অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া aswiki https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%9F%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A4 MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter মাধ্যম বিশেষ বাৰ্তা সদস্য সদস্য বাৰ্তা ৱিকিপিডিয়া ৱিকিপিডিয়া বাৰ্তা চিত্ৰ চিত্ৰ বাৰ্তা মিডিয়াৱিকি মিডিয়াৱিকি আলোচনা সাঁচ সাঁচ বাৰ্তা সহায় সহায় বাৰ্তা শ্ৰেণী শ্ৰেণী বাৰ্তা ৱিকিচ'ৰা ৱিকিচ'ৰা আলোচনা MOS MOS talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 3440 645691 566183 2026-10-17T00:58:33Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645691 wikitext text/x-wiki {{পোখালি (সৌৰজগত)}} {{সাঁচ:গ্ৰহ | bgcolour=#c0c0ff | name = পৃথিৱী | symbol = [[চিত্ৰ:Earth symbol (fixed width).svg|20px|alt=🜨|পৃথিৱীৰ জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক প্ৰতীক]] | image = [[চিত্ৰ:The Blue Marble (remastered).jpg|frameless|A color image of Earth as seen from Apollo ১৭.]] | caption = পৃথিৱীৰ বিখ্যাত "[[নীলা মাৰ্বল]]"ৰ চিত্ৰ, [[এপোলো ১৭]] পৰা তোলা | epoch = [[জে২০০০]] | aphelion = ১৫২,০৯৭,৭০১&nbsp; [[কিলোমিটাৰ|কিমি]] <br />(১.০১৫ ৭১০&nbsp; ৩৩৩&nbsp; ৫ [[জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান একক|এইউ]])<br />৯৪&nbsp; ৫০৯&nbsp; ১৩০&nbsp; মাইল | perihelion = ১৪৭,০৯৮,০৭৪&nbsp; কিমি <br /> (০.৯৮৩ ২৮৯ ৮৯১ ২ এইউ)<br />৯১,৪০২,৭২৫ মাইল | semimajor = ১৪৯,৫৯৭,৮৮৭.৫&nbsp; কিমি <br /> (১.০০০&nbsp; ০০০&nbsp; ১১২&nbsp; ৪&nbsp; এইউ)<br />৯২,৯৫৫,০৪১ মাইল | semiminor = ১৪৯,৫৭৫,৯৯৯.৮২৫&nbsp; কিমি <br /> (০.৯৯৯&nbsp; ৮৫০&nbsp; ৪৮৫&nbsp; ৯&nbsp; এইউ)<br />৯২,৯৪৩,০৫২&nbsp; মাইল | eccentricity = ০.০১৫&nbsp; ৭১০&nbsp; ২১৯ | inclination = ০ <br /> (সৌৰ বিষুবৰ সৈতে ৭.২৫°) | asc_node = ৩৪৮.৭৩৯&nbsp; ৩৫° | arg_peri = ১১৪.২০৭&nbsp; ৮৩° | orbital_circ = ৯২৪,৩৭৫,৭০০&nbsp; কিমি <br />(&nbsp; ৫.১৭৯&nbsp; ০৫৯&nbsp; ৯০০&nbsp; ৭&nbsp; এইউ) | sidereal_period = ৩৫৫.২৫৫&nbsp; ৩৫৫&nbsp; [[দিন]] <br /> (১.০০০&nbsp; ০১৭&nbsp; ৫&nbsp; [[জুলীয় বৰ্ষ|বছৰ]]) | synodic_period = | avg_speed = ২৯.৭৮৩&nbsp; [[কিলোমিটাৰ প্ৰতি ছেকেণ্ড|কিমি/ছে]] <br /> (১০৭,২১৮&nbsp; [[কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা|কিমি/ঘ]]) | max_speed = ৩০.২৮৭&nbsp; কিমি/ছে <br /> (১০৯,০৩৩&nbsp; কিমি/ঘ) | min_speed = ২৯.২৯১&nbsp; কিমি/ছে <br /> (১০৫,৪৪৮&nbsp; কিমি/ঘ) | satellites = ১&nbsp; ([[চন্দ্ৰ]]) | physical_characteristics = আছে | aspect_ratio = ০.৯৯৫&nbsp; ৫৪৭&nbsp; ১ | ellipticity = ০.০০৩&nbsp; ৩৫২&nbsp; ৯ | equatorial_radius = ৫,৩৭৮.১৩৭&nbsp; কিমি | polar_radius = ৫,৩৫৫.৭৫২&nbsp; কিমি | mean_radius = ৫,৩৭২.৭৯৭&nbsp; কিমি | equatorial_circ = ৪০,০৭৫.০২&nbsp; কিমি | meridional_circ = ৪০,০০৭.৮৫&nbsp; কিমি | mean_circ = ৪০,০৪১.৪৭&nbsp; কিমি | surface_area = ৫১০,০৫৫,৫০০&nbsp; [[square kilometre|কিমি²]] | land_area = ১৪৮,৯৩৯,১০০&nbsp; কিমি²&nbsp; (২৯.২&nbsp; %) | water_area = ৩৫১,১২৫,৪০০&nbsp; কিমি²&nbsp; (৭০.৮&nbsp; %) | volume = ১.০৮৩&nbsp; ২০৭&nbsp; ৩{{e|১২}}&nbsp; [[ঘন কিলোমিটাৰ|কিমি³]] | mass = ৫.৯৭৪২{{e|২৪}}&nbsp; [[কিলোগ্ৰাম]] | density = ৫,৫১৫.৩&nbsp; কেজি/মি³ | surface_grav = ৯.৭৮০&nbsp; ১&nbsp; মি/সে²]]<br />(০.৯৯৭&nbsp; ৩২&nbsp; g) | escape_velocity = ১১.১৮৫&nbsp; কিমি/সে&nbsp; (≅৩৯,৫০০&nbsp; কিমি/ঘ) | sidereal_day = ০.৯৯৭&nbsp; ২৫৮&nbsp; দিন&nbsp; (২৩.৯৩৪&nbsp; ঘণ্টা) | rot_velocity = ৪৫৫.১১&nbsp; মি/সে | axial_tilt = [[degree (angle)|২৩.৪৩৯&nbsp; ২৮১°]] | right_asc_north_pole = অসংজ্ঞায়িত° | declination = +৯০° | albedo = ০.৩৫৭ | adjectives = পাৰ্থিৱ | atmosphere = আছে | temperatures = আছে | temp_name1 = [[কেলভিন]] | min_temp_1 = ১৮৫&nbsp; কে | mean_temp_1 = ২৮৭&nbsp; কে | max_temp_1 = ৩৩১&nbsp; কে | temp_name2 = [[ছেলছিয়াচ]] | min_temp_2 = -৮৮.৩&nbsp; °ছে | mean_temp_2 = ১৪&nbsp; °ছে | max_temp_2 = ৫৭.৭&nbsp; °ছে | surface_pressure = ১০১.৩&nbsp; কিলোপাষ্কেল | atmosphere_composition = ৭৮.০৮%&nbsp; [[নাইট্ৰ’জেন]]<br /> ২০.৯৪%&nbsp; [[অক্সিজেন]]<br /> ০.৯৩%&nbsp; [[আৰ্গন]]<br /> ০.০৩৮%&nbsp; [[কাৰ্বন ডাই অক্সাইড]]<br />বিৰল [[বাষ্প]] (জলবায়ুৰ সৈতে পৰিৱৰ্তন হয়) }} '''পৃথিৱী''' ({{Lang-en|Earth}}) হৈছে [[মানুহ]]সহ কোটি কোটি প্ৰজাতি জীৱৰ আবাসস্থল। ই এটা মধ্যমীয়া আকাৰৰ [[গ্ৰহ]]। [[সূৰ্য]]ৰ পৰা দূৰত্ব অনুসাৰে পৃথিৱীৰ স্থান তৃতীয়। সূৰ্যৰ পৰা ইয়াৰ গড় দূৰত্ব ১৪.৯৬ কোটি কিলোমিটাৰ। লেটিন ভাষাত এই গ্ৰহৰ নাম ''[[:en:Terra|টেৰা (Terra)]]''।<ref>Oxford English Dictionary, 1st ed. "terra, n." Oxford University Press (Oxford), 1911.</ref> পৃথিৱীৰ নিজ কক্ষত আৱৰ্তন কৰিবৰ বাবে ২৩ ঘণ্টা ৫৬ মিনিট ৪.০১ ছেকেণ্ড সময় লয়। পৃথিৱীৰ এই [[আহ্নিক গতি]]ৰ ফলত পৃথিৱীত [[দিন]] আৰু [[ৰাতি]] হয়। আনহাতে ই সূৰ্যৰ চাৰিওফালে এপাক ঘূৰিবলৈ ৩৬৫ দিন ৬ ঘণ্টা ৯ মিনিট ১০ ছেকেণ্ড সময় লয়। পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠভাগ টান শিলেৰে গঠিত যদিও তাৰ ওপৰত [[মাটি]] আৰু [[পানী]] পোৱা যায়। এই শিলৰ খোলাটোৰ তলত পৃথিৱীৰ কেন্দ্ৰভাগ ক্ৰমান্বয়ে তপত। পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলত যথেষ্ট পৰিমাণে [[অক্সিজেন]] পোৱা যায়। তদুপৰি [[কাৰ্বন ডাই অক্সাইড]] জলীয় বাষ্প আৰু আন আন গেছো পোৱা যায়। [[সৌৰজগত]]ৰ আটাইবোৰ গ্ৰহৰ ভিতৰত কেৱল পৃথিৱীতে জীৱ আছে। [[চন্দ্ৰ]] পৃথিৱীৰ একমাত্ৰ [[উপগ্ৰহ]]। পৃথিৱী হৈছে জীৱন সম্ভৱ হোৱা বৰ্তমানলৈকে জনা একমাত্ৰ [[গ্ৰহ]], আৰু ইয়াৰ প্ৰাকৃতিক বৈশিষ্ট্যবোৰ বহুতো বৈজ্ঞানিক অনুসন্ধানৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়। ই [[সৌৰজগত]]ত তৃতীয় গ্ৰহ; ই আটাইতকৈ ডাঙৰ [[ভূত্বকীয় গ্ৰহ]] (terrestrial planet) আৰু ই পঞ্চম বৃহৎ গ্ৰহ। ইয়াৰ আটাইতকৈ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ জলবায়ু হৈছে ইয়াৰ দুই মেৰু অঞ্চল, দুটা তুলনামূলকভাৱে [[শীতোষ্ণ]] অঞ্চল, আৰু এটা বহল [[অক্ষীয়]] নাতিশীতোষ্ণ আৰু অৰ্ধ নাতিশীতোষ্ণ অঞ্চল।<ref> {{cite web |url=http://www.blueplanetbiomes.org/climate.htm |title=World Climates |work=Blue Planet Biomes |accessdate=September 21, 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081217015636/http://www.blueplanetbiomes.org/climate.htm |archive-date=December 17, 2008 |url-status=live |df=mdy-all }} </ref> [[পৃথিৱীৰ বয়স|৪৫৪ কোটি বছৰ]] আগে পৃথিৱী গঠিত হৈছিল। এক বিলিয়ন বছৰৰ ভিতৰত পৃথিৱীৰ বুকুত প্ৰাণৰ আৱিৰ্ভাব ঘটে৷<ref>Dalrymple, G. Brent (2001). "The age of the Earth in the twentieth century: a problem (mostly) solved". Special Publications, Geological Society of London. 190 (1): 205–221. Bibcode:2001GSLSP.190..205D. doi:10.1144/GSL.SP.2001.190.01.14.</ref> পৃথিৱীৰ [[জৈবমণ্ডল]] এই গ্ৰহৰ [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল|বায়ুমণ্ডল]] আৰু অন্যান্য [[অজৈৱিক]] অৱস্থাবোৰৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিৱৰ্তন আহিছে। ইয়াৰ ফলত এফালে যেনেকৈ বায়ুজীবী জীবজগতৰ বংশবৃদ্ধি ঘটিছে, আনফালে তেনেকৈ [[অ'জন স্তৰ]] গঠিত হৈছে। পৃথিৱীৰ চুম্বক ক্ষেত্ৰৰ লগত একেলগে এই অ'জন স্তৰে ক্ষতিকৰ সৌৰ বিকিৰণৰ গতিৰোধ কৰি গ্ৰহৰ বুকুত প্ৰাণৰ বিকাশ ঘটাৰ পথ প্ৰশস্ত কৰে।<ref>Burton, Kathleen (2002-11-29). "Astrobiologists Find Evidence of Early Life on Land"</ref> পৃথিৱীৰ প্ৰাকৃতিক সম্পদ আৰু ইয়াৰ ভূতাত্ত্বিক ইতিহাস আৰু কক্ষপথ প্ৰাণৰ অস্তিত্ব ৰক্ষাৰ সহায়ক হৈছে। মনে কৰা হৈছে, আৰু ৫০ কোটি বছৰ পৃথিৱী প্ৰাণধাৰণৰ সহায়ক অৱস্থাত থাকিব।<ref>Kunin, W.E.; Gaston, Kevin, eds. (31 December 1996). The Biology of Rarity: Causes and consequences of rare—common differences.</ref> পৃথিৱীৰ [[ভূত্বক|উপৰিভাগ]] একাধিক কঠিন স্তৰত বিভক্ত। এইবোৰক [[ভূত্বকীয় পাত]] বোলা হয়। কোটি কোটি বছৰ ধৰি এইবোৰ পৃথিৱীৰ উপৰিভাগত আছে। পৃথিৱীতলৰ প্ৰায় ৭১% লৱণযুক্ত জলৰ মহাসাগৰৰ দ্বাৰা আবৃত।<ref>National Oceanic and Atmospheric Administration. "Ocean". NOAA.gov.</ref> অৱশিষ্টাংশ গঠিত হৈছে [[মহাদেশ]] আৰু অসংখ্য দ্বীপৰ দ্বাৰা। স্থলভাগতো আছে অজস্ৰ হ্ৰদ আৰু পানীৰ অন্যান্য উৎস। এইবোৰৰ দ্বাৰাই গঠিত হৈছে বিশ্বৰ [[জলমণ্ডল]]। জীৱনধাৰণৰ বাবে অত্যাৱশ্যকীয় তৰল পানী এই গ্ৰহৰ ভূত্বকৰ কোনো ঠাইতে সমভাৰ অৱস্থাত পোৱা নাযায়। পৃথিৱীৰ ভৌগোলিক মেৰু সদায়ে কঠিন বৰফ বা সামুদ্ৰিক বৰফেৰে আবৃত থাকে। পৃথিৱীৰ অভ্যন্তৰভাগ সৰ্বদা ক্ৰিয়াশীল। এই অংশ এক আপেক্ষিকভাবে কঠিন মেণ্টেলৰ শকত স্তৰ, এক তৰল বহিঃকেন্দ্ৰ আৰু এক কঠিন লৌহ অন্তঃকেন্দ্ৰৰ দ্বাৰা গঠিত। মহাবিশ্বৰ অন্যান্য বস্তুৰ সৈতে পৃথিৱীৰ সম্পৰ্ক বিদ্যমান। বিশেষকৈ সূৰ্য আৰু চন্দ্ৰৰ সৈতে এই গ্ৰহৰ বিশেষ সম্পৰ্ক আছে। বৰ্তমানে পৃথিৱী নিজ কক্ষপথত প্ৰায় ৩৬৫.২৬ [[সৌৰদিন|সৌৰদিনত]] বা এক [[নক্ষত্ৰ বৰ্ষ|নক্ষত্ৰ বৰ্ষত]] সূৰ্যক প্ৰদক্ষিণ কৰে।<ref>Yoder, Charles F. (1995). T. J. Ahrens, ed. Global Earth Physics: A Handbook of Physical Constants. Washington: American Geophysical Union. p. 8.</ref> পৃথিৱী নিজ অক্ষৰ ৬৬.১/২ ডিগ্ৰী কোণত হালি আছে। ইয়াৰ ফলত এক [[বিষুৱীয় বছৰ]] (৩৬৫.২৪ সৌৰদিন) সময়কালৰ ভিতৰত এই বিশ্বৰ বুকুত ঋতু পৰিৱৰ্তন ঘটি থাকে।<ref>Williams, David R. (2004-09-01). "Earth Fact Sheet".</ref> পৃথিৱীৰ একমাত্ৰ বিদিত [[প্ৰাকৃতিক উপগ্ৰহ]] হল চন্দ্ৰ। ৪.৩৫ বিলিয়ন বছৰ আগত ই পৃথিৱীক প্ৰদক্ষিণ কৰা আৰম্ভ কৰিছিল। চন্দ্ৰৰ গতিৰ ফলতেই পৃথিৱীত সামুদ্ৰিক [[জোৱাৰ−ভাঁটা]] হয় আৰু পৃথিৱীৰ কক্ষৰ ঢাল সুস্থিত থাকে। চন্দ্ৰৰ গতিয়ে ধীৰে ধীৰে পৃথিৱীৰ গতিক কমাই আনিছে। ৩.৮ বিলিয়নৰ পৰা ৪.১ বিলিয়ন বছৰৰ ভিতৰত পৰৱৰ্তী মহাসংঘৰ্ষৰ সময়ত একাধিক গ্ৰহাণুৰ সৈতে পৃথিৱীৰ সংঘৰ্ষত গ্ৰহৰ উপৰিভাগৰ পৰিৱেশৰ উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন সাধিত হৈছিল। গ্ৰহৰ [[খনিজ]] সম্পদ আৰু জৈৱ সম্পদ উভয়ই মানৱজাতিৰ জীৱনধাৰণৰ বাবে অপৰিহাৰ্য। [[File:Tectonic plate boundaries.png|thumb|left|upright=1.3|Three types of geological [[plate tectonic]] boundaries.]] ==পৃথিৱীৰ খোলাটোত থকা বিভিন্ন মৌলৰ পৰিমাণ== {| align="center" class="wikitable sortable" |- ! style="width:160px" | মৌল ! style="width:150px" | পৰিমাণ |- | ছালফাৰ | ০.০০৬ শতাংশ |- | মেংগানিজ | ০.০০৯ শতাংশ |- | কাৰ্বন | ০.০০৯ শতাংশ |- | ফছফৰাছ | ০.১২ শতাংশ |- | হাইড্ৰ’জেন | ০.১৪ শতাংশ |- | থ’ৰিয়াম | ০.৬২ শতাংশ |- | মেগনেছিয়াম | ২.০৭ শতাংশ |- | পটেছিয়াম | ২.৫৮ শতাংশ |- | ছ’ডিয়াম | ২.৪৩ শতাংশ |- | কেলছিয়াম | ৩.৬৪ শতাংশ |- | আয়ৰন | ৫.০৬ শতাংশ |- | এলুমিনিয়াম | ৮.০৭ শতাংশ |- | ছিলিকন | ২৭.৬১ শতাংশ |- | অক্সিজেন | ৪৬.৪৬ শতাংশ |- |} <ref>বিজ্ঞান জেউতি, ড॰ অনুপ কুমাৰ তালুকদাৰ, ড॰ মোহন চন্দ্ৰ কলিতা, ৩৫/৩, অক্টোৱৰ-নৱেম্বৰ, ২০০০</ref> == ব্যুৎপত্তি == [[আধুনিক ইংৰাজী]] শব্দ {{anchor|Name|Etymology}} ''Earth'' [[মধ্য ইংৰাজী]] ৰ জৰিয়তে, সঘনাই ''{{linktext|'' বানান কৰা [[পুৰণি ইংৰাজী]] বিশেষ্যৰ পৰা বিকশিত হৈছিল eorðe}}''.<ref name="oedearth">{{cite book|title=অক্সফৰ্ড ইংৰাজী অভিধান|সংস্কৰণ=৩|অধ্যায়=পৃথিৱী, ''n.1''|প্ৰকাশক=[[অক্সফৰ্ড ইউনিভাৰ্চিটি প্ৰেছ]] |place=[[অক্সফৰ্ড, ইংলেণ্ড|অক্সফৰ্ড]], ইংলেণ্ড|বছৰ=২০১০|isbn=978-0-19-957112-3|doi=10.1093/acref/9780199571123.001.0001}}</ref> ইয়াৰ লগত সম্পৰ্কীয় শব্দ আছে প্ৰতিটো [[জাৰ্মানিক ভাষা|জাৰ্মানিক ভাষা]], আৰু ইয়াৰ [[আদি-জাৰ্মানিক|পূৰ্বপুৰুষৰ মূল]] [[wikt:পৰিশিষ্ট:আদি-জাৰ্মানিক/erþō|*''erþō'']] হিচাপে পুনৰ্গঠন কৰা হৈছে। ইয়াৰ প্ৰাচীন প্ৰমাণপত্ৰত ''eorðe'' শব্দটো [[লেটিন ভাষা|লেটিন]] ''{{linktext|terra}}'' আৰু [[প্ৰাচীন গ্ৰীক ভাষা|গ্ৰীক]] γῆৰ বহুতো অৰ্থ অনুবাদ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল ''gē'': মাটি, ইয়াৰ [[মাটি]], শুকান ভূমি, মানৱ জগত, জগতৰ পৃষ্ঠভাগ (সাগৰকে ধৰি), আৰু গ্ল'ব নিজেই। ৰোমান [[Terra (দেৱী)|Terra]]/Tellūs আৰু গ্ৰীক [[Gaia (দেৱী)|Gaia]] ৰ দৰেই, পৃথিৱী হয়তো [[পৃথিৱী দেৱী|ব্যক্তিগত দেৱী]] [[জাৰ্মানিক ধৰ্ম (আদিবাসী) |জাৰ্মানিক পৌত্তলিকতা]]: শেষৰ ফালে [[নৰ্চ পৌৰাণিক কাহিনী]] [[Jörð]] ("পৃথিৱী"), এগৰাকী দৈত্যক প্ৰায়ে [[থৰ]]ৰ মাতৃ হিচাপে দিয়া হয়]।<ref>{{cite book|last=Simek |first=ৰুডলফ|author-link=ৰুডলফ চিমেক|translator-last=হল|translator-first=এঞ্জেলা|title=উত্তৰ পৌৰাণিক কাহিনীৰ অভিধান|page=179|প্ৰকাশক=[[বয়ডেল আৰু ব্ৰুয়াৰ|ডি.এছ. ব্ৰুয়াৰ]]|বছৰ=২০০৭|isbn=৯৭৮-০-৮৫৯৯১-৫১৩-৭}}</ref> == প্ৰাকৃতিক ইতিহাস == {{মূল|পৃথিৱীৰ ইতিহাস|প্ৰাকৃতিক ইতিহাসৰ সময়ৰেখা}} === গঠন === {{আগলৈ|আৰম্ভণি পৃথিৱী|হেডিয়ান}} [[File:The Mysterious Case of the Disappearing Dust.jpg|left|thumb|upright=1.3|আৰম্ভণিৰ [[সৌৰজগত]]ৰ [[আদি গ্ৰহ ডিস্ক]]ৰ ২০১২ চনৰ এটা কলাত্মক ছাপ য'ৰ পৰা পৃথিৱী আৰু অন্যান্য সৌৰজগত শৰীৰ গঠন হৈছিল]] [[সৌৰজগত]]ত পোৱা আটাইতকৈ পুৰণি পদাৰ্থৰ তাৰিখ {{val|4.5682|0.0002|0.0004}} [[Gigannum|Ga]] (কোটি কোটি বছৰ) আগৰ।<ref name=bouvier_wadhwa2010 /> দ্বাৰা {{val |৪.৫৪|০.০৪|u=Ga}} আদিম পৃথিৱীখন গঠন হৈছিল।<ref name="age_earth1" /> [[সৌৰজগতৰ গঠন আৰু বিৱৰ্তন|সৌৰজগত গঠন আৰু বিৱৰ্তন]] সূৰ্য্যৰ সৈতে থকা বস্তুবোৰ। তত্ত্বগতভাৱে, এটা [[সৌৰ নিহাৰিকা]] এটা [[আণৱিক ডাৱৰ]] ৰ পৰা এটা আয়তন মহাকৰ্ষণীয় পতনৰ দ্বাৰা বিভাজন কৰে, যি ঘূৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু এটা [[চাৰ্কমষ্টেলাৰ ডিস্ক]]লৈ সমতল হ'বলৈ আৰম্ভ কৰে, আৰু তাৰ পিছত সেই ডিস্কৰ পৰা গ্ৰহবোৰ বৃদ্ধি পায় সূৰ্য্যৰ সৈতে। নীহাৰিকাত গেছ, বৰফৰ দানা আৰু [[কচমিক ধূলি|ধূলি]] ([[আদিম নিউক্লাইড]]কে ধৰি) থাকে। [[nebular theory]] অনুসৰি, [[planetesimal]]s [[accretion (astrophysics)|accretion]] দ্বাৰা গঠিত হয়, আদিম পৃথিৱীখন গঠন হ'বলৈ সম্ভৱতঃ ৭০ৰ পৰা ১০ কোটি বছৰ সময় লোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref> {{cite journal|url=https://ntrs.nasa.gov/citations/20180002991|title=Ag বৃদ্ধিৰ সময়ত মেণ্টলৰ আইছ'ট'পিক বিৱৰ্তন: Pd আৰু Ag ধাতু–চিলিকেট বিভাজনৰ পৰা নতুন বাধা|journal=পাৰ্থক্য: আভ্যন্তৰীণ নিৰ্মাণ গ্ৰহৰ স্থাপত্য|last1=সোঁফাল|first1=K.|first2=M.|last2=Schonbachler|তাৰিখ=৭ মে' ২০১৮|ভলিউম=২০৮৪|পৃষ্ঠা=৪০৩৪|বিবকোড=২০১৮LPICo২০৮৪.৪০৩৪R|প্ৰৱেশ-তাৰিখ=২৫ অক্টোবৰ ২০২০| archive-date=৬ নৱেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/২০২০১১০৬০৯৩৮৪৪/https://ntrs.nasa.gov/citations/২০১৮০০০২৯৯১|url-status=live}}</ref > === গঠনৰ পিছত === {{পৃথিৱীৰ মূল|ভূতাত্ত্বিক ইতিহাস}} [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল|পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল]] আৰু মহাসাগৰসমূহ [[আগ্নেয়গিৰি|আগ্নেয়গিৰিৰ কাৰ্য্যকলাপ]] আৰু [[আউটগেছিং]]ৰ দ্বাৰা গঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.lpi.usra. edu/education/timeline/gallery/slide_17.html |title=পৃথিৱীৰ প্ৰাৰম্ভিক বায়ুমণ্ডল আৰু মহাসাগৰ |work=[[[[চন্দ্ৰ আৰু গ্ৰহ প্ৰতিষ্ঠান]] |publisher=[[বিশ্ববিদ্যালয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থা]] |access-date=২৭ জুন ২০১৯ |archive-date=৮ জুলাই ২০১৯ |archive-url=https://web.archive.org/web/২০১৯০৭০৮১৮০৩২৯/https://www.lpi.usra.edu/education/timeline/gallery/slide_17.html |url- status=live }}{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> এই উৎসসমূহৰ পৰা [[পৃথিৱীৰ পানীৰ উৎপত্তি|ঘনীভূত]] মহাসাগৰলৈ যোৱা জলীয় বাষ্প, গ্ৰহাণু, [[আদিগ্ৰহ]] আৰু [[ধুমকেতু]]ৰ পৰা পানী আৰু বৰফৰ দ্বাৰা বৃদ্ধি কৰা। s.<ref name="watersource" /> মহাসাগৰসমূহ পূৰণ কৰিবলৈ পৰ্যাপ্ত পানী হয়তো পৃথিৱীত গঠন হোৱাৰ পৰাই আছিল।<ref>{{Cite journal|last1=Piani|first1=Laurette|last2=Marrocchi|first2=Yves| last3=ৰিগ'ডিয়াৰ|first3=থমাছ|last4=ভেচাৰ|first4=লায়নেল জি.|last5=থমাচিন|first5=ড'ৰিয়ান|last6=মাৰ্টী|first6=বাৰ্নাৰ্ড|display-authors=1|date=2020|title=পৃথিৱীৰ পানীত থাকিব পাৰে এনষ্টটাইট কণ্ড্ৰাইট উল্কাপিণ্ডৰ সৈতে মিল থকা পদাৰ্থৰ পৰা উত্তৰাধিকাৰী সূত্ৰে লাভ কৰা হৈছে|url=https://doi.org/10.1126/science.aba1948|journal=Science|language=en|volume=369|issue=6507|pages=1110–1113|doi= 10.1126/science.aba1948|issn=0036-8075|pmid=32855337|bibcode=2020Sci...369.1110P|s2cid=221342529}}</ref> এই মডেলত বায়ুমণ্ডলীয় [[সেউজগৃহ গেছ]]ই মহাসাগৰসমূহক... নতুনকৈ গঠন হোৱা সূৰ্য্যৰ [[ক্ষীণ ডেকা সূৰ্য্যৰ বিৰোধ|মাত্ৰ ৭০% আছিল]] ইয়াৰ [[সৌৰ উজ্জ্বলতা|বৰ্তমানৰ উজ্জ্বলতা]]]।<ref name="asp2002" /> By {{val|3.5|u=Ga }}, [[পৃথিৱীৰ চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰ]] স্থাপন কৰা হৈছিল, যিয়ে বায়ুমণ্ডলক [[সৌৰ বতাহ]]] আঁতৰাই পেলোৱাত বাধা দিছিল।<ref name="physorg20100304" /> [[File:NASA-EarlyEarth-PaleOrangeDot-20190802.jpg|left|thumb|upright=1.5|''Pale orange dot'', [[Early Earth]] ৰ এজন শিল্পীৰ ছাপ, ইয়াৰ টিণ্টেড কমলা [[মিথেন]] ৰ সৈতে। -rich [[প্ৰিবায়টিক বায়ুমণ্ডল|আৰম্ভণিৰ বায়ুমণ্ডল]]<ref name="প্ৰশিক্ষক পাভলভ ডিউইট জিমেনেজ পৃষ্ঠা ১৮০৩৫–১৮০৪২">{{cite জাৰ্নেল |last1=প্ৰশিক্ষক |first1=মেলিছা জি |last2=পাভলভ |first2=এলেকজেণ্ডাৰ এ . |শেষ৩=ডিউইট |প্ৰথম৩=এইচ. লেংলি |last4=জিমেনেজ |first4=জোজ এল |last5=মেককে |first5=ক্ৰিষ্টোফাৰ পি |last6=টুন |first6=অৱেন বি |last7=টলবাৰ্ট |first7=মাৰ্গাৰেট এ |প্ৰদৰ্শন-লেখক=1 |তাৰিখ= ২৮ নৱেম্বৰ ২০০৬ |title=টাইটান আৰু আৰম্ভণিৰ পৃথিৱীৰ ওপৰত জৈৱিক কুঁৱলী |journal=নেচনেল একাডেমী অৱ চাইন্সৰ প্ৰক্ৰিয়া |volume=103 |issue=48 |pages=18035–18042 |doi=10.1073/pnas.0608561103 |issn=0027 -৮৪২৪ |pmc=১৮৩৮৭০২ |pmid=১৭১০১৯৬২ |doi-access=বিনামূলীয়া}}</ref>]] পৃথিৱীৰ গলিত বাহিৰৰ স্তৰটোৱে ঠাণ্ডা কৰাৰ লগে লগে ইয়াক [[পৰ্যায়ৰ পৰিৱৰ্তন|গঠিত]] প্ৰথম কঠিন [[পৃথিৱীৰ খোলা|খোলা]], যিটো গঠনত [[মেফিক]] বুলি ভবা হয়। প্ৰথম [[মহাদেশীয় খোলা]], যিটো গঠনত অধিক [[ফেলচিক]] আছিল, এই মেফিক খোলাৰ আংশিক গলনাংকৰ ফলত গঠিত হৈছিল।<ref name="comp">{{cite journal |title=পৃথিৱীৰ গঠন |বছৰ=১৯৯৫ |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/0009254194001404 |doi=10.1016/0009-2541(94)00140-4 |শেষ১=মেকড'নাফ |প্ৰথম1=ডব্লিউ.এফ. |শেষ২=সূৰ্য্য |প্ৰথম২=স.-স. |journal=ৰাসায়নিক ভূতত্ত্ব |volume=120 |issue=3–4 |pages=223–253 |bibcode=1995ChGeo.120..223M |access-date=6 মে' 2023 |archive-date=6 মে' 2023 |archive-url =https://web.archive.org/web/20230506174028/https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/0009254194001404 |url-status=live |issn = 0009-2541}}</ref> শস্যৰ উপস্থিতি [[Eoarchean]] [[পলসুৱা শিল]] ৰ [[হেডিয়ান জিৰকন|হেডিয়ান যুগৰ খনিজ জিৰকন]] ৰ পৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে অন্ততঃ কিছুমান ফেলচিক খোলাৰ অস্তিত্ব {{val|4.4|u=Ga}}, পৃথিৱী গঠনৰ পিছতহে {{val|140|u=[[Megannum|Ma]]}}।<ref name="science310_5756_1947" /> মহাদেশীয় খোলাৰ এই প্ৰাৰম্ভিক সৰু আয়তনে কেনেকৈ ইয়াৰ সোঁতত উপনীত হ'বলৈ বিকশিত হৈছিল তাৰ দুটা মূল আৰ্হি আছে প্ৰাচুৰ্য্য:<ref name="williams_santosh2004" /> (১) বৰ্তমানলৈকে তুলনামূলকভাৱে অবিৰত বৃদ্ধি,<ref name="science164_1229" /> যিটো বিশ্বজুৰি মহাদেশীয় খোলাৰ ৰেডিঅ'মেট্ৰিক ডেটিং আৰু (২) প্ৰাৰম্ভিক দ্ৰুত বৃদ্ধিৰ দ্বাৰা সমৰ্থিত [[Archean]] ৰ সময়ত মহাদেশীয় খোলাৰ আয়তন, বৰ্তমান থকা মহাদেশীয় খোলাৰ ডাঙৰ অংশ গঠন কৰে,<ref name="ajes38_613" /><ref name="tp322_19" /> যিটো [[] ৰ পৰা সমস্থানিক প্ৰমাণৰ দ্বাৰা সমৰ্থিত। hafnium]] [[zircon]]s আৰু [[neodymium]] পলসুৱা শিলত। দুয়োটা মডেল আৰু ইয়াক সমৰ্থন কৰা তথ্যসমূহক বৃহৎ পৰিসৰৰ [[খোলা পুনঃব্যৱহাৰ|মহাদেশীয় খোলাৰ পুনঃব্যৱহাৰ]] দ্বাৰা মিলাই ল'ব পাৰি, বিশেষকৈ পৃথিৱীৰ ইতিহাসৰ প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ত।<ref name="Dhuime_etal_2018" /> [[প্লেট টেকটনিক্স]] ৰ ফলত নতুন মহাদেশীয় খোলা গঠন হয়, যিটো প্ৰক্ৰিয়া শেষত পৃথিৱীৰ অভ্যন্তৰৰ পৰা অবিৰত তাপৰ ক্ষতিৰ ফলত পৰিচালিত হয়। লাখ লাখ বছৰৰ ভিতৰত [[ভূতাত্ত্বিক সময়মাপ|সময়]] টেকটনিক বলৰ ফলত মহাদেশীয় খোলাৰ অঞ্চলসমূহ একত্ৰিত হৈ [[অতিমহাদেশ]] গঠন কৰা হৈছে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত ভাঙি গৈছে। প্ৰায় {{val|750|u=Ma}} ত আদিম মহাদেশসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম [[ৰডিনিয়া]] বিভাজিত হ'বলৈ আৰম্ভ কৰে। পিছলৈ মহাদেশসমূহে পুনৰ সংযুক্ত হৈ {{val|600|–|540|u=Ma}} ত [[Pannotia]] গঠন কৰে, তাৰ পিছত অৱশেষত [[Pangaea]] গঠন কৰে, যিবোৰো {{val|180|u ত বিভাজিত হ'বলৈ আৰম্ভ কৰে =মা}}.<ref name="ব্ৰেডলি_২০১১" /> [[বৰফ যুগ]]ৰ শেহতীয়া আৰ্হিটো আৰম্ভ হৈছিল প্ৰায় {{val|40|u=Ma}},<ref>{{cite news |url=https://www.amnh.org/explore/ology/ earth/ask-a-scientist-about-our-environment/how-did-did-the-ice-age-end |title=বৰফ যুগ কেতিয়া আৰু কেনেকৈ শেষ হ’ল? আন এটা আৰম্ভ হ’ব পাৰেনে? |first=Ro |last=Kinzler |access-date=২৭ জুন ২০১৯ |website=Ology |publisher=[[আমেৰিকান মিউজিয়াম অৱ নেচাৰেল হিষ্ট্ৰী]] |archive-date=২৭ জুন ২০১৯ |archive-url=https://web .archive.org/web/20190627220742/https://www.amnh.org/explore/ology/earth/আমাৰ-পৰিৱেশৰ বিষয়ে-এজন-বিজ্ঞানীক-সুধিব/বৰফ-যুগ-কেনেকৈ-সমাপ্ত |url -status=live }}</ref> আৰু তাৰ পিছত [[Pleistocene]] ৰ সময়ত {{val|3|u=Ma}} ৰ বিষয়ে তীব্ৰতৰ কৰা হয়।<ref>{{cite journal |title=বৰফ যুগৰ তীব্ৰতাৰ কাৰণসমূহ সমগ্ৰ... মিড-প্লেইষ্টোচিন ট্ৰেঞ্জিচন |জাৰ্নেল=[[প্ৰক নেটল একাড চাই ইউ এছ এ]] |তাৰিখ=১২ ডিচেম্বৰ ২০০৭ |ভলিউম=১১৪ |ইছ্যু=৫০ |পৃষ্ঠা=১৩১১৪–১৩১১৯ |ডোই=১০.১০৭৩/পিনাছ.১৭০২১৪৩১১৪ |পিএমচি=৫৭৪০৬৮০ |পিমিড =২৯১৮০৪২৪ |প্ৰথম১=থমাছ বি |শেষ১=চক |প্ৰথম২=মাথিছ পি |শেষ২=হেইন |প্ৰথম৩=গেভিন এল |শেষ৩=ফষ্টাৰ |প্ৰথম৪=ইলকো জে |শেষ৪=ৰোলিং |প্ৰথম৫=ফিলিপ এফ |শেষ৫ =চেক্সটন |প্ৰথম৬=মাৰ্কাছ পি.এছ. |শেষ৬=বেজাৰ |প্ৰথম৭=ছ'ৰয়া জি Jaccard |first11=আলফ্ৰেডো |last11=মাৰ্টিনেজ-গাৰ্চিয়া |first12=হেইকো |last12=Pälike |first13=ৰিচাৰ্ড ডি |শেষ১৩=পেনকষ্ট |প্ৰথম১৪=পল এ |শেষ১৪=উইলছন |প্ৰদৰ্শন-লেখক=১|doi-access= free }}</ref> [[উচ্চ অক্ষাংশ|উচ্চ-]] আৰু [[মধ্য অক্ষাংশ|মধ্য-অক্ষাংশ]] অঞ্চলসমূহে তেতিয়াৰ পৰাই হিমবাহ আৰু গলি যোৱাৰ বাৰে বাৰে চক্ৰৰ সন্মুখীন হৈছে, প্ৰায় প্ৰতি ২১,০০০, ৪১,০০০ আৰু ১০০,০০০ বছৰৰ মূৰে মূৰে পুনৰাবৃত্তি হয়।<ref name="psc" /> [[শেষ হিমবাহ যুগ]], যাক কথিত ভাষাত "শেষ বৰফ যুগ" বুলি কোৱা হয়, মহাদেশসমূহৰ বৃহৎ অংশ, মধ্য অক্ষাংশলৈকে, বৰফেৰে সামৰি লৈছিল আৰু প্ৰায় ১১,৭০০ বছৰ আগতে শেষ হৈছিল।<ref>{ {cite journal |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0277379110003197 |title=শেষ হিমবাহৰ সময়ত হঠাৎ জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ সমকালীনতা পৰীক্ষাৰ বাবে নিউজিলেণ্ডৰ কৌৰী (Agathis australis)ৰ সম্ভাৱনা ব্যৱধান (৬০,০০০–১১,৭০০ বছৰ আগতে) |journal=চতুৰ্থ স্তৰৰ বিজ্ঞানৰ পৰ্যালোচনা |publisher=এলচেভিয়াৰ |last1=টাৰ্নাৰ |first1=ক্ৰিছ এছ.এম. |display-authors=et al |বছৰ=২০১০ |doi=১০.১০১৬/j.quascirev.২০১০.০৮.০১৭ |ভলিউম=২৯ |issue=২৭–২৮ |পৃষ্ঠা=৩৬৭৭–৩৬৮২ |bibcode=২০১০QSRv...২৯.৩৬৭৭T |প্ৰৱেশ -তাৰিখ=৩ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-date=৩১ মাৰ্চ ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/২০২১০৩৩১১০০৩৫৯/https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii /S0277379110003197 |url-status=জীৱন্ত }}</ref> === জীৱন আৰু বিৱৰ্তনৰ উৎপত্তি === {{Main|Abiogenesis{{!}}জীৱনৰ উৎপত্তি|আদিতম জনাজাত জীৱৰূপ|জীৱনৰ ইতিহাস}} [[ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়া]]ৰ ফলত প্ৰায় চাৰি বিলিয়ন বছৰৰ আগতে প্ৰথম স্ব-প্ৰতিলিপিকৰণ অণুৰ সৃষ্টি হৈছিল। ডেৰ বিলিয়ন বছৰৰ পাছত [[শেষ সাৰ্বজনীন উমৈহতীয়া পূৰ্বপুৰুষ|সকলো বৰ্তমানৰ জীৱনৰ শেষ সাধাৰণ পূৰ্বপুৰুষ]]ৰ জন্ম হয়।<ref name="sa282_6_90" /> [[ফটোচিন্থেছিছ]] ৰ বিৱৰ্তনৰ ফলত সূৰ্য্যৰ শক্তি পোনপটীয়াকৈ সংগ্ৰহ কৰিব পৰা যায় জীৱৰূপৰ দ্বাৰা। ফলস্বৰূপে [[আণৱিক অক্সিজেন]] ({{chem2|O2}}) বায়ুমণ্ডলত জমা হয় আৰু অতিবেঙুনীয়া সৌৰ বিকিৰণৰ সৈতে পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ বাবে, এটা সুৰক্ষামূলক [[অ'জন স্তৰ]] ({{chem2|O3}}) গঠন কৰে ওপৰৰ বায়ুমণ্ডল।<ref name="NYT-20131003">{{cite news |last=Zimmer |first=Carl |author-link=Carl Zimmer |title=পৃথিৱীৰ অক্সিজেন: সহজভাৱে লোৱা এটা ৰহস্য |url=https://www.nytimes.com/2013/10/03/science/পৃথিৱী-অক্সিজেন-এটা-ৰহস্য-সহজ-লোৱা-গ্ৰন্থ.html |archive-url=https://web ৷ =৩ অক্টোবৰ ২০১৩ |url-access=limited |date=৩ অক্টোবৰ ২০১৩ |work=[[The New York Times]] |access-date=৩ অক্টোবৰ ২০১৩}}</ref> ডাঙৰ কোষৰ ভিতৰত সৰু কোষৰ অন্তৰ্ভুক্তিৰ ফলত [[এণ্ডোচিম্বায়টিক তত্ত্ব|জটিল কোষৰ বিকাশ]] ত [[eukaryote]]s বুলি কোৱা হয়।<ref name="jas22_3_225" /> [[কলনী (জীৱবিজ্ঞান)|কলনী]] ৰ ভিতৰত কোষ হিচাপে গঠিত প্ৰকৃত বহুকোষী জীৱ ক্ৰমান্বয়ে বিশেষজ্ঞ হৈ পৰে . অ'জন স্তৰে ক্ষতিকাৰক [[অতিবেঙুনীয়া বিকিৰণ]] শোষণৰ সহায়ত জীৱই পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত উপনিবেশিকৰণ কৰে।<ref name="burton20021129" /> জীৱনৰ বাবে প্ৰাচীন [[জীৱাশ্ম]] প্ৰমাণৰ ভিতৰত [[মাইক্ৰ'বিয়াল মেট]] জীৱাশ্ম ৩.৪৮&nbsp;বিলিয়ন বছৰীয়া [[বালিচহীয়া]] [[পশ্চিম অষ্ট্ৰেলিয়া]] ত পোৱা গৈছে,<ref>{{cite journal |last1=Noffke |first1=Nora |author-link=Nora Noffke |last2=খ্ৰীষ্টান | first2=ডেনিয়েল |last3=ৱেচি |first3=ডেভিদ |last4=হেজেন |first4=ৰবাৰ্ট এম |author4-link=ৰবাৰ্ট হেজেন |title=অণুজীৱৰ দ্বাৰা প্ৰৰোচিত পলসুৱা গঠনসমূহে প্ৰায় 1000 চনত এটা প্ৰাচীন পৰিৱেশ তন্ত্ৰ ৰেকৰ্ডিং কৰে। ৩.৪৮ বিলিয়ন বছৰীয়া ড্ৰেছাৰ গঠন, পিলবাৰা, পশ্চিম অষ্ট্ৰেলিয়া |date=৮ নৱেম্বৰ ২০১৩ |journal=[[জ্যোতিৰ্জীৱবিজ্ঞান (জাৰ্নেল)|জ্যোতিৰ্জীৱবিজ্ঞান]] |doi=১০.১০৮৯/ast.২০১৩.১০৩০ |bibcode=২০১৩AsBio..১৩.১১০৩N |pmid =24205812 |pmc=3870916 |volume=13 |issue=12 |pages=1103–1124}}</ref> [[জৈৱজনিত পদাৰ্থ|জৈৱজনিত]] [[গ্ৰাফাইট]] ৩.৭&nbsp;বিলিয়ন বছৰীয়া [ [metasediment]]ary শিল [[পশ্চিম গ্ৰীণলেণ্ড]],<ref>{{cite journal |last1=Ohtomo |first1=Yoko |last2=কাকেগাৱা |first2=তাকেছি |last3=ইছিদা |first3=আকিজুমি |last4=নাগাছে | first4=Toshiro |last5=Rosing |first5=Minik T. |s2cid=54767854 |display-authors=3 |date=জানুৱাৰী 2014 |title=আৰকীয়ান ইছুৱাৰ আৰম্ভণিৰ মেটাচেডিমেণ্টেৰী শিলত জৈৱজনিত গ্ৰেফাইটৰ প্ৰমাণ |journal=[[প্ৰকৃতি ভূবিজ্ঞান]] |volume=7 |issue=1 |pages=25–28 |bibcode=2014NatGe...7...25O |doi=10.1038/ngeo2025 |issn=1752-0894}}</ref> আৰু [[বায়টিক material]] পশ্চিম অষ্ট্ৰেলিয়াৰ ৪.১&nbsp;বিলিয়ন বছৰীয়া শিলত পোৱা গৈছে।<ref>{{cite news |last=Borenstein |first=Seth |title=পৃথিৱীৰ আৰম্ভণিতে নিৰ্জন বুলি ভবা ঠাইখনৰ ওপৰত জীৱনৰ ইংগিত |url=http://apnews.excite.com/article/20151019/us-sci--earliest_life-a400435d0d.html |তাৰিখ=১৯ অক্টোবৰ ২০১৫ |কাম=[[উত্তেজনা (ৱেব পৰ্টেল)|উত্তেজনা]] |স্থান=য়নকাৰছ, এন ৱাই |প্ৰকাশক=[[মাইণ্ডস্পাৰ্ক ইন্টাৰেক্টিভ নেটৱৰ্ক]] |এজেন্সি=[[এছ'চিয়েটেড প্ৰেছ]] |access-date=২০ অক্টোবৰ ২০১৫ |archive-url=https://web.archive.org/web/20160818063111/https ://apnews.excite.com/article/20151019/us-sci--earliest_life-a400435d0d.html |archive-date=১৮ আগষ্ট ২০১৬ |archivedate=2015-10-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151023200248/http://apnews.excite.com/article/20151019/us-sci--earliest_life-a400435d0d.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite জাৰ্নেল |last1=বেল |first1 =এলিজাবেথ এ |শেষ২=ব'হনিক |প্ৰথম২=পেট্ৰিক |শেষ৩=হেৰিছন |প্ৰথম৩=টি. মাৰ্ক |লেখক-লিংক৩=টি. মাৰ্ক হেৰিছন |last4=মাও |first4=ৱেণ্ডী এল |author4-link=ৱেণ্ডী মাও |date=19 অক্টোবৰ 2015 |title=৪.১&nbsp;বিলিয়ন বছৰীয়া জিৰকনত সংৰক্ষিত সম্ভাৱ্য জৈৱজনিত কাৰ্বন |journal=Proc. Natl. একাডেমী। বিজ্ঞান। ইউ.এছ.এ -প্ৰৱেশ=বিনামূলীয়া }} প্ৰাৰম্ভিক সংস্কৰণ, ছপাৰ আগতে অনলাইনত প্ৰকাশিত।</ref> পৃথিৱীৰ [[আদিতম জনা জীৱৰূপ|জীৱনৰ প্ৰাচীন প্ৰত্যক্ষ প্ৰমাণ]] ৩.৪৫&nbsp;বিলিয়ন বছৰীয়া [[অষ্ট্ৰেলিয়া (মহাদেশ)|অষ্ট্ৰেলিয়ান ]] [[microorganism]]s.<ref>{{cite web |last=Tyrell |first=কেলি এপ্ৰিল |title=এতিয়ালৈকে পোৱা আটাইতকৈ পুৰণি জীৱাশ্ম দেখুৱাইছে যে পৃথিৱীত জীৱন ৩.৫ বিলিয়ন বছৰৰ আগতে আৰম্ভ হৈছিল |url=https ://news.wisc.edu/এতিয়ালৈকে পোৱা আটাইতকৈ পুৰণি জীৱাশ্ম দেখুৱাইছে যে পৃথিৱীত-জীৱন-আৰম্ভ-আছিল-৩-৫-বিলিয়ন-বছৰ-আগত/ |তাৰিখ=১৮ ডিচেম্বৰ ২০১৭ |প্ৰকাশক=[[ ইউনিভাৰ্চিটি অৱ উইচকনচিন–মেডিচন]] |access-date=১৮ ডিচেম্বৰ ২০১৭ |archive-date=৩১ মাৰ্চ ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210331100351/https://news.wisc. edu/oldest-fossils-found-show-3-5-বিলিয়ন-বছৰৰ আগতে-জীৱন আৰম্ভ হৈছিল/ |url-status=live }}{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Schopf | প্ৰথম১=জে। উইলিয়াম |last2=কিটাজিমা |first2=কৌকি |last3=স্পিকুজা |first3=মাইকেল জে |last4=কুড্ৰিয়াভচেভ |first4=Anatolly B. |last5=ভেলী |first5=জন ডব্লিউ |title=SIMS বিশ্লেষণৰ আটাইতকৈ পুৰণি জনা সমাবেশৰ... মাইক্ৰ'ফ'চিলে ইহঁতৰ ট্যাক্সন-সম্পৰ্কীয় কাৰ্বন আইছ'ট'পৰ গঠন নথিভুক্ত কৰে |year=2017 |journal=[[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ নেচনেল একাডেমী অৱ চাইন্সেছৰ প্ৰক্ৰিয়া|PNAS]] |volume=115 |issue=1 |pages=53–58 | doi=১০.১০৭৩/pnas.১৭১৮০৬৩১১৫ |pmid=২৯২৫৫০৫৩ |pmc=৫৭৭৬৮৩০ |bibcode=২০১৮PNAS..১১৫...৫৩S |doi-প্ৰৱেশ=বিনামূলীয়া}}</ref> [[File:Archean.png|right|thumb|500x500px|পৃথিৱী গঠনৰ পিছত [[Archean]], [[ভূতাত্ত্বিক সময় স্কেল#ভূতাত্ত্বিক সময়ৰ বিভাজন|eon]] ৰ ওপৰত এজন শিল্পীৰ ছাপ, য'ত ঘূৰণীয়া [[stromatolite] ]s, যিবোৰ কোটি কোটি বছৰৰ আগৰ প্ৰাৰম্ভিক অক্সিজেন উৎপাদনকাৰী জীৱৰ ৰূপ। [[পৰৱৰ্তী গধুৰ বোমাবৰ্ষণ]], [[পৃথিৱীৰ খোলা]] ঠাণ্ডা হোৱাৰ পিছত, ইয়াৰ পানী সমৃদ্ধ বন্যাৰ্ত [[গ্ৰহৰ পৃষ্ঠ|পৃষ্ঠ]] [[মহাদেশ]] আৰু [[আগ্নেয়গিৰি]] দ্বাৰা চিহ্নিত কৰা হয়, সহ... চন্দ্ৰই আজিৰ তুলনাত পৃথিৱীৰ আধা দূৰলৈকে প্ৰদক্ষিণ কৰি আছে, ২.৮ গুণ ডাঙৰ দেখা যায় আৰু শক্তিশালী [[tide]]s উৎপন্ন কৰে।<ref name="Lunar and Planetary Institute">{{cite web |title=Earth-Moon Dynamics | url=https://www.lpi.usra.edu/exploration/training/illustrations/earthMoon/ |access-date=২ ছেপ্টেম্বৰ ২০২২ |ৱেবছাইট=চন্দ্ৰ আৰু গ্ৰহ প্ৰতিষ্ঠান |archive-date=৭ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৫ |archive-url= https://web.archive.org/web/20150907215806/https://www.lpi.usra.edu/exploration/training/illustrations/earthMoon/ |url-status=live }}</ref>]]এই সময়ছোৱাত... [[নিওপ্ৰ'টেৰ'জয়িক]], {{val|1000|to|539|u=Ma}}, পৃথিৱীৰ বহু অংশ হয়তো বৰফেৰে আবৃত আছিল। এই অনুমানক "[[স্নোবল পৃথিৱী]]" বুলি অভিহিত কৰা হৈছে, আৰু ইয়াক বিশেষভাৱে আকৰ্ষণীয় কাৰণ ই [[কেম্ব্ৰিয়ান বিস্ফোৰণ]]ৰ আগতে হৈছিল, যেতিয়া বহুকোষী জীৱৰূপৰ জটিলতা যথেষ্ট বৃদ্ধি পাইছিল।<ref>{{cite book|page= 42|title=জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু বিশ্ব ইতিহাসৰ গতিপথ|last1=ব্ৰুক|first1=জন এল.|বছৰ= 2014|publisher=কেম্ব্ৰিজ ইউনিভাৰ্চিটি প্ৰেছ|isbn=978-0-521-87164-8}}</ref> <ref>{{cite book|page=56|title=কেম্ব্ৰিয়ান বিস্ফোৰণৰ এপিজেনেটিক ব্যৱস্থা|last1=Cabej|first1=নেলচন আৰ|বছৰ=২০১৯|প্ৰকাশক=এলচেভিয়াৰ বিজ্ঞান|isbn=978-0-12-814312- 4}}</ref> কেম্ব্ৰিয়ান বিস্ফোৰণৰ পিছত, {{val|535|u=Ma}}, অন্ততঃ পাঁচটা ডাঙৰ [[বিলুপ্তিৰ পৰিঘটনা|গণ বিলুপ্তি]] আৰু বহুতো সৰু সৰু হৈছে।<ref name=" Stanley_2016" /> প্ৰস্তাৱিত বৰ্তমানৰ [[হ'ল'চিন বিলুপ্তি]] পৰিঘটনাৰ বাহিৰেও, [[ক্ৰিটেচিয়াছ–পেলিঅ'জিন বিলুপ্তিৰ পৰিঘটনা|শেহতীয়া]] আছিল {{val|66|u=Ma}}, যেতিয়া [[Chicxulub impactor|an গ্ৰহাণুৰ প্ৰভাৱ]]ৰ ফলত অ-এভিয়ান ডাইনোছৰ আৰু অন্যান্য বৃহৎ সৰীসৃপৰ বিলুপ্তিৰ সূচনা হয়, কিন্তু পোক-পৰুৱা, [[স্তন্যপায়ী]]]]], টিকটিকি আৰু চৰাইৰ দৰে সৰু প্ৰাণীক বহুলাংশে ৰক্ষা কৰে। স্তন্যপায়ী প্ৰাণীৰ জীৱনৰ বৈচিত্ৰ্যতা অতীতত {{val|66|u=Mys}}, আৰু কেইবা নিযুত বছৰৰ আগতে, এটা আফ্ৰিকান [[ape]] প্ৰজাতিয়ে উলম্বভাৱে থিয় হোৱাৰ ক্ষমতা লাভ কৰিছিল।<ref name="gould1994" />< ref>{{চাইট জাৰ্নেল |last1=ডেভাৰ |first1=G. |last2=ল'ৰা |প্ৰথম২=F. |শেষ৩=মেকায়ে |প্ৰথম৩=এইচ. টি |শেষ৪=লিকিয়াছ |প্ৰথম৪=ক. |শেষ৫=বয়চেৰী |প্ৰথম৫=জে.-আৰ. |শেষ৬=মৌছা |প্ৰথম৬=ক. |শেষ৭=পল্লাছ |প্ৰথম৭=ল. |শেষ৮=ভিগনড |প্ৰথম৮=পি. |শেষ৯=ক্লাৰিচ |প্ৰথম৯=N. D. |date=2022 |title=চাদত মাইয়চিনৰ শেষৰ ফালে হ'মিনিন বাইপেডলিজমৰ পষ্টক্ৰেনিয়েল প্ৰমাণ |url=https://www.nature.com/articles/s41586-022-04901-z |journal=Nature |language=en |volume =৬০৯ |issue=৭৯২৫ |পৃষ্ঠা=৯৪–১০০ |doi=১০.১০৩৮/s৪১৫৮৬-০২২-০৪৯০১-z |pmid=৩৬০০২৫৬৭ |bibcode=২০২২Natur.৬০৯...৯৪D |issn=১৪৭৬-৪৬৮৭ |প্ৰৱেশ-তাৰিখ=২৯ মাৰ্চ ২০২৪ |archive-date=২৭ আগষ্ট ২০২২ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220827082104/https://www.nature.com/articles/s41586-022-04901-z |url -status=live }}</ref> ই সঁজুলিৰ ব্যৱহাৰ সহজ কৰি তুলিছিল আৰু যোগাযোগক উৎসাহিত কৰিছিল যিয়ে বৃহৎ মগজুৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় পুষ্টি আৰু উদ্দীপনা প্ৰদান কৰিছিল, যাৰ ফলত [[মানুহৰ বিৱৰ্তন|মানুহৰ বিৱৰ্তন]]। [[কৃষিৰ ইতিহাস|কৃষিৰ বিকাশ]], আৰু তাৰ পিছত [[প্ৰাচীন সভ্যতাৰ তালিকা|সভ্যতা]], মানুহৰ [[পৃথিৱীৰ ওপৰত মানুহৰ প্ৰভাৱ|পৃথিৱীৰ ওপৰত প্ৰভাৱ]] আৰু প্ৰকৃতি আৰু পৰিমাণৰ... আন জীৱৰূপ যিবোৰ আজিও চলি আছে।<ref name="bgsa119_1_140" /> === ভৱিষ্য=== {{Main|Future of Earth}} {{See also|Global catastrophic risk}} [[File:Red Giant Earth warm.jpg|thumb|upright=1.3|alt=পৃথিৱীক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা এটা গাঢ় ধূসৰ আৰু ৰঙা গোলক সূৰ্য্যক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা কমলা ৰঙৰ বৃত্তাকাৰ বস্তুৰ সোঁফালে ক'লা পটভূমিত পৰি আছে|জ্বলি যোৱা লোকৰ অনুমানিক চিত্ৰ [[সূৰ্য্য]] [[ৰঙা দৈত্য]] পৰ্যায়ত প্ৰৱেশ কৰাৰ পিছত পৃথিৱী, এতিয়াৰ পৰা প্ৰায় ৫–৭&nbsp;বিলিয়ন বছৰৰ পিছত]]। পৃথিৱীৰ আশা কৰা দীৰ্ঘম্যাদী ভৱিষ্যত সূৰ্য্যৰ ভৱিষ্যতৰ সৈতে বান্ধ খাই আছে। পৰৱৰ্তী {{val|1.1|u=বিলিয়ন বছৰ}}ত সৌৰ উজ্জ্বলতা ১০% বৃদ্ধি পাব, আৰু পৰৱৰ্তী {{:en:val|৩.৫|u=বিলিয়ন বছৰ}}ত ৪০% বৃদ্ধি পাব।<ref name="sun_future " /> পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰ উষ্ণতা বৃদ্ধিয়ে [[:en:কাৰ্বনেট–চিলিকেট চক্ৰ|অজৈৱিক কাৰ্বন চক্ৰ]] ত্বৰান্বিত কৰিব, যাৰ ফলত {{chem2|CO2}} ঘনত্ব উদ্ভিদৰ বাবে মাৰাত্মকভাৱে কম মাত্ৰালৈ হ্ৰাস পাব ({{val|10|ul=ppm}}।" [[C4 কাৰ্বন স্থিৰকৰণ|C4 সালোক সংশ্লেষণ]])ৰ বাবে প্ৰায় {{val|100|–|900|u=মিলিয়ন বছৰ}}.<ref name="britt2000" /><ref name="pnas1_24_9576" /> The গছ-গছনিৰ অভাৱৰ ফলত বায়ুমণ্ডলত অক্সিজেন হেৰুৱাব, যাৰ ফলত প্ৰাণীৰ জীৱন অসম্ভৱ হৈ পৰিব।<ref name="ward_brownlee2002" /> বৃদ্ধি পোৱা উজ্জ্বলতাৰ বাবে পৃথিৱীৰ গড় উষ্ণতা {{convert|100|C|F|0 ত উপনীত হ'ব পাৰে |abbr=}} ১.৫&nbsp;বিলিয়ন বছৰৰ ভিতৰত, আৰু সকলো সাগৰৰ পানী বাষ্পীভৱন হৈ মহাকাশলৈ হেৰাই যাব, যিয়ে [[পলায়ন কৰা সেউজ গৃহ প্ৰভাৱ]]ৰ সূচনা কৰিব পাৰে, আনুমানিক ১.৬ৰ পৰা ৩&nbsp;বিলিয়ন বছৰৰ ভিতৰত।<ref name= "মেলো-২০২০">{{চাইট জাৰ্নেল |last1=Mello |first1=Fernando de Sousa |last2=Friaça |first2=Amâncio César Santos |date=2020 |title=পৃথিৱীত জীৱনৰ অন্ত পৃথিৱীৰ শেষ নহয়: জীৱনকালৰ এটা অনুমানলৈ অভিসৰণ কৰা... জৈৱমণ্ডল? |journal=আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জ্যোতিৰ্জীৱবিজ্ঞান জাৰ্নেল |language=as |volume=19 |issue=1 |pages=25–42 |doi=10.1017/S1473550419000120 |bibcode=2020IJAsB..19...25D |issn=1473-5504 |doi -access=free}}</ref> সূৰ্য্য সুস্থিৰ হ'লেও আধুনিক মহাসাগৰৰ পানীৰ এটা অংশ [[Mantle (geology)|mantle]] লৈ নামি যাব, কাৰণ মধ্য সাগৰৰ পৰা বাষ্পৰ নিৰ্গমন হ্ৰাস পায় ৰিজ।<ref name="মেলো-২০২০" /><ref name="hess5_4_569" /> প্ৰায় {{val|5|u=বিলিয়ন বছৰ}}ৰ পিছত সূৰ্য্যই [[নক্ষত্ৰৰ বিৱৰ্তন|বিৱৰ্তন]] [[ৰঙা দৈত্য]] হ'ব। মডেলসমূহে ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিছে যে সূৰ্য্য মোটামুটিভাৱে {{convert|1|AU|e6km e6mi|lk=in|abbr=unit}} লৈ সম্প্ৰসাৰিত হ'ব, যিটো ইয়াৰ বৰ্তমানৰ ব্যাসাৰ্ধৰ প্ৰায় ২৫০ গুণ।<ref name="sun_future" /><ref name= "sun_future_schroder" /> পৃথিৱীৰ ভাগ্য কম স্পষ্ট। ৰঙা দৈত্য হিচাপে সূৰ্য্যই নিজৰ ভৰৰ প্ৰায় ৩০% হেৰুৱাব, গতিকে, জোৱাৰ-ভাটাৰ প্ৰভাৱ অবিহনে পৃথিৱীয়ে {{convert|1.7|AU|e6km e6mi|lk=off|abbr=unit}} কক্ষপথলৈ গতি কৰিব সূৰ্য্যই যেতিয়া তৰাটোৱে সৰ্বোচ্চ ব্যাসাৰ্ধত উপনীত হয়, অন্যথা জোৱাৰ-ভাটাৰ প্ৰভাৱৰ ফলত ই সূৰ্য্যৰ বায়ুমণ্ডলত প্ৰৱেশ কৰি বাষ্পীভৱন হ'ব পাৰে।<ref name="sun_future" /> == শাৰীৰিক বৈশিষ্ট্য == === আকাৰ আৰু আকৃতি === {{মূল|পৃথিৱীৰ চিত্ৰ}} {{Main|Figure of the Earth}} {{Further|Earth radius|Earth's circumference|Spherical Earth{{!}}Earth curvature|Geomorphology}} {{See also|List of highest mountains on Earth}} [[File:Earth2014shape SouthAmerica small.jpg|thumb|upright=1.3|পৃথিৱীৰ পশ্চিম গোলাৰ্ধত [[গড় সমুদ্ৰপৃষ্ঠ]]ৰ পৰিৱৰ্তে পৃথিৱীৰ কেন্দ্ৰৰ সাপেক্ষে ভূ-প্ৰকৃতি দেখুওৱা হৈছে, সাধাৰণ ভূ-প্ৰকৃতিৰ মানচিত্ৰৰ দৰে]]। [[পৃথিৱীৰ চিত্ৰ|পৃথিৱীৰ আকৃতি ঘূৰণীয়া]], [[হাইড্ৰ'ষ্টেটিক ভাৰসাম্য]]ৰ মাজেৰে,<ref name="Horner 2021">{{cite web | last=হৰ্নাৰ | প্ৰথম=জোন্টি | title=মই সদায় ভাবি আহিছো: তৰা, গ্ৰহ আৰু চন্দ্ৰবোৰ কিয় ঘূৰণীয়া, যেতিয়া ধুমকেতু আৰু গ্ৰহাণুবোৰ ঘূৰণীয়া নহয়? | website=কথোপকথন | তাৰিখ=২০২১-০৭-১৬ | url=https://theconversation.com/amp/ive-সদায়-বিস্ময়-কিয়-তৰা-গ্ৰহ-আৰু-চন্দ্ৰ-ঘূৰণীয়া-যেতিয়া-ধুমকেতু-আৰু-গ্ৰহাণু-আৰেণ্ট-160541 | প্ৰৱেশ-তাৰিখ=২০২৩-০৩-০৩ | archive-date=৩ মাৰ্চ ২০২৩ | archive-url=https://web.archive.org/web/20230303211236/https://theconversation.com/amp/ive-সদায়-আচৰিত-কিয়-তৰা-গ্ৰহ-আৰু-চন্দ্ৰ-ঘূৰণীয়া-কিয়- কেতিয়া-ধূমকেতু-আৰু-গ্ৰহাণু-এৰেণ্ট-১৬০৫৪১ | url-status=live }}</ref> গড় ব্যাসৰ {{convert|12742|km|mi|sp=us}}, যাৰ ফলত ই [[আকাৰ অনুসৰি সৌৰজগতৰ বস্তুৰ তালিকা|পঞ্চম বৃহত্তম]] [ [গ্ৰহ#গ্ৰহ-ভৰৰ বস্তু|গ্ৰহৰ আকাৰৰ]] আৰু [[সৌৰজগত]] ৰ সৰ্ববৃহৎ [[স্থলজ গ্ৰহ|স্থলজ বস্তু]]।<ref>{{Cite web |last=Lea |first=Robert |date=2021-07-06 |title=পৃথিৱী কিমান ডাঙৰ? |url=https://www.space.com/17638-পৃথিৱী-কিমান-ডাঙৰ.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240109225632/https://www.space .com/17638-how-big-is-earth.html |archive-date=2024-01-09 |access-date=2024-01-11 |ৱেবছাইট=স্পেচ.কম |ভাষা=as }}{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ({{convert|8848|m|ft|disp=or|sp=us}} স্থানীয় সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা) ইয়াক মাত্ৰ ০.১৪% দীঘল কৰে।{{refn|group=n| যদি পৃথিৱীখনক [[বিলিয়াৰ্ড বল]]ৰ আকাৰলৈ সংকুচিত কৰা হয়, তেন্তে পৃথিৱীৰ কিছুমান অঞ্চল যেনে বৃহৎ পৰ্বতমালা আৰু সাগৰীয় খাদ ক্ষুদ্ৰ ক্ষুদ্ৰ অসম্পূৰ্ণতাৰ দৰে অনুভৱ হ'ব, আনহাতে গ্ৰহটোৰ বহু অংশ, [[গ্ৰেট প্লেইনছ]] আৰু... [[abyssal plain]]s, মসৃণ অনুভৱ হ'ব।<ref>{{cite web |url=http://billiards.colostate.edu/bd_articles/2013/june13.pdf |title=এটা পুল বল পৃথিৱীতকৈ মসৃণ নেকি? ? |publisher=বিলিয়াৰ্ডছ ডাইজেষ্ট |তাৰিখ=১ জুন ২০১৩ |access-date=২৬ নৱেম্বৰ ২০১৪ |archive-date=৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20140904201722/http:// billiards.colostate.edu/bd_articles/2013/june13.pdf |url-status=live }}</ref>}}<ref>{{ৱেব|url=https://serc.carleton.edu/quantskills/কাৰ্য্যকলাপসমূহৰ উদ্ধৃতি দিয়ক /botec_himalayas.html|title=খামৰ পিছফালে গণনা: হিমালয়ৰ স্কেল|work=[[কাৰ্লেটন বিশ্ববিদ্যালয়]]|last1=Tewksbury|first1=Barbara|access-date=19 অক্টোবৰ 2020|archive-date=... ২৩ অক্টোবৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/২০২০১০২৩০৯১২৪৭/https://serc.carleton.edu/quantskills/activities/botec_himalayas.html|url-status=live}}</ref > যিহেতু পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠভাগ পৃথিৱীৰ [[ভৰৰ কেন্দ্ৰ]]ৰ পৰা আটাইতকৈ দূৰত ইয়াৰ বিষুৱীয় উখহি উঠা অংশত, ইকুৱেডৰৰ আগ্নেয়গিৰিৰ [[চিম্বোৰাজো]] শিখৰ ({{convert|6384.4|km|mi|1|abbr=on|)। disp=or}}) ইয়াৰ আটাইতকৈ দূৰৈৰ পইণ্ট।<ref name=ps20_5_16 /><ref>{{cite web |url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=9428163 |title=পৃথিৱীৰ 'সৰ্বোচ্চ' স্থান |last1=ক্ৰুলৱিচ |first1=ৰবাৰ্ট |author-link=ৰবাৰ্ট ক্ৰুলৱিচ |work=NPR |date=7 এপ্ৰিল 2007 |access-date=31 জুলাই 2012 |archive-date=30 জানুৱাৰী 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130130164111/http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=9428163 |url-status=live }}< /ref> কঠিন ভূমি ভূ-প্ৰকৃতিৰ সমান্তৰাল [[সাগৰ পৃষ্ঠৰ ভূ-প্ৰকৃতি|সাগৰে অধিক গতিশীল ভূ-প্ৰকৃতি প্ৰদৰ্শন কৰে]].<ref>{{Cite web |title=সাগৰ পৃষ্ঠৰ ভূ-প্ৰকৃতি |url=https://sealevel.jpl.nasa .gov/ocean-observation/ocean-surface-topography |access-date=১৬ জুন ২০২২ |website=মহাকাশৰ পৰা মহাসাগৰৰ পৃষ্ঠৰ ভূ-প্ৰকৃতি |publisher=NASA |language=en |archive-date=২৯ জুলাই ২০২১ |archive-url=https ://web.archive.org/web/20210729095927/https://sealevel.jpl.nasa.gov/সাগৰ-পৰ্যবেক্ষণ/সাগৰ-পৃষ্ঠ-ট'প'গ্ৰাফী/ |url-status=live }}{{Dead link|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === পৃষ্ঠ === {{আগলৈ|গ্ৰহৰ পৃষ্ঠ|ভূমি আৱৰণ|ভূমি|পেড'স্ফিয়াৰ|সাগৰ|সাগৰ|ক্ৰাইঅ'স্ফিয়াৰ|পেপ্ল'স্ফিয়াৰ}} [[File:Global View of the Arctic and Antarctic.jpg|thumb|পৃথিৱীৰ এখন [[compositing|composite]] ছবি, ইয়াৰ বিভিন্ন ধৰণৰ পৃষ্ঠৰ সৈতে লক্ষ্য কৰিব পৰা: পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠভাগে মহাসাগৰ (নীলা), আফ্ৰিকাত ৰসাল (সেউজীয়া) শুকান (বাদামী) ভূমি আৰু পৃথিৱীৰ মেৰু বৰফ [[এন্টাৰ্কটিক সাগৰীয় বৰফ]] (ধূসৰ) [[দক্ষিণ মহাসাগৰ|এন্টাৰ্কটিক বা দক্ষিণ মহাসাগৰ]] আৰু [[এন্টাৰ্কটিক বৰফৰ তৰপ]] (বগা) আৱৰণৰ আকাৰত [[এন্টাৰ্কটিকা]]] [[ফাইল:AYool ভূ-প্ৰকৃতি 15min.png|thumb|upright=1.3|[[ভূখণ্ড|সকাহ]] [[পৃথিৱীৰ খোলা]]]] পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠভাগ হৈছে বায়ুমণ্ডল, আৰু কঠিন পৃথিৱী আৰু মহাসাগৰৰ মাজৰ সীমা। এইদৰে সংজ্ঞায়িত কৰিলে ইয়াৰ এলেকা প্ৰায় {{convert|510|e6km2|e6sqmi|0|abbr=unit}}।<ref name="Pidwirny 2006_8" /> পৃথিৱীক দুটা [[গোলাৰ্ধত] ভাগ কৰিব পাৰি পৃথিৱীৰ |গোলাৰ্ধ]]: [[অক্ষাংশ]] দ্বাৰা মেৰু [[উত্তৰ গোলাৰ্ধ|উত্তৰ]] আৰু [[দক্ষিণ গোলাৰ্ধ|দক্ষিণ]] গোলাৰ্ধলৈ; বা [[দ্ৰাঘিমাংশ]] দ্বাৰা মহাদেশীয় [[পূব গোলাৰ্ধ|পূব]] আৰু [[পশ্চিম গোলাৰ্ধ|পশ্চিম]] গোলাৰ্ধলৈ। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বহিঃসংযোগ == {{Commons category|Earth}} * [http://www.wikimapia.org/ উইকিমেপিয়াৰ মাধ্যমত কৃত্ৰিম উপগ্ৰহৰ পৰা প্ৰাপ্ত পৃথিৱীৰ চিত্ৰ] * [http://geomag.usgs.gov USGS -ৰ ভূ-চুম্বকত্ব বিষয়ক অনুষ্ঠান] * {{PDFlink|[http://www.geo.cornell.edu/geology/classes/isacks/velstruct.pdf Overview of the Seismic Structure of Earth]}} * [http://earthobservatory.nasa.gov/Newsroom/BlueMarble NASA Earth Observatory] * [http://www.co-intelligence.org/newsletter/comparisons.html The size of Earth compared with other planets/stars] * [http://www.funonthenet.in/content/view/২৮২/৩১/ Beএইউtiful Views of Planet Earth] Pictures of Earth from space * [http://www.flashearth.com/ Flash Earth] A Flash-based viewer for satellite and [[aerial photography|aerial]] imagery of the Earth * [http://www.professores.uff.br/hjbortol/arquivo/২০০৫.১/applets/earth_en.html Java ৩D Earth's Globe]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.projectshum.org/Planets/earth.html Projectshum.org's Earth fact file] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130218015318/http://www.projectshum.org/Planets/earth.html |date=2013-02-18 }} (for younger folk) * [https://web.archive.org/web/20140326115311/http://www.geody.com/?world=terra Geody Earth] World's search engine that supports [[Google Earth]], [[NASA World Wind]], [[Celestia]], GPS, and other applications. * [http://reference.aol.com/earth Planet Earth] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080724111431/http://reference.aol.com/earth/earth-from-space |date=2008-07-24 }} From AOL Research & Learn: Photos, quizzes and info about Earth's climate, creatures and science. * [http://reference.aol.com/earth/earth-from-space Earth From Space] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080724111431/http://reference.aol.com/earth/earth-from-space |date=2008-07-24 }} Some Photos From the Exhibit {{সাঁচ:সৌৰজগত}} [[শ্ৰেণী:গ্ৰহ]] [[শ্ৰেণী:সৌৰজগত]] ovrtss1riwwlzs8p7f4u1iambix22ss 645692 645691 2026-10-17T00:58:35Z KiranBOT 45247 AMP-Tracking URLs ৰ পৰা আঁতৰোৱা হৈছে ([[:m:User:KiranBOT/AMP|বিশদ]]) ([[User talk:Usernamekiran|ভুল প'ৰিবেশ]]) v3.1.1s 645692 wikitext text/x-wiki {{পোখালি (সৌৰজগত)}} {{সাঁচ:গ্ৰহ | bgcolour=#c0c0ff | name = পৃথিৱী | symbol = [[চিত্ৰ:Earth symbol (fixed width).svg|20px|alt=🜨|পৃথিৱীৰ জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক প্ৰতীক]] | image = [[চিত্ৰ:The Blue Marble (remastered).jpg|frameless|A color image of Earth as seen from Apollo ১৭.]] | caption = পৃথিৱীৰ বিখ্যাত "[[নীলা মাৰ্বল]]"ৰ চিত্ৰ, [[এপোলো ১৭]] পৰা তোলা | epoch = [[জে২০০০]] | aphelion = ১৫২,০৯৭,৭০১&nbsp; [[কিলোমিটাৰ|কিমি]] <br />(১.০১৫ ৭১০&nbsp; ৩৩৩&nbsp; ৫ [[জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান একক|এইউ]])<br />৯৪&nbsp; ৫০৯&nbsp; ১৩০&nbsp; মাইল | perihelion = ১৪৭,০৯৮,০৭৪&nbsp; কিমি <br /> (০.৯৮৩ ২৮৯ ৮৯১ ২ এইউ)<br />৯১,৪০২,৭২৫ মাইল | semimajor = ১৪৯,৫৯৭,৮৮৭.৫&nbsp; কিমি <br /> (১.০০০&nbsp; ০০০&nbsp; ১১২&nbsp; ৪&nbsp; এইউ)<br />৯২,৯৫৫,০৪১ মাইল | semiminor = ১৪৯,৫৭৫,৯৯৯.৮২৫&nbsp; কিমি <br /> (০.৯৯৯&nbsp; ৮৫০&nbsp; ৪৮৫&nbsp; ৯&nbsp; এইউ)<br />৯২,৯৪৩,০৫২&nbsp; মাইল | eccentricity = ০.০১৫&nbsp; ৭১০&nbsp; ২১৯ | inclination = ০ <br /> (সৌৰ বিষুবৰ সৈতে ৭.২৫°) | asc_node = ৩৪৮.৭৩৯&nbsp; ৩৫° | arg_peri = ১১৪.২০৭&nbsp; ৮৩° | orbital_circ = ৯২৪,৩৭৫,৭০০&nbsp; কিমি <br />(&nbsp; ৫.১৭৯&nbsp; ০৫৯&nbsp; ৯০০&nbsp; ৭&nbsp; এইউ) | sidereal_period = ৩৫৫.২৫৫&nbsp; ৩৫৫&nbsp; [[দিন]] <br /> (১.০০০&nbsp; ০১৭&nbsp; ৫&nbsp; [[জুলীয় বৰ্ষ|বছৰ]]) | synodic_period = | avg_speed = ২৯.৭৮৩&nbsp; [[কিলোমিটাৰ প্ৰতি ছেকেণ্ড|কিমি/ছে]] <br /> (১০৭,২১৮&nbsp; [[কিলোমিটাৰ প্ৰতি ঘণ্টা|কিমি/ঘ]]) | max_speed = ৩০.২৮৭&nbsp; কিমি/ছে <br /> (১০৯,০৩৩&nbsp; কিমি/ঘ) | min_speed = ২৯.২৯১&nbsp; কিমি/ছে <br /> (১০৫,৪৪৮&nbsp; কিমি/ঘ) | satellites = ১&nbsp; ([[চন্দ্ৰ]]) | physical_characteristics = আছে | aspect_ratio = ০.৯৯৫&nbsp; ৫৪৭&nbsp; ১ | ellipticity = ০.০০৩&nbsp; ৩৫২&nbsp; ৯ | equatorial_radius = ৫,৩৭৮.১৩৭&nbsp; কিমি | polar_radius = ৫,৩৫৫.৭৫২&nbsp; কিমি | mean_radius = ৫,৩৭২.৭৯৭&nbsp; কিমি | equatorial_circ = ৪০,০৭৫.০২&nbsp; কিমি | meridional_circ = ৪০,০০৭.৮৫&nbsp; কিমি | mean_circ = ৪০,০৪১.৪৭&nbsp; কিমি | surface_area = ৫১০,০৫৫,৫০০&nbsp; [[square kilometre|কিমি²]] | land_area = ১৪৮,৯৩৯,১০০&nbsp; কিমি²&nbsp; (২৯.২&nbsp; %) | water_area = ৩৫১,১২৫,৪০০&nbsp; কিমি²&nbsp; (৭০.৮&nbsp; %) | volume = ১.০৮৩&nbsp; ২০৭&nbsp; ৩{{e|১২}}&nbsp; [[ঘন কিলোমিটাৰ|কিমি³]] | mass = ৫.৯৭৪২{{e|২৪}}&nbsp; [[কিলোগ্ৰাম]] | density = ৫,৫১৫.৩&nbsp; কেজি/মি³ | surface_grav = ৯.৭৮০&nbsp; ১&nbsp; মি/সে²]]<br />(০.৯৯৭&nbsp; ৩২&nbsp; g) | escape_velocity = ১১.১৮৫&nbsp; কিমি/সে&nbsp; (≅৩৯,৫০০&nbsp; কিমি/ঘ) | sidereal_day = ০.৯৯৭&nbsp; ২৫৮&nbsp; দিন&nbsp; (২৩.৯৩৪&nbsp; ঘণ্টা) | rot_velocity = ৪৫৫.১১&nbsp; মি/সে | axial_tilt = [[degree (angle)|২৩.৪৩৯&nbsp; ২৮১°]] | right_asc_north_pole = অসংজ্ঞায়িত° | declination = +৯০° | albedo = ০.৩৫৭ | adjectives = পাৰ্থিৱ | atmosphere = আছে | temperatures = আছে | temp_name1 = [[কেলভিন]] | min_temp_1 = ১৮৫&nbsp; কে | mean_temp_1 = ২৮৭&nbsp; কে | max_temp_1 = ৩৩১&nbsp; কে | temp_name2 = [[ছেলছিয়াচ]] | min_temp_2 = -৮৮.৩&nbsp; °ছে | mean_temp_2 = ১৪&nbsp; °ছে | max_temp_2 = ৫৭.৭&nbsp; °ছে | surface_pressure = ১০১.৩&nbsp; কিলোপাষ্কেল | atmosphere_composition = ৭৮.০৮%&nbsp; [[নাইট্ৰ’জেন]]<br /> ২০.৯৪%&nbsp; [[অক্সিজেন]]<br /> ০.৯৩%&nbsp; [[আৰ্গন]]<br /> ০.০৩৮%&nbsp; [[কাৰ্বন ডাই অক্সাইড]]<br />বিৰল [[বাষ্প]] (জলবায়ুৰ সৈতে পৰিৱৰ্তন হয়) }} '''পৃথিৱী''' ({{Lang-en|Earth}}) হৈছে [[মানুহ]]সহ কোটি কোটি প্ৰজাতি জীৱৰ আবাসস্থল। ই এটা মধ্যমীয়া আকাৰৰ [[গ্ৰহ]]। [[সূৰ্য]]ৰ পৰা দূৰত্ব অনুসাৰে পৃথিৱীৰ স্থান তৃতীয়। সূৰ্যৰ পৰা ইয়াৰ গড় দূৰত্ব ১৪.৯৬ কোটি কিলোমিটাৰ। লেটিন ভাষাত এই গ্ৰহৰ নাম ''[[:en:Terra|টেৰা (Terra)]]''।<ref>Oxford English Dictionary, 1st ed. "terra, n." Oxford University Press (Oxford), 1911.</ref> পৃথিৱীৰ নিজ কক্ষত আৱৰ্তন কৰিবৰ বাবে ২৩ ঘণ্টা ৫৬ মিনিট ৪.০১ ছেকেণ্ড সময় লয়। পৃথিৱীৰ এই [[আহ্নিক গতি]]ৰ ফলত পৃথিৱীত [[দিন]] আৰু [[ৰাতি]] হয়। আনহাতে ই সূৰ্যৰ চাৰিওফালে এপাক ঘূৰিবলৈ ৩৬৫ দিন ৬ ঘণ্টা ৯ মিনিট ১০ ছেকেণ্ড সময় লয়। পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠভাগ টান শিলেৰে গঠিত যদিও তাৰ ওপৰত [[মাটি]] আৰু [[পানী]] পোৱা যায়। এই শিলৰ খোলাটোৰ তলত পৃথিৱীৰ কেন্দ্ৰভাগ ক্ৰমান্বয়ে তপত। পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলত যথেষ্ট পৰিমাণে [[অক্সিজেন]] পোৱা যায়। তদুপৰি [[কাৰ্বন ডাই অক্সাইড]] জলীয় বাষ্প আৰু আন আন গেছো পোৱা যায়। [[সৌৰজগত]]ৰ আটাইবোৰ গ্ৰহৰ ভিতৰত কেৱল পৃথিৱীতে জীৱ আছে। [[চন্দ্ৰ]] পৃথিৱীৰ একমাত্ৰ [[উপগ্ৰহ]]। পৃথিৱী হৈছে জীৱন সম্ভৱ হোৱা বৰ্তমানলৈকে জনা একমাত্ৰ [[গ্ৰহ]], আৰু ইয়াৰ প্ৰাকৃতিক বৈশিষ্ট্যবোৰ বহুতো বৈজ্ঞানিক অনুসন্ধানৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়। ই [[সৌৰজগত]]ত তৃতীয় গ্ৰহ; ই আটাইতকৈ ডাঙৰ [[ভূত্বকীয় গ্ৰহ]] (terrestrial planet) আৰু ই পঞ্চম বৃহৎ গ্ৰহ। ইয়াৰ আটাইতকৈ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ জলবায়ু হৈছে ইয়াৰ দুই মেৰু অঞ্চল, দুটা তুলনামূলকভাৱে [[শীতোষ্ণ]] অঞ্চল, আৰু এটা বহল [[অক্ষীয়]] নাতিশীতোষ্ণ আৰু অৰ্ধ নাতিশীতোষ্ণ অঞ্চল।<ref> {{cite web |url=http://www.blueplanetbiomes.org/climate.htm |title=World Climates |work=Blue Planet Biomes |accessdate=September 21, 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081217015636/http://www.blueplanetbiomes.org/climate.htm |archive-date=December 17, 2008 |url-status=live |df=mdy-all }} </ref> [[পৃথিৱীৰ বয়স|৪৫৪ কোটি বছৰ]] আগে পৃথিৱী গঠিত হৈছিল। এক বিলিয়ন বছৰৰ ভিতৰত পৃথিৱীৰ বুকুত প্ৰাণৰ আৱিৰ্ভাব ঘটে৷<ref>Dalrymple, G. Brent (2001). "The age of the Earth in the twentieth century: a problem (mostly) solved". Special Publications, Geological Society of London. 190 (1): 205–221. Bibcode:2001GSLSP.190..205D. doi:10.1144/GSL.SP.2001.190.01.14.</ref> পৃথিৱীৰ [[জৈবমণ্ডল]] এই গ্ৰহৰ [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল|বায়ুমণ্ডল]] আৰু অন্যান্য [[অজৈৱিক]] অৱস্থাবোৰৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিৱৰ্তন আহিছে। ইয়াৰ ফলত এফালে যেনেকৈ বায়ুজীবী জীবজগতৰ বংশবৃদ্ধি ঘটিছে, আনফালে তেনেকৈ [[অ'জন স্তৰ]] গঠিত হৈছে। পৃথিৱীৰ চুম্বক ক্ষেত্ৰৰ লগত একেলগে এই অ'জন স্তৰে ক্ষতিকৰ সৌৰ বিকিৰণৰ গতিৰোধ কৰি গ্ৰহৰ বুকুত প্ৰাণৰ বিকাশ ঘটাৰ পথ প্ৰশস্ত কৰে।<ref>Burton, Kathleen (2002-11-29). "Astrobiologists Find Evidence of Early Life on Land"</ref> পৃথিৱীৰ প্ৰাকৃতিক সম্পদ আৰু ইয়াৰ ভূতাত্ত্বিক ইতিহাস আৰু কক্ষপথ প্ৰাণৰ অস্তিত্ব ৰক্ষাৰ সহায়ক হৈছে। মনে কৰা হৈছে, আৰু ৫০ কোটি বছৰ পৃথিৱী প্ৰাণধাৰণৰ সহায়ক অৱস্থাত থাকিব।<ref>Kunin, W.E.; Gaston, Kevin, eds. (31 December 1996). The Biology of Rarity: Causes and consequences of rare—common differences.</ref> পৃথিৱীৰ [[ভূত্বক|উপৰিভাগ]] একাধিক কঠিন স্তৰত বিভক্ত। এইবোৰক [[ভূত্বকীয় পাত]] বোলা হয়। কোটি কোটি বছৰ ধৰি এইবোৰ পৃথিৱীৰ উপৰিভাগত আছে। পৃথিৱীতলৰ প্ৰায় ৭১% লৱণযুক্ত জলৰ মহাসাগৰৰ দ্বাৰা আবৃত।<ref>National Oceanic and Atmospheric Administration. "Ocean". NOAA.gov.</ref> অৱশিষ্টাংশ গঠিত হৈছে [[মহাদেশ]] আৰু অসংখ্য দ্বীপৰ দ্বাৰা। স্থলভাগতো আছে অজস্ৰ হ্ৰদ আৰু পানীৰ অন্যান্য উৎস। এইবোৰৰ দ্বাৰাই গঠিত হৈছে বিশ্বৰ [[জলমণ্ডল]]। জীৱনধাৰণৰ বাবে অত্যাৱশ্যকীয় তৰল পানী এই গ্ৰহৰ ভূত্বকৰ কোনো ঠাইতে সমভাৰ অৱস্থাত পোৱা নাযায়। পৃথিৱীৰ ভৌগোলিক মেৰু সদায়ে কঠিন বৰফ বা সামুদ্ৰিক বৰফেৰে আবৃত থাকে। পৃথিৱীৰ অভ্যন্তৰভাগ সৰ্বদা ক্ৰিয়াশীল। এই অংশ এক আপেক্ষিকভাবে কঠিন মেণ্টেলৰ শকত স্তৰ, এক তৰল বহিঃকেন্দ্ৰ আৰু এক কঠিন লৌহ অন্তঃকেন্দ্ৰৰ দ্বাৰা গঠিত। মহাবিশ্বৰ অন্যান্য বস্তুৰ সৈতে পৃথিৱীৰ সম্পৰ্ক বিদ্যমান। বিশেষকৈ সূৰ্য আৰু চন্দ্ৰৰ সৈতে এই গ্ৰহৰ বিশেষ সম্পৰ্ক আছে। বৰ্তমানে পৃথিৱী নিজ কক্ষপথত প্ৰায় ৩৬৫.২৬ [[সৌৰদিন|সৌৰদিনত]] বা এক [[নক্ষত্ৰ বৰ্ষ|নক্ষত্ৰ বৰ্ষত]] সূৰ্যক প্ৰদক্ষিণ কৰে।<ref>Yoder, Charles F. (1995). T. J. Ahrens, ed. Global Earth Physics: A Handbook of Physical Constants. Washington: American Geophysical Union. p. 8.</ref> পৃথিৱী নিজ অক্ষৰ ৬৬.১/২ ডিগ্ৰী কোণত হালি আছে। ইয়াৰ ফলত এক [[বিষুৱীয় বছৰ]] (৩৬৫.২৪ সৌৰদিন) সময়কালৰ ভিতৰত এই বিশ্বৰ বুকুত ঋতু পৰিৱৰ্তন ঘটি থাকে।<ref>Williams, David R. (2004-09-01). "Earth Fact Sheet".</ref> পৃথিৱীৰ একমাত্ৰ বিদিত [[প্ৰাকৃতিক উপগ্ৰহ]] হল চন্দ্ৰ। ৪.৩৫ বিলিয়ন বছৰ আগত ই পৃথিৱীক প্ৰদক্ষিণ কৰা আৰম্ভ কৰিছিল। চন্দ্ৰৰ গতিৰ ফলতেই পৃথিৱীত সামুদ্ৰিক [[জোৱাৰ−ভাঁটা]] হয় আৰু পৃথিৱীৰ কক্ষৰ ঢাল সুস্থিত থাকে। চন্দ্ৰৰ গতিয়ে ধীৰে ধীৰে পৃথিৱীৰ গতিক কমাই আনিছে। ৩.৮ বিলিয়নৰ পৰা ৪.১ বিলিয়ন বছৰৰ ভিতৰত পৰৱৰ্তী মহাসংঘৰ্ষৰ সময়ত একাধিক গ্ৰহাণুৰ সৈতে পৃথিৱীৰ সংঘৰ্ষত গ্ৰহৰ উপৰিভাগৰ পৰিৱেশৰ উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন সাধিত হৈছিল। গ্ৰহৰ [[খনিজ]] সম্পদ আৰু জৈৱ সম্পদ উভয়ই মানৱজাতিৰ জীৱনধাৰণৰ বাবে অপৰিহাৰ্য। [[File:Tectonic plate boundaries.png|thumb|left|upright=1.3|Three types of geological [[plate tectonic]] boundaries.]] ==পৃথিৱীৰ খোলাটোত থকা বিভিন্ন মৌলৰ পৰিমাণ== {| align="center" class="wikitable sortable" |- ! style="width:160px" | মৌল ! style="width:150px" | পৰিমাণ |- | ছালফাৰ | ০.০০৬ শতাংশ |- | মেংগানিজ | ০.০০৯ শতাংশ |- | কাৰ্বন | ০.০০৯ শতাংশ |- | ফছফৰাছ | ০.১২ শতাংশ |- | হাইড্ৰ’জেন | ০.১৪ শতাংশ |- | থ’ৰিয়াম | ০.৬২ শতাংশ |- | মেগনেছিয়াম | ২.০৭ শতাংশ |- | পটেছিয়াম | ২.৫৮ শতাংশ |- | ছ’ডিয়াম | ২.৪৩ শতাংশ |- | কেলছিয়াম | ৩.৬৪ শতাংশ |- | আয়ৰন | ৫.০৬ শতাংশ |- | এলুমিনিয়াম | ৮.০৭ শতাংশ |- | ছিলিকন | ২৭.৬১ শতাংশ |- | অক্সিজেন | ৪৬.৪৬ শতাংশ |- |} <ref>বিজ্ঞান জেউতি, ড॰ অনুপ কুমাৰ তালুকদাৰ, ড॰ মোহন চন্দ্ৰ কলিতা, ৩৫/৩, অক্টোৱৰ-নৱেম্বৰ, ২০০০</ref> == ব্যুৎপত্তি == [[আধুনিক ইংৰাজী]] শব্দ {{anchor|Name|Etymology}} ''Earth'' [[মধ্য ইংৰাজী]] ৰ জৰিয়তে, সঘনাই ''{{linktext|'' বানান কৰা [[পুৰণি ইংৰাজী]] বিশেষ্যৰ পৰা বিকশিত হৈছিল eorðe}}''.<ref name="oedearth">{{cite book|title=অক্সফৰ্ড ইংৰাজী অভিধান|সংস্কৰণ=৩|অধ্যায়=পৃথিৱী, ''n.1''|প্ৰকাশক=[[অক্সফৰ্ড ইউনিভাৰ্চিটি প্ৰেছ]] |place=[[অক্সফৰ্ড, ইংলেণ্ড|অক্সফৰ্ড]], ইংলেণ্ড|বছৰ=২০১০|isbn=978-0-19-957112-3|doi=10.1093/acref/9780199571123.001.0001}}</ref> ইয়াৰ লগত সম্পৰ্কীয় শব্দ আছে প্ৰতিটো [[জাৰ্মানিক ভাষা|জাৰ্মানিক ভাষা]], আৰু ইয়াৰ [[আদি-জাৰ্মানিক|পূৰ্বপুৰুষৰ মূল]] [[wikt:পৰিশিষ্ট:আদি-জাৰ্মানিক/erþō|*''erþō'']] হিচাপে পুনৰ্গঠন কৰা হৈছে। ইয়াৰ প্ৰাচীন প্ৰমাণপত্ৰত ''eorðe'' শব্দটো [[লেটিন ভাষা|লেটিন]] ''{{linktext|terra}}'' আৰু [[প্ৰাচীন গ্ৰীক ভাষা|গ্ৰীক]] γῆৰ বহুতো অৰ্থ অনুবাদ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল ''gē'': মাটি, ইয়াৰ [[মাটি]], শুকান ভূমি, মানৱ জগত, জগতৰ পৃষ্ঠভাগ (সাগৰকে ধৰি), আৰু গ্ল'ব নিজেই। ৰোমান [[Terra (দেৱী)|Terra]]/Tellūs আৰু গ্ৰীক [[Gaia (দেৱী)|Gaia]] ৰ দৰেই, পৃথিৱী হয়তো [[পৃথিৱী দেৱী|ব্যক্তিগত দেৱী]] [[জাৰ্মানিক ধৰ্ম (আদিবাসী) |জাৰ্মানিক পৌত্তলিকতা]]: শেষৰ ফালে [[নৰ্চ পৌৰাণিক কাহিনী]] [[Jörð]] ("পৃথিৱী"), এগৰাকী দৈত্যক প্ৰায়ে [[থৰ]]ৰ মাতৃ হিচাপে দিয়া হয়]।<ref>{{cite book|last=Simek |first=ৰুডলফ|author-link=ৰুডলফ চিমেক|translator-last=হল|translator-first=এঞ্জেলা|title=উত্তৰ পৌৰাণিক কাহিনীৰ অভিধান|page=179|প্ৰকাশক=[[বয়ডেল আৰু ব্ৰুয়াৰ|ডি.এছ. ব্ৰুয়াৰ]]|বছৰ=২০০৭|isbn=৯৭৮-০-৮৫৯৯১-৫১৩-৭}}</ref> == প্ৰাকৃতিক ইতিহাস == {{মূল|পৃথিৱীৰ ইতিহাস|প্ৰাকৃতিক ইতিহাসৰ সময়ৰেখা}} === গঠন === {{আগলৈ|আৰম্ভণি পৃথিৱী|হেডিয়ান}} [[File:The Mysterious Case of the Disappearing Dust.jpg|left|thumb|upright=1.3|আৰম্ভণিৰ [[সৌৰজগত]]ৰ [[আদি গ্ৰহ ডিস্ক]]ৰ ২০১২ চনৰ এটা কলাত্মক ছাপ য'ৰ পৰা পৃথিৱী আৰু অন্যান্য সৌৰজগত শৰীৰ গঠন হৈছিল]] [[সৌৰজগত]]ত পোৱা আটাইতকৈ পুৰণি পদাৰ্থৰ তাৰিখ {{val|4.5682|0.0002|0.0004}} [[Gigannum|Ga]] (কোটি কোটি বছৰ) আগৰ।<ref name=bouvier_wadhwa2010 /> দ্বাৰা {{val |৪.৫৪|০.০৪|u=Ga}} আদিম পৃথিৱীখন গঠন হৈছিল।<ref name="age_earth1" /> [[সৌৰজগতৰ গঠন আৰু বিৱৰ্তন|সৌৰজগত গঠন আৰু বিৱৰ্তন]] সূৰ্য্যৰ সৈতে থকা বস্তুবোৰ। তত্ত্বগতভাৱে, এটা [[সৌৰ নিহাৰিকা]] এটা [[আণৱিক ডাৱৰ]] ৰ পৰা এটা আয়তন মহাকৰ্ষণীয় পতনৰ দ্বাৰা বিভাজন কৰে, যি ঘূৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু এটা [[চাৰ্কমষ্টেলাৰ ডিস্ক]]লৈ সমতল হ'বলৈ আৰম্ভ কৰে, আৰু তাৰ পিছত সেই ডিস্কৰ পৰা গ্ৰহবোৰ বৃদ্ধি পায় সূৰ্য্যৰ সৈতে। নীহাৰিকাত গেছ, বৰফৰ দানা আৰু [[কচমিক ধূলি|ধূলি]] ([[আদিম নিউক্লাইড]]কে ধৰি) থাকে। [[nebular theory]] অনুসৰি, [[planetesimal]]s [[accretion (astrophysics)|accretion]] দ্বাৰা গঠিত হয়, আদিম পৃথিৱীখন গঠন হ'বলৈ সম্ভৱতঃ ৭০ৰ পৰা ১০ কোটি বছৰ সময় লোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref> {{cite journal|url=https://ntrs.nasa.gov/citations/20180002991|title=Ag বৃদ্ধিৰ সময়ত মেণ্টলৰ আইছ'ট'পিক বিৱৰ্তন: Pd আৰু Ag ধাতু–চিলিকেট বিভাজনৰ পৰা নতুন বাধা|journal=পাৰ্থক্য: আভ্যন্তৰীণ নিৰ্মাণ গ্ৰহৰ স্থাপত্য|last1=সোঁফাল|first1=K.|first2=M.|last2=Schonbachler|তাৰিখ=৭ মে' ২০১৮|ভলিউম=২০৮৪|পৃষ্ঠা=৪০৩৪|বিবকোড=২০১৮LPICo২০৮৪.৪০৩৪R|প্ৰৱেশ-তাৰিখ=২৫ অক্টোবৰ ২০২০| archive-date=৬ নৱেম্বৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/২০২০১১০৬০৯৩৮৪৪/https://ntrs.nasa.gov/citations/২০১৮০০০২৯৯১|url-status=live}}</ref > === গঠনৰ পিছত === {{পৃথিৱীৰ মূল|ভূতাত্ত্বিক ইতিহাস}} [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল|পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল]] আৰু মহাসাগৰসমূহ [[আগ্নেয়গিৰি|আগ্নেয়গিৰিৰ কাৰ্য্যকলাপ]] আৰু [[আউটগেছিং]]ৰ দ্বাৰা গঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.lpi.usra. edu/education/timeline/gallery/slide_17.html |title=পৃথিৱীৰ প্ৰাৰম্ভিক বায়ুমণ্ডল আৰু মহাসাগৰ |work=[[[[চন্দ্ৰ আৰু গ্ৰহ প্ৰতিষ্ঠান]] |publisher=[[বিশ্ববিদ্যালয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থা]] |access-date=২৭ জুন ২০১৯ |archive-date=৮ জুলাই ২০১৯ |archive-url=https://web.archive.org/web/২০১৯০৭০৮১৮০৩২৯/https://www.lpi.usra.edu/education/timeline/gallery/slide_17.html |url- status=live }}{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> এই উৎসসমূহৰ পৰা [[পৃথিৱীৰ পানীৰ উৎপত্তি|ঘনীভূত]] মহাসাগৰলৈ যোৱা জলীয় বাষ্প, গ্ৰহাণু, [[আদিগ্ৰহ]] আৰু [[ধুমকেতু]]ৰ পৰা পানী আৰু বৰফৰ দ্বাৰা বৃদ্ধি কৰা। s.<ref name="watersource" /> মহাসাগৰসমূহ পূৰণ কৰিবলৈ পৰ্যাপ্ত পানী হয়তো পৃথিৱীত গঠন হোৱাৰ পৰাই আছিল।<ref>{{Cite journal|last1=Piani|first1=Laurette|last2=Marrocchi|first2=Yves| last3=ৰিগ'ডিয়াৰ|first3=থমাছ|last4=ভেচাৰ|first4=লায়নেল জি.|last5=থমাচিন|first5=ড'ৰিয়ান|last6=মাৰ্টী|first6=বাৰ্নাৰ্ড|display-authors=1|date=2020|title=পৃথিৱীৰ পানীত থাকিব পাৰে এনষ্টটাইট কণ্ড্ৰাইট উল্কাপিণ্ডৰ সৈতে মিল থকা পদাৰ্থৰ পৰা উত্তৰাধিকাৰী সূত্ৰে লাভ কৰা হৈছে|url=https://doi.org/10.1126/science.aba1948|journal=Science|language=en|volume=369|issue=6507|pages=1110–1113|doi= 10.1126/science.aba1948|issn=0036-8075|pmid=32855337|bibcode=2020Sci...369.1110P|s2cid=221342529}}</ref> এই মডেলত বায়ুমণ্ডলীয় [[সেউজগৃহ গেছ]]ই মহাসাগৰসমূহক... নতুনকৈ গঠন হোৱা সূৰ্য্যৰ [[ক্ষীণ ডেকা সূৰ্য্যৰ বিৰোধ|মাত্ৰ ৭০% আছিল]] ইয়াৰ [[সৌৰ উজ্জ্বলতা|বৰ্তমানৰ উজ্জ্বলতা]]]।<ref name="asp2002" /> By {{val|3.5|u=Ga }}, [[পৃথিৱীৰ চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰ]] স্থাপন কৰা হৈছিল, যিয়ে বায়ুমণ্ডলক [[সৌৰ বতাহ]]] আঁতৰাই পেলোৱাত বাধা দিছিল।<ref name="physorg20100304" /> [[File:NASA-EarlyEarth-PaleOrangeDot-20190802.jpg|left|thumb|upright=1.5|''Pale orange dot'', [[Early Earth]] ৰ এজন শিল্পীৰ ছাপ, ইয়াৰ টিণ্টেড কমলা [[মিথেন]] ৰ সৈতে। -rich [[প্ৰিবায়টিক বায়ুমণ্ডল|আৰম্ভণিৰ বায়ুমণ্ডল]]<ref name="প্ৰশিক্ষক পাভলভ ডিউইট জিমেনেজ পৃষ্ঠা ১৮০৩৫–১৮০৪২">{{cite জাৰ্নেল |last1=প্ৰশিক্ষক |first1=মেলিছা জি |last2=পাভলভ |first2=এলেকজেণ্ডাৰ এ . |শেষ৩=ডিউইট |প্ৰথম৩=এইচ. লেংলি |last4=জিমেনেজ |first4=জোজ এল |last5=মেককে |first5=ক্ৰিষ্টোফাৰ পি |last6=টুন |first6=অৱেন বি |last7=টলবাৰ্ট |first7=মাৰ্গাৰেট এ |প্ৰদৰ্শন-লেখক=1 |তাৰিখ= ২৮ নৱেম্বৰ ২০০৬ |title=টাইটান আৰু আৰম্ভণিৰ পৃথিৱীৰ ওপৰত জৈৱিক কুঁৱলী |journal=নেচনেল একাডেমী অৱ চাইন্সৰ প্ৰক্ৰিয়া |volume=103 |issue=48 |pages=18035–18042 |doi=10.1073/pnas.0608561103 |issn=0027 -৮৪২৪ |pmc=১৮৩৮৭০২ |pmid=১৭১০১৯৬২ |doi-access=বিনামূলীয়া}}</ref>]] পৃথিৱীৰ গলিত বাহিৰৰ স্তৰটোৱে ঠাণ্ডা কৰাৰ লগে লগে ইয়াক [[পৰ্যায়ৰ পৰিৱৰ্তন|গঠিত]] প্ৰথম কঠিন [[পৃথিৱীৰ খোলা|খোলা]], যিটো গঠনত [[মেফিক]] বুলি ভবা হয়। প্ৰথম [[মহাদেশীয় খোলা]], যিটো গঠনত অধিক [[ফেলচিক]] আছিল, এই মেফিক খোলাৰ আংশিক গলনাংকৰ ফলত গঠিত হৈছিল।<ref name="comp">{{cite journal |title=পৃথিৱীৰ গঠন |বছৰ=১৯৯৫ |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/0009254194001404 |doi=10.1016/0009-2541(94)00140-4 |শেষ১=মেকড'নাফ |প্ৰথম1=ডব্লিউ.এফ. |শেষ২=সূৰ্য্য |প্ৰথম২=স.-স. |journal=ৰাসায়নিক ভূতত্ত্ব |volume=120 |issue=3–4 |pages=223–253 |bibcode=1995ChGeo.120..223M |access-date=6 মে' 2023 |archive-date=6 মে' 2023 |archive-url =https://web.archive.org/web/20230506174028/https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/0009254194001404 |url-status=live |issn = 0009-2541}}</ref> শস্যৰ উপস্থিতি [[Eoarchean]] [[পলসুৱা শিল]] ৰ [[হেডিয়ান জিৰকন|হেডিয়ান যুগৰ খনিজ জিৰকন]] ৰ পৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে অন্ততঃ কিছুমান ফেলচিক খোলাৰ অস্তিত্ব {{val|4.4|u=Ga}}, পৃথিৱী গঠনৰ পিছতহে {{val|140|u=[[Megannum|Ma]]}}।<ref name="science310_5756_1947" /> মহাদেশীয় খোলাৰ এই প্ৰাৰম্ভিক সৰু আয়তনে কেনেকৈ ইয়াৰ সোঁতত উপনীত হ'বলৈ বিকশিত হৈছিল তাৰ দুটা মূল আৰ্হি আছে প্ৰাচুৰ্য্য:<ref name="williams_santosh2004" /> (১) বৰ্তমানলৈকে তুলনামূলকভাৱে অবিৰত বৃদ্ধি,<ref name="science164_1229" /> যিটো বিশ্বজুৰি মহাদেশীয় খোলাৰ ৰেডিঅ'মেট্ৰিক ডেটিং আৰু (২) প্ৰাৰম্ভিক দ্ৰুত বৃদ্ধিৰ দ্বাৰা সমৰ্থিত [[Archean]] ৰ সময়ত মহাদেশীয় খোলাৰ আয়তন, বৰ্তমান থকা মহাদেশীয় খোলাৰ ডাঙৰ অংশ গঠন কৰে,<ref name="ajes38_613" /><ref name="tp322_19" /> যিটো [[] ৰ পৰা সমস্থানিক প্ৰমাণৰ দ্বাৰা সমৰ্থিত। hafnium]] [[zircon]]s আৰু [[neodymium]] পলসুৱা শিলত। দুয়োটা মডেল আৰু ইয়াক সমৰ্থন কৰা তথ্যসমূহক বৃহৎ পৰিসৰৰ [[খোলা পুনঃব্যৱহাৰ|মহাদেশীয় খোলাৰ পুনঃব্যৱহাৰ]] দ্বাৰা মিলাই ল'ব পাৰি, বিশেষকৈ পৃথিৱীৰ ইতিহাসৰ প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ত।<ref name="Dhuime_etal_2018" /> [[প্লেট টেকটনিক্স]] ৰ ফলত নতুন মহাদেশীয় খোলা গঠন হয়, যিটো প্ৰক্ৰিয়া শেষত পৃথিৱীৰ অভ্যন্তৰৰ পৰা অবিৰত তাপৰ ক্ষতিৰ ফলত পৰিচালিত হয়। লাখ লাখ বছৰৰ ভিতৰত [[ভূতাত্ত্বিক সময়মাপ|সময়]] টেকটনিক বলৰ ফলত মহাদেশীয় খোলাৰ অঞ্চলসমূহ একত্ৰিত হৈ [[অতিমহাদেশ]] গঠন কৰা হৈছে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত ভাঙি গৈছে। প্ৰায় {{val|750|u=Ma}} ত আদিম মহাদেশসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম [[ৰডিনিয়া]] বিভাজিত হ'বলৈ আৰম্ভ কৰে। পিছলৈ মহাদেশসমূহে পুনৰ সংযুক্ত হৈ {{val|600|–|540|u=Ma}} ত [[Pannotia]] গঠন কৰে, তাৰ পিছত অৱশেষত [[Pangaea]] গঠন কৰে, যিবোৰো {{val|180|u ত বিভাজিত হ'বলৈ আৰম্ভ কৰে =মা}}.<ref name="ব্ৰেডলি_২০১১" /> [[বৰফ যুগ]]ৰ শেহতীয়া আৰ্হিটো আৰম্ভ হৈছিল প্ৰায় {{val|40|u=Ma}},<ref>{{cite news |url=https://www.amnh.org/explore/ology/ earth/ask-a-scientist-about-our-environment/how-did-did-the-ice-age-end |title=বৰফ যুগ কেতিয়া আৰু কেনেকৈ শেষ হ’ল? আন এটা আৰম্ভ হ’ব পাৰেনে? |first=Ro |last=Kinzler |access-date=২৭ জুন ২০১৯ |website=Ology |publisher=[[আমেৰিকান মিউজিয়াম অৱ নেচাৰেল হিষ্ট্ৰী]] |archive-date=২৭ জুন ২০১৯ |archive-url=https://web .archive.org/web/20190627220742/https://www.amnh.org/explore/ology/earth/আমাৰ-পৰিৱেশৰ বিষয়ে-এজন-বিজ্ঞানীক-সুধিব/বৰফ-যুগ-কেনেকৈ-সমাপ্ত |url -status=live }}</ref> আৰু তাৰ পিছত [[Pleistocene]] ৰ সময়ত {{val|3|u=Ma}} ৰ বিষয়ে তীব্ৰতৰ কৰা হয়।<ref>{{cite journal |title=বৰফ যুগৰ তীব্ৰতাৰ কাৰণসমূহ সমগ্ৰ... মিড-প্লেইষ্টোচিন ট্ৰেঞ্জিচন |জাৰ্নেল=[[প্ৰক নেটল একাড চাই ইউ এছ এ]] |তাৰিখ=১২ ডিচেম্বৰ ২০০৭ |ভলিউম=১১৪ |ইছ্যু=৫০ |পৃষ্ঠা=১৩১১৪–১৩১১৯ |ডোই=১০.১০৭৩/পিনাছ.১৭০২১৪৩১১৪ |পিএমচি=৫৭৪০৬৮০ |পিমিড =২৯১৮০৪২৪ |প্ৰথম১=থমাছ বি |শেষ১=চক |প্ৰথম২=মাথিছ পি |শেষ২=হেইন |প্ৰথম৩=গেভিন এল |শেষ৩=ফষ্টাৰ |প্ৰথম৪=ইলকো জে |শেষ৪=ৰোলিং |প্ৰথম৫=ফিলিপ এফ |শেষ৫ =চেক্সটন |প্ৰথম৬=মাৰ্কাছ পি.এছ. |শেষ৬=বেজাৰ |প্ৰথম৭=ছ'ৰয়া জি Jaccard |first11=আলফ্ৰেডো |last11=মাৰ্টিনেজ-গাৰ্চিয়া |first12=হেইকো |last12=Pälike |first13=ৰিচাৰ্ড ডি |শেষ১৩=পেনকষ্ট |প্ৰথম১৪=পল এ |শেষ১৪=উইলছন |প্ৰদৰ্শন-লেখক=১|doi-access= free }}</ref> [[উচ্চ অক্ষাংশ|উচ্চ-]] আৰু [[মধ্য অক্ষাংশ|মধ্য-অক্ষাংশ]] অঞ্চলসমূহে তেতিয়াৰ পৰাই হিমবাহ আৰু গলি যোৱাৰ বাৰে বাৰে চক্ৰৰ সন্মুখীন হৈছে, প্ৰায় প্ৰতি ২১,০০০, ৪১,০০০ আৰু ১০০,০০০ বছৰৰ মূৰে মূৰে পুনৰাবৃত্তি হয়।<ref name="psc" /> [[শেষ হিমবাহ যুগ]], যাক কথিত ভাষাত "শেষ বৰফ যুগ" বুলি কোৱা হয়, মহাদেশসমূহৰ বৃহৎ অংশ, মধ্য অক্ষাংশলৈকে, বৰফেৰে সামৰি লৈছিল আৰু প্ৰায় ১১,৭০০ বছৰ আগতে শেষ হৈছিল।<ref>{ {cite journal |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0277379110003197 |title=শেষ হিমবাহৰ সময়ত হঠাৎ জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ সমকালীনতা পৰীক্ষাৰ বাবে নিউজিলেণ্ডৰ কৌৰী (Agathis australis)ৰ সম্ভাৱনা ব্যৱধান (৬০,০০০–১১,৭০০ বছৰ আগতে) |journal=চতুৰ্থ স্তৰৰ বিজ্ঞানৰ পৰ্যালোচনা |publisher=এলচেভিয়াৰ |last1=টাৰ্নাৰ |first1=ক্ৰিছ এছ.এম. |display-authors=et al |বছৰ=২০১০ |doi=১০.১০১৬/j.quascirev.২০১০.০৮.০১৭ |ভলিউম=২৯ |issue=২৭–২৮ |পৃষ্ঠা=৩৬৭৭–৩৬৮২ |bibcode=২০১০QSRv...২৯.৩৬৭৭T |প্ৰৱেশ -তাৰিখ=৩ নৱেম্বৰ ২০২০ |archive-date=৩১ মাৰ্চ ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/২০২১০৩৩১১০০৩৫৯/https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii /S0277379110003197 |url-status=জীৱন্ত }}</ref> === জীৱন আৰু বিৱৰ্তনৰ উৎপত্তি === {{Main|Abiogenesis{{!}}জীৱনৰ উৎপত্তি|আদিতম জনাজাত জীৱৰূপ|জীৱনৰ ইতিহাস}} [[ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়া]]ৰ ফলত প্ৰায় চাৰি বিলিয়ন বছৰৰ আগতে প্ৰথম স্ব-প্ৰতিলিপিকৰণ অণুৰ সৃষ্টি হৈছিল। ডেৰ বিলিয়ন বছৰৰ পাছত [[শেষ সাৰ্বজনীন উমৈহতীয়া পূৰ্বপুৰুষ|সকলো বৰ্তমানৰ জীৱনৰ শেষ সাধাৰণ পূৰ্বপুৰুষ]]ৰ জন্ম হয়।<ref name="sa282_6_90" /> [[ফটোচিন্থেছিছ]] ৰ বিৱৰ্তনৰ ফলত সূৰ্য্যৰ শক্তি পোনপটীয়াকৈ সংগ্ৰহ কৰিব পৰা যায় জীৱৰূপৰ দ্বাৰা। ফলস্বৰূপে [[আণৱিক অক্সিজেন]] ({{chem2|O2}}) বায়ুমণ্ডলত জমা হয় আৰু অতিবেঙুনীয়া সৌৰ বিকিৰণৰ সৈতে পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ বাবে, এটা সুৰক্ষামূলক [[অ'জন স্তৰ]] ({{chem2|O3}}) গঠন কৰে ওপৰৰ বায়ুমণ্ডল।<ref name="NYT-20131003">{{cite news |last=Zimmer |first=Carl |author-link=Carl Zimmer |title=পৃথিৱীৰ অক্সিজেন: সহজভাৱে লোৱা এটা ৰহস্য |url=https://www.nytimes.com/2013/10/03/science/পৃথিৱী-অক্সিজেন-এটা-ৰহস্য-সহজ-লোৱা-গ্ৰন্থ.html |archive-url=https://web ৷ =৩ অক্টোবৰ ২০১৩ |url-access=limited |date=৩ অক্টোবৰ ২০১৩ |work=[[The New York Times]] |access-date=৩ অক্টোবৰ ২০১৩}}</ref> ডাঙৰ কোষৰ ভিতৰত সৰু কোষৰ অন্তৰ্ভুক্তিৰ ফলত [[এণ্ডোচিম্বায়টিক তত্ত্ব|জটিল কোষৰ বিকাশ]] ত [[eukaryote]]s বুলি কোৱা হয়।<ref name="jas22_3_225" /> [[কলনী (জীৱবিজ্ঞান)|কলনী]] ৰ ভিতৰত কোষ হিচাপে গঠিত প্ৰকৃত বহুকোষী জীৱ ক্ৰমান্বয়ে বিশেষজ্ঞ হৈ পৰে . অ'জন স্তৰে ক্ষতিকাৰক [[অতিবেঙুনীয়া বিকিৰণ]] শোষণৰ সহায়ত জীৱই পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত উপনিবেশিকৰণ কৰে।<ref name="burton20021129" /> জীৱনৰ বাবে প্ৰাচীন [[জীৱাশ্ম]] প্ৰমাণৰ ভিতৰত [[মাইক্ৰ'বিয়াল মেট]] জীৱাশ্ম ৩.৪৮&nbsp;বিলিয়ন বছৰীয়া [[বালিচহীয়া]] [[পশ্চিম অষ্ট্ৰেলিয়া]] ত পোৱা গৈছে,<ref>{{cite journal |last1=Noffke |first1=Nora |author-link=Nora Noffke |last2=খ্ৰীষ্টান | first2=ডেনিয়েল |last3=ৱেচি |first3=ডেভিদ |last4=হেজেন |first4=ৰবাৰ্ট এম |author4-link=ৰবাৰ্ট হেজেন |title=অণুজীৱৰ দ্বাৰা প্ৰৰোচিত পলসুৱা গঠনসমূহে প্ৰায় 1000 চনত এটা প্ৰাচীন পৰিৱেশ তন্ত্ৰ ৰেকৰ্ডিং কৰে। ৩.৪৮ বিলিয়ন বছৰীয়া ড্ৰেছাৰ গঠন, পিলবাৰা, পশ্চিম অষ্ট্ৰেলিয়া |date=৮ নৱেম্বৰ ২০১৩ |journal=[[জ্যোতিৰ্জীৱবিজ্ঞান (জাৰ্নেল)|জ্যোতিৰ্জীৱবিজ্ঞান]] |doi=১০.১০৮৯/ast.২০১৩.১০৩০ |bibcode=২০১৩AsBio..১৩.১১০৩N |pmid =24205812 |pmc=3870916 |volume=13 |issue=12 |pages=1103–1124}}</ref> [[জৈৱজনিত পদাৰ্থ|জৈৱজনিত]] [[গ্ৰাফাইট]] ৩.৭&nbsp;বিলিয়ন বছৰীয়া [ [metasediment]]ary শিল [[পশ্চিম গ্ৰীণলেণ্ড]],<ref>{{cite journal |last1=Ohtomo |first1=Yoko |last2=কাকেগাৱা |first2=তাকেছি |last3=ইছিদা |first3=আকিজুমি |last4=নাগাছে | first4=Toshiro |last5=Rosing |first5=Minik T. |s2cid=54767854 |display-authors=3 |date=জানুৱাৰী 2014 |title=আৰকীয়ান ইছুৱাৰ আৰম্ভণিৰ মেটাচেডিমেণ্টেৰী শিলত জৈৱজনিত গ্ৰেফাইটৰ প্ৰমাণ |journal=[[প্ৰকৃতি ভূবিজ্ঞান]] |volume=7 |issue=1 |pages=25–28 |bibcode=2014NatGe...7...25O |doi=10.1038/ngeo2025 |issn=1752-0894}}</ref> আৰু [[বায়টিক material]] পশ্চিম অষ্ট্ৰেলিয়াৰ ৪.১&nbsp;বিলিয়ন বছৰীয়া শিলত পোৱা গৈছে।<ref>{{cite news |last=Borenstein |first=Seth |title=পৃথিৱীৰ আৰম্ভণিতে নিৰ্জন বুলি ভবা ঠাইখনৰ ওপৰত জীৱনৰ ইংগিত |url=http://apnews.excite.com/article/20151019/us-sci--earliest_life-a400435d0d.html |তাৰিখ=১৯ অক্টোবৰ ২০১৫ |কাম=[[উত্তেজনা (ৱেব পৰ্টেল)|উত্তেজনা]] |স্থান=য়নকাৰছ, এন ৱাই |প্ৰকাশক=[[মাইণ্ডস্পাৰ্ক ইন্টাৰেক্টিভ নেটৱৰ্ক]] |এজেন্সি=[[এছ'চিয়েটেড প্ৰেছ]] |access-date=২০ অক্টোবৰ ২০১৫ |archive-url=https://web.archive.org/web/20160818063111/https ://apnews.excite.com/article/20151019/us-sci--earliest_life-a400435d0d.html |archive-date=১৮ আগষ্ট ২০১৬ |archivedate=2015-10-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151023200248/http://apnews.excite.com/article/20151019/us-sci--earliest_life-a400435d0d.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite জাৰ্নেল |last1=বেল |first1 =এলিজাবেথ এ |শেষ২=ব'হনিক |প্ৰথম২=পেট্ৰিক |শেষ৩=হেৰিছন |প্ৰথম৩=টি. মাৰ্ক |লেখক-লিংক৩=টি. মাৰ্ক হেৰিছন |last4=মাও |first4=ৱেণ্ডী এল |author4-link=ৱেণ্ডী মাও |date=19 অক্টোবৰ 2015 |title=৪.১&nbsp;বিলিয়ন বছৰীয়া জিৰকনত সংৰক্ষিত সম্ভাৱ্য জৈৱজনিত কাৰ্বন |journal=Proc. Natl. একাডেমী। বিজ্ঞান। ইউ.এছ.এ -প্ৰৱেশ=বিনামূলীয়া }} প্ৰাৰম্ভিক সংস্কৰণ, ছপাৰ আগতে অনলাইনত প্ৰকাশিত।</ref> পৃথিৱীৰ [[আদিতম জনা জীৱৰূপ|জীৱনৰ প্ৰাচীন প্ৰত্যক্ষ প্ৰমাণ]] ৩.৪৫&nbsp;বিলিয়ন বছৰীয়া [[অষ্ট্ৰেলিয়া (মহাদেশ)|অষ্ট্ৰেলিয়ান ]] [[microorganism]]s.<ref>{{cite web |last=Tyrell |first=কেলি এপ্ৰিল |title=এতিয়ালৈকে পোৱা আটাইতকৈ পুৰণি জীৱাশ্ম দেখুৱাইছে যে পৃথিৱীত জীৱন ৩.৫ বিলিয়ন বছৰৰ আগতে আৰম্ভ হৈছিল |url=https ://news.wisc.edu/এতিয়ালৈকে পোৱা আটাইতকৈ পুৰণি জীৱাশ্ম দেখুৱাইছে যে পৃথিৱীত-জীৱন-আৰম্ভ-আছিল-৩-৫-বিলিয়ন-বছৰ-আগত/ |তাৰিখ=১৮ ডিচেম্বৰ ২০১৭ |প্ৰকাশক=[[ ইউনিভাৰ্চিটি অৱ উইচকনচিন–মেডিচন]] |access-date=১৮ ডিচেম্বৰ ২০১৭ |archive-date=৩১ মাৰ্চ ২০২১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210331100351/https://news.wisc. edu/oldest-fossils-found-show-3-5-বিলিয়ন-বছৰৰ আগতে-জীৱন আৰম্ভ হৈছিল/ |url-status=live }}{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Schopf | প্ৰথম১=জে। উইলিয়াম |last2=কিটাজিমা |first2=কৌকি |last3=স্পিকুজা |first3=মাইকেল জে |last4=কুড্ৰিয়াভচেভ |first4=Anatolly B. |last5=ভেলী |first5=জন ডব্লিউ |title=SIMS বিশ্লেষণৰ আটাইতকৈ পুৰণি জনা সমাবেশৰ... মাইক্ৰ'ফ'চিলে ইহঁতৰ ট্যাক্সন-সম্পৰ্কীয় কাৰ্বন আইছ'ট'পৰ গঠন নথিভুক্ত কৰে |year=2017 |journal=[[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ নেচনেল একাডেমী অৱ চাইন্সেছৰ প্ৰক্ৰিয়া|PNAS]] |volume=115 |issue=1 |pages=53–58 | doi=১০.১০৭৩/pnas.১৭১৮০৬৩১১৫ |pmid=২৯২৫৫০৫৩ |pmc=৫৭৭৬৮৩০ |bibcode=২০১৮PNAS..১১৫...৫৩S |doi-প্ৰৱেশ=বিনামূলীয়া}}</ref> [[File:Archean.png|right|thumb|500x500px|পৃথিৱী গঠনৰ পিছত [[Archean]], [[ভূতাত্ত্বিক সময় স্কেল#ভূতাত্ত্বিক সময়ৰ বিভাজন|eon]] ৰ ওপৰত এজন শিল্পীৰ ছাপ, য'ত ঘূৰণীয়া [[stromatolite] ]s, যিবোৰ কোটি কোটি বছৰৰ আগৰ প্ৰাৰম্ভিক অক্সিজেন উৎপাদনকাৰী জীৱৰ ৰূপ। [[পৰৱৰ্তী গধুৰ বোমাবৰ্ষণ]], [[পৃথিৱীৰ খোলা]] ঠাণ্ডা হোৱাৰ পিছত, ইয়াৰ পানী সমৃদ্ধ বন্যাৰ্ত [[গ্ৰহৰ পৃষ্ঠ|পৃষ্ঠ]] [[মহাদেশ]] আৰু [[আগ্নেয়গিৰি]] দ্বাৰা চিহ্নিত কৰা হয়, সহ... চন্দ্ৰই আজিৰ তুলনাত পৃথিৱীৰ আধা দূৰলৈকে প্ৰদক্ষিণ কৰি আছে, ২.৮ গুণ ডাঙৰ দেখা যায় আৰু শক্তিশালী [[tide]]s উৎপন্ন কৰে।<ref name="Lunar and Planetary Institute">{{cite web |title=Earth-Moon Dynamics | url=https://www.lpi.usra.edu/exploration/training/illustrations/earthMoon/ |access-date=২ ছেপ্টেম্বৰ ২০২২ |ৱেবছাইট=চন্দ্ৰ আৰু গ্ৰহ প্ৰতিষ্ঠান |archive-date=৭ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৫ |archive-url= https://web.archive.org/web/20150907215806/https://www.lpi.usra.edu/exploration/training/illustrations/earthMoon/ |url-status=live }}</ref>]]এই সময়ছোৱাত... [[নিওপ্ৰ'টেৰ'জয়িক]], {{val|1000|to|539|u=Ma}}, পৃথিৱীৰ বহু অংশ হয়তো বৰফেৰে আবৃত আছিল। এই অনুমানক "[[স্নোবল পৃথিৱী]]" বুলি অভিহিত কৰা হৈছে, আৰু ইয়াক বিশেষভাৱে আকৰ্ষণীয় কাৰণ ই [[কেম্ব্ৰিয়ান বিস্ফোৰণ]]ৰ আগতে হৈছিল, যেতিয়া বহুকোষী জীৱৰূপৰ জটিলতা যথেষ্ট বৃদ্ধি পাইছিল।<ref>{{cite book|page= 42|title=জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু বিশ্ব ইতিহাসৰ গতিপথ|last1=ব্ৰুক|first1=জন এল.|বছৰ= 2014|publisher=কেম্ব্ৰিজ ইউনিভাৰ্চিটি প্ৰেছ|isbn=978-0-521-87164-8}}</ref> <ref>{{cite book|page=56|title=কেম্ব্ৰিয়ান বিস্ফোৰণৰ এপিজেনেটিক ব্যৱস্থা|last1=Cabej|first1=নেলচন আৰ|বছৰ=২০১৯|প্ৰকাশক=এলচেভিয়াৰ বিজ্ঞান|isbn=978-0-12-814312- 4}}</ref> কেম্ব্ৰিয়ান বিস্ফোৰণৰ পিছত, {{val|535|u=Ma}}, অন্ততঃ পাঁচটা ডাঙৰ [[বিলুপ্তিৰ পৰিঘটনা|গণ বিলুপ্তি]] আৰু বহুতো সৰু সৰু হৈছে।<ref name=" Stanley_2016" /> প্ৰস্তাৱিত বৰ্তমানৰ [[হ'ল'চিন বিলুপ্তি]] পৰিঘটনাৰ বাহিৰেও, [[ক্ৰিটেচিয়াছ–পেলিঅ'জিন বিলুপ্তিৰ পৰিঘটনা|শেহতীয়া]] আছিল {{val|66|u=Ma}}, যেতিয়া [[Chicxulub impactor|an গ্ৰহাণুৰ প্ৰভাৱ]]ৰ ফলত অ-এভিয়ান ডাইনোছৰ আৰু অন্যান্য বৃহৎ সৰীসৃপৰ বিলুপ্তিৰ সূচনা হয়, কিন্তু পোক-পৰুৱা, [[স্তন্যপায়ী]]]]], টিকটিকি আৰু চৰাইৰ দৰে সৰু প্ৰাণীক বহুলাংশে ৰক্ষা কৰে। স্তন্যপায়ী প্ৰাণীৰ জীৱনৰ বৈচিত্ৰ্যতা অতীতত {{val|66|u=Mys}}, আৰু কেইবা নিযুত বছৰৰ আগতে, এটা আফ্ৰিকান [[ape]] প্ৰজাতিয়ে উলম্বভাৱে থিয় হোৱাৰ ক্ষমতা লাভ কৰিছিল।<ref name="gould1994" />< ref>{{চাইট জাৰ্নেল |last1=ডেভাৰ |first1=G. |last2=ল'ৰা |প্ৰথম২=F. |শেষ৩=মেকায়ে |প্ৰথম৩=এইচ. টি |শেষ৪=লিকিয়াছ |প্ৰথম৪=ক. |শেষ৫=বয়চেৰী |প্ৰথম৫=জে.-আৰ. |শেষ৬=মৌছা |প্ৰথম৬=ক. |শেষ৭=পল্লাছ |প্ৰথম৭=ল. |শেষ৮=ভিগনড |প্ৰথম৮=পি. |শেষ৯=ক্লাৰিচ |প্ৰথম৯=N. D. |date=2022 |title=চাদত মাইয়চিনৰ শেষৰ ফালে হ'মিনিন বাইপেডলিজমৰ পষ্টক্ৰেনিয়েল প্ৰমাণ |url=https://www.nature.com/articles/s41586-022-04901-z |journal=Nature |language=en |volume =৬০৯ |issue=৭৯২৫ |পৃষ্ঠা=৯৪–১০০ |doi=১০.১০৩৮/s৪১৫৮৬-০২২-০৪৯০১-z |pmid=৩৬০০২৫৬৭ |bibcode=২০২২Natur.৬০৯...৯৪D |issn=১৪৭৬-৪৬৮৭ |প্ৰৱেশ-তাৰিখ=২৯ মাৰ্চ ২০২৪ |archive-date=২৭ আগষ্ট ২০২২ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220827082104/https://www.nature.com/articles/s41586-022-04901-z |url -status=live }}</ref> ই সঁজুলিৰ ব্যৱহাৰ সহজ কৰি তুলিছিল আৰু যোগাযোগক উৎসাহিত কৰিছিল যিয়ে বৃহৎ মগজুৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় পুষ্টি আৰু উদ্দীপনা প্ৰদান কৰিছিল, যাৰ ফলত [[মানুহৰ বিৱৰ্তন|মানুহৰ বিৱৰ্তন]]। [[কৃষিৰ ইতিহাস|কৃষিৰ বিকাশ]], আৰু তাৰ পিছত [[প্ৰাচীন সভ্যতাৰ তালিকা|সভ্যতা]], মানুহৰ [[পৃথিৱীৰ ওপৰত মানুহৰ প্ৰভাৱ|পৃথিৱীৰ ওপৰত প্ৰভাৱ]] আৰু প্ৰকৃতি আৰু পৰিমাণৰ... আন জীৱৰূপ যিবোৰ আজিও চলি আছে।<ref name="bgsa119_1_140" /> === ভৱিষ্য=== {{Main|Future of Earth}} {{See also|Global catastrophic risk}} [[File:Red Giant Earth warm.jpg|thumb|upright=1.3|alt=পৃথিৱীক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা এটা গাঢ় ধূসৰ আৰু ৰঙা গোলক সূৰ্য্যক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা কমলা ৰঙৰ বৃত্তাকাৰ বস্তুৰ সোঁফালে ক'লা পটভূমিত পৰি আছে|জ্বলি যোৱা লোকৰ অনুমানিক চিত্ৰ [[সূৰ্য্য]] [[ৰঙা দৈত্য]] পৰ্যায়ত প্ৰৱেশ কৰাৰ পিছত পৃথিৱী, এতিয়াৰ পৰা প্ৰায় ৫–৭&nbsp;বিলিয়ন বছৰৰ পিছত]]। পৃথিৱীৰ আশা কৰা দীৰ্ঘম্যাদী ভৱিষ্যত সূৰ্য্যৰ ভৱিষ্যতৰ সৈতে বান্ধ খাই আছে। পৰৱৰ্তী {{val|1.1|u=বিলিয়ন বছৰ}}ত সৌৰ উজ্জ্বলতা ১০% বৃদ্ধি পাব, আৰু পৰৱৰ্তী {{:en:val|৩.৫|u=বিলিয়ন বছৰ}}ত ৪০% বৃদ্ধি পাব।<ref name="sun_future " /> পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰ উষ্ণতা বৃদ্ধিয়ে [[:en:কাৰ্বনেট–চিলিকেট চক্ৰ|অজৈৱিক কাৰ্বন চক্ৰ]] ত্বৰান্বিত কৰিব, যাৰ ফলত {{chem2|CO2}} ঘনত্ব উদ্ভিদৰ বাবে মাৰাত্মকভাৱে কম মাত্ৰালৈ হ্ৰাস পাব ({{val|10|ul=ppm}}।" [[C4 কাৰ্বন স্থিৰকৰণ|C4 সালোক সংশ্লেষণ]])ৰ বাবে প্ৰায় {{val|100|–|900|u=মিলিয়ন বছৰ}}.<ref name="britt2000" /><ref name="pnas1_24_9576" /> The গছ-গছনিৰ অভাৱৰ ফলত বায়ুমণ্ডলত অক্সিজেন হেৰুৱাব, যাৰ ফলত প্ৰাণীৰ জীৱন অসম্ভৱ হৈ পৰিব।<ref name="ward_brownlee2002" /> বৃদ্ধি পোৱা উজ্জ্বলতাৰ বাবে পৃথিৱীৰ গড় উষ্ণতা {{convert|100|C|F|0 ত উপনীত হ'ব পাৰে |abbr=}} ১.৫&nbsp;বিলিয়ন বছৰৰ ভিতৰত, আৰু সকলো সাগৰৰ পানী বাষ্পীভৱন হৈ মহাকাশলৈ হেৰাই যাব, যিয়ে [[পলায়ন কৰা সেউজ গৃহ প্ৰভাৱ]]ৰ সূচনা কৰিব পাৰে, আনুমানিক ১.৬ৰ পৰা ৩&nbsp;বিলিয়ন বছৰৰ ভিতৰত।<ref name= "মেলো-২০২০">{{চাইট জাৰ্নেল |last1=Mello |first1=Fernando de Sousa |last2=Friaça |first2=Amâncio César Santos |date=2020 |title=পৃথিৱীত জীৱনৰ অন্ত পৃথিৱীৰ শেষ নহয়: জীৱনকালৰ এটা অনুমানলৈ অভিসৰণ কৰা... জৈৱমণ্ডল? |journal=আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জ্যোতিৰ্জীৱবিজ্ঞান জাৰ্নেল |language=as |volume=19 |issue=1 |pages=25–42 |doi=10.1017/S1473550419000120 |bibcode=2020IJAsB..19...25D |issn=1473-5504 |doi -access=free}}</ref> সূৰ্য্য সুস্থিৰ হ'লেও আধুনিক মহাসাগৰৰ পানীৰ এটা অংশ [[Mantle (geology)|mantle]] লৈ নামি যাব, কাৰণ মধ্য সাগৰৰ পৰা বাষ্পৰ নিৰ্গমন হ্ৰাস পায় ৰিজ।<ref name="মেলো-২০২০" /><ref name="hess5_4_569" /> প্ৰায় {{val|5|u=বিলিয়ন বছৰ}}ৰ পিছত সূৰ্য্যই [[নক্ষত্ৰৰ বিৱৰ্তন|বিৱৰ্তন]] [[ৰঙা দৈত্য]] হ'ব। মডেলসমূহে ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিছে যে সূৰ্য্য মোটামুটিভাৱে {{convert|1|AU|e6km e6mi|lk=in|abbr=unit}} লৈ সম্প্ৰসাৰিত হ'ব, যিটো ইয়াৰ বৰ্তমানৰ ব্যাসাৰ্ধৰ প্ৰায় ২৫০ গুণ।<ref name="sun_future" /><ref name= "sun_future_schroder" /> পৃথিৱীৰ ভাগ্য কম স্পষ্ট। ৰঙা দৈত্য হিচাপে সূৰ্য্যই নিজৰ ভৰৰ প্ৰায় ৩০% হেৰুৱাব, গতিকে, জোৱাৰ-ভাটাৰ প্ৰভাৱ অবিহনে পৃথিৱীয়ে {{convert|1.7|AU|e6km e6mi|lk=off|abbr=unit}} কক্ষপথলৈ গতি কৰিব সূৰ্য্যই যেতিয়া তৰাটোৱে সৰ্বোচ্চ ব্যাসাৰ্ধত উপনীত হয়, অন্যথা জোৱাৰ-ভাটাৰ প্ৰভাৱৰ ফলত ই সূৰ্য্যৰ বায়ুমণ্ডলত প্ৰৱেশ কৰি বাষ্পীভৱন হ'ব পাৰে।<ref name="sun_future" /> == শাৰীৰিক বৈশিষ্ট্য == === আকাৰ আৰু আকৃতি === {{মূল|পৃথিৱীৰ চিত্ৰ}} {{Main|Figure of the Earth}} {{Further|Earth radius|Earth's circumference|Spherical Earth{{!}}Earth curvature|Geomorphology}} {{See also|List of highest mountains on Earth}} [[File:Earth2014shape SouthAmerica small.jpg|thumb|upright=1.3|পৃথিৱীৰ পশ্চিম গোলাৰ্ধত [[গড় সমুদ্ৰপৃষ্ঠ]]ৰ পৰিৱৰ্তে পৃথিৱীৰ কেন্দ্ৰৰ সাপেক্ষে ভূ-প্ৰকৃতি দেখুওৱা হৈছে, সাধাৰণ ভূ-প্ৰকৃতিৰ মানচিত্ৰৰ দৰে]]। [[পৃথিৱীৰ চিত্ৰ|পৃথিৱীৰ আকৃতি ঘূৰণীয়া]], [[হাইড্ৰ'ষ্টেটিক ভাৰসাম্য]]ৰ মাজেৰে,<ref name="Horner 2021">{{cite web | last=হৰ্নাৰ | প্ৰথম=জোন্টি | title=মই সদায় ভাবি আহিছো: তৰা, গ্ৰহ আৰু চন্দ্ৰবোৰ কিয় ঘূৰণীয়া, যেতিয়া ধুমকেতু আৰু গ্ৰহাণুবোৰ ঘূৰণীয়া নহয়? | website=কথোপকথন | তাৰিখ=২০২১-০৭-১৬ | url=https://theconversation.com/ive-always-wondered-why-are-the-stars-planets-and-moons-round-when-comets-and-asteroids-arent-160541 | প্ৰৱেশ-তাৰিখ=২০২৩-০৩-০৩ | archive-date=৩ মাৰ্চ ২০২৩ | archive-url=https://web.archive.org/web/20230303211236/https://theconversation.com/amp/ive-সদায়-আচৰিত-কিয়-তৰা-গ্ৰহ-আৰু-চন্দ্ৰ-ঘূৰণীয়া-কিয়- কেতিয়া-ধূমকেতু-আৰু-গ্ৰহাণু-এৰেণ্ট-১৬০৫৪১ | url-status=live }}</ref> গড় ব্যাসৰ {{convert|12742|km|mi|sp=us}}, যাৰ ফলত ই [[আকাৰ অনুসৰি সৌৰজগতৰ বস্তুৰ তালিকা|পঞ্চম বৃহত্তম]] [ [গ্ৰহ#গ্ৰহ-ভৰৰ বস্তু|গ্ৰহৰ আকাৰৰ]] আৰু [[সৌৰজগত]] ৰ সৰ্ববৃহৎ [[স্থলজ গ্ৰহ|স্থলজ বস্তু]]।<ref>{{Cite web |last=Lea |first=Robert |date=2021-07-06 |title=পৃথিৱী কিমান ডাঙৰ? |url=https://www.space.com/17638-পৃথিৱী-কিমান-ডাঙৰ.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240109225632/https://www.space .com/17638-how-big-is-earth.html |archive-date=2024-01-09 |access-date=2024-01-11 |ৱেবছাইট=স্পেচ.কম |ভাষা=as }}{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ({{convert|8848|m|ft|disp=or|sp=us}} স্থানীয় সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা) ইয়াক মাত্ৰ ০.১৪% দীঘল কৰে।{{refn|group=n| যদি পৃথিৱীখনক [[বিলিয়াৰ্ড বল]]ৰ আকাৰলৈ সংকুচিত কৰা হয়, তেন্তে পৃথিৱীৰ কিছুমান অঞ্চল যেনে বৃহৎ পৰ্বতমালা আৰু সাগৰীয় খাদ ক্ষুদ্ৰ ক্ষুদ্ৰ অসম্পূৰ্ণতাৰ দৰে অনুভৱ হ'ব, আনহাতে গ্ৰহটোৰ বহু অংশ, [[গ্ৰেট প্লেইনছ]] আৰু... [[abyssal plain]]s, মসৃণ অনুভৱ হ'ব।<ref>{{cite web |url=http://billiards.colostate.edu/bd_articles/2013/june13.pdf |title=এটা পুল বল পৃথিৱীতকৈ মসৃণ নেকি? ? |publisher=বিলিয়াৰ্ডছ ডাইজেষ্ট |তাৰিখ=১ জুন ২০১৩ |access-date=২৬ নৱেম্বৰ ২০১৪ |archive-date=৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20140904201722/http:// billiards.colostate.edu/bd_articles/2013/june13.pdf |url-status=live }}</ref>}}<ref>{{ৱেব|url=https://serc.carleton.edu/quantskills/কাৰ্য্যকলাপসমূহৰ উদ্ধৃতি দিয়ক /botec_himalayas.html|title=খামৰ পিছফালে গণনা: হিমালয়ৰ স্কেল|work=[[কাৰ্লেটন বিশ্ববিদ্যালয়]]|last1=Tewksbury|first1=Barbara|access-date=19 অক্টোবৰ 2020|archive-date=... ২৩ অক্টোবৰ ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/২০২০১০২৩০৯১২৪৭/https://serc.carleton.edu/quantskills/activities/botec_himalayas.html|url-status=live}}</ref > যিহেতু পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠভাগ পৃথিৱীৰ [[ভৰৰ কেন্দ্ৰ]]ৰ পৰা আটাইতকৈ দূৰত ইয়াৰ বিষুৱীয় উখহি উঠা অংশত, ইকুৱেডৰৰ আগ্নেয়গিৰিৰ [[চিম্বোৰাজো]] শিখৰ ({{convert|6384.4|km|mi|1|abbr=on|)। disp=or}}) ইয়াৰ আটাইতকৈ দূৰৈৰ পইণ্ট।<ref name=ps20_5_16 /><ref>{{cite web |url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=9428163 |title=পৃথিৱীৰ 'সৰ্বোচ্চ' স্থান |last1=ক্ৰুলৱিচ |first1=ৰবাৰ্ট |author-link=ৰবাৰ্ট ক্ৰুলৱিচ |work=NPR |date=7 এপ্ৰিল 2007 |access-date=31 জুলাই 2012 |archive-date=30 জানুৱাৰী 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130130164111/http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=9428163 |url-status=live }}< /ref> কঠিন ভূমি ভূ-প্ৰকৃতিৰ সমান্তৰাল [[সাগৰ পৃষ্ঠৰ ভূ-প্ৰকৃতি|সাগৰে অধিক গতিশীল ভূ-প্ৰকৃতি প্ৰদৰ্শন কৰে]].<ref>{{Cite web |title=সাগৰ পৃষ্ঠৰ ভূ-প্ৰকৃতি |url=https://sealevel.jpl.nasa .gov/ocean-observation/ocean-surface-topography |access-date=১৬ জুন ২০২২ |website=মহাকাশৰ পৰা মহাসাগৰৰ পৃষ্ঠৰ ভূ-প্ৰকৃতি |publisher=NASA |language=en |archive-date=২৯ জুলাই ২০২১ |archive-url=https ://web.archive.org/web/20210729095927/https://sealevel.jpl.nasa.gov/সাগৰ-পৰ্যবেক্ষণ/সাগৰ-পৃষ্ঠ-ট'প'গ্ৰাফী/ |url-status=live }}{{Dead link|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === পৃষ্ঠ === {{আগলৈ|গ্ৰহৰ পৃষ্ঠ|ভূমি আৱৰণ|ভূমি|পেড'স্ফিয়াৰ|সাগৰ|সাগৰ|ক্ৰাইঅ'স্ফিয়াৰ|পেপ্ল'স্ফিয়াৰ}} [[File:Global View of the Arctic and Antarctic.jpg|thumb|পৃথিৱীৰ এখন [[compositing|composite]] ছবি, ইয়াৰ বিভিন্ন ধৰণৰ পৃষ্ঠৰ সৈতে লক্ষ্য কৰিব পৰা: পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠভাগে মহাসাগৰ (নীলা), আফ্ৰিকাত ৰসাল (সেউজীয়া) শুকান (বাদামী) ভূমি আৰু পৃথিৱীৰ মেৰু বৰফ [[এন্টাৰ্কটিক সাগৰীয় বৰফ]] (ধূসৰ) [[দক্ষিণ মহাসাগৰ|এন্টাৰ্কটিক বা দক্ষিণ মহাসাগৰ]] আৰু [[এন্টাৰ্কটিক বৰফৰ তৰপ]] (বগা) আৱৰণৰ আকাৰত [[এন্টাৰ্কটিকা]]] [[ফাইল:AYool ভূ-প্ৰকৃতি 15min.png|thumb|upright=1.3|[[ভূখণ্ড|সকাহ]] [[পৃথিৱীৰ খোলা]]]] পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠভাগ হৈছে বায়ুমণ্ডল, আৰু কঠিন পৃথিৱী আৰু মহাসাগৰৰ মাজৰ সীমা। এইদৰে সংজ্ঞায়িত কৰিলে ইয়াৰ এলেকা প্ৰায় {{convert|510|e6km2|e6sqmi|0|abbr=unit}}।<ref name="Pidwirny 2006_8" /> পৃথিৱীক দুটা [[গোলাৰ্ধত] ভাগ কৰিব পাৰি পৃথিৱীৰ |গোলাৰ্ধ]]: [[অক্ষাংশ]] দ্বাৰা মেৰু [[উত্তৰ গোলাৰ্ধ|উত্তৰ]] আৰু [[দক্ষিণ গোলাৰ্ধ|দক্ষিণ]] গোলাৰ্ধলৈ; বা [[দ্ৰাঘিমাংশ]] দ্বাৰা মহাদেশীয় [[পূব গোলাৰ্ধ|পূব]] আৰু [[পশ্চিম গোলাৰ্ধ|পশ্চিম]] গোলাৰ্ধলৈ। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বহিঃসংযোগ == {{Commons category|Earth}} * [http://www.wikimapia.org/ উইকিমেপিয়াৰ মাধ্যমত কৃত্ৰিম উপগ্ৰহৰ পৰা প্ৰাপ্ত পৃথিৱীৰ চিত্ৰ] * [http://geomag.usgs.gov USGS -ৰ ভূ-চুম্বকত্ব বিষয়ক অনুষ্ঠান] * {{PDFlink|[http://www.geo.cornell.edu/geology/classes/isacks/velstruct.pdf Overview of the Seismic Structure of Earth]}} * [http://earthobservatory.nasa.gov/Newsroom/BlueMarble NASA Earth Observatory] * [http://www.co-intelligence.org/newsletter/comparisons.html The size of Earth compared with other planets/stars] * [http://www.funonthenet.in/content/view/২৮২/৩১/ Beএইউtiful Views of Planet Earth] Pictures of Earth from space * [http://www.flashearth.com/ Flash Earth] A Flash-based viewer for satellite and [[aerial photography|aerial]] imagery of the Earth * [http://www.professores.uff.br/hjbortol/arquivo/২০০৫.১/applets/earth_en.html Java ৩D Earth's Globe]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.projectshum.org/Planets/earth.html Projectshum.org's Earth fact file] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130218015318/http://www.projectshum.org/Planets/earth.html |date=2013-02-18 }} (for younger folk) * [https://web.archive.org/web/20140326115311/http://www.geody.com/?world=terra Geody Earth] World's search engine that supports [[Google Earth]], [[NASA World Wind]], [[Celestia]], GPS, and other applications. * [http://reference.aol.com/earth Planet Earth] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080724111431/http://reference.aol.com/earth/earth-from-space |date=2008-07-24 }} From AOL Research & Learn: Photos, quizzes and info about Earth's climate, creatures and science. * [http://reference.aol.com/earth/earth-from-space Earth From Space] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080724111431/http://reference.aol.com/earth/earth-from-space |date=2008-07-24 }} Some Photos From the Exhibit {{সাঁচ:সৌৰজগত}} [[শ্ৰেণী:গ্ৰহ]] [[শ্ৰেণী:সৌৰজগত]] 5p7le1pdw3rwaiqg70plhfygyx9o2fc 0 3888 645653 618229 2026-10-16T18:27:27Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645653 wikitext text/x-wiki {{About|অসমীয়া ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা|অধিক জানিব|ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা}} {{Infobox Indian Awards | awardname = অসমীয়া ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা | image = | type = ৰাষ্ট্ৰীয় | category = [[চলচ্চিত্ৰ]] | instituted = | firstawarded = ১৯৫৫ | lastawarded = ২০২৪ | total = ৫১ | awardedby = চলচ্চিত্ৰ মহোত্‍সৱৰ সঞ্চালকালয়, [[ভাৰত]] | description = | previousnames = | obverse = | reverse = | ribbon = | firstawardees = [[পিয়লি ফুকন (চলচ্চিত্ৰ)]] }} '''[[অসমীয়া]] ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি'''ৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা (ৰজত কমল) প্ৰাপ্ত ছবি সমূহৰ তালিকা:<ref name="rupalipardahistory ">{{cite web | url=http://www.rupaliparda.com/english/history.htm | title=History | publisher=rupaliparda.com | accessdate=February 25, 2013}}</ref><ref name="dffnic">{{cite web | url=http://dff.nic.in/NFA_archive.asp | title=NFA Archives | publisher=Directorate of Film Festivals, India | accessdate=February 25, 2013}}</ref><ref name="itsmynortheast2012">{{cite web | url=http://itsmynortheast.com/2012/06/history-of-assamese-cinema/ | title=History of Assamese Cinema | publisher=itsmynortheast.com | accessdate=March 30, 2013 | archivedate=May 17, 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130517035835/http://itsmynortheast.com/2012/06/history-of-assamese-cinema/ | deadurl=yes }}</ref> == বিজয়ীসকল == {| class="wikitable" style="background-color:#FFFFFF; width:40%; " |- ! colspan="2" style="background-color:#EFE4B0; "| সংকেত |- | style="background-color:#F4F4F4; width:20px; "|{{center|*}} | {{small|শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰপতিৰ ৰূপৰ পদক}} |- | style="background-color:#E0EAEA; width:20px; "|{{center|*}} | {{small|শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ বাবে চাৰ্টিফিকেট অব মেৰিট}} |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" style="background-color:#EFE4B0; width:5%; "| বৰ্ষ ! scope="col" style="background-color:#EFE4B0; width:15%; "| ছবি ! scope="col" style="background-color:#EFE4B0; width:21%; "| প্ৰযোজক ! scope="col" style="background-color:#EFE4B0; width:19%; "| পৰিচালক ! scope="col" style="background-color:#EFE4B0; width:3%; " class="unsortable" |{{Tooltip|উৎস|তথ্য উৎস}} |- | align="center" | ১৯৫৫<br>{{small|(৩য়)}} ! scope="row" style="background-color:#E0EAEA" | ''[[পিয়লী ফুকন (চলচ্চিত্ৰ)|পিয়লী ফুকন]]'' | ৰূপজ্যোতি প্ৰডাকচন | [[ফণী শৰ্মা]] | align="center" |<ref name="3rdawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/3rd_nff_1956.pdf|title=3rd National Film Awards|format=PDF|accessdate=11 March 2011}}</ref> |- | align="center"| ১৯৫৬<br>{{small|(৪ৰ্থ)}} | bgcolor="#F5A9A9" align="center" colspan="3" | ''বঁটা প্ৰদান কৰা হোৱা নাই'' | align="center" |<ref name="4thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/4th_Nff.pdf|title=4th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=2 September 2011|format=PDF}}</ref> |- | align="center"| ১৯৫৭<br>{{small|(৫ম)}} ! scope="row" style="background-color:#E0EAEA" | ''[[মাক আৰু মৰম]]'' | [[ব্ৰজেন বৰুৱা]] | [[নিপ বৰুৱা]] | align="center" |<ref name="5thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/5th_nff.pdf|title=5th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=2 September 2011|format=PDF}}</ref> |- | align="center"| ১৯৫৮<br>{{small|(৬ষ্ঠ)}} ! scope="row" | ''[[ৰঙা পুলিচ]]'' | কনক চন্দ্ৰ শৰ্মা | [[নিপ বৰুৱা]] | align="center" |<ref name="6thaward">{{cite web|url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm6thNFAAward.aspx|title=6th National Film Awards|publisher=International Film Festival of India|accessdate=3 September 2011}}</ref> |- | align="center"| ১৯৫৯<br>{{small|(৭ম)}} ! scope="row" | ''[[পূবেৰুণ (চলচ্চিত্ৰ)|পূবেৰুণ]]'' | পাজী দাস, খগেন ৰায় | [[প্ৰভাত মুখাৰ্জী]] | align="center" |<ref name="7thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/7th_nff.pdf|title=7th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=4 September 2011|format=PDF}}</ref> |- | align="center"| ১৯৬০<br>{{small|(৮ম)}} | bgcolor="#F5A9A9" align="center" colspan="3" | ''বঁটা প্ৰদান কৰা হোৱা নাই'' | align="center" |<ref name="8thaward">{{cite web|url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm8thNFAAward.aspx|title=8th National Film Awards|publisher=International Film Festival of India|accessdate=7 September 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131012062918/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm8thNFAAward.aspx|archivedate=12 October 2013|deadurl=yes}}</ref> |- | align="center"| ১৯৬১<br>{{small|(৯ম)}} ! scope="row" | ''[[শকুন্তলা (চলচ্চিত্ৰ)|শকুন্তলা]]'' | কামৰূপ চিত্ৰ | [[ভূপেন হাজৰিকা]] | align="center" |<ref name="9thaward">{{cite web|url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm9thNFAAward.aspx|title=9th National Film Awards|publisher=International Film Festival of India|accessdate=8 September 2011|archivedate=2 December 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161202115652/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm9thNFAAward.aspx|deadurl=yes}}</ref> |- | align="center"| ১৯৬২<br>{{small|(১০ম)}} ! scope="row" style="background-color:#E0EAEA" | ''[[তেজীমলা (চলচ্চিত্ৰ)|তেজীমলা]]'' | [[আনোৱাৰ হুছেইন]] | [[আনোৱাৰ হুছেইন]] | align="center" |<ref name="10thaward">{{cite web|url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm10thNFAAward.aspx|title=10th National Film Awards|publisher=International Film Festival of India|accessdate=9 September 2011|archivedate=29 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150929062243/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm10thNFAAward.aspx|deadurl=yes}}</ref> |- | align="center"| ১৯৬৩<br>{{small|(১১তম)}} ! scope="row" | ''[[মণিৰাম দেৱান (চলচ্চিত্ৰ)|মণিৰাম দেৱান]]'' | অপূৰ্ব চৌধুৰী | সৰ্বেশ্বৰ চক্ৰৱৰ্তী | align="center" |<ref name="11thaward">{{cite web|url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm11thNFAAward.aspx|title=11th National Film Awards|publisher=International Film Festival of India|accessdate=13 September 2011|archivedate=2 May 2017|archiveurl=https://archive.today/20170502124428/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm11thNFAAward.aspx|deadurl=yes}}</ref> |- | align="center"| ১৯৬৪<br>{{small|(১২তম)}} ! scope="row" | ''[[প্ৰতিধ্বনি (চলচ্চিত্ৰ)|প্ৰতিধ্বনি]]'' | কামৰূপ চিত্ৰ | [[ভূপেন হাজৰিকা]] | align="center" |<ref name="12thaward">{{cite web|url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm12thNFAAward.aspx|title=12th National Film Awards|publisher=International Film Festival of India|accessdate=14 September 2011|archivedate=25 February 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120225220334/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm12thNFAAward.aspx|deadurl=yes}}</ref> |- | align="center"| ১৯৬৫<br>{{small|(১৩তম)}} | bgcolor="#F5A9A9" align="center" colspan="3" | ''বঁটা প্ৰদান কৰা হোৱা নাই'' | align="center" |<ref name="13thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/13th_NFA.pdf|title=13th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=15 September 2011|format=PDF}}</ref> |-style="background:#F4F4F4" | align="center"| ১৯৬৬<br>{{small|(১৪তম )}} ! scope="row" | '' [[লটিঘটি]]'' |[[ভূপেন হাজৰিকা]] | [[ভূপেন হাজৰিকা]] | align="center" | |- |-style="background:#F4F4F4" | align="center"| ১৯৬৭<br>{{small|(১৫তম )}} | bgcolor="#F5A9A9" align="center" colspan="3" | ''বঁটা প্ৰদান কৰা হোৱা নাই'' | align="center" |<ref name="15thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/15th_nff_1967.pdf|title=15th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=21 September 2011|format=PDF}}</ref> |-style="background:#F4F4F4" | align="center"| ১৯৬৮<br>{{small|( ১৬তম)}} | bgcolor="#F5A9A9" align="center" colspan="3" | ''বঁটা প্ৰদান কৰা হোৱা নাই'' | align="center" |<ref name="16thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/16th_nff_1970.pdf|title=16th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=22 September 2011|format=PDF|page=2}}</ref> |- | align="center"| ১৯৬৯<br>{{small|( ১৭তম)}} ! scope="row" | ''[[ডক্তৰ বেজবৰুৱা (চলচ্চিত্ৰ)|ডক্তৰ বেজবৰুৱা]]'' | ৰংঘৰ চিনে প্ৰডাকছন্‌ছ | [[ব্ৰজেন বৰুৱা]] | align="center" |<ref name="17thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/17th_NFF_1971.pdf|title=17th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=26 September 2011|format=PDF}}</ref> |- | align="center"| ১৯৭০<br>{{small|( ১৮তম)}} | bgcolor="#F5A9A9" align="center" colspan="3" | ''বঁটা প্ৰদান কৰা হোৱা নাই'' | align="center" |<ref name="18thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/17th_NFF_1971.pdf|title=18th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=26 September 2011|format=PDF}}</ref> |- | align="center"| ১৯৭১<br>{{small|(১৯তম )}} ! scope="row" | ''[[অৰণ্য (চলচ্চিত্ৰ) |অৰণ্য ]] '' |ইউনাইটেড ক্লাৱ, [[মঙলদৈ]] |[[সমৰেন্দ্ৰ নাৰায়ণ দেৱ]] | align="center" |<ref name="arun">{{Cite book |title=Das Arunlochan, এশ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ কাহিনী আৰু গীত, page 189, Shashi-Sishu Prakasan, Guwahati, 2013}}</ref> |- | align="center"| ১৯৭২<br>{{small|( ২০তম)}} ! scope="row" | ''[[ওপজা সোণৰ মাটি]]'' | প্ৰগতি চিনে প্ৰডাকছন্‌ছ | [[ব্ৰজেন বৰুৱা]] | align="center" |<ref name="20thaward">{{cite web|url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm20thNFAAward.aspx|title=20th National Film Awards|publisher=International Film Festival of India|accessdate=26 September 2011|archivedate=5 November 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131105220349/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm20thNFAAward.aspx|deadurl=yes}}</ref> |- | align="center"| ১৯৭৩<br>{{small|( ২১তম)}} ! scope="row" | ''[[মমতা (চলচ্চিত্ৰ)|মমতা]]'' | নলিন দুৱৰা, প্ৰফুল্ল দত্ত, শিৱ ঠাকুৰ | নলিন দুৱৰা | align="center" |<ref name="21stawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/21st_nff_1973.pdf|title=21st National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=29 September 2011|format=PDF}}</ref> |- | align="center"| ১৯৭৪<br>{{small|( ২২তম)}} | bgcolor="#F5A9A9" align="center" colspan="3" | ''বঁটা প্ৰদান কৰা হোৱা নাই'' | align="center" |<ref name="22ndawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/22nd_nff_1974.pdf|title=22nd National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=1 October 2011}}</ref> |-style="background:#F4F4F4" | align="center"| ১৯৭৫<br>{{small|(২৩তম )}} ! scope="row" | ''[[চামেলি মেমচা'ব]]'' | সেউজ বোলছবি সন্থা | [[আব্দুল মজিদ]] | align="center" |<ref name="23rdawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/23rd_nff_1975.pdf|title=23rd National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=4 October 2011}}</ref> |-style="background:#F4F4F4" | align="center"| ১৯৭৬<br>{{small|(২৪তম )}} ! scope="row" | '' [[পুতলা ঘৰ]] '' | ইউনাইটেড ক্লাৱ, [[মঙ্গলদৈ]] | [[সমৰেন্দ্ৰ নাৰায়ণ দেৱ]] | align="center" | |- |-style="background:#F4F4F4" | align="center"| ১৯৭৭<br>{{small|(২৫তম )}} ! scope="row" | ''[[সন্ধ্যাৰাগ (চলচ্চিত্ৰ)|সন্ধ্যাৰাগ]]'' | [[ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া]] | [[ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া]] | align="center" |<ref name="25thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/25th_nff_1977.pdf|title=25th National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=4 October 2011}}</ref> |- | align="center"| ১৯৭৮<br>{{small|(২৬তম )}} | bgcolor="#F5A9A9" align="center" colspan="3" | ''বঁটা প্ৰদান কৰা হোৱা নাই'' | align="center" |<ref name="26thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/26th_NFA.pdf|title=26th National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=4 October 2011}}</ref> |-style="background:#F4F4F4" | align="center"| ১৯৭৯<br>{{small|( ২৭তম)}} ! scope="row" | ''[[কল্লোল (চলচ্চিত্ৰ)|কল্লোল]] '' |গতি চিত্ৰ | [[অতুল বৰদলৈ]] | align="center" |<ref name="kallol">{{cite web | url=http://www.boxofficeassam.com/movie/aparajeyo-oporajeyo/ | title=Assames Movie List | accessdate=5 February 2020 | archivedate=5 February 2020 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20200205042334/http://www.boxofficeassam.com/movie/aparajeyo-oporajeyo/ | deadurl=yes }}</ref> |- |-style="background:#F4F4F4" | align="center"| ১৯৮০<br>{{small|( ২৮তম)}} ! scope="row" | ''[[অনিৰ্বাণ (চলচ্চিত্ৰ)|অনিৰ্বাণ]]'' | প্ৰীতি শইকীয়া | [[ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া]] | align="center" |<ref name="28thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/28th_nff_1981.pdf|title=28th National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=4 October 2011}}</ref> |-style="background:#F4F4F4" | align="center"| ১৯৮১<br>{{small|( ২৯)}} | bgcolor="#F5A9A9" align="center" colspan="3" | ''বঁটা প্ৰদান কৰা হোৱা নাই'' | align="center" |<ref name="29thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/29th_nff_1982.pdf|title=29th National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=4 October 2011}}</ref> |-style="background:#F4F4F4" | align="center"| ১৯৮২<br>{{small|(৩০তম )}} ! scope="row" | ''[[অপৰূপা]]'' | [[জাহ্নু বৰুৱা]] | [[জাহ্নু বৰুৱা]] | align="center" |<ref name="30thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/30th_nff_1983.pdf|title=30th National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=4 October 2011}}</ref> |- | align="center"| ১৯৮৩<br>{{small|(৩১তম )}} ! scope="row" | ''[[আলোকৰ আহ্বান]]'' | ড'-ৰে-মি ফিল্মছ | চাৰুকমল হাজৰিকা | align="center" |<ref name="31stawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/31st_nff_1984.pdf|title=31st National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=9 December 2011}}</ref> |- | align="center"| ১৯৮৪<br>{{small|( ৩২তম)}} ! scope="row" | ''[[সোণ মইনা]]'' | আৰ বি মেহতা, এম পি এন নায়াৰ, [[শিৱ প্ৰসাদ ঠাকুৰ]] | [[শিৱ প্ৰসাদ ঠাকুৰ]] | align="center" |<ref name="32ndawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/32nd_nff_1985.pdf|title=32nd National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=6 January 2012}}</ref> |- | align="center"| ১৯৮৫<br>{{small|( ৩৩তম)}} ! scope="row" | ''[[অগ্নিস্নান]]'' | [[ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া]] | [[ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া]] | align="center" |<ref name="33rdawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/33nfa.pdf|title=33rd National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=7 January 2012}}</ref> |- | align="center"| ১৯৮৬<br>{{small|( ৩৪তম)}} ! scope="row" | ''[[বান (চলচ্চিত্ৰ)|বান]]'' | ড'-ৰে-মি ফিল্মছ | চাৰুকমল হাজৰিকা | align="center" |<ref name="34thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/34th_NFF.pdf|title=34th National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=7 January 2012}}</ref> |- | align="center"| ১৯৮৭<br>{{small|(৩৫তম )}} ! scope="row" | ''[[প্ৰথম ৰাগিনী]]'' | এচ এন বৰা | ধীৰু ভূঞা | align="center" |<ref name="35thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/35th_nff_1988.pdf|title=35th National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=9 January 2012}}</ref> |- | align="center"| ১৯৮৮<br>{{small|(৩৬তম )}} ! scope="row" | ''[[কোলাহল]]'' | [[ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া]] | [[ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া]] | align="center" |<ref name="36thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/36nfa.pdf|title=36th National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=9 January 2012}}</ref> |- | align="center"| ১৯৮৯<br>{{small|(৩৭তম)}} | bgcolor="#F5A9A9" align="center" colspan="3" | ''বঁটা প্ৰদান কৰা হোৱা নাই'' | align="center" |<ref name="37thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/37nfa.pdf|title=37th National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=29 January 2012}}</ref> |- | align="center"| ১৯৯০<br>{{small|(৩৮তম )}} ! scope="row" | ''[[যুঁজ (চলচ্চিত্ৰ)|যুঁজ]]'' | বিপুল বৰুৱা | হেমেন দাস | align="center" |<ref name="38thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/38th_nff_1991.pdf|title=38th National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=9 January 2012}}</ref> |- | align="center"| ১৯৯১<br>{{small|(৩৯তম )}} ! scope="row" | ''[[সাৰথি (চলচ্চিত্ৰ)|সাৰথি]]'' | [[ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া]] | [[ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া]] | align="center" |<ref name="39thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/39nd_nff_1985.pdf|title=39th National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=27 February 2012}}</ref> |- | align="center"| ১৯৯২<br>{{small|(৪০তম)}} ! scope="row" | ''[[ৰেলৰ আলিৰ দূবৰি বন]]'' | [[পুলক গগৈ]] | [[পুলক গগৈ]] | align="center" |<ref name="40thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/40th_nff_1993.pdf|title=40th National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=2 March 2012}}</ref> |- | align="center"| ১৯৯৩<br>{{small|(৪১তম )}} ! scope="row" | ''[[আৱৰ্তন (চলচ্চিত্ৰ)|আৱৰ্তন]]'' | [[ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া]] | [[ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া]] | align="center" |<ref name="41stawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/41st_nff_1994.pdf|title=41st National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=3 March 2012}}</ref> |- | align="center"| ১৯৯৪<br>{{small|(৪২তম)}} ! scope="row" | ''[[সাগৰলৈ বহু দূৰ]]'' | শৈলধৰ বৰুৱা, [[জাহ্নু বৰুৱা]] | [[জাহ্নু বৰুৱা]] | align="center" |<ref name="42ndawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/42nd_nff_1995.pdf|title=42nd National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=5 March 2012}}</ref> |- | align="center"| ১৯৯৫<br>{{small|(৪৩তম )}} ! scope="row" | ''[[ইতিহাস (চলচ্চিত্ৰ)|ইতিহাস]]'' | লীনা বৰা | [[ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া]] | align="center" |<ref name="43rdawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/43rd_nff_1996.pdf|title=43rd National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=6 March 2012}}</ref> |- | align="center"| ১৯৯৬<br>{{small|(৪৪তম)}} ! scope="row" | ''[[অদাহ্য (চলচ্চিত্ৰ)|অদাহ্য]]'' | নয়ন প্ৰসাদ | [[সান্ত্বনা বৰদলৈ]] | align="center" |<ref name="44thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/44th_nff_1997.pdf|title=44th National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=9 January 2012}}</ref> |- | align="center"| ১৯৯৭<br>{{small|(৪৫তম )}} | bgcolor="#F5A9A9" align="center" colspan="3" | ''বঁটা প্ৰদান কৰা হোৱা নাই'' | align="center" |<ref name="45thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/45th_NFA.pdf|title=45th National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=11 March 2012}}</ref> |- | align="center"| ১৯৯৮<br>{{small|(৪৬তম)}} ! scope="row" | ''[[কুশল]]'' | [[ডলফিন ফিল্মছ প্ৰাইভেট লিমিটেড|ডলফিন কমিনিকেছনছ]] | [[জাহ্নু বৰুৱা]] | align="center" |<ref name="46thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/46_nff_1999.pdf|title=46th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=12 March 2012|format=PDF}}</ref> |- | align="center"| ১৯৯৯<br>{{small|(৪৭তম)}} ! scope="row" | ''[[পখী (চলচ্চিত্ৰ)|পখী]]'' | [[ডলফিন ফিল্মছ প্ৰাইভেট লিমিটেড|ডলফিন কমিনিকেছনছ]] | [[জাহ্নু বৰুৱা]] | align="center" |<ref name="47thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/47th_nff_2000.pdf|title=47th National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=13 March 2012}}</ref> |- | align="center"| ২০০০<br>{{small|(৪৮তম)}} | bgcolor="#F5A9A9" align="center" colspan="3" | ''বঁটা প্ৰদান কৰা হোৱা নাই'' | align="center" |<ref name="48thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/48th_nff_2001.pdf|title=48th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=13 March 2012|format=PDF}}</ref> |- | align="center"| ২০০১<br>{{small|(৪৯তম)}} | bgcolor="#F5A9A9" align="center" colspan="3" | ''বঁটা প্ৰদান কৰা হোৱা নাই'' | align="center" |<ref name="49thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/49th_nff_2002.pdf|title=49th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=14 March 2012|format=PDF}}</ref> |- | align="center"| ২০০২<br>{{small|(৫০তম)}} ! scope="row" | ''[[কণিকাৰ ৰামধেনু]]'' | শৈলধৰ বৰুৱা | [[জাহ্নু বৰুৱা]] | align="center" |<ref name="50thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/50nfa.pdf|title=50th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=14 March 2012|format=PDF|pages=18–19}}</ref> |- | align="center"| ২০০৩<br>{{small|(৫১তম)}} ! scope="row" | ''[[আকাশীতৰাৰ কথাৰে|আকাশীতৰাৰ কথাৰে...]]'' | সংগীতা তামুলী | [[মঞ্জু বৰা]] | align="center" |<ref name="51stawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/51st_nff_2004.pdf|title=51st National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=15 March 2012|format=PDF}}</ref> |- | align="center"| ২০০৪<br>{{small|(৫২তম)}} ! scope="row" | ''[[দীনবন্ধু (চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]]'' | কৃষ্ণ ৰয় | [[মুনিন বৰুৱা]] | align="center" |<ref name="52ndawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/52nd_nff_2005.pdf|title=52nd National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=28 January 2012}}</ref> |- | align="center"| ২০০৫<br>{{small|(৫৩তম)}} ! scope="row" | ''[[কদমতলে কৃষ্ণ নাচে]]'' | [[সুমন হৰিপ্ৰিয়া]] | [[সুমন হৰিপ্ৰিয়া]] | align="center" |<ref name="53rdawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/53rd_nff_2006.pdf|title=53rd National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=19 March 2012}}</ref> |- | align="center" | ২০০৬<br>{{small|(৫৪তম)}} ! scope="row" | ''[[আইদেউ]]'' | নবমিকা বৰঠাকুৰ | [[অৰূপ মান্না]] | align="center" |<ref name="54thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/54th_nff_2006.pdf|title=54th National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=24 March 2012}}</ref> |- | align="center"| ২০০৭<br>{{small|(৫৫তম)}} | bgcolor="#F5A9A9" align="center" colspan="3" | ''বঁটা প্ৰদান কৰা হোৱা নাই'' | align="center" |<ref name="55thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/55th_nff_2007.pdf|title=55th National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=26 March 2012}}</ref> |- | align="center"| ২০০৮<br>{{small|(৫৬তম)}} ! scope="row" | ''[[মন যায় (চলচ্চিত্ৰ)|মন যায়]]'' | মৈৰঙঠম মুভিজ | [[এম মনিৰাম]] | align="center" |<ref name="56thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/56th_nff_2008.pdf|title=56th National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=27 March 2012}}</ref> |- | align="center"| ২০০৯<br>{{small|(৫৭তম)}} ! scope="row" | ''[[বসুন্ধৰা (চলচ্চিত্ৰ)|বসুন্ধৰা]]'' | হিৰেন বৰা | হিৰেন বৰা | align="center" |<ref name="57thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/57thNFA.pdf|title=57th National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=28 March 2012}}</ref> |- | align="center"| ২০১০<br>{{small|(৫৮তম)}} ! scope="row" | ''[[জেতুকা পাতৰ দৰে (চলচ্চিত্ৰ)|জেতুকা পাতৰ দৰে]]'' | মোঃ নুৰুল ছুলতান | [[যদুমণি দত্ত]] | align="center" |<ref name="58thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/58_NFA.pdf|title=58th National Film Awards|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=29 March 2012}}</ref> |- | align="center"| ২০১১<br>{{small|(৫৯তম)}} | bgcolor="#F5A9A9" align="center" colspan="3" | ''বঁটা প্ৰদান কৰা হোৱা নাই'' | align="center" |<ref name="59thaward">{{cite web|url=http://pib.nic.in/release/rel_print_page.asp?relid=80734|title=59th National Film Awards for the Year 2011 Announced|publisher=Press Information Bureau (PIB), India|accessdate=7 March 2012}}</ref> |- | align="center"| ২০১২<br>{{small|(৬০তম)}} ! scope="row" | ''[[বান্ধোন (চলচ্চিত্ৰ)|বান্ধোন]]'' | অসম ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ (বিত্ত আৰু উন্নয়ন) নিগম | [[জাহ্নু বৰুৱা]] | align="center" |<ref name="60thaward">{{cite press_release|title=60th National Film Awards Announced|url=http://pib.nic.in/archieve/others/2013/mar/d2013031801.pdf|format=PDF|publisher=Press Information Bureau (PIB), India|accessdate=18 March 2013}}</ref> |- | align="center"| ২০১৩<br>{{small|(৬১তম)}} ! scope="row" | ''[[অজেয়]]'' | শিৱেন আৰ্টছ | [[জাহ্নু বৰুৱা]] | align="center" |<ref name="61staward">{{cite web |title=61st National Film Awards For 2013 |url=http://www.dff.nic.in/List%20of%20Awards.pdf# |publisher=Directorate of Film Festivals |date=16 April 2014 |accessdate=16 April 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140416181218/http://www.dff.nic.in/List%20of%20Awards.pdf |archivedate=16 April 2014 |df=dmy-all }}</ref> |- | align="center"| ২০১৪<br>{{small|(৬২তম)}} ! scope="row" | ''[[অথেলো (চলচ্চিত্ৰ)|অথেলো]]'' | অৰ্থ ফিল্মছ | হেমন্ত কুমাৰ দাস | align="center" |<ref name="62ndaward">{{cite press_release|title=62nd National Film Awards|url=http://dff.nic.in/writereaddata/62nd%20National%20Film%20Awards%202014%20-%20Press%20Release.pdf|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|date=24 March 2015|accessdate=24 March 2015}}</ref> |- | align="center"| ২০১৫<br>{{small|(৬৩তম)}} ! scope="row" | ''[[কথানদী]]'' | অনুৰূপা হাজৰিকা | [[ভাস্কৰ হাজৰিকা]] | align="center" |<ref name="63rdawards">{{cite web | url=http://www.dff.nic.in/writereaddata/Winners_of_63rd_NFA_2015.pdf | title=63rd National Film Awards | publisher=Directorate of Film Festivals | date=28 March 2016 | accessdate=28 March 2016 | archivedate=7 April 2016 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160407212456/http://dff.nic.in/writereaddata/Winners_of_63rd_NFA_2015.pdf | deadurl=yes }}</ref> |- | align="center"| ২০১৬<br>{{small|(৬৪তম)}} ! scope="row" | ''[[মাজ ৰাতি কেতেকী]]'' | উদ্ৰ ফিল্মছ | [[সান্ত্বনা বৰদলৈ]] | align="center" |<ref name="64thaward">{{cite press_release|title=64th National Film Awards|url=http://www.dff.nic.in/writereaddata/NFA64PressNote2016.pdf|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=7 April 2017|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170606051143/http://dff.nic.in/writereaddata/NFA64PressNote2016.pdf|archivedate=6 June 2017|df=dmy-all}}</ref> |- | align="center" | ২০১৭<br>{{small|(৬৫তম)}} ! scope="row" | ''[[ঈশ্বু]]'' | শিশু চলচ্চিত্ৰ সমিতি | [[উৎপল বৰপূজাৰী]] | align="center" |<ref>{{Cite news |url=http://www.theshillongtimes.com/2018/04/13/village-rockstar-ishu-bag-national-film-awards/ |title=Village Rockstar, Ishu bag national film awards |date=13 April 2018 |work=The Shillong Times |access-date=3 February 2019 |archivedate=6 April 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190406022605/http://www.theshillongtimes.com/2018/04/13/village-rockstar-ishu-bag-national-film-awards/ |deadurl=yes }}</ref> |- | align="center" | ২০১৮<br>{{small|(৬৬তম)}} ! scope="row" | ''[[বুলবুল কেন্ ছিং]]'' | ফ্লায়িং ৰিভাৰ ফিল্মছ | [[ৰীমা দাস]] | align="center" |<ref name="66thaward">{{cite press_release|title=66th National Film Awards|url=https://dff.gov.in/images/News/66th_NFA_Results.pdf|format=PDF|publisher=Directorate of Film Festivals|accessdate=12 August 2019|df=dmy-all}}</ref> |- | align="center" | ২০১৯<br>{{small|(৬৭তম)}} ! scope="row" | ''[[ৰণুৱা (চলচ্চিত্ৰ)|ৰণুৱা: হু নেভাৰ চাৰেণ্ডাৰ]]'' | বৰ্ণালী ক্ৰিয়েটিভ ভিজন এণ্টাৰটেইনমেণ্ট | [[চন্দ্ৰ মুদৈ]] | align="center" |<ref name="67thaward">{{cite press_release|title=67th National Film Awards, 2019|url=https://pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=1706663|publisher=Press Information Bureau|date=22 March 2021||accessdate=23 March 2021|df=dmy-all}}</ref> |- | align="center" | ২০২০<br>{{small|(৬৮তম)}} ! scope="row" | ''[[ব্ৰিজ (অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ)|ব্ৰিজ]]'' | সবিতা দেৱী | কৃপাল কলিতা | align="center" |<ref>{{Cite web |date=22 July 2022 |first=Shweta |last=Keshri |title=68th National Film Awards Full Winners List: Suriya, Ajay Devgn jointly win Best Actor |url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/68th-national-film-awards-full-winners-list-suriya-ajay-devgn-jointly-win-best-actor-1978718-2022-07-22 |access-date=2022-07-23 |website=India Today |language=en}}</ref> |- | align="center" | ২০২১<br>{{small|(৬৯তম)}} ! scope="row" | ''[[অনুৰ]]'' | শিৱম ক্ৰিয়েছন | [[মঞ্জুল বৰুৱা]] | align="center" |<ref name="69thaward">{{cite press release|title=69th National Film Awards, 2019|url=https://pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1951758|publisher=Press Information Bureau|date=24 August 2023|access-date=16 January 2024}}</ref> |- | align="center" | ২০২২<br>{{small|(৭০তম)}} ! scope="row" | ''[[এমুঠি পুঠি - এ ভেৰী ফিচি ট্ৰিপ]]'' | ভাস্কৰ হাজৰিকা,শ্যাম বৰা,সুনীল আগৰৱালা | কুলনন্দিনী মহন্ত | align="center" |<ref name="70thaward">{{cite press release|title=69th National Film Awards, 2019|url=https://pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1951758|publisher=Press Information Bureau|date=24 August 2023|access-date=16 January 2024}}</ref> |- | align="center" | ২০২৩<br>{{small|(৭১তম)}} ! scope="row" | ''[[ৰঙাটাপু - ১৯৮৩]]'' | অজয় কুমাৰ ৰায়,অৰুণ কুমাৰ ৰায় | আদিত্যম শইকীয়া | align="center" |<ref name="71thaward">{{cite press release|title=71th National Film Awards, 2023|url=https://pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1951758|publisher=Press Information Bureau|date=24 August 2023|access-date=16 January 2024}}</ref> |- | align="center" | ২০২৪<br>{{small|(৭২তম)}} ! scope="row" | ''[[জুইফুল]]'' | যদুমণি দত্ত | যদুমণি দত্ত | align="center" |<ref name="71thaward"/> |} ==তথ্য সংগ্ৰহ== <div class="reflist4" style="height: 400px; overflow: auto; padding: 3px noprint" > {{reflist|30em}} </div> ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://dff.nic.in Official Page for Directorate of Film Festivals, India] * [http://dff.nic.in/NFA_archive.asp National Film Awards Archives] [[শ্ৰেণী:অসমৰ চলচ্চিত্ৰ সম্পৰ্কীয় বঁটাসমূহ]] [[শ্ৰেণী:অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা]] oelkwqipxwvq2sgur0t84z7jyjaqn9b 0 32600 645669 510516 2026-10-16T19:37:10Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645669 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name =আনন্দিতা দত্ত তামূলী |image = |image_size = |caption = |birth_name = আনন্দিতা দত্ত |birth_date = <!--{{Birth date|YYYY|MM|DD}}--> |birth_place = [[তিতাবৰ]], [[যোৰহাট জিলা]], [[অসম]] |residence = [[অসম]] |nationality = {{flagicon|India}} ভাৰতীয় |ethnicity = অসমীয়া |citizenship = ভাৰতীয় |other_names = ভাৰতীয় জলকীয়া ৰাণী <br> (Indian Chilli Queen) |known_for = [[:en:Bhut Jolokia pepper|ভোট জলকীয়া]] খোৱা আৰু চকুত লগোৱাৰ বাবে |education = |alma_mater = |employer = |occupation = গৃহিণী |years_active = |home_town = [[তিতাবৰ]], [[যোৰহাট জিলা]] |predecessor = |successor = |boards = |religion = [[হিন্দু]] |spouse = পঙ্কজ তামূলী |partner = |children = |parents = |relations = |callsign = |awards = লিমকা বুক অফ ৰেকৰ্ডছ }} '''আনন্দিতা দত্ত তামূলী''' ({{lang-en|Anandita Dutta Tamuly}}) হৈছে [[অসম]]ৰ [[যোৰহাট জিলা]]ৰ [[তিতাবৰ]]ৰ এগৰাকী মহিলা।<ref name="ab">{{cite web|url=http://www.telegraphindia.com/1090410/jsp/northeast/story_10799180.jsp|title=‘Hottest’ chef gets a taste of hottest jolokia - Gordon Ramsay finds Assam’s chilli girl’s performance for Guinness records ‘unbelievable’ |date=Friday, April 10, 2009 |publisher=The Telegraph|accessdate=24 January 2010}}</ref><ref name="ij">{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Worlds-hottest-woman/articleshow/1856410.cms|title=World's 'hottest' woman|last=IANS|date=5 August 2006|publisher=The Times of India|accessdate=24 January 2010}}</ref> এওঁ শুদা চকুত [[ভোট জলকীয়া]] ঘঁহি লগাব পাৰে আৰু খাবও পাৰে।<ref name="ef">{{cite web|url=http://www.zimbio.com/Sarah+Symonds/articles/26/Anandita+Dutta+Tamuly+blazes+through+chili|title=Anandita Dutta Tamuly blazes through chili-eating feat|last=Bengani|date=April 11, 2009|publisher=Zimbio|accessdate=9 January 2010}}</ref><ref name="gh">{{cite web|url=http://www.24-timepass.com/blogs/indian-chilli-queen-anandita-dutta.htm|title=Indian Chilli Queen: Anandita Dutta|publisher=24timepass|accessdate=9 January 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110906065118/http://24-timepass.com/blogs/indian-chilli-queen-anandita-dutta.htm|archivedate=6 September 2011|deadurl=yes}}</ref> গিনিছ ৱৰ্ল্ড ৰেকৰ্ডছে ভোট জলকীয়াক বিশ্বৰ আটাইতকৈ জ্বলা জলকীয়া বুলি স্বীকৃতি দিছে।<ref name="cd">{{cite web|url=https://m.hindustantimes.com/india/assamese-woman-munches-world-s-hottest-chillies-sets-record/story-8HEp7T0CyjqdoRdOzZI3LN.html|title=Assamese woman munches world's hottest chillies, sets record|date=7 May 2009|accessdate=24 September 2020|website=Hindustan Times}}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ল'ৰালি কালৰ প্ৰভাৱ== আনন্দিতাৰ পাঁচ বছৰ বয়সত জিভাত ফোঁহা ওলাইছিল। সেয়ে মাকে জিভাত জলকীয়াৰ প্ৰলেপ এটা লগাই দিছিল। তেতিয়াৰ পৰাই আনন্দিতাৰ জলকীয়াৰ প্ৰতি এটা ৰুচি গঢ়ি উঠিছিল।<ref name="cd" /><ref name="ij" /><ref name="gh" /> সৰু কালৰপৰাই তেওঁ কেৱল নিমখৰ সৈতে ভোট জলকীয়া খোৱাৰ অভ্যাস গঢ়ি তোলে।<ref name="ef" /> ==অভিলেখ গঢ়াৰ পথত== ২০০৬ চনত, আনন্দিতাই দুই মিনিটত ৬০টা ভোট জলকীয়া খাই আৰু এক মিনিটত ১২টা ভোট জলকীয়া শুদা চকুত লগাই লিমকা বুক অফ ৰেকৰ্ডছত ({{lang|en|Limca Book of Records}}) নিজৰ নাম লিখোৱায়।<ref name="ab" /> তেতিয়াৰ পৰাই তেওঁ গিনিছ ৱৰ্ল্ড ৰেকৰ্ডছ ({{lang|en|Guinness World Records}})-ত নিজৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলায়। ইয়াৰ আগতে ২০০২ চনত [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ অনিতা ক্ৰেফ'ৰ্ডে (Anita Crafford) এক মিনিটত আঠটা ''হেলাপিন''' ({{lang|en|jalapenos}}) খাই অভিলেখ গঢ়ি থৈছিল।<ref name="cd" /><ref name="gh" /> ==ৰিয়েলিটী শ্ব'ত প্ৰদৰ্শন== ২০০৬ চনৰ ২৯ আগষ্টত জি টিভিৰ ৰিয়েলিটী শ্ব' শ্বাবাছ ইণ্ডিয়া ({{lang|en|Shabaash India}}) আনন্দিতাই ভোট জলকীয়া খোৱা সম্প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="ij" /> ==গিনিছ ৰেকৰ্ডৰ পথত== {{quote box|width=32%|quote=মই বহুত নিৰাশ হৈছোঁ, কাৰণ মই ৫১টা ভোট জলকীয়া খাব পাৰিলোঁ। ২০০৬ চনত, এটা স্থানীয় অনুষ্ঠানৰ বাবে মই দুই মিনিটত ৬০টা ভোট জলকীয়া খাইছিলোঁ। কিন্তু মই নিশ্চিত যে, ইয়াৰ দ্বাৰা মই গিনিছ ৱৰ্ল্ড ৰেকৰ্ডছত নিজৰ নাম লিখোৱাব পাৰিম। |source=— প্ৰেছৰ লগত হোৱা আনন্দিতাৰ কথা-বাৰ্তা<ref name="ef" />}} ২০০৯ চনৰ ৯ এপ্ৰিলত [[যোৰহাট]]ৰ জিলা পুথিভঁৰালৰ প্ৰেক্ষাগৃহত আনন্দিতাই গিনিছ ৰেকৰ্ডৰ বাবে প্ৰচেষ্টা চলায়। [[:en:Channel 4|চেনেল ফ'ৰ]] নামৰ চেনেল এটাৰ অনুষ্ঠানৰ বাবে ব্ৰিটিছ ছেফ গৰ্ডন ৰামচে ({{lang|en|Gordon Ramsay}})-ই আঁত ধৰিছিল। আনন্দিতাই ২ মিনিটত ৫১টা ভোট জলকীয়া খায় আৰু ২৫টা ভোট জলকীয়া চকুত ঘঁহে।<ref name="ab" /><ref name="cd" /><ref name="gh" /> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *[http://news.bbc.co.uk/2/hi/7993925.stm Indian in record chilli attempt], BBC News. *[https://web.archive.org/web/20070227133753/http://www.abc.net.au/news/newsitems/200702/s1856492.htm Woman aims for record feast of world's hottest pepper] ABC News. [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] 2huges03qba6zbotgrgc3crxofqclpp 0 38450 645668 268526 2026-10-16T19:14:12Z ~2026-55500-21 52355 /* মঞ্চজগত */ 645668 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = ৰুণু দেৱী |image = ৰুণু দেৱী.jpg |caption = |birth_name = |birth_date = ২১ ছেপ্তেম্বৰ,১৯৫৭ |birth_place = গুৱাহাটী |death_date = |death_place = |death_cause = |resting_place = |resting_place_coordinates = |residence = |nationality = {{flagicon|India}} ভাৰতীয় |other_names = ৰুণু দেৱী ঠাকুৰ |known_for = |education = |alma_mater = |employer = |occupation = অভিনেত্ৰী |home_town = |title = |salary = |networth = |height = |weight = |term = |predecessor = |successor = |party = |boards = |religion = [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] |spouse = অঞ্জন ঠাকুৰ |partner = |children = স্নেহা দেৱী,অম্বৰীশ ঠাকুৰ |parents =ভোলানাথ শৰ্মা আৰু কিৰণ বালা দেৱী |relatives = |signature = |website = |footnotes = }} ৰুণু দেৱী হ’ল অসমৰ চলচ্চিত্ৰ আৰু মঞ্চজগতৰ এগৰাকী আগশাৰীৰ অভিনেত্ৰী। ''সংগ্ৰাম লগ্নে আজি'' নামৰ একাংকিকা নাট এখনৰ জৰিয়তে শিশু অৱস্থাতে অভিনয় জীৱনৰ পাতনি মেলা দেৱীয়ে পঞ্চাশৰো অধিক মঞ্চ নাট,ষাঠিৰো অধিক অনাতাঁৰ নাট,সন্ধ্যাৰাগ,[[কোলাহল]],মেঘমুক্তি আদি উচ্চ প্ৰশংসিত অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ আৰু বিভিন্ন ধৰাবাহিকত অভিনয় কৰাৰ লগতে [[ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ]]টো অভিনয় কৰিছে। ইয়াৰে কোলাহল ছবিৰ বাবে দেৱীয়ে অসম চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী আৰু [[হেঙুল থিয়েটাৰ]]ৰ ‘গডমাদাৰ”ত কৰা অভিনয়ৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠা অভিনেত্ৰীৰ মুনলাইট মিডিয়া বঁটা লাভ কৰে।<ref name="বিবিয়ান">{{cite journal | title=ৰুণু দেৱী | author=বি.বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ৰ মুখপত্ৰ | journal=বিবিয়ান | year=২০১১ | pages=১০৫-১১২}}</ref> ==জন্ম আৰু শিক্ষাগ্ৰহণ== ১৯৫৭ চনৰ ২১ ছেপ্তেম্বৰত [[গুৱাহাটী]]ত ৰুণু দেৱীৰ জন্ম হয়। তেওঁৰ দেউতাক আছিল ভোলানাথ শৰ্মা আৰু মাক কিৰণ বালা দেৱী। পিতৃৰ চাকৰি সূত্ৰে গুৱাহাটীত জন্ম হ’লেও দেৱীৰ শৈশৱ্কাল প্ৰথমতে [[ডিব্ৰুগড়]],তাৰ পিছত [[গোৱালপাৰা]],তাৰ পিছত [[তিনিচুকীয়া]] আৰু শেষত নামৰূপত অতিবাহিত হয়। নামৰূপৰ অসম ৰাজ্যিক বিদ্যুত পৰিষদ উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ পৰা দেৱীয়ে মেট্ৰিক পৰীক্ষা পাছ কৰে। পিছলৈ [[সন্দিকৈ ছোৱালী মহাবিদ্যালয়]]ৰ পৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক আৰু স্নাতক ডিগ্ৰীৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ==অভিনয় জীৱন== ===মঞ্চজগত=== {{Quote box |quote = মই গৌৰৱবোধ কৰো যে ৰুণু দেৱীয়ে অসমৰ সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰখনত অভিনয় প্ৰতিভাৰ প্ৰথম পৰিচয় নিশ্চিত প্ৰতিশ্ৰুতি লৈ উপস্থিত হৈছিল প্ৰায় তিনি দশক পূৰ্বে মোৰ এখন নাটকৰ এটা জটিল নাৰী চৰিত্ৰৰ অতুলনীয় মঞ্চ ৰূপায়ণেৰে। নাটকখন আছিল ''আহাৰ''। .....নাটকখনত এককভাৱে পাঁচটা বিভিন্ন চৰিত্ৰত তেওঁ অভিনয় কৰিব লগা হৈছিল। যি পাৰংগতা,অন্তৰ্দৃষ্টি আৰু স্বাভাৱিকতাৰে নিপুণভাৱে ৰুণুৱে চৰিত্ৰকিটা ৰূপায়ণ কৰিছিল সেই অভিনয় অসমৰ মঞ্চ ইতিহাসৰ এক বিৰল কৃতি ৰূপে উল্লিখিত হৈ থাকিব। |source = [[অৰুণ শৰ্মা]] |width = 50% }} পিতৃ চাকৰি সূত্ৰে গোৱালপাৰাত থাকোঁতে ‘’সংগ্ৰাম লগ্নে আজি’’ নামৰ একাংকিকা নাট এখনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে অভিনয় কৰি দেৱীয়ে শ্ৰেষ্ঠ শিশু শিল্পীৰ পুৰস্কাৰ লাভ কৰে। নামৰূপলৈ অহাৰ পিছত দেৱীয়ে অসমৰ সাংস্কৃতিক জীৱনৰ প্ৰখ্যাত ব্যক্তি কিছুমানক লগ পাই আৰু অভিনয় জগতৰ লগত ওতপ্ৰোত ভাৱে জড়িত হৈ পৰে। সেই সময়তে শম্ভু গুপ্তাৰ ''স্তব্ধবিহংগ''(১৯৭১) আৰু ''সেন্দূৰৰ ৰং মাধুৰ্য''(১৯৭২) নাটকত অভিনয় কৰি তেওঁ সদৌ অসম ভিত্তিত শ্ৰেষ্ঠা অভিনেত্ৰীৰ বঁটা লাভ কৰে।<ref name="বিবিয়ান" /> সন্দিকৈ কলেজত নাম ভৰ্তি কৰাৰ পিছত দেৱীয়ে এক বহল সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰৰ লগত নিজকে জড়িত কৰাৰ সুযোগ পাই আৰু আৱৰণ,শিপা,আথেল’ আদি নাটত অভিনয় কৰে। ''অগ্নিপৰীক্ষা'' নামৰ নাটখনৰ পূৰ্ব নিৰ্ধাৰিত অভিনেত্ৰী গৰাকী হঠাত অসুস্থ হৈ পৰাত দেৱীয়ে নামমাত্ৰ অনুশীলনেৰে নাটকখনত অভিনয় কৰে আৰু প্ৰশংসা লাভ কৰে। ১৯৭৬ চনত [[ৰবীন্দ্ৰ ভৱন]]ত [[অৰুণ শৰ্মা]]ৰ ''আহাৰ'' নাটখনত একেলগে পাঁচটা চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি দেৱীয়ে সকলোৰে দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। ১৯৭৮ চনত নাট্যসম্ৰাট প্ৰফুল্ল বৰাৰ সময় নাটখনত এটি গুৰুত্বপূৰ্ণ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে আৰু ব্যাপকভাবে প্ৰশংসিত হয়।১৯৯৮ চনত [[মেক্সিম গৰ্কী]]ৰ মাদাৰ উপন্যাসৰ আধাৰত নিৰ্মিত [[অৰুণ শৰ্মা]]ৰ ''মা'' ত তেওঁৰ অভিনয় বহুলভাৱে সমাদৃত হয়। ===কথাছবি=== [[File:কোলাহলৰ এটি দৃশ্যত ৰুণু দেৱী.jpg|thumb|right|220ppx|কোলাহলৰ এটি দৃশ্যত ৰুণু দেৱী]] ১৯৭৫ চনত ইন্দুকল্প হাজৰিকাৰ ''নিয়তি'' কথাছবিৰ জৰিয়তে ৰুণু দেৱীয়ে অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ জগতত প্ৰৱেশ কৰে। তাৰ পিছত তেওঁ [[ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া]]ৰ [[সন্ধ্যাৰাগ]]ত অভিনয় কৰে। অনিৰ্বাণ,[[অপৰূপা]],মেঘ,মেঘমুক্তি আদিত অভিনয় কৰাৰ পিছত দেৱীয়ে ''বহাগৰ দুপৰীয়া''ত আগৰ চৰিত্ৰসমূহৰ সম্পূৰ্ণ বিপৰীত এক চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি প্ৰশংসিত হয়। ১৯৮৮ চনত দেৱীয়ে এন্দুৰ গল্পৰ আধাৰত ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া নিৰ্মিত [[কোলাহল]]ত অভিনয় কৰে। এই অভিনয়ৰ বাবে দেৱীয়ে ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটাৰ বাবে বাছনিত উঠে যদিও পিছলৈ পৰাজিত হয়।<ref name="বিবিয়ান" /> লণ্ডনৰ দ্য গাৰ্ডিয়ান কাকতত চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ডেৰেক মেলেকমে এই অভিনয়ৰ প্ৰশংসা কৰে।<ref name="বিবিয়ান" /> ইয়াৰ পিছত দেৱীয়ে লাজ,কইনা মোৰ ধুনীয়া,কদম তলে কৃষ্ণ নাচে আদি ছবিত অভিনয় কৰে। ===ভ্ৰাম্যমাণ=== ১৯৮২-৮৩ চনত [[কহিনুৰ থিয়েটাৰ]]ৰ ক্লিঅ’পেট্ৰা নাটৰ জৰিয়তে দেৱীৰ ভ্ৰাম্যমাণ প্ৰৱেশ ঘটে।<ref name="বিবিয়ান" /> এই নাটৰ নাম ভূমিকাত দেৱীৰ অভিনয় প্ৰশংসিত হয়। ইয়াৰ পিছত দেৱীয়ে গডমাদাৰ,জয় পৰাজায়,গোসাঁই থানৰ চাকি আদি নাটত অভিনয় কৰে। ===অনাতাঁৰ নাট=== দেৱীয়ে ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়্ত মালিয়া,অনুতৰিত প্ৰশ্ন,হয় বদন,বাঘ আদি আৰু আঞ্চলিক পৰাজয়ত এজন মানুহৰ জন্ম,যযাতি,ভোগজৰা,পৰিচয় আদি ৬০ ৰো অধিক নাটকত অভিনয় কৰিছে। ==সাংসাৰিক জীৱন== ১৯৮৫ চনত অঞ্জন ঠাকুৰৰ সৈতে ৰুণু দেৱী বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়। তেওঁলোকৰ স্নেহা দেৱী নামৰ এক কন্যা আৰু অম্বৰীশ ঠাকুৰ নামৰ এক পুত্ৰ সন্তান আছে। ==সামাজিক কাম-কাজ== ৰুণু দেৱী এগৰাকী অভিনেত্ৰী হোৱাৰ উপৰিও কণ্ঠশিল্পী আৰু নৃত্যশিল্পী হিচাপেও পৰিচিত। ২০০৬ চনত দেৱীয়ে প্ৰজ্ঞাঞ্জলী নামৰ এক সামাজিক-সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান গঠন কৰে যাৰ জৰিয়তে বিভিন্ন কৰ্মশালা অনুষ্ঠিত কৰা হয়। ==উল্লেখযোগ্য বঁটা আৰু সন্মান<ref name="বিবিয়ান" />== *অসম চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠা অভিনেত্ৰীৰ পুৰস্কাৰ (কোলাহল),১৯৮৯ *অসম চিনে আৰ্টছ ছ’চাইটিৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠা অভিনেত্ৰীৰ পুৰস্কাৰ,১৯৯৫ * শ্ৰেষ্ঠা অভিনেত্ৰীৰ মুনলাইট মিডিয়া বঁটা (হেঙুল থিয়েটাৰৰ ‘গডমাদাৰ”),২০০১ *জ্যোতিৰূপাৰ শ্ৰেষ্ঠা সহঃ-অভিনেত্ৰীৰ বঁটা(কদম তলে কৃষ্ণ নাচে),২০০৫ ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *[http://www.facebook.com/profile.php?id=100003358327874 ফেছবুক সংযোগ] {{অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ}} {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] 822tf2gps9kt3pgvxpije6wusvqka8l 0 41746 645598 601450 2026-10-16T15:12:23Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:এছীয় লিপি]] using [[WP:HC|HotCat]] 645598 wikitext text/x-wiki {{Infobox Writing system |name = মীতৈ ময়েক <br/> ꯃꯤꯇꯩ ꯃꯌꯦꯛ |type = আবুগিদা |languages = [[মেইতেই ভাষা|মণিপুৰী ভাষা]] |region = [[মণিপুৰ]], [[ভাৰত]] |sample = Meitei Mayek.png |unicode = {{ublist |class=nowrap |[http://www.unicode.org/charts/PDF/UABC0.pdf U+ABC0–U+ABFF] {{smaller|মৈতৈ ময়েক}} |[http://www.unicode.org/charts/PDF/UAAE0.pdf U+AAE0–U+AAFF] {{smaller|মৈতৈ ময়েক এক্সটেঞ্চন}}}} |iso15924 = Mtei }} '''মীতৈ লিপি''' বা '''মৈতৈ ময়েক''' বা '''মিতৈ ময়েক''' বা '''মণিপুৰী লিপি''' [[মণিপুৰ]]ত প্ৰচলিত [[মীতৈ ভাষা]] ([[মণিপুৰী ভাষা]]) লিখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। মেইতেই ময়েক হৈছে একপ্ৰকাৰৰ আবুগিদা লিখন পদ্ধতি। ১৮শ শতিকালৈ এই লিপিৰ প্ৰচলন আছিল যদিও তাৰ পাছৰ শতিকাত বাংলা লিপিয়ে ইয়াৰ স্থান লয়। বৰ্তমানে এই লিপিৰ পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হৈছে আৰু মেইতেই ভাষা লিখিবৰ বাবে আধিকাৰিক ভাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। মেইতেই লিপিত পোন্ধৰটা ব্যঞ্জনবৰ্ণ আৰু তাৰ লগতে তিনিটা স্বৰবৰ্ণ মেইতেই ভাষাৰ থলুৱা শব্দবোৰ লিখিবৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন নটা ব্যঞ্জনবৰ্ণ ভাৰতীয় লিপিসমূহৰ পৰা ব্যৱহাৰৰ বাবে ধাৰ কৰা হৈছে। লিপিটোত সাতটা স্বৰবৰ্ণৰ চিহ্ন আৰু এটা ব্যঞ্জনবৰ্ণৰ চিহ্নও (/ŋ/) ব্যৱহৃত হয়। মেইতেই লিপিৰ এক বিশেষ বৈশিষ্ট্য হ'ল যে বৰ্ণসমূহৰ নামাকৰণৰ বাবে শৰীৰৰ অংগসমূহৰ নামৰ ব্যৱহাৰ। প্ৰতিটো বৰ্ণৰ নাম মেইতেই ভাষাৰ [[মানৱ শৰীৰ]]ৰ একোটা অংগৰ ওপৰত ৰখা হৈছে। উদাহৰণ স্বৰূপে প্ৰথম বৰ্ণ "কক্"-ৰ অৰ্থ হ'ল মূৰ বা শিৰ; দ্বিতীয় বৰ্ণ "চাম" মানে চুলি; তৃতীয় বৰ্ণ "লাই" মানে কপাল, ইত্যাদি। == বৰ্ণমালা == {|class="wikitable Unicode" ! বৰ্ণ !! অক্ষৰান্ত !! অসমীয়া |- | &#xabc0; || &#xabdb; || ক / ক্ |- | &#xabc1; || || স |- | &#xabc2; || &#xabdc; || ল / ল্ |- | &#xabc3; || &#xabdd; || ম / ম্ |- | &#xabc4; || &#xabde; || প / প্ |- | &#xabc5; || &#xabdf; || ন / ন্ |- | &#xabc6; || || চ |- | &#xabc7; || &#xabe0; || ত / ত্ |- | &#xabc8; || || খ |- | &#xabc9; || &#xabe1; || ঙ / ঙ্ |- | &#xabca; || || থ |- | &#xabcb; || || ব |- | &#xabcc; || || য |- | &#xabcd; || || হ |- | &#xabce; || || উ |- | &#xabcf; || &#xabe2; || ই / ঈ |- | &#xabd0; || || ফ |- | &#xabd1; || || অ |- | &#xabd2; || || গ |- | &#xabd3; || || ঝ |- | &#xabd4; || || ৰ |- | &#xabd5; || || ব |- | &#xabd6; || || জ |- | &#xabd7; || || দ |- | &#xabd8; || || ঘ |- | &#xabd9; || || ধ |- | &#xabda; || || ভ |} ; : ꫢ -- ছ : ꫣ -- ঞ : ꫤ -- ট : ꫥ -- ঠ : ꫦ -- গ : ꫧ -- ঢ় : ꫨ -- ণ : ꫩ -- শ : ꫪ -- ষ === মাত্ৰা === {|class="wikitable Unicode" ! मात्राएँ | &#xabc0; + &#xabe3; = &#xabc0;&#xabe3; | &#xabc0; + &#xabe4; = &#xabc0;&#xabe4; | &#xabc0; + &#xabe5; = &#xabc0;&#xabe5; | &#xabc0; + &#xabe6; = &#xabc0;&#xabe6; | &#xabc0; + &#xabe7; = &#xabc0;&#xabe7; | &#xabc0; + &#xabe8; = &#xabc0;&#xabe8; | &#xabc0; + &#xabe9; = &#xabc0;&#xabe9; | &#xabc0; + &#xabea; = &#xabc0;&#xabea; |- ! অসমীয়া | কো || কি || কা || কে || কৌ || কু || কৈ || কং |} === অন্য বৰ্ণ=== যদি ( '''{{unicode|&#xabec;}}''' ) , ইয়াক আখৰৰ শেষত লগোৱা হয় তেন্তে ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল আখৰটোৰ সুৰটো কোমল (downkey) হ'ব। ব্যঞ্জনবৰ্ণৰ সংযুক্ত ৰূপ দেখুৱাবলৈ দুয়োটা সংযুক্ত ব্যঞ্জনবৰ্ণৰ তলত ৰেখা ( '''{{unicode|&#xabed;}}''' ) টানি লোৱা হয়। উদাহৰণ স্বৰূপে,{{unicode|&#xabc4;&#xabed;&#xabd4;}} = ''''প্ৰ'''' । তলৰ ৰেখাডালৰ ইউনিক’ড অৱস্থান দুটা ব্যঞ্জনবৰ্ণৰ ইউনিক’ড মানৰ মাজত থাকে। বাক্যৰ শেষৰ সূচক -- ( '''{{unicode|&#xabeb;}}''' ) == সংখ্যা == {|class="wikitable Unicode" ! সংখ্যা | ০ || ১ || ২ || ৩ || ৪ || ৫ || ৬ || ৭ || ৮ || ৯ |- ! মণিপুৰী ভাষাত | &#xabf0; ফুন্ | &#xabf1; অমা | &#xabf2; অনি | &#xabf3; অহুম্ | &#xabf4; মাৰি | &#xabf5; মঙা | &#xabf6; তৰুক | &#xabf7; নিপাল | &#xabf8; মাপল | &#xabf9; তৰা |} == ইউনিক’ড == [[ইউনিক’ড]]ৰ ২০০৯ চনৰ অক্টোবৰত প্ৰকাশিত ৫.২ সংস্কৰণত মৈতৈ লিপিক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। === ইউনিক’ড ব্লক === মেইতেই লিপিৰ ইউনিক’ড ব্লকটোক মেইতেই ময়েক নামেৰে জনা যায় আৰু ই U+ABC0 ৰ পৰা U+ABFF ক'ড বিন্দুলৈ বিয়পি আছে। মেইতেই লিপিত ঐতিহাসিক ভাবে ব্যৱহৃত চিহ্নবোৰ মেইতেই ময়েক এক্সটেঞ্চন ব্লকত U+AAE0 ৰ পৰা U+AAFF লৈ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। {{Unicode chart Meetei Mayek}} {{Unicode chart Meetei Mayek Extensions}} == তথ্যসূত্ৰ == * Chelliah, Shobhana L. (1997). ''A grammar of Meithei''. Berlin: Mouton de Gruyter. [[:en:Special:BookSources/0195643313|ISBN 0-19-564331-3]]. * Chelliah, Shobhana L. (2002). Early Meithei manuscripts. In C. I. Beckwith (Ed.), ''Medieval Tibeto-Burman languages: PIATS 2000: Tibetan studies: Proceedings of the ninth seminar of the International Association of Tibetan Studies, Leiden 2000'' (pp.&nbsp;59–71). Leiden, Netherlands: Brill. * Chelliah, Shobhana L. (2002). A glossary of 39 basic words in archaic and modern Meithei. In C. I. Beckwith (Ed.), ''Medieval Tibeto-Burman languages: PIATS 2000: Tibetan studies: Proceedings of the ninth seminar of the International Association of Tibetan Studies, Leiden 2000'' (pp.&nbsp;189–190). Leiden, Netherlands: Brill. == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://tabish.freeshell.org/eeyek/ Meetei Mayek]<br> * [http://www.omniglot.com/writing/manipuri.htm Omniglot, a guide to written language] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:এছীয় লিপি]] 4qogh8k4o6tqn7ybbaxh34y4skonv4f 0 42001 645581 612118 2026-10-16T15:07:01Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:এছীয় লিপি]] using [[WP:HC|HotCat]] 645581 wikitext text/x-wiki {{Infobox Writing system |name = ছিলঠীয়া নাগৰী <br><span style="font-family: 'Surma'; ">ꠍꠤꠟꠐꠤ ꠘꠣꠉꠞꠤ</span> |type = [[আবুগিদা]] |sample = Sylheti Varnamala.png |imagesize = 250px |languages = [[ছিলঠীয়া ভাষা|ছিলঠীয়া]], [[বঙালী ভাষা|বঙালী]] |region = [[বাংলাদেশ]] আৰু [[ভাৰত]] |iso15924 = Sylo |time = আনুমানিক ১৩০৩ খ্ৰীষ্টাব্দ |unicode = [http://www.unicode.org/charts/PDF/UA800.pdf U+A800&ndash; U+A82F] |note = none }} {{Contains Indic text}} {{Brahmic}} '''ছিলঠীয়া নাগৰী লিপি''' বা '''জালালাবাদী নাগৰী লিপি''' ({{Lang-en|Sylheti Nagari}}, {{Lang-syl|ꠍꠤꠟꠐꠤ ꠘꠣꠉꠞꠤ}} ''Silôṭi Nagôri'', ছিলটি নাগৰী) হৈছে [[ছিলঠীয়া ভাষা]] লিখাৰ বিলাকৰ মাজৰ এবিধ লিপি। এই লিপিবিধ বিলুপ্তপ্ৰায়, ইয়াৰ কাৰণ হৈছে বঙালী বৰ্ণমালাৰ প্ৰসাৰ। বিশেষকৈ বাংলাদেশৰ স্বাধীনতাৰ পিছত ইয়াক বঙালী ভাষাৰ এবিধ উপভাষা বুলি ধৰা হৈছিল আৰু সেইবাবে ইয়াৰ বাবে নিজা কোনো লিপি থকাৰ প্ৰয়োজন বোধ কৰা হোৱা নাছিল। সেইবাবে ছিলঠীয়া ভাষাৰ বাবে [[পূৰ্বী নাগৰী লিপি]] (বঙালী-অসমীয়া লিপি) গ্ৰহণ কৰা হৈছিল যি বিধ [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] আৰু [[বঙালী ভাষা|বঙালী]] ভাষাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ছিলঠীয়া নাগৰী লিপিক জালালাবাদী নাগৰী, মছলমানী নাগৰী আৰু ফুল নাগৰী বুলিও জনা যায়। ==বৰ্ণমালা== ছিলঠীয়া নাগৰী লিপিত মুঠ ৩২টা আখৰ চিনাক্ত কৰা হৈছে। ইয়াৰে ৫টা স্বৰবৰ্ণ আৰু আৰু ২৭টা ব্যঞ্জনবৰ্ণ। ===স্বৰবৰ্ণ=== ছিলঠীয়া নাগৰী লিপিৰ সৰ্বসম্মত স্বৰবৰ্ণ সংখ্যা আছিল ৫টা। যদিও বিভিন্ন গ্ৰন্থত আৰু কেইটামান স্বৰবৰ্ণৰ উল্লেখ পোৱা যায়। যেনেদৰে, শ্ৰী অচ্যুতচৰণ চৌধুৰীৰ ''শ্ৰীহট্টেৰ ইতিবৃত্ত'' (শ্ৰীহট্টৰ/ছিলঠৰ ইতিবৃত্ত) কিতাপৰ পৰিশিষ্টত "শ্ৰীহট্টেৰ মোছলমানী নাগৰাক্ষৰ" শিৰোনামত উল্লেখ কৰা নাগৰী বৰ্ণমালাত স্বৰবৰ্ণ দেখা যায় ৬টা। তাত সৰ্বসম্মত ৫টা বৰ্ণৰ লগতে "ঐ" উচ্চাৰণৰ আৰু এটা চিহ্নৰ উল্লেখ আছে। উল্লেখ্য যে, বৰ্ণমালাৰ স্বৰবৰ্ণৰ আশ্ৰসমূহৰ ধাৰাবাহিকতা হুবহু [[অসমীয়া বৰ্ণমালা]] আৰু [[বঙালী বৰ্ণমালা|বঙালী বৰ্ণমালাৰ]] ধাৰাবাহিকতাৰ অনুসৰণ নকৰে। {| class="wikitable" |- | ছিলঠীয়া নাগৰী লিপি || <span style="font-family: 'Surma'; ">ꠀ</span> || <span style="font-family: 'Surma'; ">ꠁ</span> || <span style="font-family: 'Surma'; ">ꠃ</span> || <span style="font-family: 'Surma'; ">ꠄ</span> ||<span style="font-family: 'Surma'; ">ꠅ</span> |- | অসমীয়া লিপ্যন্তৰ || আ || ই || উ || এ || অ |} === ব্যঞ্জনবৰ্ণ === ছিলঠীয়া নাগৰী লিপিত ২৭টা ব্যঞ্জনবৰ্ণ আছে। ইয়াৰ বাহিৰেও বিভিন্ন প্ৰতীক এই লিপিত অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে। {| class="wikitable" |- | ছিলঠীয়া নাগৰী লিপি || ꠇ || ꠈ || ꠉ || ꠊ || ꠌ || ꠍ || ꠎ || ꠏ || ꠐ || ꠑ || ꠒ || ꠓ || ꠔ || ꠕ || ꠖ || ꠗ || ꠘ || ꠙ || ꠚ || ꠛ || ꠜ || ꠝ || ꠞ || ꠟ || ꠠ || ꠡ || ꠢ |- | অসমীয়া লিপ্যন্তৰ || ক || খ || গ || ঘ || চ || ছ || জ || ঝ || ট || ঠ || ড || ঢ || ত || থ || দ || ধ || ন || প || ফ || ব || ভ || ম || ৰ || ল || ড় || স || হ |} ===স্বৰচিহ্ন আৰু অন্যান্য বৰ্ণ=== {| Class="wikitable" |- | ছিলঠীয়া নাগৰী লিপি || ꠣ || ꠤ || ꠥ || ꠦ || ꠂ || ꠧ || ꠋ |- | অসমীয়া লিপ্যন্তৰ || া || ি || ু || ে || ৈ || ো || ং |} ===সংখ্যা=== {| Class="wikitable" |- | ছিলঠীয়া নাগৰী সংখ্যা || [[File:সিলেটি সংখ্যা ০.svg|20px]] || [[File:সিলেটি সংখ্যা ১.svg|20px]] || [[File:সিলেটি সংখ্যা ২.svg|20px]] || [[File:সিলেটি সংখ্যা ৩.svg|20px]] || [[File:সিলেটি সংখ্যা ৪.svg|20px]] || [[File:সিলেটি সংখ্যা ৫.svg|20px]] || [[File:সিলেটি সংখ্যা ৬.svg|20px]] || [[File:সিলেটি সংখ্যা ৭.svg|20px]] || [[File:সিলেটি সংখ্যা ৮.svg|20px]] || [[File:সিলেটি সংখ্যা ৯.svg|20px]] |- | অসমীয়া সংখ্যা || ০ || ১ || ২ || ৩ || ৪ || ৫ || ৬ || ৭ || ৮ || ৯ |} == নমুনা পাঠ == [[চিত্ৰ:Halot-un-nabi-page1.gif|thumb|right|200px|১৯ শতিকাৰ মাজত ছিলঠৰ চাদেক আলিৰ দ্বাৰা ৰচিত "হালতুন্নবি" (Halot-un-Nobi) কিতাপৰ প্ৰচ্ছেদ। ]] '''ছিলঠীয়া নাগৰী লিপিত ছিলঠীয়া ভাষা'''<br> :'''<span style="font-family: 'Surma'; ">ꠗꠣꠞꠣ</span> ১:''' <span style="font-family: 'Surma'; ">ꠢꠇꠟ ꠝꠣꠘꠥ ꠡꠣꠗꠤꠘꠜꠣꠛꠦ ꠢꠝꠣꠘ ꠁꠎ꠆ꠎꠔ ꠀꠞ ꠢꠇ ꠟꠁꠀ ꠙꠄꠖꠣ ‘ꠅꠄ। ꠔꠣꠞꠣꠞ ꠛꠤꠛꠦꠇ ꠀꠞ ꠀꠇꠟ ꠀꠍꠦ। ꠅꠔꠣꠞ ꠟꠣꠉꠤ ꠢꠇꠟꠞ ꠄꠇꠎꠘꠦ ꠀꠞꠇꠎꠘꠞ ꠟꠉꠦ ꠛꠤꠞꠣꠖꠞꠤꠞ ꠝꠘ ꠟꠁꠀ ꠀꠌꠞꠘ ꠇꠞꠣ ꠃꠌꠤꠔ। </span> '''বঙালী লিপিত ছিলঠীয়া ভাষা'''<br> :'''ধাব়া ১:''' হকল মানু স্বাধীনভাবে হমান ইজ্জত আব় হক লইয়া পয়দা ‘অয়। তাব়াব় বিবেক আব় আকল আছে। অতাব় লাগি হকলব় একজনে আব়কজনব় লগে বিব়াদব়িৰ মন লইয়া আচব়ণ কব়া উচিত। '''অসমীয়া অনুবাদ''' :{{lang|as|'''দফা ১:''' সকলো মানুহে স্বাধীনভাৱে সমান ঠাকুৰালি আৰু অধিকাৰৰ সৈতে জন্ম লয়। সকলোৰে বিবেক আৰু জ্ঞান-বুদ্ধি আছে আৰু সকলোৱে এজনে আনজনক ভাই-ভাই হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে। }} ==ইউনিক’ড== [[ইউনিক’ড]]ৰ ২০০৫ চনৰ মাৰ্চত প্ৰকাশিত ৪.১ সংস্কৰণত ছিলঠীয়া নাগৰী লিপিক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। ছিলঠীয়া নাগৰীৰ ইউনিক’ড ব্লকটো U+A800 ৰ পৰা U+A82F ক'ড বিন্দুলৈ বিয়পি আছে। {{Unicode chart Syloti Nagri}} [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ছিলেটী]] [[শ্ৰেণী:এছীয় লিপি]] pfovkyfhj7h22evc5n6264qes8mkwzj 0 42027 645700 613008 2026-10-17T02:46:13Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645700 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = মৈথিলী | nativename = 𑒧𑒻𑒟𑒱𑒪𑒲 • मैथिली | pronunciation = |image = {{Photomontage|position=center | photo1a = Maithili.svg | photo2a = Maithili word in Tirhuta script.jpg | size = 200 | spacing = 2 | color = | border = 0 | foot_montage =}} |imagesize = | imagecaption = "মৈথিলী" শব্দটো [[দেৱনাগৰী লিপি]] আৰু [[তিৰহুতা লিপি]]ৰে লিখা | imagescale = | states = [[ভাৰত]] and [[নেপাল]] | nation = *[[ভাৰত]] ** [[ঝাৰখণ্ড]]<ref>{{cite web |title=झारखंड : रघुवर सरकार कैबिनेट से मगही, भोजपुरी, मैथिली व अंगिका को द्वितीय भाषा का दर्जा |url=https://www.prabhatkhabar.com/news/ranchi/jharkhand-raghubar-das-cabinet-decision-maithili-bhojpuri-angika-magahi-second-language/1135878.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180321180643/https://www.prabhatkhabar.com/news/ranchi/jharkhand-raghubar-das-cabinet-decision-maithili-bhojpuri-angika-magahi-second-language/1135878.html |archive-date=21 March 2018 |access-date=21 March 2018}}</ref> (additional) *[[নেপালৰ ভাষাসমূহ|নেপাল]] ** কোশী অঞ্চল ** মধেশ প্ৰদেশ | region = মিথিলা | ethnicity = মৈথিলী | speakers = ৩৪.৭ মিলিয়ন (২০০০–২০০১)<ref name=d9998/> | map = Maithili_map.png | familycolor = [[ভাৰত-ইউৰোপীয় ভাষা]] | fam2 = [[ভাৰত-ইৰাণীয় ভাষা]] | fam3 = [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা]] | fam4 = পূৱ ভাৰতীয় আৰ্য ভাষা | fam5 = বিহাৰী | ancestor = মাগধী প্ৰাকৃত | ancestor2 = মগধান অপভ্ৰংশ | ancestor3 = অবহট্ট | dia1 = ঠেঠী | script = *[[দেৱনাগৰী]] (চৰকাৰী) *[[তিৰহুতা লিপি]] (ঐতিহাসিক) | iso2 = mai | iso3 = mai | glotto = mait1250 | glottorefname = Maithili | agency = সাহিত্য অকাডেমী, মৈথিলী অকাডেমী, মৈথিলী-ভোজপুৰী অকাডেমী, দিল্লী, নেপাল অকাডেমী | mapcaption = ভাৰত আৰু নেপালৰ মৈথিলীভাষী অঞ্চল }} '''মৈথিলী''' (𑒧𑒻𑒟𑒱𑒪𑒲) এটা [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল|ভাৰত-আৰ্য ভাষা]]। ই মূলতঃ [[ভাৰত]]ৰ [[বিহাৰ]] ৰাজ্য আৰু [[নেপাল]]ৰ পূৰ্বাঞ্চলীয় তেৰাই অঞ্চলত প্ৰচলিত। ভাষাবিজ্ঞানীসকলে মৈথিলীক এটা পূৰ্ব ভাৰত-আৰ্য ভাষা হিচাপে গণ্য কৰে । [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]তকৈ [[বাংলা ভাষা|বঙালী]], [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] আৰু [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]]ৰ লগত ইয়াৰ সম্পৰ্ক বেছি। এসয়ত মৈথিলী ভাষাক হিন্দীৰ উপভাষা হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল যদিও ২০০৩ চনত মৈথিলী ভাষাই ভাৰতৰ এটা স্বতন্ত্ৰ চৰকাৰী ভাষা হিচাপে সাংবিধানিক স্বীকৃতি লাভ কৰে।<ref name="mha.nic.in">{{Cite web |title=Constitutional provisions relating to Eighth Schedule |url=http://mha.nic.in/hindi/sites/upload_files/mhahindi/files/pdf/Eighth_Schedule.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305010536/http://mha.nic.in/hindi/sites/upload_files/mhahindi/files/pdf/Eighth_Schedule.pdf |archive-date=5 March 2016 |access-date=27 June 2018}}</ref><ref name="script experts meet">{{cite news |date=21 March 2018 |title=मैथिली लिपि को बढ़ावा देने के लिए विशेषज्ञों की जल्द ही बैठक बुला सकते हैं प्रकाश जावड़ेकर |url=https://khabar.ndtv.com/news/india/prakash-javadekar-likely-to-call-meeting-of-experts-to-promote-maithili-script-1826774 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180321192835/https://khabar.ndtv.com/news/india/prakash-javadekar-likely-to-call-meeting-of-experts-to-promote-maithili-script-1826774 |trans-title=Prakash Javadekar likely to call meeting of experts to promote Maithili script |archive-date=21 March 2018 |access-date=21 March 2018 |work=NDTV News |language=hi |archivedate=21 March 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180321192835/https://khabar.ndtv.com/news/india/prakash-javadekar-likely-to-call-meeting-of-experts-to-promote-maithili-script-1826774 |deadurl=yes }}</ref><ref name="m.livehindustan.com">{{Cite web |date=6 March 2018 |title=मैथिली को भी मिलेगा दूसरी राजभाषा का दर्जा |url=https://www.livehindustan.com/jharkhand/story-maithili-will-get-second-state-language-status-in-jharkhand-1835624.html |access-date=3 January 2020 |website=Hindustan}}</ref> মৈথিলী ভাষা নেপালৰো চৰকাৰী ভাষা।{{sfnp|National Statistics Office|2023|p=32}}<ref>{{Cite web |title=Nepal languages |work=Ethnologue |url=https://www.ethnologue.com/country/NP/languages |access-date=17 July 2018}}</ref><ref name="Sah2013">{{Cite journal |last=Sah, K. K. |year=2013 |title=Some perspectives on Maithili |journal=Nepalese Linguistics |issue=28 |pages=179–188}}</ref> মৈথিলি ভাষা [[মৈথিলী লিপি]]তে লিখা হৈছিল, যাৰ লগত [[অসমীয়া লিপি|অসমীয়া]] আৰু [[বঙালী লিপি|বাংলা লিপি]]ৰ মিল আছে। কিন্তু বৰ্তমানে [[দেৱনাগৰী লিপি]]ত এই ভাষা লিখা হয়। মৈথিলী ভাষাৰ নাম প্ৰাচীন ভাৰতীয় ৰাজ্য মিথিলাৰ পৰা আহিছে। প্ৰায় চাৰে চাৰি কোটি মানুহে মৈথিলী ভাষাত কথা পাতে। এই ভাষাৰ সবাতোকৈ বিখ্যাত সাহিত্যিক হ'ল কবি [[বিদ্যাপতি]]। এই ভাষা ৩৪.৭ নিযুত লোকে কয়। তাৰে ২৮ লাখ নেপালী লোক।<ref name="d9998">Lewis, M. P. (ed.) (2009). [http://archive.ethnologue.com/16/show_language.asp?code=mai Maithili] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130922005007/http://archive.ethnologue.com/16/show_language.asp?code=mai|date=2013-09-22}} Ethnologue: Languages of the World. Sixteenth edition. Dallas, Texas: SIL International.</ref> ভাষাটো প্ৰধানকৈ দেৱনাগৰী ভাষাত লিখা হয় যদিও ঐতিহাসিক তিৰহুতা আৰু কৈথী লিপিৰ কিছু ব্যৱহাৰ আজিলৈকে অক্ষুণ্ণ হৈ আছে।<ref>{{Cite web |title=Domain of the scripts of Maithili language *13.3* |url=http://lisindia.ciil.org/Maithili/Maith_Script.html |access-date=2024-12-09 |archivedate=2025-01-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250124182638/http://lisindia.ciil.org/Maithili/Maith_Script.html |deadurl=yes }}</ref> ==চৰকাৰী মৰ্য্যাদা== ২০০৩ চনত ভাৰতীয় সংবিধানৰ অষ্টম অনুসূচীত স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত ভাৰতীয় ভাষা হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়, যাৰ ফলত ভাৰতৰ শিক্ষা, চৰকাৰী কামকাজ, আৰু অন্যান্য চৰকাৰী প্ৰেক্ষাপটত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা যায়।<ref name="mha.nic.in" /> ইউ পি এছ চি পৰীক্ষাত ঐচ্ছিক কাগজ হিচাপে অন্তৰ্ভূক্ত কৰা হৈছে মৈথিলি ভাষা। মৈথিলী ভাষাই ২০১৮ চনৰ মাৰ্চ মাহত ভাৰতৰ [[ঝাৰখণ্ড]] ৰাজ্যত দ্বিতীয় চৰকাৰী ভাষাৰ মৰ্যাদা লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2018 |title=झारखंड : रघुवर कैबिनेट से मगही, भोजपुरी, मैथिली व अंगिका को द्वितीय भाषा का दर्जा |trans-title=Jharkhand: Raghuvar Cabinet gives second language status to Magahi, Bhojpuri, Maithili and Angika |language=hi |work=Prabhat Khabar |url=https://www.prabhatkhabar.com/state/jharkhand/ranchi/1135878 |access-date=6 February 2021}}</ref> ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টিৰ সাংসদ গোপাল জী ঠাকুৰ হৈছে মৈথিলী ভাষাত বক্তৃতা প্ৰদান কৰা প্ৰথমজন সংসদ সদস্য।<ref>{{cite news |author=The Hindu Net Desk |date=18 November 2019 |title=Parliament proceedings updates: Chit Funds (Amendment) Bill under consideration in Lok Sabha |url=https://www.thehindu.com/news/national/winter-session-of-parliament-day-1-live-updates/article30004519.ece |access-date=28 February 2023 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> বৰ্তমান তেওঁ দৰভঙাৰ সাংসদ।<ref>{{cite web |date=2 September 2022 |title=Darbhanga Lok Sabha Election Results 2019 Live Updates: Bihar Lok Sabha Election (Polls) Results 2019, Winner, Runner-Up |url=https://indianexpress.com/elections/darbhanga-lok-sabha-election-results-2019-live-winner-runner-up/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220902172405/https://indianexpress.com/elections/darbhanga-lok-sabha-election-results-2019-live-winner-runner-up/ |archive-date=2 September 2022 |access-date=28 February 2023}}</ref> নেপালৰ ভাষা আয়োগে কোশী প্ৰদেশ আৰু মধেশ প্ৰদেশত প্ৰশাসনৰ বাবে মৈথিলী ভাষাক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰিছে ।<ref name=langcomreport>{{cite report |title=सरकारी कामकाजको भाषाका आधारहरूको निर्धारण तथा भाषासम्बन्धी सिफारिसहरू (पञ्चवर्षीय प्रतिवेदन- साराांश) २०७८ |trans-title=Determination of language bases of government work and language recommendations (five-year report - summary) 2078 |date=2021 |author=Language Commission |publisher=Government of Nepal |url=https://languagecommission.gov.np/list/resource/632?parent=2281 |access-date=23 October 2023 |language=ne |archive-date=6 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210906171816/https://languagecommission.gov.np/files/%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%B8%20%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B7%E0%A4%A3%20%E0%A4%B8%E0%A4%B0%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%80%20%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A4%BE.pdf |archivedate=6 September 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210906171816/https://languagecommission.gov.np/files/%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%B8%20%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B7%E0%A4%A3%20%E0%A4%B8%E0%A4%B0%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%80%20%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A4%BE.pdf |deadurl=yes }}</ref> ২০২৪ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত সংবিধান দিৱস উপলক্ষে ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি [[দ্ৰৌপদী মূৰ্মু]]য়ে ভাৰতীয় সংবিধানৰ মৈথিলী সংস্কৰণ উন্মোচন কৰে।<ref>{{cite news |title=President Murmu releases Maithili and Sanskrit versions of Constitution |url=https://www.nationalheraldindia.com/national/president-murmu-releases-maithili-and-sanskrit-versions-of-constitution-calls-it-living-progressive-document |work=National Herald |agency=PTI |date=26 November 2024 |access-date=26 November 2024 }}</ref> ==বিতৰণ== ভাৰতত ইয়াক প্ৰধানকৈ বিহাৰৰ দৰভংগা, তিৰহুত, কোছি, পূৰ্ণিয়া, ভাগলপুৰ আৰু মুংগেৰ সংমণ্ডলত তথা ঝাৰখণ্ডৰ চাওঁতাল পৰগনা সংমণ্ডলত কোৱা হয়।<ref>{{Cite web |year=2021 |title=बिहार में मैथिली भाषा आजकल सुर्खियों में क्यों है? त्रेता युग से अब तक मैथिली का सफर |trans-title=Why is Maithili language in the news these days in Bihar? Maithili's journey from Treta Yuga till now |work=NBT |url=https://navbharattimes.indiatimes.com/state/bihar/patna/why-is-maithili-language-in-the-headlines-in-bihar-these-days-journey-of-maithili-since-treta-yug/articleshow/81190077.cms}}</ref><ref>{{Cite news |date=6 March 2018 |title=मैथिली को भी मिलेगा दूसरी राजभाषा का दर्जा |language=hi |work=Hindustan |url=https://www.livehindustan.com/jharkhand/story-maithili-will-get-second-state-language-status-in-jharkhand-1835624.html |access-date=3 September 2020}}</ref> নেপালৰ মধেশ প্ৰদেশ আৰু কোচি প্ৰদেশত মৈথিলী ভাষা কোৱা হয়।{{sfnp|National Statistics Office|2023|pp=210, 212, 218–220}} দৰভংগা, মধুবনী আৰু জনকপুৰে মৈথিলী ভাষাৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক আৰু ভাষিক কেন্দ্ৰ গঠন কৰিছে। ==শ্ৰেণীবিভাজন== ১৮৭০ চনত বিমছে মৈথিলীক বাংলা ভাষাৰ উপভাষা বুলি কৈছিল। হ’ৰ্ণলেই প্ৰথমে ইয়াক পূব হিন্দীৰ উপভাষা হিচাপে গণ্য কৰিছিল যদিও গৌডিয়ান ভাষাৰ সৈতে তুলনা কৰাৰ পিছত স্বীকাৰ কৰিছিল যে ইয়াত হিন্দীতকৈ বাংলা ভাষাৰ সৈতে অধিক সাদৃশ্য দেখা যায়। গ্ৰিয়াৰচনে ইয়াক এটা সুকীয়া ভাষা হিচাপে স্বীকৃতি দিছিল, আৰু ১৮৮১ চনত মৈথিলী ভাষাৰ প্ৰথম ব্যাকৰণ প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{cite book |last1=Yadav |first1=Ramawatar |title=A Reference Grammar of Maithili |date=1996 |publisher=Walter de Gruyter |isbn=978-3-11-014558-8 |pages=1–5 |url=https://books.google.com/books?id=G6k03mvHoBwC&pg=PA1 |language=en}}</ref><ref name="Yadav1979">{{Cite book |last=Yadav |first=R. |title=Maithili Phonetics and Phonology |publisher=Doctoral Dissertation, University of Kansas, Lawrence |year=1979 |chapter=Maithili language and Linguistics: Some Background Notes |access-date=9 May 2012 |chapter-url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/kailash/pdf/kailash_08_0102_04.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20170517085054/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/kailash/pdf/kailash_08_0102_04.pdf |archive-date=17 May 2017 |url-status=dead |archivedate=17 May 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170517085054/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/kailash/pdf/kailash_08_0102_04.pdf }}</ref> সুনীতি কুমাৰ চেটাৰ্জীয়ে মৈথিলী ভাষাক মাগধী প্ৰাকৃতৰ অন্তৰ্গত কৰিছিল।<ref>Chatterji, S. K. (1926). The origin and development of the Bengali language. University Press, Calcutta.</ref> ===উপভাষাসমূহ=== মৈথিলী ভাষাৰ বহুকেইটা ভিন্ন উপভাষা আছে।<ref>Brass, P. R. (2005). Language, Religion, and Politics in North India. iUniverse, Lincoln, NE.</ref> মৈথিলীৰ উপভাষাসমূহ হ'ল: *[[পূব মৈথিলী]] *মধ্য মৈথিলি *পশ্চিমীয়া মৈথিলী বা [[বজ্জিকা ভাষা|বজ্জিকা]] (বৰ্তমান বহুতে ইয়াক স্বতন্ত্ৰ ভাষা বুলি দাবী উত্থাপন কৰা দেখা যায়) *[[ঠেঠী মৈথিলী]] *[[অংগিকা ভাষা|অংগিকা]], (বৰ্তমান ইয়াক স্বতন্ত্ৰ ভাষাৰ মৰ্যাদা দিয়া হয়) *ভাৰত আৰু নেপালত দেহাতী, দেশী, কিষাণ, বন্তৰ, বৰমেলী, মুছাৰ, তাঁতী আৰু জোলাহাকে ধৰি আন কেবাটাও মৈথিলীৰ উপভাষা প্ৰচলিত। আটাইকেইটা উপভাষা থলুৱা মৈথিলীভাষীসকলৰ বাবে বুজিব পৰা। ==উৎপত্তি আৰু ইতিহাস== ৰামায়ণৰ কাহিনী অনুসৰি প্ৰাচীন ৰাজ্য মিথিলাৰ শাসক আছিল জনক ৰজা। মিথিলা শব্দৰ পৰাই মৈথিলী নামটো উদ্ভৱ হৈছে। ৰজা ৰামৰ পত্নী আৰু ৰজা জনকৰ কন্যা সীতাৰ আন এটা নাম আছিল মৈথিলী ৷ মিথিলাৰ পণ্ডিতসকলে সাহিত্যিক কামৰ বাবে সংস্কৃত ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু মৈথিলী আছিল সাধাৰণ লোকৰ ভাষা। ৭০০-১৩০০ খ্ৰীষ্টাব্দত ৰচিত বৌদ্ধ ৰহস্যবাদী পদ্য 'চৰ্যাপদ'ৰ পৰাই মৈথিলী ভাষা আৰু সাহিত্যৰ আৰম্ভণি হ'ব পাৰে । এই পদসমূহ বজ্ৰায়ণ বৌদ্ধ ধৰ্মৰ অন্তৰ্গত আৰু সমগ্ৰ অসম, বংগ, বিহাৰ আৰু ওড়িশাৰ ভূখণ্ডত সিঁচৰতি হৈ থকা কেইবাজনো সিদ্ধই সন্ধ্যা ভাষাত ৰচনা কৰিছিল৷ কেইবাজনো সিদ্ধ মিথিলা অঞ্চলৰ আছিল, যেনে কান্‌হপা, সৰ্হাপা আদি। চৰ্যাপদৰ ভাষা প্ৰাচীন মৈথিলী বা আদিমৈথিলী আছিল বুলি ৰাহুল সাংকৃত্যায়ন, সুভদ্ৰ ঝা আৰু জয়কান্ত মিশ্ৰৰ দৰে বিশিষ্ট পণ্ডিতসকলে প্ৰমাণ আগবঢ়াইছে।<ref>{{Cite book |last=Mishra |first=J. |url=http://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.135722 |title=A History Of Maithili Literature |date=1949 |volume=1}}</ref> চৰ্যাপদৰ বাহিৰেও লোকসংস্কৃতি, লোকগীতৰ এক চহকী পৰম্পৰা আছে আৰু যিবোৰ মিথিলা অঞ্চলৰ সাধাৰণ মানুহৰ মাজত জনপ্ৰিয় আছিল।<ref>{{Cite web |title=Madhubani Paintings: People's Living Cultural Heritage |url=https://www.worldhistory.org/article/1527/madhubani-paintings-peoples-living-cultural-herita/ |access-date=19 November 2020 |website=[[World History Encyclopedia]]}}</ref> জ্যোতিৰিশ্বৰ ঠাকুৰে (১২৮০–১৩৪০) মৈথিলী ভাষাত ৰচনা কৰিছিল এক অনন্য গ্ৰন্থ 'বৰ্ণৰত্নাকৰ'।<ref>{{Cite book |last=Chatterji, S. K. |url=http://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.283961 |title=Varna Ratnakara Of Jyotirisvara Kavisekharacarya |date=1940}}</ref> এই ভাষাৰ সবাতোকৈ বিখ্যাত সাহিত্যিক হ'ল কবি [[বিদ্যাপতি]] (১৩৬০-১৪৫০)।<ref name="Majumdar1960">{{Cite book |title=[[The History and Culture of the Indian People]] |date=1960 |publisher=Bharatiya Vidya Bhavan |editor-last=Majumdar |editor-first=Ramesh Chandra |editor-link=R. C. Majumdar |volume=VI: The Delhi Sultanate |location=Bombay |page=515 |quote="During the sixteenth century, a form of an artificial literary language became established ... It was the ''Brajabulī'' dialect ... ''Brajabulī'' is practically the Maithilī speech as current in Mithilā, modified in its forms to look like Bengali." |editor-last2=Pusalker |editor-first2=A. D. |editor-last3=Majumdar |editor-first3=A. K.}}</ref><ref name="Banglapedia-Brajabuli">{{Cite book |last=Morshed |first=Abul Kalam Manjoor |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |year=2012 |editor-last=Islam |editor-first=Sirajul |editor-link=Sirajul Islam |edition=Second |chapter=Brajabuli |editor-last2=Jamal |editor-first2=Ahmed A. |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Brajabuli |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251228232604/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Brajabuli |archivedate=2025-12-28 |access-date=2024-12-25}}</ref> ''মৈথিলী হিত সাধনা'' (১৯০৫), ''মিথিলা মোদা'' (১৯০৬), আৰু ''মিথিলা মিহিৰ'' (১৯০৮)ৰ প্ৰকাশনে সাহিত্যিকসকলক অধিক উৎসাহিত কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=Vijay Deo Jha |first=Mithila Research Society |url=http://archive.org/details/MaithilMahasabhaKaSankshiptItihasBriefHistoryOfMaithiliMahasabhaPanditChandranathMishraAmar |title=Maithil Mahasabha Ka Sankshipt Itihas ( Brief History Of Maithili Mahasabha) Pandit Chandranath Mishra Amar |date=9 March 2019}}</ref> মৈথিলী ভাষাৰ বিকাশৰ বাবে ১৯১০ চনত ''মৈথিলী মহাসভা'' গঠন কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite journal |last=Mishra |first=Jayakanta |date=1977 |title=Social Ideals and Patriotism in Maithili Literature (1900-1930) |url=https://www.jstor.org/stable/24157493 |journal=Indian Literature |volume=20 |issue=3 |pages=96–101 |issn=0019-5804 |jstor=24157493}}</ref> বাবু ভোলা লাল দাসে ৰচনা কৰিছিল ''মৈথিলী ব্যাকৰণ''। তেওঁ ''গদ্য কুসুমঞ্জলি'' নামৰ এখন গ্ৰন্থ সম্পাদনা কৰাৰ লগতে এখন আলোচনী ''মৈথিলী'' সম্পাদনা কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=Chatterjee |first=Ramananda |url=https://books.google.com/books?id=sQXSAAAAMAAJ |title=The Modern Review |date=1964 |publisher=Prabasi Press Private, Limited |page=215 |language=en}}</ref> ১৯৬৫ চনত ভাৰতীয় সাহিত্যৰ প্ৰচাৰৰ বাবে নিবেদিত সংস্থা [[সাহিত্য অকাডেমী]]য়ে আনুষ্ঠানিকভাৱে মৈথিলী ভাষাক গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite journal |last=Jha |first=Ramanath |date=1969 |title=The Problem of Maithili |url=https://www.jstor.org/stable/24157120 |journal=Indian Literature |volume=12 |issue=4 |pages=5–10 |issn=0019-5804 |jstor=24157120}}</ref><ref>{{Cite web |title=Parliament of India |url=https://parliamentofindia.nic.in/ls/lsdeb/ls10/ses3/3108059204.htm |access-date=21 September 2021 |website=parliamentofindia.nic.in}}</ref> ২০০২ চনত ভাৰতীয় সংবিধানৰ অষ্টম অনুসূচীত মৈথিলী ভাষাই প্ৰধান ভাষা হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰে; বৰ্তমান ভাৰতৰ বাইশটা অনুসূচীত ভাষাৰ ভিতৰত ই অন্যতম।<ref name="Singh2011">Singh, P. & Singh, A. N. (2011). Finding Mithila between India's Centre and Periphery. ''Journal of Indian Law & Society'' 2: 147–181.</ref> আচাৰ্য ৰামলোচন সাৰণৰ উদ্যোগত মিথিলক্ষৰ লিপিত গ্ৰন্থ প্ৰকাশৰ কাম আৰম্ভ হয়<ref>{{Cite book |last=Horst |first=Kristen Nehemiah |url=https://books.google.com/books?id=loWepwAACAAJ |title=Acharya Ramlochan Saran |date=12 October 2011 |publisher=Dign Press |isbn=978-613-7-39524-0 |language=en}}</ref><ref>{{Cite tweet |number=1227092541939433472 |user=biharfoundation |title=Acharya Ramlochan Saran, born on 11 February 1889, in #Muzaffarpur district of Bihar, was a Hindi littérateur, grammarian and publisher.}}</ref> ==মৈথিলী লিপি== {{main|তিৰহুতা লিপি}} মৈথিলী লিপিক [[তিৰহুতা লিপি]] বা মিথিলাক্ষৰ নামে জনা যায়। [[File:The consonants of the Mithilakshar script and the corresponding Devnagari.jpg|thumb|তিৰহুতা লিপিৰ ব্যঞ্জনবৰ্ণ]] [[File:FB IMG Maithili in Traditional Mithilakshar.jpg|thumb|তিৰহুতা লিপিৰে লিখা বিদ্যাপতিৰ কাব্য]] ==মৈথিলী সাহিত্য== {{Main|মৈথিলী সাহিত্য}} মৈথিলী সাহিত্য হ'ল মৈথিলী ভাষাৰ কবিতা, উপন্যাস, চুটিগল্প, নথি-পত্ৰ আৰু অন্যান্য লেখাৰ সম্পূৰ্ণ সংগ্ৰহ। মৈথিলী সাহিত্যৰ তিনিভাগত যুগ বিভাজন কৰা হয়। *আদি কাল (৭০০–১৩৫০) - এই যুগৰ কেইজনমান গুৰুত্বপূৰ্ণ মৈথিলি সাহিত্যিক আছিল- জ্যোতিৰিশ্বৰ ঠাকুৰ (১২৯০–১৩৫০)। *মধ্য কাল (১৩৫০–১৮৩০) - এই যুগৰ কেইজনমান গুৰুত্বপূৰ্ণ মৈথিলি সাহিত্যিক আছিল- [[বিদ্যাপতি]] (১৩৫০–১৪৫০), [[শংকৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] (১৪৪৯–১৫৬৮) আৰু গোবিন্দদাস (১৭ শতিকাৰ শেষৰ ফালে) *আধুনিক কাল (১৮৩০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা বৰ্তমানলৈকে) - এই যুগৰ কেইজনমান গুৰুত্বপূৰ্ণ সাহিত্যিক হ’ল- **বলদেৱ মিশ্ৰ (১৮৯০–১৯৭৫) **সুৰেন্দ্ৰ ঝা ‘সুমন’ (১৯১০–২০০২) (সাহিত্য অকাডেমীত মৈথিলী ভাষাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।) **ৰাধা কৃষ্ণ চৌধুৰী (১৯২১–১৯৮৫) **জয়কান্ত মিশ্ৰ (২০ ডিচেম্বৰ ২০০৩–৩ ফেব্ৰুৱাৰী ২০০৯) (সাহিত্য অকাডেমীত মৈথিলী ভাষাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।) **বিনোদ বিহাৰী বৰ্মা (১৯৩৭–২০০৩) **পৰিচয় দাস (১৯৬৪– ) **গজেন্দ্ৰ ঠাকুৰ (১৯৭১– ) ==মৈথিলী মাহৰ নাম== বৈসাখ, জেঠ, আষাঢ়, সাৱোন, ভাদো, আসিন, কাতিক, অগহন, পূস, মাঘ, ফাগুন, চৈতি। ==বাহ্যিক সংযোগ== {{InterWiki|code=mai}} {{Commons category|মৈথিলী ভাষা}} {{wikivoyage|Maithili phrasebook|মৈথিলী|a phrasebook}} * [https://web.archive.org/web/20101230084755/http://www.lmp.ucla.edu/Profile.aspx?menu=004&LangID=199 UCLA Language Materials Project : Maithili] * [https://web.archive.org/web/20130320114235/http://www.ntm.org.in/languages/maithili/default_maithili.asp National Translation Mission's (NTM) Maithili Pages] * [http://www.videha.co.in/ Videha Ist Maithili] * [[ভাৰতৰ চৰকাৰী ভাষাসমূহ]] == তথ্যসূত্ৰ == {{ভাৰতৰ ভাষাসমূহ}} {{পৃথিৱীৰ প্ৰধান ভাষাসমূহ}} [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী: ভাৰতৰ ভাষা]] snxfleyzdhg0sn2rdk8vpl7tzv8cyi2 0 42381 645693 455770 2026-10-17T01:13:39Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645693 wikitext text/x-wiki {{Infobox body of water | name = বংগোপসাগৰ<br>Bay of Bengal | image = Bay of Bengal map.png | caption = বংগোপসাগৰৰ মানচিত্ৰ | image_bathymetry = | caption_bathymetry = TSM | location = [[দক্ষিণ এছিয়া]] | coords = {{coord|15|N|88|E|type:waterbody_scale:10000000|display=inline,title}} | type = উপসাগৰ | inflow = [[ভাৰত মহাসাগৰ]] | outflow = | catchment = | basin_countries = {{flag|Bangladesh}} <br/> {{flag|India}} <br/> {{Flag|Indonesia}} <br/> {{Flag|Myanmar}} <br/> {{Flag|Sri Lanka}} <ref>{{cite web|url=http://www.worldatlas.com/aatlas/infopage/baybengal.htm|title=Map of Bay of Bengal- World Seas, Bay of Bengal Map Location – World Atlas|publisher=}}</ref><ref>{{cite book |last=Chowdhury |first=Sifatul Quader |year=2012 |chapter=Bay of Bengal |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bay_of_Bengal |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=Asiatic Society of Bangladesh |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304211339/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bay_of_Bengal |archivedate=2016-03-04 |access-date=2016-11-02}}</ref> | length = ২,০৯০ কিমি | width = ১,৬১০ কিমি | area = ২১,৭২,০০০ বৰ্গ কিমি | depth = ২,৬০০ মি | max-depth = ৪,৬৯৪ মি }} '''বংগোপসাগৰ''' বিশ্বৰ বৃহত্তম [[উপসাগৰ]]।<ref>{{cite web|title=Bay of Bengal|url=http://www.wcs.org/where-we-work/oceans/bay-of-bengal.aspx|publisher=Wildlife Conservation Society|accessdate=1 December 2012|language=ইংৰাজী}}</ref> ই [[ভাৰত মহাসাগৰ]]ৰ উত্তৰপশ্চিম অংশত অৱস্থিত প্ৰায় ত্ৰিভূজাকৃতি উপসাগৰ। এই উপসাগৰৰ পশ্চিম দিশত [[ভাৰত]] আৰু [[শ্ৰীলংকা]], উত্তৰ দিশত ভাৰত আৰু [[বাংলাদেশ]] আৰু পূব দিশত [[ম্যানমাৰ]] আৰু ভাৰতৰ [[আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ]]। বংগোপসাগৰৰ কালি ২১,৭২,০০০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। কেইবাখনো বৃহৎ নদী এই উপসাগৰত পৰিছে। এইবোৰৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হল [[গংগা নদী|গংগা]] আৰু ইয়াৰ প্ৰধান দুই উপনদী [[পদ্মা নদী|পদ্মা]] আৰু [[হুগলী নদী|হুগলী]], [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ|ব্ৰহ্মপু্ত্ৰ]] আৰু তাৰ উপনদী [[যমুনা নদী|যমুনা]] আৰু [[মেঘনা নদী|মেঘনা]], [[ইৰাৱতী নদী|ইৰাৱতী]], [[গোদাৱৰী নদী|গোদাৱৰী]], [[মহানদী নদী|মহানদী]], [[কৃষ্ণা নদী|কৃষ্ণা]] আৰু [[কাবেৰী নদী]]। বংগোপসাগৰৰ নিকটবৰ্তী গুৰুত্বপূৰ্ণ বন্দৰ সমূহ হল: [[চেন্নাই]], [[চট্টগ্ৰাম]], [[কলকাতা]], [[মংগলা]], [[পাৰাদীপ]], [[টুটিকোৰিন]], [[বিশাখাপট্টনম]] আৰু [[য়াংগুন]]। বিশ্বৰ বৃহত্তম সমুদ্ৰতীৰ (Beach) [[কক্সবাজাৰ]] এই উপসাগৰৰ পাৰত [[বাংলাদেশ]] ৰাষ্ট্ৰত অৱস্থিত। == বিস্তাৰ== [[File:Fishing boat on Bay of Bengal.JPG|right|thumb| বংগোপসাগৰত এখন নাওঁ]] আন্তৰ্জাতিক হাইড্ৰগ্ৰাফিক সন্থায়ে বংগোপসাগৰৰ সীমাৰেখা নিৰ্দিষ্ট কৰি ৰাখিছে। সেই অনুসৰি<ref>{{cite web|url=http://www.iho-ohi.net/iho_pubs/standard/S-23/S23_1953.pdf|title=Limits of Oceans and Seas, 3rd edition|year=1953|publisher=International Hydrographic Organization|accessdate=7 February 2010|archivedate=22 June 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150622010929/http://www.iho-ohi.net/iho_pubs/standard/S-23/S23_1953.pdf|deadurl=yes}}</ref> পূব দিশত ম্যানমাৰৰ নেগ্ৰাইছ অন্তৰীপৰ (১৬°০৩' উত্তৰ) পৰা এটা ৰেখা আন্দামান দ্বীপপুঞ্জৰ দ্বীপসমূহৰ ওপৰেৰে এনেভাৱে টনা হৈছে যে, যাতে দ্বীপসমূহৰ মধ্যভাগৰ সংকীৰ্ণ জলভাগ ৰেখাৰ পূব দিশত পৰে আৰু বংগোপসাগৰৰ পৰা বিচ্ছিন্ন থাকে। এই ৰেখা লিটল আন্দামান দ্বীপ (১০°৪৮' উত্তৰ অক্ষৰেখা আৰু ৯২°২৪' পূব দ্ৰাঘিমা ৰেখা) পৰ্যন্ত প্ৰসাৰিত। তাৰ পিছত ম্যানমাৰ সাগৰৰ দক্ষিণপশ্চিম সীমা পৰ্যন্ত বংগোপসাগৰৰ সীমা প্ৰসাৰিত। ([[সুমাত্ৰা|সুমাত্ৰাৰ]] ওয়েজং ৰাজ্যৰ ({{coord|5|32|N|95|12|E|display=inline}}) পৰা পোয়েলো ব্ৰু পৰ্যন্ত এটি ৰেখা নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ পশ্চিম দিশৰ দ্বীপসমূহৰ ওপৰেৰে এনেভাৱে প্ৰসাৰিত, যাতে দ্বীপসমূহৰ মধ্যভাগৰ সংকীৰ্ণ জলভাগ ম্যানমাৰ সাগৰত পৰে। এই ৰেখা দক্ষিণে লিটল আন্দামান দ্বীপৰ চেন্দী পইন্ট পৰ্যন্ত প্ৰসাৰিত। দক্ষিণ দিশত আদম’ছ ব্ৰিজ (ভাৰত আৰু শ্ৰীলংকাৰ মাজত) আৰু ডোন্দ্ৰা হেডেৰ (শ্ৰীলংকাৰ দক্ষিণ বিন্দু) পৰা পোয়েলো ব্ৰুৰ উত্তৰ বিন্দু ({{coord|5|44|N|95|04|E|display=inline}}) পৰ্যন্ত। ==নামকৰণ== প্ৰাচীন হিন্দু ধৰ্মৰ শাস্ত্ৰত বংগোপসাগৰক 'মহোদধি' ({{Lang-sa|महोदधि}}, অৰ্থাৎ বিতাট জলাধাৰ) বোলা হৈছে।<ref name="Kuttan">{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=nERVRxj22W0C&pg=PA243 | title=The Great Philosophers of India | publisher=AuthorHouse | author=Kuttan | year=2009 | isbn=978-1434377807}}</ref><ref name="indiatourism4u">{{cite web | url=http://www.indiatourism4u.in/tourism/960/Tamil-Nadu/Dhanushkodi/ | title=Dhanushkodi | publisher=indiatourism4u.in | accessdate=21 August 2013 | archivedate=8 March 2014 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20140308014348/http://www.indiatourism4u.in/tourism/960/Tamil-Nadu/Dhanushkodi | deadurl=yes }}</ref> প্ৰাচীন মানচিত্ৰ সমূহত এই উপসাগৰ ''চাইনাছ গেঞ্জেটিকাছ'' বা ''গেঞ্জেটিকাছ চাইনাছ'' নামে পৰিচিত। ইয়াৰ অৰ্থ গংগা উপসাগৰ (Gulf of the Ganges)। <ref>[[commons:File:1794 Anville Map of the Ancient World - Geographicus - AncientWorld-anville-1794.jpg|1794, Orbis Veteribus Notus by Jean Baptiste Bourguignon d'Anville]]</ref> বংগোপসাগৰৰ অন্যান্য সংস্কৃত নামসমূহ হল: 'বঙ্গোপসাগৰ' (সংস্কৃত: वङ्गोपसागर), 'বংগসাগৰ' (সংস্কৃত: वङ्गसागर) ও 'পূৰ্বপয়োধি' (সংস্কৃত:पूर्वपयोधि, পূৰ্ব মহাসাগৰ)। ==নদ-নদী== [[File:Sundarbans.jpg|thumbnail|right|উপগ্ৰহৰে তোলা ছবি: বংগোপসাগৰৰ উপকূলত [[সুন্দৰবন]], একাধিক নদীৰ মোহনা]] বাংলাদেশ আৰু ভাৰতৰ অনেক বৃহৎ নদী পূবৰ পৰা পশ্চিমে প্ৰবাহিত হৈ বংগোপসাগৰত পৰিছে। তাৰে ভিতৰত উত্তৰ দিশৰ পৰা গংগা, মেঘনা আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ; দক্ষিণদিশৰ পৰা মহানদী, গোদাৱৰী, কৃষ্ণা, ইৰাৱতী আৰু কাবেৰী নদী উল্লেখযোগ্য। ৬৪ কিলোমিটাৰব্যাপী (৪০ মাইল) কৌম নদী সবাতোকৈ সৰু নদী হিচাপে আৰু ২,৯৪৮ কিলোমিটাৰব্যাপী (১,৮৩২ মাইল) বিশ্বৰ ২৮তম দীৰ্ঘ নদী ব্ৰহ্মপুত্ৰ [[বাংলাদেশ]], [[চীন]], [[নেপাল]] আৰু [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] মাজেৰে প্ৰবাহিত হৈ বংগোপসাগৰত পৰিছে। [[সুন্দৰবন]] মেনগ্ৰ'ভ বনাঞ্চল গংগা, ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু মেঘনা নদীৰ ব-দ্বীপক আগুৰি গঠিত হৈছে। ম্যানমাৰৰ ইৰাৱাদি (সংস্কৃত: ইৰাৱতী) নদীও এই উপসাগৰত মিলিত হৈছে আৰু এসময়ত গভীৰ আৰু ঘন মেনগ্ৰ'ভ বনাঞ্চলৰ সৃষ্টি কৰিছিল। == সমুদ্ৰবন্দৰ == [[File:Vizag Seaport aerial view.jpg|thumbnail|right|[[বিশাখাপট্টনম]] বা ভাইযাগ, ভাৰতৰ ব্যস্ততম সমুদ্ৰবন্দৰ।]] বাংলাদেশৰ প্ৰধান দুটা সমুদ্ৰবন্দৰ চট্টগ্ৰাম আৰু মংলা বন্দৰ এই উপসাগৰৰ পাৰত অৱস্থিত। ভাৰতৰ প্ৰধান সমুদ্ৰ বন্দৰৰ ভিতৰত কাকিনাড়া, [[চেন্নাই]], বিশাখাপট্টনম, [[কলকাতা]], তৃণকমলি, [[পণ্ডিচেৰী]] আৰু পাৰাদিপ। ম্যানমাৰৰ পূৰ্বৰ ৰাজধানী আৰু সৰ্ববৃহৎ নগৰী [[য়াংগুন]] বংগোপসাগৰৰ এটি উল্লেখযোগ্য সমুদ্ৰবন্দৰ। == দ্বীপপুঞ্জ == বংগোপসাগৰত কেইবাটাও দ্বীপমালা আছে। তাৰে ভিতৰত আন্দামান, নিকোবৰ আৰু মাৰ্গুই দ্বীপপুঞ্জ অন্যতম। উত্তৰ-পূবত [[ম্যানমাৰ]]ৰ উপকূলৰ চিদুবা দ্বীপপুঞ্জ কেইবাটাও সুপ্ত আগ্নেয়গিৰিৰ বাবে বিখ্যাত যি মাজে মাজে সক্ৰিয় হয়। গ্ৰেট আন্দামান হৈছে আন্দামান দ্বীপমালাৰ প্ৰধান দ্বীপ; অন্যহাতে ৰিছি দ্বীপ ক্ষুদ্ৰতম দ্বীপপুঞ্জ। ৫৭২ টা দ্বীপৰ ভিতৰত ৩৭ টাতে অধিবাসী আছে। আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপত বেছিভাগ লোক বাস কৰে।<ref>[http://www.and.nic.in/port-blair.htm পোৰ্ট ব্লেয়াৰ]</ref> == সমুদ্ৰতীৰ == [[File:Cox's Bazar boats.jpg|thumb|[[কক্সবাজাৰ]], বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ বিস্তৃত সমুদ্ৰতীৰ।<ref>{{cite news| url=http://www.smh.com.au/news/travel/the-worlds-longest-beach/2007/01/31/1169919381993.html | work=The Sydney Morning Herald | title=বিশ্বেৰ সৰ্ববৃহৎ বিস্তৃত সমুদ্ৰতীৰ| date=January 31, 2007}}</ref>]] {| class="wikitable sortable" !সমুদ্ৰ সৈকত !! অৱস্থান |- |[[কক্সবাজাৰ]]|| [[বাংলাদেশ]] |- |কুয়াকাটা|| [[বাংলাদেশ]] |- |ছেণ্ট মাৰ্টিন'ছ দ্বীপ|| [[বাংলাদেশ]] |- |বকখালি|| [[ভাৰত]] |- |[[দীঘা]]|| [[ভাৰত]] |- |চান্দিপুৰ|| [[ভাৰত]] |- |[[পুৰী]]|| [[ভাৰত]] |- |[[বিশাখাপট্টনম]]|| [[ভাৰত]] |- |[[মেৰিনা বীচ]]|| [[ভাৰত]] |- |গাপালি|| [[ম্যানমাৰ]] |- |অৰুগ্ৰাম|| [[শ্ৰীলংকা]] |} ==তথ্য উৎস== {{reflist}} == বহিঃসংযোগ == {{Commons category|Bay of Bengal|বংগোপসাগৰ}} # [http://www.india-seminar.com/2000/487/487%20suryanarayan.htm ৪৯৭ ভি সূৰ্য্য নাৰায়ণ: বংগোপসাগৰৰ সম্প্ৰদায়ৰ প্ৰত্যাশা] # [http://www.encyclopedia.com/doc/1E1-Bengal-B.html বংগোপসাগৰ :HighBeam Encyclopedia] # [http://concise.britannica.com/ebc/art-1997 সংক্ষিপ্ত ব্ৰিটানিকা] [[শ্ৰেণী:উপসাগৰ]] eib3nkgllg4mvj8izwwhb34ewwdjq7y 0 44443 645570 543679 2026-10-16T15:03:08Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:এছীয় লিপি]] using [[WP:HC|HotCat]] 645570 wikitext text/x-wiki {{Infobox Writing system |name=অসমীয়া–বঙালী | sample = 18th Century Eastern Nagari Text.svg |type=[[আবুগিডা]] |languages=[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]<br />[[বঙালী ভাষা|বঙালী]]<br />[[বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী ভাষা|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]]<br />[[মেইতেই ভাষা|মেইতেই মণিপুৰী]]<br />[[ছিলঠীয়া ভাষা|ছিলঠীয়া]]<br />[[চাওঁতালী ভাষা|চাওঁতালী]]<br />[[খাছী ভাষা|খাছী]]<br />[[ককবৰক ভাষা|ককবৰক]]<br />[[গাৰো ভাষা|গাৰো]]<br /> [[হাজং ভাষা|হাজং]]<br />[[চাঁটগাঁইয়া ভাষা|চট্টগ্ৰামীয়া]]<br/> আৰু অন্যান্য। |time=c. 1100–present |fam1=[[আদি-চিনাইয়া বৰ্ণমালা]] ^[a] |fam2=[[ফিনিছিয়া বৰ্ণমালা]] ^[a] |fam3=[[আৰামীয়া বৰ্ণমালা]] ^[a] |footnotes=[a] ব্ৰাহ্মীয়া লিপিবিলাক চেমিটিয়া মূলৰ বুলি সকলোৱে নামানে। |fam4=[[ব্ৰাহ্মী লিপি|ব্ৰাহ্মী]] |fam5=[[গুপ্ত লিপি|গুপ্ত]] |fam6=[[সিদ্ধম লিপি|সিদ্ধম]] |daughters=[[অসমীয়া বৰ্ণমালা|অসমীয়া]], [[বঙালী বৰ্ণমালা|বঙালী]], [[অংগ লিপি]], [[তিৰহুতা লিপি]] |unicode = [http://www.unicode.org/charts/PDF/U0980.pdf U+0980–U+09FF] |iso15924=Beng }} {{brahmic}} '''অসমীয়া-বাংলা লিপি''' হৈছে [[অসমীয়া বৰ্ণমালা|অসমীয়া]] আৰু [[বঙালী বৰ্ণমালা]]ৰ ভেটি। ই প্ৰধানকৈ দুবিধ প্ৰধান ভাষাৰ বাবে ব্যৱহাৰ হয়: [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] আৰু [[বঙালী ভাষা|বঙালী]]। এই দুবিধৰ বাহিৰেও ইয়াক বহুতো ভাষা যেনে [[বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী ভাষা|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]], [[মেইতেই ভাষা|মেইতেই মণিপুৰী]], [[ককবৰক ভাষা|ককবৰক]], [[চট্টগ্ৰামীয়া ভাষা|চট্টগ্ৰামীয়া]] আৰু আন আন [[অসমীয়া-বঙালী ভাষা]]ৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। অতীতত ই [[খাছী ভাষা|খাছী]], [[বড়ো ভাষা|বড়ো]], [[কাৰ্বি ভাষা|কাৰ্বি]], [[মিছিং ভাষা|মিছিং]] আদি ভাষাৰ বাবেও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। [[ছিলঠীয়া ভাষা|আধুনিক ছিলঠীয়া ভাষাৰ]] কাৰণেও মাজে মাজে এই লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সেইবাবে ই পৃথিৱীৰ ৫ম আটাইতকৈ বেছি ব্যৱহাৰ হোৱা লিপি। ==বৰ্ণনা== [[File:Siva-1.JPG|right|thumb|400px|ইয়াত থকা লিখনিত [[অসমীয়া বৰ্ণমালা|অসমীয়াত]] লিখা আছে আছে: "{{lang|as|শ্ৰীশ্ৰীমত্‌শিৱসিংহমহাৰাজ}}" "Sri Sri Môt Xiwô Xinghô Môharaza" বুলি (লগতে চাওক [[শিৱ সিংহ]])। এই ১৮ শতিকাৰ [[আহোম ৰাজ্য|আহোম যোগীয়া]] পাণ্ডুলিপিত আধুনিক অসমীয়া "ৱ"ৰ সলনি পুৰণি অসমীয়া "ৰ" ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ]] পূৰ্বী নাগৰী লিপিৰ আখৰবিলাক খুব কম ব্লকী কিন্তু বহুত সৰ্পিলাকাৰ। ই [[সিদ্ধম লিপি]]ৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে। ১৭৭৮ চনত যেতিয়া [[চাৰ্লছ ৱিকিঞ্চ]] পূৰ্বী নাগৰী লিপিৰ প্ৰথম আখৰস্থাপক আছিল, তেতিয়া ইয়াৰ আধুনিক ৰূপ বিধিবদ্ধ কৰা হয়। বেলেগ বেলেগ ভাষাত বৰ্ণবিলাক কিদৰে উচ্চাৰণ কৰা হয় তাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি অসমীয়া আৰু বঙালী ভাষাত পূৰ্বী নাগৰী লিপিৰ একে আখৰৰে বেলেগ বেলেগ ৰূপ দেখা যায়। আগতে পূৰ্বী নাগৰী লিপি কোনো নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলৰ ভাষাৰ সৈতে যুক্ত নাছিল। তেও মধ্যযুগত [[ভাৰত|ভাৰতবৰ্ষৰ]] পূৰ্বাঞ্চলৰ প্ৰধান লিপি হিচাপে প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল। এই লিপিৰে [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত ভাষাও]] লিখা হৈছিল। [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ মহাকাব্য যেনেঃ [[মহাভাৰত]] আৰু [[ৰামায়ণ]] অতীজৰ পূৰ্বী নাগৰী লিপিত লিখা হৈছিল। == বাংলা-অসমীয়া লিপিৰ ইতিহাস == [[Image:Kanai_Baraxiboa_rock_inscription.png|right|thumb|400px|<center>''[[কানাই-বৰশীবোৱা শিলালিপি]]'' ১২০৭ খ্ৰীষ্টাব্দ (১১২৭ শক)]] {{Details|অসমীয়া লিপিৰ বুৰঞ্জী|“অসমীয়া লিপিৰ ইতিহাস”}} {{See also|অসমীয়া সাহিত্য}} বাংলা-অসমীয়া লিপিৰ সকলোতকৈ পুৰণি প্ৰমাণ পোৱা যায় খ্ৰীষ্টিয় ৪ৰ্থ-৫ম শতিকাৰ ডুবৰণি শাসনত। খ্ৰী:পঞ্চম শতিকাৰ আগভাগৰ নগাজৰী খনিকৰ গাঁৱৰ প্ৰস্তৰ খণ্ড লিপি আৰু একে শতিকাৰ শেষভাগৰ [[উমাচল শিলালিপি|উমাচলৰ লিপি]] বাংলা-অসমীয়া লিপিৰ প্ৰাচীনত্বৰ দুটা উল্লেখযোগ্য উদাহৰণ। পৰৱৰ্তী কালত বৌদ্ধ ধৰ্ম সাধনাৰ গীত "[[চৰ্যাপদ]]ত বাংলা-অসমীয়া লিপিৰ বিকশিত ৰূপ দেখিবলৈ পোৱা যায়<ref>শৰ্মা, সত্যেন্দ্ৰনাথ (১৯৯৬); অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত, সৌমাৰ প্ৰকাশ</ref>। চৰ্যাপদসমূহ ৮ম-১২ শতিকামানত ৰচনা কৰা হৈছিল। [[বঙালী ভাষা]] আৰু [[উড়িয়া ভাষা]]ৰো পুৰণি ৰূপ চৰ্যাপদত দেখিবলৈ পোৱা যায়। ১৪ শতিকাত [[মাধৱ কন্দলী]]য়ে বাংলা-অসমীয়া লিপি ব্যৱহাৰ কৰি "[[ৰামায়ণ]]" লিখি উলিয়ায়। উল্লেখযোগ্য যে [[সংস্কৃত]] ভাষাৰ [[বাল্মীকি]]ৰ [[ৰামায়ণ]]ৰ অনুবাদৰ ভিতৰত মাধৱ কন্দলীৰ ৰামায়ণখনেই হ'ল যিকোনো উত্তৰ ভাৰতীয় স্থানীয় ভাষালৈ অনূদিত প্ৰথম ৰামায়ণ। ১৫ আৰু ১৬ শতিকাত মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱে]] অসমীয়া আৰু মৈথিলী ভাষাৰ সংমিশ্ৰণ [[ব্ৰজাৱলী]] ভাষাৰে তেওঁৰ কাব্যসমূহ ৰচনা কৰে। [[আহোম সাম্ৰাজ্য]]ত [[বুৰঞ্জী]] লিখিবৰ বাবে অসমীয়া ভাষা আৰু লিপিৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। [[আহোম]] ৰজা [[চক্ৰধ্বজ সিংহ]]ই (১৬৬৩-১৬৭০ খ্ৰীষ্টাব্দ) তেওঁৰ শাসনকালত অসমীয়া মুদ্ৰাৰ প্ৰচলন আৰম্ভ কৰে। লিপিবিদসকল [[অসমীয়া লিপি|বাংলা-অসমীয়া লিপি]]ৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে দুটা মতত বিভক্ত। প্ৰথম মত অনুসৰি ব্ৰাহ্মী লিপিৰ পৰা গুপ্ত লিপি, কুটিল লিপি আৰু পুৰণি বাংলা-অসমীয়া লিপিৰ মাজেৰে বৰ্তমানৰ ৰূপ পাইছে। দ্বিতীয় মত অনুসৰি ব্ৰাহ্মী লিপিৰ পৰা প্ৰাচীন কামৰূপী লিপি আৰু পুৰণি বাংলা-অসমীয়া লিপি হৈ বৰ্তমানৰ ৰূপ পাইছে। ৫ম শতিকাৰ [[উমাচল শিলালিপি]] আৰু [[নগাজৰী-খনিকৰগাঁৱৰ শিলালিপি|নগাজৰী-খনিকৰ গাঁৱৰ প্ৰস্তৰখণ্ডৰ লিপিয়েই]] এই অঞ্চলত বাংলা-অসমীয়া লিপিৰ ব্যৱহাৰৰ প্ৰথম প্ৰমাণ। তাৰ পিছৰ কালৰ শিলালিপি, তামৰ ফলিৰ লিপি আৰু [[সাঁচিপাত]]ৰ পুথিসমূহে ১৮-১৯ শতিকা মানলৈকে বাংলা-অসমীয়া লিপিৰ বিকাশ সূচায়। [[কানাই-বৰশীবোৱা শিলালিপি]]য়ে ইয়াকো প্ৰমাণ কৰে যে ১২ শতিকামানতে প্ৰাক্‌-অসমীয়া ৰূপ বা মধ্যযুগীয় বা [[কামৰূপী লিপি]]ৰ বিকাশ ঘটে<ref>goswami, Upendrantha; An introduction to Assamese(1978), Mani Manik publications</ref>। মধ্যযুগীয় বাংলা-অসমীয়া লিপিৰ তিনিটা শৈলী দেখিবলৈ পোৱা যায়: ''কাইথেলী/লহকৰি লিপি'' (কায়স্থসকলৰ দ্বাৰা পুথি ৰচনা, নকল কৰাৰ বাবে ব্যৱহৃত লিপি), ''গড়গঞা লিপি'' (আহোমসকলৰ দ্বাৰা প্ৰথমে বুৰঞ্জীৰ নকলৰ বাবে ব্যৱহৃত হৈছিল) আৰু ''বামুণীয়া লিপি'' (সংস্কৃত ভাষাৰ পৰা পুথি নকল কৰিবৰ বাবে [[ব্ৰাহ্মণ]]সকলৰ দ্বাৰা ব্যৱহৃত)। ১৯ শতিকাৰ প্ৰথম ভাগত [[আত্মাৰাম শৰ্মা]]ই পঞ্চানন কৰ্মকাৰে সাজি উলিওৱা ছপা আখৰ ব্যৱহাৰ কৰি শ্ৰীৰামপুৰত প্ৰকাশ কৰা '[[ধৰ্মপুস্তক]]' ([[বাইবেল]]ৰ অসমীয়া অনুবাদ)ত ছপা আখৰত প্ৰথম আধুনিক বাংলা-অসমীয়া লিপি দেখা পোৱা যায়<ref name=gov>{{cite web | title=History of Assam#Social and literacy consciousness in Assam | url=http://online.assam.gov.in/web/guest/historyofassam?webContentId=109386 | publisher=online.assam.gov.in | accessdate=13 Oct 2011 | archivedate=17 August 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120817232618/http://online.assam.gov.in/web/guest/historyofassam?webContentId=109386 | deadurl=yes }}</ref>। উল্লেখযোগ্য যে, এই পুথিত ব্যৱহাৰ কৰিবৰ বাবে সাজি লোৱা আখৰৰ গঢ় পূৰ্বে উল্লেখ কৰা বামুণীয়া শৈলীৰ আছিল। বৰ্তমান পুথিখনি পুনৰ মুদ্ৰিত হৈছে। পুনৰ মুদ্ৰণত লিপিৰ পূৰ্বৰ ৰূপ অক্ষুণ্ণ ৰাখি ফটোগ্ৰাফিক ৰূপত প্ৰকাশ কৰা হৈছে। == ইউনিক’ডত বাংলা-অসমীয়া লিপি == {{Main|ইউনিক'ডত অসমীয়া–বঙালী লিপি}} পূৰ্বী নাগৰী লিপিৰ ইউনিক’ডত নাম হৈছে "Bengali।" ইয়াৰ ব্লকটো হ’ল U+0980&ndash; U+09FF: {{Unicode chart Bengali}} == আৰু চাওক == * [[অসমীয়া বৰ্ণমালা]] ==টোকা== {{Reflist}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{refbegin}} * {{cite book |ref=harv |last=Bora |first=Mahendra |title=The Evolution of Assamese Script |publisher=[[Axom Xahitya Xabha|Assam Sahitya Sabha]] |year=1981 |location=Jorhat, Assam}} {{refend}} {{অসমীয়া ভাষা|state=expanded}} {{list of writing systems}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://omniglot.com/writing/assamese.htm Omniglot – Assamese Alphabet] * [http://www.omniglot.com/writing/bengali.htm Omniglot – Bengali Alphabet] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:এছীয় লিপি]] f6788lvnloilut2hsswivlqmza3cjqy 0 44990 645615 625827 2026-10-16T16:01:49Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645615 wikitext text/x-wiki {{নিৰ্বাচিত প্ৰবন্ধ}} {{Infobox cricketer | name = ৰিয়ান পৰাগ | image = ৰিয়ান পৰাগ দাস.jpg | country = ভাৰত | fullname = ৰিয়ান পৰাগ দাস<ref name="name">{{Cite web |url=http://www.firstpost.com/firstcricket/sports-news/india-u-19-vs-england-u-19-manjot-kalra-kamlesh-nagarkoti-star-as-visitors-claim-394-run-victory-3862059.html |title=India U-19 vs England U-19: Manjot Kalra, Kamlesh Nagarkoti star as visitors claim 394-run victory |access-date=4 February 2018 |work=First Post |date=27 July 2017 |archive-date=4 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180204182505/http://www.firstpost.com/firstcricket/sports-news/india-u-19-vs-england-u-19-manjot-kalra-kamlesh-nagarkoti-star-as-visitors-claim-394-run-victory-3862059.html |url-status=live }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|2001|11|10|df=yes}} | birth_place = [[গুৱাহাটী]], [[অসম]], ভাৰত | death_date = | death_place = | batting = সোঁহতীয়া | bowling = [[লেগব্ৰেক]] | role = [[all-rounder|বেটিং অল ৰাউণ্ডাৰ]] | height = 6 ft<ref>{{Cite web|url=https://www.sportskeeda.com/player/riyan-parag|title=Riyan Parag Profile|work=Sportskeeda|access-date=7 November 2023}}</ref> | family = [[পৰাগ দাস]] (পিতৃ)<br>[[মিঠু বৰুৱা]] (মাতৃ) | international = true | internationalspan = ২০২৪–বৰ্তমান | oneodi = true | odidebutdate = ৭ আগস্ট | odidebutyear = ২০২৪ | odidebutagainst = শ্ৰীলংকা | odicap = ২৫৬ | lastodidate = ৭ আগস্ট | lastodiyear = ২০২৪ | lastodiagainst = শ্ৰীলংকা | odishirt = ১২ | T20Idebutdate = ৬ জুলাই | T20Idebutyear = ২০২৪ | T20Idebutagainst = জিম্বাবুৱে | T20Icap = ১১৩ | lastT20Idate = ১২ অক্টোবৰ | lastT20Iyear = ২০২৪ | lastT20Iagainst = বাংলাদেশ | T20Ishirt = ১২ | club1 = [[Assam cricket team|অসম]] | year1 = ২০১৭–বৰ্তমান | clubnumber1 = ৫ | club2 = [[ৰাজস্থান ৰয়েলছ]] | year2 = ২০১৯–বৰ্তমান | clubnumber2 = ৫ | columns = 4 | column1 = প্ৰথম শ্ৰেণী | matches1 = ২৭ | runs1 = ১,৭১১ | bat avg1 = ৩৬.৪০ | 100s/50s1 = ৩/১০ | top score1 = ১৫৫ | deliveries1 = ২৮১৫ | wickets1 = ৪৯ | bowl avg1 = ৩৬.৭৩ | fivefor1 = ১ | tenfor1 = ০ | best bowling1 = ৫/৬৮ | catches/stumpings1 = ১৬/- | column2 = লিষ্ট এ | matches2 = ৪৯ | runs2 = ১,৭২০ | bat avg2 = ৪১.৯৫ | 100s/50s2 = ৫/৮ | top score2 = ১৭৪ | deliveries2 = ১,৮৮৪ | wickets2 = ৫০ | bowl avg2 = ৩১.০০ | fivefor2 = ০ | tenfor2 = ০ | best bowling2 = ৪/২৭ | catches/stumpings2 = ১৫/– | column3 = টি টুৱেণ্টি | matches3 = ৯ | runs3 = ১০৬ | bat avg3 = ১৭.৬৬ | 100s/50s3 = ০/০ | top score3 = ৩৪ | deliveries3 = ৭৪ | wickets3 = ৪ | bowl avg3 = ১৮.০০ | fivefor3 = ০ | tenfor3 = ০ | best bowling3 = ৩/৫ | catches/stumpings3 = ৬/– | column4 = এদিনীয়া আন্ত:ৰাষ্ট্ৰীয় | matches4 = ১ | runs4 = ১৫ | bat avg4 = ১৫.০০ | 100s/50s4 = ০/০ | top score4 = ১৫ | deliveries4 = ৫৪ | bowl avg4 = ১৮.০০ | fivefor4 = ০ | tenfor4 = ০ | wickets4 = ৩ | best bowling4 = ৩/৫৪ | catches/stumpings4 = ০/– | year=২০২৪ | date = ২৪ এপ্ৰিল | source = http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1079434.html ESPNcricinfo |medaltemplates=<!--MENTION HOST NATIONS FOR TEAM SPORTS--> {{MedalSport|পুৰুষৰ [[ক্ৰিকেট]]}} {{MedalCountry|{{IND}}}} {{MedalCompetition|আইচিচি অনুৰ্ধ-১৯ ক্ৰিকেট বিশ্বকাপ}} {{Medal|W|২০১৮ নিউজিলেণ্ড|}} }} '''ৰিয়ান পৰাগ দাস''' ({{lang-en|'''Riyan Parag Das'''}}) (জন্মঃ ১০ নৱেম্বৰ ২০০১) এজন [[ভাৰত|ভাৰতীয়]] [[ক্ৰিকেট|ক্ৰিকেটাৰ]]। তেওঁ ঘৰুৱা ক্ৰিকেটত অসমৰ হৈ আৰু [[ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লীগ]]ত (আই পি এল) ৰাজস্থান ৰয়েলছৰ হৈ খেলে।<ref name="Bio">{{Cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1079434.html |title=Riyan Parag |access-date=6 October 2016 |work=ESPNcricinfo |archive-date=30 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170130114109/http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1079434.html |url-status=live }}</ref> তেওঁ ২০১৮ চনৰ অনুৰ্ধ-১৯ ক্ৰিকেট বিশ্বকাপ জয় কৰা ভাৰতীয় অনুৰ্ধ-১৯ দলৰ অংশ আছিল। তেওঁ এজন বেটিং অল ৰাউণ্ডাৰ, যিয়ে মিডল অৰ্ডাৰত সোঁহাতেৰে বেটিং কৰে; আৰু ৰাইট আৰ্ম লেগ স্পিন আৰু অফ স্পিন দুয়োটাতে বলিং কৰে।<ref name="IndiaU19">{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/21650381/prithvi-shaw-lead-india-19-world-cup|title=Prithvi Shaw to lead India in Under-19 World Cup|access-date=3 December 2017|work=ESPNcricinfo|date=3 December 2017|archive-date=3 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171203224704/http://www.espncricinfo.com/story/_/id/21650381/prithvi-shaw-lead-india-19-world-cup|url-status=live}}</ref> ৰিয়ান পৰাগ ভাৰতীয় ক্ৰিকেট দলৰ পোন্ধৰজনীয়া তালিকাত স্থান লাভ কৰা [[অসম]] আৰু [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব]]ৰ প্ৰথমগৰাকী পুৰুষ ক্ৰিকেটাৰ৷ <ref name="ৰিয়ানপৰাগ">{{cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/shubman-gill-to-lead-india-in-zimbabwe-t20is-riyan-parag-abhishek-sharma-get-maiden-call-up/articleshow/111234547.cms | title=Shubman Gill to lead India.. | date=24 june 2024 | agency=times of India | accessdate=24 June 2024}}</ref><ref name="riyan2">{{cite news | url=https://www.thestatesman.com/sports/riyan-parag-among-four-new-faces-named-in-shubman-gill-led-side-for-zimbabwe-tour-1503313295.html | title=Riyan Parag among four new faces named in Shubman Gill-led side for Zimbabwe tour | date=24 june 2024 | agency=The Stateman | accessdate=24 June 2024}}</ref><ref name="Ri3">{{cite news | url=https://www.freepressjournal.in/sports/watershed-moment-netizens-react-as-riyan-parag-becomes-the-first-assamese-cricketer-to-be-selected-for-team-india | title='Watershed Moment': Netizens React As Riyan Parag Becomes The First Assamese Cricketer To Be Selected For Team India | date=24june 2024 | agency=Free Press Journal | accessdate=24 June 2024}}</ref> [[বৈভৱ সূৰ্যবংশী]]ৰ পিছত ১৭ বছৰ ১৭৫ দিন বয়সত আই পি এলত অৰ্ধশতক অৰ্জন কৰা ৰিয়ান পৰাগ দ্বিতীয়জন কনিষ্ঠ খেলুৱৈ। তেওঁ ঘৰুৱা ক্ৰিকেটত কম সময়ৰ বাবে অসম দলৰ অধিনায়কৰ দায়িত্ব পালন কৰিছিল৷ <ref>{{Cite news |date=10 February 2024 |title=Ranji Trophy: Assam reach 235/5 against Bihar |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/ranji-trophy-assam-reach-235/5-against-bihar/articleshow/107574067.cms |access-date=17 May 2024 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web |title=Assam Cricket Team {{!}} ASSAM {{!}} Assam Team News and Matches |url=https://www.espncricinfo.com/team/assam-1550 |access-date=17 May 2024 |website=ESPNcricinfo |language=en}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== ৰিয়ানৰ পিতৃ [[পৰাগ দাস]] এজন প্ৰাক্তন প্ৰথম শ্ৰেণীৰ ক্ৰিকেটাৰ যি অসম, ৰে'লৱে আৰু পূব মণ্ডল ক্ৰিকেট দলক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছে। বহু বছৰৰ আগতে, তেওঁৰ দেউতাক পৰাগ দাস আৰু [[মহেন্দ্ৰ সিং ধোনি|এম এছ ধোনীয়ে]] খড়গপুৰ আৰু গুৱাহাটীত একেলগে ৰে'লৱেৰ প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। আনকি তেওঁলোকে ২০০৪ চনত নাগপুৰত আন্তঃৰে'লৱে প্ৰতিযোগিতাত তেওঁলোকৰ বিভাগৰ বাবে run-chartৰ শীৰ্ষস্থান দখল কৰিছিল। এয়া ঘটিছিল তেওঁৰ ভাৰতীয় দলত অভিষেকৰ ঠিক আগতে। ধোনীয়ে কেইবা বছৰ আগতে [[বিহাৰ]] দলৰ হৈ খেলাৰ মুহূৰ্তত তেওঁলোক ৰঞ্জী ট্ৰফীত ইজনে-সিজনৰ বিৰুদ্ধেও খেলিছিল।<ref name="Kishore">{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/20237669/meet-riyan-parag|title=Playstation, books, music, and a whole lot of runs|work=ESPNcricinfo|access-date=11 April 2019|date=3 August 2017|language=en|first=Shashank|last=Kishore|archive-date=11 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190411142747/http://www.espncricinfo.com/story/_/id/20237669/meet-riyan-parag|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=29 April 2019|title=MS Dhoni connection between Riyan Parag and his father|url=https://thenewsmill.com/ms-dhoni-connection-between-riyan-parag-and-his-father/|access-date=19 October 2020|website=The News Mill|language=en-US|archive-date=20 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201020012534/https://thenewsmill.com/ms-dhoni-connection-between-riyan-parag-and-his-father/|url-status=live}}</ref> ৰিয়ানৰ আই পি এল অভিষেকৰ সয়মত ধোনীয়ে উইকেট কিপিং কৰিছিল আৰু বিপক্ষৰ অধিনায়ক আছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/the-rajasthan-royals-rookies-learning-from-the-best-1181731|title=The Royals Rookies - learning from the best|work=ESPNcricinfo}}</ref> ৰিয়ানৰ মাতৃ হৈছে [[মিঠু বৰুৱা]]। তেওঁ এছিয়ান চেম্পিয়নশ্বিপ আৰু ছাফ গেমছত ভাৰতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ৫০‌মিটাৰ ফ্ৰীষ্টাইলৰ ৰাষ্ট্ৰীয় অভিলেখধাৰী এগৰাকী প্ৰাক্তন সাঁতোৰবিদ। <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/riyan-soars-on-cricketer-fathers-dreams/articleshow/62541717.cms|title=Riyan soars on cricketer father's dreams|website=The Times of India|language=en|access-date=20 July 2019|date=17 January 2018|archive-date=2 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190802202202/https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/riyan-soars-on-cricketer-fathers-dreams/articleshow/62541717.cms|url-status=live}}</ref>মিথু বৰুৱাৰ ভাগিন হৈছে বহুভাষিক কণ্ঠশিল্পী [[জুবিন গাৰ্গ]]।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/riyan-soars-on-cricketer-fathers-dreams/articleshow/62541717.cms|title=Riyan soars on cricketer father's dreams|website=The Times of India|language=en|access-date=20 July 2019|date=17 January 2018|archive-date=2 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190802202202/https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/riyan-soars-on-cricketer-fathers-dreams/articleshow/62541717.cms|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/singer-zubeen-garg-dons-rajasthan-royals-jersey-to-support-assams-riyan-parag-555779|title=Singer Zubeen Garg Dons Rajasthan Royals Jersey To Support Assam's Riyan Parag|website=Sentinelassam|date=21 September 2021}}</ref> ==ক্ৰীড়া-জীৱন== এজন ১৪ বছৰীয়া যুৱক হিচাপে ৰিয়ান পৰাগ ভাৰতৰ সৰ্বকনিষ্ঠ প্ৰথম শ্ৰেণীৰ নৱাগত হ'ব পাৰে। কিন্তু অসম নিৰ্বাচকসকল ৰাজ্যৰ তদানীন্তন প্ৰশিক্ষক সনথ কুমাৰ সৈতে একমত নাছিল।<ref name="espncricinfo.com">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-rajasthan-royals-rookies-learning-from-the-best-1181731|title=The Royals Rookies - learning from the best |work=ESPNcricinfo }}</ref> ২০১৭ চনত ৰিয়ানে ২০১৬-১৭ বৰ্ষৰ আন্তঃৰাজ্যিক টুৱেণ্টি-২০ টুৰ্ণামেণ্টত অসমৰ হৈ টুৱেণ্টি-২০ত আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref name="T20">{{Cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1079281.html |title=Inter State Twenty-20 Tournament, East Zone: Assam v Jharkhand at Kolkata, Jan 29, 2017 |access-date=29 January 2017 |work=ESPNcricinfo |archive-date=29 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170129023520/http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1079281.html |url-status=live }}</ref> ২০১৭ চনৰ ২৯ অক্টোবৰত তেওঁক ২০১৭ চনৰ এচিচি অনুৰ্ধ-১৯ এছিয়া কাপৰ বাবে ভাৰতৰ দলত স্থান দিয়া হয়।<ref name="Cricket Country">{{Cite web|url=http://www.cricketcountry.com/news/india-u-19-team-for-u-19-asia-cup-announced-651776|title=India U-19 team for U-19 Asia Cup announced|access-date=16 October 2017|work=Cricket Country|date=16 October 2017|archive-date=16 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171016122842/http://www.cricketcountry.com/news/india-u-19-team-for-u-19-asia-cup-announced-651776|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171016122842/http://www.cricketcountry.com/news/india-u-19-team-for-u-19-asia-cup-announced-651776|archivedate=16 October 2017|deadurl=yes}}</ref> ২০১৭-১৮ বৰ্ষৰ ৰঞ্জী ট্ৰফীত ৰিয়ানে অসমৰ হৈ প্ৰথম শ্ৰেণীত আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref name="FC">{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1118674.html |title=Group A, Ranji Trophy at Guwahati, Nov 17-20 2017 |access-date=17 November 2017 |work=ESPNcricinfo |archive-date=21 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230421190154/https://www.espncricinfo.com/series/ranji-trophy-2017-18-1118604/assam-vs-hyderabad-india-group-a-1118674/full-scorecard |url-status=live }}</ref> ২০১৭‌ চনত তেওঁ ইংলেণ্ডত দুখন যুৱ টেষ্টৰ বাবে ভাৰতৰ অনুৰ্ধ-১৯ দলৰ বাবে নিৰ্বাচিত হৈছিল। তেওঁ পৃথ্বী শ্ব'ৰ পিছত ভাৰতৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক ৰাণ সংগ্ৰহকাৰী হিচাপে ইংলেণ্ডত দুখন যুৱ টেষ্ট সমাপ্ত কৰে। প্ৰথমখন খেলত তেওঁৰ দ্বৈত অৰ্ধশতক। তেওঁ ৩৩ বলত কৰা অৰ্ধশতকটো বিৰাট কোহলীৰ পিছতে দ্বিতীয় দ্ৰুততম অৰ্ধশতক। দুয়োটা অৰ্ধশতকে ভাৰতক চেষ্টাৰফিল্ডত ৩৩৪ ৰাণৰ বিজয়লাভৰ পথ প্ৰশস্ত কৰে। দ্বিতীয়খন টেষ্টত তেওঁ এটা অৰ্ধশতক অৰ্জন কৰে। শুভমনৰ লগত তেওঁ চতুৰ্থ উইকেটত ১৩১ ৰাণৰ পাৰ্টনাৰশ্বিপ গঢ়ে আৰু টেষ্ট চিৰিজখন ভাৰতক ২-০ত জয়লাভ কৰাত সহায় কৰে। ইয়াৰ পূৰ্বে, ২০১৬-১৭ চনৰ কোচবিহাৰ ট্ৰফীত ৰিয়ান পৰাগ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক ৰাণ সংগ্ৰহকাৰী আছিল। ভাৰতীয় অনুৰ্ধ-১৯ৰ চাৰিদিনীয়া টুৰ্ণামেণ্টত ৰিয়ানে ১৪টা ইনিংছত ৬৪২ ৰাণ কৰে আৰু ২০২ ৰাণৰ নট আউটৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ ইনিংছ খেলে।<ref name="Kishore"/> <ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/ind-u19-in-eng-2017-1108523/england-under-19s-vs-india-under-19s-1st-youth-test-1108601/full-scorecard|title= India Under-19s tour of England|work=ESPNcricinfo}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/ind-u19-in-eng-2017-1108523/england-under-19s-vs-india-under-19s-2nd-youth-test-1108602/full-scorecard| title= India Under-19s tour of England|work=ESPNcricinfo}}</ref> ৰিয়ানক ভাৰতৰ ১৯ বছৰ অনুৰ্ধ চেলেঞ্জাৰ ট্ৰফী(২০১৭)ৰ বাবে ইণ্ডিয়া এ দলত নিৰ্বাচিত কৰা হয়। ৰিয়ান সেইখন প্ৰতিযোগিতাত সৰ্বাধিক ৰানসংগ্ৰহকাৰী হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite web|url=https://circleofcricket.com/category/Latest_news/13734/Teams-announced-for-the-Under-19-Challenger-Trophy| title= Teams announced for Under-19 Challenger Trophy}}</ref><ref>{{cite web|url=https://scroll.in/field/864203/here-is-all-you-need-to-know-about-the-india-u-19-squad-for-world-cup| title=U-19 World Cup: Get to know all 15 members of the Indian squad led by Prithvi Shaw |work=Scroll }}</ref><ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/riyan-soars-on-cricketer-fathers-dreams/articleshow/62541717.cms| title=Riyan soars on cricketer father’s dreams|work=Timesofindia }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.batsman.com/pages/all/Challenger-Trophy-201718---Under-19_b113d393-53dc-410b-90e4-bf62e60375d7_S.aspx|title=Top Scorers U19 challengers Trophy 2017/18|access-date=2024-04-04|archivedate=2023-11-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231125141058/http://www.batsman.com/pages/all/Challenger-Trophy-201718---Under-19_b113d393-53dc-410b-90e4-bf62e60375d7_S.aspx|deadurl=yes}}</ref> ২০১৮ চনত ১৯ বছৰ অনুৰ্ধ ক্ৰিকেট বিশ্বকাপ প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে তেওঁ ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত ভাৰতীয় দলত স্থান লাভ কৰে।<ref name="IndiaU19"/> ভাৰতৰ ১৯ বছৰ অনুৰ্ধ প্ৰশিক্ষক [[ৰাহুল দ্ৰাবিড়]]ৰ মতে,ৰিয়ান সেইসময়ত অসাধাৰণ ফৰ্মত আছিল। কিন্তু দুৰ্ভাগ্যবশত: তেওঁ আঘাতপ্ৰাপ্ত হ'ল॥ আঙুলিৰ আঘাতৰ বাবে পৰাগে প্ৰতিযোগিতাখনত অংশ লোৱা নাছিল। কেৱল জিম্বাবুৱেৰ বিৰুদ্ধে গ্ৰুপৰ অন্তিমখন খেলৰ বাবেহে তেওঁ একাদশত স্থান লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-u-19-wc-2017-18-1116872/australia-under-19s-vs-india-under-19s-final-1116941/match-preview|title='Untested India favourites as teams tussle for title'|work=ESPNcricinfo}}</ref> প্ৰস্তুতি খেলত তেওঁ আঙুলিত আঘাত পাইছিল বাবে প্ৰতিযোগিতাৰ পিছৰফালেহে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/rahul-dravid-the-u-19s-who-learn-to-do-things-on-their-own-will-end-up-succeeding-in-first-class-1135693|title='The U-19s who learn to do things on their own are the ones who end up succeeding in first-class cricket'|work=ESPNcricinfo}}</ref> অৱশ্যে বাওঁহাতত পোৱা আঙুলিৰ আঘাতৰ বাবে তেওঁ সাৱলীলভাৱে বেটিং কৰিব নোৱাৰিলে। সেই সময়তে তেওঁ নিজৰ আনবোৰ দক্ষতাৰ ওপৰত কাম কৰিলে আৰু অফস্পিনাৰ হিচাপে বিকশিত হ'ল। <ref name="espncricinfo.com"/> ২০১৮–১৯ বৰ্ষৰ বিজয় হাজাৰে ট্ৰফীত অসমৰ হৈ তেওঁ ৭খন খেল খেলি ২৪৮ ৰান সংগ্ৰহ কৰিছিল।<ref name="espncricinfo.com"/> ২০২২-২৩ বৰ্ষৰ বিজয় হাজাৰে ট্ৰফীত তেওঁ অসমৰ পক্ষৰ সৰ্বাধিক ৰাণ-সংগ্ৰহকাৰী আছিল, আৰু সামগ্ৰিকভাৱে তেওঁ ছিজনৰ পঞ্চম সৰ্বাধিক ৰাণ সংগ্ৰহকাৰী আছিল। ৰিয়ানে তিনিটা শতক আৰু এটা অৰ্ধশতকৰ সৈতে ৬৯ ৰাণৰ গড়ত ৫৫২ ৰাণ সংগ্ৰহ কৰিছিল। তেওঁ লেগ-ব্ৰেক বলিঙৰ জৰিয়তে ছিজনত ১০টা উইকেটো দখল কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.walkingwicket.com/post/riyan-parag-assam-prove-a-point-in-vijay-hazare-trophy-2022-23|title=Riyan Parag & Assam prove a point in Vijay Hazare Trophy 2022-23|access-date=12 October 2023|archivedate=21 November 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231121084543/https://www.walkingwicket.com/post/riyan-parag-assam-prove-a-point-in-vijay-hazare-trophy-2022-23|deadurl=yes}}</ref> প্ৰতিযোগিতাৰ কোৱাৰ্টাৰ ফাইনেলত জম্মু-কাশ্মীৰৰ ৩৫১ ৰাণ অনুসৰণ কৰি ৰিয়ানে ১১৬টা বলত ১৭৪ ৰাণ কৰিছিল। কেৰিয়াৰৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ এই ইনিংছটোত ৰিয়ানে বাৰটা ছয় আৰু সমসংখ্যক চাৰি কোবায়।<ref>{{Cite web|url=https://m.timesofindia.com/sports/cricket/news/vijay-hazare-trophy-riyan-parags-blistering-174-powers-assam-into-semis/articleshow/95832409.cms|title=Vijay Hazare Trophy:Riyan Parag's blistering 174 powers Assam into semis|work=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sportskeeda.com/cricket/parag-eat-breakfast-cricket-twitter-reacts-riyan-parag-s-terrific-174-vs-j-k-vijay-hazare-trophy-2022|title="Parag what did you eat in breakfast?" -Cricket Twitter reacts to Riyan Parag's terrific 174 vs J&K in Vijay Hazare Trophy 2022|work=Sportskeeda}}</ref> হায়দৰাবাদৰ বিৰুদ্ধে প্ৰথম শ্ৰেণীৰ ২০২২-২৩ বৰ্ষৰ ৰঞ্জী ট্ৰফী টুৰ্ণামেণ্টৰ গ্ৰুপ পৰ্যায়ৰ এখন খেলত ৰিয়ানে দ্বিতীয় ইনিংছত ২৮টা বলত ৭৮ ৰাণ কৰাৰ লগতে লেগ ব্ৰেক বলিঙৰ দ্বাৰা ৮টা উইকেট লয়। ইয়াৰ জৰিয়তে তেওঁ দলটোক ১৮ ৰাণত জয়ী হোৱাত সহায় কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/domestic/ranji-trophy-score-highlights-hyderabad-vs-assam-riyan-parag-tanmay-agarwal/article66320876.ece|title=Ranji Trophy 2022-23:Riyan Parag seals Assam's thrilling 18-run win over Hyderabad|work=Sportsstar|access-date=12 October 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.news18.com/cricketnext/news/riyan-parag-sets-stage-on-fire-with-28-ball-78-against-hyderabad-in-ranji-trophy-match-6713395.html|title=Riyan Parag Sets Stage on Fire With 28-ball 78 Against Hyderabad in Ranji Trophy Match|work=News18|access-date=12 October 2023}}</ref> ২০২৩ চনৰ দেওধৰ ট্ৰফীত তেওঁ 'প্লেয়াৰ অৱ দ্য চিৰিজ' সন্মান লাভ কৰে। প্ৰতিযোগিতাখনৰ তেওঁ সৰ্বাধিক ৰাণ সংগ্ৰহকাৰী আছিল। ইয়াৰ লগতে তেওঁ সৰ্বাধিকসংখ্যক ছয় কোবাইছিল আৰু তৃতীয় সৰ্বাধিক উইকেট সংগ্ৰহকাৰী আছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/deodhar-trophy-2023-from-riyan-parag-to-mayank-agarwal-five-players-who-stood-out-1390818|title=From Riyan Parag to Mayank Agarwal - five players who stood out in Deodhar Trophy 2023|work=ESPNcricinfo|access-date=12 October 2023}}</ref> তেওঁ প্ৰতিযোগিতাখনত ৮৮.৫০ ৰ বেটিং গড়ত মুঠ ৩৫৪ ৰাণ সংগ্ৰহ কৰিছিল আৰু ১৯.০৯ ৰ বলিং গড়ত ১১টা উইকেট দখল কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/averages-batting-bowling-by-team/deodhar-trophy-2023-15544?team=1741|title=Records in Deodhar Trophy, 2023|work=ESPNcricinfo}}</ref> ৰিয়ান পৰাগে উত্তৰ মণ্ডলৰ (২০১০) বিৰুদ্ধে পশ্চিম মণ্ডলৰ হৈ ইউছুফ পাঠানৰ নটা ছয়ৰ অভিলেখ অতিক্ৰম কৰে আৰু উত্তৰ মণ্ডলৰ বিৰুদ্ধে ১১টা ছয় মাৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে তেওঁ প্ৰতিযোগিতাখনৰ ইতিহাসত এটা ইনিংছত সৰ্বাধিক ছয় মাৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/domestic/riyan-parag-deodhar-trophy-hundred-record-most-sixes-in-an-innings-east-vs-central-zone/article67130670.ece|title=Deodhar Trophy 2023: Riyan Parag hits 84-ball hundred, smashes record 11 sixes|work=Sportsstar}}</ref> পৰাগে পশ্চিম মণ্ডল আৰু উত্তৰ মণ্ডলৰ বিৰুদ্ধে শতক অৰ্জন কৰিছিল। ফাইনেল খেলত তেওঁ দক্ষিণ মণ্ডলৰ বিৰুদ্ধে পূব মণ্ডলৰ হৈ ৬৫ বলত ৯৫ ৰাণ সংগ্ৰহ কৰে, যেতিয়া তেওঁৰ দলটোৱে ৩২৯ ৰাণৰ লক্ষ্য অনুসৰণ কৰি আছিল। ৰিয়ান পৰাগে বেট ধৰিবলৈ অহাৰ সময়ত তেওঁৰ দল পূব মণ্ডলে ৪ উইকেটৰ বিনিময়ত ৭২ ৰাণহে সংগ্ৰহ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/deodhar-trophy-2023-from-riyan-parag-to-mayank-agarwal-five-players-who-stood-out-1390818|title=From Riyan Parag to Mayank Agarwal - five players who stood out in Deodhar Trophy 2023|work=ESPNcricinfo|access-date=12 October 2023}}</ref> তাৰ পিছত তেওঁ ২০২৩-২৪ বৰ্ষৰ চয়দ মুস্তাক আলী ট্ৰফীত ৫১০ ৰাণ সংগ্ৰহ কৰে। ইয়াৰ লগতে ৰিয়ানে সৰ্বাধিকসংখ্যক ৪০টা ছয় কোবায়। তেওঁ ভাৰতীয় ঘৰুৱা ক্ৰিকেটত একেৰাহে দ্বিতীয়খন টুৰ্ণামেণ্টত ৰাণ-সংগ্ৰহকাৰীৰ তালিকাত শীৰ্ষস্থান দখল কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। তেওঁ ৮৫ ৰ বেটিং গড় আৰু ১৮২.৭৯ <ref>{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/batting-most-runs-career/syed-mushtaq-ali-trophy-2023-24-15546|title=Records in Syed Mushtaq Ali Trophy,2023/24|work=ESPNcricinfo}}</ref> ষ্ট্ৰাইক ৰেটত ৰাণ সংগ্ৰহ কৰাৰ লগতে টি-২০ ক্ৰিকেটত একেৰাহে সাতটা অৰ্ধশতক অৰ্জন কৰি এই অভিলেখৰ গৰাকী হোৱা প্ৰথমজন ক্ৰিকেটাৰ হৈ পৰে। তেওঁ প্ৰতিযোগিতাখনত ১১টা উইকেট দখল কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://wisden.com/series-stories/syed-mushtaq-ali-trophy-2023/7-t20s-7-fifties-riyan-parag-extended-own-world-record-most-consecutive-fifties|title=7 T20s, 7 fifties – In case you didn't know, Riyan Parag just extended his own world record|work=Wisden|access-date=2024-04-04|archivedate=2023-11-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231121133003/https://wisden.com/series-stories/syed-mushtaq-ali-trophy-2023/7-t20s-7-fifties-riyan-parag-extended-own-world-record-most-consecutive-fifties|deadurl=yes}}</ref> একেটা ছিজনতে ৰিয়ান পৰাগে ছত্তিশগড় আৰু কেৰালাৰ বিৰুদ্ধে একেৰাহে প্ৰথম শ্ৰেণীৰ শতক অৰ্জন কৰে। তেওঁ ২০২৩-২৪ বৰ্ষৰ ৰঞ্জী ট্ৰফীত ৬টা ইনিংছত ৭৫.৬০ ৰ বেটিং গড় আৰু ১১৩.৮৫ ষ্ট্ৰাইক ৰেটত মুঠ ৩৭৮ ৰাণ সংগ্ৰহ কৰে। ইয়াৰ লগতে পুনৰ elite শ্ৰেণীত তেওঁ সৰ্বাধিকসংখ্যক ২০টা ছয় কোবায়॥<ref>{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/batting-most-runs-career/ranji-trophy-2023-24-15548|title=Records in Ranji Trophy, 2023/24 | work=ESPNcricinfo}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/batting-most-sixes-career/ranji-trophy-2023-24-15548|title=Records in Ranji Trophy, 2023/24 | work=ESPNcricinfo}}</ref> মাত্ৰ ৫৬টা বলতে তেওঁ ৰঞ্জী ট্ৰফীৰ ইতিহাসৰ দ্বিতীয় দ্ৰুততম শতকটো কোবায়। তেওঁ ৰায়পুৰত ছত্তীশগড়ৰ বিৰুদ্ধে সেই খেলখনত অসমৰ হৈ খেলি ১৫৫ ৰাণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/cricket/riyan-parag-clubs-12-sixes-enters-record-books-with-56-ball-ranji-trophy-century-5-fastest-tons-in-tournament-history-101704706561721.html|title=Riyan Parag clubs 12 sixes, enters record books with 56-ball Ranji Trophy century: 5 fastest tons in tournament history|work=Hindustantimes}}</ref> আনুষ্ঠানিকভাৱে ঋষভ পন্তে ৰঞ্জী ট্ৰফীৰ ২০১৬ সংস্কৰণত ঝাৰখণ্ডৰ বিৰুদ্ধে ৪৮টা বলত ৰঞ্জী ট্ৰফীত দ্ৰুততম শতকটো অৰ্জন কৰিছিল। অনানুষ্ঠানিকভাৱে শক্তি সিঙে হাৰিয়ানাৰ বিৰুদ্ধে হিমাচল প্ৰদেশৰ হৈ ৪২টা বলত দ্ৰুততম শতক অৰ্জন কৰিছে, কিন্তু সেই সময়ছোৱাত কোনো অফিচিয়েল স্ক'ৰ নাছিল আৰু দলৰ সদস্যসকলে স্কোৰিং কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/official-record-to-rishabh-pant-as-shakti-singhs-42-ball-100-goes-missing-in-history-books/articleshow/55316853.cms|title=Official record to Rishabh Pant, as Shakti Singh’s 42-ball 100 goes missing in history books|work=Timesofindia }}</ref> ৰিয়ানক ২০২৩ চনৰ এচিচি ইমাৰ্জিং টিমছ্ এছিয়া কাপত ভাৰত এ ক্ৰিকেট দলত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। তেওঁ পাকিস্তান এ-ৰ বিৰুদ্ধে ফাইনেলত খেলিছিল আৰু একেৰাহে দুটা বলত দুটা মিডল অৰ্ডাৰৰ উইকেট দখল কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://sports.ndtv.com/cricket/riyan-parag-completes-stunning-catch-sends-twitter-into-frenzy-during-acc-emerging-asian-cup-final-watch-4234370|title=Watch:Riyan Parag Completes Stunning Catch,Sends Twitter Into Frenzy During ACC Emerging Asia Cup Final|work=NDTVSports|access-date=12 October 2023|archivedate=21 November 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231121084543/https://sports.ndtv.com/cricket/riyan-parag-completes-stunning-catch-sends-twitter-into-frenzy-during-acc-emerging-asian-cup-final-watch-4234370|deadurl=yes}}</ref> == ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লীগত== ২০১৮ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত ২০১৯ চনৰ ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লীগৰ বাবে খেলুৱৈ নিলামত ৰাজস্থান ৰয়েলছে তেওঁৰ ভিত্তি মূল্য ২০ লাখত ক্ৰয় কৰে। <ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/25390461/ipl-2019-auction-was-sold-whom|title=IPL 2019 auction: The list of sold and unsold players|work=ESPNcricinfo|access-date=18 December 2018|date=18 December 2018|archive-date=18 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181218224600/http://www.espncricinfo.com/story/_/id/25390461/ipl-2019-auction-was-sold-whom|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/ipl/top-stories/ipl-auction-2019-who-got-whom/articleshow/67144375.cms|title=IPL 2019 Auction: Who got whom|work=The Times of India|access-date=18 December 2018|archive-date=18 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181218230123/https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/ipl/top-stories/ipl-auction-2019-who-got-whom/articleshow/67144375.cms|url-status=live}}</ref>২০১৯ চনৰ ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লীগৰ সময়ত তেওঁ ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লীগৰ ইতিহাসত অৰ্ধশতক অৰ্জনকাৰী সৰ্বকনিষ্ঠ ক্ৰিকেটাৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/29829214/ipl-2020-devdutt-padikkal,-ruturaj-gaikwad,-other-uncapped-indians-keep-eye-on|title=IPL 2020 - Devdutt Padikkal, Ruturaj Gaikwad in power-packed band of uncapped Indian batsmen|work=ESPNcricinfo|access-date=10 September 2020|archive-date=8 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201008170057/https://www.espncricinfo.com/story/_/id/29829214/ipl-2020-devdutt-padikkal,-ruturaj-gaikwad,-other-uncapped-indians-keep-eye-on|url-status=live}}</ref> ১৭ বছৰ ১৭৫ দিন বয়সত তেওঁ এই কৃতিত্ব অৰ্জন কৰি পূৰ্বৰ ১৮ বছৰ ১৬৯ দিনৰ অভিলেখ ভংগ কৰে, যিটো অভিলেখৰ অধিকাৰী আছিল সঞ্জু চেমচন আৰু পৃথ্বী শ্ব'।<ref>{{cite web|url=https://www.cricketcountry.com/articles/facts-and-figures/ipl-2019-dc-vs-rr-riyan-parag-youngest-to-score-maiden-ipl-fifty-surpasses-sanju-samson-prithvi-shaw-839274|title=Riyan Parag youngest to score maiden ipl fifty surpasses Sanju Samson, Prithvi Shaw|work=Cricket Country|access-date=17 April 2021|archive-date=28 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201128033747/https://www.cricketcountry.com/articles/facts-and-figures/ipl-2019-dc-vs-rr-riyan-parag-youngest-to-score-maiden-ipl-fifty-surpasses-sanju-samson-prithvi-shaw-839274|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201128033747/https://www.cricketcountry.com/articles/facts-and-figures/ipl-2019-dc-vs-rr-riyan-parag-youngest-to-score-maiden-ipl-fifty-surpasses-sanju-samson-prithvi-shaw-839274|archivedate=28 November 2020|deadurl=yes}}</ref> ২০২২ চনৰ ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লীগৰ বৃহৎ নিলামৰ আগতে ৰাজস্থানে তেওঁক মুকলি কৰি দিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.crictracker.com/ipl-2022-list-of-players-released-by-rajasthan-royals/|title=IPL 2022: List of players released by Rajasthan Royals|date=1 December 2021|work=Crictracker|access-date=18 February 2022|archive-date=14 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220214060824/https://www.crictracker.com/ipl-2022-list-of-players-released-by-rajasthan-royals/|url-status=live}}</ref> ২০২২ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ৰাজস্থান ৰয়েলছে তেওঁক পুনৰ নিলামযোগে ক্ৰয় কৰে।<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/ipl-2022-auction-the-list-of-sold-and-unsold-players-1300689|title=IPL 2022 auction: The list of sold and unsold players|work=ESPNcricinfo|access-date=13 February 2022|date=13 February 2022|archive-date=13 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220213063417/https://www.espncricinfo.com/story/ipl-2022-auction-the-list-of-sold-and-unsold-players-1300689|url-status=live}}</ref> ২০২২ চনৰ ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লীগত তেওঁ ১৭টা কেচ ধৰিছিল। এয়া প্ৰতিযোগিতাখনত যিকোনো ভাৰতীয় ফিল্ডাৰ আৰু নন-উইকেট-কিপাৰৰ দ্বাৰা সৰ্বাধিক কেটচ্।<ref>{{Cite web|url=https://www.sportskeeda.com/cricket/news-ipl-2022-riyan-parag-breaks-ravindra-jadeja-s-all-time-record|title=Riyan Parag breaks Ravindra Jadeja's all-time record during IPL 2022 match against CSK|work=Sportskeeda|access-date=12 October 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.rajasthanroyals.com/rr-players/riyan-parag-ipl-profile-66939|title=Riyan Parag|work=Rajasthan Royals|access-date=12 October 2023}}</ref> ইয়াৰ পিছত ৰিয়ানে ৰয়েল চেলেঞ্জাৰ্ছ বাংগালোৰৰ বিৰুদ্ধে ৫৬ ৰাণৰ এক নট আউট ইনিংছ খেলে।<ref>{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/news/trends/sports-trends/riyan-parag-gives-befitting-reply-to-critics-with-gritty-56-as-he-leads-rr-to-win-over-rcb-8414831.html|title=Riyan Parag gives befitting reply to critics with gritty 56 as he leads RR to win over RCB|access-date=12 October 2023}}</ref> ২০২৪ চনৰ ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লীগত ৰাজস্থান ৰয়েলছৰ হৈ সৰ্বাধিক ৰান সংগ্ৰহকাৰী ৰিয়ান পৰাগে, সামগ্ৰিকভাৱে ৰান সংগ্ৰহৰ চাৰ্টত তৃতীয় সৰ্বাধিক আৰু ছয়জন হিটাৰৰ তালিকাত ক্ৰমে ৫৭৩ ৰান আৰু ৩৩টা ছয়ৰে পঞ্চম স্থান লাভ কৰে। ৰিয়ান পৰাগে চতুৰ্থ নম্বৰত বেটিং কৰি একক ছিজনত সৰ্বাধিক ৰান সংগ্ৰহ কৰা খেলুৱৈ হিচাপে পৰিগণিত হৈ ইতিহাস ৰচনা কৰি ঋষভ পন্তৰ ২০১৮ চনৰ এই পজিচনত ৫৪৭ ৰান সংগ্ৰহৰ অভিলেখ অতিক্ৰম কৰি ইতিহাস ৰচনা কৰে। ২০২৪ চনৰ ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লীগত কোনো অনকেপড খেলুৱৈয়ে সৰ্বাধিক ৰান সংগ্ৰহ কৰা খেলুৱৈ আছিল তেওঁ। পৰাগ হৈছে চাৰি নম্বৰত বেটিং কৰি এটা ছিজনত ৫৫০ ৰানতকৈ অধিক ৰান কৰা প্ৰথমজন খেলুৱৈ।<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/r-ashwin-calls-riyan-parag-a-top-class-batter-rr-vs-rcb-eliminator-ipl-2024-2542729-2024-05-23|title=Riyan Parag is top class batter: R Ashwin expects more from breakout RR youngster|work=India Today|date=23 May 2024 }}</ref> আই পি এল ২০২৫ ছিজনত [[সঞ্জু চেমচন|সঞ্জু চেমছন]]ৰ আঙুলিত আঘাত পোৱাৰ পিছত তেওঁক ৰাজস্থান ৰয়েলছৰ অধিনায়ক হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web |last1=Cricinfo Staff |first1=ESPN |url=https://www.espncricinfo.com/story/ipl-2025-riyan-parag-named-rajasthan-royals-captain-for-three-games-sanju-samson-to-play-as-batter-1477402 |title=Parag named Royals captain for first three games, Samson to play as batter |website=ESPN cricinfo |access-date=1 April 2025}}</ref> ৪ মে' ২০২৫ তাৰিখে কলকাতা নাইট ৰাইডাৰ্ছৰ বিৰুদ্ধে হোৱা এখন খেলত ২০৭ ৰাণৰ লক্ষ্য অনুসৰণ কৰি ৰাজস্থান ৰয়েলছে সংগ্ৰহ কৰা ২০৫ ৰাণৰ ইনিংছটোত ৰিয়ান পৰাগে ৪৫ টা বলত ৯৫ ৰাণ সংগ্ৰহ কৰে, য'ত তেওঁ ৬টা বলত ৬ টা ক্ৰমাগত ছয় কোবাই অভিলেখ স্থাপন কৰে৷ <ref name="WION">{{cite news | url=https://www.wionews.com/india-news/sports-ipl-2025-rr-captain-riyan-parag-hits-6-sixes-in-a-row-in-kkr-thriller-enters-record-books-watch-9032475 | title=Riyan Parag hits 6 sixes in a row in KKR thriller, enters record books - Watch | work=WION | date=04 May 2025 19:35 IST | agency=WION NEWS | accessdate=4 May 2025 | author=Pimpale,Aditya}}</ref> আইপিএলৰ ২০২৬ বৰ্ষৰ সংস্কৰণত ৰাজস্থান ৰয়েলচ টীমৰ পূৰ্ণ পৰ্যায়ৰ অধিনায়ক হিচাপে ৰিয়ান পৰাগক দায়িত্বভাৰ দিয়া হয়।<ref name="ৰিয়ান">{{cite web | url=https://www.cricbuzz.com/profiles/12305/riyan-parag | accessdate=7 May 2026}}</ref> == ভাৰতীয় ক্ৰিকেটৰ জ্যেষ্ঠ দলত == ৰিয়ান পৰাগে ২০২৪ চনৰ জুন মাহৰ ২৪ তাৰিখে ঘোষণা কৰা ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেট দলৰ ১৫ জনীয়া তালিকাত স্থান লাভ কৰে। ইয়াৰ ফলত ২০২৪ চনৰ ৬ জুলাইৰ পৰা জিম্বাবুৱেত হ'বলগীয়া দ্বিপাক্ষিক টি টুৱেণ্টিৰ পাঁচখনীয়া ক্ৰিকেট শৃংখলাত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ তেওঁ সুযোগ লাভ কৰে। <ref>{{Cite magazine|date=24 June 2024|title=India squad for Zimbabwe T20I series: Riyan Parag, Abhishek Sharma, Nitish Reddy get maiden call-up; Gill named captain|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/india-squad-india-vs-zimbabwe-t20i-series-full-list-of-players-shubman-gill-captain-abhishek-sharma-riyan-parag/article68327687.ece/|access-date=24 June 2024|magazine=SPORTSTAR}}</ref> উক্ত স্থানলাভৰ জৰিয়তে ৰিয়ান পৰাগ এনে কৃতিত্ব অৰ্জন কৰা অসম আৰু উত্তৰ-পূবৰ প্ৰথমগৰাকী পুৰুষ ক্ৰিকেটাৰ আৰু উত্তৰ-পূবৰ দ্বিতীয়গৰাকী ক্ৰিকেটাৰ হিচাপে বিবেচিত হয়৷ ইয়াৰ পূৰ্বে [[উমা ছেত্ৰী]]য়ে ভাৰতীয় মহিলা ৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেট দলত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে স্থান লাভ কৰিছিল৷ <ref name="riyan2" /> তেওঁ শৃংখলাৰ তিনিওখন খেলতে খেলিছিল আৰু প্ৰথম টি-২০ত ৫ ৰান দি ৩ উইকেটৰ কেৰিয়াৰৰ শ্ৰেষ্ঠ বলিং ফিগাৰ লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.rajasthanroyals.com/latest-news/india-vs-sri-lanka-t20-1st-ind-vs-sl-riyan-parag-wickets-yashasvi-jaiswal|title=Riyan Parag records T20I career-best bowling figures in opener against Sri Lanka as India take 1-0 lead|work=Rajasthan Royals|date=27 July 2024}}</ref> ছিৰিজৰ তৃতীয় টি-২০ত তেওঁ ল'ৱাৰ মিডল অৰ্ডাৰত বেটিং কৰি ১৮টা বল খেলি ২৬ ৰান সংগ্ৰহ কৰি বেটাৰ [[শুভমন গীল|শুভমন গিল]]ৰ সৈতে ৫৪ ৰানৰ ষষ্ঠ উইকেটৰ অংশীদাৰিত্ব প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.sportskeeda.com/cricket/news-watch-riyan-parag-smacks-two-sixes-wanindu-hasaranga-14th-ind-vs-sl-3rd-t20i|title=[Watch] Riyan Parag smacks two sixes off Wanindu Hasaranga in 14th over of IND vs SL 3rd T20I|work=Sportskeeda|date=30 July 2024}}</ref> তেওঁ ভাৰতে ২০ অভাৰত ২৯৭/৬ ৰান সংগ্ৰহ কৰা টি-২০ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মেচখনৰ অংশ আছিল৷<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/india-vs-bangladesh-hyderabad-t20i-series-whitewash-297-sanju-samson-suryakumar-2615988-2024-10-12|title=Mt 297 in Hyderabad too tall for Bangladesh as India complete 3-0 sweep in style|work=India Today|date=12 October 2024}}</ref> তেওঁ ১৩ টা বল খেলি ৩৪ ৰাণ সংগ্ৰহ কৰিছিল, য'ত তেওঁ চাৰিটা ছয় আৰু এটা চাৰি কোবাইছিল৷<ref>{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/bangladesh-in-india-2024-25-1439844/india-vs-bangladesh-3rd-t20i-1439895/match-report|title=Samson's epic, Suryakumar's innovation hand Bangladesh a shellacking in Hyderabad|work=ESPNCricinfo|date=12 October 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.jiocinema.com/sports/cricket/india-vs-bangladesh-riyan-parag-s-34-vs-bangladesh-in-3rd-t20i/4036788|title=India vs Bangladesh - Riyan Parag's 34 vs Bangladesh In 3rd T20I|work=JioCinema}}</ref> === এদিনীয়া আন্ত:ৰাষ্ট্ৰীয় কেৰিয়াৰ === ২০২৪ চনৰ ২৭ জুলাইত শ্ৰীলংকা ভ্ৰমণলৈ যোৱা ভাৰতীয় এদিনীয়া দলটোৰ তেওঁ অংশ আছিল৷ তেওঁ ছিৰিজৰ তৃতীয় আৰু অন্তিমখন মেচত অভিষেক ঘটায় আৰু এদিনীয়াত অভিষেক ঘটোৱাৰ সময়ত তিনিটা উইকেট লাভ কৰে। <ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/virat-kohli-calls-riyan-parag-indias-future-match-winner-while-handing-odi-cap-2578427-2024-08-07|title=Virat Kohli calls Riyan Parag India's 'future match winner' while handing ODI cap|work=India Today|date=7 August 2024}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.cricket.com/news/riyan-parag-picks-three-wickets-on-his-odi-debut-against-sri-lanka-872024-1723039011260|title=Riyan Parag's three-for on debut promises to solve India's long-term problem|work=Cricket.com|date=7 August 2024}}{{Dead link|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == বঁটা আৰু সন্মান == ২০২২-২৩ বৰ্ষৰ ঘৰুৱা ছিজনৰ বাবে [[লালা অমৰনাথ]] শ্ৰেষ্ঠ অলৰাউণ্ডাৰ বঁটাৰে তেওঁক [[ভাৰতীয় ক্ৰিকেট নিয়ন্ত্ৰণ পৰিষদ|বিচিচিআই]]য়ে সন্মানিত কৰে। ছিনিয়ৰ পুৰুষ দলৰ অধিনায়ক [[ৰোহিত শৰ্মা]]ই তেওঁক এই বঁটা প্ৰদান কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.rajasthanroyals.com/latest-news/bcci-awards-2024-ashwin-jaiswal-riyan-sweep-top-honours|title=BCCI Awards 2024: Ashwin, Jaiswal, Riyan sweep top honours|work=Rajasthan Royals|date=23 January 2024}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ক্ৰিকেটাৰ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ক্ৰিকেটাৰ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] hi2bvqugiside0sw9d6wooskju6i1bq 0 46276 645678 644084 2026-10-16T21:26:23Z CommonsDelinker 118 Removing [[:c:File:Bel-Tun_(26).jpg|Bel-Tun_(26).jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Infrogmation|Infrogmation]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Spartacus statue in Moscow|]]. 645678 wikitext text/x-wiki {{Infobox international football competition | tourney_name = ফিফা বিশ্বকাপ | year = ২০১৮ | other_titles = {{lang|ru|Чемпионат мира по футболу FIFA 2018}}<br />''Chempionat mira po futbolu FIFA 2018'' | image = 2018 FIFA World Cup.svg <!--Notice: If a better version of the SVG logo than this is found by anyone, he/she is requested to upload it replacing the current logo.--> | size = {{Logo size|FIFA trophy}} | caption = ২০১৮ ফিফা বিশ্বকাপৰ প্ৰতিক | country = ৰাছিয়া | dates = {{Nowrap|১৪ জুন – ১৫ জুলাই}} | num_teams = ৩২ | confederations = ৫ | venues = ১২ | cities = ১১ | champion = FRA | count = ২ | second = CRO | third = BEL | fourth = ENG | matches = 64 | goals = 169 | attendance = {{#expr: <!--Group A-->+ 78011 + 27015 + 64468 + 42678 + 41970 + 36823 <!--Group B-->+ 62548 + 43866 + 78011 + 42718 + 41685 + 33973 <!--Group C-->+ 41279 + 40502 + 40727 + 32789 + 78011 + 44073 <!--Group D-->+ 44190 + 31136 + 43319 + 40904 + 64468 + 43472 <!--Group E-->+ 41432 + 43109 + 64468 + 33167 + 44190 + 43319 <!--Group F-->+ 78011 + 42300 + 43472 + 44287 + 41835 + 33061 <!--Group G-->+ 43257 + 41064 + 44190 + 43319 + 33973 + 37168 <!--Group H-->+ 40842 + 44190 + 32572 + 42873 + 42189 + 41970 <!--Round of 16-->+ 42873 + 44287 + 78011 + 40851 + 41970 + 41466 + 64042 + 44190 <!--Quarter-finals-->+ 43319 + 42873 + 39991 + 44287 <!--Semi-finals-->+ 64286 + 78011 <!--Third place-->+ 64406 <!--Final-->+ 78011}} | top_scorer = {{fbicon|ENG}} [[Harry Kane]] {{nowrap|(৬টা গোল)}} | player = {{fbicon|CRO}} [[Luka Modrić]] | goalkeeper = {{fbicon|BEL}} [[Thibaut Courtois]] | young_player = {{fbicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]]<ref>"Golden consolation for magical Modric". FIFA. 15 July 2018. Archived from the original on 16 July 2018. Retrieved 16 July 2018</ref> | fair_play = {{fb|ESP}}<ref>"Golden consolation for magical Modric". FIFA. 15 July 2018. Archived from the original on 16 July 2018. Retrieved 16 July 2018</ref> | prevseason = [[২০১৪ ফিফা বিশ্বকাপ|২০১৪]] | nextseason = ''[[২০২২ ফিফা বিশ্বকাপ|২০২২]]'' }} চাৰি বছৰৰ মূৰে মূৰে অনুষ্ঠিত হৈ অহা [[ফিফা বিশ্বকাপ ফুটবল]]ৰ একবিংশতিতম স্ংস্কৰণ বিশ্বকাপ ফুটবল ২০১৮ [[ৰাছিয়া]]ত অনুষ্ঠিত হয়। এই বিশ্বকাপ ১৪ জুনৰ পৰা ১৫ জুলাইলৈ চলিছিল।<ref name="press release">{{cite press release |title=Ethics: Executive Committee unanimously supports recommendation to publish report on 2018/2022 FIFA World Cup bidding process |url=https://www.fifa.com/aboutfifa/organisation/news/newsid=2494723/index.html |publisher=FIFA |date=19 December 2014 |dead-url=no |archive-url=https://web.archive.org/web/20150329105006/http://www.fifa.com/aboutfifa/organisation/news/newsid=2494723/index.html |archive-date=29 March 2015 |access-date=22 July 2018 |archivedate=29 March 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150329105006/http://www.fifa.com/aboutfifa/organisation/news/newsid=2494723/index.html |deadurl=yes}}</ref>পূব ইউৰোপত হোৱা এইখনেই প্ৰথম বিশ্বকাপ<ref>{{cite news |url=http://time.com/5310099/world-cup-russia-watch-teams-players/ |title=Your Ultimate Guide to Watching the 2018 World Cup |website=Time |last=Morrin |first=Siobhan |date=13 June 2018 |access-date=20 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614022218/http://time.com/5310099/world-cup-russia-watch-teams-players/ |archive-date=14 June 2018 |dead-url=no |archivedate=14 June 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180614022218/http://time.com/5310099/world-cup-russia-watch-teams-players/ |deadurl=yes }}</ref> আৰু [[ইউৰোপ]]ত হোৱা একাদশতম বিশ্বকাপ। ১৪২ বিলিয়ন ডলাৰ খৰচ হোৱা এইখন এতিয়ালৈ হোৱা বিশ্বকাপসমূহৰ ভিতৰত আটাইতকৈ ব্যয়বহুল বিশ্বকাপৰূপে পৰিগণিত হৈছে। ভিডিঅ’ এছিছটেণ্ট ৰেফাৰী(Video Assistant Referee) ব্যৱহাৰ হোৱা এইখনেই প্ৰথম বিশ্বকাপ।<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/world-cup/0/var-rules-used-fifa-world-cup-2018-russia/ |title=What is VAR, what are the rules, and how is it being used by FIFA for World Cup 2018 in Russia? |date=11 July 2018 |work=The Telegraph |access-date=11 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180710094349/https://www.telegraph.co.uk/world-cup/0/var-rules-used-fifa-world-cup-2018-russia/ |archive-date=10 July 2018 |dead-url=no}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/football/2018/may/22/var-video-referees-world-cup-russia |title=Will VAR improve the World Cup? |last=Campbell |first=Paul |date=22 May 2018 |website=The Guardian |access-date=27 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618133239/https://www.theguardian.com/football/2018/may/22/var-video-referees-world-cup-russia |archive-date=18 June 2018 |dead-url=no}}</ref> প্ৰ্তিযোগিতাখনত মুঠতে ৩২টা দলে ভাগ লৈছিল য’ত ৩১টা দলে যোগ্যতা নিৰূপণকাৰী খেলৰ যোগেদি আৰু ৰাছিয়াই আয়োজক দল হিচাপে ভাগ লোৱাৰ সুবিধা পায়। ৩২টা দলৰ ভিতৰত ২০টা দলেই ২০১৪ চনৰ ফিফা বিশ্বকাপত ভাগ লৈছিল, আনহাতে আইচলেণ্ড আৰু পানামাই প্ৰথমবাৰৰ বাবে বিশ্বকাপত ভূমুকি মাৰে। ১১খন চহৰৰ ১২খন ষ্টেডিয়ামত মুঠ ৬৪খন খেল অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Russia united for 2018 FIFA World Cup Host Cities announcement |url=https://www.fifa.com/worldcup/russia2018/news/newsid=1711839/index.html |publisher=FIFA |date=29 September 2012 |access-date=13 November 2013 |dead-url=no |archive-url=https://web.archive.org/web/20131113044933/http://www.fifa.com/worldcup/russia2018/news/newsid=1711839/index.html |archive-date=13 November 2013 |archivedate=13 November 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131113044933/http://www.fifa.com/worldcup/russia2018/news/newsid=1711839/index.html |deadurl=yes}}</ref> চূড়ান্ত খেলখন ফ্ৰান্স আৰু ক্ৰ’ৱেচিয়াৰ মাজত অনুষ্ঠিত হৈছিল য’ত ফ্ৰান্সে ৪-২ ব্যৱধানত জয়ী হৈ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে চেম্পিয়নৰ খিতাপ জিকিবলৈ সক্ষম হয়। == দলসমূহ == ফিফাৰ ইতিহাসত প্ৰথমবাৰৰ বাবে ফিফাৰ ২০৯খন সদস্যদেশে বিশ্বকাপত স্থান পাবলৈ আবেদন কৰে। চাৰিবাৰৰ চেম্পিয়ন ইটালী, তিনিবাৰৰ ৰাণাৰ্ছ আপ নেডাৰলেণ্ড, ২০১৭ৰ আফ্ৰিকা কাপ বিজয়ী কেমেৰুণ, দুবাৰকৈ কোপা আমেৰিকা আৰু ২০১৭ৰ কনফেডাৰেচন কাপ বিজয়ী চিলি, ২০১৬ৰ অ’এফচি নেচ’ন কাপ বিজয়ী নিউজিলেণ্ড আৰু ২০১৭ৰ CONCACAF Gold Cup বিজয়ী যুক্তৰাষ্ট্ৰই মূল প্ৰতিযোগিতালৈ যোগ্যতা অৰ্জন কৰিব নোপোৱাটো উল্লেখযোগ্য।<ref>{{cite news |first=Jim |last=Reineking |title=FIFA World Cup 2018: Notable teams that failed to qualify |url=https://www.usatoday.com/story/sports/soccer/worldcup/2018/06/11/world-cup-2018-notable-teams-failed-qualify-usmnt-italy/675930002/ |work=USA Today |access-date=27 June 2018 |date=12 June 2018}}</ref> ''টোকা: কাষৰ সংখ্যাসমূহে প্ৰ্তিযোগিতাখনৰ আৰম্ভণিত ফিফা ৰেংকিং বুজাইছে (FIFA World Rankings)''<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/ranking-table/men/index.html |title=FIFA/Coca-Cola World Ranking |publisher=FIFA |date=7 June 2018 |dead-url=no |archive-url=https://web.archive.org/web/20180608084924/http://www.fifa.com/fifa-world-ranking/ranking-table/men/index.html |archive-date=8 June 2018 |access-date=22 July 2018 |archivedate=26 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226015650/https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/ranking-table/men/ |deadurl=yes}}</ref> {{col begin}} {{col-4}} ; [[2018 FIFA World Cup qualification (AFC)|AFC]] (5) * {{fb|অষ্ট্ৰেলিয়া}} (36) * {{fb|IRN}} (37) * {{fb|JPN}} (61) * {{fb|KSA}} (67) * {{fb|KOR}} (57) ; [[2018 FIFA World Cup qualification (CAF)|CAF]] (5) * {{fb|EGY}} (45) * {{fb|MAR}} (41) * {{fb|NGA}} (48) * {{fb|SEN}} (27) * {{fb|TUN}} (21) {{col-4}} ; [[2018 FIFA World Cup qualification (CONCACAF)|CONCACAF]] (3) * {{fb|CRC}} (23) * {{fb|MEX}} (15) * {{fb|PAN}} (55) ; [[2018 FIFA World Cup qualification (CONMEBOL)|CONMEBOL]] (5) * {{fb|ARG}} (5) * {{fb|BRA}} (2) * {{fb|COL}} (16) * {{fb|PER}} (11) * {{fb|URU}} (14) ; [[2018 FIFA World Cup qualification (OFC)|OFC]] (0) * ''None qualified'' {{col-4}} ; [[2018 FIFA World Cup qualification (UEFA)|UEFA]] (14) * {{fb|BEL}} (3) * {{fb|CRO}} (20) * {{fb|DEN}} (12) * {{fb|ENG}} (12) * {{fb|FRA}} (7) * {{fb|GER}} (1) * {{fb|ISL}} (22) * {{fb|POL}} (8) * {{fb|POR}} (4) * {{fb|RUS}} (70) '''(host)''' * {{fb|SRB}} (34) * {{fb|ESP}} (10) * {{fb|SWE}} (24) * {{fb|SUI}} (6) {{col-4}} [[File:2018 FIFA World Cup qualification map.png|thumb|right|upright=1.5|{{legend|#0000ff|Qualified}} {{legend|#ffbf00|Did not qualify}} {{legend|#000000|Disqualified}} {{legend|#cccccc|Not a FIFA member}}]] {{col end}} == ষ্টেডিয়াম == বিশ্বকাপৰ কাৰণে মুঠতে ১২খন ষ্টেডিয়াম নিৰ্মাণ আৰু নবীকৰণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/world-cup/0/world-cup-2018-stadium-guide-summers-tournament/ |title=World Cup 2018 stadiums: A guide to the venues of this summer's tournament |date=30 May 2018 |work=The Telegraph |access-date=14 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614052503/https://www.telegraph.co.uk/world-cup/0/world-cup-2018-stadium-guide-summers-tournament/ |archive-date=14 June 2018 |dead-url=no}}</ref> * কলিংগ্ৰেড ষ্টেডিয়াম * কাজান এৰিণা * লুঝনিকি ষ্টেডিয়াম দেশখনৰ সৰ্ববৃহৎ ষ্টেডিয়াম * স্পাৰ্টাক ষ্টেডিয়াম * নিঝানি ন’ভ’গ’ৰ’ড ষ্টেডিয়াম * ৰস্তভ এৰিণা ষ্টেডিয়াম * চেইণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ ষ্টেডিয়াম * চামাৰা এৰিণা ষ্টেডিয়াম * মৰ্ডভিয়া এৰিণা ষ্টেডিয়াম * ভলভ’গ্ৰেড ষ্টেডিয়াম * ফিষ্ট ষ্টেডিয়াম -এইখন ষ্টেডিয়ামত ২০১৪ চনৰ শীতকালীন অলিম্পিকৰ উদ্বোধনী আৰু সমাপ্তি অনুষ্ঠান হৈছিল। * একাটেৰিণবাৰ্গ ষ্টেডিয়াম == ৰেফাৰী == ২০১৮ চনৰ ১৬ মাৰ্চৰ দিনা ফিফা বিশ্বকাপৰ ইতিহাসত প্ৰথমবাৰৰ বাবে ভিডিঅ' এছিচটেণ্ট ৰেফাৰীৰ বাবে অনুমোদন জনোৱা হয়<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2018/m=3/news=fifa-council-decides-on-key-steps-for-the-future-of-international-competitions.html |access-date=2018-07-22 |archivedate=2018-03-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180317032934/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2018/m=3/news=fifa-council-decides-on-key-steps-for-the-future-of-international-competitions.html |deadurl=yes}}</ref> ২০১৮ৰ ২৯মাৰ্চত ফিফা কাউন্সিলে ছয়টা ফুটবল কনফেডাৰেশ্যনৰ পৰা ৩৬জন ৰেফাৰী আৰু ৬৩জন সহকাৰী ৰেফাৰীৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰে<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://resources.fifa.com/image/upload/list-of-match-officials-for-the-2018-fifa-world-cuptm.pdf?cloudid=ygppy1zdhjaxituykarn |access-date=2018-07-22 |archivedate=2018-03-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180330012652/http://resources.fifa.com/image/upload/list-of-match-officials-for-the-2018-fifa-world-cuptm.pdf?cloudid=ygppy1zdhjaxituykarn |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2018/m=3/news=fifa-council-decides-on-key-steps-for-the-future-of-international-competitions.html |access-date=2018-07-22 |archivedate=2018-03-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180317032934/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2018/m=3/news=fifa-council-decides-on-key-steps-for-the-future-of-international-competitions.html |deadurl=yes}}</ref> আৰু ৩০ এপ্ৰিলৰ দিনা ১৩জন ভিডিঅ' এছিচটেণ্ট ৰেফাৰীৰ বিষয়ে ঘোষণা কৰে<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://resources.fifa.com/image/upload/russia-2018-list-of-video-match-officials.pdf?cloudid=dlf1vsqmmpucihtftsu0 |access-date=2018-07-22 |archivedate=2018-04-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180430181949/http://resources.fifa.com/image/upload/russia-2018-list-of-video-match-officials.pdf?cloudid=dlf1vsqmmpucihtftsu0 |deadurl=yes }}</ref> == উদ্বোধনী অনুষ্ঠান == ১৪জুন বৃহস্পতিবাৰে ৩:৩০বজাত ৰাছিয়াৰ ৰাজধানী মস্কোৰ লুঝনিকি ষ্টেডিয়ামত<ref>Tirkey, Joy (১৩ জুন ২০১৮)। "FIFA World Cup, Opening Ceremony: When And Where To Watch, Live Coverage On TV, Live Streaming Online। " NDTV Sports। সংগ্ৰহেৰ তাৰিখ ১৪ জুন ২০১৮। </ref> ৰাছিয়া আৰু ছৌডি আৰবৰ মাজৰ টুৰ্নামেণ্টৰ উদ্বোধনী খেলখনৰ প্ৰায় আধা ঘণ্টা আগে<ref>"World Cup 2018 Opening Ceremony: What time will it start and when will Robbie Williams feature?। " The Telegraph। ১৩ জুন ২০১৮। সংগ্ৰহেৰ তাৰিখ ১৪ জুন ২০১৮। </ref><ref>"Robbie Williams show at World Cup opening ceremony is too short to ever be dull। " Guardian। ১৪ জুন ২০১৮। সংগ্ৰহেৰ তাৰিখ ১৪ জুন ২০১৮। </ref> ফুটবল বিশ্বকাপ ২০১৮ৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয় ইংলেণ্ডৰ বিখ্যাত পপ শিল্পী ৰবি উইলিয়ামছে ‘'লেট মি এণ্টাৰটেিন ইউ’' গান গাই গাই প্ৰৱেশ কৰে ৰবি উইলিয়ামছৰ লগত তাল মিলাই প্ৰ্ৱেশ কৰে ৰাছিয়াৰ স্ংগীত শিল্পী এইডা গাৰিফুলিনা দুয়ো একেলগে এঞ্জেল গানটো পৰিৱেশন কৰে অনুষ্ঠানত ৰোণাল্ড' উপস্থিত থাকে তেওঁ এডিডাছ টেলষ্টাৰ বলটো প্ৰদৰ্শন কৰে যিটো মাৰ্চ মাহত আন্তৰাষ্ট্ৰীয় মহাকাশ কেন্দ্ৰ্লৈ নি জুন মাহত ঘূৰাই অনা হৈছিল<ref>"World Cup 2018: Ronaldo and Robbie Williams star in opening ceremony। " BBC। ১৪ জুন ২০১৮। </ref> == গ্ৰুপ পৰ্য্যায় == প্ৰতিযোগী দলসমূহক মুঠ আঠটা গ্ৰুপত ভাগ কৰা হৈছিল আৰু প্ৰতিটো গ্ৰুপত চাৰিটাকৈ দল আছিল প্ৰতিটো গ্ৰুপৰ দলসমূহৰ মাজত খেল হোৱাৰ পিছত প্ৰটিতো গ্ৰুপৰ পৰা দুটাকৈ শ্ৰেষ্ঠ দল নক্‌আউট পৰ্য্যায়লৈ নিয়া হৈছিল === টাইব্ৰেকাৰ === কোনো এটা গ্ৰুপৰ দলসমূহৰ ৰেংকিং তলত দিয়াধৰণে বিচাৰ কৰা হৈছিল<ref>"Regulations – 2018 FIFA World Cup Russia" (PDF)। FIFA। ১২ জুলাই ২০১৭ তাৰিখে মূল থেকে আৰ্কাইভ কৰা (PDF)। </ref> # গ্ৰুপৰ মেচসমূহত পোৱা মুঠ পইণ্ট # গ্ৰুপৰ মেচসমূহত গ'লৰ পাৰ্থক্য # গ্ৰুপৰ মেচসমূহত দিয়া মুঠ গ'ল যদি দুটা দল সমান পৰ্য্যায়ত থাকে তেন্তে তলৰ উপায়সমূহ লোৱা হৈছিল # দল দুটাৰ মাজত হোৱা গ্ৰুপৰ মেচত হোৱা পইণ্টৰ পাৰ্থক্য # দল দুটাৰ মাজত হোৱা গ্ৰুপৰ মেচত হোৱা গ'লৰ পাৰ্থক্য # দলদুটাই কৰা সৰ্বমুঠ গ'লৰ স্ংখ্যা সুশৃঙ্খল ভাবে খেলাৰ বাবে পইণ্ট * হালধীয়া কাৰ্ড: ১ পইণ্ট কটা হ'ব * পৰোক্ষ ৰঙা কাৰ্ড: ৩ পইণ্ট কটা হ'ব * ৰঙা কাৰ্ড: ৪ পইণ্ট কটা হ'ব * হালধীয়া কাৰ্ড আৰু ৰঙা কাৰ্ড: ৫ পইণ্ট কটা হ'ব == পৰিস্ংখ্যা == === পুৰস্কাৰ === {| class="wikitable" style="margin:auto; text-align:center" |- ! সোণালী বল ! ৰূপালী বল ! ব্ৰঞ্জৰ বল |- |{{fbicon|CRO}} [[Luka Modrić]] |{{fbicon|BEL}} [[Eden Hazard]] |{{fbicon|FRA}} [[Antoine Griezmann]] |- ! সোণালী বুট ! ৰূপালী বুট ! ব্ৰঞ্জৰ বুট |- |{{fbicon|ENG}} [[Harry Kane]]<br />(6 goals, 0 assists) |{{fbicon|FRA}} [[Antoine Griezmann]]<br />(4 goals, 2 assists) |{{fbicon|BEL}} [[Romelu Lukaku]]<br />(4 goals, 1 assist) |- ! colspan="3"|Golden Glove |- |colspan="3"|{{fbicon|BEL}} [[Thibaut Courtois]] |- ! colspan="3"|শ্ৰেষ্ঠ যুৱ খেলুৱৈ |- |colspan="3"|{{fbicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]] |- ! colspan="3"|FIFA Fair Play Award |- |colspan="3"|{{fb|ESP}} |} ===পুৰস্কাৰৰ ধনৰাশি=== পুৰস্কাৰৰ ধন ২০১৭ৰ অক্টোবৰতেই ঘোষণা কৰা হৈছিল.<ref>{{cite web |title=FIFA World Cup Prize Money |url=http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/fifacouncil/02/91/78/09/fwcprizemoney_2014v2018_neutral.pdf |publisher=FIFA |access-date=28 October 2017 |date=27 October 2017 |dead-url=no |archive-url=https://web.archive.org/web/20171029064816/http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/fifacouncil/02/91/78/09/fwcprizemoney_2014v2018_neutral.pdf |archive-date=29 October 2017 |archivedate=29 October 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171029064816/http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/fifacouncil/02/91/78/09/fwcprizemoney_2014v2018_neutral.pdf |deadurl=yes }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! rowspan="2"| স্থান ! colspan="2"| পৰিমাণ (মিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰ) |- ! প্ৰতিটো টিম ! মুঠ |- | align=left|চেম্পিয়ন | ৩৮ | ৩৮ |- | align=left|ৰাণাৰ্ছ আপ | ২৮ | ২৮ |- | align=left|তৃতীয় স্থান | ২৪ | ২৪ |- | align=left|চতুৰ্থ স্থান | ২২ | ২২ |- | align=left|৫ম-৮ম স্থান (কোৱাৰ্টাৰ ফাইনেল) | ১৬ | ৬৪ |- | align=left|৯ম-১৬তম স্থান (round of 16) | ১২ | ৯৬ |- | align=left|১৭-৩২তম স্থান (গ্ৰুপ পৰ্য্যায়) | ৮ | ১২৮ |- ! colspan="2"| সৰ্বমুঠ ! ৪০০ |} == বিশেষত্ব == === শুভংকৰ === [[File:Rus-IvoryCoast (13).jpg|thumb|upright|Tournament mascot, wolf Zabivaka]] ২০১৬ চনৰ ২১ অক্টোবৰতেই এখন ডিজাইন প্ৰতিযোগিতাৰ দ্বাৰা বিভাগীয়ভাৱে শুভংকৰ বাছনি কৰা হৈছিল| এটা মেকুৰী, এটা বাঘ আৰু এটা কুকুৰনেছীয়া বাঘৰ মাজৰ পৰা জাবিভাকা(Zabivaka) নামৰ কুকুৰনেছীয়া বাঘটোক বাছনি কৰা হৈছিল। মুঠ ১ মিলিয়ন মতদাতাৰ মাজৰ পৰা ৫৩ শতাংশই জাবিভাকাক ভোট দিছিল। মানুহ আৰু কুকুৰনেছীয়া বাঘৰ স্ংকৰ হিচাপে বনোৱা শুভ্ংকৰটোৱে ৰাছিয়াৰ জাতীয় দলৰ পোছাক পিন্ধি আছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/football/2016/oct/21/russia-2018-zabivaka-world-cup-mascot |title=Russia 2018: World Cup mascot Zabivaka the wolf unveiled in Moscow |date=21 October 2016 |website=The Guardian|access-date=10 June 2018 |dead-url=no |archive-url=https://web.archive.org/web/20170325112015/https://www.theguardian.com/football/2016/oct/21/russia-2018-zabivaka-world-cup-mascot |archive-date=25 March 2017}}</ref> === খেলৰ বল === [[File:Adidas Telstar 18 in Russia vs. Argentina.jpg|thumb|upright|Match ball "Telstar 18"]] [[File:Adidas Telstar Mechta Ball On the Handover Ceremony of the 2022 FIFA World Cup host mantle.jpg|thumb|upright|Match ball for the knockout stage, "Telstar Mechta".]] ২০১৮ ফিফা বিশ্বকাপৰ গ্ৰুপ পৰ্য্যায়ত খেলা বলটো আছিল টেলষ্টাৰ ১৮, যিটো বল ১৯৭০ চনৰ ফিফা বিশ্বকাপত এডিডাছে বনোৱা প্ৰ্থম বলটোৰ আৰ্হিত তৈয়াৰ কৰিছিল। বলটো ২০১৭ৰ ৯ নবেম্বৰত মুকলি কৰি দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite news |title=2018 FIFA World Cup official match ball unveiled: an exciting re-imagining |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/2018-fifa-world-cuptm-official-match-ball-unveiled-an-exciting-re-imag-2919272 |publisher=FIFA |date=9 November 2017 |dead-url=no |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109201734/http://www.fifa.com/worldcup/news/y=2017/m=11/news=2018-fifa-world-cuptm-official-match-ball-unveiled-an-exciting-re-imag-2919272.html |archive-date=9 November 2017}}</ref> গ্ৰুপ পৰ্য্যায়ৰ পিছত নক্‌ আউট পৰ্য্যায়ত খেলিবলৈ টেলষ্টাৰ মেচটা নামৰ আন এটা বল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। মেচটা মানে ৰাছিয়ান ভাষাত সপোন। টেলষ্টাৰ ১৮ আৰু টেলষ্টাৰ মেচটাৰ মাজত থকা পাৰ্থক্য হ’ল মেচটাত থকা ৰঙা ৰঙৰ ডিজাইন।<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/adidas-football-reveals-official-match-ball-for-the-knockout-stage-of-the-2018-f |title=adidas Football Reveals Official Match Ball for the Knockout Stage of the 2018 FIFA World Cup Russia |publisher=FIFA |date=26 June 2018 |access-date=26 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180626192447/https://www.fifa.com/worldcup/news/adidas-football-reveals-official-match-ball-for-the-knockout-stage-of-the-2018-f |archive-date=26 June 2018 |dead-url=no}}</ref> === খেলৰ গীত === Will Smith, Nicky Jam আৰু Era Istrefiয়ে কণ্ঠদান কৰা "Live It Up" শীৰ্ষক গীতটো প্ৰতিযোগিতাখনৰ গীত হিচাপে মান্যতা দিয়া হৈছিল। গীতটো ২০১৮ৰ ৮জুনত মুকলি কৰি দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/2018-fifa-world-cup-russiatm-official-song-live-it-up-to-be-performed-by-all-sta |title=2018 FIFA World Cup Russia Official Song 'Live It Up' to be performed by all-star line-up |date=23 May 2018|publisher=FIFA|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180529044910/https://www.fifa.com/worldcup/news/2018-fifa-world-cup-russiatm-official-song-live-it-up-to-be-performed-by-all-sta|archivedate=29 May 2018}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:ফিফা বিশ্বকাপ]] [[শ্ৰেণী:২০১৮ চন]] fflyjvsoq4i7tz3m40gkglbckcgkeea 0 49279 645586 601318 2026-10-16T15:09:07Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:এছীয় লিপি]] using [[WP:HC|HotCat]] 645586 wikitext text/x-wiki {{Infobox writing system |name=তিৰহুতা, মিথিলাক্ষৰ |sample=Tirhuta aksharamala.png |imagesize=250px |caption= |type=আবুগিদা |languages=[[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]], [[সংস্কৃত]] |time=১২ৰ পৰা ২০ শতিকাৰ ভিতৰত |sisters=[[বঙালী বৰ্ণমালা|বঙালী]], [[অসমীয়া বৰ্ণমালা|অসমীয়া]], [[তিব্বতীয় লিপি|তিব্বতীয়]] |iso15924=Tirh |unicode=[https://www.unicode.org/charts/PDF/U11480.pdf U+11480&ndash;U+114DF]<br /> [https://www.unicode.org/L2/L2011/11175r-tirhuta.pdf Final&nbsp;Accepted&nbsp;Script&nbsp;Proposal] |note=none}} {{Contains Indic text}} '''তিৰহুতা লিপি''' বা '''মিথিলাক্ষৰ''' হৈছে [[মৈথিলী ভাষা]] লিখিবৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা এক লিপি। এই লিপিটোৰ বিকাশ ১০ম শতিকাত বৰ্তমান [[বিহাৰ]]ৰ মিথিলা অঞ্চল আৰু [[নেপাল]]ৰ তৰাই অঞ্চলত হয় বুলি অনুমান কৰা হৈছে। তিৰহুতা লিপিৰ প্ৰাচীনতম ব্যৱহাৰৰ নমুনা ৯৫০ খৃষ্টাব্দৰ বিহাৰৰ সহোদৰা মন্দিৰত পোৱা গৈছে।<ref name="n4035">{{Cite web|url=https://www.unicode.org/L2/L2011/11175r-tirhuta.pdf|title=N4035: Proposal to Encode the Tirhuta Script in ISO/IEC 10646|first1=Anshuman|last1=Pandey|publisher=Working Group Document, ISO/IEC JTC1/SC2/WG2|date=2011-05-05|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161213054204/http://www.unicode.org/L2/L2011/11175r-tirhuta.pdf|archivedate=13 December 2016}}</ref> তিৰহুতা লিপিৰ যথেষ্ট সাদৃশ্য [[অসমীয়া লিপি]] আৰু [[বঙালী লিপি]]ৰ সৈতে দেখা যায়। মৈথিলী ভাষী অধিকাংশ লোকে ভাষাটো লিখিবৰ বাবে বৰ্তমান তিৰহুতা লিপিৰ সলনি [[দেৱনাগৰী লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰে। [[চিত্ৰ:12th_century_Stone_Inscription_from_Simroungarh_in_Tirhuta_script.jpg|thumb|১২ শতিকাৰ শিলালিপিত তিৰহুতা লিপিৰ ব্যৱহাৰ]] [[File:FB IMG Maithili in Traditional Mithilakshar.jpg|thumb|তিৰহুতা লিপিৰে লিখা বিদ্যাপতিৰ কাব্য]] ==বৰ্ণমালা== === স্বৰবৰ্ণ === {|class="wikitable nounderlines" style="border-collapse:collapse;background:#FFFFFF;text-align:center" ! colspan="2" | স্বতন্ত্ৰ ৰূপ ! colspan="2" | গৌণ ৰূপ ! colspan="2" | [[অসমীয়া লিপি|অসমীয়া লিপিত]] |- ! চিত্ৰ!! চিহ্ন!! চিত্ৰ!! চিহ্ন!! স্বতন্ত্ৰ!! গৌণ |- | [[File:Тірхутська_буква_А._Tirhuta_letter_A.png|25px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x11481; | colspan="2" | | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | অ | |- | [[File:Тірхутська_буква_АА._Tirhuta_letter_AА.png|30px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x11482; | [[File:Тірхутський_залежний_знак_для_голосної_АА._Tirhuta_vowel_sign_AA.png|27px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &nbsp;&#x114b0; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | আ | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | া |- | [[File:Тірхутська_буква_І._Tirhuta_letter_І.png|25px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x11483; | [[File:Тірхутський_залежний_знак_для_голосної_І._Tirhuta_vowel_sign_І.png|28px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &nbsp;&#x114b1; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ই | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ি |- | [[File:Тірхутська_буква_ІІ._Tirhuta_letter_ІІ.png|25px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x11484; | [[File:Тірхутський_залежний_знак_для_голосної_ІІ._Tirhuta_vowel_sign_ІІ.png|25px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &nbsp;&#x114b2; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ঈ | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ী |- | [[File:Тірхутська_буква_У._Tirhuta_letter_U.png|18px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x11485; | [[File:Тірхутський_залежний_знак_для_голосної_U._Tirhuta_vowel_sign_U.png|16px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &nbsp;&#x114b3; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | উ | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ু |- |- | [[File:Тірхутська_буква_УУ._Tirhuta_letter_UU.png|18px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x11486; | [[File:Тірхутський_залежний_знак_для_голосної_UU._Tirhuta_vowel_sign_UU.png|18px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &nbsp;&#x114b4; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ঊ | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ূ |- | [[File:Тірхутська_буква_складове_Р._Tirhuta_letter_vocalic_R.png|25px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x11487; | [[File:Тірхутський_залежний_знак_для_голосної_складове_R._Tirhuta_vowel_sign_vocalic_R.png|17px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &nbsp;&#x114b5; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ঋ | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ৃ |- | [[File:Тірхутська_буква_складове_РР._Tirhuta_letter_vocalic_RR.png|25px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x11488; | [[File:Тірхутський_залежний_знак_для_голосної_складове_RR._Tirhuta_vowel_sign_vocalic_RR.png|17px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &nbsp;&#x114b6; | | |- | [[File:Тірхутська_буква_складове_Л._Tirhuta_letter_vocalic_L.png|20px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x11489; | [[File:Тірхутський_залежний_знак_для_голосної_складове_L._Tirhuta_vowel_sign_vocalic_L.png|17px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &nbsp;&#x114b7; | | |- | [[File:Тірхутська_буква_складове_ЛЛ._Tirhuta_letter_vocalic_LL.png|20px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x1148a; | [[File:Тірхутський_залежний_знак_для_голосної_складове_LL._Tirhuta_vowel_sign_vocalic_LL.png|17px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &nbsp;&#x114b8; | | |- | [[File:Тірхутська_буква_Е._Tirhuta_letter_Е.png|18px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x1148b; | [[File:Тірхутський_залежний_знак_для_голосної_E._Tirhuta_vowel_sign_E.png|29px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &nbsp;&#x114b9; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | এ | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ে |- | colspan="2" | | [[File:Тірхутський_залежний_знак_для_голосної_коротке_E._Tirhuta_vowel_sign_short_E.png|20px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &nbsp;&#x114ba; | | |- | [[File:Тірхутська_буква_АІ._Tirhuta_letter_AІ.png|19px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x1148c; | [[File:Тірхутський_залежний_знак_для_дифтонга_АІ._Tirhuta_vowel_sign_АІ.png|30px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &nbsp;&#x114bb; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ঐ | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ৈ |- | [[File:Тірхутська_буква_О._Tirhuta_letter_О.png|18px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x1148d; | [[File:Тірхутський_залежний_знак_для_голосної_О._Tirhuta_vowel_sign_О.png|37px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &nbsp;&#x114bc; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ও | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ো |- | colspan="2" | | [[File:Тірхутський_залежний_знак_для_голосної_коротке_О._Tirhuta_vowel_sign_short_О.png|25px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &nbsp;&#x114bd; | | |- | [[File:Тірхутська_буква_АУ._Tirhuta_letter_AU.png|20px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x1148e; | [[File:Тірхутський_залежний_знак_для_дифтонга_АU._Tirhuta_vowel_sign_АU.png|34px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &nbsp;&#x114be; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ঔ | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ৌ |} ===ব্যঞ্জনবৰ্ণ=== {|class="wikitable nounderlines" style="border-collapse:collapse;background:#FFFFFF;text-align:center" ! চিত্ৰ!! চিহ্ন!! [[অসমীয়া লিপি|অসমীয়া লিপিত]] |- | [[File:Тірхутська_буква_КА._Tirhuta_letter_КA.png|23px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x1148F; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ক |- | [[File:Тірхутська_буква_КHА._Tirhuta_letter_КHA.png|19px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x11490; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | খ |- | [[File:Тірхутська_буква_GА._Tirhuta_letter_GA.png|19px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x11491; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | গ |- | [[File:Тірхутська_буква_GHА._Tirhuta_letter_GHA.png|19px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x11492; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ঘ |- | [[File:Тірхутська_буква_NGА._Tirhuta_letter_NGA.png|16px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x11493; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ঙ |- | [[File:Тірхутська буква СА. Tirhuta letter CA.png|19px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x11494; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | চ |- | [[File:Тірхутська_буква_CHА._Tirhuta_letter_CHA.png|19px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x11495; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ছ |- | [[File:Тірхутська_буква_JА._Tirhuta_letter_JA.png|22px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x11496; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | জ |- | [[File:Тірхутська_буква_JHА._Tirhuta_letter_JHA.png|21px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x11497; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ঝ |- | [[File:Тірхутська_буква_NYА._Tirhuta_letter_NYA.png|23px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x11498; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ঞ |- | [[File:Тірхутська_буква_TTА._Tirhuta_letter_TTA.png|19px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x11499; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ট |- | [[File:Тірхутська_буква_TTHА._Tirhuta_letter_TTHA.png|19px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x1149a; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ঠ |- | [[File:Тірхутська_буква_DDА._Tirhuta_letter_DDA.png|22px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x1149b; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ড |- | [[File:Тірхутська_буква_DDHА._Tirhuta_letter_DDHA.png|20px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x1149c; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ঢ |- | [[File:Тірхутська_буква_NNА._Tirhuta_letter_NNA.png|20px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x1149d; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ণ |- | [[File:Тірхутська_буква_TА._Tirhuta_letter_TA.png|21px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x1149e; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ত |- | [[File:Тірхутська_буква_THА._Tirhuta_letter_THA.png|18px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x1149f; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | থ |- | [[File:Тірхутська_буква_DА._Tirhuta_letter_DA.png|20px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x114a0; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | দ |- | [[File:Тірхутська_буква_DHА._Tirhuta_letter_DHA.png|18px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x114a1; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ধ |- | [[File:Тірхутська_буква_NА._Tirhuta_letter_NA.png|20px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x114a2; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ন |- | [[File:Тірхутська_буква_PА._Tirhuta_letter_PA.png|20px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x114a3; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | প |- | [[File:Тірхутська_буква_PHА._Tirhuta_letter_PHA.png|22px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x114a4; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ফ |- | [[File:Тірхутська_буква_BА._Tirhuta_letter_BA.png|19px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x114a5; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ব |- | [[File:Тірхутська_буква_BHА._Tirhuta_letter_BHA.png|21px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x114a6; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ভ |- | [[File:Тірхутська_буква_MА._Tirhuta_letter_MA.png|20px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x114a7; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ম |- | [[File:Тірхутська_буква_YА._Tirhuta_letter_YA.png|20px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x114a8; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | য |- | [[File:Тірхутська_буква_RА._Tirhuta_letter_RA.png|20px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x114a9; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ৰ |- | [[File:Тірхутська_буква_LА._Tirhuta_letter_LA.png|20px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x114aa; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ল |- | [[File:Тірхутська_буква_VА._Tirhuta_letter_VA.png|20px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x114ab; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ৱ |- | [[File:Тірхутська_буква_SHА._Tirhuta_letter_SHA.png|20px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x114ac; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | শ |- | [[File:Тірхутська_буква_SSА._Tirhuta_letter_SSA.png|20px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x114ad; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ষ |- | [[File:Тірхутська_буква_SА._Tirhuta_letter_SA.png|21px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x114ae; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | স |- | [[File:Тірхутська_буква_HА._Tirhuta_letter_HA.png|19px]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x114af; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | হ |} ===সংখ্যা=== {|class="wikitable nounderlines Unicode" style="border-collapse:collapse;background:#FFFFFF;text-align:center" |- ! চিত্ৰ | [[File:Tirhuta_numeral_0.png|20px]] | [[File:Tirhuta_numeral_1.png|16px]] | [[File:Tirhuta_numeral_2.png|22px]] | [[File:Tirhuta_numeral_3.png|20px]] | [[File:Tirhuta_numeral_4.png|20px]] | [[File:Tirhuta_numeral_5.png|28px]] | [[File:Tirhuta_numeral_6.png|24px]] | [[File:Tirhuta_numeral_7.png|20px]] | [[File:Tirhuta_numeral_8.png|24px]] | [[File:Tirhuta_numeral_9.png|24px]] |- ! চিহ্ন | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x114D0; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x114D1; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x114D2; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x114D3; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x114D4; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x114D5; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x114D6; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x114D7; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x114D8; | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | &#x114D9; |- ! [[অসমীয়া লিপি|অসমীয়া লিপিত]] | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ০ | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ১ | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ২ | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ৩ | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ৪ | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ৫ | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ৬ | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ৭ | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ৮ | style="font-size: x-large;" class="Unicode" | ৯ |} ==ইউনিক’ড== [[ইউনিক’ড]]ৰ ২০১৪ চনৰ জুনত প্ৰকাশিত ৭.০ সংস্কৰণত তিৰহুতা লিপিক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। তিৰহুতা লিপিৰ ইউনিক’ড ব্লকটো [[ইউনিক'ডত অসমীয়া-বাংলা লিপি|অসমীয়া-বঙালী লিপিৰ]] পৰা পৃথক আৰু ই U+11480 ৰ পৰা U+114DF ক'ড বিন্দুলৈ বিয়পি আছে। {{Unicode chart Tirhuta}} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:এছীয় লিপি]] 4lm7mg56l79y4kmfd56jd1vb4g50ek3 0 49402 645560 605601 2026-10-16T14:53:54Z Kandarpajit Kallol 6257 removed [[Category:লিপি]]; added [[Category:নিৰ্মিত লিপি]] using [[WP:HC|HotCat]] 645560 wikitext text/x-wiki {{Infobox writing system | name = অল চিকি লিপি | altname = {{lang|sat|ᱚᱞ ᱪᱤᱠᱤ|paren=omit}} | languages = [[চাঁওতালি ভাষা]] | type = বৰ্ণমালা বা এলফাবেট | unicode = [https://www.unicode.org/charts/PDF/U1C50.pdf U+1C50–U+1C7F] | iso15924 = Olck | sample = Ol Chiki.svg | imagesize = 180px | caption = অল চিকি লিপিত "অল চিকি" শব্দটো লিখা হৈছে | note = none }} {{Contains special characters | special = অগতানুগতিক [[ইউনিক’ড]] আখৰ | fix = Help:Multilingual support#Ol Chiki | image = Replacement character.svg | link = Specials (Unicode block)#Replacement character | alt = <?> | compact = yes }} '''অল চিকি লিপি''' ([[চাঁওতালি ভাষা|চাঁওতালি]] ᱺ ᱚᱞ ᱪᱤᱠᱤ) [[চাঁওতালি ভাষা]] লিখিবৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াক বাওঁফালৰ পৰা সোঁফাললৈ লিখা হয়। আন ভাৰতীয় [[ব্ৰাহ্মী লিপি]]ৰ দৰে অল চিকি লিপি [[আবুগিদা]] নহয়, ই এক বৰ্ণমালা বা এলফাবেট লিপি। অৰ্থাৎ অল চিকি লিপিত [[লেটিন লিপি]]ৰ দৰে ব্যঞ্জন আৰু স্বৰ দুয়ো বৰ্ণই সমান গুৰুত্ব পায়। স্বৰবৰ্ণবোৰ মাত্ৰাৰ ৰূপত ব্যঞ্জনবৰ্ণবোৰত লগ লগাৰ সলনি স্বতন্ত্ৰ ৰূপতে থাকে। ==ইতিহাস== পূৰ্বতে চাঁওতালি ভাষা লিখিবলৈ [[লেটিন লিপি|লেটিন]], [[দেৱনাগৰী লিপি|দেৱনাগৰী]] আৰু [[বঙালী লিপি]]ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। পিছে চাঁওতালি ভাষা [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল|ইণ্ডো-আৰ্য ভাষা পৰিয়ালৰ]] অন্তৰ্ভুক্ত নহয় বাবে যিকোনো ভাৰতীয় লিপিৰে ইয়াক সঠিকভাবে লিখা সম্ভৱপৰ নহয়। ১৯২৫ চনত ভাষাতত্ত্ববিদ [[ৰঘুনাথ মুৰ্মু|ৰঘুনাথ মুৰ্মুই]] চাঁওতালি ভাষাক সঠিকভাবে লিখাৰ উদ্দেশ্যেৰে এক সম্পূৰ্ণ নতুন আৰু স্বকীয় লিপিৰ উদ্ভাৱন কৰে। এয়ে হৈছে অল চিকি লিপি। ১৯৩৯ চনত ইয়াক প্ৰথম প্ৰকাশ কৰা হয়।<ref name="Hembram">{{cite book|last1=Hembram|first1=Phatik Chandra|title=Santhali, a Natural Language|date=2002|publisher=U. Hembram|page=165|url=https://books.google.co.uk/books?id=XIlkAAAAMAAJ|language=en}}</ref><ref name="Kundu94">{{cite book|last1=Kundu|first1=Manmatha|title=Tribal Education, New Perspectives|date=1994|publisher=Gyan Publishing House|isbn=9788121204477|page=37|url=https://books.google.co.uk/books?id=8EJLAAAAYAAJ|language=en}}</ref> ==বৰ্ণমালা== অল চিকি লিপিত ৩০টা বৰ্ণ, ১০টা সংখ্যাৰ লগতে আন কিছু চিহ্নও আছে। বৰ্ণবোৰৰ আকাৰ প্ৰাকৃতিক বস্তু বা কাৰ্যৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত।<ref name="portal">{{cite web | title = Ol Chiki Script | work = A portal for Santals | date = 2002 | url = http://wesanthals.tripod.com/id45.html | accessdate = 2017-09-12 | archivedate = 2018-08-08 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20180808214416/http://wesanthals.tripod.com/id45.html | deadurl = yes }}</ref> <!-- style="text-align: center; " --> {| class="wikitable" style="text-align: center; " |- ! rowspan=2 | Letter!! rowspan=2 | Name!! rowspan=2 | [[International Phonetic Alphabet|IPA]]<ref name="WWS"/>!! colspan=5 | Transliteration!! rowspan=2 | Shape<ref name="portal"/> |- ! [[ALA-LC romanization|ALA-LC]]<ref name="ALALC">{{cite web | title = Santali (in Ol script) | work = [[ALA-LC romanization|ALA-LC]] Romanization Tables | publisher = [[Library of Congress]] | url = https://www.loc.gov/catdir/cpso/romanization/santali.pdf | access-date = 2017-09-12}}</ref>!! [[Norman Zide|Zide]]<ref name="WWS">{{cite book | title=The World's Writing Systems | year=1996 | editor1-first=Peter T. | editor1-last=Daniels | editor1-link=Peter T. Daniels | editor2-last=Bright | editor2-first=William | editor2-link=William Bright | author-first=Norman | author-last=Zide | author-link=Norman Zide | publisher=Oxford University Press, Inc | isbn=978-0195079937 | pages=[https://archive.org/details/isbn_9780195079937/page/614 614-615] | url-access=registration | url=https://archive.org/details/isbn_9780195079937/page/614 }}</ref>!! [[Devanagari|Deva.]] ! [[Assamese alphabet|Ass.]] ! [[Odia alphabet|Odia]] |- | {{huge|ᱚ}} || la || /ɔ/ || a || ọ || {{large|अ}} || {{large|অ}} || {{large|ଅ}} || align=left | burning fire |- | {{huge|ᱛ}} || at || /t/ || t || t || {{large|त}} || {{large|ত}} || {{large|ତ}} || align=left | the Earth |- | {{huge|ᱜ}} || ag || /k’/, /g/ || g || k’ || {{large|ग}} || {{large|গ}} || {{large|ଗ}} || align=left | vomiting mouth, which produces the same sound as the name of the letter |- | {{huge|ᱝ}} || ang || /ŋ/ || ṃ || ṅ || {{large|ं}} || {{large|ং}} || {{large|ଂ}} || align=left | blowing air |- | {{huge|ᱞ}} || al || /l/ || l || l || {{large|ल}} || {{large|ল}} || {{large|ଲ}} || align=left | writing |- | {{huge|ᱟ}} || laa || /a/ || ā || a || {{large|आ}} || {{large|আ}} || {{large|ଆ}} || align=left | working in the field with a spade |- | {{huge|ᱠ}} || aak || /k/ || k || k || {{large|क}} || {{large|ক}} || {{large|କ}} || align=left | bird (sound of a swan) |- | {{huge|ᱡ}} || aaj || /c’/, /ɟ/ || j || c’ || {{large|ज}} || {{large|জ}} || {{large|ଜ}} || align=left | person pointing towards a third person with the right hand (saying “he”) |- | {{huge|ᱢ}} || aam || /m/ || m || m || {{large|म}} || {{large|ম}} || {{large|ମ}} || align=left | person pointing towards a second person with the left hand (saying “you”) |- | {{huge|ᱣ}} || aaw || /w/, /v/ || w || w || {{large|व}} || {{large|ৱ}} || {{large|ୱ}} || align=left | opening lips |- | {{huge|ᱤ}} || li || /i/ || i || i || {{large|इ}} || {{large|ই}} || {{large|ଇ}} || align=left | bending tree |- | {{huge|ᱥ}} || is || /s/ || s || s || {{large|स}} || {{large|স}} || {{large|ସ}} || align=left | plow |- | {{huge|ᱦ}} || ih || /ʔ/, /h/ || ẖ || h || {{large|ह}} || {{large|হ}} || {{large|ହ}} || align=left | hands up |- | {{huge|ᱧ}} || iny || /ɲ/ || ñ || ñ || {{large|ञ}} || {{large|ঞ}} || {{large|ଞ}} || align=left | person pointing towards himself/herself with the left hand |- | {{huge|ᱨ}} || ir || /r/ || r || r || {{large|र}} || {{large|ৰ}} || {{large|ର}} || align=left | sickle used for cutting or reaping |- | {{huge|ᱩ}} || lu || /u/ || u || u || {{large|उ}} || {{large|উ}} || {{large|ଉ}} || align=left | vessel used for preparing food |- | {{huge|ᱪ}} || uch || /c/ || c || c || {{large|च}} || {{large|চ}} || {{large|ଚ}} || align=left | peak of a mountain which is usually high |- | {{huge|ᱫ}} || ud || /t’/, /d/ || d || t’ || {{large|द}} || {{large|দ}} || {{large|ଦ}} || align=left | mushroom |- | {{huge|ᱬ}} || unn || /ɳ/ || ṇ || ṇ || {{large|ण}} || {{large|ণ}} || {{large|ଣ}} || align=left | picture of a flying bee (which Is described by Santali speakers as making this sound) |- | {{huge|ᱭ}} || uy || /j/ || y || y || {{large|य}} || {{large|য়}} || {{large|ୟ}} || align=left | a man bending towards the ground to cut something |- | {{huge|ᱮ}} || le || /e/ || e || e || {{large|ए}} || {{large|এ}} || {{large|ଏ}} || align=left | overflowing rivers changing course |- | {{huge|ᱯ}} || ep || /p/ || p || p || {{large|प}} || {{large|প}} || {{large|ପ}} || align=left | person receiving with both hands |- | {{huge|ᱰ}} || edd || /ɖ/ || ḍ || ḍ || {{large|ड}} || {{large|ড}} || {{large|ଡ}} || align=left | a man with two legs stretching towards his chest and mouth |- | {{huge|ᱱ}} || en || /n/ || n || n || {{large|न}} || {{large|ন}} || {{large|ନ}} || align=left | threshing grains with two legs |- | {{huge|ᱲ}} || err || /ɽ/ || ṛ || ṛ || {{large|ड़}} || {{large|ড়}} || {{large|ଡ଼}} || align=left | a path that turns to avoid an obstruction or a danger |- | {{huge|ᱳ}} || lo || /o/ || o || o || {{large|ओ}} || {{large|ও}} || {{large|ଓ}} || align=left | a mouth when sounding this letter |- | {{huge|ᱴ}} || ott || /ʈ/ || ṭ || ṭ || {{large|ट}} || {{large|ট}} || {{large|ଟ}} || align=left | camel hump |- | {{huge|ᱵ}} || ob || /p’/, /b/ || b || p’ || {{large|ब}} || {{large|ব}} || {{large|ବ}} || align=left | curly hair |- | {{huge|ᱶ}} || ov || /w̃/ || ṅ || w̃ || {{large|ङ}} || {{large|ঙ}} || {{large|ଙ}} || align=left | nasalized |- | {{huge|ᱷ}} || oh || /ʰ/ || h || ([[Consonant|C]])h || {{large|ह}} || {{large|হ}} || {{large|ହ}} || align=left | a man throwing something with one hand |} {{large|ᱛᱷ}} /tʰ/, {{large|ᱜᱷ}} /gʱ/, {{large|ᱠᱷ}} /kʰ/, {{large|ᱡᱷ}} /jʱ/, {{large|ᱪᱷ}} /cʰ/, {{large|ᱫᱷ}} /dʱ/, {{large|ᱯᱷ}} /pʰ/, {{large|ᱰᱷ}} /ɖʱ/, {{large|ᱲᱷ}} /ɽʱ/, {{large|ᱴᱷ}} /ʈʰ/, and {{large|ᱵᱷ}} /bʱ/. ==সংখ্যা== {| class="wikitable" style="text-align: center; " |- ! Digit!! 0!! 1!! 2!! 3!! 4!! 5!! 6!! 7!! 8!! 9 |- | '''Ol Chiki''' || {{large|᱐}} || {{large|᱑}} || {{large|᱒}} || {{large|᱓}} || {{large|᱔}} || {{large|᱕}} || {{large|᱖}} || {{large|᱗}} || {{large|᱘}} || {{large|᱙}} |- | '''Assamese''' || {{large|০}} || {{large|১}} || {{large|২}} || {{large|৩}} || {{large|৪}} || {{large|৫}} || {{large|৬}} || {{large|৭}} || {{large|৮}} || {{large|৯}} |- | '''Devanagari''' || {{large|०}} || {{large|१}} || {{large|२}} || {{large|३}} || {{large|४}} || {{large|५}} || {{large|६}} || {{large|७}} || {{large|८}} || {{large|९}} |- | '''Odia''' || {{large|୦}} || {{large|୧}} || {{large|୨}} || {{large|୩}} || {{large|୪}} || {{large|୫}} || {{large|୬}} || {{large|୭}} || {{large|୮}} || {{large|୯}} |- | '''Persian''' || {{large|۰}} || {{large|۱}} || {{large|۲}} || {{large|۳}} || {{large|۴}} || {{large|۵}} || {{large|۶}} || {{large|۷}} || {{large|۸}} || {{large|۹}} |- |} ==ইউনিক’ড== [[ইউনিক’ড]]ৰ ২০০৮ চনৰ এপ্ৰিলত প্ৰকাশিত ৫.১ সংস্কৰণত অল চিকি লিপিক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। অল চিকি লিপিৰ ইউনিক’ড ব্লকটো U+1C50 ৰ পৰা U+1C7F ক'ড বিন্দুলৈ বিয়পি আছে। {{Unicode chart Ol Chiki}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:নিৰ্মিত লিপি]] [[শ্ৰেণী:চাঁওতাল]] 0sye99pbuskplktqx5bbezz9svpf2j0 645569 645560 2026-10-16T15:02:31Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:এছীয় লিপি]] using [[WP:HC|HotCat]] 645569 wikitext text/x-wiki {{Infobox writing system | name = অল চিকি লিপি | altname = {{lang|sat|ᱚᱞ ᱪᱤᱠᱤ|paren=omit}} | languages = [[চাঁওতালি ভাষা]] | type = বৰ্ণমালা বা এলফাবেট | unicode = [https://www.unicode.org/charts/PDF/U1C50.pdf U+1C50–U+1C7F] | iso15924 = Olck | sample = Ol Chiki.svg | imagesize = 180px | caption = অল চিকি লিপিত "অল চিকি" শব্দটো লিখা হৈছে | note = none }} {{Contains special characters | special = অগতানুগতিক [[ইউনিক’ড]] আখৰ | fix = Help:Multilingual support#Ol Chiki | image = Replacement character.svg | link = Specials (Unicode block)#Replacement character | alt = <?> | compact = yes }} '''অল চিকি লিপি''' ([[চাঁওতালি ভাষা|চাঁওতালি]] ᱺ ᱚᱞ ᱪᱤᱠᱤ) [[চাঁওতালি ভাষা]] লিখিবৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াক বাওঁফালৰ পৰা সোঁফাললৈ লিখা হয়। আন ভাৰতীয় [[ব্ৰাহ্মী লিপি]]ৰ দৰে অল চিকি লিপি [[আবুগিদা]] নহয়, ই এক বৰ্ণমালা বা এলফাবেট লিপি। অৰ্থাৎ অল চিকি লিপিত [[লেটিন লিপি]]ৰ দৰে ব্যঞ্জন আৰু স্বৰ দুয়ো বৰ্ণই সমান গুৰুত্ব পায়। স্বৰবৰ্ণবোৰ মাত্ৰাৰ ৰূপত ব্যঞ্জনবৰ্ণবোৰত লগ লগাৰ সলনি স্বতন্ত্ৰ ৰূপতে থাকে। ==ইতিহাস== পূৰ্বতে চাঁওতালি ভাষা লিখিবলৈ [[লেটিন লিপি|লেটিন]], [[দেৱনাগৰী লিপি|দেৱনাগৰী]] আৰু [[বঙালী লিপি]]ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। পিছে চাঁওতালি ভাষা [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল|ইণ্ডো-আৰ্য ভাষা পৰিয়ালৰ]] অন্তৰ্ভুক্ত নহয় বাবে যিকোনো ভাৰতীয় লিপিৰে ইয়াক সঠিকভাবে লিখা সম্ভৱপৰ নহয়। ১৯২৫ চনত ভাষাতত্ত্ববিদ [[ৰঘুনাথ মুৰ্মু|ৰঘুনাথ মুৰ্মুই]] চাঁওতালি ভাষাক সঠিকভাবে লিখাৰ উদ্দেশ্যেৰে এক সম্পূৰ্ণ নতুন আৰু স্বকীয় লিপিৰ উদ্ভাৱন কৰে। এয়ে হৈছে অল চিকি লিপি। ১৯৩৯ চনত ইয়াক প্ৰথম প্ৰকাশ কৰা হয়।<ref name="Hembram">{{cite book|last1=Hembram|first1=Phatik Chandra|title=Santhali, a Natural Language|date=2002|publisher=U. Hembram|page=165|url=https://books.google.co.uk/books?id=XIlkAAAAMAAJ|language=en}}</ref><ref name="Kundu94">{{cite book|last1=Kundu|first1=Manmatha|title=Tribal Education, New Perspectives|date=1994|publisher=Gyan Publishing House|isbn=9788121204477|page=37|url=https://books.google.co.uk/books?id=8EJLAAAAYAAJ|language=en}}</ref> ==বৰ্ণমালা== অল চিকি লিপিত ৩০টা বৰ্ণ, ১০টা সংখ্যাৰ লগতে আন কিছু চিহ্নও আছে। বৰ্ণবোৰৰ আকাৰ প্ৰাকৃতিক বস্তু বা কাৰ্যৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত।<ref name="portal">{{cite web | title = Ol Chiki Script | work = A portal for Santals | date = 2002 | url = http://wesanthals.tripod.com/id45.html | accessdate = 2017-09-12 | archivedate = 2018-08-08 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20180808214416/http://wesanthals.tripod.com/id45.html | deadurl = yes }}</ref> <!-- style="text-align: center; " --> {| class="wikitable" style="text-align: center; " |- ! rowspan=2 | Letter!! rowspan=2 | Name!! rowspan=2 | [[International Phonetic Alphabet|IPA]]<ref name="WWS"/>!! colspan=5 | Transliteration!! rowspan=2 | Shape<ref name="portal"/> |- ! [[ALA-LC romanization|ALA-LC]]<ref name="ALALC">{{cite web | title = Santali (in Ol script) | work = [[ALA-LC romanization|ALA-LC]] Romanization Tables | publisher = [[Library of Congress]] | url = https://www.loc.gov/catdir/cpso/romanization/santali.pdf | access-date = 2017-09-12}}</ref>!! [[Norman Zide|Zide]]<ref name="WWS">{{cite book | title=The World's Writing Systems | year=1996 | editor1-first=Peter T. | editor1-last=Daniels | editor1-link=Peter T. Daniels | editor2-last=Bright | editor2-first=William | editor2-link=William Bright | author-first=Norman | author-last=Zide | author-link=Norman Zide | publisher=Oxford University Press, Inc | isbn=978-0195079937 | pages=[https://archive.org/details/isbn_9780195079937/page/614 614-615] | url-access=registration | url=https://archive.org/details/isbn_9780195079937/page/614 }}</ref>!! [[Devanagari|Deva.]] ! [[Assamese alphabet|Ass.]] ! [[Odia alphabet|Odia]] |- | {{huge|ᱚ}} || la || /ɔ/ || a || ọ || {{large|अ}} || {{large|অ}} || {{large|ଅ}} || align=left | burning fire |- | {{huge|ᱛ}} || at || /t/ || t || t || {{large|त}} || {{large|ত}} || {{large|ତ}} || align=left | the Earth |- | {{huge|ᱜ}} || ag || /k’/, /g/ || g || k’ || {{large|ग}} || {{large|গ}} || {{large|ଗ}} || align=left | vomiting mouth, which produces the same sound as the name of the letter |- | {{huge|ᱝ}} || ang || /ŋ/ || ṃ || ṅ || {{large|ं}} || {{large|ং}} || {{large|ଂ}} || align=left | blowing air |- | {{huge|ᱞ}} || al || /l/ || l || l || {{large|ल}} || {{large|ল}} || {{large|ଲ}} || align=left | writing |- | {{huge|ᱟ}} || laa || /a/ || ā || a || {{large|आ}} || {{large|আ}} || {{large|ଆ}} || align=left | working in the field with a spade |- | {{huge|ᱠ}} || aak || /k/ || k || k || {{large|क}} || {{large|ক}} || {{large|କ}} || align=left | bird (sound of a swan) |- | {{huge|ᱡ}} || aaj || /c’/, /ɟ/ || j || c’ || {{large|ज}} || {{large|জ}} || {{large|ଜ}} || align=left | person pointing towards a third person with the right hand (saying “he”) |- | {{huge|ᱢ}} || aam || /m/ || m || m || {{large|म}} || {{large|ম}} || {{large|ମ}} || align=left | person pointing towards a second person with the left hand (saying “you”) |- | {{huge|ᱣ}} || aaw || /w/, /v/ || w || w || {{large|व}} || {{large|ৱ}} || {{large|ୱ}} || align=left | opening lips |- | {{huge|ᱤ}} || li || /i/ || i || i || {{large|इ}} || {{large|ই}} || {{large|ଇ}} || align=left | bending tree |- | {{huge|ᱥ}} || is || /s/ || s || s || {{large|स}} || {{large|স}} || {{large|ସ}} || align=left | plow |- | {{huge|ᱦ}} || ih || /ʔ/, /h/ || ẖ || h || {{large|ह}} || {{large|হ}} || {{large|ହ}} || align=left | hands up |- | {{huge|ᱧ}} || iny || /ɲ/ || ñ || ñ || {{large|ञ}} || {{large|ঞ}} || {{large|ଞ}} || align=left | person pointing towards himself/herself with the left hand |- | {{huge|ᱨ}} || ir || /r/ || r || r || {{large|र}} || {{large|ৰ}} || {{large|ର}} || align=left | sickle used for cutting or reaping |- | {{huge|ᱩ}} || lu || /u/ || u || u || {{large|उ}} || {{large|উ}} || {{large|ଉ}} || align=left | vessel used for preparing food |- | {{huge|ᱪ}} || uch || /c/ || c || c || {{large|च}} || {{large|চ}} || {{large|ଚ}} || align=left | peak of a mountain which is usually high |- | {{huge|ᱫ}} || ud || /t’/, /d/ || d || t’ || {{large|द}} || {{large|দ}} || {{large|ଦ}} || align=left | mushroom |- | {{huge|ᱬ}} || unn || /ɳ/ || ṇ || ṇ || {{large|ण}} || {{large|ণ}} || {{large|ଣ}} || align=left | picture of a flying bee (which Is described by Santali speakers as making this sound) |- | {{huge|ᱭ}} || uy || /j/ || y || y || {{large|य}} || {{large|য়}} || {{large|ୟ}} || align=left | a man bending towards the ground to cut something |- | {{huge|ᱮ}} || le || /e/ || e || e || {{large|ए}} || {{large|এ}} || {{large|ଏ}} || align=left | overflowing rivers changing course |- | {{huge|ᱯ}} || ep || /p/ || p || p || {{large|प}} || {{large|প}} || {{large|ପ}} || align=left | person receiving with both hands |- | {{huge|ᱰ}} || edd || /ɖ/ || ḍ || ḍ || {{large|ड}} || {{large|ড}} || {{large|ଡ}} || align=left | a man with two legs stretching towards his chest and mouth |- | {{huge|ᱱ}} || en || /n/ || n || n || {{large|न}} || {{large|ন}} || {{large|ନ}} || align=left | threshing grains with two legs |- | {{huge|ᱲ}} || err || /ɽ/ || ṛ || ṛ || {{large|ड़}} || {{large|ড়}} || {{large|ଡ଼}} || align=left | a path that turns to avoid an obstruction or a danger |- | {{huge|ᱳ}} || lo || /o/ || o || o || {{large|ओ}} || {{large|ও}} || {{large|ଓ}} || align=left | a mouth when sounding this letter |- | {{huge|ᱴ}} || ott || /ʈ/ || ṭ || ṭ || {{large|ट}} || {{large|ট}} || {{large|ଟ}} || align=left | camel hump |- | {{huge|ᱵ}} || ob || /p’/, /b/ || b || p’ || {{large|ब}} || {{large|ব}} || {{large|ବ}} || align=left | curly hair |- | {{huge|ᱶ}} || ov || /w̃/ || ṅ || w̃ || {{large|ङ}} || {{large|ঙ}} || {{large|ଙ}} || align=left | nasalized |- | {{huge|ᱷ}} || oh || /ʰ/ || h || ([[Consonant|C]])h || {{large|ह}} || {{large|হ}} || {{large|ହ}} || align=left | a man throwing something with one hand |} {{large|ᱛᱷ}} /tʰ/, {{large|ᱜᱷ}} /gʱ/, {{large|ᱠᱷ}} /kʰ/, {{large|ᱡᱷ}} /jʱ/, {{large|ᱪᱷ}} /cʰ/, {{large|ᱫᱷ}} /dʱ/, {{large|ᱯᱷ}} /pʰ/, {{large|ᱰᱷ}} /ɖʱ/, {{large|ᱲᱷ}} /ɽʱ/, {{large|ᱴᱷ}} /ʈʰ/, and {{large|ᱵᱷ}} /bʱ/. ==সংখ্যা== {| class="wikitable" style="text-align: center; " |- ! Digit!! 0!! 1!! 2!! 3!! 4!! 5!! 6!! 7!! 8!! 9 |- | '''Ol Chiki''' || {{large|᱐}} || {{large|᱑}} || {{large|᱒}} || {{large|᱓}} || {{large|᱔}} || {{large|᱕}} || {{large|᱖}} || {{large|᱗}} || {{large|᱘}} || {{large|᱙}} |- | '''Assamese''' || {{large|০}} || {{large|১}} || {{large|২}} || {{large|৩}} || {{large|৪}} || {{large|৫}} || {{large|৬}} || {{large|৭}} || {{large|৮}} || {{large|৯}} |- | '''Devanagari''' || {{large|०}} || {{large|१}} || {{large|२}} || {{large|३}} || {{large|४}} || {{large|५}} || {{large|६}} || {{large|७}} || {{large|८}} || {{large|९}} |- | '''Odia''' || {{large|୦}} || {{large|୧}} || {{large|୨}} || {{large|୩}} || {{large|୪}} || {{large|୫}} || {{large|୬}} || {{large|୭}} || {{large|୮}} || {{large|୯}} |- | '''Persian''' || {{large|۰}} || {{large|۱}} || {{large|۲}} || {{large|۳}} || {{large|۴}} || {{large|۵}} || {{large|۶}} || {{large|۷}} || {{large|۸}} || {{large|۹}} |- |} ==ইউনিক’ড== [[ইউনিক’ড]]ৰ ২০০৮ চনৰ এপ্ৰিলত প্ৰকাশিত ৫.১ সংস্কৰণত অল চিকি লিপিক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। অল চিকি লিপিৰ ইউনিক’ড ব্লকটো U+1C50 ৰ পৰা U+1C7F ক'ড বিন্দুলৈ বিয়পি আছে। {{Unicode chart Ol Chiki}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:নিৰ্মিত লিপি]] [[শ্ৰেণী:চাঁওতাল]] [[শ্ৰেণী:এছীয় লিপি]] a4fdh7cffrybv4rdkxqtyyv2far4ra2 0 49439 645587 381378 2026-10-16T15:09:33Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:এছীয় লিপি]] using [[WP:HC|HotCat]] 645587 wikitext text/x-wiki {{Stub-inline|পোখালি (অসম)}} <!-- Do not add infobox; infobox is incorrect --> '''দেওধাই লিপি''' বৰ্তমানে এক বিলুপ্ত লিপি, যিটো কিছু বিশেষজ্ঞৰ অনুসৰি [[কছাৰী জনগোষ্ঠী]]ৰ মাজত প্ৰচলিত আছিল।<ref name=bodo(बड़ो)>{{Cite news |url=http://www.merinews.com/article/battle-of-the-bodo-language/128494.shtml |date=2007-12-12 |accessdate=2012-04-09 |title=Battle of the Bodo language |publisher=Merinews |archivedate=2013-06-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130612065652/http://www.merinews.com/article/battle-of-the-bodo-language/128494.shtml |deadurl=yes }}</ref> [[বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা]]ই ডিমাপুৰ অঞ্চলৰ পৰা অন্য কোনো লিপিৰ সৈতে মিল নথকা এক লিপিৰ কিছু নমুনা উদ্ধাৰ কৰিছিল আৰু ইয়াক দেওধাই লিপিৰ নামাকৰণ কৰিছিল।<ref name=Gazetteer>{{cite book |url=http://online.assam.gov.in/web/guest%20/people?webContentId=174771 |title=Gazetteer of India Assam State: Vol-01 |chapter=CHAPTER-III PEOPLE |at=Scripts |access-date=2019-01-26 |archivedate=2018-04-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180404011102/http://online.assam.gov.in/web/guest%20/people?webContentId=174771 }}</ref> বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভাৰ অনুসৰি দেওধাই লিপি আৰু প্ৰাচীন [[ব্ৰাহ্মী লিপিৰ]] মাজত মিল দেখা যায়। কছাৰী জনগোষ্ঠীৰ ভাষাসমূহ লিখিবৰ বাবে বিৰ্তমান [[ৰোমান লিপি]] আৰু [[দেৱনাগৰী লিপি]]ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name=Gazetteer /><ref name="Bishnu Rabha's collection of Deodhai script">{{Cite web |url=http://online.assam.gov.in/web/guest%20/people?webContentId=174771 |title=Bishnu Rabha's collection of Deodhai script |access-date=2019-01-26 |archivedate=2018-04-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180404011102/http://online.assam.gov.in/web/guest%20/people?webContentId=174771 |deadurl=yes }}Assam Online</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ভাষা আৰু লিপি]] [[শ্ৰেণী:বড়ো ভাষা]] [[শ্ৰেণী:এছীয় লিপি]] 9je14x7oej3ybyoauynqo1f8hnrode3 0 50636 645658 485101 2026-10-16T18:36:01Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645658 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist |name = অসীমা চেটাৰ্জী |image = Asima Chatterjee.jpg |birth_name = অসীমা মুখাৰ্জী |caption = অসীমা চেটাৰ্জী |birth_date = {{Birth date|1917|9|23|df=yes}} |birth_place = [[কলকাতা|কলিকতা]], ব্ৰিটিছ ভাৰত<br>(বৰ্তমান [[কলকাতা]], ভাৰত) |death_date = {{Death date and age|2006|11|22|1917|9|23|df=yes}} |death_place = [[কলকাতা]], ভাৰত |nationality = ভাৰতীয় |alma_mater = [[কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়]] |field = [[জৈৱ ৰসায়ন]], উদ্ভিদ ৰসায়ন |awards = [[শান্তি স্বৰূপ ভাটনাগৰ বঁটা]], ১৯৬১<br> [[পদ্মভূষণ]], ১৯৭৫ |work_institution = কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয় |religion = }} '''অসীমা চেটাৰ্জী''' (২৩ ছেপ্টেম্বৰ ১৯১৭ &ndash; ২২ নৱেম্বৰ ২০০৬) এগৰাকী ভাৰতীয় জৈৱ ৰসায়ন বিজ্ঞানী। তেওঁ জৈৱ ৰসায়ন আৰু উদ্ভিদ ৰসায়নৰ ক্ষেত্ৰখনলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে জনাজাত।<ref name=IAS>''The Shaping of Indian Science''. p. 1036. Indian Science Congress Association, Presidential Addresses By Indian Science Congress Association. Published by Orient Blackswan, 2003.</ref> তেওঁ বিশেষকৈ ভিংকা এলকালয়ডৰ ওপৰত কৰা গৱেষণাৰ বাবে বিখ্যাত। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ উদ্ভিদ ৰসায়ন অধ্যয়ন কৰি [[মেলেৰিয়া]] আৰু [[মৃগী]] ৰোগৰ ঔষধ উদ্ভাৱন কৰিছিল। তেওঁ ভাৰত উপমহাদেশত উপলব্ধ ঔষধি উদ্ভিদ সমূহক একগোট কৰি লিপিবদ্ধ কৰিছিল। তেওঁ কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা উদ্ভিদজাত দ্ৰব্যৰ ৰসায়ন আৰু কৃত্ৰিম জৈৱ ৰসায়ন বিষয়ত গৱেষণা কৰি ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল। ভাৰতত বিজ্ঞান বিষয়ত ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰা তেওঁ প্ৰথম গৰাকী ভাৰতীয় মহিলা।<ref name="IAS" /> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৯১৭ চনৰ ২৩ ছেপ্টেম্বৰ তাৰিখে ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ বংগ প্ৰদেশৰ কলিকতাত অসীমা চেটাৰ্জীৰ জন্ম হৈছিল।<ref name="Maiden name">{{cite journal|title=The Structure of Verbenalin|first1=Asima.|last1=Chatterjee|first2=Lloyd M.|last2=Parks|date=1 May 2002|journal=Journal of the American Chemical Society|volume=71|issue=6|pages=2249–2250|doi=10.1021/ja01174a506}}</ref> তেওঁৰ পিতৃ ডাঃ ইন্দ্ৰ নাৰায়ণ মুখাৰ্জী আৰু মাতৃ কমলা দেৱী। অসীমা তেওঁলোকৰ জ্যেষ্ঠ সন্তান আছিল।<ref name=":3">{{Cite news|url=https://feminisminindia.com/2017/11/02/asima-chatterjee-pioneer-medicinal-chemistry/|title=Asima Chatterjee And Her Pioneering Work In Medicinal Chemistry {{!}} #IndianWomenInHistory|date=2017-11-02|work=Feminism in India|access-date=2018-01-20|language=en-US}}</ref> কলিকতাৰ এক মধ্যবিত্ত পৰিয়ালত তেওঁ শৈক্ষিক পৰিৱেশৰ মাজত ডাঙৰ হৈছিল।<ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.forbes.com/sites/kionasmith/2017/09/23/todays-google-doodle-honors-chemist-asima-chatterjee/#2dd8a02548a3|title=Today's Google Doodle Honors Chemist Asima Chatterjee|last=Smith|first=K.N.|date=23 September 2017|work=Forbes|access-date=2017-09-23|language=en}}</ref> তেওঁৰ পিতৃ উদ্ভিদ বিজ্ঞান ৰ প্ৰতি বিশেষভাৱে আকৃষ্ট আছিল আৰু তেওঁৰ পৰায়ে অসীমায়ে এই বিষয়ৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হয়।<ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/asima-chatterjee-100-birthday-google-doodle-indian-chemist-science-phd-who-is-a7963381.html|title=First Indian woman in history to be awarded a PhD for science would be 100 today|last=Keating|first=Fiona|date=2017-09-23|work=The Independent|access-date=2017-09-23|language=en-GB}}</ref> তেওঁ ১৯৩৬ চনত কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অন্তৰ্ভুক্ত স্কটিছ চাৰ্চ কলেজৰ পৰা ৰসায়ন বিজ্ঞানত সন্মানসহ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল।<ref>''Some Alumni of Scottish Church College'' in ''175th Year Commemoration Volume'' Scottish Church College, 2008, p. 584</ref><ref name="scotchem.org">[http://www.scotchem.org/alumni_frame_2.htm Chemistry alumni of Scottish Church College] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090406193504/http://www.scotchem.org/alumni_frame_2.htm |date=2009-04-06 }}</ref> ==শিক্ষা আৰু গৱেষণা== অসীমা চেটাৰ্জীয়ে ১৯৩৮ চনত কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা [[জৈৱ ৰসায়ন]]ত স্নাতকোত্তৰ আৰু ১৯৪৪ চনত ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল। বিজ্ঞান বিষয়ত ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰা তেওঁ প্ৰথম গৰাকী ভাৰতীয় মহিলা।<ref name=":0" /> তেওঁৰ ডক্টৰেট গৱেষণাৰ বিষয়বস্তু আছিল উদ্ভিদজাত দ্ৰব্যৰ ৰসায়ন আৰু কৃত্ৰিম জৈৱ ৰসায়ন।<ref name="auto">{{Cite web|url=https://valentinaproject.com/2014/08/06/asima-chatterjee-chemist/|title=Asima Chatterjee, chemist|last=valentinaproject|date=2014-08-06|website=The Valentina Project|access-date=2016-10-11|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161012150641/https://valentinaproject.com/2014/08/06/asima-chatterjee-chemist/|archivedate=2016-10-12|df=}}</ref> তদুপৰি তেওঁ ৱিজকনচিন বিশ্ববিদ্যালয়, মেডিচন আৰু কেলটেকতো গৱেষণা কৰিবলৈ সুযোগ লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite journal|last=Nagarajan|first=K|date=2014|title=History of natural products chemistry in India.|url=https://www.insa.nic.in/writereaddata/UpLoadedFiles/.../Vol49_4_5_KNagarajan.pdf|journal=Indian Journal of History of Science|volume=49|issue=4|pages=377–398|via=}}</ref> তেওঁৰ গৱেষণা ঘাইকৈ উদ্ভিদজাত প্ৰাকৃতিক দ্ৰব্যৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত আছিল। তেওঁ গৱেষণাৰ দ্বাৰা কিম'থেৰাপিৰ, [[মেলেৰিয়া]] আৰু [[মৃগী]]ৰ ঔষধ উদ্ভাৱন কৰিছিল।<ref name="auto"/> তেওঁ প্ৰায় ৪০ বছৰ কাল বিভিন্ন এলকালয়ডৰ ওপৰত গৱেষণা কৰিছিল।<ref name=":2">{{Cite web|url=https://thewire.in/180533/asima-chatterjee-alkaloids-phytomedicine-antimalarial-bhatnagar-google/|title=Asima Chatterjee, the Scientist Who Did So Much More in a Time of Less|last=Jayaraj|first=Nandita|date=|website=The Wire|language=en-GB|access-date=2017-09-23}}</ref><ref name="Basak">{{cite journal|last1=Basak|first1=Swati|title=WOMEN, SCIENCE, EDUCATION AND EMPOWERMENT: ASIMA CHATTERJEE, THE GENIUS LADY|journal=IMPACT: International Journal of Research in Humanities, Arts and Literature|date=May 2015|volume=3|issue=5|pages=133–138|url=http://oaji.net/articles/2015/488-1434793998.pdf|accessdate=23 September 2017|issn=2321-8878|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170923145852/http://oaji.net/articles/2015/488-1434793998.pdf|archivedate=23 September 2017|deadurl=yes}}</ref> তেওঁৰ গৱেষণাৰ পৰা মৃগী ৰোগৰ এটি ঔষধ হল আয়ুষ-৫৬।<ref name=":2" /> অসীমা চেটাৰ্জীয়ে প্ৰায় ৪০০ খন গৱেষণা পত্ৰ বহু ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জাৰ্নেলত প্ৰকাশিত হৈছে।<ref name=":1" /> ==কৰ্মজীৱন== তেওঁ কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অন্তৰ্ভুক্ত লেডী ব্ৰাবৌৰ্ণে কলেজত ৰসায়ন বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক হিচাপে কৰ্মজীৱনৰ পাতনি মেলে। তেওঁ তাত পোন প্ৰথমবাৰৰ বাবে ৰসায়ন বিজ্ঞান বিভাগ আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name=":3" /> ১৯৫৪ চনত তেওঁ কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ইউনিভাৰ্চিটি কলেজ অফ চাইন্সত বিশুদ্ধ ৰসায়নৰ ৰিডাৰ হিচাপে যোগদান কৰে। ==বঁটা আৰু সন্মান== ১৯৬০ চনত অসীমা চেটাৰ্জী ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় বিজ্ঞান একাডেমীৰ ফেল' হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। ১৯৬১ চনত তেওঁ প্ৰথম মহিলা হিচাপে ৰসায়ন বিজ্ঞানত [[শান্তি স্বৰূপ ভাটনাগৰ বঁটা]] লাভ কৰিছিল। তেওঁৰ অৱদানৰ প্ৰতি স্বীকৃতি জনায় [[ভাৰত চৰকাৰ|ভাৰত চৰকাৰে]] ১৯৭৫ তেওঁক ভাৰতৰ তৃতীয় সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান [[পদ্মভূষণ]] বঁটা প্ৰদান কৰে। একে বছৰে তেওঁ ভাৰতীয় বিজ্ঞান কংগ্ৰেছৰ প্ৰথম মহিলা সভাপতি নিৰ্বাচিত হয়। ১৯৮২ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ পৰা ১৯৯০ চনৰ মে' মাহলৈ তেওঁ [[ৰাজ্যসভা]]ৰ মনোনীত সাংসদ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref name=IAS/> ২০১৭ চনৰ ২৩ ছেপ্টেম্বৰ তাৰিখে [[গুগুল|গুগুলে]] তেওঁৰ ১০০ তম জন্মদিন উপলক্ষে এক ডুডুল প্ৰদৰ্শিত কৰিছিল। ==তথ্য উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *[http://www.ias.ac.in/public/Resources/Initiatives/Women_in_Science/Contributors/Chatterjee.pdf অসীমা চেটাৰ্জী: ভাৰতীয় বিজ্ঞান একাডেমী] {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় বিজ্ঞানী]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:পদ্মভূষণ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ৰসায়নবিদ]] [[শ্ৰেণী:বিংশ শতিকাৰ ভাৰতীয় মহিলা বিজ্ঞানী]] oq2wrx5qpnnx0t3gehdyfejdfgzacaf 0 51178 645582 623332 2026-10-16T15:07:29Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:এছীয় লিপি]] using [[WP:HC|HotCat]] 645582 wikitext text/x-wiki {{Short description|অসমৰ পৰম্পৰাগত এক প্ৰকাৰৰ দক্ষিণ-পশ্চিম টাই লিপি}} {{Infobox Writing system |name=লিক টাই-আহোম (𑜎𑜢𑜀𑜫; 𑜄𑜩: 𑜒𑜑𑜪𑜨:) |sample=Tai-Ahom traditional and simplified script.jpg |imagesize = 300px |languages=[[টাই-আহোম ভাষা]], [[অসমীয়া ভাষা]] <ref>http://sealang.net/ahom/</ref> |fam1=[[Proto-Sinaitic alphabet]] |fam2=[[Phoenician alphabet]] |fam3=[[Aramaic alphabet]] |fam4=[[Brāhmī script|Brāhmī]] |time= ১৩ শতিকা &ndash; বৰ্তমান |unicode=[https://www.unicode.org/charts/PDF/U11700.pdf U+11700&ndash; U+1173F] |iso15924=Ahom (338), Ahom, Tai Ahom |note=none |caption=ওপৰত পৌৰাণিক আহোম লিপি আৰু তলত ইউনিকড আহোম লিপিত লিখা খ্বম টাই-আহোম|type=[[ধ্বনিগত বৰ্ণমালা লিপি]]|sisters=[[টাই লে লিপি]]|altname=অসমাখৰ|children={{Hlist|পৌৰাণিক আহোম পাণ্ডুলিপি|[[আহোম (ইউনিকড ব্লক)|ইউনিকড আহোম লিপি]]}}}} '''লিক টাই-আহোম''' ({{lang-en|Tai Ahom Script}}) বা '''অসমাখৰ''' হ'ল এক প্ৰকাৰৰ লিপি যাক [[টাই-আহোম ভাষা]] আৰু কিছু ক্ষেত্ৰত [[অসমীয়া ভাষা]] লিখাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>...same text in Ahom script (asamaksara). For example, etadartha-vijnapakam-acamaksarena-paraprasthe (the same meaning is carried by what is rendered in acamaksarena on the other page); etadarthakam-asamksaram-etad-apara-prstha (to get this meaning in asamksara, it is there on the other page) (বৰা মহেন্দ্ৰ (১৯৮১). ''The Evolution of Assamese Script''. [[যোৰহাট]], [[অসম]]: [[অসম সাহিত্য সভা]] পৃষ্ঠা: ১১-১২)</ref><ref name="Diller">Diller, A. (1993). Tai Languages. In ''International Encyclopedia of Linguistics'' (Vol. 4, pp. 128-131). Oxford, UK: Oxford University Press.</ref> এই লিপি [[টাই-আহোম জনগোষ্ঠী]]য়ে ব্যৱহাৰ কৰে। [[অসম|অসমৰ]] [[বুৰঞ্জী]] সমূহ এই লিপিত লিখা হৈছিল।<ref>বৰুৱা (১৯৩০) (টাই-আহোম ভাষা, ইংৰাজী ভাষা ভাষাত), টাই-আহোম-বুৰঞ্জী, বেপ্টিষ্ট মিছন প্ৰেছ, কলকাতা </ref> == ইতিহাস == {{See|টাই-আহোম ভাষা }} টাই-আহোম লিপি [[চীনদেশ|চীনদেশৰ]] টাই নোৱা সকলৰ লিপিৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা বুলি বিশেষজ্ঞ সকলে মত প্ৰকাশ কৰে। নোৱা লিপিৰ সৈতে টাই-আহোম লিপিৰ যথেষ্ট সাদৃশ্যত আছে। পাছত চীনৰ চৰকাৰে ইয়াক উন্নত কৰাত ই দেখাত টাই-আহোম লিপিতকৈ অলপ বেলেগ হৈ পৰে যদিও প্ৰাচীন পুথি বোৰত ব্যৱহাৰ হোৱা লিপি সমূহ প্ৰায় একে হয়।<ref name="Diller" /><ref name="French">French, M. A. (1994). Tai Languages. In ''The Encyclopedia of Language and Linguistics'' (Vol. 4, pp. 4520-4521). New York, NY: Pergamon Press Press.</ref> এই ভাষাৰ পৌৰাণিক পুথি সমূহ টাই-আহোম ভাষাত লিখা [[সাঁচিপাত|সাঁচিপাতৰ]] পুথি। টাই-আহোম ভাষা উৎপত্তি মূল কাৰণ আছিল টাই-আহোমসকলে চীনৰ [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰান্ত]] অঞ্চল (পূৰ্বৰ পূব [[মু'ঙ মাও]]) এৰি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা|ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকালৈ]] অহা।<ref name="Court">Court, C. (1996). Introduction. In P. T. Daniels & W. Bright (Eds.) ''The World's Writing Systems'' (pp. 443). Oxford: Oxford University Press.</ref> <ref name="Spread">Court, C. (1996). The spread of Brahmi Script into Southeast Asia. In P. T. Daniels & W. Bright (Eds.) ''The World's Writing Systems'' (pp. 445-449). Oxford: Oxford University Press.</ref> এই ভাষাৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে প্ৰিণ্ট ফণ্ট নিৰ্মাণ কৰা হল। এই ফণ্টক টাই-আহোম-অসমীয়া-ইংৰাজী শব্দকোষত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="Stars">Terwiel, B. J., & Wichasin, R. (eds.), (1992). ''Tai Ahoms and the stars: three ritual texts to ward off danger''. Ithaca, NY: Southeast Asia Program.</ref> ===অনুবাদ=== ====প্ৰাৰম্ভিক প্ৰচেষ্টা==== টাই-আহোম পুথি সমূহৰ অনুবাদৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰচেষ্টা ১৯শ শতিকাৰ সময়ত ব্ৰিটিছ বিষয়া এছ. এণ্ডল আৰু ই. এ. গেইট দ্ৱাৰা গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ দ্বাৰা হৈছিল।<ref name="gait1906">{{Cite book |last=Gait |first=E.A. |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/historyofassam00gait |publisher=Thacker, Spink & Co. |year=1906 |location=Calcutta |access-date=2025-03-31|page=v–vi}}</ref> ====আধুনিক অনুবাদ প্ৰযুক্তি==== আধুনিক অনুবাদৰ প্ৰচেষ্টা ২০ আৰু ২১ শতিকাত পুনৰ আৰম্ভ হয়। এই অনুবাদত টাই-আহোম-অসমীয়া অভিধান, বুৰঞ্জী, আৰু অন্যান্য ঐতিহাসিক গ্ৰন্থসমূহত পোৱা তথ্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰা হয়। ই-অভিলেখ সংৰক্ষণৰ প্ৰচেষ্টাত ব্ৰিটিছ লাইব্ৰেৰীৰ Endangered Archives Programme (EAP373) উদ্যোগে ২০০৮-২০১০ সময়সীমাত টাই-আহোম পান্ডুলিপি ডিজিটেলাইজ কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="eap373">{{Cite web |title=Preserving the Ahom Manuscripts of Assam, India |url=https://eap.bl.uk/project/EAP373 |website=Endangered Archives Programme, British Library |access-date=2025-03-31 }}</ref> এই উদ্যোগত প্ৰায় ৭৩৫টা পান্ডুলিপি ডিজিটেল ৰূপত সংৰক্ষণ কৰা হয়, যাৰ ভিতৰত টাই-আহোম ভাষাত লিখা ৰাজনৈতিক, ধৰ্মীয়, আৰু সামাজিক ঘটনাৰ বিৱৰণ পোৱা যায়। == লিপিৰ বিশেষত্ব == অধিকাংশ অবুগীদাচীয় (abugidasic) লিপিৰ দৰে টাই-আহোম লিপিৰ প্ৰতিটো আখৰত /a/ নিহিত স্বৰ থাকে।<ref>{{cite web | url=https://www.unicode.org/L2/L2012/12309r-n4321r.pdf | title=N4321R: Revised Proposal to add the Ahom Script in the SMP of the UCS | first1=Martin | last1=Hosken | first2=Stephen | last2=Morey | publisher=ISO/IEC JTC1/SC2/WG2 | date=2012-10-23 }}</ref> অন্য স্বৰ সমূহক বিশেষণৰ প্ৰয়োগ কৰি সূচায় বিশেষণৰ সো বাওঁ ওপৰ তলত দেখা যায় যদিও ৰাগৰ তথ্য লিপিত দেখা নাযায়। অন্য টাই সকলৰ লিপিৰ দৰে টাই-আহোম লিপিৰ দুটামান টাই বিশেষত্ব হ'ল : * প্ৰসঙ্গ ক্ৰিয়া উপসৰ্গ শব্দ ক্ৰম<ref name="Diller" /><ref name="Blake" /> * একপদীয় মূল<ref name="Diller" /><ref name="French" /><ref name="Hongladarom">Hongladarom, K. (2005). Thai and Tai Languages. In ''Encyclopedia of linguistics'' (Vol. 2, pp. 1098-1101). New York, NY: Fitzroy Dearborn.</ref><ref name="Blake" /> * বিশ্লেষণাত্মক বাক্য ৰচনা<ref name="Blake">Blake, B. J. (1994). Language Classification. In ''The Encyclopedia of Language and Linguistics'' (Vol. 4, pp. 1952-1957). New York, NY: Pergamon Press Press.</ref> যেতিয়া টাই-আহোম ভাষা কোৱা বা লিখা যায় তেতিয়া কিছুমান কথা ব্যাখ্যাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। ক্ৰিয়াৰ কাল নাথাকে আৰু সংজ্ঞাত বহুবচন নাথাকে। সময়ৰ বিষয়ে ক্ৰিয়া,ক্ৰিয়াৰ আগত থকা সহায়ক বা ক্ৰিয়াৰ শৃঙ্খলাৰ দ্বাৰা জানিব পৰা যায়। টাই-আহোম লিপি যথেষ্ট জটিল হয় কাৰণ লিপিত স্বৰ ৰাগৰ বিষয়ে উল্লেখ নাথাকে আৰু এটা ব্যঞ্জন বৰ্ণ এটা শব্দত কেবল এবাৰেই লিখিব পৰা যায়।<ref name="Hongladarom" /> সামান্য শব্দ সমূহ ছুটি কৰিব পৰা যায় আৰু এটা প্ৰাৰম্ভিক ব্যঞ্জনৰ সৈতে কেবাটাও শব্দ একেলেথাৰিয়ে সংকুচিত কৰিব পৰা যায়।<ref name="Stars" /> <gallery> File:The Ahom script.png|টাই-আহোম লিপিৰ চানেকি File:Tai Script of Ahom Kingdom.jpg|গুৱাহাটীৰ ইতিহাস আৰু প্ৰত্নতাত্বিক অধ্যয়ন বিভাগৰদ্বাৰা সংৰক্ষিত টাই-আহোম লেখনি File:Siu-nyut-pha coin.jpg|[[চুন্যৎফা]]ই প্ৰচলন কৰা টাই-আহোম লিপি অংকিত মোহৰ </gallery> == বৰ্ণ আৰু সংখ্যা == অন্যান্য আবুগিদাৰ দৰে, প্ৰতিটো ব্যঞ্জনবৰ্ণৰ অন্তৰ্গত স্বৰ /a/ ধৰা হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.unicode.org/L2/L2012/12309r-n4321r.pdf |title=N4321R: Revised Proposal to add the Ahom Script in the SMP of the UCS |first1=Martin |last1=Hosken |first2=Stephen |last2=Morey |publisher=ISO/IEC JTC1/SC2/WG2 |date=2012-10-23}}</ref> অন্য স্বৰবৰ্ণবোৰ চিহ্ন (diacritic) যোগে দেখুওৱা হয়, যি ব্যঞ্জনৰ ওপৰ, তলত, বাওঁফালে বা সোঁফালে লিখা হয়। লিপিটোৱে স্বৰভাৱৰ সৈতে ভাষাত থকা স্বৰধ্বনিৰ পৰা পৃথকভাৱে টোন ধ্বনি সূচায় নোৱাৰে।<ref name="Stars" /> === ব্যঞ্জনবৰ্ণ === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ আহোম ব্যঞ্জনবৰ্ণ ! কা !! খা !! ঙা !! না !! টা |- | 𑜀 || 𑜁 || 𑜂 || 𑜃 || 𑜄 |- ! পা !! ফা !! বা !! মা !! য়া |- | 𑜆 || 𑜇 || 𑜈 || 𑜉 || 𑜊 |- ! ছা !! থা !! ৰা !! লা !! চা |- | 𑜋 || 𑜌 || 𑜍 || 𑜎 || 𑜏 |- ! ঞা !! থ !! হা !! আ !! দা |- | 𑜐 || 𑜌 || 𑜑 || 𑜒 || 𑜓 |} === মধ্যবৰ্ণ === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ মধ্যবৰ্ণ (Medial consonants) ! ল !! ৰ !! সংযুক্ত ৰ (ligating) |- | ◌𑜝 || ◌𑜞 || ◌𑜟 |} === স্বৰবৰ্ণ === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ আহোম স্বৰবৰ্ণ ! আ !! আ !! ই !! ঈ !! উ !! ঊ !! এ !! ঐ !! অ' !! ঔ !! অম |- | 𑜠 || 𑜡 || ◌𑜢 || ◌𑜣 || ◌𑜤 || ◌𑜥 || 𑜦 || ◌𑜩 || ◌𑜨 || ◌𑜧 || ◌𑜪 |} ব্যঞ্জনবৰ্ণৰ অন্তৰ্গত স্বৰ নাথাকিবলৈ বিৰাম (virama) চিহ্ন “◌𑜫” ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="Unicode">{{Cite web |url=https://www.unicode.org/L2/L2012/12309r-n4321r.pdf |title=Revised Proposal to add the Ahom Script in the SMP of the UCS |first1=Stephen |last1=Morey |first2=Martin |last2=Hosken |publisher=Unicode |date=2012}}</ref> === চিহ্নসমূহ === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ চিহ্ন আৰু যতিচিহ্ন ! ক্ষুদ্ৰ অংশ বিভাজক !! অংশ বিভাজক !! অনুচ্ছেদ বিভাজক !! বিস্ময়বোধক চিহ্ন |- | 𑜼 || 𑜽 || 𑜾 || 𑜿 |} === সংখ্যা === {{Main|টাই-আহোম সংখ্যা পদ্ধতি}} আহোম লিপিত নিজস্ব সংখ্যাসমূহ আছে:<ref name="Unicode" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ আহোম সংখ্যা ! ০ !! ১ !! ২ !! ৩ !! ৪ !! ৫ !! ৬ !! ৭ !! ৮ !! ৯ !! ১০ !! ২০ |- | 𑜰 || 𑜱 || 𑜲 || 𑜳 || 𑜴 || 𑜵 || 𑜶 || 𑜷 || 𑜸 || 𑜹 || 𑜺 || 𑜻 |} ==ইউনিক’ড== {{মূল|আহোম (ইউনিকড ব্লক)}} ২০১৫ চনৰ জুন মাহত টাই-আহোম লিপিক [[ইউনিক’ড]]ৰ ৮.০ সংস্কৰণৰ যোগেদি অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। টাই-আহোম লিপিৰ ইউনিক’ড ব্লক হৈছে U+11700&ndash; U+1173F: {{Unicode chart Ahom}} == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == উৎস প্ৰসংগ == * {{cite book |ref=harv |last1=Terwiel |first1=B J |last2=Wichasin |first2=R |year=1992 |title=Tai Ahoms and the stars: three ritual texts to ward off danger |url=https://books.google.com/books?id=as1TI8XEbrUC |location=Ithaca, NY |publisher=SEAP Publications}} {{refend}} == বাহ্যিক সংযোগ == # [https://en.glosbe.com/en/aho ইংৰাজীৰ পৰা টাই-আহোমলৈ অনলাইন অভিধান - গ্ল'চবে] # [http://www.omniglot.com/writing/ahom.htm Ahom] at [http://www.omniglot.com/writing/ Omniglot.com -- A guide to writing systems] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:টাই-আহোম সাহিত্য]] [[শ্ৰেণী:টাই-আহোম ভাষা]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ভাষা আৰু লিপি]] [[শ্ৰেণী:আহোম বৰ্ণমালা]] [[শ্ৰেণী:এছীয় লিপি]] ah7ol9hqhx08k57xrw0cuca62ooju5c 14 54247 645509 565770 2026-10-16T13:43:01Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] using [[WP:HC|HotCat]] 645509 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জনগোষ্ঠী অনুসৰি ব্যক্তিসকল]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয়]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] fqrzydp4pn6aq7vb8wn3wnbr5npw4ny 0 58895 645643 559895 2026-10-16T17:45:46Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645643 wikitext text/x-wiki {{rough translation}}{{Infobox person|name=অভিষেক বচ্চন|image=Abhishek Bachchan.jpg|caption=২০১৫ ত বচ্চন|native_name=|birth_name=অভিষেক বচ্চন|birth_date={{birth date and age|df=yes|1976|2|5}}|birth_place=[[মুম্বাই|বোম্বাই]], [[মহাৰাষ্ট্ৰ]], [[ভাৰত]] (বৰ্তমান [[মুম্বাই]])|occupation=অভিনেতা, উৎপাদক|years_active=২০০০–বৰ্তমান|spouse={{marriage|[[ঐশ্বৰ্যা ৰায় বচ্চন]]|2007}}|children=১|parents=[[অমিতাভ বচ্চন]] <br/> [[জয়া বচ্চন]]|family=চাওক [[বচ্চন পৰিয়াল]]|signature=Signature of Abhishek Bachchan.svg|signature_size=60px}} '''অভিষেক বচ্চন''' ({{Lang-en|Abhishek Bachchan}}, {{Lang-hi|अभिषेक बच्चन}}; জন্ম: [[৫ ফেব্ৰুৱাৰী]] ১৯৭৬) হ'ল এগৰাকী [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]] অভিনেতা আৰু [[চলচ্চিত্ৰ]] নিৰ্মাতা, যি কৰ্মৰ বাবে তেখেত বলিউডত পৰিচিত। বচ্চন পৰিয়ালৰ এজন সদস্য, তেখেত অভিনেতা [[অমিতাভ বচ্চন]] আৰু [[জয়া বচ্চন|জয়া বচ্চনৰ]] পুত্ৰ। ২০০০ চনত [[জে পি দত্ত]]ৰ যুদ্ধ চলচ্চিত্ৰ 'ৰিফিউজি'ৰে বচ্চনে তেওঁৰ অভিনয়ৰ সূচনা কৰিছিল আৰু এক ডজনৰ বেছি ছবিত অভিনয় কৰিছিল যি নেকি সমালোচনা আৰু বাণিজ্যিক ব্যৰ্থতা দুয়োটাই আছিল। তেখেতলৈ প্ৰথম বাণিজ্যিক সাফল্য ২০০৪-ৰ একচন চলচ্চিত্ৰ 'ধুম' আৰু 'ৰান' [[চলচ্চিত্ৰ]]ই লৈ আহে, যি তেওঁৰ পেচাত সম্ভাৱনাবোৰৰ বদলি কৰি দিয়ে। 'যুৱা' (২০০৪), 'চৰকাৰ' (২০০৫), আৰু 'কভি আলবিদা না কেহনা' (২০০৬) চলচ্চিত্ৰত তেওঁৰ অভিনয়ৰ বাবে বচ্চন সমালোচকসকলৰ পৰা প্ৰশংসা লাভ কৰিছিল, যিটোৰ বাবে তেওঁ একেৰাহে তিনিবাৰ শ্ৰেষ্ঠ সহ-অভিনেতাৰ '[[ফিল্মফেয়াৰ বঁটা]]' অৰ্জন কৰে। ২০০৭ চনত অভিষেক বচ্চনে [[মণি ৰত্নম|মণি ৰত্নমৰ]] গুৰু চলচ্চিত্ৰত ধীৰুভাই আম্বানিৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ [[ফিল্মফেয়াৰ বঁটা]]ৰ বাবে মনোনয়ন পাইছিল। বাণিজ্যিকভাৱে সফল কমেডি তথা ড্ৰামা চলচ্চিত্ৰটো বচ্চনে অগ্ৰণী তথা সহায়ক ভূমিকা পালন কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হ'ল 'বাণ্টি ঔৰ বাবলি' (২০০৫), 'চৰকাৰ' (২০০৫), 'ব্লাফমাষ্টাৰ!' (২০০৫), 'কভি অলবিদা না কেহনা' (২০০৬), 'গুৰু' (২০০৮), 'ঝুম বৰাবৰ ঝুম' (২০০৭), 'দোস্তনা' (২০০৮), 'বোল বচ্চন' (২০১২), 'হেপ্পী নিউ ইয়েৰ' (২০১৪), আৰু 'হাউচফুল থ্ৰী' (২০১৬) আদি। তেওঁৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জন কৰা মুক্তিপ্ৰাপ্ত একচন চলচ্চিত্ৰৰ মাজত "ধুম" (২০০৪), "ধুম টু" (২০০৬) আৰু "ধুম থ্ৰী" (২০১৩) অন্তৰ্ভুক্ত আছে।<ref>{{cite web|url=https://boxofficeindia.com/actor.php?actorid=48|title=Abhishek Bachchan|website=Box Office India|access-date=22 September 2018}}</ref> তেওঁৰ তিনিটা ফিল্মফেয়াৰ বঁটাৰ উপৰিও, কৌতুক-নাটক 'পা' (২০০৯) প্ৰযোজনাৰ বাবে বচ্চন হিন্দীত শ্ৰেষ্ঠ ফিচাৰ ফিল্মৰ বাবে [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] অৰ্জন কৰিছিল। ২০০৭ চনত তেখেত অভিনেত্ৰী [[ঐশ্বৰ্য ৰায়]]ৰ লগত বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়, যাৰ লগত তেওঁৰ এগৰাকী কন্যা সন্তান আছে।<ref>{{cite news|url=http://www.india.com/buzz/aishwarya-rai-bachchan-and-abhishek-bachchan-10th-wedding-anniversary-a-look-at-their-love-story-2043371/|title=Aishwarya Rai Bachchan and Abhishek Bachchan 10th wedding anniversary: A look at their love story|date=28 July 2017|accessdate=28 July 2017}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.huffingtonpost.in/2016/09/07/did-aishwarya-rai-bachchan-really-ever-marry-a-tree_a_21467010/|title=Did Aishwarya Rai Bachchan Really Ever Marry A Tree?|date=7 September 2016|work=HuffPost India|access-date=16 May 2018|language=en-IN}}</ref> == প্ৰাথমিক জীৱন == [[চিত্ৰ:Bachchan_Parivar.jpg|thumb|অভিষেক বচ্চন (সোঁফাল) তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ [[অমিতাভ বচ্চন|অমিতাভ]] আৰু [[জয়া বচ্চন|জয়া]] ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৪ চনত। ]] অভিষেক বচ্চন ১৯৭৬ চনৰ [[৫ ফেব্ৰুৱাৰী]]ত [[মুম্বাই]]ত [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]] [[চলচ্চিত্ৰ]] প্ৰবীণ অভিনেতা [[অমিতাভ বচ্চন]] আৰু [[জয়া বচ্চন]] (বিবাহৰ পূৰ্বে জয়া ভাদুৰী), এগৰাকী দক্ষ অভিনেতা হিচাপে জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁৰ এগৰাকী ভগ্নী আছে, নাম 'শ্বেতা'। তেওঁৰ ককা 'হৰিবংশ ৰায় বচ্চন' [[হিন্দী সাহিত্য|হিন্দী সাহিত্যৰ]] নয়ী কবিতা সাহিত্য আন্দোলনৰ এগৰাকী প্ৰখ্যাত কবি আৰু [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ [[এলাহাবাদ বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধ্যাপক আছিল, তেওঁৰ আইতা, 'তেজী বচ্চন' আছিল এগৰাকী সমাজ কৰ্মী। তেওঁৰ পৰিয়ালৰ আদি নাম ‘‘শ্ৰীবাস্তৱ", "বচ্চন" তেওঁৰ ককাকৰ দ্বাৰা ব্যৱহৃত কলমৰ নাম। যি নহওক, [[অমিতাভ বচ্চন]] যেতিয়া চলচ্চিত্ৰত প্ৰৱেশ কৰিছিল, তেতিয়া তেখেত তেওঁৰ দেউতাকৰ কলমৰ নামত এইটো ব্যৱহাৰ কৰিছিল। বচ্চন তেওঁৰ দেউতাকৰ আবাদী বৰণৰ,<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2001-10-20/india/27258405_1_kayastha-allahabad-samajwadi-party|work=The Times of India|title=SP looks up to Big B with an eye on Kayastha votes|date=20 October 2001|access-date=2020-04-15|archivedate=2012-11-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121106070213/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2001-10-20/india/27258405_1_kayastha-allahabad-samajwadi-party|deadurl=yes}}</ref> মাকৰ পৰা বেঙলী। আৰু তেওঁৰ পিতামহৰ পৰা পঞ্জাবী বংশগত - যিসকল ভাৰত বিভাজনৰ আগত ফয়চালাবাদৰ পৰা [[মুম্বাই]]লৈ গুচি আহিছিল।<ref name="Teji">{{cite web|url=http://www.in.com/news/entertainment-news/fullstory-amitabh-bachchan-reminisenses-his-mothers-lohri-festival-stories-17078997-6bb96a8fe84ccb55a201702d925af7a339fb6c0d-rhp.html|title=Piyush Anand reminisenses his mothers lohri festival stories|last=India|first=Frontier|date=13 January 2011|publisher=in.com|page=1|accessdate=10 February 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110713022342/http://www.in.com/news/entertainment-news/fullstory-amitabh-bachchan-reminisenses-his-mothers-lohri-festival-stories-17078997-6bb96a8fe84ccb55a201702d925af7a339fb6c0d-rhp.html|archivedate=13 July 2011|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/slideshows/people/take-a-peek-at-the-business-political-landscape-of-marriages/nikhil-nanda-shweta-bachchan/slideshow/19118743.cms|work=The Times of India|title=Nikhil Nanda & Shweta Bachchan – Take a peek at the business & political landscape of marriages|access-date=2020-04-15|archivedate=2015-11-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151110233547/http://economictimes.indiatimes.com/slideshows/people/take-a-peek-at-the-business-political-landscape-of-marriages/nikhil-nanda-shweta-bachchan/slideshow/19118743.cms|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1652689_1652372_1652359,00.html|work=Time|title=India|date=15 August 2007|access-date=15 April 2020|archivedate=28 August 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130828025414/http://www.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1652689_1652372_1652359,00.html|deadurl=yes}}</ref> তেওঁৰ মাতামহ আছিল বিখ্যাত লেখক তথা কবি 'তৰুণ কুমাৰ ভাদুড়ি'। [[তৰুণ কুমাৰ ভাদুড়ি]] এখন বিখ্যাত গ্ৰন্থ "অবিশপ্ত চম্বল (অভিশপ্ত চম্বল) লিখিছিল, সেইঠাইৰ সাংবাদিক/লেখক হিচাপে তেওঁৰ অভিজ্ঞতাৰ বিৱৰণ। এই গ্ৰন্থটো ভাৰতৰ [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]] চলচ্চিত্ৰ প্ৰতিষ্ঠানৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত প্ৰায় সকলো ডকাইত-সংক্ৰান্ত বোলছবিবোৰক কেঁচামাল আৰু অনুপ্ৰেৰণা সৰবৰাহ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.bharatwaves.com/portal/modules/piCal/index.php?action=View&event_id=0000008569|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930140031/http://www.bharatwaves.com/portal/modules/piCal/index.php?action=View&event_id=0000008569|url-status=dead|archive-date=30 September 2011|title=Jaya Bhaduri Bachchan|publisher=Bharatwaves.com|accessdate=9 January 2013|archivedate=30 September 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110930140031/http://www.bharatwaves.com/portal/modules/piCal/index.php?action=View&event_id=0000008569|deadurl=yes}}</ref> অভিষেক [[মুম্বাই]]ৰ জামনাবাই নৰসী স্কুল আৰু বোম্বাই স্কটিচ স্কুল, মডাৰ্ন স্কুল, বসন্ত বিহাৰ, নতুন দিল্লীত আৰু চুইজাৰল্যাণ্ডৰ আইগলন কলেজত পঢ়ে।<ref>[http://indianexpress.com/photos/entertainment-gallery/happy-birthday-abhishek-bachchan-jr-turns-38/#abhi3 Happy Birthday Abhishek! Bachchan Jr. turns 38]. 'The Indian Express'</ref> ইয়াৰ পিছত তেখেত বষ্টন বিশ্ববিদ্যালয়ত পঢ়া-শুনা কৰিছিল কিন্তু তাৰ পৰা কোনো ডিগ্ৰী লোৱা নাই আৰু পৰৱৰ্তীকালত তেখেত বলিউড জগতলৈ আহে।<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodmantra.com/news/bollywood-stars-who-lived-abroad/9060/|title=Bollywood Stars Who Lived Abroad|publisher=Bollywoodmantra.com|date=30 May 2012|accessdate=9 January 2013|archivedate=4 August 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120804233332/http://www.bollywoodmantra.com/news/bollywood-stars-who-lived-abroad/9060/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.jamactors.com/jamactors/abhishekbachchan.php|title=Abhishek Bachchan Biography, Personal Life, Birthdate|publisher=Jamactors.com|accessdate=11 June 2013|archivedate=12 December 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131212052202/http://www.jamactors.com/jamactors/abhishekbachchan.php|deadurl=yes}}</ref> তেখেত ৯ বছৰ বয়সত ডিচলেক্সিয়া ৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল।<ref>{{Cite news|last=Alves|first=Glynda|url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/these-celebs-dont-let-their-disabilities-hold-them-back/articleshow/45120460.cms|title=These celebs don't let their disabilities hold them back|date=12 November 2014|work=The Economic Times|access-date=21 February 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.timesnownews.com/health/article/abhishek-bachchan-struggled-with-dyslexia-as-a-child-signs-and-symptoms-your-child-is-dyslexic-causes-treatment/377635|title=Abhishek Bachchan was diagnosed with dyslexia at age 9: All you need to know about this learning disorder|website=www.timesnownews.com|language=en|access-date=21 February 2020|date=6 March 2019}}</ref> == পেচা == অভিষেক বচ্চন ৫০ খনৰো বেছি [[চলচ্চিত্ৰ|চলচ্চিত্ৰত]] অভিনয় কৰিছে, প্ৰধান আৰু সহায়ক উভয় চৰিত্ৰত। === ২০০০–২০০৩ === ২০০০ চনত, জে পি দত্তৰ যুদ্ধ নাটক ৰিফিউজিত [[কৰিণা কাপুৰ]]ৰ লগত অভিনয় কৰিছিল, যিয়ে এইখন চলচ্চিত্ৰৰ দ্বাৰা আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল, ইয়াৰ মাজত পুৰুষৰ নেতৃত্বৰ ভূমিকাত অভিনয় কৰিছিল বচ্চন। যদিও চলচ্চিত্ৰখন বক্স অফিচত কেৱল মধ্যভাৱে ভাল অভিনয় কৰিছিল, বচ্চন আৰু কাপুৰ দুয়োজন তেওঁলকৰ অভিনয়ৰ বাবে ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰিছিল। চলচ্চিত্ৰ সমালোচক তৰণ আদৰ্শে লিখিছে, "অনাগত বছৰবোৰত এগৰাকী দক্ষ অভিনেতাৰ আবিৰ্ভাবৰ বাবে তেওঁৰ সকলো গুণ আছে। আনকি তেওঁৰ অভিষেকৰ চলচ্চিত্ৰও অভিষেক এগৰাকী দুৰ্দান্ত অভিনেতা হৈ আহিছিল আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰ নাম লৈকে জীয়াই আছে।"<ref>{{cite web|last=Adarsh|first=Taran|url=http://www.bollywoodhungama.com/eemicro/criticreview/id/540318|website=Bollywood Hungama|title=Refugee|date=15 December 2000|accessdate=23 August 2014}}</ref> ২০০১ চনত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰ 'কভি খুচি কভি গ'ম...' চলচ্চিত্ৰতো এখন ছবি কেমেৰাৰ বাবে বচ্চন শুটিং কৰিছিল, এইটো এটা দৃশ্য মাত্ৰ আছিল যিটো পিছলৈ গৈ চলচ্চিত্ৰটোৰ সম্পাদনা কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/abhishek-bachchan-kareena-kapoor-k3g-deleted-scene-1040527-2017-09-08|title=Flashback Friday: Did you know Abhishek Bachchan was in Kabhi Khushi Kabhie Gham?|date=8 September 2017|website=India Today|language=en|access-date=13 March 2020}}</ref> 'ৰিফিউজি' হোৱাৰ পিছত, বচ্চন এনে এখন ধাৰাবাহিকভাৱে বেয়া অভিনীত ছবিত অভিনয় কৰিছিল যেটো বক্স অফিচত ছাপ পেলাওতে ব্যৰ্থ হৈছিল। যিকেই নহওক, 'সুৰজ আৰ. বৰজাতিৰ' ৰোমাণ্টিক নাটকীয় 'মেইনে প্ৰেম কী দিৱানি হুঁ (২০০৩') ত তেওঁৰ অভিনয় তেওঁক শ্ৰেষ্ঠ সহায়ক অভিনেতাৰ [[ফিল্মফেয়াৰ বঁটা]]ৰ বাবে প্ৰথম মনোনয়ন অৰ্জন কৰিছিল আৰু [[মণি ৰত্নম]]ৰ ৰাজনৈতিক নাটক "যুৱা" (২০০৪)ত অভিনয়ৰ বাবে পিছৰ বছৰ তেখেত এই বঁটাটো অৰ্জন কৰিছিল। === ২০০৪–২০০৯ === বচ্চন হিন্দী চলচ্চিত্ৰত নিজকে অধিক ভালকৈ প্ৰতিষ্ঠিত কৰিছিল। ব্লকবাষ্টাৰ একচন থ্ৰীলাৰ ধুম (২০০৪) মুম্বইৰ পুলিচ অফিচাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল, তেখেত উদয় চোপ্ৰা, জন আব্ৰাহাম, [[ঈশা দেউল]] আৰু ৰিমি সেন চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে। তেওঁৰ পিছৰ দুখন চলচ্চিত্ৰ হ'ল 'ফিৰ মিলেঙে' (২০০৪) আৰু 'নাচ' (২০০৪)। ২০০৫ চনত বচ্চনৰ প্ৰথম মুক্তিপ্ৰাপ্ত ক্ৰাইম কৌতুক 'বাণ্টি ঔৰ বাবলি' আছিল, ইয়াত তেখেত আৰু [[ৰাণী মুখাৰ্জী]] উপাধী কণক শিল্পী জোটৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল যিসকল ভালেমান সফল উত্তৰাধিকাৰী আছিল। চলচ্চিত্ৰখন ২০০৫ চনৰ দ্বিতীয় সৰ্বোচ্চ-উপাৰ্জনকাৰী [[বলিউড চলচ্চিত্ৰ]] হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ পায় আৰু তেওঁক শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটাৰ বাবে মনোনীত কৰে। এই চলচ্চিত্ৰত তেওঁৰ দেউতা [[অমিতাভ বচ্চন]], যিয়ে প্ৰধান পুলিচ জোটটোক ঘনিষ্ঠভাৱে অনুসৰণ কৰি এজন পুলিচ অফিচাৰৰ ভূমিকাত অভিনয় কৰিছিল তেওঁৰ লগত। তেওঁৰ প্ৰথম পেচাদাৰ সহযোগিতা হিচাপে চিহ্নিত হৈছে। ইয়াৰ পিছত বচ্চনক 'ৰাম গোপাল ভাৰ্মাৰ' ৰাজনৈতিক নাটক চৰকাৰত দেখা গৈছিল, যিটো বক্স অফিচত এটা মধ্য সাফল্য আছিল। অস্থিৰ ৰাজনীতিকৰ (তেওঁৰ দেউতা [[অমিতাভ বচ্চন]] অভিনয় কৰিছে) নৈতিকভাৱে খাঁটি ল'ৰা হিচাপে তেওঁৰ অভিনয় সমালোচকসকলৰ পৰা সমালোচনা কৰাৰ লগতে শ্ৰেষ্ঠ সহায়ক অভিনেতাৰ বাবে একেৰাহে দ্বিতীয় [[ফিল্মফেয়াৰ বঁটা]] লাভ কৰে। তেওঁৰ পিছৰ দুটা মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ 'ডাচ' (২০০৫) আৰু 'ব্লাফমাষ্টাৰ!' (২০০৫) দুয়োখন মধ্যভাৱে সফল হৈছিল, কিন্তু বৰ বেছি সমালোচনা কৰিব পৰা হোৱা নাই। কৰ্ণ জোহৰৰ সমালোচিত প্ৰশংসিত ৰোমাণ্টিক নাটক 'কভী আলভিদা না কেহনা' (২০০৬) -ত অভিনয়ৰ বাবে বচ্চন পিছৰ তৃতীয় ফিল্মফেয়াৰ বঁটা জিকিছিল, এইটো বৈবাহিক কুফৰ সম্পৰ্কিত বিতৰ্কিত বিষয়টোৰ সন্মুখিন হৈও এইটো মধ্য বাণিজ্যিক সাফল্য হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। বচ্চন এনে এজন ব্যক্তিৰ ভূমিকাত অভিনয় কৰিছিল যাৰ পত্নি (ৰাণী মুখাৰ্জী) তেওঁলোকৰ বিবাহত অসন্তুষ্ট, আৰু সেইবাবে তেওঁৰ বন্ধুৰ ([[শ্বাহৰুখ খান]]) লগত তেওঁৰ সম্পৰ্কৰ সূচনা হয় যিয়ে তেওঁৰ পত্নিৰ ([[প্ৰীতি জিণ্টা]]) লগত তেওঁৰ বিবাহত অসন্তুষ্টও হয়। ইয়াৰ পিছত বচ্চন ঐশ্বৰ্যৰ ৰায়ৰ বিপৰীতত অভিনয় কৰিছিল ৰোমাঞ্চ পিৰিয়ড "উমৰাও জান", ১৯৮১ চনত ৰেখা আৰু ফাৰক সেখ অভিনীত একে নামৰ চলচ্চিত্ৰটোৰ পুনঃ তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। চলচ্চিত্ৰটো প্ৰধান হিচাপে একে স্তৰৰ প্ৰশংসা অৰ্জন কৰিবলৈ বিফল হৈছিল আৰু এইটো বাণিজ্যিক বিলতাও আছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁক "ধুম টু" (২০০৬)ত দেখা গৈছিল, য'ত তেওঁক আৰু উদয় চোপ্ৰাৰ প্ৰধান "ধুম" (২০০৪)ৰ পৰা তেওঁলোকৰ চৰিত্ৰবোৰ উত্তৰত নতুন অভিনেতা সদস্য হৃতিক ৰোশন, [[ঐশ্বৰ্য ৰায়]] আৰু বিপাশা বসুৰ লগত অভিনয় কৰিছিল। ছবিটো ২০০৬ চনৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী বলিউডৰ চলচ্চিত্ৰ হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ পাইছিল, কিন্তু কিছু সমালোচক মন্তব্য কৰিছিল যে বচ্চন তেওঁৰ সহশিল্পী ৰোশনৰ পৰা "কেৱলমাত্ৰ এজন সমৰ্থক খেলুৱৈ" হৈ গৈছিল।<ref>{{cite web|last=Masand|first=Rajeev|url=http://ibnlive.in.com/news/masands-verdict-go-dhoom-2/26974-8-1.html|website=IBN Live|title=Masand's Verdict: Go 'Dhoom 2'|date=26 November 2006|accessdate=23 August 2014|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121127115503/http://ibnlive.in.com/news/masands-verdict-go-dhoom-2/26974-8-1.html|archivedate=27 November 2012}}</ref> [[মণি ৰত্নম|মণি ৰত্নমৰ]] "গুৰু" (২০০৭)-ত তেওঁৰ অভিনয়ৰ বাবে বচ্চন ভাল সমালোচিত প্ৰশংসা লাভ কৰিছিল, লাহে লাহে বিশাল ব্যৱসায়ৰ ধীৰুভাই আম্বানিৰ জীৱনৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি।"<ref name="rediff2007">{{cite web|last=Sen|first=Raja|url=http://www.rediff.com/movies/2007/jan/12guru.htm|website=Rediff India Abroad|title=Watch 'Guru' for the actors|date=12 January 2007}}</ref> চলচ্চিত্ৰত [[ঐশ্বৰ্য ৰায়|ঐশ্বৰ্য ৰায় বচ্চন]] (বিয়াৰ পিছত তেওঁলোকৰ প্ৰথম পেচাদাৰ সহযোগিতা), আৰ. মাধৱন, মিঠুন চক্ৰবৰ্তী, [[বিদ্যা বালান]], আৰু আৰ্য বাব্বৰৰ লগত তেখেত অভিনয় কৰিছিল। চলচ্চিত্ৰটো বক্স অফিচত বিশাল বাণিজ্যিক সাফল্য অৰ্জন কৰিছিল। তেওঁৰ পিছৰ চলচ্চিত্ৰটো আছিল [[প্ৰীতি জিণ্টা]], ববি দেউল, লাৰা দত্তৰ লগত ডাঞ্চ কমেডি 'ঝুম বৰাবৰ ঝুম' (২০০৭)। ছবিটো বক্স অফিচ ইণ্ডিয়া দ্বাৰা গড় হিচাপত ঘোষণা কৰা হৈছিল আৰু বিদেশত এইটো মধ্য সাফল্য আছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁক চলচ্চিত্ৰ কেন্দ্ৰৰ অভিনেত্ৰী ৰাণী মুখাৰ্জীৰ প্ৰেমৰ আগ্ৰহ হিচাপে মহিলা কেন্দ্ৰিক নাটক 'লগা চুনাৰি মেঁ দাগ' (২০০৭)ত এটা সৰু চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিবলৈ দেখা গৈছে। ২০০৮ চনত বচ্চনৰ প্ৰথম মুক্তি লাভ কৰা চলচ্চিত্ৰটো আছিল ৰাম গোপাল ভাৰ্মাৰ 'চৰকাৰ ৰাজ', য'ত তেখেত আৰু তেওঁৰ পিতৃ [[অমিতাভ বচ্চন]] চৰকাৰ (২০০৫)ৰ পৰা তেওঁৰ ভূমিকাবোৰ প্ৰতিবিম্বিত কৰিছিল আৰু তেওঁৰ পত্নি ঐশ্বৰ্য ৰায় বচ্চন নতুন সংযোজন হিচাপে অভিনেতাত প্ৰৱেশ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰটো বক্স অফিচত সফল হিচাপে প্ৰমাণিত হৈছিল আৰু শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটাৰ বাবে মনোনীত হয়। তেওঁৰ পিছৰ মুক্তি লাভ কৰা কল্পিত এডভেঞ্চাৰ ফিল্ম 'দ্ৰোণ' (২০০৮), যিটো সমালোচক তথা বাণিজ্যিকভাৱে দুয়ো ক্ষেত্ৰতে এটা ডাঙৰ বিফলতা আছিল। ইয়াৰ পিছত বচ্চনক দোস্তানাত দেখা গৈছিল (২০০৮), দুজন পুৰুষ (বচ্চন আৰু জন আব্ৰাহাম) সম্পৰ্কত এটা ৰোমাণ্টিক কৌতুক যিসকল এগৰাকী ছোৱালী ([[প্ৰিয়ংকা চোপ্ৰা]])ৰ লগত থকাৰ অনুমতি দিয়াৰ বাবে সমকামী হোৱাৰ ভাও কৰে, কিন্তু তেওঁলক দেখিব পায় যে তেওঁলোক দুয়োজনেই তেওঁৰ প্ৰেমত পৰিছে। [[চলচ্চিত্ৰ]]টো বক্স অফিচত এটা ডাঙৰ সাফল্য লাভ কৰিছিল আৰু শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটাৰ বাবে মনোনীত হৈছিল। ২০০৯-ত বচ্চনৰ প্ৰথম মুক্তি লাভ কৰা চলচ্চিত্ৰটো দিল্লি-চিক্স, যিটো সমালোচকসকলৰ পৰা স্নেহময় প্ৰতুত্তৰ লাভ কৰিছিল। পিছৰ বছৰত তেওঁক পাৰিবাৰিক নাটকীয় "পা"ত দেখা গৈছিল, যিটোত তেখেত প্ৰযোজনাও কৰিছিল। চলচ্চিত্ৰটোৰ প্লটটো এজন ডেকাৰ ([[অমিতাভ বচ্চন]]) কেন্দ্ৰিক, যিয়ে প্ৰেজিয়াৰিয়াত ভুগি থাকে, যাৰ মা-দেউতা অভিষেক বচ্চন আৰু [[বিদ্যা বালান]] অভিনয় কৰিছিল। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা হিচাপে তেওঁৰ কৰ্মৰ বাবে, বচ্চন হিন্দীত শ্ৰেষ্ঠ ফিউচাৰ ফিল্মৰ বাবে [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] লাভ কৰিছিল। === ২০১০–বৰ্তমান === [[চিত্ৰ:Abhi_2013.jpg|thumb|২০১৩ চনত ধুম থ্ৰী-ৰ প্ৰচাৰমূলক অনুষ্ঠানত বচ্চন]] সমালোচনা তথা বাণিজ্যিকভাৱে ব্যৰ্থ চাৰিখন চলচ্চিত্ৰ লৈ তেওঁৰ পেচাত এটা সংক্ষিপ্ত হেঁচা পৰিছিল।<ref>{{cite web|last=Havewala|first=Aspi|url=http://blogs.timesofindia.indiatimes.com/line-of-sight/the-half-ticket-career-of-abhishek-bachchan/|website=Times of India|title=The half ticket career of Abhishek Bachchan|date=14 May 2011|accessdate=23 August 2014}}</ref> এই চলচ্চিত্ৰবোৰ আছিল 'থ্ৰীলাৰ ৰাৱন' (২০১০), সামাজিক নাটক 'খেলে হম জী জানে চে' (২০১০), একচন থ্ৰীলাৰ 'গেম' (২০১১) আৰু উত্তৰাধিকাৰী থ্ৰীলাৰ 'প্লেয়াৰ্চ' (২০১২)। কেৱল 'দম মাৰো দম' সেই বছৰতে দুৰ্দান্ত অভিনয় কৰিছিল আৰু বক্স অফিচত গড় ভিত্তি ঘোষণা কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত বচ্চন ৰোহিত শেঠিৰ কমেডি 'বোল বচ্চন' (২০১২) ত মুখ্য ভূমিকা পালন কৰিছিল, যিটো সমালোচকসকলৰ পৰা মিশ্ৰ সমালোচনা পোৱাৰ পিছতো বক্স অফিচত এটা প্ৰধান ব্লকবাষ্টাৰ আছিল। চলচ্চিত্ৰ সমালোচক অনুপমা চোপ্ৰা বচ্চনক 'চলচ্চিত্ৰৰ এটা ভাল অংগ' বুলি অভিহিত কৰিছিল আৰু মন্তব্য কৰিছিল যে "আনকি এটা এলুহুৱা আৰু দৃঢ়তাৰ লগত নিম্নচৰিত এটা স্ক্ৰিপ্টও আলোকিত কৰিবলৈ সক্ষম হয়।"<ref>{{cite web|last=Chopra|first=Anupama|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/reviews/anupama-chopra-s-review-bol-bachchan/article1-884509.aspx|website=Hindustan Times|title=Anupama Chopra's review: Bol Bachchan|date=7 July 2012|accessdate=23 August 2014|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141107042529/http://www.hindustantimes.com/entertainment/reviews/anupama-chopra-s-review-bol-bachchan/article1-884509.aspx|archivedate=7 November 2014}}</ref> বচ্চন তেওঁৰ ভূমিকাৰ বাবে ভালেমান বঁটা পাইছিল (স্ক্ৰিন তথা আইআইএফএ সহ)। ইয়াৰে বচ্চন 'ধুম থ্ৰী' (২০১৩)ত উপস্থিত হয়, ইয়াত তেখেত আৰু 'উদয় চোপড়াৰ' আগৰ দুটা 'ধুম' চলচ্চিত্ৰৰ ভূমিকাবোৰৰ প্ৰতুত্তৰ দিছিল। চিৰিজৰ এই কিস্তিত তেওঁলক [[আমিৰ খান]] তথা [[কেটৰিনা কাঈফ]]ৰ লগত যোগ দিছিল। চলচ্চিত্ৰ যেতিয়া এটা প্ৰধান ব্লকবাষ্টাৰ হৈ উঠিছে, বেছিভাগ সমালোচক মন্তব্য কৰিছিল যে খানৰ দ্বাৰা বচ্চনৰ অভিনয়ক এৰাই গৈছে।<ref>{{cite web|last=Chute|first=David|url=https://variety.com/2013/film/reviews/film-review-dhoom-3-1200983530/|website=Variety|title=Film Review: 'Dhoom: 3'|date=21 December 2013|accessdate=12 July 2015}}</ref> 'ধুম থ্ৰী' বৰ্তমানত সৰ্বকালৰ আটাইতকৈ বেছি আয় কৰা হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ মাজত আছে। ইয়াৰ পিছত বচ্চনক [[শ্বাহৰুখ খান]]ৰ দ্বিতীয় নেতৃত্বৰ ভূমিকাত অভিনয় কৰা 'ফাৰাহ খানৰ' ব্লকবাষ্টাৰ 'হেপী নিউ ইয়াৰত' এটা মিউজিকেল সৰ্বচ্চো চলচ্চিত্ৰ তালিকাত দেখা গৈছে। ছবিত [[শ্বাহৰুখ খান]], [[দীপিকা পাডুকন]], চনু সুদ, বোমান ইৰানি, বিভান শাহ আৰু জেকি শ্ৰফৰ এক দল নায়কৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। তাৰপিছত বচ্চনক ২০১৫ চনৰ পাৰিবাৰিক-নাটক অল ইজ ৱেলত দেখা গৈছিল, যি নেকি বক্স অফিচত ব্যৰ্থ হৈছিল। বচ্চনৰ ২০১৬ চনৰ প্ৰথম মুক্তি লাভ কৰা কমেডি 'হাউচফুল থ্ৰী' আছিল, ২০১২ চনৰ চলচ্চিত্ৰ 'হাউচফুল টু'-ৰ চিক্যুয়েল ছবিটো বক্স অফিচত সফল হৈছিল।<ref name="exp">{{Cite web|title=Housefull 3 box office collections: Akshay Kumar's movie grosses Rs. 100 crore worldwide in mere three days|work=The Indian Express|date=4 June 2016|accessdate=6 June 2016|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/housefull-3-box-office-collections-akshay-kumar-jacqueline-fernandez-movie-business-fantastic-start-2834002/}}</ref> পৰ্দাৰ পৰা ২ বছৰৰ বাবে আঁতৰ হোৱাৰ পিছত, অভিষেক অনুৰাগ কাশ্যপৰ মনমৰ্জিয়ান অভিনীত মুখ্য ভূমিকাত অভিনয় কৰিছিল যিটো চেপ্টেম্বৰ ২০১৮-ত মুক্তি পাইছিল আৰু বক্স অফিচত সফল হৈছিল। মনমৰ্জিয়ানৰ পিছত অভিষেক এটা সঞ্জয় লীলা ভনসালী প্ৰযোজনাত পুৰুষ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিব বিচাৰিছিল, যিটো কবি চাহিৰ লুধিয়ানভি আৰু লেখক [[অমৃতা প্ৰীতম]]ৰ প্ৰেমৰ গল্প লৈ এখন জীৱনীমূলক চলচ্চিত্ৰ আছিল।<ref>{{Cite news|url=http://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/abhishek-bachchan-finalized-sanjay-leela-bhansalis-sahir-ludhianvi-biopic/|title=WHAT? Abhishek Bachchan finalized for Sanjay Leela Bhansali's Sahir Ludhianvi biopic? - Bollywood Hungama|last=Hungama|first=Bollywood|date=26 July 2017|work=Bollywood Hungama|access-date=8 September 2017|language=en-US}}</ref> একেখন ছবিত [[ইৰফান খান]]ৰ নাম লৈ আগত আলোচনা হৈছিল, কিন্তু পিছত এই চৰিত্ৰটো অভিষেকৰ হৈ গৈছিল।<ref>{{Cite news|url=https://www.thequint.com/entertainment/bollywood/irrfan-khan-and-priyanka-chopra-lead-sahir-ludhianvi-biopic|title=Irrfan & Priyanka Will Bring Alive the Sahir Ludhianvi Biopic|work=The Quint|access-date=8 September 2017|language=en}}</ref> মহিলা নেতৃত্বৰ বাবে, [[প্ৰিয়ংকা চোপ্ৰা]]লৈ যোগাযোগ কৰা হৈছিল, কিন্তু তেখেত এই প্ৰকল্পটো প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল।<ref>{{Cite news|url=https://www.bollywoodbubble.com/bollywood-gossips/priyanka-refuses-sanjay-leela-bhansalis-sahir-ludhianvi-biopic/|title=Priyanka refuses Sanjay Leela Bhansali's Sahir Ludhianvi biopic? {{!}} Bollywood Bubble|date=27 August 2017|work=Bollywood Bubble|access-date=8 September 2017|language=en-US}}</ref> এইবাৰ এই ছবিত পত্নি ঐশ্বৰ্য ৰায় বচ্চনৰ লগত জোঠ বান্ধি যাব অভিষেক।<ref>{{Cite news|url=http://www.deccanchronicle.com/entertainment/bollywood/040917/no-priyanka-chopra-aishwarya-abhishek-for-sahir-ludhianvi-biopic.html|title=Not Priyanka but Aishwarya opposite Abhishek in Sahir Ludhianvi biopic?|date=4 September 2017|work=deccanchronicle.com/|access-date=8 September 2017|language=en}}</ref> ২০১০-ৰ পিছত, এই ছবিটো তেওঁলকৰ নৱম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে আকৌ একেলগে জোঠবদ্ধ হয়। 2019 ছেপ্টেম্বৰত, বচ্চন কুকি গুলতি পৰিচালিত দি বিগ বুলৰ চিত্ৰগ্ৰহণ আৰম্ভ কৰিছিল<ref>{{cite news|title='The Big Bull': Abhishek Bachchan's film produced by Ajay Devgn goes on floors|url=https://www.dnaindia.com/bollywood/report-the-big-bull-abhishek-bachchan-s-film-produced-by-ajay-devgn-goes-on-floors-2790188/amp|accessdate=31 December 2019|work=[[DNA India]]|date=16 September 2019}}</ref>, যিটো ২০২০ চনৰ [[২৩ অক্টোবৰ]]ত মুক্তি কৰা হব।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/the-big-bull-abhishek-bachchans-drops-a-new-poster-of-his-next-film-to-release-on-23rd-october/articleshow/74113914.cms|title='The Big Bull': Abhishek Bachchan drops a new poster; film to release on 23rd October|website=The Times of India|date=13 February 2020|access-date=14 February 2020}}</ref> তেওঁক ৰেড চিলিজ বিনোদন প্ৰযোজনাত দেখা পোৱা যাব বব বিশ্বাস, যিটো মজিয়াত চলিব আৰু ২০২০ চনত মুক্তি লাভ কৰিব।<ref>{{cite news|title='Bob Biswas': Abhishek Bachchan to play the titular role in Kahaani's prequel co-produced by Shah Rukh Khan|url=https://www.dnaindia.com/bollywood/report-bob-biswas-abhishek-bachchan-to-play-the-titular-role-in-kahaani-s-prequel-co-produced-by-shah-rukh-khan-2803189/amp|accessdate=25 November 2019|work=DNA|date=25 November 2019}}</ref> ২০২০ চনৰ ২৪ এপ্ৰিল মুক্তিৰ বাবে 'লুডু' নামৰ এটা 'টি-চিৰিজ' আৰু অনুৰগ বসু প্ৰ’ডাকচন ছবিতও তেখেত অভিনয় কৰিব।<ref>{{cite news|title=Anurag Basu's upcoming film Ludo featuring Abhishek Bachchan, Rajkummar Rao to release on 24 April 2020- Entertainment News, Firstpost|url=https://www.firstpost.com/entertainment/anurag-basus-upcoming-film-ludo-featuring-abhishek-bachchan-rajkummar-rao-to-release-on-24-april-2020-7831531.html|accessdate=27 December 2019|work=Firstpost|date=27 December 2019|language=en}}</ref> == ক্ৰীড়া উদ্যোগ == অভিষেক বচ্চন 'প্ৰো কাবাডি লীগৰ' ফ্ৰেঞ্চাইজি দল জয়পুৰ পিংক পেন্থাৰ্চ আৰু [[ইণ্ডিয়ান চুপাৰ লীগ]]ৰ ফুটবল দল চেন্নাইয়েন এফচি সহ-কিনিছিল।<ref>[http://www.deccanchronicle.com/140507/entertainment-bollywood/gallery/abhishek-bachchan-launches-nba-store "Abhishek Bachchan launches NBA store"]. 'Deccan Chronicle'.</ref><ref>[http://indiatoday.intoday.in/story/abhishek-bachchan-pro-kabaddi-team-jaipur-pink-panthers-kabaddi-league/1/362828.html "Jaipur Pink Panthers – Abhishek Bachchan's Pro Kabaddi team"]. 'India Today'.</ref><ref>{{cite web|url=http://sports.ndtv.com/indian-super-league-2014/news/231171-isl-chennaiyin-fc-launches-jersey-ozone-group-principal-sponsor|title=ISL: Chennaiyin FC Launches Jersey, Ozone Group Principal Sponsor|archive-url=https://web.archive.org/web/20141009211150/http://sports.ndtv.com/indian-super-league-2014/news/231171-isl-chennaiyin-fc-launches-jersey-ozone-group-principal-sponsor|date=9 October 2014|work=ndtv.com|archive-date=9 October 2014|access-date=15 April 2020|archivedate=9 October 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141009211150/http://sports.ndtv.com/indian-super-league-2014/news/231171-isl-chennaiyin-fc-launches-jersey-ozone-group-principal-sponsor|deadurl=yes}}</ref> ২০১৪ চনত, জয়পুৰ পিঙ্ক পেন্থাৰচ ২০১৪ চনত অনুষ্ঠিত প্ৰথম চেম্পিয়নশিপ জিকিছিল।<ref>[http://ibnlive.in.com/news/jaipur-pink-panthers-win-pro-kabaddi-league-title/495504-5-23.html "Jaipur Pink Panthers win Pro Kabaddi League title"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140901222741/http://ibnlive.in.com/news/jaipur-pink-panthers-win-pro-kabaddi-league-title/495504-5-23.html |date=2014-09-01 }}. CNN-IBN.</ref> চেন্নাইয়েন এফচি আইএচএল ২০১৫ আৰু ২০১৮ জিকিছে। == অনান্য কৰ্ম == ২০০৫ চনত, তেখেত তামিল পৰিচালক মণি ৰত্নমৰ ষ্টেজ স্ব’, নেত্ৰু, ইন্দ্ৰু, নালাইৰ এটা অংশ আছিল, যি ইভেণ্টটো দি বানিয়ান নামত এটা স্বেচ্ছাসেৱী সংস্থা যিটো চেন্নাইৰ গৃহহীন মহিলাসকলৰ পুনৰ্বাসনৰ বাবে স্বেচ্ছাসেৱী সংস্থা হিচাপে অৰ্থ সংগ্ৰহৰ চেষ্টা কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2005/jun/15mani.htm|title=Mani Ratnam to direct Star Vijay's extravaganza|publisher=Rediff|date=15 June 2005|accessdate=9 January 2013}}</ref> ২০০৮ চনৰ গ্ৰীষ্মত, বচ্চন, তেওঁৰ পত্নি, তেওঁৰ দেউতা, অভিনেতা প্ৰীতি জিণ্টা, ঋতিষ দেশমুখ, আৰু মাধুৰী দীক্ষিত অভিনয় কৰিছিল "অবিস্মৰণীয় ৱাৰ্ল্ড ট্যুৰ" মঞ্চ প্ৰযোজনাত। প্ৰথম পাত [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]], [[কানাডা]], [[ত্ৰিনিদাদ]] আৰু লণ্ডনক আচ্ছাদিত কৰা হৈছিল। বচ্চন তেওঁৰ দেউতাৰ সংস্থাৰ কাৰ্যকৰী তথা প্ৰশাসনিক কাৰ্যক্ৰমতো জড়িত আছিল, যিয়ে মূলত এবিচিএল নামত পৰিচিত, আৰু ৱিজক্ৰেফট ইণ্টাৰনেচনাল এণ্টাৰটেইনমেণ্ট প্ৰাইভেট লিমিটেডৰ লগত নামটো এবি কৰ্প’ৰেচন লিমিটেড ৰাখিছিল। লিমিটেড, অবিস্মৰণীয় উন্নত উত্পাদন।<ref>{{cite web|url=http://www.earthtimes.org/articles/show/149172.html|title=Amitabh-Abhishek planning world tour together : India Entertainment|publisher=Earthtimes.org|accessdate=13 November 2008|archivedate=18 September 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120918203902/http://www.earthtimes.org/articles/show/149172.html|deadurl=yes}}</ref> ২০১১ চনত, বচ্চন নাগৰিক [[শিক্ষা]] প্ৰচাৰৰ অংশ হিচাপে ভাৰতত মাদক সেবনৰ সচেতনতা প্ৰচাৰ কৰিছিল। অভিনেতা সচেতনতা দিৱস প্ৰতিযোগিতা আৰম্ভ কৰিছিল, যিটো দেশৰ মাদকদ্ৰব্য নিয়ন্ত্ৰণ ব্যুৰোৰ ৰজত জয়ন্তী উদযাপন কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://indiatoday.intoday.in/site/gallery/anti-drugs-rally-abhishek-bachchan-bollywood-youth/1/4436.html|title=Abhishek Bachchan promotes anti-drugs campaign|work=[[India Today]]|accessdate=15 April 2011|archivedate=14 July 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110714185519/http://indiatoday.intoday.in/site/gallery/anti-drugs-rally-abhishek-bachchan-bollywood-youth/1/4436.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-04-15/bollywood/29417955_1_drugs-substances-deepika-padukone|title=Abhi's takes part in an anti-drugs campaign|accessdate=15 April 2011|work=The Times of India|date=15 April 2011|archivedate=26 September 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120926144051/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-04-15/bollywood/29417955_1_drugs-substances-deepika-padukone|deadurl=yes}}</ref> == প্ৰতিষ্ঠানৰ বাণিজ্যিক মুখপাত্ৰ == এলজি হোম এপ্লায়েঞ্চচ,<ref>{{cite news|author=Omkar Sapre|agency=TNN|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2008-02-28/news/27724010_1_brand-ambassador-abhishek-bachchan-lg-electronics-india|title=LG to drop Abhishek Bachchan as brand ambassador|work=The Economic Times|date=28 February 2008|accessdate=9 January 2013|archivedate=5 May 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130505184427/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2008-02-28/news/27724010_1_brand-ambassador-abhishek-bachchan-lg-electronics-india|deadurl=yes}}</ref> আমেৰিকান এক্সপ্ৰেচ ক্ৰেডিট কাৰ্ড,<ref>{{cite web|url=http://www.exchange4media.com/news/story.aspx?Section_id=3&News_id=23488|title=American Express ropes in Abhishek Bachchan as brand ambassador for Platinum Club|publisher=Exchange4media.com|date=8 November 2006|accessdate=9 January 2013|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141129162620/http://www.exchange4media.com/news/story.aspx?Section_id=3&News_id=23488|archivedate=29 November 2014}}</ref> ভিডিঅ’কন ডিটিএইচ,<ref>{{cite web|author=Satish Sundaresan, Bollywood Hungama|url=http://entertainment.oneindia.in/bollywood/news/2010/abhishek-ambassador-videocon-090310.html|title=Abhishek becomes Brand Ambassador for Videocon DTH|publisher=OneIndia|date=9 March 2010|accessdate=9 January 2013|archivedate=10 May 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130510163617/http://entertainment.oneindia.in/bollywood/news/2010/abhishek-ambassador-videocon-090310.html|deadurl=yes}}</ref> মটোৰোলা মোবাইল,<ref>{{cite web|url=http://www.indiantelevision.com/release/y2k6/june/junerel11.htm|title=Motorola unveils first Indian Motostar: Abhishek Bachchan|publisher=Indiantelevision.com|date=4 June 2006|accessdate=9 January 2013}}</ref> ফোৰ্ড ফিয়েষ্টা<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodmantra.com/news/abhishek-bachchan-ford-fiesta-s-brand-ambassador/1028/|title=Abhishek Bachchan Ford Fiesta's Brand Ambassador &#124; Abhishek Bachchan|publisher=Bollywoodmantra.com|date=8 November 2005|accessdate=9 January 2013|archivedate=30 December 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131230233721/http://www.bollywoodmantra.com/news/abhishek-bachchan-ford-fiesta-s-brand-ambassador/1028/|deadurl=yes}}</ref> আৰি আইডিয়া চেলুলাৰৰ<ref>{{cite web|url=http://businessofcinema.com/bollywood-news/idea-signs-abhishek-bachchan-for-3-years/20376|title=Idea signs Abhishek Bachchan for 3 years|publisher=Businessofcinema.com|date=24 December 2012|accessdate=9 January 2013}}</ref> নিচিনা পণ্য ব্ৰাণ্ডৰ ৰাজ-দূত আছিল বচ্চন। ২০০৯ চনত, অভিষেক বচ্চনক এনডিটিভি টেকলাইফ বঁটা, ২০০৯-ত "বৰ্ষৰ শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাণ্ড ৰাজ-দূত" বঁটাৰ বিজয়ী ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.sify.com/movies/abhishek-bachchan-is-best-brand-ambassador-of-the-year-news-bollywood-kkfsb6fddia.html|title=Abhishek Bachchan is Best Brand Ambassador of the Year|publisher=Sify|date=4 May 2009|accessdate=19 January 2013}}</ref> এডেস্ক ইণ্ডিয়া, ট্যাম মিডিয়া ৰিচাৰ্চৰ এটা বিভাগ জানুৱাৰী-ডিচেম্বৰ ২০১০-ৰ সময়কালৰ চেলিব্ৰিটি ব্ৰাণ্ডৰ সমীক্ষা লৈ এটা গৱেষণা চলাইছিল, য’ত অভিষেক বচ্চন এণ্ডোৰ্চমেণ্ট চাৰ্কিটৰ ৪১.৫% চলচ্চিত্ৰ অভিনেতাসকলৰ মাজত ৭.৭% চেয়াৰ বিজ্ঞাপন ভলিউমৰে "পাই" খায়।<ref>{{cite web|url=http://daily.bhaskar.com/article/ENT-abhishek-tops-the-celebrity-brand-endorsement-survey-2009764.html|title=Abhishek tops the celebrity brand endorsement survey|publisher=daily.bhaskar.com|date=11 April 2011|accessdate=9 January 2013|archivedate=13 December 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121213223241/http://daily.bhaskar.com/article/ENT-abhishek-tops-the-celebrity-brand-endorsement-survey-2009764.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hindustantimes.com/News-Feed/Entertainment/Brand-Bachchan/Article1-700375.aspx|title=Brand Bachchan|work=Hindustan Times|date=21 May 2011|accessdate=9 January 2013|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121013004027/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/Entertainment/Brand-Bachchan/Article1-700375.aspx|archivedate=13 October 2012}}</ref> অভিষেক বচ্চন তেওঁৰ পত্নি [[ঐশ্বৰ্য ৰায়]] বচ্চনক লৈ ২০১৩ চনৰ অক্টোবৰত টিটিকে প্ৰষ্টিজৰ ব্ৰাণ্ড ৰাজ-দূত হৈছিল।<ref>[http://articles.economictimes.indiatimes.com/2013-09-30/news/42536797_1_ttk-prestige-smart-kitchen-brand-ambassadors "TTK signs Aishwarya, Abhishek Bachchan as brand ambassadors"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141219162330/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2013-09-30/news/42536797_1_ttk-prestige-smart-kitchen-brand-ambassadors |date=2014-12-19 }}. 'timesofindia-economictimes'. 30 September 2013</ref> ২০১৪ চনত, তেখেত "অবহেলিত ক্ৰান্তীয় ৰোগ"ৰ বাবে গ্লোবাল নেটৱাৰ্কৰ END7 প্ৰচাৰ ব্ৰাণ্ডৰ ৰাজ-দূত হৈছিল। এই অভিযানৰ লক্ষ্য হ'ল ২০২০ চনৰ মাজত সাতটা ভিন্ন গ্ৰীষ্ম মণ্ডলীয় ৰোগ নিৰ্মূল কৰা।<ref>{{cite news|last=Rajagopal|first=Divya|title=Abhishek Bachchan to promote campaign on tropical diseases|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-02-11/news/47235819_1_abhishek-bachchan-goodwill-ambassador-ntds|newspaper=The Economic Times|date=11 February 2014|access-date=2020-04-15|archivedate=2014-03-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140308031147/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-02-11/news/47235819_1_abhishek-bachchan-goodwill-ambassador-ntds|deadurl=yes}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == [[চিত্ৰ:Aishwarya_With_Abhishek.jpg|right|thumb|২০১৪ চনত পত্নি ঐশ্বৰ্য ৰায়ৰ লগত বচ্চন]] ২০০২ চনৰ অক্টোবৰত, তেওঁৰ দেউতা অমিতাভ বচ্চনৰ ৬০ তম জন্মদিনৰ অনুষ্ঠানত অভিষেক আৰু অভিনেত্ৰী কৰিশমা কাপুৰ তেওঁলোকৰ বিবাহৰ চুক্তি ঘোষণা কৰে।<ref name="intoday">{{cite web|url=http://headlinestoday.intoday.in/site/headlines_today/ProgrammesShow?catName=On%20the%20Couch%20with%20Koel&video=0&contentId=76652&catId=58&p=8&rLL=64|title=17 flops set me straight|publisher=Headlines Today|accessdate=15 October 2010}}{{Dead link|date=September 2018|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> ২০০৩ চনৰ জানুৱাৰী মাহত এই বিবাহৰ চুক্তি বন্ধ হৈ যায়। 'ধুম টু'-ৰ চিত্ৰগ্ৰহণৰ সময়ত বচ্চন ঐশ্বৰ্য ৰায়ৰ প্ৰেমত পৰিছিল,<ref>{{cite web|title=Abhishek details his love story with Aishwarya|url=http://www.sawfnews.com/Bollywood/40440.aspx|accessdate=25 January 2012|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120126152659/http://www.sawfnews.com/bollywood/40440.aspx|archivedate=26 January 2012}}</ref> যদিও দুয়োজনেই ইতিমধ্যে "ধাই অক্ষৰ প্ৰেম কে" (য’ত তেওঁৰ দীৰ্ঘকালীন প্ৰেমিক, [[চলমান খান]], এটা সংক্ষিপ্ত কেমিঅ’ কৰিছিল) আৰু "কুচ না কহো"ত একেলগে উপস্থিত হৈছিলেন। বচ্চন আৰু ৰায় ১৪ জানুৱাৰী ২০০৭ ত তেওঁলকৰ বিবাহ চুক্তি ঘোষণা কৰিছিল যিটো পিছত তেওঁৰ দেউতা [[অমিতাভ বচ্চন]]ৰ দ্বাৰা নিশ্চিত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/-it-was-sudden...but-this-is-the-21st-century-one-must-be-prepared--/21032/|title=It was sudden...but this is the 21st century, one must be prepared|work=The Indian Express|date=16 January 2007|accessdate=9 January 2013}}</ref> ৰায় যি বণ্ট সম্প্ৰদায়ৰ, সেই ঐতিহ্যবাহী [[হিন্দু]] আচাৰ অনুসৰি ২০০৭ চনৰ [[২০ এপ্ৰিল]]ত এই দম্পতী বিবাহ কৰিছিল। [[মুম্বাই]]ৰ জুহুত বচ্চনৰ বাসভবন, 'প্ৰত্যক্ষ' এখন ব্যক্তিগত অনুষ্ঠানত এই বিবাহৰ অনুষ্ঠান হৈছিল,<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2007/apr/20wed.htm|title=Abhishek arrives on horseback for wedding|publisher=Rediff|date=31 December 2004|accessdate=19 January 2013}}</ref> কিন্তু বিনোদন মিডিয়া তেওঁক প্ৰচণ্ডভাৱে আচ্ছন্ন কৰিছিল। এই দম্পতী ২০০৯ চনৰ চেপ্টেম্বৰত "দি ওপৰাহ ৱিনফ্ৰে শ্ব"ত উপস্থিত হৈছিল,<ref>{{cite web|url=http://movies.rediff.com/report/2009/sep/30/ash-abhishek-on-oprah.htm|title=Rediff|publisher=Rediff.com|date=30 September 2009|accessdate=11 June 2013}}</ref> আৰু ব্ৰেনজিলিনাতকৈ বেছি বিখ্যাত হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://zeenews.india.com/entertainment/celebrity/oprah-calls-abhishek-kareena-more-famous-than-brangelina_42269.htm|title=Abhishek kisses kareena navel|publisher=Zeenews.india.com|accessdate=11 June 2013|date=30 September 2009}}</ref> তেওঁলকক ভাৰতীয় গণমাধ্যমত এটা চুপাৰকৌল হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/1858526.cms|title=It's London in spring time!|work=The Times of India|date=4 April 2007|accessdate=19 January 2013}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/holnus/009200908011821.htm|title=The Hindu News Update Service|work=The Hindu|date=1 August 2009|accessdate=19 January 2013|location=Chennai, India|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131007033725/http://www.hindu.com/holnus/009200908011821.htm|archivedate=7 October 2013}}</ref> ৰায় ১৬ নভেম্বৰ ২০১১ চনত এজন কইনা সন্তানৰ জন্ম দিয়ে।<ref>{{cite web|title=Aishwarya Rai Bachchan delivers a baby girl!|url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/aishwarya-rai-bachchan-delivers-a-baby-girl/|publisher=Bollywood Life|accessdate=16 November 2011|date=16 November 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120226094955/http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/aishwarya-rai-bachchan-delivers-a-baby-girl/|archivedate=26 February 2012|deadurl=yes}}</ref><ref name="Beti-B">{{cite news|last=Joshi|first=Tushar|title=Beti-B finally has a name|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-14/news-interviews/31160250_1_baby-girl-abhishek-bachchan-beti-b|accessdate=13 March 2012|newspaper=The Times of India|date=14 March 2012|archivedate=10 May 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130510230254/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-14/news-interviews/31160250_1_baby-girl-abhishek-bachchan-beti-b|deadurl=yes}}</ref> তেওঁৰ কইনা "বেটি বি" নামেৰে বৰ জনপ্ৰিয় হৈ উঠে যিটো ভক্ত আৰু মিডিয়া দ্বাৰা নামকৰণ কৰা হৈছিল, যিহেতু এই দম্পতী তেওঁলোকৰ জীয়েকৰ নাম ৰাখোতে চাৰি মাহ সময় লৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/report/bachchan-baby-gets-a-name/20120314.htm|title=Bachchan baby gets a name!|publisher=Rediff|date=14 March 2012|accessdate=19 January 2013}}</ref> == বঁটাসমূহ == যুৱা (২০০৪), চৰকাৰ (২০০৬) আৰু কভী আলভিদা না কেহনা (২০০৬) চলচ্চিত্ৰবোৰত তেওঁৰ ভূমিকাৰ বাবে, বচ্চন শ্ৰেষ্ঠ সহায়ক অভিনেতাৰ [[ফিল্মফেয়াৰ বঁটা]] পাইছিল। == ডিস্ক'গ্ৰাফী == === একক === ; ফিচাৰ্ড * ২০০৫: "Right Here Right Now : Bluffmaster!" <small>([[Sunidhi Chauhan]] feat. Abhishek Bachchan)</small> * ২০১৫: "Until the Sun Comes Up" <small>(Raghav feat. Abhishek Bachchan & Nelly)</small> == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist|3}} == বহিঃসংযোগ == {{Commons category|Abhishek Bachchan|অভিষেক বচ্চন}} {{wikiquote}} * {{IMDb name|45393|অভিষেক বচ্চন}} * {{Twitter}} * [https://www.bollywoodhungama.com/celebrity/abhishek-bachchan/ Abhishek Bachchan] on [[Bollywood Hungama]] {{শ্ৰেষ্ঠ সহ-অভিনেতাৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা}} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:ফিল্মফেয়াৰ বঁটা বিজয়ী]] nhhkby62ec4t70fssu86qzlyk81nf2f 0 60741 645667 619108 2026-10-16T19:02:52Z ~2026-55500-21 52355 /* */ 645667 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = মানৱ আৰু দানৱ <br />Manav Aru Danav | image =Manav aru danav film.jpeg | image size = 200px | alt = | caption = | director = ইন্দুকল্প হাজৰিকা | producer = কাশীপ্ৰসাদ বিহানী | writer ইন্দুকল্প হাজৰিকা | screenplay = ইন্দুকল্প হাজৰিকা | story = | based on = | narrator = | starring = [[বিজয় শঙ্কৰ ]] <br />[[বিদ্যা ৰাও (অভিনেত্ৰী)|বিদ্যা ৰাও]] | music = [[জীতু-তপন]] | choreography = | cinematography = অনিল গুপ্ত, জ্যোতি লাহা | editing = ৰাস বিহাৰী সিনহা | studio = | distributor = | released = ২৬ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৭১ | runtime = | country = [[ভাৰত]] {{flagicon|IND}} | language = [[অসমীয়া]] | budget = | gross = }} '''মানৱ আৰু দানৱ''' ({{lang-en|Manav Aru Danav}}) ১৯৭১ চনত মুক্তি পোৱা এখন [[অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ]]। কাহিনী, চিত্ৰনাট্য আৰু পৰিচালনা ইন্দুকল্প হাজৰিকা। সংলাপ ৰচনা কৰিছিল নাট্যসম্ৰাট প্ৰফুল্ল বৰাই। নগাঁৱৰ শ্ৰীকৃষ্ণ ফিল্মছৰ বেনাৰত ছবিখন প্ৰযোজনা কৰিছিল কাশীপ্ৰসাদ বিহানীয়ে।<ref name="arun">{{cite book | title=[[১০০ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ কাহিনী আৰু গীত]] | publisher=Shashi Shisu Prakashan, Guwahati | author=Das Arunlochan | year=2013 | pages=173}}</ref><ref name="enajori">{{cite web | url=http://www.enajori.com/?page_id=589 | title=Released Assamese Feature Films | publisher=www.enajori.com | accessdate=29 May 2020 | archivedate=16 September 2016 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160916232427/http://www.enajori.com/?page_id=589 | deadurl=yes }}</ref> ==অভিনয় শিল্পী== {{refbegin|3}} *[[বিজয় শঙ্কৰ]] *[[নিপন গোস্বামী]] * [[বিদ্যা ৰাও]] * [[দীনেশ দাস]] *পুণ্য দাস *চন্দ্ৰা *[[অনুপমা ভট্টাচাৰ্য]] *বিৰিঞ্চি ভট্টাচাৰ্য *[[পূৰ্ণিমা পাঠক শইকীয়া]], *[[আভা হাজৰিকা]] *প্ৰবীন দাস *চম্পা *ৰাণু হাজৰিকা *তৃপ্তি (শিশুশিল্পী) আদি। {{refend}} ==সঙ্গীত== ছবিৰ সঙ্গীত [[জীতু-তপন]]। গীত লিখিছে [[নুৰুল হক]] আৰু [[নিৰ্মল প্ৰভা বৰদলৈ]]য়ে। মুঠ গীত সাতটা। ইয়াৰে এটা হিন্দী ভাষাৰ গীত।<ref name="bolchabi">{{Cite book |authors=Babul Das |year=1985 |title=অসমীয়া বোলছবিৰ গীতৰ সংকলন |pages=145 |publisher=Bani Mandir, Dibrugarh |accessdate=2019-10-10}}</ref> {{Track listing | headline = গীতৰ শীৰ্ষ | extra_column = কন্ঠশিল্পী | lyrics_credits = yes | total_length = | title1 = ঘৰ ভাঙিলেও মন নাভাঙিবি সাধু সন্তই কয় | extra1 = অপূৰ্ব দাস | lyrics1 =[[নুৰুল হক]] | length1 = | title2 =একে একে দুই হ’লে দুয়ে দুয়ে কি, চাৰি | extra2 = [[আৰতি মুখাৰ্জী]] | lyrics2 =[[নিৰ্মল প্ৰভা বৰদলৈ]] | length2 = | title3 =কি মোক নালাগে, মৰম নালাগে, যোৱাগে’ বুলিছা যাওঁ | extra3 =[[দ্বীপেন বৰুৱা]], [[আৰতি মুখাৰ্জী ]] | lyrics3 =[[নিৰ্মল প্ৰভা বৰদলৈ]] | length3 = | title4 =মনেমনে তুমি কাক মন যাচিবা | extra4 = [[দ্বীপেন বৰুৱা]], [[বনশ্ৰী সেনগুপ্ত]] | lyrics4 =[[নুৰুল হক]] | length4 = | title5 =পূৰ্বভাৰতীৰ দৃপ্ত কণ্ঠত শুনা নতুনৰে গান | extra5 = [[শ্যামল মিত্ৰ]] | lyrics5 =[[নুৰুল হক]] | length5 = | title6 =কোই যাওৰে ওনকো লাওৰে, বালমা আওৰে সজনা আওৰে | extra6 = [[আৰতি মুখাৰ্জী]] | lyrics6 =[[নুৰুল হক]] | length6 = | title7=মই কোন, এই চহৰৰ মাস্তানা মই | extra7 = [[দ্বীপেন বৰুৱা]] | lyrics7 =[[নুৰুল হক]] | length7 =}} ==তথ্য উৎস== {{Reflist}} {{অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ}} [[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:পোখালি (অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ)]] [[শ্ৰেণী:১৯৭০ দশকৰ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:১৯৭১ বৰ্ষৰ চলচ্চিত্ৰ]] 2mipfq3l0exz93gp2rhovbrd0o6vxc7 0 61914 645572 351808 2026-10-16T15:03:47Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:এছীয় লিপি]] using [[WP:HC|HotCat]] 645572 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced}} ষষ্ঠ শতিকাৰ পৰা নৱম শতিকালৈকে উত্তৰ ভাৰতত প্ৰচলিত উত্তৰ-ব্ৰাহ্মী লিপিৰ পৰা বিকশিত হোৱা গুপ্তলিপিৰ পৰিৱৰ্তিত ৰূপকে '''কুটিল লিপি''' বা '''সিদ্ধমাতৃকা লিপি''' বুলি কোৱা হয়। অৰ্থাৎ [[গুপ্তলিপি]]ৰ পৰা কুটিল লিপি উদ্ভৱ হয়৷ পৰিৱৰ্তিত গুপ্তলিপিবিলাকৰ স্বৰমাত্ৰাবোৰৰ আকাৰ কুটিল বা বেঁকা হোৱা কাৰণে ইয়াক কুটিল লিপি বুলি অভিহিত কৰা হয়। এনে লিপিৰ আখৰবোৰ বেছি ভাগতে মূৰটো 'V'ৰ সদৃশ আৰু স্বৰৰ মাত্ৰাবোৰ বেছি একা-বেঁকা আৰু দীঘল। ৰাখাল দাস বন্দোপাধ্যায়ৰ মতে, সিদ্ধমাতৃকা বা কুটিল লিপিৰ পৰাই পূৱ ভাৰতৰ সকলো লিপিৰ উদ্ভৱ হৈছে। সেইদৰে কুটিল লিপিৰ পৰাই কামৰূপ লিপি বা পুৰণি অসমীয়া লিপিৰ উৎপত্তি হৈছে। সম্ৰাট হৰ্ষবৰ্ধনৰ দিনত কুটিল লিপিয়ে জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে আৰু সেই সময়তে ভাৰতৰ বাহিৰতো এই লিপিয়ে প্ৰসিদ্ধ লাভ কৰে। অসমীয়া লিপিত কুটিল লিপিৰ প্ৰভাৱ স্পষ্ট। অসমীয়া ভাষাৰ "গ, জ, ড, ঢ, ণ, থ, দ, ব, ৰ, ল, ৱ, শ, ষ, স, হ, অ, ই, উ" আদি আখৰসমূহৰ সৈতে কুটিল লিপিৰ সাদৃশ্য দেখা যায়। তদুপৰি সংযুক্ত বৰ্ণৰ বিচাৰ কৰিলেও কুটিল লিপিৰ লগত অসমীয়া লিপিৰ এটা সু-সম্পৰ্ক ধৰা পৰে। খ্ৰীষ্টাব্দ সপ্তম শতিকাৰ কামৰূপৰ ৰজা ভাস্কৰ বৰ্মাৰ ৰাজত্বকালৰ কামৰূপী লিপিত কুটিল লিপিৰ প্ৰভাৱ পৰিছিল। দৃষ্টান্তস্বৰূপে, নগাজৰী খনিকৰ গাঁৱত উদ্ধাৰ হোৱা শিলালিপি, [[উমাচল শিলালিপি]], ডুবি তাম্ৰশাসন, নালন্দাৰ মৃণ্ময় মোহৰ আদিৰ আখৰত কুটিল লিপিৰ প্ৰভাৱ আছে। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:এছীয় লিপি]] gz78ujy1dpi6qx4xsax6xuo8ekyxs70 0 61917 645576 630938 2026-10-16T15:04:38Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:এছীয় লিপি]] using [[WP:HC|HotCat]] 645576 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}}{{Infobox Writing system | name = গুপ্ত লিপি<br/><small>(উত্তৰ-ব্ৰাহ্মী লিপি)</small> | type = [[Abugida|অবুগিদা]] | sample = Barabar Caves Gopika Cave Inscription of Anantavarman 5th- or 6th-century CE Sanskrit in Gupta script.jpg | caption = বাৰাবৰ গুহাসমূহৰ ''গোপিকা গুহা শিলালিপি'', অনন্তৱৰ্মণৰ নামসহ, সংস্কৃত ভাষাত গুপ্ত লিপিত লিখিত (পঞ্চম বা ষষ্ঠ শতিকা)। স্থান: জেহানাবাদ, [[বিহাৰ]]। | languages = [[সংস্কৃত]] | time = প্ৰায় চতুৰ্থৰ পৰা ষষ্ঠ শতিকাৰ ভিতৰত<ref>{{cite book |last1=Salomon |first1=Richard |title=Indian Epigraphy |url=https://archive.org/details/indianepigraphyg0000salo |date=1998 |page=[https://archive.org/details/indianepigraphyg0000salo/page/32 32]}}</ref> | fam1 = ইজিপ্তীয় হায়াৰোগ্লিফ | fam2 = Proto-Sinaitic | fam3 = ফিনিচীয় লিপি | fam4 = আৰামাইক লিপি | fam5 = [[Brahmi script|ব্ৰাহ্মী লিপি]] | fam6 = উত্তৰ ব্ৰাহ্মী | sisters = [[পল্লৱ লিপি]], [[কাদাম্বা লিপি|কদম্ব লিপি]], টোখাৰিয়ান লিপি | children = *[[শাৰদা লিপি]] *[[সিদ্ধম লিপি]]<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/epigraphyindianepigraphyrichardsalmonoup_908_D|title=Epigraphy, Indian Epigraphy Richard Salomon OUP|via=Internet Archive}}</ref><ref>Handbook of Literacy in Akshara Orthography, R. Malatesha Joshi, Catherine McBride (2019), পৃষ্ঠা ২৭</ref> *[[মীতৈ লিপি]] *[[তিব্বতী লিপি]]<ref name=daniels>{{citation |last1=Daniels |first1=P. T. |title=Writing systems of major and minor languages |date=January 2008}}</ref><ref name="masica">{{cite book |last1=Masica |first1=Colin |title=The Indo-Aryan languages |date=1993 |page=143}}</ref> *কলিঙ্গ লিপি *ভৈক্ষুকী লিপি }} {{brahmic}} '''গুপ্ত লিপি''' (কেতিয়াবা '''গুপ্ত ব্ৰাহ্মী লিপি''' বা '''উত্তৰ-ব্ৰাহ্মী লিপি''' বুলিও কোৱা হয়)<ref name=sharma>Sharma, Ram. ''Brahmi Script''. দিল্লী: BR Publishing Corp, ২০০২</ref> হৈছে [[সংস্কৃত]] ভাষা লিখিবলৈ ব্যৱহৃত এটা প্ৰাচীন লিপি। এই লিপিখন [[ভাৰতীয় উপমহাদেশ]]ৰ [[গুপ্ত সাম্ৰাজ্য]]ৰ সৈতে গভীৰভাৱে সম্পৰ্কিত। গুপ্ত যুগটো আছিল অৰ্থনৈতিক সমৃদ্ধি আৰু ধৰ্মীয় তথা বৈজ্ঞানিক বিকাশৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সময়। গুপ্ত লিপিৰ উদ্ভৱ [[Brahmi script|ব্ৰাহ্মী লিপি]]ৰ পৰা হৈছিল আৰু ইয়াৰ পৰা [[শাৰদা লিপি]] আৰু [[Siddham script|সিদ্ধম লিপি]]ৰ বিকাশ ঘটে। এই লিপিসমূহৰ পৰা পিছলৈ বহুতো গুৰুত্বপূৰ্ণ ভাৰতীয় লিপিৰ জন্ম হয়। ইয়াৰ ভিতৰত আছে [[Devanagari|দেৱনাগৰী লিপি]] (১৯শ শতিকাৰ পৰা সংস্কৃত ভাষা লিখিবলৈ আটাইতকৈ বহুল ব্যৱহৃত লিপি), [[গুৰমুখী|গুৰমুখী লিপি]] ([[পঞ্জাবী]] ভাষাৰ বাবে), [[ওড়িয়া লিপি]], [[অসমীয়া-বঙালী লিপি|অসমীয়া-বাংলা লিপি]] আৰু [[তিব্বতী লিপি]]। ==বৰ্ণমালা== গুপ্ত বৰ্ণমালাত মুঠ ৩৭টা বৰ্ণ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ৩২টা ব্যঞ্জনবৰ্ণ আৰু ৫টা স্বৰবৰ্ণ। অসমীয়াৰ দৰে গুপ্ত লিপিতো ব্যঞ্জনবৰ্ণৰ সৈতে স্বৰমাত্ৰা সংযোগ কৰাৰ ব্যৱস্থা আছে আৰু ব্যঞ্জনবৰ্ণৰ সৈতে ব্যঞ্জনবৰ্ণ সংযোগ কৰি যুক্তবৰ্ণ গঠনৰ প্ৰচলনো দেখা যায়।<ref>{{cite book |last=Fischer |first=Steven Roger |title=History of Writing |year=2004 |publisher=Reaktion Books |isbn=9781861895882 |page=123 |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last=Britannica Educational Publishing |title=The Culture of India |year=2010 |publisher=Britannica Educational Publishing |isbn=9781615302031 |page=82 |language=en}}</ref><ref name="GU">{{cite web |url=https://www.unicode.org/L2/L2003/03249r-brahmi-proposal.pdf |title=Proposal to Encode the Brahmi Script in ISO/IEC 10646 |publisher=Unicode Consortium |language=en}}</ref> ===স্বৰবৰ্ণ=== [[চিত্র:গুপ্ত_ব্রাহ্মী_স্বরবর্ণসমূহের_গৌণ_রূপ.png|thumb|327x327px|গুপ্ত ব্ৰাহ্মী লিপিৰ স্বৰবৰ্ণসমূহৰ গৌণ ৰূপ (স্বৰমাত্ৰাসমূহ)-ৰ সৈতে বাংলা স্বৰমাত্ৰাসমূহৰ তুলনা। অসমীয়াৰ দৰে ইয়াতো ‘অ’ স্বৰবৰ্ণৰ কোনো গৌণ ৰূপ নাই। য’ত ব্যঞ্জনবৰ্ণটো থাকিব লাগে, তাত বিন্দুৰে এটা বৃত্ত অংকন কৰা হৈছে।]] {| class="wikitable" |- | [[File:Gupta allahabad a.svg|24px]] অ || [[File:Gupta allahabad i.svg|24px]] ই || [[File:Gupta allahabad u.svg|24px]] উ || [[File:Gupta allahabad e.svg|24px]] এ || [[File:Gupta allahabad o.svg|24px]] ও || [[File:Gupta allahabad ri.svg|24px]] ঋ |- | [[File:Gupta allahabad aa.svg|24px]] আ || || || || [[File:Gupta allahabad au.svg|24px]] ঔ || |} ===ব্যঞ্জনবৰ্ণ=== {| class="wikitable" |- | [[File:Gupta allahabad k.svg|24px]] ক || [[File:Gupta allahabad kh.svg|24px]] খ || [[File:Gupta allahabad g.svg|24px]] গ || [[File:Gupta allahabad gh.svg|24px]] ঘ || [[File:Gupta allahabad ng.svg|24px]] ঙ |- | [[File:Gupta allahabad c.svg|24px]] চ || [[File:Gupta allahabad ch.svg|24px]] ছ || [[File:Gupta allahabad j.svg|24px]] জ || [[File:Gupta ashoka jh.svg|24px]] ঝ || [[File:Gupta allahabad ny.svg|24px]] ঞ |- | [[File:Gupta allahabad tt.svg|24px]] ট || [[File:Gupta allahabad tth.svg|24px]] ঠ || [[File:Gupta allahabad dd.svg|24px]] ড || [[File:Gupta allahabad ddh.svg|24px]] ঢ || [[File:Gupta allahabad nn.svg|24px]] ণ |- | [[File:Gupta allahabad t.svg|24px]] ত || [[File:Gupta allahabad th.svg|24px]] থ || [[File:Gupta allahabad d.svg|24px]] দ || [[File:Gupta allahabad dh.svg|24px]] ধ || [[File:Gupta allahabad n.svg|24px]] ন |- | [[File:Gupta allahabad p.svg|24px]] প || [[File:Gupta allahabad ph.svg|24px]] ফ || [[File:Gupta allahabad b.svg|24px]] ব || [[File:Gupta allahabad bh.svg|24px]] ভ || [[File:Gupta allahabad m.svg|24px]] ম |- | [[File:Gupta allahabad y.svg|24px]] য || [[File:Gupta allahabad r.svg|24px]] ৰ || [[File:Gupta allahabad l.svg|24px]] ল || [[File:Gupta allahabad v.svg|24px]] ৱ || style="background:#dddddd;"| |- | [[File:Gupta allahabad sh.svg|24px]] শ || [[File:Gupta allahabad ss.svg|24px]] ষ || [[File:Gupta allahabad s.svg|24px]] স || [[File:Gupta allahabad h.svg|24px]] হ || style="background:#dddddd;"| |} ==ইউনিক'ডত== ইউনিক'ড ষ্টেণ্ডাৰ্ডত স্পষ্টভাৱে কোৱা হোৱা নাই যে গুপ্ত লিপিক ব্ৰাহ্মীৰ শৈলীগত ভিন্নতা বুলি গণ্য কৰা হয়,<ref>{{Cite web |last=Unicode Consortium |year=2022 |title=The Unicode® Standard Version 15.0 – Core Specification |url=https://www.unicode.org/versions/Unicode15.0.0/ch14.pdf |website=Unicode Consortium website}}</ref> যদিও ব্ৰাহ্মী এনকোডিঙৰ ব্যৱহাৰ এটা পদ্ধতি। {{Unicode chart Brahmi}} ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:এছীয় লিপি]] rpladacp69ij7d0sm5a766yh73kfws7 0 62398 645614 566718 2026-10-16T15:57:29Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645614 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ৰাহত ইন্দোৰী | image = Rahat Saab At Ahmedabad.jpg | imagesize =150px | birth_name = ৰাহত কুৰেশ্বি | birth_date = {{birth date|1950|01|01|df=y}} | birth_place = [[ইন্দোৰ]], মধ্য ভাৰত, ভাৰত অধিৰাজ্য (বৰ্তমান [[মধ্য প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]]) | death_date = {{death date and age|2020|8|11|1950|01|01|df=yes}} | death_place = ইন্দোৰ, মধ্য প্ৰদেশ, ভাৰত | occupation = {{hlist|গীতিকাৰ|কবি|শ্বায়েৰ}} | education = এম.এ., পি.এইছ.ডি. (উৰ্দু সাহিত্য) | alma_mater = ইছলামীয়া কাৰিমিয়া কলেজ, ইন্দোৰ<br>বৰ্কতুল্লাহ বিশ্ববিদ্যালয়, ভূপাল | period = | genre = [[গজল]], [[নজম]], গীত | subject = | movement = | spouse = সীমা ৰাহত<br/> {{Marriage|অঞ্জুম ৰেহবাৰ|1988|1993|reason=div}} | partner = | children = ৪ | relatives = | awards = | homepage = | portaldisp = }} '''ৰাহত কুৰেশ্বি''' জন্মপ্ৰিয়ভাবে '''ৰাহত ইন্দোৰী''' (১ জানুৱাৰী ১৯৫০ – ১১ আগষ্ট ২০২০) এগৰাকী [[উৰ্দু ভাষা|উৰ্দু]] কবি, শ্বায়েৰ আৰু হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ গীতিকাৰ।<ref>{{cite web|url=http://indiatoday.intoday.in/site/Story/15218/LATEST%20HEADLINES/MP%27s+Bollywood+connection+grows+behind+the+camera.html|title=MP's Bollywood connection grows behind the camera|date=12 September 2008|publisher=India Today}}</ref> তেওঁ উৰ্দু ভাষাৰ শিক্ষাবিদ আৰু এগৰাকী চিত্ৰশিল্পী হিচাপেও বিখ্যাত আছিল।<ref>{{cite news |last1=Joshi |first1=Sopan |title=Urdu poetry's shape-shifter |url=https://www.indiatoday.in/magazine/leisure/story/20190520-urdu-poetry-s-shape-shifter-1520684-2019-05-10 |accessdate=24 July 2019 |work=India Today |date=20 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190512141139/https://www.indiatoday.in/magazine/leisure/story/20190520-urdu-poetry-s-shape-shifter-1520684-2019-05-10 |archive-date=12 May 2019}}</ref> তেওঁ [[মধ্য প্ৰদেশ]]ৰ ইন্দোৰত অৱস্থিত দেৱী অহল্যা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উৰ্দু সাহিত্যৰ অধ্যাপক আছিল। ২০২০ চনৰ ১১ আগষ্ট তাৰিখে ইন্দোৰৰ অৰবিন্দ হস্পিটেলত হৃদযন্ত্ৰ ক্ৰিয়া বন্ধ হৈ তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{cite news |last1=Tiwari |first1=Tarun |title=Indore: Legendary poet Rahat Indori dies of COVID-19 |url=https://www.freepressjournal.in/indore/indore-legendary-poet-rahat-indori-dies-of-covid-19 |accessdate=11 August 2020 |agency=Free Press Journal India |date=11 August 2020}}</ref> মৃত্যুৰ আগদিনা তেওঁৰ দেহত [[কৰ'নাভাইৰাছ ৰোগ ২০১৯]]ৰ অৱস্থিতি ধৰা পৰিছিল।<ref>{{cite news |title=Noted Urdu Poet Rahat Indori Tests Positive for Covid-19, Admitted to Hospital |url=https://www.news18.com/news/india/noted-urdu-poet-rahat-indori-tests-positive-for-covid-19-admitted-to-hospital-2775901.html |accessdate=11 August 2020 |agency=News18 |date=11 August 2011}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ১৯৫০ চনৰ ১ জানুৱাৰী তাৰিখে ভাৰত অধিৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত মধ্য ভাৰতৰ ইন্দোৰত ৰাহত কুৰেশ্বিৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ ৰফতুল্লাহ কুৰেশ্বি আৰু মাতৃ মকবুল উন নিছা বেগম। তেওঁৰ পিতৃ কাপোৰৰ কাৰখানাৰ কৰ্মচাৰী আছিল। ৰাহত তেওঁলোকৰ চতুৰ্থ সন্তান আছিল। ৰাহতে ইন্দোৰতে প্ৰাৰম্ভিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ ইন্দোৰৰ নুতন স্কুলৰ পৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক শিক্ষা লাভ কৰিছিল। তাৰপিছত তেওঁ ১৯৭৩ চনত ইন্দোৰৰে ইছলামীয়া কাৰিমিয়া কলেজৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web|title=I. K. College - About Us |url=http://www.ikcollegeindore.org/aboutus.html |accessdate=3 October 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101012080445/http://www.ikcollegeindore.org/aboutus.html |archivedate=12 October 2010 }}</ref> তাৰপিছত তেওঁ ১৯৭৫ চনত ভূপালৰ বৰ্কতুল্লাহ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা উৰ্দু সাহিত্যৰ স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল।<ref>[http://www.bubhopal.nic.in/ Barkatullah University Bhopal<!-- Bot generated title -->] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061006043632/http://www.bubhopal.nic.in/ |date=6 October 2006 }}</ref> ১৯৮৫ চনত তেওঁ উৰ্দু সাহিত্যত মুশ্বায়েৰা বিষয়ত গৱেষণা কৰি মধ্য প্ৰদেশৰ ভূজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা পিএইছডি ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=http://www.gabdig.com/14-exceptional-shayris-by-rahat-indori/|title=14 Exceptional Shayris By Rahat Indori That Are Full Of Wisdom|date=30 July 2016|language=en-US|access-date=31 July 2016|archivedate=3 August 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160803222342/http://www.gabdig.com/14-exceptional-shayris-by-rahat-indori/|deadurl=yes}}</ref> ==মুশ্বায়েৰা পৰিবেশন== [[File:Rahat Indori Saheb.jpg|250px|thumb|ৰাহত ইন্দোৰী চাহাব]] ৰাহত কুৰেশ্বি জন্মপ্ৰিয়ভাবে ৰাহত ইন্দোৰী হিচাপে বিখ্যাত। তেওঁ প্ৰায় ৪০-৪৫ বছৰ ধৰি কবি সন্মিলন সমূহত মুশ্বায়েৰা পৰিবেশন কৰি আহিছে। তদুপৰি তেওঁৰ শ্বায়েৰী আৰু কবিতা আবৃত্তি কৰিবলৈ দেশ-বিদেশৰ বিভিন্ন ঠাইত নিমন্ত্ৰিত হৈছে। ভাৰতৰ বিভিন্ন অঞ্চলত পৰিবেশন কৰাৰ লগতে তেওঁ [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]], [[যুক্তৰাজ্য]], [[সংযুক্ত আৰৱ আমিৰাত]], [[কানাডা]], [[মৰিচাছ]], [[কুৱেইট]], [[চিংগাপুৰ]], [[কাটাৰ]], [[বাহৰেইন]], [[ওমান]], [[পাকিস্তান]], [[নেপাল]], [[বাংলাদেশ]]ত কেইবাবাৰো মুশ্বায়েৰা পৰিবেশন কৰিছে।<ref>{{Cite web | url=https://gulfnews.com/uae/top-urdu-poets-are-arriving-in-dubai-for-a-poetic-evening-on-april-25-1.63526028 | title=Top Urdu poets are arriving in Dubai for a poetic evening on April 25}}</ref><ref>{{Cite web | url=https://zeenews.india.com/hindi/india/neither-will-nor-we-will-come-out-of-any-extinction-our-thorn-crop-will-come-out-of-guarantee/361856 | title=राहत इंदौरी जन्मदिन विशेष: हमारे पांव का कांटा हमीं से निकलेगा| date=January 2018}}</ref> ==জনপ্ৰিয় মাধ্যমত== ২০১৭ চনৰ ১ জুলাই তাৰিখে চনী টিভিৰ জনপ্ৰিয় হাস্যব্যংগ অনুষ্ঠান 'দা কপিল শৰ্মা শ্ব'ৰ প্ৰথম সংস্কৰণলৈ কুমাৰ বিশ্বাস আৰু শ্ববীনাজীৰ সৈতে ৰাহত ইন্দোৰী প্ৰথমবাৰৰ বাবে আৰু ২০১৯ চনৰ ২১ জুলাইত দ্বিতীয়বাৰ অশোক চন্দ্ৰধাৰৰ সৈতে দ্বিতীয় সংস্কৰণত নিমন্ত্ৰিত হৈছিল।<ref>{{cite news |last1=Sharma |first1=Kriti |title=The Kapil Sharma Show: Chandan Prabhakar returns to TKSS with a Shayari Special Episode |url=https://www.india.com/showbiz/the-kapil-sharma-show-chandan-prabhakar-returns-to-tkss-with-a-shayari-special-episode-2287394/ |accessdate=23 July 2019 |work=[[India.com]] |date=1 July 2017 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Farzeen |first1=Sana |title=The Kapil Sharma Show: A poetic night with Rahat Indori and Ashok Chakradhar |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/television/the-kapil-sharma-show-preview-a-poetic-night-with-rahat-indori-and-ashok-chakradhar-5840231/ |accessdate=23 July 2019 |work=The Indian Express |date=21 July 2019 |language=en-IN}}</ref> ইয়াৰ লগতে তেওঁ সব টিভিৰ অনুষ্ঠান 'ৱাহ! ৱাহ! ক্যা বাত হে'লৈয়ো নিমন্ত্ৰিত হৈছিল। ২০২০ চনৰ [[ভেলেণ্টাইন দিৱস|ভেলেণ্টাইন সপ্তাহ]]ত তেওঁৰ কবিতা 'বুলাটি হে মগৰ জানে কা নেহী'<ref>{{cite web |title=बुलाती है मगर जाने का नहीं//कवि सम्मेलन// dr.rahat indori shayari _bulati hai Magar jaane ka nahi |url=https://www.youtube.com/watch?v=J9GE6FCBGkI |website=www.youtube.com |publisher=Ratangarh news pro no.1 channel |accessdate=5 March 2020}}</ref><ref>{{cite web |last1=Indori |first1=Rahat |title=Dr. Rahat Indori - Bulaati hai magar jaane ka nai |url=https://www.youtube.com/watch?v=0hpeiw3i-jQ |website=www.youtube.com |publisher=Dr. Rahat Indori |accessdate=5 March 2020}}</ref> [[টিকটক]], [[ফেচবুক]], [[টুইটাৰ]] আৰু [[ইনষ্টাগ্ৰাম]]ত ভাইৰেল হৈছিল।<ref>{{cite news |last1=Sarkar |first1=Madhurima |title=Bulati Hai Magar Jane Ka Nahi |url=https://www.latestly.com/social-viral/bulati-hai-magar-jane-ka-nahi-funny-meme-origin-story-know-why-netizens-are-making-hilarious-jokes-and-reactions-ahead-of-valentines-day-1528272.html |accessdate=5 March 2020 |agency=Latestly |date=10 February 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200229033820/https://www.latestly.com/social-viral/bulati-hai-magar-jane-ka-nahi-funny-meme-origin-story-know-why-netizens-are-making-hilarious-jokes-and-reactions-ahead-of-valentines-day-1528272.html |archivedate=29 February 2020 |deadurl=yes}}</ref> মানুহে কবিতাটোৰ এই শাৰীদুটি মিম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=बुलाती है मगर जाने का नहीं - राहत इंदौरी |url=https://www.amarujala.com/kavya/irshaad/rahat-indori-ghazal-bulati-hai-magar-jane-ka-nahin |website=www.amarujala.com |accessdate=5 March 2020}}</ref> ==মৃত্যু== ২০২০ চনৰ ১০ আগষ্ট তাৰিখে ৰাহত ইন্দোৰীৰ দেহত [[কৰ'নাভাইৰাছ ৰোগ ২০১৯|ক'ভিড-১৯]]ৰ অৱস্থিতি ধৰা পৰে আৰু তেওঁক মধ্য প্ৰদেশৰ ইন্দোৰত অৱস্থিত অৰবিন্দ হস্পিটেলত ভৰ্তি কৰোৱা হয়।<ref>{{cite news |title=Noted Urdu Poet Rahat Indori Tests Positive for Covid-19, Admitted to Hospital |url=https://www.news18.com/news/india/noted-urdu-poet-rahat-indori-tests-positive-for-covid-19-admitted-to-hospital-2775901.html |accessdate=11 August 2020 |agency=News18 |date=11 August 2011}}</ref> পিছদিনা অৰ্থাৎ ১১ আগষ্ট তাৰিখে হৃদযন্ত্ৰৰ ক্ৰিয়া বন্ধ হৈ তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{cite news |last1=Tiwari |first1=Tarun |title=Indore: Legendary poet Rahat Indori dies of COVID-19 |url=https://www.freepressjournal.in/indore/indore-legendary-poet-rahat-indori-dies-of-covid-19 |accessdate=11 August 2020 |agency=Free Press Journal India |date=11 August 2020}}</ref><ref>{{cite news |title= Rahat Indori dies of cardiac arrest in Indore after testing coronavirus positive |url= https://www.indiatoday.in/lifestyle/people/story/rahat-indori-dies-of-cardiac-arrest-in-indore-after-testing-coronavirus-positive-1710109-2020-08-11 |accessdate=11 August 2020 |agency=India Today |date=11 August 2020}}</ref> ==বঁটা আৰু সন্মান== ৰাহত ইন্দোৰীয়ে বহুতো ৰাষ্ট্ৰীয়-আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা আৰু সন্মান লাভ কৰিছে। ইয়াৰে উল্লেখযোগ্য সমূহ হ'ল: * ফাৰঘ ই উৰ্দু আডাৱ বঁটা, [[কুৱেইট]] * শ্বায়েৰ ই মেহফিল বঁটা, অঞ্জুমান ফাৰঘ ই উৰ্দু আডাৱ, কুৱেইট * মহম্মদ আলী তাজ বঁটা, মধ্য প্ৰদেশ উৰ্দু একাডেমী, ভূপাল * মৌলানা মহম্মদ আলী জহৰ বঁটা, জামিয়া অল্ড বয়জ এছচিয়েছন, [[নতুন দিল্লী]] *আদিব ইণ্টাৰনেচেনেল বঁটা, সাহিৰ সংস্কৃতিক একাডেমী, লুধিয়ানা * হক বানৰছী বঁটা, অঞ্জুমান নাৱা ই হক, বনাৰছ * সাহিত্য সৰস্বত, হিন্দী সাহিত্য সন্মিলন, প্ৰয়াগ * ইন্দিৰা গান্ধী বঁটা, ৰাষ্ট্ৰীয় ফেডাৰেচন, হালদ্বাণী * প্ৰদেশ ৰত্ন, হিন্দী সাহিত্য পৰিষদ, ভূপাল * ৰাষ্ট্ৰীয় * উত্তৰ প্ৰদেশ হিন্দী উৰ্দু সাহিত্য বঁটা, উত্তৰ প্ৰদেশ চৰকাৰ * ৰাজীৱ গান্ধী সাহিত্য বঁটা, ভূপাল * সদ্ভাৱনা বঁটা, বাজম ই গাংগু জামান, উজ্জেইন * আফাক হাইদৰ বঁটা, শ্বামীন মেনন মেমৰীয়েল ফাউণ্ডেচন, ভাৰণাই * ফানি অ শ্বাকিল বঁটা, ড° উৰ্মিলেশ জন চেতনা সমিতি, বাডাউন *নিশ্বৰ ৱাহিদী বঁটা, ৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰন্থমেলা ন্যাস, কানপুৰ * নেতাজী সুভাষ অলংকৰণ, সুভাষ মঞ্চ, ইন্দোৰ * ড° জাকিৰ হুছেইন বঁটা, নতুন দিল্লী * নিশ্বান এ এইজাজ, ড° শ্বাকিল ৱেলফেয়াৰ এডুকেচনেল ছোচাইটি, বেৰেলী * কৈফি আজমী বঁটা, ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় একতা পৰিষদ * উৰ্দু বঁটা * ইছৰত বঁটা * কবীৰ সন্মান, ভাডিজ হিন্দী শিক্ষা সমিতি, জম্মু কাশ্মীৰ * জগজিৎ সিং বঁটা, নিৰ্মলা দেৱী ফাউণ্ডেচন * মিৰ্জা গালিব বঁটা ==প্ৰকাশিত গ্ৰন্থৰাজি== {| class="wikitable" |- ! গ্ৰন্থ!! উৎস |- | ৰুত|||<ref>{{Cite web | url=https://www.indiatoday.in/magazine/leisure/story/20190520-urdu-poetry-s-shape-shifter-1520684-2019-05-10 |title = Urdu poetry's shape-shifter}}</ref> |- | দো কদৰ অৰ চহি||<ref>{{Cite web | url=https://www.newsclick.in/Rahat-Indori-india-peace-idea-of-india | title=I Want an India Where Peace and Love Prevails: Rahat Indori| date=30 March 2019}}</ref> |- |মেৰে বাদ||<ref>{{Cite web | url=https://www.amarujala.com/kavya/book-review-of-rut-written-by-rahat-indori-published-by-vaani-publication | title=पुस्तक समीक्षाः राहत इंदौरी की 'रुत'}}</ref> |- | ধুপ বহুত হে||<ref>{{Cite web | url=https://www.nationalheraldindia.com/reviews-recommendations/young-writers-urdu-veterans-dominate-hindi-bestseller-list |title = Young writers, Urdu veterans dominate Hindi bestseller list}}</ref> |- | চান্দ পাগল হে||<ref>{{Cite web | url=https://www.dailypioneer.com/2019/state-editions/collection-of-new-hindi-books-to-be-released-at-swami-vivekananda-library.html | title=Collection of new Hindi books to be released at Swami Vivekananda Library | access-date=2020-08-12 | archivedate=2019-07-22 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20190722145240/https://www.dailypioneer.com/2019/state-editions/collection-of-new-hindi-books-to-be-released-at-swami-vivekananda-library.html | deadurl=yes }}</ref> |- |মৌজুদ ||<ref>{{Cite web | url=https://khabar.ndtv.com/news/literature/rahat-indori-new-book-launch-1626014 | title=राहत इंदौरी की नई किताब 'मेरे बाद' का लोकार्पण | access-date=2020-08-12 | archivedate=2016-11-18 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20161118133124/https://khabar.ndtv.com/news/literature/rahat-indori-new-book-launch-1626014 | deadurl=yes }}</ref> |- | নাৰাজ||<ref>{{Cite web | url=https://aajtak.intoday.in/education/story/rahat-indori-urdu-poet-birthday-lyricist-poet-tedu-1-974700.html |title = बर्थडे विशेष- राहत इंदौरी, 'किसी के बाप का हिंदुस्तान थोड़ी है'}}</ref> |} ==গীতৰ তালিকা== ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Official website|http://rahatindori.com/}} * {{IMDb name|0408534}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কবি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় শিক্ষাবিদ]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ক'ভিড-১৯ বৈশ্বিক মহামাৰীত মৃত্যু হোৱা ব্যক্তি]] 58fm094enuua603sbsr8dxc8ctyq3ns 0 67500 645623 544414 2026-10-16T16:31:13Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645623 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ৰেৱতী | image = Revathi at the screening of Masaala at PVR Phoenix (1) (cropped).jpg | caption = ৰেৱতী | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1966|07|8}} | birth_place = কোচী, [[কেৰালা]], ভাৰত | nationality = [[ভাৰতীয়]] | birth_name = আশা কেলুন্নী | occupation = {{hlist|অভিনেত্ৰী|চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক|সমাজ কৰ্মী}} | years_active = ১৯৮০ – বৰ্তমান | spouse = {{marriage|সুৰেশ চন্দ্ৰ মেনন|1986|2013|end=div.}}<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/Court-grants-divorce-to-actor-Revathi/articleshow/19687425.cms|title=Court grants divorce to actor Revathi|work=The Times of India |access-date=6 September 2015|date=23 April 2013 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Revathy, Suresh Chandra Menon granted divorce – Oneindia Entertainment<!-- Bot generated title --> |url=http://entertainment.oneindia.in/malayalam/news/2013/revathi-suresh-chandra-menon-granted-divorce-108272.html |access-date=2021-02-23 |archivedate=2013-12-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131224120310/http://entertainment.oneindia.in/malayalam/news/2013/revathi-suresh-chandra-menon-granted-divorce-108272.html |deadurl=yes }}</ref> | awards = {{hlist|ফিল্মফেয়াৰৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী|[[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]]}} | relatives = গীতা বিজয়ন (ভাগিন)<br>নিৰঞ্জনা অনুপ (ভতিজী) <ref name=DC1>{{cite web|title=Films, a family affair! |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/mollywood/290417/films-a-family-affair.html|website=Deccan Chronicle|date=29 April 2017}}</ref> | children = ১ }} '''আশা কেলুন্নী''' (জন্ম: ৮ জুলাই ১৯৬৬)-ৰ জনপ্ৰিয় নাম হৈছে '''ৰেৱতী''' ({{Lang-en|Revathi}})। ৰেৱতী ভাৰতীয় ছবি জগতৰ অভিনেত্ৰী। তেখেতেক সচৰাচৰ [[তামিল ভাষা|তামিল]] আৰু [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] ছবিত দেখিবলৈ পোৱা যায়।<ref name="49thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/49th_nff_2002.pdf|title=49th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=14 March 2012}}</ref> [[ফিল্মফেয়াৰ বঁটা]] আৰু [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]]কে ধৰি একাধিক স্বীকৃতি-সন্মান তেখেতে আহৰণ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে। তেখেতে তিনিটা ভিন্ন শিতানত ৰাষ্ট্ৰীয় ছবি বঁটা লাভ কৰিছে, আনহাতে নবাৰকৈ দাক্ষিণাত্য ফিল্মফেয়াৰ বঁটাৰে সন্মানীত হৈছে।<ref>{{cite web|title=40th National Film Awards – 1993|url=http://dff.nic.in/2011/40th_nff_1993.pdf|publisher=Directorate of Film Festivals – 1993|access-date=5 July 2013}}</ref> ৮০ আৰু ৯০ৰ দশকত তামিল, [[তেলুগু ভাষা|তেলুগু]] আৰু মালয়ালম ভাষাত ফিল্মফেয়াৰৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটা লাভ কৰা ৰেৱতী হৈছে একমাত্ৰ ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী। তাৰে ভিতৰত তিনিবাৰকৈ ক্ৰমাগতভাৱে লাভ কৰা তামিল ভাষাৰ বঁটাটোও সন্নিৱিষ্ট। ছবিত অভিনয় কৰাৰ উপৰি, ৰেৱতীয়ে কিছুমান সামাজিক সংগঠনৰ লগত জড়িত হৈ সমাজহিতৈষী কৰ্মও সম্পাদন কৰিছে। তাৰে ভিতৰত 'Banyan', 'Ability foundation', 'Tanker foundation' আৰু 'Vidyasagar' হৈছে অন্যতম। ৰেৱতীয়ে চেন্নাই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ছবি মহোৎসৱ আৰু ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ছবি মহোৎসৱৰ দৰে সন্মানীয় ছবি মহোৎসৱতো সদস্য হিচাপে কৰ্মনিৰ্বাহ কৰিছে। ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ভাৰতৰ কোচীত ৰেৱতীয়ে জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। পিতৃ মালাংক কেলুন্নী আছিল ভাৰতীয় সেনাবাহিনীৰ মেজৰ। আনহাতে মাতৃ আছিল ললিতা কেল্লুনী।<ref>{{Cite web|url=https://cinema.vikatan.com/tamil-cinema/revathi-talks-about-her-cinema-career-and-turning-points-in-that|title="அப்போ நிதானம் காட்டியிருந்தா, என் சினிமா ட்ராக்கே மாறியிருக்கும்!" - ரேவதி ஷேரிங்ஸ்|website=Vikatan}}</ref> বিদ্যালয়ত পঢ়ি থকাৰ কালতেই ৰেৱতীয়ে এটা ফেশ্বন শ্ব'ত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁলোকৰ দলটোৰ এখন দলীয় ফটো লোৱা হৈছিল আৰু সেইখন ফটোকে এখন জনপ্ৰিয় তামিল আলোচনীৰ প্ৰচ্ছদ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল। এইখন ছবি পৰিচালক ভাৰতীৰাজাই প্ৰত্যক্ষ কৰে। ভাৰতীৰাজা সেইসময়ত তেখেতৰ পৰৱৰ্তী ছবিৰ বাবে এগৰাকী নায়িকাৰ সন্ধানত আছিল। ছবিখনৰ নাম আছিল 'মন বাসনায়'। এইখন ছবিয়েই ৰেৱতীৰ জীৱনৰ প্ৰথমখন ছবি হৈ পৰে।<ref>https://www.filmibeat.com/celebs/revathi/biography.html</ref> ==কৰ্মজীৱন== ১৯৮৩ চনত মুক্তিলাভ কৰা তামিল ভাষাৰ ছবি 'মন বাসনায়' হৈছে ৰেৱতীৰ জীৱনৰ প্ৰথমখন ছবি।<ref>{{Cite web |last=Ramesh |first=Neeraja |date=16 August 2019 |title=Make way for women of substance on screen |url=https://timesofindia.indiatimes.com/blogs/tracking-indian-communities/make-way-for-women-of-substance-on-screen/ |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20191019190055/https://timesofindia.indiatimes.com/blogs/tracking-indian-communities/make-way-for-women-of-substance-on-screen/ |archive-date=19 October 2019 |access-date=19 October 2019 |website=The Times of India |language=en-US}}</ref> ছবিখনৰ বাবে তেখেতে 'ফিল্মফেয়াৰ বিশেষ বঁটা-দাক্ষিণাত্য' লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/demure-daring-actor-revathy-s-multi-faceted-film-career-74371|title=Demure-daring-actor-revathy-s-multi-faceted-film-career|website=The News minute}}</ref> একেটা বৰ্ষতে ৰেৱতীয়ে মালয়ালম ছবি 'কাট্টাহে কিলিকুড়ু'ত অভিষেক ঘটায়।<ref>{{cite news|last=Aravind|first=C. V.|title=Nedumudi Venu: Malayalam cinema's man for all seasons|url=https://www.thenewsminute.com/article/nedumudi-venu-malayalam-cinemas-man-all-seasons-57525|access-date=19 November 2019|work=The News Minute|date=20 February 2017}}</ref><ref>{{cite news|last=Kurup|first=Aradhya|title='Kattathe Kilikkoode': Bharathan's film is a commentary on the yin and yang of marriage|url=https://www.thenewsminute.com/article/kattathe-kilikkoodu-bharathan-s-film-commentary-yin-and-yang-marriage-112467|access-date=19 November 2019|work=The News Minute|date=17 November 2019}}</ref> ১৯৮৪ চনত মুক্তি লাভ কৰে ৰেৱতীয়ে অভিনয় কৰা প্ৰথমখন তেলুগু ভাষাৰ ছবি 'সীতাম্মা পেল্লী'। ছবিখনৰ পৰিচালক আছিল বাপু।<ref>{{Cite news |last=Saravanan |first=T. |date=9 January 2011 |title=Always in reckoning |work=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-cinemaplus/Always-in-reckoning/article15512011.ece |url-status=live |access-date=12 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200406121941/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-cinemaplus/Always-in-reckoning/article15512011.ece |archive-date=6 April 2020}}</ref><ref name="NewsMinute">{{Cite news |last=Shekar |first=Anjana |date=8 January 2018 |title=From demure to daring, actor Revathy's multi-faceted film career |work=The News Minute |url=https://www.thenewsminute.com/article/demure-daring-actor-revathy-s-multi-faceted-film-career-74371 |url-status=live |access-date=12 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180808104633/https://www.thenewsminute.com/article/demure-daring-actor-revathy-s-multi-faceted-film-career-74371 |archive-date=8 August 2018}}</ref> একেটা বৰ্ষতে মুক্তিলাভ কৰা আনখন ছবি 'মানসা বীনা' মালয়ালম ভাষালৈও ডাবিং কৰা হয়। নাম ৰখা হয় 'Thennal Thedunna Poovu'।<ref>{{cite web|url=http://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=1620|title=Thennal Thedunna Poovu|access-date=2014-10-20|publisher=www.malayalachalachithram.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://malayalasangeetham.info/m.php?3115|title=Thennal Thedunna Poovu|access-date=2014-10-20|publisher=malayalasangeetham.info|archivedate=2014-10-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141022144038/http://malayalasangeetham.info/m.php?3115|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://spicyonion.com/title/theennal-thedunna-poovu-malayalam-movie/|title=Theennal Thedunna Poovu|access-date=2014-10-20|publisher=spicyonion.com|archivedate=2014-10-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141022160941/http://spicyonion.com/title/theennal-thedunna-poovu-malayalam-movie/|deadurl=yes}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== ১৯৮৬ চনত ৰেৱতীয়ে চিনেমেটোগ্ৰাফাৰ আৰু পৰিচালক সুৰেশ চন্দ্ৰ মেননৰ লগত বিয়াত বহে। ২০১৩ চনত তেওঁলোকৰ বিচ্ছেদ ঘটে।<ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180313154657/http://www.tikkview.com/e-news/155-malayalam/3948-actress-revathi-divorced |archivedate=2018-03-13 |title=Actress Revathi Divorced – Find what you like – tikkview<!-- Bot generated title --> |url=http://www.tikkview.com/e-news/155-malayalam/3948-actress-revathi-divorced |access-date=2021-02-23 |deadurl=yes}}</ref><ref>Deccan Chronicle http://www.deccanchronicle.com/130423/entertainment-mollywood/article/revathi-suresh-granted-divorce {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130527200823/http://www.deccanchronicle.com/130423/entertainment-mollywood/article/revathi-suresh-granted-divorce |date=2013-05-27 }}</ref> শেহতীয়াকৈ ২০১৮ চনত ৰেৱতীয়ে ব্যক্ত কৰিছে যে, তেখেতৰ পাঁচ বছৰীয়া এগৰাকী কন্যা সন্তান আছে; যাক তেখেতে ইন-ভিট্ৰ' ফাৰ্টিলাইজেশ্যনৰ জৰিয়তে লাভ কৰিছে।<ref>{{Cite web|url=http://www.puthiyathalaimurai.com/news/cinema/51259-actress-revathi-open-talks-about-her-daughter.html|title=சோதனை குழாய் மூலம் குழந்தை பெற்றேன்.. மனம் திறந்த நடிகை ரேவதி..!|website=Puthiya Thalaimurai}}</ref> ==বঁটা আৰু স্বীকৃতি== ৰেৱতীয়ে ১৯৯২, ২০০১ আৰু ২০১১ চনত ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটাৰে সন্মানীত হৈছে। তাৰে ভিতৰত 'থেবাৰ মগন' নামৰ ছবিখনৰ বাবে লাভ কৰা শ্ৰেষ্ঠ সহ-অভিনেত্ৰীৰ বঁটাটো উল্লেখযোগ্য।<ref name="ns">{{Cite news|last=Waheed|first=Sajahan|date=27 October 1999|title=Leading actress in motivational talk|page=23|work=New Straits Times|url=https://news.google.com/newspapers?id=UnBhAAAAIBAJ&sjid=dxQEAAAAIBAJ&pg=6985%2C6266970}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{ৰেফলিষ্ট}} {{National Film Award Best Supporting Actress}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেত্ৰীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ফিল্মফেয়াৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] jl0zdte28a9ltzf12pxcig2fyhr4i28 0 67640 645464 583547 2026-10-16T12:19:23Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645464 wikitext text/x-wiki '''স্বয়ম্বৰ''' ({{lang-en|Svayamvara}}) প্ৰাচীন ভাৰতত কইনাই দৰা বাছনি কৰাৰ এক [[বিবাহ]]ৰ পদ্ধতি আৰু ৰীতি আছিল।<ref>Batra, J. (2017). Transforming Culture: Myth-Fiction Interface in the Indian Context.</ref> বিবাহযোগ্য বয়সৰ যুৱতীৰ, পিতৃ-মাতৃ আৰু পৰিয়ালৰ সদস্যসকলৰ উপস্থিতিত নিজৰ স্বামী বাছনি কৰাৰ অধিকাৰ আছিল। ৰজাসকলে সাধাৰণতে স্থানীয় আৰু বাহিৰৰ দেশলৈ বাৰ্তা প্ৰেৰণ কৰি বাতৰিটো প্ৰচাৰ কৰিছিল। নিৰ্ধাৰিত স্থান, তাৰিখ, সময়ত দেশ বিদেশৰ পৰা উপযুক্ত বিবাহ প্ৰাৰ্থি (পুৰুষসকল) আহি উপস্থিত হৈছিল। বিবাহযোগ্য যুৱতীয়ে তাৰ মাজত তেওঁৰ পছন্দৰ মানুহজন বাছনি কৰি মালা পিন্ধিছিল আৰু লগে লগে এটা বিবাহ অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>Sethi, R. (2018). “Out of place” women: Exploring gendered spatiality in Delhi. Journal of Postcolonial Writing, 54(3), 398-410.</ref><ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=https://mithbooks.com/2020/07/13/swayamvara-the-forgotten-ritual-of-women-empowerment-in-ancient-india/ |access-date=2021-02-25 |archivedate=2021-03-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210307055917/https://mithbooks.com/2020/07/13/swayamvara-the-forgotten-ritual-of-women-empowerment-in-ancient-india/ |deadurl=yes }}</ref> স্বয়ম্বৰ দীৰ্ঘ দিন ধৰি হিন্দু বিবাহত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref>Yasmeen, J. (2015). The Language of Matrimonial Columns. In International (Vol. 15, No. 9, pp. 135-137)http://www.languageinindia.com/sep2015/v15i9sep2015.pdf#page=138 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231005185925/http://www.languageinindia.com/sep2015/v15i9sep2015.pdf#page=138 |date=2023-10-05 }}</ref> ==স্বয়ম্বৰৰ পৌৰাণিক উদাহৰণ== ===সীতা=== হিন্দু মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ত মিথিলা ৰাজ্যৰ ৰজা [[জনক|জনকে]] ঘোষণা কৰে যে [[শিৱ]]ৰ ধনু (হৰধনু) যিয়ে উঠাব আৰু ভাঙিব পাৰিব তেওঁকেই তেওঁৰ পুত্ৰী [[সীতা]]ই [[বৰমাল্য]] পিন্ধাব। অযোধ্যাৰ ৰাজকুমাৰ [[ৰাম|ৰামে]] সফলতাৰে হৰধনু ভাঙে আৰু সীতাৰ সৈতে বিৱাহপাশত আৱদ্ধ হয়।<ref>Narayan, K. (1986). Birds on a branch: Girlfriends and wedding songs in Kangra. Ethos, 14(1), 47-75.</ref><ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://ritsin.com/sita-swayamvara.html/ |access-date=2021-03-08 |archivedate=2021-04-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210415051031/http://ritsin.com/sita-swayamvara.html/ |deadurl=yes }}</ref> ===কুন্তী=== হিন্দু মহাকাব্য [[মহাভাৰত]]ৰ মতে ৰজা কুন্তীভুজে তেওঁৰ তুলি লোৱা কন্যা [[কুন্তী]]ৰ বাবে এটা স্বয়ম্বৰৰ আয়োজন কৰে। আৰ্য অঞ্চলৰ বহুতো ৰজা আৰু ৰাজকুমাৰে তেওঁৰ স্বয়ম্বৰত উপস্থিত আছিল। তেওঁলোকৰ ভিতৰত আছিল হস্তিনাপুৰৰ ৰজা [[পাণ্ডু]]। কুন্তীয়ে পাণ্ডুক তেওঁৰ স্বামী হিচাপে বাছনি কৰিছিল।<ref>{{Cite web|title=The Mahabharata, Book 1: Adi Parva: Sambhava Parva: Section CXII|url=https://www.sacred-texts.com/hin/m01/m01113.htm|access-date=2020-08-31|website=www.sacred-texts.com}}</ref> ===দ্ৰৌপদী=== মহাভাৰতত পাঞ্চলৰ ৰজা দ্ৰৌপদৰ কন্যা [[দ্ৰৌপদী]]ৰ স্বয়ম্বৰত প্ৰত্যাশীসকলক ধনু আৰু তীৰেৰে মাছৰ চকুত বিন্ধিব কোৱা হৈছিল। মাছটো তেলেৰে ভৰ্তি পাত্ৰত ৰখা ঘূৰ্ণনকাৰী চকাৰ ওপৰত কেৱল এটা ছবি আছিল। বিবাহযোগ্য মাত্ৰ তিনিজন পুৰুষে এইটো কৰিব পাৰিছিল। তেওঁলোক আছিল অঙ্গৰ ৰজা [[কৰ্ণ (মহাভাৰত)|কৰ্ণ]], হস্তিনাপুৰৰ ৰাজকুমাৰ [[অৰ্জুন]], যি [[পাণ্ডৱ]]ৰ ভিতৰত তৃতীয় আছিল, আৰু দ্বাপৰ যুগৰ ৰাজকুমাৰ [[কৃষ্ণ]]। কৃষ্ণই দ্ৰোপদীক বিয়া কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰা নাছিল, কেৱল অৰ্জুনৰ সফলতাহে নিশ্চিত কৰিবলৈ অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। যদিও কৰ্ণ যোগ্য আৰু সক্ষম আছিল, তথাপিও দ্ৰোপদীয়ে তেওঁক অস্বীকাৰ কৰি কৈছিল যে ৰথী হিচাপে তেওঁ নিচ, সেয়েহে তেওঁ ৰাজকুমাৰীক বিয়া কৰিবলৈ অযোগ্য, আৰু সেয়েহে দ্ৰৌপদীয়ে অৰ্জুনক বাছনি কৰি বিয়াত বহিছিল। যদিও দ্ৰৌপদীয়ে স্বয়ম্বৰত অৰ্জুনক বাছনি কৰিছিল,অৱশেষত পাঁচজন পাণ্ডৱক বিয়া কৰিব লাগিয়া হৈছিল।<ref>Sreedevi, S. Assertive yet Acquiescent Women of the Mahabharatha _.https://www.rjoe.org.in/Files/vol3issue1/new/OK%20RJOE-Sri%20Devi(96-101).pdf</ref> ===দময়ন্তী=== মহাভাৰতৰ আন এটা বিখ্যাত স্বয়ম্বৰ আছিল [[দময়ন্তী]]ৰ স্বয়ম্বৰ। বহুতো ৰজা আৰু ৰাজকুমাৰৰ মাজত দময়ন্তীয়ে ৰজা নলক বাছনি কৰিছিল আৰু বিয়া কৰিছিল।<ref>{{Cite book |title = Nala Damayanti|publisher = Amar Chitra Katha Private Limited|isbn = 81-89999-29-X}}</ref> ==আধুনিক যুগৰ স্বয়ম্বৰ== [[ছত্তীছগঢ়]] ৰাজ্যৰ এখন পিছপৰা গাঁৱত প্ৰায় ১৫,০০০ লোকৰ সমাবেশত দৰিদ্ৰতাত প্ৰভাৱিত [[আদিবাসী|জনজাতীয়]] ছোৱালীয়ে আধুনিক যুগৰ প্ৰথম 'স্বয়ম্বৰ' অনুষ্ঠানত দৰা বাছনি কৰি বিবাহ কৰিছিল। গাওঁখনত একত্ৰিত হোৱা হাজাৰ হাজাৰ লোকৰ দীঘলীয়া অপেক্ষা প্ৰায় ৰাতি ১০ বজাত শেষ হৈছিল যেতিয়া এজন জনজাতীয় যুৱক ঘানাৰামে সফলতাৰে এটা প্ৰশ্নৰ (শৰীৰটো পাঁচটা উপাদান - পৃথিৱী, পানী, বায়ু, স্থান, জুই)উত্তৰ দিছিল। যুৱক ঘানাৰামে বিখ্যাত হিন্দু ধৰ্মীয় স্তোত্ৰৰ সঠিক অৰ্থ বাছনি কৰিছিল আৰু লগে লগে কইনাৰ পিতৃয়ে কৈছিল: "যুৱকজন মোৰ ছোৱালীৰ বাবে নিখুঁত প্ৰাৰ্থী কিয়নো তেওঁ সঠিকভাৱে প্ৰশ্নটোৰ উত্তৰ দিছে যিটো পাঁচটা উপ-প্ৰশ্নৰ মিশ্ৰণ।" হাতচাপৰি আৰু ধৰ্মীয় জপৰ মাজত, কইনাৰ পোছাক পিন্ধি চকীত বহি থকা ছোৱালীজনীয়ে থিয় হৈ ঘানাৰামৰ কাষলৈ গৈছিল আৰু তেওঁক মালা পিন্ধিছিল।<ref>https://www.hindustantimes.com/india/tribal-girl-chooses-spouse-in-swayamvar/story-81lmhIsjFSwrIxGdFiFm6M.html</ref> বিশাখাপট্টনমৰ অনুবন্ধ ফাউণ্ডেচনে নামৰ বেচৰকাৰী সংগঠনে ২০১৯ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত ৫০ বছৰৰ ওপৰৰ ২০০তকৈও অধিক বিবাহযোগ্য প্ৰাৰ্থীৰ বাবে এক স্বয়ম্বৰ সভাৰ আয়োজন কৰিছিল। ২০০২ চনৰ পৰা এই বেচৰকাৰী সংগঠনটোৱে দেশৰ বিভিন্ন চহৰত এতিয়ালৈকে ৫৬খন স্বয়ম্বৰ সভাত ১৫৪টা বিবাহৰ আয়োজন কৰিছে।<ref>https://timesofindia.indiatimes.com/city/visakhapatnam/more-than-200-participate-in-modern-day-swayamvar-sabha/articleshow/71248554.cms</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:বিবাহ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সংস্কৃতি]] h047q44g9bc4i5win82641k63t2dott 0 74346 645578 506860 2026-10-16T15:05:26Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645578 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ৰশ্মি বনচল | image = Rashmi Bansal (cropped).JPG | caption = ২০১১ চনত বনচল | nationality = ভাৰতীয় | alma_mater = {{unbulleted list | আই আই এম, আহমেদাবাদ| চ’ফিয়া কলেজ ফ’ৰ ৱুমেন}} | occupation = লেখক | notable_works = {{unbulleted list | ষ্টে হাংৰি ষ্টে ফুলিচ্‌ | কনেক্ট দ্য ডটচ্‌ | আই হেভ আ ড্ৰীম | প’ৰ লিটল ৰিচ্‌ শ্লাম | ফ’ল’ এভ্ৰি ৰেইনব’ | টেক মি হ’ম | এৰাইজ, আৱেক | গ’ডচ্‌ অউন কিট্‌চেন | টাচ্‌ দ্য স্কাই}} | spouse = যতীন বনচল }} '''ৰশ্মি বনচল''' (({{lang-en|Rashmi Bansal}}) এগৰাকী ভাৰতীয় অ-কল্পকাহিনী লেখক আৰু উদ্যোগী। ২০১৯ চন পৰ্যন্ত উদ্যোগবৃত্তি বা শিল্পোদ্যোগৰ ওপৰত তেওঁ নখন কিতাপ লিখিছে।<ref>{{cite web|url=http://youthdevelopers.com/author-rashmi-bansal-biography-books-marriage/|title=Author Rashmi Bansal Biography, Books, Blog, Marriage, Husband, Daughter|publisher=Youth Developers|accessdate=5 November 2016 |language=}}</ref><ref name=yo>{{cite web|url=http://www.yosuccess.com/success-stories/rashmi-bansal/|title=Rashmi Bansal: An Author, Speaker and Entrepreneur!|publisher=Yo! Success|date=15 July 2015|accessdate=5 November 2016 |language=}}</ref> তেওঁৰ প্ৰথমখন কিতাপ ''ষ্টে হাংৰি ষ্টে ফুলিচ্‌'' (২০০৮) ২৫ জন উদ্যোগীৰ অভিজ্ঞতা সমূহ সামৰি লিখি উলিওৱা হৈছিল আৰু আৰু কিতাপখনৰ অভিলেখ সংখ্যক পাঁচ লাখ কপি বিক্ৰী হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://satyamsarvaiya.blogspot.in/2017_01_01_archive.html?m=1 |title=ASSIGNMENT COMMUNICATION SKILLS BOOK REVIEW ON: "STAY HUNGRY STAY FOOLISH"|author=Satyam Sarvaiya|publisher=Satyam Sarvaiya|date=9 January 2017|accessdate=17 March 2017|language=}}</ref> বনচল, উদ্যোগৰ ওপৰত পাঁচখন সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা কিতাপৰ লেখক, তেওঁৰ কিতাপবোৰৰ সাত লাখতকৈও অধিক প্ৰতিলিপি বিক্ৰী হোৱাৰ লগতে আঠটা ভাৰতীয় ভাষালৈ কিতাপসমূহ অনুবাদ কৰা হৈছে। তেওঁ ভাৰতৰ অতি জনপ্ৰিয় অনুপ্ৰেৰণামূলক বক্তাসকলৰ ভিতৰত এগৰাকী। <ref name="Bansal">{{cite web | url=https://londonspeakerbureau.com/speaker-profile/rashmi-bansal/ | title=Rashmi Bansal | publisher=https://londonspeakerbureau.com/ | accessdate=8 September 2021}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা== বনচল দক্ষিণ মুম্বাইৰ ‘টাটা মৌলিক গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান’ত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল য’ত তেওঁৰ দেউতাক এজন জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী আছিল। কোলাবাৰ ‘ছেইণ্ট জোচেফ হাইস্কুল’ত পঢ়াৰ পিছত, তেওঁ চফিয়া মহিলা মহাবিদ্যালয়(ছফিয়া কলেজ ফ’ৰ ৱুমেন)ত অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু এই মহাবিদ্যালয়ৰপৰা অৰ্থনীতি বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল।<ref name="Bansal"></ref> ইয়াৰ পিছত ১৯৯৩ চনত<ref name="Bansal"></ref> তেওঁ ‘ইণ্ডিয়ান ইনষ্টিটিউট অফ মেনেজমেণ্ট, আহমেদাবাদ’ৰ পৰা এম বি এ ডিগ্ৰী লয়।<ref name=yo/> ==কৰ্মজীৱন== ===সাংবাদিক ৰূপে=== ‘ইণ্ডিয়ান ইনষ্টিটিউট অফ মেনেজমেণ্ট’ৰপৰা এম বি এ ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰাৰ পিছত ৰশ্মি বনচলে ‘টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া’ কাকতৰ ব্ৰেণ্ড মেনেজাৰ ৰূপে কাম কৰিছিল। ‘দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্ট’ৰ বাবে এটা যুৱ পৃষ্ঠাৰ কাম কৰাৰ পিছত বনচলে তেওঁৰ স্বামীৰ সহযোগত ‘জেম’ নামৰ এখন যুৱ আলোচনী প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref name=nyt>{{cite news|url=http://india.blogs.nytimes.com/2011/09/19/a-conversation-with-rashmi-bansal/?_r=0|title=A Conversation With: Rashmi Bansal|author=Timmons, Heather|newspaper=New York Times|date=19 September 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.iftf.org/future-now/article-detail/digital-capitalization-india-mumbai-bansal-12172008/|title=Digital capitalization, India, Mumbai, Bansal, 12/17/2008|publisher=IFTFdate=26 December 2008|accessdate=7 November 2016 |language=}}</ref> ‘জেম’ ভাৰতৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় যুৱ আলোচনী। বনচলে তেওঁৰ জনপ্ৰিয় ব্ল’গ ''য়ুথকাৰী''ত তৰুণ চামৰ বাবে কেৰিয়াৰ উপযোগী আৰু উদ্যোগ বিষয়ক প্ৰবন্ধ লিখে।<ref name="Bansal"></ref> ===লেখক ৰূপে=== তেওঁ আই আই এম, আহমেদাবাদৰ এজন অধ্যাপকৰ দ্বাৰা ''ষ্টে হাংৰি ষ্টে ফুলিচ্‌'' (২০০৮) গ্ৰন্থ লিখিবলৈ অনুপ্ৰাণিত হৈছিল; যি তেওঁক বিদ্যালয়ৰ ২৫ জন উদ্যোগীৰ অভিজ্ঞতা সমূহ সামৰি লোৱাৰ পৰামৰ্শ দিছিল। তেওঁৰ পৰৱৰ্তী কিতাপ ''কনেক্ট দ্য ডটচ্‌'' (২০১০)ত এম.বি.এ. ডিগ্ৰী নথকা উদ্যোগীসকলৰ উৎকৰ্ষৰ অন্বেষণ কৰা হৈছে। বনচলৰ কিতাপ ''আই হেভ আ ড্ৰীম'' (২০১১) সামাজিক উদ্যোগীসকলৰ ওপৰত কেন্দ্ৰীভূত আছিল।<ref name=yo/><ref name=nyt/> ‘দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ’ৰ হিডাৰ টিমনছৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত বনচলে ব্যাখ্যা কৰিছিল যে তেওঁ ''হিংলিছ'' ব্যৱহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল কিয়নো ই মানুহৰ কণ্ঠস্বৰক অধিক পোনপটীয়া ভাৱে প্ৰতিনিধিত্ব কৰে আৰু "সেইবোৰক অধিক বাস্তৱিক কৰি তোলে"।<ref name=nyt/> শেহতীয়াকৈ, বনচলে উদ্যোগীসকলৰ ওপৰত চাৰিখন কিতাপ লিখিছে। এইকেইখন হৈছে; ''প’ৰ লিটল ৰিচ্‌ শ্লাম'', ''ফ’ল’ এভ্ৰি ৰেইনব’''<ref>{{Cite web |title=Follow Every Rainbow |url=http://www.womensweb.in/articles/follow-every-rainbow-review/ |access-date=2021-09-08 |archivedate=2018-03-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180310160714/http://www.womensweb.in/articles/follow-every-rainbow-review/ |deadurl=yes }}</ref> ''টেক মি হ’ম'' আৰু ''এৰাইজ, আৱেক''। <ref name=yo/> ==নিৰ্বাচিত কাম== # ''ষ্টে হাংৰি ষ্টে ফুলিচ্‌'' (ৱেষ্টলেণ্ড, ২০০৮) # ''কনেক্ট দ্য ডটচ্‌'' (ৱেষ্টলেণ্ড, ২০১০) # ''আই হেভ আ ড্ৰীম'' (ৱেষ্টলেণ্ড, ২০১১) # ''প’ৰ লিটল ৰিচ্‌ শ্লাম'' (ৱেষ্টলেণ্ড, ২০১২) # ''ফ’ল’ এভ্ৰি ৰেইনব’'' (ৱেষ্টলেণ্ড, ২০১৩) # ''টেক মি হ’ম'' (ৱেষ্টলেণ্ড, ২০১৪) # ''এৰাইজ, আৱেক'' (ৱেষ্টলেণ্ড, ২০১৫) # ''গ’ডচ্‌ অউন কিট্‌চেন''<ref>[http://www.vowelor.com/book/gods-own-kitchen-rashmi-bansal-review/ "God's Own Kitchen"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250322025842/https://vowelor.com/book/gods-own-kitchen-rashmi-bansal-review/ |date=2025-03-22 }} by Rashmi Bansal, ''Westland''</ref> (ৱেষ্টলেণ্ড, ২০১৭) ==তথ্যসূত্ৰ== {{ৰেফলিষ্ট}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সাহিত্যিক]] 8rgegrqe2z7hyx67adibi31dlc4ijhk 0 76197 645697 539321 2026-10-17T01:40:02Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645697 wikitext text/x-wiki [[File:Brahma Kripahi Kevalam.svg|thumb|150px|ব্ৰহ্মসমাজৰ মূলমন্ত্ৰ 'ওঁ ব্ৰহ্ম কৃপাহি কেবলম্‌']] '''ব্ৰাহ্ম সমাজ''' ({{lang-en|Brahmo Samaj}}, {{IPA-bn|bram.ho ʃɔ.b̤a}}) বা '''ব্ৰাহ্ম সভা''' ঊনবিংশ শতিকাত বংগত স্থাপিত এক সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় আন্দোলন। ইয়াক বংগৰ নৱজাগৰণৰ আৰম্ভণি বুলি কোৱা হয়। ১৮২৮ চনৰ ২০ আগষ্টত সমাজ সংস্কাৰক ৰাজা [[ৰামমোহন ৰায়]] (১৭৭২-১৮৩৩) আৰু তেওঁৰ বন্ধুসকলে কলকাতাত এক সৰ্বজনীন উপাসনাৰে ব্ৰাহ্ম সমাজ আৰম্ভ কৰে। তেওঁলোকৰ উপাস্য দেৱতা "নিৰাকাৰ ব্ৰহ্ম"ৰ নামেৰে ইয়াৰ নাম ব্ৰাহ্ম ৰখা হৈছিল। পিছলৈ ব্ৰাহ্ম সমাজ ব্ৰাহ্ম ধৰ্মৰ মূল সামাজিক উপাদান হিচাপে পৰিগণিত হয়। হিন্দু ধৰ্মৰ সংস্কাৰবাদী আন্দোলন হিচাপে আৰম্ভ হৈছিল ইয়াৰ জন্ম হৈছিল। ১৮৩৯ চনত তত্ত্ববোধনী সভাৰ পদবীৰ পৰা প্ৰস্থানকৰাৰ ফলস্বৰূপে বংগত গ্ৰহণৰ পিছত ইয়াক বৰ্তমানৰ আদি ধৰ্ম হিচাপে প্ৰচলিত কৰা হয়। প্ৰথম ব্ৰাহ্ম সমাজ ১৮৬১ চনত [[লাহোৰ]]ত পণ্ডিত নবীন চন্দ্ৰ ৰায়ে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ই ভাৰতৰ আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী ধৰ্মীয় আন্দোলনসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল<ref>[[J. N. Farquhar]], [https://archive.org/stream/modernreligiousm00farquoft/modernreligiousm00farquoft_djvu.txt ''Modern Religious Movements of India''] (1915), p. 29</ref> আৰু আধুনিক ভাৰত নিৰ্মাণত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান আগবঢ়াইছিল।<ref>"Brahmo Samaj and the making of modern India, David Kopf, publ. 1979 Princeton University Press (USA)."</ref> ১৮২৮ চনৰ ২০ আগষ্টত কলিকতাত ৰাজা ৰাম মোহন ৰায় আৰু দ্বাৰকানাথ ঠাকুৰে সেই সময়ৰ প্ৰচলিত ব্ৰহ্মধৰ্মৰ সংস্কাৰ হিচাপে (বিশেষকৈ কুলিন প্ৰথা) আৰম্ভ কৰিছিল আৰু ঊনবিংশ শতিকাত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ সকলো ধৰ্মীয়, সামাজিক আৰু শৈক্ষিক অগ্ৰগতিৰ বাবে অগ্ৰণী হৈ ঊনবিংশ শতিকাৰ বংগ নৱজাগৰণ আৰম্ভ কৰিছিল। ইয়াৰ ন্যাসপত্ৰ ১৮৩০ চনত প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল আৰু ইয়াক ১৮৩০ চনৰ জানুৱাৰীত প্ৰাৰ্থনাৰ প্ৰথম কক্ষ সজ্জাৰ দ্বাৰা যথাযথ আৰু ৰাজহুৱাভাৱে উদ্বোধন কৰা হৈছিল। ইয়াক বৰ্তমান আদি ব্ৰহ্ম সমাজ বুলি জনা যায়।<ref>"Modern Religious movements in India, J.N.Farquhar (1915)" page 29 etc.</ref> ব্ৰাহ্ম সমাজৰ পৰা ব্ৰাহ্মধৰ্ম [[ভাৰত]] আৰু [[বাংলাদেশ]]ৰ আইনীভাৱে স্বীকৃত ধৰ্মসমূহৰ আটাইতকৈ নবীন আৰু ইহুদী-ইছলামধৰ্ম আৰু অনুশীলনৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ উপাদানৰ সৈতে সংস্কাৰিত আধ্যাত্মিক হিন্দু ধৰ্মৰ ওপৰত ইয়াৰ ভেটি প্ৰতিফলিত কৰে।<ref>{{cite web |url=http://brahmosamaj.in/ |title=Official Brahmo website |publisher=Brahmosamaj.in |access-date=2012-10-15 |archivedate=2014-10-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141023163011/http://www.brahmosamaj.in/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.lawcommissionbangladesh.org/reports/36.pdf |title=Bangladesh Law Commission |access-date=2012-10-15 |archivedate=2016-03-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303202740/http://www.lawcommissionbangladesh.org/reports/36.pdf |deadurl=yes }}</ref> ==নামৰ অৰ্থ== ব্ৰাহ্ম সমাজে আক্ষৰিক ভাৱে ব্ৰহ্মক সৰ্বোচ্চ বাস্তৱতাৰ প্ৰতীক হিচাপে উপাসনা কৰা মানুহৰ সম্প্ৰদায়ক বুজায়।<ref>page 1 Chapter 1 Volume 1 ''History of the Brahmo Samaj'' by Sivanath Sastri, 1911, 1st edn. publisher R.Chatterji, Cornwallis St. Calcutta. ''Brahmo'' (ব্ৰাহ্ম ''bramho'') literally means "one who worships [[Brahman]]", and ''Samaj'' (সমাজ ''shômaj'') mean "community of men".</ref> বাস্তৱত ব্ৰহ্ম সমাজে জাতি, ধৰ্ম বা ধৰ্মৰ মাজত বৈষম্য নকৰে আৰু ই হৈছে সকলো ধৰণৰ সমাবেশ আৰু পাৰ্থক্য হীন লোকৰ বৰ্ণনা মতে, "বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ স্ৰষ্টা আৰু সংৰক্ষক"ৰ শান্ত, শৃংখলাবদ্ধ, ধৰ্মীয় আৰু ভক্তিপূৰ্ণ আৰাধনাৰ বাবে ৰাজহুৱাভাৱে একলগ হোৱা ঠাই।<ref>Trust deed of Brahmo Sabha 1830</ref> ==মতবাদ== হিন্দু ধৰ্মৰ নৱজাগৰণত উল্লেখ কৰা অনুসৰি নিম্নলিখিত মতবাদবোৰ ব্ৰাহ্ম সমাজৰ সকলো প্ৰকাৰ আৰু শাখাৰ বাবে সচৰাচৰ দেখা যায়:<ref>Source: The Gazetteer of India, Volume 1: Country and people. Delhi, Publications Division, Government of India, 1965. CHAPTER VIII – Religion. HINDUISM by Dr. C.P.Ramaswami Aiyar, Dr. Nalinaksha Dutt, Prof. A.R.Wadia, Prof. M.Mujeeb, Dr.Dharm Pal and Fr. Jerome D'Souza, S.J.</ref> * ব্ৰাহ্ম সমাজবাদীসকলৰ কৰ্তৃত্ব হিচাপে কোনো শাস্ত্ৰৰ ওপৰত কোনো বিশ্বাস নাই। * ব্ৰাহ্ম সমাজবাদীসকলৰ অৱতাৰৰ ওপৰত কোনো বিশ্বাস নাই * ব্ৰাহ্ম সমাজবাদীসকলে বহুধৰ্ম আৰু মূৰ্তি-উপাসনাক নিন্দা কৰে। * ব্ৰাহ্ম সমাজবাদীসকল জাতিগত নিষেধাজ্ঞাৰ বিৰোধী। * ব্ৰাহ্ম সমাজবাদীসকলে কৰ্ম আৰু পুনৰ্জন্মৰ মতবাদৰ ওপৰত বিশ্বাস বৈকল্পিক কৰে। ==সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় সংস্কাৰ== কেশৱ চন্দ্ৰ সেনৰ জীয়েকৰ কম বয়সৰ বিবাহৰ বিতৰ্কৰ পিছত ছোৱালীৰ বিবাহৰ বাবে ন্যূনতম ১৪ বছৰ বয়স নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ ১৮৭২ চনৰ বিশেষ বিবাহ আইন প্ৰণয়ন কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Brahma_Sabha |title=Brahma Sabha |publisher=Banglapedia |access-date=2015-07-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150723131516/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Brahma_Sabha |archivedate=2015-07-23 |deadurl=yes}}</ref> ইয়াৰ পিছত এই আইনৰ অধীনত সকলো ব্ৰাহ্ম বিবাহ সম্পন্ন কৰা হৈছিল। বহুতো ভাৰতীয়ই এই আইনৰ অধীনত বিবাহ সম্পন্ন কৰাৰ বাবে "মই হিন্দু নহয়, মুছলমান, বা খ্ৰীষ্টান নহয়" বুলি প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়াৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ প্ৰতি অসন্তুষ্টি প্ৰকাশ কৰিছিল। এই ঘোষণাৰ প্ৰয়োজনীয়তা ব্ৰিটেইনৰ দ্বাৰা নিযুক্ত গভৰ্ণৰ জেনেৰেল পৰিষদৰ আইনী সদস্য হেনৰী জেমছ চুমাৰ মেইনে আৰোপ কৰিছিল। ১৮৭২ চনৰ আইনখন [[বিশেষ বিবাহ আইন, ১৯৫৪]]ৰ দ্বাৰা বাতিল কৰা হৈছিল যাৰ অধীনত যিকোনো ধৰ্মৰ যিকোনো ব্যক্তিয়ে বিবাহ কৰিব পাৰে। [[হিন্দু বিবাহ আইন, ১৯৫৫]] ব্ৰাহ্ম সমাজৰ "অনুগামী" সহ সকলো হিন্দুৰ বাবে প্ৰযোজ্য কিন্তু ব্ৰহ্ম ধৰ্মৰ অনুসৰণকাৰীসকলৰ বাবে নহয়। ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.brahmosamaj.org ব্ৰাহ্ম সমাজ] * [http://www.thesadharanbrahmosamaj.org সাধাৰণ ব্ৰাহ্ম সমাজ] *[https://www.yoopery.com/2021/04/Biography-of-raja-ram-mohan-roy-in-details.html ৰাজা ৰামমোহন ৰায়ৰ জীৱনী] [[শ্ৰেণী:সামাজিক আন্দোলন]] [[শ্ৰেণী:হিন্দু ধৰ্ম]] 3lz8izg7oa71wkbviz360myscuc4w6v 0 76891 645524 643254 2026-10-16T13:53:50Z হানিফ আলী 19725 added [[Category:বিদেশত ইছলাম ধৰ্ম]] using [[WP:HC|HotCat]] 645524 wikitext text/x-wiki [[File:Okawa_Shumei_c.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Okawa_Shumei_c.jpg|thumb|[[জাপানী ভাষা]]লৈ [[কোৰআন]]খন প্ৰথম অনুবাদ কৰা, [[জাতীয়তাবাদ|জাতীয়তাবাদী]] [[সৰ্ব-এছিয়ানবাদ|সৰ্ব-এছিয়ান]] লেখক শ্বুমেই অকাৱা।]] [[জাপান]]ৰ নিকৱৰ্টী দেশসমূহৰ তুলনাত '''জাপানত ইছলাম ধৰ্ম'''ৰ ইতিহাস চুটি। জাপান দেশত [[ইছলাম|ইছলাম ধৰ্ম]] আতাইতকৈ কম সংখ্যক লোকে বিশ্বাস কৰা [[ধৰ্ম]]ৰ অন্যতম। ইছলাম ধৰ্মাৱলম্বী লোকৰ সংখ্যা জাপানত [[বাহাই ধৰ্ম|বাহাই ধৰ্মাৱলম্বী]] লোকৰ সংখ্যাতকৈ অধিক, কিন্তু [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টান ধৰ্মাৱলম্বী]] লোকৰ সংখ্যাতকৈ কম।<ref>{{Cite web|url=https://www.waseda.jp/top/en/news/53405|title=Ever growing Muslim community in the world and Japan}}</ref> ঊনবিংশ শতিকাৰ পূৰ্বে জাপানত খুব কমহে ইছলামৰ প্ৰভাৱ আছিল, আলগা কিছু ঘটনাৰ বাদে। বৰ্তমানে, জাপানত বসবাস কৰা গৰিষ্ঠসংখ্যক মুছলমানেই প্ৰবাসী, যদিও স্থানীয় জাপানী মানুহ কিছুমানেও ইছলাম ধৰ্মত বিশ্বাস কৰে।<ref name="KY">{{cite news|url=http://japanfocus.org/-Kawakami-Yasunori/2436/article.html|title=Local Mosques and the Lives of Muslims in Japan|last=Yasunori|first=Kawakami|author2=JapanFocus.org|date=May 30, 2007|publisher=JapanFocus.org|access-date=27 December 2008|archivedate=14 January 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160114234815/http://japanfocus.org/-Kawakami-Yasunori/2436/article.html|deadurl=yes}}</ref> == সংখ্যা == ১৯৪১ চনত [[টকিঅ']] মছজিদৰ মুখ্য পৃষ্ঠপোষকে দাবী কৰিছিল যে জাপানত সেই সময়ত প্ৰায় ৬০০ মুছলমান লোক আছিল, যাৰ কেৱল তিনি বা চাৰিজনহে স্থানীয় জাপানী মানুহ আছিল।<ref name="R&A890p1">{{Harvnb|R&A No. 890|1943|p=1}}</ref> ১৯৮২ চনত জাপানত প্ৰায় ৩০ হাজাৰ মুছলমান লোক আছিল, যাৰ প্ৰায় ১৫ হাজাৰ স্থানীয় জাপানী লোক আছিল।<ref name="CEFBook">{{cite book|last=E. Farah|first=Caesar|title=Islam: Beliefs and Observations|publisher=Barron's Educational Series; 7th Revised edition|date=25 April approximately 600, 2003|isbn=978-0-7641-2226-2|url=https://books.google.com/books?id=sAlDjVO7SowC&q=islam+in+japan&pg=PA291}}</ref> স্থানীয় জাপানী মুছলমানৰ সৰহ সংখ্যকেই মহিলা, যাৰ পতি জাপানত প্ৰবাসী মুছলমান যি ১৯৮০ৰ দশকৰ অৰ্থনৈতিক বিকাশৰ সময়ত জাপানলৈ আহিছিল। আন কিছু স্থানীয় মুছলমান হ'ল বুদ্ধিজীৱী আৰু শিক্ষক যিয়ে ইছলাম অধ্যয়ন কৰি ইছলামলৈ ধৰ্মান্তৰিত হৈছে।<ref name="JapanWomenIslam">{{cite news|url=http://www.themodernreligion.com/women/women_japan.htm|title=Marriages lead women into Islam in Japan|last=Y. Nakano|first=Lynne|author2=Japan Times Newspaper|date=November 19, 1992|publisher=Japan Times|access-date=27 December 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180925123428/http://www.themodernreligion.com/women/women_japan.htm|archivedate=25 September 2018|deadurl=yes}}</ref><ref name="MPIslam">{{cite web|url=http://www.asiaquarterly.com/content/view/168/|title=Islam in Japan|last=Penn|first=Michael|work=Harvard Asia Quarterly|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20070202212653/http://www.asiaquarterly.com/content/view/168/|archive-date=2 February 2007|access-date=28 December 2008|archivedate=2 February 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070202212653/http://www.asiaquarterly.com/content/view/168/|deadurl=yes}}</ref> বৰ্তমানে, বিভিন্ন অনুমানৰ মতে জাপানত মুছলমান লোকৰ সংখ্যা প্ৰায় ১ লাখৰ ওচৰত।<ref name="CEFBook" /><ref name="MPIslam" /><ref>[https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/2008/108408.htm International Religious Freedom Report 2008 - Japan]</ref> জাপানত ইছলাম এটি সংখ্যালঘু ধৰ্ম, আৰু ইছলাম ধৰ্মাৱলম্বী লোকৰ সংখ্যা জাপানৰ বৃদ্ধি পাইছে নে হ্ৰাস পাইছে, সেই বিষয়ে কোনো বিশেষ তথ্য উপলব্ধ নহয়। ১৯৯০ৰ দশকত ধৰ্মান্তৰিত হোৱা লোকৰ মাজত কম বয়সীয়া বিবাহিত জাপানী মহিলা ভালেমান আছিলম ''মডাৰ্ণ ৰিলিজন''ৰ মতে।<ref name="JapanWomenIslam" /> জাপানত ইছলাম ধৰ্মী লোকৰ প্ৰকৃত সংখ্যা অনুমানৰ বিষয়হে, যিহেতু কোনো নিশ্চিত সংখ্যা পোৱা নাযায়। জাপানৰ জাতীয় জনসংখ্যা আৰু সামাজিক সুৰক্ষা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানত কৰ্মৰত হিৰ'শ্বি ক'জিমাৰ আৰু ৱাছেডা বিশ্ববিদ্যালয়ত কৰ্মৰত কেইক' ছাকুৰাইৰ দৰে জাপানী পণ্ডিতৰ মতে জাপানত প্ৰায় ৭০ হাজাৰ ইছলাম ধৰ্মী লোক আছে, যাৰ প্ৰায় ৯০% প্ৰবাসী আৰু ১০%হে স্থানীয় জাপানী লোক।<ref name="KY2">{{cite news|url=http://japanfocus.org/-Kawakami-Yasunori/2436/article.html|title=Local Mosques and the Lives of Muslims in Japan|last=Yasunori|first=Kawakami|author2=JapanFocus.org|date=May 30, 2007|publisher=JapanFocus.org|access-date=27 December 2008|archivedate=14 January 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160114234815/http://japanfocus.org/-Kawakami-Yasunori/2436/article.html|deadurl=yes}}</ref><ref name="MPIslam" /> প্ৰবাসী লোকৰ মাজত সৰ্বাধিক সংখ্যা [[ইণ্ডোনেছিয়া|ইণ্ডোনেছিয়া]]ৰ পৰা অহা লোকাৰ, তাৰ পাছতেই [[ভাৰত|ভাৰতীয়]], [[পাকিস্তান|পাকিস্তানী]] আৰু [[বাংলাদেশ|বাংলাদেশী]] লোকৰ।<ref name="MPIslam" /> পিউ ৰিচাৰ্চ চেণ্টাৰৰ মতে ২০১০ চনত জাপানত ১ লাখ ৮৫ হাজাৰ মুছলমান লোক আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/|title=Table: Muslim Population by Country|publisher=Pew Research Center|date=27 January 2011|access-date=19 March 2017}}</ref> ২০১৯ চনত এই অনুমান ২ লাখ ৩০ হাজাৰ পালেগৈ। মুখ্য কাৰণ দৰ্শোৱা হ'ল অপ্ৰবাদনৰ প্ৰতি জাপান চৰকাৰৰ আগতকৈ তুলনামূলকভাৱে সহজ নীতি। ইয়াৰ ৫০ হাজাৰ স্থানীয় জাপানী লোক বুলি অনুমান কৰা হৈছে। ২০০১ চনত জাপানত ২৪টা মছজিদ আছিল, আৰু বৰ্তমানে ১১০টা মছজিদ আছে।<ref>{{Cite news|last=|first=|date=7 January 2021|title=The number of Muslims in Japan is growing fast|url=https://www.economist.com/asia/2021/01/07/the-number-of-muslims-in-japan-is-growing-fast|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=9 January 2021|newspaper=The Economist}}</ref> ২০১৯ চনৰেই আন এক অনুমানৰ মতে জাপানত মুছলমান লোকৰ সংখ্যা ২ লাখ যাৰ ৯০% লোক প্ৰবাসী আৰু ১০% স্থানীয় জাপানী।<ref name=":0">{{Cite journal|last=Takahashi|date=2021|title=Islamophobia in Japan: A Country at a Crossroads|url=https://www.jstor.org/stable/10.13169/islastudj.6.2.0167|journal=Islamophobia Studies Journal|volume=6|issue=2|pages=167–181|doi=10.13169/islastudj.6.2.0167}}</ref> জাপানত মুছলমান জনসংখ্যাৰ গড় বয়স কম, সেয়েহে অনুমান কৰা হৈছে যে ভৱিষ্যতলৈ দেশখনত দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় প্ৰজন্মৰ স্থায়ী মুছলমান জনসংখ্যা দেখা যাব।<ref>{{cite web|url=https://medium.com/equality-includes-you/why-islam-is-the-fastest-growing-religion-in-japan-7e44a8672560|title=Why Islam Is The Fastest-Growing Religion In Japan|publisher=Medium|date=2 February 2021|access-date=6 October 2021}}</ref> == তথ্য সংগ্ৰহ == [[শ্ৰেণী:ইছলাম ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:জাপান]] [[শ্ৰেণী:দেশ অনুসৰি ইছলাম]] [[শ্ৰেণী:দেশ অনুসৰি ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:বিদেশত ইছলাম ধৰ্ম]] rp1bsbh3r0k1vmhmzfhy5mxd1mvfsrk 0 76917 645516 381007 2026-10-16T13:46:57Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:বিদেশত হিন্দু ধৰ্ম]] using [[WP:HC|HotCat]] 645516 wikitext text/x-wiki [[File:Ganesha Japan.jpg|thumb|[[সৰস্বতী]] (বেঞ্জাইটেন), [[গণেশ]] (কাঙিতেন) আৰু [[কুবেৰ]]ৰ (বিশ্বামনটেন) মূৰ্ত্তি, [[জাপান]]ৰ [[ডাইশ্ব'-ইন মন্দিৰ]]ত।]] '''জাপানত হিন্দু ধৰ্ম''' এক সংখ্যালঘু ধৰ্ম। পিচে, [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]ৰ সৈতে সামঞ্জস্য থকা এই ধৰ্মৰ, ই এক সংখ্যালঘু ধৰ্ম হ'লেও, [[জাপানী সংস্কৃতি|জাপানৰ সংস্কৃতি]]ত বিশেষ প্ৰভাৱ দেখা যায়। হিন্দু ধৰ্মৰ সৃষ্ট অনেক ধাৰণা, [[দেৱতা (হিন্দু ধৰ্ম)|দেৱতা]] আদি, বৌদ্ধ ধৰ্মৰ মাধ্যমেৰে, বা পোণপতীয়াকৈ জাপানী লোকবিশ্বাসত সোমাইছে। == সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱ == [[File:INOKASHIRA1.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:INOKASHIRA1.jpg|left|thumb|230x230px|ইন'কাশ্বিৰা উদ্যানত বেঞ্জাইটেনৰ মঠ।]] যদিও হন্দু ধৰ্মাৱলম্বী লোকৰ সংখ্যা জাপানত অধিক নহয়, এই ধৰ্মৰ জাপানী সংস্কৃতিৰ অনেক ক্ষেত্ৰত বিশেষ প্ৰভাৱ দেখা যায়। এই প্ৰভাৱ সাধাৰণতে পৰোক্ষ। এই প্ৰভাৱৰ কাৰণ হ'ল [[জাপানী বৌদ্ধ ধৰ্ম|জাপান দেশত বৌদ্ধ ধৰ্ম]]ৰ জনপ্ৰিয়তা। বৌদ্ধ ধৰ্ম আৰু হিন্দু ধৰ্মৰ উৎস একেই, আৰু দুয়ো ভাৰতীয় ধৰ্ম।<ref>Stanford School of Medicine. Ethnogeriatrics. Religion and Indian Philosophy. https://geriatrics.stanford.edu/ethnomed/asian_indian/introduction/religion.html</ref> বৌদ্ধ ধৰ্ম [[ভাৰত]]ৰ পৰা [[চীন]] আৰু চীনৰ পৰা [[কোৰিয়ান উপদ্বীপ|কোৰিয়া]] হৈ ষষ্ঠ শতিকাত জাপানত সোমাল। হিন্দু ধৰ্মৰ প্ৰভাৱৰ এক মুখ্য উদাহৰণ হ'ল জাপানত অনেক লোকে বিশ্বাস কৰা "সৌভাগ্যৰ সাত দেৱতা"। এই সাত দেৱতাৰ চাৰিজনেই হিন্দু দেৱতা। বেঞ্জাইটেনছামা হ'ল বিদ্যাৰ হিন্দু দেৱী [[সৰস্বতী]]ৰ ৰূপ। বিশ্বামন হ'ল ধনৰ হিন্দু দেৱতা বৈশ্ৰাৱন বা [[কুবেৰ]]ৰ ৰূপ। ঠিক তেনেদৰে, ডাইক'কুটেন হিন্দু দেৱতা মহাকাল বা [[শিৱ]]ৰ ৰূপ আৰু কিচিজটেন ধনৰ হিন্দু দেৱী [[লক্ষ্মী]]ৰ ৰূপ। হিন্দু [[ত্ৰিদেৱী]]ৰ "নিপ্পনীকৰণ" দেখা যায়, অৰ্থাৎ জাপানী ৰূপত তুলি ধৰা দেখা যায় (জাপান দেশক জাপানী ভাষাত নিপ্পন বা নিহন বোলা হয়)। সৰস্বতী হৈ পৰে বেঞ্জাইটেন্ন্য', লক্ষ্মী হৈ পৰে কিচ্‌শ্বৌটেন্ন্য' আৰু মহাকালী হৈ পৰে ডাইক'কুটেন্ন্য'। পিচে, ডাইক'কুটেন্ন্য'ক পতি ডাইক'কুটেনৰ (大黒天) নাৰী ৰূপ হিচাপেহে সৌভাগ্যৰ সাত দেৱৰ মাজত ৰখা হয়।<ref name="Butsuzōzui">{{cite web|title=Butsuzōzui (Illustrated Compendium of Buddhist Images)|url=http://www.lib.ehime-u.ac.jp/SUZUKA/316/index.html|location=Ehime University Library|page=(059.jpg)|language=Japanese|format=digital photos|date=1796|access-date=2021-11-08|archivedate=2018-10-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181010061804/http://www.lib.ehime-u.ac.jp/SUZUKA/316/index.html|deadurl=yes}}</ref> বেঞ্জাইটেনৰ জাপান আগমন ঘটিছিল ষষ্ঠৰ পৰা অষ্ঠম শতিকাৰ ভিতৰত, যেতিয়া [[চীনা ভাষা]]লৈ "[[সোণালী পোহৰৰ সূত্ৰ]]"ৰ (金光明経) অনুবাদ কৰা হৈছিল।<ref>Study Buddhism. Sutra of Golden Light: Concluding Chapter. https://studybuddhism.com/en/tibetan-buddhism/original-texts/sutra-texts/sutra-of-golden-light/sutra-of-golden-light-concluding-chapter</ref> এই সূত্ৰত বেঞ্জাইটেনৰ বিষয়ে এক সম্পূৰ্ণ ভাগ আছে। তেওঁৰ উল্লেখ [[পদ্ম সূত্ৰ]]তো পোৱা যায়।<ref>Lion's Roar. What Actually Happens in the Lotus Sutra? https://www.lionsroar.com/what-happens-in-the-lotus-sutra-unpacking-the-events-in-this-famous-buddhist-scripture/</ref> জাপানত লোকপালে চাৰি স্বৰ্গীয় ৰজাৰ বৌদ্ধ ৰূপ গ্ৰহণ কৰে। সোণালী পোহৰৰ সূত্ৰ বিশেষকৈ জাপানত অত্যন্ত জনপ্ৰিয় হ'ল। এই সূত্ৰৰ মতে, যি শাসকে সঠিকভাৱে শাসন কৰে, তেওঁক চাৰিও দিশৰ পৰা চাৰি স্বৰ্গীয় ৰজাই ৰক্ষা কৰে।<ref>Nichiren Buddhism Library. Four Heavenly Kings. https://www.nichirenlibrary.org/en/dic/Content/F/163</ref> এই চাৰি স্বৰ্গীয় ৰজা হ'ল, মৃত্যুৰ হিন্দু দেৱতা [[যম]], [[বিষ্ণু]]ৰ বাহন [[গৰুড়|গৰুড়]], [[অপেশ্বৰী]] আৰু [[শিৱ]]ৰ পুত্ৰ [[গণেশ]]। যমৰ জাপানী ৰূপ হ'ল এন্মা।<ref>Yokai.com. https://yokai.com/enmadaiou/</ref> গৰুড়ৰ জাপানী ৰূপ হ'ল কৰুৰ।<ref>On Mark productions. https://www.onmarkproductions.com/html/karura.shtml</ref> কৰুৰ এটি বিশালকায়, মুখৰ পৰা জুই নিগৰোৱা প্ৰাণী। এই প্ৰাণীৰ অৰ্ধাংশ মানৱৰ দৰে, আৰু আন অৰ্ধাংশ চৰাইৰ। অপেশ্বৰীৰ জাপানী ৰূপ টেন্নিন।<ref>On Mark Productions. https://www.onmarkproductions.com/html/karyoubinga.html</ref> গণেশৰ জাপানী ৰূপ কাঙিটেন।<ref>Business Standard. Ganesha in Japan: Is he worshipped in the land of the rising sun too? https://www.business-standard.com/article/current-affairs/ganesha-in-japan-is-he-worshipped-in-the-land-of-the-rising-sun-too-120082500394_1.html#:~:text=Kangiten%20%2F%20Vinayakaten%20are%20the%20names,for%20past%20about%201000%20years.</ref> জাপানৰ ফুটাক' টামাগাৱা স্থিত এটি মন্দিৰত বুদ্ধতকৈও গণেশ বা কাঙিটেনক অধিক প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছে। হিন্দু ধৰ্মৰ আন আন প্ৰভাৱ হৈছে, ছয় দৰ্শনত বিশ্বাস, আৰু [[যোগ দৰ্শন|যোগ]] আৰু পাগোড়াৰ ব্যৱহাৰ। জাপানী সংস্কৃতিক প্ৰভাৱিত কৰা হিন্দু বিশ্বাসে চীন দেশৰ সংস্কৃতিকো ভালেমান প্ৰভাৱিত কৰিছে। হিন্দু দেৱী-দেৱতাৰ ওপৰত জাপানত অনেক লোকে অধ্যয়ন কৰিছে আৰু গ্ৰন্থ ছপা কৰিছে।<ref>Chaudhuri, Saroj Kumar. Hindu Gods and Goddesses in Japan. (New Delhi, 2003) {{ISBN|81-7936-009-1}}.</ref> বৰ্তমানেও ই জাপানত হিন্দু ধৰ্মৰ অধ্যয়নক অৰিহণা যোগায়।<ref>[http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?id=adc05bf7-cfee-4a6a-80cb-4468ddd49c41 "Japan wants to encourage studies of Hindu gods"]{{dead link|date=August 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}} Satyen Mohapatra {{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=https://www.hindustantimes.com/ |access-date=2021-11-08 |archivedate=2020-03-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200301180754/https://www.hindustantimes.com/ |deadurl=unfit }}</ref> == সংখ্যা == বৰ্তমানে জাপানত হিন্দু ধৰ্মাৱলম্বী লোকৰ সৰহ সংখ্যকেই ভাৰতীয় বা [[নেপাল|নেপালী]] প্ৰবাসী। ২০১৬ চন্ত, জাপানত প্ৰায় ৩০ হাজাৰ ভাৰতীয় আৰু ৮০ হাজাৰ নেপালী লোকে বাস কৰিছিল। এই প্ৰবাসী সমাজৰ সৰহ সংখ্যকেই হিন্দু ধৰ্মাৱলম্বী। স্থানীয় জাপানী লোকৰ মাজত, বৰ্তমানে শ্বিঙন বৌদ্ধ ধৰ্মাৱলম্বীসকলে হিন্দু ধৰ্মক বিশেষভাৱে সন্মান কৰে। জাপানত থকা কিছু ডাঙৰ হিন্দু মন্দিৰ হ'ল: * [[টকিঅ']]ৰ [[শিৱ]] [[শক্তি (হিন্দু ধৰ্ম)|শক্তি]] মন্দিৰ * টকিঅ'ৰ [[শিৰডীৰ সাই বাবা|শিৰডী সাই বাবা]]ৰ মন্দিৰ * [[ইস্কন]] নিউ গায়া * [[সৰস্বতী]] বা বেঞ্জাইটেন মঠ * আছাকুছাৰ [[গণেশ]] মন্দিৰ ''এচ'চিয়েছন অৱ ৰিলিজন ডেটা আৰ্কাইভ্‌ছ''ৰ মতে ২০১৫ চনত প্ৰায় ২৬ হাজাৰ হিন্দু লোক আছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.thearda.com/internationaldata/countries/Country_117_2.asp|title=Japan, Religion And Social Profile|website=thearda.com|access-date=2021-11-08|archivedate=2022-05-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220506234520/https://www.thearda.com/internationaldata/countries/Country_117_2.asp|deadurl=yes}}</ref> == তথ্য সংগ্ৰহ == [[শ্ৰেণী:হিন্দু ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:জাপান]] [[শ্ৰেণী:বিদেশত হিন্দু ধৰ্ম]] p4rbc933b1j5h5ktf620yxnu1u2xr44 0 80549 645619 372925 2026-10-16T16:12:12Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645619 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ৰূপ কুমাৰ ৰাথোৰ | image = RoopKumarRathod2.jpg | caption = ২০১৪ চনত ৰাথোৰ | birth_date = | birth_place = | background = solo_singer | genre = [[নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]], [[গজল]]<ref>{{Cite web|title=Roop Kumar Rathod|url=https://www.bollywoodlife.com/celeb/roop-kumar-rathod/|access-date=2021-12-21|website=www.bollywoodlife.com|language=en}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | website = }} '''ৰূপ কুমাৰ ৰাথোৰ''' ({{Lang-en|Roop Kumar Rathod}}) এগৰাকী ভাৰতীয় সংগীত পৰিচালক আৰু নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী৷<ref>{{Cite web|title=Roop Kumar Rathod|url=https://www.bollywoodlife.com/celeb/roop-kumar-rathod/|access-date=2021-12-21|website=www.bollywoodlife.com|language=en}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তেওঁ [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]], [[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]], [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]], [[তামিল ভাষা|তামিল]], [[তেলেগু ভাষা|তেলেগু]], [[বঙালী ভাষা|বঙালী]], [[উড়িয়া ভাষা|উড়িয়া]], [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[নেপালী ভাষা|নেপালী]], [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]] আৰু [[কন্নড় ভাষা]]ৰ চলচ্চিত্ৰত কণ্ঠদান কৰিছে৷ == ব্যক্তিগত জীৱন == ৰূপ কুমাৰ ৰাথোৰ শাস্ত্ৰীয় সংগীতজ্ঞ পণ্ডিত চতুৰ্ভুজ ৰাথোৰৰ তৃতীয় পুত্ৰ৷<ref>{{Cite web|title=रूप कुमार राठोड's biography and latest film release news|url=https://hindi.filmibeat.com/celebs/roop-kumar-rathod/biography.html|access-date=2021-12-21|website=hindi.filmibeat.com|language=hi}}</ref> সংগীত ৰচয়িতা [[শ্ৰাৱণ ৰাথোৰ]] আৰু কণ্ঠশিল্পী [[বিনোদ ৰাথোৰ]] তেওঁৰ দুই ভাতৃ৷ ৰূপ কুমাৰে [[:en:Sunali Rathod|সোণালী ৰাথোৰ]]ৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়, যি ভজন গায়ক [[:en:Anup Jalota|অনুপ জালোটা]]ৰ প্ৰথম পত্নী আছিল। ৰূপ কুমাৰ আৰু সোণালী ৰাথোৰৰ [[:en:Reewa Rathod|ৰিৱা ৰাথোৰ]] নামেৰে এগৰাকী কন্যা সন্তান আছে৷ == সংগীতৰ আৰম্ভণি == ৰূপ কুমাৰে অতি কম সময়তে সংগীত জগতত দীক্ষিত হৈছিল। তেওঁৰ যাত্ৰা এগৰাকী তবলাবাদক হিচাপে আৰম্ভ হৈছিল আৰু ১৯৮০ চনত প্ৰায় সকলো গজলগায়কে তেওঁক বিচাৰিছিল। ১৯৮৯ চনত লক্ষ্মীকান্ত প্যাৰেলালে সুৰ কৰা 'গুমৰাহ' চলচ্চিত্ৰৰ 'মে তেৰা আশিক হু' গীতটোৰে তেওঁ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পীৰ চেষ্টা শুভাৰম্ভ হয়৷ == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{IMDb name|0711756}} * {{Twitter|roopkumarsunali|ৰূপ কুমাৰ ৰাথোৰ}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ সংগীতকাৰ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী]] sblxhsrl0lhfu0rjpf4tcxktvnhrof4 0 83652 645548 624126 2026-10-16T14:43:47Z Kandarpajit Kallol 6257 removed [[Category:ভাষা]]; added [[Category:নিৰ্মিত ভাষা]] using [[WP:HC|HotCat]] 645548 wikitext text/x-wiki {{Rough translation}} {{Infobox language | name = Interlingua | nativename = ''interlingua'' | pronunciation = {{IPA-art|inteɾˈliŋɡwa|}} | speakers = 1,500 of the written language | date = 2000 | ref = <ref name="Fiedler">{{cite journal|first1=Sabine|last1=Fiedler|year=1999|title=Phraseology in planned languages|url=https://archive.org/details/sim_language-problems-language-planning_summer-1999_23_2/page/175|journal=Language Problems and Language Planning|publisher=John Benjamins Publishing Company|volume=23|issue=2|pages=175–187|doi=10.1075/lplp.23.2.05fie|issn=0272-2690|oclc=67125214}}</ref> | familycolor = | fam1 = [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সহায়ক ভাষা]] | creator = [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সহায়ক ভাষা সংস্থা]] | created = 1951 | setting = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শব্দভাণ্ডাৰৰ বৈজ্ঞানিক পঞ্জীয়ন; [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সহায়ক ভাষা]] | posteriori = '''উৎস ভাষা''': [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], [[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]], [[ইটালীয় ভাষা|ইটালীয়]], [[পৰ্তুগীজ ভাষা|পৰ্তুগীজ]], আৰু [[স্পেনিছ ভাষা |স্পেনিছ]], অন্য কিছুমান নিয়ন্ত্ৰণ ভাষাৰ উল্লেখ কৰি (মূলতঃ [[জাৰ্মান ভাষা|জাৰ্মান]] আৰু [[ৰাছিয়ান ভাষা|ৰাছিয়ান]])। | script = [[লেটিন লিপি]] | agency = কোনো নিয়ন্ত্ৰণকাৰী সংস্থা নাই | iso1 = ia | iso2 = ina | iso3 = ina | image = Bandiera de Interlingua.svg | imagesize = 150px | imagecaption = পতাকা | notice = IPA | glotto = inte1239 | glottorefname = Interlingua (International Auxiliary Language Association) }} '''ইন্টাৰলিংগুয়া''' হৈছে এক আন্তৰ্জাতিক সহায়ক ভাষা (IAL) যিটো ১৯৩৭ চনৰ পৰা ১৯৫১ চনৰ ভিতৰত আমেৰিকান আন্তৰ্জাতিক সহায়ক ভাষা সংস্থাই (IALA) বিকশিত কৰিছিল। ই আটাইতকৈ বেছি ব্যৱহৃত আই এ এল সমূহৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰে আৰু ই আটাইতকৈ বেছি ব্যৱহৃত প্ৰাকৃতিকতাবাদী আই এ এল – অৰ্থাৎ, সেই আই এ এল সমূহ যাৰ শব্দভাণ্ডাৰ, ব্যাকৰণ, আৰু অন্যান্য বৈশিষ্ট্যসমূহ কেন্দ্ৰীয়ভাৱে পৰিকল্পিত নহয়, প্ৰাকৃতিক ভাষাৰ পৰা আহৰণ কৰা হৈছে। আন্তঃলিংগুয়া সাহিত্যই কৈছে যে (লিখিত) আন্তঃলিংগুয়া ৰোমাঞ্চ ভাষা কোৱা লাখ লাখ লোকৰ বাবে বুজিব পৰা, যদিও ইয়াক সক্ৰিয়ভাৱে মাত্ৰ কেইশমানেহে কয়। পশ্চিম ইউৰোপীয় ভাষাৰ সম্ভৱপৰ বহল পৰিসৰৰ বাবে সাধাৰণ শব্দভাণ্ডাৰৰ সৈতে এটা সহজ, বেছিভাগেই নিয়মীয়া ব্যাকৰণৰ সংমিশ্ৰণ ঘটাই ইন্টাৰলিংগুয়াক বিকশিত কৰা হৈছিল, যাৰ ফলত অন্ততঃ যিসকলৰ মাতৃভাষা ইন্টাৰলিংগুৱাৰ শব্দভাণ্ডাৰ আৰু ব্যাকৰণৰ উৎস আছিল তেওঁলোকৰ বাবে ইয়াক শিকিবলৈ অস্বাভাৱিকভাৱে সহজ হৈ পৰিছিল। ইয়াৰ বিপৰীতে বহুতো প্ৰাকৃতিক ভাষাৰ দ্ৰুত পৰিচয় হিচাপে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হয়। Interlingua নামটো লেটিন শব্দ inter, যাৰ অৰ্থ "মাজত", আৰু lingua, যাৰ অৰ্থ "জিভা" বা "ভাষা"ৰ পৰা আহিছে। এই মৰ্ফিমবোৰ ইন্টাৰলিংগুয়াত একেই, গতিকে "আন্তঃলিংগুয়া"ৰ অৰ্থ হ'ব "ভাষাৰ মাজত"। == বহিঃসংযোগ == {{InterWiki|code=ia}} * [https://www.interlingua.com/ Union Mundial pro Interlingua] [[শ্ৰেণী:নিৰ্মিত ভাষা]] bkz6wff1zc065vub1umw1sawk04d1qa 0 86641 645555 348731 2026-10-16T14:50:51Z Kandarpajit Kallol 6257 removed [[Category:ভাষা]]; added [[Category:নিৰ্মিত ভাষা]] using [[WP:HC|HotCat]] 645555 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}} {{Infobox language | name = Lingua Franca Nova | altname = Elefen | nativename = | acceptance = |image = Flag of Lingua Franca Nova.svg |imagesize = 140px | imagealt = | imagecaption = | pronunciation = | states = <!-- or state --> | region = | creator = [[C. George Boeree]] | created = 1965<ref name=beginning>{{cite web |url=https://elefen.org/vici/linguistica/la_evolui_de_elefen |title=La evolui de elefen |language=lfn |first=C. George |last=Boeree |access-date=2020-11-09 |website=Vici de Elefen}}</ref> | setting = [[International auxiliary language]] | ethnicity = | extinct = | era = | speakers = | date = | dateprefix = | ref = <!-- up to e21 (or current edition) if ref is ''Ethnologue'' --> | refname = | speakers2 = | revived = | revived-category = <!-- or revived-cat --> | familycolor = | family = | fam1 = | fam2 = | fam3 = <!-- up to fam15 --> | protoname = | ancestor = | ancestor2 = <!-- up to ancestor8 --> | standards = | stand1 = | stand2 = <!-- up to stand6 --> | dialects = | listclass = | dia1 = | dia2 = <!-- up to dia20 --> | script = [[Latin script]] | iso3 = lfn | iso3comment = | lc1 = | ld1 = | lc2 = <!-- up to lc30 --> | ld2 = <!-- up to ld30 --> | iso6 = }} '''লিংগুয়া ফ্ৰাংকা নোভা''', মূলতঃ পেনচিলভেনিয়াৰ শ্বিপেন্সবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ চি জৰ্জ ব'ৰীয়ে নিৰ্মাণ কৰা আৰু ইয়াৰ বহু ব্যৱহাৰকাৰীয়ে বিকশিত কৰা এটা সহায়ক ভাষা। ইয়াৰ শব্দভাণ্ডাৰ ফৰাচী, ইটালীয়, পৰ্তুগীজ, স্পেনিছ, আৰু কাটালান আদি ৰোমান ভাষাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি তৈয়াৰ কৰা হৈছে। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} == বহিঃসংযোগ == {{InterWiki|code=ie}} * [https://elefen.org অফিচিয়েল ৱেবছাইট] [[শ্ৰেণী:নিৰ্মিত ভাষা]] jt1ne8elcrau22czfff5rgliivoukl7 0 87991 645534 645458 2026-10-16T14:15:06Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645534 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = Surjapuri | altname = Sura, Deshi Bhasa | nativename = सुरजापुरी, সুৰজাপুৰী | image = [[File:Surjapuri language.svg|200px]] | imagecaption = [[অসমীয়া-বাংলা লিপি|বাংলা]] আৰু [[দেৱনাগৰী]] লিপিৰে ''সুৰজাপুৰী'' লিখা | states = [[ভাৰত]], [[নেপাল]], [[বাংলাদেশ]] | region = [[বিহাৰ]], [[পশ্চিমবংগ]] | speakers = 2,256,228 | date = 2011 census | ref = <ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011Census/Language_MTs.html|title=Statement 1: Abstract of speakers' strength of languages and mother tongues - 2011|publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India|website=www.censusindia.gov.in|access-date=2018-07-07}}</ref> | speakers2 = Census results conflate some speakers with Hindi.<ref>{{cite web |title=Statement 1: Abstract of speakers' strength of languages and mother tongues – 2001 |url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Language/Statement1.aspx |website=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India |access-date=30 May 2017}}</ref> | script = [[Devanagari]], [[Bengali alphabet|Bengali]] | familycolor = Indo-European | fam2 = [[Indo-Iranian languages|Indo-Iranian]] | fam3 = [[Indo-Aryan languages|Indo-Aryan]] | fam4 = [[Eastern Indo-Aryan languages|Eastern]] | fam5 = [[Bengali-Assamese languages|Bengali–Assamese]] | iso3 = sjp }} [[Category:Ill-formatted infobox-language images]] [[Category:ISO language articles citing sources other than Ethnologue]] '''সুৰজাপুৰী''' এটি [[পূৰ্বী ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষা|পূৰ্বী]] [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল|ভাৰতীয়-আৰ্য]] [[ভাষা]] যি [[অসমীয়া-বঙালী ভাষাগোষ্ঠী|অসমীয়া-বাঙালী]] উপ-গোটৰ অন্তৰ্গত। এই ভাষা মুখ্যতঃ [[ভাৰত]]ৰ পূব দিশে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, [[দাৰ্জিলিং|উত্তৰ বংগ]], [[পশ্চিমবংগ]] আৰু [[বিহাৰ]]ৰ পূব ভাগৰ বংগাঞ্চল বা [[পূৰ্ণিয়া]]ত। তদুপৰি, [[নেপাল]]ৰ [[ঝাপা জিলা]] আৰু [[অসম]]ৰ [[গোৱালপাৰা জিলা]]তো এই ভাষা কোৱা হয়। এই ভাষা ভাষী লোকে কেতিয়াবা এই ভাষাক '''দেশী ভাষা''' বুলিও অভিহিত কৰে। অসমীয়া-বাঙালী উপগোটৰ ভিতৰতো এই ভাষা কামৰূপী ভাগত পৰে, অৰ্থাৎ [[বঙালী ভাষা|বাঙালী ভাষা]]তকৈ সুৰজাপুৰী [[অসমীয়া ভাষা]]ৰহে অধিক নিকটৱৰ্তী। == ভৌগোলিক বিতৰণ == <mapframe latitude="35.621582" longitude="88.879395" zoom="2" width="400" height="315" />সুৰজাপুৰী ভাষা কোৱা সৰু জনসংখ্যা তিনিখন দেশত বিভক্ত: ভাৰত (বিশেষকৈ পশ্চিম বংগ আৰু বিহাৰ), বাংলাদেশ আৰু নেপাল। সুৰজাপুৰী মুখ্যতঃ সুৰজাপুৰী বাঙালী নামেৰে বিহাৰত কোৱা হয় পূৰ্ণিয়া বিভাগত (কিষণগঞ্জ, কটিহাৰ, পূৰ্ণিয়া আৰু আৰাৰিয়া)।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=nKqF_AgDd4gC&q=Mithila+India+state&pg=PA148|title=Small States Syndrome in India|access-date=16 February 2017|pages=146|isbn=9788170226918|last1=Kumāra|first1=Braja Bihārī|year=1998}}</ref> পশ্চিম বংগত এই ভাষা কোৱা হয় উত্তৰ দিনাজপুৰ, দক্ষিণ দিনাজপুৰ, উত্তৰ মালদা আৰু শিলিগুৰিত। বাংলাদেশত এই ভাষা ব্যৱহাৰ কৰা হয় ঠাকুৰগাঁৱত। নেপালৰ ঝাপা আৰু মৰোং জিলাতো এই ভাষা কোৱা হয়। == সম্পৰ্কিত ভাষাসমূহ == বৰ্তমানে এই ভাষাৰ বিকাশ সীমিত হোৱাৰ বাবে এই ভাষা ভাষী লোকে চুবুৰীয়া অধিক বিকশিত ভাষা গ্ৰহণ কৰিব ধৰিছে, যেনে বিহাৰত [[হিন্দী ভাষা]] আৰু পশ্চিম বংগত [[বঙালী ভাষা|বাংলা ভাষা]]। [[বাংলাদেশ]]ত বাংলা আৰু [[উৰ্দু ভাষা]]ই এই ভাষাৰ স্থান লৈছে। এই ভাষা কোনো আনুষ্ঠানিক বা শিক্ষাগত কৰ্মত ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। এই ভাষাৰ কোনো আধুনিক [[ব্যাকৰণ]], [[অভিধান]] আদিও প্ৰস্তুত কৰা হোৱা নাই। ভাষাটোৰ সুৰ আৰু বাক্য গাঁথনি অঞ্চলভেদে সলনি হয়। সূৰজাপুৰী ভাষা অসমীয়া, বাংলা আৰু [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]]ৰ দৰে বৃহৎ জনসংখ্যা থকা ভাষাৰ উপৰিও চুবুৰীয়া [[কামতাপুৰী ভাষা|কমতাপুৰী]] (কোচ ৰাজবংশী আৰু ৰংপুৰী) ভাষাৰ<ref>{{cite book|editor-last1=Hernández-Campoy|editor-first1=Juan Manuel|editor-last2=Conde-Silvestre|editor-first2=Juan Camilo|title=The Handbook of Historical Sociolinguistics|url=https://books.google.com/books?id=zc77I8CMgTYC&pg=PA508|date=15 February 2012|publisher=John Wiley & Sons|isbn=9781118257265|access-date=5 March 2018}}</ref> সৈতে বহু দূৰ মিল থকা ভাষা। === উপনামসমূহ<ref>{{Harvard citation|Toulmin|2006}}</ref> === {| class="wikitable" ! colspan="2" rowspan="2" | ! colspan="2" |Singular ! colspan="2" |Plural |- ! nominative ! oblique ! nominative ! oblique |- ! colspan="2" |1st person |mũi |mo- |hāmrā |hāmsā-, hāmcā- |- ! colspan="2" |2nd person |tũi |to- |tumrā, tomrā |tumsā-, tomsā- |- ! rowspan="2" |3rd person ! proximal |yāhāy |yahā- |emrā, erā |ismā-, isā- |- ! distal |wahā̃y |wahā- |amrā, worā |usmā-, usā- |} সুৰজাপুৰী ভাষাত হেলনীয়া প্ৰত্যয় দেখা যায়: যেনে সা (হামসা-, তোমসা-) আৰু স্মা (যেনে ইস্মা-, উস্মা-)। এই বিশেষত্ব পুৰণি অসমীয়া ভাষাতো দেখা গৈছিল, যেনে সা (আমাসা-, তোমাসা-) আৰু সম্ব (এসম্ব-, তেসম্ব-)। এই প্ৰত্যয়সমূহৰ ব্যৱহাৰো পুৰণি অসমীয়া আৰু সুৰজাপুৰীত একেধৰণৰ। == টোকা == {{Reflist}} == প্ৰবন্ধসমূহ ==  {{refbegin}} * {{cite thesis|type=Ph.D.|first=Gitanjali|last=Bez|title=Grammatical Categories in Madhav Kandali's Ramayana|publisher=Gauhati University|year=2012|hdl=10603/116370}} {{refend}} == অধিক পঢ়া == * [http://www.azadindia.org/ আজাদ] ইণ্ডিয়া ফাউণ্ডেচনৰ দ্বাৰা অনুবাদ কৰা আৰু প্ৰথাম বুকছৰ দ্বাৰা সমৰ্থিত ছুৰ্জাপুৰিত আলোকচিত্ৰিত শিশুৰ গল্পৰ বিনামূলীয়া সংৰক্ষণ * {{Cite journal|title=Word Formation in Surjapuri|url=http://www.languageinindia.com/march2011/surjapuriwordformationfinal.pdf|journal=Language in India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180414003255/http://www.languageinindia.com/march2011/surjapuriwordformationfinal.pdf|archivedate=2018-04-14|access-date=2023-04-15|deadurl=yes}} * {{Cite journal|url=http://www.languageinindia.com/jan2011/surajpurifinal.pdf|title=Case and Case-like Postposition in Surjapuri|journal=Language in India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180414002925/http://www.languageinindia.com/jan2011/surajpurifinal.pdf|archivedate=2018-04-14|access-date=2023-04-15|deadurl=yes}} * {{Cite thesis|title=Reconstructing linguistic history in a dialect continuum: The Kamta, Rajbanshi, and Northern Deshi Bangla subgroup of Indo-Aryan|url=https://digitalcollections.anu.edu.au/handle/1885/45743}} * [http://lsi.gov.in/MTSI_app/DraftReport/Bihar/12.%20SURJAPURI.pdf বিহাৰ ৰাজ্যৰ চুৰজাপুৰি মাতৃভাষাৰ এখন স্কটচ ''গ্ৰামাৰ'' (২০২১)] [[শ্ৰেণী:Harv and Sfn no-target errors]] lqoelyh1c08j9eqq9n39q7brjvg9k4t 645535 645534 2026-10-16T14:15:22Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645535 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = Surjapuri | altname = Sura, Deshi Bhasa | nativename = सुरजापुरी, সুৰজাপুৰী | image = [[File:Surjapuri language.svg|200px]] | imagecaption = [[বাংলা লিপি|বাংলা]] আৰু [[দেৱনাগৰী]] লিপিৰে ''সুৰজাপুৰী'' লিখা | states = [[ভাৰত]], [[নেপাল]], [[বাংলাদেশ]] | region = [[বিহাৰ]], [[পশ্চিমবংগ]] | speakers = 2,256,228 | date = 2011 census | ref = <ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011Census/Language_MTs.html|title=Statement 1: Abstract of speakers' strength of languages and mother tongues - 2011|publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India|website=www.censusindia.gov.in|access-date=2018-07-07}}</ref> | speakers2 = Census results conflate some speakers with Hindi.<ref>{{cite web |title=Statement 1: Abstract of speakers' strength of languages and mother tongues – 2001 |url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Language/Statement1.aspx |website=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India |access-date=30 May 2017}}</ref> | script = [[Devanagari]], [[Bengali alphabet|Bengali]] | familycolor = Indo-European | fam2 = [[Indo-Iranian languages|Indo-Iranian]] | fam3 = [[Indo-Aryan languages|Indo-Aryan]] | fam4 = [[Eastern Indo-Aryan languages|Eastern]] | fam5 = [[Bengali-Assamese languages|Bengali–Assamese]] | iso3 = sjp }} [[Category:Ill-formatted infobox-language images]] [[Category:ISO language articles citing sources other than Ethnologue]] '''সুৰজাপুৰী''' এটি [[পূৰ্বী ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষা|পূৰ্বী]] [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল|ভাৰতীয়-আৰ্য]] [[ভাষা]] যি [[অসমীয়া-বঙালী ভাষাগোষ্ঠী|অসমীয়া-বাঙালী]] উপ-গোটৰ অন্তৰ্গত। এই ভাষা মুখ্যতঃ [[ভাৰত]]ৰ পূব দিশে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, [[দাৰ্জিলিং|উত্তৰ বংগ]], [[পশ্চিমবংগ]] আৰু [[বিহাৰ]]ৰ পূব ভাগৰ বংগাঞ্চল বা [[পূৰ্ণিয়া]]ত। তদুপৰি, [[নেপাল]]ৰ [[ঝাপা জিলা]] আৰু [[অসম]]ৰ [[গোৱালপাৰা জিলা]]তো এই ভাষা কোৱা হয়। এই ভাষা ভাষী লোকে কেতিয়াবা এই ভাষাক '''দেশী ভাষা''' বুলিও অভিহিত কৰে। অসমীয়া-বাঙালী উপগোটৰ ভিতৰতো এই ভাষা কামৰূপী ভাগত পৰে, অৰ্থাৎ [[বঙালী ভাষা|বাঙালী ভাষা]]তকৈ সুৰজাপুৰী [[অসমীয়া ভাষা]]ৰহে অধিক নিকটৱৰ্তী। == ভৌগোলিক বিতৰণ == <mapframe latitude="35.621582" longitude="88.879395" zoom="2" width="400" height="315" />সুৰজাপুৰী ভাষা কোৱা সৰু জনসংখ্যা তিনিখন দেশত বিভক্ত: ভাৰত (বিশেষকৈ পশ্চিম বংগ আৰু বিহাৰ), বাংলাদেশ আৰু নেপাল। সুৰজাপুৰী মুখ্যতঃ সুৰজাপুৰী বাঙালী নামেৰে বিহাৰত কোৱা হয় পূৰ্ণিয়া বিভাগত (কিষণগঞ্জ, কটিহাৰ, পূৰ্ণিয়া আৰু আৰাৰিয়া)।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=nKqF_AgDd4gC&q=Mithila+India+state&pg=PA148|title=Small States Syndrome in India|access-date=16 February 2017|pages=146|isbn=9788170226918|last1=Kumāra|first1=Braja Bihārī|year=1998}}</ref> পশ্চিম বংগত এই ভাষা কোৱা হয় উত্তৰ দিনাজপুৰ, দক্ষিণ দিনাজপুৰ, উত্তৰ মালদা আৰু শিলিগুৰিত। বাংলাদেশত এই ভাষা ব্যৱহাৰ কৰা হয় ঠাকুৰগাঁৱত। নেপালৰ ঝাপা আৰু মৰোং জিলাতো এই ভাষা কোৱা হয়। == সম্পৰ্কিত ভাষাসমূহ == বৰ্তমানে এই ভাষাৰ বিকাশ সীমিত হোৱাৰ বাবে এই ভাষা ভাষী লোকে চুবুৰীয়া অধিক বিকশিত ভাষা গ্ৰহণ কৰিব ধৰিছে, যেনে বিহাৰত [[হিন্দী ভাষা]] আৰু পশ্চিম বংগত [[বঙালী ভাষা|বাংলা ভাষা]]। [[বাংলাদেশ]]ত বাংলা আৰু [[উৰ্দু ভাষা]]ই এই ভাষাৰ স্থান লৈছে। এই ভাষা কোনো আনুষ্ঠানিক বা শিক্ষাগত কৰ্মত ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। এই ভাষাৰ কোনো আধুনিক [[ব্যাকৰণ]], [[অভিধান]] আদিও প্ৰস্তুত কৰা হোৱা নাই। ভাষাটোৰ সুৰ আৰু বাক্য গাঁথনি অঞ্চলভেদে সলনি হয়। সূৰজাপুৰী ভাষা অসমীয়া, বাংলা আৰু [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]]ৰ দৰে বৃহৎ জনসংখ্যা থকা ভাষাৰ উপৰিও চুবুৰীয়া [[কামতাপুৰী ভাষা|কমতাপুৰী]] (কোচ ৰাজবংশী আৰু ৰংপুৰী) ভাষাৰ<ref>{{cite book|editor-last1=Hernández-Campoy|editor-first1=Juan Manuel|editor-last2=Conde-Silvestre|editor-first2=Juan Camilo|title=The Handbook of Historical Sociolinguistics|url=https://books.google.com/books?id=zc77I8CMgTYC&pg=PA508|date=15 February 2012|publisher=John Wiley & Sons|isbn=9781118257265|access-date=5 March 2018}}</ref> সৈতে বহু দূৰ মিল থকা ভাষা। === উপনামসমূহ<ref>{{Harvard citation|Toulmin|2006}}</ref> === {| class="wikitable" ! colspan="2" rowspan="2" | ! colspan="2" |Singular ! colspan="2" |Plural |- ! nominative ! oblique ! nominative ! oblique |- ! colspan="2" |1st person |mũi |mo- |hāmrā |hāmsā-, hāmcā- |- ! colspan="2" |2nd person |tũi |to- |tumrā, tomrā |tumsā-, tomsā- |- ! rowspan="2" |3rd person ! proximal |yāhāy |yahā- |emrā, erā |ismā-, isā- |- ! distal |wahā̃y |wahā- |amrā, worā |usmā-, usā- |} সুৰজাপুৰী ভাষাত হেলনীয়া প্ৰত্যয় দেখা যায়: যেনে সা (হামসা-, তোমসা-) আৰু স্মা (যেনে ইস্মা-, উস্মা-)। এই বিশেষত্ব পুৰণি অসমীয়া ভাষাতো দেখা গৈছিল, যেনে সা (আমাসা-, তোমাসা-) আৰু সম্ব (এসম্ব-, তেসম্ব-)। এই প্ৰত্যয়সমূহৰ ব্যৱহাৰো পুৰণি অসমীয়া আৰু সুৰজাপুৰীত একেধৰণৰ। == টোকা == {{Reflist}} == প্ৰবন্ধসমূহ ==  {{refbegin}} * {{cite thesis|type=Ph.D.|first=Gitanjali|last=Bez|title=Grammatical Categories in Madhav Kandali's Ramayana|publisher=Gauhati University|year=2012|hdl=10603/116370}} {{refend}} == অধিক পঢ়া == * [http://www.azadindia.org/ আজাদ] ইণ্ডিয়া ফাউণ্ডেচনৰ দ্বাৰা অনুবাদ কৰা আৰু প্ৰথাম বুকছৰ দ্বাৰা সমৰ্থিত ছুৰ্জাপুৰিত আলোকচিত্ৰিত শিশুৰ গল্পৰ বিনামূলীয়া সংৰক্ষণ * {{Cite journal|title=Word Formation in Surjapuri|url=http://www.languageinindia.com/march2011/surjapuriwordformationfinal.pdf|journal=Language in India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180414003255/http://www.languageinindia.com/march2011/surjapuriwordformationfinal.pdf|archivedate=2018-04-14|access-date=2023-04-15|deadurl=yes}} * {{Cite journal|url=http://www.languageinindia.com/jan2011/surajpurifinal.pdf|title=Case and Case-like Postposition in Surjapuri|journal=Language in India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180414002925/http://www.languageinindia.com/jan2011/surajpurifinal.pdf|archivedate=2018-04-14|access-date=2023-04-15|deadurl=yes}} * {{Cite thesis|title=Reconstructing linguistic history in a dialect continuum: The Kamta, Rajbanshi, and Northern Deshi Bangla subgroup of Indo-Aryan|url=https://digitalcollections.anu.edu.au/handle/1885/45743}} * [http://lsi.gov.in/MTSI_app/DraftReport/Bihar/12.%20SURJAPURI.pdf বিহাৰ ৰাজ্যৰ চুৰজাপুৰি মাতৃভাষাৰ এখন স্কটচ ''গ্ৰামাৰ'' (২০২১)] [[শ্ৰেণী:Harv and Sfn no-target errors]] nn4qg1jtlbh6leyffrjprosg2b6oq4e 645536 645535 2026-10-16T14:18:02Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645536 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = Surjapuri | altname = Sura, Deshi Bhasa | nativename = सुरजापुरी, সুৰজাপুৰী | image = [[File:Surjapuri language.svg|200px]] | imagecaption = [[বাংলা লিপি|বাংলা]] আৰু [[দেৱনাগৰী]] লিপিৰে ''সুৰজাপুৰী'' লিখা | states = [[ভাৰত]], [[নেপাল]], [[বাংলাদেশ]] | region = [[বিহাৰ]], [[পশ্চিমবংগ]] | speakers = ২,২৫৬,২২৮ | date = ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল | ref = <ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011Census/Language_MTs.html|title=Statement 1: Abstract of speakers' strength of languages and mother tongues - 2011|publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India|website=www.censusindia.gov.in|access-date=2018-07-07}}</ref> | speakers2 = Census results conflate some speakers with Hindi.<ref>{{cite web |title=Statement 1: Abstract of speakers' strength of languages and mother tongues – 2001 |url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Language/Statement1.aspx |website=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India |access-date=30 May 2017}}</ref> | script = [[দেৱনাগৰী]], [[বাংলা লিপি|বাংলা]] | familycolor = ইণ্ডো-ইউৰোপীয় | fam2 = [[ইণ্ডো-ইৰানীয়]] | fam3 = [[ইণ্ডো-আৰ্য]] | fam4 = ইষ্টাৰ্ণ | fam5 = [[বাংলা]]–[[অসমীয়া]] | iso3 = sjp }} [[Category:Ill-formatted infobox-language images]] [[Category:ISO language articles citing sources other than Ethnologue]] '''সুৰজাপুৰী''' এটি [[পূৰ্বী ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষা|পূৰ্বী]] [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল|ভাৰতীয়-আৰ্য]] [[ভাষা]] যি [[অসমীয়া-বঙালী ভাষাগোষ্ঠী|অসমীয়া-বাঙালী]] উপ-গোটৰ অন্তৰ্গত। এই ভাষা মুখ্যতঃ [[ভাৰত]]ৰ পূব দিশে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, [[দাৰ্জিলিং|উত্তৰ বংগ]], [[পশ্চিমবংগ]] আৰু [[বিহাৰ]]ৰ পূব ভাগৰ বংগাঞ্চল বা [[পূৰ্ণিয়া]]ত। তদুপৰি, [[নেপাল]]ৰ [[ঝাপা জিলা]] আৰু [[অসম]]ৰ [[গোৱালপাৰা জিলা]]তো এই ভাষা কোৱা হয়। এই ভাষা ভাষী লোকে কেতিয়াবা এই ভাষাক '''দেশী ভাষা''' বুলিও অভিহিত কৰে। অসমীয়া-বাঙালী উপগোটৰ ভিতৰতো এই ভাষা কামৰূপী ভাগত পৰে, অৰ্থাৎ [[বঙালী ভাষা|বাঙালী ভাষা]]তকৈ সুৰজাপুৰী [[অসমীয়া ভাষা]]ৰহে অধিক নিকটৱৰ্তী। == ভৌগোলিক বিতৰণ == <mapframe latitude="35.621582" longitude="88.879395" zoom="2" width="400" height="315" />সুৰজাপুৰী ভাষা কোৱা সৰু জনসংখ্যা তিনিখন দেশত বিভক্ত: ভাৰত (বিশেষকৈ পশ্চিম বংগ আৰু বিহাৰ), বাংলাদেশ আৰু নেপাল। সুৰজাপুৰী মুখ্যতঃ সুৰজাপুৰী বাঙালী নামেৰে বিহাৰত কোৱা হয় পূৰ্ণিয়া বিভাগত (কিষণগঞ্জ, কটিহাৰ, পূৰ্ণিয়া আৰু আৰাৰিয়া)।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=nKqF_AgDd4gC&q=Mithila+India+state&pg=PA148|title=Small States Syndrome in India|access-date=16 February 2017|pages=146|isbn=9788170226918|last1=Kumāra|first1=Braja Bihārī|year=1998}}</ref> পশ্চিম বংগত এই ভাষা কোৱা হয় উত্তৰ দিনাজপুৰ, দক্ষিণ দিনাজপুৰ, উত্তৰ মালদা আৰু শিলিগুৰিত। বাংলাদেশত এই ভাষা ব্যৱহাৰ কৰা হয় ঠাকুৰগাঁৱত। নেপালৰ ঝাপা আৰু মৰোং জিলাতো এই ভাষা কোৱা হয়। == সম্পৰ্কিত ভাষাসমূহ == বৰ্তমানে এই ভাষাৰ বিকাশ সীমিত হোৱাৰ বাবে এই ভাষা ভাষী লোকে চুবুৰীয়া অধিক বিকশিত ভাষা গ্ৰহণ কৰিব ধৰিছে, যেনে বিহাৰত [[হিন্দী ভাষা]] আৰু পশ্চিম বংগত [[বঙালী ভাষা|বাংলা ভাষা]]। [[বাংলাদেশ]]ত বাংলা আৰু [[উৰ্দু ভাষা]]ই এই ভাষাৰ স্থান লৈছে। এই ভাষা কোনো আনুষ্ঠানিক বা শিক্ষাগত কৰ্মত ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। এই ভাষাৰ কোনো আধুনিক [[ব্যাকৰণ]], [[অভিধান]] আদিও প্ৰস্তুত কৰা হোৱা নাই। ভাষাটোৰ সুৰ আৰু বাক্য গাঁথনি অঞ্চলভেদে সলনি হয়। সূৰজাপুৰী ভাষা অসমীয়া, বাংলা আৰু [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]]ৰ দৰে বৃহৎ জনসংখ্যা থকা ভাষাৰ উপৰিও চুবুৰীয়া [[কামতাপুৰী ভাষা|কমতাপুৰী]] (কোচ ৰাজবংশী আৰু ৰংপুৰী) ভাষাৰ<ref>{{cite book|editor-last1=Hernández-Campoy|editor-first1=Juan Manuel|editor-last2=Conde-Silvestre|editor-first2=Juan Camilo|title=The Handbook of Historical Sociolinguistics|url=https://books.google.com/books?id=zc77I8CMgTYC&pg=PA508|date=15 February 2012|publisher=John Wiley & Sons|isbn=9781118257265|access-date=5 March 2018}}</ref> সৈতে বহু দূৰ মিল থকা ভাষা। === উপনামসমূহ<ref>{{Harvard citation|Toulmin|2006}}</ref> === {| class="wikitable" ! colspan="2" rowspan="2" | ! colspan="2" |Singular ! colspan="2" |Plural |- ! nominative ! oblique ! nominative ! oblique |- ! colspan="2" |1st person |mũi |mo- |hāmrā |hāmsā-, hāmcā- |- ! colspan="2" |2nd person |tũi |to- |tumrā, tomrā |tumsā-, tomsā- |- ! rowspan="2" |3rd person ! proximal |yāhāy |yahā- |emrā, erā |ismā-, isā- |- ! distal |wahā̃y |wahā- |amrā, worā |usmā-, usā- |} সুৰজাপুৰী ভাষাত হেলনীয়া প্ৰত্যয় দেখা যায়: যেনে সা (হামসা-, তোমসা-) আৰু স্মা (যেনে ইস্মা-, উস্মা-)। এই বিশেষত্ব পুৰণি অসমীয়া ভাষাতো দেখা গৈছিল, যেনে সা (আমাসা-, তোমাসা-) আৰু সম্ব (এসম্ব-, তেসম্ব-)। এই প্ৰত্যয়সমূহৰ ব্যৱহাৰো পুৰণি অসমীয়া আৰু সুৰজাপুৰীত একেধৰণৰ। == টোকা == {{Reflist}} == প্ৰবন্ধসমূহ ==  {{refbegin}} * {{cite thesis|type=Ph.D.|first=Gitanjali|last=Bez|title=Grammatical Categories in Madhav Kandali's Ramayana|publisher=Gauhati University|year=2012|hdl=10603/116370}} {{refend}} == অধিক পঢ়া == * [http://www.azadindia.org/ আজাদ] ইণ্ডিয়া ফাউণ্ডেচনৰ দ্বাৰা অনুবাদ কৰা আৰু প্ৰথাম বুকছৰ দ্বাৰা সমৰ্থিত ছুৰ্জাপুৰিত আলোকচিত্ৰিত শিশুৰ গল্পৰ বিনামূলীয়া সংৰক্ষণ * {{Cite journal|title=Word Formation in Surjapuri|url=http://www.languageinindia.com/march2011/surjapuriwordformationfinal.pdf|journal=Language in India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180414003255/http://www.languageinindia.com/march2011/surjapuriwordformationfinal.pdf|archivedate=2018-04-14|access-date=2023-04-15|deadurl=yes}} * {{Cite journal|url=http://www.languageinindia.com/jan2011/surajpurifinal.pdf|title=Case and Case-like Postposition in Surjapuri|journal=Language in India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180414002925/http://www.languageinindia.com/jan2011/surajpurifinal.pdf|archivedate=2018-04-14|access-date=2023-04-15|deadurl=yes}} * {{Cite thesis|title=Reconstructing linguistic history in a dialect continuum: The Kamta, Rajbanshi, and Northern Deshi Bangla subgroup of Indo-Aryan|url=https://digitalcollections.anu.edu.au/handle/1885/45743}} * [http://lsi.gov.in/MTSI_app/DraftReport/Bihar/12.%20SURJAPURI.pdf বিহাৰ ৰাজ্যৰ চুৰজাপুৰি মাতৃভাষাৰ এখন স্কটচ ''গ্ৰামাৰ'' (২০২১)] [[শ্ৰেণী:Harv and Sfn no-target errors]] egiid9kqtaxhr3odcw64cu14wkmc1gz 645537 645536 2026-10-16T14:18:33Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645537 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = Surjapuri | altname = Sura, Deshi Bhasa | nativename = सुरजापुरी, সুৰজাপুৰী | image = [[File:Surjapuri language.svg|200px]] | imagecaption = [[বাংলা লিপি|বাংলা]] আৰু [[দেৱনাগৰী]] লিপিৰে ''সুৰজাপুৰী'' লিখা | states = [[ভাৰত]], [[নেপাল]], [[বাংলাদেশ]] | region = [[বিহাৰ]], [[পশ্চিমবংগ]] | speakers = ২,২৫৬,২২৮ | date = ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল | ref = <ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011Census/Language_MTs.html|title=Statement 1: Abstract of speakers' strength of languages and mother tongues - 2011|publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India|website=www.censusindia.gov.in|access-date=2018-07-07}}</ref> | speakers2 = Census results conflate some speakers with Hindi.<ref>{{cite web |title=Statement 1: Abstract of speakers' strength of languages and mother tongues – 2001 |url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Language/Statement1.aspx |website=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India |access-date=30 May 2017}}</ref> | script = [[দেৱনাগৰী]], [[বাংলা লিপি|বাংলা]] | familycolor = ইণ্ডো-ইউৰোপীয় | fam2 = [[ইণ্ডো-ইৰানীয়]] | fam3 = [[ইণ্ডো-আৰ্য]] | fam4 = ইষ্টাৰ্ণ | fam5 = [[বাংলা]]–[[অসমীয়া]] | iso3 = sjp }} [[Category:Ill-formatted infobox-language images]] [[Category:ISO language articles citing sources other than Ethnologue]] '''সুৰজাপুৰী''' এটি [[পূৰ্বী ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষা|পূৰ্বী]] [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল|ভাৰতীয়-আৰ্য]] [[ভাষা]] যি [[অসমীয়া-বঙালী ভাষাগোষ্ঠী|অসমীয়া-বাঙালী]] উপ-গোটৰ অন্তৰ্গত। এই ভাষা মুখ্যতঃ [[ভাৰত]]ৰ পূব দিশে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, [[দাৰ্জিলিং|উত্তৰ বংগ]], [[পশ্চিমবংগ]] আৰু [[বিহাৰ]]ৰ পূব ভাগৰ বংগাঞ্চল বা [[পূৰ্ণিয়া]]ত। তদুপৰি, [[নেপাল]]ৰ [[ঝাপা জিলা]] আৰু [[অসম]]ৰ [[গোৱালপাৰা জিলা]]তো এই ভাষা কোৱা হয়। এই ভাষা ভাষী লোকে কেতিয়াবা এই ভাষাক '''দেশী ভাষা''' বুলিও অভিহিত কৰে। অসমীয়া-বাঙালী উপগোটৰ ভিতৰতো এই ভাষা কামৰূপী ভাগত পৰে, অৰ্থাৎ [[বঙালী ভাষা|বাঙালী ভাষা]]তকৈ সুৰজাপুৰী [[অসমীয়া ভাষা]]ৰহে অধিক নিকটৱৰ্তী। == ভৌগোলিক বিতৰণ == <mapframe latitude="35.621582" longitude="88.879395" zoom="2" width="400" height="315" />সুৰজাপুৰী ভাষা কোৱা সৰু জনসংখ্যা তিনিখন দেশত বিভক্ত: ভাৰত (বিশেষকৈ পশ্চিম বংগ আৰু বিহাৰ), বাংলাদেশ আৰু নেপাল। সুৰজাপুৰী মুখ্যতঃ সুৰজাপুৰী বাঙালী নামেৰে বিহাৰত কোৱা হয় পূৰ্ণিয়া বিভাগত (কিষণগঞ্জ, কটিহাৰ, পূৰ্ণিয়া আৰু আৰাৰিয়া)।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=nKqF_AgDd4gC&q=Mithila+India+state&pg=PA148|title=Small States Syndrome in India|access-date=16 February 2017|pages=146|isbn=9788170226918|last1=Kumāra|first1=Braja Bihārī|year=1998}}</ref> পশ্চিম বংগত এই ভাষা কোৱা হয় উত্তৰ দিনাজপুৰ, দক্ষিণ দিনাজপুৰ, উত্তৰ মালদা আৰু শিলিগুৰিত। বাংলাদেশত এই ভাষা ব্যৱহাৰ কৰা হয় ঠাকুৰগাঁৱত। নেপালৰ ঝাপা আৰু মৰোং জিলাতো এই ভাষা কোৱা হয়। == সম্পৰ্কিত ভাষাসমূহ == বৰ্তমানে এই ভাষাৰ বিকাশ সীমিত হোৱাৰ বাবে এই ভাষা ভাষী লোকে চুবুৰীয়া অধিক বিকশিত ভাষা গ্ৰহণ কৰিব ধৰিছে, যেনে বিহাৰত [[হিন্দী ভাষা]] আৰু পশ্চিম বংগত [[বঙালী ভাষা|বাংলা ভাষা]]। [[বাংলাদেশ]]ত বাংলা আৰু [[উৰ্দু ভাষা]]ই এই ভাষাৰ স্থান লৈছে। এই ভাষা কোনো আনুষ্ঠানিক বা শিক্ষাগত কৰ্মত ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। এই ভাষাৰ কোনো আধুনিক [[ব্যাকৰণ]], [[অভিধান]] আদিও প্ৰস্তুত কৰা হোৱা নাই। ভাষাটোৰ সুৰ আৰু বাক্য গাঁথনি অঞ্চলভেদে সলনি হয়। সূৰজাপুৰী ভাষা অসমীয়া, বাংলা আৰু [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]]ৰ দৰে বৃহৎ জনসংখ্যা থকা ভাষাৰ উপৰিও চুবুৰীয়া [[কামতাপুৰী ভাষা|কমতাপুৰী]] (কোচ ৰাজবংশী আৰু ৰংপুৰী) ভাষাৰ<ref>{{cite book|editor-last1=Hernández-Campoy|editor-first1=Juan Manuel|editor-last2=Conde-Silvestre|editor-first2=Juan Camilo|title=The Handbook of Historical Sociolinguistics|url=https://books.google.com/books?id=zc77I8CMgTYC&pg=PA508|date=15 February 2012|publisher=John Wiley & Sons|isbn=9781118257265|access-date=5 March 2018}}</ref> সৈতে বহু দূৰ মিল থকা ভাষা। === উপনামসমূহ<ref>{{Harvard citation|Toulmin|2006}}</ref> === {| class="wikitable" ! colspan="2" rowspan="2" | ! colspan="2" |Singular ! colspan="2" |Plural |- ! nominative ! oblique ! nominative ! oblique |- ! colspan="2" |1st person |mũi |mo- |hāmrā |hāmsā-, hāmcā- |- ! colspan="2" |2nd person |tũi |to- |tumrā, tomrā |tumsā-, tomsā- |- ! rowspan="2" |3rd person ! proximal |yāhāy |yahā- |emrā, erā |ismā-, isā- |- ! distal |wahā̃y |wahā- |amrā, worā |usmā-, usā- |} সুৰজাপুৰী ভাষাত হেলনীয়া প্ৰত্যয় দেখা যায়: যেনে সা (হামসা-, তোমসা-) আৰু স্মা (যেনে ইস্মা-, উস্মা-)। এই বিশেষত্ব পুৰণি অসমীয়া ভাষাতো দেখা গৈছিল, যেনে সা (আমাসা-, তোমাসা-) আৰু সম্ব (এসম্ব-, তেসম্ব-)। এই প্ৰত্যয়সমূহৰ ব্যৱহাৰো পুৰণি অসমীয়া আৰু সুৰজাপুৰীত একেধৰণৰ। == টোকা == {{Reflist}} == প্ৰবন্ধসমূহ ==  {{refbegin}} * {{cite thesis|type=Ph.D.|first=Gitanjali|last=Bez|title=Grammatical Categories in Madhav Kandali's Ramayana|publisher=Gauhati University|year=2012|hdl=10603/116370}} {{refend}} == অধিক পঢ়া == * [http://www.azadindia.org/ আজাদ] ইণ্ডিয়া ফাউণ্ডেচনৰ দ্বাৰা অনুবাদ কৰা আৰু প্ৰথাম বুকছৰ দ্বাৰা সমৰ্থিত ছুৰ্জাপুৰিত আলোকচিত্ৰিত শিশুৰ গল্পৰ বিনামূলীয়া সংৰক্ষণ * {{Cite journal|title=Word Formation in Surjapuri|url=http://www.languageinindia.com/march2011/surjapuriwordformationfinal.pdf|journal=Language in India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180414003255/http://www.languageinindia.com/march2011/surjapuriwordformationfinal.pdf|archivedate=2018-04-14|access-date=2023-04-15|deadurl=yes}} * {{Cite journal|url=http://www.languageinindia.com/jan2011/surajpurifinal.pdf|title=Case and Case-like Postposition in Surjapuri|journal=Language in India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180414002925/http://www.languageinindia.com/jan2011/surajpurifinal.pdf|archivedate=2018-04-14|access-date=2023-04-15|deadurl=yes}} * {{Cite thesis|title=Reconstructing linguistic history in a dialect continuum: The Kamta, Rajbanshi, and Northern Deshi Bangla subgroup of Indo-Aryan|url=https://digitalcollections.anu.edu.au/handle/1885/45743}} * [http://lsi.gov.in/MTSI_app/DraftReport/Bihar/12.%20SURJAPURI.pdf বিহাৰ ৰাজ্যৰ চুৰজাপুৰি মাতৃভাষাৰ এখন স্কটচ ''গ্ৰামাৰ'' (২০২১)] [[শ্ৰেণী:Harv and Sfn no-target errors]] jhoc3dx63f4u8gwe9726c6agfpxkayr 645538 645537 2026-10-16T14:20:06Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645538 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = Surjapuri | altname = Sura, Deshi Bhasa | nativename = सुरजापुरी, সুৰজাপুৰী | image = [[File:Surjapuri language.svg|200px]] | imagecaption = [[বাংলা লিপি|বাংলা]] আৰু [[দেৱনাগৰী]] লিপিৰে ''সুৰজাপুৰী'' লিখা | states = [[ভাৰত]], [[নেপাল]], [[বাংলাদেশ]] | region = [[বিহাৰ]], [[পশ্চিমবংগ]] | speakers = ২,২৫৬,২২৮ | date = ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল | ref = <ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011Census/Language_MTs.html|title=Statement 1: Abstract of speakers' strength of languages and mother tongues - 2011|publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India|website=www.censusindia.gov.in|access-date=2018-07-07}}</ref> | speakers2 = Census results conflate some speakers with Hindi.<ref>{{cite web |title=Statement 1: Abstract of speakers' strength of languages and mother tongues – 2001 |url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Language/Statement1.aspx |website=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India |access-date=30 May 2017}}</ref> | script = [[দেৱনাগৰী]], [[বাংলা লিপি|বাংলা]] | familycolor = ইণ্ডো-ইউৰোপীয় | fam2 = ইণ্ডো-ইৰানীয় | fam3 = [[ইণ্ডো-আৰ্য]] | fam4 = ইষ্টাৰ্ণ | fam5 = [[বাংলা]]–[[অসমীয়া]] | iso3 = sjp }} [[Category:Ill-formatted infobox-language images]] [[Category:ISO language articles citing sources other than Ethnologue]] '''সুৰজাপুৰী''' এটি পূৱ [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল|ভাৰতীয়-আৰ্য]] [[ভাষা]] যি [[অসমীয়া-বঙালী ভাষাগোষ্ঠী|অসমীয়া-বাঙালী]] উপ-গোটৰ অন্তৰ্গত। এই ভাষা মুখ্যতঃ [[ভাৰত]]ৰ পূব দিশে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, উত্তৰ বংগ, [[পশ্চিমবংগ]] আৰু [[বিহাৰ]]ৰ পূব ভাগৰ বংগাঞ্চল বা পূৰ্ণিয়াত। তদুপৰি, [[নেপাল]]ৰ ঝাপা জিলা আৰু [[অসম]]ৰ [[গোৱালপাৰা জিলা]]তো এই ভাষা কোৱা হয়। এই ভাষা ভাষী লোকে কেতিয়াবা এই ভাষাক '''দেশী ভাষা''' বুলিও অভিহিত কৰে। অসমীয়া-বাঙালী উপগোটৰ ভিতৰতো এই ভাষা কামৰূপী ভাগত পৰে, অৰ্থাৎ [[বাংলা ভাষা]]তকৈ সুৰজাপুৰী [[অসমীয়া ভাষা]]ৰহে অধিক নিকটৱৰ্তী। == ভৌগোলিক বিতৰণ == <mapframe latitude="35.621582" longitude="88.879395" zoom="2" width="400" height="315" />সুৰজাপুৰী ভাষা কোৱা সৰু জনসংখ্যা তিনিখন দেশত বিভক্ত: ভাৰত (বিশেষকৈ পশ্চিম বংগ আৰু বিহাৰ), বাংলাদেশ আৰু নেপাল। সুৰজাপুৰী মুখ্যতঃ সুৰজাপুৰী বাঙালী নামেৰে বিহাৰত কোৱা হয় পূৰ্ণিয়া বিভাগত (কিষণগঞ্জ, কটিহাৰ, পূৰ্ণিয়া আৰু আৰাৰিয়া)।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=nKqF_AgDd4gC&q=Mithila+India+state&pg=PA148|title=Small States Syndrome in India|access-date=16 February 2017|pages=146|isbn=9788170226918|last1=Kumāra|first1=Braja Bihārī|year=1998}}</ref> পশ্চিম বংগত এই ভাষা কোৱা হয় উত্তৰ দিনাজপুৰ, দক্ষিণ দিনাজপুৰ, উত্তৰ মালদা আৰু শিলিগুৰিত। বাংলাদেশত এই ভাষা ব্যৱহাৰ কৰা হয় ঠাকুৰগাঁৱত। নেপালৰ ঝাপা আৰু মৰোং জিলাতো এই ভাষা কোৱা হয়। == সম্পৰ্কিত ভাষাসমূহ == বৰ্তমানে এই ভাষাৰ বিকাশ সীমিত হোৱাৰ বাবে এই ভাষা ভাষী লোকে চুবুৰীয়া অধিক বিকশিত ভাষা গ্ৰহণ কৰিব ধৰিছে, যেনে বিহাৰত [[হিন্দী ভাষা]] আৰু পশ্চিম বংগত [[বঙালী ভাষা|বাংলা ভাষা]]। [[বাংলাদেশ]]ত বাংলা আৰু [[উৰ্দু ভাষা]]ই এই ভাষাৰ স্থান লৈছে। এই ভাষা কোনো আনুষ্ঠানিক বা শিক্ষাগত কৰ্মত ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। এই ভাষাৰ কোনো আধুনিক [[ব্যাকৰণ]], [[অভিধান]] আদিও প্ৰস্তুত কৰা হোৱা নাই। ভাষাটোৰ সুৰ আৰু বাক্য গাঁথনি অঞ্চলভেদে সলনি হয়। সূৰজাপুৰী ভাষা অসমীয়া, বাংলা আৰু [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]]ৰ দৰে বৃহৎ জনসংখ্যা থকা ভাষাৰ উপৰিও চুবুৰীয়া [[কামতাপুৰী ভাষা|কমতাপুৰী]] (কোচ ৰাজবংশী আৰু ৰংপুৰী) ভাষাৰ<ref>{{cite book|editor-last1=Hernández-Campoy|editor-first1=Juan Manuel|editor-last2=Conde-Silvestre|editor-first2=Juan Camilo|title=The Handbook of Historical Sociolinguistics|url=https://books.google.com/books?id=zc77I8CMgTYC&pg=PA508|date=15 February 2012|publisher=John Wiley & Sons|isbn=9781118257265|access-date=5 March 2018}}</ref> সৈতে বহু দূৰ মিল থকা ভাষা। === উপনামসমূহ<ref>{{Harvard citation|Toulmin|2006}}</ref> === {| class="wikitable" ! colspan="2" rowspan="2" | ! colspan="2" |Singular ! colspan="2" |Plural |- ! nominative ! oblique ! nominative ! oblique |- ! colspan="2" |1st person |mũi |mo- |hāmrā |hāmsā-, hāmcā- |- ! colspan="2" |2nd person |tũi |to- |tumrā, tomrā |tumsā-, tomsā- |- ! rowspan="2" |3rd person ! proximal |yāhāy |yahā- |emrā, erā |ismā-, isā- |- ! distal |wahā̃y |wahā- |amrā, worā |usmā-, usā- |} সুৰজাপুৰী ভাষাত হেলনীয়া প্ৰত্যয় দেখা যায়: যেনে সা (হামসা-, তোমসা-) আৰু স্মা (যেনে ইস্মা-, উস্মা-)। এই বিশেষত্ব পুৰণি অসমীয়া ভাষাতো দেখা গৈছিল, যেনে সা (আমাসা-, তোমাসা-) আৰু সম্ব (এসম্ব-, তেসম্ব-)। এই প্ৰত্যয়সমূহৰ ব্যৱহাৰো পুৰণি অসমীয়া আৰু সুৰজাপুৰীত একেধৰণৰ। == টোকা == {{Reflist}} == প্ৰবন্ধসমূহ ==  {{refbegin}} * {{cite thesis|type=Ph.D.|first=Gitanjali|last=Bez|title=Grammatical Categories in Madhav Kandali's Ramayana|publisher=Gauhati University|year=2012|hdl=10603/116370}} {{refend}} == অধিক পঢ়া == * [http://www.azadindia.org/ আজাদ] ইণ্ডিয়া ফাউণ্ডেচনৰ দ্বাৰা অনুবাদ কৰা আৰু প্ৰথাম বুকছৰ দ্বাৰা সমৰ্থিত ছুৰ্জাপুৰিত আলোকচিত্ৰিত শিশুৰ গল্পৰ বিনামূলীয়া সংৰক্ষণ * {{Cite journal|title=Word Formation in Surjapuri|url=http://www.languageinindia.com/march2011/surjapuriwordformationfinal.pdf|journal=Language in India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180414003255/http://www.languageinindia.com/march2011/surjapuriwordformationfinal.pdf|archivedate=2018-04-14|access-date=2023-04-15|deadurl=yes}} * {{Cite journal|url=http://www.languageinindia.com/jan2011/surajpurifinal.pdf|title=Case and Case-like Postposition in Surjapuri|journal=Language in India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180414002925/http://www.languageinindia.com/jan2011/surajpurifinal.pdf|archivedate=2018-04-14|access-date=2023-04-15|deadurl=yes}} * {{Cite thesis|title=Reconstructing linguistic history in a dialect continuum: The Kamta, Rajbanshi, and Northern Deshi Bangla subgroup of Indo-Aryan|url=https://digitalcollections.anu.edu.au/handle/1885/45743}} * [http://lsi.gov.in/MTSI_app/DraftReport/Bihar/12.%20SURJAPURI.pdf বিহাৰ ৰাজ্যৰ চুৰজাপুৰি মাতৃভাষাৰ এখন স্কটচ ''গ্ৰামাৰ'' (২০২১)] [[শ্ৰেণী:Harv and Sfn no-target errors]] jpj0omtbdrpftaa8j4j4bcqltgcifzi 645540 645538 2026-10-16T14:21:23Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:ভাৰতৰ ভাষা]] using [[WP:HC|HotCat]] 645540 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = Surjapuri | altname = Sura, Deshi Bhasa | nativename = सुरजापुरी, সুৰজাপুৰী | image = [[File:Surjapuri language.svg|200px]] | imagecaption = [[বাংলা লিপি|বাংলা]] আৰু [[দেৱনাগৰী]] লিপিৰে ''সুৰজাপুৰী'' লিখা | states = [[ভাৰত]], [[নেপাল]], [[বাংলাদেশ]] | region = [[বিহাৰ]], [[পশ্চিমবংগ]] | speakers = ২,২৫৬,২২৮ | date = ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল | ref = <ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011Census/Language_MTs.html|title=Statement 1: Abstract of speakers' strength of languages and mother tongues - 2011|publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India|website=www.censusindia.gov.in|access-date=2018-07-07}}</ref> | speakers2 = Census results conflate some speakers with Hindi.<ref>{{cite web |title=Statement 1: Abstract of speakers' strength of languages and mother tongues – 2001 |url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Language/Statement1.aspx |website=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India |access-date=30 May 2017}}</ref> | script = [[দেৱনাগৰী]], [[বাংলা লিপি|বাংলা]] | familycolor = ইণ্ডো-ইউৰোপীয় | fam2 = ইণ্ডো-ইৰানীয় | fam3 = [[ইণ্ডো-আৰ্য]] | fam4 = ইষ্টাৰ্ণ | fam5 = [[বাংলা]]–[[অসমীয়া]] | iso3 = sjp }} [[Category:Ill-formatted infobox-language images]] [[Category:ISO language articles citing sources other than Ethnologue]] '''সুৰজাপুৰী''' এটি পূৱ [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল|ভাৰতীয়-আৰ্য]] [[ভাষা]] যি [[অসমীয়া-বঙালী ভাষাগোষ্ঠী|অসমীয়া-বাঙালী]] উপ-গোটৰ অন্তৰ্গত। এই ভাষা মুখ্যতঃ [[ভাৰত]]ৰ পূব দিশে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, উত্তৰ বংগ, [[পশ্চিমবংগ]] আৰু [[বিহাৰ]]ৰ পূব ভাগৰ বংগাঞ্চল বা পূৰ্ণিয়াত। তদুপৰি, [[নেপাল]]ৰ ঝাপা জিলা আৰু [[অসম]]ৰ [[গোৱালপাৰা জিলা]]তো এই ভাষা কোৱা হয়। এই ভাষা ভাষী লোকে কেতিয়াবা এই ভাষাক '''দেশী ভাষা''' বুলিও অভিহিত কৰে। অসমীয়া-বাঙালী উপগোটৰ ভিতৰতো এই ভাষা কামৰূপী ভাগত পৰে, অৰ্থাৎ [[বাংলা ভাষা]]তকৈ সুৰজাপুৰী [[অসমীয়া ভাষা]]ৰহে অধিক নিকটৱৰ্তী। == ভৌগোলিক বিতৰণ == <mapframe latitude="35.621582" longitude="88.879395" zoom="2" width="400" height="315" />সুৰজাপুৰী ভাষা কোৱা সৰু জনসংখ্যা তিনিখন দেশত বিভক্ত: ভাৰত (বিশেষকৈ পশ্চিম বংগ আৰু বিহাৰ), বাংলাদেশ আৰু নেপাল। সুৰজাপুৰী মুখ্যতঃ সুৰজাপুৰী বাঙালী নামেৰে বিহাৰত কোৱা হয় পূৰ্ণিয়া বিভাগত (কিষণগঞ্জ, কটিহাৰ, পূৰ্ণিয়া আৰু আৰাৰিয়া)।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=nKqF_AgDd4gC&q=Mithila+India+state&pg=PA148|title=Small States Syndrome in India|access-date=16 February 2017|pages=146|isbn=9788170226918|last1=Kumāra|first1=Braja Bihārī|year=1998}}</ref> পশ্চিম বংগত এই ভাষা কোৱা হয় উত্তৰ দিনাজপুৰ, দক্ষিণ দিনাজপুৰ, উত্তৰ মালদা আৰু শিলিগুৰিত। বাংলাদেশত এই ভাষা ব্যৱহাৰ কৰা হয় ঠাকুৰগাঁৱত। নেপালৰ ঝাপা আৰু মৰোং জিলাতো এই ভাষা কোৱা হয়। == সম্পৰ্কিত ভাষাসমূহ == বৰ্তমানে এই ভাষাৰ বিকাশ সীমিত হোৱাৰ বাবে এই ভাষা ভাষী লোকে চুবুৰীয়া অধিক বিকশিত ভাষা গ্ৰহণ কৰিব ধৰিছে, যেনে বিহাৰত [[হিন্দী ভাষা]] আৰু পশ্চিম বংগত [[বঙালী ভাষা|বাংলা ভাষা]]। [[বাংলাদেশ]]ত বাংলা আৰু [[উৰ্দু ভাষা]]ই এই ভাষাৰ স্থান লৈছে। এই ভাষা কোনো আনুষ্ঠানিক বা শিক্ষাগত কৰ্মত ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। এই ভাষাৰ কোনো আধুনিক [[ব্যাকৰণ]], [[অভিধান]] আদিও প্ৰস্তুত কৰা হোৱা নাই। ভাষাটোৰ সুৰ আৰু বাক্য গাঁথনি অঞ্চলভেদে সলনি হয়। সূৰজাপুৰী ভাষা অসমীয়া, বাংলা আৰু [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]]ৰ দৰে বৃহৎ জনসংখ্যা থকা ভাষাৰ উপৰিও চুবুৰীয়া [[কামতাপুৰী ভাষা|কমতাপুৰী]] (কোচ ৰাজবংশী আৰু ৰংপুৰী) ভাষাৰ<ref>{{cite book|editor-last1=Hernández-Campoy|editor-first1=Juan Manuel|editor-last2=Conde-Silvestre|editor-first2=Juan Camilo|title=The Handbook of Historical Sociolinguistics|url=https://books.google.com/books?id=zc77I8CMgTYC&pg=PA508|date=15 February 2012|publisher=John Wiley & Sons|isbn=9781118257265|access-date=5 March 2018}}</ref> সৈতে বহু দূৰ মিল থকা ভাষা। === উপনামসমূহ<ref>{{Harvard citation|Toulmin|2006}}</ref> === {| class="wikitable" ! colspan="2" rowspan="2" | ! colspan="2" |Singular ! colspan="2" |Plural |- ! nominative ! oblique ! nominative ! oblique |- ! colspan="2" |1st person |mũi |mo- |hāmrā |hāmsā-, hāmcā- |- ! colspan="2" |2nd person |tũi |to- |tumrā, tomrā |tumsā-, tomsā- |- ! rowspan="2" |3rd person ! proximal |yāhāy |yahā- |emrā, erā |ismā-, isā- |- ! distal |wahā̃y |wahā- |amrā, worā |usmā-, usā- |} সুৰজাপুৰী ভাষাত হেলনীয়া প্ৰত্যয় দেখা যায়: যেনে সা (হামসা-, তোমসা-) আৰু স্মা (যেনে ইস্মা-, উস্মা-)। এই বিশেষত্ব পুৰণি অসমীয়া ভাষাতো দেখা গৈছিল, যেনে সা (আমাসা-, তোমাসা-) আৰু সম্ব (এসম্ব-, তেসম্ব-)। এই প্ৰত্যয়সমূহৰ ব্যৱহাৰো পুৰণি অসমীয়া আৰু সুৰজাপুৰীত একেধৰণৰ। == টোকা == {{Reflist}} == প্ৰবন্ধসমূহ ==  {{refbegin}} * {{cite thesis|type=Ph.D.|first=Gitanjali|last=Bez|title=Grammatical Categories in Madhav Kandali's Ramayana|publisher=Gauhati University|year=2012|hdl=10603/116370}} {{refend}} == অধিক পঢ়া == * [http://www.azadindia.org/ আজাদ] ইণ্ডিয়া ফাউণ্ডেচনৰ দ্বাৰা অনুবাদ কৰা আৰু প্ৰথাম বুকছৰ দ্বাৰা সমৰ্থিত ছুৰ্জাপুৰিত আলোকচিত্ৰিত শিশুৰ গল্পৰ বিনামূলীয়া সংৰক্ষণ * {{Cite journal|title=Word Formation in Surjapuri|url=http://www.languageinindia.com/march2011/surjapuriwordformationfinal.pdf|journal=Language in India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180414003255/http://www.languageinindia.com/march2011/surjapuriwordformationfinal.pdf|archivedate=2018-04-14|access-date=2023-04-15|deadurl=yes}} * {{Cite journal|url=http://www.languageinindia.com/jan2011/surajpurifinal.pdf|title=Case and Case-like Postposition in Surjapuri|journal=Language in India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180414002925/http://www.languageinindia.com/jan2011/surajpurifinal.pdf|archivedate=2018-04-14|access-date=2023-04-15|deadurl=yes}} * {{Cite thesis|title=Reconstructing linguistic history in a dialect continuum: The Kamta, Rajbanshi, and Northern Deshi Bangla subgroup of Indo-Aryan|url=https://digitalcollections.anu.edu.au/handle/1885/45743}} * [http://lsi.gov.in/MTSI_app/DraftReport/Bihar/12.%20SURJAPURI.pdf বিহাৰ ৰাজ্যৰ চুৰজাপুৰি মাতৃভাষাৰ এখন স্কটচ ''গ্ৰামাৰ'' (২০২১)] [[শ্ৰেণী:Harv and Sfn no-target errors]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ভাষা]] 0d89wt4mzopknceuj4enza4h8ngu703 0 93519 645649 561964 2026-10-16T18:17:26Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645649 wikitext text/x-wiki {{short description|Overview of the role of the Islam in the Indian state of Assam}} {{Use dmy dates|date=April 2022}} {{Infobox religious group | group = অসমৰ মুছলমান | population = {{Circa|'''১০,৬৭৯,৩৪৫''' (২০১১ লোকপিয়ল)<br />(ৰাজ্যখনৰ জনসংখ্যাৰ ৩৪.২২%){{increase}}|lk=yes}} | image = Burha Jame Masjid.jpg | caption = বুঢ়া জামে মছজিদ, [[গুৱাহাটী]], অসমৰ অন্যতম বৃহৎ আৰু আইকনিক মছজিদ। | regions = '''অধিকাংশ''' -: [[দক্ষিণ শালমাৰা-মানকাচৰ জিলা|দক্ষিণ শালমাৰা]] - ৯৫.২%, [[ধুবুৰী জিলা|ধুবুৰী]] - ৭৯.৬৭%, [[গোৱালপাৰা জিলা|গোৱালপাৰা]] - ৫৭.৫২%, [[বঙাইগাঁও জিলা|বঙাইগাঁও]] - ৫০.২২%, [[বৰপেটা জিলা|বৰপেটা]] - ৭০.৭৪%, [[মৰিগাঁও জিলা|মৰিগাঁও]] - ৫২.৫৬%, [[নগাওঁ জিলা|নগাওঁ]] - ৫৫.৩৬%, [[দৰং জিলা|দৰং]] - ৬৪.৩৪%, [[হোজাই জিলা|হোজাই]] - ৫৩.৬৫%, [[হাইলাকান্দি জিলা|হাইলাকান্দি]] - ৬০.৩১% আৰু [[কৰিমগঞ্জ জিলা|কৰিমগঞ্জ]] - ৫৬.৩৬%.<br /><br /> '''উল্লেখযোগ্য''' -: [[কাছাৰ জিলা|কাছাৰ]] - ৩৭.৭১%, [[নলবাৰী জিলা|নলবাৰী]] - ৩৫.৯৬%, [[কোকৰাঝাৰ জিলা|কোকৰাঝাৰ]] - ২৮.৪৪%, [[চিৰাং জিলা|চিৰাং]] - ২২.৬৬% আৰু [[কামৰূপ জিলা|কামৰূপ]] - ৩৯.৬৬%. | languages = [[বঙালী ভাষা|বঙালী]] ([[ৰংপুৰী ভাষা|ৰংপুৰী]] আৰু [[চিলেটী ভাষা|চিলেটী]] অন্তৰ্ভুক্ত) - (১০.৪৯ নিযুত),<ref>{{cite web|url=https://indilens.com/518937-east-bengal-rooted-muslim-or-miyah-and-line-system-in-assam-1920/|title=East Bengal rooted Muslim or Miyah and Line System in Assam-1920|date=11 December 2016|website=Indilens.com|access-date=27 March 2019}}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><br>[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] - (৪ নিজুত)<br>[[উৰ্দু ভাষা|উৰ্দু]] - (১.২৫ লাখ).}} '''ইছলাম''' হৈছে অসমৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম আৰু দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা ধৰ্ম। [[অসমৰ ইতিহাস|অসমৰ]] ইছলামৰ এক চহকী আৰু জটিল ইতিহাস আছে যিটো ৭০০ বছৰৰো অধিক পুৰণি। পূৰ্বৰ বাৰ্মিজ মুছলমান আৰু সিন্ধী বা ভাৰতীয় মুছলমান সকলে ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰাৰ পিছত আগৰ ধৰ্মান্তৰকৰণৰ ক্ষেত্ৰত অসমৰ উল্লেখযোগ্য স্থান আছে। অসমৰ গৰিষ্ঠসংখ্যক মুছলমানেই [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Akhand_Bharat অখণ্ড ভাৰত] বা [[প্ৰাচীন ভাৰতীয় সভ্যতা|প্ৰাচীন ভাৰতৰ]] পৰম্পৰাগত সংস্কৃতি আৰু সমাজৰ সৈতে জড়িত (ভাৰতৰ দুই দেশকে ধৰি, যিবোৰ দেশৰ অবিচ্ছেদ্য অংগ, [[পাকিস্তান|পশ্চিম]] আৰু [[বাংলাদেশ|পূব]] দিশত [[দেশ]] হিচাপে অৱস্থিত), সহ প্ৰায় ১০.৬৭% জনসংখ্যাই ভাৰত গণৰাজ্যৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম ধৰ্ম মুছলমান বুলি পৰিচয় দিয়ে । অসমত ইছলাম ধৰ্ম প্ৰধানকৈ দুটা প্ৰকাৰ আছে: ছিয়া ইছলাম , প্ৰায় ০.১% মুছলমানে পালন কৰা, আৰু চুন্নী ইছলাম , পৰম্পৰাগত আৰু আধুনিক অনুগামীৰ মিশ্ৰণ, প্ৰায় ৯৯.৯% মুছলমানে পালন কৰা। অসমৰ চুন্নী মুছলমানসকলৰ ভিতৰত বহল বৰ্ণালীৰ গোট, যেনে [[বাঙালী মুছলিম|বঙালী মুছলমান]], [[আফগানিস্তান|কাবুলী মুছলমান]] , [[উত্তৰ প্ৰদেশ|উত্তৰ প্ৰদেশৰ মুছলমান]] , [[আহোম ভাষা|আহোম]] বা [[অসমীয়া জাতি|অসমীয়া মুছলমান]] , বিহাৰী মুছলমান , মণিপুৰী মুছলমান আৰু [[ভাৰত|সৰ্বভাৰতীয় জাতি মুছলমান]] ৷ এই গোটসমূহৰ কিছুমান নদৱাতুল উলামা , জমিয়ত উলেমা ই হিন্দ আৰু তবলিগী জামাতৰ দৰে সংস্থাৰ জৰিয়তে দেওবেণ্ডবাদৰ দৰে আন্দোলনৰ সৈতে জড়িত আৰু প্ৰতিনিধিত্ব কৰে ৷ অসম ৰাজ্যৰ মুঠ পোন্ধৰখন জিলাত মুছলমান লোক বাস কৰে ৷ == ইতিহাস == প্ৰাক-ঔপনিৱেশিক কালত অসমত ইছলামৰ আগমন আৰু প্ৰসাৰত অৰিহণা যোগোৱা অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰক আছিল মুছলমান শাসক আৰু সেনাপতিৰ বাৰে বাৰে আক্ৰমণ।<ref>"Of these the most important was a series of Muslim invasions on this region beginning with the first decade of the 13th century and ending by the later part of the 17th century." {{harvcol|Baruah|1978|p=570}}</ref> যদিও এই আক্ৰমণসমূহৰ কোনোটোৱেই শাসন স্থাপন কৰাত সফল নহ'ল ই স্থানীয় শাসকসকলৰ সহায়ত সৰু কিন্তু সমৃদ্ধিশালী মুছলমান জনসংখ্যাৰ সৃষ্টি কৰিলে। পিছলৈ [[আহোম ৰাজবংশ|আহোম]] ৰজাসকলে এটা সৰু মুছলমান প্ৰব্ৰজনক উৎসাহিত কৰিছিল আৰু আনকি দৰবাৰত ইছলামিক নামাজো প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ঔপনিৱেশিক আৰু উত্তৰ-ঔপনিৱেশিক যুগত অসমত মূলতঃ অনুপ্ৰৱেশৰ বাবেই মুছলমান জনসংখ্যাৰ বিস্ফোৰণ ঘটিছিল। ===প্ৰাথমিক ইতিহাস=== অসমৰ প্ৰথম ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰাসকলৰ ভিতৰত এজন আছিল মেচৰ মুখিয়াল আলী মেচ। ১২০৬ চনত দিল্লী চুলতানীৰ এজন সেনাপতি মহম্মদ বিন বখতিয়াৰ খিলজীয়ে অসমৰ সীমান্তত উপস্থিত হৈ আলী মেচক ধৰ্মান্তৰিত কৰে<ref>"The first invasion was guided by Ali Mech whom Muhammad had converted to Islam. This was perhaps the earliest instance of proselytization which synchronized with their appearance on the border of Assam." {{harvcol|Kar|1980|p=68}}</ref> যিয়ে তেওঁক তিব্বত দখল কৰাৰ অভিযানত পথ প্ৰদৰ্শন কৰে। খিলজীয়ে কামৰূপ অঞ্চলত ১০–১২,০০০ অশ্বৰোহী বাহিনী লৈ আহিছিল যদিও<ref>{{Cite book|last=Bayur|first=Yusuf Hikmet|title=Hindistan tarihı ... |date=1946–1947|publisher=Türk tarih kurumu basımevi|pages=273|language=tr|oclc=458672248}}</ref> চুম্বি উপত্যকাত পৰাজিত হৈ তেওঁৰ সৈন্যবাহিনীক নিঃশেষ কৰি পুনৰ বংগলৈ<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=-2s9BAAAQBAJ&pg=PA18 |title=The Muslim Heritage of Bengal |author=Muhammad Mojlum Khan |page=18 |publisher=Kube |year=2013 |isbn=9781847740625 }}</ref><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=ECxUOSudNGYC&pg=PA9 |title=History of the Koch Kingdom, c. 1515 – 1615 |page=9 |author=D. Nath |publisher=Mittal |year=1989 |isbn=9788170991090 }}</ref> পিছুৱাই যাবলৈ বাধ্য হয় আৰু সেই বছৰতে তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref>"Most of his followers had drowned. Bakhtyar himself crossed the [[Karatoya River|Karatoya river]] with a few hundreds only. Befriended by the Mech chief he could reach Devkot south of Dinajpur and then return to Gaur, dying there grief stricken, in 1206." {{harvcol|Sarkar|1992b|p=37}}</ref> এই অভিযানৰ ফলত অসমৰ প্ৰথম মুছলমান জনসংখ্যাৰ সৃষ্টি হয়।<ref>{{harvcol|Sarkar|1992b|p=37}}</ref> প্ৰথম অনুপ্ৰৱেশকাৰীৰ বসতি ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ মাজভাগত ১২৫৭ চনত মালিক ইখতিয়াৰুদ্দিন যুঁজবাকে অসমৰ কিছু অঞ্চল চমুকৈ দখল কৰাৰ সময়ত সংঘটিত হয়। তেওঁ খুতবাহ আৰু শুকুৰবাৰৰ সেৱাৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে।<ref>"The first wave of infiltration flowed in the mid 13th century (1257 A.D.) when this region was for the first time, occupied by the Bengal Sultan Malik Ikhtiyar-ud-din Yuzbag Tughril Khan, "who introduced the reading of the khutbah and Friday religious services." {{harvcol|Baruah|1980|p=570}}</ref> অৱশ্যে তেওঁক অতি সোনকালেই কামৰূপৰ ৰায় সন্ধ্যাই পৰাস্ত কৰে আৰু তেওঁক বন্দী কৰি ফাঁচী দিয়ে।<ref name=sarkar/>{{rp|39–40}} প্ৰায় ১৩৬০ চনত বংগৰ চুলতান চিকন্দৰ শ্বাহে কমতা ৰাজ্যত আক্ৰমণ চলাই ৰজা ইন্দ্ৰনাৰায়ণৰ কৰ্তৃত্ব অতিশয় দুৰ্বল কৰি পেলায়। কিন্তু দিল্লীৰ ফিৰুজ শ্বাহ তুগলাকৰ আগ্ৰাসন দমনৰ উদ্দেশ্যে চিকন্দৰে বংগলৈ পিছুৱাই যাবলৈ বাধ্য হয়।<ref>{{cite book|last=Baruah |first=S L |title=A Comprehensive History of Assam |publisher=Munshiram Manoharlal Publishers Pvt. Ltd.|place=New Delhi |year=1986|pages=178–179}}</ref> ===চুলতানীয় যুগ=== [[File:Rangamati Mosque.jpg|thumb|left|[[Panbari Mosque]], one of the oldest mosque in Assam located at Dhubri]] ১৪৯৮ চনত চুলতান আলাউদ্দিন হুছেইন শ্বাহে কামতা জয় কৰিবলৈ ২৪,০০০ সৈনিক আৰু এখন ফ্লটিলা লৈ সামৰিক জেনেৰেল শ্বাহ ইছমাইল গাজীক প্ৰেৰণ কৰে।<ref name=r1>Majumdar, R.C. (ed.) (2006). ''The Delhi Sultanate'', Mumbai: Bharatiya Vidya Bhavan, pp.215-20</ref> এই বিজয়ৰ উচটনি দিছিল শচীপাত্ৰ নামৰ ব্ৰাহ্মণ এজনে, যাৰ পুত্ৰক ৰাণীৰ লগত কৰা যৌন সম্পৰ্কৰ বাবে নীলাম্বৰে ফাঁচী দিছিল।<ref name=nath>{{cite book|last=Nath|first=D.|title=History of the Koch Kingdom, C. 1515-1615|place=Delhi|publisher=Mittal Publications|year=1989|isbn=8170991099|page=70}}</ref> খেন বংশৰ ৰজা নীলাম্বৰক সফলতাৰে কাৰাগাৰত বন্দী কৰি,<ref name=sarkar>{{cite book|last=Sarkar|first=J N|contribution=Chapter IV: Early Rulers of Koch Bihar|editor-last=Barpujari|editor-first=H. K.|title=The Comprehensive History of Assam|volume=2|publisher=Assam Publication Board|place=Guwahati|year=1992|page=46}}</ref> বংগ চুলতানে চুলতানক "কামৰু আৰু কামতাৰ বিজয়ী" বুলি লিখা মুদ্ৰা জাৰি কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু মালদাৰ এটা শিলত ৰাজহুৱাভাৱে বিজয় লিপিবদ্ধ কৰে।<ref>{{Cite book|last=Sircar|first=D. C.|url=https://books.google.com/books?id=m1JYwP5tVQUC&pg=PA21|title=Studies in Indian Coins|date=2008|publisher=Motilal Banarsidass Publishe|isbn=978-81-208-2973-2|language=en}}</ref> চুলতানে তেওঁৰ পুত্ৰ ৰাজকুমাৰ ডানিয়ালক<ref>{{cite book|last=Desai|first=Ziyaud-Din A.|author-link=Z. A. Desai|title=Purā-prakāśa: Recent Researches in Epigraphy, Numismatics, Manuscriptology, Persian Literature, Art, Architecture, Archaeology, History and Conservation : Dr. Z.A. Desai Commemoration Volume|url=https://books.google.com/books?id=EKDpAAAAMAAJ&q=%22Tn+the+third+year+of+Husain+Shah%27s+occupation+of+the+throne,+Daniyal+probably+his+eldest+son,+acted+as+his+deputy+in+negotiations+with+Sultan+Sikandar+Lodi%22|year=2003|publisher=Bharatiya Kala Prakashan|isbn=978-81-8090-007-5|page=244}}</ref> নতুনকৈ বিজয়ী অঞ্চলটোৰ গৱৰ্ণৰ হিচাপে নিযুক্তি দিলে; যি [[হাজো]]লৈকে গৈছিল আৰু মধ্য অসমলৈ সম্প্ৰসাৰণ কৰাৰ উদ্দেশ্য আছিল। আলাউদ্দিন হুছেইন শ্বাহে কামতা ৰাজ্য জয় কৰাৰ পিছত বাগদাদৰ পৰা অহা এজন চুফী আছিল ঘিয়াছুদ্দিন আউলিয়া। [[হাজো]]ৰ গৰুৰাচালা পাহাৰৰ ওপৰত তেওঁ খানকাহ স্থাপন কৰিছিল। লগত মক্কাৰ পৰা মাটিৰ গোট এটা লৈ অহা বুলি দাবী কৰি এই অট্টালিকাটো বৰমাকাম পুৱা-মক্কা নামেৰে পৰিচিত হ’ল। ঘিয়াচুদ্দিনৰ মৃত্যু হয় আৰু তাত এটা মাজাৰ (সমাধিস্থল) নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref name="AMU">{{cite book|title=SUFIS AND THEIR CONTRIBUTION TO THE CULTURAL LIFE OF MEDIEVAL ASSAM IN 16-17"' CENTURY |publisher=[[Aligarh Muslim University]]| author=Mumtaz, Nahida| year=2020| location=[[Aligarh]], [[Uttar Pradesh]]|pages=83–88}}</ref><ref>{{harvcol|Sarkar|1992|pp=47–48}}</ref> গন্ধৰ্ব ৰায়ৰ বংশধৰ হৰুপ নাৰায়ণৰ নেতৃত্বত এটা [[বাৰ ভূঞা|বাৰ-ভূঞা]] কনফেডাৰেচনে চুলতানত্বৰ প্ৰভাৱ আঁতৰোৱাত সফল হৈছিল যদিও ১৫১৫ চনত কোচ বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা বিশ্ব সিংহই বাৰ-ভূঞাসকলক নিজেই আঁতৰাই পেলায়।<ref name="nath" /><ref name="Montebello1982">{{cite book|last=De Montebello|first=Philippe|author-link=Philippe De Montebello|title=Notable Acquisitions, 1981-1982|url=https://books.google.com/books?id=RXFgCsFyPDQC&pg=PA13|year=1982|publisher=Metropolitan Museum of Art|isbn=978-0-87099-328-2|page=13}}</ref><ref name="Sarkar1985">{{cite book|last=Sarkar|first=Jagadish Narayan|title=Hindu-Muslim relations in Bengal: medieval period|url=https://books.google.com/books?id=JopuAAAAMAAJ&q=%22Husain+Shah%27s+daughter+and+Kandarpadeva,+son+of+Brahman+Madan+Bhaduri+of+Bhaturia; +(e)+Husain+Shah%27s+eleventh+daughter+and+eleventh+son+of+Madan+Bhaduri.%22|year=1985|publisher=Idarah-i Adabiyat-i-Delli|location=Delhi|page=52|isbn=9780836418026}}</ref> চুলতানীয় শাসন প্ৰায় ১৫ বছৰ ধৰি চলিছিল। ১৬ তাৰিখে আহোম ৰাজ্যই যুদ্ধবন্দী হিচাপে লৈ যোৱা তুৰ্কো-আফগান সৈন্যসকলক পিছলৈ স্থানীয় জনসাধাৰণে আত্মসাৎ কৰিছিল যদিও ইছলামিক বিশ্বাসৰ আভাস বজাই ৰাখি পিতলৰ ধাতুৰ কাম কৰিছিল।{{citation needed|date=May 2018}} [[File:Panchpeer1 Dhubri.JPG|thumb|left|অসমত মোগলৰ আগ্ৰাসনত প্ৰথম ৰামসিংহৰ লগত যোগ দিয়া পাঁচজনীয়া ৰহস্যবাদীৰ দল পঞ্চ পীৰ সামূহিক আৱাস থকা দৰগাহ। ]] ===মোগল যুগ=== [[File:Hajarat Ajan Pir Dargaah, Horaguri Chapori, Sivasagar..jpg|thumb|অঞ্চলটোত ইছলাম প্ৰচাৰত সহায় কৰা চুফী সাধু আজান ফকিৰৰ দৰগাহ। ]] [[File:Hajo Powa Mecca.jpg|thumb|১৬৮২ চনত ৰাষ্ট্ৰৰ পৃষ্ঠপোষকতাত মোগলক বহিষ্কাৰ কৰাৰ পিছতো টুংখুংগীয়া বংশৰ ৰজা সুখৰুংফায়াই হাজোৰ [[পোৱামক্কা|পোৱা-মক্কা]] মছজিদক যথেষ্ট গুৰুত্ব দি থাকিল বুলি কোৱা হয়। ]] ১৬১৩ চনত মোগল সম্ৰাট জাহাংগীৰে তেহৰাণ মহম্মদ জামান কাৰোৰীক চিলেটৰ আমিল হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। প্ৰথম ইছলাম খানৰ অসম অভিযানত অংশ লোৱা জামানে কোচ হাজো দখল কৰাত সহায়ক হৈছিল।<ref name=proceed>{{cite book|title=The Proceedings Of The All Pakistan History Conference|volume=1|chapter=A chronology of Muslim faujdars of Sylhet|publisher=Pakistan Historical Society|location=[[Karachi]]|author=Syed Mohammad Ali|author-link=Syed Mohammad Ali|pages=275–284}}</ref> মোগলসকলেও [[গোৱালপাৰা]]ত শাসন কৰিছিল (তেওঁলোকৰ বংগ চুবহৰ অংশ হিচাপে), কিন্তু অসমৰ আন আন অঞ্চলবোৰক বশ কৰিব পৰা নাছিল।<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=8k-irMMTnywC&pg=PA24 |title=India Against Itself: Assam and the Politics of Nationality |page=24 |author=Sanjib Baruah |publisher=University of Pennsylvania Press |year=1999 |isbn=9780812234916 }}</ref> নতুনকৈ অধিগ্ৰহণ কৰা ভূমিত মোগলে চাৰিটা সৰকাৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল---তাৰ ভিতৰত ঢেকেৰী (সংকোষ আৰু মানসৰ মাজত) আৰু কামৰূপ (মানস আৰু বৰ্ণাদীৰ মাজত) আছিল।<ref>{{harv|Gogoi|2002|p=99}}</ref> বংগৰ সুবহদাৰ শ্বাহ ছুজাৰ নামেৰে কামৰূপৰ নাম সলনি কৰি শুজাবাদও ৰখা হয়।<ref>{{cite news|url=http://tripurachronicle.in/ArticleDetails.aspx?WhatId=60|last=Balakrishnan|first=Srinivasan|title=The Masjid atop the mountain|publisher=Tripura Chronicle|access-date=1 May 2023|archivedate=5 September 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200905200258/https://tripurachronicle.in/ArticleDetails.aspx?WhatId=60|deadurl=yes}}</ref> ১৬৩০ চনত বাগদাদৰ এজন মুছলমান সন্ত জনপ্ৰিয়ভাৱে আজান ফকিৰ নামেৰে পৰিচিত শিৱসাগৰত বসতি স্থাপন কৰে। তেওঁ স্থানীয় জনসাধাৰণক ইছলামৰ বিষয়ে প্ৰচাৰ কৰিছিল আৰু ফলস্বৰূপে বহুতে ধৰ্মান্তৰিত হৈ তেওঁৰ শিষ্য হৈছিল।{{citation needed|date=May 2018}} তেওঁৰ সমাধিস্থল সৰগুৰি চাপৰিত উপস্থিত। এই সময়ছোৱাত কামৰূপৰ কেইবাজনো মুছলমান শাসক আছিল আৰু তেওঁলোকক শ্বুজাবাদৰ ফৌজদাৰ বুলি অভিহিত কৰা হৈছিল।<ref name=back>{{cite book|first=Rajmohan|last=Nath|title=The back-ground of Assamese culture|page=[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.126984/page/n16 3]|url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.126984|year=1948|publisher=A. K. Nath|chapter=Appendix}}</ref> ষষ্ঠ ফৌজদাৰ লুতফুল্লাহ শ্বিৰাজীয়ে ১৬৫৭ চনত কোচ হাজোত পাহাৰৰ শিখৰত মছজিদ নিৰ্মাণ কৰিছিল। মছজিদত ইৰাকৰ ৰাজকুমাৰ গিয়াথ আদ-দিন আৱলিয়াৰ মাজাৰ (সমাধিস্থল) আছিল, যিজনক সাধাৰণতে এই অঞ্চলত ইছলাম প্ৰৱৰ্তনৰ কৃতিত্ব দিয়া হয়। ১৬৮২ চনত ইটাখুলি যুদ্ধৰ পিছত মোগলে কামৰূপক চিৰদিনৰ বাবে হেৰুৱাই পেলায়। গুৱাহাটীৰ ফৌজদাৰৰ অসম্পূৰ্ণ তালিকাঃ #মক্ৰম খান (১৬১২-১৬১৪) #মিৰ চুফী (১৬১৪-১৬১৬) #শ্বেইখ কালা (১৬১৬-১৬৩২২ #আব্দ আছ-ছালাম (১৬৩২-১৬৩৮) #নুৰুল্লাহ খান হেৰাতি (১৬৩৮-১৬৫৬) #লুতফুল্লাহ শ্বিৰাজী (১৬৫৬-১৬৫৮), ১৬৫৭ চনত হাজোত পাহাৰৰ শিখৰত মছজিদ নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref name="proceed" /> ===ব্ৰিটিছ ৰাজ=== যেতিয়া [[ঔপনিৱেশিক অসম|অসম ঔপনিৱেশিক]] শাসনৰ অধীনলৈ আহিছিল, তেতিয়া ইংৰাজে নিজৰ লগত লৈ আহিছিল কেইবাজনো অনুপ্ৰৱেশকাৰী [[বঙালী ভাষা|বঙালী]] বসতিপ্ৰধান লোক (বেছিভাগেই মুছলমান)। এই অনুপ্ৰৱেশকাৰীসকলে অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক কাৰণত আন বাঙালীসকলক অসমত বসতি স্থাপন কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰিছিল।<ref name="JR_2003">{{cite book |author=Jayashree Roy |title=Decentralisation Of Primary Education in the Autonomous District Council of Karbi Anglong - Assam |url=http://www.nuepa.org/libdoc/e-library/res_studies/2003jrjalali.pdf |year=2003 |publisher=National Institute of Educational Planning and Administration |page=10 |access-date=1 May 2023 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304070018/http://www.nuepa.org/libdoc/e-library/res_studies/2003jrjalali.pdf }}</ref> অসমৰ উৰ্বৰ ভূমি আৰু ইয়াৰ বিশাল বিস্তৃতিত সেই সময়ত খিলঞ্জীয়া জনসাধাৰণৰ বসতি আছিল( অৰ্থাৎ বিশাল ভূমি আৰু বনাঞ্চল উপস্থিত আছিল যদিও কম মানুহ) যিয়ে তেতিয়া বংগৰ ৰাষ্ট্ৰপতিত্বৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক ভূমিহীন অনুপ্ৰৱেশকাৰী কৃষকক আকৰ্ষণ কৰিছিল, ইয়াৰে প্ৰায় ৮৫% মুছলমান আছিল। শ্ৰমিকৰ প্ৰয়োজন হোৱা চাহ ৰোপণকাৰী আৰু অনুপ্ৰৱেশকাৰী মাৰোৱাৰী ব্যৱসায়ীসকলেও প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলক আদৰণি জনায়।<ref name="NSS_1985"/> এই অনুপ্ৰৱেশকাৰী বাঙালীসকলৰ প্ৰাথমিক প্ৰতিষ্ঠা গোৱালপাৰা জিলাত আছিল, বেছিভাগেই চৰ (নদীৰ পাৰৰ) ভূমি আৰু সংৰক্ষিত বনাঞ্চলত।<ref name="JR_2003"/> এই মুছলমান অনুপ্ৰৱেশকাৰীসকলৰ অধিকাংশই "মিয়া" নামেৰে জনাজাত আছিল। যিহেতু তেওঁলোকৰ বহুতেই ৰংপুৰৰ উত্তৰ-পূব অংশৰ পৰা আহিছিল আৰু ইয়াৰে অতি কম সংখ্যক মাইমেনসিংহৰ পৰা আহিছিল, সেয়েহে তেওঁলোকক কেতিয়াবা "বংয়া" বা বংগালী অৰ্থাৎ বাহিৰৰ মানুহ বুলিও কোৱা হৈছিল।<ref name="AssamGov_Religion">{{cite web |url=http://online.assam.gov.in/web/guest%20/people?webContentId=174793 |title=Assam: Religion and Caste |access-date=28 August 2015 |publisher=Government of Assam |archive-url=https://web.archive.org/web/20120831132114/http://online.assam.gov.in/web/guest%20/people?webContentId=174793 |archive-date=31 August 2012 |url-status=dead |archivedate=4 July 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180704064826/http://online.assam.gov.in/web/guest |deadurl=yes }}</ref> ১৯৩৫ চনৰ ভাৰত চৰকাৰ আইন প্ৰণয়নৰ পিছত ১৯৩৭ চনত অসমত এখন বিধানসভা গঠন কৰা হয়। মহাম্মদ সাদুলাৰ নেতৃত্বত মুছলিম লীগে ৰাজ্যত সংখ্যালঘু চৰকাৰ গঠন কৰে আৰু তেওঁ পুনৰ তেতিয়াৰ বংগৰ পৰা বৃহৎ পৰিসৰৰ অনুপ্ৰৱেশক উৎসাহিত কৰে।<ref name="NSS_1985">{{cite book |author=N. S. Saksena |title=Terrorism History and Facets: In the World and in India |url=https://books.google.com/books?id=mdamAi5UpQQC&pg=PA165 |year=1985 |publisher=Abhinav Publications |isbn=978-81-7017-201-7 |page=165 }}</ref> ===স্বাধীনতা=== [[File:Jayantipur Mosque.jpg|thumb|কুৱাৰিতালৰ সমীপৰ জয়ন্তীপুৰ বৰ মছজিদ ১৫৭০ চনত নিৰ্মাণ কৰা হয়। ]] [[File:Chanmaguri Mosque.jpg|thumb|কামৰূপৰ [[ৰঙিয়া]]ৰ সমীপৰ চানমাগুৰি মছজিদ। ]] ১৯৪৭ চনত চিলেট গণভোটৰ পিছত মুছলমান সংখ্যাগৰিষ্ঠ চিলেট অঞ্চল পূব পাকিস্তানলৈ যোৱাৰ বিপৰীতে [[কৰিমগঞ্জ জিলা]]ৰ দৰে কিছুমান মুছলমান সংখ্যাগৰিষ্ঠ অঞ্চল ভাৰতৰ অসমলৈ যায়।<ref name="qaty">{{cite web|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Sylhet_Referendum,_1947|title=Sylhet Referendum, 1947|website=en.banglapedia.org|publisher=Banglapedia|last1=Chowdhury|first1=Dewan Nurul Anwar Husain|access-date=20 November 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304212733/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Sylhet_Referendum,_1947|archivedate=4 March 2016|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://himalmag.com/recovering-sylhet/|title=Recovering Sylhet - Himal Southasian|date=22 November 2012|website=himalmag.com|publisher=Himal Southasian|access-date=20 November 2016}}</ref> অসমত গৌৰিয়া, মৰিয়া আৰু দেশী আদি কিছুমান খিলঞ্জীয়া মুছলমান আছে যদিও বৃহৎ পৰিসৰৰ বংগ মূলৰ অনুপ্ৰৱেশকাৰীৰ তুলনাত তেওঁলোক অতি কম। এইদৰে ভাৰতৰ চুবুৰীয়া দেশ পূব পাকিস্তানৰ পৰা অবৈধ অনুপ্ৰৱেশে অসমৰ মুছলমান জনসংখ্যা তীব্ৰভাৱে বৃদ্ধিত অৰিহণা যোগাইছে আৰু অসমৰ থলুৱা বাসিন্দাসকলক লাহে লাহে অস্থিৰ কৰি তুলিছে বুলি উদ্বেগ প্ৰকাশ পাইছে। পূব পাকিস্তানীৰ "জনগাঁথনিগত আগ্ৰাসন"ৰ এই ভয় [[অসম আন্দোলন]]ৰ দিনৰে পৰা (১৯৭৯–১৯৮৫) অসমত ৰাজনৈতিক বিষয় হৈ আহিছে।<ref name="HT_fear_2015">{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india-news/census-2011-religion-data-rekindles-demographic-invasion-fear-in-assam/article1-1384347.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20150826125655/http://www.hindustantimes.com/india-news/census-2011-religion-data-rekindles-demographic-invasion-fear-in-assam/article1-1384347.aspx |url-status=dead |archive-date=26 August 2015 |title=Census 2011 data rekindles 'demographic invasion' fear in Assam |publisher=hindustantimes.com |access-date=30 May 2016 |archivedate=5 September 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150905104547/http://www.hindustantimes.com/india-news/census-2011-religion-data-rekindles-demographic-invasion-fear-in-assam/article1-1384347.aspx |deadurl=yes }}</ref> ২০০১ চনত অসম ৰাজ্যৰ ৬খন মুছলমান সংখ্যাগৰিষ্ঠ জিলা আছিল। ২০১১ চনলৈকে এই সংখ্যা ৯ লৈ বৃদ্ধি পাইছিল।<ref name="indiatimes">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Muslim-majority-districts-in-Assam-up/articleshow/48682463.cms|title=Muslim majority districts in Assam up|work=The Times of India|date=26 August 2015 |access-date=30 May 2016}}</ref> কিন্তু কিছুমানে কয় যে শেহতীয়া বছৰবোৰত এই সংখ্যা হ্ৰাস পাইছে যদিও ইয়াৰ কোনো সুনিৰ্দিষ্ট প্ৰমাণ নাই।<ref name=":1">{{cite news|last1=Roy|first1=Sandip|title=The illegal Bangladeshi immigrant: Do the bogeyman numbers add up|url=http://www.firstpost.com/india/the-illegal-bangladeshi-immigrant-do-the-bogeyman-numbers-add-up-419971.html|access-date=14 February 2016|agency=Firstpost|issue=1|publisher=Firstpost|date=16 August 2012}}</ref> ====অসম আন্দোলন আৰু চুক্তি==== [[সদৌ অসম ছাত্ৰ সন্থা]] (আছু) আৰু ‘[[সদৌ অসম গণ সংগ্ৰাম পৰিষদ]]’ (AAGSP)ৰ নেতৃত্বত অসম আন্দোলন (১৯৭৯-১৯৮৫) বংগ/বিহাৰ আদিৰ পৰা অবৈধ অনুপ্ৰৱেশকাৰীক খেদি পঠিয়াবলৈ এক জনবিদ্ৰোহ আছিল। প্ৰধানমন্ত্ৰী [[ৰাজীৱ গান্ধী]]ৰ অধীনত AASU-AAGSP আৰু [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ নেতাসকলে অসম চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰাৰ লগে লগে আন্দোলনৰ অন্ত পৰে। ঐতিহাসিক আন্দোলনৰ ছয়টা দীঘলীয়া বছৰৰ এই সময়ছোৱাত, খবৰ অনুসৰি ১৯৭৯-১৯৮৫ চনৰ অসম আন্দোলনত "অনুপ্ৰৱেশমুক্ত অসম"ৰ আশাত ৮৫৫জন লোকে (আছুৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি পিছলৈ ৮৬০ জন) নিজৰ প্ৰাণ আহুতি দিছিল। তদুপৰি কুখ্যাত [[নেলীৰ হত্যাকাণ্ড|নেলী]] আৰু খোইৰাবাৰী হত্যাকাণ্ডও এই সময়ছোৱাত সংঘটিত হৈ ক্ৰমে ২১৯১ আৰু ১০০-৫০০ লোকৰ প্ৰাণ কাঢ়ি নিলে। অসম চুক্তি (১৯৮৫) হৈছে ১৯৮৫ চনৰ ১৫ আগষ্টত [[নতুন দিল্লী]]ত খিলঞ্জীয়া জনগোষ্ঠীৰ বাবে ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰতিনিধি আৰু অসম আন্দোলনৰ নেতাসকলৰ মাজত স্বাক্ষৰিত বন্দোবস্ত স্মাৰকপত্ৰ। অসম চুক্তিৰ মৌলিক দিশটো আছিল: ''১৯৭১ চনৰ ২৫ মাৰ্চ বা তাৰ পিছত অসমলৈ অহা বিদেশী, ধৰা পৰিব; ডিলিট কৰা হৈছে আৰু এনে বিদেশীক বহিষ্কাৰৰ বাবে ব্যৱহাৰিক পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰা হ’ব। অসমৰ খিলঞ্জীয়া জনগোষ্ঠী'' (অৰ্থাৎ খিলঞ্জীয়া সেইসকলৰ বাবে যিসকলে ১৮২৬ চনত উপনিবেশিকৰণ হোৱাৰ আগলৈকে যুগ যুগ ধৰি জীয়াই আছে, ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খিলঞ্জীয়াৰ সংজ্ঞা অনুসৰি)। ==জনগাঁথনি== {{Historical populations |title = অসমত মুছলমানৰ দশকীয় উপস্থিতি |type = |footnote = |align = left |width = |state = |shading = |pop_name = |percentages = |source = [[ভাৰতৰ লোকপিয়ল]] |১৯০১ | 303170 |১৯১১ | 634101 |১৯২১ | 880426 |১৯৩১ | 1279388 |১৯৪১ | 1696978 |১৯৫১ | 1995936 |১৯৬১ | 2765509 |১৯৭১ | 3594006 |১৯৮১ | 4722467 |১৯৯১ | 6373204 |২০০১ | 8240611 |২০১১ | 10579345 }} [[File:Dr Ilias Ali on a journey to propagate family planning among the riverine people of Kamrup (Rural) district of Assam.jpg|thumb|গ্ৰাম্য কামৰূপৰ নদীৰ পাৰৰ মুছলমান সকলৰ মাজত পৰিয়াল পৰিকল্পনাৰ প্ৰচাৰৰ যাত্ৰাত ইলিয়াছ আলী। ]] [[অসম|অসমীয়া ৰাজ্য]]খনৰ চৰকাৰী ভাষা আৰু সৰ্বাধিক প্ৰচলিত ভাষা, আৰু সেয়ে ই আন্তঃজাতিগত যোগাযোগৰ বাবে লিংগুয়া ফ্ৰাংকা হিচাপে কাম কৰে। অসমৰ [[বৰাক উপত্যকা]]ত চৰকাৰী ভাষা হিচাপে পৰিগণিত হোৱা [[বঙালী ভাষা]]ও কিছুমান বিশেষ জনগোষ্ঠীৰ মাজত জনপ্ৰিয় উমৈহতীয়া ভাষা। অসমীয়া মুছলমানসকলক প্ৰায়ে চাৰিটা উপগোটত বিভক্ত কৰা হয়; দেশী, মাৰিয়া, গৌৰিয়া আৰু চৈয়দ। এই লোকসকলৰ কিছুমান আহোম–মোগল সংঘাতত বন্দী হোৱা পৰাজিত মোগল সৈনিকৰ বংশধৰ, যিসকলে অৱশেষত থলুৱা অসমীয়া নাৰীক বিয়া কৰাই অসমীয়া ভাষা-সংস্কৃতি গ্ৰহণ কৰে। তেওঁলোকৰ জনসংখ্যা মুঠ প্ৰায় ৪০ লাখ, ৰাজ্যৰ জনসংখ্যাৰ ১২.৮%। চৈয়দসকলে নিজকে ইছলামিক [[মুহাম্মাদ|হজৰত মহম্মদ]]ৰ বংশধৰ বুলি দাবী কৰে।<ref name="Singh">{{Cite news|last=Singh|first=Bikash|title=Assam BJP banks on its schemes to make inroads into minority areas|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/assam-bjp-banks-on-its-schemes-to-make-inroads-into-minority-areas/articleshow/78484667.cms?from=mdr|access-date=2 September 2021}}</ref><ref>{{Cite web|date=8 April 2016|title=The politics around the two ends of Assam's complex Muslim spectrum|url=https://indianexpress.com/article/elections-2016/india/india-news-india/assam-elections-2016-bjp-congress-the-politics-around-the-two-ends-of-assams-complex-muslim-spectrum/|access-date=2 September 2021|website=The Indian Express|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last1=Kalita|first1=Prabin|date=February 12, 2020|first2=Kangkan |last2=Kalita |title=Assam news: 40 lakh Assamese-speaking Muslims may get 'ethnic tribe' tag |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/assamese-speaking-muslims-likely-to-get-ethnic-tribe-tag/articleshow/74092041.cms|access-date=2 September 2021|website=The Times of India|language=en}}</ref> দেশী বা জুলাসকল কোচ, মেচ, ৰাভা, বড়োৰ পৰা ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰা থলুৱা লোকৰ বংশধৰ। তেওঁলোকে ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ প্ৰধান আলী মেচক তেওঁলোকৰ প্ৰতিষ্ঠাপক পিতৃ হিচাপে গণ্য কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/states/north-east/deshi-muslims-seek-obc-tag/cid/1438936|title=Deshi Muslims seek OBC tag|website=www.telegraphindia.com|language=en|access-date=10 September 2019}}</ref> এই গোটটোৱে বড় আৰু ৰাভাৰ বিপৰীতে মূলতঃ [[গোৱালপৰীয়া লোকভাষা|গোৱালপৰীয়া]] আৰু [[কোচ ৰাজবংশী ভাষা|ৰাজবংশী]]ত কথা-বতৰা কৰে। ইহঁত প্ৰধানকৈ পশ্চিম জিলা [[গোৱালপাৰা জিলা|গোৱালপাৰা]], [[কোকৰাঝাৰ জিলা|কোকৰাঝাৰ]], [[ধুবুৰী জিলা|ধুবুৰী]] আৰু [[দক্ষিণ শালমাৰা-মানকাচৰ জিলা|দক্ষিণ শালমাৰা-মানকাচৰ]] (অৰ্থাৎ নিম্ন অসম)ত পোৱা যায়।<ref>{{Cite web|last=Saikia|first=Arunabh|title='We don't want to be identified on the basis of our religion,' say Assam's indigenous Desi Muslims|url=https://scroll.in/article/864299/we-dont-want-to-be-identified-in-the-name-of-our-religion-say-assams-indigenous-desi-muslims|access-date=2 September 2021|website=Scroll.in|language=en-US}}</ref> মাৰিয়াসকল ১২০৬ চনত বখতিয়াৰ খালজীৰ সেনাবাহিনীৰ অংশ আছিল বন্দী মুছলমান সৈনিকৰ বংশধৰ। তেওঁলোক বেল-ধাতু আৰু লোহাৰ উদ্যোগত নিয়োজিত হোৱাৰ বাবেই তেওঁলোকৰ নামকৰণ কৰা হৈছে, মাৰিয়া শব্দৰ অৰ্থ হৈছে ধাতুত আঘাত কৰাজন। আনহাতে গৌৰীয়াসকল ১৫৩২ চনত তুৰবাক খানে অসম জয় কৰাৰ সময়ত তেওঁৰ লগত যোৱা মুছলমান সৈনিকৰ বংশধৰ। এই সেনাবাহিনী বংগৰ গৌড়ৰ পৰা আহিছিল, গতিকে গৌৰিয়া বুলি কোৱা হয়। মৰিয়া আৰু গৌৰিয়া সংখ্যালঘু গোট আৰু অসমৰ [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]], [[যোৰহাট জিলা|যোৰহাট]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[গোলাঘাট জিলা|গোলাঘাট]], [[কামৰূপ জিলা|কামৰূপ]] আদি কিছু জিলাত পোৱা যায়। তেওঁলোকে [[অসমীয়া ভাষা]] নিজৰ মাতৃভাষা হিচাপে কয়।<ref>{{Cite news|last=Sharma|first=Shantanu Nandan|title=Looking for the Islamic factor in Assam polls|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/opinion/interviews/looking-for-the-islamic-factor-in-assam-polls/articleshow/51270724.cms?from=mdr|access-date=2 September 2021}}</ref> বংগৰ পৰা অহা মুছলমানসকল অসমৰ সৰ্বাধিক সংখ্যাগৰিষ্ঠ গোট। [[বৰাক উপত্যকা]]ত স্থানীয় চিলেটী ভাষী লোকৰ বাসস্থান। উপত্যকাৰ [[কৰিমগঞ্জ জিলা]] ঐতিহাসিকভাৱে চিলেট জিলাৰ অংশ আছিল যদিও ১৯৪৭ চনত ভাৰত বিভাজনৰ সময়ত ইয়াৰ পৰা পৃথক হৈছিল। বৰাক উপত্যকাৰ বাকী দুখন জিলা; [[কাছাৰ জিলা|কাছাৰ]] আৰু [[হাইলাকান্দি জিলা|হাইলাকান্দি]], ঐতিহাসিকভাৱে [[ডিমাচা ৰাজ্য|ডিমাছা ৰাজ্য]]ৰ এটা অংশ আছিল যিয়ে চিলেটী মুছলমান জনসংখ্যাৰ বৃহৎ লোককো আতিথ্য দিছিল। ইয়াৰ উপৰিও হোজাই জিলাত বসবাস কৰি আছে কেইবাজনো চিলেট মূলৰ মুছলমান। মিয়া লোকসকল আধুনিক বাংলাদেশী বিভাগ [[ময়মনসিং|ময়মনসিং]], [[ৰংপুৰ]] আৰু [[ৰাজশাহী]]ৰ পৰা অহা মুছলমান অনুপ্ৰৱেশকাৰীৰ বংশধৰ। [[ধুবুৰী জিলা|ধুবুৰী]], [[মৰিগাঁও জিলা|মৰিগাঁও]], [[গোৱালপাৰা জিলা|গোৱালপাৰা]], [[হোজাই জিলা|হোজাই]], [[কামৰূপ জিলা|কামৰূপ]], [[দৰং জিলা|দৰং]], [[নগাঁও জিলা|নগাঁও]], [[বঙাইগাঁও জিলা|বঙাইগাঁও]], [[বৰপেটা জিলা|বৰপেটা]], [[হাইলাকান্দি জিলা|হাইলাকান্দি]], [[কৰিমগঞ্জ জিলা|কৰিমগঞ্জ]], [[দক্ষিণ শালমাৰা-মানকাচৰ জিলা|দক্ষিণ শালমাৰা-মানকাচৰ]], [[নলবাৰী জিলা|নলবাৰী]], [[চিৰাং জিলা|চিৰাং]] আৰু [[বড়োলেণ্ড|বড়োলেণ্ড]] আদি মধ্য আৰু নিম্ন অসম জিলাত কেন্দ্ৰীভূত হৈ আছে। ২০২১ বছৰৰ আনুমানিক প্ৰতিবেদন অনুসৰি অসমৰ মুঠ মুছলমান জনসংখ্যাৰ ৪০%ৰ ভিতৰত তেওঁলোকৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ১০.৪৯ মিলিয়ন, ৰাজ্যৰ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৩০%।<ref>{{Cite magazine|date=23 July 2013 |title=Land pressure likely to lead to hostility between Assamese, Bengalis and tribals|url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/19830315-land-pressure-likely-to-lead-to-hostility-between-assamese-bengalis-and-tribals-770526-2013-07-23|access-date=2 September 2021|magazine=India Today|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india-today-insight/story/can-bjp-survive-the-demographic-disadvantage-in-assam-1784851-2021-03-29|title= Assam muslim population have increased from 35% in 2011 to 40% in 2021|website=India today}}</ref><ref name="Singh"/><ref>{{Cite news|last=Singh|first=Bikash|title=Assam's indigenous Muslims may soon get a development board|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/assams-indigenous-muslims-may-soon-get-a-development-board/articleshow/79596591.cms?from=mdr|access-date=2 September 2021}}</ref> তৃতীয়টো গোট হৈছে [[উত্তৰ প্ৰদেশ]] আৰু [[বিহাৰ]]ৰ পৰা অহা মুছলমান প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ বংশধৰ, যিসকলে [[হিন্দুস্তানী ভাষা]] কয়। ইহঁতৰ জনসংখ্যা অসমত প্ৰায় ১.২৫ লাখ, ২০১১ চনলৈকে ৰাজ্যৰ জনসংখ্যাৰ ০.৪%। এইবোৰ প্ৰধানকৈ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত পোৱা যায়।<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/explained/counting-muslims-in-assam-6266987/|title=Explained: Why Assam is proposing a census of some Muslim groups|date=14 February 2020}}</ref> ==মানৱ অধিকাৰৰ বিষয়== অসমৰ বঙালী মুছলমানসকলে বাৰে বাৰে আৰু বৃদ্ধি পোৱা আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name=":02">{{cite news |last1=Andre |first1=Aletta |last2=Kumar |first2=Abhimanyu |date=23 December 2016 |title=Protest poetry: Assam's Bengali Muslims take a stand |publisher=[[Aljazeera]] |agency=[[Aljazeera]] |url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2016/12/protest-poetry-assam-bengali-muslims-stand-161219094434005.html |access-date=26 January 2017}}</ref> ১৯৮৩ চনত [[নেলীৰ হত্যাকাণ্ড|নেলী হত্যাকাণ্ড]]ত প্ৰায় ৩০০০ [[বাঙালী মুছলিম|বঙালী মুছলমান]] নিহত হৈছিল, (বেচৰকাৰী পৰিসংখ্যা ১০,০০০ তকৈ অধিক)।<ref>[http://www.slideshare.net/umain30/genesis-of-nellie-massacre-and-assam-agitation Genesis of nellie massacre and assam agitation], Indilens news team, Retrieved 10 November 2015.</ref><ref name="livemint2">{{cite web |date=21 August 2015 |title=Memory and forgetting in Nellie - Livemint |url=http://www.livemint.com/Leisure/FNCcEiDMP2U6faWs1mfPcI/Memory-and-forgetting-in-Nellie.html |access-date=30 May 2016 |publisher=livemint.com}}</ref> [[কোকৰাঝাৰ সংঘৰ্ষ ২০১২|২০১২ চনৰ অসম হিংসা]]ৰ সময়ত বঙালী মূলৰ মুছলমান আৰু খিলঞ্জীয়া বড়ো লোকৰ মাজত সাম্প্ৰদায়িক দাঙ্গা সংঘটিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Assam Timeline - Year 2014 |url=http://www.satp.org/satporgtp/countries/india/states/assam/timeline/2014.htm |access-date=12 October 2018 |website=www.satp.org}}</ref> প্ৰায় ৮০জন লোক নিহত হয়, ইয়াৰে অধিকাংশই বঙালী মুছলমান আৰু কিছু বড়ো। প্ৰায় ৪ লাখ লোক প্ৰব্ৰজনকাৰী শিবিৰলৈ স্থানান্তৰিত হৈছিল, বেছিভাগেই মুছলমান।<ref>{{Cite news |title=Killing for a homeland |newspaper=The Economist |url=https://www.economist.com/blogs/banyan/2012/08/ethnic-fissures-assam |access-date=19 April 2016 |issn=0013-0613}}</ref> ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদী ৰাজনীতিবিদসকলে বাংলাদেশে অবৈধ অনুপ্ৰৱেশক কথিতভাৱে প্ৰচাৰ কৰি নিজৰ ভূখণ্ড সম্প্ৰসাৰণৰ চেষ্টা চলোৱাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰিছে। কিন্তু ভাৰত চৰকাৰৰ লোকপিয়লৰ প্ৰতিবেদনত ১৯৭১ চনৰ পৰা ২০১১ চনৰ ভিতৰত বাংলাদেশৰ পৰা অনুপ্ৰৱেশ হ্ৰাস পোৱাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name=":12">{{cite news |last1=Roy |first1=Sandip |date=16 August 2012 |title=The illegal Bangladeshi immigrant: Do the bogeyman numbers add up |publisher=Firstpost |agency=Firstpost |issue=1 |url=http://www.firstpost.com/india/the-illegal-bangladeshi-immigrant-do-the-bogeyman-numbers-add-up-419971.html |access-date=14 February 2016}}</ref><ref>{{cite news |last1=Deka |first1=Kaustubh |date=3 June 2014 |title=BJP leaders warn illegal Bangladeshis to leave, but census figures refute the myth of large-scale infiltration Rate of growth of Assam's population has been declining since 1971 |publisher=Scroll.in |agency=Scroll.in |issue=1 |url=http://scroll.in/article/664215/bjp-leaders-warn-illegal-bangladeshis-to-leave-but-census-figures-refute-the-myth-of-large-scale-infiltration |access-date=14 February 2016}}</ref> অসমৰ [[বাক্সা জিলা]]ত ২০১৪ চনৰ ১ মে’ৰ নিশাৰ পৰা ৩ মে’ৰ পুৱতি নিশালৈকে ভাৰতৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ এখন ৰাজ্য অসমত বঙালী মুছলমানৰ ওপৰত ধাৰাবাহিক আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। অপৰাধীজন অজ্ঞাত যদিও [[নেচনেল ডেম'ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট অৱ বড়োলেণ্ড]] বুলি সন্দেহ কৰা হৈছে।<ref name="fplive2">{{cite web |date=3 May 2014 |title=Assam live: 30, including children, killed in fresh attacks |url=http://www.firstpost.com/india/assam-live-30-including-children-killed-in-fresh-attacks-1506649.html |access-date=3 May 2014 |work=Firstpost}}</ref> লোকসভা নিৰ্বাচনত নেশ্যনেল ডেম’ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্টক ভোট নিদিয়াৰ প্ৰতিশোধ লোৱাৰ জল্পনা-কল্পনা,<ref name="toi12">{{cite news |date=8 September 2010 |title=Communal clash near Bangla border, Army deployed |work=[[The Times of India]] |location=Kolkata |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-09-08/india/28230267_1_communal-clash-indo-bangla-deganga |url-status=dead |access-date=11 September 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103093628/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-09-08/india/28230267_1_communal-clash-indo-bangla-deganga |archive-date=3 November 2012 |archivedate=3 November 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121103093628/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-09-08/india/28230267_1_communal-clash-indo-bangla-deganga |deadurl=yes }}</ref> মৃত্যুৰ সংখ্যা ৩২জন হয়, বেছিভাগেই মুছলমান।<ref name="dna12">{{cite news |date=3 May 2014 |title=Death toll up to 32 in Assam |work=DNA |url=http://www.dnaindia.com/india/report-death-toll-up-to-32-in-assam-1984510 |access-date=4 May 2014}}</ref> ২০১৯ চনৰ ৭ জুনত বৰাক উপত্যকাৰ বনমন্ত্ৰী পৰিমল সুক্লবৈদ্যৰ গৃহ সমষ্টি ধোলাইৰ ভিতৰত আমোদজনকভাৱে পৰি থকা হাইৱাইথাং ৰেঞ্জৰ অন্তৰ্গত ৰাজনীখাল বনাঞ্চলৰ পৰা ১০০০ৰো অধিক লোক — সকলো মুছলমান —ৰে গঠিত ৮২টা পৰিয়ালক উচ্ছেদ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |date=10 June 2019 |title=Eviction Leaves over 1,000 Muslims Homeless in Barak Valley |url=https://www.newsclick.in/eviction-leaves-over-1000-muslims-homeless-barak-valley}}</ref><ref>{{Cite web |title=https://www.newsclick.in/eviction-muslim-villages-assam |url=https://www.newsclick.in/eviction-muslim-villages-assam |access-date=2023-01-18 |website=NewsClick |language=en}}</ref> ২০২১ চনৰ ১০ জুনত প্ৰায় ৫০০ বাংলাভাষী মুছলমানৰ প্ৰায় ১০০ পৰিয়ালক ভূমি উচ্ছেদৰ জৰিয়তে গৃহহীন কৰি তোলা হৈছিল, যাৰ ফলত তেওঁলোকৰ হাতত এটা পথৰ ওচৰত আশ্ৰয় লোৱাৰ বাহিৰে আন কোনো বিকল্প নাছিল। উত্তৰ অসমৰ [[শোণিতপুৰ জিলা]]ৰ জামুগুৰিহাটতো ১৭ মে’ত অনুৰূপ অভিযান চলাইছিল য’ত ২৫টা মুছলমান পৰিয়ালক উচ্ছেদ কৰা হৈছে, আটাইকেইটা বাংলাভাষী গোটৰ। জিলা প্ৰশাসনৰ বিষয়াসকলে চৰকাৰী ভূমি অবৈধভাৱে দখল কৰি বিগত সময়ত কেইবাবাৰো সতৰ্কবাণী দিয়াৰ পিছতো খালী নকৰা বুলি জানিবলৈ দিয়ে।<ref>{{Cite web |date=10 June 2021 |title=Nearly 100 families evicted from govt land in Assam, many call it 'anti-Muslim' drive |url=https://www.deccanherald.com/national/east-and-northeast/nearly-100-families-evicted-from-govt-land-in-assam-many-call-it-anti-muslim-drive-995998.html |access-date=2 September 2021 |website=Deccan Herald |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=11 June 2021 |title=Muslims in Assam asked to control population amid eviction of nearly 100 families from 'Govt land' |url=https://freepresskashmir.news/2021/06/11/muslims-in-assam-asked-to-control-population-amid-eviction-of-nearly-100-families-from-government-land/ |access-date=2 September 2021 |website=freepresskashmir.news |language=en-GB}}</ref> অসমৰ বহু বাংলাভাষী মুছলমান এন আৰ চিৰ বলি হৈছে যিয়ে তেওঁলোকৰ দাবী, তেওঁলোকক পোনপটীয়াকৈ ডি ভোটাৰ শিতানত ঘোষণা কৰিছিল। পৰিসংখ্যাৰ উদ্ধৃতি দি পত্ৰখনত অভিযোগ কৰা হৈছে যে এই সংখ্যাৰ পৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে যিমান পাৰি অধিক ব্যক্তিক বিদেশী বুলি ঘোষণা কৰাৰ বাবে ৰাজ্য কৰ্তৃপক্ষৰ হেঁচা আহিছে। ১৯৮৫ চনৰ পৰা ২০১৬ চনৰ ভিতৰত ৪৬৮,৯৩৪টা ৰেফাৰেলৰ ভিতৰত ৮০,১৯৪জন বাংলাভাষী মুছলমানক বিদেশী হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছিল। ২০১৭ চনত একেটা সম্প্ৰদায়ৰ ১৩,৪৩৪জন ব্যক্তিক বিদেশী ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=24 June 2018 |title=Assam's NRC: Bengali Muslims may face discrimination, say UN officials |url=https://archive.siasat.com/news/assams-nrc-bengali-muslims-may-face-discrimination-say-un-officials-1372855/ |access-date=2 September 2021 |website=The Siasat Daily – Archive |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Saikia |first=Arunabh |title=Bengali-speaking Muslims in Assam thought NRC would be their shot at dignity. They were wrong |url=https://scroll.in/article/971245/bengali-speaking-muslims-in-assam-thought-nrc-would-be-their-shot-at-dignity-they-were-wrong |access-date=2 September 2021 |website=Scroll.in |language=en-US}}</ref> ২০১৯ বছৰত অনুষ্ঠিত হোৱা অসমৰ যোৱা এন আৰ চিত দেখা গৈছে যে ১৯ লাখ লোকৰ নাম তালিকাৰ বাহিৰত আছিল, ইয়াৰে প্ৰায় ৫ লাখ বাংলাভাষী মুছলমানৰ নাম বাদ দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=17 September 2019 |title=As per as Statistics, there are over 5 lakh Muslims among those excluded from the NRC, leaked data suggests |url=https://sabrangindia.in/article/over-7-lakh-hindus-among-those-excluded-nrc-leaked-data-suggests |website=Sabrang}}</ref> ২০২১ চনৰ ২১ ছেপ্টেম্বৰত অসম চৰকাৰে দৰং জিলাৰ প্ৰায় ৫,০০০ অবৈধ বাংলাভাষী মুছলমানক উচ্ছেদ কৰাৰ লগতে তেওঁলোকক উচ্ছেদ কৰাৰ কাৰণ হ’ল কোনো আইনী নথি অবিহনে চৰকাৰী মাটিত অবৈধভাৱে বেদখল কৰা। এই অভিযানৰ সময়ত দুটা মছজিদ আৰু এখন মাদ্ৰাছাও ভাঙি পেলোৱাৰ খবৰ পোৱা গৈছে।<ref>{{Cite web |date=21 September 2021 |title=Evicted from government land, over 5,000 Muslims in Assam termed 'illegal settlers' become homeless |url=https://www.deccanherald.com/national/east-and-northeast/evicted-from-government-land-over-5000-muslims-in-assam-termed-illegal-settlers-become-homeless-1032861.html}}</ref> সংবাদ মাধ্যমৰ বাতৰি অনুসৰি আৰক্ষীৰ গুলীত দুজন মুছলমান (এটা ল’ৰাকে ধৰি) গুলীয়াই হত্যা কৰা হয়।<ref>{{Cite web |date=23 September 2021 |title=Assam: Muslim Peasants Cultivating Land for Decades Evicted in Darrang Dist, 2 Killed in Firing |url=https://www.newsclick.in/assam-muslim-peasants-cultivating-land-decades-evicted-darrang-dis-3-reportedly-killed-firing}}</ref> ২০২৩ চনৰ জানুৱাৰী মাহৰ প্ৰথম সপ্তাহত [[লখিমপুৰ জিলা]]ত অসম চৰকাৰে পুনৰ উচ্ছেদ অভিযান চলাইছিল, য’ত প্ৰায় ৩০০ বঙালী-মুছলমান পৰিয়ালৰ ঘৰ-দুৱাৰ আৰু বাসস্থান স্থায়ীভাৱে ধ্বংস হৈছিল, যাৰ ফলত তেওঁলোক গৃহহীন আৰু নিবনুৱা হৈ পৰিছিল।<ref>https://www.outlookindia.com/national/eviction-drive-continues-in-assam-s-lakhimpur-rendering-299-families-homeless-news-252742/amp</ref><ref>{{cite news | url=https://m.economictimes.com/news/india/hundreds-go-homeless-during-second-day-of-eviction-drive-in-assams-lakhimpur/articleshow/96917262.cms | title=Hundreds go homeless during second day of eviction drive in Assam's Lakhimpur | newspaper=The Economic Times | date=11 January 2023 }}</ref> == জনসংখ্যা == {| class="wikitable" |+ ''দশক ধৰি অসমত ইছলাম ধৰ্ম অনুগামীৰ শতকৰা আৰু জনসংখ্যা'' |- ! চন ! শতাংশ (%) ! মুছলিম জনসংখ্যা ([[File:Star and Crescent.svg|18px]]) ! মুঠ জনসংখ্যা |- | '''১৯০১''' | ১২.৪% | ৩০৩,১৭০ | ৩,২৮৯,৬৮০ |- | '''১৯১১''' | ১৬.৬৯% | ৬৩৪,১০১ | ৩,৮৪৮,৬১৭ |- | '''১৯২১''' | ১৯.৪১% | ৮৮০,৪২৬ | ৪,৬৩৬,৯৮০ |- | '''১৯৩১''' | ২৩.৪১% | ১,২৭৯,৩৮৮ | ৫,৫৬০,৩৭১ |- | '''১৯৪১''' | ২৫.৭২% | ১,৬৯৬,৯৭৮ | ৬,৬৯৪,৭৯০ |- | '''১৯৫১''' | ২৪.৬৮% | ১,৯৯৫,৯৩৬ | ৮,০১৮,৮৫৬ |- | '''১৯৬১''' | ২৫.২৬% | ২,৭৬৫,৫০৯ | ১০,৮৩৭,৩২৯ |- | '''১৯৭১''' | ২৪.৫৬% | ৩,৫৯৪,০০৬ | ১৪,৬২৫,১৫২ |- | '''১৯৮১''' | ২৬.১৫% | ৪,৭২২,৪৬৭ | ১৮,০৪১,২৪৮ |- | '''১৯৯১''' | ২৮.৪৩% | ৬,৩৭৩,২০৪ | ২২,৩১৩,৩২২ |- | '''২০০১''' | ৩০.৯২% | ৮,২৪০,৬১১ | ২৬,৬৫৫,৫২৮ |- | '''২০১১''' | ৩৪.২২% | ১০,৬৭৯,৩৪৫ | ৩১,২০৫,৫৭৬ |- |} ''উত্‍স: (ভাৰতৰ লোকপিয়ল) ১৯০১-২০১১<ref>https://www.ijedr.org{{Dead link|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} › papersPDF Fertility and Population Growth in Assam - IJEDR</ref><ref>{{Cite web|title=Population of Assam - StatisticsTimes.com|url=https://m.statisticstimes.com/demographics/india/assam-population.php|access-date=2 September 2021|website=m.statisticstimes.com}}</ref>'' <nowiki>•</nowiki> দুটা দশকৰ বাবে (১৯৭১–১৯৯১) তাৰতম্য। ১৯৮১ চনত বিদ্ৰোহৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা অশান্ত পৰিস্থিতিৰ বাবে অসমত লোকপিয়ল কৰা নহ’ল। ১৪ বছৰ পূৰ্বে অনুষ্ঠিত হোৱা এন এফ এইচ এছ-৩ৰ পিছত অসমত মুছলমানসকলৰ প্ৰজনন ক্ষমতাৰ সৰ্বাধিক ভয়াৱহ হ্ৰাস পোৱা গৈছে। অসমৰ মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ প্ৰতিগৰাকী মহিলাৰ জন্ম হ’বলগীয়া সন্তানৰ সংখ্যা — বা মুঠ প্ৰজননৰ হাৰ (TFR) — ২.৪ যিটো ২০১৯-২০ চনৰ পঞ্চম ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিয়াল স্বাস্থ্য সমীক্ষাৰ গৱেষণাৰ হিন্দুসকলৰ ১.৬তকৈ অধিক . মুছলমানসকলৰ মাজত উৰ্বৰতা হ্ৰাস ২০০৫–০৬ চনত ৩.৬ৰ পৰা ২০১৯–২০ চনত ২.৪লৈ হৈছে, যিটো একে সময়ছোৱাত হিন্দুসকলৰ মাজত ০.৪ৰ তুলনাত ১.৩ হ্ৰাস পাইছে যদিও নিম্ন ভিত্তিৰ পৰা।<ref>{{Cite web|author=Rema Nagarajan|date=12 June 2021|title=Assam Muslims have recorded sharpest fall in fertility since 2005-06: Govt data {{!}} India News - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/assam-muslims-have-recorded-sharpest-fall-in-fertility-since-2005-06-govt-data/articleshow/83450140.cms|access-date=2 September 2021|website=The Times of India|language=en}}</ref> ১৯০১ চনত মুছলমানৰ শতকৰা হাৰ ১২.৪%ৰ পৰা ২০১১ চনত ৩৪.২২%লৈ বৃদ্ধি পাইছে (যিটো যোৱা ১২০ বছৰৰ পৰা ২১.৮২%ৰ তীব্ৰ বৃদ্ধি)। ২০২১ চনত কিছুমান হিচাপ অনুসৰি মুঠ ৩৬.৫৪ নিযুত জনসংখ্যাৰ ভিতৰত অসমৰ মুছলমান জনসংখ্যা প্ৰায় ১ কোটি ৪০ লাখ বুলি ধৰা হৈছে, যিটো ৰাজ্যৰ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৪০%।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/online-census-of-assamese-muslims-launched/article34325747.ece|title= The JSPA claims Assam today has about 1.4 crore Muslims as of 2021|website=The Hindu|date= 15 April 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india-today-insight/story/can-bjp-survive-the-demographic-disadvantage-in-assam-1784851-2021-03-29|title= Assam muslim population have increased from 35% in 2011 to 40% in 2021|website=India today}}</ref><ref>Assam Population Sex Ratio in Assam Literacy rate data 2011-2021</ref> === জিলা অনুসৰি জনসংখ্যা (২০১১ চন)=== তলত ভাৰতৰ ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ভাৰতৰ [[অসম]] ৰাজ্যৰ জিলা অনুসৰি [[মুছলমান]] জনসংখ্যাৰ বিভাজন দিয়া হ'ল:<ref name="census_2011">[http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01/DDW18C-01%20MDDS.XLS 2011 Census Data: Assam].</ref> অসমৰ তেত্ৰিশখন জিলাৰ ভিতৰত এঘাৰখন জিলাত মুছলমান সংখ্যাগৰিষ্ঠ। [[ধুবুৰী জিলা|ধুবুৰী]], [[বঙাইগাঁও জিলা|বঙাইগাঁও]], [[গোৱালপাৰা জিলা|গোৱালপাৰা]], [[বৰপেটা জিলা|বৰপেটা]], [[মৰিগাঁও জিলা|মৰিগাঁও]], [[দক্ষিণ শালমাৰা-মানকাচৰ জিলা|দক্ষিণ শালমাৰা-মানকাচৰ]], [[হোজাই জিলা|হোজাই]], [[নগাঁও জিলা|নগাঁও]], [[দৰং জিলা|দৰং]], [[কৰিমগঞ্জ জিলা|কৰিমগঞ্জ]] আৰু [[হাইলাকান্দি জিলা|হাইলাকান্দি]]ত মুছলমান সংখ্যাগৰিষ্ঠ। [[কাছাৰ জিলা|কাছাৰ]], [[নলবাৰী জিলা|নলবাৰী]], [[কামৰূপ জিলা|কামৰূপ]], [[কোকৰাঝাৰ জিলা|কোকৰাঝাৰ]] আৰু [[চিৰাং জিলা|চিৰাং]]ত সৰ্বাধিক ঘনত্ব। {| class="wikitable sortable" ! ক্ৰমিক!! জিলা!! মুঠ জনসংখ্যা!! মুছলিম জনসংখ্যা!! শতকৰা হাৰ |- | ১ || [[Baksa district|বক্সা]] || ৯৫০,০৭৫ || ১৩৫,৭৫০ || ১৪.২৯% |- | ২ || [[Barpeta district|বৰপেটা]] || ১,৬৯৩,৬২২ || 1,198,036 || style="background: darkgreen" |70.74% |- | 3 || [[Bongaigaon district|Bongaigaon]] || 738,804 || 371,033 || style="background: darkgreen" |50.22% |- | 4 || [[Cachar district|Cachar]] || 1,736,617 || 654,816 || style="background: lightgreen | 37.71% |- | 5 || [[Chirang district|Chirang]] || 482,162 || 109,248 || style="background: lightgreen | 22.66% |- | 6 || [[Darrang district|Darrang]] || 928,500 || 597,392 || style="background: darkgreen" |64.34% |- | 7 || [[Dhemaji district|Dhemaji]] || 686,133 || 13,475 || 1.96% |- | 8 || [[Dhubri district|Dhubri]] || 1,949,258 || 1,553,023 || style="background: darkgreen" |79.67% |- | 9 || [[Dibrugarh district|Dibrugarh]] || 1,326,335 || 64,526 || 4.86% |- | 10 || [[Dima Hasao district|Dima Hasao]] || 214,102 || 4,358 || 2.04% |- | 11 || [[Goalpara district|Goalpara]] || 1,008,183 || 579,929 || style="background: darkgreen" |57.52% |- | 12 || [[Golaghat district|Golaghat]] || 1,066,888 || 90,312 || 8.46% |- | 13 || [[Hailakandi district|Hailakandi]] || 659,296 || 397,653 || style="background: darkgreen" |60.31% |- | 14 || [[Jorhat district|Jorhat]] || 1,092,256 || 54,684 || 5.01% |- | 15 || [[Kamrup district|Kamrup]] || 1,517,542 || 601,784 || style="background: lightgreen" |39.66% |- | 16 || [[Kamrup Metropolitan district|Kamrup Metropolitan]] || 1,253,938 || 151,071 || 12.05% |- | 17 || [[Karbi Anglong district|Karbi Anglong]] || 956,313 || 20,290 || 2.12% |- | 18 || [[Karimganj district|Karimganj]] || 1,228,686 || 692,489 || style="background: darkgreen" |57.36% |- | 19 || [[Kokrajhar district|Kokrajhar]] || 887,142 || 252,271 || style="background: lightgreen" | 28.44% |- | 20 || [[Lakhimpur district|Lakhimpur]] || 1,042,137 || 193,476 || 19.57% |- | 21 || [[Morigaon district|Morigaon]] || 957,423 || 503,257 || style="background: darkgreen" |52.56% |- | 22 || [[Nagaon district|Nagaon]] || 2,823,768 || 1,563,203 || style="background: darkgreen" |55.36% |- | 23 || [[Nalbari district|Nalbari]] || 771,639 || 277,488 || style="background: lightgreen" | 35.96% |- | 24 || [[Sivasagar district|Sivasagar]] || 1,151,050 || 95,553 || 9.30% |- | 25 || [[Sonitpur district|Sonitpur]] || 1,924,110 || 350,536 || 17.22% |- | 26 || [[Tinsukia district|Tinsukia]] || 1,327,929 || 48,373 || 3.64% |- | 27 || [[Udalguri district|Udalguri]] || 831,668 || 105,319 || 12.66% |- | 28 || [[Hojai district|Hojai]] || 931,218 || 499,565 || style="background: darkgreen" |53.65% |- | 29 || [[South Salmara district]] || 249,508 || 244,590 || style="background: darkgreen" |98.03% |- | 30 || [[Majuli district]] || 167,304 || 592 || 0.35% |- | ||'''অসম''' (মুঠ) || 31,205,576 || 10,679,345 || 34.22% |} ==ট্ৰেণ্ড== আহোম ৰজা প্ৰতাপ সিংহৰ দিনত ১৭ শতিকাত (১৬০১-১৭০০) বাগদাদৰ পৰা অহা আজান ফকিৰে অসমত প্ৰথম [[ইছলাম]]ৰ প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। তেওঁ অসমৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ স্থানীয় খিলঞ্জীয়া অসমীয়া জনজাতিলৈ ইছলাম ধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰে। ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ জনসাধাৰণক একত্ৰিত কৰাত তেওঁ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁক অসমীয়া ভাষাত [[আল্লাহ]]ৰ লগত জড়িত বহু আধ্যাত্মিক গীত ৰচনা কৰা এজন কিংবদন্তি চুফী সন্ত হিচাপে গণ্য কৰা হয়। দেশৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ পৰা হাজাৰ হাজাৰ ভক্তই তেওঁৰ শিৱসাগৰত থকা দৰগাহত উপস্থিত হৈ অসমবাসীৰ বাবে বহুখিনি কাম কৰা এই মহান সংস্কাৰকক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনায়।<ref>{{Cite web|agency=TNN|date=19 November 2011|title=Women offer namaz in Sivasagar's Ajan Peer Dargah for first time {{!}} Guwahati News - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/women-offer-namaz-in-sivasagars-ajan-peer-dargah-for-first-time/articleshow/10791866.cms|access-date=2 September 2021|website=The Times of India|language=en}}</ref> ==প্ৰক্ষেপণ== ১৯৫১ চনত অসমৰ মুছলমান জনসংখ্যা আছিল ২৪%, যিটো অৱশেষত ২০১১ চনৰ লোকপিয়লত ক্ৰমে ৩৫% লৈ বৃদ্ধি পাইছে।<ref>{{cite web | url=https://www.firstpost.com/opinion-news-expert-views-news-analysis-firstpost-viewpoint/in-lachit-borphukans-assam-muslim-population-explosion-and-fanatical-designs-of-new-age-aurangzeb-badruddin-ajmal-11733991.html | title=In Lachit Borphukan's Assam, Muslim population explosion and fanatical plans of Badruddin Ajmal, the new age 'Aurangzeb' | date=6 December 2022 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://scroll.in/article/864879/illegal-bangladeshi-migrants-are-not-responsible-for-the-increase-in-assam-s-muslim-population | title=Fact check: Are illegal Bangladeshi migrants responsible for increase in Assam's Muslim population? }}</ref><ref>{{cite news | url=https://m.timesofindia.com/india/assam-unrest-all-about-numbers/articleshow/3568042.cms | title=Assam unrest all about numbers? | newspaper=The Times of India | date=7 October 2008 }}</ref><ref>{{Cite magazine|title=Can BJP survive the demographic disadvantage in Assam?|url=https://www.indiatoday.in/india-today-insight/story/can-bjp-survive-the-demographic-disadvantage-in-assam-1784851-2021-03-29|access-date=2 September 2021|magazine=India Today|language=en}}</ref> আগন্তুক ২০২১ চনৰ লোকপিয়লৰ ক্ষেত্ৰত অনুমান কৰা হৈছে যে অসমত বৰ্তমানৰ মুছলমান জনসংখ্যা ৪০% ৰ ওপৰত, যিটো ২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ পূৰ্বৰ দশকৰ তুলনাত ক্ৰমে ৩৫%ৰ পৰা বৃদ্ধি পাইছে।<ref>{{Cite magazine|author=Kaushik Deka |date=29 March 2021 |title=Can BJP survive the demographic disadvantage in Assam?|url=https://www.indiatoday.in/india-today-insight/story/can-bjp-survive-the-demographic-disadvantage-in-assam-1784851-2021-03-29|access-date=2 September 2021|magazine=India Today|language=en}}</ref> Assam's prominent Professor D.C Nath and B.k Nath have stated that Assam would become a Muslim majority state by 2040. Another Study by Prof. Indrajeet Barua of Guwahati University has also stated that by 2047, Assam would be an absolute Muslim majority state. As per as India facts, Assam will have a Muslim majority by 2061.<ref>{{cite web | url=https://www.indiafacts.org.in/will-assam-muslim-majority-next-40-years/ | title=Will Assam be Muslim majority in the next 40 years? | date=4 June 2016 }}</ref> ==খিলঞ্জীয়া অসমীয়া মুছলমান== শেহতীয়াকৈ ২০২২ চনৰ ৫ জুন তাৰিখৰ অসম চৰকাৰৰ কেবিনেট সিদ্ধান্ত মৰ্মে,<ref>{{Cite web |title=assam: Assam cabinet approves identification of five indigenous Assamese Muslim communities - The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/assam-cabinet-approves-identification-of-five-indigenous-assamese-muslim-communities/articleshow/92685132.cms?from=mdr |access-date=2022-07-06 |website=The Economic Times}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-07-06 |title=Assam Cabinet approves 'indigenous' status for five Muslim communities |url=https://indianexpress.com/article/north-east-india/assam/assam-cabinet-indigenous-status-muslim-communities-8011601/ |access-date=2022-07-06 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> খিলঞ্জীয়া অসমীয়া মুছলমানৰ মাত্ৰ পাঁচটা ভাগ আছে। সেইবোৰ হ'ল: গোৰিয়া, মৰিয়া, দেশী, জালাহ আৰু চৈয়দ।<ref>{{Cite web |last=Quint |first=The |date=2022-07-06 |title=Assam Cabinet Approves 'Indigenous' Status for 5 Assamese Muslim Communities |url=https://www.thequint.com/news/india/assam-muslim-communities-indigenous-status-assamese-cabinet-minority-cm-himanta-biswa |access-date=2022-07-06 |website=TheQuint |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-07-06 |title=Five Muslim sub-groups in Assam get "indigenous status" |url=https://theshillongtimes.com/2022/07/06/five-muslim-sub-groups-in-assam-get-indigenous-status/ |access-date=2022-07-06 |website=The Shillong Times |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=ANI |date=2022-04-29 |title=Why Indigenous Assamese Muslims seek separate identity cards, census? |url=https://theprint.in/india/why-indigenous-assamese-muslims-seek-separate-identity-cards-census/935592/ |access-date=2022-07-06 |website=ThePrint |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |title=5 Muslim Communities Get 'Indigenous' Status In Assam |url=https://www.ndtv.com/india-news/5-muslim-communities-get-indigenous-status-in-assam-3131172 |access-date=2022-07-06 |website=NDTV.com}}</ref> ==অবৈধ অনুপ্ৰৱেশ== Census of India between (2001-2011) have shown that Bengali Muslim population grows 5-7% in Assam specially in the bordering districts over the past decade.<ref>{{Cite web|last=Kumar|first=Manan|date=1 September 2014|title=Bangladeshi Muslim population grows 5-7% in Assam and West Bengal|url=https://www.dnaindia.com/india/report-bangladeshi-muslim-population-grows-5-7-in-assam-and-west-bengal-2015180|access-date=2 September 2021|website=DNA India|language=en}}</ref> In February 2020, the Assam Minority Development Board announced plans to segregate illegal Bengali Muslim immigrants from the indigenous Muslims of the state, though some have expressed problems in identifying an indigenous Muslim person. According to the board, there are 1.4 [[crore]] (14 million) Muslims in the state, of which 10 million are of Bengali origin, and rest are Indian origin indigenous Assamese.<ref>{{Cite web|date=18 April 2021|title=Janagosthiya Samannay Parishad Asom starts census of indigenous Assamese Muslims - Sentinelassam|url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/janagosthiya-samannay-parishad-asom-starts-census-of-indigenous-assamese-muslims-534146|access-date=2 September 2021|website=www.sentinelassam.com|language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=BJP wants to segregate Assamese Muslims from Bangladeshi Muslims, but some ask how|url=https://theprint.in/india/bjp-wants-to-segregate-assamese-muslims-from-bangladeshi-muslims-but-some-ask-how/363736/?amp |first=Mytithili |last=Hazarika|access-date=30 January 2021 |work=The Print |date=12 February 2020 |language=en-IN}}</ref><ref>{{cite news |title=Assam plans survey to identify indigenous Muslim population |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam-plans-survey-to-identify-indigenous-muslim-population/article30780667.ece |access-date=30 January 2021 |work=The Hindu |date=10 February 2020 |language=en-IN}}</ref> Allegedly that the number of 'illegal Bangladeshis' in Assam of all religions is about 1 crore (10 million) and are scattered across the length and breadth of the state.<ref>{{cite news |title=TIME8 News {{!}} 1 Crore Illegal Bangladeshis Name Included In Assam NRC: Shiladitya Dev |url=https://www.time8.in/1-crore-illegal-bangladeshis-name-included-in-assam-nrc-shiladitya-dev/ |access-date=30 January 2021 |work=TIME8 News |date=31 August 2019}}</ref><ref>{{cite news |title=1 Crore Illegal Bangladeshis Residing In Assam: Dipanka Nath |url=https://www.pratidintime.com/1-crore-illegal-bangladeshis-residing-in-assam-dipanka-nath/ |access-date=30 January 2021 |work=Pratidin Time |date=17 January 2020 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203095359/https://www.pratidintime.com/1-crore-illegal-bangladeshis-residing-in-assam-dipanka-nath/ |deadurl=yes }}</ref> A report reveals that out of total 33 districts in Assam, Bangladeshis dominate almost 15 districts of Assam.<ref>{{Cite web|title=Hari Shankar Brahma report reveals illegal Bangladeshis dominates 15 out of 33 Assam districts, massive threats to indigenous people |url=https://www.indiablooms.com/news-details/N/34467/hari-shankar-brahma-report-reveals-illegal-bangladeshis-dominates-15-out-of-33-assam-districts-massive-threats-to-indigenous-people.html|access-date=2 September 2021|website=Indiablooms.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|author=Bharti Jain|date=26 August 2015|title=Muslim majority districts in Assam up {{!}} India News - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/muslim-majority-districts-in-assam-up/articleshow/48682463.cms|access-date=2 September 2021|website=The Times of India|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Assam Elections 2021 {{!}} How Muslims Of The State, One-third Of Electorate, Voted In 2016 And 2019|url=https://www.moneycontrol.com/news/politics/assam-elections-2021-how-muslims-of-the-state-one-third-of-electorate-voted-in-2016-and-2019-6714131.html|access-date=2 September 2021|website=Moneycontrol|language=en}}</ref> Several people reveal that ''Bangladeshi roumers'' made them specially Muslims victimized of "D" voters. This is even more problematic when names have been left out even after included on draft NRC by providing proper legacy papers.<ref>{{Cite web|url=https://www.nationalheraldindia.com/india/nrc-may-be-religion-blind-but-muslims-in-assam-feel-they-are-being-singled-out-and-persecuted|title=NRC may be religion-blind but Muslims in Assam feel they are being singled out and persecuted|date=7 September 2019}}</ref> == অসমৰ পৰা উল্লেখযোগ্য মুছলমান== * [[Fakhruddin Ali Ahmed]], First Muslim [[president of India]] from Assam * [[Anwara Taimur]], the only woman [[List of Chief Ministers of Assam|chief minister of Assam]] (She was the first Muslim woman Chief Minister of any state in India). * [[Mofida Ahmed]], Assam's first women MP. (Elected From [[Jorhat (Lok Sabha constituency)]] 1957) * [[Syed Abdul Malik]], writer * [[Hafiz Ahmed]] writer * [[Badruddin Ajmal]], member of the [[Indian Parliament]]<ref>{{Cite web |url=http://164.100.47.132/LssNew/Members/statedetail.aspx?state_code=Assam |title=15th Lok sabha members, Assam, India |access-date=30 June 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925134612/http://164.100.47.132/LssNew/Members/statedetail.aspx?state_code=Assam |archive-date=25 September 2015 |url-status=dead }}</ref> from [[Dhubri]] Lok Sabha constituency; founder of the [[Assam United Democratic Front]] (AUDF), now [[All India United Democratic Front]] (AIUDF); <ref>http://www.aiudf.org AIUDF Official Website</ref> president of the Assam State [[Jamiat Ulema-e-Hind]]; Industrialist, Businessman and a Social worker. * [[Bagh Hazarika|Ismail Siddique]] * [[Mafizuddin Ahmed Hazarika]], writer * [[Adil Hussain]], actor * [[Wasbir Hussain]], journalist * [[Baharul Islam]], Justice of the Supreme Court of India * [[Abdul Matlib Mazumdar]], Indian [[freedom fighter]] and [[political leader]] based in [[undivided Assam]] State. He was the most prominent Muslim [[Opposition to the partition of India|opponents]] of the demand for a separate Muslim state of Pakistan, especially in the eastern part of the country. * [[Ali Mech]], First converted Muslim of Assam * [[Abu Nechim]], the first Muslim [[Indian Premier League|IPL]] cricketer from Assam. * [[Muhammed Saadulah]], the only Assamese Muslim member of the drafting committee of the constituent assembly of India * [[Imran Shah (writer)|ইমৰান শাহ]], writer * [[Parveen Sultana|পাৰবিন চুলতানা]], [[Padma Bhushan|পদ্ম ভূষণ]] vocalist * [[Zerifa Wahid]], actor == অধিক চাওক == {{Portal|Islam}} * [[Islam in West Bengal|পশ্চিম বংগত ইছলাম ধৰ্ম]] * [[Christianity in Assam|অসমত খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম]] *[[Hinduism in Assam|অসমত হিন্দু ধৰ্ম]] == টোকা == {{Reflist}} ==উদ্ধৃতি সমূহ== {{refbegin}} *{{cite journal |last=Baruah |first=S L |title=The Muslim Population of Pre-British Assam: Their Social Status and Role in Cultural History |journal=Proceedings of the Indian Historical Congress |volume=39 |year=1978 |pages=570–580 |jstor=44139398}} *{{cite journal |last=Kar |first=M |title=Muslim Immigration to Assam |journal=Social Scientist |volume=8 |number=7 |year=1980 |pages=67–75 |doi=10.2307/3516659 |jstor=3516659}} * {{Citation |last=Sarkar |first=J. N. |contribution=Chapter II The Turko-Afghan Invasions |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |pages=35–48 |publisher=Assam Publication Board |place=Guwahati |year=1992b}} {{refend}} {{Islam in India by region}} [[শ্ৰেণী:অসমত ইছলাম ধৰ্ম| ]] [[শ্ৰেণী:ইছলাম ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:ৰাজ্য বা কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল অনুসৰি ভাৰতত ইছলাম ধৰ্ম]] pejmm3f8swxu1kihh6kd0f11eclbd8s 0 95787 645671 364414 2026-10-16T20:17:43Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645671 wikitext text/x-wiki '''আলকাপ''' হৈছে [[বাংলাদেশ|বাংলাদেশৰ]] পশ্চিম চাপাই নবাবগান, ৰণ্ডাজহীৰ মুৰ্ছিদাবাদ, মালদাবহুম জিলাত জনপ্ৰিয় এক বাংলা লোকনৃত্য।<ref name=Banglapedia>{{cite web | url = http://en.banglapedia.org/index.php?title=Alkap_Gan | title = Alkap Gan | access-date = 2009-03-22 | last = Ahmed | first = Wakil | work = Banglapedia | publisher = Asiatic Society of Bangladesh | archiveurl = https://web.archive.org/web/20150801134042/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Alkap_Gan | archivedate = 2015-08-01 | deadurl = yes }}</ref> ইয়াৰোপৰি ই ঝাৰখণ্ড আৰু বিহাৰৰ কাষৰীয়া অঞ্চল যেনে ডুমকা আৰু পূৰ্ণিয়ালৈয়ো বিয়পি পৰিছে।<ref name=Telegraph>{{cite web | url =http://www.telegraphindia.com/1030718/asp/calcutta/story_2173034.asp | archive-url =https://archive.today/20130203162413/http://www.telegraphindia.com/1030718/asp/calcutta/story_2173034.asp | url-status =dead | archive-date =February 3, 2013 | title = Sudkhor | access-date = 2009-03-22 | publisher = The Telegraph, 18 July 2003 }}</ref> ==ব্যুৎপত্তি== কাপৰ অৰ্থ 'কাব্য' (পদ্য) আৰু আলৰ অৰ্থ 'পদ্যৰ অংশ'।<ref name=Telegraph/> আল শব্দৰ আন এটা অৰ্থ হ’ল ‘চোকা’। কাপ শব্দটোও 'ছাম'ৰ বহু অৰ্থৰ ভিতৰত অন্যতম - ক্ষেত্ৰখনত ইংগিতৰ বিকৃত ৰূপ, বা হাস্যৰসময়ী কমেডিয়ান বা সামাজিক কুৎসিত বিষয়ৰ প্ৰতিচ্ছবি।<ref name=Ghosh>Ghosh, Binoy, ''Paschim Banger Sanskriti'', (in Bengali), Volume III, First Edition, Prakash Bhawan, Page 69.</ref> ==ধৰণ== আলকাপ হৈছে সংগীত, নৃত্য আৰু নাট্য উপস্থাপনৰ সংমিশ্ৰণ। দহৰ পৰা বাৰজনীয়া আলকাপ দলৰ নেতৃত্বত এজন চৰকাৰ (মাষ্টৰ) বা গুৰু (নেতা) থাকে আৰু ইয়াত চোক্ৰা নামৰ দুজন বা তিনিজন যুৱক, এজন বা দুজন গায়ন বা গায়ক, দোহৰ, কোৰিষ্টাৰ, সংগীতজ্ঞ আদি থাকে। অলকাপক পাঁচটা ভাগত উপস্থাপন কৰা হৈছে- আছৰ বন্দনা, ছ’ৰা, কাপ, বৈঠাকী গান আৰু খেমতা পালা। এই কাৰ্যসূচী গ্ৰাম্য সমাজৰ প্ৰতিফলন আৰু ইয়াত গ্ৰাম্য জনসাধাৰণৰ প্ৰচলিত আৰ্থ-সামাজিক অৱস্থাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হয়।<ref name=Banglapedia/><ref name=Telegraph/> ==জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত== চৈয়দ মুস্তাফা ছিৰাজৰ উপন্যাস মায়ামৰ্দংগা খনত আলকাপৰ এটা দলৰ বিষয়ে বৰ্ণনা আছে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:লোক-নৃত্য]] ma4z8d539ozwwglb7529mr9rx2hao2o 0 97982 645486 631310 2026-10-16T13:19:14Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645486 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = হৃষিকেশ মুখাৰ্জী |image =Hrishikesh Mukherjee 2013 stamp of India.jpg | image_upright = 1.2 |caption =মু্খাৰ্জীৰ সোঁৱৰণত প্ৰকাশ কৰা ডাকটিকট, ২০১৩ |birth_date = {{Birth date|df=yes|1922|09|30}} |birth_place = [[কলকাতা]], বেংগল প্ৰেচিডেঞ্চি, [[বৃটিছ ভাৰত]] (বৰ্তমানৰ [[কলকাতা]], [[ভাৰত]]) |death_date = {{Death date and age|df=yes|2006|08|27|1922|09|30}} |death_place = [[মুম্বাই]], [[মহাৰাষ্ট্ৰ]] | occupation = {{hlist|চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক|সম্পাদক|চিত্ৰনাট্য লেখক}} |years_active = |spouse = |children = |signature= |signature_alt= |awards = |honours = }} '''হৃষিকেশ মুখাৰ্জী''' (({{lang-en| Hrishikesh Mukherjee}} ; ৩০ ছেপ্টেম্বৰ ১৯২২ – ২৭ আগষ্ট ২০০৬) এজন ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক, সম্পাদক আৰু লেখক। তেওঁক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]]ৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। জনপ্ৰিয়ভাৱে '''হৃষিদা''' নামেৰে পৰিচিত মুখাৰ্জীয়ে চাৰি দশকৰো অধিক সময়ৰ কৰ্মজীৱনত ৪২খন ছবি পৰিচালনা কৰিছিল। তেওঁক ভাৰতৰ ‘মধ্যমপন্থী চলচ্চিত্ৰ’ৰ পথ প্ৰদৰ্শক হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয়। পৰিৱৰ্তনশীল মধ্যবিত্তীয় জীৱন-ধাৰাক প্ৰতিফলিত কৰা সামাজিক ছবিৰ বাবে বিখ্যাত মুখাৰ্জীয়ে "মূলসুঁতিৰ চলচ্চিত্ৰ"ৰ অতিৰিক্ততা বা অবাস্তৱতা আৰু [[সমান্তৰাল চলচ্চিত্ৰ]]ৰ তীব্ৰ বাস্তৱবাদৰ মাজত এটা মধ্যম পথ খোদিত কৰিছিল"।<ref>{{cite book|author1=Gulzar |author2=Nihalani, Govind |author3=Chatterjee, Saibal |title=Encyclopaedia of Hindi Cinema|url=https://archive.org/details/encyclopaediaofh0000unse_p6q3 |year=2003|publisher=Encyclopædia Britannica (India) Pvt Ltd.|isbn=81-7991-066-0|page=592}}</ref><ref>[http://www.rediff.com/entertai/2002/dec/17dinesh.htm The common man lure of Hrishikesh Mukherjee's films] ''[[Rediff.com]]''.</ref><ref>[http://specials.rediff.com/movies/2006/aug/28slide1.htm Hrishikesh Mukherjee's best films] Special Photo feature, ''[[Rediff.com]]'', 28 August 2006.</ref><ref>{{cite news|author=Duara, Ajit|title=A touch of realism|date=3 September 2006|access-date=19 September 2011|url=http://www.hindu.com/mag/2006/09/03/stories/2006090300310500.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110161843/http://www.hindu.com/mag/2006/09/03/stories/2006090300310500.htm|url-status=dead|archive-date=10 November 2012|newspaper=[[The Hindu]]|archivedate=10 November 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121110161843/http://www.hindu.com/mag/2006/09/03/stories/2006090300310500.htm|deadurl=yes}}</ref> ''আনাৰী'', ''সত্যকাম'', ''চুপকে চুপকে'', ''অনুপমা'', ''[[অনুৰাধা (১৯৬০ চলচ্চিত্ৰ)|অনুৰাধা]]'', ''[[আনন্দ (চলচ্চিত্ৰ)|আনন্দ]]'', ''অভিমান'', ''গুড্ডি'', ''গোলমাল'', ''মঝলি দিদি'', ''চৈতালী'', ''আশীৰ্বাদ'', ''বাৱৰ্চী'', ''খুবচুৰত'', ''কিছি সে না কেহনা'', ''নমকহৰাম'' আদি তেওঁৰ কেইখনমান উল্লেখযোগ্য ছবি। তেওঁ কেন্দ্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ প্ৰমাণীকৰণ ব'ৰ্ড (CBFC) আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগমৰ (এনএফডিচি) অধ্যক্ষৰ দায়িত্বত আছিল।[5] ভাৰত চৰকাৰে তেওঁক ১৯৯৯ চনত [[দাদা চাহেব ফাল্কে বঁটা]] আৰু ২০০১ চনত [[পদ্মবিভূষণ|পদ্মবিভূষণে]]ৰে সন্মানিত কৰে। ২০০১ চনত তেওঁ [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]] চৰকাৰে প্ৰদান কৰা এন টি আৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা লাভ কৰাৰ লগতে আঠটা [[ফিল্মফেয়াৰ বঁটা]]ও লাভ কৰে। ==কৰ্মজীৱন== মুখাৰ্জীয়ে ১৯৪০-ৰ দশকৰ শেষৰ ফালে কলিকতাৰ [[বি এন চিৰকাৰ]]ৰ নিউ থিয়েটাৰত কেমেৰামেন হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰে। পিছলৈ তেওঁ চলচ্চিত্ৰ সম্পাদক হিচাপে কাম কৰিবলৈ লয়। তেওঁ সেই সময়ৰ সুপৰিচিত সম্পাদক সুবোধ মিত্ৰৰ (কেঁচিদা) পৰা কাম শিকিছিল। [7] ১৯৫১ চনৰ পৰা বিমল ৰায়ৰ সৈতে মুম্বাইত চলচ্চিত্ৰ সম্পাদক আৰু সহকাৰী পৰিচালক হিচাপে কাম কৰে।[8] তেওঁ ৰায়ৰ যুগান্তকাৰী ছবি ''দো বিঘা জমিন'' (১৯৫৩) আৰু ''দেৱদাস''ত (১৯৫৫) জড়িত হৈছিল। তেওঁৰ প্ৰথম পৰিচালনা ''মুছাফিৰ'' (১৯৫৭) সফল নহ'ল। ১৯৫৯ চনত তেওঁৰ দ্বিতীয়খন ছবি ''আনাড়ী'' প্ৰশংসিত হয়। ছবিখনে পাঁচটাকৈ [[ফিল্মফেয়াৰ বঁটা]] লাভ কৰে। আনাড়ীৰ বাবে অৱশ্যে মুখাৰ্জীয়ে শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ ফিল্মফেয়াৰ মনোনয়ন পাইছিল যদিও তেওঁৰ গুৰু বিমল ৰায়ৰ ওচৰত পৰাজিত হয়। ইয়াৰ পিছৰ বছৰবোৰত তেওঁ অসংখ্য ছবি নিৰ্মাণ কৰিছিল। তাৰে কিছুমান উল্লেখযোগ্য ছবি হ’ল- ''[[অনুৰাধা (১৯৬০ চলচ্চিত্ৰ)|অনুৰাধা]]'' (১৯৬০),''ছায়া'' (১৯৬১),''আচলি-নকলি'' (১৯৬২), ''অনুপমা'' (১৯৬৬), ''আশীৰ্বাদ'' (১৯৬৮), ''সত্যকাম'' (১৯৬৯), ''গুড্ডি'' (১৯৭১), ''[[আনন্দ (চলচ্চিত্ৰ)|আনন্দ]]'' (১৯৭১), ''বাৱৰ্চি'' (১৯৭২), ''অভিমান'' (১৯৭৩), ''নমকহাৰাম'' (১৯৭৩), ''মিলি'' (১৯৭৫), ''চুপকে চুপকে'' (১৯৭৫), ''আলাপ'' (১৯৭৭), ''গোলমাল'' (১৯৭৯), ''খুবছুৰত'' (১৯৮০) আৰু ''বেমিছাল'' (১৯৮২)। তেওঁ ধৰ্মেন্দ্ৰক ''চুপকে চুপকে''ৰ জৰিয়তে প্ৰথমবাৰৰ বাবে কমেডী চৰিত্ৰত চিনাকি কৰাই দিছিল আৰু ১৯৭০ চনত [[অমিতাভ বচ্চন]]ক ''আনন্দ''ৰ যোগেদি তেওঁক এটা ডাঙৰ সুযোগ দিছিল। গুড্ডিৰ যোগেদি [[জয়া ভাদুৰী]]কো হিন্দী চলচ্চিত্ৰলৈ লৈ আনিছিল, য’ত ভাদুৰীয়ে [[ৰাজেশ খান্না]]ৰ নায়িকা হৈছিল।[5] তেওঁৰ গুৰু বিমল ৰায়ৰ ''মধুমতী''ৰ দৰে ছবিত সম্পাদক হিচাপে কাম কৰাৰ বাবে সম্পাদক হিচাপেও তেওঁক বহুতে বিচাৰিছিল।[9] ==বঁটা== ;অসামৰিক সন্মান * ১৯৭২: পদ্মশ্ৰী (শিল্পকলা শিতানত) * ২০০১: [[পদ্ম বিভূষণ]] ;[[ফিল্মফেয়াৰ বঁটা]] * ১৯৫৬: শ্ৰেষ্ঠ সম্পাদনাৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা: ''নৌকৰি'' * ১৯৫৯: শ্ৰেষ্ঠ সম্পাদনাৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা: ''মধুমতী '' * ১৯৭০: শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্যৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা: ''অনোখি ৰাত<ref>{{cite web |title=Best Screenplay Award |url=http://recipeguide.indiatimes.com/awards2001/ex_screenplay.htm |publisher=Filmfare Award Official Listings, [[Indiatimes]] |access-date=28 April 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140429080308/http://recipeguide.indiatimes.com/awards2001/ex_screenplay.htm |archive-date=29 April 2014 |archivedate=29 April 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140429080308/http://recipeguide.indiatimes.com/awards2001/ex_screenplay.htm |deadurl=yes }}</ref> * ১৯৭২: শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা: ''[[আনন্দ (চলচ্চিত্ৰ)|আনন্দ]]'' (ৰমেশ চিপ্পিৰ সৈতে যুটীয়াভাবে) * ১৯৭২: শ্ৰেষ্ঠ সম্পাদনাৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা: ''আনন্দ'' * ১৯৭২: শ্ৰেষ্ঠ কাহিনীৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা: ''আনন্দ'' * ১৯৮১: শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা: ''খুবচুৰত'' (এন চি চিপ্পিৰ সৈতে যুটীয়াভাবে) * ১৯৯৪: ফিল্মফেয়াৰ জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা- দক্ষিণ<ref>{{cite web|url=http://www.filmfare.com/features/lifetime-achievement-award-south-winners-down-the-years-6684.html|title=Lifetime Achievement Award (South) winners down the years...}}</ref> ;[[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] *১৯৫৭- ৫ম ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা: তৃতীয় শ্ৰেষ্ঠ হিন্দী পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিৰ চাৰ্টিফিকেট অফ মেৰিট- ''মুচাফিৰ''<ref name="5thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/5th_nff.pdf|title=5th National Film Awards|publisher=[[Directorate of Film Festivals]]|access-date=2 September 2011}}</ref> *১৯৫৯- ৭ম ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ হিন্দী পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰপতিৰ ৰূপৰ পদক- ''আনাড়ী''<ref name="7thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/7th_nff.pdf|title=7th National Film Awards|publisher=[[Directorate of Film Festivals]]|access-date=4 September 2011}}</ref> * ১৯৬০- ৮ম ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ সৰ্বভাৰতীয় পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সোণৰ পদক- ''[[অনুৰাধা (১৯৬০ চলচ্চিত্ৰ)|অনুৰাধা]]''<ref name="8thaward">{{cite web|url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm8thNFAAward.aspx|title=8th National Film Awards|publisher=[[International Film Festival of India]]|access-date=7 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20131012062918/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm8thNFAAward.aspx|archive-date=12 October 2013|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161123052231/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm8thNFAAward.aspx|archivedate=23 November 2016|deadurl=yes}}</ref> *১৯৬৬- ১৪তম ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ হিন্দী পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰপতিৰ ৰূপৰ পদক- ''অনুপমা '' *১৯৬৮- ১৬তম ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ হিন্দী পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰপতিৰ ৰূপৰ পদক- ''আশীৰ্বাদ '' *১৯৬৯- ১৭তম ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ হিন্দী পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰপতিৰ ৰূপৰ পদক- ''সত্যকাম '' *১৯৭০- ১৮তম ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ হিন্দী পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰপতিৰ ৰূপৰ পদক- ''আনন্দ * ১৯৯৯- ৪৭তম ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা: [[দাদা চাহেব ফাল্কে বঁটা]] ==অধিক জানিবলৈ পঢ়ক== * ''Great Masters of Indian Cinema: The Dadasaheb Phalke Award Winners'', by D. P. Mishra, Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Govt. of India, 2006. {{ISBN|81-230-1361-2}}. ''page 122''. ==তথ্যউৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb name|0611531}} * [http://www.allmovie.com/cg/avg.dll?p=avg&sql=2:227417 Hrishikesh Mukherjee] at [[AllMovie]] {{Dadasaheb Phalke Award}} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:বঙালী ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বঙালী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:হিন্দী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক]] [[শ্ৰেণী:চিত্ৰনাট্য লেখক]] [[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:পদ্মবিভূষণ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ফিল্মফেয়াৰ বঁটা বিজয়ী]] 07k8bfqjkfinuxv8kis098o7czs8xcj 0 98323 645634 377553 2026-10-16T17:30:51Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645634 wikitext text/x-wiki {{about|১৯৬০ চনত মুক্তি পোৱা হিন্দী চলচ্চিত্ৰখন|২০১৫ চনত মুক্তি পোৱা অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ|অনুৰাধা (চলচ্চিত্ৰ)}} {{Infobox film | name = অনুৰাধা | image = Anuradha (1960).jpg | image_size =170px | caption = পোষ্টাৰ | director = [[হৃষিকেশ মুখাৰ্জী]] | producer = হৃষিকেশ মুখাৰ্জী <br />এল বি ঠাকুৰ | story = শচীন ভৌমিক | screenplay = শচীন ভৌমিক <br />ৰাজেন্দ্ৰ সিং বেদী<br />ডি এন মুখাৰ্জী <br />সমীৰ চৌধুৰী | starring = বলৰাজ চাহানী<br /> লীলা নাইডু | music = [[ৰবি শংকৰ]] | cinematography = জয়ৱন্ত পাথাৰে | editing = দাস ধাইমাড়ে | distributor = | released = {{Film date|df=yes|1960}} | runtime = ১৪১ মিনিট | country = ভাৰত | language = হিন্দী | budget = }} '''অনুৰাধা''' ({{lang-hi|अनुराधा}}; {{lang-en|Love of Anuradha}}) [[হৃষিকেশ মুখাৰ্জী]]য়ে প্ৰযোজনা আৰু পৰিচালনা কৰা ১৯৬০ চনৰ এখন হিন্দী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ। ছবিখনত অসিত সেন আৰু মুক্ৰীৰ সৈতে মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে বলৰাজ সাহনী আৰু লীলা নাইডুৱে। এই ছবিখন মিছ ইণ্ডিয়া নাইডুৰ প্ৰথম ছবি হিচাপে বিখ্যাত। ছবিখনৰ সংগীতৰ ৰচনা কৰিছিল পণ্ডিত [[ৰবি শংকৰ|ৰবি শংকৰে]]। এয়া আছিল হিন্দী চলচ্চিত্ৰত তেওঁৰ অন্যতম বিৰল উপস্থিতি।<ref>[http://www.ultraindia.com/movies/awards/hrishikesh.htm Hrishikesh Mukherjee Biography] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071015095045/http://ultraindia.com/movies/awards/hrishikesh.htm |date=15 October 2007 }} on winning, the 31st Dada Saheb Phalke Award.</ref> শচীন ভৌমিকৰ এটা চুটিগল্পৰ আধাৰত ছবিখনৰ কাহিনী ৰচনা কৰা হৈছিল, যিটো চুটিগল্প প্ৰথম বঙালী মাহেকীয়া আলোচনী ''দেশ''ত প্ৰথম প্ৰকাশিত হৈছিল। ভৌমিকে তেওঁৰ আত্মজীৱনীত উল্লেখ কৰিছে যে ১৮৫৭ চনৰ গুস্তাভ ফ্ল’বাৰ্টৰ উপন্যাস মেডাম ব’ভাৰীৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ তেওঁ এই গল্পটো সৃষ্টি কৰিছিল। অনুৰাধাই শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] লাভ কৰে আৰু ১৯৬১ চনত বাৰ্লিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত গোল্ডেন বিয়াৰৰ বাবে মনোনীত হয়। ==কাহিনীৰ সাৰাংশ== এগৰাকী বিখ্যাত ৰেডিঅ' গায়িকা, নৃত্যশিল্পী আৰু এজন ধনী মানুহৰ কন্যা অনুৰাধা ৰায়ে এজন আদৰ্শবাদী চিকিৎসক ডাঃ নিৰ্মল চৌধুৰীৰ প্ৰেমত পৰে। দেউতাকৰ ইচ্ছাৰ বিৰুদ্ধে তাই নিৰ্মলৰ সৈতে বিয়াত বহিবলৈ সিদ্ধান্ত লয়। চিকিৎসাৰ অভাৱত মাকৰ মৃত্যু হোৱা নিৰ্মলে দূৰণিৰ নন্দগাঁও নামৰ এখন গাঁৱত দুখীয়াৰ সেৱা কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। তেওঁ অনুৰাধাক এক কষ্টকৰ জীৱন আঁকোৱালী নলৈ দেউতাকৰ কথামতে চলিবলৈ উপদেশ দিয়ে। দেউতাকে তাইক লণ্ডনফেৰৎ দীপকৰ সৈতে বিয়া দিয়াৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল। বিয়া আৰু এটি কন্যা সন্তান জন্মৰ পিছত ঘৰ, পৰিয়ালৰ সকলো কামবন কৰি আজৰি নোপোৱা অনুৰাধাই গানৰ চৰ্চা কৰাটো এৰি দিয়ে। অথচ গান তাইৰ বাবে এসময়ত প্ৰাণ আছিল। এদিন অনুৰাধাৰ দেউতাক জীয়েকৰ ঘৰলৈ গৈ সিহঁতৰ দৈন্যদশা দেখি চহৰলৈ অহাৰ প্ৰস্তাৱ দিয়ে যদিও নিৰ্মলে সেই প্ৰস্তাৱ নাকচ কৰে আৰু কয় যে সময় আহিলে তেওঁ নিশ্চয় উভতি যাবগৈ। এদিন দীপক আৰু তেওঁৰ প্ৰেমিকা এক দুৰ্ঘটনাত পতিত হৈ চিকিৎসাৰ বাবে নিৰ্মলৰ ওচৰলৈ আহিবলগীয়া হয়। দীপকে নিৰ্মলক এৰি হ’লেও চহৰলৈ গৈ অনুৰাধাৰ গানৰ সাধনা অব্যাহত ৰাখিবলৈ কয়। নিৰ্মলেও চহৰলৈ ঘৈণীয়েকৰ ইচ্ছাক স্বীকাৰ কৰে। কিন্তু অৱশেষত অনুৰাধাই গিৰিয়েকক এৰি চহৰলৈ গ'লনে? == অভিনয়শিল্পী == {{refbegin|2}} * বলৰাজ সাহনী (ডাঃ নিৰ্মল চৌধুৰী) * [[লীলা নাইডু]] (অনুৰাধা ৰায়) * ৰাণু * অভি ভট্টাচাৰ্য (দীপক) * নাজিৰ হুছেইন * ডেভিদ আব্ৰাহাম * হৰি শিৱদাসানী (ব্ৰিজেশ্বৰ প্ৰসাদ ৰায়) *অসিত সেন (জমিদাৰ) *মুক্ৰি (আত্মাৰাম) {{refend}} ==গীত== ছবিখনৰ সংগীত পৰিচালক আছিল প্ৰখ্যাত চেতাৰবাদক [[ৰবি শংকৰ]] আৰু গীতিকাৰ আছিল শৈলেন্দ্ৰ; যাক এক বিৰল সংযোগ বুলি গণ্য কৰা হয়। {{Track listing | headline = গীতৰ শীৰ্ষ | extra_column = কন্ঠশিল্পী | lyrics_credits = yes | total_length = | title1 =জানে কেইচে স্বপ্নো মেঁ | extra1 =[[লতা মংগেশকাৰ]] | lyrics1 =শৈলেন্দ্ৰ | length1 = | title2 =সঁৱাৰে সঁৱাৰে কাহে মোচে | extra2 =[[লতা মংগেশকাৰ]] | lyrics2 =শৈলেন্দ্ৰ | length2 = | title3 =কেইচে দিন বিতে, কেইচী বিতি ৰাতিয়াঁ<ref>{{YouTube|Cyutrpsiqm4|"Kaise Din Beete"}}</ref> | extra3 =[[লতা মংগেশকাৰ]] | lyrics3 =শৈলেন্দ্ৰ | length3 = | title4 =বহুত দিন হুৱে | extra4 =মহেন্দ্ৰ কাপুৰ | lyrics4 =শৈলেন্দ্ৰ | length4 = | title5 =হায় ৰে ৱো দিন কিউ নহী আয়ে<ref>[http://www.geetmanjusha.com/hindi/movie/414.html Songs of Anuradha 1960] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080925211028/http://www.geetmanjusha.com/hindi/movie/414.html |date=25 September 2008 }}</ref> | extra5 =[[লতা মংগেশকাৰ]] | lyrics5 =শৈলেন্দ্ৰ | length5 = }} ==বঁটা== ;[[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] * ১৯৬০- ৮ম ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা: সৰ্বভাৰতীয় পৰ্যায়ত শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰপতিৰ স্বৰ্ণপদক<ref name="8thaward">{{cite web |url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm8thNFAAward.aspx |title=8th National Film Awards |publisher=[[International Film Festival of India]] |access-date=7 September 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161123052231/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm8thNFAAward.aspx |archive-date=23 November 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131012062918/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm8thNFAAward.aspx |archivedate=12 October 2013 |deadurl=yes }}</ref> ==তথ্যউৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb title|0137362|Anuradha}} {{শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা}} [[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] 108cazc92f4qzkx2xsvx8ht5pdfo5nl 0 99617 645677 611568 2026-10-16T20:58:27Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645677 wikitext text/x-wiki ১৯৪৮ চনত আধুনিক ইজৰাইলে স্বাধীনতা লাভ কৰাৰ বহু আগতেই '''ইজৰাইলৰ সংস্কৃতি'''ৰ মূল আধাৰ বিকশিত হৈছিল৷ ইয়াৰ আৰম্ভণি প্ৰায় ১০০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰ প্ৰাচীন ইজৰাইলত ঘটিছে বুলি ক'ব পাৰি৷ ইজৰাইলৰ [[ইহুদী ধৰ্ম|ইহুদী]] সংস্কৃতি, প্ৰব্ৰজনকাৰী ইহুদী ইতিহাস, ১৯ শতিকাৰ শেষৰ ফালে গঢ় লৈ উঠা জায়নিষ্ট আন্দোলনৰ মতাদৰ্শৰ লগতে ইজৰাইলত বাস কৰা আৰব-ইজৰাইলী জনসমষ্টি আৰু সংখ্যালঘু জনগোষ্ঠীৰ ইতিহাস আৰু পৰম্পৰাৰ প্ৰতিফলন ঘটিছে, যিসমূহ জনগোষ্ঠীৰ ভিতৰত ড্ৰুজ, চাৰ্কাচিয়ান, আৰ্মেনিয়ান আদি অন্তৰ্ভুক্ত। ইজৰাইল ইহুদী সংস্কৃতিৰ জন্মস্থান, আৰু ই দৰ্শন, সাহিত্য, কবিতা, শিল্প, পৌৰাণিক কাহিনী, লোককথা, ৰহস্যবাদ আৰু উৎসৱকে ধৰি বহুতো ইহুদী সাংস্কৃতিক বৈশিষ্ট্যৰ ভেটি সামৰি লৈছে; তাৰ লগতে সম্পৃক্ত হৈ আছে ইহুদী ধৰ্ম, যি খ্ৰীষ্টান আৰু ইছলাম ধৰ্মৰ সৃষ্টিৰ ক্ষেত্ৰতো ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref name="Daly2013">{{cite book|author=Jonathan Daly|title=The Rise of Western Power: A Comparative History of Western Civilization|url=https://books.google.com/books?id=9aZPAQAAQBAJ&pg=PA21|date=19 December 2013|publisher=A&C Black|isbn=978-1-4411-1851-6|pages=21–|access-date=25 May 2018|archive-date=30 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191030092904/https://books.google.com/books?id=9aZPAQAAQBAJ&pg=PA21|url-status=live}}"Upon the foundation of Judaism, two civilizations centered on monotheistic religion emerged, Christianity and Islam. To these civilizations, the Jews added a leaven of astonishing creativity in business, medicine, letters, science, the arts, and a variety of other leadership roles."</ref> টেল আভিভ আৰু [[জেৰুজালেম]]ক ইজৰাইলৰ মূল সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। নিউয়ৰ্ক টাইমছে টেল আভিভক "ভূমধ্যসাগৰীয় শীতলৰ ৰাজধানী" (capital of Mediterranean cool) বুলি অভিহিত কৰিছে৷ ল'নলি প্লেনেটে ইয়াক নৈশজীৱনৰ বাবে উপযুক্ত শীৰ্ষ দহখন চহৰৰ ভিতৰত স্থান দিছে আৰু নেচনেল জিঅ'গ্ৰাফিকে ইয়াক সাগৰৰ তীৰত থকা অন্যতম দহখন চহৰৰ এখন বুলি অভিহিত কৰিছে।<ref>{{cite news|url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4372126,00.html|title=Absolut bottle dedicated to Tel Aviv|newspaper=Ynetnews|date=25 April 2013|access-date=16 May 2013|archive-date=3 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170803165223/http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4372126,00.html|url-status=live|last1=Linzen|first1=Yael}}</ref> দুশতকৈও অধিক সংগ্ৰহালয় থকা ইজৰাইল হৈছে জনমূৰি সৰ্বাধিক সংগ্ৰহালয় থকা ৰাষ্ট্ৰ, য'লৈ বছৰি লাখ লাখ দৰ্শনাৰ্থী আহে।<ref name="Science & Technology">{{cite web|url=http://www.israeliconsulatela.org/culture/Science.asp|title=Science & Technology|publisher=Consulate General of Israel in Los Angeles|access-date=2007-05-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20070416111417/http://www.israeliconsulatela.org/culture/Science.asp|archive-date=2007-04-16|archivedate=2007-04-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070416111417/http://www.israeliconsulatela.org/culture/Science.asp|deadurl=yes}}</ref>টেল আভিভ, জেৰুজালেম, হাইফা আৰু হাৰ্জলিয়াৰ লগতে বহু চহৰ আৰু কিবুটজিমত ডাঙৰ-ডাঙৰ শিল্প সংগ্ৰহালয় আছে। ইজৰাইল ফিলহাৰমনিক অৰ্কেষ্ট্ৰাই সমগ্ৰ দেশ আৰু বিদেশৰ স্থানত সংগীত পৰিৱেশন লৰে আৰু প্ৰায় প্ৰতিখন চহৰতে নিজা অৰ্কেষ্ট্ৰা থাকে৷ বহু সংগীতজ্ঞ পূৰ্বৰ ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ পৰা আহিছে। ইজৰাইলত লোকনৃত্য জনপ্ৰিয় আৰু ইজৰাইলৰ আধুনিক নৃত্য কোম্পানী, ইয়াৰ ভিতৰত বাট্চেভা নৃত্য কোম্পানী, নৃত্য জগতত অতি প্ৰশংসিত। ইজৰাইলৰ ৰাষ্ট্ৰীয় থিয়েটাৰ বুলি গণ্য কৰা হাবিমা থিয়েটাৰ ১৯১৭ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইজৰাইলৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা<ref>{{cite news|url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4234208,00.html|title=Israeli film wins award in Cannes Film Festival|newspaper=Ynetnews|date=25 May 2012|access-date=17 May 2013|archive-date=17 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617232046/https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4234208,00.html|url-status=live}}</ref> আৰু অভিনেতাসকলে শেহতীয়া বছৰবোৰত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত বঁটা লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://www.israelhayom.com/site/newsletter_article.php?id=5741|title=Israeli wins best actress at Venice Film Festival – Israel Hayom|website=www.israelhayom.com|access-date=2013-05-17|archive-date=2019-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20190605121339/http://www.israelhayom.com/site/newsletter_article.php?id=5741|url-status=live}}</ref> ১৯৮০ চনৰ পৰা ইজৰাইলী সাহিত্যৰ ব্যাপক অনুবাদ হৈছে আৰু কেইবাজনো ইজৰাইলী লেখকে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।<ref>{{cite news|url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4345852,00.html|title=Another Israeli film awarded in Berlin|newspaper=Ynetnews|date=17 February 2013|access-date=17 May 2013|archive-date=12 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190612041204/https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4345852,00.html|url-status=live}}</ref><ref name="focusmm.com">{{cite web|url=http://www.focusmm.com/israel/is_la_01.htm|title=FOCUS on ISRAEL (Language)|website=www.focusmm.com|access-date=2010-10-31|archive-date=2017-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20170419013128/http://www.focusmm.com/israel/is_la_01.htm|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170419013128/http://www.focusmm.com/israel/is_la_01.htm|archivedate=2017-04-19|deadurl=yes}}</ref> পাঁচখন মহাদেশ আৰু এশখনতকৈও অধিক দেশৰ পৰা অহা অনুপ্ৰৱেশকাৰীৰ বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ জনসমষ্টি আৰু মিজ্ৰাহিম, [[আৰবী ভাষা|আৰব]], ৰাছিয়ান ইহুদী, ইথিঅ'পিয়ান ইহুদী, ধৰ্মনিৰপেক্ষ ইহুদী আৰু অতি-ৰক্ষণশীলৰ(Ultra-orthodox) দৰে উল্লেখযোগ্য উপসংস্কৃতিৰ সৈতে, প্ৰত্যেকৰে নিজস্ব সাংস্কৃতিক পৰিধিৰে সমৃদ্ধ ইজৰাইলী সংস্কৃতি অত্যন্ত বৈচিত্ৰ্যময়। <ref>{{cite web|url=http://forward.com/articles/155292/break-dancing-across-the-green-line/|title=Break Dancing Across the Green Line|date=26 April 2012|access-date=2012-04-29|archive-date=2021-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210221222504/https://forward.com/culture/155292/break-dancing-across-the-green-line/|url-status=live}}</ref> ইজৰাইল ৰাষ্ট্ৰৰ চৰকাৰী ভাষা হিব্ৰু ভাষা যদিও দেশখনত ৮৩ টাতকৈও অধিক ভাষা কোৱা হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-202421664.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20131105225044/http://www.highbeam.com/doc/1G1-202421664.html|url-status=dead|archive-date=5 November 2013|title=Diverse cultures of Israel on screen.(Entertainment)|date=26 June 2009|access-date=4 November 2023|archivedate=5 November 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131105225044/http://www.highbeam.com/doc/1G1-202421664.html|deadurl=yes}}</ref> ২০১২ চনত প্ৰকাশিত ''অৰ্গেনাইজেচন ফৰ ইকনমিক ক’অপাৰেশ্যন এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এডুকেচন এট এ গ্লান্স'' প্ৰতিবেদন অনুসৰি ২০১২ চনত ইজৰাইলক বিশ্বৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক শিক্ষিত দেশ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল। প্ৰতিবেদনত দেখা গৈছে যে শিক্ষাত বিনিয়োগ কৰা ৭৮% ধন আহে ৰাজহুৱা ধনৰ পৰা৷ আনহাতে দেশত ৪৫% নাগৰিকৰে একোটা বিশ্ববিদ্যালয় বা কলেজৰ ডিপ্লমা আছে।<ref>{{cite news|url=http://www.haaretz.com/news/national/israel-ranked-second-most-educated-country-in-the-world-study-shows-1.410415|title=Israel Ranked Second Most Educated Country in the World, Study Shows|last=Haaretz|date=1 February 2012|newspaper=Haaretz|access-date=14 January 2014|archive-date=23 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140123160646/http://www.haaretz.com/news/national/israel-ranked-second-most-educated-country-in-the-world-study-shows-1.410415|url-status=live|archivedate=23 January 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140123160646/http://www.haaretz.com/news/national/israel-ranked-second-most-educated-country-in-the-world-study-shows-1.410415|deadurl=yes}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:এছিয়াৰ দেশ]] t7d1gcyu8v23ak6946clo70xe7av399 0 99732 645529 509381 2026-10-16T13:58:28Z Pranamikaadhikary 27435 645529 wikitext text/x-wiki {{Infobox ancient site | name = মহাস্থানগড় | alternate_name =পুণ্ড্ৰনগৰ, [[পুণ্ড্ৰবৰ্ধন]] | image = BD Mahasthangarh1.JPG | alt = | caption = মহাস্থান প্ৰত্নতাত্ত্বিকস্থানৰ একাংশ, বগুড়া | map_type = বাংলাদেশ | coordinates = | location = মহাস্থানগড়, বগুড়া জিলা, ৰাজশাহী বিভাগ, বাংলাদেশ | region = | type = সাংস্কৃতিক | part_of = | length = | width = | area = | height = | builder = | material = | built = খ্ৰীষ্টীয় ৪ৰ্থ শতক | abandoned = খ্ৰীষ্টীয় ১৫শ শতক | epochs = <!-- actually displays as "Periods" --> | cultures = | dependency_of = | occupants = | event = | excavations = | archaeologists = | condition = | ownership = | management = | public_access = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | notes = }} '''মহাস্থানগড়''' ({{lang-en|Mahasthangarh}})বাংলাদেশৰ এক অন্যতম প্ৰাচীন ঐতিহাসিক স্থান। এই প্ৰসিদ্ধ নগৰখন ইতিহাসত [[পুণ্ড্ৰবৰ্ধন]] বা পুণ্ড্ৰনগৰ নামেও পৰিচিত আছিল।<ref>Hossain, Md. Mosharraf, ''Mahasthan: Anecdote to History'', 2006, Preface, Dibyaprakash, 38/2 ka Bangla Bazar, Dhaka, ISBN 984 483</ref><ref name = "Brochure">Brochure: ''Mahasthan – the earliest city-site of Bangladesh'', published by the Department of Archaeology, Ministry of Cultural Affairs, Government of the People’s Republic of Bangladesh, 2003</ref><ref name="Majumdar 1971, p. 10">Majumdar, Dr. R.C., ''History of Ancient Bengal'', First published 1971, Reprint 2005, p. 10, Tulshi Prakashani, Kolkata, {{আইএসবিএন|81-89118-01-3}}.</ref> এটা সময়ত মহাস্থানগড় বাংলাদেশৰ ৰাজধানী আছিল। যীশু খ্ৰীষ্টৰ জন্মৰো আগতেই অৰ্থাৎ প্ৰায় আঢ়ৈ হাজাৰ বছৰ পূৰ্বেই যে ইয়াত সভ্য জনপদ গঢ়ি উঠিছিল, প্ৰত্নতাত্ত্বিক ভাৱে এই কথাৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে। ২০১৬ চনত এই ঠাইক চাৰ্কৰ সাংস্কৃতিক ৰাজধানী হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। প্ৰাচীৰবেষ্টিত এই নগৰৰ ভিতৰত আছে বিভিন্ন সময়ৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক নিদৰ্শন। বহু শতাব্দী পৰ্যন্ত এই ঠাই মৌৰ্য, গুপ্ত, পাল, সেন আদি শাসকবৰ্গৰ প্ৰাদেশিক ৰাজধানী আৰু পৰবৰ্তীকালত হিন্দু সামন্ত ৰজাসকলৰ ৰাজধানী আছিল। তৃতীয় খ্ৰীষ্ট পূৰ্বৰ পৰা পঞ্চদশ খ্ৰীষ্টাব্দ পৰ্যন্ত অসংখ্য হিন্দু ৰাজা আৰু অন্যান্য ধৰ্মৰ ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। মহাস্থানগড়ৰ অৱস্থান বগুড়া জিলাৰ শিৱগঞ্জ উপজিলাত।<ref name="Majumdar 1971, p. 10"/> বগুড়া চহৰৰ পৰা প্ৰায় ১৮ কি.মি. উত্তৰে কৰতোৱা নদীৰ পশ্চিম তীৰলৈ গ’লে এই চহৰৰ ধ্বংসাৱশেষ দেখা যায়। ১৯৩১ চনত আৱিষ্কৃত হোৱা ব্ৰাহ্মী লিপিত প্ৰাকৃতত ছয়টা শাৰীত লিখা চূণশিলৰ ফলিত পোৱা ভূমিদান লিপিত লিপিৱদ্ধ মহাস্থানগড়ৰ তাৰিখমতে ই খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাৰ৷ <ref>Brochure: Mahasthan – the earliest city-site of Bangladesh, published by the Department of Archaeology, Ministry of Cultural Affairs, Government of the People’s Republic of Bangladesh, 2003</ref><ref>Hossain, Md. Mosharraf, pp. 56–60.</ref> মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যত ই এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ আছিল্ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব অষ্টম শতিকালৈ এই দুৰ্গম অঞ্চলটো ব্যৱহাৰ হৈ আছিল৷<ref name = "Brochure"/> ==ব্যুৎপত্তি== [[File:Buddha sculpture in Mahasthangarh.jpg|right|thumb|বুদ্ধ ভাস্কৰ্য]] “মহাস্থান’’ মানে উৎকৃষ্ট বা পৱিত্ৰতা থকা ঠাই আৰু গড় মানে নিৰ্দিষ্ট পৰিসীমাৰে আৱৰা ঠাই। ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ সংস্কৃত গ্ৰন্থ বল্লালচৰিতত প্ৰথমে মহাস্থানৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল। পৰিস্থিতিগতভাৱে দ্বাদশ–ত্ৰয়োদশ শতিকাত স্থান দিয়া অজ্ঞাত লেখকৰ এখন গ্ৰন্থ “কৰতোয়া মহাত্ম্যতো’’ ইয়াৰ উল্লেখ আছে। একেখন গ্ৰন্থতে একে ঠাইৰ অৰ্থ আৰু দুটা নামো উল্লেখ কৰা হৈছে; পুণ্ড্ৰাক্ষেত্ৰ, পুন্দ্ৰৰ ভূমি, আৰু পুন্দ্ৰাগৰা বা পুন্দ্ৰৰ নগৰ। ১৬৮৫ চনত প্ৰশাসনিক নিৰ্দেশত এই স্থানক মস্তাংগৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল, যিটো সংস্কৃত আৰু পাৰ্চী ভাষাৰ মিশ্ৰণ যাৰ অৰ্থ আছিল, এজন সজ ব্যক্তিৰ দুৰ্গম স্থান। পৰৱৰ্তী আৱিষ্কাৰসমূহে নিশ্চিত কৰিছে যে, পূৰ্বৰ নামটো পুন্দ্ৰনগৰা বা পৌন্দ্ৰবৰ্ধনপুৰা আছিল, আৰু বৰ্তমানৰ মহাস্থানগড় নামটো পিছত উৎপত্তি হৈছিল৷<ref name = "Hossain 2">Hossain, Md. Mosharraf, pp. 16–19</ref> ==ভৌগলিক পৰিচয়== বগুড়া-ৰংপুৰ ঘাইপথত বগুড়াৰ পৰা ১১ কিলোমিটাৰ উত্তৰে (৬.৮ মাইল) পুন্দ্ৰবৰ্ধনৰ প্ৰাচীন ৰাজধানী মহাস্থানগড় (পুন্দ্ৰনগৰ), আৰু ইয়াৰ পৰা এটা উপপথ (দুৰ্গৰ প্ৰাচীৰৰ পূব দিশেৰে দুৰ্গৰ কাষে কাষে ১.৫ কিলোমিটাৰ) জাহাজঘাট আৰু মিউজিয়ামৰ দিশেৰে গৈছে।<ref name="Hossain 1">Hossain, Md. Mosharraf, pp. 14–15.</ref> ঢাকাৰ পৰা বগুড়ালৈ বাছ উপলভ্য আৰু যমুনা নদী পাৰ হৈ বঙ্গবন্ধু যমুনা দলং হৈ যাত্ৰাৰ বাবে চাৰে-চাৰি ঘণ্টা সময় লাগে। বগুড়াৰ পৰা মহাস্থানগড়লৈ বাছৰ ব্যৱস্থা আছে। স্থানীয় চলাচলৰ বাবে ৰিক্সা পোৱা যায়। ঢাকা/ বগুড়াত ভাৰা গাড়ীও পোৱা যায়। বগুড়াত থকাৰ সুব্যৱস্থা আছে।<ref name = "Lonelyplanet">Mc Adam, Marika, ''Bangladesh'', Lonely Planet</ref> ভাড়া গাড়ীৰে যাত্ৰা কৰিলে একেদিনা ঢাকালৈ উভতি যাব পাৰি, যদিহে কোনোবাই নওগাঁও জিলাৰ পাহাৰপুৰত থকা ''সোমাপুৰা মহাবিহাৰ'' আৰু অন্যান্য ঠাই ভ্ৰমণ কৰাৰ পৰিকল্পনা নাৰাখে, বা বিশদ অধ্যয়নত লিপ্ত নহয়। অনুমান কৰা হৈছে যে, এই অঞ্চলত চহৰ নিৰ্মাণৰ বাবে স্থান নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল কাৰণ ই বাংলাদেশৰ অন্যতম উচ্চভূমি অঞ্চল। এই অঞ্চলৰ ভূমি সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা প্ৰায় ৩৬ মিটাৰ (১১৮ ফুট) উচ্চতাত থকাৰ বিপৰীতে বাংলাদেশৰ ৰাজধানী ঢাকা সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা প্ৰায় ৬ মিটাৰ (২০ ফুট) উচ্চতাত অৱস্থিত। এই ঠাইখন বাচি লোৱাৰ আন এটা কাৰণ আছিল কাৰাতোৱাৰ অৱস্থান আৰু আকাৰ, যিটো শেহতীয়াকৈ ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ তুলনাত গংগাতকৈ তিনিগুণ বহল আছিল।<ref name=wondermondo>{{cite web |url=http://www.wondermondo.com/Countries/As/Bangladesh/Rajshahi/Mahasthangarh.htm |title=Mahasthangarh |publisher=Wondermondo |access-date=2023-11-09 |archivedate=2018-06-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180629050420/http://www.wondermondo.com/Countries/As/Bangladesh/Rajshahi/Mahasthangarh.htm |deadurl=yes }}</ref> বৃহৎ পৰিমাণৰ জলজ অঞ্চলৰ ভিতৰত অলপ ওখ ''বাৰিন্দ ট্ৰেক্ট'' (বৰ্তমান বাংলাদেশৰ ৰাজশাহী অঞ্চল)ৰ<ref name="ব">{{cite book | title=আকাডেমী বিদ্যাৰ্থী বাংলা অভিধান | publisher=পশ্চিমবংগ বাংলা একাডেমী | year=২০১০ | pages=৫৬৯ | isbn=81-86908-96-X}}</ref> ৰঙা মাটিত মহাস্থানগড় নগৰ অৱস্থিত। চাৰিওফালৰ অঞ্চলৰ পৰা ১৫ৰ পৰা ২৫ মিটাৰ উচ্চতাই ইয়াক তুলনামূলকভাৱে বানপানীমুক্ত ভৌগলিক ঠাই হিচাপে চিহ্ণিত কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Chowdhury |first=Sifatul Quader |year=2012 |chapter=Mahasthangarh, Physical Setup |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Mahasthangarh,_Physical_Setup |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]}}</ref> ==উদ্ধাৰ== [[File:মহাস্থানগড় (34).jpg|thumb|বিহংগম দৃষ্টিৰে মহাস্থানগড়]] মহাস্থানগড়ৰ ধ্বংসাৱশেষ আৱিষ্কাৰ আৰু চিনাক্তকৰণত কেইবাজনো ব্যক্তিয়ে অৰিহণা যোগাইছিল। ১৮০৮ চনত ফ্ৰান্সিছ ''বুকানান হেমিল্টনে'' প্ৰথমে মহাস্থানগড়ৰ স্থান নিৰ্ণয় কৰি ভ্ৰমণ কৰে, তাৰ পিছত ''চি.জে.অ’ডনেল'', ''ই.ভি.ৱেষ্টমেকট'' আৰু ''বেভেৰিজে'' এই স্থানলৈ গৈছিল। ''আলেকজেণ্ডাৰ কানিংহামে'' প্ৰথমে এই স্থানক পুন্দ্ৰবৰ্ধনৰ ৰাজধানী বুলি চিনাক্ত কৰিছিল। ১৮৭৯ চনত তেওঁ এই স্থান ভ্ৰমণ কৰে।<ref name = "Hossain 2"/> ২০০৪ চনৰ ১৯ এপ্ৰিলত “দ্য ডেইলী ষ্টাৰে’’ প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি স্থানীয় লোকে সেই ঠাইৰ পৰা ইটা আৰু মূল্যৱান সামগ্ৰী লুটপাত কৰি নি আছে। চৰকাৰী নিয়মক আওকাণ কৰি তেওঁলোকে সেই স্থানত বাসগৃহও নিৰ্মাণ কৰিছে৷<ref>{{Cite news |last=Ali |first=Anwar |last2=Rahman |first2=Hasibur |title=Plunderers destroy Mahasthan Garh |url=http://archive.thedailystar.net/2004/04/19/d4041901044.htm |access-date=2021-04-18 |work=The Daily Star |archivedate=2021-04-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210418111355/http://archive.thedailystar.net/2004/04/19/d4041901044.htm |deadurl=yes }}</ref> ==দুৰ্গ== [[File:মহাস্থানগড় (11).jpg|thumb|মহাস্থানগড়ৰৰ প্ৰৱেশ পথ]] [[File:Narapatir Dhap, Vasu Bihar.jpg|thumb|নৰপতিৰ ঢাপ (বসু বিহাৰ)]] প্ৰাচীন চহৰখনৰ কেন্দ্ৰবিন্দুত অৱস্থিত দুৰ্গটোৰ পৰিকল্পনা আছিল আয়তাকাৰ, ই উত্তৰৰ পৰা দক্ষিণলৈ প্ৰায় ১.৫২৩ কিলোমিটাৰ (০.৯৪৬ মাইল) দীঘল, আৰু পূৱৰ পৰা পশ্চিমলৈ ১.৩৭১ কিলোমিটাৰ (০.৮৫২ মাইল); ইয়াৰ চাৰিওকাষে ওখ আৰু বহল বহল প্ৰাচীৰ আছিল। দুৰ্গৰ মাটিৰ আয়তন প্ৰায় ১৮৫ হেক্টৰ।<ref name=wondermondo/> এসময়ত শক্তিশালী কিন্তু বৰ্তমান সৰু হৈ পৰা কৰতোৱা নৈ ইয়াৰ পূব দিশেৰে বৈ গৈছে।<ref name="Brochure"/> ১৯২০ চনত খনন আৰম্ভ হোৱাৰ সময়ত দুৰ্গৰ ভিতৰৰ অংশ চাৰিওফালৰ অঞ্চলতকৈ ৪ মিটাৰতকৈও অধিক ওখ আছিল আৰু ইয়াত কেইবাটাও টিলাসদৃশ মাটিৰ ঢিপ আছিল। প্ৰাচীৰটো দেখাত জংঘলেৰে আবৃত বোকাময় প্ৰাচীৰ যেন লাগিছিল আৰু কেবাঠাইতো প্ৰাচীৰসমূহ বলপূৰ্বক খোলা আছিল। এই প্ৰাচীৰখন চাৰিওফালৰ অঞ্চলতকৈ ১১–১৩ মিটাৰ (৩৬–৪৩ ফুট) ওখ আছিল। ইয়াৰ দক্ষিণ-পূব কোণত এটা ''মাজাৰ'' (পৱিত্ৰ সমাধি) আছিল। পৰৱৰ্তীসময়ৰ এটা মছজিদো(১৭১৮–১৯ চনত নিৰ্মিত) তাত আছিল।<ref name="Hossain 2"/> বৰ্তমান দুৰ্গসমূহৰ ভিতৰত কেইবাটাও টিলা আৰু গাঁথনিগত অৱশিষ্ট আছে। ইয়াৰে কেইটামান মন কৰিবলগীয়া হ’ল: জিয়াত কুণ্ডা (যিটোৰ কিংবদন্তি অনুসৰি জীৱনীদায়ক শক্তি আছে), মানকালিৰ ধাপ (মানকালীৰ বাবে পৱিত্ৰ স্থান), পৰশুৰামৰ বাসগৃহ (পৰশুৰাম নামৰ ৰজাৰ ৰাজপ্ৰসাদ), বৈৰাগীৰ ভিটা (এগৰাকী মহিলা সন্যাসী), খোদাৰ পাত্থৰ ভিটা (ঈশ্বৰে প্ৰদান কৰা শিলৰ ঠাই), আৰু মুনীৰ ঘোন (এটা দুৰ্গ)। বিভিন্ন স্থানত কিছুমান দুৱাৰ আছে: উত্তৰ-পূব কোণত কটা দুৱাৰ (উত্তৰত), দোৰাব শ্বাহ টোৰণ (পূবে), বুৰীৰ ফাটক (দক্ষিণত), আৰু তামৰা দৰৱাজা (পশ্চিমে)<ref name="Brochure"/> জাহাজঘাটলৈ নামি যোৱা উৰণীয়া চিৰি (পিছৰ সংযোজন) আছে। জাহাজঘাটৰ অলপ ওপৰেৰে আৰু কৰতোৱাৰ পাৰত ''গোবিন্দ ভিটা'' (গোবিন্দৰ উৎসৰ্গিত মন্দিৰ) অৱস্থিত। ইয়াৰ সম্মুখত ছাইট মিউজিয়াম, য’ত কিছুমান প্ৰতিনিধিত্বমূলক তথ্য প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছে। ইয়াৰ কাষতে এটা জিৰণি ঘৰ।​ ==দূৰ্গ অঞ্চলত আৱিষ্কৃত স্থান== * গোকুল মেধ, বগুড়া, দুৰ্গম অঞ্চলৰ উপৰিও ৯ কিলোমিটাৰ ব্যাসাৰ্ধৰ এলেকা এটাত প্ৰায় এশটা টিলা বিস্তৃত হৈ আছে। ===খনন কৰা টিলা:<ref name = "Brochure"/>=== *দুৰ্গৰ উত্তৰ-পূব কোণৰ ওচৰৰ মন্দিৰ গোৱিন্দ ভিটা *খুলনাৰ ঢাপ, দুৰ্গৰ পৰা ১ কিলোমিটাৰ উত্তৰত থকা এটা মন্দিৰ *খুলনাৰ ঢাপৰ পৰা ৪০০ মিটাৰ দক্ষিণে থকা মংগলকোট মন্দিৰ *গোদাইবাৰী ঢাপ, খুলনাৰ ঢাপৰ পৰা ১ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে থকা এটা মন্দিৰ *দুৰ্গৰ পৰা ৪ কিলোমিটাৰ উত্তৰ-পশ্চিমে থকা এটা মঠ তোতাৰাম পণ্ডিতৰ ঢাপ *নৰপতিৰ ঢাপ (বসু বিহাৰ), তোতাৰাম পণ্ডিতৰ ঢাপৰ পৰা ১ কিলোমিটাৰ উত্তৰ-পশ্চিমে থকা এটা মঠৰ দল (হিয়েউন ছাংয়ে) উল্লেখ কৰা পো-ছি-পো বিহাৰ আছিল বুলি কোৱা হয়) *গকুল মেধ (লখিন্দৰৰ থকা ঘৰ), দুৰ্গৰ পৰা ৩ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে থকা এটা মন্দিৰ *গকুল মেধৰ পৰা ২ কিলোমিটাৰ দক্ষিণ-পূবে থকা এটা মন্দিৰ শ্বকন্দৰ ঢাপ ===খনন নকৰা প্ৰধান টিলা:<ref name = "Brochure"/>=== {{div col|2}} *শিলাদেবীৰ ঘাট *চুনোৰু দিঘী ঢাপ *কৈবলকি ঢাপ *জুৰাইন্টালা *পৰশুৰামৰ শোভাৱতী *বলাই ঢাপ *প্ৰাচীৰ ঢিপ *কাঞ্চিৰ হৰি ঢিপ *লোহোনাৰ ঢাপ *খুজাৰ ঢাপ *দোচতিনা ঢাপ *ধোনিকৰ ঢাপ *মণ্ডিৰিৰ ডৰগাহ *বিষমৰ্দনা ঢাপ *মালিনাৰ ঢাপ *মালপুকুৰিয়া ঢাপ *যোগীৰ ঢাপ *পদ্মাৱতীৰ ঢাপ *কানাই ঢাপ *দুলু মাঝিৰ ভিঠা *পদ্মা দেৱীৰ ভিঠা *ৰাস্তালা ঢাপ *শশীতলা ঢাপ *ধানবন্দৰ ঢাপ *চাঁদৰ ঢাপ *সিন্দিনাথ ঢাপ *শালীবহন ৰাজাৰ কছাৰীবাৰী ঢিপ *কাচেৰ এঞ্জিনা *মংগোলনাথেৰ ঢাপ *ছৌতোটেংৰা/ বাবৰ ঢাপ/ কেথাৰ ঢাপ {{div col end}} ==তথ্য সূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশ]] p7jqajz5aw6hqqrf8brsghy25vr0r5t 645597 645529 2026-10-16T15:12:13Z Pranamikaadhikary 27435 added [[Category:ৰাজশাহী]] using [[WP:HC|HotCat]] 645597 wikitext text/x-wiki {{Infobox ancient site | name = মহাস্থানগড় | alternate_name =পুণ্ড্ৰনগৰ, [[পুণ্ড্ৰবৰ্ধন]] | image = BD Mahasthangarh1.JPG | alt = | caption = মহাস্থান প্ৰত্নতাত্ত্বিকস্থানৰ একাংশ, বগুড়া | map_type = বাংলাদেশ | coordinates = | location = মহাস্থানগড়, বগুড়া জিলা, ৰাজশাহী বিভাগ, বাংলাদেশ | region = | type = সাংস্কৃতিক | part_of = | length = | width = | area = | height = | builder = | material = | built = খ্ৰীষ্টীয় ৪ৰ্থ শতক | abandoned = খ্ৰীষ্টীয় ১৫শ শতক | epochs = <!-- actually displays as "Periods" --> | cultures = | dependency_of = | occupants = | event = | excavations = | archaeologists = | condition = | ownership = | management = | public_access = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | notes = }} '''মহাস্থানগড়''' ({{lang-en|Mahasthangarh}})বাংলাদেশৰ এক অন্যতম প্ৰাচীন ঐতিহাসিক স্থান। এই প্ৰসিদ্ধ নগৰখন ইতিহাসত [[পুণ্ড্ৰবৰ্ধন]] বা পুণ্ড্ৰনগৰ নামেও পৰিচিত আছিল।<ref>Hossain, Md. Mosharraf, ''Mahasthan: Anecdote to History'', 2006, Preface, Dibyaprakash, 38/2 ka Bangla Bazar, Dhaka, ISBN 984 483</ref><ref name = "Brochure">Brochure: ''Mahasthan – the earliest city-site of Bangladesh'', published by the Department of Archaeology, Ministry of Cultural Affairs, Government of the People’s Republic of Bangladesh, 2003</ref><ref name="Majumdar 1971, p. 10">Majumdar, Dr. R.C., ''History of Ancient Bengal'', First published 1971, Reprint 2005, p. 10, Tulshi Prakashani, Kolkata, {{আইএসবিএন|81-89118-01-3}}.</ref> এটা সময়ত মহাস্থানগড় বাংলাদেশৰ ৰাজধানী আছিল। যীশু খ্ৰীষ্টৰ জন্মৰো আগতেই অৰ্থাৎ প্ৰায় আঢ়ৈ হাজাৰ বছৰ পূৰ্বেই যে ইয়াত সভ্য জনপদ গঢ়ি উঠিছিল, প্ৰত্নতাত্ত্বিক ভাৱে এই কথাৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে। ২০১৬ চনত এই ঠাইক চাৰ্কৰ সাংস্কৃতিক ৰাজধানী হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। প্ৰাচীৰবেষ্টিত এই নগৰৰ ভিতৰত আছে বিভিন্ন সময়ৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক নিদৰ্শন। বহু শতাব্দী পৰ্যন্ত এই ঠাই মৌৰ্য, গুপ্ত, পাল, সেন আদি শাসকবৰ্গৰ প্ৰাদেশিক ৰাজধানী আৰু পৰবৰ্তীকালত হিন্দু সামন্ত ৰজাসকলৰ ৰাজধানী আছিল। তৃতীয় খ্ৰীষ্ট পূৰ্বৰ পৰা পঞ্চদশ খ্ৰীষ্টাব্দ পৰ্যন্ত অসংখ্য হিন্দু ৰাজা আৰু অন্যান্য ধৰ্মৰ ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। মহাস্থানগড়ৰ অৱস্থান বগুড়া জিলাৰ শিৱগঞ্জ উপজিলাত।<ref name="Majumdar 1971, p. 10"/> বগুড়া চহৰৰ পৰা প্ৰায় ১৮ কি.মি. উত্তৰে কৰতোৱা নদীৰ পশ্চিম তীৰলৈ গ’লে এই চহৰৰ ধ্বংসাৱশেষ দেখা যায়। ১৯৩১ চনত আৱিষ্কৃত হোৱা ব্ৰাহ্মী লিপিত প্ৰাকৃতত ছয়টা শাৰীত লিখা চূণশিলৰ ফলিত পোৱা ভূমিদান লিপিত লিপিৱদ্ধ মহাস্থানগড়ৰ তাৰিখমতে ই খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাৰ৷ <ref>Brochure: Mahasthan – the earliest city-site of Bangladesh, published by the Department of Archaeology, Ministry of Cultural Affairs, Government of the People’s Republic of Bangladesh, 2003</ref><ref>Hossain, Md. Mosharraf, pp. 56–60.</ref> মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যত ই এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ আছিল্ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব অষ্টম শতিকালৈ এই দুৰ্গম অঞ্চলটো ব্যৱহাৰ হৈ আছিল৷<ref name = "Brochure"/> ==ব্যুৎপত্তি== [[File:Buddha sculpture in Mahasthangarh.jpg|right|thumb|বুদ্ধ ভাস্কৰ্য]] “মহাস্থান’’ মানে উৎকৃষ্ট বা পৱিত্ৰতা থকা ঠাই আৰু গড় মানে নিৰ্দিষ্ট পৰিসীমাৰে আৱৰা ঠাই। ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ সংস্কৃত গ্ৰন্থ বল্লালচৰিতত প্ৰথমে মহাস্থানৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল। পৰিস্থিতিগতভাৱে দ্বাদশ–ত্ৰয়োদশ শতিকাত স্থান দিয়া অজ্ঞাত লেখকৰ এখন গ্ৰন্থ “কৰতোয়া মহাত্ম্যতো’’ ইয়াৰ উল্লেখ আছে। একেখন গ্ৰন্থতে একে ঠাইৰ অৰ্থ আৰু দুটা নামো উল্লেখ কৰা হৈছে; পুণ্ড্ৰাক্ষেত্ৰ, পুন্দ্ৰৰ ভূমি, আৰু পুন্দ্ৰাগৰা বা পুন্দ্ৰৰ নগৰ। ১৬৮৫ চনত প্ৰশাসনিক নিৰ্দেশত এই স্থানক মস্তাংগৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল, যিটো সংস্কৃত আৰু পাৰ্চী ভাষাৰ মিশ্ৰণ যাৰ অৰ্থ আছিল, এজন সজ ব্যক্তিৰ দুৰ্গম স্থান। পৰৱৰ্তী আৱিষ্কাৰসমূহে নিশ্চিত কৰিছে যে, পূৰ্বৰ নামটো পুন্দ্ৰনগৰা বা পৌন্দ্ৰবৰ্ধনপুৰা আছিল, আৰু বৰ্তমানৰ মহাস্থানগড় নামটো পিছত উৎপত্তি হৈছিল৷<ref name = "Hossain 2">Hossain, Md. Mosharraf, pp. 16–19</ref> ==ভৌগলিক পৰিচয়== বগুড়া-ৰংপুৰ ঘাইপথত বগুড়াৰ পৰা ১১ কিলোমিটাৰ উত্তৰে (৬.৮ মাইল) পুন্দ্ৰবৰ্ধনৰ প্ৰাচীন ৰাজধানী মহাস্থানগড় (পুন্দ্ৰনগৰ), আৰু ইয়াৰ পৰা এটা উপপথ (দুৰ্গৰ প্ৰাচীৰৰ পূব দিশেৰে দুৰ্গৰ কাষে কাষে ১.৫ কিলোমিটাৰ) জাহাজঘাট আৰু মিউজিয়ামৰ দিশেৰে গৈছে।<ref name="Hossain 1">Hossain, Md. Mosharraf, pp. 14–15.</ref> ঢাকাৰ পৰা বগুড়ালৈ বাছ উপলভ্য আৰু যমুনা নদী পাৰ হৈ বঙ্গবন্ধু যমুনা দলং হৈ যাত্ৰাৰ বাবে চাৰে-চাৰি ঘণ্টা সময় লাগে। বগুড়াৰ পৰা মহাস্থানগড়লৈ বাছৰ ব্যৱস্থা আছে। স্থানীয় চলাচলৰ বাবে ৰিক্সা পোৱা যায়। ঢাকা/ বগুড়াত ভাৰা গাড়ীও পোৱা যায়। বগুড়াত থকাৰ সুব্যৱস্থা আছে।<ref name = "Lonelyplanet">Mc Adam, Marika, ''Bangladesh'', Lonely Planet</ref> ভাড়া গাড়ীৰে যাত্ৰা কৰিলে একেদিনা ঢাকালৈ উভতি যাব পাৰি, যদিহে কোনোবাই নওগাঁও জিলাৰ পাহাৰপুৰত থকা ''সোমাপুৰা মহাবিহাৰ'' আৰু অন্যান্য ঠাই ভ্ৰমণ কৰাৰ পৰিকল্পনা নাৰাখে, বা বিশদ অধ্যয়নত লিপ্ত নহয়। অনুমান কৰা হৈছে যে, এই অঞ্চলত চহৰ নিৰ্মাণৰ বাবে স্থান নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল কাৰণ ই বাংলাদেশৰ অন্যতম উচ্চভূমি অঞ্চল। এই অঞ্চলৰ ভূমি সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা প্ৰায় ৩৬ মিটাৰ (১১৮ ফুট) উচ্চতাত থকাৰ বিপৰীতে বাংলাদেশৰ ৰাজধানী ঢাকা সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা প্ৰায় ৬ মিটাৰ (২০ ফুট) উচ্চতাত অৱস্থিত। এই ঠাইখন বাচি লোৱাৰ আন এটা কাৰণ আছিল কাৰাতোৱাৰ অৱস্থান আৰু আকাৰ, যিটো শেহতীয়াকৈ ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ তুলনাত গংগাতকৈ তিনিগুণ বহল আছিল।<ref name=wondermondo>{{cite web |url=http://www.wondermondo.com/Countries/As/Bangladesh/Rajshahi/Mahasthangarh.htm |title=Mahasthangarh |publisher=Wondermondo |access-date=2023-11-09 |archivedate=2018-06-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180629050420/http://www.wondermondo.com/Countries/As/Bangladesh/Rajshahi/Mahasthangarh.htm |deadurl=yes }}</ref> বৃহৎ পৰিমাণৰ জলজ অঞ্চলৰ ভিতৰত অলপ ওখ ''বাৰিন্দ ট্ৰেক্ট'' (বৰ্তমান বাংলাদেশৰ ৰাজশাহী অঞ্চল)ৰ<ref name="ব">{{cite book | title=আকাডেমী বিদ্যাৰ্থী বাংলা অভিধান | publisher=পশ্চিমবংগ বাংলা একাডেমী | year=২০১০ | pages=৫৬৯ | isbn=81-86908-96-X}}</ref> ৰঙা মাটিত মহাস্থানগড় নগৰ অৱস্থিত। চাৰিওফালৰ অঞ্চলৰ পৰা ১৫ৰ পৰা ২৫ মিটাৰ উচ্চতাই ইয়াক তুলনামূলকভাৱে বানপানীমুক্ত ভৌগলিক ঠাই হিচাপে চিহ্ণিত কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Chowdhury |first=Sifatul Quader |year=2012 |chapter=Mahasthangarh, Physical Setup |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Mahasthangarh,_Physical_Setup |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]}}</ref> ==উদ্ধাৰ== [[File:মহাস্থানগড় (34).jpg|thumb|বিহংগম দৃষ্টিৰে মহাস্থানগড়]] মহাস্থানগড়ৰ ধ্বংসাৱশেষ আৱিষ্কাৰ আৰু চিনাক্তকৰণত কেইবাজনো ব্যক্তিয়ে অৰিহণা যোগাইছিল। ১৮০৮ চনত ফ্ৰান্সিছ ''বুকানান হেমিল্টনে'' প্ৰথমে মহাস্থানগড়ৰ স্থান নিৰ্ণয় কৰি ভ্ৰমণ কৰে, তাৰ পিছত ''চি.জে.অ’ডনেল'', ''ই.ভি.ৱেষ্টমেকট'' আৰু ''বেভেৰিজে'' এই স্থানলৈ গৈছিল। ''আলেকজেণ্ডাৰ কানিংহামে'' প্ৰথমে এই স্থানক পুন্দ্ৰবৰ্ধনৰ ৰাজধানী বুলি চিনাক্ত কৰিছিল। ১৮৭৯ চনত তেওঁ এই স্থান ভ্ৰমণ কৰে।<ref name = "Hossain 2"/> ২০০৪ চনৰ ১৯ এপ্ৰিলত “দ্য ডেইলী ষ্টাৰে’’ প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি স্থানীয় লোকে সেই ঠাইৰ পৰা ইটা আৰু মূল্যৱান সামগ্ৰী লুটপাত কৰি নি আছে। চৰকাৰী নিয়মক আওকাণ কৰি তেওঁলোকে সেই স্থানত বাসগৃহও নিৰ্মাণ কৰিছে৷<ref>{{Cite news |last=Ali |first=Anwar |last2=Rahman |first2=Hasibur |title=Plunderers destroy Mahasthan Garh |url=http://archive.thedailystar.net/2004/04/19/d4041901044.htm |access-date=2021-04-18 |work=The Daily Star |archivedate=2021-04-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210418111355/http://archive.thedailystar.net/2004/04/19/d4041901044.htm |deadurl=yes }}</ref> ==দুৰ্গ== [[File:মহাস্থানগড় (11).jpg|thumb|মহাস্থানগড়ৰৰ প্ৰৱেশ পথ]] [[File:Narapatir Dhap, Vasu Bihar.jpg|thumb|নৰপতিৰ ঢাপ (বসু বিহাৰ)]] প্ৰাচীন চহৰখনৰ কেন্দ্ৰবিন্দুত অৱস্থিত দুৰ্গটোৰ পৰিকল্পনা আছিল আয়তাকাৰ, ই উত্তৰৰ পৰা দক্ষিণলৈ প্ৰায় ১.৫২৩ কিলোমিটাৰ (০.৯৪৬ মাইল) দীঘল, আৰু পূৱৰ পৰা পশ্চিমলৈ ১.৩৭১ কিলোমিটাৰ (০.৮৫২ মাইল); ইয়াৰ চাৰিওকাষে ওখ আৰু বহল বহল প্ৰাচীৰ আছিল। দুৰ্গৰ মাটিৰ আয়তন প্ৰায় ১৮৫ হেক্টৰ।<ref name=wondermondo/> এসময়ত শক্তিশালী কিন্তু বৰ্তমান সৰু হৈ পৰা কৰতোৱা নৈ ইয়াৰ পূব দিশেৰে বৈ গৈছে।<ref name="Brochure"/> ১৯২০ চনত খনন আৰম্ভ হোৱাৰ সময়ত দুৰ্গৰ ভিতৰৰ অংশ চাৰিওফালৰ অঞ্চলতকৈ ৪ মিটাৰতকৈও অধিক ওখ আছিল আৰু ইয়াত কেইবাটাও টিলাসদৃশ মাটিৰ ঢিপ আছিল। প্ৰাচীৰটো দেখাত জংঘলেৰে আবৃত বোকাময় প্ৰাচীৰ যেন লাগিছিল আৰু কেবাঠাইতো প্ৰাচীৰসমূহ বলপূৰ্বক খোলা আছিল। এই প্ৰাচীৰখন চাৰিওফালৰ অঞ্চলতকৈ ১১–১৩ মিটাৰ (৩৬–৪৩ ফুট) ওখ আছিল। ইয়াৰ দক্ষিণ-পূব কোণত এটা ''মাজাৰ'' (পৱিত্ৰ সমাধি) আছিল। পৰৱৰ্তীসময়ৰ এটা মছজিদো(১৭১৮–১৯ চনত নিৰ্মিত) তাত আছিল।<ref name="Hossain 2"/> বৰ্তমান দুৰ্গসমূহৰ ভিতৰত কেইবাটাও টিলা আৰু গাঁথনিগত অৱশিষ্ট আছে। ইয়াৰে কেইটামান মন কৰিবলগীয়া হ’ল: জিয়াত কুণ্ডা (যিটোৰ কিংবদন্তি অনুসৰি জীৱনীদায়ক শক্তি আছে), মানকালিৰ ধাপ (মানকালীৰ বাবে পৱিত্ৰ স্থান), পৰশুৰামৰ বাসগৃহ (পৰশুৰাম নামৰ ৰজাৰ ৰাজপ্ৰসাদ), বৈৰাগীৰ ভিটা (এগৰাকী মহিলা সন্যাসী), খোদাৰ পাত্থৰ ভিটা (ঈশ্বৰে প্ৰদান কৰা শিলৰ ঠাই), আৰু মুনীৰ ঘোন (এটা দুৰ্গ)। বিভিন্ন স্থানত কিছুমান দুৱাৰ আছে: উত্তৰ-পূব কোণত কটা দুৱাৰ (উত্তৰত), দোৰাব শ্বাহ টোৰণ (পূবে), বুৰীৰ ফাটক (দক্ষিণত), আৰু তামৰা দৰৱাজা (পশ্চিমে)<ref name="Brochure"/> জাহাজঘাটলৈ নামি যোৱা উৰণীয়া চিৰি (পিছৰ সংযোজন) আছে। জাহাজঘাটৰ অলপ ওপৰেৰে আৰু কৰতোৱাৰ পাৰত ''গোবিন্দ ভিটা'' (গোবিন্দৰ উৎসৰ্গিত মন্দিৰ) অৱস্থিত। ইয়াৰ সম্মুখত ছাইট মিউজিয়াম, য’ত কিছুমান প্ৰতিনিধিত্বমূলক তথ্য প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছে। ইয়াৰ কাষতে এটা জিৰণি ঘৰ।​ ==দূৰ্গ অঞ্চলত আৱিষ্কৃত স্থান== * গোকুল মেধ, বগুড়া, দুৰ্গম অঞ্চলৰ উপৰিও ৯ কিলোমিটাৰ ব্যাসাৰ্ধৰ এলেকা এটাত প্ৰায় এশটা টিলা বিস্তৃত হৈ আছে। ===খনন কৰা টিলা:<ref name = "Brochure"/>=== *দুৰ্গৰ উত্তৰ-পূব কোণৰ ওচৰৰ মন্দিৰ গোৱিন্দ ভিটা *খুলনাৰ ঢাপ, দুৰ্গৰ পৰা ১ কিলোমিটাৰ উত্তৰত থকা এটা মন্দিৰ *খুলনাৰ ঢাপৰ পৰা ৪০০ মিটাৰ দক্ষিণে থকা মংগলকোট মন্দিৰ *গোদাইবাৰী ঢাপ, খুলনাৰ ঢাপৰ পৰা ১ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে থকা এটা মন্দিৰ *দুৰ্গৰ পৰা ৪ কিলোমিটাৰ উত্তৰ-পশ্চিমে থকা এটা মঠ তোতাৰাম পণ্ডিতৰ ঢাপ *নৰপতিৰ ঢাপ (বসু বিহাৰ), তোতাৰাম পণ্ডিতৰ ঢাপৰ পৰা ১ কিলোমিটাৰ উত্তৰ-পশ্চিমে থকা এটা মঠৰ দল (হিয়েউন ছাংয়ে) উল্লেখ কৰা পো-ছি-পো বিহাৰ আছিল বুলি কোৱা হয়) *গকুল মেধ (লখিন্দৰৰ থকা ঘৰ), দুৰ্গৰ পৰা ৩ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে থকা এটা মন্দিৰ *গকুল মেধৰ পৰা ২ কিলোমিটাৰ দক্ষিণ-পূবে থকা এটা মন্দিৰ শ্বকন্দৰ ঢাপ ===খনন নকৰা প্ৰধান টিলা:<ref name = "Brochure"/>=== {{div col|2}} *শিলাদেবীৰ ঘাট *চুনোৰু দিঘী ঢাপ *কৈবলকি ঢাপ *জুৰাইন্টালা *পৰশুৰামৰ শোভাৱতী *বলাই ঢাপ *প্ৰাচীৰ ঢিপ *কাঞ্চিৰ হৰি ঢিপ *লোহোনাৰ ঢাপ *খুজাৰ ঢাপ *দোচতিনা ঢাপ *ধোনিকৰ ঢাপ *মণ্ডিৰিৰ ডৰগাহ *বিষমৰ্দনা ঢাপ *মালিনাৰ ঢাপ *মালপুকুৰিয়া ঢাপ *যোগীৰ ঢাপ *পদ্মাৱতীৰ ঢাপ *কানাই ঢাপ *দুলু মাঝিৰ ভিঠা *পদ্মা দেৱীৰ ভিঠা *ৰাস্তালা ঢাপ *শশীতলা ঢাপ *ধানবন্দৰ ঢাপ *চাঁদৰ ঢাপ *সিন্দিনাথ ঢাপ *শালীবহন ৰাজাৰ কছাৰীবাৰী ঢিপ *কাচেৰ এঞ্জিনা *মংগোলনাথেৰ ঢাপ *ছৌতোটেংৰা/ বাবৰ ঢাপ/ কেথাৰ ঢাপ {{div col end}} ==তথ্য সূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] 0z02ywjde3i7i8j9qtcaku2su3m7k0i 645713 645597 2026-10-17T03:36:16Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ Lua error আঁতৰাই দিয়া হ'ল 645713 wikitext text/x-wiki {{Infobox ancient site | name = মহাস্থানগড় | alternate_name =পুণ্ড্ৰনগৰ, [[পুণ্ড্ৰবৰ্ধন]] | image = BD Mahasthangarh1.JPG | alt = | caption = মহাস্থান প্ৰত্নতাত্ত্বিকস্থানৰ একাংশ, বগুড়া | map_type = Bangladesh | coordinates = | location = মহাস্থানগড়, বগুড়া জিলা, ৰাজশাহী বিভাগ, বাংলাদেশ | region = | type = সাংস্কৃতিক | part_of = | length = | width = | area = | height = | builder = | material = | built = খ্ৰীষ্টীয় ৪ৰ্থ শতক | abandoned = খ্ৰীষ্টীয় ১৫শ শতক | epochs = <!-- actually displays as "Periods" --> | cultures = | dependency_of = | occupants = | event = | excavations = | archaeologists = | condition = | ownership = | management = | public_access = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | notes = }} '''মহাস্থানগড়''' ({{lang-en|Mahasthangarh}}) [[বাংলাদেশ]]ৰ এক অন্যতম প্ৰাচীন ঐতিহাসিক স্থান। এই প্ৰসিদ্ধ নগৰখন ইতিহাসত [[পুণ্ড্ৰবৰ্ধন]] বা পুণ্ড্ৰনগৰ নামেও পৰিচিত আছিল।<ref>Hossain, Md. Mosharraf, ''Mahasthan: Anecdote to History'', 2006, Preface, Dibyaprakash, 38/2 ka Bangla Bazar, Dhaka, ISBN 984 483</ref><ref name = "Brochure">Brochure: ''Mahasthan – the earliest city-site of Bangladesh'', published by the Department of Archaeology, Ministry of Cultural Affairs, Government of the People’s Republic of Bangladesh, 2003</ref><ref name="Majumdar 1971, p. 10">Majumdar, Dr. R.C., ''History of Ancient Bengal'', First published 1971, Reprint 2005, p. 10, Tulshi Prakashani, Kolkata, {{আইএসবিএন|81-89118-01-3}}.</ref> এটা সময়ত মহাস্থানগড় বাংলাদেশৰ ৰাজধানী আছিল। যীশু খ্ৰীষ্টৰ জন্মৰো আগতেই অৰ্থাৎ প্ৰায় আঢ়ৈ হাজাৰ বছৰ পূৰ্বেই যে ইয়াত সভ্য জনপদ গঢ়ি উঠিছিল, প্ৰত্নতাত্ত্বিক ভাৱে এই কথাৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে। ২০১৬ চনত এই ঠাইক চাৰ্কৰ সাংস্কৃতিক ৰাজধানী হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। প্ৰাচীৰবেষ্টিত এই নগৰৰ ভিতৰত আছে বিভিন্ন সময়ৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক নিদৰ্শন। বহু শতাব্দী পৰ্যন্ত এই ঠাই মৌৰ্য, গুপ্ত, পাল, সেন আদি শাসকবৰ্গৰ প্ৰাদেশিক ৰাজধানী আৰু পৰবৰ্তীকালত হিন্দু সামন্ত ৰজাসকলৰ ৰাজধানী আছিল। তৃতীয় খ্ৰীষ্ট পূৰ্বৰ পৰা পঞ্চদশ খ্ৰীষ্টাব্দ পৰ্যন্ত অসংখ্য হিন্দু ৰাজা আৰু অন্যান্য ধৰ্মৰ ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। মহাস্থানগড়ৰ অৱস্থান বগুড়া জিলাৰ শিৱগঞ্জ উপজিলাত।<ref name="Majumdar 1971, p. 10"/> বগুড়া চহৰৰ পৰা প্ৰায় ১৮ কি.মি. উত্তৰে কৰতোৱা নদীৰ পশ্চিম তীৰলৈ গ’লে এই চহৰৰ ধ্বংসাৱশেষ দেখা যায়। ১৯৩১ চনত আৱিষ্কৃত হোৱা ব্ৰাহ্মী লিপিত প্ৰাকৃতত ছয়টা শাৰীত লিখা চূণশিলৰ ফলিত পোৱা ভূমিদান লিপিত লিপিৱদ্ধ মহাস্থানগড়ৰ তাৰিখমতে ই খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাৰ৷ <ref>Brochure: Mahasthan – the earliest city-site of Bangladesh, published by the Department of Archaeology, Ministry of Cultural Affairs, Government of the People’s Republic of Bangladesh, 2003</ref><ref>Hossain, Md. Mosharraf, pp. 56–60.</ref> মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যত ই এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ আছিল্ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব অষ্টম শতিকালৈ এই দুৰ্গম অঞ্চলটো ব্যৱহাৰ হৈ আছিল৷<ref name = "Brochure"/> ==ব্যুৎপত্তি== [[File:Buddha sculpture in Mahasthangarh.jpg|right|thumb|বুদ্ধ ভাস্কৰ্য]] “মহাস্থান’’ মানে উৎকৃষ্ট বা পৱিত্ৰতা থকা ঠাই আৰু গড় মানে নিৰ্দিষ্ট পৰিসীমাৰে আৱৰা ঠাই। ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ সংস্কৃত গ্ৰন্থ বল্লালচৰিতত প্ৰথমে মহাস্থানৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল। পৰিস্থিতিগতভাৱে দ্বাদশ–ত্ৰয়োদশ শতিকাত স্থান দিয়া অজ্ঞাত লেখকৰ এখন গ্ৰন্থ “কৰতোয়া মহাত্ম্যতো’’ ইয়াৰ উল্লেখ আছে। একেখন গ্ৰন্থতে একে ঠাইৰ অৰ্থ আৰু দুটা নামো উল্লেখ কৰা হৈছে; পুণ্ড্ৰাক্ষেত্ৰ, পুন্দ্ৰৰ ভূমি, আৰু পুন্দ্ৰাগৰা বা পুন্দ্ৰৰ নগৰ। ১৬৮৫ চনত প্ৰশাসনিক নিৰ্দেশত এই স্থানক মস্তাংগৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল, যিটো সংস্কৃত আৰু পাৰ্চী ভাষাৰ মিশ্ৰণ যাৰ অৰ্থ আছিল, এজন সজ ব্যক্তিৰ দুৰ্গম স্থান। পৰৱৰ্তী আৱিষ্কাৰসমূহে নিশ্চিত কৰিছে যে, পূৰ্বৰ নামটো পুন্দ্ৰনগৰা বা পৌন্দ্ৰবৰ্ধনপুৰা আছিল, আৰু বৰ্তমানৰ মহাস্থানগড় নামটো পিছত উৎপত্তি হৈছিল৷<ref name = "Hossain 2">Hossain, Md. Mosharraf, pp. 16–19</ref> ==ভৌগলিক পৰিচয়== বগুড়া-ৰংপুৰ ঘাইপথত বগুড়াৰ পৰা ১১ কিলোমিটাৰ উত্তৰে (৬.৮ মাইল) পুন্দ্ৰবৰ্ধনৰ প্ৰাচীন ৰাজধানী মহাস্থানগড় (পুন্দ্ৰনগৰ), আৰু ইয়াৰ পৰা এটা উপপথ (দুৰ্গৰ প্ৰাচীৰৰ পূব দিশেৰে দুৰ্গৰ কাষে কাষে ১.৫ কিলোমিটাৰ) জাহাজঘাট আৰু মিউজিয়ামৰ দিশেৰে গৈছে।<ref name="Hossain 1">Hossain, Md. Mosharraf, pp. 14–15.</ref> ঢাকাৰ পৰা বগুড়ালৈ বাছ উপলভ্য আৰু যমুনা নদী পাৰ হৈ বঙ্গবন্ধু যমুনা দলং হৈ যাত্ৰাৰ বাবে চাৰে-চাৰি ঘণ্টা সময় লাগে। বগুড়াৰ পৰা মহাস্থানগড়লৈ বাছৰ ব্যৱস্থা আছে। স্থানীয় চলাচলৰ বাবে ৰিক্সা পোৱা যায়। ঢাকা/ বগুড়াত ভাৰা গাড়ীও পোৱা যায়। বগুড়াত থকাৰ সুব্যৱস্থা আছে।<ref name = "Lonelyplanet">Mc Adam, Marika, ''Bangladesh'', Lonely Planet</ref> ভাড়া গাড়ীৰে যাত্ৰা কৰিলে একেদিনা ঢাকালৈ উভতি যাব পাৰি, যদিহে কোনোবাই নওগাঁও জিলাৰ পাহাৰপুৰত থকা ''সোমাপুৰা মহাবিহাৰ'' আৰু অন্যান্য ঠাই ভ্ৰমণ কৰাৰ পৰিকল্পনা নাৰাখে, বা বিশদ অধ্যয়নত লিপ্ত নহয়। অনুমান কৰা হৈছে যে, এই অঞ্চলত চহৰ নিৰ্মাণৰ বাবে স্থান নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল কাৰণ ই বাংলাদেশৰ অন্যতম উচ্চভূমি অঞ্চল। এই অঞ্চলৰ ভূমি সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা প্ৰায় ৩৬ মিটাৰ (১১৮ ফুট) উচ্চতাত থকাৰ বিপৰীতে বাংলাদেশৰ ৰাজধানী ঢাকা সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা প্ৰায় ৬ মিটাৰ (২০ ফুট) উচ্চতাত অৱস্থিত। এই ঠাইখন বাচি লোৱাৰ আন এটা কাৰণ আছিল কাৰাতোৱাৰ অৱস্থান আৰু আকাৰ, যিটো শেহতীয়াকৈ ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ তুলনাত গংগাতকৈ তিনিগুণ বহল আছিল।<ref name=wondermondo>{{cite web |url=http://www.wondermondo.com/Countries/As/Bangladesh/Rajshahi/Mahasthangarh.htm |title=Mahasthangarh |publisher=Wondermondo |access-date=2023-11-09 |archivedate=2018-06-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180629050420/http://www.wondermondo.com/Countries/As/Bangladesh/Rajshahi/Mahasthangarh.htm |deadurl=yes }}</ref> বৃহৎ পৰিমাণৰ জলজ অঞ্চলৰ ভিতৰত অলপ ওখ ''বাৰিন্দ ট্ৰেক্ট'' (বৰ্তমান বাংলাদেশৰ ৰাজশাহী অঞ্চল)ৰ<ref name="ব">{{cite book | title=আকাডেমী বিদ্যাৰ্থী বাংলা অভিধান | publisher=পশ্চিমবংগ বাংলা একাডেমী | year=২০১০ | pages=৫৬৯ | isbn=81-86908-96-X}}</ref> ৰঙা মাটিত মহাস্থানগড় নগৰ অৱস্থিত। চাৰিওফালৰ অঞ্চলৰ পৰা ১৫ৰ পৰা ২৫ মিটাৰ উচ্চতাই ইয়াক তুলনামূলকভাৱে বানপানীমুক্ত ভৌগলিক ঠাই হিচাপে চিহ্ণিত কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Chowdhury |first=Sifatul Quader |year=2012 |chapter=Mahasthangarh, Physical Setup |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Mahasthangarh,_Physical_Setup |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]}}</ref> ==উদ্ধাৰ== [[File:মহাস্থানগড় (34).jpg|thumb|বিহংগম দৃষ্টিৰে মহাস্থানগড়]] মহাস্থানগড়ৰ ধ্বংসাৱশেষ আৱিষ্কাৰ আৰু চিনাক্তকৰণত কেইবাজনো ব্যক্তিয়ে অৰিহণা যোগাইছিল। ১৮০৮ চনত ফ্ৰান্সিছ ''বুকানান হেমিল্টনে'' প্ৰথমে মহাস্থানগড়ৰ স্থান নিৰ্ণয় কৰি ভ্ৰমণ কৰে, তাৰ পিছত ''চি.জে.অ’ডনেল'', ''ই.ভি.ৱেষ্টমেকট'' আৰু ''বেভেৰিজে'' এই স্থানলৈ গৈছিল। ''আলেকজেণ্ডাৰ কানিংহামে'' প্ৰথমে এই স্থানক পুন্দ্ৰবৰ্ধনৰ ৰাজধানী বুলি চিনাক্ত কৰিছিল। ১৮৭৯ চনত তেওঁ এই স্থান ভ্ৰমণ কৰে।<ref name = "Hossain 2"/> ২০০৪ চনৰ ১৯ এপ্ৰিলত “দ্য ডেইলী ষ্টাৰে’’ প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি স্থানীয় লোকে সেই ঠাইৰ পৰা ইটা আৰু মূল্যৱান সামগ্ৰী লুটপাত কৰি নি আছে। চৰকাৰী নিয়মক আওকাণ কৰি তেওঁলোকে সেই স্থানত বাসগৃহও নিৰ্মাণ কৰিছে৷<ref>{{Cite news |last=Ali |first=Anwar |last2=Rahman |first2=Hasibur |title=Plunderers destroy Mahasthan Garh |url=http://archive.thedailystar.net/2004/04/19/d4041901044.htm |access-date=2021-04-18 |work=The Daily Star |archivedate=2021-04-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210418111355/http://archive.thedailystar.net/2004/04/19/d4041901044.htm |deadurl=yes }}</ref> ==দুৰ্গ== [[File:মহাস্থানগড় (11).jpg|thumb|মহাস্থানগড়ৰৰ প্ৰৱেশ পথ]] [[File:Narapatir Dhap, Vasu Bihar.jpg|thumb|নৰপতিৰ ঢাপ (বসু বিহাৰ)]] প্ৰাচীন চহৰখনৰ কেন্দ্ৰবিন্দুত অৱস্থিত দুৰ্গটোৰ পৰিকল্পনা আছিল আয়তাকাৰ, ই উত্তৰৰ পৰা দক্ষিণলৈ প্ৰায় ১.৫২৩ কিলোমিটাৰ (০.৯৪৬ মাইল) দীঘল, আৰু পূৱৰ পৰা পশ্চিমলৈ ১.৩৭১ কিলোমিটাৰ (০.৮৫২ মাইল); ইয়াৰ চাৰিওকাষে ওখ আৰু বহল বহল প্ৰাচীৰ আছিল। দুৰ্গৰ মাটিৰ আয়তন প্ৰায় ১৮৫ হেক্টৰ।<ref name=wondermondo/> এসময়ত শক্তিশালী কিন্তু বৰ্তমান সৰু হৈ পৰা কৰতোৱা নৈ ইয়াৰ পূব দিশেৰে বৈ গৈছে।<ref name="Brochure"/> ১৯২০ চনত খনন আৰম্ভ হোৱাৰ সময়ত দুৰ্গৰ ভিতৰৰ অংশ চাৰিওফালৰ অঞ্চলতকৈ ৪ মিটাৰতকৈও অধিক ওখ আছিল আৰু ইয়াত কেইবাটাও টিলাসদৃশ মাটিৰ ঢিপ আছিল। প্ৰাচীৰটো দেখাত জংঘলেৰে আবৃত বোকাময় প্ৰাচীৰ যেন লাগিছিল আৰু কেবাঠাইতো প্ৰাচীৰসমূহ বলপূৰ্বক খোলা আছিল। এই প্ৰাচীৰখন চাৰিওফালৰ অঞ্চলতকৈ ১১–১৩ মিটাৰ (৩৬–৪৩ ফুট) ওখ আছিল। ইয়াৰ দক্ষিণ-পূব কোণত এটা ''মাজাৰ'' (পৱিত্ৰ সমাধি) আছিল। পৰৱৰ্তীসময়ৰ এটা মছজিদো(১৭১৮–১৯ চনত নিৰ্মিত) তাত আছিল।<ref name="Hossain 2"/> বৰ্তমান দুৰ্গসমূহৰ ভিতৰত কেইবাটাও টিলা আৰু গাঁথনিগত অৱশিষ্ট আছে। ইয়াৰে কেইটামান মন কৰিবলগীয়া হ’ল: জিয়াত কুণ্ডা (যিটোৰ কিংবদন্তি অনুসৰি জীৱনীদায়ক শক্তি আছে), মানকালিৰ ধাপ (মানকালীৰ বাবে পৱিত্ৰ স্থান), পৰশুৰামৰ বাসগৃহ (পৰশুৰাম নামৰ ৰজাৰ ৰাজপ্ৰসাদ), বৈৰাগীৰ ভিটা (এগৰাকী মহিলা সন্যাসী), খোদাৰ পাত্থৰ ভিটা (ঈশ্বৰে প্ৰদান কৰা শিলৰ ঠাই), আৰু মুনীৰ ঘোন (এটা দুৰ্গ)। বিভিন্ন স্থানত কিছুমান দুৱাৰ আছে: উত্তৰ-পূব কোণত কটা দুৱাৰ (উত্তৰত), দোৰাব শ্বাহ টোৰণ (পূবে), বুৰীৰ ফাটক (দক্ষিণত), আৰু তামৰা দৰৱাজা (পশ্চিমে)<ref name="Brochure"/> জাহাজঘাটলৈ নামি যোৱা উৰণীয়া চিৰি (পিছৰ সংযোজন) আছে। জাহাজঘাটৰ অলপ ওপৰেৰে আৰু কৰতোৱাৰ পাৰত ''গোবিন্দ ভিটা'' (গোবিন্দৰ উৎসৰ্গিত মন্দিৰ) অৱস্থিত। ইয়াৰ সম্মুখত ছাইট মিউজিয়াম, য’ত কিছুমান প্ৰতিনিধিত্বমূলক তথ্য প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছে। ইয়াৰ কাষতে এটা জিৰণি ঘৰ।​ ==দূৰ্গ অঞ্চলত আৱিষ্কৃত স্থান== * গোকুল মেধ, বগুড়া, দুৰ্গম অঞ্চলৰ উপৰিও ৯ কিলোমিটাৰ ব্যাসাৰ্ধৰ এলেকা এটাত প্ৰায় এশটা টিলা বিস্তৃত হৈ আছে। ===খনন কৰা টিলা:<ref name = "Brochure"/>=== *দুৰ্গৰ উত্তৰ-পূব কোণৰ ওচৰৰ মন্দিৰ গোৱিন্দ ভিটা *খুলনাৰ ঢাপ, দুৰ্গৰ পৰা ১ কিলোমিটাৰ উত্তৰত থকা এটা মন্দিৰ *খুলনাৰ ঢাপৰ পৰা ৪০০ মিটাৰ দক্ষিণে থকা মংগলকোট মন্দিৰ *গোদাইবাৰী ঢাপ, খুলনাৰ ঢাপৰ পৰা ১ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে থকা এটা মন্দিৰ *দুৰ্গৰ পৰা ৪ কিলোমিটাৰ উত্তৰ-পশ্চিমে থকা এটা মঠ তোতাৰাম পণ্ডিতৰ ঢাপ *নৰপতিৰ ঢাপ (বসু বিহাৰ), তোতাৰাম পণ্ডিতৰ ঢাপৰ পৰা ১ কিলোমিটাৰ উত্তৰ-পশ্চিমে থকা এটা মঠৰ দল (হিয়েউন ছাংয়ে) উল্লেখ কৰা পো-ছি-পো বিহাৰ আছিল বুলি কোৱা হয়) *গকুল মেধ (লখিন্দৰৰ থকা ঘৰ), দুৰ্গৰ পৰা ৩ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে থকা এটা মন্দিৰ *গকুল মেধৰ পৰা ২ কিলোমিটাৰ দক্ষিণ-পূবে থকা এটা মন্দিৰ শ্বকন্দৰ ঢাপ ===খনন নকৰা প্ৰধান টিলা:<ref name = "Brochure"/>=== {{div col|2}} *শিলাদেবীৰ ঘাট *চুনোৰু দিঘী ঢাপ *কৈবলকি ঢাপ *জুৰাইন্টালা *পৰশুৰামৰ শোভাৱতী *বলাই ঢাপ *প্ৰাচীৰ ঢিপ *কাঞ্চিৰ হৰি ঢিপ *লোহোনাৰ ঢাপ *খুজাৰ ঢাপ *দোচতিনা ঢাপ *ধোনিকৰ ঢাপ *মণ্ডিৰিৰ ডৰগাহ *বিষমৰ্দনা ঢাপ *মালিনাৰ ঢাপ *মালপুকুৰিয়া ঢাপ *যোগীৰ ঢাপ *পদ্মাৱতীৰ ঢাপ *কানাই ঢাপ *দুলু মাঝিৰ ভিঠা *পদ্মা দেৱীৰ ভিঠা *ৰাস্তালা ঢাপ *শশীতলা ঢাপ *ধানবন্দৰ ঢাপ *চাঁদৰ ঢাপ *সিন্দিনাথ ঢাপ *শালীবহন ৰাজাৰ কছাৰীবাৰী ঢিপ *কাচেৰ এঞ্জিনা *মংগোলনাথেৰ ঢাপ *ছৌতোটেংৰা/ বাবৰ ঢাপ/ কেথাৰ ঢাপ {{div col end}} ==তথ্য সূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] 6bi3cd5pphkvz938rj54ollbvcmjke8 0 100130 645556 644863 2026-10-16T14:52:09Z Kandarpajit Kallol 6257 removed [[Category:ভাষা]]; added [[Category:নিৰ্মিত ভাষা]] using [[WP:HC|HotCat]] 645556 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}} {{Infobox language | name = Toki Pona | nativename = ''toki pona'' | pronunciation = {{IPA-all|ˈtoki ˈpona|}} | familycolor = constructed languages | family = [[Constructed language]], combining elements of the subgenres [[personal language]] and [[philosophical language]] | creator = Sonja Lang | created = 2001 | speakers = 500 ~ 5000 | date = 2021 | ref = <ref>{{Cite web |url=https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2021/2021-043_tok.pdf |title=Request for New Language Code Element in ISO 639-3 |access-date=2023-11-16 |archive-date=2023-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230706140833/https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2021/2021-043_tok.pdf |url-status=live }}</ref> | setting = Testing principles of [[minimalism]], the [[Linguistic relativity|Sapir–Whorf hypothesis]] and [[pidgin]]s | posteriori = [[A posteriori language]], with elements of English, [[Tok Pisin]], [[Finnish language|Finnish]], [[Georgian language|Georgian]], [[Dutch language|Dutch]], [[Acadian French]], [[Esperanto]], [[Serbo-Croatian]] and [[Chinese language|Chinese]] | script = [[Latin script]]; ''sitelen pona'' ([[Logogram|logographic]]); ''sitelen sitelen'' (logographic with an [[alphasyllabary]] for foreign words); and numerous other community-made scripts | sign = ''luka pona'', ''toki pona luka'' | iso3 = tok | ietf = tok | image = toki pona.svg | imagescale = 0.6 | imagecaption = The words {{lang|tok|toki pona}} written in {{lang|tok|[[sitelen pona]]}} | glotto = toki1239 }} '''টোকি পোনা''' হৈছে এটা দাৰ্শনিক কলাত্মক নিৰ্মিত ভাষা, যিটো কম শব্দভাণ্ডাৰ, সৰলতা আৰু সহজলভ্যতাৰ বাবে জনাজাত। ইয়াক কানাডাৰ টৰণ্টোৰ ভাষাবিদ আৰু অনুবাদক '''ছ'ঞ্জা এলিন কিছা লেঙ'''-এ সৃষ্টি কৰিছিল। <ref name="Atlantic">{{Cite news |last=Morin |first=Roc |date=2015-07-15 |title=How to Say (Almost) Everything in a Hundred-Word Language |work=[[The Atlantic]] |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2015/07/toki-pona-smallest-language/398363/ |access-date=2019-08-01 |archive-date=2022-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220712222757/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2015/07/toki-pona-smallest-language/398363/ |url-status=live }}</ref> এই ভাষাটো সকলো সংস্কৃতিৰেই পৰিচিত বা প্ৰায় একেধৰণৰ কিছুমান সহজ ধাৰণা আৰু প্ৰতীকৰ ওপৰত আধাৰিত। টোকি পোনা সংখ্যালঘু ভাষা। ইয়াত মাত্ৰ ১১৮টা শব্দ আছিল। ২০০১ চনৰ গ্ৰীষ্মকালত [[ইণ্টাৰনেট|ইণ্টাৰনেটত]] প্ৰথম প্ৰকাশ পাইছিল৷ {{sfn|Lang|2014|p=134}} এই ভাষাৰ প্ৰথম খচৰাসমূহ ২০০১ চনত অনলাইনত প্ৰকাশ কৰা হয়, আনহাতে সম্পূৰ্ণ প্ৰপত্ৰখন ২০১৪ চনত টোকি পোনা: দা লেংগুৱেজ অৱ গুড নামৰ কিতাপখনত প্ৰকাশ কৰা হয়। লেঙে ২০২১ চনৰ জুলাই মাহত সম্প্ৰদায়ৰ ব্যৱহাৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি এখন পৰিপূৰক অভিধানো মুকলি কৰে। বৰ্তমান এই ভাষাত আছে মাত্ৰ ১৩৭ টা শব্দ। শব্দৰ সলনি ইংগিতক মনত ৰাখিয়েই সৃষ্টি কৰা হৈছে, অৰ্থাৎ ইয়াৰ ৰূপ যিমান পাৰি কম জটিল কৰি তোলা হৈছে। এই ভাষাত মাত্ৰ ১৪টা ভাষাৰ ধ্বনি আৰু ১১টা বৰ্ণ আছে। ইয়াক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সহায়ক ভাষা হিচাপে সৃষ্টি কৰা হোৱা নাছিল, বৰঞ্চ এই ভাষা তাও দৰ্শনৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত। এই ভাষা শিকি অহাসকলে অতি সোনকালে সহজ শব্দৰে ইংগিত প্ৰকাশ কৰাৰ [[কলা]] শিকে।{{sfn|Lang|2014|p=10}} ইয়াৰ শব্দসমূহ ভাষাৰ পটভূমিত উচ্চাৰণ কৰাটো সহজ, যাৰ ফলত ই বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ লোকসকলৰ বাবে এক প্ৰকাৰৰ দলং হিচাপে কাম কৰিব পাৰে। কিন্তু আন্তৰ্জাতিক সহায়ক ভাষা হিচাপে ইয়াৰ সৃষ্টি হোৱা নাছিল। ছাপিৰ-হৰ্ফৰ অনুমান অনুসৰি আংশিকভাৱে তাওবাদী দৰ্শনৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত এই ভাষাটো ব্যৱহাৰকাৰীসকলক মৌলিক কথাবোৰত মনোনিৱেশ কৰাত সহায় কৰিবলৈ আৰু ইতিবাচক চিন্তাধাৰাক প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হৈছে। এই ভাষা অধ্যয়ন কৰি থকা মানুহৰ সংখ্যা প্ৰায় ৫ হাজাৰ জন যদিও বৰ্তমানলৈকে এই ভাষা ভালদৰে জনা মানুহৰ সংখ্যা এশৰ বেছি নহয়। [[image:Toki_pona.svg|thumb|198x198px|টোকি পোনা ভাষাৰ এটা চিহ্ন।]] ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল, '''হয়, ই শুদ্ধ'''৷ == টোকি পোনা–অসমীয়া শব্দকোষ == টোকি পোনা ভাষাৰ মূল শব্দকোষত ১২০টা শব্দ আৰু ''nimi ku suli''ত অতিৰিক্ত ১৭টা শব্দ আছে। === মূল ১২০টা শব্দ (nimi pu) === {| class="wikitable sortable" ! টোকি পোনা শব্দ ! অসমীয়া অৰ্থ |- | a | আহ!, অ’! আৱেগ প্ৰকাশ কৰা শব্দ |- | akesi | সৰীসৃপ, উভচৰ প্ৰাণী |- | ala | নহয়, নাই, একো নাই, শূন্য |- | alasa | চিকাৰ কৰা, বিচৰা, সন্ধান কৰা, সংগ্ৰহ কৰা |- | ale | সকলো, সমগ্ৰতা, বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ড; ১০০ |- | anpa | তল, তলত, নিম্ন, নম্ৰ, অধীনস্থ |- | ante | বেলেগ, পৃথক, সলনি কৰা |- | anu | অথবা, বা, নে |- | awen | থকা, ৰৈ থকা, অপেক্ষা কৰা, স্থায়ী, সুৰক্ষিত |- | e | ক্ৰিয়াৰ কৰ্ম চিহ্নিত কৰা ব্যাকৰণগত শব্দ |- | en | একাধিক কৰ্তা সংযোগ কৰা ব্যাকৰণগত শব্দ |- | esun | বজাৰ, দোকান, বাণিজ্য, কিনা-বেচা |- | ijo | বস্তু, বিষয়, কিবা এটা |- | ike | বেয়া, অপ্ৰীতিকৰ, অসুবিধাজনক |- | ilo | সঁজুলি, যন্ত্ৰ, উপকৰণ |- | insa | ভিতৰ, মাজভাগ, পেট, কেন্দ্ৰ |- | jaki | লেতেৰা, অপৰিষ্কাৰ, ঘিণলগা |- | jan | মানুহ, ব্যক্তি, কোনোবা |- | jelo | হালধীয়া |- | jo | থকা, ধাৰণ কৰা, অধিকাৰ কৰা |- | kala | মাছ, জলজ প্ৰাণী |- | kalama | শব্দ, ধ্বনি; শব্দ কৰা |- | kama | অহা, উপস্থিত হোৱা, হোৱা, ঘটিবলৈ ধৰা |- | kasi | উদ্ভিদ, গছ-গছনি, বনৌষধি, পাত |- | ken | পৰা, সম্ভৱ হোৱা, অনুমতি থকা |- | kepeken | ব্যৱহাৰ কৰা, সহায়ত, দ্বাৰা |- | kili | ফল, পাচলি, খাব পৰা উদ্ভিদৰ অংশ |- | kiwen | শিল, কঠিন পদাৰ্থ, ধাতু |- | ko | গুড়ি, পেষ্ট, কাদা, অৰ্ধ-গোটা পদাৰ্থ |- | kon | বায়ু, গেছ, উশাহ, আত্মা |- | kule | ৰং, ৰঙীন, ৰং কৰা |- | kulupu | গোট, দল, সমাজ, সম্প্ৰদায় |- | kute | শুনা, কাণ, মন দি শুনা |- | la | প্ৰসংগ বা চৰ্ত চিহ্নিত কৰা ব্যাকৰণগত শব্দ |- | lape | শোৱা, টোপনি যোৱা, জিৰণি লোৱা |- | laso | নীলা, সেউজীয়া |- | lawa | মূৰ, নেতা; নেতৃত্ব দিয়া, নিয়ন্ত্ৰণ কৰা |- | len | কাপোৰ, বস্ত্ৰ, আৱৰণ |- | lete | ঠাণ্ডা, শীতল, কেঁচা বা ৰন্ধা নোহোৱা |- | li | কৰ্তাৰ পিছত বিধেয় বা ক্ৰিয়া আৰম্ভ কৰা ব্যাকৰণগত শব্দ |- | lili | সৰু, অলপ, কম, ক্ষুদ্ৰ |- | linja | সূতা, ৰছী, চুলি, দীঘল নমনীয় বস্তু |- | lipu | কাগজ, কিতাপ, নথি, পাতল বা সমতল বস্তু |- | loje | ৰঙা |- | lon | থকা, উপস্থিত, বাস্তৱ, কোনো ঠাইত |- | luka | হাত, বাহু; পাঁচ |- | lukin | দেখা, চোৱা, দৃষ্টি, চকুৰে পৰীক্ষা কৰা |- | lupa | ফুটা, গাঁত, দুৱাৰ, খিৰিকী |- | ma | মাটি, ভূমি, দেশ, অঞ্চল, পৃথিৱী |- | mama | মা, দেউতা, পিতৃ-মাতৃ, পূৰ্বপুৰুষ, সৃষ্টিকৰ্তা |- | mani | ধন, টকা, সম্পত্তি |- | meli | মহিলা, নাৰী, ছোৱালী |- | mi | মই, আমি |- | mije | পুৰুষ, মতা ব্যক্তি |- | moku | খাদ্য, খোৱা, পান কৰা, গ্ৰহণ কৰা |- | moli | মৃত্যু, মৰা, মৃত, হত্যা কৰা |- | musi | খেলা, ধেমালি, আনন্দ, মনোৰঞ্জন, কলা |- | mute | বহু, বহুত, অধিক, অসংখ্য |- | nanpa | সংখ্যা, নম্বৰ, ক্ৰম |- | nasa | অদ্ভুত, অস্বাভাৱিক, নিচাগ্ৰস্ত |- | nasin | ৰাস্তা, পথ, পদ্ধতি, ধৰণ, নিয়ম |- | nena | পাহাৰ, উখহি থকা অংশ, গুটি, নাক |- | ni | এইটো, সেইটো; এই, সেই |- | nimi | শব্দ, নাম |- | noka | ভৰি, ঠেং, তলৰ অংশ |- | o | সম্বোধন, আদেশ, অনুৰোধ বা আহ্বান প্ৰকাশ কৰা শব্দ |- | olin | প্ৰেম, মৰম, ভালপোৱা |- | ona | সি, তাই, তেওঁ, সেই ব্যক্তি বা বস্তু |- | open | খোলা, আৰম্ভ কৰা |- | pakala | ভঙা, নষ্ট, ক্ষতিগ্ৰস্ত, ভুল |- | pali | কাম, কাৰ্য; সৃষ্টি বা নিৰ্মাণ কৰা |- | palisa | লাঠি, মাৰি, দীঘল কঠিন বস্তু |- | pana | দিয়া, প্ৰদান কৰা, পঠোৱা |- | pi | পিছৰ শব্দবোৰক এটা গোট হিচাপে সংযোগ কৰা ব্যাকৰণগত শব্দ |- | pilin | অনুভূতি, মনৰ অৱস্থা, অনুভৱ কৰা |- | pimeja | ক’লা, আন্ধাৰ, ছাঁ |- | pini | শেষ, সমাপ্ত, অতীত; শেষ কৰা |- | pipi | পোক-পৰুৱা, পতংগ |- | poka | কাষ, কাষত, ওচৰত |- | poki | পাত্ৰ, বাকচ, বটল, বেগ |- | pona | ভাল, সুন্দৰ, উপযোগী, সৰল |- | pu | টোকি পোনাৰ মূল প্ৰামাণিক কিতাপখনৰ সৈতে সম্পৰ্কিত |- | sama | একে, সমান, সদৃশ, দৰে |- | seli | জুই, তাপ, গৰম; ৰন্ধন কৰা |- | selo | ছাল, বাকলি, বাহিৰৰ আৱৰণ |- | sewi | ওপৰৰ ফাল, উচ্চ স্থান, আকাশ, পৱিত্ৰ |- | sijelo | শৰীৰ, দেহ, শাৰীৰিক অৱস্থা |- | sike | বৃত্ত, গোলক, চকা, বল, চক্ৰ, বছৰ |- | sin | নতুন, সতেজ, পুনৰ হোৱা |- | sina | তুমি, তোমালোক |- | sinpin | সন্মুখৰ ফাল, মুখ, দেৱাল |- | sitelen | ছবি, চিত্ৰ, লিখনি, লিপি; অংকন কৰা |- | sona | জনা, জ্ঞান, বুজা, শিকি জনা |- | soweli | জন্তু, পশু, স্থলচৰ জন্তু |- | suli | ডাঙৰ, বৃহৎ, ওখ, গুৰুত্বপূৰ্ণ |- | suno | সূৰ্য, পোহৰ, উজ্জ্বলতা |- | supa | মেজ, চকী, বিছনা, সমতল ঠাই |- | suwi | মিঠা, মৰমলগা, মনোমোহা |- | tan | পৰা, কাৰণে, উৎস, কাৰণ |- | taso | কিন্তু, কেৱল, মাথোঁ |- | tawa | যোৱা, অভিমুখে, ফালে, গতি কৰা |- | telo | পানী, জুলীয়া পদাৰ্থ, তৰল |- | tenpo | সময়, কাল, মুহূৰ্ত, সময়ছোৱা |- | toki | কথা, ভাষা, যোগাযোগ; কথা কোৱা |- | tomo | ঘৰ, কোঠা, ভৱন, আবাস |- | tu | দুই, দুটা; দুভাগ কৰা |- | unpa | যৌন সম্পৰ্ক, যৌন কাৰ্য |- | uta | মুখ, ওঁঠ, মুখগহ্বৰ |- | utala | যুঁজ, সংঘাত, প্ৰতিযোগিতা |- | walo | বগা, শেঁতা, পাতল ৰঙৰ |- | wan | এক, এটা, একক; একত্ৰিত কৰা |- | waso | চৰাই, পাখি থকা প্ৰাণী |- | wawa | শক্তি, বল, শক্তিশালী, তীব্ৰ |- | weka | আঁতৰত, অনুপস্থিত, আঁতৰোৱা |- | wile | বিচৰা, ইচ্ছা কৰা, প্ৰয়োজন হোৱা |} === অতিৰিক্ত ১৭টা শব্দ (nimi ku suli) === {| class="wikitable sortable" ! টোকি পোনা শব্দ ! অসমীয়া অৰ্থ |- | epiku | অসাধাৰণ, দৰ্শনীয়, মহৎ |- | jasima | প্ৰতিফলন, প্ৰতিবিম্ব; প্ৰতিফলিত কৰা, বিপৰীত হোৱা |- | kijetesantakalu | ৰেকুন বা মুস্তেলিড পৰিয়ালৰ জন্তু |- | kin | ও, লগতে, সঁচাকৈয়ে; গুৰুত্ব আৰোপ কৰা |- | kipisi | কটা, ভাগ কৰা, টুকুৰা কৰা |- | kokosila | টোকি পোনা কোৱা পৰিৱেশত আন ভাষাত কথা কোৱা |- | ku | Sonja Lang-ৰ ''Toki Pona Dictionary'' কিতাপখনৰ সৈতে সম্পৰ্কিত |- | lanpan | লোৱা, গ্ৰহণ কৰা, কাঢ়ি লোৱা |- | leko | ঘনক, বৰ্গাকাৰ বস্তু, চিৰি |- | meso | মধ্যম, মাজৰ অৱস্থা; সম্পূৰ্ণ এটা বা আনটো নোহোৱা |- | misikeke | ঔষধ, চিকিৎসাৰ সামগ্ৰী |- | monsuta | ভয়, ভয়ংকৰ বস্তু, দানৱ |- | n | উম্…, হুম্…; চিন্তা কৰি থকাৰ সময়ৰ শব্দ |- | namako | মছলা, অতিৰিক্ত বস্তু, সংযোজন |- | oko | চকু, দৃষ্টি |- | soko | ভেঁকুৰ, কাঠফুলা |- | tonsi | নন-বাইনাৰী বা লিংগ-বৈচিত্ৰ্যসম্পন্ন ব্যক্তি |} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{InterWiki|code=tok}} [[শ্ৰেণী:নিৰ্মিত ভাষা]] 0w5nebg9efvxpe3zkr2vtobh9hekyuk 0 100214 645783 619119 2026-10-17T09:56:22Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645783 wikitext text/x-wiki [[File:Most popular edition of Wikipedia by country.svg|thumb|upright=2|alt=দেশ অনুসৰি ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণৰ মানচিত্ৰ|২০২২ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহ অনুসৰি দেশভেদে ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণ। ধূসৰ ৰঙেৰে দেখুওৱা দেশসমূহত সাধাৰণতে সেই দেশৰ স্থানীয় ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াই সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে।]] [[ৱিকিপিডিয়া]] হৈছে স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ এটা সম্প্ৰদায়ৰ দ্বাৰা সম্পাদিত আৰু পৰিচালিত এক বিনামূলীয়া, বহুভাষিক, [[ৱিকি]]-ভিত্তিক মুক্ত উৎসৰ অনলাইন [[বিশ্বকোষ]]। ২০০১ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত ই [[ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়া|ইংৰাজী ভাষাৰ বিশ্বকোষ]] হিচাপে আৰম্ভ হৈছিল। একেটা বছৰতে আন ভাষাৰ সংস্কৰণসমূহৰো সৃষ্টি হয়। [[জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া|জাৰ্মান]] আৰু [[কাটালান ৱিকিপিডিয়া|কাটালান ৱিকিপিডিয়া]] ১৬ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite mailing list|title=[Wikipedia-l] Alternative language wikipedias|url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|date=16 March 2001|mailinglist=Wikipedia-L|last=Wales|first=Jimmy|author-link=Jimmy Wales|archive-url=https://web.archive.org/web/20140620120728/https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|archive-date=20 June 2014|access-date=21 December 2020}}</ref> [[ফৰাচী]] ৱিকিপিডিয়া ২৩ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite web|last=Noisette|first=Thierry|date=24 September 2010|title=Wikipédia en français dépasse le million d'articles|trans-title=French Wikipedia exceeds one million articles|url=https://www.zdnet.fr/blogs/l-esprit-libre/wikipedia-en-francais-depasse-le-million-d-articles-39754828.htm|website=ZDNet France|publisher=Red Ventures|language=fr|access-date=21 December 2020}}</ref> আৰু ছুইডিছ ৱিকিপিডিয়া ২৩ মে'ত সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=History of HomePage|url=https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-url=https://web.archive.org/web/20010608192645/https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-date=8 June 2001|access-date=21 December 2020}}</ref> {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}} অনুসৰি, ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ মুঠ {{NUMBEROF|languages|Wikipedia}}টা ভাষা সংস্কৰণত সৃষ্টি কৰা হৈছে। ইয়াৰে [[#সক্ৰিয় ৱিকিপিডিয়া|{{NUMBEROF|active|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বৰ্তমান সক্ৰিয়]] আৰু [[#বন্ধ আৰু কেৱল পঠনযোগ্য ৱিকিপিডিয়া|{{NUMBEROF|closed|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বন্ধ হৈ আছে]]।<ref>{{Cite web|title=Wikipedia statistics/meta.tab|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Data:Wikipedia_statistics/meta.tab|website=Wikimedia Commons|access-date=17 October 2026}}</ref> মেটা-ৱিকিৰ ভাষা সমিতিয়ে নতুন [[ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেশ্যন|ৱিকিমিডিয়া]] বিষয়বস্তু প্ৰকল্প সৃষ্টি কৰাৰ নীতি পৰিচালনা কৰে। নতুন ভাষাৰ প্ৰকল্পৰ যোগ্যতা নিৰ্ধাৰণৰ ক্ষেত্ৰত ভাষাটোৰ বৈধ ISO 639 ক'ড থকা, আন ভাষাৰ পৰা যথেষ্ট পৃথক হোৱা আৰু সেই ভাষাত সাৱলীলভাৱে কথা কোৱা পৰ্যাপ্তসংখ্যক ব্যৱহাৰকাৰী থকাৰ দৰে চৰ্ত বিবেচনা কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Language proposal policy|url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Language_proposal_policy|website=Meta-Wiki|language=en|access-date=17 October 2026}}</ref> ==ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা== {{div col|2}} # [[ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়া|'''ইংৰাজী''']] # [[চেবুআন' ৱিকিপিডিয়া|চেবুআন']] # [[জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া|জাৰ্মান]] # [[ফৰাছী ৱিকিপিডিয়া|ফৰাছী]] # [[চুইডীয় ৱিকিপিডিয়া|চুইডীয়]] # [[ওলন্দাজ ৱিকিপিডিয়া|ওলন্দাজ]] # [[ৰুছ ৱিকিপিডিয়া|ৰুছ]] # [[আৰবী ৱিকিপিডিয়া|আৰবী]] # [[চীনা ৱিকিপিডিয়া|চীনা]] # [[মিচৰীয় আৰবী ৱিকিপিডিয়া|মিচৰীয় আৰবী]] # [[ইটালীয় ৱিকিপিডিয়া|ইটালীয়]] # [[জাপানী ৱিকিপিডিয়া|জাপানী]] # [[ফাৰ্চী ৱিকিপিডিয়া|ফাৰ্চী]] # [[প'লিছ ৱিকিপিডিয়া|প'লিছ]] # [[পৰ্তুগীজ ৱিকিপিডিয়া|পৰ্তুগীজ]] # [[স্পেনীয় ৱিকিপিডিয়া|স্পেনীয়]] # [[ইউক্ৰেনীয় ৱিকিপিডিয়া|ইউক্ৰেনীয়]] # [[ভিয়েটনামী ৱিকিপিডিয়া|ভিয়েটনামী]] # [[ৱাৰায় ৱিকিপিডিয়া|ৱাৰায়]] # [[আফ্ৰিকান্স ৱিকিপিডিয়া|আফ্ৰিকান্স]] # [[আলবেনীয় ৱিকিপিডিয়া|আলবেনীয়]] # [[আৰ্মেনীয় ৱিকিপিডিয়া|আৰ্মেনীয়]] # [[এষ্ট’নিয় ৱিকিপিডিয়া|এষ্ট’নিয়]] # [[আজাৰবাইজানী ৱিকিপিডিয়া|আজাৰবাইজানী]] # [[বাস্ক ৱিকিপিডিয়া|বাস্ক]] # [[বেলাৰুচীয় ৱিকিপিডিয়া|বেলাৰুচীয়]] # [[বঙালী ৱিকিপিডিয়া|'''বাংলা''']] # [[বুলগেৰীয় ৱিকিপিডিয়া|বুলগেৰীয়]] # [[মান ৱিকিপিডিয়া|মান]] # [[কেণ্টনি ৱিকিপিডিয়া|কেণ্টনি]] # [[কাটালান ৱিকিপিডিয়া|কাটালান]] # [[ক্ৰ'ৱেচীয় ৱিকিপিডিয়া|ক্ৰ'ৱেচীয়]] # [[চেক ৱিকিপিডিয়া|চেক]] # [[ডেনিছ ৱিকিপিডিয়া|ডেনিছ]] # [[এস্পেৰান্তো ৱিকিপিডিয়া|এস্পেৰান্তো]] # [[এষ্ট’নিয় ৱিকিপিডিয়া|এষ্ট’নিয়]] # [[ফিনিছীয় ৱিকিপিডিয়া|ফিনিছীয়]] # [[গেলিচিয় ৱিকিপিডিয়া|গেলিচিয়]] # [[জৰ্জিয় ৱিকিপিডিয়া|জৰ্জিয়]] # [[গ্ৰীক ৱিকিপিডিয়া|গ্ৰীক]] # [[হিব্ৰু ৱিকিপিডিয়া|হিব্ৰু]] # [[হিন্দী ৱিকিপিডিয়া|'''হিন্দী''']] # [[হাঙ্গেৰীয় ৱিকিপিডিয়া|হাঙ্গেৰীয়]] # [[ইণ্ডোনেচীয় ৱিকিপিডিয়া|ইণ্ডোনেচীয়]] # [[কাজাখ ৱিকিপিডিয়া|কাজাখ]] # [[কোৰীয় ৱিকিপিডিয়া|কোৰীয়]] # [[লেডিন ৱিকিপিডিয়া|লেডিন]] # [[লেটিন ৱিকিপিডিয়া|লেটিন]] # [[লাটভিয় ৱিকিপিডিয়া|লাত্ভীয়]] # [[মেচিডনীয় ৱিকিপিডিয়া|মেচিডনীয়]] # [[নৰৱেজীয় ৱিকিপিডিয়া|নৰৱেজীয়]] # [[নৰৱেজীয় (নিনৰ্স্ক) ৱিকিপিডিয়া|নৰৱেজীয় (নিনৰ্স্ক)]] # [[ৰোমানীয় ৱিকিপিডিয়া|ৰোমানীয়]] # [[চাৰ্বীয় ৱিকিপিডিয়া|চাৰ্বীয়]] # [[চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচীয় ৱিকিপিডিয়া|চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচীয়]] # [[সৰল ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়া|সৰল ইংৰাজী]] # [[স্লোভাক ৱিকিপিডিয়া|স্লোভাক]] # [[শ্ল’ভেনিয় ৱিকিপিডিয়া|শ্ল’ভেনিয়]] # [[মিন নান ৱিকিপিডিয়া|মিন নান]] # [[তামিল ৱিকিপিডিয়া|'''তামিল''']] # [[তাতাৰ ৱিকিপিডিয়া|তাতাৰ]] # [[তেলেগু ৱিকিপিডিয়া|'''তেলুগু''']] # [[থাই ৱিকিপিডিয়া|থাই]] # [[তুৰ্কী ৱিকিপিডিয়া|তুৰ্কি]] # [[উৰ্দু ৱিকিপিডিয়া|'''উৰ্দু''']] # [[ৱিজবেক ৱিকিপিডিয়া|ৱিজবেক]] # [[ৱেল্‌ছ ৱিকিপিডিয়া|ৱেল্‌ছ]] # [[আলেমান্নিস্কি ৱিকিপিডিয়া|আলেমান্নিস্কি]] # [[এৰাগনি ৱিকিপিডিয়া|এৰাগনি]] # [[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া|'''অসমীয়া''']] # [[আস্তুৰিয় ৱিকিপিডিয়া|আস্তুৰিয়]] # [[বালি ভাষা ৱিকিপিডিয়া|বালি ভাষা]] # [[বেলাৰুচীয় ৱিকিপিডিয়া|বেলাৰুচীয়]] # [[বসনীয় ৱিকিপিডিয়া|বসনীয়]] # [[ব্ৰেটন ৱিকিপিডিয়া|ব্ৰেটন]] # [[চুভাষ ৱিকিপিডিয়া|চুভাষ]] # [[ক্ৰিমিয় তাতাৰ ৱিকিপিডিয়া|ক্ৰিমিয় তাতাৰ]] # [[আইৰিচ ৱিকিপিডিয়া|আইৰিচ]] # [[জাভানী ৱিকিপিডিয়া|জাভানী]] # [[কন্নড় ৱিকিপিডিয়া|'''কন্নড়''']] # [[কুৰ্দিচ ৱিকিপিডিয়া|কুৰ্দিচ]] # [[মৈথিলী ৱিকিপিডিয়া|'''মৈথিলী''']] # [[মালায়ালম ৱিকিপিডিয়া|'''মালায়ালম''']] # [[মাৰাঠী ৱিকিপিডিয়া|'''মাৰাঠী''']] # [[নেপালী ৱিকিপিডিয়া|'''নেপালী''']] # [[অচেটীয় ৱিকিপিডিয়া|অচেটীয়]] # [[ওড়িয়া ৱিকিপিডিয়া|'''ওড়িয়া''']] # [[অকচিটা ৱিকিপিডিয়া|অকচিটা]] # [[পঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া|'''পঞ্জাবী''']] # [[চামগিচীয় ৱিকিপিডিয়া|চামগিচীয়]] # [[সংস্কৃত ৱিকিপিডিয়া|'''সংস্কৃত''']] # [[চাঁওতালি ৱিকিপিডিয়া|'''চাঁওতালি''']] # [[স্কটীয় ৱিকিপিডিয়া|স্কটীয়]] # [[স্কটীয় গাৰ্লিক ৱিকিপিডিয়া|স্কটীয় গাৰ্লিক]] # [[চাইলেচীয় ৱিকিপিডিয়া|চাইলেচীয়]] # [[সিন্ধি ৱিকিপিডিয়া|'''সিন্ধি''']] # [[স্বাহিলি ৱিকিপিডিয়া|স্বাহিলি]] # [[তাগালগ ৱিকিপিডিয়া|তাগালগ]] # [[ভোলাপুক ৱিকিপিডিয়া|ভোলাপুক]] # [[যিদ্দি ৱিকিপিডিয়া|যিদ্দি]] # [[জুলু ৱিকিপিডিয়া|জুলু]] # [[বামবাৰা ৱিকিপিডিয়া|বামবাৰা]] # [[ভোজপুৰী ৱিকিপিডিয়া|'''ভোজপুৰী''']] # [[ডাচ লো চেক্সন ৱিকিপিডিয়া|ডাচ নিম্ন চেক্সন]] # [[এক্সট্ৰেমাদুৰান ৱিকিপিডিয়া|এক্সট্ৰেমাদুৰান]] # [[কোঙ্কণী ৱিকিপিডিয়া|'''কোঙ্কণী''']] # [[গুৱাৰাণী ৱিকিপিডিয়া|গুৱাৰাণী]] # [[কাশ্মিৰী ৱিকিপিডিয়াৰ|'''কাশ্মিৰী''']] # [[উত্তৰাঞ্চলীয় সামি ৱিকিপিডিয়া|উত্তৰাঞ্চলীয় সামি]] # [[ৰিপুয়াৰীয় ৱিকিপিডিয়া|ৰিপুয়াৰীয়]] # [[টুলু ৱিকিপিডিয়া|'''তুলু''']] # [[ৱায়ূ ৱিকিপিডিয়া|ৱায়ূ]] # [[ৱিলফ ৱিকিপিডিয়া|ৱিলফ]] # [[নিঅ'-আৰামাইক ৱিকিপিডিয়া|নিঅ'-আৰামাইক]] # [[ব্ৰেটন ৱিকিপিডিয়া|ব্ৰেটন]] # [[বসনীয় ৱিকিপিডিয়া|বসনীয়]] # [[বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী ৱিকিপিডিয়া|'''বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী''']] # [[চামগিচীয় ৱিকিপিডিয়া|চামগিচীয়]] # [[চিচিলিয় ৱিকিপিডিয়া|চিচিলিয়]] # [[চাইলেচীয় ৱিকিপিডিয়া|চাইলেচীয়]] # [[চেচেন ৱিকিপিডিয়া|চেচেন]] # [[ক্ৰিমিয় তাতাৰ ৱিকিপিডিয়া|ক্ৰিমিয় তাতাৰ]] # [[শাস্ত্ৰীয় চীনা ৱিকিপিডিয়া|শাস্ত্ৰীয় চীনা]] # [[ইডো ৱিকিপিডিয়া|ইডো]] # [[আইচলেণ্ডীয় ৱিকিপিডিয়া|আইচলেণ্ডীয়]] # [[জামাইকাযান ক্ৰিৱ'লি ৱিকিপিডিয়া|জামাইকান ক্ৰিৱ'লি]] # [[ক্ৰি ৱিকিপিডিয়া|ক্ৰি]] # [[খোচা ৱিকিপিডিয়া|খোচা]] # [[লিথুৱানীয় ৱিকিপিডিয়া|লিথুৱানীয়]] # [[মালয় ৱিকিপিডিয়া|মালয়]] # [[মঙ্গোলিয় ৱিকিপিডিয়া|মঙ্গোলিয়]] # [[মেইতেই ৱিকিপিডিয়া|'''মেইতেই (মণিপুৰী)''']] # [[মিনাংকাবাউ ৱিকিপিডিয়া|মিনাংকাবাউ]] # [[নেপাল ভাষা ৱিকিপিডিয়া|'''নেপাল ভাষা (নেৱাৰী)''']] # [[পস্ত' ৱিকিপিডিয়া|পস্ত']] # [[চুদানী ৱিকিপিডিয়া|চুদানী]] # [[ভেণ্ডা ৱিকিপিডিয়া|ভেণ্ডা]] # [[পশ্চিম ফ্ৰিজিয় ৱিকিপিডিয়া|পশ্চিম ফ্ৰিজিয়]] # [[ৱিঘুৰ ৱিকিপিডিয়া|ৱিঘুৰ]] # [[ৱিত্তৰাঞ্চলীয় সামি ৱিকিপিডিয়া|ৱিত্তৰাঞ্চলীয় সামি]] # [[য়ৰুবা ৱিকিপিডিয়া|য়ৰুবা]] # [[গুজৰাটী ৱিকিপিডিয়া|'''গুজৰাটী''']] # [[পালি ৱিকিপিডিয়া|'''পালি''']] # [[অংগিকা ৱিকিপিডিয়া|'''অংগিকা''']] # [[অৱধী ৱিকিপিডিয়া|'''অৱধী''']] # [[ডোটেলী‌ ৱিকিপিডিয়া|'''ডোটেলী‌''']] # [[ফিজি হিন্দী ৱিকিপিডিয়া|'''ফিজি হিন্দী''']] {{div col end}} ===ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়া=== ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ মুখ্য পৃষ্ঠাৰ পোনপটীয়া লিংক: <br/> • [[:as:|অসমীয়া]] • [[:bn:|বাংলা]] • [[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] • [[:or:|ওড়িয়া]] • [[:sa:|সংস্কৃত]] • [[:hi:|হিন্দী]] • [[:mai:|মৈথিলী]] • [[:bh:|ভোজপুৰী]] • [[:ne:|নেপালী]] • [[:anp:|অংগিকা]] • [[:awa:|অৱধী]] • [[:dty:|ডটেলী]] • [[:mr:|মাৰাঠী]] • [[:pi:|পালি]] • [[:gu:|গুজৰাটী]] • [[:pa:|পঞ্জাবী]] • [[:pnb:|পশ্চিম পঞ্জাবী]] • [[:ur:|উৰ্দু]] • [[:ks:|কাশ্মিৰী]] • [[:sd:|সিন্ধী]] • [[:ta:|তামিল]] • [[:te:|তেলুগু]] • [[:kn:|কন্নড়]] • [[:ml:|মালয়ালম]] • [[:tcy:|তুলু]] • [[:mni:|মণিপুৰী]] • [[:sat:|চাওঁতালি]] • [[:gom:|কোংকণী]] • [[:new:|নেৱাৰী]] • [[:hif:|ফিজি হিন্দী]] • [[:syl:|ছিলেটী]] • [[:mag:|মগহী]] ===ভাৰত, নেপাল, বাংলাদেশৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ''ৱিকিমিডিয়া''সমূহৰ তালিকা=== • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rkt/মূল_পাতা কামতাপুৰী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rjs/Main_Page ৰাজবংশী (নেপাল)]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/brx/Gahai_bilai বড়ো]''<br/> • ''[https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/mrg/Néríng_Tamténg মিচিং] • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/lus/Phêkpui মিজো]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/ctg/মুল_ফাতা চাঁটগাঁইয়া]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rwr/मुख_पृष्ठ মাৰোৱাৰী]''<br/> • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/raj/Main_Page ৰাজস্থানী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kip/जीम_पाल শেষী পাঙ]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kfr/Main_Page কচ্ছী]'' ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়াসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱেবছাইট]] [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] nmn7jn37vj1eb4b8xlb2rr91g3kzi8l 645784 645783 2026-10-17T09:58:16Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645784 wikitext text/x-wiki [[File:Most popular edition of Wikipedia by country.svg|thumb|upright=2|alt=দেশ অনুসৰি ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণৰ মানচিত্ৰ|২০২২ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহ অনুসৰি দেশভেদে ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণ। ধূসৰ ৰঙেৰে দেখুওৱা দেশসমূহত সাধাৰণতে সেই দেশৰ স্থানীয় ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াই সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে।]] [[ৱিকিপিডিয়া]] হৈছে স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ এটা সম্প্ৰদায়ৰ দ্বাৰা সম্পাদিত আৰু পৰিচালিত এক বিনামূলীয়া, বহুভাষিক, [[ৱিকি]]-ভিত্তিক মুক্ত উৎসৰ অনলাইন [[বিশ্বকোষ]]। ২০০১ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত ই [[ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়া|ইংৰাজী ভাষাৰ বিশ্বকোষ]] হিচাপে আৰম্ভ হৈছিল। একেটা বছৰতে আন ভাষাৰ সংস্কৰণসমূহৰো সৃষ্টি হয়। [[জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া|জাৰ্মান]] আৰু [[কাটালান ৱিকিপিডিয়া|কাটালান ৱিকিপিডিয়া]] ১৬ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite mailing list|title=[Wikipedia-l] Alternative language wikipedias|url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|date=16 March 2001|mailinglist=Wikipedia-L|last=Wales|first=Jimmy|author-link=Jimmy Wales|archive-url=https://web.archive.org/web/20140620120728/https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|archive-date=20 June 2014|access-date=21 December 2020}}</ref> [[ফৰাচী]] ৱিকিপিডিয়া ২৩ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite web|last=Noisette|first=Thierry|date=24 September 2010|title=Wikipédia en français dépasse le million d'articles|trans-title=French Wikipedia exceeds one million articles|url=https://www.zdnet.fr/blogs/l-esprit-libre/wikipedia-en-francais-depasse-le-million-d-articles-39754828.htm|website=ZDNet France|publisher=Red Ventures|language=fr|access-date=21 December 2020}}</ref> আৰু ছুইডিছ ৱিকিপিডিয়া ২৩ মে'ত সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=History of HomePage|url=https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-url=https://web.archive.org/web/20010608192645/https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-date=8 June 2001|access-date=21 December 2020}}</ref> {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}} অনুসৰি, ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ মুঠ {{NUMBEROF|languages|Wikipedia}}টা ভাষা সংস্কৰণত সৃষ্টি কৰা হৈছে। ইয়াৰে {{NUMBEROF|active|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বৰ্তমান সক্ৰিয় আৰু {{NUMBEROF|closed|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বন্ধ হৈ আছে।<ref>{{Cite web|title=Wikipedia statistics/meta.tab|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Data:Wikipedia_statistics/meta.tab|website=Wikimedia Commons|access-date=17 October 2026}}</ref> মেটা-ৱিকিৰ ভাষা সমিতিয়ে নতুন [[ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেশ্যন|ৱিকিমিডিয়া]] বিষয়বস্তু প্ৰকল্প সৃষ্টি কৰাৰ নীতি পৰিচালনা কৰে। নতুন ভাষাৰ প্ৰকল্পৰ যোগ্যতা নিৰ্ধাৰণৰ ক্ষেত্ৰত ভাষাটোৰ বৈধ ISO 639 ক'ড থকা, আন ভাষাৰ পৰা যথেষ্ট পৃথক হোৱা আৰু সেই ভাষাত সাৱলীলভাৱে কথা কোৱা পৰ্যাপ্তসংখ্যক ব্যৱহাৰকাৰী থকাৰ দৰে চৰ্ত বিবেচনা কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Language proposal policy|url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Language_proposal_policy|website=Meta-Wiki|language=en|access-date=17 October 2026}}</ref> ==ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা== {{div col|2}} # [[ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়া|'''ইংৰাজী''']] # [[চেবুআন' ৱিকিপিডিয়া|চেবুআন']] # [[জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া|জাৰ্মান]] # [[ফৰাছী ৱিকিপিডিয়া|ফৰাছী]] # [[চুইডীয় ৱিকিপিডিয়া|চুইডীয়]] # [[ওলন্দাজ ৱিকিপিডিয়া|ওলন্দাজ]] # [[ৰুছ ৱিকিপিডিয়া|ৰুছ]] # [[আৰবী ৱিকিপিডিয়া|আৰবী]] # [[চীনা ৱিকিপিডিয়া|চীনা]] # [[মিচৰীয় আৰবী ৱিকিপিডিয়া|মিচৰীয় আৰবী]] # [[ইটালীয় ৱিকিপিডিয়া|ইটালীয়]] # [[জাপানী ৱিকিপিডিয়া|জাপানী]] # [[ফাৰ্চী ৱিকিপিডিয়া|ফাৰ্চী]] # [[প'লিছ ৱিকিপিডিয়া|প'লিছ]] # [[পৰ্তুগীজ ৱিকিপিডিয়া|পৰ্তুগীজ]] # [[স্পেনীয় ৱিকিপিডিয়া|স্পেনীয়]] # [[ইউক্ৰেনীয় ৱিকিপিডিয়া|ইউক্ৰেনীয়]] # [[ভিয়েটনামী ৱিকিপিডিয়া|ভিয়েটনামী]] # [[ৱাৰায় ৱিকিপিডিয়া|ৱাৰায়]] # [[আফ্ৰিকান্স ৱিকিপিডিয়া|আফ্ৰিকান্স]] # [[আলবেনীয় ৱিকিপিডিয়া|আলবেনীয়]] # [[আৰ্মেনীয় ৱিকিপিডিয়া|আৰ্মেনীয়]] # [[এষ্ট’নিয় ৱিকিপিডিয়া|এষ্ট’নিয়]] # [[আজাৰবাইজানী ৱিকিপিডিয়া|আজাৰবাইজানী]] # [[বাস্ক ৱিকিপিডিয়া|বাস্ক]] # [[বেলাৰুচীয় ৱিকিপিডিয়া|বেলাৰুচীয়]] # [[বঙালী ৱিকিপিডিয়া|'''বাংলা''']] # [[বুলগেৰীয় ৱিকিপিডিয়া|বুলগেৰীয়]] # [[মান ৱিকিপিডিয়া|মান]] # [[কেণ্টনি ৱিকিপিডিয়া|কেণ্টনি]] # [[কাটালান ৱিকিপিডিয়া|কাটালান]] # [[ক্ৰ'ৱেচীয় ৱিকিপিডিয়া|ক্ৰ'ৱেচীয়]] # [[চেক ৱিকিপিডিয়া|চেক]] # [[ডেনিছ ৱিকিপিডিয়া|ডেনিছ]] # [[এস্পেৰান্তো ৱিকিপিডিয়া|এস্পেৰান্তো]] # [[এষ্ট’নিয় ৱিকিপিডিয়া|এষ্ট’নিয়]] # [[ফিনিছীয় ৱিকিপিডিয়া|ফিনিছীয়]] # [[গেলিচিয় ৱিকিপিডিয়া|গেলিচিয়]] # [[জৰ্জিয় ৱিকিপিডিয়া|জৰ্জিয়]] # [[গ্ৰীক ৱিকিপিডিয়া|গ্ৰীক]] # [[হিব্ৰু ৱিকিপিডিয়া|হিব্ৰু]] # [[হিন্দী ৱিকিপিডিয়া|'''হিন্দী''']] # [[হাঙ্গেৰীয় ৱিকিপিডিয়া|হাঙ্গেৰীয়]] # [[ইণ্ডোনেচীয় ৱিকিপিডিয়া|ইণ্ডোনেচীয়]] # [[কাজাখ ৱিকিপিডিয়া|কাজাখ]] # [[কোৰীয় ৱিকিপিডিয়া|কোৰীয়]] # [[লেডিন ৱিকিপিডিয়া|লেডিন]] # [[লেটিন ৱিকিপিডিয়া|লেটিন]] # [[লাটভিয় ৱিকিপিডিয়া|লাত্ভীয়]] # [[মেচিডনীয় ৱিকিপিডিয়া|মেচিডনীয়]] # [[নৰৱেজীয় ৱিকিপিডিয়া|নৰৱেজীয়]] # [[নৰৱেজীয় (নিনৰ্স্ক) ৱিকিপিডিয়া|নৰৱেজীয় (নিনৰ্স্ক)]] # [[ৰোমানীয় ৱিকিপিডিয়া|ৰোমানীয়]] # [[চাৰ্বীয় ৱিকিপিডিয়া|চাৰ্বীয়]] # [[চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচীয় ৱিকিপিডিয়া|চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচীয়]] # [[সৰল ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়া|সৰল ইংৰাজী]] # [[স্লোভাক ৱিকিপিডিয়া|স্লোভাক]] # [[শ্ল’ভেনিয় ৱিকিপিডিয়া|শ্ল’ভেনিয়]] # [[মিন নান ৱিকিপিডিয়া|মিন নান]] # [[তামিল ৱিকিপিডিয়া|'''তামিল''']] # [[তাতাৰ ৱিকিপিডিয়া|তাতাৰ]] # [[তেলেগু ৱিকিপিডিয়া|'''তেলুগু''']] # [[থাই ৱিকিপিডিয়া|থাই]] # [[তুৰ্কী ৱিকিপিডিয়া|তুৰ্কি]] # [[উৰ্দু ৱিকিপিডিয়া|'''উৰ্দু''']] # [[ৱিজবেক ৱিকিপিডিয়া|ৱিজবেক]] # [[ৱেল্‌ছ ৱিকিপিডিয়া|ৱেল্‌ছ]] # [[আলেমান্নিস্কি ৱিকিপিডিয়া|আলেমান্নিস্কি]] # [[এৰাগনি ৱিকিপিডিয়া|এৰাগনি]] # [[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া|'''অসমীয়া''']] # [[আস্তুৰিয় ৱিকিপিডিয়া|আস্তুৰিয়]] # [[বালি ভাষা ৱিকিপিডিয়া|বালি ভাষা]] # [[বেলাৰুচীয় ৱিকিপিডিয়া|বেলাৰুচীয়]] # [[বসনীয় ৱিকিপিডিয়া|বসনীয়]] # [[ব্ৰেটন ৱিকিপিডিয়া|ব্ৰেটন]] # [[চুভাষ ৱিকিপিডিয়া|চুভাষ]] # [[ক্ৰিমিয় তাতাৰ ৱিকিপিডিয়া|ক্ৰিমিয় তাতাৰ]] # [[আইৰিচ ৱিকিপিডিয়া|আইৰিচ]] # [[জাভানী ৱিকিপিডিয়া|জাভানী]] # [[কন্নড় ৱিকিপিডিয়া|'''কন্নড়''']] # [[কুৰ্দিচ ৱিকিপিডিয়া|কুৰ্দিচ]] # [[মৈথিলী ৱিকিপিডিয়া|'''মৈথিলী''']] # [[মালায়ালম ৱিকিপিডিয়া|'''মালায়ালম''']] # [[মাৰাঠী ৱিকিপিডিয়া|'''মাৰাঠী''']] # [[নেপালী ৱিকিপিডিয়া|'''নেপালী''']] # [[অচেটীয় ৱিকিপিডিয়া|অচেটীয়]] # [[ওড়িয়া ৱিকিপিডিয়া|'''ওড়িয়া''']] # [[অকচিটা ৱিকিপিডিয়া|অকচিটা]] # [[পঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া|'''পঞ্জাবী''']] # [[চামগিচীয় ৱিকিপিডিয়া|চামগিচীয়]] # [[সংস্কৃত ৱিকিপিডিয়া|'''সংস্কৃত''']] # [[চাঁওতালি ৱিকিপিডিয়া|'''চাঁওতালি''']] # [[স্কটীয় ৱিকিপিডিয়া|স্কটীয়]] # [[স্কটীয় গাৰ্লিক ৱিকিপিডিয়া|স্কটীয় গাৰ্লিক]] # [[চাইলেচীয় ৱিকিপিডিয়া|চাইলেচীয়]] # [[সিন্ধি ৱিকিপিডিয়া|'''সিন্ধি''']] # [[স্বাহিলি ৱিকিপিডিয়া|স্বাহিলি]] # [[তাগালগ ৱিকিপিডিয়া|তাগালগ]] # [[ভোলাপুক ৱিকিপিডিয়া|ভোলাপুক]] # [[যিদ্দি ৱিকিপিডিয়া|যিদ্দি]] # [[জুলু ৱিকিপিডিয়া|জুলু]] # [[বামবাৰা ৱিকিপিডিয়া|বামবাৰা]] # [[ভোজপুৰী ৱিকিপিডিয়া|'''ভোজপুৰী''']] # [[ডাচ লো চেক্সন ৱিকিপিডিয়া|ডাচ নিম্ন চেক্সন]] # [[এক্সট্ৰেমাদুৰান ৱিকিপিডিয়া|এক্সট্ৰেমাদুৰান]] # [[কোঙ্কণী ৱিকিপিডিয়া|'''কোঙ্কণী''']] # [[গুৱাৰাণী ৱিকিপিডিয়া|গুৱাৰাণী]] # [[কাশ্মিৰী ৱিকিপিডিয়াৰ|'''কাশ্মিৰী''']] # [[উত্তৰাঞ্চলীয় সামি ৱিকিপিডিয়া|উত্তৰাঞ্চলীয় সামি]] # [[ৰিপুয়াৰীয় ৱিকিপিডিয়া|ৰিপুয়াৰীয়]] # [[টুলু ৱিকিপিডিয়া|'''তুলু''']] # [[ৱায়ূ ৱিকিপিডিয়া|ৱায়ূ]] # [[ৱিলফ ৱিকিপিডিয়া|ৱিলফ]] # [[নিঅ'-আৰামাইক ৱিকিপিডিয়া|নিঅ'-আৰামাইক]] # [[ব্ৰেটন ৱিকিপিডিয়া|ব্ৰেটন]] # [[বসনীয় ৱিকিপিডিয়া|বসনীয়]] # [[বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী ৱিকিপিডিয়া|'''বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী''']] # [[চামগিচীয় ৱিকিপিডিয়া|চামগিচীয়]] # [[চিচিলিয় ৱিকিপিডিয়া|চিচিলিয়]] # [[চাইলেচীয় ৱিকিপিডিয়া|চাইলেচীয়]] # [[চেচেন ৱিকিপিডিয়া|চেচেন]] # [[ক্ৰিমিয় তাতাৰ ৱিকিপিডিয়া|ক্ৰিমিয় তাতাৰ]] # [[শাস্ত্ৰীয় চীনা ৱিকিপিডিয়া|শাস্ত্ৰীয় চীনা]] # [[ইডো ৱিকিপিডিয়া|ইডো]] # [[আইচলেণ্ডীয় ৱিকিপিডিয়া|আইচলেণ্ডীয়]] # [[জামাইকাযান ক্ৰিৱ'লি ৱিকিপিডিয়া|জামাইকান ক্ৰিৱ'লি]] # [[ক্ৰি ৱিকিপিডিয়া|ক্ৰি]] # [[খোচা ৱিকিপিডিয়া|খোচা]] # [[লিথুৱানীয় ৱিকিপিডিয়া|লিথুৱানীয়]] # [[মালয় ৱিকিপিডিয়া|মালয়]] # [[মঙ্গোলিয় ৱিকিপিডিয়া|মঙ্গোলিয়]] # [[মেইতেই ৱিকিপিডিয়া|'''মেইতেই (মণিপুৰী)''']] # [[মিনাংকাবাউ ৱিকিপিডিয়া|মিনাংকাবাউ]] # [[নেপাল ভাষা ৱিকিপিডিয়া|'''নেপাল ভাষা (নেৱাৰী)''']] # [[পস্ত' ৱিকিপিডিয়া|পস্ত']] # [[চুদানী ৱিকিপিডিয়া|চুদানী]] # [[ভেণ্ডা ৱিকিপিডিয়া|ভেণ্ডা]] # [[পশ্চিম ফ্ৰিজিয় ৱিকিপিডিয়া|পশ্চিম ফ্ৰিজিয়]] # [[ৱিঘুৰ ৱিকিপিডিয়া|ৱিঘুৰ]] # [[ৱিত্তৰাঞ্চলীয় সামি ৱিকিপিডিয়া|ৱিত্তৰাঞ্চলীয় সামি]] # [[য়ৰুবা ৱিকিপিডিয়া|য়ৰুবা]] # [[গুজৰাটী ৱিকিপিডিয়া|'''গুজৰাটী''']] # [[পালি ৱিকিপিডিয়া|'''পালি''']] # [[অংগিকা ৱিকিপিডিয়া|'''অংগিকা''']] # [[অৱধী ৱিকিপিডিয়া|'''অৱধী''']] # [[ডোটেলী‌ ৱিকিপিডিয়া|'''ডোটেলী‌''']] # [[ফিজি হিন্দী ৱিকিপিডিয়া|'''ফিজি হিন্দী''']] {{div col end}} ===ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়া=== ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ মুখ্য পৃষ্ঠাৰ পোনপটীয়া লিংক: <br/> • [[:as:|অসমীয়া]] • [[:bn:|বাংলা]] • [[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] • [[:or:|ওড়িয়া]] • [[:sa:|সংস্কৃত]] • [[:hi:|হিন্দী]] • [[:mai:|মৈথিলী]] • [[:bh:|ভোজপুৰী]] • [[:ne:|নেপালী]] • [[:anp:|অংগিকা]] • [[:awa:|অৱধী]] • [[:dty:|ডটেলী]] • [[:mr:|মাৰাঠী]] • [[:pi:|পালি]] • [[:gu:|গুজৰাটী]] • [[:pa:|পঞ্জাবী]] • [[:pnb:|পশ্চিম পঞ্জাবী]] • [[:ur:|উৰ্দু]] • [[:ks:|কাশ্মিৰী]] • [[:sd:|সিন্ধী]] • [[:ta:|তামিল]] • [[:te:|তেলুগু]] • [[:kn:|কন্নড়]] • [[:ml:|মালয়ালম]] • [[:tcy:|তুলু]] • [[:mni:|মণিপুৰী]] • [[:sat:|চাওঁতালি]] • [[:gom:|কোংকণী]] • [[:new:|নেৱাৰী]] • [[:hif:|ফিজি হিন্দী]] • [[:syl:|ছিলেটী]] • [[:mag:|মগহী]] ===ভাৰত, নেপাল, বাংলাদেশৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ''ৱিকিমিডিয়া''সমূহৰ তালিকা=== • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rkt/মূল_পাতা কামতাপুৰী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rjs/Main_Page ৰাজবংশী (নেপাল)]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/brx/Gahai_bilai বড়ো]''<br/> • ''[https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/mrg/Néríng_Tamténg মিচিং] • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/lus/Phêkpui মিজো]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/ctg/মুল_ফাতা চাঁটগাঁইয়া]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rwr/मुख_पृष्ठ মাৰোৱাৰী]''<br/> • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/raj/Main_Page ৰাজস্থানী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kip/जीम_पाल শেষী পাঙ]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kfr/Main_Page কচ্ছী]'' ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়াসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱেবছাইট]] [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] mpomnusseyc6g1fh39ptbc2hrb5jvu2 645785 645784 2026-10-17T10:09:15Z Kandarpajit Kallol 6257 645785 wikitext text/x-wiki [[File:Most popular edition of Wikipedia by country.svg|thumb|upright=2|alt=দেশ অনুসৰি ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণৰ মানচিত্ৰ|২০২২ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহ অনুসৰি দেশভেদে ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণ। ধূসৰ ৰঙেৰে দেখুওৱা দেশসমূহত সাধাৰণতে সেই দেশৰ স্থানীয় ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াই সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে।]] [[ৱিকিপিডিয়া]] হৈছে স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ এটা সম্প্ৰদায়ৰ দ্বাৰা সম্পাদিত আৰু পৰিচালিত এক বিনামূলীয়া, বহুভাষিক, [[ৱিকি]]-ভিত্তিক মুক্ত উৎসৰ অনলাইন [[বিশ্বকোষ]]। ২০০১ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত ই [[ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়া|ইংৰাজী ভাষাৰ বিশ্বকোষ]] হিচাপে আৰম্ভ হৈছিল। একেটা বছৰতে আন ভাষাৰ সংস্কৰণসমূহৰো সৃষ্টি হয়। [[জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া|জাৰ্মান]] আৰু [[কাটালান ৱিকিপিডিয়া|কাটালান ৱিকিপিডিয়া]] ১৬ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite mailing list|title=[Wikipedia-l] Alternative language wikipedias|url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|date=16 March 2001|mailinglist=Wikipedia-L|last=Wales|first=Jimmy|author-link=Jimmy Wales|archive-url=https://web.archive.org/web/20140620120728/https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|archive-date=20 June 2014|access-date=21 December 2020}}</ref> [[ফৰাচী]] ৱিকিপিডিয়া ২৩ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite web|last=Noisette|first=Thierry|date=24 September 2010|title=Wikipédia en français dépasse le million d'articles|trans-title=French Wikipedia exceeds one million articles|url=https://www.zdnet.fr/blogs/l-esprit-libre/wikipedia-en-francais-depasse-le-million-d-articles-39754828.htm|website=ZDNet France|publisher=Red Ventures|language=fr|access-date=21 December 2020}}</ref> আৰু ছুইডিছ ৱিকিপিডিয়া ২৩ মে'ত সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=History of HomePage|url=https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-url=https://web.archive.org/web/20010608192645/https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-date=8 June 2001|access-date=21 December 2020}}</ref> {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}} অনুসৰি, ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ মুঠ {{NUMBEROF|languages|Wikipedia}}টা ভাষা সংস্কৰণত সৃষ্টি কৰা হৈছে। ইয়াৰে {{NUMBEROF|active|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বৰ্তমান সক্ৰিয় আৰু {{NUMBEROF|closed|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বন্ধ হৈ আছে।<ref>{{Cite web|title=Wikipedia statistics/meta.tab|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Data:Wikipedia_statistics/meta.tab|website=Wikimedia Commons|access-date=17 October 2026}}</ref> মেটা-ৱিকিৰ ভাষা সমিতিয়ে নতুন [[ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেশ্যন|ৱিকিমিডিয়া]] বিষয়বস্তু প্ৰকল্প সৃষ্টি কৰাৰ নীতি পৰিচালনা কৰে। নতুন ভাষাৰ প্ৰকল্পৰ যোগ্যতা নিৰ্ধাৰণৰ ক্ষেত্ৰত ভাষাটোৰ বৈধ ISO 639 ক'ড থকা, আন ভাষাৰ পৰা যথেষ্ট পৃথক হোৱা আৰু সেই ভাষাত সাৱলীলভাৱে কথা কোৱা পৰ্যাপ্তসংখ্যক ব্যৱহাৰকাৰী থকাৰ দৰে চৰ্ত বিবেচনা কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Language proposal policy|url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Language_proposal_policy|website=Meta-Wiki|language=en|access-date=17 October 2026}}</ref> ==ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা== {{div col|2}} # [[ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়া|'''ইংৰাজী''']] # [[চেবুআন' ৱিকিপিডিয়া|চেবুআন']] # [[জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া|জাৰ্মান]] # [[ফৰাছী ৱিকিপিডিয়া|ফৰাছী]] # [[চুইডীয় ৱিকিপিডিয়া|চুইডীয়]] # [[ওলন্দাজ ৱিকিপিডিয়া|ওলন্দাজ]] # [[ৰুছ ৱিকিপিডিয়া|ৰুছ]] # [[আৰবী ৱিকিপিডিয়া|আৰবী]] # [[চীনা ৱিকিপিডিয়া|চীনা]] # [[মিচৰীয় আৰবী ৱিকিপিডিয়া|মিচৰীয় আৰবী]] # [[ইটালীয় ৱিকিপিডিয়া|ইটালীয়]] # [[জাপানী ৱিকিপিডিয়া|জাপানী]] # [[ফাৰ্চী ৱিকিপিডিয়া|ফাৰ্চী]] # [[প'লিছ ৱিকিপিডিয়া|প'লিছ]] # [[পৰ্তুগীজ ৱিকিপিডিয়া|পৰ্তুগীজ]] # [[স্পেনীয় ৱিকিপিডিয়া|স্পেনীয়]] # [[ইউক্ৰেনীয় ৱিকিপিডিয়া|ইউক্ৰেনীয়]] # [[ভিয়েটনামী ৱিকিপিডিয়া|ভিয়েটনামী]] # [[ৱাৰায় ৱিকিপিডিয়া|ৱাৰায়]] # [[আফ্ৰিকান্স ৱিকিপিডিয়া|আফ্ৰিকান্স]] # [[আলবেনীয় ৱিকিপিডিয়া|আলবেনীয়]] # [[আৰ্মেনীয় ৱিকিপিডিয়া|আৰ্মেনীয়]] # [[এষ্ট’নিয় ৱিকিপিডিয়া|এষ্ট’নিয়]] # [[আজাৰবাইজানী ৱিকিপিডিয়া|আজাৰবাইজানী]] # [[বাস্ক ৱিকিপিডিয়া|বাস্ক]] # [[বেলাৰুচীয় ৱিকিপিডিয়া|বেলাৰুচীয়]] # [[বঙালী ৱিকিপিডিয়া|'''বাংলা''']] # [[বুলগেৰীয় ৱিকিপিডিয়া|বুলগেৰীয়]] # [[মান ৱিকিপিডিয়া|মান]] # [[কেণ্টনি ৱিকিপিডিয়া|কেণ্টনি]] # [[কাটালান ৱিকিপিডিয়া|কাটালান]] # [[ক্ৰ'ৱেচীয় ৱিকিপিডিয়া|ক্ৰ'ৱেচীয়]] # [[চেক ৱিকিপিডিয়া|চেক]] # [[ডেনিছ ৱিকিপিডিয়া|ডেনিছ]] # [[এস্পেৰান্তো ৱিকিপিডিয়া|এস্পেৰান্তো]] # [[এষ্ট’নিয় ৱিকিপিডিয়া|এষ্ট’নিয়]] # [[ফিনিছীয় ৱিকিপিডিয়া|ফিনিছীয়]] # [[গেলিচিয় ৱিকিপিডিয়া|গেলিচিয়]] # [[জৰ্জিয় ৱিকিপিডিয়া|জৰ্জিয়]] # [[গ্ৰীক ৱিকিপিডিয়া|গ্ৰীক]] # [[হিব্ৰু ৱিকিপিডিয়া|হিব্ৰু]] # [[হিন্দী ৱিকিপিডিয়া|'''হিন্দী''']] # [[হাঙ্গেৰীয় ৱিকিপিডিয়া|হাঙ্গেৰীয়]] # [[ইণ্ডোনেচীয় ৱিকিপিডিয়া|ইণ্ডোনেচীয়]] # [[কাজাখ ৱিকিপিডিয়া|কাজাখ]] # [[কোৰীয় ৱিকিপিডিয়া|কোৰীয়]] # [[লেডিন ৱিকিপিডিয়া|লেডিন]] # [[লেটিন ৱিকিপিডিয়া|লেটিন]] # [[লাটভিয় ৱিকিপিডিয়া|লাত্ভীয়]] # [[মেচিডনীয় ৱিকিপিডিয়া|মেচিডনীয়]] # [[নৰৱেজীয় ৱিকিপিডিয়া|নৰৱেজীয়]] # [[নৰৱেজীয় (নিনৰ্স্ক) ৱিকিপিডিয়া|নৰৱেজীয় (নিনৰ্স্ক)]] # [[ৰোমানীয় ৱিকিপিডিয়া|ৰোমানীয়]] # [[চাৰ্বীয় ৱিকিপিডিয়া|চাৰ্বীয়]] # [[চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচীয় ৱিকিপিডিয়া|চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচীয়]] # [[সৰল ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়া|সৰল ইংৰাজী]] # [[স্লোভাক ৱিকিপিডিয়া|স্লোভাক]] # [[শ্ল’ভেনিয় ৱিকিপিডিয়া|শ্ল’ভেনিয়]] # [[মিন নান ৱিকিপিডিয়া|মিন নান]] # [[তামিল ৱিকিপিডিয়া|'''তামিল''']] # [[তাতাৰ ৱিকিপিডিয়া|তাতাৰ]] # [[তেলেগু ৱিকিপিডিয়া|'''তেলুগু''']] # [[থাই ৱিকিপিডিয়া|থাই]] # [[তুৰ্কী ৱিকিপিডিয়া|তুৰ্কি]] # [[উৰ্দু ৱিকিপিডিয়া|'''উৰ্দু''']] # [[ৱিজবেক ৱিকিপিডিয়া|ৱিজবেক]] # [[ৱেল্‌ছ ৱিকিপিডিয়া|ৱেল্‌ছ]] # [[আলেমান্নিস্কি ৱিকিপিডিয়া|আলেমান্নিস্কি]] # [[এৰাগনি ৱিকিপিডিয়া|এৰাগনি]] # [[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া|'''অসমীয়া''']] # [[আস্তুৰিয় ৱিকিপিডিয়া|আস্তুৰিয়]] # [[বালি ভাষা ৱিকিপিডিয়া|বালি ভাষা]] # [[বেলাৰুচীয় ৱিকিপিডিয়া|বেলাৰুচীয়]] # [[বসনীয় ৱিকিপিডিয়া|বসনীয়]] # [[ব্ৰেটন ৱিকিপিডিয়া|ব্ৰেটন]] # [[চুভাষ ৱিকিপিডিয়া|চুভাষ]] # [[ক্ৰিমিয় তাতাৰ ৱিকিপিডিয়া|ক্ৰিমিয় তাতাৰ]] # [[আইৰিচ ৱিকিপিডিয়া|আইৰিচ]] # [[জাভানী ৱিকিপিডিয়া|জাভানী]] # [[কন্নড় ৱিকিপিডিয়া|'''কন্নড়''']] # [[কুৰ্দিচ ৱিকিপিডিয়া|কুৰ্দিচ]] # [[মৈথিলী ৱিকিপিডিয়া|'''মৈথিলী''']] # [[মালায়ালম ৱিকিপিডিয়া|'''মালায়ালম''']] # [[মাৰাঠী ৱিকিপিডিয়া|'''মাৰাঠী''']] # [[নেপালী ৱিকিপিডিয়া|'''নেপালী''']] # [[অচেটীয় ৱিকিপিডিয়া|অচেটীয়]] # [[ওড়িয়া ৱিকিপিডিয়া|'''ওড়িয়া''']] # [[অকচিটা ৱিকিপিডিয়া|অকচিটা]] # [[পঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া|'''পঞ্জাবী''']] # [[চামগিচীয় ৱিকিপিডিয়া|চামগিচীয়]] # [[সংস্কৃত ৱিকিপিডিয়া|'''সংস্কৃত''']] # [[চাঁওতালি ৱিকিপিডিয়া|'''চাঁওতালি''']] # [[স্কটীয় ৱিকিপিডিয়া|স্কটীয়]] # [[স্কটীয় গাৰ্লিক ৱিকিপিডিয়া|স্কটীয় গাৰ্লিক]] # [[চাইলেচীয় ৱিকিপিডিয়া|চাইলেচীয়]] # [[সিন্ধি ৱিকিপিডিয়া|'''সিন্ধি''']] # [[স্বাহিলি ৱিকিপিডিয়া|স্বাহিলি]] # [[তাগালগ ৱিকিপিডিয়া|তাগালগ]] # [[ভোলাপুক ৱিকিপিডিয়া|ভোলাপুক]] # [[যিদ্দি ৱিকিপিডিয়া|যিদ্দি]] # [[জুলু ৱিকিপিডিয়া|জুলু]] # [[বামবাৰা ৱিকিপিডিয়া|বামবাৰা]] # [[ভোজপুৰী ৱিকিপিডিয়া|'''ভোজপুৰী''']] # [[ডাচ লো চেক্সন ৱিকিপিডিয়া|ডাচ নিম্ন চেক্সন]] # [[এক্সট্ৰেমাদুৰান ৱিকিপিডিয়া|এক্সট্ৰেমাদুৰান]] # [[কোঙ্কণী ৱিকিপিডিয়া|'''কোঙ্কণী''']] # [[গুৱাৰাণী ৱিকিপিডিয়া|গুৱাৰাণী]] # [[কাশ্মিৰী ৱিকিপিডিয়াৰ|'''কাশ্মিৰী''']] # [[উত্তৰাঞ্চলীয় সামি ৱিকিপিডিয়া|উত্তৰাঞ্চলীয় সামি]] # [[ৰিপুয়াৰীয় ৱিকিপিডিয়া|ৰিপুয়াৰীয়]] # [[টুলু ৱিকিপিডিয়া|'''তুলু''']] # [[ৱায়ূ ৱিকিপিডিয়া|ৱায়ূ]] # [[ৱিলফ ৱিকিপিডিয়া|ৱিলফ]] # [[নিঅ'-আৰামাইক ৱিকিপিডিয়া|নিঅ'-আৰামাইক]] # [[ব্ৰেটন ৱিকিপিডিয়া|ব্ৰেটন]] # [[বসনীয় ৱিকিপিডিয়া|বসনীয়]] # [[বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী ৱিকিপিডিয়া|'''বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী''']] # [[চামগিচীয় ৱিকিপিডিয়া|চামগিচীয়]] # [[চিচিলিয় ৱিকিপিডিয়া|চিচিলিয়]] # [[চাইলেচীয় ৱিকিপিডিয়া|চাইলেচীয়]] # [[চেচেন ৱিকিপিডিয়া|চেচেন]] # [[ক্ৰিমিয় তাতাৰ ৱিকিপিডিয়া|ক্ৰিমিয় তাতাৰ]] # [[শাস্ত্ৰীয় চীনা ৱিকিপিডিয়া|শাস্ত্ৰীয় চীনা]] # [[ইডো ৱিকিপিডিয়া|ইডো]] # [[আইচলেণ্ডীয় ৱিকিপিডিয়া|আইচলেণ্ডীয়]] # [[জামাইকাযান ক্ৰিৱ'লি ৱিকিপিডিয়া|জামাইকান ক্ৰিৱ'লি]] # [[ক্ৰি ৱিকিপিডিয়া|ক্ৰি]] # [[খোচা ৱিকিপিডিয়া|খোচা]] # [[লিথুৱানীয় ৱিকিপিডিয়া|লিথুৱানীয়]] # [[মালয় ৱিকিপিডিয়া|মালয়]] # [[মঙ্গোলিয় ৱিকিপিডিয়া|মঙ্গোলিয়]] # [[মেইতেই ৱিকিপিডিয়া|'''মেইতেই (মণিপুৰী)''']] # [[মিনাংকাবাউ ৱিকিপিডিয়া|মিনাংকাবাউ]] # [[নেপাল ভাষা ৱিকিপিডিয়া|'''নেপাল ভাষা (নেৱাৰী)''']] # [[পস্ত' ৱিকিপিডিয়া|পস্ত']] # [[চুদানী ৱিকিপিডিয়া|চুদানী]] # [[ভেণ্ডা ৱিকিপিডিয়া|ভেণ্ডা]] # [[পশ্চিম ফ্ৰিজিয় ৱিকিপিডিয়া|পশ্চিম ফ্ৰিজিয়]] # [[ৱিঘুৰ ৱিকিপিডিয়া|ৱিঘুৰ]] # [[ৱিত্তৰাঞ্চলীয় সামি ৱিকিপিডিয়া|ৱিত্তৰাঞ্চলীয় সামি]] # [[য়ৰুবা ৱিকিপিডিয়া|য়ৰুবা]] # [[গুজৰাটী ৱিকিপিডিয়া|'''গুজৰাটী''']] # [[পালি ৱিকিপিডিয়া|'''পালি''']] # [[অংগিকা ৱিকিপিডিয়া|'''অংগিকা''']] # [[অৱধী ৱিকিপিডিয়া|'''অৱধী''']] # [[ডোটেলী‌ ৱিকিপিডিয়া|'''ডোটেলী‌''']] # [[ফিজি হিন্দী ৱিকিপিডিয়া|'''ফিজি হিন্দী''']] {{div col end}} ==ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়া== ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ মুখ্য পৃষ্ঠাৰ পোনপটীয়া লিংক: <br/> • [[:as:|অসমীয়া]] • [[:bn:|বাংলা]] • [[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] • [[:or:|ওড়িয়া]] • [[:sa:|সংস্কৃত]] • [[:hi:|হিন্দী]] • [[:mai:|মৈথিলী]] • [[:bh:|ভোজপুৰী]] • [[:ne:|নেপালী]] • [[:anp:|অংগিকা]] • [[:awa:|অৱধী]] • [[:dty:|ডটেলী]] • [[:mr:|মাৰাঠী]] • [[:pi:|পালি]] • [[:gu:|গুজৰাটী]] • [[:pa:|পঞ্জাবী]] • [[:pnb:|পশ্চিম পঞ্জাবী]] • [[:ur:|উৰ্দু]] • [[:ks:|কাশ্মিৰী]] • [[:sd:|সিন্ধী]] • [[:ta:|তামিল]] • [[:te:|তেলুগু]] • [[:kn:|কন্নড়]] • [[:ml:|মালয়ালম]] • [[:tcy:|তুলু]] • [[:mni:|মণিপুৰী]] • [[:sat:|চাওঁতালি]] • [[:gom:|কোংকণী]] • [[:new:|নেৱাৰী]] • [[:hif:|ফিজি হিন্দী]] • [[:syl:|ছিলেটী]] • [[:mag:|মগহী]] ===ভাৰত, নেপাল, বাংলাদেশৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ''ৱিকিমিডিয়া''সমূহৰ তালিকা=== • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rkt/মূল_পাতা কামতাপুৰী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rjs/Main_Page ৰাজবংশী (নেপাল)]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/brx/Gahai_bilai বড়ো]''<br/> • ''[https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/mrg/Néríng_Tamténg মিচিং] • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/lus/Phêkpui মিজো]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/ctg/মুল_ফাতা চাঁটগাঁইয়া]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rwr/मुख_पृष्ठ মাৰোৱাৰী]''<br/> • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/raj/Main_Page ৰাজস্থানী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kip/जीम_पाल শেষী পাঙ]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kfr/Main_Page কচ্ছী]'' ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়াসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱেবছাইট]] [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] 4jlbbssm5tbqtan64zumwtgptk7ebzl 645786 645785 2026-10-17T10:10:52Z Kandarpajit Kallol 6257 /* ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা */ 645786 wikitext text/x-wiki [[File:Most popular edition of Wikipedia by country.svg|thumb|upright=2|alt=দেশ অনুসৰি ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণৰ মানচিত্ৰ|২০২২ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহ অনুসৰি দেশভেদে ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণ। ধূসৰ ৰঙেৰে দেখুওৱা দেশসমূহত সাধাৰণতে সেই দেশৰ স্থানীয় ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াই সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে।]] [[ৱিকিপিডিয়া]] হৈছে স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ এটা সম্প্ৰদায়ৰ দ্বাৰা সম্পাদিত আৰু পৰিচালিত এক বিনামূলীয়া, বহুভাষিক, [[ৱিকি]]-ভিত্তিক মুক্ত উৎসৰ অনলাইন [[বিশ্বকোষ]]। ২০০১ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত ই [[ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়া|ইংৰাজী ভাষাৰ বিশ্বকোষ]] হিচাপে আৰম্ভ হৈছিল। একেটা বছৰতে আন ভাষাৰ সংস্কৰণসমূহৰো সৃষ্টি হয়। [[জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া|জাৰ্মান]] আৰু [[কাটালান ৱিকিপিডিয়া|কাটালান ৱিকিপিডিয়া]] ১৬ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite mailing list|title=[Wikipedia-l] Alternative language wikipedias|url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|date=16 March 2001|mailinglist=Wikipedia-L|last=Wales|first=Jimmy|author-link=Jimmy Wales|archive-url=https://web.archive.org/web/20140620120728/https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|archive-date=20 June 2014|access-date=21 December 2020}}</ref> [[ফৰাচী]] ৱিকিপিডিয়া ২৩ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite web|last=Noisette|first=Thierry|date=24 September 2010|title=Wikipédia en français dépasse le million d'articles|trans-title=French Wikipedia exceeds one million articles|url=https://www.zdnet.fr/blogs/l-esprit-libre/wikipedia-en-francais-depasse-le-million-d-articles-39754828.htm|website=ZDNet France|publisher=Red Ventures|language=fr|access-date=21 December 2020}}</ref> আৰু ছুইডিছ ৱিকিপিডিয়া ২৩ মে'ত সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=History of HomePage|url=https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-url=https://web.archive.org/web/20010608192645/https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-date=8 June 2001|access-date=21 December 2020}}</ref> {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}} অনুসৰি, ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ মুঠ {{NUMBEROF|languages|Wikipedia}}টা ভাষা সংস্কৰণত সৃষ্টি কৰা হৈছে। ইয়াৰে {{NUMBEROF|active|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বৰ্তমান সক্ৰিয় আৰু {{NUMBEROF|closed|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বন্ধ হৈ আছে।<ref>{{Cite web|title=Wikipedia statistics/meta.tab|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Data:Wikipedia_statistics/meta.tab|website=Wikimedia Commons|access-date=17 October 2026}}</ref> মেটা-ৱিকিৰ ভাষা সমিতিয়ে নতুন [[ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেশ্যন|ৱিকিমিডিয়া]] বিষয়বস্তু প্ৰকল্প সৃষ্টি কৰাৰ নীতি পৰিচালনা কৰে। নতুন ভাষাৰ প্ৰকল্পৰ যোগ্যতা নিৰ্ধাৰণৰ ক্ষেত্ৰত ভাষাটোৰ বৈধ ISO 639 ক'ড থকা, আন ভাষাৰ পৰা যথেষ্ট পৃথক হোৱা আৰু সেই ভাষাত সাৱলীলভাৱে কথা কোৱা পৰ্যাপ্তসংখ্যক ব্যৱহাৰকাৰী থকাৰ দৰে চৰ্ত বিবেচনা কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Language proposal policy|url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Language_proposal_policy|website=Meta-Wiki|language=en|access-date=17 October 2026}}</ref> == ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা == {{div col|2}} #[[:ab:|আবখাজীয়]] #[[:ace:|আচেহ্নী]] #[[:ady:|আদিগে]] #[[:af:|আফ্ৰিকান্স]] #[[:ak:|আকান]] #[[:sq:|আলবেনীয়]] #[[:als:|আলেমান্নিক]] #[[:am:|আমহাৰিক]] #[[:anp:|অংগিকা]] #[[:ar:|আৰবী]] #[[:an:|এৰাগনি]] #[[:hy:|আৰ্মেনীয়]] #[[:frp:|আৰ্পিটান]] #[[:as:|'''অসমীয়া''']] #[[:ast:|আস্তুৰীয়]] #[[:atj:|আতিকামেক্‌ৱ]] #[[:av:|আভাৰ]] #[[:ay:|আয়মাৰা]] #[[:az:|আজাৰবাইজানী]] #[[:ban:|বালিনীয়]] #[[:bm:|বামবাৰা]] #[[:map-bms:|বানিউমাছান]] #[[:ba:|বাশখিৰ]] #[[:bar:|বাভাৰীয়]] #[[:be:|বেলাৰুচীয়]] #[[:be-tarask:|বেলাৰুচীয় (তাৰাশ্কেভিৎসা)]] #[[:bn:|'''বাংলা''']] #[[:bh:|'''ভোজপুৰী''']] #[[:bcl:|মধ্য বাইকোল]] #[[:bi:|বিছলামা]] #[[:bpy:|'''বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী''']] #[[:bs:|বসনীয়]] #[[:br:|ব্ৰেটন]] #[[:bg:|বুলগেৰীয়]] #[[:bxr:|বুৰিয়াত]] #[[:my:|বাৰ্মিজ]] #[[:bug:|বুগিনীয়]] #[[:ca:|কাটালান]] #[[:ceb:|চেবুআন']] #[[:ckb:|মধ্য কুৰ্দি]] #[[:ce:|চেচেন]] #[[:ny:|চিচেৱা]] #[[:zh:|চীনা]] #[[:zh-classical:|শাস্ত্ৰীয় চীনা]] #[[:cv:|চুভাষ]] #[[:ksh:|ক’ল’নিয়ান]] #[[:kw:|কৰ্ণিছ]] #[[:co:|কৰ্চিকান]] #[[:cr:|ক্ৰি]] #[[:crh:|ক্ৰিমিয় তাতাৰ]] #[[:hr:|ক্ৰ'ৱেচীয়]] #[[:cs:|চেক]] {{div col end}} ==ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়া== ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ মুখ্য পৃষ্ঠাৰ পোনপটীয়া লিংক: <br/> • [[:as:|অসমীয়া]] • [[:bn:|বাংলা]] • [[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] • [[:or:|ওড়িয়া]] • [[:sa:|সংস্কৃত]] • [[:hi:|হিন্দী]] • [[:mai:|মৈথিলী]] • [[:bh:|ভোজপুৰী]] • [[:ne:|নেপালী]] • [[:anp:|অংগিকা]] • [[:awa:|অৱধী]] • [[:dty:|ডটেলী]] • [[:mr:|মাৰাঠী]] • [[:pi:|পালি]] • [[:gu:|গুজৰাটী]] • [[:pa:|পঞ্জাবী]] • [[:pnb:|পশ্চিম পঞ্জাবী]] • [[:ur:|উৰ্দু]] • [[:ks:|কাশ্মিৰী]] • [[:sd:|সিন্ধী]] • [[:ta:|তামিল]] • [[:te:|তেলুগু]] • [[:kn:|কন্নড়]] • [[:ml:|মালয়ালম]] • [[:tcy:|তুলু]] • [[:mni:|মণিপুৰী]] • [[:sat:|চাওঁতালি]] • [[:gom:|কোংকণী]] • [[:new:|নেৱাৰী]] • [[:hif:|ফিজি হিন্দী]] • [[:syl:|ছিলেটী]] • [[:mag:|মগহী]] ===ভাৰত, নেপাল, বাংলাদেশৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ''ৱিকিমিডিয়া''সমূহৰ তালিকা=== • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rkt/মূল_পাতা কামতাপুৰী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rjs/Main_Page ৰাজবংশী (নেপাল)]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/brx/Gahai_bilai বড়ো]''<br/> • ''[https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/mrg/Néríng_Tamténg মিচিং] • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/lus/Phêkpui মিজো]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/ctg/মুল_ফাতা চাঁটগাঁইয়া]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rwr/मुख_पृष्ठ মাৰোৱাৰী]''<br/> • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/raj/Main_Page ৰাজস্থানী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kip/जीम_पाल শেষী পাঙ]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kfr/Main_Page কচ্ছী]'' ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়াসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱেবছাইট]] [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] dnno5c81wfwbqnm3kmk2ju0m5dop9xw 645787 645786 2026-10-17T10:11:33Z Kandarpajit Kallol 6257 645787 wikitext text/x-wiki [[File:Most popular edition of Wikipedia by country.svg|thumb|upright=2|alt=দেশ অনুসৰি ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণৰ মানচিত্ৰ|২০২২ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহ অনুসৰি দেশভেদে ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণ। ধূসৰ ৰঙেৰে দেখুওৱা দেশসমূহত সাধাৰণতে সেই দেশৰ স্থানীয় ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াই সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে।]] [[ৱিকিপিডিয়া]] হৈছে স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ এটা সম্প্ৰদায়ৰ দ্বাৰা সম্পাদিত আৰু পৰিচালিত এক বিনামূলীয়া, বহুভাষিক, [[ৱিকি]]-ভিত্তিক মুক্ত উৎসৰ অনলাইন [[বিশ্বকোষ]]। ২০০১ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত ই [[ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়া|ইংৰাজী ভাষাৰ বিশ্বকোষ]] হিচাপে আৰম্ভ হৈছিল। একেটা বছৰতে আন ভাষাৰ সংস্কৰণসমূহৰো সৃষ্টি হয়। [[জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া|জাৰ্মান]] আৰু [[কাটালান ৱিকিপিডিয়া|কাটালান ৱিকিপিডিয়া]] ১৬ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite mailing list|title=[Wikipedia-l] Alternative language wikipedias|url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|date=16 March 2001|mailinglist=Wikipedia-L|last=Wales|first=Jimmy|author-link=Jimmy Wales|archive-url=https://web.archive.org/web/20140620120728/https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|archive-date=20 June 2014|access-date=21 December 2020}}</ref> [[ফৰাচী]] ৱিকিপিডিয়া ২৩ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite web|last=Noisette|first=Thierry|date=24 September 2010|title=Wikipédia en français dépasse le million d'articles|trans-title=French Wikipedia exceeds one million articles|url=https://www.zdnet.fr/blogs/l-esprit-libre/wikipedia-en-francais-depasse-le-million-d-articles-39754828.htm|website=ZDNet France|publisher=Red Ventures|language=fr|access-date=21 December 2020}}</ref> আৰু ছুইডিছ ৱিকিপিডিয়া ২৩ মে'ত সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=History of HomePage|url=https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-url=https://web.archive.org/web/20010608192645/https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-date=8 June 2001|access-date=21 December 2020}}</ref> {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}} অনুসৰি, ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ মুঠ {{NUMBEROF|languages|Wikipedia}}টা ভাষা সংস্কৰণত সৃষ্টি কৰা হৈছে। ইয়াৰে {{NUMBEROF|active|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বৰ্তমান সক্ৰিয় আৰু {{NUMBEROF|closed|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বন্ধ হৈ আছে।<ref>{{Cite web|title=Wikipedia statistics/meta.tab|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Data:Wikipedia_statistics/meta.tab|website=Wikimedia Commons|access-date=17 October 2026}}</ref> মেটা-ৱিকিৰ ভাষা সমিতিয়ে নতুন [[ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেশ্যন|ৱিকিমিডিয়া]] বিষয়বস্তু প্ৰকল্প সৃষ্টি কৰাৰ নীতি পৰিচালনা কৰে। নতুন ভাষাৰ প্ৰকল্পৰ যোগ্যতা নিৰ্ধাৰণৰ ক্ষেত্ৰত ভাষাটোৰ বৈধ ISO 639 ক'ড থকা, আন ভাষাৰ পৰা যথেষ্ট পৃথক হোৱা আৰু সেই ভাষাত সাৱলীলভাৱে কথা কোৱা পৰ্যাপ্তসংখ্যক ব্যৱহাৰকাৰী থকাৰ দৰে চৰ্ত বিবেচনা কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Language proposal policy|url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Language_proposal_policy|website=Meta-Wiki|language=en|access-date=17 October 2026}}</ref> == ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা == {{div col|2}} #[[:ab:|আবখাজীয়]] #[[:ace:|আচেহ্নী]] #[[:ady:|আদিগে]] #[[:af:|আফ্ৰিকান্স]] #[[:ak:|আকান]] #[[:sq:|আলবেনীয়]] #[[:als:|আলেমান্নিক]] #[[:am:|আমহাৰিক]] #[[:anp:|অংগিকা]] #[[:ar:|আৰবী]] #[[:an:|এৰাগনি]] #[[:hy:|আৰ্মেনীয়]] #[[:frp:|আৰ্পিটান]] #[[:as:|'''অসমীয়া''']] #[[:ast:|আস্তুৰীয়]] #[[:atj:|আতিকামেক্‌ৱ]] #[[:av:|আভাৰ]] #[[:ay:|আয়মাৰা]] #[[:az:|আজাৰবাইজানী]] #[[:ban:|বালিনীয়]] #[[:bm:|বামবাৰা]] #[[:map-bms:|বানিউমাছান]] #[[:ba:|বাশখিৰ]] #[[:bar:|বাভাৰীয়]] #[[:be:|বেলাৰুচীয়]] #[[:be-tarask:|বেলাৰুচীয় (তাৰাশ্কেভিৎসা)]] #[[:bn:|'''বাংলা''']] #[[:bh:|'''ভোজপুৰী''']] #[[:bcl:|মধ্য বাইকোল]] #[[:bi:|বিছলামা]] #[[:bpy:|'''বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী''']] #[[:bs:|বসনীয়]] #[[:br:|ব্ৰেটন]] #[[:bg:|বুলগেৰীয়]] #[[:bxr:|বুৰিয়াত]] #[[:my:|বাৰ্মিজ]] #[[:bug:|বুগিনীয়]] #[[:ca:|কাটালান]] #[[:ceb:|চেবুআন']] #[[:ckb:|মধ্য কুৰ্দি]] #[[:ce:|চেচেন]] #[[:ny:|চিচেৱা]] #[[:zh:|চীনা]] #[[:zh-classical:|শাস্ত্ৰীয় চীনা]] #[[:cv:|চুভাষ]] #[[:ksh:|ক’ল’নিয়ান]] #[[:kw:|কৰ্ণিছ]] #[[:co:|কৰ্চিকান]] #[[:cr:|ক্ৰি]] #[[:crh:|ক্ৰিমিয় তাতাৰ]] #[[:hr:|ক্ৰ'ৱেচীয়]] #[[:cs:|চেক]] #[[:da:|ডেনিছ]] #[[:dv:|দিবেহী]] #[[:dty:|ডোটেলী]] #[[:nl:|ওলন্দাজ]] #[[:nds-nl:|ডাচ নিম্ন চেক্সন]] #[[:dz:|জোংখা]] #[[:eo:|এস্পেৰান্তো]] #[[:et:|এষ্ট’নিয়]] #[[:ee:|ইৱে]] #[[:ext:|এক্সট্ৰেমাদুৰান]] #[[:fo:|ফাৰোয়েজ]] #[[:fj:|ফিজিয়ান]] #[[:fi:|ফিনিছ]] #[[:ff:|ফুলা]] #[[:fr:|ফৰাছী]] #[[:fy:|পশ্চিম ফ্ৰিজিয়]] #[[:fur:|ফ্ৰিউলিয়ান]] #[[:gl:|গেলিচিয়]] #[[:lg:|গাণ্ডা]] #[[:ka:|জৰ্জিয়ান]] #[[:de:|'''জাৰ্মান''']] #[[:el:|গ্ৰীক]] #[[:kl:|গ্ৰীণলেণ্ডীয়]] #[[:gn:|গুৱাৰাণী]] #[[:gu:|'''গুজৰাটী''']] #[[:ht:|হাইতিয়ান ক্ৰিয়ল]] #[[:ha:|হাউছা]] #[[:he:|হিব্ৰু]] #[[:hi:|'''হিন্দী''']] #[[:hu:|হাঙ্গেৰীয়]] #[[:hsb:|উচ্চ চোৰ্বীয়]] #[[:hrx:|হুনছৰিক]] {{div col end}} ==ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়া== ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ মুখ্য পৃষ্ঠাৰ পোনপটীয়া লিংক: <br/> • [[:as:|অসমীয়া]] • [[:bn:|বাংলা]] • [[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] • [[:or:|ওড়িয়া]] • [[:sa:|সংস্কৃত]] • [[:hi:|হিন্দী]] • [[:mai:|মৈথিলী]] • [[:bh:|ভোজপুৰী]] • [[:ne:|নেপালী]] • [[:anp:|অংগিকা]] • [[:awa:|অৱধী]] • [[:dty:|ডটেলী]] • [[:mr:|মাৰাঠী]] • [[:pi:|পালি]] • [[:gu:|গুজৰাটী]] • [[:pa:|পঞ্জাবী]] • [[:pnb:|পশ্চিম পঞ্জাবী]] • [[:ur:|উৰ্দু]] • [[:ks:|কাশ্মিৰী]] • [[:sd:|সিন্ধী]] • [[:ta:|তামিল]] • [[:te:|তেলুগু]] • [[:kn:|কন্নড়]] • [[:ml:|মালয়ালম]] • [[:tcy:|তুলু]] • [[:mni:|মণিপুৰী]] • [[:sat:|চাওঁতালি]] • [[:gom:|কোংকণী]] • [[:new:|নেৱাৰী]] • [[:hif:|ফিজি হিন্দী]] • [[:syl:|ছিলেটী]] • [[:mag:|মগহী]] ===ভাৰত, নেপাল, বাংলাদেশৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ''ৱিকিমিডিয়া''সমূহৰ তালিকা=== • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rkt/মূল_পাতা কামতাপুৰী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rjs/Main_Page ৰাজবংশী (নেপাল)]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/brx/Gahai_bilai বড়ো]''<br/> • ''[https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/mrg/Néríng_Tamténg মিচিং] • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/lus/Phêkpui মিজো]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/ctg/মুল_ফাতা চাঁটগাঁইয়া]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rwr/मुख_पृष्ठ মাৰোৱাৰী]''<br/> • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/raj/Main_Page ৰাজস্থানী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kip/जीम_पाल শেষী পাঙ]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kfr/Main_Page কচ্ছী]'' ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়াসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱেবছাইট]] [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] 0x5qyus9pa4weffyzlghjf1ktcpqy5u 645788 645787 2026-10-17T10:12:54Z Kandarpajit Kallol 6257 645788 wikitext text/x-wiki [[File:Most popular edition of Wikipedia by country.svg|thumb|upright=2|alt=দেশ অনুসৰি ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণৰ মানচিত্ৰ|২০২২ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহ অনুসৰি দেশভেদে ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণ। ধূসৰ ৰঙেৰে দেখুওৱা দেশসমূহত সাধাৰণতে সেই দেশৰ স্থানীয় ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াই সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে।]] [[ৱিকিপিডিয়া]] হৈছে স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ এটা সম্প্ৰদায়ৰ দ্বাৰা সম্পাদিত আৰু পৰিচালিত এক বিনামূলীয়া, বহুভাষিক, [[ৱিকি]]-ভিত্তিক মুক্ত উৎসৰ অনলাইন [[বিশ্বকোষ]]। ২০০১ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত ই [[ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়া|ইংৰাজী ভাষাৰ বিশ্বকোষ]] হিচাপে আৰম্ভ হৈছিল। একেটা বছৰতে আন ভাষাৰ সংস্কৰণসমূহৰো সৃষ্টি হয়। [[জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া|জাৰ্মান]] আৰু [[কাটালান ৱিকিপিডিয়া|কাটালান ৱিকিপিডিয়া]] ১৬ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite mailing list|title=[Wikipedia-l] Alternative language wikipedias|url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|date=16 March 2001|mailinglist=Wikipedia-L|last=Wales|first=Jimmy|author-link=Jimmy Wales|archive-url=https://web.archive.org/web/20140620120728/https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|archive-date=20 June 2014|access-date=21 December 2020}}</ref> [[ফৰাচী]] ৱিকিপিডিয়া ২৩ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite web|last=Noisette|first=Thierry|date=24 September 2010|title=Wikipédia en français dépasse le million d'articles|trans-title=French Wikipedia exceeds one million articles|url=https://www.zdnet.fr/blogs/l-esprit-libre/wikipedia-en-francais-depasse-le-million-d-articles-39754828.htm|website=ZDNet France|publisher=Red Ventures|language=fr|access-date=21 December 2020}}</ref> আৰু ছুইডিছ ৱিকিপিডিয়া ২৩ মে'ত সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=History of HomePage|url=https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-url=https://web.archive.org/web/20010608192645/https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-date=8 June 2001|access-date=21 December 2020}}</ref> {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}} অনুসৰি, ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ মুঠ {{NUMBEROF|languages|Wikipedia}}টা ভাষা সংস্কৰণত সৃষ্টি কৰা হৈছে। ইয়াৰে {{NUMBEROF|active|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বৰ্তমান সক্ৰিয় আৰু {{NUMBEROF|closed|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বন্ধ হৈ আছে।<ref>{{Cite web|title=Wikipedia statistics/meta.tab|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Data:Wikipedia_statistics/meta.tab|website=Wikimedia Commons|access-date=17 October 2026}}</ref> মেটা-ৱিকিৰ ভাষা সমিতিয়ে নতুন [[ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেশ্যন|ৱিকিমিডিয়া]] বিষয়বস্তু প্ৰকল্প সৃষ্টি কৰাৰ নীতি পৰিচালনা কৰে। নতুন ভাষাৰ প্ৰকল্পৰ যোগ্যতা নিৰ্ধাৰণৰ ক্ষেত্ৰত ভাষাটোৰ বৈধ ISO 639 ক'ড থকা, আন ভাষাৰ পৰা যথেষ্ট পৃথক হোৱা আৰু সেই ভাষাত সাৱলীলভাৱে কথা কোৱা পৰ্যাপ্তসংখ্যক ব্যৱহাৰকাৰী থকাৰ দৰে চৰ্ত বিবেচনা কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Language proposal policy|url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Language_proposal_policy|website=Meta-Wiki|language=en|access-date=17 October 2026}}</ref> == ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা == {{div col|2}} #[[:ab:|আবখাজীয়]] #[[:ace:|আচেহ্নী]] #[[:ady:|আদিগে]] #[[:af:|আফ্ৰিকান্স]] #[[:ak:|আকান]] #[[:sq:|আলবেনীয়]] #[[:als:|আলেমান্নিক]] #[[:am:|আমহাৰিক]] #[[:anp:|অংগিকা]] #[[:ar:|আৰবী]] #[[:an:|এৰাগনি]] #[[:hy:|আৰ্মেনীয়]] #[[:frp:|আৰ্পিটান]] #[[:as:|'''অসমীয়া''']] #[[:ast:|আস্তুৰীয়]] #[[:atj:|আতিকামেক্‌ৱ]] #[[:av:|আভাৰ]] #[[:ay:|আয়মাৰা]] #[[:az:|আজাৰবাইজানী]] #[[:ban:|বালিনীয়]] #[[:bm:|বামবাৰা]] #[[:map-bms:|বানিউমাছান]] #[[:ba:|বাশখিৰ]] #[[:bar:|বাভাৰীয়]] #[[:be:|বেলাৰুচীয়]] #[[:be-tarask:|বেলাৰুচীয় (তাৰাশ্কেভিৎসা)]] #[[:bn:|'''বাংলা''']] #[[:bh:|'''ভোজপুৰী''']] #[[:bcl:|মধ্য বাইকোল]] #[[:bi:|বিছলামা]] #[[:bpy:|'''বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী''']] #[[:bs:|বসনীয়]] #[[:br:|ব্ৰেটন]] #[[:bg:|বুলগেৰীয়]] #[[:bxr:|বুৰিয়াত]] #[[:my:|বাৰ্মিজ]] #[[:bug:|বুগিনীয়]] #[[:ca:|কাটালান]] #[[:ceb:|চেবুআন']] #[[:ckb:|মধ্য কুৰ্দি]] #[[:ce:|চেচেন]] #[[:ny:|চিচেৱা]] #[[:zh:|চীনা]] #[[:zh-classical:|শাস্ত্ৰীয় চীনা]] #[[:cv:|চুভাষ]] #[[:ksh:|ক’ল’নিয়ান]] #[[:kw:|কৰ্ণিছ]] #[[:co:|কৰ্চিকান]] #[[:cr:|ক্ৰি]] #[[:crh:|ক্ৰিমিয় তাতাৰ]] #[[:hr:|ক্ৰ'ৱেচীয়]] #[[:cs:|চেক]] #[[:da:|ডেনিছ]] #[[:dv:|দিবেহী]] #[[:dty:|ডোটেলী]] #[[:nl:|ওলন্দাজ]] #[[:nds-nl:|ডাচ নিম্ন চেক্সন]] #[[:dz:|জোংখা]] #[[:eo:|এস্পেৰান্তো]] #[[:et:|এষ্ট’নিয়]] #[[:ee:|ইৱে]] #[[:ext:|এক্সট্ৰেমাদুৰান]] #[[:fo:|ফাৰোয়েজ]] #[[:fj:|ফিজিয়ান]] #[[:fi:|ফিনিছ]] #[[:ff:|ফুলা]] #[[:fr:|ফৰাছী]] #[[:fy:|পশ্চিম ফ্ৰিজিয়]] #[[:fur:|ফ্ৰিউলিয়ান]] #[[:gl:|গেলিচিয়]] #[[:lg:|গাণ্ডা]] #[[:ka:|জৰ্জিয়ান]] #[[:de:|'''জাৰ্মান''']] #[[:el:|গ্ৰীক]] #[[:kl:|গ্ৰীণলেণ্ডীয়]] #[[:gn:|গুৱাৰাণী]] #[[:gu:|'''গুজৰাটী''']] #[[:ht:|হাইতিয়ান ক্ৰিয়ল]] #[[:ha:|হাউছা]] #[[:he:|হিব্ৰু]] #[[:hi:|'''হিন্দী''']] #[[:hu:|হাঙ্গেৰীয়]] #[[:hsb:|উচ্চ চোৰ্বীয়]] #[[:hrx:|হুনছৰিক]] #[[:ia:|ইণ্টাৰলিংগুৱা]] #[[:id:|ইণ্ডোনেচীয়]] #[[:ie:|ইণ্টাৰলিংগুয়ে]] #[[:ig:|ইগবো]] #[[:ilo:|ইলোকানো]] #[[:io:|ইডো]] #[[:is:|আইচলেণ্ডীয়]] #[[:it:|ইটালীয়]] #[[:iu:|ইনুক্টিটুট]] #[[:ja:|জাপানী]] #[[:jam:|জামাইকান ক্ৰিয়ল]] #[[:jv:|জাভানী]] #[[:kl:|গ্ৰীণলেণ্ডীয়]] #[[:kn:|'''কন্নড়''']] #[[:ko:|কোৰীয়]] #[[:krc:|কাৰাচায়-বালকাৰ]] #[[:kk:|কাজাখ]] #[[:km:|খমেৰ]] #[[:ki:|কিকুয়ু]] #[[:rw:|কিনিয়াৰোৱাণ্ডা]] #[[:ky:|কিৰ্গিজ]] #[[:kv:|কোমি]] #[[:koi:|কোমি-পাৰ্মিয়াক]] #[[:ku:|কুৰ্দিচ]] #[[:la:|লেটিন]] #[[:lad:|লাডিনো]] #[[:lo:|লাও]] #[[:lv:|লাটভিয়]] #[[:lez:|লেজগিয়ান]] #[[:li:|লিমবাৰ্গিশ]] #[[:lij:|লিগুৰীয়]] #[[:lfn:|লিংগুৱা ফ্ৰাংকা নোভা]] #[[:lt:|লিথুৱানীয়]] #[[:lmo:|লম্বাৰ্ড]] #[[:ln:|লিংগালা]] #[[:lb:|লাক্সেমবাৰ্গীয়]] #[[:mai:|'''মৈথিলী''']] #[[:mg:|মালাগাছী]] #[[:mh:|মাৰ্শালিজ]] #[[:ms:|মালয়]] #[[:ml:|'''মালয়ালম''']] #[[:mt:|মাল্টিজ]] #[[:mi:|মাওৰি]] #[[:min:|মিনাংকাবাউ]] #[[:mk:|মেচিডনীয়]] #[[:mn:|মঙ্গোলীয়]] #[[:mr:|'''মাৰাঠী''']] #[[:mni:|'''মেইতেই (মণিপুৰী)''']] #[[:mdf:|মোকশা]] #[[:mwl:|মিৰাণ্ডিজ]] #[[:mag:|মগহী]] #[[:mzn:|মাজান্দাৰানি]] #[[:myv:|এৰজিয়া]] #[[:nah:|নাহুয়াটল]] #[[:nap:|নেপোলিটান]] #[[:na:|নাউৰুয়ান]] #[[:ne:|নেপালী]] #[[:new:|নেৱাৰী]] #[[:nrm:|নৰ্মান]] #[[:nn:|নৰৱেজীয় (নিনৰ্স্ক)]] #[[:no:|নৰৱেজীয় (ব’কমল)]] #[[:nov:|নোভিয়াল]] #[[:nqo:|এনকো]] #[[:nso:|উত্তৰ ছোথো]] #[[:oc:|অকচিটান]] #[[:olo:|লিভি-কাৰেলিয়ান]] #[[:om:|অৰোমো]] #[[:or:|'''ওড়িয়া''']] #[[:os:|অচেটীয়]] #[[:pa:|'''পঞ্জাবী''']] #[[:pag:|পাংগাছিনান]] #[[:pam:|পাম্পাঙ্গা]] #[[:pap:|পাপিয়ামেণ্টো]] #[[:pdc:|পেনছিলভেনিয়াৰ জাৰ্মান]] #[[:pfl:|পেলাটিনীয় জাৰ্মান]] #[[:pi:|'''পালি''']] #[[:pih:|নৰ্ফুক]] #[[:pl:|প'লিছ]] #[[:pms:|পিডমণ্টীয়]] #[[:pnb:|পশ্চিম পঞ্জাবী]] #[[:pnt:|পণ্টিক গ্ৰীক]] #[[:ps:|পস্ত']] #[[:pt:|পৰ্তুগীজ]] #[[:qu:|কেচুৱা]] #[[:rm:|ৰোমান্স]] #[[:rmy:|ৰোমানি]] #[[:ro:|ৰোমানীয়]] #[[:roa-rup:|আৰোমানীয়]] #[[:roa-tara:|তাৰান্তিনো]] #[[:ru:|ৰুছ]] #[[:rue:|ৰুসিন]] #[[:sa:|'''সংস্কৃত''']] #[[:sah:|ছাখা]] #[[:sc:|ছাৰ্ডিনীয়]] #[[:scn:|চিচিলিয়]] #[[:sco:|স্কটীয়]] #[[:sd:|'''সিন্ধী''']] #[[:se:|উত্তৰাঞ্চলীয় সামি]] #[[:sg:|ছাংগো]] #[[:sh:|চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচীয়]] #[[:si:|সিংহলী]] #[[:simple:|সৰল ইংৰাজী]] #[[:sk:|স্লোভাক]] #[[:sl:|শ্ল’ভেনিয়]] #[[:sm:|ছামোৱান]] #[[:sn:|শ্বোনা]] #[[:so:|ছোমালি]] #[[:sr:|চাৰ্বীয়]] #[[:srn:|ছ্ৰানান টংগো]] #[[:ss:|ছোৱাতি]] #[[:st:|দক্ষিণ ছোথো]] #[[:su:|ছুণ্ডানী]] #[[:sv:|চুইডীয়]] #[[:sw:|স্বাহিলি]] #[[:szl:|চাইলেচীয়]] #[[:ta:|'''তামিল''']] #[[:te:|'''তেলুগু''']] #[[:tet:|টেটুম]] #[[:tg:|তাজিক]] #[[:th:|থাই]] #[[:ti:|টিগ্ৰিনিয়া]] #[[:tk:|তুৰ্কমেন]] #[[:tl:|তাগালগ]] #[[:tly:|তালিশ]] #[[:tn:|ছোৱানা]] #[[:to:|টংগান]] #[[:tpi:|টক পিচিন]] #[[:tr:|তুৰ্কী]] #[[:ts:|ছংগা]] #[[:tt:|তাতাৰ]] #[[:ty:|তাহিতিয়ান]] #[[:udm:|উদমুৰ্ত]] #[[:ug:|উইঘুৰ]] #[[:uk:|'''ইউক্ৰেনীয়''']] #[[:ur:|'''উৰ্দু''']] #[[:uz:|উজবেক]] #[[:ve:|ভেণ্ডা]] #[[:vec:|ভেনিছীয়]] #[[:vep:|ভেপছ]] #[[:vi:|ভিয়েটনামী]] #[[:vls:|পশ্চিম ফ্লেমিছ]] #[[:vo:|ভোলাপুক]] #[[:wa:|ৱালুন]] #[[:war:|ৱাৰায়]] #[[:wo:|ৱ'লফ]] #[[:wuu:|উ চীনা]] #[[:xh:|খোছা]] #[[:yi:|যিদ্দি]] #[[:yo:|য়ৰুবা]] #[[:za:|ঝুৱাং]] #[[:zea:|জিলেণ্ডিক]] #[[:zh-yue:|কেণ্টনিজ]] #[[:zh-min-nan:|মিন নান]] {{div col end}} ==ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়া== ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ মুখ্য পৃষ্ঠাৰ পোনপটীয়া লিংক: <br/> • [[:as:|অসমীয়া]] • [[:bn:|বাংলা]] • [[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] • [[:or:|ওড়িয়া]] • [[:sa:|সংস্কৃত]] • [[:hi:|হিন্দী]] • [[:mai:|মৈথিলী]] • [[:bh:|ভোজপুৰী]] • [[:ne:|নেপালী]] • [[:anp:|অংগিকা]] • [[:awa:|অৱধী]] • [[:dty:|ডটেলী]] • [[:mr:|মাৰাঠী]] • [[:pi:|পালি]] • [[:gu:|গুজৰাটী]] • [[:pa:|পঞ্জাবী]] • [[:pnb:|পশ্চিম পঞ্জাবী]] • [[:ur:|উৰ্দু]] • [[:ks:|কাশ্মিৰী]] • [[:sd:|সিন্ধী]] • [[:ta:|তামিল]] • [[:te:|তেলুগু]] • [[:kn:|কন্নড়]] • [[:ml:|মালয়ালম]] • [[:tcy:|তুলু]] • [[:mni:|মণিপুৰী]] • [[:sat:|চাওঁতালি]] • [[:gom:|কোংকণী]] • [[:new:|নেৱাৰী]] • [[:hif:|ফিজি হিন্দী]] • [[:syl:|ছিলেটী]] • [[:mag:|মগহী]] ===ভাৰত, নেপাল, বাংলাদেশৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ''ৱিকিমিডিয়া''সমূহৰ তালিকা=== • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rkt/মূল_পাতা কামতাপুৰী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rjs/Main_Page ৰাজবংশী (নেপাল)]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/brx/Gahai_bilai বড়ো]''<br/> • ''[https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/mrg/Néríng_Tamténg মিচিং] • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/lus/Phêkpui মিজো]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/ctg/মুল_ফাতা চাঁটগাঁইয়া]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rwr/मुख_पृष्ठ মাৰোৱাৰী]''<br/> • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/raj/Main_Page ৰাজস্থানী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kip/जीम_पाल শেষী পাঙ]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kfr/Main_Page কচ্ছী]'' ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়াসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱেবছাইট]] [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] nuctm59nof78nlokuqjozwf17a5tyqh 645789 645788 2026-10-17T10:16:34Z Kandarpajit Kallol 6257 /* ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা */ 645789 wikitext text/x-wiki [[File:Most popular edition of Wikipedia by country.svg|thumb|upright=2|alt=দেশ অনুসৰি ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণৰ মানচিত্ৰ|২০২২ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহ অনুসৰি দেশভেদে ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণ। ধূসৰ ৰঙেৰে দেখুওৱা দেশসমূহত সাধাৰণতে সেই দেশৰ স্থানীয় ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াই সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে।]] [[ৱিকিপিডিয়া]] হৈছে স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ এটা সম্প্ৰদায়ৰ দ্বাৰা সম্পাদিত আৰু পৰিচালিত এক বিনামূলীয়া, বহুভাষিক, [[ৱিকি]]-ভিত্তিক মুক্ত উৎসৰ অনলাইন [[বিশ্বকোষ]]। ২০০১ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত ই [[ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়া|ইংৰাজী ভাষাৰ বিশ্বকোষ]] হিচাপে আৰম্ভ হৈছিল। একেটা বছৰতে আন ভাষাৰ সংস্কৰণসমূহৰো সৃষ্টি হয়। [[জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া|জাৰ্মান]] আৰু [[কাটালান ৱিকিপিডিয়া|কাটালান ৱিকিপিডিয়া]] ১৬ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite mailing list|title=[Wikipedia-l] Alternative language wikipedias|url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|date=16 March 2001|mailinglist=Wikipedia-L|last=Wales|first=Jimmy|author-link=Jimmy Wales|archive-url=https://web.archive.org/web/20140620120728/https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|archive-date=20 June 2014|access-date=21 December 2020}}</ref> [[ফৰাচী]] ৱিকিপিডিয়া ২৩ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite web|last=Noisette|first=Thierry|date=24 September 2010|title=Wikipédia en français dépasse le million d'articles|trans-title=French Wikipedia exceeds one million articles|url=https://www.zdnet.fr/blogs/l-esprit-libre/wikipedia-en-francais-depasse-le-million-d-articles-39754828.htm|website=ZDNet France|publisher=Red Ventures|language=fr|access-date=21 December 2020}}</ref> আৰু ছুইডিছ ৱিকিপিডিয়া ২৩ মে'ত সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=History of HomePage|url=https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-url=https://web.archive.org/web/20010608192645/https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-date=8 June 2001|access-date=21 December 2020}}</ref> {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}} অনুসৰি, ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ মুঠ {{NUMBEROF|languages|Wikipedia}}টা ভাষা সংস্কৰণত সৃষ্টি কৰা হৈছে। ইয়াৰে {{NUMBEROF|active|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বৰ্তমান সক্ৰিয় আৰু {{NUMBEROF|closed|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বন্ধ হৈ আছে।<ref>{{Cite web|title=Wikipedia statistics/meta.tab|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Data:Wikipedia_statistics/meta.tab|website=Wikimedia Commons|access-date=17 October 2026}}</ref> মেটা-ৱিকিৰ ভাষা সমিতিয়ে নতুন [[ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেশ্যন|ৱিকিমিডিয়া]] বিষয়বস্তু প্ৰকল্প সৃষ্টি কৰাৰ নীতি পৰিচালনা কৰে। নতুন ভাষাৰ প্ৰকল্পৰ যোগ্যতা নিৰ্ধাৰণৰ ক্ষেত্ৰত ভাষাটোৰ বৈধ ISO 639 ক'ড থকা, আন ভাষাৰ পৰা যথেষ্ট পৃথক হোৱা আৰু সেই ভাষাত সাৱলীলভাৱে কথা কোৱা পৰ্যাপ্তসংখ্যক ব্যৱহাৰকাৰী থকাৰ দৰে চৰ্ত বিবেচনা কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Language proposal policy|url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Language_proposal_policy|website=Meta-Wiki|language=en|access-date=17 October 2026}}</ref> == ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা == {{div col|2}} #[[:ab:|আবখাজীয়]] #[[:ace:|আচেহ্নী]] #[[:ady:|আদিগে]] #[[:af:|আফ্ৰিকান্স]] #[[:ak:|আকান]] #[[:sq:|আলবেনীয়]] #[[:als:|আলেমান্নিক]] #[[:am:|আমহাৰিক]] #[[:anp:|অংগিকা]] #[[:ar:|আৰবী]] #[[:an:|এৰাগনি]] #[[:hy:|আৰ্মেনীয়]] #[[:frp:|আৰ্পিটান]] #[[:as:|'''অসমীয়া''']] #[[:ast:|আস্তুৰীয়]] #[[:atj:|আতিকামেক্‌ৱ]] #[[:av:|আভাৰ]] #[[:ay:|আয়মাৰা]] #[[:az:|আজাৰবাইজানী]] #[[:ban:|বালিনীয়]] #[[:bm:|বামবাৰা]] #[[:map-bms:|বানিউমাছান]] #[[:ba:|বাশখিৰ]] #[[:bar:|বাভাৰীয়]] #[[:be:|বেলাৰুচীয়]] #[[:be-tarask:|বেলাৰুচীয় (তাৰাশ্কেভিৎসা)]] #[[:bn:|'''বাংলা''']] #[[:bh:|'''ভোজপুৰী''']] #[[:bcl:|মধ্য বাইকোল]] #[[:bi:|বিছলামা]] #[[:bpy:|'''বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী''']] #[[:bs:|বসনীয়]] #[[:br:|ব্ৰেটন]] #[[:bg:|বুলগেৰীয়]] #[[:bxr:|বুৰিয়াত]] #[[:my:|বাৰ্মিজ]] #[[:bug:|বুগিনীয়]] #[[:ca:|কাটালান]] #[[:ceb:|চেবুআন']] #[[:ckb:|মধ্য কুৰ্দি]] #[[:ce:|চেচেন]] #[[:ny:|চিচেৱা]] #[[:zh:|চীনা]] #[[:zh-classical:|শাস্ত্ৰীয় চীনা]] #[[:cv:|চুভাষ]] #[[:ksh:|ক’ল’নিয়ান]] #[[:kw:|কৰ্ণিছ]] #[[:co:|কৰ্চিকান]] #[[:cr:|ক্ৰি]] #[[:crh:|ক্ৰিমিয় তাতাৰ]] #[[:hr:|ক্ৰ'ৱেচীয়]] #[[:cs:|চেক]] #[[:da:|ডেনিছ]] #[[:dv:|দিবেহী]] #[[:dty:|ডোটেলী]] #[[:nl:|ওলন্দাজ]] #[[:nds-nl:|ডাচ নিম্ন চেক্সন]] #[[:dz:|জোংখা]] #[[:eo:|এস্পেৰান্তো]] #[[:et:|এষ্ট’নিয়]] #[[:ee:|ইৱে]] #[[:ext:|এক্সট্ৰেমাদুৰান]] #[[:fo:|ফাৰোয়েজ]] #[[:fj:|ফিজিয়ান]] #[[:fi:|ফিনিছ]] #[[:ff:|ফুলা]] #[[:fr:|ফৰাছী]] #[[:fy:|পশ্চিম ফ্ৰিজিয়]] #[[:fur:|ফ্ৰিউলিয়ান]] #[[:gl:|গেলিচিয়]] #[[:lg:|গাণ্ডা]] #[[:ka:|জৰ্জিয়ান]] #[[:de:|'''জাৰ্মান''']] #[[:el:|গ্ৰীক]] #[[:kl:|গ্ৰীণলেণ্ডীয়]] #[[:gn:|গুৱাৰাণী]] #[[:gu:|'''গুজৰাটী''']] #[[:ht:|হাইতিয়ান ক্ৰিয়ল]] #[[:ha:|হাউছা]] #[[:he:|হিব্ৰু]] #[[:hi:|'''হিন্দী''']] #[[:hu:|হাঙ্গেৰীয়]] #[[:hsb:|উচ্চ চোৰ্বীয়]] #[[:ia:|ইণ্টাৰলিংগুৱা]] #[[:id:|ইণ্ডোনেচীয়]] #[[:ie:|ইণ্টাৰলিংগুয়ে]] #[[:ig:|ইগবো]] #[[:ilo:|ইলোকানো]] #[[:io:|ইডো]] #[[:is:|আইচলেণ্ডীয়]] #[[:it:|ইটালীয়]] #[[:iu:|ইনুক্টিটুট]] #[[:ja:|জাপানী]] #[[:jam:|জামাইকান ক্ৰিয়ল]] #[[:jv:|জাভানী]] #[[:kl:|গ্ৰীণলেণ্ডীয়]] #[[:kn:|'''কন্নড়''']] #[[:ko:|কোৰীয়]] #[[:krc:|কাৰাচায়-বালকাৰ]] #[[:kk:|কাজাখ]] #[[:km:|খমেৰ]] #[[:ki:|কিকুয়ু]] #[[:rw:|কিনিয়াৰোৱাণ্ডা]] #[[:ky:|কিৰ্গিজ]] #[[:kv:|কোমি]] #[[:koi:|কোমি-পাৰ্মিয়াক]] #[[:ku:|কুৰ্দিচ]] #[[:la:|লেটিন]] #[[:lad:|লাডিনো]] #[[:lo:|লাও]] #[[:lv:|লাটভিয়]] #[[:lez:|লেজগিয়ান]] #[[:li:|লিমবাৰ্গিশ]] #[[:lij:|লিগুৰীয়]] #[[:lfn:|লিংগুৱা ফ্ৰাংকা নোভা]] #[[:lt:|লিথুৱানীয়]] #[[:lmo:|লম্বাৰ্ড]] #[[:ln:|লিংগালা]] #[[:lb:|লাক্সেমবাৰ্গীয়]] #[[:mai:|'''মৈথিলী''']] #[[:mg:|মালাগাছী]] #[[:mh:|মাৰ্শালিজ]] #[[:ms:|মালয়]] #[[:ml:|'''মালয়ালম''']] #[[:mt:|মাল্টিজ]] #[[:mi:|মাওৰি]] #[[:min:|মিনাংকাবাউ]] #[[:mk:|মেচিডনীয়]] #[[:mn:|মঙ্গোলীয়]] #[[:mr:|'''মাৰাঠী''']] #[[:mni:|'''মেইতেই (মণিপুৰী)''']] #[[:mdf:|মোকশা]] #[[:mwl:|মিৰাণ্ডিজ]] #[[:mag:|মগহী]] #[[:mzn:|মাজান্দাৰানি]] #[[:myv:|এৰজিয়া]] #[[:nah:|নাহুয়াটল]] #[[:nap:|নেপোলিটান]] #[[:na:|নাউৰুয়ান]] #[[:ne:|নেপালী]] #[[:new:|নেৱাৰী]] #[[:nrm:|নৰ্মান]] #[[:nn:|নৰৱেজীয় (নিনৰ্স্ক)]] #[[:no:|নৰৱেজীয় (ব’কমল)]] #[[:nov:|নোভিয়াল]] #[[:nqo:|এনকো]] #[[:nso:|উত্তৰ ছোথো]] #[[:oc:|অকচিটান]] #[[:olo:|লিভি-কাৰেলিয়ান]] #[[:om:|অৰোমো]] #[[:or:|'''ওড়িয়া''']] #[[:os:|অচেটীয়]] #[[:pa:|'''পঞ্জাবী''']] #[[:pag:|পাংগাছিনান]] #[[:pam:|পাম্পাঙ্গা]] #[[:pap:|পাপিয়ামেণ্টো]] #[[:pdc:|পেনছিলভেনিয়াৰ জাৰ্মান]] #[[:pfl:|পেলাটিনীয় জাৰ্মান]] #[[:pi:|'''পালি''']] #[[:pih:|নৰ্ফুক]] #[[:pl:|প'লিছ]] #[[:pms:|পিডমণ্টীয়]] #[[:pnb:|পশ্চিম পঞ্জাবী]] #[[:pnt:|পণ্টিক গ্ৰীক]] #[[:ps:|পস্ত']] #[[:pt:|পৰ্তুগীজ]] #[[:qu:|কেচুৱা]] #[[:rm:|ৰোমান্স]] #[[:rmy:|ৰোমানি]] #[[:ro:|ৰোমানীয়]] #[[:roa-rup:|আৰোমানীয়]] #[[:roa-tara:|তাৰান্তিনো]] #[[:ru:|ৰুছ]] #[[:rue:|ৰুসিন]] #[[:sa:|'''সংস্কৃত''']] #[[:sah:|ছাখা]] #[[:sc:|ছাৰ্ডিনীয়]] #[[:scn:|চিচিলিয়]] #[[:sco:|স্কটীয়]] #[[:sd:|'''সিন্ধী''']] #[[:se:|উত্তৰাঞ্চলীয় সামি]] #[[:sg:|ছাংগো]] #[[:sh:|চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচীয়]] #[[:si:|সিংহলী]] #[[:simple:|সৰল ইংৰাজী]] #[[:sk:|স্লোভাক]] #[[:sl:|শ্ল’ভেনিয়]] #[[:sm:|ছামোৱান]] #[[:sn:|শ্বোনা]] #[[:so:|ছোমালি]] #[[:sr:|চাৰ্বীয়]] #[[:srn:|ছ্ৰানান টংগো]] #[[:ss:|ছোৱাতি]] #[[:st:|দক্ষিণ ছোথো]] #[[:su:|ছুণ্ডানী]] #[[:sv:|চুইডীয়]] #[[:sw:|স্বাহিলি]] #[[:szl:|চাইলেচীয়]] #[[:ta:|'''তামিল''']] #[[:te:|'''তেলুগু''']] #[[:tet:|টেটুম]] #[[:tg:|তাজিক]] #[[:th:|থাই]] #[[:ti:|টিগ্ৰিনিয়া]] #[[:tk:|তুৰ্কমেন]] #[[:tl:|তাগালগ]] #[[:tly:|তালিশ]] #[[:tn:|ছোৱানা]] #[[:to:|টংগান]] #[[:tpi:|টক পিচিন]] #[[:tr:|তুৰ্কী]] #[[:ts:|ছংগা]] #[[:tt:|তাতাৰ]] #[[:ty:|তাহিতিয়ান]] #[[:udm:|উদমুৰ্ত]] #[[:ug:|উইঘুৰ]] #[[:uk:|'''ইউক্ৰেনীয়''']] #[[:ur:|'''উৰ্দু''']] #[[:uz:|উজবেক]] #[[:ve:|ভেণ্ডা]] #[[:vec:|ভেনিছীয়]] #[[:vep:|ভেপছ]] #[[:vi:|ভিয়েটনামী]] #[[:vls:|পশ্চিম ফ্লেমিছ]] #[[:vo:|ভোলাপুক]] #[[:wa:|ৱালুন]] #[[:war:|ৱাৰায়]] #[[:wo:|ৱ'লফ]] #[[:wuu:|উ চীনা]] #[[:xh:|খোছা]] #[[:yi:|যিদ্দি]] #[[:yo:|য়ৰুবা]] #[[:za:|ঝুৱাং]] #[[:zea:|জিলেণ্ডিক]] #[[:zh-yue:|কেণ্টনিজ]] #[[:zh-min-nan:|মিন নান]] {{div col end}} ==ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়া== ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ মুখ্য পৃষ্ঠাৰ পোনপটীয়া লিংক: <br/> • [[:as:|অসমীয়া]] • [[:bn:|বাংলা]] • [[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] • [[:or:|ওড়িয়া]] • [[:sa:|সংস্কৃত]] • [[:hi:|হিন্দী]] • [[:mai:|মৈথিলী]] • [[:bh:|ভোজপুৰী]] • [[:ne:|নেপালী]] • [[:anp:|অংগিকা]] • [[:awa:|অৱধী]] • [[:dty:|ডটেলী]] • [[:mr:|মাৰাঠী]] • [[:pi:|পালি]] • [[:gu:|গুজৰাটী]] • [[:pa:|পঞ্জাবী]] • [[:pnb:|পশ্চিম পঞ্জাবী]] • [[:ur:|উৰ্দু]] • [[:ks:|কাশ্মিৰী]] • [[:sd:|সিন্ধী]] • [[:ta:|তামিল]] • [[:te:|তেলুগু]] • [[:kn:|কন্নড়]] • [[:ml:|মালয়ালম]] • [[:tcy:|তুলু]] • [[:mni:|মণিপুৰী]] • [[:sat:|চাওঁতালি]] • [[:gom:|কোংকণী]] • [[:new:|নেৱাৰী]] • [[:hif:|ফিজি হিন্দী]] • [[:syl:|ছিলেটী]] • [[:mag:|মগহী]] ===ভাৰত, নেপাল, বাংলাদেশৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ''ৱিকিমিডিয়া''সমূহৰ তালিকা=== • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rkt/মূল_পাতা কামতাপুৰী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rjs/Main_Page ৰাজবংশী (নেপাল)]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/brx/Gahai_bilai বড়ো]''<br/> • ''[https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/mrg/Néríng_Tamténg মিচিং] • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/lus/Phêkpui মিজো]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/ctg/মুল_ফাতা চাঁটগাঁইয়া]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rwr/मुख_पृष्ठ মাৰোৱাৰী]''<br/> • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/raj/Main_Page ৰাজস্থানী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kip/जीम_पाल শেষী পাঙ]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kfr/Main_Page কচ্ছী]'' ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়াসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱেবছাইট]] [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] 26087qbwvddchkw9tsias2kjcoptbaq 645790 645789 2026-10-17T10:18:02Z Kandarpajit Kallol 6257 645790 wikitext text/x-wiki [[File:Most popular edition of Wikipedia by country.svg|thumb|upright=2|alt=দেশ অনুসৰি ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণৰ মানচিত্ৰ|২০২২ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহ অনুসৰি দেশভেদে ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণ। ধূসৰ ৰঙেৰে দেখুওৱা দেশসমূহত সাধাৰণতে সেই দেশৰ স্থানীয় ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াই সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে।]] [[ৱিকিপিডিয়া]] হৈছে স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ এটা সম্প্ৰদায়ৰ দ্বাৰা সম্পাদিত আৰু পৰিচালিত এক বিনামূলীয়া, বহুভাষিক, [[ৱিকি]]-ভিত্তিক মুক্ত উৎসৰ অনলাইন [[বিশ্বকোষ]]। ২০০১ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত ই [[ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়া|ইংৰাজী ভাষাৰ বিশ্বকোষ]] হিচাপে আৰম্ভ হৈছিল। একেটা বছৰতে আন ভাষাৰ সংস্কৰণসমূহৰো সৃষ্টি হয়। [[জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া|জাৰ্মান]] আৰু [[কাটালান ৱিকিপিডিয়া|কাটালান ৱিকিপিডিয়া]] ১৬ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite mailing list|title=[Wikipedia-l] Alternative language wikipedias|url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|date=16 March 2001|mailinglist=Wikipedia-L|last=Wales|first=Jimmy|author-link=Jimmy Wales|archive-url=https://web.archive.org/web/20140620120728/https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|archive-date=20 June 2014|access-date=21 December 2020}}</ref> [[ফৰাচী]] ৱিকিপিডিয়া ২৩ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite web|last=Noisette|first=Thierry|date=24 September 2010|title=Wikipédia en français dépasse le million d'articles|trans-title=French Wikipedia exceeds one million articles|url=https://www.zdnet.fr/blogs/l-esprit-libre/wikipedia-en-francais-depasse-le-million-d-articles-39754828.htm|website=ZDNet France|publisher=Red Ventures|language=fr|access-date=21 December 2020}}</ref> আৰু ছুইডিছ ৱিকিপিডিয়া ২৩ মে'ত সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=History of HomePage|url=https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-url=https://web.archive.org/web/20010608192645/https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-date=8 June 2001|access-date=21 December 2020}}</ref> {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}} অনুসৰি, ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ মুঠ {{NUMBEROF|languages|Wikipedia}}টা ভাষা সংস্কৰণত সৃষ্টি কৰা হৈছে। ইয়াৰে {{NUMBEROF|active|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বৰ্তমান সক্ৰিয় আৰু {{NUMBEROF|closed|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বন্ধ হৈ আছে।<ref>{{Cite web|title=Wikipedia statistics/meta.tab|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Data:Wikipedia_statistics/meta.tab|website=Wikimedia Commons|access-date=17 October 2026}}</ref> মেটা-ৱিকিৰ ভাষা সমিতিয়ে নতুন [[ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেশ্যন|ৱিকিমিডিয়া]] বিষয়বস্তু প্ৰকল্প সৃষ্টি কৰাৰ নীতি পৰিচালনা কৰে। নতুন ভাষাৰ প্ৰকল্পৰ যোগ্যতা নিৰ্ধাৰণৰ ক্ষেত্ৰত ভাষাটোৰ বৈধ ISO 639 ক'ড থকা, আন ভাষাৰ পৰা যথেষ্ট পৃথক হোৱা আৰু সেই ভাষাত সাৱলীলভাৱে কথা কোৱা পৰ্যাপ্তসংখ্যক ব্যৱহাৰকাৰী থকাৰ দৰে চৰ্ত বিবেচনা কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Language proposal policy|url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Language_proposal_policy|website=Meta-Wiki|language=en|access-date=17 October 2026}}</ref> == ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা == {{div col|2}} #[[:ab:|আবখাজীয়]] #[[:ace:|আচেহ্নী]] #[[:ady:|আদিগে]] #[[:af:|আফ্ৰিকান্স]] #[[:ak:|আকান]] #[[:sq:|আলবেনীয়]] #[[:als:|আলেমান্নিক]] #[[:am:|আমহাৰিক]] #[[:anp:|অংগিকা]] #[[:ar:|আৰবী]] #[[:an:|এৰাগনি]] #[[:hy:|আৰ্মেনীয়]] #[[:frp:|আৰ্পিটান]] #[[:as:|অসমীয়া]] #[[:ast:|আস্তুৰীয়]] #[[:atj:|আতিকামেক্‌ৱ]] #[[:av:|আভাৰ]] #[[:ay:|আয়মাৰা]] #[[:az:|আজাৰবাইজানী]] #[[:ban:|বালিনীয়]] #[[:bm:|বামবাৰা]] #[[:map-bms:|বানিউমাছান]] #[[:ba:|বাশখিৰ]] #[[:bar:|বাভাৰীয়]] #[[:be:|বেলাৰুচীয়]] #[[:be-tarask:|বেলাৰুচীয় (তাৰাশ্কেভিৎসা)]] #[[:bn:|বাংলা]] #[[:bh:|ভোজপুৰী]] #[[:bcl:|মধ্য বাইকোল]] #[[:bi:|বিছলামা]] #[[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] #[[:bs:|বসনীয়]] #[[:br:|ব্ৰেটন]] #[[:bg:|বুলগেৰীয়]] #[[:bxr:|বুৰিয়াত]] #[[:my:|বাৰ্মিজ]] #[[:bug:|বুগিনীয়]] #[[:ca:|কাটালান]] #[[:ceb:|চেবুআন']] #[[:ckb:|মধ্য কুৰ্দি]] #[[:ce:|চেচেন]] #[[:ny:|চিচেৱা]] #[[:zh:|চীনা]] #[[:zh-classical:|শাস্ত্ৰীয় চীনা]] #[[:cv:|চুভাষ]] #[[:ksh:|ক’ল’নিয়ান]] #[[:kw:|কৰ্ণিছ]] #[[:co:|কৰ্চিকান]] #[[:cr:|ক্ৰি]] #[[:crh:|ক্ৰিমিয় তাতাৰ]] #[[:hr:|ক্ৰ'ৱেচীয়]] #[[:cs:|চেক]] #[[:da:|ডেনিছ]] #[[:dv:|দিবেহী]] #[[:dty:|ডোটেলী]] #[[:nl:|ওলন্দাজ]] #[[:nds-nl:|ডাচ নিম্ন চেক্সন]] #[[:dz:|জোংখা]] #[[:eo:|এস্পেৰান্তো]] #[[:et:|এষ্ট’নিয়]] #[[:ee:|ইৱে]] #[[:ext:|এক্সট্ৰেমাদুৰান]] #[[:fo:|ফাৰোয়েজ]] #[[:fj:|ফিজিয়ান]] #[[:fi:|ফিনিছ]] #[[:ff:|ফুলা]] #[[:fr:|ফৰাছী]] #[[:fy:|পশ্চিম ফ্ৰিজিয়]] #[[:fur:|ফ্ৰিউলিয়ান]] #[[:gl:|গেলিচিয়]] #[[:lg:|গাণ্ডা]] #[[:ka:|জৰ্জিয়ান]] #[[:de:|জাৰ্মান]] #[[:el:|গ্ৰীক]] #[[:kl:|গ্ৰীণলেণ্ডীয়]] #[[:gn:|গুৱাৰাণী]] #[[:gu:|গুজৰাটী]] #[[:ht:|হাইতিয়ান ক্ৰিয়ল]] #[[:ha:|হাউছা]] #[[:he:|হিব্ৰু]] #[[:hi:|হিন্দী]] #[[:hu:|হাঙ্গেৰীয়]] #[[:hsb:|উচ্চ চোৰ্বীয়]] #[[:ia:|ইণ্টাৰলিংগুৱা]] #[[:id:|ইণ্ডোনেচীয়]] #[[:ie:|ইণ্টাৰলিংগুয়ে]] #[[:ig:|ইগবো]] #[[:ilo:|ইলোকানো]] #[[:io:|ইডো]] #[[:is:|আইচলেণ্ডীয়]] #[[:it:|ইটালীয়]] #[[:iu:|ইনুক্টিটুট]] #[[:ja:|জাপানী]] #[[:jam:|জামাইকান ক্ৰিয়ল]] #[[:jv:|জাভানী]] #[[:kl:|গ্ৰীণলেণ্ডীয়]] #[[:kn:|কন্নড়]] #[[:ko:|কোৰীয়]] #[[:krc:|কাৰাচায়-বালকাৰ]] #[[:kk:|কাজাখ]] #[[:km:|খমেৰ]] #[[:ki:|কিকুয়ু]] #[[:rw:|কিনিয়াৰোৱাণ্ডা]] #[[:ky:|কিৰ্গিজ]] #[[:kv:|কোমি]] #[[:koi:|কোমি-পাৰ্মিয়াক]] #[[:ku:|কুৰ্দিচ]] #[[:la:|লেটিন]] #[[:lad:|লাডিনো]] #[[:lo:|লাও]] #[[:lv:|লাটভিয়]] #[[:lez:|লেজগিয়ান]] #[[:li:|লিমবাৰ্গিশ]] #[[:lij:|লিগুৰীয়]] #[[:lfn:|লিংগুৱা ফ্ৰাংকা নোভা]] #[[:lt:|লিথুৱানীয়]] #[[:lmo:|লম্বাৰ্ড]] #[[:ln:|লিংগালা]] #[[:lb:|লাক্সেমবাৰ্গীয়]] #[[:mai:|মৈথিলী]] #[[:mg:|মালাগাছী]] #[[:mh:|মাৰ্শালিজ]] #[[:ms:|মালয়]] #[[:ml:|মালয়ালম]] #[[:mt:|মাল্টিজ]] #[[:mi:|মাওৰি]] #[[:min:|মিনাংকাবাউ]] #[[:mk:|মেচিডনীয়]] #[[:mn:|মঙ্গোলীয়]] #[[:mr:|মাৰাঠী]] #[[:mni:|মেইতেই (মণিপুৰী)]] #[[:mdf:|মোকশা]] #[[:mwl:|মিৰাণ্ডিজ]] #[[:mag:|মগহী]] #[[:mzn:|মাজান্দাৰানি]] #[[:myv:|এৰজিয়া]] #[[:nah:|নাহুয়াটল]] #[[:nap:|নেপোলিটান]] #[[:na:|নাউৰুয়ান]] #[[:ne:|নেপালী]] #[[:new:|নেৱাৰী]] #[[:nrm:|নৰ্মান]] #[[:nn:|নৰৱেজীয় (নিনৰ্স্ক)]] #[[:no:|নৰৱেজীয় (ব’কমল)]] #[[:nov:|নোভিয়াল]] #[[:nqo:|এনকো]] #[[:nso:|উত্তৰ ছোথো]] #[[:oc:|অকচিটান]] #[[:olo:|লিভি-কাৰেলিয়ান]] #[[:om:|অৰোমো]] #[[:or:|ওড়িয়া]] #[[:os:|অচেটীয়]] #[[:pa:|পঞ্জাবী]] #[[:pag:|পাংগাছিনান]] #[[:pam:|পাম্পাঙ্গা]] #[[:pap:|পাপিয়ামেণ্টো]] #[[:pdc:|পেনছিলভেনিয়াৰ জাৰ্মান]] #[[:pfl:|পেলাটিনীয় জাৰ্মান]] #[[:pi:|পালি]] #[[:pih:|নৰ্ফুক]] #[[:pl:|প'লিছ]] #[[:pms:|পিডমণ্টীয়]] #[[:pnb:|পশ্চিম পঞ্জাবী]] #[[:pnt:|পণ্টিক গ্ৰীক]] #[[:ps:|পস্ত']] #[[:pt:|পৰ্তুগীজ]] #[[:qu:|কেচুৱা]] #[[:rm:|ৰোমান্স]] #[[:rmy:|ৰোমানি]] #[[:ro:|ৰোমানীয়]] #[[:roa-rup:|আৰোমানীয়]] #[[:roa-tara:|তাৰান্তিনো]] #[[:ru:|ৰুছ]] #[[:rue:|ৰুসিন]] #[[:sa:|সংস্কৃত]] #[[:sah:|ছাখা]] #[[:sc:|ছাৰ্ডিনীয়]] #[[:scn:|চিচিলিয়]] #[[:sco:|স্কটীয়]] #[[:sd:|সিন্ধী]] #[[:se:|উত্তৰাঞ্চলীয় সামি]] #[[:sg:|ছাংগো]] #[[:sh:|চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচীয়]] #[[:si:|সিংহলী]] #[[:simple:|সৰল ইংৰাজী]] #[[:sk:|স্লোভাক]] #[[:sl:|শ্ল’ভেনিয়]] #[[:sm:|ছামোৱান]] #[[:sn:|শ্বোনা]] #[[:so:|ছোমালি]] #[[:sr:|চাৰ্বীয়]] #[[:srn:|ছ্ৰানান টংগো]] #[[:ss:|ছোৱাতি]] #[[:st:|দক্ষিণ ছোথো]] #[[:su:|ছুণ্ডানী]] #[[:sv:|চুইডীয়]] #[[:sw:|স্বাহিলি]] #[[:szl:|চাইলেচীয়]] #[[:ta:|তামিল]] #[[:te:|তেলুগু]] #[[:tet:|টেটুম]] #[[:tg:|তাজিক]] #[[:th:|থাই]] #[[:ti:|টিগ্ৰিনিয়া]] #[[:tk:|তুৰ্কমেন]] #[[:tl:|তাগালগ]] #[[:tly:|তালিশ]] #[[:tn:|ছোৱানা]] #[[:to:|টংগান]] #[[:tpi:|টক পিচিন]] #[[:tr:|তুৰ্কী]] #[[:ts:|ছংগা]] #[[:tt:|তাতাৰ]] #[[:ty:|তাহিতিয়ান]] #[[:udm:|উদমুৰ্ত]] #[[:ug:|উইঘুৰ]] #[[:uk:|ইউক্ৰেনীয়]] #[[:ur:|উৰ্দু]] #[[:uz:|উজবেক]] #[[:ve:|ভেণ্ডা]] #[[:vec:|ভেনিছীয়]] #[[:vep:|ভেপছ]] #[[:vi:|ভিয়েটনামী]] #[[:vls:|পশ্চিম ফ্লেমিছ]] #[[:vo:|ভোলাপুক]] #[[:wa:|ৱালুন]] #[[:war:|ৱাৰায়]] #[[:wo:|ৱ'লফ]] #[[:wuu:|উ চীনা]] #[[:xh:|খোছা]] #[[:yi:|যিদ্দি]] #[[:yo:|য়ৰুবা]] #[[:za:|ঝুৱাং]] #[[:zea:|জিলেণ্ডিক]] #[[:zh-yue:|কেণ্টনিজ]] #[[:zh-min-nan:|মিন নান]] {{div col end}} ==ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়া== ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ মুখ্য পৃষ্ঠাৰ পোনপটীয়া লিংক: <br/> • [[:as:|অসমীয়া]] • [[:bn:|বাংলা]] • [[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] • [[:or:|ওড়িয়া]] • [[:sa:|সংস্কৃত]] • [[:hi:|হিন্দী]] • [[:mai:|মৈথিলী]] • [[:bh:|ভোজপুৰী]] • [[:ne:|নেপালী]] • [[:anp:|অংগিকা]] • [[:awa:|অৱধী]] • [[:dty:|ডটেলী]] • [[:mr:|মাৰাঠী]] • [[:pi:|পালি]] • [[:gu:|গুজৰাটী]] • [[:pa:|পঞ্জাবী]] • [[:pnb:|পশ্চিম পঞ্জাবী]] • [[:ur:|উৰ্দু]] • [[:ks:|কাশ্মিৰী]] • [[:sd:|সিন্ধী]] • [[:ta:|তামিল]] • [[:te:|তেলুগু]] • [[:kn:|কন্নড়]] • [[:ml:|মালয়ালম]] • [[:tcy:|তুলু]] • [[:mni:|মণিপুৰী]] • [[:sat:|চাওঁতালি]] • [[:gom:|কোংকণী]] • [[:new:|নেৱাৰী]] • [[:hif:|ফিজি হিন্দী]] • [[:syl:|ছিলেটী]] • [[:mag:|মগহী]] ===ভাৰত, নেপাল, বাংলাদেশৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ''ৱিকিমিডিয়া''সমূহৰ তালিকা=== • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rkt/মূল_পাতা কামতাপুৰী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rjs/Main_Page ৰাজবংশী (নেপাল)]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/brx/Gahai_bilai বড়ো]''<br/> • ''[https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/mrg/Néríng_Tamténg মিচিং] • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/lus/Phêkpui মিজো]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/ctg/মুল_ফাতা চাঁটগাঁইয়া]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rwr/मुख_पृष्ठ মাৰোৱাৰী]''<br/> • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/raj/Main_Page ৰাজস্থানী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kip/जीम_पाल শেষী পাঙ]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kfr/Main_Page কচ্ছী]'' ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়াসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱেবছাইট]] [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] g9j7rudepf2psw8255upbap1od640gi 645791 645790 2026-10-17T10:22:56Z Kandarpajit Kallol 6257 /* ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা */ 645791 wikitext text/x-wiki [[File:Most popular edition of Wikipedia by country.svg|thumb|upright=2|alt=দেশ অনুসৰি ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণৰ মানচিত্ৰ|২০২২ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহ অনুসৰি দেশভেদে ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণ। ধূসৰ ৰঙেৰে দেখুওৱা দেশসমূহত সাধাৰণতে সেই দেশৰ স্থানীয় ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াই সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে।]] [[ৱিকিপিডিয়া]] হৈছে স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ এটা সম্প্ৰদায়ৰ দ্বাৰা সম্পাদিত আৰু পৰিচালিত এক বিনামূলীয়া, বহুভাষিক, [[ৱিকি]]-ভিত্তিক মুক্ত উৎসৰ অনলাইন [[বিশ্বকোষ]]। ২০০১ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত ই [[ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়া|ইংৰাজী ভাষাৰ বিশ্বকোষ]] হিচাপে আৰম্ভ হৈছিল। একেটা বছৰতে আন ভাষাৰ সংস্কৰণসমূহৰো সৃষ্টি হয়। [[জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া|জাৰ্মান]] আৰু [[কাটালান ৱিকিপিডিয়া|কাটালান ৱিকিপিডিয়া]] ১৬ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite mailing list|title=[Wikipedia-l] Alternative language wikipedias|url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|date=16 March 2001|mailinglist=Wikipedia-L|last=Wales|first=Jimmy|author-link=Jimmy Wales|archive-url=https://web.archive.org/web/20140620120728/https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|archive-date=20 June 2014|access-date=21 December 2020}}</ref> [[ফৰাচী]] ৱিকিপিডিয়া ২৩ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite web|last=Noisette|first=Thierry|date=24 September 2010|title=Wikipédia en français dépasse le million d'articles|trans-title=French Wikipedia exceeds one million articles|url=https://www.zdnet.fr/blogs/l-esprit-libre/wikipedia-en-francais-depasse-le-million-d-articles-39754828.htm|website=ZDNet France|publisher=Red Ventures|language=fr|access-date=21 December 2020}}</ref> আৰু ছুইডিছ ৱিকিপিডিয়া ২৩ মে'ত সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=History of HomePage|url=https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-url=https://web.archive.org/web/20010608192645/https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-date=8 June 2001|access-date=21 December 2020}}</ref> {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}} অনুসৰি, ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ মুঠ {{NUMBEROF|languages|Wikipedia}}টা ভাষা সংস্কৰণত সৃষ্টি কৰা হৈছে। ইয়াৰে {{NUMBEROF|active|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বৰ্তমান সক্ৰিয় আৰু {{NUMBEROF|closed|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বন্ধ হৈ আছে।<ref>{{Cite web|title=Wikipedia statistics/meta.tab|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Data:Wikipedia_statistics/meta.tab|website=Wikimedia Commons|access-date=17 October 2026}}</ref> মেটা-ৱিকিৰ ভাষা সমিতিয়ে নতুন [[ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেশ্যন|ৱিকিমিডিয়া]] বিষয়বস্তু প্ৰকল্প সৃষ্টি কৰাৰ নীতি পৰিচালনা কৰে। নতুন ভাষাৰ প্ৰকল্পৰ যোগ্যতা নিৰ্ধাৰণৰ ক্ষেত্ৰত ভাষাটোৰ বৈধ ISO 639 ক'ড থকা, আন ভাষাৰ পৰা যথেষ্ট পৃথক হোৱা আৰু সেই ভাষাত সাৱলীলভাৱে কথা কোৱা পৰ্যাপ্তসংখ্যক ব্যৱহাৰকাৰী থকাৰ দৰে চৰ্ত বিবেচনা কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Language proposal policy|url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Language_proposal_policy|website=Meta-Wiki|language=en|access-date=17 October 2026}}</ref> == ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা == {{div col|2}} #[[:ab:|আবখাজীয়]] #[[:ace:|আচেহ্নী]] #[[:ady:|আদিগে]] #[[:af:|আফ্ৰিকান্স]] #[[:als:|আলেমান্নিক]] #[[:sq:|আলবেনীয়]] #[[:am:|আমহাৰিক]] #[[:anp:|অংগিকা]] #[[:ar:|আৰবী]] #[[:an:|এৰাগনি]] #[[:arc:|আৰামীয়]] #[[:hy:|আৰ্মেনীয়]] #[[:roa-rup:|আৰোমানীয়]] #[[:frp:|আৰ্পিটান]] #[[:as:|অসমীয়া]] #[[:ast:|আস্তুৰীয়]] #[[:atj:|আতিকামেক্‌ৱ]] #[[:av:|আভাৰ]] #[[:ay:|আয়মাৰা]] #[[:az:|আজাৰবাইজানী]] #[[:ban:|বালিনীয়]] #[[:bm:|বামবাৰা]] #[[:bjn:|বানজাৰ]] #[[:map-bms:|বানিউমাছান]] #[[:ba:|বাশখিৰ]] #[[:bar:|বাভাৰীয়]] #[[:be:|বেলাৰুচীয়]] #[[:be-tarask:|বেলাৰুচীয় (তাৰাশ্কেভিৎসা)]] #[[:bn:|বাংলা]] #[[:bh:|ভোজপুৰী]] #[[:bcl:|মধ্য বাইকোল]] #[[:bi:|বিছলামা]] #[[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] #[[:bs:|বসনীয়]] #[[:br:|ব্ৰেটন]] #[[:bg:|বুলগেৰীয়]] #[[:bxr:|বুৰিয়াত]] #[[:my:|বাৰ্মিজ]] #[[:bug:|বুগিনীয়]] #[[:ca:|কাটালান]] #[[:ceb:|চেবুআন]] #[[:ckb:|মধ্য কুৰ্দি]] #[[:ce:|চেচেন]] #[[:ny:|চিচেৱা]] #[[:zh:|চীনা]] #[[:zh-classical:|শাস্ত্ৰীয় চীনা]] #[[:cv:|চুভাষ]] #[[:kw:|কৰ্ণিছ]] #[[:co:|কৰ্চিকান]] #[[:crh:|ক্ৰিমিয় তাতাৰ]] #[[:hr:|ক্ৰ'ৱেচীয়]] #[[:cs:|চেক]] #[[:da:|ডেনিছ]] #[[:de:|জাৰ্মান]] #[[:diq:|জাজাকি]] #[[:dsb:|নিম্ন চোৰ্বীয়]] #[[:dty:|ডোটেলী]] #[[:dv:|দিবেহী]] #[[:dz:|জোংখা]] #[[:ee:|ইৱে]] #[[:el:|গ্ৰীক]] #[[:eml:|এমিলিয়ান-ৰোমাগ্নোল]] #[[:en:|ইংৰাজী]] #[[:eo:|এস্পেৰান্তো]] #[[:es:|স্পেনিছ]] #[[:et:|এষ্ট’নিয়]] #[[:eu:|বাস্ক]] #[[:ext:|এক্সট্ৰেমাদুৰান]] #[[:fa:|ফাৰ্চী]] #[[:ff:|ফুলা]] #[[:fi:|ফিনিছ]] #[[:fj:|ফিজিয়ান]] #[[:fo:|ফাৰোয়েজ]] #[[:fr:|ফৰাছী]] #[[:frp:|আৰ্পিটান]] #[[:frr:|উত্তৰ ফ্ৰিজিয়]] #[[:fur:|ফ্ৰিউলিয়ান]] #[[:fy:|পশ্চিম ফ্ৰিজিয়]] #[[:ga:|আইৰিছ]] #[[:gag:|গাগাউজ]] #[[:gan:|গান চীনা]] #[[:gcr:|গুৱিয়ান ক্ৰিয়ল]] #[[:gd:|স্কটছ গেইলিক]] #[[:gl:|গেলিচিয়]] #[[:glk:|গিলাকি]] #[[:gn:|গুৱাৰাণী]] #[[:gom:|কোংকণী]] #[[:gor:|গোৰোন্তালো]] #[[:got:|গথিক]] #[[:gu:|গুজৰাটী]] #[[:gv:|মেংক্স]] #[[:ha:|হাউছা]] #[[:hak:|হাক্কা চীনা]] #[[:haw:|হাৱাইয়ান]] #[[:he:|হিব্ৰু]] #[[:hi:|হিন্দী]] #[[:hif:|ফিজি হিন্দী]] #[[:ho:|হিৰি মোটু]] #[[:hr:|ক্ৰ'ৱেচীয়]] #[[:hsb:|উচ্চ চোৰ্বীয়]] #[[:ht:|হাইতিয়ান ক্ৰিয়ল]] #[[:hu:|হাঙ্গেৰীয়]] #[[:hy:|আৰ্মেনীয়]] #[[:iba:|ইবান]] #[[:id:|ইণ্ডোনেচীয়]] #[[:ig:|ইগবো]] #[[:ilo:|ইলোকানো]] #[[:io:|ইডো]] #[[:ia:|ইণ্টাৰলিংগুৱা]] #[[:ie:|ইণ্টাৰলিংগুয়ে]] #[[:iu:|ইনুক্টিটুট]] #[[:ik:|ইনুপিয়াক]] #[[:is:|আইচলেণ্ডীয়]] #[[:it:|ইটালীয়]] #[[:ja:|জাপানী]] #[[:jam:|জামাইকান ক্ৰিয়ল]] #[[:jv:|জাভানী]] #[[:kbd:|কাবাৰ্ডীয়]] #[[:kab:|কাবাইল]] #[[:krc:|কাৰাচায়-বালকাৰ]] #[[:ka:|জৰ্জিয়ান]] #[[:kk:|কাজাখ]] #[[:kn:|কন্নড়]] #[[:ks:|কাশ্মিৰী]] #[[:csb:|কাশুবীয়]] #[[:ca:|কাটালান]] #[[:kk:|কাজাখ]] #[[:km:|খমেৰ]] #[[:ki:|কিকুয়ু]] #[[:rw:|কিনিয়াৰোৱাণ্ডা]] #[[:ky:|কিৰ্গিজ]] #[[:kv:|কোমি]] #[[:koi:|কোমি-পাৰ্মিয়াক]] #[[:kg:|কঙ্গো]] #[[:ko:|কোৰীয়]] #[[:ku:|কুৰ্দিচ]] #[[:lo:|লাও]] #[[:la:|লেটিন]] #[[:lv:|লাটভিয়]] #[[:lez:|লেজগিয়ান]] #[[:li:|লিমবাৰ্গিশ]] #[[:lfn:|লিংগুৱা ফ্ৰাংকা নোভা]] #[[:ln:|লিংগালা]] #[[:lt:|লিথুৱানীয়]] #[[:liv:|লিভোনীয়]] #[[:lmo:|লম্বাৰ্ড]] #[[:nds:|নিম্ন জাৰ্মান]] #[[:lb:|লাক্সেমবাৰ্গীয়]] #[[:mk:|মেচিডনীয়]] #[[:mg:|মালাগাছী]] #[[:ms:|মালয়]] #[[:ml:|মালয়ালম]] #[[:mt:|মাল্টিজ]] #[[:gv:|মেংক্স]] #[[:mi:|মাওৰি]] #[[:mr:|মাৰাঠী]] #[[:mai:|মৈথিলী]] #[[:mni:|মেইতেই (মণিপুৰী)]] #[[:min:|মিনাংকাবাউ]] #[[:zh-min-nan:|মিন নান]] #[[:mdf:|মোকশা]] #[[:mn:|মঙ্গোলীয়]] #[[:mwl:|মিৰাণ্ডিজ]] #[[:myv:|এৰজিয়া]] #[[:mzn:|মাজান্দাৰানি]] #[[:nah:|নাহুয়াটল]] #[[:na:|নাউৰুয়ান]] #[[:nap:|নেপোলিটান]] #[[:nds:|নিম্ন জাৰ্মান]] #[[:ne:|নেপালী]] #[[:new:|নেৱাৰী]] #[[:nrm:|নৰ্মান]] #[[:nqo:|এনকো]] #[[:nso:|উত্তৰ ছোথো]] #[[:nov:|নোভিয়াল]] #[[:no:|নৰৱেজীয় (ব’কমল)]] #[[:nn:|নৰৱেজীয় (নিনৰ্স্ক)]] #[[:ny:|চিচেৱা]] #[[:oc:|অকচিটান]] #[[:olo:|লিভি-কাৰেলিয়ান]] #[[:om:|অৰোমো]] #[[:or:|ওড়িয়া]] #[[:os:|অচেটীয়]] #[[:pa:|পঞ্জাবী]] #[[:pag:|পাংগাছিনান]] #[[:pam:|পাম্পাঙ্গা]] #[[:pap:|পাপিয়ামেণ্টো]] #[[:pdc:|পেনছিলভেনিয়াৰ জাৰ্মান]] #[[:pfl:|পেলাটিনীয় জাৰ্মান]] #[[:pi:|পালি]] #[[:pih:|নৰ্ফুক]] #[[:pl:|প'লিছ]] #[[:pms:|পিডমণ্টীয়]] #[[:pnb:|পশ্চিম পঞ্জাবী]] #[[:pnt:|পণ্টিক গ্ৰীক]] #[[:ps:|পস্ত']] #[[:pt:|পৰ্তুগীজ]] #[[:qu:|কেচুৱা]] #[[:rm:|ৰোমান্স]] #[[:rmy:|ৰোমানি]] #[[:ro:|ৰোমানীয়]] #[[:roa-tara:|তাৰান্তিনো]] #[[:ru:|ৰুছ]] #[[:rue:|ৰুসিন]] #[[:sa:|সংস্কৃত]] #[[:sah:|ছাখা]] #[[:sat:|চাঁওতালি]] #[[:sc:|ছাৰ্ডিনীয়]] #[[:scn:|চিচিলিয়]] #[[:sco:|স্কটীয়]] #[[:sd:|সিন্ধী]] #[[:se:|উত্তৰাঞ্চলীয় সামি]] #[[:sg:|ছাংগো]] #[[:sh:|চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচীয়]] #[[:si:|সিংহলী]] #[[:simple:|সৰল ইংৰাজী]] #[[:sk:|স্লোভাক]] #[[:sl:|শ্ল’ভেনিয়]] #[[:sm:|ছামোৱান]] #[[:sn:|শ্বোনা]] #[[:so:|ছোমালি]] #[[:sq:|আলবেনীয়]] #[[:sr:|চাৰ্বীয়]] #[[:srn:|ছ্ৰানান টংগো]] #[[:ss:|ছোৱাতি]] #[[:st:|দক্ষিণ ছোথো]] #[[:su:|ছুণ্ডানী]] #[[:sv:|চুইডীয়]] #[[:sw:|স্বাহিলি]] #[[:szl:|চাইলেচীয়]] #[[:ta:|তামিল]] #[[:te:|তেলুগু]] #[[:tet:|টেটুম]] #[[:tg:|তাজিক]] #[[:th:|থাই]] #[[:ti:|টিগ্ৰিনিয়া]] #[[:tk:|তুৰ্কমেন]] #[[:tl:|তাগালগ]] #[[:tn:|ছোৱানা]] #[[:to:|টংগান]] #[[:tpi:|টক পিচিন]] #[[:tr:|তুৰ্কী]] #[[:ts:|ছংগা]] #[[:tt:|তাতাৰ]] #[[:ty:|তাহিতিয়ান]] #[[:udm:|উদমুৰ্ত]] #[[:ug:|উইঘুৰ]] #[[:uk:|ইউক্ৰেনীয়]] #[[:ur:|উৰ্দু]] #[[:uz:|উজবেক]] #[[:ve:|ভেণ্ডা]] #[[:vec:|ভেনিছীয়]] #[[:vep:|ভেপছ]] #[[:vi:|ভিয়েটনামী]] #[[:vls:|পশ্চিম ফ্লেমিছ]] #[[:vo:|ভোলাপুক]] #[[:wa:|ৱালুন]] #[[:war:|ৱাৰায়]] #[[:wo:|ৱ'লফ]] #[[:wuu:|উ চীনা]] #[[:xh:|খোছা]] #[[:yi:|যিদ্দি]] #[[:yo:|য়ৰুবা]] #[[:za:|ঝুৱাং]] #[[:zea:|জিলেণ্ডিক]] #[[:zh-yue:|কেণ্টনিজ]] #[[:zh-min-nan:|মিন নান]] {{div col end}} ==ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়া== ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ মুখ্য পৃষ্ঠাৰ পোনপটীয়া লিংক: <br/> • [[:as:|অসমীয়া]] • [[:bn:|বাংলা]] • [[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] • [[:or:|ওড়িয়া]] • [[:sa:|সংস্কৃত]] • [[:hi:|হিন্দী]] • [[:mai:|মৈথিলী]] • [[:bh:|ভোজপুৰী]] • [[:ne:|নেপালী]] • [[:anp:|অংগিকা]] • [[:awa:|অৱধী]] • [[:dty:|ডটেলী]] • [[:mr:|মাৰাঠী]] • [[:pi:|পালি]] • [[:gu:|গুজৰাটী]] • [[:pa:|পঞ্জাবী]] • [[:pnb:|পশ্চিম পঞ্জাবী]] • [[:ur:|উৰ্দু]] • [[:ks:|কাশ্মিৰী]] • [[:sd:|সিন্ধী]] • [[:ta:|তামিল]] • [[:te:|তেলুগু]] • [[:kn:|কন্নড়]] • [[:ml:|মালয়ালম]] • [[:tcy:|তুলু]] • [[:mni:|মণিপুৰী]] • [[:sat:|চাওঁতালি]] • [[:gom:|কোংকণী]] • [[:new:|নেৱাৰী]] • [[:hif:|ফিজি হিন্দী]] • [[:syl:|ছিলেটী]] • [[:mag:|মগহী]] ===ভাৰত, নেপাল, বাংলাদেশৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ''ৱিকিমিডিয়া''সমূহৰ তালিকা=== • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rkt/মূল_পাতা কামতাপুৰী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rjs/Main_Page ৰাজবংশী (নেপাল)]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/brx/Gahai_bilai বড়ো]''<br/> • ''[https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/mrg/Néríng_Tamténg মিচিং] • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/lus/Phêkpui মিজো]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/ctg/মুল_ফাতা চাঁটগাঁইয়া]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rwr/मुख_पृष्ठ মাৰোৱাৰী]''<br/> • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/raj/Main_Page ৰাজস্থানী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kip/जीम_पाल শেষী পাঙ]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kfr/Main_Page কচ্ছী]'' ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়াসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱেবছাইট]] [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] hoac0vaaygxpkrbggl5km34bpibbfq7 645792 645791 2026-10-17T10:23:39Z Kandarpajit Kallol 6257 645792 wikitext text/x-wiki [[File:Most popular edition of Wikipedia by country.svg|thumb|upright=2|alt=দেশ অনুসৰি ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণৰ মানচিত্ৰ|২০২২ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহ অনুসৰি দেশভেদে ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণ। ধূসৰ ৰঙেৰে দেখুওৱা দেশসমূহত সাধাৰণতে সেই দেশৰ স্থানীয় ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াই সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে।]] [[ৱিকিপিডিয়া]] হৈছে স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ এটা সম্প্ৰদায়ৰ দ্বাৰা সম্পাদিত আৰু পৰিচালিত এক বিনামূলীয়া, বহুভাষিক, [[ৱিকি]]-ভিত্তিক মুক্ত উৎসৰ অনলাইন [[বিশ্বকোষ]]। ২০০১ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত ই [[ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়া|ইংৰাজী ভাষাৰ বিশ্বকোষ]] হিচাপে আৰম্ভ হৈছিল। একেটা বছৰতে আন ভাষাৰ সংস্কৰণসমূহৰো সৃষ্টি হয়। [[জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া|জাৰ্মান]] আৰু [[কাটালান ৱিকিপিডিয়া|কাটালান ৱিকিপিডিয়া]] ১৬ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite mailing list|title=[Wikipedia-l] Alternative language wikipedias|url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|date=16 March 2001|mailinglist=Wikipedia-L|last=Wales|first=Jimmy|author-link=Jimmy Wales|archive-url=https://web.archive.org/web/20140620120728/https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|archive-date=20 June 2014|access-date=21 December 2020}}</ref> [[ফৰাচী]] ৱিকিপিডিয়া ২৩ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite web|last=Noisette|first=Thierry|date=24 September 2010|title=Wikipédia en français dépasse le million d'articles|trans-title=French Wikipedia exceeds one million articles|url=https://www.zdnet.fr/blogs/l-esprit-libre/wikipedia-en-francais-depasse-le-million-d-articles-39754828.htm|website=ZDNet France|publisher=Red Ventures|language=fr|access-date=21 December 2020}}</ref> আৰু ছুইডিছ ৱিকিপিডিয়া ২৩ মে'ত সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=History of HomePage|url=https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-url=https://web.archive.org/web/20010608192645/https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-date=8 June 2001|access-date=21 December 2020}}</ref> {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}} অনুসৰি, ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ মুঠ {{NUMBEROF|languages|Wikipedia}}টা ভাষা সংস্কৰণত সৃষ্টি কৰা হৈছে। ইয়াৰে {{NUMBEROF|active|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বৰ্তমান সক্ৰিয় আৰু {{NUMBEROF|closed|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বন্ধ হৈ আছে।<ref>{{Cite web|title=Wikipedia statistics/meta.tab|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Data:Wikipedia_statistics/meta.tab|website=Wikimedia Commons|access-date=17 October 2026}}</ref> মেটা-ৱিকিৰ ভাষা সমিতিয়ে নতুন [[ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেশ্যন|ৱিকিমিডিয়া]] বিষয়বস্তু প্ৰকল্প সৃষ্টি কৰাৰ নীতি পৰিচালনা কৰে। নতুন ভাষাৰ প্ৰকল্পৰ যোগ্যতা নিৰ্ধাৰণৰ ক্ষেত্ৰত ভাষাটোৰ বৈধ ISO 639 ক'ড থকা, আন ভাষাৰ পৰা যথেষ্ট পৃথক হোৱা আৰু সেই ভাষাত সাৱলীলভাৱে কথা কোৱা পৰ্যাপ্তসংখ্যক ব্যৱহাৰকাৰী থকাৰ দৰে চৰ্ত বিবেচনা কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Language proposal policy|url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Language_proposal_policy|website=Meta-Wiki|language=en|access-date=17 October 2026}}</ref> == ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা == {{div col|2}} #[[:ab:|আবখাজীয়]] #[[:ace:|আচেহ্নী]] #[[:ady:|আদিগে]] #[[:af:|আফ্ৰিকান্স]] #[[:als:|আলেমান্নিক]] #[[:sq:|আলবেনীয়]] #[[:am:|আমহাৰিক]] #[[:anp:|অংগিকা]] #[[:ar:|আৰবী]] #[[:an:|এৰাগনি]] #[[:arc:|আৰামীয়]] #[[:hy:|আৰ্মেনীয়]] #[[:roa-rup:|আৰোমানীয়]] #[[:frp:|আৰ্পিটান]] #[[:as:|অসমীয়া]] #[[:ast:|আস্তুৰীয়]] #[[:atj:|আতিকামেক্‌ৱ]] #[[:av:|আভাৰ]] #[[:ay:|আয়মাৰা]] #[[:az:|আজাৰবাইজানী]] #[[:ban:|বালিনীয়]] #[[:bm:|বামবাৰা]] #[[:bjn:|বানজাৰ]] #[[:map-bms:|বানিউমাছান]] #[[:ba:|বাশখিৰ]] #[[:bar:|বাভাৰীয়]] #[[:be:|বেলাৰুচীয়]] #[[:be-tarask:|বেলাৰুচীয় (তাৰাশ্কেভিৎসা)]] #[[:bn:|বাংলা]] #[[:bh:|ভোজপুৰী]] #[[:bcl:|মধ্য বাইকোল]] #[[:bi:|বিছলামা]] #[[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] #[[:bs:|বসনীয়]] #[[:br:|ব্ৰেটন]] #[[:bg:|বুলগেৰীয়]] #[[:bxr:|বুৰিয়াত]] #[[:my:|বাৰ্মিজ]] #[[:bug:|বুগিনীয়]] #[[:ca:|কাটালান]] #[[:ceb:|চেবুআন]] #[[:ckb:|মধ্য কুৰ্দি]] #[[:ce:|চেচেন]] #[[:ny:|চিচেৱা]] #[[:zh:|চীনা]] #[[:zh-classical:|শাস্ত্ৰীয় চীনা]] #[[:cv:|চুভাষ]] #[[:kw:|কৰ্ণিছ]] #[[:co:|কৰ্চিকান]] #[[:crh:|ক্ৰিমিয় তাতাৰ]] #[[:hr:|ক্ৰ'ৱেচীয়]] #[[:cs:|চেক]] #[[:da:|ডেনিছ]] #[[:de:|জাৰ্মান]] #[[:diq:|জাজাকি]] #[[:dsb:|নিম্ন চোৰ্বীয়]] #[[:dty:|ডোটেলী]] #[[:dv:|দিবেহী]] #[[:dz:|জোংখা]] #[[:ee:|ইৱে]] #[[:el:|গ্ৰীক]] #[[:eml:|এমিলিয়ান-ৰোমাগ্নোল]] #[[:en:|ইংৰাজী]] #[[:eo:|এস্পেৰান্তো]] #[[:es:|স্পেনিছ]] #[[:et:|এষ্ট’নিয়]] #[[:eu:|বাস্ক]] #[[:ext:|এক্সট্ৰেমাদুৰান]] #[[:fa:|ফাৰ্চী]] #[[:ff:|ফুলা]] #[[:fi:|ফিনিছ]] #[[:fj:|ফিজিয়ান]] #[[:fo:|ফাৰোয়েজ]] #[[:fr:|ফৰাছী]] #[[:frp:|আৰ্পিটান]] #[[:frr:|উত্তৰ ফ্ৰিজিয়]] #[[:fur:|ফ্ৰিউলিয়ান]] #[[:fy:|পশ্চিম ফ্ৰিজিয়]] #[[:ga:|আইৰিছ]] #[[:gag:|গাগাউজ]] #[[:gan:|গান চীনা]] #[[:gcr:|গুৱিয়ান ক্ৰিয়ল]] #[[:gd:|স্কটছ গেইলিক]] #[[:gl:|গেলিচিয়]] #[[:glk:|গিলাকি]] #[[:gn:|গুৱাৰাণী]] #[[:gom:|কোংকণী]] #[[:gor:|গোৰোন্তালো]] #[[:got:|গথিক]] #[[:gu:|গুজৰাটী]] #[[:gv:|মেংক্স]] #[[:ha:|হাউছা]] #[[:hak:|হাক্কা চীনা]] #[[:haw:|হাৱাইয়ান]] #[[:he:|হিব্ৰু]] #[[:hi:|হিন্দী]] #[[:hif:|ফিজি হিন্দী]] #[[:ho:|হিৰি মোটু]] #[[:hr:|ক্ৰ'ৱেচীয়]] #[[:hsb:|উচ্চ চোৰ্বীয়]] #[[:ht:|হাইতিয়ান ক্ৰিয়ল]] #[[:hu:|হাঙ্গেৰীয়]] #[[:hy:|আৰ্মেনীয়]] #[[:iba:|ইবান]] #[[:id:|ইণ্ডোনেচীয়]] #[[:ig:|ইগবো]] #[[:ilo:|ইলোকানো]] #[[:io:|ইডো]] #[[:ia:|ইণ্টাৰলিংগুৱা]] #[[:ie:|ইণ্টাৰলিংগুয়ে]] #[[:iu:|ইনুক্টিটুট]] #[[:ik:|ইনুপিয়াক]] #[[:is:|আইচলেণ্ডীয়]] #[[:it:|ইটালীয়]] #[[:ja:|জাপানী]] #[[:jam:|জামাইকান ক্ৰিয়ল]] #[[:jv:|জাভানী]] #[[:kbd:|কাবাৰ্ডীয়]] #[[:kab:|কাবাইল]] #[[:krc:|কাৰাচায়-বালকাৰ]] #[[:ka:|জৰ্জিয়ান]] #[[:kk:|কাজাখ]] #[[:kn:|কন্নড়]] #[[:ks:|কাশ্মিৰী]] #[[:csb:|কাশুবীয়]] #[[:ca:|কাটালান]] #[[:kk:|কাজাখ]] #[[:km:|খমেৰ]] #[[:ki:|কিকুয়ু]] #[[:rw:|কিনিয়াৰোৱাণ্ডা]] #[[:ky:|কিৰ্গিজ]] #[[:kv:|কোমি]] #[[:koi:|কোমি-পাৰ্মিয়াক]] #[[:kg:|কঙ্গো]] #[[:ko:|কোৰীয়]] #[[:ku:|কুৰ্দিচ]] #[[:lo:|লাও]] #[[:la:|লেটিন]] #[[:lv:|লাটভিয়]] #[[:lez:|লেজগিয়ান]] #[[:li:|লিমবাৰ্গিশ]] #[[:lfn:|লিংগুৱা ফ্ৰাংকা নোভা]] #[[:ln:|লিংগালা]] #[[:lt:|লিথুৱানীয়]] #[[:lmo:|লম্বাৰ্ড]] #[[:nds:|নিম্ন জাৰ্মান]] #[[:lb:|লাক্সেমবাৰ্গীয়]] #[[:mk:|মেচিডনীয়]] #[[:mg:|মালাগাছী]] #[[:ms:|মালয়]] #[[:ml:|মালয়ালম]] #[[:mt:|মাল্টিজ]] #[[:gv:|মেংক্স]] #[[:mi:|মাওৰি]] #[[:mr:|মাৰাঠী]] #[[:mai:|মৈথিলী]] #[[:mni:|মেইতেই (মণিপুৰী)]] #[[:min:|মিনাংকাবাউ]] #[[:zh-min-nan:|মিন নান]] #[[:mdf:|মোকশা]] #[[:mn:|মঙ্গোলীয়]] #[[:mwl:|মিৰাণ্ডিজ]] #[[:myv:|এৰজিয়া]] #[[:mzn:|মাজান্দাৰানি]] #[[:nah:|নাহুয়াটল]] #[[:na:|নাউৰুয়ান]] #[[:nap:|নেপোলিটান]] #[[:nds:|নিম্ন জাৰ্মান]] #[[:ne:|নেপালী]] #[[:new:|নেৱাৰী]] #[[:nrm:|নৰ্মান]] #[[:nqo:|এনকো]] #[[:nso:|উত্তৰ ছোথো]] #[[:nov:|নোভিয়াল]] #[[:no:|নৰৱেজীয় (ব’কমল)]] #[[:nn:|নৰৱেজীয় (নিনৰ্স্ক)]] #[[:ny:|চিচেৱা]] #[[:oc:|অকচিটান]] #[[:olo:|লিভি-কাৰেলিয়ান]] #[[:om:|অৰোমো]] #[[:or:|ওড়িয়া]] #[[:os:|অচেটীয়]] #[[:pa:|পঞ্জাবী]] #[[:pag:|পাংগাছিনান]] #[[:pam:|পাম্পাঙ্গা]] #[[:pap:|পাপিয়ামেণ্টো]] #[[:pdc:|পেনছিলভেনিয়াৰ জাৰ্মান]] #[[:pfl:|পেলাটিনীয় জাৰ্মান]] #[[:pi:|পালি]] #[[:pih:|নৰ্ফুক]] #[[:pl:|প'লিছ]] #[[:pms:|পিডমণ্টীয়]] #[[:pnb:|পশ্চিম পঞ্জাবী]] #[[:pnt:|পণ্টিক গ্ৰীক]] #[[:ps:|পস্ত']] #[[:pt:|পৰ্তুগীজ]] #[[:qu:|কেচুৱা]] #[[:rm:|ৰোমান্স]] #[[:rmy:|ৰোমানি]] #[[:ro:|ৰোমানীয়]] #[[:roa-tara:|তাৰান্তিনো]] #[[:ru:|ৰুছ]] #[[:rue:|ৰুসিন]] #[[:sa:|সংস্কৃত]] #[[:sah:|ছাখা]] #[[:sat:|চাঁওতালি]] #[[:sc:|ছাৰ্ডিনীয়]] #[[:scn:|চিচিলিয়]] #[[:sco:|স্কটীয়]] #[[:sd:|সিন্ধী]] #[[:se:|উত্তৰাঞ্চলীয় সামি]] #[[:sg:|ছাংগো]] #[[:sh:|চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচীয়]] #[[:si:|সিংহলী]] #[[:simple:|সৰল ইংৰাজী]] #[[:sk:|স্লোভাক]] #[[:sl:|শ্ল’ভেনিয়]] #[[:sm:|ছামোৱান]] #[[:sn:|শ্বোনা]] #[[:so:|ছোমালি]] #[[:sq:|আলবেনীয়]] #[[:sr:|চাৰ্বীয়]] #[[:srn:|ছ্ৰানান টংগো]] #[[:ss:|ছোৱাতি]] #[[:st:|দক্ষিণ ছোথো]] #[[:su:|ছুণ্ডানী]] #[[:sv:|চুইডীয়]] #[[:sw:|স্বাহিলি]] #[[:szl:|চাইলেচীয়]] #[[:ta:|তামিল]] #[[:te:|তেলুগু]] #[[:tet:|টেটুম]] #[[:tg:|তাজিক]] #[[:th:|থাই]] #[[:ti:|টিগ্ৰিনিয়া]] #[[:tk:|তুৰ্কমেন]] #[[:tl:|তাগালগ]] #[[:tn:|ছোৱানা]] #[[:to:|টংগান]] #[[:tpi:|টক পিচিন]] #[[:tr:|তুৰ্কী]] #[[:ts:|ছংগা]] #[[:tt:|তাতাৰ]] #[[:ty:|তাহিতিয়ান]] #[[:udm:|উদমুৰ্ত]] #[[:ug:|উইঘুৰ]] #[[:uk:|ইউক্ৰেনীয়]] #[[:ur:|উৰ্দু]] #[[:uz:|উজবেক]] #[[:ve:|ভেণ্ডা]] #[[:vec:|ভেনিছীয়]] #[[:vep:|ভেপছ]] #[[:vi:|ভিয়েটনামী]] #[[:vls:|পশ্চিম ফ্লেমিছ]] #[[:vo:|ভোলাপুক]] #[[:wa:|ৱালুন]] #[[:war:|ৱাৰায়]] #[[:wo:|ৱ'লফ]] #[[:wuu:|উ চীনা]] #[[:xh:|খোছা]] #[[:yi:|যিদ্দি]] #[[:yo:|য়ৰুবা]] #[[:za:|ঝুৱাং]] #[[:zea:|জিলেণ্ডিক]] #[[:zh-yue:|কেণ্টনিজ]] #[[:zh-min-nan:|মিন নান]] {{div col end}} ==ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়া== ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ মুখ্য পৃষ্ঠাৰ পোনপটীয়া লিংক: <br/> • [[:as:|অসমীয়া]] • [[:bn:|বাংলা]] • [[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] • [[:or:|ওড়িয়া]] • [[:sa:|সংস্কৃত]] • [[:hi:|হিন্দী]] • [[:mai:|মৈথিলী]] • [[:bh:|ভোজপুৰী]] • [[:ne:|নেপালী]] • [[:anp:|অংগিকা]] • [[:awa:|অৱধী]] • [[:dty:|ডটেলী]] • [[:mr:|মাৰাঠী]] • [[:pi:|পালি]] • [[:gu:|গুজৰাটী]] • [[:pa:|পঞ্জাবী]] • [[:pnb:|পশ্চিম পঞ্জাবী]] • [[:ur:|উৰ্দু]] • [[:ks:|কাশ্মিৰী]] • [[:sd:|সিন্ধী]] • [[:ta:|তামিল]] • [[:te:|তেলুগু]] • [[:kn:|কন্নড়]] • [[:ml:|মালয়ালম]] • [[:tcy:|তুলু]] • [[:mni:|মণিপুৰী]] • [[:sat:|চাওঁতালি]] • [[:gom:|কোংকণী]] • [[:new:|নেৱাৰী]] • [[:hif:|ফিজি হিন্দী]] • [[:syl:|ছিলেটী]] • [[:mag:|মগহী]] ===ভাৰত, নেপাল, বাংলাদেশৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ''ৱিকিমিডিয়া''সমূহৰ তালিকা=== • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rkt/মূল_পাতা কামতাপুৰী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rjs/Main_Page ৰাজবংশী (নেপাল)]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/brx/Gahai_bilai বড়ো]''<br/> • ''[https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/mrg/Néríng_Tamténg মিচিং] • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/lus/Phêkpui মিজো]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/ctg/মুল_ফাতা চাঁটগাঁইয়া]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rwr/मुख_पृष्ठ মাৰোৱাৰী]''<br/> • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/raj/Main_Page ৰাজস্থানী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kip/जीम_पाल শেষী পাঙ]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kfr/Main_Page কচ্ছী]'' ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়াসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱেবছাইট]] [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] qb35afvd1twv6tfjuaya00zndnfd90s 645793 645792 2026-10-17T11:02:03Z Kandarpajit Kallol 6257 /* ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা */ 645793 wikitext text/x-wiki [[File:Most popular edition of Wikipedia by country.svg|thumb|upright=2|alt=দেশ অনুসৰি ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণৰ মানচিত্ৰ|২০২২ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহ অনুসৰি দেশভেদে ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণ। ধূসৰ ৰঙেৰে দেখুওৱা দেশসমূহত সাধাৰণতে সেই দেশৰ স্থানীয় ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াই সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে।]] [[ৱিকিপিডিয়া]] হৈছে স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ এটা সম্প্ৰদায়ৰ দ্বাৰা সম্পাদিত আৰু পৰিচালিত এক বিনামূলীয়া, বহুভাষিক, [[ৱিকি]]-ভিত্তিক মুক্ত উৎসৰ অনলাইন [[বিশ্বকোষ]]। ২০০১ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত ই [[ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়া|ইংৰাজী ভাষাৰ বিশ্বকোষ]] হিচাপে আৰম্ভ হৈছিল। একেটা বছৰতে আন ভাষাৰ সংস্কৰণসমূহৰো সৃষ্টি হয়। [[জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া|জাৰ্মান]] আৰু [[কাটালান ৱিকিপিডিয়া|কাটালান ৱিকিপিডিয়া]] ১৬ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite mailing list|title=[Wikipedia-l] Alternative language wikipedias|url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|date=16 March 2001|mailinglist=Wikipedia-L|last=Wales|first=Jimmy|author-link=Jimmy Wales|archive-url=https://web.archive.org/web/20140620120728/https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|archive-date=20 June 2014|access-date=21 December 2020}}</ref> [[ফৰাচী]] ৱিকিপিডিয়া ২৩ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite web|last=Noisette|first=Thierry|date=24 September 2010|title=Wikipédia en français dépasse le million d'articles|trans-title=French Wikipedia exceeds one million articles|url=https://www.zdnet.fr/blogs/l-esprit-libre/wikipedia-en-francais-depasse-le-million-d-articles-39754828.htm|website=ZDNet France|publisher=Red Ventures|language=fr|access-date=21 December 2020}}</ref> আৰু ছুইডিছ ৱিকিপিডিয়া ২৩ মে'ত সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=History of HomePage|url=https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-url=https://web.archive.org/web/20010608192645/https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-date=8 June 2001|access-date=21 December 2020}}</ref> {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}} অনুসৰি, ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ মুঠ {{NUMBEROF|languages|Wikipedia}}টা ভাষা সংস্কৰণত সৃষ্টি কৰা হৈছে। ইয়াৰে {{NUMBEROF|active|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বৰ্তমান সক্ৰিয় আৰু {{NUMBEROF|closed|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বন্ধ হৈ আছে।<ref>{{Cite web|title=Wikipedia statistics/meta.tab|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Data:Wikipedia_statistics/meta.tab|website=Wikimedia Commons|access-date=17 October 2026}}</ref> মেটা-ৱিকিৰ ভাষা সমিতিয়ে নতুন [[ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেশ্যন|ৱিকিমিডিয়া]] বিষয়বস্তু প্ৰকল্প সৃষ্টি কৰাৰ নীতি পৰিচালনা কৰে। নতুন ভাষাৰ প্ৰকল্পৰ যোগ্যতা নিৰ্ধাৰণৰ ক্ষেত্ৰত ভাষাটোৰ বৈধ ISO 639 ক'ড থকা, আন ভাষাৰ পৰা যথেষ্ট পৃথক হোৱা আৰু সেই ভাষাত সাৱলীলভাৱে কথা কোৱা পৰ্যাপ্তসংখ্যক ব্যৱহাৰকাৰী থকাৰ দৰে চৰ্ত বিবেচনা কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Language proposal policy|url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Language_proposal_policy|website=Meta-Wiki|language=en|access-date=17 October 2026}}</ref> == ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা == {{div col|2}} #[[:ab:|আবখাজীয়]] #[[:ace:|আচেহ্নী]] #[[:ady:|আদিগে]] #[[:af:|আফ্ৰিকান্স]] #[[:sq:|আলবেনীয়]] #[[:als:|আলেমানিক]] #[[:am:|আমহাৰিক]] #[[:ami:|আমিছ]] #[[:anp:|অংগিকা]] #[[:ar:|আৰবী]] #[[:an:|আৰাগোনীয়]] #[[:rki:|আৰাকানী]] #[[:hy:|আৰ্মেনীয়]] #[[:roa-rup:|আৰোমানীয়]] #[[:as:|অসমীয়া]] #[[:ast:|আস্তুৰীয়]] #[[:tay:|আতায়াল]] #[[:atj:|আতীকামেক্ৱ]] #[[:av:|আভাৰ]] #[[:awa:|অৱধী]] #[[:ay:|আইমাৰা]] #[[:az:|আজেৰবাইজানী]] #[[:bdr:|বাজাউ ছামা]] #[[:ban:|বালিনীজ]] #[[:bm:|বাম্বাৰা]] #[[:bjn:|বানজাৰ]] #[[:map-bms:|বানিউমাছান]] #[[:ba:|বাশখিৰ]] #[[:eu:|বাস্ক]] #[[:bar:|বাভাৰিয়ান]] #[[:be:|বেলাৰুছীয়]] #[[:be-tarask:|বেলাৰুছীয় (পৰম্পৰাগত বানান)]] #[[:bn:|বাংলা]] #[[:bew:|বেতাৱী]] #[[:bh:|বিহাৰী]] #[[:bho:|ভোজপুৰী]] #[[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] #[[:bi:|বিছলামা]] #[[:bol:|বোলী]] #[[:bs:|বছনীয়]] #[[:br:|ব্ৰেটন]] #[[:bug:|বুগিনিজ]] #[[:bg:|বুলগেৰীয়]] #[[:my:|বাৰ্মিজ]] #[[:bxr:|বুৰিয়াত]] #[[:zh-yue:|কেণ্টনিজ]] #[[:ca:|কাটালান]] #[[:ceb:|চেবুৱানো]] #[[:bcl:|মধ্য বাইকোল]] #[[:knc:|মধ্য কানুৰী]] #[[:ch:|চামোৰো]] #[[:cbk-zam:|চাভাকানো]] #[[:ce:|চেচেন]] #[[:chr:|চেৰোকী]] #[[:ny:|চেৱা]] #[[:chy:|চেয়েন]] #[[:zh:|চীনা]] #[[:cv:|চুভাছ]] #[[:zh-classical:|ধ্ৰুপদী চীনা]] #[[:arc:|ধ্ৰুপদী ছিৰিয়াক]] #[[:kw:|কৰ্নিছ]] #[[:co:|কৰ্ছিকান]] #[[:crh:|ক্ৰিমিয়ান তাতাৰ]] #[[:hr:|ক্ৰোৱেচীয়]] #[[:cs:|চেক]] #[[:dga:|ডাগাৰে]] #[[:dag:|ডাগবানী]] #[[:da:|ডেনিছ]] #[[:din:|ডিংকা]] #[[:dty:|ডোটেলী]] #[[:dtp:|ডুছুন]] #[[:nds-nl:|ডাচ লো ছেক্সন]] #[[:nl:|ডাচ]] #[[:dz:|জংখা]] #[[:cdo:|পূব মিন]] #[[:arz:|মিছৰীয় আৰবী]] #[[:eml:|এমিলিয়ান-ৰোমানিয়ল]] #[[:en:|ইংৰাজী]] #[[:myv:|এৰজিয়া]] #[[:eo:|এছপেৰাণ্টো]] #[[:et:|এষ্টনিয়ান]] #[[:ee:|ইৱে]] #[[:ext:|এক্সট্ৰেমাদুৰান]] #[[:fat:|ফাণ্টে]] #[[:fo:|ফেৰ’ইজ]] #[[:hif:|ফিজি হিন্দী]] #[[:fj:|ফিজিয়ান]] #[[:fi:|ফিনিছ]] #[[:fon:|ফন]] #[[:frp:|ফ্ৰাংকো-প্ৰভঁচাল]] #[[:fr:|ফৰাচী]] #[[:fur:|ফ্ৰিউলিয়ান]] #[[:ff:|ফুলা]] #[[:gag:|গাগাউজ]] #[[:gl:|গেলিচিয়ান]] #[[:gan:|গান চীনা]] #[[:ka:|জৰ্জিয়ান]] #[[:de:|জাৰ্মান]] #[[:gpe:|ঘানাৰ পিজিন]] #[[:glk:|গিলাকি]] #[[:gor:|গোৰোন্টালো]] #[[:got:|গথিক]] #[[:el:|গ্ৰীক]] #[[:gn:|গুৱাৰানি]] #[[:gcr:|গিয়ানিজ ক্ৰিয়’ল]] #[[:gu:|গুজৰাটী]] #[[:guw:|গুন]] #[[:gur:|গুৰেনে]] #[[:ht:|হাইতিয়ান ক্ৰিয়’ল]] #[[:hak:|হাক্কা চীনা]] #[[:ha:|হাউছা]] #[[:haw:|হাৱাইয়ান]] #[[:he:|হিব্ৰু]] #[[:mrj:|হিল মাৰি]] #[[:hi:|হিন্দী]] #[[:hu:|হাংগেৰীয়]] #[[:iba:|ইবান]] #[[:is:|আইচলেণ্ডীয়]] #[[:io:|ইডো]] #[[:igl:|ইগালা]] #[[:ig:|ইগ্বো]] #[[:ilo:|ইলোকানো]] #[[:smn:|ইনাৰী ছামী]] #[[:id:|ইণ্ডোনেছীয়]] #[[:inh:|ইংগুশ]] #[[:ia:|ইণ্টাৰলিংগুৱা]] #[[:ie:|ইণ্টাৰলিং]] #[[:isv:|ইণ্টাৰস্লাভিক]] #[[:iu:|ইনুক্টিটুট]] #[[:ik:|ইনুপিয়াক]] #[[:ga:|আইৰিছ]] #[[:it:|ইটালীয়]] #[[:jam:|জামাইকান পাটৱা]] #[[:ja:|জাপানী]] #[[:jv:|যাভানিজ]] #[[:kaj:|জজু]] #[[:lad:|জুডিঅ’-স্পেনিছ]] #[[:kbd:|কাবাৰ্ডিয়ান]] #[[:kbp:|কাবিয়ে]] #[[:kab:|কাবাইল]] #[[:xal:|কাল্মিক]] #[[:kn:|কন্নড়]] #[[:pam:|কাপাম্পাংগান]] #[[:krc:|কাৰাচাই-বালকাৰ]] #[[:kaa:|কাৰাকালপাক]] #[[:kai:|কাৰেকাৰে]] #[[:ks:|কাশ্মিৰী]] #[[:csb:|কাশুবিয়ান]] #[[:kk:|কাজাখ]] #[[:km:|খ্মেৰ]] #[[:ki:|কিকুয়ু]] #[[:rw:|কিনিয়াৰুৱাণ্ডা]] #[[:rn:|কিৰুণ্ডি]] #[[:kge:|কোমেৰিং]] #[[:kv:|কোমি]] #[[:koi:|কোমি-পেৰ্মিয়াক]] #[[:kg:|কংগো]] #[[:gom:|কোংকণী]] #[[:ko:|কোৰিয়ান]] #[[:avk:|কোটাভা]] #[[:ku:|কুৰ্দি]] #[[:kus:|কুছাল]] #[[:ky:|কিৰ্গিজ]] #[[:lld:|লাডিন]] #[[:lbe:|লাক]] #[[:lo:|লাও]] #[[:ltg:|লাটগালিয়ান]] #[[:la:|লেটিন]] #[[:lv:|লাটভিয়ান]] #[[:lez:|লেজগিয়ান]] #[[:lij:|লিগুৰিয়ান]] #[[:li:|লিমবাৰ্গিছ]] #[[:ln:|লিংগালা]] #[[:lfn:|লিংগুৱা ফ্ৰাংকা নোভা]] #[[:lt:|লিথুৱেনিয়ান]] #[[:olo:|লিভি-কাৰেলিয়ান]] #[[:jbo:|লোজবান]] #[[:lmo:|লম্বাৰ্ড]] #[[:nds:|নিম্ন জাৰ্মান]] #[[:dsb:|নিম্ন ছৰ্বিয়ান]] #[[:lg:|লুগাণ্ডা]] #[[:lb:|লাক্সেমবাৰ্গিছ]] #[[:mk:|মেচিডোনীয়]] #[[:mad:|মাদুৰীজ]] #[[:mag:|মগহী]] #[[:mai:|মৈথিলী]] #[[:mg:|মালাগাছী]] #[[:ms:|মালয়]] #[[:ml:|মালয়ালম]] #[[:dv:|মালদ্বীপীয়]] #[[:mt:|মাল্টিজ]] #[[:btm:|মাণ্ডাইলিং বাটাক]] #[[:gv:|মেংক্স]] #[[:mi:|মাওৰি]] #[[:mr:|মাৰাঠী]] #[[:mzn:|মাজান্দাৰানি]] #[[:mhr:|মেডো মাৰি]] #[[:mni:|মেইতেই]] #[[:min:|মিনাংকাবাউ]] #[[:xmf:|মিংগ্ৰেলিয়ান]] #[[:mwl:|মিৰাণ্ডিজ]] #[[:mdf:|মক্সা]] #[[:mnw:|মন]] #[[:mn:|মংগোলীয়]] #[[:mos:|মোৰে]] #[[:zgh:|মৰক্কোৰ আমাজিগ]] #[[:ary:|মৰক্কোৰ আৰবী]] #[[:nqo:|এন’কো]] #[[:nah:|নাহুৱাটল]] #[[:nv:|নাভাহো]] #[[:ppl:|নাৱাট]] #[[:nap:|নেপোলিটান]] #[[:ne:|নেপালী]] #[[:new:|নেৱাৰ]] #[[:nia:|নিয়াছ]] #[[:pcm:|নাইজেৰিয়ান পিজিন]] #[[:nrm:|নৰ্মান]] #[[:frr:|উত্তৰ ফ্ৰিজিয়ান]] #[[:se:|উত্তৰ ছামী]] #[[:nso:|উত্তৰ ছোথো]] #[[:no:|নৰৱেজিয়ান (বোকমল)]] #[[:nn:|নৰৱেজিয়ান (নিনৰ্স্ক)]] #[[:nov:|নোভিয়াল]] #[[:nup:|নুপে]] #[[:ann:|অ’বোলো]] #[[:oc:|অক্সিটান]] #[[:or:|ওড়িয়া]] #[[:cu:|প্ৰাচীন গীৰ্জা স্লাভিক]] #[[:ang:|প্ৰাচীন ইংৰাজী]] #[[:om:|অৰোমো]] #[[:os:|অছেটিয়ান]] #[[:blk:|পা’ও]] #[[:pwn:|পাইৱান]] #[[:pfl:|পালাটাইন জাৰ্মান]] #[[:pi:|পালি]] #[[:pag:|পাংগাছিনান]] #[[:rsk:|পান্নোনিয়ান ৰুছিন]] #[[:pap:|পাপিয়ামেণ্টো]] #[[:ps:|পাশ্তু]] #[[:pdc:|পেনচিলভেনিয়া ডাচ]] #[[:fa:|ফাৰ্চী]] #[[:pcd:|পিকাৰ্ড]] #[[:pms:|পিডমণ্টীজ]] #[[:pl:|পোলিছ]] #[[:pnt:|পণ্টিক গ্ৰীক]] #[[:pt:|পৰ্তুগীজ]] #[[:pa:|পাঞ্জাবী]] #[[:qu:|কেচুৱা]] #[[:ksh:|ৰিপুৱাৰিয়ান]] #[[:rmy:|ৰোমানি]] #[[:ro:|ৰোমানীয়]] #[[:rm:|ৰোমান্স]] #[[:ru:|ৰাছিয়ান]] #[[:rue:|ৰুছিন]] #[[:szy:|ছাকিজায়া]] #[[:sm:|ছামোৱান]] #[[:bat-smg:|ছামোজিটিয়ান]] #[[:sg:|ছাংগো]] #[[:sa:|সংস্কৃত]] #[[:sat:|সাঁওতালী]] #[[:skr:|ছাৰাইকি]] #[[:sc:|ছাৰ্ডিনিয়ান]] #[[:stq:|ছাটাৰলেণ্ড ফ্ৰিজিয়ান]] #[[:sco:|স্কটছ]] #[[:gd:|স্কটিছ গেলিক]] #[[:trv:|ছিডিক]] #[[:sr:|ছাৰ্বিয়ান]] #[[:sh:|ছাৰ্বো-ক্ৰোৱেচিয়ান]] #[[:shn:|ছান]] #[[:shi:|ছিলহা]] #[[:sn:|শোনা]] #[[:scn:|ছিছিলিয়ান]] #[[:szl:|ছিলেছিয়ান]] #[[:simple:|সৰল ইংৰাজী]] #[[:sd:|সিন্ধী]] #[[:si:|সিংহলী]] #[[:sk:|শ্লোভাক]] #[[:sl:|শ্লোভেনীয়]] #[[:so:|ছোমালি]] #[[:ckb:|ছোৰানী কুৰ্দি]] #[[:st:|ছোথো]] #[[:azb:|দক্ষিণ আজেৰবাইজানী]] #[[:alt:|দক্ষিণ আলতাই]] #[[:zh-min-nan:|দক্ষিণ মিন]] #[[:nr:|দক্ষিণ এনডেবেলে]] #[[:es:|স্পেনিছ]] #[[:srn:|ছ্ৰানান টংগো]] #[[:su:|ছুণ্ডানী]] #[[:sw:|ছোৱাহিলি]] #[[:ss:|ছোৱাজি]] #[[:sv:|ছুইডিছ]] #[[:syl:|ছিলেটি]] #[[:tl:|টাগালগ]] #[[:ty:|তাহিতিয়ান]] #[[:tdd:|টাই নুৱে]] #[[:tg:|তাজিক]] #[[:tly:|তালিছ]] #[[:ta:|তামিল]] #[[:roa-tara:|তাৰাণ্টিনো]] #[[:tt:|তাতাৰ]] #[[:te:|তেলুগু]] #[[:tet:|টেটুম]] #[[:th:|থাই]] #[[:bo:|তিব্বতী]] #[[:tig:|টিগ্ৰে]] #[[:ti:|টিগ্ৰিনিয়া]] #[[:bbc:|টোবা বাটাক]] #[[:tpi:|টক পিজিন]] #[[:tok:|টকি পোনা]] #[[:to:|টোংগান]] #[[:ts:|ছোংগা]] #[[:tn:|ছোৱানা]] #[[:tcy:|তুলু]] #[[:tum:|টুম্বুকা]] #[[:tr:|তুৰ্কী]] #[[:tk:|তুৰ্কমেন]] #[[:tyv:|টুভান]] #[[:tw:|টুই]] #[[:kcg:|ট্যাপ]] #[[:udm:|উদমুৰ্ট]] #[[:uk:|ইউক্ৰেইনীয়]] #[[:hsb:|উচ্চ ছৰ্বিয়ান]] #[[:ur:|উৰ্দু]] #[[:ug:|উইঘুৰ]] #[[:uz:|উজবেক]] #[[:ve:|ভেণ্ডা]] #[[:vec:|ভেনিছীয়]] #[[:vep:|ভেপছ]] #[[:vi:|ভিয়েটনামী]] #[[:vo:|ভোলাপুক]] #[[:fiu-vro:|ভোৰো]] #[[:wa:|ৱালুন]] #[[:war:|ৱাৰে]] #[[:guc:|ৱায়ু]] #[[:cy:|ৱেলছ]] #[[:vls:|পশ্চিম ফ্লেমিছ]] #[[:fy:|পশ্চিম ফ্ৰিছিয়ান]] #[[:hyw:|পশ্চিম আৰ্মেনীয়]] #[[:pnb:|পশ্চিম পাঞ্জাবী]] #[[:wo:|ৱলফ]] #[[:wuu:|উ চীনা]] #[[:xh:|খোছা]] #[[:sah:|ইয়াকুত]] #[[:yi:|য়িদ্দিছ]] #[[:yo:|য়ৰুবা]] #[[:diq:|জাজাকি]] #[[:zea:|জিলেণ্ডিক]] #[[:za:|ঝুৱাং]] #[[:zu:|জুলু]] {{div col end}} ==ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়া== ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ মুখ্য পৃষ্ঠাৰ পোনপটীয়া লিংক: <br/> • [[:as:|অসমীয়া]] • [[:bn:|বাংলা]] • [[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] • [[:or:|ওড়িয়া]] • [[:sa:|সংস্কৃত]] • [[:hi:|হিন্দী]] • [[:mai:|মৈথিলী]] • [[:bh:|ভোজপুৰী]] • [[:ne:|নেপালী]] • [[:anp:|অংগিকা]] • [[:awa:|অৱধী]] • [[:dty:|ডটেলী]] • [[:mr:|মাৰাঠী]] • [[:pi:|পালি]] • [[:gu:|গুজৰাটী]] • [[:pa:|পঞ্জাবী]] • [[:pnb:|পশ্চিম পঞ্জাবী]] • [[:ur:|উৰ্দু]] • [[:ks:|কাশ্মিৰী]] • [[:sd:|সিন্ধী]] • [[:ta:|তামিল]] • [[:te:|তেলুগু]] • [[:kn:|কন্নড়]] • [[:ml:|মালয়ালম]] • [[:tcy:|তুলু]] • [[:mni:|মণিপুৰী]] • [[:sat:|চাওঁতালি]] • [[:gom:|কোংকণী]] • [[:new:|নেৱাৰী]] • [[:hif:|ফিজি হিন্দী]] • [[:syl:|ছিলেটী]] • [[:mag:|মগহী]] ===ভাৰত, নেপাল, বাংলাদেশৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ''ৱিকিমিডিয়া''সমূহৰ তালিকা=== • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rkt/মূল_পাতা কামতাপুৰী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rjs/Main_Page ৰাজবংশী (নেপাল)]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/brx/Gahai_bilai বড়ো]''<br/> • ''[https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/mrg/Néríng_Tamténg মিচিং] • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/lus/Phêkpui মিজো]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/ctg/মুল_ফাতা চাঁটগাঁইয়া]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rwr/मुख_पृष्ठ মাৰোৱাৰী]''<br/> • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/raj/Main_Page ৰাজস্থানী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kip/जीम_पाल শেষী পাঙ]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kfr/Main_Page কচ্ছী]'' ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়াসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱেবছাইট]] [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] n9byz0dsv95epiynim0vq9gyfjwxwtx 645794 645793 2026-10-17T11:05:55Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645794 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}[[File:Most popular edition of Wikipedia by country.svg|thumb|upright=2|alt=দেশ অনুসৰি ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণৰ মানচিত্ৰ|২০২২ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহ অনুসৰি দেশভেদে ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণ। ধূসৰ ৰঙেৰে দেখুওৱা দেশসমূহত সাধাৰণতে সেই দেশৰ স্থানীয় ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াই সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে।]] [[ৱিকিপিডিয়া]] হৈছে স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ এটা সম্প্ৰদায়ৰ দ্বাৰা সম্পাদিত আৰু পৰিচালিত এক বিনামূলীয়া, বহুভাষিক, [[ৱিকি]]-ভিত্তিক মুক্ত উৎসৰ অনলাইন [[বিশ্বকোষ]]। ২০০১ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত ই [[ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়া|ইংৰাজী ভাষাৰ বিশ্বকোষ]] হিচাপে আৰম্ভ হৈছিল। একেটা বছৰতে আন ভাষাৰ সংস্কৰণসমূহৰো সৃষ্টি হয়। [[জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া|জাৰ্মান]] আৰু [[কাটালান ৱিকিপিডিয়া|কাটালান ৱিকিপিডিয়া]] ১৬ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite mailing list|title=[Wikipedia-l] Alternative language wikipedias|url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|date=16 March 2001|mailinglist=Wikipedia-L|last=Wales|first=Jimmy|author-link=Jimmy Wales|archive-url=https://web.archive.org/web/20140620120728/https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|archive-date=20 June 2014|access-date=21 December 2020}}</ref> [[ফৰাচী]] ৱিকিপিডিয়া ২৩ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite web|last=Noisette|first=Thierry|date=24 September 2010|title=Wikipédia en français dépasse le million d'articles|trans-title=French Wikipedia exceeds one million articles|url=https://www.zdnet.fr/blogs/l-esprit-libre/wikipedia-en-francais-depasse-le-million-d-articles-39754828.htm|website=ZDNet France|publisher=Red Ventures|language=fr|access-date=21 December 2020}}</ref> আৰু ছুইডিছ ৱিকিপিডিয়া ২৩ মে'ত সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=History of HomePage|url=https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-url=https://web.archive.org/web/20010608192645/https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-date=8 June 2001|access-date=21 December 2020}}</ref> {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}} অনুসৰি, ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ মুঠ {{NUMBEROF|languages|Wikipedia}}টা ভাষা সংস্কৰণত সৃষ্টি কৰা হৈছে। ইয়াৰে {{NUMBEROF|active|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বৰ্তমান সক্ৰিয় আৰু {{NUMBEROF|closed|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বন্ধ হৈ আছে।<ref>{{Cite web|title=Wikipedia statistics/meta.tab|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Data:Wikipedia_statistics/meta.tab|website=Wikimedia Commons|access-date=17 October 2026}}</ref> মেটা-ৱিকিৰ ভাষা সমিতিয়ে নতুন [[ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেশ্যন|ৱিকিমিডিয়া]] বিষয়বস্তু প্ৰকল্প সৃষ্টি কৰাৰ নীতি পৰিচালনা কৰে। নতুন ভাষাৰ প্ৰকল্পৰ যোগ্যতা নিৰ্ধাৰণৰ ক্ষেত্ৰত ভাষাটোৰ বৈধ ISO 639 ক'ড থকা, আন ভাষাৰ পৰা যথেষ্ট পৃথক হোৱা আৰু সেই ভাষাত সাৱলীলভাৱে কথা কোৱা পৰ্যাপ্তসংখ্যক ব্যৱহাৰকাৰী থকাৰ দৰে চৰ্ত বিবেচনা কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Language proposal policy|url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Language_proposal_policy|website=Meta-Wiki|language=en|access-date=17 October 2026}}</ref> == ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা == {{div col|2}} #[[:ab:|আবখাজীয়]] #[[:ace:|আচেহ্নী]] #[[:ady:|আদিগে]] #[[:af:|আফ্ৰিকান্স]] #[[:sq:|আলবেনীয়]] #[[:als:|আলেমানিক]] #[[:am:|আমহাৰিক]] #[[:ami:|আমিছ]] #[[:anp:|অংগিকা]] #[[:ar:|আৰবী]] #[[:an:|আৰাগোনীয়]] #[[:rki:|আৰাকানী]] #[[:hy:|আৰ্মেনীয়]] #[[:roa-rup:|আৰোমানীয়]] #[[:as:|অসমীয়া]] #[[:ast:|আস্তুৰীয়]] #[[:tay:|আতায়াল]] #[[:atj:|আতীকামেক্ৱ]] #[[:av:|আভাৰ]] #[[:awa:|অৱধী]] #[[:ay:|আইমাৰা]] #[[:az:|আজেৰবাইজানী]] #[[:bdr:|বাজাউ ছামা]] #[[:ban:|বালিনীজ]] #[[:bm:|বাম্বাৰা]] #[[:bjn:|বানজাৰ]] #[[:map-bms:|বানিউমাছান]] #[[:ba:|বাশখিৰ]] #[[:eu:|বাস্ক]] #[[:bar:|বাভাৰিয়ান]] #[[:be:|বেলাৰুছীয়]] #[[:be-tarask:|বেলাৰুছীয় (পৰম্পৰাগত বানান)]] #[[:bn:|বাংলা]] #[[:bew:|বেতাৱী]] #[[:bh:|বিহাৰী]] #[[:bho:|ভোজপুৰী]] #[[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] #[[:bi:|বিছলামা]] #[[:bol:|বোলী]] #[[:bs:|বছনীয়]] #[[:br:|ব্ৰেটন]] #[[:bug:|বুগিনিজ]] #[[:bg:|বুলগেৰীয়]] #[[:my:|বাৰ্মিজ]] #[[:bxr:|বুৰিয়াত]] #[[:zh-yue:|কেণ্টনিজ]] #[[:ca:|কাটালান]] #[[:ceb:|চেবুৱানো]] #[[:bcl:|মধ্য বাইকোল]] #[[:knc:|মধ্য কানুৰী]] #[[:ch:|চামোৰো]] #[[:cbk-zam:|চাভাকানো]] #[[:ce:|চেচেন]] #[[:chr:|চেৰোকী]] #[[:ny:|চেৱা]] #[[:chy:|চেয়েন]] #[[:zh:|চীনা]] #[[:cv:|চুভাছ]] #[[:zh-classical:|ধ্ৰুপদী চীনা]] #[[:arc:|ধ্ৰুপদী ছিৰিয়াক]] #[[:kw:|কৰ্নিছ]] #[[:co:|কৰ্ছিকান]] #[[:crh:|ক্ৰিমিয়ান তাতাৰ]] #[[:hr:|ক্ৰোৱেচীয়]] #[[:cs:|চেক]] #[[:dga:|ডাগাৰে]] #[[:dag:|ডাগবানী]] #[[:da:|ডেনিছ]] #[[:din:|ডিংকা]] #[[:dty:|ডোটেলী]] #[[:dtp:|ডুছুন]] #[[:nds-nl:|ডাচ লো ছেক্সন]] #[[:nl:|ডাচ]] #[[:dz:|জংখা]] #[[:cdo:|পূব মিন]] #[[:arz:|মিছৰীয় আৰবী]] #[[:eml:|এমিলিয়ান-ৰোমানিয়ল]] #[[:en:|ইংৰাজী]] #[[:myv:|এৰজিয়া]] #[[:eo:|এছপেৰাণ্টো]] #[[:et:|এষ্টনিয়ান]] #[[:ee:|ইৱে]] #[[:ext:|এক্সট্ৰেমাদুৰান]] #[[:fat:|ফাণ্টে]] #[[:fo:|ফেৰ’ইজ]] #[[:hif:|ফিজি হিন্দী]] #[[:fj:|ফিজিয়ান]] #[[:fi:|ফিনিছ]] #[[:fon:|ফন]] #[[:frp:|ফ্ৰাংকো-প্ৰভঁচাল]] #[[:fr:|ফৰাচী]] #[[:fur:|ফ্ৰিউলিয়ান]] #[[:ff:|ফুলা]] #[[:gag:|গাগাউজ]] #[[:gl:|গেলিচিয়ান]] #[[:gan:|গান চীনা]] #[[:ka:|জৰ্জিয়ান]] #[[:de:|জাৰ্মান]] #[[:gpe:|ঘানাৰ পিজিন]] #[[:glk:|গিলাকি]] #[[:gor:|গোৰোন্টালো]] #[[:got:|গথিক]] #[[:el:|গ্ৰীক]] #[[:gn:|গুৱাৰানি]] #[[:gcr:|গিয়ানিজ ক্ৰিয়’ল]] #[[:gu:|গুজৰাটী]] #[[:guw:|গুন]] #[[:gur:|গুৰেনে]] #[[:ht:|হাইতিয়ান ক্ৰিয়’ল]] #[[:hak:|হাক্কা চীনা]] #[[:ha:|হাউছা]] #[[:haw:|হাৱাইয়ান]] #[[:he:|হিব্ৰু]] #[[:mrj:|হিল মাৰি]] #[[:hi:|হিন্দী]] #[[:hu:|হাংগেৰীয়]] #[[:iba:|ইবান]] #[[:is:|আইচলেণ্ডীয়]] #[[:io:|ইডো]] #[[:igl:|ইগালা]] #[[:ig:|ইগ্বো]] #[[:ilo:|ইলোকানো]] #[[:smn:|ইনাৰী ছামী]] #[[:id:|ইণ্ডোনেছীয়]] #[[:inh:|ইংগুশ]] #[[:ia:|ইণ্টাৰলিংগুৱা]] #[[:ie:|ইণ্টাৰলিং]] #[[:isv:|ইণ্টাৰস্লাভিক]] #[[:iu:|ইনুক্টিটুট]] #[[:ik:|ইনুপিয়াক]] #[[:ga:|আইৰিছ]] #[[:it:|ইটালীয়]] #[[:jam:|জামাইকান পাটৱা]] #[[:ja:|জাপানী]] #[[:jv:|যাভানিজ]] #[[:kaj:|জজু]] #[[:lad:|জুডিঅ’-স্পেনিছ]] #[[:kbd:|কাবাৰ্ডিয়ান]] #[[:kbp:|কাবিয়ে]] #[[:kab:|কাবাইল]] #[[:xal:|কাল্মিক]] #[[:kn:|কন্নড়]] #[[:pam:|কাপাম্পাংগান]] #[[:krc:|কাৰাচাই-বালকাৰ]] #[[:kaa:|কাৰাকালপাক]] #[[:kai:|কাৰেকাৰে]] #[[:ks:|কাশ্মিৰী]] #[[:csb:|কাশুবিয়ান]] #[[:kk:|কাজাখ]] #[[:km:|খ্মেৰ]] #[[:ki:|কিকুয়ু]] #[[:rw:|কিনিয়াৰুৱাণ্ডা]] #[[:rn:|কিৰুণ্ডি]] #[[:kge:|কোমেৰিং]] #[[:kv:|কোমি]] #[[:koi:|কোমি-পেৰ্মিয়াক]] #[[:kg:|কংগো]] #[[:gom:|কোংকণী]] #[[:ko:|কোৰিয়ান]] #[[:avk:|কোটাভা]] #[[:ku:|কুৰ্দি]] #[[:kus:|কুছাল]] #[[:ky:|কিৰ্গিজ]] #[[:lld:|লাডিন]] #[[:lbe:|লাক]] #[[:lo:|লাও]] #[[:ltg:|লাটগালিয়ান]] #[[:la:|লেটিন]] #[[:lv:|লাটভিয়ান]] #[[:lez:|লেজগিয়ান]] #[[:lij:|লিগুৰিয়ান]] #[[:li:|লিমবাৰ্গিছ]] #[[:ln:|লিংগালা]] #[[:lfn:|লিংগুৱা ফ্ৰাংকা নোভা]] #[[:lt:|লিথুৱেনিয়ান]] #[[:olo:|লিভি-কাৰেলিয়ান]] #[[:jbo:|লোজবান]] #[[:lmo:|লম্বাৰ্ড]] #[[:nds:|নিম্ন জাৰ্মান]] #[[:dsb:|নিম্ন ছৰ্বিয়ান]] #[[:lg:|লুগাণ্ডা]] #[[:lb:|লাক্সেমবাৰ্গিছ]] #[[:mk:|মেচিডোনীয়]] #[[:mad:|মাদুৰীজ]] #[[:mag:|মগহী]] #[[:mai:|মৈথিলী]] #[[:mg:|মালাগাছী]] #[[:ms:|মালয়]] #[[:ml:|মালয়ালম]] #[[:dv:|মালদ্বীপীয়]] #[[:mt:|মাল্টিজ]] #[[:btm:|মাণ্ডাইলিং বাটাক]] #[[:gv:|মেংক্স]] #[[:mi:|মাওৰি]] #[[:mr:|মাৰাঠী]] #[[:mzn:|মাজান্দাৰানি]] #[[:mhr:|মেডো মাৰি]] #[[:mni:|মেইতেই]] #[[:min:|মিনাংকাবাউ]] #[[:xmf:|মিংগ্ৰেলিয়ান]] #[[:mwl:|মিৰাণ্ডিজ]] #[[:mdf:|মক্সা]] #[[:mnw:|মন]] #[[:mn:|মংগোলীয়]] #[[:mos:|মোৰে]] #[[:zgh:|মৰক্কোৰ আমাজিগ]] #[[:ary:|মৰক্কোৰ আৰবী]] #[[:nqo:|এন’কো]] #[[:nah:|নাহুৱাটল]] #[[:nv:|নাভাহো]] #[[:ppl:|নাৱাট]] #[[:nap:|নেপোলিটান]] #[[:ne:|নেপালী]] #[[:new:|নেৱাৰ]] #[[:nia:|নিয়াছ]] #[[:pcm:|নাইজেৰিয়ান পিজিন]] #[[:nrm:|নৰ্মান]] #[[:frr:|উত্তৰ ফ্ৰিজিয়ান]] #[[:se:|উত্তৰ ছামী]] #[[:nso:|উত্তৰ ছোথো]] #[[:no:|নৰৱেজিয়ান (বোকমল)]] #[[:nn:|নৰৱেজিয়ান (নিনৰ্স্ক)]] #[[:nov:|নোভিয়াল]] #[[:nup:|নুপে]] #[[:ann:|অ’বোলো]] #[[:oc:|অক্সিটান]] #[[:or:|ওড়িয়া]] #[[:cu:|প্ৰাচীন গীৰ্জা স্লাভিক]] #[[:ang:|প্ৰাচীন ইংৰাজী]] #[[:om:|অৰোমো]] #[[:os:|অছেটিয়ান]] #[[:blk:|পা’ও]] #[[:pwn:|পাইৱান]] #[[:pfl:|পালাটাইন জাৰ্মান]] #[[:pi:|পালি]] #[[:pag:|পাংগাছিনান]] #[[:rsk:|পান্নোনিয়ান ৰুছিন]] #[[:pap:|পাপিয়ামেণ্টো]] #[[:ps:|পাশ্তু]] #[[:pdc:|পেনচিলভেনিয়া ডাচ]] #[[:fa:|ফাৰ্চী]] #[[:pcd:|পিকাৰ্ড]] #[[:pms:|পিডমণ্টীজ]] #[[:pl:|পোলিছ]] #[[:pnt:|পণ্টিক গ্ৰীক]] #[[:pt:|পৰ্তুগীজ]] #[[:pa:|পাঞ্জাবী]] #[[:qu:|কেচুৱা]] #[[:ksh:|ৰিপুৱাৰিয়ান]] #[[:rmy:|ৰোমানি]] #[[:ro:|ৰোমানীয়]] #[[:rm:|ৰোমান্স]] #[[:ru:|ৰাছিয়ান]] #[[:rue:|ৰুছিন]] #[[:szy:|ছাকিজায়া]] #[[:sm:|ছামোৱান]] #[[:bat-smg:|ছামোজিটিয়ান]] #[[:sg:|ছাংগো]] #[[:sa:|সংস্কৃত]] #[[:sat:|সাঁওতালী]] #[[:skr:|ছাৰাইকি]] #[[:sc:|ছাৰ্ডিনিয়ান]] #[[:stq:|ছাটাৰলেণ্ড ফ্ৰিজিয়ান]] #[[:sco:|স্কটছ]] #[[:gd:|স্কটিছ গেলিক]] #[[:trv:|ছিডিক]] #[[:sr:|ছাৰ্বিয়ান]] #[[:sh:|ছাৰ্বো-ক্ৰোৱেচিয়ান]] #[[:shn:|ছান]] #[[:shi:|ছিলহা]] #[[:sn:|শোনা]] #[[:scn:|ছিছিলিয়ান]] #[[:szl:|ছিলেছিয়ান]] #[[:simple:|সৰল ইংৰাজী]] #[[:sd:|সিন্ধী]] #[[:si:|সিংহলী]] #[[:sk:|শ্লোভাক]] #[[:sl:|শ্লোভেনীয়]] #[[:so:|ছোমালি]] #[[:ckb:|ছোৰানী কুৰ্দি]] #[[:st:|ছোথো]] #[[:azb:|দক্ষিণ আজেৰবাইজানী]] #[[:alt:|দক্ষিণ আলতাই]] #[[:zh-min-nan:|দক্ষিণ মিন]] #[[:nr:|দক্ষিণ এনডেবেলে]] #[[:es:|স্পেনিছ]] #[[:srn:|ছ্ৰানান টংগো]] #[[:su:|ছুণ্ডানী]] #[[:sw:|ছোৱাহিলি]] #[[:ss:|ছোৱাজি]] #[[:sv:|ছুইডিছ]] #[[:syl:|ছিলেটি]] #[[:tl:|টাগালগ]] #[[:ty:|তাহিতিয়ান]] #[[:tdd:|টাই নুৱে]] #[[:tg:|তাজিক]] #[[:tly:|তালিছ]] #[[:ta:|তামিল]] #[[:roa-tara:|তাৰাণ্টিনো]] #[[:tt:|তাতাৰ]] #[[:te:|তেলুগু]] #[[:tet:|টেটুম]] #[[:th:|থাই]] #[[:bo:|তিব্বতী]] #[[:tig:|টিগ্ৰে]] #[[:ti:|টিগ্ৰিনিয়া]] #[[:bbc:|টোবা বাটাক]] #[[:tpi:|টক পিজিন]] #[[:tok:|টকি পোনা]] #[[:to:|টোংগান]] #[[:ts:|ছোংগা]] #[[:tn:|ছোৱানা]] #[[:tcy:|তুলু]] #[[:tum:|টুম্বুকা]] #[[:tr:|তুৰ্কী]] #[[:tk:|তুৰ্কমেন]] #[[:tyv:|টুভান]] #[[:tw:|টুই]] #[[:kcg:|ট্যাপ]] #[[:udm:|উদমুৰ্ট]] #[[:uk:|ইউক্ৰেইনীয়]] #[[:hsb:|উচ্চ ছৰ্বিয়ান]] #[[:ur:|উৰ্দু]] #[[:ug:|উইঘুৰ]] #[[:uz:|উজবেক]] #[[:ve:|ভেণ্ডা]] #[[:vec:|ভেনিছীয়]] #[[:vep:|ভেপছ]] #[[:vi:|ভিয়েটনামী]] #[[:vo:|ভোলাপুক]] #[[:fiu-vro:|ভোৰো]] #[[:wa:|ৱালুন]] #[[:war:|ৱাৰে]] #[[:guc:|ৱায়ু]] #[[:cy:|ৱেলছ]] #[[:vls:|পশ্চিম ফ্লেমিছ]] #[[:fy:|পশ্চিম ফ্ৰিছিয়ান]] #[[:hyw:|পশ্চিম আৰ্মেনীয়]] #[[:pnb:|পশ্চিম পাঞ্জাবী]] #[[:wo:|ৱলফ]] #[[:wuu:|উ চীনা]] #[[:xh:|খোছা]] #[[:sah:|ইয়াকুত]] #[[:yi:|য়িদ্দিছ]] #[[:yo:|য়ৰুবা]] #[[:diq:|জাজাকি]] #[[:zea:|জিলেণ্ডিক]] #[[:za:|ঝুৱাং]] #[[:zu:|জুলু]] {{div col end}} ==ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়া== ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ মুখ্য পৃষ্ঠাৰ পোনপটীয়া লিংক: <br/> • [[:as:|অসমীয়া]] • [[:bn:|বাংলা]] • [[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] • [[:or:|ওড়িয়া]] • [[:sa:|সংস্কৃত]] • [[:hi:|হিন্দী]] • [[:mai:|মৈথিলী]] • [[:bh:|ভোজপুৰী]] • [[:ne:|নেপালী]] • [[:anp:|অংগিকা]] • [[:awa:|অৱধী]] • [[:dty:|ডটেলী]] • [[:mr:|মাৰাঠী]] • [[:pi:|পালি]] • [[:gu:|গুজৰাটী]] • [[:pa:|পঞ্জাবী]] • [[:pnb:|পশ্চিম পঞ্জাবী]] • [[:ur:|উৰ্দু]] • [[:ks:|কাশ্মিৰী]] • [[:sd:|সিন্ধী]] • [[:ta:|তামিল]] • [[:te:|তেলুগু]] • [[:kn:|কন্নড়]] • [[:ml:|মালয়ালম]] • [[:tcy:|তুলু]] • [[:mni:|মণিপুৰী]] • [[:sat:|চাওঁতালি]] • [[:gom:|কোংকণী]] • [[:new:|নেৱাৰী]] • [[:hif:|ফিজি হিন্দী]] • [[:syl:|ছিলেটী]] • [[:mag:|মগহী]] ===ভাৰত, নেপাল, বাংলাদেশৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ''ৱিকিমিডিয়া''সমূহৰ তালিকা=== • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rkt/মূল_পাতা কামতাপুৰী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rjs/Main_Page ৰাজবংশী (নেপাল)]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/brx/Gahai_bilai বড়ো]''<br/> • ''[https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/mrg/Néríng_Tamténg মিচিং] • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/lus/Phêkpui মিজো]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/ctg/মুল_ফাতা চাঁটগাঁইয়া]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rwr/मुख_पृष्ठ মাৰোৱাৰী]''<br/> • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/raj/Main_Page ৰাজস্থানী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kip/जीम_पाल শেষী পাঙ]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kfr/Main_Page কচ্ছী]'' ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়াসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱেবছাইট]] [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] rrnx5pmogsnp35j6r2dh74qmop3345i 645795 645794 2026-10-17T11:07:01Z Kandarpajit Kallol 6257 /* ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা */ 645795 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}[[File:Most popular edition of Wikipedia by country.svg|thumb|upright=2|alt=দেশ অনুসৰি ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণৰ মানচিত্ৰ|২০২২ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহ অনুসৰি দেশভেদে ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণ। ধূসৰ ৰঙেৰে দেখুওৱা দেশসমূহত সাধাৰণতে সেই দেশৰ স্থানীয় ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াই সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে।]] [[ৱিকিপিডিয়া]] হৈছে স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ এটা সম্প্ৰদায়ৰ দ্বাৰা সম্পাদিত আৰু পৰিচালিত এক বিনামূলীয়া, বহুভাষিক, [[ৱিকি]]-ভিত্তিক মুক্ত উৎসৰ অনলাইন [[বিশ্বকোষ]]। ২০০১ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত ই [[ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়া|ইংৰাজী ভাষাৰ বিশ্বকোষ]] হিচাপে আৰম্ভ হৈছিল। একেটা বছৰতে আন ভাষাৰ সংস্কৰণসমূহৰো সৃষ্টি হয়। [[জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া|জাৰ্মান]] আৰু [[কাটালান ৱিকিপিডিয়া|কাটালান ৱিকিপিডিয়া]] ১৬ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite mailing list|title=[Wikipedia-l] Alternative language wikipedias|url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|date=16 March 2001|mailinglist=Wikipedia-L|last=Wales|first=Jimmy|author-link=Jimmy Wales|archive-url=https://web.archive.org/web/20140620120728/https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|archive-date=20 June 2014|access-date=21 December 2020}}</ref> [[ফৰাচী]] ৱিকিপিডিয়া ২৩ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite web|last=Noisette|first=Thierry|date=24 September 2010|title=Wikipédia en français dépasse le million d'articles|trans-title=French Wikipedia exceeds one million articles|url=https://www.zdnet.fr/blogs/l-esprit-libre/wikipedia-en-francais-depasse-le-million-d-articles-39754828.htm|website=ZDNet France|publisher=Red Ventures|language=fr|access-date=21 December 2020}}</ref> আৰু ছুইডিছ ৱিকিপিডিয়া ২৩ মে'ত সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=History of HomePage|url=https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-url=https://web.archive.org/web/20010608192645/https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-date=8 June 2001|access-date=21 December 2020}}</ref> {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}} অনুসৰি, ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ মুঠ {{NUMBEROF|languages|Wikipedia}}টা ভাষা সংস্কৰণত সৃষ্টি কৰা হৈছে। ইয়াৰে {{NUMBEROF|active|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বৰ্তমান সক্ৰিয় আৰু {{NUMBEROF|closed|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বন্ধ হৈ আছে।<ref>{{Cite web|title=Wikipedia statistics/meta.tab|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Data:Wikipedia_statistics/meta.tab|website=Wikimedia Commons|access-date=17 October 2026}}</ref> মেটা-ৱিকিৰ ভাষা সমিতিয়ে নতুন [[ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেশ্যন|ৱিকিমিডিয়া]] বিষয়বস্তু প্ৰকল্প সৃষ্টি কৰাৰ নীতি পৰিচালনা কৰে। নতুন ভাষাৰ প্ৰকল্পৰ যোগ্যতা নিৰ্ধাৰণৰ ক্ষেত্ৰত ভাষাটোৰ বৈধ ISO 639 ক'ড থকা, আন ভাষাৰ পৰা যথেষ্ট পৃথক হোৱা আৰু সেই ভাষাত সাৱলীলভাৱে কথা কোৱা পৰ্যাপ্তসংখ্যক ব্যৱহাৰকাৰী থকাৰ দৰে চৰ্ত বিবেচনা কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Language proposal policy|url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Language_proposal_policy|website=Meta-Wiki|language=en|access-date=17 October 2026}}</ref> == ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা == {{div col|cols=2}} #[[:ab:|আবখাজীয়]] #[[:ace:|আচেহ্নী]] #[[:ady:|আদিগে]] #[[:af:|আফ্ৰিকান্স]] #[[:sq:|আলবেনীয়]] #[[:als:|আলেমান্নিক]] #[[:am:|আমহাৰিক]] #[[:ami:|আমীছ]] #[[:anp:|অংগিকা]] #[[:ar:|আৰবী]] #[[:an:|এৰাগনি]] #[[:rki:|আৰাকানী]] #[[:hy:|আৰ্মেনীয়]] #[[:roa-rup:|আৰোমানীয়]] #[[:as:|অসমীয়া]] #[[:ast:|আস্তুৰীয়]] #[[:tay:|আতায়াল]] #[[:atj:|আতিকামেক্‌ৱ]] #[[:av:|আভাৰ]] #[[:awa:|অৱধী]] #[[:ay:|আয়মাৰা]] #[[:az:|আজাৰবাইজানী]] #[[:bdr:|পশ্চিম উপকূলীয় বাজাউ]] #[[:ban:|বালিনীয়]] #[[:bm:|বামবাৰা]] #[[:bjn:|বানজাৰ]] #[[:map-bms:|বানিউমাছান]] #[[:ba:|বাশখিৰ]] #[[:eu:|বাস্ক]] #[[:bar:|বাভাৰীয়]] #[[:be:|বেলাৰুচীয়]] #[[:be-tarask:|বেলাৰুচীয় (তাৰাশ্কেভিৎসা)]] #[[:bn:|বাংলা]] #[[:bew:|বেটাৱী]] #[[:bh:|ভোজপুৰী]] #[[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] #[[:bi:|বিছলামা]] {{div col end}} ==ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়া== ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ মুখ্য পৃষ্ঠাৰ পোনপটীয়া লিংক: <br/> • [[:as:|অসমীয়া]] • [[:bn:|বাংলা]] • [[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] • [[:or:|ওড়িয়া]] • [[:sa:|সংস্কৃত]] • [[:hi:|হিন্দী]] • [[:mai:|মৈথিলী]] • [[:bh:|ভোজপুৰী]] • [[:ne:|নেপালী]] • [[:anp:|অংগিকা]] • [[:awa:|অৱধী]] • [[:dty:|ডটেলী]] • [[:mr:|মাৰাঠী]] • [[:pi:|পালি]] • [[:gu:|গুজৰাটী]] • [[:pa:|পঞ্জাবী]] • [[:pnb:|পশ্চিম পঞ্জাবী]] • [[:ur:|উৰ্দু]] • [[:ks:|কাশ্মিৰী]] • [[:sd:|সিন্ধী]] • [[:ta:|তামিল]] • [[:te:|তেলুগু]] • [[:kn:|কন্নড়]] • [[:ml:|মালয়ালম]] • [[:tcy:|তুলু]] • [[:mni:|মণিপুৰী]] • [[:sat:|চাওঁতালি]] • [[:gom:|কোংকণী]] • [[:new:|নেৱাৰী]] • [[:hif:|ফিজি হিন্দী]] • [[:syl:|ছিলেটী]] • [[:mag:|মগহী]] ===ভাৰত, নেপাল, বাংলাদেশৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ''ৱিকিমিডিয়া''সমূহৰ তালিকা=== • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rkt/মূল_পাতা কামতাপুৰী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rjs/Main_Page ৰাজবংশী (নেপাল)]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/brx/Gahai_bilai বড়ো]''<br/> • ''[https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/mrg/Néríng_Tamténg মিচিং] • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/lus/Phêkpui মিজো]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/ctg/মুল_ফাতা চাঁটগাঁইয়া]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rwr/मुख_पृष्ठ মাৰোৱাৰী]''<br/> • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/raj/Main_Page ৰাজস্থানী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kip/जीम_पाल শেষী পাঙ]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kfr/Main_Page কচ্ছী]'' ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়াসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱেবছাইট]] [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] qqvp8gda125k7v6ys7nb3jpouihtau0 645796 645795 2026-10-17T11:09:32Z Kandarpajit Kallol 6257 645796 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}[[File:Most popular edition of Wikipedia by country.svg|thumb|upright=2|alt=দেশ অনুসৰি ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণৰ মানচিত্ৰ|২০২২ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহ অনুসৰি দেশভেদে ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণ। ধূসৰ ৰঙেৰে দেখুওৱা দেশসমূহত সাধাৰণতে সেই দেশৰ স্থানীয় ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াই সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে।]] [[ৱিকিপিডিয়া]] হৈছে স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ এটা সম্প্ৰদায়ৰ দ্বাৰা সম্পাদিত আৰু পৰিচালিত এক বিনামূলীয়া, বহুভাষিক, [[ৱিকি]]-ভিত্তিক মুক্ত উৎসৰ অনলাইন [[বিশ্বকোষ]]। ২০০১ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত ই [[ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়া|ইংৰাজী ভাষাৰ বিশ্বকোষ]] হিচাপে আৰম্ভ হৈছিল। একেটা বছৰতে আন ভাষাৰ সংস্কৰণসমূহৰো সৃষ্টি হয়। [[জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া|জাৰ্মান]] আৰু [[কাটালান ৱিকিপিডিয়া|কাটালান ৱিকিপিডিয়া]] ১৬ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite mailing list|title=[Wikipedia-l] Alternative language wikipedias|url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|date=16 March 2001|mailinglist=Wikipedia-L|last=Wales|first=Jimmy|author-link=Jimmy Wales|archive-url=https://web.archive.org/web/20140620120728/https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|archive-date=20 June 2014|access-date=21 December 2020}}</ref> [[ফৰাচী]] ৱিকিপিডিয়া ২৩ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite web|last=Noisette|first=Thierry|date=24 September 2010|title=Wikipédia en français dépasse le million d'articles|trans-title=French Wikipedia exceeds one million articles|url=https://www.zdnet.fr/blogs/l-esprit-libre/wikipedia-en-francais-depasse-le-million-d-articles-39754828.htm|website=ZDNet France|publisher=Red Ventures|language=fr|access-date=21 December 2020}}</ref> আৰু ছুইডিছ ৱিকিপিডিয়া ২৩ মে'ত সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=History of HomePage|url=https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-url=https://web.archive.org/web/20010608192645/https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-date=8 June 2001|access-date=21 December 2020}}</ref> {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}} অনুসৰি, ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ মুঠ {{NUMBEROF|languages|Wikipedia}}টা ভাষা সংস্কৰণত সৃষ্টি কৰা হৈছে। ইয়াৰে {{NUMBEROF|active|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বৰ্তমান সক্ৰিয় আৰু {{NUMBEROF|closed|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বন্ধ হৈ আছে।<ref>{{Cite web|title=Wikipedia statistics/meta.tab|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Data:Wikipedia_statistics/meta.tab|website=Wikimedia Commons|access-date=17 October 2026}}</ref> মেটা-ৱিকিৰ ভাষা সমিতিয়ে নতুন [[ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেশ্যন|ৱিকিমিডিয়া]] বিষয়বস্তু প্ৰকল্প সৃষ্টি কৰাৰ নীতি পৰিচালনা কৰে। নতুন ভাষাৰ প্ৰকল্পৰ যোগ্যতা নিৰ্ধাৰণৰ ক্ষেত্ৰত ভাষাটোৰ বৈধ ISO 639 ক'ড থকা, আন ভাষাৰ পৰা যথেষ্ট পৃথক হোৱা আৰু সেই ভাষাত সাৱলীলভাৱে কথা কোৱা পৰ্যাপ্তসংখ্যক ব্যৱহাৰকাৰী থকাৰ দৰে চৰ্ত বিবেচনা কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Language proposal policy|url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Language_proposal_policy|website=Meta-Wiki|language=en|access-date=17 October 2026}}</ref> == ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা == {{div col|cols=2}} #[[:ab:|আবখাজীয়]] #[[:ace:|আচেহ্নী]] #[[:ady:|আদিগে]] #[[:af:|আফ্ৰিকান্স]] #[[:sq:|আলবেনীয়]] #[[:als:|আলেমান্নিক]] #[[:am:|আমহাৰিক]] #[[:ami:|আমীছ]] #[[:anp:|অংগিকা]] #[[:ar:|আৰবী]] #[[:an:|এৰাগনি]] #[[:rki:|আৰাকানী]] #[[:hy:|আৰ্মেনীয়]] #[[:roa-rup:|আৰোমানীয়]] #[[:as:|অসমীয়া]] #[[:ast:|আস্তুৰীয়]] #[[:tay:|আতায়াল]] #[[:atj:|আতিকামেক্‌ৱ]] #[[:av:|আভাৰ]] #[[:awa:|অৱধী]] #[[:ay:|আয়মাৰা]] #[[:az:|আজাৰবাইজানী]] #[[:bdr:|পশ্চিম উপকূলীয় বাজাউ]] #[[:ban:|বালিনীয়]] #[[:bm:|বামবাৰা]] #[[:bjn:|বানজাৰ]] #[[:map-bms:|বানিউমাছান]] #[[:ba:|বাশখিৰ]] #[[:eu:|বাস্ক]] #[[:bar:|বাভাৰীয়]] #[[:be:|বেলাৰুচীয়]] #[[:be-tarask:|বেলাৰুচীয় (তাৰাশ্কেভিৎসা)]] #[[:bn:|বাংলা]] #[[:bew:|বেটাৱী]] #[[:bh:|ভোজপুৰী]] #[[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] #[[:bi:|বিছলামা]] #[[:bol:|বোলে]] #[[:bs:|বসনীয়]] #[[:br:|ব্ৰেটন]] #[[:bug:|বুগিনীয়]] #[[:bg:|বুলগেৰীয়]] #[[:my:|বাৰ্মিজ]] #[[:bxr:|বুৰিয়াত]] #[[:zh-yue:|কেণ্টনিজ]] #[[:ca:|কাটালান]] #[[:ceb:|চেবুআন]] #[[:bcl:|মধ্য বাইকোল]] #[[:knc:|কেন্দ্ৰীয় কানূৰী]] #[[:ch:|চামোৰো]] #[[:cbk-zam:|চাবাকানো]] #[[:ce:|চেচেন]] #[[:chr:|চেৰোকী]] #[[:ny:|চিচেৱা]] #[[:chy:|চেনী]] #[[:zh:|চীনা]] #[[:cv:|চুভাষ]] #[[:zh-classical:|শাস্ত্ৰীয় চীনা]] #[[:arc:|আৰামীয়]] #[[:kw:|কৰ্ণিছ]] #[[:co:|কৰ্চিকান]] #[[:crh:|ক্ৰিমিয় তাতাৰ]] #[[:hr:|ক্ৰ'ৱেচীয়]] #[[:cs:|চেক]] #[[:dga:|দাগাৰে]] #[[:dag:|দাগবানী]] #[[:da:|ডেনিছ]] #[[:din:|ডিনকা]] #[[:dty:|ডোটেলী]] #[[:dtp:|ডুচুন]] {{div col end}} ==ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়া== ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ মুখ্য পৃষ্ঠাৰ পোনপটীয়া লিংক: <br/> • [[:as:|অসমীয়া]] • [[:bn:|বাংলা]] • [[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] • [[:or:|ওড়িয়া]] • [[:sa:|সংস্কৃত]] • [[:hi:|হিন্দী]] • [[:mai:|মৈথিলী]] • [[:bh:|ভোজপুৰী]] • [[:ne:|নেপালী]] • [[:anp:|অংগিকা]] • [[:awa:|অৱধী]] • [[:dty:|ডটেলী]] • [[:mr:|মাৰাঠী]] • [[:pi:|পালি]] • [[:gu:|গুজৰাটী]] • [[:pa:|পঞ্জাবী]] • [[:pnb:|পশ্চিম পঞ্জাবী]] • [[:ur:|উৰ্দু]] • [[:ks:|কাশ্মিৰী]] • [[:sd:|সিন্ধী]] • [[:ta:|তামিল]] • [[:te:|তেলুগু]] • [[:kn:|কন্নড়]] • [[:ml:|মালয়ালম]] • [[:tcy:|তুলু]] • [[:mni:|মণিপুৰী]] • [[:sat:|চাওঁতালি]] • [[:gom:|কোংকণী]] • [[:new:|নেৱাৰী]] • [[:hif:|ফিজি হিন্দী]] • [[:syl:|ছিলেটী]] • [[:mag:|মগহী]] ===ভাৰত, নেপাল, বাংলাদেশৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ''ৱিকিমিডিয়া''সমূহৰ তালিকা=== • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rkt/মূল_পাতা কামতাপুৰী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rjs/Main_Page ৰাজবংশী (নেপাল)]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/brx/Gahai_bilai বড়ো]''<br/> • ''[https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/mrg/Néríng_Tamténg মিচিং] • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/lus/Phêkpui মিজো]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/ctg/মুল_ফাতা চাঁটগাঁইয়া]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rwr/मुख_पृष्ठ মাৰোৱাৰী]''<br/> • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/raj/Main_Page ৰাজস্থানী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kip/जीम_पाल শেষী পাঙ]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kfr/Main_Page কচ্ছী]'' ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়াসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱেবছাইট]] [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] 6iq9jwcsxpk275n9tapixqp5c1na65z 645797 645796 2026-10-17T11:27:24Z Kandarpajit Kallol 6257 645797 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}[[File:Most popular edition of Wikipedia by country.svg|thumb|upright=2|alt=দেশ অনুসৰি ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণৰ মানচিত্ৰ|২০২২ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহ অনুসৰি দেশভেদে ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণ। ধূসৰ ৰঙেৰে দেখুওৱা দেশসমূহত সাধাৰণতে সেই দেশৰ স্থানীয় ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াই সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে।]] [[ৱিকিপিডিয়া]] হৈছে স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ এটা সম্প্ৰদায়ৰ দ্বাৰা সম্পাদিত আৰু পৰিচালিত এক বিনামূলীয়া, বহুভাষিক, [[ৱিকি]]-ভিত্তিক মুক্ত উৎসৰ অনলাইন [[বিশ্বকোষ]]। ২০০১ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত ই [[ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়া|ইংৰাজী ভাষাৰ বিশ্বকোষ]] হিচাপে আৰম্ভ হৈছিল। একেটা বছৰতে আন ভাষাৰ সংস্কৰণসমূহৰো সৃষ্টি হয়। [[জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া|জাৰ্মান]] আৰু [[কাটালান ৱিকিপিডিয়া|কাটালান ৱিকিপিডিয়া]] ১৬ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite mailing list|title=[Wikipedia-l] Alternative language wikipedias|url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|date=16 March 2001|mailinglist=Wikipedia-L|last=Wales|first=Jimmy|author-link=Jimmy Wales|archive-url=https://web.archive.org/web/20140620120728/https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|archive-date=20 June 2014|access-date=21 December 2020}}</ref> [[ফৰাচী]] ৱিকিপিডিয়া ২৩ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite web|last=Noisette|first=Thierry|date=24 September 2010|title=Wikipédia en français dépasse le million d'articles|trans-title=French Wikipedia exceeds one million articles|url=https://www.zdnet.fr/blogs/l-esprit-libre/wikipedia-en-francais-depasse-le-million-d-articles-39754828.htm|website=ZDNet France|publisher=Red Ventures|language=fr|access-date=21 December 2020}}</ref> আৰু ছুইডিছ ৱিকিপিডিয়া ২৩ মে'ত সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=History of HomePage|url=https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-url=https://web.archive.org/web/20010608192645/https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-date=8 June 2001|access-date=21 December 2020}}</ref> {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}} অনুসৰি, ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ মুঠ {{NUMBEROF|languages|Wikipedia}}টা ভাষা সংস্কৰণত সৃষ্টি কৰা হৈছে। ইয়াৰে {{NUMBEROF|active|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বৰ্তমান সক্ৰিয় আৰু {{NUMBEROF|closed|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বন্ধ হৈ আছে।<ref>{{Cite web|title=Wikipedia statistics/meta.tab|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Data:Wikipedia_statistics/meta.tab|website=Wikimedia Commons|access-date=17 October 2026}}</ref> মেটা-ৱিকিৰ ভাষা সমিতিয়ে নতুন [[ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেশ্যন|ৱিকিমিডিয়া]] বিষয়বস্তু প্ৰকল্প সৃষ্টি কৰাৰ নীতি পৰিচালনা কৰে। নতুন ভাষাৰ প্ৰকল্পৰ যোগ্যতা নিৰ্ধাৰণৰ ক্ষেত্ৰত ভাষাটোৰ বৈধ ISO 639 ক'ড থকা, আন ভাষাৰ পৰা যথেষ্ট পৃথক হোৱা আৰু সেই ভাষাত সাৱলীলভাৱে কথা কোৱা পৰ্যাপ্তসংখ্যক ব্যৱহাৰকাৰী থকাৰ দৰে চৰ্ত বিবেচনা কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Language proposal policy|url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Language_proposal_policy|website=Meta-Wiki|language=en|access-date=17 October 2026}}</ref> == ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা == {{div col|cols=2}} #[[:ab:|আবখাজীয়]] #[[:ace:|আচেহ্নী]] #[[:ady:|আদিগে]] #[[:af:|আফ্ৰিকান্স]] #[[:sq:|আলবেনীয়]] #[[:als:|আলেমান্নিক]] #[[:am:|আমহাৰিক]] #[[:ami:|আমীছ]] #[[:anp:|অংগিকা]] #[[:ar:|আৰবী]] #[[:an:|এৰাগনি]] #[[:rki:|আৰাকানী]] #[[:hy:|আৰ্মেনীয়]] #[[:roa-rup:|আৰোমানীয়]] #[[:as:|অসমীয়া]] #[[:ast:|আস্তুৰীয়]] #[[:tay:|আতায়াল]] #[[:atj:|আতিকামেক্‌ৱ]] #[[:av:|আভাৰ]] #[[:awa:|অৱধী]] #[[:ay:|আয়মাৰা]] #[[:az:|আজাৰবাইজানী]] #[[:bdr:|পশ্চিম উপকূলীয় বাজাউ]] #[[:ban:|বালিনীয়]] #[[:bm:|বামবাৰা]] #[[:bjn:|বানজাৰ]] #[[:map-bms:|বানিউমাছান]] #[[:ba:|বাশখিৰ]] #[[:eu:|বাস্ক]] #[[:bar:|বাভাৰীয়]] #[[:be:|বেলাৰুচীয়]] #[[:be-tarask:|বেলাৰুচীয় (তাৰাশ্কেভিৎসা)]] #[[:bn:|বাংলা]] #[[:bew:|বেটাৱী]] #[[:bh:|ভোজপুৰী]] #[[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] #[[:bi:|বিছলামা]] #[[:bol:|বোলে]] #[[:bs:|বসনীয়]] #[[:br:|ব্ৰেটন]] #[[:bug:|বুগিনীয়]] #[[:bg:|বুলগেৰীয়]] #[[:my:|বাৰ্মিজ]] #[[:bxr:|বুৰিয়াত]] #[[:zh-yue:|কেণ্টনিজ]] #[[:ca:|কাটালান]] #[[:ceb:|চেবুআন]] #[[:bcl:|মধ্য বাইকোল]] #[[:knc:|কেন্দ্ৰীয় কানূৰী]] #[[:ch:|চামোৰো]] #[[:cbk-zam:|চাবাকানো]] #[[:ce:|চেচেন]] #[[:chr:|চেৰোকী]] #[[:ny:|চিচেৱা]] #[[:chy:|চেনী]] #[[:zh:|চীনা]] #[[:cv:|চুভাষ]] #[[:zh-classical:|শাস্ত্ৰীয় চীনা]] #[[:arc:|আৰামীয়]] #[[:kw:|কৰ্ণিছ]] #[[:co:|কৰ্চিকান]] #[[:crh:|ক্ৰিমিয় তাতাৰ]] #[[:hr:|ক্ৰ'ৱেচীয়]] #[[:cs:|চেক]] #[[:dga:|দাগাৰে]] #[[:dag:|দাগবানী]] #[[:da:|ডেনিছ]] #[[:din:|ডিনকা]] #[[:dty:|ডোটেলী]] #[[:dtp:|ডুচুন]] #[[:nds-nl:|ডাচ নিম্ন ছাক্সন]] #[[:nl:|ডাচ]] #[[:dz:|জোংখা]] #[[:cdo:|পূব মিন]] #[[:arz:|ইজিপ্তীয় আৰবী]] #[[:eml:|এমিলিয়ান-ৰোমাগ্নোল]] #[[:en:|ইংৰাজী]] #[[:myv:|এৰজিয়া]] #[[:eo:|এস্পেৰান্তো]] #[[:et:|এষ্ট’নিয়]] #[[:ee:|ইৱে]] #[[:ext:|এক্সট্ৰেমাদুৰান]] #[[:fat:|ফান্তে]] #[[:fo:|ফাৰোয়েজ]] #[[:hif:|ফিজি হিন্দী]] #[[:fj:|ফিজিয়ান]] #[[:fi:|ফিনিছ]] #[[:fon:|ফন]] #[[:frp:|আৰ্পিটান]] #[[:fr:|ফৰাছী]] #[[:fur:|ফ্ৰিউলিয়ান]] #[[:ff:|ফুলা]] #[[:gag:|গাগাউজ]] #[[:gl:|গেলিচিয়]] #[[:gan:|গান চীনা]] #[[:ka:|জৰ্জিয়ান]] #[[:de:|জাৰ্মান]] #[[:gpe:|ঘানাৰ পিডগিন ইংৰাজী]] #[[:glk:|গিলাকি]] #[[:gor:|গোৰোন্তালো]] #[[:got:|গথিক]] #[[:el:|গ্ৰীক]] #[[:gn:|গুৱাৰাণী]] #[[:gcr:|গুৱিয়ান ক্ৰিয়ল]] #[[:gu:|গুজৰাটী]] #[[:guw:|গুন]] #[[:gur:|গুৰেনে]] #[[:ht:|হাইতিয়ান ক্ৰিয়ল]] #[[:hak:|হাক্কা চীনা]] #[[:ha:|হাউছা]] #[[:haw:|হাৱাইয়ান]] #[[:he:|হিব্ৰু]] #[[:mrj:|পাহাৰীয়া মেৰী]] #[[:hi:|হিন্দী]] #[[:hu:|হাঙ্গেৰীয়]] #[[:iba:|ইবান]] #[[:is:|আইচলেণ্ডীয়]] #[[:io:|ইডো]] #[[:igl:|ইগালা]] #[[:ig:|ইগবো]] #[[:ilo:|ইলোকানো]] #[[:smn:|ইনহাৰী সামি]] #[[:id:|ইণ্ডোনেচীয়]] #[[:inh:|ইংগুশ]] #[[:ia:|ইণ্টাৰলিংগুৱা]] #[[:ie:|ইণ্টাৰলিংগুয়ে]] #[[:isv:|ইনটাৰস্লাভিক]] #[[:iu:|ইনুক্টিটুট]] #[[:ik:|ইনুপিয়াক]] #[[:ga:|আইৰিছ]] #[[:it:|ইটালীয়]] #[[:jam:|জামাইকান ক্ৰিয়ল]] #[[:ja:|জাপানী]] #[[:jv:|জাভানী]] #[[:kaj:|জ্জু]] #[[:lad:|লাডিনো]] #[[:kbd:|কাবাৰ্ডীয়]] #[[:kbp:|কাবিয়ে]] #[[:kab:|কাবাইল]] #[[:xal:|কালমিক ওৱেৰাট]] #[[:kn:|কন্নড়]] #[[:pam:|পাম্পাঙ্গা]] #[[:krc:|কাৰাচায়-বালকাৰ]] #[[:kaa:|কাৰাকালপাক]] #[[:kai:|কাৰেক্বাৰে]] #[[:ks:|কাশ্মিৰী]] #[[:csb:|কাশুবীয়]] #[[:kk:|কাজাখ]] #[[:km:|খমেৰ]] #[[:ki:|কিকুয়ু]] #[[:rw:|কিনিয়াৰোৱাণ্ডা]] #[[:rn:|কিৰুণ্ডী]] #[[:kge:|কোমেৰিং]] #[[:kv:|কোমি]] #[[:koi:|কোমি-পাৰ্মিয়াক]] #[[:kg:|কঙ্গো]] #[[:gom:|কোংকণী]] #[[:ko:|কোৰীয়]] #[[:avk:|কটাভা]] #[[:ku:|কুৰ্দিচ]] #[[:kus:|কুছাল]] #[[:ky:|কিৰ্গিজ]] #[[:lld:|লাডিন]] #[[:lbe:|লাক]] #[[:lo:|লাও]] #[[:ltg:|লাটগেলিয়ান]] #[[:la:|লেটিন]] #[[:lv:|লাটভিয়]] #[[:lez:|লেজগিয়ান]] #[[:lij:|লিগুৰিয়ান]] #[[:li:|লিমবাৰ্গিশ]] #[[:ln:|লিংগালা]] #[[:lfn:|লিংগুৱা ফ্ৰাংকা নোভা]] #[[:lt:|লিথুৱানীয়]] #[[:olo:|লিভি-কাৰেলিয়ান]] #[[:jbo:|লোজবান]] #[[:lmo:|লম্বাৰ্ড]] #[[:nds:|নিম্ন জাৰ্মান]] #[[:dsb:|নিম্ন চোৰ্বীয়]] #[[:lg:|লুগাণ্ডา]] #[[:lb:|লাক্সেমবাৰ্গীয়]] #[[:mk:|মেচিডনীয়]] #[[:mad:|মাদুৰীছ]] #[[:mag:|মাগহী]] #[[:mai:|মৈথিলী]] #[[:mg:|মালাগাছী]] #[[:ms:|মালয়]] #[[:ml:|মালয়ালম]] #[[:dv:|দিবেহী]] #[[:mt:|মাল্টিজ]] #[[:btm:|মাণ্ডাইলিং বাটাক]] #[[:gv:|মেংক্স]] #[[:mi:|মাওৰি]] #[[:mr:|মাৰাঠী]] #[[:mzn:|মাজান্দাৰানি]] #[[:mhr:|পূব মেৰী]] #[[:mni:|মেইতেই (মণিপুৰী)]] #[[:min:|মিনাংকাবাউ]] #[[:xmf:|মিংগ্ৰেলিয়ান]] #[[:mwl:|মিৰাণ্ডিজ]] #[[:mdf:|মোকশা]] #[[:mnw:|মন]] #[[:mn:|মঙ্গোলীয়]] #[[:mos:|মোৰে]] #[[:zgh:|মরক্কো আমাজিgh]] #[[:ary:|মৰক্কো আৰবী]] #[[:nqo:|এনকো]] #[[:nah:|নাহুয়াটল]] #[[:nv:|নাভাহো]] #[[:ppl:|নাৱাট]] #[[:nap:|নেপোলিটান]] #[[:ne:|নেপালী]] #[[:new:|নেৱাৰী]] #[[:nia:|নিয়াছ]] #[[:pcm:|নাইজেৰিয়ান পিডগিন]] #[[:nrm:|নৰ্মান]] #[[:frr:|উত্তৰ ফ্ৰিজিয়]] #[[:se:|উত্তৰাঞ্চলীয় সামি]] #[[:nso:|উত্তৰ ছোথো]] #[[:no:|নৰৱেজীয় (ব’কমল)]] #[[:nn:|নৰৱেজীয় (নিনৰ্স্ক)]] #[[:nov:|নোভিয়াল]] #[[:nup:|নুপে]] #[[:ann:|অবলো]] #[[:oc:|অকচিটান]] #[[:or:|ওড়িয়া]] #[[:cu:|পুৰণি গীৰ্জা শ্লাভোনিক]] #[[:ang:|পুৰণি ইংৰাজী]] #[[:om:|অৰোমো]] #[[:os:|অচেটীয়]] #[[:blk:|পা-অ']] #[[:pwn:|পাইৱান]] #[[:pfl:|পেলাটিনীয় জাৰ্মান]] #[[:pi:|পালি]] #[[:pag:|পাংগাছিনান]] #[[:rsk:|পান্নোনিয়ান ৰুসিন]] #[[:pap:|পাপিয়ামেণ্টো]] #[[:ps:|পস্ত']] #[[:pdc:|পেনছিলভেনিয়াৰ জাৰ্মান]] #[[:fa:|ফাৰ্চী]] #[[:pcd:|পিকাৰ্ড]] #[[:pms:|পিডমণ্টীয়]] #[[:pl:|প'লিছ]] #[[:pnt:|পণ্টিক গ্ৰীক]] #[[:pt:|পৰ্তুগীজ]] #[[:pa:|পঞ্জাবী]] #[[:qu:|কেচুৱা]] #[[:ksh:|ৰিপুৱাৰিয়ান]] #[[:rmy:|ৰোমানি]] #[[:ro:|ৰোমানীয়]] #[[:rm:|ৰোমান্স]] #[[:ru:|ৰুছ]] #[[:rue:|ৰুসিন]] #[[:szy:|ছাকিজায়া]] #[[:sm:|ছামোৱান]] #[[:bat-smg:|ছামোগিচিয়ান]] #[[:sg:|ছাংগো]] #[[:sa:|সংস্কৃত]] #[[:sat:|চাঁওতালি]] #[[:skr:|চাৰাইকী]] #[[:sc:|ছাৰ্ডিনীয়]] #[[:stq:|সাটাৰলেণ্ড ফ্ৰিজিয়ান]] #[[:sco:|স্কটীয়]] #[[:gd:|স্কটছ গেইলিক]] #[[:trv:|চেডিক]] #[[:sr:|চাৰ্বীয়]] #[[:sh:|চাৰ্ব’-ক্ৰ’ৱেচীয়]] #[[:shn:|শ্বান]] #[[:shi:|শিলহা]] #[[:sn:|শ্বোনা]] #[[:scn:|চিচিলিয়]] #[[:szl:|চাইলেচীয়]] #[[:simple:|সৰল ইংৰাজী]] #[[:sd:|সিন্ধী]] #[[:si:|সিংহলী]] #[[:sk:|স্লোভাক]] #[[:sl:|শ্ল’ভেনিয়]] #[[:so:|ছোমালি]] #[[:ckb:|মধ্য কুৰ্দি]] #[[:st:|দক্ষিণ ছোথো]] #[[:azb:|দক্ষিণ আজাৰবাইজানী]] #[[:alt:|দক্ষিণ আলতাই]] #[[:zh-min-nan:|মিন নান]] #[[:nr:|দক্ষিণ ন্ডেবেলে]] #[[:es:|স্পেনিছ]] #[[:srn:|ছ্ৰানান টংগো]] #[[:su:|ছুণ্ডানী]] #[[:sw:|স্বাহিলি]] #[[:ss:|ছোৱাতি]] #[[:sv:|চুইডীয়]] #[[:syl:|ছিলঠী]] #[[:tl:|তাগালগ]] #[[:ty:|তাহিতিয়ান]] #[[:tdd:|টাই নুৱা]] #[[:tg:|তাজিক]] #[[:tly:|তালিছ]] #[[:ta:|তামিল]] #[[:roa-tara:|তাৰান্তিনো]] #[[:tt:|তাতাৰ]] #[[:te:|তেলুগু]] #[[:tet:|টেটুম]] #[[:th:|থাই]] #[[:bo:|তিব্বতী]] #[[:tig:|টিগ্ৰে]] #[[:ti:|টিগ্ৰিনিয়া]] #[[:bbc:|টোবা বাটাক]] #[[:tpi:|টক পিচিন]] #[[:tok:|টোকি পোনা]] #[[:to:|টংগান]] #[[:ts:|ছংগা]] #[[:tn:|ছোৱানা]] #[[:tcy:|তুলু]] #[[:tum:|তুম্বুকা]] #[[:tr:|तुৰ্কী]] #[[:tk:|তুৰ্কমেন]] #[[:tyv:|তুভান]] #[[:tw:|ত্ৱি]] #[[:kcg:|ত্যাপ]] #[[:udm:|উদমুৰ্ত]] #[[:uk:|ইউক্ৰেনীয়]] #[[:hsb:|উচ্চ চোৰ্বীয়]] #[[:ur:|উৰ্দু]] #[[:ug:|উইঘুৰ]] #[[:uz:|উজবেক]] #[[:ve:|ভেণ্ডা]] #[[:vec:|ভেনিছীয়]] #[[:vep:|ভেপছ]] #[[:vi:|ভিয়েটনামী]] #[[:vo:|ভোলাপুক]] #[[:fiu-vro:|ভোৰো]] #[[:wa:|ৱালুন]] #[[:war:|ৱাৰায়]] #[[:guc:|ৱায়ু]] #[[:cy:|ৱেলছ]] #[[:vls:|পশ্চিম ফ্লেমিছ]] #[[:fy:|পশ্চিম ফ্ৰিজিয়]] #[[:hyw:|পশ্চিম আৰ্মেনীয়]] #[[:pnb:|পশ্চিম পঞ্জাবী]] #[[:wo:|ৱ'লফ]] #[[:wuu:|উ চীনা]] #[[:xh:|খোছা]] #[[:sah:|ছাখা]] #[[:yi:|যিদ্দি]] #[[:yo:|য়ৰুবা]] #[[:diq:|জাজাকি]] #[[:zea:|জিলেণ্ডিক]] #[[:za:|ঝুৱাং]] #[[:zu:|জুলু]] {{div col end}} ==ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়া== ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ মুখ্য পৃষ্ঠাৰ পোনপটীয়া লিংক: <br/> • [[:as:|অসমীয়া]] • [[:bn:|বাংলা]] • [[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] • [[:or:|ওড়িয়া]] • [[:sa:|সংস্কৃত]] • [[:hi:|হিন্দী]] • [[:mai:|মৈথিলী]] • [[:bh:|ভোজপুৰী]] • [[:ne:|নেপালী]] • [[:anp:|অংগিকা]] • [[:awa:|অৱধী]] • [[:dty:|ডটেলী]] • [[:mr:|মাৰাঠী]] • [[:pi:|পালি]] • [[:gu:|গুজৰাটী]] • [[:pa:|পঞ্জাবী]] • [[:pnb:|পশ্চিম পঞ্জাবী]] • [[:ur:|উৰ্দু]] • [[:ks:|কাশ্মিৰী]] • [[:sd:|সিন্ধী]] • [[:ta:|তামিল]] • [[:te:|তেলুগু]] • [[:kn:|কন্নড়]] • [[:ml:|মালয়ালম]] • [[:tcy:|তুলু]] • [[:mni:|মণিপুৰী]] • [[:sat:|চাওঁতালি]] • [[:gom:|কোংকণী]] • [[:new:|নেৱাৰী]] • [[:hif:|ফিজি হিন্দী]] • [[:syl:|ছিলেটী]] • [[:mag:|মগহী]] ===ভাৰত, নেপাল, বাংলাদেশৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ''ৱিকিমিডিয়া''সমূহৰ তালিকা=== • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rkt/মূল_পাতা কামতাপুৰী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rjs/Main_Page ৰাজবংশী (নেপাল)]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/brx/Gahai_bilai বড়ো]''<br/> • ''[https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/mrg/Néríng_Tamténg মিচিং] • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/lus/Phêkpui মিজো]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/ctg/মুল_ফাতা চাঁটগাঁইয়া]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rwr/मुख_पृष्ठ মাৰোৱাৰী]''<br/> • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/raj/Main_Page ৰাজস্থানী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kip/जीम_पाल শেষী পাঙ]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kfr/Main_Page কচ্ছী]'' ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়াসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱেবছাইট]] [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] 4lvgx8t9j82umkwqmel6slw6kvi9e1a 645798 645797 2026-10-17T11:29:18Z Kandarpajit Kallol 6257 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645798 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}[[File:Most popular edition of Wikipedia by country.svg|thumb|upright=2|alt=দেশ অনুসৰি ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণৰ মানচিত্ৰ|২০২২ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহ অনুসৰি দেশভেদে ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণ। ধূসৰ ৰঙেৰে দেখুওৱা দেশসমূহত সাধাৰণতে সেই দেশৰ স্থানীয় ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াই সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। ]] [[ৱিকিপিডিয়া]] হৈছে স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ এটা সম্প্ৰদায়ৰদ্বাৰা সম্পাদিত আৰু পৰিচালিত এক বিনামূলীয়া, বহুভাষিক, [[ৱিকি]]-ভিত্তিক মুক্ত উৎসৰ অনলাইন [[বিশ্বকোষ]]। ২০০১ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত ই [[ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়া|ইংৰাজী ভাষাৰ বিশ্বকোষ]] হিচাপে আৰম্ভ হৈছিল। একেটা বছৰতে আন ভাষাৰ সংস্কৰণসমূহৰো সৃষ্টি হয়। [[জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া|জাৰ্মান]] আৰু [[কাটালান ৱিকিপিডিয়া|কাটালান ৱিকিপিডিয়া]] ১৬ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite mailing list|title=[Wikipedia-l] Alternative language wikipedias|url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|date=16 March 2001|mailinglist=Wikipedia-L|last=Wales|first=Jimmy|author-link=Jimmy Wales|archive-url=https://web.archive.org/web/20140620120728/https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|archive-date=20 June 2014|access-date=21 December 2020}}</ref> [[ফৰাচী]] ৱিকিপিডিয়া ২৩ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite web|last=Noisette|first=Thierry|date=24 September 2010|title=Wikipédia en français dépasse le million d'articles|trans-title=French Wikipedia exceeds one million articles|url=https://www.zdnet.fr/blogs/l-esprit-libre/wikipedia-en-francais-depasse-le-million-d-articles-39754828.htm|website=ZDNet France|publisher=Red Ventures|language=fr|access-date=21 December 2020}}</ref> আৰু ছুইডিছ ৱিকিপিডিয়া ২৩ মে'ত সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=History of HomePage|url=https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-url=https://web.archive.org/web/20010608192645/https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-date=8 June 2001|access-date=21 December 2020}}</ref> {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}} অনুসৰি, ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ মুঠ {{NUMBEROF|languages|Wikipedia}}টা ভাষা সংস্কৰণত সৃষ্টি কৰা হৈছে। ইয়াৰে {{NUMBEROF|active|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বৰ্তমান সক্ৰিয় আৰু {{NUMBEROF|closed|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বন্ধ হৈ আছে।<ref>{{Cite web|title=Wikipedia statistics/meta.tab|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Data:Wikipedia_statistics/meta.tab|website=Wikimedia Commons|access-date=17 October 2026}}</ref> মেটা-ৱিকিৰ ভাষা সমিতিয়ে নতুন [[ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেশ্যন|ৱিকিমিডিয়া]] বিষয়-বস্তু প্ৰকল্প সৃষ্টি কৰাৰ নীতি পৰিচালনা কৰে। নতুন ভাষাৰ প্ৰকল্পৰ যোগ্যতা নিৰ্ধাৰণৰ ক্ষেত্ৰত ভাষাটোৰ বৈধ ISO 639 ক'ড থকা, আন ভাষাৰপৰা যথেষ্ট পৃথক হোৱা আৰু সেই ভাষাত সাৱলীলভাৱে কথা কোৱা পৰ্যাপ্তসংখ্যক ব্যৱহাৰকাৰী থকাৰ দৰে চৰ্ত বিবেচনা কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Language proposal policy|url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Language_proposal_policy|website=Meta-Wiki|language=en|access-date=17 October 2026}}</ref> == ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা == {{div col|cols=2}} #[[:ab:|আবখাজীয়]] #[[:ace:|আচেহ্নী]] #[[:ady:|আদিগে]] #[[:af:|আফ্ৰিকান্স]] #[[:sq:|আলবেনীয়]] #[[:als:|আলেমান্নিক]] #[[:am:|আমহাৰিক]] #[[:ami:|আমীছ]] #[[:anp:|অংগিকা]] #[[:ar:|আৰবী]] #[[:an:|এৰাগনি]] #[[:rki:|আৰাকানী]] #[[:hy:|আৰ্মেনীয়]] #[[:roa-rup:|আৰোমানীয়]] #[[:as:|অসমীয়া]] #[[:ast:|আস্তুৰীয়]] #[[:tay:|আতায়াল]] #[[:atj:|আতিকামেক্‌ৱ]] #[[:av:|আভাৰ]] #[[:awa:|অৱধী]] #[[:ay:|আয়মাৰা]] #[[:az:|আজাৰবাইজানী]] #[[:bdr:|পশ্চিম উপকূলীয় বাজাউ]] #[[:ban:|বালিনীয়]] #[[:bm:|বামবাৰা]] #[[:bjn:|বানজাৰ]] #[[:map-bms:|বানিউমাছান]] #[[:ba:|বাশখিৰ]] #[[:eu:|বাস্ক]] #[[:bar:|বাভাৰীয়]] #[[:be:|বেলাৰুচীয়]] #[[:be-tarask:|বেলাৰুচীয় (তাৰাশ্কেভিৎসা)]] #[[:bn:|বাংলা]] #[[:bew:|বেটাৱী]] #[[:bh:|ভোজপুৰী]] #[[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] #[[:bi:|বিছলামা]] #[[:bol:|বোলে]] #[[:bs:|বসনীয়]] #[[:br:|ব্ৰেটন]] #[[:bug:|বুগিনীয়]] #[[:bg:|বুলগেৰীয়]] #[[:my:|বাৰ্মিজ]] #[[:bxr:|বুৰিয়াত]] #[[:zh-yue:|কেণ্টনিজ]] #[[:ca:|কাটালান]] #[[:ceb:|চেবুআন]] #[[:bcl:|মধ্য বাইকোল]] #[[:knc:|কেন্দ্ৰীয় কানূৰী]] #[[:ch:|চামোৰো]] #[[:cbk-zam:|চাবাকানো]] #[[:ce:|চেচেন]] #[[:chr:|চেৰোকী]] #[[:ny:|চিচেৱা]] #[[:chy:|চেনি]] #[[:zh:|চীনা]] #[[:cv:|চুভাষ]] #[[:zh-classical:|শাস্ত্ৰীয় চীনা]] #[[:arc:|আৰামীয়]] #[[:kw:|কৰ্ণিছ]] #[[:co:|কৰ্চিকান]] #[[:crh:|ক্ৰিমিয় তাতাৰ]] #[[:hr:|ক্ৰ'ৱেচীয়]] #[[:cs:|চেক]] #[[:dga:|দাগাৰে]] #[[:dag:|দাগবাণী]] #[[:da:|ডেনিছ]] #[[:din:|ডিনকা]] #[[:dty:|ডোটেলী]] #[[:dtp:|ডুচুন]] #[[:nds-nl:|ডাচ নিম্ন ছাক্সন]] #[[:nl:|ডাচ]] #[[:dz:|জোংখা]] #[[:cdo:|পূব মিন]] #[[:arz:|ইজিপ্তীয় আৰবী]] #[[:eml:|এমিলিয়ান-ৰোমাগ্নোল]] #[[:en:|ইংৰাজী]] #[[:myv:|এৰজিয়া]] #[[:eo:|এস্পেৰান্তো]] #[[:et:|এষ্ট’নিয়]] #[[:ee:|ইৱে]] #[[:ext:|এক্সট্ৰেমাদুৰান]] #[[:fat:|ফান্তে]] #[[:fo:|ফাৰোয়েজ]] #[[:hif:|ফিজি হিন্দী]] #[[:fj:|ফিজিয়ান]] #[[:fi:|ফিনিছ]] #[[:fon:|ফন]] #[[:frp:|আৰ্পিটান]] #[[:fr:|ফৰাছী]] #[[:fur:|ফ্ৰিউলিয়ান]] #[[:ff:|ফুলা]] #[[:gag:|গাগাউজ]] #[[:gl:|গেলিচিয়]] #[[:gan:|গান চীনা]] #[[:ka:|জৰ্জিয়ান]] #[[:de:|জাৰ্মান]] #[[:gpe:|ঘানাৰ পিডগিন ইংৰাজী]] #[[:glk:|গিলাকি]] #[[:gor:|গোৰোন্তালো]] #[[:got:|গথিক]] #[[:el:|গ্ৰীক]] #[[:gn:|গুৱাৰাণী]] #[[:gcr:|গুৱিয়ান ক্ৰিয়ল]] #[[:gu:|গুজৰাটী]] #[[:guw:|গুন]] #[[:gur:|গুৰেনে]] #[[:ht:|হাইতিয়ান ক্ৰিয়ল]] #[[:hak:|হাক্কা চীনা]] #[[:ha:|হাউছা]] #[[:haw:|হাৱাইয়ান]] #[[:he:|হিব্ৰু]] #[[:mrj:|পাহাৰীয়া মেৰী]] #[[:hi:|হিন্দী]] #[[:hu:|হাঙ্গেৰীয়]] #[[:iba:|ইবান]] #[[:is:|আইচলেণ্ডীয়]] #[[:io:|ইডো]] #[[:igl:|ইগালা]] #[[:ig:|ইগবো]] #[[:ilo:|ইলোকানো]] #[[:smn:|ইনহাৰী সামি]] #[[:id:|ইণ্ডোনেচীয়]] #[[:inh:|ইংগুশ]] #[[:ia:|ইণ্টাৰলিংগুৱা]] #[[:ie:|ইণ্টাৰলিংগুয়ে]] #[[:isv:|ইনটাৰস্লাভিক]] #[[:iu:|ইনুক্টিটুট]] #[[:ik:|ইনুপিয়াক]] #[[:ga:|আইৰিছ]] #[[:it:|ইটালীয়]] #[[:jam:|জামাইকান ক্ৰিয়ল]] #[[:ja:|জাপানী]] #[[:jv:|জাভানী]] #[[:kaj:|জ্জু]] #[[:lad:|লাডিনো]] #[[:kbd:|কাবাৰ্ডীয়]] #[[:kbp:|কাবিয়ে]] #[[:kab:|কাবাইল]] #[[:xal:|কালমিক ওৱেৰাট]] #[[:kn:|কন্নড়]] #[[:pam:|পাম্পাঙ্গা]] #[[:krc:|কাৰাচায়-বালকাৰ]] #[[:kaa:|কাৰাকালপাক]] #[[:kai:|কাৰেক্বাৰে]] #[[:ks:|কাশ্মিৰী]] #[[:csb:|কাশুবীয়]] #[[:kk:|কাজাখ]] #[[:km:|খমেৰ]] #[[:ki:|কিকুয়ু]] #[[:rw:|কিনিয়াৰোৱাণ্ডা]] #[[:rn:|কিৰুণ্ডী]] #[[:kge:|কোমেৰিং]] #[[:kv:|কোমি]] #[[:koi:|কোমি-পাৰ্মিয়াক]] #[[:kg:|কঙ্গো]] #[[:gom:|কোংকণী]] #[[:ko:|কোৰীয়]] #[[:avk:|কটাভা]] #[[:ku:|কুৰ্দিচ]] #[[:kus:|কুছাল]] #[[:ky:|কিৰ্গিজ]] #[[:lld:|লাডিন]] #[[:lbe:|লাক]] #[[:lo:|লাও]] #[[:ltg:|লাটগেলিয়ান]] #[[:la:|লেটিন]] #[[:lv:|লাটভিয়]] #[[:lez:|লেজগিয়ান]] #[[:lij:|লিগুৰিয়ান]] #[[:li:|লিমবাৰ্গিশ]] #[[:ln:|লিংগালা]] #[[:lfn:|লিংগুৱা ফ্ৰাংকা নোভা]] #[[:lt:|লিথুৱানীয়]] #[[:olo:|লিভি-কাৰেলিয়ান]] #[[:jbo:|লোজবান]] #[[:lmo:|লম্বাৰ্ড]] #[[:nds:|নিম্ন জাৰ্মান]] #[[:dsb:|নিম্ন চোৰ্বীয়]] #[[:lg:|লুগাণ্ডা]] #[[:lb:|লাক্সেমবাৰ্গীয়]] #[[:mk:|মেচিডনীয়]] #[[:mad:|মাদুৰীছ]] #[[:mag:|মগহী]] #[[:mai:|মৈথিলী]] #[[:mg:|মালাগাছী]] #[[:ms:|মালয়]] #[[:ml:|মালয়ালম]] #[[:dv:|দিবেহী]] #[[:mt:|মাল্টিজ]] #[[:btm:|মাণ্ডাইলিং বাটাক]] #[[:gv:|মেংক্স]] #[[:mi:|মাওৰি]] #[[:mr:|মাৰাঠী]] #[[:mzn:|মাজান্দাৰানি]] #[[:mhr:|পূব মেৰী]] #[[:mni:|মেইতেই (মণিপুৰী)]] #[[:min:|মিনাংকাবাউ]] #[[:xmf:|মিংগ্ৰেলিয়ান]] #[[:mwl:|মিৰাণ্ডিজ]] #[[:mdf:|মোকশা]] #[[:mnw:|মন]] #[[:mn:|মঙ্গোলীয়]] #[[:mos:|মোৰে]] #[[:zgh:|মৰক্কো আমাজিঘ]] #[[:ary:|মৰক্কো আৰবী]] #[[:nqo:|এনকো]] #[[:nah:|নাহুয়াটল]] #[[:nv:|নাভাহো]] #[[:ppl:|নাৱাট]] #[[:nap:|নেপোলিটান]] #[[:ne:|নেপালী]] #[[:new:|নেৱাৰী]] #[[:nia:|নিয়াছ]] #[[:pcm:|নাইজেৰিয়ান পিডগিন]] #[[:nrm:|নৰ্মান]] #[[:frr:|উত্তৰ ফ্ৰিজিয়]] #[[:se:|উত্তৰাঞ্চলীয় সামি]] #[[:nso:|উত্তৰ ছোথো]] #[[:no:|নৰৱেজীয় (ব’কমল)]] #[[:nn:|নৰৱেজীয় (নিনৰ্স্ক)]] #[[:nov:|নোভিয়াল]] #[[:nup:|নুপে]] #[[:ann:|অবলো]] #[[:oc:|অকচিটান]] #[[:or:|ওড়িয়া]] #[[:cu:|পুৰণি গীৰ্জা শ্লাভোনিক]] #[[:ang:|পুৰণি ইংৰাজী]] #[[:om:|অৰোমো]] #[[:os:|অচেটীয়]] #[[:blk:|পা-অ']] #[[:pwn:|পাইৱান]] #[[:pfl:|পেলাটিনীয় জাৰ্মান]] #[[:pi:|পালি]] #[[:pag:|পাংগাছিনান]] #[[:rsk:|পান্নোনিয়ান ৰুসিন]] #[[:pap:|পাপিয়ামেণ্টো]] #[[:ps:|পস্ত']] #[[:pdc:|পেনছিলভেনিয়াৰ জাৰ্মান]] #[[:fa:|ফাৰ্চী]] #[[:pcd:|পিকাৰ্ড]] #[[:pms:|পিডমণ্টীয়]] #[[:pl:|প'লিছ]] #[[:pnt:|পণ্টিক গ্ৰীক]] #[[:pt:|পৰ্তুগীজ]] #[[:pa:|পঞ্জাবী]] #[[:qu:|কেঁচুৱা]] #[[:ksh:|ৰিপুৱাৰিয়ান]] #[[:rmy:|ৰোমানি]] #[[:ro:|ৰোমানীয়]] #[[:rm:|ৰোমান্স]] #[[:ru:|ৰুছ]] #[[:rue:|ৰুসিন]] #[[:szy:|ছাকিজায়া]] #[[:sm:|ছামোৱান]] #[[:bat-smg:|ছামোগিচিয়ান]] #[[:sg:|ছাংগো]] #[[:sa:|সংস্কৃত]] #[[:sat:|চাঁওতালি]] #[[:skr:|চাৰাইকী]] #[[:sc:|ছাৰ্ডিনীয়]] #[[:stq:|সাটাৰলেণ্ড ফ্ৰিজিয়ান]] #[[:sco:|স্কটীয়]] #[[:gd:|স্কটছ গেইলিক]] #[[:trv:|চেডিক]] #[[:sr:|চাৰ্বীয়]] #[[:sh:|চাৰ্ব’-ক্ৰ’ৱেচীয়]] #[[:shn:|শ্বান]] #[[:shi:|শিলহা]] #[[:sn:|শ্বোনা]] #[[:scn:|চিচিলিয়]] #[[:szl:|চাইলেচীয়]] #[[:simple:|সৰল ইংৰাজী]] #[[:sd:|সিন্ধী]] #[[:si:|সিংহলী]] #[[:sk:|স্লোভাক]] #[[:sl:|শ্ল’ভেনিয়]] #[[:so:|ছোমালি]] #[[:ckb:|মধ্য কুৰ্দি]] #[[:st:|দক্ষিণ ছোথো]] #[[:azb:|দক্ষিণ আজাৰবাইজানী]] #[[:alt:|দক্ষিণ আলতাই]] #[[:zh-min-nan:|মিন নান]] #[[:nr:|দক্ষিণ ণ্ডেবেলে]] #[[:es:|স্পেনিছ]] #[[:srn:|ছ্ৰানান টংগো]] #[[:su:|ছুণ্ডানী]] #[[:sw:|স্বাহিলি]] #[[:ss:|ছোৱাতি]] #[[:sv:|চুইডীয়]] #[[:syl:|ছিলঠী]] #[[:tl:|তাগালগ]] #[[:ty:|তাহিতিয়ান]] #[[:tdd:|টাই নুৱা]] #[[:tg:|তাজিক]] #[[:tly:|তালিছ]] #[[:ta:|তামিল]] #[[:roa-tara:|তাৰান্তিনো]] #[[:tt:|তাতাৰ]] #[[:te:|তেলুগু]] #[[:tet:|টেঁটুম]] #[[:th:|থাই]] #[[:bo:|তিব্বতী]] #[[:tig:|টিগ্ৰে]] #[[:ti:|টিগ্ৰিনিয়া]] #[[:bbc:|টোবা বাটাক]] #[[:tpi:|টক পিচিন]] #[[:tok:|টোকি পোনা]] #[[:to:|টংগান]] #[[:ts:|ছংগা]] #[[:tn:|ছোৱানা]] #[[:tcy:|তুলু]] #[[:tum:|তুম্বুকা]] #[[:tr:|तुৰ্কী]] #[[:tk:|তুৰ্কমেন]] #[[:tyv:|তুভান]] #[[:tw:|ত্ৱি]] #[[:kcg:|ত্যাপ]] #[[:udm:|উদমুৰ্ত]] #[[:uk:|ইউক্ৰেনীয়]] #[[:hsb:|উচ্চ চোৰ্বীয়]] #[[:ur:|উৰ্দু]] #[[:ug:|উইঘুৰ]] #[[:uz:|উজবেক]] #[[:ve:|ভেণ্ডা]] #[[:vec:|ভেনিছীয়]] #[[:vep:|ভেপছ]] #[[:vi:|ভিয়েটনামী]] #[[:vo:|ভোলাপুক]] #[[:fiu-vro:|ভোৰো]] #[[:wa:|ৱালুন]] #[[:war:|ৱাৰায়]] #[[:guc:|ৱায়ু]] #[[:cy:|ৱেলছ]] #[[:vls:|পশ্চিম ফ্লেমিছ]] #[[:fy:|পশ্চিম ফ্ৰিজিয়]] #[[:hyw:|পশ্চিম আৰ্মেনীয়]] #[[:pnb:|পশ্চিম পঞ্জাবী]] #[[:wo:|ৱ'লফ]] #[[:wuu:|উ চীনা]] #[[:xh:|খোছা]] #[[:sah:|ছাখা]] #[[:yi:|যিদ্দি]] #[[:yo:|য়ৰুবা]] #[[:diq:|জাজাকি]] #[[:zea:|জিলেণ্ডিক]] #[[:za:|ঝুৱাং]] #[[:zu:|জুলু]] {{div col end}} ==ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়া== ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ মুখ্য পৃষ্ঠাৰ পোনপটীয়া লিংক: <br/> • [[:as:|অসমীয়া]] • [[:bn:|বাংলা]] • [[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] • [[:or:|ওড়িয়া]] • [[:sa:|সংস্কৃত]] • [[:hi:|হিন্দী]] • [[:mai:|মৈথিলী]] • [[:bh:|ভোজপুৰী]] • [[:ne:|নেপালী]] • [[:anp:|অংগিকা]] • [[:awa:|অৱধী]] • [[:dty:|ডটেলী]] • [[:mr:|মাৰাঠী]] • [[:pi:|পালি]] • [[:gu:|গুজৰাটী]] • [[:pa:|পঞ্জাবী]] • [[:pnb:|পশ্চিম পঞ্জাবী]] • [[:ur:|উৰ্দু]] • [[:ks:|কাশ্মিৰী]] • [[:sd:|সিন্ধী]] • [[:ta:|তামিল]] • [[:te:|তেলুগু]] • [[:kn:|কন্নড়]] • [[:ml:|মালয়ালম]] • [[:tcy:|তুলু]] • [[:mni:|মণিপুৰী]] • [[:sat:|চাওঁতালি]] • [[:gom:|কোংকণী]] • [[:new:|নেৱাৰী]] • [[:hif:|ফিজি হিন্দী]] • [[:syl:|ছিলেটী]] • [[:mag:|মগহী]] ===ভাৰত, নেপাল, বাংলাদেশৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ''ৱিকিমিডিয়া''সমূহৰ তালিকা=== • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rkt/মূল_পাতা কামতাপুৰী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rjs/Main_Page ৰাজবংশী (নেপাল)]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/brx/Gahai_bilai বড়ো]''<br/> • ''[https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/mrg/Néríng_Tamténg মিচিং] • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/lus/Phêkpui মিজো]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/ctg/মুল_ফাতা চাঁটগাঁইয়া]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rwr/मुख_पृष्ठ মাৰোৱাৰী]''<br/> • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/raj/Main_Page ৰাজস্থানী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kip/जीम_पाल শেষী পাঙ]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kfr/Main_Page কচ্ছী]'' ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়াসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱেবছাইট]] [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] bybp9vmsp3xevtlu9txj2iifmtx3nnk 645799 645798 2026-10-17T11:33:23Z Kandarpajit Kallol 6257 /* ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা */ 645799 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}[[File:Most popular edition of Wikipedia by country.svg|thumb|upright=2|alt=দেশ অনুসৰি ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণৰ মানচিত্ৰ|২০২২ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহ অনুসৰি দেশভেদে ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণ। ধূসৰ ৰঙেৰে দেখুওৱা দেশসমূহত সাধাৰণতে সেই দেশৰ স্থানীয় ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াই সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। ]] [[ৱিকিপিডিয়া]] হৈছে স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ এটা সম্প্ৰদায়ৰদ্বাৰা সম্পাদিত আৰু পৰিচালিত এক বিনামূলীয়া, বহুভাষিক, [[ৱিকি]]-ভিত্তিক মুক্ত উৎসৰ অনলাইন [[বিশ্বকোষ]]। ২০০১ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত ই [[ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়া|ইংৰাজী ভাষাৰ বিশ্বকোষ]] হিচাপে আৰম্ভ হৈছিল। একেটা বছৰতে আন ভাষাৰ সংস্কৰণসমূহৰো সৃষ্টি হয়। [[জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া|জাৰ্মান]] আৰু [[কাটালান ৱিকিপিডিয়া|কাটালান ৱিকিপিডিয়া]] ১৬ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite mailing list|title=[Wikipedia-l] Alternative language wikipedias|url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|date=16 March 2001|mailinglist=Wikipedia-L|last=Wales|first=Jimmy|author-link=Jimmy Wales|archive-url=https://web.archive.org/web/20140620120728/https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|archive-date=20 June 2014|access-date=21 December 2020}}</ref> [[ফৰাচী]] ৱিকিপিডিয়া ২৩ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite web|last=Noisette|first=Thierry|date=24 September 2010|title=Wikipédia en français dépasse le million d'articles|trans-title=French Wikipedia exceeds one million articles|url=https://www.zdnet.fr/blogs/l-esprit-libre/wikipedia-en-francais-depasse-le-million-d-articles-39754828.htm|website=ZDNet France|publisher=Red Ventures|language=fr|access-date=21 December 2020}}</ref> আৰু ছুইডিছ ৱিকিপিডিয়া ২৩ মে'ত সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=History of HomePage|url=https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-url=https://web.archive.org/web/20010608192645/https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-date=8 June 2001|access-date=21 December 2020}}</ref> {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}} অনুসৰি, ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ মুঠ {{NUMBEROF|languages|Wikipedia}}টা ভাষা সংস্কৰণত সৃষ্টি কৰা হৈছে। ইয়াৰে {{NUMBEROF|active|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বৰ্তমান সক্ৰিয় আৰু {{NUMBEROF|closed|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বন্ধ হৈ আছে।<ref>{{Cite web|title=Wikipedia statistics/meta.tab|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Data:Wikipedia_statistics/meta.tab|website=Wikimedia Commons|access-date=17 October 2026}}</ref> মেটা-ৱিকিৰ ভাষা সমিতিয়ে নতুন [[ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেশ্যন|ৱিকিমিডিয়া]] বিষয়-বস্তু প্ৰকল্প সৃষ্টি কৰাৰ নীতি পৰিচালনা কৰে। নতুন ভাষাৰ প্ৰকল্পৰ যোগ্যতা নিৰ্ধাৰণৰ ক্ষেত্ৰত ভাষাটোৰ বৈধ ISO 639 ক'ড থকা, আন ভাষাৰপৰা যথেষ্ট পৃথক হোৱা আৰু সেই ভাষাত সাৱলীলভাৱে কথা কোৱা পৰ্যাপ্তসংখ্যক ব্যৱহাৰকাৰী থকাৰ দৰে চৰ্ত বিবেচনা কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Language proposal policy|url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Language_proposal_policy|website=Meta-Wiki|language=en|access-date=17 October 2026}}</ref> == ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা == {{div col|cols=2}} #[[:ab:|আবখাজীয়]] #[[:ace:|আচেহ্নী]] #[[:ady:|আদিগে]] #[[:af:|আফ্ৰিকান্স]] #[[:sq:|আলবেনীয়]] #[[:als:|আলেমান্নিক]] #[[:am:|আমহাৰিক]] #[[:ami:|আমীছ]] #[[:anp:|অংগিকা]] #[[:ar:|আৰবী]] #[[:an:|এৰাগনি]] #[[:rki:|আৰাকানী]] #[[:hy:|আৰ্মেনীয়]] #[[:roa-rup:|আৰোমানীয়]] #[[:as:|অসমীয়া]] #[[:ast:|আস্তুৰীয়]] #[[:tay:|আতায়াল]] #[[:atj:|আতিকামেক্‌ৱ]] #[[:av:|আভাৰ]] #[[:awa:|অৱধী]] #[[:ay:|আয়মাৰা]] #[[:az:|আজাৰবাইজানী]] #[[:bdr:|পশ্চিম উপকূলীয় বাজাউ]] #[[:ban:|বালিনীয়]] #[[:bm:|বামবাৰা]] #[[:bjn:|বানজাৰ]] #[[:map-bms:|বানিউমাছান]] #[[:ba:|বাশখিৰ]] #[[:eu:|বাস্ক]] #[[:bar:|বাভাৰীয়]] #[[:be:|বেলাৰুচীয়]] #[[:be-tarask:|বেলাৰুচীয় (তাৰাশ্কেভিৎসা)]] #[[:bn:|বাংলা]] #[[:bew:|বেটাৱী]] #[[:bh:|ভোজপুৰী]] #[[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] #[[:bi:|বিছলামা]] #[[:bol:|বোলে]] #[[:bs:|বসনীয়]] #[[:br:|ব্ৰেটন]] #[[:bug:|বুগিনীয়]] #[[:bg:|বুলগেৰীয়]] #[[:my:|বাৰ্মিজ]] #[[:bxr:|বুৰিয়াত]] #[[:zh-yue:|কেণ্টনিজ]] #[[:ca:|কাটালান]] #[[:ceb:|চেবুআন]] #[[:bcl:|মধ্য বাইকোল]] #[[:knc:|কেন্দ্ৰীয় কানূৰী]] #[[:ch:|চামোৰো]] #[[:cbk-zam:|চাবাকানো]] #[[:ce:|চেচেন]] #[[:chr:|চেৰোকী]] #[[:ny:|চিচেৱা]] #[[:chy:|চেনি]] #[[:zh:|চীনা]] #[[:cv:|চুভাষ]] #[[:zh-classical:|শাস্ত্ৰীয় চীনা]] #[[:arc:|আৰামীয়]] #[[:kw:|কৰ্ণিছ]] #[[:co:|কৰ্চিকান]] #[[:crh:|ক্ৰিমিয় তাতাৰ]] #[[:hr:|ক্ৰ'ৱেচীয়]] #[[:cs:|চেক]] #[[:dga:|দাগাৰে]] #[[:dag:|দাগবাণী]] #[[:da:|ডেনিছ]] #[[:din:|ডিনকা]] #[[:dty:|ডোটেলী]] #[[:dtp:|ডুচুন]] #[[:nds-nl:|ডাচ নিম্ন ছাক্সন]] #[[:nl:|ডাচ]] #[[:dz:|জোংখা]] #[[:cdo:|পূব মিন]] #[[:arz:|ইজিপ্তীয় আৰবী]] #[[:eml:|এমিলিয়ান-ৰোমাগ্নোল]] #[[:en:|ইংৰাজী]] #[[:myv:|এৰজিয়া]] #[[:eo:|এস্পেৰান্তো]] #[[:et:|এষ্ট’নিয়]] #[[:ee:|ইৱে]] #[[:ext:|এক্সট্ৰেমাদুৰান]] #[[:fat:|ফান্তে]] #[[:fo:|ফাৰোয়েজ]] #[[:hif:|ফিজি হিন্দী]] #[[:fj:|ফিজিয়ান]] #[[:fi:|ফিনিছ]] #[[:fon:|ফন]] #[[:frp:|আৰ্পিটান]] #[[:fr:|ফৰাছী]] #[[:fur:|ফ্ৰিউলিয়ান]] #[[:ff:|ফুলা]] #[[:gag:|গাগাউজ]] #[[:gl:|গেলিচিয়]] #[[:gan:|গান চীনা]] #[[:ka:|জৰ্জিয়ান]] #[[:de:|জাৰ্মান]] #[[:gpe:|ঘানাৰ পিডগিন ইংৰাজী]] #[[:glk:|গিলাকি]] #[[:gor:|গোৰোন্তালো]] #[[:got:|গথিক]] #[[:el:|গ্ৰীক]] #[[:gn:|গুৱাৰাণী]] #[[:gcr:|গুৱিয়ান ক্ৰিয়ল]] #[[:gu:|গুজৰাটী]] #[[:guw:|গুন]] #[[:gur:|গুৰেনে]] #[[:ht:|হাইতিয়ান ক্ৰিয়ল]] #[[:hak:|হাক্কা চীনা]] #[[:ha:|হাউছা]] #[[:haw:|হাৱাইয়ান]] #[[:he:|হিব্ৰু]] #[[:mrj:|পাহাৰীয়া মেৰী]] #[[:hi:|হিন্দী]] #[[:hu:|হাঙ্গেৰীয়]] #[[:iba:|ইবান]] #[[:is:|আইচলেণ্ডীয়]] #[[:io:|ইডো]] #[[:igl:|ইগালা]] #[[:ig:|ইগবো]] #[[:ilo:|ইলোকানো]] #[[:smn:|ইনহাৰী সামি]] #[[:id:|ইণ্ডোনেচীয়]] #[[:inh:|ইংগুশ]] #[[:ia:|ইণ্টাৰলিংগুৱা]] #[[:ie:|ইণ্টাৰলিংগুয়ে]] #[[:isv:|ইনটাৰস্লাভিক]] #[[:iu:|ইনুক্টিটুট]] #[[:ik:|ইনুপিয়াক]] #[[:ga:|আইৰিছ]] #[[:it:|ইটালীয়]] #[[:jam:|জামাইকান ক্ৰিয়ল]] #[[:ja:|জাপানী]] #[[:jv:|জাভানী]] #[[:kaj:|জ্জু]] #[[:lad:|লাডিনো]] #[[:kbd:|কাবাৰ্ডীয়]] #[[:kbp:|কাবিয়ে]] #[[:kab:|কাবাইল]] #[[:xal:|কালমিক ওৱেৰাট]] #[[:kn:|কন্নড়]] #[[:pam:|পাম্পাঙ্গা]] #[[:krc:|কাৰাচায়-বালকাৰ]] #[[:kaa:|কাৰাকালপাক]] #[[:kai:|কাৰেক্বাৰে]] #[[:ks:|কাশ্মিৰী]] #[[:csb:|কাশুবীয়]] #[[:kk:|কাজাখ]] #[[:km:|খমেৰ]] #[[:ki:|কিকুয়ু]] #[[:rw:|কিনিয়াৰোৱাণ্ডা]] #[[:rn:|কিৰুণ্ডী]] #[[:kge:|কোমেৰিং]] #[[:kv:|কোমি]] #[[:koi:|কোমি-পাৰ্মিয়াক]] #[[:kg:|কঙ্গো]] #[[:gom:|কোংকণী]] #[[:ko:|কোৰীয়]] #[[:avk:|কটাভা]] #[[:ku:|কুৰ্দিচ]] #[[:kus:|কুছাল]] #[[:ky:|কিৰ্গিজ]] #[[:lld:|লাডিন]] #[[:lbe:|লাক]] #[[:lo:|লাও]] #[[:ltg:|লাটগেলিয়ান]] #[[:la:|লেটিন]] #[[:lv:|লাটভিয়]] #[[:lez:|লেজগিয়ান]] #[[:lij:|লিগুৰিয়ান]] #[[:li:|লিমবাৰ্গিশ]] #[[:ln:|লিংগালা]] #[[:lfn:|লিংগুৱা ফ্ৰাংকা নোভা]] #[[:lt:|লিথুৱানীয়]] #[[:olo:|লিভি-কাৰেলিয়ান]] #[[:jbo:|লোজবান]] #[[:lmo:|লম্বাৰ্ড]] #[[:nds:|নিম্ন জাৰ্মান]] #[[:dsb:|নিম্ন চোৰ্বীয়]] #[[:lg:|লুগাণ্ডা]] #[[:lb:|লাক্সেমবাৰ্গীয়]] #[[:mk:|মেচিডনীয়]] #[[:mad:|মাদুৰীছ]] #[[:mag:|মগহী]] #[[:mai:|মৈথিলী]] #[[:mg:|মালাগাছী]] #[[:ms:|মালয়]] #[[:ml:|মালয়ালম]] #[[:dv:|দিবেহী]] #[[:mt:|মাল্টিজ]] #[[:btm:|মাণ্ডাইলিং বাটাক]] #[[:gv:|মেংক্স]] #[[:mi:|মাওৰি]] #[[:mr:|মাৰাঠী]] #[[:mzn:|মাজান্দাৰানি]] #[[:mhr:|পূব মেৰী]] #[[:mni:|মেইতেই (মণিপুৰী)]] #[[:min:|মিনাংকাবাউ]] #[[:xmf:|মিংগ্ৰেলিয়ান]] #[[:mwl:|মিৰাণ্ডিজ]] #[[:mdf:|মোকশা]] #[[:mnw:|মন]] #[[:mn:|মঙ্গোলীয়]] #[https://mos.wikipedia.org/wiki/Soraogo মোৰে] #[[:zgh:|মৰক্কো আমাজিঘ]] #[[:ary:|মৰক্কো আৰবী]] #[[:nqo:|এনকো]] #[[:nah:|নাহুয়াটল]] #[[:nv:|নাভাহো]] #[[:ppl:|নাৱাট]] #[[:nap:|নেপোলিটান]] #[[:ne:|নেপালী]] #[[:new:|নেৱাৰী]] #[[:nia:|নিয়াছ]] #[[:pcm:|নাইজেৰিয়ান পিডগিন]] #[[:nrm:|নৰ্মান]] #[[:frr:|উত্তৰ ফ্ৰিজিয়]] #[[:se:|উত্তৰাঞ্চলীয় সামি]] #[[:nso:|উত্তৰ ছোথো]] #[[:no:|নৰৱেজীয় (ব’কমল)]] #[[:nn:|নৰৱেজীয় (নিনৰ্স্ক)]] #[[:nov:|নোভিয়াল]] #[[:nup:|নুপে]] #[[:ann:|অবলো]] #[[:oc:|অকচিটান]] #[[:or:|ওড়িয়া]] #[[:cu:|পুৰণি গীৰ্জা শ্লাভোনিক]] #[[:ang:|পুৰণি ইংৰাজী]] #[[:om:|অৰোমো]] #[[:os:|অচেটীয়]] #[[:blk:|পা-অ']] #[[:pwn:|পাইৱান]] #[[:pfl:|পেলাটিনীয় জাৰ্মান]] #[[:pi:|পালি]] #[[:pag:|পাংগাছিনান]] #[[:rsk:|পান্নোনিয়ান ৰুসিন]] #[[:pap:|পাপিয়ামেণ্টো]] #[[:ps:|পস্ত']] #[[:pdc:|পেনছিলভেনিয়াৰ জাৰ্মান]] #[[:fa:|ফাৰ্চী]] #[[:pcd:|পিকাৰ্ড]] #[[:pms:|পিডমণ্টীয়]] #[[:pl:|প'লিছ]] #[[:pnt:|পণ্টিক গ্ৰীক]] #[[:pt:|পৰ্তুগীজ]] #[[:pa:|পঞ্জাবী]] #[[:qu:|কেঁচুৱা]] #[[:ksh:|ৰিপুৱাৰিয়ান]] #[[:rmy:|ৰোমানি]] #[[:ro:|ৰোমানীয়]] #[[:rm:|ৰোমান্স]] #[[:ru:|ৰুছ]] #[[:rue:|ৰুসিন]] #[[:szy:|ছাকিজায়া]] #[[:sm:|ছামোৱান]] #[[:bat-smg:|ছামোগিচিয়ান]] #[[:sg:|ছাংগো]] #[[:sa:|সংস্কৃত]] #[[:sat:|চাঁওতালি]] #[[:skr:|চাৰাইকী]] #[[:sc:|ছাৰ্ডিনীয়]] #[[:stq:|সাটাৰলেণ্ড ফ্ৰিজিয়ান]] #[[:sco:|স্কটীয়]] #[[:gd:|স্কটছ গেইলিক]] #[[:trv:|চেডিক]] #[[:sr:|চাৰ্বীয়]] #[[:sh:|চাৰ্ব’-ক্ৰ’ৱেচীয়]] #[[:shn:|শ্বান]] #[[:shi:|শিলহা]] #[[:sn:|শ্বোনা]] #[[:scn:|চিচিলিয়]] #[[:szl:|চাইলেচীয়]] #[[:simple:|সৰল ইংৰাজী]] #[[:sd:|সিন্ধী]] #[[:si:|সিংহলী]] #[[:sk:|স্লোভাক]] #[[:sl:|শ্ল’ভেনিয়]] #[[:so:|ছোমালি]] #[[:ckb:|মধ্য কুৰ্দি]] #[[:st:|দক্ষিণ ছোথো]] #[[:azb:|দক্ষিণ আজাৰবাইজানী]] #[[:alt:|দক্ষিণ আলতাই]] #[[:zh-min-nan:|মিন নান]] #[[:nr:|দক্ষিণ ণ্ডেবেলে]] #[[:es:|স্পেনিছ]] #[[:srn:|ছ্ৰানান টংগো]] #[[:su:|ছুণ্ডানী]] #[[:sw:|স্বাহিলি]] #[[:ss:|ছোৱাতি]] #[[:sv:|চুইডীয়]] #[[:syl:|ছিলঠী]] #[[:tl:|তাগালগ]] #[[:ty:|তাহিতিয়ান]] #[[:tdd:|টাই নুৱা]] #[[:tg:|তাজিক]] #[[:tly:|তালিছ]] #[[:ta:|তামিল]] #[[:roa-tara:|তাৰান্তিনো]] #[[:tt:|তাতাৰ]] #[[:te:|তেলুগু]] #[[:tet:|টেঁটুম]] #[[:th:|থাই]] #[[:bo:|তিব্বতী]] #[[:tig:|টিগ্ৰে]] #[[:ti:|টিগ্ৰিনিয়া]] #[[:bbc:|টোবা বাটাক]] #[[:tpi:|টক পিচিন]] #[[:tok:|টোকি পোনা]] #[[:to:|টংগান]] #[[:ts:|ছংগা]] #[[:tn:|ছোৱানা]] #[[:tcy:|তুলু]] #[[:tum:|তুম্বুকা]] #[[:tr:|तुৰ্কী]] #[[:tk:|তুৰ্কমেন]] #[[:tyv:|তুভান]] #[[:tw:|ত্ৱি]] #[[:kcg:|ত্যাপ]] #[[:udm:|উদমুৰ্ত]] #[[:uk:|ইউক্ৰেনীয়]] #[[:hsb:|উচ্চ চোৰ্বীয়]] #[[:ur:|উৰ্দু]] #[[:ug:|উইঘুৰ]] #[[:uz:|উজবেক]] #[[:ve:|ভেণ্ডা]] #[[:vec:|ভেনিছীয়]] #[[:vep:|ভেপছ]] #[[:vi:|ভিয়েটনামী]] #[[:vo:|ভোলাপুক]] #[[:fiu-vro:|ভোৰো]] #[[:wa:|ৱালুন]] #[[:war:|ৱাৰায়]] #[[:guc:|ৱায়ু]] #[[:cy:|ৱেলছ]] #[[:vls:|পশ্চিম ফ্লেমিছ]] #[[:fy:|পশ্চিম ফ্ৰিজিয়]] #[[:hyw:|পশ্চিম আৰ্মেনীয়]] #[[:pnb:|পশ্চিম পঞ্জাবী]] #[[:wo:|ৱ'লফ]] #[[:wuu:|উ চীনা]] #[[:xh:|খোছা]] #[[:sah:|ছাখা]] #[[:yi:|যিদ্দি]] #[[:yo:|য়ৰুবা]] #[[:diq:|জাজাকি]] #[[:zea:|জিলেণ্ডিক]] #[[:za:|ঝুৱাং]] #[[:zu:|জুলু]] {{div col end}} ==ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়া== ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ মুখ্য পৃষ্ঠাৰ পোনপটীয়া লিংক: <br/> • [[:as:|অসমীয়া]] • [[:bn:|বাংলা]] • [[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] • [[:or:|ওড়িয়া]] • [[:sa:|সংস্কৃত]] • [[:hi:|হিন্দী]] • [[:mai:|মৈথিলী]] • [[:bh:|ভোজপুৰী]] • [[:ne:|নেপালী]] • [[:anp:|অংগিকা]] • [[:awa:|অৱধী]] • [[:dty:|ডটেলী]] • [[:mr:|মাৰাঠী]] • [[:pi:|পালি]] • [[:gu:|গুজৰাটী]] • [[:pa:|পঞ্জাবী]] • [[:pnb:|পশ্চিম পঞ্জাবী]] • [[:ur:|উৰ্দু]] • [[:ks:|কাশ্মিৰী]] • [[:sd:|সিন্ধী]] • [[:ta:|তামিল]] • [[:te:|তেলুগু]] • [[:kn:|কন্নড়]] • [[:ml:|মালয়ালম]] • [[:tcy:|তুলু]] • [[:mni:|মণিপুৰী]] • [[:sat:|চাওঁতালি]] • [[:gom:|কোংকণী]] • [[:new:|নেৱাৰী]] • [[:hif:|ফিজি হিন্দী]] • [[:syl:|ছিলেটী]] • [[:mag:|মগহী]] ===ভাৰত, নেপাল, বাংলাদেশৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ''ৱিকিমিডিয়া''সমূহৰ তালিকা=== • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rkt/মূল_পাতা কামতাপুৰী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rjs/Main_Page ৰাজবংশী (নেপাল)]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/brx/Gahai_bilai বড়ো]''<br/> • ''[https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/mrg/Néríng_Tamténg মিচিং] • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/lus/Phêkpui মিজো]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/ctg/মুল_ফাতা চাঁটগাঁইয়া]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rwr/मुख_पृष्ठ মাৰোৱাৰী]''<br/> • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/raj/Main_Page ৰাজস্থানী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kip/जीम_पाल শেষী পাঙ]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kfr/Main_Page কচ্ছী]'' ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়াসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱেবছাইট]] [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] 00uyjs8h12zd85lz1tvi3ezt24tw5nt 645800 645799 2026-10-17T11:43:10Z Kandarpajit Kallol 6257 /* ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়া */ 645800 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}[[File:Most popular edition of Wikipedia by country.svg|thumb|upright=2|alt=দেশ অনুসৰি ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণৰ মানচিত্ৰ|২০২২ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহ অনুসৰি দেশভেদে ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণ। ধূসৰ ৰঙেৰে দেখুওৱা দেশসমূহত সাধাৰণতে সেই দেশৰ স্থানীয় ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াই সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। ]] [[ৱিকিপিডিয়া]] হৈছে স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ এটা সম্প্ৰদায়ৰদ্বাৰা সম্পাদিত আৰু পৰিচালিত এক বিনামূলীয়া, বহুভাষিক, [[ৱিকি]]-ভিত্তিক মুক্ত উৎসৰ অনলাইন [[বিশ্বকোষ]]। ২০০১ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত ই [[ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়া|ইংৰাজী ভাষাৰ বিশ্বকোষ]] হিচাপে আৰম্ভ হৈছিল। একেটা বছৰতে আন ভাষাৰ সংস্কৰণসমূহৰো সৃষ্টি হয়। [[জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া|জাৰ্মান]] আৰু [[কাটালান ৱিকিপিডিয়া|কাটালান ৱিকিপিডিয়া]] ১৬ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite mailing list|title=[Wikipedia-l] Alternative language wikipedias|url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|date=16 March 2001|mailinglist=Wikipedia-L|last=Wales|first=Jimmy|author-link=Jimmy Wales|archive-url=https://web.archive.org/web/20140620120728/https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|archive-date=20 June 2014|access-date=21 December 2020}}</ref> [[ফৰাচী]] ৱিকিপিডিয়া ২৩ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite web|last=Noisette|first=Thierry|date=24 September 2010|title=Wikipédia en français dépasse le million d'articles|trans-title=French Wikipedia exceeds one million articles|url=https://www.zdnet.fr/blogs/l-esprit-libre/wikipedia-en-francais-depasse-le-million-d-articles-39754828.htm|website=ZDNet France|publisher=Red Ventures|language=fr|access-date=21 December 2020}}</ref> আৰু ছুইডিছ ৱিকিপিডিয়া ২৩ মে'ত সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=History of HomePage|url=https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-url=https://web.archive.org/web/20010608192645/https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-date=8 June 2001|access-date=21 December 2020}}</ref> {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}} অনুসৰি, ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ মুঠ {{NUMBEROF|languages|Wikipedia}}টা ভাষা সংস্কৰণত সৃষ্টি কৰা হৈছে। ইয়াৰে {{NUMBEROF|active|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বৰ্তমান সক্ৰিয় আৰু {{NUMBEROF|closed|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বন্ধ হৈ আছে।<ref>{{Cite web|title=Wikipedia statistics/meta.tab|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Data:Wikipedia_statistics/meta.tab|website=Wikimedia Commons|access-date=17 October 2026}}</ref> মেটা-ৱিকিৰ ভাষা সমিতিয়ে নতুন [[ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেশ্যন|ৱিকিমিডিয়া]] বিষয়-বস্তু প্ৰকল্প সৃষ্টি কৰাৰ নীতি পৰিচালনা কৰে। নতুন ভাষাৰ প্ৰকল্পৰ যোগ্যতা নিৰ্ধাৰণৰ ক্ষেত্ৰত ভাষাটোৰ বৈধ ISO 639 ক'ড থকা, আন ভাষাৰপৰা যথেষ্ট পৃথক হোৱা আৰু সেই ভাষাত সাৱলীলভাৱে কথা কোৱা পৰ্যাপ্তসংখ্যক ব্যৱহাৰকাৰী থকাৰ দৰে চৰ্ত বিবেচনা কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Language proposal policy|url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Language_proposal_policy|website=Meta-Wiki|language=en|access-date=17 October 2026}}</ref> == ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা == {{div col|cols=2}} #[[:ab:|আবখাজীয়]] #[[:ace:|আচেহ্নী]] #[[:ady:|আদিগে]] #[[:af:|আফ্ৰিকান্স]] #[[:sq:|আলবেনীয়]] #[[:als:|আলেমান্নিক]] #[[:am:|আমহাৰিক]] #[[:ami:|আমীছ]] #[[:anp:|অংগিকা]] #[[:ar:|আৰবী]] #[[:an:|এৰাগনি]] #[[:rki:|আৰাকানী]] #[[:hy:|আৰ্মেনীয়]] #[[:roa-rup:|আৰোমানীয়]] #[[:as:|অসমীয়া]] #[[:ast:|আস্তুৰীয়]] #[[:tay:|আতায়াল]] #[[:atj:|আতিকামেক্‌ৱ]] #[[:av:|আভাৰ]] #[[:awa:|অৱধী]] #[[:ay:|আয়মাৰা]] #[[:az:|আজাৰবাইজানী]] #[[:bdr:|পশ্চিম উপকূলীয় বাজাউ]] #[[:ban:|বালিনীয়]] #[[:bm:|বামবাৰা]] #[[:bjn:|বানজাৰ]] #[[:map-bms:|বানিউমাছান]] #[[:ba:|বাশখিৰ]] #[[:eu:|বাস্ক]] #[[:bar:|বাভাৰীয়]] #[[:be:|বেলাৰুচীয়]] #[[:be-tarask:|বেলাৰুচীয় (তাৰাশ্কেভিৎসা)]] #[[:bn:|বাংলা]] #[[:bew:|বেটাৱী]] #[[:bh:|ভোজপুৰী]] #[[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] #[[:bi:|বিছলামা]] #[[:bol:|বোলে]] #[[:bs:|বসনীয়]] #[[:br:|ব্ৰেটন]] #[[:bug:|বুগিনীয়]] #[[:bg:|বুলগেৰীয়]] #[[:my:|বাৰ্মিজ]] #[[:bxr:|বুৰিয়াত]] #[[:zh-yue:|কেণ্টনিজ]] #[[:ca:|কাটালান]] #[[:ceb:|চেবুআন]] #[[:bcl:|মধ্য বাইকোল]] #[[:knc:|কেন্দ্ৰীয় কানূৰী]] #[[:ch:|চামোৰো]] #[[:cbk-zam:|চাবাকানো]] #[[:ce:|চেচেন]] #[[:chr:|চেৰোকী]] #[[:ny:|চিচেৱা]] #[[:chy:|চেনি]] #[[:zh:|চীনা]] #[[:cv:|চুভাষ]] #[[:zh-classical:|শাস্ত্ৰীয় চীনা]] #[[:arc:|আৰামীয়]] #[[:kw:|কৰ্ণিছ]] #[[:co:|কৰ্চিকান]] #[[:crh:|ক্ৰিমিয় তাতাৰ]] #[[:hr:|ক্ৰ'ৱেচীয়]] #[[:cs:|চেক]] #[[:dga:|দাগাৰে]] #[[:dag:|দাগবাণী]] #[[:da:|ডেনিছ]] #[[:din:|ডিনকা]] #[[:dty:|ডোটেলী]] #[[:dtp:|ডুচুন]] #[[:nds-nl:|ডাচ নিম্ন ছাক্সন]] #[[:nl:|ডাচ]] #[[:dz:|জোংখা]] #[[:cdo:|পূব মিন]] #[[:arz:|ইজিপ্তীয় আৰবী]] #[[:eml:|এমিলিয়ান-ৰোমাগ্নোল]] #[[:en:|ইংৰাজী]] #[[:myv:|এৰজিয়া]] #[[:eo:|এস্পেৰান্তো]] #[[:et:|এষ্ট’নিয়]] #[[:ee:|ইৱে]] #[[:ext:|এক্সট্ৰেমাদুৰান]] #[[:fat:|ফান্তে]] #[[:fo:|ফাৰোয়েজ]] #[[:hif:|ফিজি হিন্দী]] #[[:fj:|ফিজিয়ান]] #[[:fi:|ফিনিছ]] #[[:fon:|ফন]] #[[:frp:|আৰ্পিটান]] #[[:fr:|ফৰাছী]] #[[:fur:|ফ্ৰিউলিয়ান]] #[[:ff:|ফুলা]] #[[:gag:|গাগাউজ]] #[[:gl:|গেলিচিয়]] #[[:gan:|গান চীনা]] #[[:ka:|জৰ্জিয়ান]] #[[:de:|জাৰ্মান]] #[[:gpe:|ঘানাৰ পিডগিন ইংৰাজী]] #[[:glk:|গিলাকি]] #[[:gor:|গোৰোন্তালো]] #[[:got:|গথিক]] #[[:el:|গ্ৰীক]] #[[:gn:|গুৱাৰাণী]] #[[:gcr:|গুৱিয়ান ক্ৰিয়ল]] #[[:gu:|গুজৰাটী]] #[[:guw:|গুন]] #[[:gur:|গুৰেনে]] #[[:ht:|হাইতিয়ান ক্ৰিয়ল]] #[[:hak:|হাক্কা চীনা]] #[[:ha:|হাউছা]] #[[:haw:|হাৱাইয়ান]] #[[:he:|হিব্ৰু]] #[[:mrj:|পাহাৰীয়া মেৰী]] #[[:hi:|হিন্দী]] #[[:hu:|হাঙ্গেৰীয়]] #[[:iba:|ইবান]] #[[:is:|আইচলেণ্ডীয়]] #[[:io:|ইডো]] #[[:igl:|ইগালা]] #[[:ig:|ইগবো]] #[[:ilo:|ইলোকানো]] #[[:smn:|ইনহাৰী সামি]] #[[:id:|ইণ্ডোনেচীয়]] #[[:inh:|ইংগুশ]] #[[:ia:|ইণ্টাৰলিংগুৱা]] #[[:ie:|ইণ্টাৰলিংগুয়ে]] #[[:isv:|ইনটাৰস্লাভিক]] #[[:iu:|ইনুক্টিটুট]] #[[:ik:|ইনুপিয়াক]] #[[:ga:|আইৰিছ]] #[[:it:|ইটালীয়]] #[[:jam:|জামাইকান ক্ৰিয়ল]] #[[:ja:|জাপানী]] #[[:jv:|জাভানী]] #[[:kaj:|জ্জু]] #[[:lad:|লাডিনো]] #[[:kbd:|কাবাৰ্ডীয়]] #[[:kbp:|কাবিয়ে]] #[[:kab:|কাবাইল]] #[[:xal:|কালমিক ওৱেৰাট]] #[[:kn:|কন্নড়]] #[[:pam:|পাম্পাঙ্গা]] #[[:krc:|কাৰাচায়-বালকাৰ]] #[[:kaa:|কাৰাকালপাক]] #[[:kai:|কাৰেক্বাৰে]] #[[:ks:|কাশ্মিৰী]] #[[:csb:|কাশুবীয়]] #[[:kk:|কাজাখ]] #[[:km:|খমেৰ]] #[[:ki:|কিকুয়ু]] #[[:rw:|কিনিয়াৰোৱাণ্ডা]] #[[:rn:|কিৰুণ্ডী]] #[[:kge:|কোমেৰিং]] #[[:kv:|কোমি]] #[[:koi:|কোমি-পাৰ্মিয়াক]] #[[:kg:|কঙ্গো]] #[[:gom:|কোংকণী]] #[[:ko:|কোৰীয়]] #[[:avk:|কটাভা]] #[[:ku:|কুৰ্দিচ]] #[[:kus:|কুছাল]] #[[:ky:|কিৰ্গিজ]] #[[:lld:|লাডিন]] #[[:lbe:|লাক]] #[[:lo:|লাও]] #[[:ltg:|লাটগেলিয়ান]] #[[:la:|লেটিন]] #[[:lv:|লাটভিয়]] #[[:lez:|লেজগিয়ান]] #[[:lij:|লিগুৰিয়ান]] #[[:li:|লিমবাৰ্গিশ]] #[[:ln:|লিংগালা]] #[[:lfn:|লিংগুৱা ফ্ৰাংকা নোভা]] #[[:lt:|লিথুৱানীয়]] #[[:olo:|লিভি-কাৰেলিয়ান]] #[[:jbo:|লোজবান]] #[[:lmo:|লম্বাৰ্ড]] #[[:nds:|নিম্ন জাৰ্মান]] #[[:dsb:|নিম্ন চোৰ্বীয়]] #[[:lg:|লুগাণ্ডা]] #[[:lb:|লাক্সেমবাৰ্গীয়]] #[[:mk:|মেচিডনীয়]] #[[:mad:|মাদুৰীছ]] #[[:mag:|মগহী]] #[[:mai:|মৈথিলী]] #[[:mg:|মালাগাছী]] #[[:ms:|মালয়]] #[[:ml:|মালয়ালম]] #[[:dv:|দিবেহী]] #[[:mt:|মাল্টিজ]] #[[:btm:|মাণ্ডাইলিং বাটাক]] #[[:gv:|মেংক্স]] #[[:mi:|মাওৰি]] #[[:mr:|মাৰাঠী]] #[[:mzn:|মাজান্দাৰানি]] #[[:mhr:|পূব মেৰী]] #[[:mni:|মেইতেই (মণিপুৰী)]] #[[:min:|মিনাংকাবাউ]] #[[:xmf:|মিংগ্ৰেলিয়ান]] #[[:mwl:|মিৰাণ্ডিজ]] #[[:mdf:|মোকশা]] #[[:mnw:|মন]] #[[:mn:|মঙ্গোলীয়]] #[https://mos.wikipedia.org/wiki/Soraogo মোৰে] #[[:zgh:|মৰক্কো আমাজিঘ]] #[[:ary:|মৰক্কো আৰবী]] #[[:nqo:|এনকো]] #[[:nah:|নাহুয়াটল]] #[[:nv:|নাভাহো]] #[[:ppl:|নাৱাট]] #[[:nap:|নেপোলিটান]] #[[:ne:|নেপালী]] #[[:new:|নেৱাৰী]] #[[:nia:|নিয়াছ]] #[[:pcm:|নাইজেৰিয়ান পিডগিন]] #[[:nrm:|নৰ্মান]] #[[:frr:|উত্তৰ ফ্ৰিজিয়]] #[[:se:|উত্তৰাঞ্চলীয় সামি]] #[[:nso:|উত্তৰ ছোথো]] #[[:no:|নৰৱেজীয় (ব’কমল)]] #[[:nn:|নৰৱেজীয় (নিনৰ্স্ক)]] #[[:nov:|নোভিয়াল]] #[[:nup:|নুপে]] #[[:ann:|অবলো]] #[[:oc:|অকচিটান]] #[[:or:|ওড়িয়া]] #[[:cu:|পুৰণি গীৰ্জা শ্লাভোনিক]] #[[:ang:|পুৰণি ইংৰাজী]] #[[:om:|অৰোমো]] #[[:os:|অচেটীয়]] #[[:blk:|পা-অ']] #[[:pwn:|পাইৱান]] #[[:pfl:|পেলাটিনীয় জাৰ্মান]] #[[:pi:|পালি]] #[[:pag:|পাংগাছিনান]] #[[:rsk:|পান্নোনিয়ান ৰুসিন]] #[[:pap:|পাপিয়ামেণ্টো]] #[[:ps:|পস্ত']] #[[:pdc:|পেনছিলভেনিয়াৰ জাৰ্মান]] #[[:fa:|ফাৰ্চী]] #[[:pcd:|পিকাৰ্ড]] #[[:pms:|পিডমণ্টীয়]] #[[:pl:|প'লিছ]] #[[:pnt:|পণ্টিক গ্ৰীক]] #[[:pt:|পৰ্তুগীজ]] #[[:pa:|পঞ্জাবী]] #[[:qu:|কেঁচুৱা]] #[[:ksh:|ৰিপুৱাৰিয়ান]] #[[:rmy:|ৰোমানি]] #[[:ro:|ৰোমানীয়]] #[[:rm:|ৰোমান্স]] #[[:ru:|ৰুছ]] #[[:rue:|ৰুসিন]] #[[:szy:|ছাকিজায়া]] #[[:sm:|ছামোৱান]] #[[:bat-smg:|ছামোগিচিয়ান]] #[[:sg:|ছাংগো]] #[[:sa:|সংস্কৃত]] #[[:sat:|চাঁওতালি]] #[[:skr:|চাৰাইকী]] #[[:sc:|ছাৰ্ডিনীয়]] #[[:stq:|সাটাৰলেণ্ড ফ্ৰিজিয়ান]] #[[:sco:|স্কটীয়]] #[[:gd:|স্কটছ গেইলিক]] #[[:trv:|চেডিক]] #[[:sr:|চাৰ্বীয়]] #[[:sh:|চাৰ্ব’-ক্ৰ’ৱেচীয়]] #[[:shn:|শ্বান]] #[[:shi:|শিলহা]] #[[:sn:|শ্বোনা]] #[[:scn:|চিচিলিয়]] #[[:szl:|চাইলেচীয়]] #[[:simple:|সৰল ইংৰাজী]] #[[:sd:|সিন্ধী]] #[[:si:|সিংহলী]] #[[:sk:|স্লোভাক]] #[[:sl:|শ্ল’ভেনিয়]] #[[:so:|ছোমালি]] #[[:ckb:|মধ্য কুৰ্দি]] #[[:st:|দক্ষিণ ছোথো]] #[[:azb:|দক্ষিণ আজাৰবাইজানী]] #[[:alt:|দক্ষিণ আলতাই]] #[[:zh-min-nan:|মিন নান]] #[[:nr:|দক্ষিণ ণ্ডেবেলে]] #[[:es:|স্পেনিছ]] #[[:srn:|ছ্ৰানান টংগো]] #[[:su:|ছুণ্ডানী]] #[[:sw:|স্বাহিলি]] #[[:ss:|ছোৱাতি]] #[[:sv:|চুইডীয়]] #[[:syl:|ছিলঠী]] #[[:tl:|তাগালগ]] #[[:ty:|তাহিতিয়ান]] #[[:tdd:|টাই নুৱা]] #[[:tg:|তাজিক]] #[[:tly:|তালিছ]] #[[:ta:|তামিল]] #[[:roa-tara:|তাৰান্তিনো]] #[[:tt:|তাতাৰ]] #[[:te:|তেলুগু]] #[[:tet:|টেঁটুম]] #[[:th:|থাই]] #[[:bo:|তিব্বতী]] #[[:tig:|টিগ্ৰে]] #[[:ti:|টিগ্ৰিনিয়া]] #[[:bbc:|টোবা বাটাক]] #[[:tpi:|টক পিচিন]] #[[:tok:|টোকি পোনা]] #[[:to:|টংগান]] #[[:ts:|ছংগা]] #[[:tn:|ছোৱানা]] #[[:tcy:|তুলু]] #[[:tum:|তুম্বুকা]] #[[:tr:|तुৰ্কী]] #[[:tk:|তুৰ্কমেন]] #[[:tyv:|তুভান]] #[[:tw:|ত্ৱি]] #[[:kcg:|ত্যাপ]] #[[:udm:|উদমুৰ্ত]] #[[:uk:|ইউক্ৰেনীয়]] #[[:hsb:|উচ্চ চোৰ্বীয়]] #[[:ur:|উৰ্দু]] #[[:ug:|উইঘুৰ]] #[[:uz:|উজবেক]] #[[:ve:|ভেণ্ডা]] #[[:vec:|ভেনিছীয়]] #[[:vep:|ভেপছ]] #[[:vi:|ভিয়েটনামী]] #[[:vo:|ভোলাপুক]] #[[:fiu-vro:|ভোৰো]] #[[:wa:|ৱালুন]] #[[:war:|ৱাৰায়]] #[[:guc:|ৱায়ু]] #[[:cy:|ৱেলছ]] #[[:vls:|পশ্চিম ফ্লেমিছ]] #[[:fy:|পশ্চিম ফ্ৰিজিয়]] #[[:hyw:|পশ্চিম আৰ্মেনীয়]] #[[:pnb:|পশ্চিম পঞ্জাবী]] #[[:wo:|ৱ'লফ]] #[[:wuu:|উ চীনা]] #[[:xh:|খোছা]] #[[:sah:|ছাখা]] #[[:yi:|যিদ্দি]] #[[:yo:|য়ৰুবা]] #[[:diq:|জাজাকি]] #[[:zea:|জিলেণ্ডিক]] #[[:za:|ঝুৱাং]] #[[:zu:|জুলু]] {{div col end}} ===ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়া=== ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ মুখ্য পৃষ্ঠাৰ পোনপটীয়া লিংক: <br/> • [[:as:|অসমীয়া]] • [[:bn:|বাংলা]] • [[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] • [[:or:|ওড়িয়া]] • [[:sa:|সংস্কৃত]] • [[:hi:|হিন্দী]] • [[:mai:|মৈথিলী]] • [[:bh:|ভোজপুৰী]] • [[:ne:|নেপালী]] • [[:anp:|অংগিকা]] • [[:awa:|অৱধী]] • [[:dty:|ডটেলী]] • [[:mr:|মাৰাঠী]] • [[:pi:|পালি]] • [[:gu:|গুজৰাটী]] • [[:pa:|পঞ্জাবী]] • [[:pnb:|পশ্চিম পঞ্জাবী]] • [[:ur:|উৰ্দু]] • [[:ks:|কাশ্মিৰী]] • [[:sd:|সিন্ধী]] • [[:ta:|তামিল]] • [[:te:|তেলুগু]] • [[:kn:|কন্নড়]] • [[:ml:|মালয়ালম]] • [[:tcy:|তুলু]] • [[:mni:|মণিপুৰী]] • [[:sat:|চাওঁতালি]] • [[:gom:|কোংকণী]] • [[:new:|নেৱাৰী]] • [[:hif:|ফিজি হিন্দী]] • [[:syl:|ছিলেটী]] • [[:mag:|মগহী]] ===ভাৰত, নেপাল, বাংলাদেশৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ''ৱিকিমিডিয়া''সমূহৰ তালিকা=== • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rkt/মূল_পাতা কামতাপুৰী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rjs/Main_Page ৰাজবংশী (নেপাল)]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/brx/Gahai_bilai বড়ো]''<br/> • ''[https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/mrg/Néríng_Tamténg মিচিং] • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/lus/Phêkpui মিজো]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/ctg/মুল_ফাতা চাঁটগাঁইয়া]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rwr/मुख_पृष्ठ মাৰোৱাৰী]''<br/> • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/raj/Main_Page ৰাজস্থানী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kip/जीम_पाल শেষী পাঙ]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kfr/Main_Page কচ্ছী]'' ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়াসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱেবছাইট]] [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] 9ckwrztjvm4e3vcv3t27ont3pb00p40 645801 645800 2026-10-17T11:43:40Z Kandarpajit Kallol 6257 /* ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়া */ 645801 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}[[File:Most popular edition of Wikipedia by country.svg|thumb|upright=2|alt=দেশ অনুসৰি ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণৰ মানচিত্ৰ|২০২২ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহ অনুসৰি দেশভেদে ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণ। ধূসৰ ৰঙেৰে দেখুওৱা দেশসমূহত সাধাৰণতে সেই দেশৰ স্থানীয় ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াই সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। ]] [[ৱিকিপিডিয়া]] হৈছে স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ এটা সম্প্ৰদায়ৰদ্বাৰা সম্পাদিত আৰু পৰিচালিত এক বিনামূলীয়া, বহুভাষিক, [[ৱিকি]]-ভিত্তিক মুক্ত উৎসৰ অনলাইন [[বিশ্বকোষ]]। ২০০১ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত ই [[ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়া|ইংৰাজী ভাষাৰ বিশ্বকোষ]] হিচাপে আৰম্ভ হৈছিল। একেটা বছৰতে আন ভাষাৰ সংস্কৰণসমূহৰো সৃষ্টি হয়। [[জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া|জাৰ্মান]] আৰু [[কাটালান ৱিকিপিডিয়া|কাটালান ৱিকিপিডিয়া]] ১৬ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite mailing list|title=[Wikipedia-l] Alternative language wikipedias|url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|date=16 March 2001|mailinglist=Wikipedia-L|last=Wales|first=Jimmy|author-link=Jimmy Wales|archive-url=https://web.archive.org/web/20140620120728/https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|archive-date=20 June 2014|access-date=21 December 2020}}</ref> [[ফৰাচী]] ৱিকিপিডিয়া ২৩ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite web|last=Noisette|first=Thierry|date=24 September 2010|title=Wikipédia en français dépasse le million d'articles|trans-title=French Wikipedia exceeds one million articles|url=https://www.zdnet.fr/blogs/l-esprit-libre/wikipedia-en-francais-depasse-le-million-d-articles-39754828.htm|website=ZDNet France|publisher=Red Ventures|language=fr|access-date=21 December 2020}}</ref> আৰু ছুইডিছ ৱিকিপিডিয়া ২৩ মে'ত সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=History of HomePage|url=https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-url=https://web.archive.org/web/20010608192645/https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-date=8 June 2001|access-date=21 December 2020}}</ref> {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}} অনুসৰি, ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ মুঠ {{NUMBEROF|languages|Wikipedia}}টা ভাষা সংস্কৰণত সৃষ্টি কৰা হৈছে। ইয়াৰে {{NUMBEROF|active|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বৰ্তমান সক্ৰিয় আৰু {{NUMBEROF|closed|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বন্ধ হৈ আছে।<ref>{{Cite web|title=Wikipedia statistics/meta.tab|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Data:Wikipedia_statistics/meta.tab|website=Wikimedia Commons|access-date=17 October 2026}}</ref> মেটা-ৱিকিৰ ভাষা সমিতিয়ে নতুন [[ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেশ্যন|ৱিকিমিডিয়া]] বিষয়-বস্তু প্ৰকল্প সৃষ্টি কৰাৰ নীতি পৰিচালনা কৰে। নতুন ভাষাৰ প্ৰকল্পৰ যোগ্যতা নিৰ্ধাৰণৰ ক্ষেত্ৰত ভাষাটোৰ বৈধ ISO 639 ক'ড থকা, আন ভাষাৰপৰা যথেষ্ট পৃথক হোৱা আৰু সেই ভাষাত সাৱলীলভাৱে কথা কোৱা পৰ্যাপ্তসংখ্যক ব্যৱহাৰকাৰী থকাৰ দৰে চৰ্ত বিবেচনা কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Language proposal policy|url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Language_proposal_policy|website=Meta-Wiki|language=en|access-date=17 October 2026}}</ref> == ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা == {{div col|cols=2}} #[[:ab:|আবখাজীয়]] #[[:ace:|আচেহ্নী]] #[[:ady:|আদিগে]] #[[:af:|আফ্ৰিকান্স]] #[[:sq:|আলবেনীয়]] #[[:als:|আলেমান্নিক]] #[[:am:|আমহাৰিক]] #[[:ami:|আমীছ]] #[[:anp:|অংগিকা]] #[[:ar:|আৰবী]] #[[:an:|এৰাগনি]] #[[:rki:|আৰাকানী]] #[[:hy:|আৰ্মেনীয়]] #[[:roa-rup:|আৰোমানীয়]] #[[:as:|অসমীয়া]] #[[:ast:|আস্তুৰীয়]] #[[:tay:|আতায়াল]] #[[:atj:|আতিকামেক্‌ৱ]] #[[:av:|আভাৰ]] #[[:awa:|অৱধী]] #[[:ay:|আয়মাৰা]] #[[:az:|আজাৰবাইজানী]] #[[:bdr:|পশ্চিম উপকূলীয় বাজাউ]] #[[:ban:|বালিনীয়]] #[[:bm:|বামবাৰা]] #[[:bjn:|বানজাৰ]] #[[:map-bms:|বানিউমাছান]] #[[:ba:|বাশখিৰ]] #[[:eu:|বাস্ক]] #[[:bar:|বাভাৰীয়]] #[[:be:|বেলাৰুচীয়]] #[[:be-tarask:|বেলাৰুচীয় (তাৰাশ্কেভিৎসা)]] #[[:bn:|বাংলা]] #[[:bew:|বেটাৱী]] #[[:bh:|ভোজপুৰী]] #[[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] #[[:bi:|বিছলামা]] #[[:bol:|বোলে]] #[[:bs:|বসনীয়]] #[[:br:|ব্ৰেটন]] #[[:bug:|বুগিনীয়]] #[[:bg:|বুলগেৰীয়]] #[[:my:|বাৰ্মিজ]] #[[:bxr:|বুৰিয়াত]] #[[:zh-yue:|কেণ্টনিজ]] #[[:ca:|কাটালান]] #[[:ceb:|চেবুআন]] #[[:bcl:|মধ্য বাইকোল]] #[[:knc:|কেন্দ্ৰীয় কানূৰী]] #[[:ch:|চামোৰো]] #[[:cbk-zam:|চাবাকানো]] #[[:ce:|চেচেন]] #[[:chr:|চেৰোকী]] #[[:ny:|চিচেৱা]] #[[:chy:|চেনি]] #[[:zh:|চীনা]] #[[:cv:|চুভাষ]] #[[:zh-classical:|শাস্ত্ৰীয় চীনা]] #[[:arc:|আৰামীয়]] #[[:kw:|কৰ্ণিছ]] #[[:co:|কৰ্চিকান]] #[[:crh:|ক্ৰিমিয় তাতাৰ]] #[[:hr:|ক্ৰ'ৱেচীয়]] #[[:cs:|চেক]] #[[:dga:|দাগাৰে]] #[[:dag:|দাগবাণী]] #[[:da:|ডেনিছ]] #[[:din:|ডিনকা]] #[[:dty:|ডোটেলী]] #[[:dtp:|ডুচুন]] #[[:nds-nl:|ডাচ নিম্ন ছাক্সন]] #[[:nl:|ডাচ]] #[[:dz:|জোংখা]] #[[:cdo:|পূব মিন]] #[[:arz:|ইজিপ্তীয় আৰবী]] #[[:eml:|এমিলিয়ান-ৰোমাগ্নোল]] #[[:en:|ইংৰাজী]] #[[:myv:|এৰজিয়া]] #[[:eo:|এস্পেৰান্তো]] #[[:et:|এষ্ট’নিয়]] #[[:ee:|ইৱে]] #[[:ext:|এক্সট্ৰেমাদুৰান]] #[[:fat:|ফান্তে]] #[[:fo:|ফাৰোয়েজ]] #[[:hif:|ফিজি হিন্দী]] #[[:fj:|ফিজিয়ান]] #[[:fi:|ফিনিছ]] #[[:fon:|ফন]] #[[:frp:|আৰ্পিটান]] #[[:fr:|ফৰাছী]] #[[:fur:|ফ্ৰিউলিয়ান]] #[[:ff:|ফুলা]] #[[:gag:|গাগাউজ]] #[[:gl:|গেলিচিয়]] #[[:gan:|গান চীনা]] #[[:ka:|জৰ্জিয়ান]] #[[:de:|জাৰ্মান]] #[[:gpe:|ঘানাৰ পিডগিন ইংৰাজী]] #[[:glk:|গিলাকি]] #[[:gor:|গোৰোন্তালো]] #[[:got:|গথিক]] #[[:el:|গ্ৰীক]] #[[:gn:|গুৱাৰাণী]] #[[:gcr:|গুৱিয়ান ক্ৰিয়ল]] #[[:gu:|গুজৰাটী]] #[[:guw:|গুন]] #[[:gur:|গুৰেনে]] #[[:ht:|হাইতিয়ান ক্ৰিয়ল]] #[[:hak:|হাক্কা চীনা]] #[[:ha:|হাউছা]] #[[:haw:|হাৱাইয়ান]] #[[:he:|হিব্ৰু]] #[[:mrj:|পাহাৰীয়া মেৰী]] #[[:hi:|হিন্দী]] #[[:hu:|হাঙ্গেৰীয়]] #[[:iba:|ইবান]] #[[:is:|আইচলেণ্ডীয়]] #[[:io:|ইডো]] #[[:igl:|ইগালা]] #[[:ig:|ইগবো]] #[[:ilo:|ইলোকানো]] #[[:smn:|ইনহাৰী সামি]] #[[:id:|ইণ্ডোনেচীয়]] #[[:inh:|ইংগুশ]] #[[:ia:|ইণ্টাৰলিংগুৱা]] #[[:ie:|ইণ্টাৰলিংগুয়ে]] #[[:isv:|ইনটাৰস্লাভিক]] #[[:iu:|ইনুক্টিটুট]] #[[:ik:|ইনুপিয়াক]] #[[:ga:|আইৰিছ]] #[[:it:|ইটালীয়]] #[[:jam:|জামাইকান ক্ৰিয়ল]] #[[:ja:|জাপানী]] #[[:jv:|জাভানী]] #[[:kaj:|জ্জু]] #[[:lad:|লাডিনো]] #[[:kbd:|কাবাৰ্ডীয়]] #[[:kbp:|কাবিয়ে]] #[[:kab:|কাবাইল]] #[[:xal:|কালমিক ওৱেৰাট]] #[[:kn:|কন্নড়]] #[[:pam:|পাম্পাঙ্গা]] #[[:krc:|কাৰাচায়-বালকাৰ]] #[[:kaa:|কাৰাকালপাক]] #[[:kai:|কাৰেক্বাৰে]] #[[:ks:|কাশ্মিৰী]] #[[:csb:|কাশুবীয়]] #[[:kk:|কাজাখ]] #[[:km:|খমেৰ]] #[[:ki:|কিকুয়ু]] #[[:rw:|কিনিয়াৰোৱাণ্ডা]] #[[:rn:|কিৰুণ্ডী]] #[[:kge:|কোমেৰিং]] #[[:kv:|কোমি]] #[[:koi:|কোমি-পাৰ্মিয়াক]] #[[:kg:|কঙ্গো]] #[[:gom:|কোংকণী]] #[[:ko:|কোৰীয়]] #[[:avk:|কটাভা]] #[[:ku:|কুৰ্দিচ]] #[[:kus:|কুছাল]] #[[:ky:|কিৰ্গিজ]] #[[:lld:|লাডিন]] #[[:lbe:|লাক]] #[[:lo:|লাও]] #[[:ltg:|লাটগেলিয়ান]] #[[:la:|লেটিন]] #[[:lv:|লাটভিয়]] #[[:lez:|লেজগিয়ান]] #[[:lij:|লিগুৰিয়ান]] #[[:li:|লিমবাৰ্গিশ]] #[[:ln:|লিংগালা]] #[[:lfn:|লিংগুৱা ফ্ৰাংকা নোভা]] #[[:lt:|লিথুৱানীয়]] #[[:olo:|লিভি-কাৰেলিয়ান]] #[[:jbo:|লোজবান]] #[[:lmo:|লম্বাৰ্ড]] #[[:nds:|নিম্ন জাৰ্মান]] #[[:dsb:|নিম্ন চোৰ্বীয়]] #[[:lg:|লুগাণ্ডা]] #[[:lb:|লাক্সেমবাৰ্গীয়]] #[[:mk:|মেচিডনীয়]] #[[:mad:|মাদুৰীছ]] #[[:mag:|মগহী]] #[[:mai:|মৈথিলী]] #[[:mg:|মালাগাছী]] #[[:ms:|মালয়]] #[[:ml:|মালয়ালম]] #[[:dv:|দিবেহী]] #[[:mt:|মাল্টিজ]] #[[:btm:|মাণ্ডাইলিং বাটাক]] #[[:gv:|মেংক্স]] #[[:mi:|মাওৰি]] #[[:mr:|মাৰাঠী]] #[[:mzn:|মাজান্দাৰানি]] #[[:mhr:|পূব মেৰী]] #[[:mni:|মেইতেই (মণিপুৰী)]] #[[:min:|মিনাংকাবাউ]] #[[:xmf:|মিংগ্ৰেলিয়ান]] #[[:mwl:|মিৰাণ্ডিজ]] #[[:mdf:|মোকশা]] #[[:mnw:|মন]] #[[:mn:|মঙ্গোলীয়]] #[https://mos.wikipedia.org/wiki/Soraogo মোৰে] #[[:zgh:|মৰক্কো আমাজিঘ]] #[[:ary:|মৰক্কো আৰবী]] #[[:nqo:|এনকো]] #[[:nah:|নাহুয়াটল]] #[[:nv:|নাভাহো]] #[[:ppl:|নাৱাট]] #[[:nap:|নেপোলিটান]] #[[:ne:|নেপালী]] #[[:new:|নেৱাৰী]] #[[:nia:|নিয়াছ]] #[[:pcm:|নাইজেৰিয়ান পিডগিন]] #[[:nrm:|নৰ্মান]] #[[:frr:|উত্তৰ ফ্ৰিজিয়]] #[[:se:|উত্তৰাঞ্চলীয় সামি]] #[[:nso:|উত্তৰ ছোথো]] #[[:no:|নৰৱেজীয় (ব’কমল)]] #[[:nn:|নৰৱেজীয় (নিনৰ্স্ক)]] #[[:nov:|নোভিয়াল]] #[[:nup:|নুপে]] #[[:ann:|অবলো]] #[[:oc:|অকচিটান]] #[[:or:|ওড়িয়া]] #[[:cu:|পুৰণি গীৰ্জা শ্লাভোনিক]] #[[:ang:|পুৰণি ইংৰাজী]] #[[:om:|অৰোমো]] #[[:os:|অচেটীয়]] #[[:blk:|পা-অ']] #[[:pwn:|পাইৱান]] #[[:pfl:|পেলাটিনীয় জাৰ্মান]] #[[:pi:|পালি]] #[[:pag:|পাংগাছিনান]] #[[:rsk:|পান্নোনিয়ান ৰুসিন]] #[[:pap:|পাপিয়ামেণ্টো]] #[[:ps:|পস্ত']] #[[:pdc:|পেনছিলভেনিয়াৰ জাৰ্মান]] #[[:fa:|ফাৰ্চী]] #[[:pcd:|পিকাৰ্ড]] #[[:pms:|পিডমণ্টীয়]] #[[:pl:|প'লিছ]] #[[:pnt:|পণ্টিক গ্ৰীক]] #[[:pt:|পৰ্তুগীজ]] #[[:pa:|পঞ্জাবী]] #[[:qu:|কেঁচুৱা]] #[[:ksh:|ৰিপুৱাৰিয়ান]] #[[:rmy:|ৰোমানি]] #[[:ro:|ৰোমানীয়]] #[[:rm:|ৰোমান্স]] #[[:ru:|ৰুছ]] #[[:rue:|ৰুসিন]] #[[:szy:|ছাকিজায়া]] #[[:sm:|ছামোৱান]] #[[:bat-smg:|ছামোগিচিয়ান]] #[[:sg:|ছাংগো]] #[[:sa:|সংস্কৃত]] #[[:sat:|চাঁওতালি]] #[[:skr:|চাৰাইকী]] #[[:sc:|ছাৰ্ডিনীয়]] #[[:stq:|সাটাৰলেণ্ড ফ্ৰিজিয়ান]] #[[:sco:|স্কটীয়]] #[[:gd:|স্কটছ গেইলিক]] #[[:trv:|চেডিক]] #[[:sr:|চাৰ্বীয়]] #[[:sh:|চাৰ্ব’-ক্ৰ’ৱেচীয়]] #[[:shn:|শ্বান]] #[[:shi:|শিলহা]] #[[:sn:|শ্বোনা]] #[[:scn:|চিচিলিয়]] #[[:szl:|চাইলেচীয়]] #[[:simple:|সৰল ইংৰাজী]] #[[:sd:|সিন্ধী]] #[[:si:|সিংহলী]] #[[:sk:|স্লোভাক]] #[[:sl:|শ্ল’ভেনিয়]] #[[:so:|ছোমালি]] #[[:ckb:|মধ্য কুৰ্দি]] #[[:st:|দক্ষিণ ছোথো]] #[[:azb:|দক্ষিণ আজাৰবাইজানী]] #[[:alt:|দক্ষিণ আলতাই]] #[[:zh-min-nan:|মিন নান]] #[[:nr:|দক্ষিণ ণ্ডেবেলে]] #[[:es:|স্পেনিছ]] #[[:srn:|ছ্ৰানান টংগো]] #[[:su:|ছুণ্ডানী]] #[[:sw:|স্বাহিলি]] #[[:ss:|ছোৱাতি]] #[[:sv:|চুইডীয়]] #[[:syl:|ছিলঠী]] #[[:tl:|তাগালগ]] #[[:ty:|তাহিতিয়ান]] #[[:tdd:|টাই নুৱা]] #[[:tg:|তাজিক]] #[[:tly:|তালিছ]] #[[:ta:|তামিল]] #[[:roa-tara:|তাৰান্তিনো]] #[[:tt:|তাতাৰ]] #[[:te:|তেলুগু]] #[[:tet:|টেঁটুম]] #[[:th:|থাই]] #[[:bo:|তিব্বতী]] #[[:tig:|টিগ্ৰে]] #[[:ti:|টিগ্ৰিনিয়া]] #[[:bbc:|টোবা বাটাক]] #[[:tpi:|টক পিচিন]] #[[:tok:|টোকি পোনা]] #[[:to:|টংগান]] #[[:ts:|ছংগা]] #[[:tn:|ছোৱানা]] #[[:tcy:|তুলু]] #[[:tum:|তুম্বুকা]] #[[:tr:|तुৰ্কী]] #[[:tk:|তুৰ্কমেন]] #[[:tyv:|তুভান]] #[[:tw:|ত্ৱি]] #[[:kcg:|ত্যাপ]] #[[:udm:|উদমুৰ্ত]] #[[:uk:|ইউক্ৰেনীয়]] #[[:hsb:|উচ্চ চোৰ্বীয়]] #[[:ur:|উৰ্দু]] #[[:ug:|উইঘুৰ]] #[[:uz:|উজবেক]] #[[:ve:|ভেণ্ডা]] #[[:vec:|ভেনিছীয়]] #[[:vep:|ভেপছ]] #[[:vi:|ভিয়েটনামী]] #[[:vo:|ভোলাপুক]] #[[:fiu-vro:|ভোৰো]] #[[:wa:|ৱালুন]] #[[:war:|ৱাৰায়]] #[[:guc:|ৱায়ু]] #[[:cy:|ৱেলছ]] #[[:vls:|পশ্চিম ফ্লেমিছ]] #[[:fy:|পশ্চিম ফ্ৰিজিয়]] #[[:hyw:|পশ্চিম আৰ্মেনীয়]] #[[:pnb:|পশ্চিম পঞ্জাবী]] #[[:wo:|ৱ'লফ]] #[[:wuu:|উ চীনা]] #[[:xh:|খোছা]] #[[:sah:|ছাখা]] #[[:yi:|যিদ্দি]] #[[:yo:|য়ৰুবা]] #[[:diq:|জাজাকি]] #[[:zea:|জিলেণ্ডিক]] #[[:za:|ঝুৱাং]] #[[:zu:|জুলু]] {{div col end}} ==ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়া== ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ মুখ্য পৃষ্ঠাৰ পোনপটীয়া লিংক: <br/> • [[:as:|অসমীয়া]] • [[:bn:|বাংলা]] • [[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] • [[:or:|ওড়িয়া]] • [[:sa:|সংস্কৃত]] • [[:hi:|হিন্দী]] • [[:mai:|মৈথিলী]] • [[:bh:|ভোজপুৰী]] • [[:ne:|নেপালী]] • [[:anp:|অংগিকা]] • [[:awa:|অৱধী]] • [[:dty:|ডটেলী]] • [[:mr:|মাৰাঠী]] • [[:pi:|পালি]] • [[:gu:|গুজৰাটী]] • [[:pa:|পঞ্জাবী]] • [[:pnb:|পশ্চিম পঞ্জাবী]] • [[:ur:|উৰ্দু]] • [[:ks:|কাশ্মিৰী]] • [[:sd:|সিন্ধী]] • [[:ta:|তামিল]] • [[:te:|তেলুগু]] • [[:kn:|কন্নড়]] • [[:ml:|মালয়ালম]] • [[:tcy:|তুলু]] • [[:mni:|মণিপুৰী]] • [[:sat:|চাওঁতালি]] • [[:gom:|কোংকণী]] • [[:new:|নেৱাৰী]] • [[:hif:|ফিজি হিন্দী]] • [[:syl:|ছিলেটী]] • [[:mag:|মগহী]] ===ভাৰত, নেপাল, বাংলাদেশৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ''ৱিকিমিডিয়া''সমূহৰ তালিকা=== • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rkt/মূল_পাতা কামতাপুৰী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rjs/Main_Page ৰাজবংশী (নেপাল)]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/brx/Gahai_bilai বড়ো]''<br/> • ''[https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/mrg/Néríng_Tamténg মিচিং] • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/lus/Phêkpui মিজো]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/ctg/মুল_ফাতা চাঁটগাঁইয়া]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rwr/मुख_पृष्ठ মাৰোৱাৰী]''<br/> • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/raj/Main_Page ৰাজস্থানী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kip/जीम_पाल শেষী পাঙ]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kfr/Main_Page কচ্ছী]'' ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়াসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱেবছাইট]] [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] 00uyjs8h12zd85lz1tvi3ezt24tw5nt 645802 645801 2026-10-17T11:45:09Z Kandarpajit Kallol 6257 /* ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়া */ 645802 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}[[File:Most popular edition of Wikipedia by country.svg|thumb|upright=2|alt=দেশ অনুসৰি ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণৰ মানচিত্ৰ|২০২২ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহ অনুসৰি দেশভেদে ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণ। ধূসৰ ৰঙেৰে দেখুওৱা দেশসমূহত সাধাৰণতে সেই দেশৰ স্থানীয় ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াই সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। ]] [[ৱিকিপিডিয়া]] হৈছে স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ এটা সম্প্ৰদায়ৰদ্বাৰা সম্পাদিত আৰু পৰিচালিত এক বিনামূলীয়া, বহুভাষিক, [[ৱিকি]]-ভিত্তিক মুক্ত উৎসৰ অনলাইন [[বিশ্বকোষ]]। ২০০১ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত ই [[ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়া|ইংৰাজী ভাষাৰ বিশ্বকোষ]] হিচাপে আৰম্ভ হৈছিল। একেটা বছৰতে আন ভাষাৰ সংস্কৰণসমূহৰো সৃষ্টি হয়। [[জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া|জাৰ্মান]] আৰু [[কাটালান ৱিকিপিডিয়া|কাটালান ৱিকিপিডিয়া]] ১৬ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite mailing list|title=[Wikipedia-l] Alternative language wikipedias|url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|date=16 March 2001|mailinglist=Wikipedia-L|last=Wales|first=Jimmy|author-link=Jimmy Wales|archive-url=https://web.archive.org/web/20140620120728/https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|archive-date=20 June 2014|access-date=21 December 2020}}</ref> [[ফৰাচী]] ৱিকিপিডিয়া ২৩ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite web|last=Noisette|first=Thierry|date=24 September 2010|title=Wikipédia en français dépasse le million d'articles|trans-title=French Wikipedia exceeds one million articles|url=https://www.zdnet.fr/blogs/l-esprit-libre/wikipedia-en-francais-depasse-le-million-d-articles-39754828.htm|website=ZDNet France|publisher=Red Ventures|language=fr|access-date=21 December 2020}}</ref> আৰু ছুইডিছ ৱিকিপিডিয়া ২৩ মে'ত সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=History of HomePage|url=https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-url=https://web.archive.org/web/20010608192645/https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-date=8 June 2001|access-date=21 December 2020}}</ref> {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}} অনুসৰি, ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ মুঠ {{NUMBEROF|languages|Wikipedia}}টা ভাষা সংস্কৰণত সৃষ্টি কৰা হৈছে। ইয়াৰে {{NUMBEROF|active|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বৰ্তমান সক্ৰিয় আৰু {{NUMBEROF|closed|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বন্ধ হৈ আছে।<ref>{{Cite web|title=Wikipedia statistics/meta.tab|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Data:Wikipedia_statistics/meta.tab|website=Wikimedia Commons|access-date=17 October 2026}}</ref> মেটা-ৱিকিৰ ভাষা সমিতিয়ে নতুন [[ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেশ্যন|ৱিকিমিডিয়া]] বিষয়-বস্তু প্ৰকল্প সৃষ্টি কৰাৰ নীতি পৰিচালনা কৰে। নতুন ভাষাৰ প্ৰকল্পৰ যোগ্যতা নিৰ্ধাৰণৰ ক্ষেত্ৰত ভাষাটোৰ বৈধ ISO 639 ক'ড থকা, আন ভাষাৰপৰা যথেষ্ট পৃথক হোৱা আৰু সেই ভাষাত সাৱলীলভাৱে কথা কোৱা পৰ্যাপ্তসংখ্যক ব্যৱহাৰকাৰী থকাৰ দৰে চৰ্ত বিবেচনা কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Language proposal policy|url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Language_proposal_policy|website=Meta-Wiki|language=en|access-date=17 October 2026}}</ref> == ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা == {{div col|cols=2}} #[[:ab:|আবখাজীয়]] #[[:ace:|আচেহ্নী]] #[[:ady:|আদিগে]] #[[:af:|আফ্ৰিকান্স]] #[[:sq:|আলবেনীয়]] #[[:als:|আলেমান্নিক]] #[[:am:|আমহাৰিক]] #[[:ami:|আমীছ]] #[[:anp:|অংগিকা]] #[[:ar:|আৰবী]] #[[:an:|এৰাগনি]] #[[:rki:|আৰাকানী]] #[[:hy:|আৰ্মেনীয়]] #[[:roa-rup:|আৰোমানীয়]] #[[:as:|অসমীয়া]] #[[:ast:|আস্তুৰীয়]] #[[:tay:|আতায়াল]] #[[:atj:|আতিকামেক্‌ৱ]] #[[:av:|আভাৰ]] #[[:awa:|অৱধী]] #[[:ay:|আয়মাৰা]] #[[:az:|আজাৰবাইজানী]] #[[:bdr:|পশ্চিম উপকূলীয় বাজাউ]] #[[:ban:|বালিনীয়]] #[[:bm:|বামবাৰা]] #[[:bjn:|বানজাৰ]] #[[:map-bms:|বানিউমাছান]] #[[:ba:|বাশখিৰ]] #[[:eu:|বাস্ক]] #[[:bar:|বাভাৰীয়]] #[[:be:|বেলাৰুচীয়]] #[[:be-tarask:|বেলাৰুচীয় (তাৰাশ্কেভিৎসা)]] #[[:bn:|বাংলা]] #[[:bew:|বেটাৱী]] #[[:bh:|ভোজপুৰী]] #[[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] #[[:bi:|বিছলামা]] #[[:bol:|বোলে]] #[[:bs:|বসনীয়]] #[[:br:|ব্ৰেটন]] #[[:bug:|বুগিনীয়]] #[[:bg:|বুলগেৰীয়]] #[[:my:|বাৰ্মিজ]] #[[:bxr:|বুৰিয়াত]] #[[:zh-yue:|কেণ্টনিজ]] #[[:ca:|কাটালান]] #[[:ceb:|চেবুআন]] #[[:bcl:|মধ্য বাইকোল]] #[[:knc:|কেন্দ্ৰীয় কানূৰী]] #[[:ch:|চামোৰো]] #[[:cbk-zam:|চাবাকানো]] #[[:ce:|চেচেন]] #[[:chr:|চেৰোকী]] #[[:ny:|চিচেৱা]] #[[:chy:|চেনি]] #[[:zh:|চীনা]] #[[:cv:|চুভাষ]] #[[:zh-classical:|শাস্ত্ৰীয় চীনা]] #[[:arc:|আৰামীয়]] #[[:kw:|কৰ্ণিছ]] #[[:co:|কৰ্চিকান]] #[[:crh:|ক্ৰিমিয় তাতাৰ]] #[[:hr:|ক্ৰ'ৱেচীয়]] #[[:cs:|চেক]] #[[:dga:|দাগাৰে]] #[[:dag:|দাগবাণী]] #[[:da:|ডেনিছ]] #[[:din:|ডিনকা]] #[[:dty:|ডোটেলী]] #[[:dtp:|ডুচুন]] #[[:nds-nl:|ডাচ নিম্ন ছাক্সন]] #[[:nl:|ডাচ]] #[[:dz:|জোংখা]] #[[:cdo:|পূব মিন]] #[[:arz:|ইজিপ্তীয় আৰবী]] #[[:eml:|এমিলিয়ান-ৰোমাগ্নোল]] #[[:en:|ইংৰাজী]] #[[:myv:|এৰজিয়া]] #[[:eo:|এস্পেৰান্তো]] #[[:et:|এষ্ট’নিয়]] #[[:ee:|ইৱে]] #[[:ext:|এক্সট্ৰেমাদুৰান]] #[[:fat:|ফান্তে]] #[[:fo:|ফাৰোয়েজ]] #[[:hif:|ফিজি হিন্দী]] #[[:fj:|ফিজিয়ান]] #[[:fi:|ফিনিছ]] #[[:fon:|ফন]] #[[:frp:|আৰ্পিটান]] #[[:fr:|ফৰাছী]] #[[:fur:|ফ্ৰিউলিয়ান]] #[[:ff:|ফুলা]] #[[:gag:|গাগাউজ]] #[[:gl:|গেলিচিয়]] #[[:gan:|গান চীনা]] #[[:ka:|জৰ্জিয়ান]] #[[:de:|জাৰ্মান]] #[[:gpe:|ঘানাৰ পিডগিন ইংৰাজী]] #[[:glk:|গিলাকি]] #[[:gor:|গোৰোন্তালো]] #[[:got:|গথিক]] #[[:el:|গ্ৰীক]] #[[:gn:|গুৱাৰাণী]] #[[:gcr:|গুৱিয়ান ক্ৰিয়ল]] #[[:gu:|গুজৰাটী]] #[[:guw:|গুন]] #[[:gur:|গুৰেনে]] #[[:ht:|হাইতিয়ান ক্ৰিয়ল]] #[[:hak:|হাক্কা চীনা]] #[[:ha:|হাউছা]] #[[:haw:|হাৱাইয়ান]] #[[:he:|হিব্ৰু]] #[[:mrj:|পাহাৰীয়া মেৰী]] #[[:hi:|হিন্দী]] #[[:hu:|হাঙ্গেৰীয়]] #[[:iba:|ইবান]] #[[:is:|আইচলেণ্ডীয়]] #[[:io:|ইডো]] #[[:igl:|ইগালা]] #[[:ig:|ইগবো]] #[[:ilo:|ইলোকানো]] #[[:smn:|ইনহাৰী সামি]] #[[:id:|ইণ্ডোনেচীয়]] #[[:inh:|ইংগুশ]] #[[:ia:|ইণ্টাৰলিংগুৱা]] #[[:ie:|ইণ্টাৰলিংগুয়ে]] #[[:isv:|ইনটাৰস্লাভিক]] #[[:iu:|ইনুক্টিটুট]] #[[:ik:|ইনুপিয়াক]] #[[:ga:|আইৰিছ]] #[[:it:|ইটালীয়]] #[[:jam:|জামাইকান ক্ৰিয়ল]] #[[:ja:|জাপানী]] #[[:jv:|জাভানী]] #[[:kaj:|জ্জু]] #[[:lad:|লাডিনো]] #[[:kbd:|কাবাৰ্ডীয়]] #[[:kbp:|কাবিয়ে]] #[[:kab:|কাবাইল]] #[[:xal:|কালমিক ওৱেৰাট]] #[[:kn:|কন্নড়]] #[[:pam:|পাম্পাঙ্গা]] #[[:krc:|কাৰাচায়-বালকাৰ]] #[[:kaa:|কাৰাকালপাক]] #[[:kai:|কাৰেক্বাৰে]] #[[:ks:|কাশ্মিৰী]] #[[:csb:|কাশুবীয়]] #[[:kk:|কাজাখ]] #[[:km:|খমেৰ]] #[[:ki:|কিকুয়ু]] #[[:rw:|কিনিয়াৰোৱাণ্ডা]] #[[:rn:|কিৰুণ্ডী]] #[[:kge:|কোমেৰিং]] #[[:kv:|কোমি]] #[[:koi:|কোমি-পাৰ্মিয়াক]] #[[:kg:|কঙ্গো]] #[[:gom:|কোংকণী]] #[[:ko:|কোৰীয়]] #[[:avk:|কটাভা]] #[[:ku:|কুৰ্দিচ]] #[[:kus:|কুছাল]] #[[:ky:|কিৰ্গিজ]] #[[:lld:|লাডিন]] #[[:lbe:|লাক]] #[[:lo:|লাও]] #[[:ltg:|লাটগেলিয়ান]] #[[:la:|লেটিন]] #[[:lv:|লাটভিয়]] #[[:lez:|লেজগিয়ান]] #[[:lij:|লিগুৰিয়ান]] #[[:li:|লিমবাৰ্গিশ]] #[[:ln:|লিংগালা]] #[[:lfn:|লিংগুৱা ফ্ৰাংকা নোভা]] #[[:lt:|লিথুৱানীয়]] #[[:olo:|লিভি-কাৰেলিয়ান]] #[[:jbo:|লোজবান]] #[[:lmo:|লম্বাৰ্ড]] #[[:nds:|নিম্ন জাৰ্মান]] #[[:dsb:|নিম্ন চোৰ্বীয়]] #[[:lg:|লুগাণ্ডা]] #[[:lb:|লাক্সেমবাৰ্গীয়]] #[[:mk:|মেচিডনীয়]] #[[:mad:|মাদুৰীছ]] #[[:mag:|মগহী]] #[[:mai:|মৈথিলী]] #[[:mg:|মালাগাছী]] #[[:ms:|মালয়]] #[[:ml:|মালয়ালম]] #[[:dv:|দিবেহী]] #[[:mt:|মাল্টিজ]] #[[:btm:|মাণ্ডাইলিং বাটাক]] #[[:gv:|মেংক্স]] #[[:mi:|মাওৰি]] #[[:mr:|মাৰাঠী]] #[[:mzn:|মাজান্দাৰানি]] #[[:mhr:|পূব মেৰী]] #[[:mni:|মেইতেই (মণিপুৰী)]] #[[:min:|মিনাংকাবাউ]] #[[:xmf:|মিংগ্ৰেলিয়ান]] #[[:mwl:|মিৰাণ্ডিজ]] #[[:mdf:|মোকশা]] #[[:mnw:|মন]] #[[:mn:|মঙ্গোলীয়]] #[https://mos.wikipedia.org/wiki/Soraogo মোৰে] #[[:zgh:|মৰক্কো আমাজিঘ]] #[[:ary:|মৰক্কো আৰবী]] #[[:nqo:|এনকো]] #[[:nah:|নাহুয়াটল]] #[[:nv:|নাভাহো]] #[[:ppl:|নাৱাট]] #[[:nap:|নেপোলিটান]] #[[:ne:|নেপালী]] #[[:new:|নেৱাৰী]] #[[:nia:|নিয়াছ]] #[[:pcm:|নাইজেৰিয়ান পিডগিন]] #[[:nrm:|নৰ্মান]] #[[:frr:|উত্তৰ ফ্ৰিজিয়]] #[[:se:|উত্তৰাঞ্চলীয় সামি]] #[[:nso:|উত্তৰ ছোথো]] #[[:no:|নৰৱেজীয় (ব’কমল)]] #[[:nn:|নৰৱেজীয় (নিনৰ্স্ক)]] #[[:nov:|নোভিয়াল]] #[[:nup:|নুপে]] #[[:ann:|অবলো]] #[[:oc:|অকচিটান]] #[[:or:|ওড়িয়া]] #[[:cu:|পুৰণি গীৰ্জা শ্লাভোনিক]] #[[:ang:|পুৰণি ইংৰাজী]] #[[:om:|অৰোমো]] #[[:os:|অচেটীয়]] #[[:blk:|পা-অ']] #[[:pwn:|পাইৱান]] #[[:pfl:|পেলাটিনীয় জাৰ্মান]] #[[:pi:|পালি]] #[[:pag:|পাংগাছিনান]] #[[:rsk:|পান্নোনিয়ান ৰুসিন]] #[[:pap:|পাপিয়ামেণ্টো]] #[[:ps:|পস্ত']] #[[:pdc:|পেনছিলভেনিয়াৰ জাৰ্মান]] #[[:fa:|ফাৰ্চী]] #[[:pcd:|পিকাৰ্ড]] #[[:pms:|পিডমণ্টীয়]] #[[:pl:|প'লিছ]] #[[:pnt:|পণ্টিক গ্ৰীক]] #[[:pt:|পৰ্তুগীজ]] #[[:pa:|পঞ্জাবী]] #[[:qu:|কেঁচুৱা]] #[[:ksh:|ৰিপুৱাৰিয়ান]] #[[:rmy:|ৰোমানি]] #[[:ro:|ৰোমানীয়]] #[[:rm:|ৰোমান্স]] #[[:ru:|ৰুছ]] #[[:rue:|ৰুসিন]] #[[:szy:|ছাকিজায়া]] #[[:sm:|ছামোৱান]] #[[:bat-smg:|ছামোগিচিয়ান]] #[[:sg:|ছাংগো]] #[[:sa:|সংস্কৃত]] #[[:sat:|চাঁওতালি]] #[[:skr:|চাৰাইকী]] #[[:sc:|ছাৰ্ডিনীয়]] #[[:stq:|সাটাৰলেণ্ড ফ্ৰিজিয়ান]] #[[:sco:|স্কটীয়]] #[[:gd:|স্কটছ গেইলিক]] #[[:trv:|চেডিক]] #[[:sr:|চাৰ্বীয়]] #[[:sh:|চাৰ্ব’-ক্ৰ’ৱেচীয়]] #[[:shn:|শ্বান]] #[[:shi:|শিলহা]] #[[:sn:|শ্বোনা]] #[[:scn:|চিচিলিয়]] #[[:szl:|চাইলেচীয়]] #[[:simple:|সৰল ইংৰাজী]] #[[:sd:|সিন্ধী]] #[[:si:|সিংহলী]] #[[:sk:|স্লোভাক]] #[[:sl:|শ্ল’ভেনিয়]] #[[:so:|ছোমালি]] #[[:ckb:|মধ্য কুৰ্দি]] #[[:st:|দক্ষিণ ছোথো]] #[[:azb:|দক্ষিণ আজাৰবাইজানী]] #[[:alt:|দক্ষিণ আলতাই]] #[[:zh-min-nan:|মিন নান]] #[[:nr:|দক্ষিণ ণ্ডেবেলে]] #[[:es:|স্পেনিছ]] #[[:srn:|ছ্ৰানান টংগো]] #[[:su:|ছুণ্ডানী]] #[[:sw:|স্বাহিলি]] #[[:ss:|ছোৱাতি]] #[[:sv:|চুইডীয়]] #[[:syl:|ছিলঠী]] #[[:tl:|তাগালগ]] #[[:ty:|তাহিতিয়ান]] #[[:tdd:|টাই নুৱা]] #[[:tg:|তাজিক]] #[[:tly:|তালিছ]] #[[:ta:|তামিল]] #[[:roa-tara:|তাৰান্তিনো]] #[[:tt:|তাতাৰ]] #[[:te:|তেলুগু]] #[[:tet:|টেঁটুম]] #[[:th:|থাই]] #[[:bo:|তিব্বতী]] #[[:tig:|টিগ্ৰে]] #[[:ti:|টিগ্ৰিনিয়া]] #[[:bbc:|টোবা বাটাক]] #[[:tpi:|টক পিচিন]] #[[:tok:|টোকি পোনা]] #[[:to:|টংগান]] #[[:ts:|ছংগা]] #[[:tn:|ছোৱানা]] #[[:tcy:|তুলু]] #[[:tum:|তুম্বুকা]] #[[:tr:|तुৰ্কী]] #[[:tk:|তুৰ্কমেন]] #[[:tyv:|তুভান]] #[[:tw:|ত্ৱি]] #[[:kcg:|ত্যাপ]] #[[:udm:|উদমুৰ্ত]] #[[:uk:|ইউক্ৰেনীয়]] #[[:hsb:|উচ্চ চোৰ্বীয়]] #[[:ur:|উৰ্দু]] #[[:ug:|উইঘুৰ]] #[[:uz:|উজবেক]] #[[:ve:|ভেণ্ডা]] #[[:vec:|ভেনিছীয়]] #[[:vep:|ভেপছ]] #[[:vi:|ভিয়েটনামী]] #[[:vo:|ভোলাপুক]] #[[:fiu-vro:|ভোৰো]] #[[:wa:|ৱালুন]] #[[:war:|ৱাৰায়]] #[[:guc:|ৱায়ু]] #[[:cy:|ৱেলছ]] #[[:vls:|পশ্চিম ফ্লেমিছ]] #[[:fy:|পশ্চিম ফ্ৰিজিয়]] #[[:hyw:|পশ্চিম আৰ্মেনীয়]] #[[:pnb:|পশ্চিম পঞ্জাবী]] #[[:wo:|ৱ'লফ]] #[[:wuu:|উ চীনা]] #[[:xh:|খোছা]] #[[:sah:|ছাখা]] #[[:yi:|যিদ্দি]] #[[:yo:|য়ৰুবা]] #[[:diq:|জাজাকি]] #[[:zea:|জিলেণ্ডিক]] #[[:za:|ঝুৱাং]] #[[:zu:|জুলু]] {{div col end}} == ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়া == ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ মুখ্য পৃষ্ঠাৰ পোনপটীয়া লিংক: {{div col|cols=3}} #[[:as:|অসমীয়া]] #[[:bn:|বাংলা]] #[[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] #[[:or:|ওড়িয়া]] #[[:sa:|সংস্কৃত]] #[[:hi:|হিন্দী]] #[[:mai:|মৈথিলী]] #[[:bh:|ভোজপুৰী]] #[[:ne:|নেপালী]] #[[:anp:|অংগিকা]] #[[:awa:|অৱধী]] #[[:dty:|ডটেলী]] #[[:mr:|মাৰাঠী]] #[[:pi:|পালি]] #[[:gu:|গুজৰাটী]] #[[:pa:|পঞ্জাবী]] #[[:pnb:|পশ্চিম পঞ্জাবী]] #[[:ur:|উৰ্দু]] #[[:ks:|কাশ্মিৰী]] #[[:sd:|সিন্ধী]] #[[:ta:|তামিল]] #[[:te:|তেলুগু]] #[[:kn:|কন্নড়]] #[[:ml:|মালয়ালম]] #[[:tcy:|তুলু]] #[[:mni:|মণিপুৰী]] #[[:sat:|চাওঁতালি]] #[[:gom:|কোংকণী]] #[[:new:|নেৱাৰী]] #[[:hif:|ফিজি হিন্দী]] #[[:syl:|ছিলেটী]] #[[:mag:|মগহী]] {{div col end}} ===ভাৰত, নেপাল, বাংলাদেশৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ''ৱিকিমিডিয়া''সমূহৰ তালিকা=== • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rkt/মূল_পাতা কামতাপুৰী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rjs/Main_Page ৰাজবংশী (নেপাল)]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/brx/Gahai_bilai বড়ো]''<br/> • ''[https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/mrg/Néríng_Tamténg মিচিং] • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/lus/Phêkpui মিজো]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/ctg/মুল_ফাতা চাঁটগাঁইয়া]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rwr/मुख_पृष्ठ মাৰোৱাৰী]''<br/> • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/raj/Main_Page ৰাজস্থানী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kip/जीम_पाल শেষী পাঙ]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kfr/Main_Page কচ্ছী]'' ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়াসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱেবছাইট]] [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] qz71r5exrcm8lpre4x6hnc6fmen1cax 645803 645802 2026-10-17T11:45:31Z Kandarpajit Kallol 6257 645803 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}[[File:Most popular edition of Wikipedia by country.svg|thumb|upright=2|alt=দেশ অনুসৰি ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণৰ মানচিত্ৰ|২০২২ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহ অনুসৰি দেশভেদে ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণ। ধূসৰ ৰঙেৰে দেখুওৱা দেশসমূহত সাধাৰণতে সেই দেশৰ স্থানীয় ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াই সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। ]] [[ৱিকিপিডিয়া]] হৈছে স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ এটা সম্প্ৰদায়ৰদ্বাৰা সম্পাদিত আৰু পৰিচালিত এক বিনামূলীয়া, বহুভাষিক, [[ৱিকি]]-ভিত্তিক মুক্ত উৎসৰ অনলাইন [[বিশ্বকোষ]]। ২০০১ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত ই [[ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়া|ইংৰাজী ভাষাৰ বিশ্বকোষ]] হিচাপে আৰম্ভ হৈছিল। একেটা বছৰতে আন ভাষাৰ সংস্কৰণসমূহৰো সৃষ্টি হয়। [[জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া|জাৰ্মান]] আৰু [[কাটালান ৱিকিপিডিয়া|কাটালান ৱিকিপিডিয়া]] ১৬ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite mailing list|title=[Wikipedia-l] Alternative language wikipedias|url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|date=16 March 2001|mailinglist=Wikipedia-L|last=Wales|first=Jimmy|author-link=Jimmy Wales|archive-url=https://web.archive.org/web/20140620120728/https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|archive-date=20 June 2014|access-date=21 December 2020}}</ref> [[ফৰাচী]] ৱিকিপিডিয়া ২৩ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite web|last=Noisette|first=Thierry|date=24 September 2010|title=Wikipédia en français dépasse le million d'articles|trans-title=French Wikipedia exceeds one million articles|url=https://www.zdnet.fr/blogs/l-esprit-libre/wikipedia-en-francais-depasse-le-million-d-articles-39754828.htm|website=ZDNet France|publisher=Red Ventures|language=fr|access-date=21 December 2020}}</ref> আৰু ছুইডিছ ৱিকিপিডিয়া ২৩ মে'ত সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=History of HomePage|url=https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-url=https://web.archive.org/web/20010608192645/https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-date=8 June 2001|access-date=21 December 2020}}</ref> {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}} অনুসৰি, ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ মুঠ {{NUMBEROF|languages|Wikipedia}}টা ভাষা সংস্কৰণত সৃষ্টি কৰা হৈছে। ইয়াৰে {{NUMBEROF|active|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বৰ্তমান সক্ৰিয় আৰু {{NUMBEROF|closed|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বন্ধ হৈ আছে।<ref>{{Cite web|title=Wikipedia statistics/meta.tab|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Data:Wikipedia_statistics/meta.tab|website=Wikimedia Commons|access-date=17 October 2026}}</ref> মেটা-ৱিকিৰ ভাষা সমিতিয়ে নতুন [[ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেশ্যন|ৱিকিমিডিয়া]] বিষয়-বস্তু প্ৰকল্প সৃষ্টি কৰাৰ নীতি পৰিচালনা কৰে। নতুন ভাষাৰ প্ৰকল্পৰ যোগ্যতা নিৰ্ধাৰণৰ ক্ষেত্ৰত ভাষাটোৰ বৈধ ISO 639 ক'ড থকা, আন ভাষাৰপৰা যথেষ্ট পৃথক হোৱা আৰু সেই ভাষাত সাৱলীলভাৱে কথা কোৱা পৰ্যাপ্তসংখ্যক ব্যৱহাৰকাৰী থকাৰ দৰে চৰ্ত বিবেচনা কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Language proposal policy|url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Language_proposal_policy|website=Meta-Wiki|language=en|access-date=17 October 2026}}</ref> == ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা == {{div col|cols=2}} #[[:ab:|আবখাজীয়]] #[[:ace:|আচেহ্নী]] #[[:ady:|আদিগে]] #[[:af:|আফ্ৰিকান্স]] #[[:sq:|আলবেনীয়]] #[[:als:|আলেমান্নিক]] #[[:am:|আমহাৰিক]] #[[:ami:|আমীছ]] #[[:anp:|অংগিকা]] #[[:ar:|আৰবী]] #[[:an:|এৰাগনি]] #[[:rki:|আৰাকানী]] #[[:hy:|আৰ্মেনীয়]] #[[:roa-rup:|আৰোমানীয়]] #[[:as:|অসমীয়া]] #[[:ast:|আস্তুৰীয়]] #[[:tay:|আতায়াল]] #[[:atj:|আতিকামেক্‌ৱ]] #[[:av:|আভাৰ]] #[[:awa:|অৱধী]] #[[:ay:|আয়মাৰা]] #[[:az:|আজাৰবাইজানী]] #[[:bdr:|পশ্চিম উপকূলীয় বাজাউ]] #[[:ban:|বালিনীয়]] #[[:bm:|বামবাৰা]] #[[:bjn:|বানজাৰ]] #[[:map-bms:|বানিউমাছান]] #[[:ba:|বাশখিৰ]] #[[:eu:|বাস্ক]] #[[:bar:|বাভাৰীয়]] #[[:be:|বেলাৰুচীয়]] #[[:be-tarask:|বেলাৰুচীয় (তাৰাশ্কেভিৎসা)]] #[[:bn:|বাংলা]] #[[:bew:|বেটাৱী]] #[[:bh:|ভোজপুৰী]] #[[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] #[[:bi:|বিছলামা]] #[[:bol:|বোলে]] #[[:bs:|বসনীয়]] #[[:br:|ব্ৰেটন]] #[[:bug:|বুগিনীয়]] #[[:bg:|বুলগেৰীয়]] #[[:my:|বাৰ্মিজ]] #[[:bxr:|বুৰিয়াত]] #[[:zh-yue:|কেণ্টনিজ]] #[[:ca:|কাটালান]] #[[:ceb:|চেবুআন]] #[[:bcl:|মধ্য বাইকোল]] #[[:knc:|কেন্দ্ৰীয় কানূৰী]] #[[:ch:|চামোৰো]] #[[:cbk-zam:|চাবাকানো]] #[[:ce:|চেচেন]] #[[:chr:|চেৰোকী]] #[[:ny:|চিচেৱা]] #[[:chy:|চেনি]] #[[:zh:|চীনা]] #[[:cv:|চুভাষ]] #[[:zh-classical:|শাস্ত্ৰীয় চীনা]] #[[:arc:|আৰামীয়]] #[[:kw:|কৰ্ণিছ]] #[[:co:|কৰ্চিকান]] #[[:crh:|ক্ৰিমিয় তাতাৰ]] #[[:hr:|ক্ৰ'ৱেচীয়]] #[[:cs:|চেক]] #[[:dga:|দাগাৰে]] #[[:dag:|দাগবাণী]] #[[:da:|ডেনিছ]] #[[:din:|ডিনকা]] #[[:dty:|ডোটেলী]] #[[:dtp:|ডুচুন]] #[[:nds-nl:|ডাচ নিম্ন ছাক্সন]] #[[:nl:|ডাচ]] #[[:dz:|জোংখা]] #[[:cdo:|পূব মিন]] #[[:arz:|ইজিপ্তীয় আৰবী]] #[[:eml:|এমিলিয়ান-ৰোমাগ্নোল]] #[[:en:|ইংৰাজী]] #[[:myv:|এৰজিয়া]] #[[:eo:|এস্পেৰান্তো]] #[[:et:|এষ্ট’নিয়]] #[[:ee:|ইৱে]] #[[:ext:|এক্সট্ৰেমাদুৰান]] #[[:fat:|ফান্তে]] #[[:fo:|ফাৰোয়েজ]] #[[:hif:|ফিজি হিন্দী]] #[[:fj:|ফিজিয়ান]] #[[:fi:|ফিনিছ]] #[[:fon:|ফন]] #[[:frp:|আৰ্পিটান]] #[[:fr:|ফৰাছী]] #[[:fur:|ফ্ৰিউলিয়ান]] #[[:ff:|ফুলা]] #[[:gag:|গাগাউজ]] #[[:gl:|গেলিচিয়]] #[[:gan:|গান চীনা]] #[[:ka:|জৰ্জিয়ান]] #[[:de:|জাৰ্মান]] #[[:gpe:|ঘানাৰ পিডগিন ইংৰাজী]] #[[:glk:|গিলাকি]] #[[:gor:|গোৰোন্তালো]] #[[:got:|গথিক]] #[[:el:|গ্ৰীক]] #[[:gn:|গুৱাৰাণী]] #[[:gcr:|গুৱিয়ান ক্ৰিয়ল]] #[[:gu:|গুজৰাটী]] #[[:guw:|গুন]] #[[:gur:|গুৰেনে]] #[[:ht:|হাইতিয়ান ক্ৰিয়ল]] #[[:hak:|হাক্কা চীনা]] #[[:ha:|হাউছা]] #[[:haw:|হাৱাইয়ান]] #[[:he:|হিব্ৰু]] #[[:mrj:|পাহাৰীয়া মেৰী]] #[[:hi:|হিন্দী]] #[[:hu:|হাঙ্গেৰীয়]] #[[:iba:|ইবান]] #[[:is:|আইচলেণ্ডীয়]] #[[:io:|ইডো]] #[[:igl:|ইগালা]] #[[:ig:|ইগবো]] #[[:ilo:|ইলোকানো]] #[[:smn:|ইনহাৰী সামি]] #[[:id:|ইণ্ডোনেচীয়]] #[[:inh:|ইংগুশ]] #[[:ia:|ইণ্টাৰলিংগুৱা]] #[[:ie:|ইণ্টাৰলিংগুয়ে]] #[[:isv:|ইনটাৰস্লাভিক]] #[[:iu:|ইনুক্টিটুট]] #[[:ik:|ইনুপিয়াক]] #[[:ga:|আইৰিছ]] #[[:it:|ইটালীয়]] #[[:jam:|জামাইকান ক্ৰিয়ল]] #[[:ja:|জাপানী]] #[[:jv:|জাভানী]] #[[:kaj:|জ্জু]] #[[:lad:|লাডিনো]] #[[:kbd:|কাবাৰ্ডীয়]] #[[:kbp:|কাবিয়ে]] #[[:kab:|কাবাইল]] #[[:xal:|কালমিক ওৱেৰাট]] #[[:kn:|কন্নড়]] #[[:pam:|পাম্পাঙ্গা]] #[[:krc:|কাৰাচায়-বালকাৰ]] #[[:kaa:|কাৰাকালপাক]] #[[:kai:|কাৰেক্বাৰে]] #[[:ks:|কাশ্মিৰী]] #[[:csb:|কাশুবীয়]] #[[:kk:|কাজাখ]] #[[:km:|খমেৰ]] #[[:ki:|কিকুয়ু]] #[[:rw:|কিনিয়াৰোৱাণ্ডা]] #[[:rn:|কিৰুণ্ডী]] #[[:kge:|কোমেৰিং]] #[[:kv:|কোমি]] #[[:koi:|কোমি-পাৰ্মিয়াক]] #[[:kg:|কঙ্গো]] #[[:gom:|কোংকণী]] #[[:ko:|কোৰীয়]] #[[:avk:|কটাভা]] #[[:ku:|কুৰ্দিচ]] #[[:kus:|কুছাল]] #[[:ky:|কিৰ্গিজ]] #[[:lld:|লাডিন]] #[[:lbe:|লাক]] #[[:lo:|লাও]] #[[:ltg:|লাটগেলিয়ান]] #[[:la:|লেটিন]] #[[:lv:|লাটভিয়]] #[[:lez:|লেজগিয়ান]] #[[:lij:|লিগুৰিয়ান]] #[[:li:|লিমবাৰ্গিশ]] #[[:ln:|লিংগালা]] #[[:lfn:|লিংগুৱা ফ্ৰাংকা নোভা]] #[[:lt:|লিথুৱানীয়]] #[[:olo:|লিভি-কাৰেলিয়ান]] #[[:jbo:|লোজবান]] #[[:lmo:|লম্বাৰ্ড]] #[[:nds:|নিম্ন জাৰ্মান]] #[[:dsb:|নিম্ন চোৰ্বীয়]] #[[:lg:|লুগাণ্ডা]] #[[:lb:|লাক্সেমবাৰ্গীয়]] #[[:mk:|মেচিডনীয়]] #[[:mad:|মাদুৰীছ]] #[[:mag:|মগহী]] #[[:mai:|মৈথিলী]] #[[:mg:|মালাগাছী]] #[[:ms:|মালয়]] #[[:ml:|মালয়ালম]] #[[:dv:|দিবেহী]] #[[:mt:|মাল্টিজ]] #[[:btm:|মাণ্ডাইলিং বাটাক]] #[[:gv:|মেংক্স]] #[[:mi:|মাওৰি]] #[[:mr:|মাৰাঠী]] #[[:mzn:|মাজান্দাৰানি]] #[[:mhr:|পূব মেৰী]] #[[:mni:|মেইতেই (মণিপুৰী)]] #[[:min:|মিনাংকাবাউ]] #[[:xmf:|মিংগ্ৰেলিয়ান]] #[[:mwl:|মিৰাণ্ডিজ]] #[[:mdf:|মোকশা]] #[[:mnw:|মন]] #[[:mn:|মঙ্গোলীয়]] #[https://mos.wikipedia.org/wiki/Soraogo মোৰে] #[[:zgh:|মৰক্কো আমাজিঘ]] #[[:ary:|মৰক্কো আৰবী]] #[[:nqo:|এনকো]] #[[:nah:|নাহুয়াটল]] #[[:nv:|নাভাহো]] #[[:ppl:|নাৱাট]] #[[:nap:|নেপোলিটান]] #[[:ne:|নেপালী]] #[[:new:|নেৱাৰী]] #[[:nia:|নিয়াছ]] #[[:pcm:|নাইজেৰিয়ান পিডগিন]] #[[:nrm:|নৰ্মান]] #[[:frr:|উত্তৰ ফ্ৰিজিয়]] #[[:se:|উত্তৰাঞ্চলীয় সামি]] #[[:nso:|উত্তৰ ছোথো]] #[[:no:|নৰৱেজীয় (ব’কমল)]] #[[:nn:|নৰৱেজীয় (নিনৰ্স্ক)]] #[[:nov:|নোভিয়াল]] #[[:nup:|নুপে]] #[[:ann:|অবলো]] #[[:oc:|অকচিটান]] #[[:or:|ওড়িয়া]] #[[:cu:|পুৰণি গীৰ্জা শ্লাভোনিক]] #[[:ang:|পুৰণি ইংৰাজী]] #[[:om:|অৰোমো]] #[[:os:|অচেটীয়]] #[[:blk:|পা-অ']] #[[:pwn:|পাইৱান]] #[[:pfl:|পেলাটিনীয় জাৰ্মান]] #[[:pi:|পালি]] #[[:pag:|পাংগাছিনান]] #[[:rsk:|পান্নোনিয়ান ৰুসিন]] #[[:pap:|পাপিয়ামেণ্টো]] #[[:ps:|পস্ত']] #[[:pdc:|পেনছিলভেনিয়াৰ জাৰ্মান]] #[[:fa:|ফাৰ্চী]] #[[:pcd:|পিকাৰ্ড]] #[[:pms:|পিডমণ্টীয়]] #[[:pl:|প'লিছ]] #[[:pnt:|পণ্টিক গ্ৰীক]] #[[:pt:|পৰ্তুগীজ]] #[[:pa:|পঞ্জাবী]] #[[:qu:|কেঁচুৱা]] #[[:ksh:|ৰিপুৱাৰিয়ান]] #[[:rmy:|ৰোমানি]] #[[:ro:|ৰোমানীয়]] #[[:rm:|ৰোমান্স]] #[[:ru:|ৰুছ]] #[[:rue:|ৰুসিন]] #[[:szy:|ছাকিজায়া]] #[[:sm:|ছামোৱান]] #[[:bat-smg:|ছামোগিচিয়ান]] #[[:sg:|ছাংগো]] #[[:sa:|সংস্কৃত]] #[[:sat:|চাঁওতালি]] #[[:skr:|চাৰাইকী]] #[[:sc:|ছাৰ্ডিনীয়]] #[[:stq:|সাটাৰলেণ্ড ফ্ৰিজিয়ান]] #[[:sco:|স্কটীয়]] #[[:gd:|স্কটছ গেইলিক]] #[[:trv:|চেডিক]] #[[:sr:|চাৰ্বীয়]] #[[:sh:|চাৰ্ব’-ক্ৰ’ৱেচীয়]] #[[:shn:|শ্বান]] #[[:shi:|শিলহা]] #[[:sn:|শ্বোনা]] #[[:scn:|চিচিলিয়]] #[[:szl:|চাইলেচীয়]] #[[:simple:|সৰল ইংৰাজী]] #[[:sd:|সিন্ধী]] #[[:si:|সিংহলী]] #[[:sk:|স্লোভাক]] #[[:sl:|শ্ল’ভেনিয়]] #[[:so:|ছোমালি]] #[[:ckb:|মধ্য কুৰ্দি]] #[[:st:|দক্ষিণ ছোথো]] #[[:azb:|দক্ষিণ আজাৰবাইজানী]] #[[:alt:|দক্ষিণ আলতাই]] #[[:zh-min-nan:|মিন নান]] #[[:nr:|দক্ষিণ ণ্ডেবেলে]] #[[:es:|স্পেনিছ]] #[[:srn:|ছ্ৰানান টংগো]] #[[:su:|ছুণ্ডানী]] #[[:sw:|স্বাহিলি]] #[[:ss:|ছোৱাতি]] #[[:sv:|চুইডীয়]] #[[:syl:|ছিলঠী]] #[[:tl:|তাগালগ]] #[[:ty:|তাহিতিয়ান]] #[[:tdd:|টাই নুৱা]] #[[:tg:|তাজিক]] #[[:tly:|তালিছ]] #[[:ta:|তামিল]] #[[:roa-tara:|তাৰান্তিনো]] #[[:tt:|তাতাৰ]] #[[:te:|তেলুগু]] #[[:tet:|টেঁটুম]] #[[:th:|থাই]] #[[:bo:|তিব্বতী]] #[[:tig:|টিগ্ৰে]] #[[:ti:|টিগ্ৰিনিয়া]] #[[:bbc:|টোবা বাটাক]] #[[:tpi:|টক পিচিন]] #[[:tok:|টোকি পোনা]] #[[:to:|টংগান]] #[[:ts:|ছংগা]] #[[:tn:|ছোৱানা]] #[[:tcy:|তুলু]] #[[:tum:|তুম্বুকা]] #[[:tr:|तुৰ্কী]] #[[:tk:|তুৰ্কমেন]] #[[:tyv:|তুভান]] #[[:tw:|ত্ৱি]] #[[:kcg:|ত্যাপ]] #[[:udm:|উদমুৰ্ত]] #[[:uk:|ইউক্ৰেনীয়]] #[[:hsb:|উচ্চ চোৰ্বীয়]] #[[:ur:|উৰ্দু]] #[[:ug:|উইঘুৰ]] #[[:uz:|উজবেক]] #[[:ve:|ভেণ্ডা]] #[[:vec:|ভেনিছীয়]] #[[:vep:|ভেপছ]] #[[:vi:|ভিয়েটনামী]] #[[:vo:|ভোলাপুক]] #[[:fiu-vro:|ভোৰো]] #[[:wa:|ৱালুন]] #[[:war:|ৱাৰায়]] #[[:guc:|ৱায়ু]] #[[:cy:|ৱেলছ]] #[[:vls:|পশ্চিম ফ্লেমিছ]] #[[:fy:|পশ্চিম ফ্ৰিজিয়]] #[[:hyw:|পশ্চিম আৰ্মেনীয়]] #[[:pnb:|পশ্চিম পঞ্জাবী]] #[[:wo:|ৱ'লফ]] #[[:wuu:|উ চীনা]] #[[:xh:|খোছা]] #[[:sah:|ছাখা]] #[[:yi:|যিদ্দি]] #[[:yo:|য়ৰুবা]] #[[:diq:|জাজাকি]] #[[:zea:|জিলেণ্ডিক]] #[[:za:|ঝুৱাং]] #[[:zu:|জুলু]] {{div col end}} == ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়া == ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ মুখ্য পৃষ্ঠাৰ পোনপটীয়া লিংক: {{div col|cols=3}} #[[:as:|অসমীয়া]] #[[:bn:|বাংলা]] #[[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] #[[:or:|ওড়িয়া]] #[[:sa:|সংস্কৃত]] #[[:hi:|হিন্দী]] #[[:mai:|মৈথিলী]] #[[:bh:|ভোজপুৰী]] #[[:ne:|নেপালী]] #[[:anp:|অংগিকা]] #[[:awa:|অৱধী]] #[[:dty:|ডটেলী]] #[[:mr:|মাৰাঠী]] #[[:pi:|পালি]] #[[:gu:|গুজৰাটী]] #[[:pa:|পঞ্জাবী]] #[[:pnb:|পশ্চিম পঞ্জাবী]] #[[:ur:|উৰ্দু]] #[[:ks:|কাশ্মিৰী]] #[[:sd:|সিন্ধী]] #[[:ta:|তামিল]] #[[:te:|তেলুগু]] #[[:kn:|কন্নড়]] #[[:ml:|মালয়ালম]] #[[:tcy:|তুলু]] #[[:mni:|মণিপুৰী]] #[[:sat:|চাওঁতালি]] #[[:gom:|কোংকণী]] #[[:new:|নেৱাৰী]] #[[:hif:|ফিজি হিন্দী]] #[[:syl:|ছিলেটী]] #[[:mag:|মগহী]] {{div col end}} ===ভাৰত, নেপাল, বাংলাদেশৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ''ৱিকিমিডিয়া''সমূহৰ তালিকা=== • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rkt/মূল_পাতা কামতাপুৰী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rjs/Main_Page ৰাজবংশী (নেপাল)]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/brx/Gahai_bilai বড়ো]''<br/> • ''[https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/mrg/Néríng_Tamténg মিচিং] • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/lus/Phêkpui মিজো]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/ctg/মুল_ফাতা চাঁটগাঁইয়া]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rwr/मुख_पृष्ठ মাৰোৱাৰী]''<br/> • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/raj/Main_Page ৰাজস্থানী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kip/जीम_पाल শেষী পাঙ]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kfr/Main_Page কচ্ছী]'' ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়াসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱেবছাইট]] [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] ltdt526207t0vnyyqx1b838xo3prvk9 645804 645803 2026-10-17T11:46:05Z Kandarpajit Kallol 6257 /* ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা */ 645804 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}[[File:Most popular edition of Wikipedia by country.svg|thumb|upright=2|alt=দেশ অনুসৰি ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণৰ মানচিত্ৰ|২০২২ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহ অনুসৰি দেশভেদে ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণ। ধূসৰ ৰঙেৰে দেখুওৱা দেশসমূহত সাধাৰণতে সেই দেশৰ স্থানীয় ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াই সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। ]] [[ৱিকিপিডিয়া]] হৈছে স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ এটা সম্প্ৰদায়ৰদ্বাৰা সম্পাদিত আৰু পৰিচালিত এক বিনামূলীয়া, বহুভাষিক, [[ৱিকি]]-ভিত্তিক মুক্ত উৎসৰ অনলাইন [[বিশ্বকোষ]]। ২০০১ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত ই [[ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়া|ইংৰাজী ভাষাৰ বিশ্বকোষ]] হিচাপে আৰম্ভ হৈছিল। একেটা বছৰতে আন ভাষাৰ সংস্কৰণসমূহৰো সৃষ্টি হয়। [[জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া|জাৰ্মান]] আৰু [[কাটালান ৱিকিপিডিয়া|কাটালান ৱিকিপিডিয়া]] ১৬ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite mailing list|title=[Wikipedia-l] Alternative language wikipedias|url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|date=16 March 2001|mailinglist=Wikipedia-L|last=Wales|first=Jimmy|author-link=Jimmy Wales|archive-url=https://web.archive.org/web/20140620120728/https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|archive-date=20 June 2014|access-date=21 December 2020}}</ref> [[ফৰাচী]] ৱিকিপিডিয়া ২৩ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite web|last=Noisette|first=Thierry|date=24 September 2010|title=Wikipédia en français dépasse le million d'articles|trans-title=French Wikipedia exceeds one million articles|url=https://www.zdnet.fr/blogs/l-esprit-libre/wikipedia-en-francais-depasse-le-million-d-articles-39754828.htm|website=ZDNet France|publisher=Red Ventures|language=fr|access-date=21 December 2020}}</ref> আৰু ছুইডিছ ৱিকিপিডিয়া ২৩ মে'ত সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=History of HomePage|url=https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-url=https://web.archive.org/web/20010608192645/https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-date=8 June 2001|access-date=21 December 2020}}</ref> {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}} অনুসৰি, ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ মুঠ {{NUMBEROF|languages|Wikipedia}}টা ভাষা সংস্কৰণত সৃষ্টি কৰা হৈছে। ইয়াৰে {{NUMBEROF|active|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বৰ্তমান সক্ৰিয় আৰু {{NUMBEROF|closed|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বন্ধ হৈ আছে।<ref>{{Cite web|title=Wikipedia statistics/meta.tab|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Data:Wikipedia_statistics/meta.tab|website=Wikimedia Commons|access-date=17 October 2026}}</ref> মেটা-ৱিকিৰ ভাষা সমিতিয়ে নতুন [[ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেশ্যন|ৱিকিমিডিয়া]] বিষয়-বস্তু প্ৰকল্প সৃষ্টি কৰাৰ নীতি পৰিচালনা কৰে। নতুন ভাষাৰ প্ৰকল্পৰ যোগ্যতা নিৰ্ধাৰণৰ ক্ষেত্ৰত ভাষাটোৰ বৈধ ISO 639 ক'ড থকা, আন ভাষাৰপৰা যথেষ্ট পৃথক হোৱা আৰু সেই ভাষাত সাৱলীলভাৱে কথা কোৱা পৰ্যাপ্তসংখ্যক ব্যৱহাৰকাৰী থকাৰ দৰে চৰ্ত বিবেচনা কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Language proposal policy|url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Language_proposal_policy|website=Meta-Wiki|language=en|access-date=17 October 2026}}</ref> == ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা == *সকলো ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ মুখ্য পৃষ্ঠাৰ পোনপটীয়া লিংক: {{div col|cols=2}} #[[:ab:|আবখাজীয়]] #[[:ace:|আচেহ্নী]] #[[:ady:|আদিগে]] #[[:af:|আফ্ৰিকান্স]] #[[:sq:|আলবেনীয়]] #[[:als:|আলেমান্নিক]] #[[:am:|আমহাৰিক]] #[[:ami:|আমীছ]] #[[:anp:|অংগিকা]] #[[:ar:|আৰবী]] #[[:an:|এৰাগনি]] #[[:rki:|আৰাকানী]] #[[:hy:|আৰ্মেনীয়]] #[[:roa-rup:|আৰোমানীয়]] #[[:as:|অসমীয়া]] #[[:ast:|আস্তুৰীয়]] #[[:tay:|আতায়াল]] #[[:atj:|আতিকামেক্‌ৱ]] #[[:av:|আভাৰ]] #[[:awa:|অৱধী]] #[[:ay:|আয়মাৰা]] #[[:az:|আজাৰবাইজানী]] #[[:bdr:|পশ্চিম উপকূলীয় বাজাউ]] #[[:ban:|বালিনীয়]] #[[:bm:|বামবাৰা]] #[[:bjn:|বানজাৰ]] #[[:map-bms:|বানিউমাছান]] #[[:ba:|বাশখিৰ]] #[[:eu:|বাস্ক]] #[[:bar:|বাভাৰীয়]] #[[:be:|বেলাৰুচীয়]] #[[:be-tarask:|বেলাৰুচীয় (তাৰাশ্কেভিৎসা)]] #[[:bn:|বাংলা]] #[[:bew:|বেটাৱী]] #[[:bh:|ভোজপুৰী]] #[[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] #[[:bi:|বিছলামা]] #[[:bol:|বোলে]] #[[:bs:|বসনীয়]] #[[:br:|ব্ৰেটন]] #[[:bug:|বুগিনীয়]] #[[:bg:|বুলগেৰীয়]] #[[:my:|বাৰ্মিজ]] #[[:bxr:|বুৰিয়াত]] #[[:zh-yue:|কেণ্টনিজ]] #[[:ca:|কাটালান]] #[[:ceb:|চেবুআন]] #[[:bcl:|মধ্য বাইকোল]] #[[:knc:|কেন্দ্ৰীয় কানূৰী]] #[[:ch:|চামোৰো]] #[[:cbk-zam:|চাবাকানো]] #[[:ce:|চেচেন]] #[[:chr:|চেৰোকী]] #[[:ny:|চিচেৱা]] #[[:chy:|চেনি]] #[[:zh:|চীনা]] #[[:cv:|চুভাষ]] #[[:zh-classical:|শাস্ত্ৰীয় চীনা]] #[[:arc:|আৰামীয়]] #[[:kw:|কৰ্ণিছ]] #[[:co:|কৰ্চিকান]] #[[:crh:|ক্ৰিমিয় তাতাৰ]] #[[:hr:|ক্ৰ'ৱেচীয়]] #[[:cs:|চেক]] #[[:dga:|দাগাৰে]] #[[:dag:|দাগবাণী]] #[[:da:|ডেনিছ]] #[[:din:|ডিনকা]] #[[:dty:|ডোটেলী]] #[[:dtp:|ডুচুন]] #[[:nds-nl:|ডাচ নিম্ন ছাক্সন]] #[[:nl:|ডাচ]] #[[:dz:|জোংখা]] #[[:cdo:|পূব মিন]] #[[:arz:|ইজিপ্তীয় আৰবী]] #[[:eml:|এমিলিয়ান-ৰোমাগ্নোল]] #[[:en:|ইংৰাজী]] #[[:myv:|এৰজিয়া]] #[[:eo:|এস্পেৰান্তো]] #[[:et:|এষ্ট’নিয়]] #[[:ee:|ইৱে]] #[[:ext:|এক্সট্ৰেমাদুৰান]] #[[:fat:|ফান্তে]] #[[:fo:|ফাৰোয়েজ]] #[[:hif:|ফিজি হিন্দী]] #[[:fj:|ফিজিয়ান]] #[[:fi:|ফিনিছ]] #[[:fon:|ফন]] #[[:frp:|আৰ্পিটান]] #[[:fr:|ফৰাছী]] #[[:fur:|ফ্ৰিউলিয়ান]] #[[:ff:|ফুলা]] #[[:gag:|গাগাউজ]] #[[:gl:|গেলিচিয়]] #[[:gan:|গান চীনা]] #[[:ka:|জৰ্জিয়ান]] #[[:de:|জাৰ্মান]] #[[:gpe:|ঘানাৰ পিডগিন ইংৰাজী]] #[[:glk:|গিলাকি]] #[[:gor:|গোৰোন্তালো]] #[[:got:|গথিক]] #[[:el:|গ্ৰীক]] #[[:gn:|গুৱাৰাণী]] #[[:gcr:|গুৱিয়ান ক্ৰিয়ল]] #[[:gu:|গুজৰাটী]] #[[:guw:|গুন]] #[[:gur:|গুৰেনে]] #[[:ht:|হাইতিয়ান ক্ৰিয়ল]] #[[:hak:|হাক্কা চীনা]] #[[:ha:|হাউছা]] #[[:haw:|হাৱাইয়ান]] #[[:he:|হিব্ৰু]] #[[:mrj:|পাহাৰীয়া মেৰী]] #[[:hi:|হিন্দী]] #[[:hu:|হাঙ্গেৰীয়]] #[[:iba:|ইবান]] #[[:is:|আইচলেণ্ডীয়]] #[[:io:|ইডো]] #[[:igl:|ইগালা]] #[[:ig:|ইগবো]] #[[:ilo:|ইলোকানো]] #[[:smn:|ইনহাৰী সামি]] #[[:id:|ইণ্ডোনেচীয়]] #[[:inh:|ইংগুশ]] #[[:ia:|ইণ্টাৰলিংগুৱা]] #[[:ie:|ইণ্টাৰলিংগুয়ে]] #[[:isv:|ইনটাৰস্লাভিক]] #[[:iu:|ইনুক্টিটুট]] #[[:ik:|ইনুপিয়াক]] #[[:ga:|আইৰিছ]] #[[:it:|ইটালীয়]] #[[:jam:|জামাইকান ক্ৰিয়ল]] #[[:ja:|জাপানী]] #[[:jv:|জাভানী]] #[[:kaj:|জ্জু]] #[[:lad:|লাডিনো]] #[[:kbd:|কাবাৰ্ডীয়]] #[[:kbp:|কাবিয়ে]] #[[:kab:|কাবাইল]] #[[:xal:|কালমিক ওৱেৰাট]] #[[:kn:|কন্নড়]] #[[:pam:|পাম্পাঙ্গা]] #[[:krc:|কাৰাচায়-বালকাৰ]] #[[:kaa:|কাৰাকালপাক]] #[[:kai:|কাৰেক্বাৰে]] #[[:ks:|কাশ্মিৰী]] #[[:csb:|কাশুবীয়]] #[[:kk:|কাজাখ]] #[[:km:|খমেৰ]] #[[:ki:|কিকুয়ু]] #[[:rw:|কিনিয়াৰোৱাণ্ডা]] #[[:rn:|কিৰুণ্ডী]] #[[:kge:|কোমেৰিং]] #[[:kv:|কোমি]] #[[:koi:|কোমি-পাৰ্মিয়াক]] #[[:kg:|কঙ্গো]] #[[:gom:|কোংকণী]] #[[:ko:|কোৰীয়]] #[[:avk:|কটাভা]] #[[:ku:|কুৰ্দিচ]] #[[:kus:|কুছাল]] #[[:ky:|কিৰ্গিজ]] #[[:lld:|লাডিন]] #[[:lbe:|লাক]] #[[:lo:|লাও]] #[[:ltg:|লাটগেলিয়ান]] #[[:la:|লেটিন]] #[[:lv:|লাটভিয়]] #[[:lez:|লেজগিয়ান]] #[[:lij:|লিগুৰিয়ান]] #[[:li:|লিমবাৰ্গিশ]] #[[:ln:|লিংগালা]] #[[:lfn:|লিংগুৱা ফ্ৰাংকা নোভা]] #[[:lt:|লিথুৱানীয়]] #[[:olo:|লিভি-কাৰেলিয়ান]] #[[:jbo:|লোজবান]] #[[:lmo:|লম্বাৰ্ড]] #[[:nds:|নিম্ন জাৰ্মান]] #[[:dsb:|নিম্ন চোৰ্বীয়]] #[[:lg:|লুগাণ্ডা]] #[[:lb:|লাক্সেমবাৰ্গীয়]] #[[:mk:|মেচিডনীয়]] #[[:mad:|মাদুৰীছ]] #[[:mag:|মগহী]] #[[:mai:|মৈথিলী]] #[[:mg:|মালাগাছী]] #[[:ms:|মালয়]] #[[:ml:|মালয়ালম]] #[[:dv:|দিবেহী]] #[[:mt:|মাল্টিজ]] #[[:btm:|মাণ্ডাইলিং বাটাক]] #[[:gv:|মেংক্স]] #[[:mi:|মাওৰি]] #[[:mr:|মাৰাঠী]] #[[:mzn:|মাজান্দাৰানি]] #[[:mhr:|পূব মেৰী]] #[[:mni:|মেইতেই (মণিপুৰী)]] #[[:min:|মিনাংকাবাউ]] #[[:xmf:|মিংগ্ৰেলিয়ান]] #[[:mwl:|মিৰাণ্ডিজ]] #[[:mdf:|মোকশা]] #[[:mnw:|মন]] #[[:mn:|মঙ্গোলীয়]] #[https://mos.wikipedia.org/wiki/Soraogo মোৰে] #[[:zgh:|মৰক্কো আমাজিঘ]] #[[:ary:|মৰক্কো আৰবী]] #[[:nqo:|এনকো]] #[[:nah:|নাহুয়াটল]] #[[:nv:|নাভাহো]] #[[:ppl:|নাৱাট]] #[[:nap:|নেপোলিটান]] #[[:ne:|নেপালী]] #[[:new:|নেৱাৰী]] #[[:nia:|নিয়াছ]] #[[:pcm:|নাইজেৰিয়ান পিডগিন]] #[[:nrm:|নৰ্মান]] #[[:frr:|উত্তৰ ফ্ৰিজিয়]] #[[:se:|উত্তৰাঞ্চলীয় সামি]] #[[:nso:|উত্তৰ ছোথো]] #[[:no:|নৰৱেজীয় (ব’কমল)]] #[[:nn:|নৰৱেজীয় (নিনৰ্স্ক)]] #[[:nov:|নোভিয়াল]] #[[:nup:|নুপে]] #[[:ann:|অবলো]] #[[:oc:|অকচিটান]] #[[:or:|ওড়িয়া]] #[[:cu:|পুৰণি গীৰ্জা শ্লাভোনিক]] #[[:ang:|পুৰণি ইংৰাজী]] #[[:om:|অৰোমো]] #[[:os:|অচেটীয়]] #[[:blk:|পা-অ']] #[[:pwn:|পাইৱান]] #[[:pfl:|পেলাটিনীয় জাৰ্মান]] #[[:pi:|পালি]] #[[:pag:|পাংগাছিনান]] #[[:rsk:|পান্নোনিয়ান ৰুসিন]] #[[:pap:|পাপিয়ামেণ্টো]] #[[:ps:|পস্ত']] #[[:pdc:|পেনছিলভেনিয়াৰ জাৰ্মান]] #[[:fa:|ফাৰ্চী]] #[[:pcd:|পিকাৰ্ড]] #[[:pms:|পিডমণ্টীয়]] #[[:pl:|প'লিছ]] #[[:pnt:|পণ্টিক গ্ৰীক]] #[[:pt:|পৰ্তুগীজ]] #[[:pa:|পঞ্জাবী]] #[[:qu:|কেঁচুৱা]] #[[:ksh:|ৰিপুৱাৰিয়ান]] #[[:rmy:|ৰোমানি]] #[[:ro:|ৰোমানীয়]] #[[:rm:|ৰোমান্স]] #[[:ru:|ৰুছ]] #[[:rue:|ৰুসিন]] #[[:szy:|ছাকিজায়া]] #[[:sm:|ছামোৱান]] #[[:bat-smg:|ছামোগিচিয়ান]] #[[:sg:|ছাংগো]] #[[:sa:|সংস্কৃত]] #[[:sat:|চাঁওতালি]] #[[:skr:|চাৰাইকী]] #[[:sc:|ছাৰ্ডিনীয়]] #[[:stq:|সাটাৰলেণ্ড ফ্ৰিজিয়ান]] #[[:sco:|স্কটীয়]] #[[:gd:|স্কটছ গেইলিক]] #[[:trv:|চেডিক]] #[[:sr:|চাৰ্বীয়]] #[[:sh:|চাৰ্ব’-ক্ৰ’ৱেচীয়]] #[[:shn:|শ্বান]] #[[:shi:|শিলহা]] #[[:sn:|শ্বোনা]] #[[:scn:|চিচিলিয়]] #[[:szl:|চাইলেচীয়]] #[[:simple:|সৰল ইংৰাজী]] #[[:sd:|সিন্ধী]] #[[:si:|সিংহলী]] #[[:sk:|স্লোভাক]] #[[:sl:|শ্ল’ভেনিয়]] #[[:so:|ছোমালি]] #[[:ckb:|মধ্য কুৰ্দি]] #[[:st:|দক্ষিণ ছোথো]] #[[:azb:|দক্ষিণ আজাৰবাইজানী]] #[[:alt:|দক্ষিণ আলতাই]] #[[:zh-min-nan:|মিন নান]] #[[:nr:|দক্ষিণ ণ্ডেবেলে]] #[[:es:|স্পেনিছ]] #[[:srn:|ছ্ৰানান টংগো]] #[[:su:|ছুণ্ডানী]] #[[:sw:|স্বাহিলি]] #[[:ss:|ছোৱাতি]] #[[:sv:|চুইডীয়]] #[[:syl:|ছিলঠী]] #[[:tl:|তাগালগ]] #[[:ty:|তাহিতিয়ান]] #[[:tdd:|টাই নুৱা]] #[[:tg:|তাজিক]] #[[:tly:|তালিছ]] #[[:ta:|তামিল]] #[[:roa-tara:|তাৰান্তিনো]] #[[:tt:|তাতাৰ]] #[[:te:|তেলুগু]] #[[:tet:|টেঁটুম]] #[[:th:|থাই]] #[[:bo:|তিব্বতী]] #[[:tig:|টিগ্ৰে]] #[[:ti:|টিগ্ৰিনিয়া]] #[[:bbc:|টোবা বাটাক]] #[[:tpi:|টক পিচিন]] #[[:tok:|টোকি পোনা]] #[[:to:|টংগান]] #[[:ts:|ছংগা]] #[[:tn:|ছোৱানা]] #[[:tcy:|তুলু]] #[[:tum:|তুম্বুকা]] #[[:tr:|तुৰ্কী]] #[[:tk:|তুৰ্কমেন]] #[[:tyv:|তুভান]] #[[:tw:|ত্ৱি]] #[[:kcg:|ত্যাপ]] #[[:udm:|উদমুৰ্ত]] #[[:uk:|ইউক্ৰেনীয়]] #[[:hsb:|উচ্চ চোৰ্বীয়]] #[[:ur:|উৰ্দু]] #[[:ug:|উইঘুৰ]] #[[:uz:|উজবেক]] #[[:ve:|ভেণ্ডা]] #[[:vec:|ভেনিছীয়]] #[[:vep:|ভেপছ]] #[[:vi:|ভিয়েটনামী]] #[[:vo:|ভোলাপুক]] #[[:fiu-vro:|ভোৰো]] #[[:wa:|ৱালুন]] #[[:war:|ৱাৰায়]] #[[:guc:|ৱায়ু]] #[[:cy:|ৱেলছ]] #[[:vls:|পশ্চিম ফ্লেমিছ]] #[[:fy:|পশ্চিম ফ্ৰিজিয়]] #[[:hyw:|পশ্চিম আৰ্মেনীয়]] #[[:pnb:|পশ্চিম পঞ্জাবী]] #[[:wo:|ৱ'লফ]] #[[:wuu:|উ চীনা]] #[[:xh:|খোছা]] #[[:sah:|ছাখা]] #[[:yi:|যিদ্দি]] #[[:yo:|য়ৰুবা]] #[[:diq:|জাজাকি]] #[[:zea:|জিলেণ্ডিক]] #[[:za:|ঝুৱাং]] #[[:zu:|জুলু]] {{div col end}} == ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়া == ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ মুখ্য পৃষ্ঠাৰ পোনপটীয়া লিংক: {{div col|cols=3}} #[[:as:|অসমীয়া]] #[[:bn:|বাংলা]] #[[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] #[[:or:|ওড়িয়া]] #[[:sa:|সংস্কৃত]] #[[:hi:|হিন্দী]] #[[:mai:|মৈথিলী]] #[[:bh:|ভোজপুৰী]] #[[:ne:|নেপালী]] #[[:anp:|অংগিকা]] #[[:awa:|অৱধী]] #[[:dty:|ডটেলী]] #[[:mr:|মাৰাঠী]] #[[:pi:|পালি]] #[[:gu:|গুজৰাটী]] #[[:pa:|পঞ্জাবী]] #[[:pnb:|পশ্চিম পঞ্জাবী]] #[[:ur:|উৰ্দু]] #[[:ks:|কাশ্মিৰী]] #[[:sd:|সিন্ধী]] #[[:ta:|তামিল]] #[[:te:|তেলুগু]] #[[:kn:|কন্নড়]] #[[:ml:|মালয়ালম]] #[[:tcy:|তুলু]] #[[:mni:|মণিপুৰী]] #[[:sat:|চাওঁতালি]] #[[:gom:|কোংকণী]] #[[:new:|নেৱাৰী]] #[[:hif:|ফিজি হিন্দী]] #[[:syl:|ছিলেটী]] #[[:mag:|মগহী]] {{div col end}} ===ভাৰত, নেপাল, বাংলাদেশৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ''ৱিকিমিডিয়া''সমূহৰ তালিকা=== • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rkt/মূল_পাতা কামতাপুৰী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rjs/Main_Page ৰাজবংশী (নেপাল)]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/brx/Gahai_bilai বড়ো]''<br/> • ''[https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/mrg/Néríng_Tamténg মিচিং] • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/lus/Phêkpui মিজো]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/ctg/মুল_ফাতা চাঁটগাঁইয়া]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rwr/मुख_पृष्ठ মাৰোৱাৰী]''<br/> • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/raj/Main_Page ৰাজস্থানী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kip/जीम_पाल শেষী পাঙ]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kfr/Main_Page কচ্ছী]'' ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়াসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱেবছাইট]] [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] 2cvc03cgqk55umpd85w8wtt48pnbj4k 645805 645804 2026-10-17T11:46:22Z Kandarpajit Kallol 6257 645805 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}[[File:Most popular edition of Wikipedia by country.svg|thumb|upright=2|alt=দেশ অনুসৰি ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণৰ মানচিত্ৰ|২০২২ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহ অনুসৰি দেশভেদে ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণ। ধূসৰ ৰঙেৰে দেখুওৱা দেশসমূহত সাধাৰণতে সেই দেশৰ স্থানীয় ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াই সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। ]] [[ৱিকিপিডিয়া]] হৈছে স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ এটা সম্প্ৰদায়ৰদ্বাৰা সম্পাদিত আৰু পৰিচালিত এক বিনামূলীয়া, বহুভাষিক, [[ৱিকি]]-ভিত্তিক মুক্ত উৎসৰ অনলাইন [[বিশ্বকোষ]]। ২০০১ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত ই [[ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়া|ইংৰাজী ভাষাৰ বিশ্বকোষ]] হিচাপে আৰম্ভ হৈছিল। একেটা বছৰতে আন ভাষাৰ সংস্কৰণসমূহৰো সৃষ্টি হয়। [[জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া|জাৰ্মান]] আৰু [[কাটালান ৱিকিপিডিয়া|কাটালান ৱিকিপিডিয়া]] ১৬ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite mailing list|title=[Wikipedia-l] Alternative language wikipedias|url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|date=16 March 2001|mailinglist=Wikipedia-L|last=Wales|first=Jimmy|author-link=Jimmy Wales|archive-url=https://web.archive.org/web/20140620120728/https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|archive-date=20 June 2014|access-date=21 December 2020}}</ref> [[ফৰাচী]] ৱিকিপিডিয়া ২৩ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite web|last=Noisette|first=Thierry|date=24 September 2010|title=Wikipédia en français dépasse le million d'articles|trans-title=French Wikipedia exceeds one million articles|url=https://www.zdnet.fr/blogs/l-esprit-libre/wikipedia-en-francais-depasse-le-million-d-articles-39754828.htm|website=ZDNet France|publisher=Red Ventures|language=fr|access-date=21 December 2020}}</ref> আৰু ছুইডিছ ৱিকিপিডিয়া ২৩ মে'ত সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=History of HomePage|url=https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-url=https://web.archive.org/web/20010608192645/https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-date=8 June 2001|access-date=21 December 2020}}</ref> {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}} অনুসৰি, ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ মুঠ {{NUMBEROF|languages|Wikipedia}}টা ভাষা সংস্কৰণত সৃষ্টি কৰা হৈছে। ইয়াৰে {{NUMBEROF|active|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বৰ্তমান সক্ৰিয় আৰু {{NUMBEROF|closed|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বন্ধ হৈ আছে।<ref>{{Cite web|title=Wikipedia statistics/meta.tab|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Data:Wikipedia_statistics/meta.tab|website=Wikimedia Commons|access-date=17 October 2026}}</ref> মেটা-ৱিকিৰ ভাষা সমিতিয়ে নতুন [[ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেশ্যন|ৱিকিমিডিয়া]] বিষয়-বস্তু প্ৰকল্প সৃষ্টি কৰাৰ নীতি পৰিচালনা কৰে। নতুন ভাষাৰ প্ৰকল্পৰ যোগ্যতা নিৰ্ধাৰণৰ ক্ষেত্ৰত ভাষাটোৰ বৈধ ISO 639 ক'ড থকা, আন ভাষাৰপৰা যথেষ্ট পৃথক হোৱা আৰু সেই ভাষাত সাৱলীলভাৱে কথা কোৱা পৰ্যাপ্তসংখ্যক ব্যৱহাৰকাৰী থকাৰ দৰে চৰ্ত বিবেচনা কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Language proposal policy|url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Language_proposal_policy|website=Meta-Wiki|language=en|access-date=17 October 2026}}</ref> == ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা == *সকলো ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ মুখ্য পৃষ্ঠাৰ পোনপটীয়া লিংক: {{div col|cols=2}} #[[:ab:|আবখাজীয়]] #[[:ace:|আচেহ্নী]] #[[:ady:|আদিগে]] #[[:af:|আফ্ৰিকান্স]] #[[:sq:|আলবেনীয়]] #[[:als:|আলেমান্নিক]] #[[:am:|আমহাৰিক]] #[[:ami:|আমীছ]] #[[:anp:|অংগিকা]] #[[:ar:|আৰবী]] #[[:an:|এৰাগনি]] #[[:rki:|আৰাকানী]] #[[:hy:|আৰ্মেনীয়]] #[[:roa-rup:|আৰোমানীয়]] #[[:as:|অসমীয়া]] #[[:ast:|আস্তুৰীয়]] #[[:tay:|আতায়াল]] #[[:atj:|আতিকামেক্‌ৱ]] #[[:av:|আভাৰ]] #[[:awa:|অৱধী]] #[[:ay:|আয়মাৰা]] #[[:az:|আজাৰবাইজানী]] #[[:bdr:|পশ্চিম উপকূলীয় বাজাউ]] #[[:ban:|বালিনীয়]] #[[:bm:|বামবাৰা]] #[[:bjn:|বানজাৰ]] #[[:map-bms:|বানিউমাছান]] #[[:ba:|বাশখিৰ]] #[[:eu:|বাস্ক]] #[[:bar:|বাভাৰীয়]] #[[:be:|বেলাৰুচীয়]] #[[:be-tarask:|বেলাৰুচীয় (তাৰাশ্কেভিৎসা)]] #[[:bn:|বাংলা]] #[[:bew:|বেটাৱী]] #[[:bh:|ভোজপুৰী]] #[[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] #[[:bi:|বিছলামা]] #[[:bol:|বোলে]] #[[:bs:|বসনীয়]] #[[:br:|ব্ৰেটন]] #[[:bug:|বুগিনীয়]] #[[:bg:|বুলগেৰীয়]] #[[:my:|বাৰ্মিজ]] #[[:bxr:|বুৰিয়াত]] #[[:zh-yue:|কেণ্টনিজ]] #[[:ca:|কাটালান]] #[[:ceb:|চেবুআন]] #[[:bcl:|মধ্য বাইকোল]] #[[:knc:|কেন্দ্ৰীয় কানূৰী]] #[[:ch:|চামোৰো]] #[[:cbk-zam:|চাবাকানো]] #[[:ce:|চেচেন]] #[[:chr:|চেৰোকী]] #[[:ny:|চিচেৱা]] #[[:chy:|চেনি]] #[[:zh:|চীনা]] #[[:cv:|চুভাষ]] #[[:zh-classical:|শাস্ত্ৰীয় চীনা]] #[[:arc:|আৰামীয়]] #[[:kw:|কৰ্ণিছ]] #[[:co:|কৰ্চিকান]] #[[:crh:|ক্ৰিমিয় তাতাৰ]] #[[:hr:|ক্ৰ'ৱেচীয়]] #[[:cs:|চেক]] #[[:dga:|দাগাৰে]] #[[:dag:|দাগবাণী]] #[[:da:|ডেনিছ]] #[[:din:|ডিনকা]] #[[:dty:|ডোটেলী]] #[[:dtp:|ডুচুন]] #[[:nds-nl:|ডাচ নিম্ন ছাক্সন]] #[[:nl:|ডাচ]] #[[:dz:|জোংখা]] #[[:cdo:|পূব মিন]] #[[:arz:|ইজিপ্তীয় আৰবী]] #[[:eml:|এমিলিয়ান-ৰোমাগ্নোল]] #[[:en:|ইংৰাজী]] #[[:myv:|এৰজিয়া]] #[[:eo:|এস্পেৰান্তো]] #[[:et:|এষ্ট’নিয়]] #[[:ee:|ইৱে]] #[[:ext:|এক্সট্ৰেমাদুৰান]] #[[:fat:|ফান্তে]] #[[:fo:|ফাৰোয়েজ]] #[[:hif:|ফিজি হিন্দী]] #[[:fj:|ফিজিয়ান]] #[[:fi:|ফিনিছ]] #[[:fon:|ফন]] #[[:frp:|আৰ্পিটান]] #[[:fr:|ফৰাছী]] #[[:fur:|ফ্ৰিউলিয়ান]] #[[:ff:|ফুলা]] #[[:gag:|গাগাউজ]] #[[:gl:|গেলিচিয়]] #[[:gan:|গান চীনা]] #[[:ka:|জৰ্জিয়ান]] #[[:de:|জাৰ্মান]] #[[:gpe:|ঘানাৰ পিডগিন ইংৰাজী]] #[[:glk:|গিলাকি]] #[[:gor:|গোৰোন্তালো]] #[[:got:|গথিক]] #[[:el:|গ্ৰীক]] #[[:gn:|গুৱাৰাণী]] #[[:gcr:|গুৱিয়ান ক্ৰিয়ল]] #[[:gu:|গুজৰাটী]] #[[:guw:|গুন]] #[[:gur:|গুৰেনে]] #[[:ht:|হাইতিয়ান ক্ৰিয়ল]] #[[:hak:|হাক্কা চীনা]] #[[:ha:|হাউছা]] #[[:haw:|হাৱাইয়ান]] #[[:he:|হিব্ৰু]] #[[:mrj:|পাহাৰীয়া মেৰী]] #[[:hi:|হিন্দী]] #[[:hu:|হাঙ্গেৰীয়]] #[[:iba:|ইবান]] #[[:is:|আইচলেণ্ডীয়]] #[[:io:|ইডো]] #[[:igl:|ইগালা]] #[[:ig:|ইগবো]] #[[:ilo:|ইলোকানো]] #[[:smn:|ইনহাৰী সামি]] #[[:id:|ইণ্ডোনেচীয়]] #[[:inh:|ইংগুশ]] #[[:ia:|ইণ্টাৰলিংগুৱা]] #[[:ie:|ইণ্টাৰলিংগুয়ে]] #[[:isv:|ইনটাৰস্লাভিক]] #[[:iu:|ইনুক্টিটুট]] #[[:ik:|ইনুপিয়াক]] #[[:ga:|আইৰিছ]] #[[:it:|ইটালীয়]] #[[:jam:|জামাইকান ক্ৰিয়ল]] #[[:ja:|জাপানী]] #[[:jv:|জাভানী]] #[[:kaj:|জ্জু]] #[[:lad:|লাডিনো]] #[[:kbd:|কাবাৰ্ডীয়]] #[[:kbp:|কাবিয়ে]] #[[:kab:|কাবাইল]] #[[:xal:|কালমিক ওৱেৰাট]] #[[:kn:|কন্নড়]] #[[:pam:|পাম্পাঙ্গা]] #[[:krc:|কাৰাচায়-বালকাৰ]] #[[:kaa:|কাৰাকালপাক]] #[[:kai:|কাৰেক্বাৰে]] #[[:ks:|কাশ্মিৰী]] #[[:csb:|কাশুবীয়]] #[[:kk:|কাজাখ]] #[[:km:|খমেৰ]] #[[:ki:|কিকুয়ু]] #[[:rw:|কিনিয়াৰোৱাণ্ডা]] #[[:rn:|কিৰুণ্ডী]] #[[:kge:|কোমেৰিং]] #[[:kv:|কোমি]] #[[:koi:|কোমি-পাৰ্মিয়াক]] #[[:kg:|কঙ্গো]] #[[:gom:|কোংকণী]] #[[:ko:|কোৰীয়]] #[[:avk:|কটাভা]] #[[:ku:|কুৰ্দিচ]] #[[:kus:|কুছাল]] #[[:ky:|কিৰ্গিজ]] #[[:lld:|লাডিন]] #[[:lbe:|লাক]] #[[:lo:|লাও]] #[[:ltg:|লাটগেলিয়ান]] #[[:la:|লেটিন]] #[[:lv:|লাটভিয়]] #[[:lez:|লেজগিয়ান]] #[[:lij:|লিগুৰিয়ান]] #[[:li:|লিমবাৰ্গিশ]] #[[:ln:|লিংগালা]] #[[:lfn:|লিংগুৱা ফ্ৰাংকা নোভা]] #[[:lt:|লিথুৱানীয়]] #[[:olo:|লিভি-কাৰেলিয়ান]] #[[:jbo:|লোজবান]] #[[:lmo:|লম্বাৰ্ড]] #[[:nds:|নিম্ন জাৰ্মান]] #[[:dsb:|নিম্ন চোৰ্বীয়]] #[[:lg:|লুগাণ্ডা]] #[[:lb:|লাক্সেমবাৰ্গীয়]] #[[:mk:|মেচিডনীয়]] #[[:mad:|মাদুৰীছ]] #[[:mag:|মগহী]] #[[:mai:|মৈথিলী]] #[[:mg:|মালাগাছী]] #[[:ms:|মালয়]] #[[:ml:|মালয়ালম]] #[[:dv:|দিবেহী]] #[[:mt:|মাল্টিজ]] #[[:btm:|মাণ্ডাইলিং বাটাক]] #[[:gv:|মেংক্স]] #[[:mi:|মাওৰি]] #[[:mr:|মাৰাঠী]] #[[:mzn:|মাজান্দাৰানি]] #[[:mhr:|পূব মেৰী]] #[[:mni:|মেইতেই (মণিপুৰী)]] #[[:min:|মিনাংকাবাউ]] #[[:xmf:|মিংগ্ৰেলিয়ান]] #[[:mwl:|মিৰাণ্ডিজ]] #[[:mdf:|মোকশা]] #[[:mnw:|মন]] #[[:mn:|মঙ্গোলীয়]] #[https://mos.wikipedia.org/wiki/Soraogo মোৰে] #[[:zgh:|মৰক্কো আমাজিঘ]] #[[:ary:|মৰক্কো আৰবী]] #[[:nqo:|এনকো]] #[[:nah:|নাহুয়াটল]] #[[:nv:|নাভাহো]] #[[:ppl:|নাৱাট]] #[[:nap:|নেপোলিটান]] #[[:ne:|নেপালী]] #[[:new:|নেৱাৰী]] #[[:nia:|নিয়াছ]] #[[:pcm:|নাইজেৰিয়ান পিডগিন]] #[[:nrm:|নৰ্মান]] #[[:frr:|উত্তৰ ফ্ৰিজিয়]] #[[:se:|উত্তৰাঞ্চলীয় সামি]] #[[:nso:|উত্তৰ ছোথো]] #[[:no:|নৰৱেজীয় (ব’কমল)]] #[[:nn:|নৰৱেজীয় (নিনৰ্স্ক)]] #[[:nov:|নোভিয়াল]] #[[:nup:|নুপে]] #[[:ann:|অবলো]] #[[:oc:|অকচিটান]] #[[:or:|ওড়িয়া]] #[[:cu:|পুৰণি গীৰ্জা শ্লাভোনিক]] #[[:ang:|পুৰণি ইংৰাজী]] #[[:om:|অৰোমো]] #[[:os:|অচেটীয়]] #[[:blk:|পা-অ']] #[[:pwn:|পাইৱান]] #[[:pfl:|পেলাটিনীয় জাৰ্মান]] #[[:pi:|পালি]] #[[:pag:|পাংগাছিনান]] #[[:rsk:|পান্নোনিয়ান ৰুসিন]] #[[:pap:|পাপিয়ামেণ্টো]] #[[:ps:|পস্ত']] #[[:pdc:|পেনছিলভেনিয়াৰ জাৰ্মান]] #[[:fa:|ফাৰ্চী]] #[[:pcd:|পিকাৰ্ড]] #[[:pms:|পিডমণ্টীয়]] #[[:pl:|প'লিছ]] #[[:pnt:|পণ্টিক গ্ৰীক]] #[[:pt:|পৰ্তুগীজ]] #[[:pa:|পঞ্জাবী]] #[[:qu:|কেঁচুৱা]] #[[:ksh:|ৰিপুৱাৰিয়ান]] #[[:rmy:|ৰোমানি]] #[[:ro:|ৰোমানীয়]] #[[:rm:|ৰোমান্স]] #[[:ru:|ৰুছ]] #[[:rue:|ৰুসিন]] #[[:szy:|ছাকিজায়া]] #[[:sm:|ছামোৱান]] #[[:bat-smg:|ছামোগিচিয়ান]] #[[:sg:|ছাংগো]] #[[:sa:|সংস্কৃত]] #[[:sat:|চাঁওতালি]] #[[:skr:|চাৰাইকী]] #[[:sc:|ছাৰ্ডিনীয়]] #[[:stq:|সাটাৰলেণ্ড ফ্ৰিজিয়ান]] #[[:sco:|স্কটীয়]] #[[:gd:|স্কটছ গেইলিক]] #[[:trv:|চেডিক]] #[[:sr:|চাৰ্বীয়]] #[[:sh:|চাৰ্ব’-ক্ৰ’ৱেচীয়]] #[[:shn:|শ্বান]] #[[:shi:|শিলহা]] #[[:sn:|শ্বোনা]] #[[:scn:|চিচিলিয়]] #[[:szl:|চাইলেচীয়]] #[[:simple:|সৰল ইংৰাজী]] #[[:sd:|সিন্ধী]] #[[:si:|সিংহলী]] #[[:sk:|স্লোভাক]] #[[:sl:|শ্ল’ভেনিয়]] #[[:so:|ছোমালি]] #[[:ckb:|মধ্য কুৰ্দি]] #[[:st:|দক্ষিণ ছোথো]] #[[:azb:|দক্ষিণ আজাৰবাইজানী]] #[[:alt:|দক্ষিণ আলতাই]] #[[:zh-min-nan:|মিন নান]] #[[:nr:|দক্ষিণ ণ্ডেবেলে]] #[[:es:|স্পেনিছ]] #[[:srn:|ছ্ৰানান টংগো]] #[[:su:|ছুণ্ডানী]] #[[:sw:|স্বাহিলি]] #[[:ss:|ছোৱাতি]] #[[:sv:|চুইডীয়]] #[[:syl:|ছিলঠী]] #[[:tl:|তাগালগ]] #[[:ty:|তাহিতিয়ান]] #[[:tdd:|টাই নুৱা]] #[[:tg:|তাজিক]] #[[:tly:|তালিছ]] #[[:ta:|তামিল]] #[[:roa-tara:|তাৰান্তিনো]] #[[:tt:|তাতাৰ]] #[[:te:|তেলুগু]] #[[:tet:|টেঁটুম]] #[[:th:|থাই]] #[[:bo:|তিব্বতী]] #[[:tig:|টিগ্ৰে]] #[[:ti:|টিগ্ৰিনিয়া]] #[[:bbc:|টোবা বাটাক]] #[[:tpi:|টক পিচিন]] #[[:tok:|টোকি পোনা]] #[[:to:|টংগান]] #[[:ts:|ছংগা]] #[[:tn:|ছোৱানা]] #[[:tcy:|তুলু]] #[[:tum:|তুম্বুকা]] #[[:tr:|तुৰ্কী]] #[[:tk:|তুৰ্কমেন]] #[[:tyv:|তুভান]] #[[:tw:|ত্ৱি]] #[[:kcg:|ত্যাপ]] #[[:udm:|উদমুৰ্ত]] #[[:uk:|ইউক্ৰেনীয়]] #[[:hsb:|উচ্চ চোৰ্বীয়]] #[[:ur:|উৰ্দু]] #[[:ug:|উইঘুৰ]] #[[:uz:|উজবেক]] #[[:ve:|ভেণ্ডা]] #[[:vec:|ভেনিছীয়]] #[[:vep:|ভেপছ]] #[[:vi:|ভিয়েটনামী]] #[[:vo:|ভোলাপুক]] #[[:fiu-vro:|ভোৰো]] #[[:wa:|ৱালুন]] #[[:war:|ৱাৰায়]] #[[:guc:|ৱায়ু]] #[[:cy:|ৱেলছ]] #[[:vls:|পশ্চিম ফ্লেমিছ]] #[[:fy:|পশ্চিম ফ্ৰিজিয়]] #[[:hyw:|পশ্চিম আৰ্মেনীয়]] #[[:pnb:|পশ্চিম পঞ্জাবী]] #[[:wo:|ৱ'লফ]] #[[:wuu:|উ চীনা]] #[[:xh:|খোছা]] #[[:sah:|ছাখা]] #[[:yi:|যিদ্দি]] #[[:yo:|য়ৰুবা]] #[[:diq:|জাজাকি]] #[[:zea:|জিলেণ্ডিক]] #[[:za:|ঝুৱাং]] #[[:zu:|জুলু]] {{div col end}} == ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়া == *ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ মুখ্য পৃষ্ঠাৰ পোনপটীয়া লিংক: {{div col|cols=3}} #[[:as:|অসমীয়া]] #[[:bn:|বাংলা]] #[[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] #[[:or:|ওড়িয়া]] #[[:sa:|সংস্কৃত]] #[[:hi:|হিন্দী]] #[[:mai:|মৈথিলী]] #[[:bh:|ভোজপুৰী]] #[[:ne:|নেপালী]] #[[:anp:|অংগিকা]] #[[:awa:|অৱধী]] #[[:dty:|ডটেলী]] #[[:mr:|মাৰাঠী]] #[[:pi:|পালি]] #[[:gu:|গুজৰাটী]] #[[:pa:|পঞ্জাবী]] #[[:pnb:|পশ্চিম পঞ্জাবী]] #[[:ur:|উৰ্দু]] #[[:ks:|কাশ্মিৰী]] #[[:sd:|সিন্ধী]] #[[:ta:|তামিল]] #[[:te:|তেলুগু]] #[[:kn:|কন্নড়]] #[[:ml:|মালয়ালম]] #[[:tcy:|তুলু]] #[[:mni:|মণিপুৰী]] #[[:sat:|চাওঁতালি]] #[[:gom:|কোংকণী]] #[[:new:|নেৱাৰী]] #[[:hif:|ফিজি হিন্দী]] #[[:syl:|ছিলেটী]] #[[:mag:|মগহী]] {{div col end}} ===ভাৰত, নেপাল, বাংলাদেশৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ''ৱিকিমিডিয়া''সমূহৰ তালিকা=== • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rkt/মূল_পাতা কামতাপুৰী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rjs/Main_Page ৰাজবংশী (নেপাল)]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/brx/Gahai_bilai বড়ো]''<br/> • ''[https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/mrg/Néríng_Tamténg মিচিং] • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/lus/Phêkpui মিজো]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/ctg/মুল_ফাতা চাঁটগাঁইয়া]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rwr/मुख_पृष्ठ মাৰোৱাৰী]''<br/> • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/raj/Main_Page ৰাজস্থানী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kip/जीम_पाल শেষী পাঙ]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kfr/Main_Page কচ্ছী]'' ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়াসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱেবছাইট]] [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] jsiubbwufqo42mr599etf1kqljmvttw 645806 645805 2026-10-17T11:48:59Z Kandarpajit Kallol 6257 /* ভাৰতীয়মূলৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়া */ 645806 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}[[File:Most popular edition of Wikipedia by country.svg|thumb|upright=2|alt=দেশ অনুসৰি ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণৰ মানচিত্ৰ|২০২২ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহ অনুসৰি দেশভেদে ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণ। ধূসৰ ৰঙেৰে দেখুওৱা দেশসমূহত সাধাৰণতে সেই দেশৰ স্থানীয় ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াই সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। ]] [[ৱিকিপিডিয়া]] হৈছে স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ এটা সম্প্ৰদায়ৰদ্বাৰা সম্পাদিত আৰু পৰিচালিত এক বিনামূলীয়া, বহুভাষিক, [[ৱিকি]]-ভিত্তিক মুক্ত উৎসৰ অনলাইন [[বিশ্বকোষ]]। ২০০১ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত ই [[ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়া|ইংৰাজী ভাষাৰ বিশ্বকোষ]] হিচাপে আৰম্ভ হৈছিল। একেটা বছৰতে আন ভাষাৰ সংস্কৰণসমূহৰো সৃষ্টি হয়। [[জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া|জাৰ্মান]] আৰু [[কাটালান ৱিকিপিডিয়া|কাটালান ৱিকিপিডিয়া]] ১৬ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite mailing list|title=[Wikipedia-l] Alternative language wikipedias|url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|date=16 March 2001|mailinglist=Wikipedia-L|last=Wales|first=Jimmy|author-link=Jimmy Wales|archive-url=https://web.archive.org/web/20140620120728/https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|archive-date=20 June 2014|access-date=21 December 2020}}</ref> [[ফৰাচী]] ৱিকিপিডিয়া ২৩ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite web|last=Noisette|first=Thierry|date=24 September 2010|title=Wikipédia en français dépasse le million d'articles|trans-title=French Wikipedia exceeds one million articles|url=https://www.zdnet.fr/blogs/l-esprit-libre/wikipedia-en-francais-depasse-le-million-d-articles-39754828.htm|website=ZDNet France|publisher=Red Ventures|language=fr|access-date=21 December 2020}}</ref> আৰু ছুইডিছ ৱিকিপিডিয়া ২৩ মে'ত সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=History of HomePage|url=https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-url=https://web.archive.org/web/20010608192645/https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-date=8 June 2001|access-date=21 December 2020}}</ref> {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}} অনুসৰি, ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ মুঠ {{NUMBEROF|languages|Wikipedia}}টা ভাষা সংস্কৰণত সৃষ্টি কৰা হৈছে। ইয়াৰে {{NUMBEROF|active|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বৰ্তমান সক্ৰিয় আৰু {{NUMBEROF|closed|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বন্ধ হৈ আছে।<ref>{{Cite web|title=Wikipedia statistics/meta.tab|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Data:Wikipedia_statistics/meta.tab|website=Wikimedia Commons|access-date=17 October 2026}}</ref> মেটা-ৱিকিৰ ভাষা সমিতিয়ে নতুন [[ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেশ্যন|ৱিকিমিডিয়া]] বিষয়-বস্তু প্ৰকল্প সৃষ্টি কৰাৰ নীতি পৰিচালনা কৰে। নতুন ভাষাৰ প্ৰকল্পৰ যোগ্যতা নিৰ্ধাৰণৰ ক্ষেত্ৰত ভাষাটোৰ বৈধ ISO 639 ক'ড থকা, আন ভাষাৰপৰা যথেষ্ট পৃথক হোৱা আৰু সেই ভাষাত সাৱলীলভাৱে কথা কোৱা পৰ্যাপ্তসংখ্যক ব্যৱহাৰকাৰী থকাৰ দৰে চৰ্ত বিবেচনা কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Language proposal policy|url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Language_proposal_policy|website=Meta-Wiki|language=en|access-date=17 October 2026}}</ref> == ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা == *সকলো ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ মুখ্য পৃষ্ঠাৰ পোনপটীয়া লিংক: {{div col|cols=2}} #[[:ab:|আবখাজীয়]] #[[:ace:|আচেহ্নী]] #[[:ady:|আদিগে]] #[[:af:|আফ্ৰিকান্স]] #[[:sq:|আলবেনীয়]] #[[:als:|আলেমান্নিক]] #[[:am:|আমহাৰিক]] #[[:ami:|আমীছ]] #[[:anp:|অংগিকা]] #[[:ar:|আৰবী]] #[[:an:|এৰাগনি]] #[[:rki:|আৰাকানী]] #[[:hy:|আৰ্মেনীয়]] #[[:roa-rup:|আৰোমানীয়]] #[[:as:|অসমীয়া]] #[[:ast:|আস্তুৰীয়]] #[[:tay:|আতায়াল]] #[[:atj:|আতিকামেক্‌ৱ]] #[[:av:|আভাৰ]] #[[:awa:|অৱধী]] #[[:ay:|আয়মাৰা]] #[[:az:|আজাৰবাইজানী]] #[[:bdr:|পশ্চিম উপকূলীয় বাজাউ]] #[[:ban:|বালিনীয়]] #[[:bm:|বামবাৰা]] #[[:bjn:|বানজাৰ]] #[[:map-bms:|বানিউমাছান]] #[[:ba:|বাশখিৰ]] #[[:eu:|বাস্ক]] #[[:bar:|বাভাৰীয়]] #[[:be:|বেলাৰুচীয়]] #[[:be-tarask:|বেলাৰুচীয় (তাৰাশ্কেভিৎসা)]] #[[:bn:|বাংলা]] #[[:bew:|বেটাৱী]] #[[:bh:|ভোজপুৰী]] #[[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] #[[:bi:|বিছলামা]] #[[:bol:|বোলে]] #[[:bs:|বসনীয়]] #[[:br:|ব্ৰেটন]] #[[:bug:|বুগিনীয়]] #[[:bg:|বুলগেৰীয়]] #[[:my:|বাৰ্মিজ]] #[[:bxr:|বুৰিয়াত]] #[[:zh-yue:|কেণ্টনিজ]] #[[:ca:|কাটালান]] #[[:ceb:|চেবুআন]] #[[:bcl:|মধ্য বাইকোল]] #[[:knc:|কেন্দ্ৰীয় কানূৰী]] #[[:ch:|চামোৰো]] #[[:cbk-zam:|চাবাকানো]] #[[:ce:|চেচেন]] #[[:chr:|চেৰোকী]] #[[:ny:|চিচেৱা]] #[[:chy:|চেনি]] #[[:zh:|চীনা]] #[[:cv:|চুভাষ]] #[[:zh-classical:|শাস্ত্ৰীয় চীনা]] #[[:arc:|আৰামীয়]] #[[:kw:|কৰ্ণিছ]] #[[:co:|কৰ্চিকান]] #[[:crh:|ক্ৰিমিয় তাতাৰ]] #[[:hr:|ক্ৰ'ৱেচীয়]] #[[:cs:|চেক]] #[[:dga:|দাগাৰে]] #[[:dag:|দাগবাণী]] #[[:da:|ডেনিছ]] #[[:din:|ডিনকা]] #[[:dty:|ডোটেলী]] #[[:dtp:|ডুচুন]] #[[:nds-nl:|ডাচ নিম্ন ছাক্সন]] #[[:nl:|ডাচ]] #[[:dz:|জোংখা]] #[[:cdo:|পূব মিন]] #[[:arz:|ইজিপ্তীয় আৰবী]] #[[:eml:|এমিলিয়ান-ৰোমাগ্নোল]] #[[:en:|ইংৰাজী]] #[[:myv:|এৰজিয়া]] #[[:eo:|এস্পেৰান্তো]] #[[:et:|এষ্ট’নিয়]] #[[:ee:|ইৱে]] #[[:ext:|এক্সট্ৰেমাদুৰান]] #[[:fat:|ফান্তে]] #[[:fo:|ফাৰোয়েজ]] #[[:hif:|ফিজি হিন্দী]] #[[:fj:|ফিজিয়ান]] #[[:fi:|ফিনিছ]] #[[:fon:|ফন]] #[[:frp:|আৰ্পিটান]] #[[:fr:|ফৰাছী]] #[[:fur:|ফ্ৰিউলিয়ান]] #[[:ff:|ফুলা]] #[[:gag:|গাগাউজ]] #[[:gl:|গেলিচিয়]] #[[:gan:|গান চীনা]] #[[:ka:|জৰ্জিয়ান]] #[[:de:|জাৰ্মান]] #[[:gpe:|ঘানাৰ পিডগিন ইংৰাজী]] #[[:glk:|গিলাকি]] #[[:gor:|গোৰোন্তালো]] #[[:got:|গথিক]] #[[:el:|গ্ৰীক]] #[[:gn:|গুৱাৰাণী]] #[[:gcr:|গুৱিয়ান ক্ৰিয়ল]] #[[:gu:|গুজৰাটী]] #[[:guw:|গুন]] #[[:gur:|গুৰেনে]] #[[:ht:|হাইতিয়ান ক্ৰিয়ল]] #[[:hak:|হাক্কা চীনা]] #[[:ha:|হাউছা]] #[[:haw:|হাৱাইয়ান]] #[[:he:|হিব্ৰু]] #[[:mrj:|পাহাৰীয়া মেৰী]] #[[:hi:|হিন্দী]] #[[:hu:|হাঙ্গেৰীয়]] #[[:iba:|ইবান]] #[[:is:|আইচলেণ্ডীয়]] #[[:io:|ইডো]] #[[:igl:|ইগালা]] #[[:ig:|ইগবো]] #[[:ilo:|ইলোকানো]] #[[:smn:|ইনহাৰী সামি]] #[[:id:|ইণ্ডোনেচীয়]] #[[:inh:|ইংগুশ]] #[[:ia:|ইণ্টাৰলিংগুৱা]] #[[:ie:|ইণ্টাৰলিংগুয়ে]] #[[:isv:|ইনটাৰস্লাভিক]] #[[:iu:|ইনুক্টিটুট]] #[[:ik:|ইনুপিয়াক]] #[[:ga:|আইৰিছ]] #[[:it:|ইটালীয়]] #[[:jam:|জামাইকান ক্ৰিয়ল]] #[[:ja:|জাপানী]] #[[:jv:|জাভানী]] #[[:kaj:|জ্জু]] #[[:lad:|লাডিনো]] #[[:kbd:|কাবাৰ্ডীয়]] #[[:kbp:|কাবিয়ে]] #[[:kab:|কাবাইল]] #[[:xal:|কালমিক ওৱেৰাট]] #[[:kn:|কন্নড়]] #[[:pam:|পাম্পাঙ্গা]] #[[:krc:|কাৰাচায়-বালকাৰ]] #[[:kaa:|কাৰাকালপাক]] #[[:kai:|কাৰেক্বাৰে]] #[[:ks:|কাশ্মিৰী]] #[[:csb:|কাশুবীয়]] #[[:kk:|কাজাখ]] #[[:km:|খমেৰ]] #[[:ki:|কিকুয়ু]] #[[:rw:|কিনিয়াৰোৱাণ্ডা]] #[[:rn:|কিৰুণ্ডী]] #[[:kge:|কোমেৰিং]] #[[:kv:|কোমি]] #[[:koi:|কোমি-পাৰ্মিয়াক]] #[[:kg:|কঙ্গো]] #[[:gom:|কোংকণী]] #[[:ko:|কোৰীয়]] #[[:avk:|কটাভা]] #[[:ku:|কুৰ্দিচ]] #[[:kus:|কুছাল]] #[[:ky:|কিৰ্গিজ]] #[[:lld:|লাডিন]] #[[:lbe:|লাক]] #[[:lo:|লাও]] #[[:ltg:|লাটগেলিয়ান]] #[[:la:|লেটিন]] #[[:lv:|লাটভিয়]] #[[:lez:|লেজগিয়ান]] #[[:lij:|লিগুৰিয়ান]] #[[:li:|লিমবাৰ্গিশ]] #[[:ln:|লিংগালা]] #[[:lfn:|লিংগুৱা ফ্ৰাংকা নোভা]] #[[:lt:|লিথুৱানীয়]] #[[:olo:|লিভি-কাৰেলিয়ান]] #[[:jbo:|লোজবান]] #[[:lmo:|লম্বাৰ্ড]] #[[:nds:|নিম্ন জাৰ্মান]] #[[:dsb:|নিম্ন চোৰ্বীয়]] #[[:lg:|লুগাণ্ডা]] #[[:lb:|লাক্সেমবাৰ্গীয়]] #[[:mk:|মেচিডনীয়]] #[[:mad:|মাদুৰীছ]] #[[:mag:|মগহী]] #[[:mai:|মৈথিলী]] #[[:mg:|মালাগাছী]] #[[:ms:|মালয়]] #[[:ml:|মালয়ালম]] #[[:dv:|দিবেহী]] #[[:mt:|মাল্টিজ]] #[[:btm:|মাণ্ডাইলিং বাটাক]] #[[:gv:|মেংক্স]] #[[:mi:|মাওৰি]] #[[:mr:|মাৰাঠী]] #[[:mzn:|মাজান্দাৰানি]] #[[:mhr:|পূব মেৰী]] #[[:mni:|মেইতেই (মণিপুৰী)]] #[[:min:|মিনাংকাবাউ]] #[[:xmf:|মিংগ্ৰেলিয়ান]] #[[:mwl:|মিৰাণ্ডিজ]] #[[:mdf:|মোকশা]] #[[:mnw:|মন]] #[[:mn:|মঙ্গোলীয়]] #[https://mos.wikipedia.org/wiki/Soraogo মোৰে] #[[:zgh:|মৰক্কো আমাজিঘ]] #[[:ary:|মৰক্কো আৰবী]] #[[:nqo:|এনকো]] #[[:nah:|নাহুয়াটল]] #[[:nv:|নাভাহো]] #[[:ppl:|নাৱাট]] #[[:nap:|নেপোলিটান]] #[[:ne:|নেপালী]] #[[:new:|নেৱাৰী]] #[[:nia:|নিয়াছ]] #[[:pcm:|নাইজেৰিয়ান পিডগিন]] #[[:nrm:|নৰ্মান]] #[[:frr:|উত্তৰ ফ্ৰিজিয়]] #[[:se:|উত্তৰাঞ্চলীয় সামি]] #[[:nso:|উত্তৰ ছোথো]] #[[:no:|নৰৱেজীয় (ব’কমল)]] #[[:nn:|নৰৱেজীয় (নিনৰ্স্ক)]] #[[:nov:|নোভিয়াল]] #[[:nup:|নুপে]] #[[:ann:|অবলো]] #[[:oc:|অকচিটান]] #[[:or:|ওড়িয়া]] #[[:cu:|পুৰণি গীৰ্জা শ্লাভোনিক]] #[[:ang:|পুৰণি ইংৰাজী]] #[[:om:|অৰোমো]] #[[:os:|অচেটীয়]] #[[:blk:|পা-অ']] #[[:pwn:|পাইৱান]] #[[:pfl:|পেলাটিনীয় জাৰ্মান]] #[[:pi:|পালি]] #[[:pag:|পাংগাছিনান]] #[[:rsk:|পান্নোনিয়ান ৰুসিন]] #[[:pap:|পাপিয়ামেণ্টো]] #[[:ps:|পস্ত']] #[[:pdc:|পেনছিলভেনিয়াৰ জাৰ্মান]] #[[:fa:|ফাৰ্চী]] #[[:pcd:|পিকাৰ্ড]] #[[:pms:|পিডমণ্টীয়]] #[[:pl:|প'লিছ]] #[[:pnt:|পণ্টিক গ্ৰীক]] #[[:pt:|পৰ্তুগীজ]] #[[:pa:|পঞ্জাবী]] #[[:qu:|কেঁচুৱা]] #[[:ksh:|ৰিপুৱাৰিয়ান]] #[[:rmy:|ৰোমানি]] #[[:ro:|ৰোমানীয়]] #[[:rm:|ৰোমান্স]] #[[:ru:|ৰুছ]] #[[:rue:|ৰুসিন]] #[[:szy:|ছাকিজায়া]] #[[:sm:|ছামোৱান]] #[[:bat-smg:|ছামোগিচিয়ান]] #[[:sg:|ছাংগো]] #[[:sa:|সংস্কৃত]] #[[:sat:|চাঁওতালি]] #[[:skr:|চাৰাইকী]] #[[:sc:|ছাৰ্ডিনীয়]] #[[:stq:|সাটাৰলেণ্ড ফ্ৰিজিয়ান]] #[[:sco:|স্কটীয়]] #[[:gd:|স্কটছ গেইলিক]] #[[:trv:|চেডিক]] #[[:sr:|চাৰ্বীয়]] #[[:sh:|চাৰ্ব’-ক্ৰ’ৱেচীয়]] #[[:shn:|শ্বান]] #[[:shi:|শিলহা]] #[[:sn:|শ্বোনা]] #[[:scn:|চিচিলিয়]] #[[:szl:|চাইলেচীয়]] #[[:simple:|সৰল ইংৰাজী]] #[[:sd:|সিন্ধী]] #[[:si:|সিংহলী]] #[[:sk:|স্লোভাক]] #[[:sl:|শ্ল’ভেনিয়]] #[[:so:|ছোমালি]] #[[:ckb:|মধ্য কুৰ্দি]] #[[:st:|দক্ষিণ ছোথো]] #[[:azb:|দক্ষিণ আজাৰবাইজানী]] #[[:alt:|দক্ষিণ আলতাই]] #[[:zh-min-nan:|মিন নান]] #[[:nr:|দক্ষিণ ণ্ডেবেলে]] #[[:es:|স্পেনিছ]] #[[:srn:|ছ্ৰানান টংগো]] #[[:su:|ছুণ্ডানী]] #[[:sw:|স্বাহিলি]] #[[:ss:|ছোৱাতি]] #[[:sv:|চুইডীয়]] #[[:syl:|ছিলঠী]] #[[:tl:|তাগালগ]] #[[:ty:|তাহিতিয়ান]] #[[:tdd:|টাই নুৱা]] #[[:tg:|তাজিক]] #[[:tly:|তালিছ]] #[[:ta:|তামিল]] #[[:roa-tara:|তাৰান্তিনো]] #[[:tt:|তাতাৰ]] #[[:te:|তেলুগু]] #[[:tet:|টেঁটুম]] #[[:th:|থাই]] #[[:bo:|তিব্বতী]] #[[:tig:|টিগ্ৰে]] #[[:ti:|টিগ্ৰিনিয়া]] #[[:bbc:|টোবা বাটাক]] #[[:tpi:|টক পিচিন]] #[[:tok:|টোকি পোনা]] #[[:to:|টংগান]] #[[:ts:|ছংগা]] #[[:tn:|ছোৱানা]] #[[:tcy:|তুলু]] #[[:tum:|তুম্বুকা]] #[[:tr:|तुৰ্কী]] #[[:tk:|তুৰ্কমেন]] #[[:tyv:|তুভান]] #[[:tw:|ত্ৱি]] #[[:kcg:|ত্যাপ]] #[[:udm:|উদমুৰ্ত]] #[[:uk:|ইউক্ৰেনীয়]] #[[:hsb:|উচ্চ চোৰ্বীয়]] #[[:ur:|উৰ্দু]] #[[:ug:|উইঘুৰ]] #[[:uz:|উজবেক]] #[[:ve:|ভেণ্ডা]] #[[:vec:|ভেনিছীয়]] #[[:vep:|ভেপছ]] #[[:vi:|ভিয়েটনামী]] #[[:vo:|ভোলাপুক]] #[[:fiu-vro:|ভোৰো]] #[[:wa:|ৱালুন]] #[[:war:|ৱাৰায়]] #[[:guc:|ৱায়ু]] #[[:cy:|ৱেলছ]] #[[:vls:|পশ্চিম ফ্লেমিছ]] #[[:fy:|পশ্চিম ফ্ৰিজিয়]] #[[:hyw:|পশ্চিম আৰ্মেনীয়]] #[[:pnb:|পশ্চিম পঞ্জাবী]] #[[:wo:|ৱ'লফ]] #[[:wuu:|উ চীনা]] #[[:xh:|খোছা]] #[[:sah:|ছাখা]] #[[:yi:|যিদ্দি]] #[[:yo:|য়ৰুবা]] #[[:diq:|জাজাকি]] #[[:zea:|জিলেণ্ডিক]] #[[:za:|ঝুৱাং]] #[[:zu:|জুলু]] {{div col end}} == ভাৰতীয়মূলৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়া == *[[ভাৰত]], [[নেপাল]], [[বাংলাদেশ]] আৰু [[ফিজি]]ৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ মুখ্য পৃষ্ঠাৰ পোনপটীয়া লিংক: {{div col|cols=3}} #[[:as:|অসমীয়া]] #[[:bn:|বাংলা]] #[[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] #[[:or:|ওড়িয়া]] #[[:sa:|সংস্কৃত]] #[[:hi:|হিন্দী]] #[[:mai:|মৈথিলী]] #[[:bh:|ভোজপুৰী]] #[[:ne:|নেপালী]] #[[:anp:|অংগিকা]] #[[:awa:|অৱধী]] #[[:dty:|ডটেলী]] #[[:mr:|মাৰাঠী]] #[[:pi:|পালি]] #[[:gu:|গুজৰাটী]] #[[:pa:|পঞ্জাবী]] #[[:pnb:|পশ্চিম পঞ্জাবী]] #[[:ur:|উৰ্দু]] #[[:ks:|কাশ্মিৰী]] #[[:sd:|সিন্ধী]] #[[:ta:|তামিল]] #[[:te:|তেলুগু]] #[[:kn:|কন্নড়]] #[[:ml:|মালয়ালম]] #[[:tcy:|তুলু]] #[[:mni:|মণিপুৰী]] #[[:sat:|চাওঁতালি]] #[[:gom:|কোংকণী]] #[[:new:|নেৱাৰী]] #[[:hif:|ফিজি হিন্দী]] #[[:syl:|ছিলেটী]] #[[:mag:|মগহী]] {{div col end}} ===ভাৰত, নেপাল, বাংলাদেশৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ''ৱিকিমিডিয়া''সমূহৰ তালিকা=== • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rkt/মূল_পাতা কামতাপুৰী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rjs/Main_Page ৰাজবংশী (নেপাল)]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/brx/Gahai_bilai বড়ো]''<br/> • ''[https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/mrg/Néríng_Tamténg মিচিং] • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/lus/Phêkpui মিজো]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/ctg/মুল_ফাতা চাঁটগাঁইয়া]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rwr/मुख_पृष्ठ মাৰোৱাৰী]''<br/> • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/raj/Main_Page ৰাজস্থানী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kip/जीम_पाल শেষী পাঙ]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kfr/Main_Page কচ্ছী]'' ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়াসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱেবছাইট]] [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] dzcyiebizlbqzh72pxy8zr67sqjzer8 645807 645806 2026-10-17T11:56:12Z Kandarpajit Kallol 6257 645807 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}[[File:Most popular edition of Wikipedia by country.svg|thumb|upright=2|alt=দেশ অনুসৰি ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণৰ মানচিত্ৰ|২০২২ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহ অনুসৰি দেশভেদে ৱিকিপিডিয়াৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণ। ধূসৰ ৰঙেৰে দেখুওৱা দেশসমূহত সাধাৰণতে সেই দেশৰ স্থানীয় ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াই সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। ]] [[ৱিকিপিডিয়া]] হৈছে স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ এটা সম্প্ৰদায়ৰদ্বাৰা সম্পাদিত আৰু পৰিচালিত এক বিনামূলীয়া, বহুভাষিক, [[ৱিকি]]-ভিত্তিক মুক্ত উৎসৰ অনলাইন [[বিশ্বকোষ]]। ২০০১ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত ই [[ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়া|ইংৰাজী ভাষাৰ বিশ্বকোষ]] হিচাপে আৰম্ভ হৈছিল। একেটা বছৰতে আন ভাষাৰ সংস্কৰণসমূহৰো সৃষ্টি হয়। [[জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া|জাৰ্মান]] আৰু [[কাটালান ৱিকিপিডিয়া|কাটালান ৱিকিপিডিয়া]] ১৬ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite mailing list|title=[Wikipedia-l] Alternative language wikipedias|url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|date=16 March 2001|mailinglist=Wikipedia-L|last=Wales|first=Jimmy|author-link=Jimmy Wales|archive-url=https://web.archive.org/web/20140620120728/https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|archive-date=20 June 2014|access-date=21 December 2020}}</ref> [[ফৰাচী]] ৱিকিপিডিয়া ২৩ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite web|last=Noisette|first=Thierry|date=24 September 2010|title=Wikipédia en français dépasse le million d'articles|trans-title=French Wikipedia exceeds one million articles|url=https://www.zdnet.fr/blogs/l-esprit-libre/wikipedia-en-francais-depasse-le-million-d-articles-39754828.htm|website=ZDNet France|publisher=Red Ventures|language=fr|access-date=21 December 2020}}</ref> আৰু ছুইডিছ ৱিকিপিডিয়া ২৩ মে'ত সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=History of HomePage|url=https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-url=https://web.archive.org/web/20010608192645/https://sv.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage|archive-date=8 June 2001|access-date=21 December 2020}}</ref> {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}} অনুসৰি, ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ মুঠ {{NUMBEROF|languages|Wikipedia}}টা ভাষা সংস্কৰণত সৃষ্টি কৰা হৈছে। ইয়াৰে {{NUMBEROF|active|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বৰ্তমান সক্ৰিয় আৰু {{NUMBEROF|closed|Wikipedia}}টা সংস্কৰণ বন্ধ হৈ আছে।<ref>{{Cite web|title=Wikipedia statistics/meta.tab|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Data:Wikipedia_statistics/meta.tab|website=Wikimedia Commons|access-date=17 October 2026}}</ref> মেটা-ৱিকিৰ ভাষা সমিতিয়ে নতুন [[ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেশ্যন|ৱিকিমিডিয়া]] বিষয়-বস্তু প্ৰকল্প সৃষ্টি কৰাৰ নীতি পৰিচালনা কৰে। নতুন ভাষাৰ প্ৰকল্পৰ যোগ্যতা নিৰ্ধাৰণৰ ক্ষেত্ৰত ভাষাটোৰ বৈধ ISO 639 ক'ড থকা, আন ভাষাৰপৰা যথেষ্ট পৃথক হোৱা আৰু সেই ভাষাত সাৱলীলভাৱে কথা কোৱা পৰ্যাপ্তসংখ্যক ব্যৱহাৰকাৰী থকাৰ দৰে চৰ্ত বিবেচনা কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Language proposal policy|url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Language_proposal_policy|website=Meta-Wiki|language=en|access-date=17 October 2026}}</ref> == ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা == *সকলো ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ মুখ্য পৃষ্ঠাৰ পোনপটীয়া লিংক: {{div col|cols=2}} #[[:ab:|আবখাজীয়]] #[[:ace:|আচেহ্নী]] #[[:ady:|আদিগে]] #[[:af:|আফ্ৰিকান্স]] #[[:sq:|আলবেনীয়]] #[[:als:|আলেমান্নিক]] #[[:am:|আমহাৰিক]] #[[:ami:|আমীছ]] #[[:anp:|অংগিকা]] #[[:ar:|আৰবী]] #[[:an:|এৰাগনি]] #[[:rki:|আৰাকানী]] #[[:hy:|আৰ্মেনীয়]] #[[:roa-rup:|আৰোমানীয়]] #[[:as:|অসমীয়া]] #[[:ast:|আস্তুৰীয়]] #[[:tay:|আতায়াল]] #[[:atj:|আতিকামেক্‌ৱ]] #[[:av:|আভাৰ]] #[[:awa:|অৱধী]] #[[:ay:|আয়মাৰা]] #[[:az:|আজাৰবাইজানী]] #[[:bdr:|পশ্চিম উপকূলীয় বাজাউ]] #[[:ban:|বালিনীয়]] #[[:bm:|বামবাৰা]] #[[:bjn:|বানজাৰ]] #[[:map-bms:|বানিউমাছান]] #[[:ba:|বাশখিৰ]] #[[:eu:|বাস্ক]] #[[:bar:|বাভাৰীয়]] #[[:be:|বেলাৰুচীয়]] #[[:be-tarask:|বেলাৰুচীয় (তাৰাশ্কেভিৎসা)]] #[[:bn:|বাংলা]] #[[:bew:|বেটাৱী]] #[[:bh:|ভোজপুৰী]] #[[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] #[[:bi:|বিছলামা]] #[[:bol:|বোলে]] #[[:bs:|বসনীয়]] #[[:br:|ব্ৰেটন]] #[[:bug:|বুগিনীয়]] #[[:bg:|বুলগেৰীয়]] #[[:my:|বাৰ্মিজ]] #[[:bxr:|বুৰিয়াত]] #[[:zh-yue:|কেণ্টনিজ]] #[[:ca:|কাটালান]] #[[:ceb:|চেবুআন]] #[[:bcl:|মধ্য বাইকোল]] #[[:knc:|কেন্দ্ৰীয় কানূৰী]] #[[:ch:|চামোৰো]] #[[:cbk-zam:|চাবাকানো]] #[[:ce:|চেচেন]] #[[:chr:|চেৰোকী]] #[[:ny:|চিচেৱা]] #[[:chy:|চেনি]] #[[:zh:|চীনা]] #[[:cv:|চুভাষ]] #[[:zh-classical:|শাস্ত্ৰীয় চীনা]] #[[:arc:|আৰামীয়]] #[[:kw:|কৰ্ণিছ]] #[[:co:|কৰ্চিকান]] #[[:crh:|ক্ৰিমিয় তাতাৰ]] #[[:hr:|ক্ৰ'ৱেচীয়]] #[[:cs:|চেক]] #[[:dga:|দাগাৰে]] #[[:dag:|দাগবাণী]] #[[:da:|ডেনিছ]] #[[:din:|ডিনকা]] #[[:dty:|ডোটেলী]] #[[:dtp:|ডুচুন]] #[[:nds-nl:|ডাচ নিম্ন ছাক্সন]] #[[:nl:|ডাচ]] #[[:dz:|জোংখা]] #[[:cdo:|পূব মিন]] #[[:arz:|ইজিপ্তীয় আৰবী]] #[[:eml:|এমিলিয়ান-ৰোমাগ্নোল]] #[[:en:|ইংৰাজী]] #[[:myv:|এৰজিয়া]] #[[:eo:|এস্পেৰান্তো]] #[[:et:|এষ্ট’নিয়]] #[[:ee:|ইৱে]] #[[:ext:|এক্সট্ৰেমাদুৰান]] #[[:fat:|ফান্তে]] #[[:fo:|ফাৰোয়েজ]] #[[:hif:|ফিজি হিন্দী]] #[[:fj:|ফিজিয়ান]] #[[:fi:|ফিনিছ]] #[[:fon:|ফন]] #[[:frp:|আৰ্পিটান]] #[[:fr:|ফৰাছী]] #[[:fur:|ফ্ৰিউলিয়ান]] #[[:ff:|ফুলা]] #[[:gag:|গাগাউজ]] #[[:gl:|গেলিচিয়]] #[[:gan:|গান চীনা]] #[[:ka:|জৰ্জিয়ান]] #[[:de:|জাৰ্মান]] #[[:gpe:|ঘানাৰ পিডগিন ইংৰাজী]] #[[:glk:|গিলাকি]] #[[:gor:|গোৰোন্তালো]] #[[:got:|গথিক]] #[[:el:|গ্ৰীক]] #[[:gn:|গুৱাৰাণী]] #[[:gcr:|গুৱিয়ান ক্ৰিয়ল]] #[[:gu:|গুজৰাটী]] #[[:guw:|গুন]] #[[:gur:|গুৰেনে]] #[[:ht:|হাইতিয়ান ক্ৰিয়ল]] #[[:hak:|হাক্কা চীনা]] #[[:ha:|হাউছা]] #[[:haw:|হাৱাইয়ান]] #[[:he:|হিব্ৰু]] #[[:mrj:|পাহাৰীয়া মেৰী]] #[[:hi:|হিন্দী]] #[[:hu:|হাঙ্গেৰীয়]] #[[:iba:|ইবান]] #[[:is:|আইচলেণ্ডীয়]] #[[:io:|ইডো]] #[[:igl:|ইগালা]] #[[:ig:|ইগবো]] #[[:ilo:|ইলোকানো]] #[[:smn:|ইনহাৰী সামি]] #[[:id:|ইণ্ডোনেচীয়]] #[[:inh:|ইংগুশ]] #[[:ia:|ইণ্টাৰলিংগুৱা]] #[[:ie:|ইণ্টাৰলিংগুয়ে]] #[[:isv:|ইনটাৰস্লাভিক]] #[[:iu:|ইনুক্টিটুট]] #[[:ik:|ইনুপিয়াক]] #[[:ga:|আইৰিছ]] #[[:it:|ইটালীয়]] #[[:jam:|জামাইকান ক্ৰিয়ল]] #[[:ja:|জাপানী]] #[[:jv:|জাভানী]] #[[:kaj:|জ্জু]] #[[:lad:|লাডিনো]] #[[:kbd:|কাবাৰ্ডীয়]] #[[:kbp:|কাবিয়ে]] #[[:kab:|কাবাইল]] #[[:xal:|কালমিক ওৱেৰাট]] #[[:kn:|কন্নড়]] #[[:pam:|পাম্পাঙ্গা]] #[[:krc:|কাৰাচায়-বালকাৰ]] #[[:kaa:|কাৰাকালপাক]] #[[:kai:|কাৰেক্বাৰে]] #[[:ks:|কাশ্মিৰী]] #[[:csb:|কাশুবীয়]] #[[:kk:|কাজাখ]] #[[:km:|খমেৰ]] #[[:ki:|কিকুয়ু]] #[[:rw:|কিনিয়াৰোৱাণ্ডা]] #[[:rn:|কিৰুণ্ডী]] #[[:kge:|কোমেৰিং]] #[[:kv:|কোমি]] #[[:koi:|কোমি-পাৰ্মিয়াক]] #[[:kg:|কঙ্গো]] #[[:gom:|কোংকণী]] #[[:ko:|কোৰীয়]] #[[:avk:|কটাভা]] #[[:ku:|কুৰ্দিচ]] #[[:kus:|কুছাল]] #[[:ky:|কিৰ্গিজ]] #[[:lld:|লাডিন]] #[[:lbe:|লাক]] #[[:lo:|লাও]] #[[:ltg:|লাটগেলিয়ান]] #[[:la:|লেটিন]] #[[:lv:|লাটভিয়]] #[[:lez:|লেজগিয়ান]] #[[:lij:|লিগুৰিয়ান]] #[[:li:|লিমবাৰ্গিশ]] #[[:ln:|লিংগালা]] #[[:lfn:|লিংগুৱা ফ্ৰাংকা নোভা]] #[[:lt:|লিথুৱানীয়]] #[[:olo:|লিভি-কাৰেলিয়ান]] #[[:jbo:|লোজবান]] #[[:lmo:|লম্বাৰ্ড]] #[[:nds:|নিম্ন জাৰ্মান]] #[[:dsb:|নিম্ন চোৰ্বীয়]] #[[:lg:|লুগাণ্ডা]] #[[:lb:|লাক্সেমবাৰ্গীয়]] #[[:mk:|মেচিডনীয়]] #[[:mad:|মাদুৰীছ]] #[[:mag:|মগহী]] #[[:mai:|মৈথিলী]] #[[:mg:|মালাগাছী]] #[[:ms:|মালয়]] #[[:ml:|মালয়ালম]] #[[:dv:|দিবেহী]] #[[:mt:|মাল্টিজ]] #[[:btm:|মাণ্ডাইলিং বাটাক]] #[[:gv:|মেংক্স]] #[[:mi:|মাওৰি]] #[[:mr:|মাৰাঠী]] #[[:mzn:|মাজান্দাৰানি]] #[[:mhr:|পূব মেৰী]] #[[:mni:|মেইতেই (মণিপুৰী)]] #[[:min:|মিনাংকাবাউ]] #[[:xmf:|মিংগ্ৰেলিয়ান]] #[[:mwl:|মিৰাণ্ডিজ]] #[[:mdf:|মোকশা]] #[[:mnw:|মন]] #[[:mn:|মঙ্গোলীয়]] #[https://mos.wikipedia.org/wiki/Soraogo মোৰে] #[[:zgh:|মৰক্কো আমাজিঘ]] #[[:ary:|মৰক্কো আৰবী]] #[[:nqo:|এনকো]] #[[:nah:|নাহুয়াটল]] #[[:nv:|নাভাহো]] #[[:ppl:|নাৱাট]] #[[:nap:|নেপোলিটান]] #[[:ne:|নেপালী]] #[[:new:|নেৱাৰী]] #[[:nia:|নিয়াছ]] #[[:pcm:|নাইজেৰিয়ান পিডগিন]] #[[:nrm:|নৰ্মান]] #[[:frr:|উত্তৰ ফ্ৰিজিয়]] #[[:se:|উত্তৰাঞ্চলীয় সামি]] #[[:nso:|উত্তৰ ছোথো]] #[[:no:|নৰৱেজীয় (ব’কমল)]] #[[:nn:|নৰৱেজীয় (নিনৰ্স্ক)]] #[[:nov:|নোভিয়াল]] #[[:nup:|নুপে]] #[[:ann:|অবলো]] #[[:oc:|অকচিটান]] #[[:or:|ওড়িয়া]] #[[:cu:|পুৰণি গীৰ্জা শ্লাভোনিক]] #[[:ang:|পুৰণি ইংৰাজী]] #[[:om:|অৰোমো]] #[[:os:|অচেটীয়]] #[[:blk:|পা-অ']] #[[:pwn:|পাইৱান]] #[[:pfl:|পেলাটিনীয় জাৰ্মান]] #[[:pi:|পালি]] #[[:pag:|পাংগাছিনান]] #[[:rsk:|পান্নোনিয়ান ৰুসিন]] #[[:pap:|পাপিয়ামেণ্টো]] #[[:ps:|পস্ত']] #[[:pdc:|পেনছিলভেনিয়াৰ জাৰ্মান]] #[[:fa:|ফাৰ্চী]] #[[:pcd:|পিকাৰ্ড]] #[[:pms:|পিডমণ্টীয়]] #[[:pl:|প'লিছ]] #[[:pnt:|পণ্টিক গ্ৰীক]] #[[:pt:|পৰ্তুগীজ]] #[[:pa:|পঞ্জাবী]] #[[:qu:|কেঁচুৱা]] #[[:ksh:|ৰিপুৱাৰিয়ান]] #[[:rmy:|ৰোমানি]] #[[:ro:|ৰোমানীয়]] #[[:rm:|ৰোমান্স]] #[[:ru:|ৰুছ]] #[[:rue:|ৰুসিন]] #[[:szy:|ছাকিজায়া]] #[[:sm:|ছামোৱান]] #[[:bat-smg:|ছামোগিচিয়ান]] #[[:sg:|ছাংগো]] #[[:sa:|সংস্কৃত]] #[[:sat:|চাঁওতালি]] #[[:skr:|চাৰাইকী]] #[[:sc:|ছাৰ্ডিনীয়]] #[[:stq:|সাটাৰলেণ্ড ফ্ৰিজিয়ান]] #[[:sco:|স্কটীয়]] #[[:gd:|স্কটছ গেইলিক]] #[[:trv:|চেডিক]] #[[:sr:|চাৰ্বীয়]] #[[:sh:|চাৰ্ব’-ক্ৰ’ৱেচীয়]] #[[:shn:|শ্বান]] #[[:shi:|শিলহা]] #[[:sn:|শ্বোনা]] #[[:scn:|চিচিলিয়]] #[[:szl:|চাইলেচীয়]] #[[:simple:|সৰল ইংৰাজী]] #[[:sd:|সিন্ধী]] #[[:si:|সিংহলী]] #[[:sk:|স্লোভাক]] #[[:sl:|শ্ল’ভেনিয়]] #[[:so:|ছোমালি]] #[[:ckb:|মধ্য কুৰ্দি]] #[[:st:|দক্ষিণ ছোথো]] #[[:azb:|দক্ষিণ আজাৰবাইজানী]] #[[:alt:|দক্ষিণ আলতাই]] #[[:zh-min-nan:|মিন নান]] #[[:nr:|দক্ষিণ ণ্ডেবেলে]] #[[:es:|স্পেনিছ]] #[[:srn:|ছ্ৰানান টংগো]] #[[:su:|ছুণ্ডানী]] #[[:sw:|স্বাহিলি]] #[[:ss:|ছোৱাতি]] #[[:sv:|চুইডীয়]] #[[:syl:|ছিলঠী]] #[[:tl:|তাগালগ]] #[[:ty:|তাহিতিয়ান]] #[[:tdd:|টাই নুৱা]] #[[:tg:|তাজিক]] #[[:tly:|তালিছ]] #[[:ta:|তামিল]] #[[:roa-tara:|তাৰান্তিনো]] #[[:tt:|তাতাৰ]] #[[:te:|তেলুগু]] #[[:tet:|টেঁটুম]] #[[:th:|থাই]] #[[:bo:|তিব্বতী]] #[[:tig:|টিগ্ৰে]] #[[:ti:|টিগ্ৰিনিয়া]] #[[:bbc:|টোবা বাটাক]] #[[:tpi:|টক পিচিন]] #[[:tok:|টোকি পোনা]] #[[:to:|টংগান]] #[[:ts:|ছংগা]] #[[:tn:|ছোৱানা]] #[[:tcy:|তুলু]] #[[:tum:|তুম্বুকা]] #[[:tr:|तुৰ্কী]] #[[:tk:|তুৰ্কমেন]] #[[:tyv:|তুভান]] #[[:tw:|ত্ৱি]] #[[:kcg:|ত্যাপ]] #[[:udm:|উদমুৰ্ত]] #[[:uk:|ইউক্ৰেনীয়]] #[[:hsb:|উচ্চ চোৰ্বীয়]] #[[:ur:|উৰ্দু]] #[[:ug:|উইঘুৰ]] #[[:uz:|উজবেক]] #[[:ve:|ভেণ্ডা]] #[[:vec:|ভেনিছীয়]] #[[:vep:|ভেপছ]] #[[:vi:|ভিয়েটনামী]] #[[:vo:|ভোলাপুক]] #[[:fiu-vro:|ভোৰো]] #[[:wa:|ৱালুন]] #[[:war:|ৱাৰায়]] #[[:guc:|ৱায়ু]] #[[:cy:|ৱেলছ]] #[[:vls:|পশ্চিম ফ্লেমিছ]] #[[:fy:|পশ্চিম ফ্ৰিজিয়]] #[[:hyw:|পশ্চিম আৰ্মেনীয়]] #[[:pnb:|পশ্চিম পঞ্জাবী]] #[[:wo:|ৱ'লফ]] #[[:wuu:|উ চীনা]] #[[:xh:|খোছা]] #[[:sah:|ছাখা]] #[[:yi:|যিদ্দি]] #[[:yo:|য়ৰুবা]] #[[:diq:|জাজাকি]] #[[:zea:|জিলেণ্ডিক]] #[[:za:|ঝুৱাং]] #[[:zu:|জুলু]] {{div col end}} == ভাৰতীয়মূলৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়া == *ভাৰতীয়মূলৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ মুখ্য পৃষ্ঠাৰ পোনপটীয়া লিংক: {{div col|cols=3}} #[[:as:|অসমীয়া]] #[[:bn:|বাংলা]] #[[:bpy:|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]] #[[:or:|ওড়িয়া]] #[[:sa:|সংস্কৃত]] #[[:hi:|হিন্দী]] #[[:mai:|মৈথিলী]] #[[:bh:|ভোজপুৰী]] #[[:ne:|নেপালী]] #[[:anp:|অংগিকা]] #[[:awa:|অৱধী]] #[[:dty:|ডটেলী]] #[[:mr:|মাৰাঠী]] #[[:pi:|পালি]] #[[:gu:|গুজৰাটী]] #[[:pa:|পঞ্জাবী]] #[[:pnb:|পশ্চিম পঞ্জাবী]] #[[:ur:|উৰ্দু]] #[[:ks:|কাশ্মিৰী]] #[[:sd:|সিন্ধী]] #[[:ta:|তামিল]] #[[:te:|তেলুগু]] #[[:kn:|কন্নড়]] #[[:ml:|মালয়ালম]] #[[:tcy:|তুলু]] #[[:mni:|মণিপুৰী]] #[[:sat:|চাওঁতালি]] #[[:gom:|কোংকণী]] #[[:new:|নেৱাৰী]] #[[:hif:|ফিজি হিন্দী]] #[[:syl:|ছিলেটী]] #[[:mag:|মগহী]] {{div col end}} ===ভাৰত, নেপাল, বাংলাদেশৰ বিভিন্ন ভাষাৰ ''ৱিকিমিডিয়া''সমূহৰ তালিকা=== • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rkt/মূল_পাতা কামতাপুৰী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rjs/Main_Page ৰাজবংশী (নেপাল)]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/brx/Gahai_bilai বড়ো]''<br/> • ''[https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/mrg/Néríng_Tamténg মিচিং] • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/lus/Phêkpui মিজো]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/ctg/মুল_ফাতা চাঁটগাঁইয়া]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/rwr/मुख_पृष्ठ মাৰোৱাৰী]''<br/> • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/raj/Main_Page ৰাজস্থানী]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kip/जीम_पाल শেষী পাঙ]'' • ''[https://incubator.m.wikimedia.org/wiki/Wp/kfr/Main_Page কচ্ছী]'' ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়াসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱেবছাইট]] [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] h4v5o6ic06acykaevda7pv384ikbu5f 0 100617 645588 630865 2026-10-16T15:09:47Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:এছীয় লিপি]] using [[WP:HC|HotCat]] 645588 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}} {{Infobox writing system | name = Devanāgari | altname = {{lang|inc-Deva|देवनागरी}} | sample = Devanagari letters.svg | caption = Devanāgarī script (vowels top three rows, consonants below) | type = [[Abugida]] | languages = [[Apabhramsha]], [[Angika language|Angika]], [[Awadhi language|Awadhi]], [[Bajjika language|Bajjika]], [[Bhili language|Bhili]], [[Bhojpuri language|Bhojpuri]], [[Boro language (India)|Boro]], [[Braj Bhasha|Braj]], [[Chhattisgarhi language|Chhattisgarhi]], [[Dogri language|Dogri]], [[Garhwali language|Garhwali]], [[Haryanvi language|Haryanvi]], [[Hindi language|Hindi]], [[Kashmiri language|Kashmiri]], [[Khandeshi language|Khandeshi]], [[Konkani language|Konkani]], [[Kumaoni language|Kumaoni]], [[Magahi language|Magahi]], [[Maithili language|Maithili]], [[Marathi language|Marathi]], [[Marwari language|Marwari]], [[Mundari language|Mundari]], [[Nagpuri language|Nagpuri]], [[Newar language|Newari]], [[Nepali language|Nepali]], [[Pāli]], [[Pahari languages|Pahari]], [[Prakrit]], [[Rajasthani languages|Rajasthani]], [[Sanskrit]], [[Santali language|Santali]], [[Saraiki language|Saraiki]], [[Sherpa language|Sherpa]], [[Sindhi language|Sindhi]], [[Surjapuri language|Surjapuri]], and many more. | time = 10th century&nbsp;CE to present<ref name="taylor2003">{{Cite book |last=Taylor |first=Isaac |url=https://archive.org/stream/alphabet00unkngoog#page/n348/mode/2up/ |title=History of the Alphabet: Aryan Alphabets, Part 2 |publisher=Kegan Paul, Trench & Co |date=1883 |isbn=978-0-7661-5847-4 |pages=324, 333 |quote={{omission}}&nbsp;In the Kutila this develops into a short horizontal bar, which, in the Devanagari, becomes a continuous horizontal line {{omission}} three cardinal inscriptions of this epoch, namely, the Kutila or Bareli inscription of 992, the [[Chalukya]] or Kistna inscription of 945, and a Kawi inscription of 919 {{omission}} the Kutila inscription is of great importance in Indian epigraphy, not only from its precise date, but from its offering a definite early form of the standard Indian alphabet, the Devanagari {{omission}}}}</ref><ref>{{Cite book |last=Salomon |first=Richard |title=Indian epigraphy: a guide to the study of inscriptions in Sanskrit, Prakrit, and the other Indo-Aryan languages |url=https://archive.org/details/indianepigraphyg0000salo |date=1998 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-509984-3 |series=South Asia research |location=Oxford |pages=[https://archive.org/details/indianepigraphyg0000salo/page/39 39]–41}}</ref> | region = {{ubl|[[India]] |[[Nepal]]<br /> |[[Fiji]] }} | fam1 = [[Egyptian hieroglyphs]]<ref>Himelfarb, Elizabeth J. "First Alphabet Found in Egypt", Archaeology 53, Issue 1 (January/February 2000): 21.</ref> | fam2 = [[Proto-Sinaitic script|Proto-Sinaitic]]{{efn|name=sem|A Semitic origin for the Brāhmī script is not universally accepted.}} | fam3 = [[Phoenician alphabet|Phoenician]]{{efn|name=sem}} | fam4 = [[Aramaic alphabet|Aramaic]]{{sfn|Salomon|1996|p=378}}<ref name="Salomon 1995">{{Citation |last=Salomon |first=Richard |title=On The Origin Of The Early Indian Scripts: A Review Article. ''Journal of the American Oriental Society'' 115.2 (1995), 271–279 |url=https://indology.info/papers/salomon/ |access-date=27 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190522210705/https://www.indology.info/papers/salomon/ |url-status=dead |archive-date=22 May 2019}}</ref>{{efn|name=sem}} | fam5 = [[Brāhmī script|Brāhmī]] | fam6 = [[Gupta script|Gupta]] | fam7 = [[Siddhaṃ script|Siddhaṃ]]<ref name="daniels">{{Cite book |last=Daniels |first=P.T. |title=Language in South Asia |url=https://archive.org/details/languageinsoutha0000unse |date=January 2008 |publisher=Cambridge University Press |isbn=9780521786539 |editor-last=B. Kachru |location=Cambridge |pages=[https://archive.org/details/languageinsoutha0000unse/page/285 285]–308 |chapter=Writing systems of major and minor languages |doi=10.1017/CBO9780511619069.017 |editor-last2=Y. Kachru |editor-last3=S. Sridhar}}</ref><ref name="masica">{{Cite book |last=Masica |first=Colin |title=The Indo-Aryan languages |date=1993 |page=143}}</ref> | fam8 = [[Nāgarī script|Nāgarī]] | sisters = [[Nandināgarī]]<br />[[Kaithi script|Kaithi]]<br />[[Gujarati script|Gujarātī]]<br />[[Moḍī script|Moḍī]] | children = | unicode = [https://www.unicode.org/charts/PDF/U0900.pdf U+0900–U+097F] Devanagari,<br />[https://www.unicode.org/charts/PDF/UA8E0.pdf U+A8E0–U+A8FF] Devanagari&nbsp;Extended,<br />[https://www.unicode.org/charts/PDF/U11B00.pdf U+11B00–11B5F] Devanagari&nbsp;Extended-A,<br />[https://www.unicode.org/charts/PDF/U1CD0.pdf U+1CD0–U+1CFF] Vedic&nbsp;Extensions | iso15924 = Deva | footnotes = {{notelist}} }} [[चित्र:Rigveda_MS2097.jpg|right|thumb|300x300px|'''দেৱনাগৰীত''' ৰচিত [[ঋকবেদ|ঋগবেদৰ]] পাণ্ডুলিপি]] '''দেৱনাগৰী''' [[ভাৰতীয় উপমহাদেশ|ভাৰতীয় উপমহাদেশত]] ব্যৱহৃত প্ৰাচীন ব্ৰাহ্মী লিপিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি বাওঁফালৰ পৰা সোঁফাললৈ [[ধ্বনিগত বৰ্ণমালা লিপি|লিখা]] হয় ৷ প্ৰাচীন ভাৰতত খ্ৰীষ্টীয় ১ম শতিকাৰ পৰা চতুৰ্থ শতিকালৈকে ইয়াৰ বিকাশ ঘটিছিল আৰু খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকালৈকে ইয়াৰ নিয়মীয়া ব্যৱহাৰ হৈছিল। ১৪টা স্বৰবৰ্ণ আৰু ৩৩টা ব্যঞ্জনবৰ্ণকে ধৰি ৪৭টা প্ৰাথমিক বৰ্ণ থকা দেৱনাগৰী লিপি ১২০টাতকৈও অধিক ভাষাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ই বিশ্বৰ ভিতৰতে চতুৰ্থ সৰ্বাধিক [[লিখন পদ্ধতিসমূহৰ তালিকা|গ্ৰহণ কৰা লিখন ব্যৱস্থা]]।<ref>{{Cite web|url=https://scriptsource.org/cms/scripts/page.php?item_id=script_detail_use&key=Deva|title=ScriptSource - Devanagari (Nagari)|work=scriptsource.org|accessdate=2022-05-21}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী: লিপি]] [[শ্ৰেণী:এছীয় লিপি]] 30nsbaoqw1ttm88mz9os3kprye4oudr 0 100619 645589 603194 2026-10-16T15:10:18Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:এছীয় লিপি]] using [[WP:HC|HotCat]] 645589 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}} {{Infobox writing system |name = Prachalit Nepal |native_name = {{Script|Newa|𑐥𑑂𑐬𑐔𑐮𑐶𑐟 𑐣𑐾𑐥𑐵𑐮}}<ref name=Pandey2011>{{cite web|url=http://std.dkuug.dk/JTC1/SC2/WG2/docs/n4038.pdf|title=N4038: Preliminary Proposal to Encode the Prachalit Nepal Script in ISO/IEC 10646|first=Anshuman|last=Pandey|date=2011-05-03|access-date=2016-06-24|archivedate=2016-03-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160324065913/http://std.dkuug.dk/jtc1/sc2/wg2/docs/n4038.pdf|deadurl=yes}}</ref> |sample = Newar Varnamala.png |caption = |type = [[Abugida]] |languages = [[Nepal Bhasa]], [[Sanskrit]], [[Pali]] |fam1=[[Proto-Sinaitic script]] |fam2=[[Phoenician alphabet]] |fam3=[[Aramaic script]] (?) |fam4=[[Brāhmī script|Brāhmī]] |fam5=[[Gupta script|Gupta]] |fam6=[[Siddhaṃ script|Siddham]]<ref name="masica">{{cite book |last1=Masica |first1=Colin |title=The Indo-Aryan languages |date=1993 |page=143}}</ref> |fam7=[[Nepalese scripts|Nepalese]] |sisters=[[Ranjana script|Ranjana]]<br />[[Bhujimol script|Bhujimol]] |iso15924 = Newa |unicode =[https://www.unicode.org/charts/PDF/U11400.pdf U+11400&ndash;U+1147F] |note = none }} [[File:Ghorashar_letterhead_1958.jpg|thumb|200x200px|১৯৫৮ চনৰ লাছাৰ নেপালী ব্যৱসায়িক ঘৰৰ লেটাৰহেডত ব্যৱহৃত নেপাল লিপি।]] [[File:Letter_in_nepal_script.jpg|thumb|252x252px|১৯২৪ চনৰ ৭ মে' তাৰিখে লাছাৰ পৰা কাঠমাণ্ডুলৈ প্ৰেৰণ কৰা নেপাল ভাষা আৰু নেপাল লিপিৰ চিঠি।]] '''প্ৰচলিত''' হ'ল ব্ৰাহ্মী লিপিৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা [[ধ্বনিগত বৰ্ণমালা লিপি|ব্ৰাহ্মিক]] লিপি পৰিয়ালৰ এটা অংশ তথা নেপালী লিপিৰ পৰা বিকশিত হোৱা এক প্ৰকাৰৰ '''আবুগিদা''' লিপি ৷ [[নেৱাৰী ভাষা|নেৱাৰী]] বা নেপাল ভাষা, [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] আৰু [[পালি ভাষা|পালি]] ভাষা লিখাৰ ক্ষেত্ৰত এই লিপি ব্যবহাৰ কৰা হয় ৷ [[ছিক্কিম|ছিকিম]] চৰকাৰৰ বুলেটিন ''ছিকিম হেৰাল্ড'' (নেৱাৰী সংস্কৰণ)কে ধৰি বিভিন্ন প্ৰকাশন এতিয়াও এই লিপিতে প্ৰকাশ পায়। ==স্বৰবৰ্ণ== [[File:Prachalit vowels.png|500px|none]] ==ব্যঞ্জনবৰ্ণ== [[File:Prachalit consonants.png|500px|none]] ==চিহ্ন== [[File:Prachalit signs.png|500px|none]] ==সংখ্যা== [[File:Prachalit digits.png|500px|none]] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী: লিপি]] [[শ্ৰেণী:এছীয় লিপি]] fr5i3ieoqw2bh2gnwxl42aqhyie9556 0 100620 645603 396685 2026-10-16T15:13:21Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:এছীয় লিপি]] using [[WP:HC|HotCat]] 645603 wikitext text/x-wiki {{Infobox writing system|name=Saurashtra|altname=<span lang="saz">{{Script|Saur|ꢱꣃꢬꢵꢰ꣄ꢜ꣄ꢬ}}</span>|type=[[Abugida]]|time=19th century - Present day|fam1=[[Proto-Sinaitic alphabet]]^[a]|fam2=[[Phoenician alphabet]]^[a]|fam3=[[Aramaic alphabet]]^[a]|fam4=[[Brāhmī script|Brāhmī]]|fam5=[[Tamil-Brahmi]]|fam6=[[Pallava script|Pallava]]|fam7=[[Grantha script|Grantha]]|sisters=[[Malayalam script]]<br/>[[Tigalari script]]<br/>[[Dhives akuru]]|footnotes=[a] The Semitic origin of the Brahmic scripts is not universally agreed upon.|languages=[[Saurashtra language|Saurashtra]]|unicode=[https://www.unicode.org/charts/PDF/UA880.pdf U+A880&ndash;U+A8DF]|iso15924=Saur|sample=Saurashtra Script.svg|imagesize=250px}}'''সৌৰাষ্ট্ৰ লিপি''' হৈছে [[তামিলনাডু|তামিলনাডুৰ]] সৌৰাষ্ট্ৰীয়সকলে সৌৰাষ্ট্ৰ ভাষা লিখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা একপ্ৰকাৰৰ [[ধ্বনিগত বৰ্ণমালা লিপি|আবুগিদা]] লিপি ৷ এই লিপি ব্ৰাহ্মীয় মূলৰ যদিও ইয়াৰ সঠিক ব্যুৎপত্তিৰ বিষয়ে জনা নাযায়, যিটো পিছলৈ টিএমআৰম ৰায়ে সংস্কাৰ আৰু প্ৰামাণিককৰণ কৰে। ইয়াৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস পাইছে, আৰু এতিয়া তামিল আৰু লেটিন লিপি অধিক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। <ref>{{Cite web|title=Atlas of Endangered Alphabets: Indigenous and minority writing systems, and the people who are trying to save them.|url=https://www.endangeredalphabets.net/alphabets/sourashtra/|accessdate=2020-07-01|language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.endangeredalphabets.net/alphabets/sourashtra/ "Atlas of Endangered Alphabets: Indigenous and minority writing systems, and the people who are trying to save them"]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-07-01</span></span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web|title=ScriptSource - Saurashtra|url=https://www.scriptsource.org/cms/scripts/page.php?item_id=script_detail&key=Saur|accessdate=2020-07-01|work=www.scriptsource.org}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.scriptsource.org/cms/scripts/page.php?item_id=script_detail&key=Saur "ScriptSource - Saurashtra"]. ''www.scriptsource.org''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-07-01</span></span>.</cite></ref> ==বৰ্ণমালা== === স্বৰবৰ্ণ === [[File:Vowels in Saurashtra language.jpg|center]] === ব্যঞ্জনবৰ্ণ === [[File:Saurashtra Consonants.jpg|center]] === সংযুক্ত বৰ্ণ=== [[File:Compound Form of letters in Saurashtra language.jpg|center]] === সংখ্যা === [[File:Numerals in Saurashtra Language.jpg|center]] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী: লিপি]] [[শ্ৰেণী:এছীয় লিপি]] so4m1b2rfb0ahnth5okpsqzfmdk55xx 0 100621 645571 602020 2026-10-16T15:03:30Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:এছীয় লিপি]] using [[WP:HC|HotCat]] 645571 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}} {{Infobox Writing system | name = Kaithī | altname = Kayathi, Kayasthi, {{Script|Kthi|𑂍𑂶𑂟𑂲}} | native_name = | type = [[Abugida]] | caption = Kaithī script (vowels top three rows, consonants below) | languages = [[Awadhi language|Awadhi]], [[Bhojpuri language|Bhojpuri]], [[Hindustani language|Hindustani]], [[Magahi language|Magahi]], [[Nagpuri language|Nagpuri]], [[Maithili language|Maithili]] | fam1 = [[Proto-Sinaitic alphabet]]^[a] | fam2 = [[Phoenician alphabet]]^[a] | fam3 = [[Aramaic alphabet]]^[a] | footnotes = [a] The Semitic origin of the Brahmic scripts is debated. | fam4 = [[Brahmi script|Brahmi]] | fam5 = [[Gupta script|Gupta]] | fam6 = [[Siddhaṃ script|Siddhaṃ]] | fam7 = [[Nāgarī script|Nāgarī]] | sisters = {{plainlist| *[[Devanagari]] *[[Nandinagari]] *[[Gujarati script|Gujarati]] *[[Modi script|Modi]]}} | children = [[Sylheti Nagari]] | time = c. 16th&ndash; mid 20th century | sample = Kaithi Varnamala.png | imagesize = 300px | unicode = [https://www.unicode.org/charts/PDF/U11080.pdf U+11080&ndash; U+110CF] | iso15924 = Kthi }} {{Contains special characters | special = uncommon [[Unicode]] characters | fix = Help:Multilingual support#Kaithi | image = Replacement character.svg | link = Specials (Unicode block)#Replacement character | alt = <?> | compact = yes }} '''কৈথী''' ({{Script|Kthi|𑂍𑂶𑂟𑂲}}) লিপিক '''কয়থী''' (𑂍𑂨𑂟𑂲) বা '''কায়স্থী''' (𑂍𑂰𑂨𑂮𑂹𑂟𑂲) বুলিও কোৱা হয়, উত্তৰ আৰু পূব ভাৰতৰ কিছু অংশত প্ৰধানকৈ বৰ্তমানৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]], [[ঝাড়খণ্ড|ঝাৰখণ্ড]] আৰু [[বিহাৰ]] ৰাজ্যত ব্যাপকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় এই ঐতিহাসিক ব্ৰাহ্মিক লিপি। বিশেষকৈ আইনী, প্ৰশাসনিক আৰু ব্যক্তিগত অভিলেখ লিখাৰ বাবে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। <ref>King, Christopher R. 1995. ''One Language, Two Scripts: The Hindi Movement in Nineteenth Century North India.''New York: Oxford University Press.</ref> আৱাধি, [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], হিন্দুস্তানী, [[মগহী ভাষা|মগাহি]], [[নাগপুৰী ভাষা|নাগপুৰী]] আদি বিভিন্ন [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল|ভাৰত-আৰ্য্য ভাষাৰ]] বাবে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। [[File:Kaithi2.png|right|thumb|১৮৯৮ চনত বাবু ৰামা স্মৰণ লালে কৈথী লিপিত লিখা ভোজপুৰী কাহিনী]] [[File:Kaithi Numbers.png|thumb|কৈথী সংখ্যা (০-ৰ পৰা ৯-লৈ)]] == শব্দৰ উদ্ভৱ == ''কৈথী'' শব্দটি ''কায়স্থ'' (Kayastha) শব্দৰ পৰা আহৰণ কৰা হৈছে, যি ভাৰতৰ এটা সামাজিক গোট। এই গোটৰ সদস্যসকলে ঐতিহাসিকভাৱে লেখক, নথিপত্ৰ সংৰক্ষক, আৰু চৰকাৰী কৰ্মচাৰী হিচাপে কাৰ্য কৰিছিল। তেওঁলোকৰ দ্বাৰা ব্যৱহৃত লিপিটোক কৈথী বুলি জনা গৈছিল।<ref name="Tripathi2008">{{cite book|last=Tripathi|first=Salil|title=The Colonist and the Company: Criticism and Dissent in the British Raj|year=2008|publisher=Penguin|isbn=9780143063030|page=212}}</ref> == ইতিহাস == [[চিত্ৰ:Kaithi printed.jpg|thumb|right|উনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগত ছপা কৈথী লিপিৰ ৰূপ]] [[চিত্ৰ:Sher shah's rupee.jpg|thumb|right|শ্বেৰ শ্বাহ চূৰীৰ মুদ্ৰাত কৈথী লিপি (বাওঁফালে তলৰ শাৰীত)]] কৈথী লিপিত লিখিত নথিপত্ৰসমূহৰ অস্তিত্ব ১৬শ শতিকালৰ পৰা পোৱা যায়। মুঘল সাম্ৰাজ্যৰ সময়চোৱাত এই লিপিখনৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ হৈছিল। ১৮৮০ চনত ব্ৰিটিছ ৰাজৰ অধীনত বিহাৰৰ ন্যায়ালয়সমূহত কৈথী লিপিক চৰকাৰীভাৱে স্বীকৃতি দিয়া হৈছিল। বংগালৰ পশ্চিমফালে উত্তৰ ভাৰতত কৈথী লিপি আটাইতকৈ বেছিভাগ ব্যৱহৃত লিপি আছিল। ১৮৫৪ চনত কাইথি লিপিত ৭৭,৩৬৮টা বিদ্যালয় পাঠ্যপুথি প্ৰকাশ পাইছিল, যেতিয়া দেবনাগৰীত ২৫,১৫১টা আৰু মহাজনী লিপিত ২৪,৩০২টা পাঠ্যপুথি আছিল।<ref>Rai, Alok. ''Hindi Nationalism'', p. 13</ref> ''হিন্দী বেল্ট'' বুলি জনা যোৱা অঞ্চলত প্ৰচলিত তিনিটা মুখ্য লিপিৰ ভিতৰত কৈথীক এক নিৰপেক্ষ লিপি হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল, কাৰণ ই হিন্দু আৰু মুছলমান উভয়ে দৈনন্দিন যোগাযোগ, আৰ্থিক আৰু প্ৰশাসনিক কাম-কাজৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আনহাতে, দেবনাগৰী লিপি সাধাৰণতে হিন্দুৱে আৰু ফাৰ্ছী লিপি মুছলমানে ধৰ্মীয় সাহিত্য আৰু শিক্ষা উদ্দেশ্যে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই কাৰণত সমাজৰ ৰক্ষণশীল আৰু ধৰ্মীয়ভাৱে প্ৰৱণ গোটসমূহে [[হিন্দী]] উপভাষাসমূহক [[দেৱনাগৰী]] বা ফাৰ্ছীভিত্তিক লিপিত লিখিবলৈ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছিল। সেইসকল গোটৰ প্ৰভাৱ আৰু দেবনাগৰী লিপিৰ সহজ টাইপ প্ৰাপ্তিসাধ্যতাৰ বাবে—যিয়ে কাইথিৰ অতি পৰিবৰ্তনশীল ৰূপৰ বিপৰীত—বিশেষকৈ বৰ্তমানৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ অন্তৰ্গত উত্তৰ-পশ্চিম প্ৰদেশসমূহত দেৱনাগৰী লিপিক প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল।<ref>''General Report on Public Instruction in the Bengal Presidency'', p. 103.</ref> ১৯শ শতিকাৰ শেষ ভাগত উদ অঞ্চলত John Nesfield, বিহাৰত George Campbell of Inverneill, আৰু বংগত এটা সমিতিয়ে শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত কৈথী লিপিৰ ব্যৱহাৰৰ পক্ষপাতীত্ব কৰিছিল।<ref>{{cite book |last1=Rai |first1=Alok |title=Hindi Nationalism |date=2007 |publisher=Sangam Books |location=London |isbn=978-81-250-1979-4 |page=51 |edition=Reprint}}</ref> বহু আইনগত নথিপত্ৰ কৈথী লিপিত লিখা হৈছিল, আৰু ১৯৫০ৰ পৰা ১৯৫৪ চনলৈ বিহাৰ জিলা আদালতসমূহত ই চৰকাৰী আইন লিপি হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল। যদিও, কৈথী লিপিৰ বিপক্ষে কিছু ব্ৰাহ্মণ অভিজাত গোটৰ আপত্তি আছিল{{who said|date=July 2023}} আৰু তাৰ ফলত এই লিপিখন ধীৰে ধীৰে ব্যৱহাৰবাহী হ'ব পৰা নাছিল। বৰ্তমান বিহাৰৰ আদালতসমূহে কৈথী লিপিত লিখা পুৰণি নথিপত্ৰ পঢ়াত অসুবিধা ভোগ কৰে।<ref>{{cite news |title=ক'ত পৃষ্ঠাসমূহত গোপন হৈ নপৰে কাইথি |url=https://www.inextlive.com/jharkhand/ranchi/kaithi-albhabet-is-in-danger-201203140011 |access-date=2 September 2020 |work=inextlive |date=19 March 2012 |language=hi |archive-date=7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407173403/https://www.inextlive.com/jharkhand/ranchi/kaithi-albhabet-is-in-danger-201203140011 |url-status=live}}</ref> == শ্ৰেণীসমূহ == কাইথি লিপিৰ তিনিটা মুখ্য স্থানীয় ৰূপ আছিল, যিবোৰ সংশ্লিষ্ট অঞ্চলৰ ভাষাসমূহত ব্যৱহৃত হৈছিল: * '''তীৰহুতি (Tirhuti)''' – মৈথিলি ভাষাৰ বাবে ব্যৱহৃত। * '''মগহী (Magahi)''' – মগহী ভাষাৰ বাবে ব্যৱহৃত। * '''ভোজপুৰী (Bhojpuri)''' – ভোজপুৰী ভাষাৰ বাবে ব্যৱহৃত।<ref name="Masica1993">{{cite book|last=Masica|first=Colin P.|title=The Indo-Aryan Languages|year=1993|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521299442|pages=141–143}}</ref> এই শ্ৰেণীবিভাজনসমূহ অঞ্চলভেদে কাইথি লিপিৰ ব্যৱহাৰ আৰু বিকাশক প্ৰতিফলিত কৰে। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী: লিপি]] [[শ্ৰেণী:এছীয় লিপি]] ht1vrh5vqilcfmpcycw73s1jmgituq2 645701 645571 2026-10-17T02:48:20Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645701 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}} {{Infobox Writing system | name = কৈথী | altname = কায়থী, কায়স্থী, {{Script|Kthi|𑂍𑂶𑂟𑂲}} | native_name = | type = [[আবুগিদা]] | caption = কৈথী লিপি (ওপৰৰ তিনিটা শাৰীত স্বৰবৰ্ণ আৰু তলত ব্যঞ্জনবৰ্ণসমূহ দেখুওৱা হৈছে) | languages = [[অৱধী ভাষা|অৱধী]], [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[হিন্দুস্তানী ভাষা|হিন্দুস্তানী]], [[মগহী ভাষা|মগহী]], [[নাগপুৰী ভাষা|নাগপুৰী]], [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]] | fam1 = প্ৰ’ট’-চিনাইটিক বৰ্ণমালা^[a] | fam2 = ফিনিচীয় বৰ্ণমালা^[a] | fam3 = আৰামীয় বৰ্ণমালা^[a] | footnotes = [a] ব্ৰাহ্মী লিপিসমূহৰ ছেমিটিক মূলক লৈ ইতিহাসবিদসকলৰ মাজত মতভেদ আছে। | fam4 = [[ব্ৰাহ্মী লিপি|ব্ৰাহ্মী]] | fam5 = [[গুপ্ত লিপি|গুপ্ত]] | fam6 = [[সিদ্ধং লিপি|সিদ্ধং]] | fam7 = [[নাগৰী লিপি|নাগৰী]] | sisters = {{plainlist| *[[দেৱনাগৰী]] *[[নন্দীনগৰী]] *[[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]] *[[মোডী লিপি|মোডী]]}} | children = [[ছিলেটী নাগৰী]] | time = প্ৰায় ১৬ শতিকাৰ পৰা ২০ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে | sample = Kaithi Varnamala.png | imagesize = 300px | unicode = [https://www.unicode.org/charts/PDF/U11080.pdf U+11080&ndash; U+110CF] | iso15924 = Kthi }} {{Contains special characters | special = অস্বাভাৱিক [[ইউনিক’ড]] আখৰসমূহ | fix = সহায়:বহুভাষিক সমৰ্থন#কৈথী | image = Replacement character.svg | link = Specials (Unicode block)#Replacement character | alt = <?> | compact = yes }} '''কৈথী''' ({{Script|Kthi|𑂍𑂶𑂟𑂲}}) লিপিক '''কয়থী''' (𑂍𑂨𑂟𑂲) বা '''কায়স্থী''' (𑂍𑂰𑂨𑂮𑂹𑂟𑂲) বুলিও কোৱা হয়, উত্তৰ আৰু পূব ভাৰতৰ কিছু অংশত প্ৰধানকৈ বৰ্তমানৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]], [[ঝাড়খণ্ড|ঝাৰখণ্ড]] আৰু [[বিহাৰ]] ৰাজ্যত ব্যাপকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় এই ঐতিহাসিক ব্ৰাহ্মিক লিপি। বিশেষকৈ আইনী, প্ৰশাসনিক আৰু ব্যক্তিগত অভিলেখ লিখাৰ বাবে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। <ref>King, Christopher R. 1995. ''One Language, Two Scripts: The Hindi Movement in Nineteenth Century North India.''New York: Oxford University Press.</ref> আৱাধি, [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], হিন্দুস্তানী, [[মগহী ভাষা|মগাহি]], [[নাগপুৰী ভাষা|নাগপুৰী]] আদি বিভিন্ন [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল|ভাৰত-আৰ্য্য ভাষাৰ]] বাবে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। [[File:Kaithi2.png|right|thumb|১৮৯৮ চনত বাবু ৰামা স্মৰণ লালে কৈথী লিপিত লিখা ভোজপুৰী কাহিনী]] [[File:Kaithi Numbers.png|thumb|কৈথী সংখ্যা (০-ৰ পৰা ৯-লৈ)]] == শব্দৰ উদ্ভৱ == ''কৈথী'' শব্দটি ''কায়স্থ'' (Kayastha) শব্দৰ পৰা আহৰণ কৰা হৈছে, যি ভাৰতৰ এটা সামাজিক গোট। এই গোটৰ সদস্যসকলে ঐতিহাসিকভাৱে লেখক, নথিপত্ৰ সংৰক্ষক, আৰু চৰকাৰী কৰ্মচাৰী হিচাপে কাৰ্য কৰিছিল। তেওঁলোকৰ দ্বাৰা ব্যৱহৃত লিপিটোক কৈথী বুলি জনা গৈছিল।<ref name="Tripathi2008">{{cite book|last=Tripathi|first=Salil|title=The Colonist and the Company: Criticism and Dissent in the British Raj|year=2008|publisher=Penguin|isbn=9780143063030|page=212}}</ref> == ইতিহাস == [[চিত্ৰ:Kaithi printed.jpg|thumb|right|উনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগত ছপা কৈথী লিপিৰ ৰূপ]] [[চিত্ৰ:Sher shah's rupee.jpg|thumb|right|শ্বেৰ শ্বাহ চূৰীৰ মুদ্ৰাত কৈথী লিপি (বাওঁফালে তলৰ শাৰীত)]] কৈথী লিপিত লিখিত নথিপত্ৰসমূহৰ অস্তিত্ব ১৬শ শতিকালৰ পৰা পোৱা যায়। মুঘল সাম্ৰাজ্যৰ সময়চোৱাত এই লিপিখনৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ হৈছিল। ১৮৮০ চনত ব্ৰিটিছ ৰাজৰ অধীনত বিহাৰৰ ন্যায়ালয়সমূহত কৈথী লিপিক চৰকাৰীভাৱে স্বীকৃতি দিয়া হৈছিল। বংগালৰ পশ্চিমফালে উত্তৰ ভাৰতত কৈথী লিপি আটাইতকৈ বেছিভাগ ব্যৱহৃত লিপি আছিল। ১৮৫৪ চনত কাইথি লিপিত ৭৭,৩৬৮টা বিদ্যালয় পাঠ্যপুথি প্ৰকাশ পাইছিল, যেতিয়া দেবনাগৰীত ২৫,১৫১টা আৰু মহাজনী লিপিত ২৪,৩০২টা পাঠ্যপুথি আছিল।<ref>Rai, Alok. ''Hindi Nationalism'', p. 13</ref> ''হিন্দী বেল্ট'' বুলি জনা যোৱা অঞ্চলত প্ৰচলিত তিনিটা মুখ্য লিপিৰ ভিতৰত কৈথীক এক নিৰপেক্ষ লিপি হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল, কাৰণ ই হিন্দু আৰু মুছলমান উভয়ে দৈনন্দিন যোগাযোগ, আৰ্থিক আৰু প্ৰশাসনিক কাম-কাজৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আনহাতে, দেবনাগৰী লিপি সাধাৰণতে হিন্দুৱে আৰু ফাৰ্ছী লিপি মুছলমানে ধৰ্মীয় সাহিত্য আৰু শিক্ষা উদ্দেশ্যে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই কাৰণত সমাজৰ ৰক্ষণশীল আৰু ধৰ্মীয়ভাৱে প্ৰৱণ গোটসমূহে [[হিন্দী]] উপভাষাসমূহক [[দেৱনাগৰী]] বা ফাৰ্ছীভিত্তিক লিপিত লিখিবলৈ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছিল। সেইসকল গোটৰ প্ৰভাৱ আৰু দেবনাগৰী লিপিৰ সহজ টাইপ প্ৰাপ্তিসাধ্যতাৰ বাবে—যিয়ে কাইথিৰ অতি পৰিবৰ্তনশীল ৰূপৰ বিপৰীত—বিশেষকৈ বৰ্তমানৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ অন্তৰ্গত উত্তৰ-পশ্চিম প্ৰদেশসমূহত দেৱনাগৰী লিপিক প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল।<ref>''General Report on Public Instruction in the Bengal Presidency'', p. 103.</ref> ১৯শ শতিকাৰ শেষ ভাগত উদ অঞ্চলত John Nesfield, বিহাৰত George Campbell of Inverneill, আৰু বংগত এটা সমিতিয়ে শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত কৈথী লিপিৰ ব্যৱহাৰৰ পক্ষপাতীত্ব কৰিছিল।<ref>{{cite book |last1=Rai |first1=Alok |title=Hindi Nationalism |date=2007 |publisher=Sangam Books |location=London |isbn=978-81-250-1979-4 |page=51 |edition=Reprint}}</ref> বহু আইনগত নথিপত্ৰ কৈথী লিপিত লিখা হৈছিল, আৰু ১৯৫০ৰ পৰা ১৯৫৪ চনলৈ বিহাৰ জিলা আদালতসমূহত ই চৰকাৰী আইন লিপি হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল। যদিও, কৈথী লিপিৰ বিপক্ষে কিছু ব্ৰাহ্মণ অভিজাত গোটৰ আপত্তি আছিল{{who said|date=July 2023}} আৰু তাৰ ফলত এই লিপিখন ধীৰে ধীৰে ব্যৱহাৰবাহী হ'ব পৰা নাছিল। বৰ্তমান বিহাৰৰ আদালতসমূহে কৈথী লিপিত লিখা পুৰণি নথিপত্ৰ পঢ়াত অসুবিধা ভোগ কৰে।<ref>{{cite news |title=ক'ত পৃষ্ঠাসমূহত গোপন হৈ নপৰে কাইথি |url=https://www.inextlive.com/jharkhand/ranchi/kaithi-albhabet-is-in-danger-201203140011 |access-date=2 September 2020 |work=inextlive |date=19 March 2012 |language=hi |archive-date=7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407173403/https://www.inextlive.com/jharkhand/ranchi/kaithi-albhabet-is-in-danger-201203140011 |url-status=live}}</ref> == শ্ৰেণীসমূহ == কাইথি লিপিৰ তিনিটা মুখ্য স্থানীয় ৰূপ আছিল, যিবোৰ সংশ্লিষ্ট অঞ্চলৰ ভাষাসমূহত ব্যৱহৃত হৈছিল: * '''তীৰহুতি (Tirhuti)''' – মৈথিলি ভাষাৰ বাবে ব্যৱহৃত। * '''মগহী (Magahi)''' – মগহী ভাষাৰ বাবে ব্যৱহৃত। * '''ভোজপুৰী (Bhojpuri)''' – ভোজপুৰী ভাষাৰ বাবে ব্যৱহৃত।<ref name="Masica1993">{{cite book|last=Masica|first=Colin P.|title=The Indo-Aryan Languages|year=1993|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521299442|pages=141–143}}</ref> এই শ্ৰেণীবিভাজনসমূহ অঞ্চলভেদে কাইথি লিপিৰ ব্যৱহাৰ আৰু বিকাশক প্ৰতিফলিত কৰে। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী: লিপি]] [[শ্ৰেণী:এছীয় লিপি]] se0aoiemlfue47o4b0663nmv8zprf4c 645702 645701 2026-10-17T02:48:45Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645702 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}} {{Infobox Writing system | name = কৈথী | altname = কায়থী, কায়স্থী, {{Script|Kthi|𑂍𑂶𑂟𑂲}} | native_name = | type = [[আবুগিদা]] | caption = কৈথী লিপি (ওপৰৰ তিনিটা শাৰীত স্বৰবৰ্ণ আৰু তলত ব্যঞ্জনবৰ্ণসমূহ দেখুওৱা হৈছে) | languages = [[অৱধী ভাষা|অৱধী]], [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[হিন্দুস্তানী ভাষা|হিন্দুস্তানী]], [[মগহী ভাষা|মগহী]], [[নাগপুৰী ভাষা|নাগপুৰী]], [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]] | fam1 = প্ৰ’ট’-চিনাইটিক বৰ্ণমালা^[a] | fam2 = ফিনিচীয় বৰ্ণমালা | fam3 = আৰামীয় বৰ্ণমালা | footnotes = ব্ৰাহ্মী লিপিসমূহৰ ছেমিটিক মূলক লৈ ইতিহাসবিদসকলৰ মাজত মতভেদ আছে। | fam4 = [[ব্ৰাহ্মী লিপি|ব্ৰাহ্মী]] | fam5 = [[গুপ্ত লিপি|গুপ্ত]] | fam6 = [[সিদ্ধং লিপি|সিদ্ধং]] | fam7 = [[নাগৰী লিপি|নাগৰী]] | sisters = {{plainlist| *[[দেৱনাগৰী]] *[[নন্দীনগৰী]] *[[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]] *[[মোডী লিপি|মোডী]]}} | children = [[ছিলেটী নাগৰী]] | time = প্ৰায় ১৬ শতিকাৰ পৰা ২০ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে | sample = Kaithi Varnamala.png | imagesize = 300px | unicode = [https://www.unicode.org/charts/PDF/U11080.pdf U+11080&ndash; U+110CF] | iso15924 = Kthi }} {{Contains special characters | special = অস্বাভাৱিক [[ইউনিক’ড]] আখৰসমূহ | fix = সহায়:বহুভাষিক সমৰ্থন#কৈথী | image = Replacement character.svg | link = Specials (Unicode block)#Replacement character | alt = <?> | compact = yes }} '''কৈথী''' ({{Script|Kthi|𑂍𑂶𑂟𑂲}}) লিপিক '''কয়থী''' (𑂍𑂨𑂟𑂲) বা '''কায়স্থী''' (𑂍𑂰𑂨𑂮𑂹𑂟𑂲) বুলিও কোৱা হয়, উত্তৰ আৰু পূব ভাৰতৰ কিছু অংশত প্ৰধানকৈ বৰ্তমানৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]], [[ঝাড়খণ্ড|ঝাৰখণ্ড]] আৰু [[বিহাৰ]] ৰাজ্যত ব্যাপকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় এই ঐতিহাসিক ব্ৰাহ্মিক লিপি। বিশেষকৈ আইনী, প্ৰশাসনিক আৰু ব্যক্তিগত অভিলেখ লিখাৰ বাবে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। <ref>King, Christopher R. 1995. ''One Language, Two Scripts: The Hindi Movement in Nineteenth Century North India.''New York: Oxford University Press.</ref> আৱাধি, [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], হিন্দুস্তানী, [[মগহী ভাষা|মগাহি]], [[নাগপুৰী ভাষা|নাগপুৰী]] আদি বিভিন্ন [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল|ভাৰত-আৰ্য্য ভাষাৰ]] বাবে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। [[File:Kaithi2.png|right|thumb|১৮৯৮ চনত বাবু ৰামা স্মৰণ লালে কৈথী লিপিত লিখা ভোজপুৰী কাহিনী]] [[File:Kaithi Numbers.png|thumb|কৈথী সংখ্যা (০-ৰ পৰা ৯-লৈ)]] == শব্দৰ উদ্ভৱ == ''কৈথী'' শব্দটি ''কায়স্থ'' (Kayastha) শব্দৰ পৰা আহৰণ কৰা হৈছে, যি ভাৰতৰ এটা সামাজিক গোট। এই গোটৰ সদস্যসকলে ঐতিহাসিকভাৱে লেখক, নথিপত্ৰ সংৰক্ষক, আৰু চৰকাৰী কৰ্মচাৰী হিচাপে কাৰ্য কৰিছিল। তেওঁলোকৰ দ্বাৰা ব্যৱহৃত লিপিটোক কৈথী বুলি জনা গৈছিল।<ref name="Tripathi2008">{{cite book|last=Tripathi|first=Salil|title=The Colonist and the Company: Criticism and Dissent in the British Raj|year=2008|publisher=Penguin|isbn=9780143063030|page=212}}</ref> == ইতিহাস == [[চিত্ৰ:Kaithi printed.jpg|thumb|right|উনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগত ছপা কৈথী লিপিৰ ৰূপ]] [[চিত্ৰ:Sher shah's rupee.jpg|thumb|right|শ্বেৰ শ্বাহ চূৰীৰ মুদ্ৰাত কৈথী লিপি (বাওঁফালে তলৰ শাৰীত)]] কৈথী লিপিত লিখিত নথিপত্ৰসমূহৰ অস্তিত্ব ১৬শ শতিকালৰ পৰা পোৱা যায়। মুঘল সাম্ৰাজ্যৰ সময়চোৱাত এই লিপিখনৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ হৈছিল। ১৮৮০ চনত ব্ৰিটিছ ৰাজৰ অধীনত বিহাৰৰ ন্যায়ালয়সমূহত কৈথী লিপিক চৰকাৰীভাৱে স্বীকৃতি দিয়া হৈছিল। বংগালৰ পশ্চিমফালে উত্তৰ ভাৰতত কৈথী লিপি আটাইতকৈ বেছিভাগ ব্যৱহৃত লিপি আছিল। ১৮৫৪ চনত কাইথি লিপিত ৭৭,৩৬৮টা বিদ্যালয় পাঠ্যপুথি প্ৰকাশ পাইছিল, যেতিয়া দেবনাগৰীত ২৫,১৫১টা আৰু মহাজনী লিপিত ২৪,৩০২টা পাঠ্যপুথি আছিল।<ref>Rai, Alok. ''Hindi Nationalism'', p. 13</ref> ''হিন্দী বেল্ট'' বুলি জনা যোৱা অঞ্চলত প্ৰচলিত তিনিটা মুখ্য লিপিৰ ভিতৰত কৈথীক এক নিৰপেক্ষ লিপি হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল, কাৰণ ই হিন্দু আৰু মুছলমান উভয়ে দৈনন্দিন যোগাযোগ, আৰ্থিক আৰু প্ৰশাসনিক কাম-কাজৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আনহাতে, দেবনাগৰী লিপি সাধাৰণতে হিন্দুৱে আৰু ফাৰ্ছী লিপি মুছলমানে ধৰ্মীয় সাহিত্য আৰু শিক্ষা উদ্দেশ্যে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই কাৰণত সমাজৰ ৰক্ষণশীল আৰু ধৰ্মীয়ভাৱে প্ৰৱণ গোটসমূহে [[হিন্দী]] উপভাষাসমূহক [[দেৱনাগৰী]] বা ফাৰ্ছীভিত্তিক লিপিত লিখিবলৈ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছিল। সেইসকল গোটৰ প্ৰভাৱ আৰু দেবনাগৰী লিপিৰ সহজ টাইপ প্ৰাপ্তিসাধ্যতাৰ বাবে—যিয়ে কাইথিৰ অতি পৰিবৰ্তনশীল ৰূপৰ বিপৰীত—বিশেষকৈ বৰ্তমানৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ অন্তৰ্গত উত্তৰ-পশ্চিম প্ৰদেশসমূহত দেৱনাগৰী লিপিক প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল।<ref>''General Report on Public Instruction in the Bengal Presidency'', p. 103.</ref> ১৯শ শতিকাৰ শেষ ভাগত উদ অঞ্চলত John Nesfield, বিহাৰত George Campbell of Inverneill, আৰু বংগত এটা সমিতিয়ে শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত কৈথী লিপিৰ ব্যৱহাৰৰ পক্ষপাতীত্ব কৰিছিল।<ref>{{cite book |last1=Rai |first1=Alok |title=Hindi Nationalism |date=2007 |publisher=Sangam Books |location=London |isbn=978-81-250-1979-4 |page=51 |edition=Reprint}}</ref> বহু আইনগত নথিপত্ৰ কৈথী লিপিত লিখা হৈছিল, আৰু ১৯৫০ৰ পৰা ১৯৫৪ চনলৈ বিহাৰ জিলা আদালতসমূহত ই চৰকাৰী আইন লিপি হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল। যদিও, কৈথী লিপিৰ বিপক্ষে কিছু ব্ৰাহ্মণ অভিজাত গোটৰ আপত্তি আছিল{{who said|date=July 2023}} আৰু তাৰ ফলত এই লিপিখন ধীৰে ধীৰে ব্যৱহাৰবাহী হ'ব পৰা নাছিল। বৰ্তমান বিহাৰৰ আদালতসমূহে কৈথী লিপিত লিখা পুৰণি নথিপত্ৰ পঢ়াত অসুবিধা ভোগ কৰে।<ref>{{cite news |title=ক'ত পৃষ্ঠাসমূহত গোপন হৈ নপৰে কাইথি |url=https://www.inextlive.com/jharkhand/ranchi/kaithi-albhabet-is-in-danger-201203140011 |access-date=2 September 2020 |work=inextlive |date=19 March 2012 |language=hi |archive-date=7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407173403/https://www.inextlive.com/jharkhand/ranchi/kaithi-albhabet-is-in-danger-201203140011 |url-status=live}}</ref> == শ্ৰেণীসমূহ == কাইথি লিপিৰ তিনিটা মুখ্য স্থানীয় ৰূপ আছিল, যিবোৰ সংশ্লিষ্ট অঞ্চলৰ ভাষাসমূহত ব্যৱহৃত হৈছিল: * '''তীৰহুতি (Tirhuti)''' – মৈথিলি ভাষাৰ বাবে ব্যৱহৃত। * '''মগহী (Magahi)''' – মগহী ভাষাৰ বাবে ব্যৱহৃত। * '''ভোজপুৰী (Bhojpuri)''' – ভোজপুৰী ভাষাৰ বাবে ব্যৱহৃত।<ref name="Masica1993">{{cite book|last=Masica|first=Colin P.|title=The Indo-Aryan Languages|year=1993|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521299442|pages=141–143}}</ref> এই শ্ৰেণীবিভাজনসমূহ অঞ্চলভেদে কাইথি লিপিৰ ব্যৱহাৰ আৰু বিকাশক প্ৰতিফলিত কৰে। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী: লিপি]] [[শ্ৰেণী:এছীয় লিপি]] mz6260nzy7kcijhgoci9vjhil6gf0lp 645703 645702 2026-10-17T02:50:15Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645703 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}} {{Infobox Writing system | name = কৈথী | altname = কায়থী, কায়স্থী, {{Script|Kthi|𑂍𑂶𑂟𑂲}} | native_name = | type = [[আবুগিদা]] | caption = কৈথী লিপি (ওপৰৰ তিনিটা শাৰীত স্বৰবৰ্ণ আৰু তলত ব্যঞ্জনবৰ্ণসমূহ দেখুওৱা হৈছে) | languages = [[অৱধী ভাষা|অৱধী]], [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[হিন্দুস্তানী ভাষা|হিন্দুস্তানী]], [[মগহী ভাষা|মগহী]], [[নাগপুৰী ভাষা|নাগপুৰী]], [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]] | fam1 = প্ৰ’ট’-চিনাইটিক বৰ্ণমালা^[a] | fam2 = ফিনিচীয় বৰ্ণমালা | fam3 = আৰামীয় বৰ্ণমালা | footnotes = ব্ৰাহ্মী লিপিসমূহৰ ছেমিটিক মূলক লৈ ইতিহাসবিদসকলৰ মাজত মতভেদ আছে। | fam4 = [[ব্ৰাহ্মী লিপি|ব্ৰাহ্মী]] | fam5 = [[গুপ্ত লিপি|গুপ্ত]] | fam6 = [[কুটিল লিপি|সিদ্ধং]] | fam7 = [[নাগৰী লিপি|নাগৰী]] | sisters = {{plainlist| *[[দেৱনাগৰী]] *[[নন্দীনাগৰী]] *[[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]] *[[মোদী লিপি|মোদী]]}} | children = [[ছিলেটী নাগৰী]] | time = প্ৰায় ১৬ শতিকাৰ পৰা ২০ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে | sample = Kaithi Varnamala.png | imagesize = 300px | unicode = [https://www.unicode.org/charts/PDF/U11080.pdf U+11080&ndash; U+110CF] | iso15924 = Kthi }} {{Contains special characters | special = অস্বাভাৱিক [[ইউনিক’ড]] আখৰসমূহ | fix = সহায়:বহুভাষিক সমৰ্থন#কৈথী | image = Replacement character.svg | link = Specials (Unicode block)#Replacement character | alt = <?> | compact = yes }} '''কৈথী''' ({{Script|Kthi|𑂍𑂶𑂟𑂲}}) লিপিক '''কয়থী''' (𑂍𑂨𑂟𑂲) বা '''কায়স্থী''' (𑂍𑂰𑂨𑂮𑂹𑂟𑂲) বুলিও কোৱা হয়, উত্তৰ আৰু পূব ভাৰতৰ কিছু অংশত প্ৰধানকৈ বৰ্তমানৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]], [[ঝাড়খণ্ড|ঝাৰখণ্ড]] আৰু [[বিহাৰ]] ৰাজ্যত ব্যাপকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় এই ঐতিহাসিক ব্ৰাহ্মিক লিপি। বিশেষকৈ আইনী, প্ৰশাসনিক আৰু ব্যক্তিগত অভিলেখ লিখাৰ বাবে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। <ref>King, Christopher R. 1995. ''One Language, Two Scripts: The Hindi Movement in Nineteenth Century North India.''New York: Oxford University Press.</ref> আৱাধি, [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], হিন্দুস্তানী, [[মগহী ভাষা|মগাহি]], [[নাগপুৰী ভাষা|নাগপুৰী]] আদি বিভিন্ন [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল|ভাৰত-আৰ্য্য ভাষাৰ]] বাবে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। [[File:Kaithi2.png|right|thumb|১৮৯৮ চনত বাবু ৰামা স্মৰণ লালে কৈথী লিপিত লিখা ভোজপুৰী কাহিনী]] [[File:Kaithi Numbers.png|thumb|কৈথী সংখ্যা (০-ৰ পৰা ৯-লৈ)]] == শব্দৰ উদ্ভৱ == ''কৈথী'' শব্দটি ''কায়স্থ'' (Kayastha) শব্দৰ পৰা আহৰণ কৰা হৈছে, যি ভাৰতৰ এটা সামাজিক গোট। এই গোটৰ সদস্যসকলে ঐতিহাসিকভাৱে লেখক, নথিপত্ৰ সংৰক্ষক, আৰু চৰকাৰী কৰ্মচাৰী হিচাপে কাৰ্য কৰিছিল। তেওঁলোকৰ দ্বাৰা ব্যৱহৃত লিপিটোক কৈথী বুলি জনা গৈছিল।<ref name="Tripathi2008">{{cite book|last=Tripathi|first=Salil|title=The Colonist and the Company: Criticism and Dissent in the British Raj|year=2008|publisher=Penguin|isbn=9780143063030|page=212}}</ref> == ইতিহাস == [[চিত্ৰ:Kaithi printed.jpg|thumb|right|উনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগত ছপা কৈথী লিপিৰ ৰূপ]] [[চিত্ৰ:Sher shah's rupee.jpg|thumb|right|শ্বেৰ শ্বাহ চূৰীৰ মুদ্ৰাত কৈথী লিপি (বাওঁফালে তলৰ শাৰীত)]] কৈথী লিপিত লিখিত নথিপত্ৰসমূহৰ অস্তিত্ব ১৬শ শতিকালৰ পৰা পোৱা যায়। মুঘল সাম্ৰাজ্যৰ সময়চোৱাত এই লিপিখনৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ হৈছিল। ১৮৮০ চনত ব্ৰিটিছ ৰাজৰ অধীনত বিহাৰৰ ন্যায়ালয়সমূহত কৈথী লিপিক চৰকাৰীভাৱে স্বীকৃতি দিয়া হৈছিল। বংগালৰ পশ্চিমফালে উত্তৰ ভাৰতত কৈথী লিপি আটাইতকৈ বেছিভাগ ব্যৱহৃত লিপি আছিল। ১৮৫৪ চনত কাইথি লিপিত ৭৭,৩৬৮টা বিদ্যালয় পাঠ্যপুথি প্ৰকাশ পাইছিল, যেতিয়া দেবনাগৰীত ২৫,১৫১টা আৰু মহাজনী লিপিত ২৪,৩০২টা পাঠ্যপুথি আছিল।<ref>Rai, Alok. ''Hindi Nationalism'', p. 13</ref> ''হিন্দী বেল্ট'' বুলি জনা যোৱা অঞ্চলত প্ৰচলিত তিনিটা মুখ্য লিপিৰ ভিতৰত কৈথীক এক নিৰপেক্ষ লিপি হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল, কাৰণ ই হিন্দু আৰু মুছলমান উভয়ে দৈনন্দিন যোগাযোগ, আৰ্থিক আৰু প্ৰশাসনিক কাম-কাজৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আনহাতে, দেবনাগৰী লিপি সাধাৰণতে হিন্দুৱে আৰু ফাৰ্ছী লিপি মুছলমানে ধৰ্মীয় সাহিত্য আৰু শিক্ষা উদ্দেশ্যে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই কাৰণত সমাজৰ ৰক্ষণশীল আৰু ধৰ্মীয়ভাৱে প্ৰৱণ গোটসমূহে [[হিন্দী]] উপভাষাসমূহক [[দেৱনাগৰী]] বা ফাৰ্ছীভিত্তিক লিপিত লিখিবলৈ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছিল। সেইসকল গোটৰ প্ৰভাৱ আৰু দেবনাগৰী লিপিৰ সহজ টাইপ প্ৰাপ্তিসাধ্যতাৰ বাবে—যিয়ে কাইথিৰ অতি পৰিবৰ্তনশীল ৰূপৰ বিপৰীত—বিশেষকৈ বৰ্তমানৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ অন্তৰ্গত উত্তৰ-পশ্চিম প্ৰদেশসমূহত দেৱনাগৰী লিপিক প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল।<ref>''General Report on Public Instruction in the Bengal Presidency'', p. 103.</ref> ১৯শ শতিকাৰ শেষ ভাগত উদ অঞ্চলত John Nesfield, বিহাৰত George Campbell of Inverneill, আৰু বংগত এটা সমিতিয়ে শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত কৈথী লিপিৰ ব্যৱহাৰৰ পক্ষপাতীত্ব কৰিছিল।<ref>{{cite book |last1=Rai |first1=Alok |title=Hindi Nationalism |date=2007 |publisher=Sangam Books |location=London |isbn=978-81-250-1979-4 |page=51 |edition=Reprint}}</ref> বহু আইনগত নথিপত্ৰ কৈথী লিপিত লিখা হৈছিল, আৰু ১৯৫০ৰ পৰা ১৯৫৪ চনলৈ বিহাৰ জিলা আদালতসমূহত ই চৰকাৰী আইন লিপি হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল। যদিও, কৈথী লিপিৰ বিপক্ষে কিছু ব্ৰাহ্মণ অভিজাত গোটৰ আপত্তি আছিল{{who said|date=July 2023}} আৰু তাৰ ফলত এই লিপিখন ধীৰে ধীৰে ব্যৱহাৰবাহী হ'ব পৰা নাছিল। বৰ্তমান বিহাৰৰ আদালতসমূহে কৈথী লিপিত লিখা পুৰণি নথিপত্ৰ পঢ়াত অসুবিধা ভোগ কৰে।<ref>{{cite news |title=ক'ত পৃষ্ঠাসমূহত গোপন হৈ নপৰে কাইথি |url=https://www.inextlive.com/jharkhand/ranchi/kaithi-albhabet-is-in-danger-201203140011 |access-date=2 September 2020 |work=inextlive |date=19 March 2012 |language=hi |archive-date=7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407173403/https://www.inextlive.com/jharkhand/ranchi/kaithi-albhabet-is-in-danger-201203140011 |url-status=live}}</ref> == শ্ৰেণীসমূহ == কাইথি লিপিৰ তিনিটা মুখ্য স্থানীয় ৰূপ আছিল, যিবোৰ সংশ্লিষ্ট অঞ্চলৰ ভাষাসমূহত ব্যৱহৃত হৈছিল: * '''তীৰহুতি (Tirhuti)''' – মৈথিলি ভাষাৰ বাবে ব্যৱহৃত। * '''মগহী (Magahi)''' – মগহী ভাষাৰ বাবে ব্যৱহৃত। * '''ভোজপুৰী (Bhojpuri)''' – ভোজপুৰী ভাষাৰ বাবে ব্যৱহৃত।<ref name="Masica1993">{{cite book|last=Masica|first=Colin P.|title=The Indo-Aryan Languages|year=1993|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521299442|pages=141–143}}</ref> এই শ্ৰেণীবিভাজনসমূহ অঞ্চলভেদে কাইথি লিপিৰ ব্যৱহাৰ আৰু বিকাশক প্ৰতিফলিত কৰে। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী: লিপি]] [[শ্ৰেণী:এছীয় লিপি]] i5tgeejwumgobgw2fo0ozlzl1amsm9o 645704 645703 2026-10-17T02:52:03Z Kandarpajit Kallol 6257 645704 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}} {{Infobox Writing system | name = কৈথী | altname = কায়থী, কায়স্থী, {{Script|Kthi|𑂍𑂶𑂟𑂲}} | native_name = | type = [[আবুগিদা]] | caption = কৈথী লিপি (ওপৰৰ তিনিটা শাৰীত স্বৰবৰ্ণ আৰু তলত ব্যঞ্জনবৰ্ণসমূহ দেখুওৱা হৈছে) | languages = [[অৱধী ভাষা|অৱধী]], [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[হিন্দুস্তানী ভাষা|হিন্দুস্তানী]], [[মগহী ভাষা|মগহী]], [[নাগপুৰী ভাষা|নাগপুৰী]], [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]] | fam1 = প্ৰ’ট’-চিনাইটিক বৰ্ণমালা^[a] | fam2 = ফিনিচীয় বৰ্ণমালা | fam3 = আৰামীয় বৰ্ণমালা | footnotes = ব্ৰাহ্মী লিপিসমূহৰ ছেমিটিক মূলক লৈ ইতিহাসবিদসকলৰ মাজত মতভেদ আছে। | fam4 = [[ব্ৰাহ্মী লিপি|ব্ৰাহ্মী]] | fam5 = [[গুপ্ত লিপি|গুপ্ত]] | fam6 = [[কুটিল লিপি|সিদ্ধং]] | fam7 = [[নাগৰী লিপি|নাগৰী]] | sisters = {{plainlist| *[[দেৱনাগৰী]] *[[নন্দীনাগৰী]] *[[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]] *[[মোদী লিপি|মোদী]]}} | children = [[ছিলেটী নাগৰী]] | time = প্ৰায় ১৬ শতিকাৰ পৰা ২০ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে | sample = Kaithi Varnamala.png | imagesize = 300px | unicode = [https://www.unicode.org/charts/PDF/U11080.pdf U+11080&ndash; U+110CF] | iso15924 = Kthi }} {{Contains special characters | special = অস্বাভাৱিক [[ইউনিক’ড]] আখৰসমূহ | fix = সহায়:বহুভাষিক সমৰ্থন#কৈথী | image = Replacement character.svg | link = Specials (Unicode block)#Replacement character | alt = <?> | compact = yes }} '''কৈথী''' ({{Script|Kthi|𑂍𑂶𑂟𑂲}}) লিপিক '''কয়থী''' (𑂍𑂨𑂟𑂲) বা '''কায়স্থী''' (𑂍𑂰𑂨𑂮𑂹𑂟𑂲) বুলিও কোৱা হয়, উত্তৰ আৰু পূব ভাৰতৰ কিছু অংশত প্ৰধানকৈ বৰ্তমানৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]], [[ঝাড়খণ্ড|ঝাৰখণ্ড]] আৰু [[বিহাৰ]] ৰাজ্যত ব্যাপকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় এই ঐতিহাসিক ব্ৰাহ্মিক লিপি। বিশেষকৈ আইনী, প্ৰশাসনিক আৰু ব্যক্তিগত অভিলেখ লিখাৰ বাবে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। <ref>King, Christopher R. 1995. ''One Language, Two Scripts: The Hindi Movement in Nineteenth Century North India.''New York: Oxford University Press.</ref> আৱাধি, [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], হিন্দুস্তানী, [[মগহী ভাষা|মগাহি]], [[নাগপুৰী ভাষা|নাগপুৰী]] আদি বিভিন্ন [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল|ভাৰত-আৰ্য্য ভাষাৰ]] বাবে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। [[File:Kaithi2.png|right|thumb|১৮৯৮ চনত বাবু ৰামা স্মৰণ লালে কৈথী লিপিত লিখা ভোজপুৰী কাহিনী]] [[File:Kaithi Numbers.png|thumb|কৈথী সংখ্যা (০-ৰ পৰা ৯-লৈ)]] == শব্দৰ উদ্ভৱ == ''কৈথী'' শব্দটি ''কায়স্থ'' (Kayastha) শব্দৰ পৰা আহৰণ কৰা হৈছে, যি ভাৰতৰ এটা সামাজিক গোট। এই গোটৰ সদস্যসকলে ঐতিহাসিকভাৱে লেখক, নথিপত্ৰ সংৰক্ষক, আৰু চৰকাৰী কৰ্মচাৰী হিচাপে কাৰ্য কৰিছিল। তেওঁলোকৰ দ্বাৰা ব্যৱহৃত লিপিটোক কৈথী বুলি জনা গৈছিল।<ref name="Tripathi2008">{{cite book|last=Tripathi|first=Salil|title=The Colonist and the Company: Criticism and Dissent in the British Raj|year=2008|publisher=Penguin|isbn=9780143063030|page=212}}</ref> == ইতিহাস == [[চিত্ৰ:Kaithi printed.jpg|thumb|right|উনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগত ছপা কৈথী লিপিৰ ৰূপ]] [[চিত্ৰ:Sher shah's rupee.jpg|thumb|right|শ্বেৰ শ্বাহ চূৰীৰ মুদ্ৰাত কৈথী লিপি (বাওঁফালে তলৰ শাৰীত)]] কৈথী লিপিত লিখিত নথিপত্ৰসমূহৰ অস্তিত্ব ১৬শ শতিকালৰ পৰা পোৱা যায়। মুঘল সাম্ৰাজ্যৰ সময়চোৱাত এই লিপিখনৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ হৈছিল। ১৮৮০ চনত ব্ৰিটিছ ৰাজৰ অধীনত বিহাৰৰ ন্যায়ালয়সমূহত কৈথী লিপিক চৰকাৰীভাৱে স্বীকৃতি দিয়া হৈছিল। বংগালৰ পশ্চিমফালে উত্তৰ ভাৰতত কৈথী লিপি আটাইতকৈ বেছিভাগ ব্যৱহৃত লিপি আছিল। ১৮৫৪ চনত কাইথি লিপিত ৭৭,৩৬৮টা বিদ্যালয় পাঠ্যপুথি প্ৰকাশ পাইছিল, যেতিয়া দেবনাগৰীত ২৫,১৫১টা আৰু মহাজনী লিপিত ২৪,৩০২টা পাঠ্যপুথি আছিল।<ref>Rai, Alok. ''Hindi Nationalism'', p. 13</ref> ''হিন্দী বেল্ট'' বুলি জনা যোৱা অঞ্চলত প্ৰচলিত তিনিটা মুখ্য লিপিৰ ভিতৰত কৈথীক এক নিৰপেক্ষ লিপি হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল, কাৰণ ই হিন্দু আৰু মুছলমান উভয়ে দৈনন্দিন যোগাযোগ, আৰ্থিক আৰু প্ৰশাসনিক কাম-কাজৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আনহাতে, দেবনাগৰী লিপি সাধাৰণতে হিন্দুৱে আৰু ফাৰ্ছী লিপি মুছলমানে ধৰ্মীয় সাহিত্য আৰু শিক্ষা উদ্দেশ্যে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই কাৰণত সমাজৰ ৰক্ষণশীল আৰু ধৰ্মীয়ভাৱে প্ৰৱণ গোটসমূহে [[হিন্দী]] উপভাষাসমূহক [[দেৱনাগৰী]] বা ফাৰ্ছীভিত্তিক লিপিত লিখিবলৈ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছিল। সেইসকল গোটৰ প্ৰভাৱ আৰু দেবনাগৰী লিপিৰ সহজ টাইপ প্ৰাপ্তিসাধ্যতাৰ বাবে—যিয়ে কাইথিৰ অতি পৰিবৰ্তনশীল ৰূপৰ বিপৰীত—বিশেষকৈ বৰ্তমানৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ অন্তৰ্গত উত্তৰ-পশ্চিম প্ৰদেশসমূহত দেৱনাগৰী লিপিক প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল।<ref>''General Report on Public Instruction in the Bengal Presidency'', p. 103.</ref> ১৯ শতিকাৰ শেষৰ ফালে অউধৰ জন নেছফিল্ড, বিহাৰৰ ইনভাৰ্নেলৰ জৰ্জ কেম্পবেল আৰু বংগৰ এখন কমিটীয়ে আটাইকেইজনেই শিক্ষাত কৈথি লিপিৰ ব্যৱহাৰৰ পোষকতা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last1=Rai |first1=Alok |title=Hindi Nationalism |date=2007 |publisher=Sangam Books |location=London |isbn=978-81-250-1979-4 |page=51 |edition=Reprint}}</ref> বহু আইনগত নথিপত্ৰ কৈথী লিপিত লিখা হৈছিল, আৰু ১৯৫০ৰ পৰা ১৯৫৪ চনলৈ বিহাৰ জিলা আদালতসমূহত ই চৰকাৰী আইন লিপি হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল। যদিও, কৈথী লিপিৰ বিপক্ষে কিছু ব্ৰাহ্মণ অভিজাত গোটৰ আপত্তি আছিল আৰু তাৰ ফলত এই লিপিখন ধীৰে ধীৰে ব্যৱহাৰবাহী হ'ব পৰা নাছিল। বৰ্তমান বিহাৰৰ আদালতসমূহে কৈথী লিপিত লিখা পুৰণি নথিপত্ৰ পঢ়াত অসুবিধা ভোগ কৰে।<ref>{{cite news |title=ক'ত পৃষ্ঠাসমূহত গোপন হৈ নপৰে কাইথি |url=https://www.inextlive.com/jharkhand/ranchi/kaithi-albhabet-is-in-danger-201203140011 |access-date=2 September 2020 |work=inextlive |date=19 March 2012 |language=hi |archive-date=7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407173403/https://www.inextlive.com/jharkhand/ranchi/kaithi-albhabet-is-in-danger-201203140011 |url-status=live}}</ref> == শ্ৰেণীসমূহ == কাইথি লিপিৰ তিনিটা মুখ্য স্থানীয় ৰূপ আছিল, যিবোৰ সংশ্লিষ্ট অঞ্চলৰ ভাষাসমূহত ব্যৱহৃত হৈছিল: * '''তীৰহুতি (Tirhuti)''' – মৈথিলি ভাষাৰ বাবে ব্যৱহৃত। * '''মগহী (Magahi)''' – মগহী ভাষাৰ বাবে ব্যৱহৃত। * '''ভোজপুৰী (Bhojpuri)''' – ভোজপুৰী ভাষাৰ বাবে ব্যৱহৃত।<ref name="Masica1993">{{cite book|last=Masica|first=Colin P.|title=The Indo-Aryan Languages|year=1993|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521299442|pages=141–143}}</ref> এই শ্ৰেণীবিভাজনসমূহ অঞ্চলভেদে কাইথি লিপিৰ ব্যৱহাৰ আৰু বিকাশক প্ৰতিফলিত কৰে। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী: লিপি]] [[শ্ৰেণী:এছীয় লিপি]] shnb0ciu06mtaijn671wyu9b2pisx3o 645705 645704 2026-10-17T02:52:58Z Kandarpajit Kallol 6257 /* শ্ৰেণীসমূহ */ 645705 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}} {{Infobox Writing system | name = কৈথী | altname = কায়থী, কায়স্থী, {{Script|Kthi|𑂍𑂶𑂟𑂲}} | native_name = | type = [[আবুগিদা]] | caption = কৈথী লিপি (ওপৰৰ তিনিটা শাৰীত স্বৰবৰ্ণ আৰু তলত ব্যঞ্জনবৰ্ণসমূহ দেখুওৱা হৈছে) | languages = [[অৱধী ভাষা|অৱধী]], [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[হিন্দুস্তানী ভাষা|হিন্দুস্তানী]], [[মগহী ভাষা|মগহী]], [[নাগপুৰী ভাষা|নাগপুৰী]], [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]] | fam1 = প্ৰ’ট’-চিনাইটিক বৰ্ণমালা^[a] | fam2 = ফিনিচীয় বৰ্ণমালা | fam3 = আৰামীয় বৰ্ণমালা | footnotes = ব্ৰাহ্মী লিপিসমূহৰ ছেমিটিক মূলক লৈ ইতিহাসবিদসকলৰ মাজত মতভেদ আছে। | fam4 = [[ব্ৰাহ্মী লিপি|ব্ৰাহ্মী]] | fam5 = [[গুপ্ত লিপি|গুপ্ত]] | fam6 = [[কুটিল লিপি|সিদ্ধং]] | fam7 = [[নাগৰী লিপি|নাগৰী]] | sisters = {{plainlist| *[[দেৱনাগৰী]] *[[নন্দীনাগৰী]] *[[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]] *[[মোদী লিপি|মোদী]]}} | children = [[ছিলেটী নাগৰী]] | time = প্ৰায় ১৬ শতিকাৰ পৰা ২০ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে | sample = Kaithi Varnamala.png | imagesize = 300px | unicode = [https://www.unicode.org/charts/PDF/U11080.pdf U+11080&ndash; U+110CF] | iso15924 = Kthi }} {{Contains special characters | special = অস্বাভাৱিক [[ইউনিক’ড]] আখৰসমূহ | fix = সহায়:বহুভাষিক সমৰ্থন#কৈথী | image = Replacement character.svg | link = Specials (Unicode block)#Replacement character | alt = <?> | compact = yes }} '''কৈথী''' ({{Script|Kthi|𑂍𑂶𑂟𑂲}}) লিপিক '''কয়থী''' (𑂍𑂨𑂟𑂲) বা '''কায়স্থী''' (𑂍𑂰𑂨𑂮𑂹𑂟𑂲) বুলিও কোৱা হয়, উত্তৰ আৰু পূব ভাৰতৰ কিছু অংশত প্ৰধানকৈ বৰ্তমানৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]], [[ঝাড়খণ্ড|ঝাৰখণ্ড]] আৰু [[বিহাৰ]] ৰাজ্যত ব্যাপকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় এই ঐতিহাসিক ব্ৰাহ্মিক লিপি। বিশেষকৈ আইনী, প্ৰশাসনিক আৰু ব্যক্তিগত অভিলেখ লিখাৰ বাবে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। <ref>King, Christopher R. 1995. ''One Language, Two Scripts: The Hindi Movement in Nineteenth Century North India.''New York: Oxford University Press.</ref> আৱাধি, [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], হিন্দুস্তানী, [[মগহী ভাষা|মগাহি]], [[নাগপুৰী ভাষা|নাগপুৰী]] আদি বিভিন্ন [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল|ভাৰত-আৰ্য্য ভাষাৰ]] বাবে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। [[File:Kaithi2.png|right|thumb|১৮৯৮ চনত বাবু ৰামা স্মৰণ লালে কৈথী লিপিত লিখা ভোজপুৰী কাহিনী]] [[File:Kaithi Numbers.png|thumb|কৈথী সংখ্যা (০-ৰ পৰা ৯-লৈ)]] == শব্দৰ উদ্ভৱ == ''কৈথী'' শব্দটি ''কায়স্থ'' (Kayastha) শব্দৰ পৰা আহৰণ কৰা হৈছে, যি ভাৰতৰ এটা সামাজিক গোট। এই গোটৰ সদস্যসকলে ঐতিহাসিকভাৱে লেখক, নথিপত্ৰ সংৰক্ষক, আৰু চৰকাৰী কৰ্মচাৰী হিচাপে কাৰ্য কৰিছিল। তেওঁলোকৰ দ্বাৰা ব্যৱহৃত লিপিটোক কৈথী বুলি জনা গৈছিল।<ref name="Tripathi2008">{{cite book|last=Tripathi|first=Salil|title=The Colonist and the Company: Criticism and Dissent in the British Raj|year=2008|publisher=Penguin|isbn=9780143063030|page=212}}</ref> == ইতিহাস == [[চিত্ৰ:Kaithi printed.jpg|thumb|right|উনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগত ছপা কৈথী লিপিৰ ৰূপ]] [[চিত্ৰ:Sher shah's rupee.jpg|thumb|right|শ্বেৰ শ্বাহ চূৰীৰ মুদ্ৰাত কৈথী লিপি (বাওঁফালে তলৰ শাৰীত)]] কৈথী লিপিত লিখিত নথিপত্ৰসমূহৰ অস্তিত্ব ১৬শ শতিকালৰ পৰা পোৱা যায়। মুঘল সাম্ৰাজ্যৰ সময়চোৱাত এই লিপিখনৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ হৈছিল। ১৮৮০ চনত ব্ৰিটিছ ৰাজৰ অধীনত বিহাৰৰ ন্যায়ালয়সমূহত কৈথী লিপিক চৰকাৰীভাৱে স্বীকৃতি দিয়া হৈছিল। বংগালৰ পশ্চিমফালে উত্তৰ ভাৰতত কৈথী লিপি আটাইতকৈ বেছিভাগ ব্যৱহৃত লিপি আছিল। ১৮৫৪ চনত কাইথি লিপিত ৭৭,৩৬৮টা বিদ্যালয় পাঠ্যপুথি প্ৰকাশ পাইছিল, যেতিয়া দেবনাগৰীত ২৫,১৫১টা আৰু মহাজনী লিপিত ২৪,৩০২টা পাঠ্যপুথি আছিল।<ref>Rai, Alok. ''Hindi Nationalism'', p. 13</ref> ''হিন্দী বেল্ট'' বুলি জনা যোৱা অঞ্চলত প্ৰচলিত তিনিটা মুখ্য লিপিৰ ভিতৰত কৈথীক এক নিৰপেক্ষ লিপি হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল, কাৰণ ই হিন্দু আৰু মুছলমান উভয়ে দৈনন্দিন যোগাযোগ, আৰ্থিক আৰু প্ৰশাসনিক কাম-কাজৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আনহাতে, দেবনাগৰী লিপি সাধাৰণতে হিন্দুৱে আৰু ফাৰ্ছী লিপি মুছলমানে ধৰ্মীয় সাহিত্য আৰু শিক্ষা উদ্দেশ্যে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই কাৰণত সমাজৰ ৰক্ষণশীল আৰু ধৰ্মীয়ভাৱে প্ৰৱণ গোটসমূহে [[হিন্দী]] উপভাষাসমূহক [[দেৱনাগৰী]] বা ফাৰ্ছীভিত্তিক লিপিত লিখিবলৈ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছিল। সেইসকল গোটৰ প্ৰভাৱ আৰু দেবনাগৰী লিপিৰ সহজ টাইপ প্ৰাপ্তিসাধ্যতাৰ বাবে—যিয়ে কাইথিৰ অতি পৰিবৰ্তনশীল ৰূপৰ বিপৰীত—বিশেষকৈ বৰ্তমানৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ অন্তৰ্গত উত্তৰ-পশ্চিম প্ৰদেশসমূহত দেৱনাগৰী লিপিক প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল।<ref>''General Report on Public Instruction in the Bengal Presidency'', p. 103.</ref> ১৯ শতিকাৰ শেষৰ ফালে অউধৰ জন নেছফিল্ড, বিহাৰৰ ইনভাৰ্নেলৰ জৰ্জ কেম্পবেল আৰু বংগৰ এখন কমিটীয়ে আটাইকেইজনেই শিক্ষাত কৈথি লিপিৰ ব্যৱহাৰৰ পোষকতা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last1=Rai |first1=Alok |title=Hindi Nationalism |date=2007 |publisher=Sangam Books |location=London |isbn=978-81-250-1979-4 |page=51 |edition=Reprint}}</ref> বহু আইনগত নথিপত্ৰ কৈথী লিপিত লিখা হৈছিল, আৰু ১৯৫০ৰ পৰা ১৯৫৪ চনলৈ বিহাৰ জিলা আদালতসমূহত ই চৰকাৰী আইন লিপি হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল। যদিও, কৈথী লিপিৰ বিপক্ষে কিছু ব্ৰাহ্মণ অভিজাত গোটৰ আপত্তি আছিল আৰু তাৰ ফলত এই লিপিখন ধীৰে ধীৰে ব্যৱহাৰবাহী হ'ব পৰা নাছিল। বৰ্তমান বিহাৰৰ আদালতসমূহে কৈথী লিপিত লিখা পুৰণি নথিপত্ৰ পঢ়াত অসুবিধা ভোগ কৰে।<ref>{{cite news |title=ক'ত পৃষ্ঠাসমূহত গোপন হৈ নপৰে কাইথি |url=https://www.inextlive.com/jharkhand/ranchi/kaithi-albhabet-is-in-danger-201203140011 |access-date=2 September 2020 |work=inextlive |date=19 March 2012 |language=hi |archive-date=7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407173403/https://www.inextlive.com/jharkhand/ranchi/kaithi-albhabet-is-in-danger-201203140011 |url-status=live}}</ref> == শ্ৰেণীসমূহ == কাইথি লিপিৰ তিনিটা মুখ্য স্থানীয় ৰূপ আছিল, যিবোৰ সংশ্লিষ্ট অঞ্চলৰ ভাষাসমূহত ব্যৱহৃত হৈছিল: * '''[[তিৰহুতা লিপি|তিৰহুতা লিপি]] (Tirhuti)''' – মৈথিলি ভাষাৰ বাবে ব্যৱহৃত। * '''মগহী (Magahi)''' – মগহী ভাষাৰ বাবে ব্যৱহৃত। * '''ভোজপুৰী (Bhojpuri)''' – ভোজপুৰী ভাষাৰ বাবে ব্যৱহৃত।<ref name="Masica1993">{{cite book|last=Masica|first=Colin P.|title=The Indo-Aryan Languages|year=1993|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521299442|pages=141–143}}</ref> এই শ্ৰেণীবিভাজনসমূহ অঞ্চলভেদে কাইথি লিপিৰ ব্যৱহাৰ আৰু বিকাশক প্ৰতিফলিত কৰে। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী: লিপি]] [[শ্ৰেণী:এছীয় লিপি]] izban6lyx32qzimn2bwsol2xamthz0d 645706 645705 2026-10-17T02:53:30Z Kandarpajit Kallol 6257 645706 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}} {{Infobox Writing system | name = কৈথী | altname = কায়থী, কায়স্থী, {{Script|Kthi|𑂍𑂶𑂟𑂲}} | native_name = | type = [[আবুগিদা]] | caption = কৈথী লিপি (ওপৰৰ তিনিটা শাৰীত স্বৰবৰ্ণ আৰু তলত ব্যঞ্জনবৰ্ণসমূহ দেখুওৱা হৈছে) | languages = [[অৱধী ভাষা|অৱধী]], [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[হিন্দুস্তানী ভাষা|হিন্দুস্তানী]], [[মগহী ভাষা|মগহী]], [[নাগপুৰী ভাষা|নাগপুৰী]], [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]] | fam1 = প্ৰ’ট’-চিনাইটিক বৰ্ণমালা^[a] | fam2 = ফিনিচীয় বৰ্ণমালা | fam3 = আৰামীয় বৰ্ণমালা | footnotes = ব্ৰাহ্মী লিপিসমূহৰ ছেমিটিক মূলক লৈ ইতিহাসবিদসকলৰ মাজত মতভেদ আছে। | fam4 = [[ব্ৰাহ্মী লিপি|ব্ৰাহ্মী]] | fam5 = [[গুপ্ত লিপি|গুপ্ত]] | fam6 = [[কুটিল লিপি|সিদ্ধং]] | fam7 = [[নাগৰী লিপি|নাগৰী]] | sisters = {{plainlist| *[[দেৱনাগৰী]] *[[নন্দীনাগৰী]] *[[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]] *[[মোদী লিপি|মোদী]]}} | children = [[ছিলেটী নাগৰী]] | time = প্ৰায় ১৬ শতিকাৰ পৰা ২০ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে | sample = Kaithi Varnamala.png | imagesize = 300px | unicode = [https://www.unicode.org/charts/PDF/U11080.pdf U+11080&ndash; U+110CF] | iso15924 = Kthi }} {{Contains special characters | special = অস্বাভাৱিক [[ইউনিক’ড]] আখৰসমূহ | fix = সহায়:বহুভাষিক সমৰ্থন#কৈথী | image = Replacement character.svg | link = Specials (Unicode block)#Replacement character | alt = <?> | compact = yes }} '''কৈথী''' ({{Script|Kthi|𑂍𑂶𑂟𑂲}}) লিপিক '''কয়থী''' (𑂍𑂨𑂟𑂲) বা '''কায়স্থী''' (𑂍𑂰𑂨𑂮𑂹𑂟𑂲) বুলিও কোৱা হয়, উত্তৰ আৰু পূব ভাৰতৰ কিছু অংশত প্ৰধানকৈ বৰ্তমানৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]], [[ঝাড়খণ্ড|ঝাৰখণ্ড]] আৰু [[বিহাৰ]] ৰাজ্যত ব্যাপকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় এই ঐতিহাসিক ব্ৰাহ্মিক লিপি। বিশেষকৈ আইনী, প্ৰশাসনিক আৰু ব্যক্তিগত অভিলেখ লিখাৰ বাবে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। <ref>King, Christopher R. 1995. ''One Language, Two Scripts: The Hindi Movement in Nineteenth Century North India.''New York: Oxford University Press.</ref> আৱাধি, [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], হিন্দুস্তানী, [[মগহী ভাষা|মগাহি]], [[নাগপুৰী ভাষা|নাগপুৰী]] আদি বিভিন্ন [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল|ভাৰত-আৰ্য্য ভাষাৰ]] বাবে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। [[File:Kaithi2.png|right|thumb|১৮৯৮ চনত বাবু ৰামা স্মৰণ লালে কৈথী লিপিত লিখা ভোজপুৰী কাহিনী]] [[File:Kaithi Numbers.png|thumb|কৈথী সংখ্যা (০-ৰ পৰা ৯-লৈ)]] == শব্দৰ উদ্ভৱ == ''কৈথী'' শব্দটি ''কায়স্থ'' (Kayastha) শব্দৰ পৰা আহৰণ কৰা হৈছে, যি ভাৰতৰ এটা সামাজিক গোট। এই গোটৰ সদস্যসকলে ঐতিহাসিকভাৱে লেখক, নথিপত্ৰ সংৰক্ষক, আৰু চৰকাৰী কৰ্মচাৰী হিচাপে কাৰ্য কৰিছিল। তেওঁলোকৰ দ্বাৰা ব্যৱহৃত লিপিটোক কৈথী বুলি জনা গৈছিল।<ref name="Tripathi2008">{{cite book|last=Tripathi|first=Salil|title=The Colonist and the Company: Criticism and Dissent in the British Raj|year=2008|publisher=Penguin|isbn=9780143063030|page=212}}</ref> == ইতিহাস == [[চিত্ৰ:Kaithi printed.jpg|thumb|right|উনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগত ছপা কৈথী লিপিৰ ৰূপ]] [[চিত্ৰ:Sher shah's rupee.jpg|thumb|right|শ্বেৰ শ্বাহ চূৰীৰ মুদ্ৰাত কৈথী লিপি (বাওঁফালে তলৰ শাৰীত)]] কৈথী লিপিত লিখিত নথিপত্ৰসমূহৰ অস্তিত্ব ১৬শ শতিকালৰ পৰা পোৱা যায়। মুঘল সাম্ৰাজ্যৰ সময়চোৱাত এই লিপিখনৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ হৈছিল। ১৮৮০ চনত ব্ৰিটিছ ৰাজৰ অধীনত বিহাৰৰ ন্যায়ালয়সমূহত কৈথী লিপিক চৰকাৰীভাৱে স্বীকৃতি দিয়া হৈছিল। বংগালৰ পশ্চিমফালে উত্তৰ ভাৰতত কৈথী লিপি আটাইতকৈ বেছিভাগ ব্যৱহৃত লিপি আছিল। ১৮৫৪ চনত কাইথি লিপিত ৭৭,৩৬৮টা বিদ্যালয় পাঠ্যপুথি প্ৰকাশ পাইছিল, যেতিয়া দেবনাগৰীত ২৫,১৫১টা আৰু মহাজনী লিপিত ২৪,৩০২টা পাঠ্যপুথি আছিল।<ref>Rai, Alok. ''Hindi Nationalism'', p. 13</ref> ''হিন্দী বেল্ট'' বুলি জনা যোৱা অঞ্চলত প্ৰচলিত তিনিটা মুখ্য লিপিৰ ভিতৰত কৈথীক এক নিৰপেক্ষ লিপি হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল, কাৰণ ই হিন্দু আৰু মুছলমান উভয়ে দৈনন্দিন যোগাযোগ, আৰ্থিক আৰু প্ৰশাসনিক কাম-কাজৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আনহাতে, দেবনাগৰী লিপি সাধাৰণতে হিন্দুৱে আৰু ফাৰ্ছী লিপি মুছলমানে ধৰ্মীয় সাহিত্য আৰু শিক্ষা উদ্দেশ্যে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই কাৰণত সমাজৰ ৰক্ষণশীল আৰু ধৰ্মীয়ভাৱে প্ৰৱণ গোটসমূহে [[হিন্দী]] উপভাষাসমূহক [[দেৱনাগৰী]] বা ফাৰ্ছীভিত্তিক লিপিত লিখিবলৈ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছিল। সেইসকল গোটৰ প্ৰভাৱ আৰু দেবনাগৰী লিপিৰ সহজ টাইপ প্ৰাপ্তিসাধ্যতাৰ বাবে—যিয়ে কাইথিৰ অতি পৰিবৰ্তনশীল ৰূপৰ বিপৰীত—বিশেষকৈ বৰ্তমানৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ অন্তৰ্গত উত্তৰ-পশ্চিম প্ৰদেশসমূহত দেৱনাগৰী লিপিক প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল।<ref>''General Report on Public Instruction in the Bengal Presidency'', p. 103.</ref> ১৯ শতিকাৰ শেষৰ ফালে অউধৰ জন নেছফিল্ড, বিহাৰৰ ইনভাৰ্নেলৰ জৰ্জ কেম্পবেল আৰু বংগৰ এখন কমিটীয়ে আটাইকেইজনেই শিক্ষাত কৈথি লিপিৰ ব্যৱহাৰৰ পোষকতা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last1=Rai |first1=Alok |title=Hindi Nationalism |date=2007 |publisher=Sangam Books |location=London |isbn=978-81-250-1979-4 |page=51 |edition=Reprint}}</ref> বহু আইনগত নথিপত্ৰ কৈথী লিপিত লিখা হৈছিল, আৰু ১৯৫০ৰ পৰা ১৯৫৪ চনলৈ বিহাৰ জিলা আদালতসমূহত ই চৰকাৰী আইন লিপি হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল। যদিও, কৈথী লিপিৰ বিপক্ষে কিছু ব্ৰাহ্মণ অভিজাত গোটৰ আপত্তি আছিল আৰু তাৰ ফলত এই লিপিখন ধীৰে ধীৰে ব্যৱহাৰবাহী হ'ব পৰা নাছিল। বৰ্তমান বিহাৰৰ আদালতসমূহে কৈথী লিপিত লিখা পুৰণি নথিপত্ৰ পঢ়াত অসুবিধা ভোগ কৰে।<ref>{{cite news |title=ক'ত পৃষ্ঠাসমূহত গোপন হৈ নপৰে কাইথি |url=https://www.inextlive.com/jharkhand/ranchi/kaithi-albhabet-is-in-danger-201203140011 |access-date=2 September 2020 |work=inextlive |date=19 March 2012 |language=hi |archive-date=7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407173403/https://www.inextlive.com/jharkhand/ranchi/kaithi-albhabet-is-in-danger-201203140011 |url-status=live}}</ref> == শ্ৰেণীসমূহ == কাইথি লিপিৰ তিনিটা মুখ্য স্থানীয় ৰূপ আছিল, যিবোৰ সংশ্লিষ্ট অঞ্চলৰ ভাষাসমূহত ব্যৱহৃত হৈছিল: * '''[[তিৰহুতা লিপি|তিৰহুতা লিপি]]''' – মৈথিলি ভাষাৰ বাবে ব্যৱহৃত। * '''[[মগহী]]''' – মগহী ভাষাৰ বাবে ব্যৱহৃত। * '''[[ভোজপুৰী]]''' – ভোজপুৰী ভাষাৰ বাবে ব্যৱহৃত।<ref name="Masica1993">{{cite book|last=Masica|first=Colin P.|title=The Indo-Aryan Languages|year=1993|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521299442|pages=141–143}}</ref> এই শ্ৰেণীবিভাজনসমূহ অঞ্চলভেদে কাইথি লিপিৰ ব্যৱহাৰ আৰু বিকাশক প্ৰতিফলিত কৰে। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী: লিপি]] [[শ্ৰেণী:এছীয় লিপি]] m0dblg9424c4ap15d4b23w68zcfg4m0 645707 645706 2026-10-17T02:54:04Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645707 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}} {{Infobox Writing system | name = কৈথী | altname = কায়থী, কায়স্থী, {{Script|Kthi|𑂍𑂶𑂟𑂲}} | native_name = | type = [[আবুগিদা]] | caption = কৈথী লিপি (ওপৰৰ তিনিটা শাৰীত স্বৰবৰ্ণ আৰু তলত ব্যঞ্জনবৰ্ণসমূহ দেখুওৱা হৈছে) | languages = [[অৱধী ভাষা|অৱধী]], [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[হিন্দুস্তানী ভাষা|হিন্দুস্তানী]], [[মগহী ভাষা|মগহী]], [[নাগপুৰী ভাষা|নাগপুৰী]], [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]] | fam1 = প্ৰ’ট’-চিনাইটিক বৰ্ণমালা^[a] | fam2 = ফিনিচীয় বৰ্ণমালা | fam3 = আৰামীয় বৰ্ণমালা | footnotes = ব্ৰাহ্মী লিপিসমূহৰ ছেমিটিক মূলক লৈ ইতিহাসবিদসকলৰ মাজত মতভেদ আছে। | fam4 = [[ব্ৰাহ্মী লিপি|ব্ৰাহ্মী]] | fam5 = [[গুপ্ত লিপি|গুপ্ত]] | fam6 = [[কুটিল লিপি|সিদ্ধং]] | fam7 = [[নাগৰী লিপি|নাগৰী]] | sisters = {{plainlist| *[[দেৱনাগৰী]] *[[নন্দীনাগৰী]] *[[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]] *[[মোদী লিপি|মোদী]]}} | children = [[ছিলেটী নাগৰী]] | time = প্ৰায় ১৬ শতিকাৰ পৰা ২০ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে | sample = Kaithi Varnamala.png | imagesize = 300px | unicode = [https://www.unicode.org/charts/PDF/U11080.pdf U+11080&ndash; U+110CF] | iso15924 = Kthi }} {{Contains special characters | special = অস্বাভাৱিক [[ইউনিক’ড]] আখৰসমূহ | fix = সহায়:বহুভাষিক সমৰ্থন#কৈথী | image = Replacement character.svg | link = Specials (Unicode block)#Replacement character | alt = <?> | compact = yes }} '''কৈথী''' ({{Script|Kthi|𑂍𑂶𑂟𑂲}}) লিপিক '''কয়থী''' (𑂍𑂨𑂟𑂲) বা '''কায়স্থী''' (𑂍𑂰𑂨𑂮𑂹𑂟𑂲) বুলিও কোৱা হয়, উত্তৰ আৰু পূব ভাৰতৰ কিছু অংশত প্ৰধানকৈ বৰ্তমানৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]], [[ঝাড়খণ্ড|ঝাৰখণ্ড]] আৰু [[বিহাৰ]] ৰাজ্যত ব্যাপকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় এই ঐতিহাসিক ব্ৰাহ্মিক লিপি। বিশেষকৈ আইনী, প্ৰশাসনিক আৰু ব্যক্তিগত অভিলেখ লিখাৰ বাবে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। <ref>King, Christopher R. 1995. ''One Language, Two Scripts: The Hindi Movement in Nineteenth Century North India.''New York: Oxford University Press.</ref> আৱাধি, [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], হিন্দুস্তানী, [[মগহী ভাষা|মগহী]], [[নাগপুৰী ভাষা|নাগপুৰী]] আদি বিভিন্ন [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল|ভাৰত-আৰ্য্য ভাষাৰ]] বাবে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। [[File:Kaithi2.png|right|thumb|১৮৯৮ চনত বাবু ৰামা স্মৰণ লালে কৈথী লিপিত লিখা ভোজপুৰী কাহিনী]] [[File:Kaithi Numbers.png|thumb|কৈথী সংখ্যা (০-ৰ পৰা ৯-লৈ)]] == শব্দৰ উদ্ভৱ == ''কৈথী'' শব্দটি ''কায়স্থ'' (Kayastha) শব্দৰ পৰা আহৰণ কৰা হৈছে, যি ভাৰতৰ এটা সামাজিক গোট। এই গোটৰ সদস্যসকলে ঐতিহাসিকভাৱে লেখক, নথিপত্ৰ সংৰক্ষক, আৰু চৰকাৰী কৰ্মচাৰী হিচাপে কাৰ্য কৰিছিল। তেওঁলোকৰ দ্বাৰা ব্যৱহৃত লিপিটোক কৈথী বুলি জনা গৈছিল।<ref name="Tripathi2008">{{cite book|last=Tripathi|first=Salil|title=The Colonist and the Company: Criticism and Dissent in the British Raj|year=2008|publisher=Penguin|isbn=9780143063030|page=212}}</ref> == ইতিহাস == [[চিত্ৰ:Kaithi printed.jpg|thumb|right|উনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগত ছপা কৈথী লিপিৰ ৰূপ]] [[চিত্ৰ:Sher shah's rupee.jpg|thumb|right|শ্বেৰ শ্বাহ চূৰীৰ মুদ্ৰাত কৈথী লিপি (বাওঁফালে তলৰ শাৰীত)]] কৈথী লিপিত লিখিত নথিপত্ৰসমূহৰ অস্তিত্ব ১৬শ শতিকালৰ পৰা পোৱা যায়। মুঘল সাম্ৰাজ্যৰ সময়চোৱাত এই লিপিখনৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ হৈছিল। ১৮৮০ চনত ব্ৰিটিছ ৰাজৰ অধীনত বিহাৰৰ ন্যায়ালয়সমূহত কৈথী লিপিক চৰকাৰীভাৱে স্বীকৃতি দিয়া হৈছিল। বংগালৰ পশ্চিমফালে উত্তৰ ভাৰতত কৈথী লিপি আটাইতকৈ বেছিভাগ ব্যৱহৃত লিপি আছিল। ১৮৫৪ চনত কাইথি লিপিত ৭৭,৩৬৮টা বিদ্যালয় পাঠ্যপুথি প্ৰকাশ পাইছিল, যেতিয়া দেবনাগৰীত ২৫,১৫১টা আৰু মহাজনী লিপিত ২৪,৩০২টা পাঠ্যপুথি আছিল।<ref>Rai, Alok. ''Hindi Nationalism'', p. 13</ref> ''হিন্দী বেল্ট'' বুলি জনা যোৱা অঞ্চলত প্ৰচলিত তিনিটা মুখ্য লিপিৰ ভিতৰত কৈথীক এক নিৰপেক্ষ লিপি হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল, কাৰণ ই হিন্দু আৰু মুছলমান উভয়ে দৈনন্দিন যোগাযোগ, আৰ্থিক আৰু প্ৰশাসনিক কাম-কাজৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আনহাতে, দেবনাগৰী লিপি সাধাৰণতে হিন্দুৱে আৰু ফাৰ্ছী লিপি মুছলমানে ধৰ্মীয় সাহিত্য আৰু শিক্ষা উদ্দেশ্যে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই কাৰণত সমাজৰ ৰক্ষণশীল আৰু ধৰ্মীয়ভাৱে প্ৰৱণ গোটসমূহে [[হিন্দী]] উপভাষাসমূহক [[দেৱনাগৰী]] বা ফাৰ্ছীভিত্তিক লিপিত লিখিবলৈ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছিল। সেইসকল গোটৰ প্ৰভাৱ আৰু দেবনাগৰী লিপিৰ সহজ টাইপ প্ৰাপ্তিসাধ্যতাৰ বাবে—যিয়ে কাইথিৰ অতি পৰিবৰ্তনশীল ৰূপৰ বিপৰীত—বিশেষকৈ বৰ্তমানৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ অন্তৰ্গত উত্তৰ-পশ্চিম প্ৰদেশসমূহত দেৱনাগৰী লিপিক প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল।<ref>''General Report on Public Instruction in the Bengal Presidency'', p. 103.</ref> ১৯ শতিকাৰ শেষৰ ফালে অউধৰ জন নেছফিল্ড, বিহাৰৰ ইনভাৰ্নেলৰ জৰ্জ কেম্পবেল আৰু বংগৰ এখন কমিটীয়ে আটাইকেইজনেই শিক্ষাত কৈথি লিপিৰ ব্যৱহাৰৰ পোষকতা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last1=Rai |first1=Alok |title=Hindi Nationalism |date=2007 |publisher=Sangam Books |location=London |isbn=978-81-250-1979-4 |page=51 |edition=Reprint}}</ref> বহু আইনগত নথিপত্ৰ কৈথী লিপিত লিখা হৈছিল, আৰু ১৯৫০ৰ পৰা ১৯৫৪ চনলৈ বিহাৰ জিলা আদালতসমূহত ই চৰকাৰী আইন লিপি হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল। যদিও, কৈথী লিপিৰ বিপক্ষে কিছু ব্ৰাহ্মণ অভিজাত গোটৰ আপত্তি আছিল আৰু তাৰ ফলত এই লিপিখন ধীৰে ধীৰে ব্যৱহাৰবাহী হ'ব পৰা নাছিল। বৰ্তমান বিহাৰৰ আদালতসমূহে কৈথী লিপিত লিখা পুৰণি নথিপত্ৰ পঢ়াত অসুবিধা ভোগ কৰে।<ref>{{cite news |title=ক'ত পৃষ্ঠাসমূহত গোপন হৈ নপৰে কাইথি |url=https://www.inextlive.com/jharkhand/ranchi/kaithi-albhabet-is-in-danger-201203140011 |access-date=2 September 2020 |work=inextlive |date=19 March 2012 |language=hi |archive-date=7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407173403/https://www.inextlive.com/jharkhand/ranchi/kaithi-albhabet-is-in-danger-201203140011 |url-status=live}}</ref> == শ্ৰেণীসমূহ == কাইথি লিপিৰ তিনিটা মুখ্য স্থানীয় ৰূপ আছিল, যিবোৰ সংশ্লিষ্ট অঞ্চলৰ ভাষাসমূহত ব্যৱহৃত হৈছিল: * '''[[তিৰহুতা লিপি|তিৰহুতা লিপি]]''' – মৈথিলি ভাষাৰ বাবে ব্যৱহৃত। * '''[[মগহী]]''' – মগহী ভাষাৰ বাবে ব্যৱহৃত। * '''[[ভোজপুৰী]]''' – ভোজপুৰী ভাষাৰ বাবে ব্যৱহৃত।<ref name="Masica1993">{{cite book|last=Masica|first=Colin P.|title=The Indo-Aryan Languages|year=1993|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521299442|pages=141–143}}</ref> এই শ্ৰেণীবিভাজনসমূহ অঞ্চলভেদে কাইথি লিপিৰ ব্যৱহাৰ আৰু বিকাশক প্ৰতিফলিত কৰে। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী: লিপি]] [[শ্ৰেণী:এছীয় লিপি]] fawywthn2ar07aerqbmbluqn14ternq 645708 645707 2026-10-17T02:56:25Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645708 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}} {{Infobox Writing system | name = কৈথী | altname = কায়থী, কায়স্থী, {{Script|Kthi|𑂍𑂶𑂟𑂲}} | native_name = | type = [[আবুগিদা]] | caption = কৈথী লিপি (ওপৰৰ তিনিটা শাৰীত স্বৰবৰ্ণ আৰু তলত ব্যঞ্জনবৰ্ণসমূহ দেখুওৱা হৈছে) | languages = [[অৱধী ভাষা|অৱধী]], [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[হিন্দুস্তানী ভাষা|হিন্দুস্তানী]], [[মগহী ভাষা|মগহী]], [[নাগপুৰী ভাষা|নাগপুৰী]], [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]] | fam1 = প্ৰ’ট’-চিনাইটিক বৰ্ণমালা^[a] | fam2 = ফিনিচীয় বৰ্ণমালা | fam3 = আৰামীয় বৰ্ণমালা | footnotes = ব্ৰাহ্মী লিপিসমূহৰ ছেমিটিক মূলক লৈ ইতিহাসবিদসকলৰ মাজত মতভেদ আছে। | fam4 = [[ব্ৰাহ্মী লিপি|ব্ৰাহ্মী]] | fam5 = [[গুপ্ত লিপি|গুপ্ত]] | fam6 = [[কুটিল লিপি|সিদ্ধং]] | fam7 = [[নাগৰী লিপি|নাগৰী]] | sisters = {{plainlist| *[[দেৱনাগৰী]] *[[নন্দীনাগৰী]] *[[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]] *[[মোদী লিপি|মোদী]]}} | children = [[ছিলেটী নাগৰী]] | time = প্ৰায় ১৬ শতিকাৰ পৰা ২০ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে | sample = Kaithi Varnamala.png | imagesize = 300px | unicode = [https://www.unicode.org/charts/PDF/U11080.pdf U+11080&ndash; U+110CF] | iso15924 = Kthi }} {{Contains special characters | special = অস্বাভাৱিক [[ইউনিক’ড]] আখৰসমূহ | fix = সহায়:বহুভাষিক সমৰ্থন#কৈথী | image = Replacement character.svg | link = Specials (Unicode block)#Replacement character | alt = <?> | compact = yes }} '''কৈথী''' ({{Script|Kthi|𑂍𑂶𑂟𑂲}}) লিপিক '''কয়থী''' ({{Script|Kthi|𑂍𑂨𑂟𑂲}}) বা '''কায়স্থী''' ({{Script|Kthi|𑂍𑂰𑂨𑂮𑂹𑂟𑂲}}) বুলিও কোৱা হয়, উত্তৰ আৰু পূব ভাৰতৰ কিছু অংশত প্ৰধানকৈ বৰ্তমানৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]], [[ঝাড়খণ্ড|ঝাৰখণ্ড]] আৰু [[বিহাৰ]] ৰাজ্যত ব্যাপকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় এই ঐতিহাসিক ব্ৰাহ্মিক লিপি। বিশেষকৈ আইনী, প্ৰশাসনিক আৰু ব্যক্তিগত অভিলেখ লিখাৰ বাবে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। <ref>King, Christopher R. 1995. ''One Language, Two Scripts: The Hindi Movement in Nineteenth Century North India.''New York: Oxford University Press.</ref> আৱাধি, [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], হিন্দুস্তানী, [[মগহী ভাষা|মগহী]], [[নাগপুৰী ভাষা|নাগপুৰী]] আদি বিভিন্ন [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল|ভাৰত-আৰ্য্য ভাষাৰ]] বাবে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। [[File:Kaithi2.png|right|thumb|১৮৯৮ চনত বাবু ৰামা স্মৰণ লালে কৈথী লিপিত লিখা ভোজপুৰী কাহিনী]] [[File:Kaithi Numbers.png|thumb|কৈথী সংখ্যা (০-ৰ পৰা ৯-লৈ)]] == শব্দৰ উদ্ভৱ == ''কৈথী'' শব্দটি ''কায়স্থ'' (Kayastha) শব্দৰ পৰা আহৰণ কৰা হৈছে, যি ভাৰতৰ এটা সামাজিক গোট। এই গোটৰ সদস্যসকলে ঐতিহাসিকভাৱে লেখক, নথিপত্ৰ সংৰক্ষক, আৰু চৰকাৰী কৰ্মচাৰী হিচাপে কাৰ্য কৰিছিল। তেওঁলোকৰ দ্বাৰা ব্যৱহৃত লিপিটোক কৈথী বুলি জনা গৈছিল।<ref name="Tripathi2008">{{cite book|last=Tripathi|first=Salil|title=The Colonist and the Company: Criticism and Dissent in the British Raj|year=2008|publisher=Penguin|isbn=9780143063030|page=212}}</ref> == ইতিহাস == [[চিত্ৰ:Kaithi printed.jpg|thumb|right|উনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগত ছপা কৈথী লিপিৰ ৰূপ]] [[চিত্ৰ:Sher shah's rupee.jpg|thumb|right|শ্বেৰ শ্বাহ চূৰীৰ মুদ্ৰাত কৈথী লিপি (বাওঁফালে তলৰ শাৰীত)]] কৈথী লিপিত লিখিত নথিপত্ৰসমূহৰ অস্তিত্ব ১৬শ শতিকালৰ পৰা পোৱা যায়। মুঘল সাম্ৰাজ্যৰ সময়চোৱাত এই লিপিখনৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ হৈছিল। ১৮৮০ চনত ব্ৰিটিছ ৰাজৰ অধীনত বিহাৰৰ ন্যায়ালয়সমূহত কৈথী লিপিক চৰকাৰীভাৱে স্বীকৃতি দিয়া হৈছিল। বংগালৰ পশ্চিমফালে উত্তৰ ভাৰতত কৈথী লিপি আটাইতকৈ বেছিভাগ ব্যৱহৃত লিপি আছিল। ১৮৫৪ চনত কাইথি লিপিত ৭৭,৩৬৮টা বিদ্যালয় পাঠ্যপুথি প্ৰকাশ পাইছিল, যেতিয়া দেবনাগৰীত ২৫,১৫১টা আৰু মহাজনী লিপিত ২৪,৩০২টা পাঠ্যপুথি আছিল।<ref>Rai, Alok. ''Hindi Nationalism'', p. 13</ref> ''হিন্দী বেল্ট'' বুলি জনা যোৱা অঞ্চলত প্ৰচলিত তিনিটা মুখ্য লিপিৰ ভিতৰত কৈথীক এক নিৰপেক্ষ লিপি হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল, কাৰণ ই হিন্দু আৰু মুছলমান উভয়ে দৈনন্দিন যোগাযোগ, আৰ্থিক আৰু প্ৰশাসনিক কাম-কাজৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আনহাতে, দেবনাগৰী লিপি সাধাৰণতে হিন্দুৱে আৰু ফাৰ্ছী লিপি মুছলমানে ধৰ্মীয় সাহিত্য আৰু শিক্ষা উদ্দেশ্যে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই কাৰণত সমাজৰ ৰক্ষণশীল আৰু ধৰ্মীয়ভাৱে প্ৰৱণ গোটসমূহে [[হিন্দী]] উপভাষাসমূহক [[দেৱনাগৰী]] বা ফাৰ্ছীভিত্তিক লিপিত লিখিবলৈ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছিল। সেইসকল গোটৰ প্ৰভাৱ আৰু দেবনাগৰী লিপিৰ সহজ টাইপ প্ৰাপ্তিসাধ্যতাৰ বাবে—যিয়ে কাইথিৰ অতি পৰিবৰ্তনশীল ৰূপৰ বিপৰীত—বিশেষকৈ বৰ্তমানৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ অন্তৰ্গত উত্তৰ-পশ্চিম প্ৰদেশসমূহত দেৱনাগৰী লিপিক প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল।<ref>''General Report on Public Instruction in the Bengal Presidency'', p. 103.</ref> ১৯ শতিকাৰ শেষৰ ফালে অউধৰ জন নেছফিল্ড, বিহাৰৰ ইনভাৰ্নেলৰ জৰ্জ কেম্পবেল আৰু বংগৰ এখন কমিটীয়ে আটাইকেইজনেই শিক্ষাত কৈথি লিপিৰ ব্যৱহাৰৰ পোষকতা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last1=Rai |first1=Alok |title=Hindi Nationalism |date=2007 |publisher=Sangam Books |location=London |isbn=978-81-250-1979-4 |page=51 |edition=Reprint}}</ref> বহু আইনগত নথিপত্ৰ কৈথী লিপিত লিখা হৈছিল, আৰু ১৯৫০ৰ পৰা ১৯৫৪ চনলৈ বিহাৰ জিলা আদালতসমূহত ই চৰকাৰী আইন লিপি হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল। যদিও, কৈথী লিপিৰ বিপক্ষে কিছু ব্ৰাহ্মণ অভিজাত গোটৰ আপত্তি আছিল আৰু তাৰ ফলত এই লিপিখন ধীৰে ধীৰে ব্যৱহাৰবাহী হ'ব পৰা নাছিল। বৰ্তমান বিহাৰৰ আদালতসমূহে কৈথী লিপিত লিখা পুৰণি নথিপত্ৰ পঢ়াত অসুবিধা ভোগ কৰে।<ref>{{cite news |title=ক'ত পৃষ্ঠাসমূহত গোপন হৈ নপৰে কাইথি |url=https://www.inextlive.com/jharkhand/ranchi/kaithi-albhabet-is-in-danger-201203140011 |access-date=2 September 2020 |work=inextlive |date=19 March 2012 |language=hi |archive-date=7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407173403/https://www.inextlive.com/jharkhand/ranchi/kaithi-albhabet-is-in-danger-201203140011 |url-status=live}}</ref> == শ্ৰেণীসমূহ == কাইথি লিপিৰ তিনিটা মুখ্য স্থানীয় ৰূপ আছিল, যিবোৰ সংশ্লিষ্ট অঞ্চলৰ ভাষাসমূহত ব্যৱহৃত হৈছিল: * '''[[তিৰহুতা লিপি|তিৰহুতা লিপি]]''' – মৈথিলি ভাষাৰ বাবে ব্যৱহৃত। * '''[[মগহী]]''' – মগহী ভাষাৰ বাবে ব্যৱহৃত। * '''[[ভোজপুৰী]]''' – ভোজপুৰী ভাষাৰ বাবে ব্যৱহৃত।<ref name="Masica1993">{{cite book|last=Masica|first=Colin P.|title=The Indo-Aryan Languages|year=1993|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521299442|pages=141–143}}</ref> এই শ্ৰেণীবিভাজনসমূহ অঞ্চলভেদে কাইথি লিপিৰ ব্যৱহাৰ আৰু বিকাশক প্ৰতিফলিত কৰে। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী: লিপি]] [[শ্ৰেণী:এছীয় লিপি]] 0m7rbako4670rk5ny2szi9xac3i3x2r 645709 645708 2026-10-17T03:01:40Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645709 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}} {{Infobox Writing system | name = কৈথী | altname = কায়থী, কায়স্থী, {{Script|Kthi|𑂍𑂶𑂟𑂲}} | native_name = | type = [[আবুগিদা]] | caption = কৈথী লিপি (ওপৰৰ তিনিটা শাৰীত স্বৰবৰ্ণ আৰু তলত ব্যঞ্জনবৰ্ণসমূহ দেখুওৱা হৈছে) | languages = [[অৱধী ভাষা|অৱধী]], [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[হিন্দুস্তানী ভাষা|হিন্দুস্তানী]], [[মগহী ভাষা|মগহী]], [[নাগপুৰী ভাষা|নাগপুৰী]], [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]] | fam1 = প্ৰ’ট’-চিনাইটিক বৰ্ণমালা^[a] | fam2 = ফিনিচীয় বৰ্ণমালা | fam3 = আৰামীয় বৰ্ণমালা | footnotes = ব্ৰাহ্মী লিপিসমূহৰ ছেমিটিক মূলক লৈ ইতিহাসবিদসকলৰ মাজত মতভেদ আছে। | fam4 = [[ব্ৰাহ্মী লিপি|ব্ৰাহ্মী]] | fam5 = [[গুপ্ত লিপি|গুপ্ত]] | fam6 = [[কুটিল লিপি|সিদ্ধং]] | fam7 = [[নাগৰী লিপি|নাগৰী]] | sisters = {{plainlist| *[[দেৱনাগৰী]] *[[নন্দীনাগৰী]] *[[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]] *[[মোদী লিপি|মোদী]]}} | children = [[ছিলেটী নাগৰী]] | time = প্ৰায় ১৬ শতিকাৰ পৰা ২০ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে | sample = Kaithi Varnamala.png | imagesize = 300px | unicode = [https://www.unicode.org/charts/PDF/U11080.pdf U+11080&ndash; U+110CF] | iso15924 = Kthi }} {{Contains special characters | special = অস্বাভাৱিক [[ইউনিক’ড]] আখৰসমূহ | fix = সহায়:বহুভাষিক সমৰ্থন#কৈথী | image = Replacement character.svg | link = Specials (Unicode block)#Replacement character | alt = <?> | compact = yes }} '''কৈথী''' ({{Script|Kthi|𑂍𑂶𑂟𑂲}}) লিপিক '''কয়থী''' ({{Script|Kthi|𑂍𑂨𑂟𑂲}}) বা '''কায়স্থী''' ({{Script|Kthi|𑂍𑂰𑂨𑂮𑂹𑂟𑂲}}) বুলিও কোৱা হয়, উত্তৰ আৰু পূব ভাৰতৰ কিছু অংশত প্ৰধানকৈ বৰ্তমানৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]], [[ঝাড়খণ্ড|ঝাৰখণ্ড]] আৰু [[বিহাৰ]] ৰাজ্যত ব্যাপকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় এই ঐতিহাসিক ব্ৰাহ্মিক লিপি। বিশেষকৈ আইনী, প্ৰশাসনিক আৰু ব্যক্তিগত অভিলেখ লিখাৰ বাবে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। <ref>King, Christopher R. 1995. ''One Language, Two Scripts: The Hindi Movement in Nineteenth Century North India.''New York: Oxford University Press.</ref> [[অৱধী ভাষা|অৱধী]], [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[হিন্দুস্তানী ভাষা|হিন্দুস্তানী]], [[মগহী ভাষা|মগহী]], [[নাগপুৰী ভাষা|নাগপুৰী]] আদি বিভিন্ন [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল|ভাৰত-আৰ্য্য ভাষাৰ]] বাবে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। [[File:Kaithi2.png|right|thumb|১৮৯৮ চনত বাবু ৰামা স্মৰণ লালে কৈথী লিপিত লিখা ভোজপুৰী কাহিনী]] [[File:Kaithi Numbers.png|thumb|কৈথী সংখ্যা (০-ৰ পৰা ৯-লৈ)]] == শব্দৰ উদ্ভৱ == ''কৈথী'' শব্দটি ''কায়স্থ'' (Kayastha) শব্দৰ পৰা আহৰণ কৰা হৈছে, যি ভাৰতৰ এটা সামাজিক গোট। এই গোটৰ সদস্যসকলে ঐতিহাসিকভাৱে লেখক, নথিপত্ৰ সংৰক্ষক, আৰু চৰকাৰী কৰ্মচাৰী হিচাপে কাৰ্য কৰিছিল। তেওঁলোকৰ দ্বাৰা ব্যৱহৃত লিপিটোক কৈথী বুলি জনা গৈছিল।<ref name="Tripathi2008">{{cite book|last=Tripathi|first=Salil|title=The Colonist and the Company: Criticism and Dissent in the British Raj|year=2008|publisher=Penguin|isbn=9780143063030|page=212}}</ref> == ইতিহাস == [[চিত্ৰ:Kaithi printed.jpg|thumb|right|উনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগত ছপা কৈথী লিপিৰ ৰূপ]] [[চিত্ৰ:Sher shah's rupee.jpg|thumb|right|শ্বেৰ শ্বাহ চূৰীৰ মুদ্ৰাত কৈথী লিপি (বাওঁফালে তলৰ শাৰীত)]] কৈথী লিপিত লিখিত নথিপত্ৰসমূহৰ অস্তিত্ব ১৬শ শতিকালৰ পৰা পোৱা যায়। মুঘল সাম্ৰাজ্যৰ সময়চোৱাত এই লিপিখনৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ হৈছিল। ১৮৮০ চনত ব্ৰিটিছ ৰাজৰ অধীনত বিহাৰৰ ন্যায়ালয়সমূহত কৈথী লিপিক চৰকাৰীভাৱে স্বীকৃতি দিয়া হৈছিল। বংগালৰ পশ্চিমফালে উত্তৰ ভাৰতত কৈথী লিপি আটাইতকৈ বেছিভাগ ব্যৱহৃত লিপি আছিল। ১৮৫৪ চনত কাইথি লিপিত ৭৭,৩৬৮টা বিদ্যালয় পাঠ্যপুথি প্ৰকাশ পাইছিল, যেতিয়া দেবনাগৰীত ২৫,১৫১টা আৰু মহাজনী লিপিত ২৪,৩০২টা পাঠ্যপুথি আছিল।<ref>Rai, Alok. ''Hindi Nationalism'', p. 13</ref> ''হিন্দী বেল্ট'' বুলি জনা যোৱা অঞ্চলত প্ৰচলিত তিনিটা মুখ্য লিপিৰ ভিতৰত কৈথীক এক নিৰপেক্ষ লিপি হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল, কাৰণ ই হিন্দু আৰু মুছলমান উভয়ে দৈনন্দিন যোগাযোগ, আৰ্থিক আৰু প্ৰশাসনিক কাম-কাজৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আনহাতে, দেবনাগৰী লিপি সাধাৰণতে হিন্দুৱে আৰু ফাৰ্ছী লিপি মুছলমানে ধৰ্মীয় সাহিত্য আৰু শিক্ষা উদ্দেশ্যে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই কাৰণত সমাজৰ ৰক্ষণশীল আৰু ধৰ্মীয়ভাৱে প্ৰৱণ গোটসমূহে [[হিন্দী]] উপভাষাসমূহক [[দেৱনাগৰী]] বা ফাৰ্ছীভিত্তিক লিপিত লিখিবলৈ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছিল। সেইসকল গোটৰ প্ৰভাৱ আৰু দেবনাগৰী লিপিৰ সহজ টাইপ প্ৰাপ্তিসাধ্যতাৰ বাবে—যিয়ে কাইথিৰ অতি পৰিবৰ্তনশীল ৰূপৰ বিপৰীত—বিশেষকৈ বৰ্তমানৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ অন্তৰ্গত উত্তৰ-পশ্চিম প্ৰদেশসমূহত দেৱনাগৰী লিপিক প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল।<ref>''General Report on Public Instruction in the Bengal Presidency'', p. 103.</ref> ১৯ শতিকাৰ শেষৰ ফালে অউধৰ জন নেছফিল্ড, বিহাৰৰ ইনভাৰ্নেলৰ জৰ্জ কেম্পবেল আৰু বংগৰ এখন কমিটীয়ে আটাইকেইজনেই শিক্ষাত কৈথি লিপিৰ ব্যৱহাৰৰ পোষকতা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last1=Rai |first1=Alok |title=Hindi Nationalism |date=2007 |publisher=Sangam Books |location=London |isbn=978-81-250-1979-4 |page=51 |edition=Reprint}}</ref> বহু আইনগত নথিপত্ৰ কৈথী লিপিত লিখা হৈছিল, আৰু ১৯৫০ৰ পৰা ১৯৫৪ চনলৈ বিহাৰ জিলা আদালতসমূহত ই চৰকাৰী আইন লিপি হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল। যদিও, কৈথী লিপিৰ বিপক্ষে কিছু ব্ৰাহ্মণ অভিজাত গোটৰ আপত্তি আছিল আৰু তাৰ ফলত এই লিপিখন ধীৰে ধীৰে ব্যৱহাৰবাহী হ'ব পৰা নাছিল। বৰ্তমান বিহাৰৰ আদালতসমূহে কৈথী লিপিত লিখা পুৰণি নথিপত্ৰ পঢ়াত অসুবিধা ভোগ কৰে।<ref>{{cite news |title=ক'ত পৃষ্ঠাসমূহত গোপন হৈ নপৰে কাইথি |url=https://www.inextlive.com/jharkhand/ranchi/kaithi-albhabet-is-in-danger-201203140011 |access-date=2 September 2020 |work=inextlive |date=19 March 2012 |language=hi |archive-date=7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407173403/https://www.inextlive.com/jharkhand/ranchi/kaithi-albhabet-is-in-danger-201203140011 |url-status=live}}</ref> == শ্ৰেণীসমূহ == কাইথি লিপিৰ তিনিটা মুখ্য স্থানীয় ৰূপ আছিল, যিবোৰ সংশ্লিষ্ট অঞ্চলৰ ভাষাসমূহত ব্যৱহৃত হৈছিল: * '''[[তিৰহুতা লিপি|তিৰহুতা লিপি]]''' – মৈথিলি ভাষাৰ বাবে ব্যৱহৃত। * '''[[মগহী]]''' – মগহী ভাষাৰ বাবে ব্যৱহৃত। * '''[[ভোজপুৰী]]''' – ভোজপুৰী ভাষাৰ বাবে ব্যৱহৃত।<ref name="Masica1993">{{cite book|last=Masica|first=Colin P.|title=The Indo-Aryan Languages|year=1993|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521299442|pages=141–143}}</ref> এই শ্ৰেণীবিভাজনসমূহ অঞ্চলভেদে কাইথি লিপিৰ ব্যৱহাৰ আৰু বিকাশক প্ৰতিফলিত কৰে। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী: লিপি]] [[শ্ৰেণী:এছীয় লিপি]] 2fmf27s8h9hlpv3jpmlwdf9bv6xizyk 645710 645709 2026-10-17T03:02:01Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645710 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}} {{Infobox Writing system | name = কৈথী | altname = কায়থী, কায়স্থী, {{Script|Kthi|𑂍𑂶𑂟𑂲}} | native_name = | type = [[আবুগিদা]] | caption = কৈথী লিপি (ওপৰৰ তিনিটা শাৰীত স্বৰবৰ্ণ আৰু তলত ব্যঞ্জনবৰ্ণসমূহ দেখুওৱা হৈছে) | languages = [[অৱধী ভাষা|অৱধী]], [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[হিন্দুস্তানী ভাষা|হিন্দুস্তানী]], [[মগহী ভাষা|মগহী]], [[নাগপুৰী ভাষা|নাগপুৰী]], [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]] | fam1 = প্ৰ’ট’-চিনাইটিক বৰ্ণমালা^[a] | fam2 = ফিনিচীয় বৰ্ণমালা | fam3 = আৰামীয় বৰ্ণমালা | footnotes = ব্ৰাহ্মী লিপিসমূহৰ ছেমিটিক মূলক লৈ ইতিহাসবিদসকলৰ মাজত মতভেদ আছে। | fam4 = [[ব্ৰাহ্মী লিপি|ব্ৰাহ্মী]] | fam5 = [[গুপ্ত লিপি|গুপ্ত]] | fam6 = [[কুটিল লিপি|সিদ্ধং]] | fam7 = [[নাগৰী লিপি|নাগৰী]] | sisters = {{plainlist| *[[দেৱনাগৰী]] *[[নন্দীনাগৰী]] *[[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]] *[[মোদী লিপি|মোদী]]}} | children = [[ছিলেটী নাগৰী]] | time = প্ৰায় ১৬ শতিকাৰ পৰা ২০ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে | sample = Kaithi Varnamala.png | imagesize = 300px | unicode = [https://www.unicode.org/charts/PDF/U11080.pdf U+11080&ndash; U+110CF] | iso15924 = Kthi }} {{Contains special characters | special = অস্বাভাৱিক [[ইউনিক’ড]] আখৰসমূহ | fix = সহায়:বহুভাষিক সমৰ্থন#কৈথী | image = Replacement character.svg | link = Specials (Unicode block)#Replacement character | alt = <?> | compact = yes }} '''কৈথী''' ({{Script|Kthi|𑂍𑂶𑂟𑂲}}) লিপিক '''কয়থী''' ({{Script|Kthi|𑂍𑂨𑂟𑂲}}) বা '''কায়স্থী''' ({{Script|Kthi|𑂍𑂰𑂨𑂮𑂹𑂟𑂲}}) বুলিও কোৱা হয়, উত্তৰ আৰু পূব ভাৰতৰ কিছু অংশত প্ৰধানকৈ বৰ্তমানৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]], [[ঝাড়খণ্ড|ঝাৰখণ্ড]] আৰু [[বিহাৰ]] ৰাজ্যত ব্যাপকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় এই ঐতিহাসিক ব্ৰাহ্মিক লিপি। বিশেষকৈ আইনী, প্ৰশাসনিক আৰু ব্যক্তিগত অভিলেখ লিখাৰ বাবে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>King, Christopher R. 1995. ''One Language, Two Scripts: The Hindi Movement in Nineteenth Century North India.''New York: Oxford University Press.</ref> [[অৱধী ভাষা|অৱধী]], [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[হিন্দুস্তানী ভাষা|হিন্দুস্তানী]], [[মগহী ভাষা|মগহী]], [[নাগপুৰী ভাষা|নাগপুৰী]] আদি বিভিন্ন [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল|ভাৰত-আৰ্য্য ভাষাৰ]] বাবে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। [[File:Kaithi2.png|right|thumb|১৮৯৮ চনত বাবু ৰামা স্মৰণ লালে কৈথী লিপিত লিখা ভোজপুৰী কাহিনী]] [[File:Kaithi Numbers.png|thumb|কৈথী সংখ্যা (০-ৰ পৰা ৯-লৈ)]] == শব্দৰ উদ্ভৱ == ''কৈথী'' শব্দটি ''কায়স্থ'' (Kayastha) শব্দৰ পৰা আহৰণ কৰা হৈছে, যি ভাৰতৰ এটা সামাজিক গোট। এই গোটৰ সদস্যসকলে ঐতিহাসিকভাৱে লেখক, নথিপত্ৰ সংৰক্ষক, আৰু চৰকাৰী কৰ্মচাৰী হিচাপে কাৰ্য কৰিছিল। তেওঁলোকৰ দ্বাৰা ব্যৱহৃত লিপিটোক কৈথী বুলি জনা গৈছিল।<ref name="Tripathi2008">{{cite book|last=Tripathi|first=Salil|title=The Colonist and the Company: Criticism and Dissent in the British Raj|year=2008|publisher=Penguin|isbn=9780143063030|page=212}}</ref> == ইতিহাস == [[চিত্ৰ:Kaithi printed.jpg|thumb|right|উনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগত ছপা কৈথী লিপিৰ ৰূপ]] [[চিত্ৰ:Sher shah's rupee.jpg|thumb|right|শ্বেৰ শ্বাহ চূৰীৰ মুদ্ৰাত কৈথী লিপি (বাওঁফালে তলৰ শাৰীত)]] কৈথী লিপিত লিখিত নথিপত্ৰসমূহৰ অস্তিত্ব ১৬শ শতিকালৰ পৰা পোৱা যায়। মুঘল সাম্ৰাজ্যৰ সময়চোৱাত এই লিপিখনৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ হৈছিল। ১৮৮০ চনত ব্ৰিটিছ ৰাজৰ অধীনত বিহাৰৰ ন্যায়ালয়সমূহত কৈথী লিপিক চৰকাৰীভাৱে স্বীকৃতি দিয়া হৈছিল। বংগালৰ পশ্চিমফালে উত্তৰ ভাৰতত কৈথী লিপি আটাইতকৈ বেছিভাগ ব্যৱহৃত লিপি আছিল। ১৮৫৪ চনত কাইথি লিপিত ৭৭,৩৬৮টা বিদ্যালয় পাঠ্যপুথি প্ৰকাশ পাইছিল, যেতিয়া দেবনাগৰীত ২৫,১৫১টা আৰু মহাজনী লিপিত ২৪,৩০২টা পাঠ্যপুথি আছিল।<ref>Rai, Alok. ''Hindi Nationalism'', p. 13</ref> ''হিন্দী বেল্ট'' বুলি জনা যোৱা অঞ্চলত প্ৰচলিত তিনিটা মুখ্য লিপিৰ ভিতৰত কৈথীক এক নিৰপেক্ষ লিপি হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল, কাৰণ ই হিন্দু আৰু মুছলমান উভয়ে দৈনন্দিন যোগাযোগ, আৰ্থিক আৰু প্ৰশাসনিক কাম-কাজৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আনহাতে, দেবনাগৰী লিপি সাধাৰণতে হিন্দুৱে আৰু ফাৰ্ছী লিপি মুছলমানে ধৰ্মীয় সাহিত্য আৰু শিক্ষা উদ্দেশ্যে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই কাৰণত সমাজৰ ৰক্ষণশীল আৰু ধৰ্মীয়ভাৱে প্ৰৱণ গোটসমূহে [[হিন্দী]] উপভাষাসমূহক [[দেৱনাগৰী]] বা ফাৰ্ছীভিত্তিক লিপিত লিখিবলৈ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছিল। সেইসকল গোটৰ প্ৰভাৱ আৰু দেবনাগৰী লিপিৰ সহজ টাইপ প্ৰাপ্তিসাধ্যতাৰ বাবে—যিয়ে কাইথিৰ অতি পৰিবৰ্তনশীল ৰূপৰ বিপৰীত—বিশেষকৈ বৰ্তমানৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ অন্তৰ্গত উত্তৰ-পশ্চিম প্ৰদেশসমূহত দেৱনাগৰী লিপিক প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল।<ref>''General Report on Public Instruction in the Bengal Presidency'', p. 103.</ref> ১৯ শতিকাৰ শেষৰ ফালে অউধৰ জন নেছফিল্ড, বিহাৰৰ ইনভাৰ্নেলৰ জৰ্জ কেম্পবেল আৰু বংগৰ এখন কমিটীয়ে আটাইকেইজনেই শিক্ষাত কৈথি লিপিৰ ব্যৱহাৰৰ পোষকতা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last1=Rai |first1=Alok |title=Hindi Nationalism |date=2007 |publisher=Sangam Books |location=London |isbn=978-81-250-1979-4 |page=51 |edition=Reprint}}</ref> বহু আইনগত নথিপত্ৰ কৈথী লিপিত লিখা হৈছিল, আৰু ১৯৫০ৰ পৰা ১৯৫৪ চনলৈ বিহাৰ জিলা আদালতসমূহত ই চৰকাৰী আইন লিপি হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল। যদিও, কৈথী লিপিৰ বিপক্ষে কিছু ব্ৰাহ্মণ অভিজাত গোটৰ আপত্তি আছিল আৰু তাৰ ফলত এই লিপিখন ধীৰে ধীৰে ব্যৱহাৰবাহী হ'ব পৰা নাছিল। বৰ্তমান বিহাৰৰ আদালতসমূহে কৈথী লিপিত লিখা পুৰণি নথিপত্ৰ পঢ়াত অসুবিধা ভোগ কৰে।<ref>{{cite news |title=ক'ত পৃষ্ঠাসমূহত গোপন হৈ নপৰে কাইথি |url=https://www.inextlive.com/jharkhand/ranchi/kaithi-albhabet-is-in-danger-201203140011 |access-date=2 September 2020 |work=inextlive |date=19 March 2012 |language=hi |archive-date=7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407173403/https://www.inextlive.com/jharkhand/ranchi/kaithi-albhabet-is-in-danger-201203140011 |url-status=live}}</ref> == শ্ৰেণীসমূহ == কাইথি লিপিৰ তিনিটা মুখ্য স্থানীয় ৰূপ আছিল, যিবোৰ সংশ্লিষ্ট অঞ্চলৰ ভাষাসমূহত ব্যৱহৃত হৈছিল: * '''[[তিৰহুতা লিপি|তিৰহুতা লিপি]]''' – মৈথিলি ভাষাৰ বাবে ব্যৱহৃত। * '''[[মগহী]]''' – মগহী ভাষাৰ বাবে ব্যৱহৃত। * '''[[ভোজপুৰী]]''' – ভোজপুৰী ভাষাৰ বাবে ব্যৱহৃত।<ref name="Masica1993">{{cite book|last=Masica|first=Colin P.|title=The Indo-Aryan Languages|year=1993|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521299442|pages=141–143}}</ref> এই শ্ৰেণীবিভাজনসমূহ অঞ্চলভেদে কাইথি লিপিৰ ব্যৱহাৰ আৰু বিকাশক প্ৰতিফলিত কৰে। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী: লিপি]] [[শ্ৰেণী:এছীয় লিপি]] fdewimm8o028gqic0kj9dx0b6sr7e1s 0 100622 645601 454299 2026-10-16T15:13:03Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:এছীয় লিপি]] using [[WP:HC|HotCat]] 645601 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}} {{Infobox writing system|name=শাৰদা লিপি|sample=Kashmir Sharada MS.jpg|caption=শাৰদা লিপিৰে লিখা কাশ্মীৰী শৈৱ‌ পুথি|type=আবুগিদা|languages=[[সংস্কৃত]]|time=৮০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা বৰ্তমান (প্ৰায় লুপ্ত)|fam1=[[Proto-Sinaitic alphabet]]^[a]|fam2=[[Phoenician alphabet]]^[a]|fam3=[[Aramaic alphabet]]^[a]|fam4=[[ব্ৰাহ্মী লিপি|ব্ৰাহ্মী]]|fam5=[[গুপ্ত লিপি|গুপ্ত]]|sisters=[[নাগৰী লিপি|নাগৰী]]<br />[[Siddham script|{{IAST|Siddhaṃ}}]]|children=[[গুৰুমুখী লিপি|গুৰুমুখী]]<br />[[Takri script|Takri]]<br />[[Laṇḍā|Landa]]|unicode=[http://www.unicode.org/charts/PDF/U11180.pdf U+11180&ndash; U+111DF]|iso15924=Shrd}}অষ্টম শতিকাত আৱিষ্কাৰ কৰা '''শাৰদা লিপি''' ({{Lang|sa|शारदा}} ) ব্ৰাহ্মী লিপি পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত [[ধ্বনিগত বৰ্ণমালা লিপি|আবুগিদা]] লিখন ব্যৱস্থা। এই লিপিৰ সহায়ত কাশ্মীৰ অঞ্চলত [[সংস্কৃত ভাষা]] আৰু [[কাশ্মিৰী ভাষা|কাশ্মীৰী ভাষা]] লিখা হৈছিল। গুৰমুখী লিপি শাৰদা লিপিৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে। পূৰ্বতে শাৰদা লিপিৰ বহুল ব্যৱহাৰ হৈছিল, কিন্তু এতিয়া এই লিপি কেৱল কাশ্মীৰী পণ্ডিতসকলৰ কিছুমান অনুষ্ঠানতহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name=Selin>{{cite book |last1=Selin |first1=Helaine |title=Encyclopaedia of the History of Science, Technology, and Medicine in Non-Western Cultures |date=2008 |publisher=Springer Science & Business Media |isbn=9781402045592 |page=Bakhshali Manuscript entry |url=https://books.google.com/books?id=kt9DIY1g9HYC&pg=RA1-PA1 |language=en|bibcode=2008ehst.book.....S }}</ref><ref name=singh>{{cite book |last1=Singh |first1=Upinder |title=A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century |date=2008 |publisher=Pearson Education India |isbn=9788131711200 |page=43 |url=https://books.google.com/books?id=H3lUIIYxWkEC&pg=PA43 |language=en}}</ref><ref>Sir George Grierson. (1916). "[https://archive.org/details/244194891OnTheSharadaAlphabetJournalOfTheRoyalAsiaticSociety171916SirGeorgeGriersonKCIEMRAS/page/n17 On the Sharada Alphabet]". ''Journal of the Royal Asiatic Society, 17''.</ref> == বৰ্ণ == === স্বৰবৰ্ণ === {| class="wikitable" style="font-family:Arial; " |[[চিত্ৰ:Sharada_a.svg|24x24px]] অ |[[চিত্ৰ:Sharada_i.svg|24x24px]] ই |[[চিত্ৰ:Sharada_u.svg|24x24px]] উ |[[চিত্ৰ:Sharada_ri.svg|24x24px]] ঋ |[[চিত্ৰ:Sharada_li.svg|24x24px]] ঌ |[[চিত্ৰ:Sharada_e.svg|24x24px]] উ |[[চিত্ৰ:Sharada_o.svg|24x24px]] ও |- |[[চিত্ৰ:Sharada_aa.svg|24x24px]] আ |[[চিত্ৰ:Sharada_ii.svg|24x24px]] ঈ |[[চিত্ৰ:Sharada_uu.svg|24x24px]] ঊ |[[চিত্ৰ:Sharada_rii.svg|24x24px]] ৠ | |[[চিত্ৰ:Sharada_ai.svg|24x24px]] ঐ |[[চিত্ৰ:Sharada_au.svg|24x24px]] ঔ |} {| class="wikitable" style="font-family:Arial; " |[[চিত্ৰ:Sharada_am.svg|24x24px]] অং |[[চিত্ৰ:Sharada_ah.svg|24x24px]] অঃ |} === ব্যঞ্জনবৰ্ণ === {| class="wikitable" style="font-family:Arial; " |[[চিত্ৰ:Sharada_letter_k.png|24x24px]] ক |[[চিত্ৰ:Sharada_kh.svg|24x24px]] খ |[[চিত্ৰ:Sharada_g.svg|24x24px]] গ |[[চিত্ৰ:Sharada_gh.svg|24x24px]] ঘ |[[চিত্ৰ:Sharada_ng.svg|24x24px]] ঙ |- |[[চিত্ৰ:Sharada_c.svg|24x24px]] চ |[[চিত্ৰ:Sharada_ch.svg|24x24px]] ছ |[[চিত্ৰ:Sharada_j.svg|24x24px]] জ |[[চিত্ৰ:Sharada_jh.svg|24x24px]] ঝ |[[চিত্ৰ:Sharada_ny.svg|24x24px]] ঞ |- |[[চিত্ৰ:Sharada_tt.svg|24x24px]] ট |[[চিত্ৰ:Sharada_tth.svg|24x24px]] ঠ |[[চিত্ৰ:Sharada_dd.svg|24x24px]] ড |[[চিত্ৰ:Sharada_ddh.svg|24x24px]] ঢ |[[চিত্ৰ:Sharada_nn.svg|24x24px]] ণ |- |[[চিত্ৰ:Sharada_t.svg|24x24px]] ত |[[চিত্ৰ:Sharada_th.svg|24x24px]] থ |[[চিত্ৰ:Sharada_d.svg|24x24px]] দ |[[চিত্ৰ:Sharada_dh.svg|24x24px]] ধ |[[চিত্ৰ:Sharada_n.svg|24x24px]] ন |- |[[চিত্ৰ:Sharada_p.svg|24x24px]] প |[[চিত্ৰ:Sharada_ph.svg|24x24px]] ফ |[[চিত্ৰ:Sharada_b.svg|24x24px]] ব |[[চিত্ৰ:Sharada_bh.svg|24x24px]] ভ |[[চিত্ৰ:Sharada_m.svg|24x24px]] ম |- |[[চিত্ৰ:Sharada_y.svg|24x24px]] য |[[চিত্ৰ:Sharada_r.svg|24x24px]] ৰ |[[চিত্ৰ:Sharada_l.svg|24x24px]] ল |[[চিত্ৰ:Sharada_v.svg|24x24px]] ৱ | style="background:#dddddd; " | |- |[[চিত্ৰ:Sharada_sh.svg|24x24px]] শ |[[চিত্ৰ:Sharada_ss.svg|24x24px]] ষ |[[চিত্ৰ:Sharada_s.svg|24x24px]] স |[[চিত্ৰ:Sharada_h.svg|24x24px]] হ | style="background:#dddddd; " | |} == ইউনিক'ড == ২০১২ চনৰ জানুৱাৰী মাহত [[ইউনিক’ড]] ষ্টেণ্ডাৰ্ডত শাৰদা লিপি সংযোজন কৰা হয়। Sharda লিপিৰ ইউনিকোড সম্প্ৰসাৰণ হৈছে U+11180 ৰ পৰা U+111D লৈ। <ref>{{Cite web|url=http://www.unicode.org|title=Unicode character database|work=The Unicode Standard|accessdate=22 March 2013}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী: লিপি]] [[শ্ৰেণী:এছীয় লিপি]] ht82s2vaedz1f8n38jfdrbpq1oetaql 0 100623 645580 611955 2026-10-16T15:06:33Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:এছীয় লিপি]] using [[WP:HC|HotCat]] 645580 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}} {{Infobox writing system |name=চাকমা |altname=𑄌𑄋𑄴𑄟𑄳𑄦 𑄃𑄧𑄏𑄛𑄖𑄴 |type=[[Abugida]] |languages=[[চাকমা ভাষা]], [[পালি ভাষা]]<ref name="Scheuren">{{cite web |first=Zachary |last=Scheuren |title=Proposal to encode CHAKMA LETTER VAA for Pali |date=2019-04-22 |website=The Unicode Consortium |url=https://www.unicode.org/L2/L2019/19143-chakma-letter-vaa.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20190613190717/http://www.unicode.org/L2/L2019/19143-chakma-letter-vaa.pdf |archive-date=2019-06-13}}</ref> |sample=Chakma Ajhā Pāṭh.png |imagesize=250px |fam1=Proto-Sinaitic alphabet |footnotes= |fam2=Phoenician alphabet |fam3=Aramaic alphabet |fam4=Brahmi script |fam5=Tamil-Brahmi<ref>{{cite book |editor-first1=R. Malatesha |editor-last1=Joshi |editor-first2=Catherine |editor-last2=McBride |title=Handbook of Literacy in Akshara Orthography |series=Literacy Studies |volume=17 |year=2019 |page=28 |doi=10.1007/978-3-030-05977-4 |isbn=978-3-030-05976-7}}</ref> |fam6=Pallava script |fam7=Mon–Burmese script<ref name="Talukdar">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=RGHfVGV5A5wC&q=chakma+script+burmese%2Cp214&pg=PA214 |title=Genesis of Indigenous Chakma Buddhists and Their Pulverization Worldwide |isbn=9788178357584 |last1=Talukdar |first1=S. P. |year=2010 |publisher=Gyan Publishing House }}</ref><ref name="BraunsLöffler">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=jWP0BwAAQBAJ&q=chakma+script+burmese&pg=PA28|title = Mru: Hill People on the Border of Bangladesh|date = 11 November 2013| publisher=Birkhäuser |isbn = 9783034856942 |first1=Claus-Dieter |last1=Brauns |first2=Lorenz G. |last2=Löffler}}</ref><ref name="EversonHosken">{{cite web |first1=Michael |last1=Everson |first2=Martin |last2=Hosken |title=Proposal for encoding the Chakma script in the UCS |url=http://unicode.org/L2/L2009/09187r-n3645r-chakma.pdf |date=2009-07-28}}</ref> |unicode=U+11100&ndash;U+1114F<ref>{{cite book |chapter=Chakma |title=The Unicode Standard, Version 15.1 |publisher=The Unicode Consortium |url=https://www.unicode.org/charts/PDF/U11100.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20231207153418/http://www.unicode.org/charts/PDF/U11100.pdf |archive-date=2023-12-07}}</ref> |iso15924 = Cakm }} '''চাকমা লিপি''' ব্ৰাহ্মী লিপিৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা [[লিখন পদ্ধতি|লিপি]], এই লিপি [[চাকমা ভাষা]] লিখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয় ৷ ইয়াক চাকমা ভাষাত ‘আঝাপাত’ বুলি কোৱা হয়। [[তঞ্চঙ্গ্যা ভাষা]] লিখাৰ ক্ষেত্ৰতো এই লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই লিপি বাৰ্মিজ ভাষাৰ লিপিৰ সৈতে মিল থকা লিপি। বৰ্তমান সময়ত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ কিছু কমি অহাত বহুতে বাংলা-অসমীয়া লিপিত চকমা লিখিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে ৷ [[দেৱনাগৰী]]ৰ দৰেই চাকমা লিপিও ব্ৰাহ্মী লিপিৰ বংশধৰ ৷ উত্তৰ [[থাইলেণ্ড|থাইলেণ্ডত]] ব্যৱহৃত টাই থাম লিপি আৰু চীন, [[লাউচ|লাওছ]], [[ম্যানমাৰ|বাৰ্মা]] আৰু থাইলেণ্ডত ব্যৱহৃত টাই লুই লিপি চাকমা লিপিৰ সৈতে জড়িত। <ref>Everson, Michael; Hosken, Martin (August 13, 2009). "Proposal for encoding the Chakma script in the UCS" (PDF). The Unicode Consortium.</ref> == চাকমা বৰ্ণ == === ব্যঞ্জনবৰ্ণ === {| class="wikitable" !𑄇 !𑄈 !𑄉 !𑄊 !𑄋 !𑄌 !𑄍 !𑄎 !𑄏 !𑄐 !𑄑 |- align="center" |ক |খ |গ |ঘ |ঙ |চ |ছ |জ |ঝ |ঞ |ট |- align="center" style="font-size: 18px; font-family: RibengUni, Ribeng;" !𑄒 !𑄓 !𑄔 !𑄕 !𑄖 !𑄗 !𑄘 !𑄙 !𑄚 !𑄛 !𑄜 |- align="center" |ঠ |ড |ঢ |ণ |ত |থ |দ |ধ |ন |প |ফ |- align="center" style="font-size: 18px; font-family: RibengUni, Ribeng;" !𑄝 !𑄞 !𑄟 !𑄠 !𑄡 !𑄢 !𑄥 !𑄤 !𑄥 !θ ! |- align="center" |ব |ভ |ম |য় |য |ৰ |ল |ৱ |স |হ | |} === স্বৰচিহ্ন === [[দেৱনাগৰী]] ৰ দৰেই ব্যঞ্জনবৰ্ণৰ বাবে প্ৰতিটো বৰ্ণত [[স্বৰ|স্বৰধ্বনি]] (অ) সংযুক্ত হৈ থাকে ৷ স্বৰবৰ্ণবিহীন ব্যঞ্জনবৰ্ণক সূচাবলৈ এটা বিশেষ ইউনিক'ড (হলন্ত) যোগ কৰা হয়, যাৰ ৰূপ - '''&#x11133;''' । ; 𑄇 (ক) ৰ সৈতে মাত্ৰাৰ ব্যৱহাৰ : {| class="wikitable" !𑄇 !𑄇𑄧 !C𑄨 !C𑄩 !C𑄪 !C𑄫 !C𑄬 !C𑄮 !𑄇𑄭 !C𑄯 |- align="center" |ক |কা |কি |কী |কু |কূ |কে |কো |কৈ |কৌ |} ; স্বৰবৰ্ণ {| class="wikitable" !C !𑄄 !𑄅 !𑄆 |- align="center" |অ |ই |উ |এ |} == সংখ্যা == {| class="wikitable" |- align="center" style="font-size: 18px; font-family: RibengUni, Ribeng;" ! 𑄶||𑄷||𑄸||𑄹||𑄺||𑄻||𑄼||𑄽||𑄾||𑄿 |- align="center" | ০||১||২||৩||৪||৫||৬||৭||৮||৯ |} ==ইউনিক'ড== ২০১২ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ইউনিক’ড সংস্কৰণ ৬.১ত চাকমা বৰ্ণমালা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াক নিযুক্ত কৰা ইউনিক'ড ক'ডসমূহ হ'ল U+11100 ৰ পৰা U+1114Fলৈ। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী: লিপি]] [[শ্ৰেণী:চাকমা জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:এছীয় লিপি]] 1i1fv2zuco4qitbk82jgh5icantdgwz 0 100688 645585 609124 2026-10-16T15:08:48Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:এছীয় লিপি]] using [[WP:HC|HotCat]] 645585 wikitext text/x-wiki {{Infobox writing system|name=তিব্বতী|type=Abugida|time={{Circa|650}}–present|languages={{hlist|list_style=line-height:1.3em;|তিব্বতী,|[[জংখা ভাষা|জোংখা]],|লাডাখী,|ছিক্কিমিচ,|বাল্টি,|শ্বেৰ্পা,|জিৰেল,|য়লমো,|Tshangla,|[[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]]}}|sample=Tibetan Varnamala.png|caption=|imagesize=250px|unicode=[https://www.unicode.org/charts/PDF/U0F00.pdf U+0F00&ndash;U+0FFF] [http://std.dkuug.dk/jtc1/sc2/wg2/docs/n2022.pdf Final&nbsp;Accepted&nbsp;Script&nbsp;Proposal of the First Usable Edition (3.0)]|iso15924=Tibt|footnotes=The Semitic origin of the Brahmic scripts is debated; see {{slink|Brahmi script|Origins}} for more information.}} <references /> '''তিব্বতী লিপি''' হৈছে তিব্বতী, [[জংখা ভাষা|জোংখা]], ছিকিমিজ, লাডাখী, জিৰেল আৰু বাল্টিকে ধৰি কিছুমান বিশেষ তিব্বতী ভাষা লিখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা ভাৰতীয় মূলৰ এটা খণ্ডগত লিখন ব্যৱস্থা (''[[ধ্বনিগত বৰ্ণমালা লিপি|আবুগিদা]]'')৷ তিব্বতৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সাংস্কৃতিক সংস্পৰ্শত থকা কিছুমান অতিব্বতী ভাষাৰ বাবেও ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, যেনে ঠাকালি আৰু পুৰণি তুৰ্কী । <ref>{{Cite journal|last=Manzardo|first1=Andrew E.|title=Impression Management and Economic Growth: The Case of the Thakalis of Dhaulagiri Zone|url=https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/kailash/pdf/kailash_09_01_02.pdf|journal=[[Kailash: A Journal of Himalayan Studies]]|access-date=2023-12-14|archivedate=2023-11-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231120023404/https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/kailash/pdf/kailash_09_01_02.pdf|deadurl=yes}}</ref> ছপা ৰূপটোক uchen লিপি বুলি কোৱা হয় আনহাতে দৈনন্দিন লিখনিত ব্যৱহৃত হাতেৰে লিখা কাৰ্চিভ ৰূপটোক umê লিপি বোলা হয়। এই লেখা পদ্ধতি [[হিমালয়]], আৰু তিব্বতত ব্যৱহাৰ কৰা হয় ৷ এই লিপি [[ভাৰত]], [[নেপাল]], [[ভূটান]] আৰু তিব্বতৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিস্তৃত এক বহল জনগোষ্ঠীয় তিব্বতী পৰিচয়ৰ সৈতে ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত। <ref>Chamberlain 2008</ref> তিব্বতী লিপি [[গুপ্ত লিপি|গুপ্ত লিপিৰ]] পৰা ব্ৰাহ্মিক মূলৰ আৰু [[মীতৈ লিপি|মেইটেই]], <ref name="Meithei"></ref> লেপচা, <ref name="daniels">Daniels, Peter T. and William Bright. </ref> মাৰ্চেন আৰু বহুভাষিক ʼফাগছ-পা লিপিৰ দৰে লিপিৰ পূৰ্বপুৰুষ। <ref name="daniels" /> ==বৰ্ণমালা== === স্বৰবৰ্ণ === {| class="wikitable" |-align=center ![[অসমীয়া]] !IAST !তিব্বতী !স্বৰচিহ্ন | rowspan="10" width="50px" |&nbsp; ![[অসমীয়া]] !IAST !তিব্বতী !স্বৰচিহ্ন |-align=center |<span style="font-size:200%;">অ</span>||{{IAST|a}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཨ</span>||&nbsp;||<span style="font-size:200%;">ঔ</span>||{{IAST|au}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཨཽ</span>||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཽ</span> |-align=center ||<span style="font-size:200%;">আ</span>||{{IAST|ā}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཨཱ</span>||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཱ</span>||<span style="font-size:200%;">ঋ</span>||{{IAST|ṛ}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">རྀ</span>||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ྲྀ</span> |-align=center ||<span style="font-size:200%;">ই</span>||{{IAST|i}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཨི</span>||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ི</span>||<span style="font-size:200%;">ৠ</span>||{{IAST|ṝ}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">རཱྀ</span>||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཷ</span> |-align=center ||<span style="font-size:200%;">ঈ</span>||{{IAST|ī}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཨཱི</span>||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཱི</span>||<span style="font-size:200%;">৯</span>||{{IAST|ḷ}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ལྀ</span>||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ླྀ</span> |-align=center ||<span style="font-size:200%;">উ</span>||{{IAST|u}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཨུ</span>||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ུ</span>||<span style="font-size:200%;">ৡ</span>||{{IAST|ḹ}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ལཱྀ</span>||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཹ</span> |-align=center ||<span style="font-size:200%;">ঊ</span>|||{{IAST|ū}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཨཱུ</span>||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཱུ</span>||<span style="font-size:200%;">অং</span>||rowspan="2"|{{IAST|aṃ}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཨཾ</span>||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཾ</span> |-align=center ||<span style="font-size:200%;">এ</span>||{{IAST|e}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཨེ</span>||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ེ</span>||<span style="font-size:200%;">অঁ</span>||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཨྃ</span>||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ྃ</span> |-align=center ||<span style="font-size:200%;">ঐ</span>||{{IAST|ai}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཨཻ</span>||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཻ</span>||<span style="font-size:200%;">অঃ</span>||{{IAST|aḥ}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཨཿ||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཿ</span> |-align=center ||<span style="font-size:200%;">ও</span>||{{IAST|o}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཨོ</span>||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ོ</span>|| colspan="4" |&nbsp; |} === ব্যঞ্জনবৰ্ণ === {| class="wikitable" |-align=center ! width="100px" |[[অসমীয়া]] ! width="100px" |IAST ! width="100px" |তিব্বতী | rowspan="18" width="50px" |&nbsp; ! width="100px" |[[অসমীয়া]] ! width="100px" |IAST ! width="100px" |তিব্বতী |-align=center ||<span style="font-size:200%;">ক</span>||{{IAST|ka}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཀ</span>||<span style="font-size:200%;">দ</span>||{{IAST|da}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ད</span> |-align=center ||<span style="font-size:200%;">খ</span>||{{IAST|kha}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཁ</span>||<span style="font-size:200%;">ধ</span>||{{IAST|dha}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">དྷ</span> |-align=center ||<span style="font-size:200%;">গ</span>||{{IAST|ga}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ག</span>||<span style="font-size:200%;">ন</span>||{{IAST|na}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ན</span> |-align=center ||<span style="font-size:200%;">ঘ</span>||{{IAST|gha}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">གྷ</span>||<span style="font-size:200%;">প</span>||{{IAST|pa}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">པ</span> |-align=center ||<span style="font-size:200%;">ঙ</span>||{{IAST|ṅa}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ང</span>||<span style="font-size:200%;">ফ</span>||{{IAST|pha}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཕ</span> |-align=center ||<span style="font-size:200%;">চ</span>||{{IAST|ca}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཙ</span>||<span style="font-size:200%;">ব</span>||{{IAST|ba}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">བ</span> |-align=center ||<span style="font-size:200%;">ছ</span>||{{IAST|cha}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཚ</span>||<span style="font-size:200%;">ভ</span>||{{IAST|bha}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">བྷ</span> |-align=center ||<span style="font-size:200%;">জ</span>||{{IAST|ja}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཛ</span>||<span style="font-size:200%;">ম</span>||{{IAST|ma}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">མ</span> |-align=center ||<span style="font-size:200%;">ঝ</span>||{{IAST|jha}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཛྷ</span>||<span style="font-size:200%;">য়</span>||{{IAST|ya}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཡ</span> |-align=center ||<span style="font-size:200%;">ঞ</span>||{{IAST|ña}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཉ</span>||<span style="font-size:200%;">ৰ</span>||{{IAST|ra}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ར</span> |-align=center ||<span style="font-size:200%;">ট</span>||{{IAST|ṭa}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཊ</span>||<span style="font-size:200%;">ল</span>||{{IAST|la}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ལ</span> |-align=center ||<span style="font-size:200%;">ঠ</span>||{{IAST|ṭha}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཋ</span>||<span style="font-size:200%;">ৱ</span>||{{IAST|va}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཝ</span> |-align=center ||<span style="font-size:200%;">ড</span>||{{IAST|ḍa}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཌ</span>||<span style="font-size:200%;">শ</span>||{{IAST|śa}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཤ</span> |-align=center ||<span style="font-size:200%;">ঢ</span>||{{IAST|ḍha}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཌྷ</span>||<span style="font-size:200%;">ষ</span>||{{IAST|ṣa}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཥ</span> |-align=center ||<span style="font-size:200%;">ণ</span>||{{IAST|ṇa}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཎ</span>||<span style="font-size:200%;">স</span>||{{IAST|sa}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ས</span> |-align=center ||<span style="font-size:200%;">ত</span>||{{IAST|ta}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཏ</span>||<span style="font-size:200%;">হ</span>||{{IAST|ha}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཧ</span> |-align=center ||<span style="font-size:200%;">থ</span>||{{IAST|tha}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཐ</span>||<span style="font-size:200%;">ক্ষ</span>||{{IAST|kṣa}}||style="padding-bottom:14px;"|<span style="font-size:200%;">ཀྵ</span> |} === সংখ্যা === [[चित्र:Tibetanska tal hela.png|thumb|350px|center]] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী: লিপি]] [[শ্ৰেণী:এছীয় লিপি]] ffqgri5ol225yxvm5ep69v2js3wqaqz 0 101322 645491 401916 2026-10-16T13:28:37Z Pranamikaadhikary 27435 645491 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious biography | name = শ্বাহ মাখদুম ৰূপোছ | image = Shah Makhdum Ruposh.jpg | caption = শ্বাহ মাখদুমৰ দৰগাহ | religion = ছুন্নী ইছলাম | denomination = ছুফি (চিষ্টি অৰ্ডাৰ) | alias = ৰূপোছ | location = ৰাজশ্বাহী | post = ছুফি পণ্ডিত আৰু ৰহস্যবাদী | father = আজালা শ্বাহ | birth_date = ১২১৬ | birth_name = আব্দুল কুদ্দুছ জালালুদ্দিন | birth_place = [[বাঘদাদ]] | death_date = ১৩১৩ | death_place = ৰামপুৰ বোৱালিয়া | resting_place = দৰগাহ পাৰা, ৰাজশ্বাহী, বাংলাদেশ }} '''আব্দুল-কুদ্দুছ জালাল আদ-দীন''' ({{Lang-bn|শাহ মখদুম}}) আছিল বাংলাদেশৰ এগৰাকী চুফী মুছলমান ব্যক্তিত্ব। তেওঁ ''শ্বাহ মখদুম'' নাইবা ''ৰূপোছ'' নামেৰে অধিক পৰিচিত৷ বংগৰ বৰেন্দ্ৰ অঞ্চলত ইছলাম ধৰ্মৰ প্ৰসাৰৰ লগত তেওঁৰ জড়িত। তেওঁ [[বাগদাদ]]ৰ পৰা জ্যেষ্ঠ ভাতৃ চৈয়দ আহমদ (মিৰাণ শ্বাহ)ৰ সৈতে বংগত আহি উপস্থিত হয়। বাংলাদেশৰ ৰাজশ্বাহীস্থিত [[শ্বাহ মাখদুম বিমানবন্দৰ]] তেওঁৰ নামেৰে ৰখা হৈছে৷ <ref>{{cite news|url=https://www.thedailystar.net/news-detail-126503|title=ZIA made Shahjalal International Airport|website=[[The Daily Star (Bangladesh)]]|date=16 Feb 2010}}</ref> == জীৱন == শ্বাহ মখদুমৰ সঠিক জন্ম তাৰিখ জানিব পৰা হোৱা নাই যদিও তেওঁৰ জন্ম বাগদাদত বুলি ধৰা হয়।তেওঁৰ পিতৃ আজালা শ্বাহক আব্দুল কাদিৰ গিলানীৰ বংশধৰ বুলি কোৱা হয়। নোয়াখালিৰ লক্ষ্মীপুৰলৈ আহি তেওঁ বৰ্তমান শ্যামপুৰ নামেৰে জনাজাত গাঁওখনত এখন খানকাহ স্থাপন কৰে। <ref name=Banglapedia>{{cite Banglapedia|author=Abdul Karim (historian)|author-link=Abdul Karim (historian)|article=Shah Makhdum Rupos (R)}}</ref>তেওঁৰ জ্যেষ্ঠ ভাতৃ চৈয়দ আহমদ মিৰাণ শ্বাহে ওচৰৰ কাঞ্চনপুৰ গাঁৱত এখন খানকাহ স্থাপন কৰিছিল। চিষ্টি অৰ্ডাৰৰ সন্তসকলৰ একাংশৰ দৰে কাপোৰৰ টুকুৰাৰে নিজৰ মুখখন ঢাকি ৰখাৰ বাবে তেওঁ ৰূপোছ নাম লাভ কৰিছিল। দুবছৰৰ পাছত সমসাময়িক মুছলমান প্ৰচাৰক শ্বাহ তুৰ্কন আৰু তেওঁৰ সতীৰ্থসকলক স্থানীয় তান্ত্ৰিক ৰাজা আংছু দেও চন্দবন্দী বৰ্মাভোজে হত্যা কৰি মহাকলালৈ বলি দিয়াৰ কথা গম পাই তেওঁ সংগীসকলৰ সৈতে বৰেন্দ্ৰৰ বাঘালৈ প্ৰব্ৰজন কৰে।<ref>{{cite Banglapedia|article=Shah Turkan Shahid (R)|author=Bhuiyan, Mosharraf Hussain}}</ref> তুৰ্কানৰ প্ৰতিশোধ ল’বলৈ মাখদুম আৰু তেওঁৰ সংগীসকলে ৰাজাক পৰাস্ত কৰি পৰৱৰ্তী সময়ত ৰামপুৰ বোৱালিয়া(বৰ্তমানৰ ৰাজশ্বাহী চহৰ)ত এখন খানকাহ স্থাপন কৰে।তাৰ পিছত মাখদুমে নিজৰ সংগীসকলক কাষৰীয়া অঞ্চলবোৰলৈ পঠিয়াই ইছলামৰ বাবে খানকাহ স্থাপন কৰি প্ৰচাৰ কৰে। পাছলৈ তেওঁলৈ উচৰ্গা কৰি বাঘাৰ নাম সলনি কৰি মখদুম নগৰ কৰা হয়। ইয়াত তেওঁৰ কিছুমান সংগী আছিল চৈয়দ শ্বাহ আব্বাছ, চৈয়দ দিলাল বুখাৰী, শ্বাহ চুলতান, শ্বাহ কৰম আলী আৰু নুছৰত শ্বাহ।<ref>{{cite book|title=Teaching and Research in Philosophy: Asia and the Pacific|year=1986|page=55|publisher=[[UNESCO]]}}</ref>  শ্বাহ মাখদুমে জীৱনৰ বাকী সময়খিনি ৰাজশ্বাহী অঞ্চলত ইছলামৰ প্ৰচাৰত কটায়। == মৃত্যু == তেওঁৰ মৃত্যু কেনেকৈ হ'ল সেয়া জনা নাযায় যদিও ২৭ ৰজাবত মখদুমৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু তেওঁক ৰামপুৰ বোৱালিয়াৰ দৰগাহ পাৰাত সমাধিস্থ কৰা হৈছিল। <ref>{{cite thesis|title=The Contributions of Sufism in Promoting Religious Harmony in Bangladesh|author1=Abdullah Al Masud|author2=Md Faruk Abdullah|author3=Md Ruhul Amin|chapter=History of Sufism in Bangladesh|url=https://www.researchgate.net/publication/322251583_The_Contributions_of_Sufism_in_Promoting_Religious_Harmony_in_Bangladesh|date=Dec 2017}}</ref> কিছুমান সূত্ৰমতে তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল ১৩১৩ খ্ৰীষ্টাব্দত৷ আন কিছুমান সূত্ৰৰ মতে, ১৫৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত ১১৭ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল। মোগল যুগত দ্বাদশ ছিয়া আৰু মহান আব্বাছৰ দাস আলী কুলি বেগে বৰ্গক্ষেত্ৰৰ আকৃতিৰ এক গম্বুজযুক্ত সমাধিস্থল নিৰ্মাণ কৰিছিল৷।<ref name=is/> ভক্তসকলে প্ৰতি বছৰে দৰগাহ চৌহদত ২৭ ৰজবত উৰ্ছ কৰি মখদুমৰ মৃত্যুদিৱসত শ্ৰদ্ধাঞ্জলি যাঁচে ৷ ১৮৭৭ চনত এই মন্দিৰৰ ৰক্ষকে কয় যে মোগল সম্ৰাট হুমায়ুনে উপহাৰ হিচাপে এই স্থানক ভাড়ামুক্ত কৰিছিল।<ref name=hanif>{{cite book|page=200|chapter=Makhdum Shah Rajshahi (d.1592A.D.)|title=Biographical Encyclopaedia of Sufis: South Asia|author=Hanif, N|year=2000|publisher=Sarup & Sons}}</ref> ১৯০৪ চনত এই স্থানৰ নৱমজন ৰক্ষকে গুলাম আকবৰে ৰাজশাহী জিলা আদালতত এটা বিবৃতি দি উল্লেখ কৰে যে ১৬৩৪ চনত এই ক্ষেত্ৰটিৰ প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল যদিও তাৰ ৪৫০ বছৰ আগলৈকে শ্বাহ মখদুম ৰূপোছ জীয়াই আছিল৷ এইদৰে চাবলৈ গ'লে, তেওঁৰ অৱস্থান ১১৮৪ চনৰ (১২ শতিকাৰ)। শ্বাহ নুৰ আছিল এই স্থলীৰ প্ৰথমগৰাকী ৰক্ষক৷<ref name=is>{{cite book|author=Ismail, Muhammad|title=Hagiology of Sufi saints and the spread of Islam in South Asia|page=26|year=Jan 2010|publisher=Jnanada Prakashan|chapter=Makhdum Shah}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:ধৰ্ম প্ৰচাৰক]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] c33lxcgq4qwthjsziw6kxdvjpjrqgpu 0 102588 645593 461863 2026-10-16T15:11:19Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:এছীয় লিপি]] using [[WP:HC|HotCat]] 645593 wikitext text/x-wiki {{About|ব্ৰাহ্মী লিপি|ব্ৰাহ্মী লিপিসমূহ|ব্ৰাহ্মী লিপিসমূহ}} [[File:Brahmi_script_on_Ashoka_Pillar,_Sarnath.jpg|thumb|[[অশোক স্তম্ভ]]ৰ ব্ৰাহ্মী লিপি]] '''ব্ৰাহ্মী লিপি (/ˈbrɑːmi/ BRAH-mee; 𑀩𑁆𑀭𑀸𑀳𑁆𑀫𑀻; ISO: Brāhmī)''' এটা প্ৰাচীন লিখন ব্যৱস্থাৰ নাম।<ref name="Salomon1998-p17a">{{harvnb|Salomon|1998|p=17}}. "Until the late nineteenth century, the script of the Aśokan (non-Kharosthi) inscriptions and its immediate derivatives was referred to by various names such as 'lath' or 'Lat', 'Southern Aśokan', 'Indian Pali', 'Mauryan', and so on. The application to it of the name Brahmi [''sc. lipi''], which stands at the head of the Buddhist and Jaina script lists, was first suggested by T[errien] de Lacouperie, who noted that in the Chinese Buddhist encyclopedia ''Fa yiian chu lin'' the scripts whose names corresponded to the Brahmi and Kharosthi of the ''Lalitavistara'' are described as written from left to right and from right to left, respectively. He therefore suggested that the name Brahmi should refer to the left-to-right 'Indo-Pali' script of the Aśokan pillar inscriptions, and Kharosthi to the right-to-left 'Bactro-Pali' script of the rock inscriptions from the northwest."</ref> যি খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাত সম্পূৰ্ণ বিকশিত লিপি হিচাপে প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name="Salomon1998-p17b">{{harvnb|Salomon|1998|p=17}}. "...&nbsp;the Brahmi script appeared in the [[3rd century BC|third century BCE]] as a fully developed pan-Indian national script (sometimes used as a second script even within the proper territory of Kharosthi in the north-west) and continued to play this role throughout history, becoming the parent of all of the modern Indic scripts both within India and beyond. Thus, with the exceptions of the Indus script in the protohistoric period, of Kharosthi in the northwest in the ancient period, and of the Perso–Arabic and European scripts in the medieval and modern periods, respectively, the history of writing in India is virtually synonymous with the history of the Brahmi script and its derivatives."</ref> ইয়াৰ সমসাময়িক লিপি হ'ল আফগানিস্তান আৰু পাকিস্তানত ব্যৱহৃত ''খৰোষ্টী'' লিপি। ব্ৰাহ্মী লিপি হ'ল ধ্বনিগত বৰ্ণমালা লিপি, য’ত স্বৰবৰ্ণ আৰু ব্যঞ্জনবৰ্ণ পৃথক। ইয়াৰ বংশধৰ ব্ৰাহ্মিক লিপি আজিও সমগ্ৰ দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত ব্যৱহাৰ অব্যাহত আছে।<ref>{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/Brahmi |title=Brahmi |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |year=1999 |quote=Among the many descendants of Brāhmī are Devanāgarī (used for Sanskrit, Hindi and other Indian languages), the Bengali and Gujarati scripts and those of the Dravidian languages |access-date=2017-03-21 |archive-date=2020-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200719005559/https://www.britannica.com/topic/Brahmi |url-status=live}}</ref> ব্ৰাহ্মী হৈছে [[:en:Abugida|এবুগিদা]] আৰু ইয়াত স্বৰবৰ্ণক ব্যঞ্জনবৰ্ণৰ চিহ্নৰ সৈতে সংযুক্ত কৰিবলৈ বিভক্তি চিহ্নৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। মৌৰ্য যুগৰ পৰা (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকা) গুপ্ত যুগৰ আৰম্ভণিলৈকে (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব চতুৰ্থ শতিকা)লৈকে লেখা ব্যৱস্থাটো তুলনামূলকভাৱে সৰু সৰু বিৱৰ্তনৰ পৰিৱৰ্তনৰ মাজেৰেহে পাৰ হৈছিল আৰু ভবা হয় যে খ্ৰীষ্টীয় চতুৰ্থ শতিকাৰ শেষৰ ফালেও এজন সাক্ষৰ ব্যক্তিয়ে পঢ়িব পাৰিছিল আৰু মৌৰ্যৰ শিলালিপি বুজিব পাৰে। তাৰ পিছত কালক্ৰমত মূল ব্ৰাহ্মী লিপি পঢ়াৰ ক্ষমতা হেৰাই গ’ল। আটাইতকৈ প্ৰাচীন (নিৰ্বিবাদে তাৰিখ) আৰু সৰ্বাধিক পৰিচিত ব্ৰাহ্মী শিলালিপিসমূহ হৈছে উত্তৰ-মধ্য ভাৰতৰ অশোকৰ শিলাখণ্ডিত আদেশ, খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৫০–২৩২ চনৰ। এই লিপিৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে এতিয়াও বহু বিতৰ্ক চলি আছে, বেছিভাগ পণ্ডিতে ব্ৰাহ্মী সমসাময়িক চেমিটিক এটা বা ততোধিক লিপিৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছিল বা অন্ততঃ ইয়াৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত হৈছিল বুলি কয়। কিছুমান পণ্ডিতে বহুত পুৰণি আৰু এতিয়াও বুজিব নোৱাৰা সিন্ধু লিপিৰ সৈতে থলুৱা উৎপত্তি বা সংযোগৰ ধাৰণাটোৰ পক্ষপাতী ।<ref>{{Cite journal|last=Lucashenko|first=Melissa|date=2005-01-01|title=Country: Being and belonging on aboriginal lands|url=https://doi.org/10.1080/14443050509388027|journal=Journal of Australian Studies|volume=29|issue=86|pages=7–12|doi=10.1080/14443050509388027|s2cid=143550941|issn=1444-3058}}</ref> ব্ৰাহ্মীক এটা সময়ত ইংৰাজীত "পিন-মেন" লিপি বুলি কোৱা হৈছিল, চৰিত্ৰবোৰক ষ্টিক ফিগাৰৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। ইয়াক "লাথ", "লাট", "দক্ষিণ অশোকান", "ভাৰতীয় পালি" বা "মৌৰিয়ান" (ছালমন ১৯৯৮, পৃষ্ঠা ১৭)কে ধৰি আন বিভিন্ন নামেৰে জনা গৈছিল, ১৮৮০ চনলৈকে যেতিয়া এলবাৰ্ট এটিয়েন জিন বেপ্টিষ্ট টেৰিয়েন গেব্ৰিয়েল ডেভেৰিয়াৰ এটা পৰ্যবেক্ষণৰ ভিত্তিত ডি লাকুপেৰীয়ে ইয়াক ব্ৰাহ্মী লিপি বুলি অভিহিত কৰিছিল, যিটো ক. ললিতাবিস্তাৰ সূত্ৰত উল্লেখ কৰা লিপিৰ তালিকাৰ অন্তৰ্গত। তাৰ পৰাই জৰ্জ বুলাৰৰ প্ৰভাৱশালী গ্ৰন্থত এই নামটো গ্ৰহণ কৰা হয়, যদিও ইয়াৰ ভিন্ন ৰূপ "ব্ৰহ্ম"। <ref>Amalia E. Gnanadesikan (2017) Towards a typology of phonemic scripts, Writing Systems Research, 9:1, 14–35, DOI: 10.1080/17586801.2017.1308239 "This type of script has been given many names, among them semi-alphabet (Diringer, 1948, referring to Brāhmī), semi-syllabary (Diringer, 1948, referring to Devanāgarī) or semi-syllabic script (Baker, 1997), syllabic alphabet (Coulmas, 1999), alphasyllabary (Bright, 1996, 1999; Trigger, 2004), neosyllabary (Daniels, 1990), abugida (Daniels, 1996a) and segmentally coded syllabically linear phonographic script (Faber, 1992) as well as the Sanskrit-inspired terms aksara system (Gnanadesikan, 2009) or āksharik script (Rimzhim, Katz, & Fowler, 2014). As is discussed further below, however, there is a considerable degree of typological diversity in this family of scripts."</ref> == নিদৰ্শন == ব্ৰাহ্মী লিপিত লিখা অশোকৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৩য় শতিকা) শিলালিপিৰ ভিতৰত কেইটামান সংখ্যা পোৱা গৈছিল, যিবোৰক ব্ৰাহ্মী সংখ্যা বুলি কোৱা হৈছে। সংখ্যাবোৰ যোগ আৰু গুণনীয় আৰু সেয়েহে স্থান মূল্য নহয়;[26] ইয়াৰ অন্তৰ্নিহিত গণনা ব্যৱস্থাৰ ব্ৰাহ্মী লিপিৰ সৈতে সম্পৰ্ক আছে নে নাই জনা নাযায়। কিন্তু খ্ৰীষ্টীয় ১ম সহস্ৰাব্দৰ দ্বিতীয়াৰ্ধত ব্ৰাহ্মীৰ পৰা আহৰণ কৰা লিপিৰে লিখা ভাৰত আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ কিছুমান শিলালিপিত এনে সংখ্যা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল যিবোৰ দশমিক স্থান মূল্য, আৰু হিন্দু–আৰবী সংখ্যা ব্যৱস্থাৰ আদিম বিদ্যমান বস্তুগত উদাহৰণ গঠন কৰে, এতিয়া সমগ্ৰ বিশ্বতে ব্যৱহৃত হৈ আছে। গণনাৰ অন্তৰ্নিহিত ব্যৱস্থাটো অৱশ্যে পুৰণি আছিল, কিয়নো জ্যোতিষৰ ওপৰত হেৰুৱা গ্ৰীক গ্ৰন্থৰ সংস্কৃত গদ্য অভিযোজনত আটাইতকৈ প্ৰাচীন প্ৰমাণিত মৌখিকভাৱে প্ৰেৰণ কৰা উদাহৰণ খ্ৰীষ্টীয় তৃতীয় শতিকাৰ মাজভাগৰ। == বৈশিষ্ট্য == ব্ৰাহ্মী সাধাৰণতে বাওঁফালৰ পৰা সোঁফালে লিখা হয়, ইয়াৰ বংশধৰসকলৰ নিচিনাকৈ। কিন্তু ইৰাণত পোৱা এটা প্ৰাচীন মুদ্ৰাত আৰামীয় ভাষাৰ দৰে সোঁফালৰ পৰা বাওঁফালে ব্ৰাহ্মী লিখা আছে। লিখাৰ দিশৰ তাৰতম্যৰ আন কেইবাটাও দৃষ্টান্ত জনা যায় যদিও প্ৰাচীন লেখা ব্যৱস্থাত দিশগত অস্থিৰতা মোটামুটি সাধাৰণ।<ref>Salomon 1998, pp. 27–28.</ref> ===== ব্যঞ্জনবৰ্ণ ===== ব্ৰাহ্মী হৈছে অবুগিদা, অৰ্থাৎ প্ৰতিটো আখৰে এটা ব্যঞ্জনবৰ্ণক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে, আনহাতে স্বৰবৰ্ণৰ দ্বাৰা শব্দ আৰম্ভ হোৱাৰ বাহিৰে সংস্কৃতত মাত্ৰা নামৰ বাধ্যতামূলক ডায়েক্ৰিটিক্সেৰে স্বৰবৰ্ণ লিখা হয়। যেতিয়া কোনো স্বৰবৰ্ণ লিখা নহয় তেতিয়া /ক/ স্বৰবৰ্ণ বুজি পোৱা যায়। এই "অবিকল্পিত চুটি a" খাৰোষ্টীৰ সৈতে ভাগ কৰা এটা বৈশিষ্ট্য, যদিও স্বৰবৰ্ণৰ ব্যৱহাৰ অন্য দিশত পৃথক। [[চিত্ৰ:Brahmi_consonants.jpg|center|thumb|938x938px|Brahmi consonants.]] [[চিত্ৰ:ब्राम्हि_जोडाक्षरे.jpg|thumb|339x339px|ব্ৰাক্ষ্মী লিপিৰ কেইটামান সংযুক্ত ব্যঞ্জন]] ====== সংযুক্ত ব্যঞ্জনবৰ্ণ ====== /pr/ বা /rv/ আদি ব্যঞ্জনবৰ্ণ থুপ লিখিবলৈ বিশেষ সংযুক্ত ব্যঞ্জনবৰ্ণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। আধুনিক দেৱনাগৰীত সম্ভৱ হ’লে সংযোগী শব্দৰ উপাদানসমূহ বাওঁফালৰ পৰা সোঁফালে লিখা হয় (যেতিয়া প্ৰথম ব্যঞ্জনবৰ্ণটোৰ সোঁফালে আঁতৰাব পৰা উলম্ব কাণ্ড থাকে), আনহাতে ব্ৰাহ্মী ভাষাত আখৰবোৰ উলম্বভাৱে তললৈ সংযোগ কৰা হয়।[[File:Brahmika.svg|thumb|ব্ৰাহ্মী বৰ্ণ 'ক'ৰ সৈতে স্বৰচিহ্নৰ ব্যৱহাৰ।]] [[File:Brahmi.png|right|thumb|283x283px|ব্ৰাহ্মীৰ বানানভেদ]] == স্বৰবৰ্ণ == ব্যঞ্জনবৰ্ণৰ পিছৰ স্বৰবৰ্ণবোৰ অন্তৰ্নিহিত বা ডায়েক্ৰিটিকে লিখা হয় যদিও প্ৰাৰম্ভিক স্বৰবৰ্ণৰ নিৰ্দিষ্ট আখৰ থাকে। অশোকন ব্ৰাহ্মীত তিনিটা "প্ৰাথমিক" স্বৰবৰ্ণ আছে, যিবোৰ প্ৰত্যেকটো দৈৰ্ঘ্যৰ বিপৰীত ৰূপত দেখা যায়: /a/, /i/, /u/; চুটি স্বৰৰ বাবে আখৰৰ পৰা দীঘল স্বৰবৰ্ণৰ উৎপত্তি হয়। ইয়াৰ উপৰিও চাৰিটা "গৌণ" স্বৰবৰ্ণ আছে যিবোৰৰ দীঘল-চুটি বৈপৰীত্য নাই, /e:/, /ai/, /o:/, /au/।[168] মন কৰিব যে /ai/ ৰ বাবে গ্ৰেফিম /e/ ৰ পৰা এনেদৰে ব্যুৎপত্তি হৈছে যে প্ৰাথমিক স্বৰবৰ্ণৰ চুটি-দীঘল বৈপৰীত্যৰ সমান্তৰাল (ঐতিহাসিকভাৱে সেইবোৰ আছিল /ai/ আৰু /a:i/)। কিন্তু সুকীয়া স্বৰবৰ্ণৰ বিভাজন নটাহে আছে, কিয়নো কোনো স্বৰবৰ্ণ লিখা নহ’লে চুটি /a/ বুজা যায়। /au/ ৰ বাবে প্ৰাৰম্ভিক স্বৰবৰ্ণৰ চিহ্নটোও আৰম্ভণিৰ প্ৰমাণিত পৰ্যায়সমূহত আপাত দৃষ্টিত অভাৱ, যদিও ইয়াৰ এটা ডাইক্ৰিটিক আছে। প্ৰাচীন সূত্ৰ অনুসৰি অশোক যুগৰ আশে-পাশে চৰিত্ৰ তালিকাৰ আৰম্ভণিতে ১১ বা ১২ টা স্বৰ গণনা কৰা হৈছিল, সম্ভৱতঃ অম বা আঃ যোগ কৰা হৈছিল।[169] ব্ৰাহ্মীৰ পিছৰ সংস্কৰণত চাৰিটা চিলেবিক তৰল পদাৰ্থৰ বাবে স্বৰবৰ্ণ যোগ কৰা হয়, চুটি আৰু দীঘল /ṛ/ আৰু /ḷ/। চীনৰ সূত্ৰসমূহে ইংগিত দিয়ে যে এইবোৰ পিছলৈ নাগাৰ্জুন বা ৰজা হালৰ মন্ত্ৰী শৰ্ৱবৰ্মানৰ দ্বাৰা উদ্ভাৱন কৰা হৈছিল।{{sfn|Bühler|1898|p=33}} মন কৰিবলগীয়া যে ব্ৰাহ্মী আৰু খাৰোষ্ঠীৰ সাধাৰণ স্বৰ চিহ্নিতকৰণৰ মূল ব্যৱস্থা, য'ত প্ৰতিটো ব্যঞ্জনবৰ্ণৰ পিছত স্বৰবৰ্ণ বুলি বুজা যায়, প্ৰাকৃতৰ বাবে ভালদৰে উপযোগী আছিল,[171] কিন্তু ব্ৰাহ্মী অন্য ভাষাৰ লগত খাপ খুৱাই লোৱাৰ বাবে এটা বিশেষ চূড়ান্ত স্বৰবৰ্ণৰ বাদ দিয়াৰ ইংগিত দিবলৈ বীৰাম নামৰ সংকেত প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল। খাৰোষ্ঠীৰ পাৰ্থক্য এইটোৱেই যে প্ৰাৰম্ভিক স্বৰবৰ্ণৰ প্ৰতিনিধিত্বত এটা সাধাৰণ স্বৰবৰ্ণৰ চিহ্ন থাকে যিটো ডায়েক্ৰিটিকেৰে পৃথক কৰা হয়, আৰু দীঘল স্বৰবৰ্ণৰ পাৰ্থক্য নহয়। ব্ৰাহ্মীৰ সংকলন ক্ৰম ইয়াৰ বেছিভাগ বংশধৰ লিপিৰ দৰেই আছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয়, যিটো সংস্কৃত ধ্বনিবিজ্ঞানৰ পৰম্পৰাগত বৈদিক তত্ত্ব শিক্ষাৰ ওপৰত আধাৰিত। ইয়াৰ দ্বাৰা প্ৰাৰম্ভিক স্বৰবৰ্ণৰ সৈতে (a ৰে আৰম্ভ) বৰ্ণৰ তালিকা আৰম্ভ হয়, তাৰ পিছত ভাৰ্গাছ নামৰ পাঁচটা ধ্বনিগতভাৱে সম্পৰ্কিত পাঁচটা গোটত ব্যঞ্জনবৰ্ণৰ এটা উপগোট তালিকাভুক্ত কৰা হয় আৰু চাৰিটা তৰল, তিনিটা চিবিলেণ্ট আৰু এটা স্পাইৰেণ্টৰ সৈতে শেষ হয়। টমাছ ট্ৰ'টমেনে ব্ৰাহ্মিক লিপি পৰিয়ালৰ জনপ্ৰিয়তাৰ বহুখিনি এই "শক্তিশালী যুক্তিযুক্ত" ব্যৱস্থাপনা ব্যৱস্থাৰ বাবেই বুলি কয়। == ইউনিকড == ২০১০ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ব্ৰাহ্মী লিপিক ইউনিক’ড ৬.০ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ব্ৰাহ্মীৰ বাবে ইউনিকোড ব্ল'ক হৈছে, U+11000–U+1107F.<ref>[https://www.google.com/get/noto/#/family/noto-sans-brah Google Noto Fonts – Download Noto Sans Brahmi zip file]</ref><ref>[http://forum.high-logic.com/viewtopic.php?f=10&t=3813 Adinatha font announcement]</ref><ref>[https://msdn.microsoft.com/en-us/goglobal/bb688099.aspx?f=255&MSPPError=-2147217396#W10 Script and Font Support in Windows - Windows 10], MSDN Go Global Developer Center.</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== *[[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:এছীয় লিপি]] lteidqicd286nu82d1fz71rrwctdogx 0 103092 645620 425807 2026-10-16T16:22:59Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 4 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645620 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ৰেখা পাণ্ডে | image = | birth_place = ভাৰত | occupation = ইতিহাসবিদ আৰু সমাজকৰ্মী | subject = ইতিহাস আৰু মহিলা অধ্যয়ন | notable_works = মহিলা সমক্ষা আঁচনিৰ সদস্য | website = {{URL|http://rekhapande.indiaseed.in/}} | spouse = ড॰ সুৰেশ পাণ্ডে }} '''ৰেখা পাণ্ডে''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Rekha Pande) হৈছে হায়দৰাবাদস্থিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় গৱেষণা, আন্তঃধৰ্মীয় সম্পৰ্ক আৰু মিলন কেন্দ্ৰ হেনৰী মাৰ্টিন ইনষ্টিটিউটৰ ইতিহাস আৰু মহিলা অধ্যয়নৰ এগৰাকী এমেৰিটাছ অধ্যাপিকা। বৰ্তমান তেওঁ “ছ’চাইটি ফৰ এম্পাৱাৰমেণ্ট থ্ৰু এনভাইৰনমেণ্ট ডেভেলপমেণ্ট” (SEED)ৰ সঞ্চালিকা হিচাপেও কৰ্মৰত। তেওঁ আছিল মহিলা অধ্যয়ন কেন্দ্ৰৰ প্ৰাক্তন মুৰব্বী আৰু ভাৰতৰ হায়দৰাবাদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ইতিহাস বিভাগৰ প্ৰাক্তন মুৰব্বী। হায়দৰাবাদৰ মৌলানা আজাদ ৰাষ্ট্ৰীয় উৰ্দু বিশ্ববিদ্যালয় (MANUU)ত মহিলা অধ্যয়নৰ কেন্দ্ৰ সঞ্চালিকা হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আহিছে। এগৰাকী নাৰীবাদী ইতিহাসবিদ হিচাপে পাণ্ডে নাৰীৰ ইতিহাসৰ পুনৰ্গঠন আৰু দক্ষিণ এছিয়াৰ প্ৰেক্ষাপটত নাৰীৰ অধীনতাৰ তাত্ত্বিক আৰু পদ্ধতিগত সমস্যাসমূহৰ ওপৰত গৱেষণা কৰে। আঞ্চলিক/স্থানীয় পৰ্যায়ত বিভিন্ন ঐতিহাসিক প্ৰসংগসমূহ পৰীক্ষা কৰি ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু বিশ্বব্যাপী পৰ্যায়ত নাৰীৰ প্ৰজনন আৰু অধীনস্থতাৰ বিষয়েও ব্যাখ্যা কৰাৰ চেষ্টা কৰে। তেওঁ হৈছে ভাৰতৰ মহিলা আন্দোলনৰ সৈতেও জড়িত এগৰাকী শৈক্ষিক কৰ্মী।[1][2] ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ৰেখা পাণ্ডে জন্ম হৈছিল হিমালয় উপত্যকাৰ উত্তৰাখণ্ডত। তেওঁৰ প্ৰাথমিক শিক্ষা দেশৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত হৈছিল। তেওঁ “হ’লি ফেমিলি হাইস্কুল” আৰু কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰিছিল। তেওঁ এলাহাবাদ বিশ্ববিদ্যালয়ত ইতিহাস, ইংৰাজী সাহিত্য আৰু ৰাজনীতি বিজ্ঞান অধ্যয়ন কৰিছিল। স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পিছত তেওঁ ইতিহাস অধ্যয়ন কৰি ১৯৮১ চনত এলাহাবাদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা পি. এইচ. ডি. ডিগ্ৰী লাভ কৰে আৰু ১৯৮৪ চনত হায়দৰাবাদ বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যাপক হিচাপে যোগদান কৰে।<ref>{{Cite web |date=6 January 2016 |title=Rekha Pande appointed Peace Ambassador {{!}} |url=https://herald.uohyd.ac.in/rekha-pande-appointed-peace-ambassador/ |access-date=2023-08-06 |language=en-GB |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230706012522/https://herald.uohyd.ac.in/rekha-pande-appointed-peace-ambassador/ |archivedate=2023-07-06 |deadurl=yes}}</ref> ==কৰ্ম জীৱন== ৰেখা পাণ্ডে তিনিখন ভিন্ন বিশ্ববিদ্যালয়ত এলাহাবাদ বিশ্ববিদ্যালয়, মৌলানা আজাদ ৰাষ্ট্ৰীয় উৰ্দু বিশ্ববিদ্যালয় আৰু হায়দৰাবাদ বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যাপনা কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=Thomas |first=Ashish |title=Prof. Rekha Pande to be NCW's National Resource Person |url=https://herald.uohyd.ac.in/prof-rekha-pande-to-be-ncws-national-resource-person/ |access-date=2019-10-07 |language=en-US |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200802151839/http://herald.uohyd.ac.in/prof-rekha-pande-to-be-ncws-national-resource-person/ |archivedate=2020-08-02 |deadurl=yes}}</ref> আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্য প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠানত চাৰি বছৰ ধৰি ভাৰতৰ ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ ওপৰত এটা পাঠ্যক্ৰমো তেওঁ আৰম্ভ কৰিছে। তেওঁ এগৰাকী ইতিহাস বিভাগৰ অধ্যাপিকা আৰু হায়দৰাবাদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মহিলা অধ্যয়ন কেন্দ্ৰৰ প্ৰাক্তন মুৰব্বী। ইয়াৰ আগতে তেওঁ ইতিহাস বিভাগৰো মুৰব্বী আছিল। মৌলানা আজাদ ৰাষ্ট্ৰীয় উৰ্দু বিশ্ববিদ্যালয় আৰু হায়দৰাবাদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নাৰী অধ্যয়নৰ দুটা কেন্দ্ৰৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্য হিচাপে তেওঁ কাম কৰি আহিছে। ২০১৪ চনত ভাৰতত প্ৰথমবাৰৰ বাবে আয়োজন কৰা মহিলা বিশ্ব কংগ্ৰেছৰ তেওঁ অধ্যক্ষ আছিল।<ref>{{Cite web |title=Women's World Congress in 2014 |url=https://herald.uohyd.ac.in/uoh-to-host-the-womens-world-congress/}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তেওঁ ''ইণ্টাৰনেচনেল পেমিনিষ্ট জাৰ্ণেল অৱ পলিটিক্স (IFJP)''ৰ সম্পাদিকা।<ref>{{Cite web |title=Overview |url=https://www.ifjpglobal.org/editorialteam |access-date=2023-08-06 |website=International Feminist Journal of Politics |language=en-US}}</ref> তেওঁ “ফৰেইন পলিচি এনালাইছিছ”ৰো সম্পাদনা কৰিছিল। তেওঁ লণ্ডনৰ ''একাডেমিক জাৰ্নেল পালগ্ৰেভ কমিউনিকেচন'', ''পালগ্ৰেভ মেকমিলান'', ''ইণ্টাৰনেশ্যনেল ফেমিনিষ্ট জাৰ্নেল অৱ পলিটিক্স'', ''ইণ্টাৰনেশ্যনেল জাৰ্নেল অৱ চেমিঅ’টিক্স এণ্ড ভিজুৱেল ৰেট’ৰিক'' (IJSVR), আৰু ''কাৰেণ্ট ৰিচাৰ্চ জাৰ্নেল অৱ ছ’চিয়েল চাইন্সেছ এণ্ড হিউমেনিটিজ''ৰ সম্পাদনা মণ্ডলীৰো সদস্য। ২০১৬ চনত কোৰিয়াৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহিলা শান্তি গোটে তেওঁক দক্ষিণ এছিয়া অঞ্চলৰ শান্তি ৰাষ্ট্ৰদূত হিচাপে মনোনীত কৰে।<ref>{{cite web | url=https://herald.uohyd.ac.in/rekha-pande-appointed-peace-ambassador | title=Rekha Pande appointed Peace Ambassador &#124; }} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তেওঁ লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ''ইনষ্টিটিউট অৱ বাৰ্কবেক''ৰ,<ref>{{Cite web |date=16 July 2018 |title=Prof. Rekha Pande, awarded the Prestigious Visiting Fellowship at the Birkbeck Institute, University of London {{!}} |url=https://herald.uohyd.ac.in/prof-rekha-pande-awarded-the-prestigious-visiting-fellowship-at-the-birkbeck-institute-university-of-london/ |access-date=2023-08-06 |language=en-GB |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230706012518/https://herald.uohyd.ac.in/prof-rekha-pande-awarded-the-prestigious-visiting-fellowship-at-the-birkbeck-institute-university-of-london/ |archivedate=2023-07-06 |deadurl=yes}}</ref> পৰা ''ভিজিটিং ফেল'শ্বিপ'',<ref>{{cite web | url=https://herald.uohyd.ac.in/prof-rekha-pande-awarded-the-prestigious-visiting-fellowship-at-the-birkbeck-institute-university-of-london | title=Prof. Rekha Pande, awarded the Prestigious Visiting Fellowship at the Birkbeck Institute, University of London &#124; | archiveurl=https://web.archive.org/web/20240304074002/http://herald.uohyd.ac.in/prof-rekha-pande-awarded-the-prestigious-visiting-fellowship-at-the-birkbeck-institute-university-of-london/ | archivedate=2024-03-04 | access-date=2024-03-14 | deadurl=yes }}</ref> ব্ৰিষ্টল বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ''স্কুল অৱ পলিচি ষ্টাডিজ''ৰ পৰা ''ইণ্টাৰনেচনেল ভিজিটিং ফেল'শ্বিপ'', আমেৰিকাৰ “ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ বাফেল্ল’”ৰ পৰা “একাডেমিক ফেল'শ্বিপ”, পেৰিছৰ “মাইছন ডে ৰিচাৰ্ছ”ৰ পৰা “ইণ্টাৰনেচনেল ভিজিটিং স্ক’লাৰ” আৰু ফ্ৰান্সৰ “ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ আৰ্ট’ইছ”ৰ পৰা “ভিজিটিং প্ৰফেছৰশ্বিপ” সন্মান লাভ কৰিছে। তেখেতে ইতিহাস আৰু মহিলা অধ্যয়ন বিষয়ত কাম কৰি কেইবাখনো গৱেষণা পত্ৰ আৰু গ্ৰন্থ প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=IIIrd Gender forum meeting |url=http://www.icrisat.org/Gender-Feminization.htm |access-date=2023-08-06 |website=www.icrisat.org |archivedate=2023-10-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231001213224/https://icrisat.org/Gender-Feminization.htm |deadurl=yes }}</ref> ==নিৰ্বাচিত গ্ৰন্থ== *Women’s work in the Unorganised sector: Issues of Exploitation and Globalisation in the Beedi Industry (২০২৩) *Telangana Land and People , From 1724 to 1858 CE (তিনিটা খণ্ড) *Devdasis in South India – a Journey from sacred to profane spaces (২০১৬) *Sex Trafficking in South Asia with a Special Focus on India (২০১০) *Gender Issues in the Police (২০০০) *Child Labour in Beedi Industry (১৯৯৮) *Succession in the Delhi Sultanate (১৯৯০) ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:নাৰীবাদী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সাহিত্যিক]] 94xglyuqkgc5fzpwekbaivfcboudwzq 0 103289 645477 610731 2026-10-16T12:52:09Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645477 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = হাছিনা জালাল | image = | native_name = حسینه جلال | birth_place = বাদাখশ্বান | nationality = আফগান | occupation = মানৱাধিকাৰ বক্তা | parents = Dr.<ref>[[Massouda Jalal]]</ref> and Dr.<ref>[[Faizullah Jalal]]</ref> }} '''হাছিনা জালাল''' ({{lang-en| Hasina Jalal}}) আফগানিস্তানত মহিলাৰ মানৱ অধিকাৰ আৰু গণতন্ত্ৰৰ পোষকতা কৰা এগৰাকী ব্যক্তি। ২০১৪ চনত ইউএনডিপি এছিয়া পেচিফিক আঞ্চলিক কাৰ্যালয়ৰ পৰা "এন-পিচ এৱাৰ্ড" আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মহাসচিবৰ শান্তিৰ বাবে বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বিশেষ উপদেষ্টা হিচাপে জনসাধাৰণৰ ভোটত জালাল নিৰ্বাচিত হৈছিল। নেচনেল এছ’চিয়েশ্যন অৱ আফগানিস্তান চিভিল ছ’চাইটি আৰু শ্ৰীলংকাত মহিলাৰ অৰ্থনৈতিক, সামাজিক, আৰু সাংস্কৃতিক অধিকাৰৰ ওপৰত দক্ষিণ এছিয়াৰ মহিলাসকলৰ প্ৰথম মিত্ৰতাৰ তেওঁ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালিকা। জালালে আফগানিস্তান চৰকাৰত ৰাষ্ট্ৰপতি ভৱনত গৱেষণা দলৰ নেতৃত্ব আৰু নীতি বিশেষজ্ঞ হিচাপে আৰু আফগানিস্তান চৰকাৰৰ খনি আৰু পেট্ৰলিয়াম মন্ত্ৰালয়ৰ মন্ত্ৰীৰ নীতি উপদেষ্টা আৰু কাৰ্যসূচী ডিজাইন আৰু তথ্য সমন্বয় সঞ্চালকালয়ৰ সঞ্চালক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আহিছে।<ref name="UNDP" /><ref name="SADF" /><ref name=":0" /> ==ব্যক্তিগত জীৱন== হাছিনা জালাল আফগানিস্তানৰ প্ৰথম মহিলা ৰাষ্ট্ৰপতি পদৰ প্ৰাৰ্থী তথা প্ৰাক্তন মহিলা পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী ড° মাছুদা জালাল আৰু আইন আৰু ৰাজনীতি বিজ্ঞানৰ প্ৰাক্তন অধ্যাপক তথা কাবুল বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য ড° ফৈজুল্লা জালালৰ কন্যা। পাৰ্চী, পাষ্টো, ইংৰাজী, তুৰ্কী, আজাৰবাইজানী, হিন্দী আৰু উৰ্দু ভাষা তেওঁ সাৱলীলভাবে ক’ব আৰু লিখিব পঢ়িব পৰাৰ লগতে পাঞ্জাবী, আৰবী আৰু উজবেক ভাষাতো কিছু দখল আছে।<ref name="Hasina Jalal" /> ==কেৰিয়াৰ== হাছিনা জালালে ''আইচিচিআৰ''ৰ গৱেষক পণ্ডিত হিচাপে জামিয়া মিলিয়া ইছলামিয়া (জেএমআই), ভাৰতৰ এক কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ৰাজনীতি বিজ্ঞান সাধাৰণ বিষয়ৰ সৈতে মূল বিষয় অৰ্থনীতিত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।<ref name="Biruni Institute">{{cite web |date=16 December 2019 |title=Hasina Jalal |url=http://biruni.af/team/hasina-jalal/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201023051231/http://biruni.af/team/hasina-jalal/ |archive-date=23 October 2020 |accessdate=22 October 2020 |website= |archivedate=23 October 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201023051231/http://biruni.af/team/hasina-jalal/ |deadurl=yes }}</ref> জে এম আই বিশ্ববিদ্যালয়ত যোগদান কৰাৰ আগতে তেওঁ কাবুল বিশ্ববিদ্যালয়ত এটা শিক্ষাবৰ্ষৰ বাবে অৰ্থনীতি অধ্যয়ন কৰিছিল। আফগানিস্তানৰ আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা বিজনেছ এডমিনিষ্ট্ৰেশ্যনত স্নাতকোত্তৰ আৰু ফুলব্ৰাইটৰ পণ্ডিত হিচাপে নৰ্দাৰ্ণ আইঅ'ৱা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা মহিলা আৰু লিংগ অধ্যয়নত এম এ ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।<ref name="Rumi Awards">{{cite web |title=Hasina Jalal |url=https://rumiawards.com/directory/hasina-jalal/ |website=Rumi Awards |accessdate=22 October 2020 |archivedate=23 October 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201023045720/https://rumiawards.com/directory/hasina-jalal/ |deadurl=yes }}</ref> জালাল জৰ্জটাউন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ স্কুল অৱ ফৰেইন এফেয়াৰ্ছৰ ফেলো আৰু স্নাতক ছাত্ৰ।[https://sfs.georgetown.edu/ School of Foreign Affairs, Georgetown University] পিটচবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গ্ৰেজুৱেট স্কুল অৱ পাব্লিক এণ্ড ইণ্টাৰনেশ্যনেল এফেয়াৰ্ছত ''পাব্লিক এণ্ড ইণ্টাৰনেশ্যনেল এফেয়াৰ্ছ''ত তেওঁ পি এইচ ডিৰ কাম কৰি আছে।<ref>{{Cite web|title=Hasina Jalal|url=https://ghd.georgetown.edu/profile/hasina-jalal/|access-date=2022-02-07|website=GHD|language=en-US|archivedate=2023-03-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230304172835/https://ghd.georgetown.edu/profile/hasina-jalal/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|title=Homepage {{!}} University of Pittsburgh|url=https://www.gspia.pitt.edu/|access-date=2022-02-07|website=www.gspia.pitt.edu}}</ref><ref>{{Cite web|title=Home {{!}} Kabul University|url=https://ku.edu.af/|access-date=2022-02-07|website=ku.edu.af|archivedate=2023-03-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230304163132/https://ku.edu.af/|deadurl=yes}}</ref> ==শিক্ষা== হাছিনাই আফগানিস্তান আৰু দক্ষিণ এছিয়াৰ আঞ্চলিক পৰ্যায়ত কেইবাটাও নাগৰিক সমাজৰ সংস্থা স্থাপন আৰু পৰিচালনা কৰিছে। ২০১২ চনৰ পৰা তেওঁ নেচনেল এছ'চিয়েচন অৱ আফগানিস্তান চিভিল ছ'চাইটি আৰু শ্ৰীলংকাত হোৱা মহিলাৰ অৰ্থনৈতিক, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অধিকাৰৰ ওপৰত দক্ষিণ এছিয়াৰ মহিলাসকলৰ প্ৰথম এলায়েন্সৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালিকা <ref>{{Cite web|date=2014-06-02|title=Young Afghan activist wins UNDP peace award|url=https://unama.unmissions.org/young-afghan-activist-wins-undp-peace-award|access-date=2021-09-19|website=UNAMA|language=en|archivedate=2021-08-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210816024711/https://unama.unmissions.org/young-afghan-activist-wins-undp-peace-award|deadurl=yes}}</ref> হাচিনাই আমেৰিকাৰ শীৰ্ষ বিশ্ববিদ্যালয়, যেনে; প্ৰিন্সটন বিশ্ববিদ্যালয়, কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চিকাগো বিশ্ববিদ্যালয়, জৰ্জটাউন বিশ্ববিদ্যালয় আদি আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়ত বক্তৃতা প্ৰদান কৰিছে আৰু পেনেল আলোচনাত অংশগ্ৰহণ কৰিছে আৰু তেনে কৰি তেওঁ আফগান ছোৱালী আৰু মহিলাসকলৰ কণ্ঠ উত্তাল কৰিছে। তেওঁ আফগানিস্তানত মানৱ অধিকাৰ আৰু গণতন্ত্ৰক প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল আৰু আফগানিস্তানত লিংগভিত্তিক বৈষম্যকে ধৰি প্ৰতিষ্ঠানিক আৰু স্বাভাৱিক বৈষম্য আৰু অন্যায়ক প্ৰত্যাহ্বান জনাইছিল।<ref>{{Cite web |title=Women in Afghanistan and the Region |url=https://spia.princeton.edu/events/women-afghanistan-and-region |access-date=2023-10-31 |website=Princeton School of Public and International Affairs |language=en |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231031175610/https://spia.princeton.edu/events/women-afghanistan-and-region |archivedate=2023-10-31 |deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|last=Jalal）天生巴达赫尚国籍阿富汗职业活动家闻名N-和平奖获得者|first=哈西娜·贾拉勒（Hasina|title=哈西娜·贾拉（Hasina Jalal）-维基百科|url=https://zh.ert.wiki/wiki/Hasina_Jalal|access-date=2021-09-19|website=百科全书|language=zh|archivedate=2023-03-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230304163143/https://zh.ert.wiki/wiki/Hasina_Jalal|deadurl=yes}}</ref> জালালে আফগানিস্তানৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ভৱন/ৰাষ্ট্ৰপতিৰ প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়ত গৱেষণা দলৰ নেতৃত্ব আৰু নীতি বিশেষজ্ঞ হিচাপে আফগানিস্তান চৰকাৰত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আহিছে য’ত তেওঁ গৱেষকৰ এটা দলৰ নেতৃত্ব দিছিল, নীতিমুখী গৱেষণা কৰিছিল আৰু আফগানিস্তানৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ওচৰত তথ্য আৰু পৰামৰ্শ দাখিল কৰিছিল। আফগানিস্তান চৰকাৰৰ খনি আৰু পেট্ৰলিয়াম মন্ত্ৰালয়ত মন্ত্ৰীৰ নীতি উপদেষ্টা আৰু কাৰ্যসূচী ডিজাইন আৰু তথ্য সমন্বয় সঞ্চালকালয়ৰ সঞ্চালক হিচাপেও কাম কৰিছিল। এই ভূমিকাত তেওঁ অন্যান্য কামৰ লগতে আফগানিস্তানৰ তেল, গেছ আৰু খনন খণ্ডলৈ বিদেশী সাহায্যৰ দ্বাৰা পুঁজিৰে চলি থকা সকলো কাৰ্যসূচী আৰু পদক্ষেপ পৰিচালনা আৰু ৰূপায়ণৰ তদাৰক কৰিছিল আৰু খনি আৰু পেট্ৰলিয়াম মন্ত্ৰীক নীতিগত পৰামৰ্শ প্ৰদান কৰিছিল।<ref name="Hasina Jalal">{{Cite web|title=Hasina Jalal|url=https://ghd.georgetown.edu/profile/hasina-jalal/|access-date=2021-09-18|website=GHD|language=en-US|archivedate=2023-03-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230304172835/https://ghd.georgetown.edu/profile/hasina-jalal/|deadurl=yes}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও হাচিনাই কাবুলস্থিত কেইবাখনো বিশ্ববিদ্যালয়ত বিজনেচ এডমিনিষ্ট্ৰেছনৰ স্নাতক শাখাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে অৰ্থনীতি বিজ্ঞানৰ অধ্যাপনা কৰিছে।<ref name="N-PEACE">{{cite web |title=Hasina Jalal |url=http://n-peace.net/alumni-pages/alumni-2014/hasina-jalal/ |website=N-PEACE |accessdate=22 October 2020 |archivedate=22 January 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230122180743/https://n-peace.net/alumni-pages/alumni-2014/hasina-jalal/ |deadurl=yes }}</ref> লিংগ সমতা, মানৱ অধিকাৰ, মহিলা সৱলীকৰণ আৰু গণতন্ত্ৰৰ বাবে হাছিনাৰ প্ৰচেষ্টা আৰু সক্ৰিয়তাৰ বাবে কেইবাটাও আঞ্চলিক আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা আৰু সন্মানৰ স্বীকৃতি লাভ কৰিছে:<ref>{{Cite web|title=Women in Afghanistan and the Region|url=https://www.princeton.edu/events/2021/women-afghanistan-and-region|access-date=2021-09-18|website=Princeton University|language=en}}</ref> ২০১২ চনত এছিয়াৰ গ্ৰাম্য মহিলা মিত্ৰজোঁটে(ARWC) "১০০ এছিয়ান ৱমেন এৱাৰ্ড’’ বঁটাৰে তেওঁৰ প্ৰচেষ্টাক স্বীকৃতি দিয়ে।<ref>{{Cite web|title=UNI Fulbright scholar empowering Afghan women|url=https://insideuni.uni.edu/uni-fulbright-scholar-empowering-afghan-women|access-date=2020-11-05|website=insideuni.uni.edu|language=en|archivedate=2020-11-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201104234708/https://insideuni.uni.edu/uni-fulbright-scholar-empowering-afghan-women|deadurl=yes}}</ref> ২০১৪ চনত তেওঁ ইউএনডিপি এছিয়া পেচিফিক আঞ্চলিক কাৰ্যালয়ৰ পৰা "N-Peace Award" আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মহাসচিবৰ বিশ্ব শান্তিৰ বাবে বিশেষ উপদেষ্টা পদ লাভ কৰিবলৈ ৰাজহুৱা ভোটৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত হয়।<ref name="UNDP">{{cite web |title=UNDP celebrates Asian women leaders and their male allies for building peace |url=https://www.asia-pacific.undp.org/content/rbap/en/home/presscenter/pressreleases/2014/10/23/undp-celebrates-asian-women-n-male-allies-for-peace.html |website=UNDP in Asia and the Pacific |accessdate=22 October 2020 |language=en |archivedate=20 July 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220720132931/https://www.asia-pacific.undp.org/content/rbap/en/home/presscenter/pressreleases/2014/10/23/undp-celebrates-asian-women-n-male-allies-for-peace.html |deadurl=yes }}</ref><ref name="SADF">{{cite web |title=Hasina Jalal Wins 2014 N-Peace Award |url=https://www.sadf.eu/hasina-jalal-wins-2014-n-peace-award/ |website=South Asia Democratic Forum |accessdate=22 October 2020 |date=6 November 2014 |archivedate=4 March 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230304172713/https://www.sadf.eu/hasina-jalal-wins-2014-n-peace-award/ |deadurl=yes }}</ref><ref name=":0">{{Cite web|date=2014-06-02|title=Young Afghan activist wins UNDP peace award|url=https://unama.unmissions.org/young-afghan-activist-wins-undp-peace-award|access-date=2020-11-05|website=UNAMA|language=en|archivedate=2021-08-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210816024711/https://unama.unmissions.org/young-afghan-activist-wins-undp-peace-award|deadurl=yes}}</ref> ২০১৬ চনত তেওঁ বিশ্ব-চি এছ আৰৰ দ্বাৰা "গ্ল'বেল উইমেন লিডাৰশ্বিপ এৱাৰ্ড" লাভ কৰে আৰু ২০১৭ চনত বিশ্ব মানৱ অধিকাৰ কংগ্ৰেছে "ৱৰ্ল্ড ছুপাৰ এচিভাৰ এৱাৰ্ড" লাভ কৰে।<ref name="N-PEACE" /><ref name="Khaama Press">{{cite web |title=Hasina Jalal wins Global Women Leadership award Archives |url=https://www.khaama.com/tag/hasina-jalal-wins-global-women-leadership-award/ |website=The Khaama Press News Agency |accessdate=22 October 2020}}</ref><ref name="Community Supported Film">{{cite web |title=AFGHANISTAN: Young Afghan activist Hasina Jalal wins Global Women Leadership award |url=http://csfilm.org/2016/03/afghanistan-young-afghan-activist-hasina-jalal-wins-global-women-leadership-award/ |website=Community Supported Film |accessdate=22 October 2020}}</ref> ২০২০ চনত ''ৱমেনচ্ ইক’ন’মিক ফ’ৰাম''এ হাছিনাক "আইকনিক উইমেন ক্ৰিয়েটিং এ বেটাৰ ৱৰ্ল্ড ফৰ অল বঁটা"ও প্ৰদান কৰে,<ref>{{Cite web|title=Afghan student at UNI Fulbright empowering women's rights|url=https://www.bignewsnetwork.com/news/266984700/afghan-student-at-uni-fulbright-empowering-women-rights|access-date=2021-09-18|website=Big News Network.com|language=en}}</ref> আৰু আফগান জনসাধাৰণে তেওঁক "৪৫ গৰাকী আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী আফগান মহিলা" হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰিবলৈ ভোট দিয়ে।<ref>{{Citation|title=45 Most Influential Afghan Women 2021|url=https://www.facebook.com/RumiAwards/posts/1640262822841791|language=en|access-date=2021-01-28}}</ref><ref name="Rumi Awards" /><ref>{{Cite web|last=SADF|date=2020-10-07|title=Afghan Women Heroes - Rumi awards|url=https://www.sadf.eu/afghan-women-heroes-rumi-awards/|access-date=2020-12-03|website=SADF|language=en-US|archivedate=2021-06-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210613105710/https://www.sadf.eu/afghan-women-heroes-rumi-awards/|deadurl=yes}}</ref> ==তথ্য সূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:আফগানিস্তানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] 7uzssidc2gx7zg3c8heyhe4j1u14c9n 0 105353 645563 459510 2026-10-16T14:55:05Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645563 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}} {{Short description|ভাৰতীয় ৰাজনীতিজ্ঞ}} {{Use dmy dates|date=July 2019}} {{Infobox officeholder | honorific-prefix = | name = ৰঞ্জিত দত্ত | image = The Vice President, Shri M. Hamid Ansari lighting the lamp at the inaugural function of the 19th National Convention on Knowledge, Library and Information Networking - NACLIN 2016, at Tezpur University, in Assam (cropped).jpg | caption = দত্ত ২০১৬ চনত | office = [[লোক সভাৰ সদস্য]] | constituency = [[শোণিতপুৰ লোকসভা সমষ্টি|তেজপুৰ]], [[অসম]] | term_start = ২০২৪ | predecessor = [[পল্লৱ লোচন দাস]] | office = [[কেবিনেট মন্ত্ৰী]], [[অসম চৰকাৰ]] | term_start = ২৪ মে' ২০১৬ | term_end = ১০ মে' ২০২১ | 1blankname = মুখ্যমন্ত্ৰী | 1namedata = [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]] | 2blankname = দায়িত্বসমূহ | 2namedata = * ৰেচম * হস্ততাঁত আৰু বস্ত্ৰশিল্প * সিঞ্চন {{small|(২০১৬{{ndash}}২০১৮)}} * সংখ্যালঘু কল্যাণ {{small|(২০১৮{{ndash}}২০২১)}} | predecessor = [[বিস্মিতা গগৈ]] {{small|(ৰেচম, হস্ততাঁত আৰু বস্ত্ৰশিল্প)}}<br/>[[চন্দন কুমাৰ সৰকাৰ]] {{small|(সিঞ্চন)}}<br/>সৰ্বানন্দ সোণোৱাল {{small|(সংখ্যালঘু কল্যাণ)}} | successor = [[উৰ্খাও গৌৰা ব্ৰহ্মা]] {{small|(চাৰিকালচাৰ, হেণ্ডলুম আৰু টেক্সটাইল)}}<br/>[[ভবেশ কলিতা]] {{small|(সিঞ্চন)}}<br/>[[চন্দ্ৰ মোহন পাতোৱাৰী]] {{small|(সংখ্যালঘু কল্যাণ)}} | office1 = সভাপতি,অসম প্ৰদেশ,[[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] | term_start1 = ২০১০ | term_end1 = ২০১২ | successor1 = সৰ্বানন্দ সোণোৱাল | office2 = সদস্য, [[অসম বিধানসভা]] | term_start2 = ১৯ মে' ২০১৬ | term_end2 = | constituency2 = [[বেহালী বিধানসভা সমষ্টি|বেহালী]] | predecessor2 = [[পল্লৱ লোচন দাস]] | term_start3 = ২০০১ | term_end3 = ২০১১ | successor3 = পল্লৱ লোচন দাস | constituency3 = [[বেহালী বিধানসভা সমষ্টি|বেহালী]] | spouse = গীতা দত্ত‌ <br />‌ (১ মে' ১৯৯১ৰ পৰা বৰ্তমানলৈ) | party = [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1957|1|24}} | birth_place = হাতিবন্ধা, [[বিশ্বনাথ জিলাৰ]], [[অসম]] | parents = কুলধৰ দত্ত (পিতা) <br /> লাবণ্য দত্ত (মাতা) | alma_mater = [[দৰং কলেজ]] }} '''ৰঞ্জিত দত্ত''' (জন্ম ২৪ জানুৱাৰী ১৯৫৭) এজন ৰাজনৈতিক তথা লোকসভাৰ এগৰাকী সাংসদ। তেওঁ ২০০১ চনৰ পৰা ২০১১ চনলৈকে বিহালী সমষ্টিৰ বিধায়ক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। ২০১৬ চনৰ পৰা ২০২১ চনলৈ দত্ত [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল নেতৃত্বাধীন চৰকাৰ]]ৰ মন্ত্ৰী আছিল।<ref>[http://www.assamassembly.gov.in/mla-2016.html ১৪তম অসম বিধানসভাৰ সদস্য]</ref><ref name=":0">{{Cite web |date=2021-06-27 |title=অসম বিধানসভা - সদস্য |url=http://assamassembly.gov.in/ranjit-dutta.html |access-date=2022-05-30 |website= |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627214457/http://assamassembly.gov.in/ranjit-dutta.html |archive-date=27 June 2021 |url-status=dead}}</ref> ২০২৪ চনৰ দেশৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনত তেওঁ তেজপুৰ সমষ্টিৰ পৰা লোকসভালৈ নিৰ্বাচিত হয়।<ref>{{cite web | url = https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/sonitpur-election-results-2024-assam-sonitpur-lok-sabha-elections-poll-result-updates-ranjit-dutta-bjp-premlal-ganju-cong/articleshow/110644563.cms | title = Sonitpur Election Results 2024: Assam Sonitpur Lok Sabha Elections Poll Result Updates | work = The Times of India | date = 2024-07-13 | access-date = 2024-07-14}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == ১৯৫৭ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি|বিশ্বনাথ]]ৰ হাতিবন্ধাত ৰঞ্জিত দত্তৰ জন্ম হয়। তেওঁৰ পিতৃ কুলধৰ দত্ত আৰু মাতৃ লাবণ্য দত্ত। তেওঁ ১৯৭৪ চনত তেজপুৰৰ দৰং কলেজৰ পৰা উচ্চ মাধ্যমিক সম্পূৰ্ণ কৰে।<ref>{{Cite web |date=2021-03-18 |title=বেহালীৰ পৰা ৰঞ্জিত দত্ত: প্ৰাৰম্ভিক জীৱন, বিতৰ্ক আৰু ৰাজনৈতিক জীৱন - চেণ্টিনেল অসম |url=https://www.sentinelassam.com/assam-election-2021/candidates/phase1/ranjit-dutta-from-behali-early-life-controversy-political-career-529252 |access-date=2022-05-30 |website=www.sentinelassam.com |language=en}}</ref> == ৰাজনৈতিক জীৱন == ৰঞ্জিত দত্তই [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী|বিজেপি]]ৰ প্ৰাৰ্থী হিচাপে [[বিহালী বিধানসভা সমষ্টি|বিহালী সমষ্টি]]ৰ পৰা ২০০১ চনৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচনত প্ৰতিদ্বন্দিতা কৰে। তেওঁ নিৰ্বাচনত মুঠ ভোটৰ ৫০.৬৫% ভোট (৩৩৩৪৮টা)লাভ কৰি বিজয় সাব্যস্ত কৰে। <ref name=":1">{{Cite web |title=বেহালী বিধানসভা সমষ্টি নিৰ্বাচনৰ ফলাফল - বিধানসভা সমষ্টি |url=https://resultuniversity.com/election/behali-assam-assembly-constituency#2001 |access-date=2022-05-30 |website=resultuniversity.com}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০০৬ চনৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচনত দত্ত পুনৰ বিহালী সমষ্টিৰ পৰা নিৰ্বাচনত অংশ লয়। ২৮৬৩৩ ভোট লাভ কৰি তেওঁ নিকটতম প্ৰাৰ্থী, ৮৯৭৯ ভোটত পৰাস্ত কৰে।<ref name=":1" /> ২০১১ চনৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচনত দত্তই পুনৰ বিহালী সমষ্টিৰ পৰা প্ৰাৰ্থিতা আগবঢ়ায় যদিও তেওঁ ২২৬৬২ ভোট লাভ কৰি সেই সময়ৰ কংগ্ৰেছ প্ৰাৰ্থী [[পল্লৱ লোচন দাস]]ৰ বিৰুদ্ধে ১৮১৩৬ ভোটত পৰাস্ত হয়। ২০১৬ চনৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচনত দত্তই ৫২১৫২ ভোট লাভ কৰি নিকটতম প্ৰতিদ্বন্দ্বীক ২৩৬০১ ভোটত পৰাস্ত কৰিছিল।<ref name=":1" /> দত্ত [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল নেতৃত্বাধীন চৰকাৰ]]ৰ কেবিনেটত ৰেচম, সংখ্যালঘু কল্যাণ, হস্ততাঁত আৰু বস্ত্ৰশিল্প বিভাগৰ মন্ত্ৰী হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল। তেওঁ ২৪ মে' ২০১৬ ত কেবিনেট মন্ত্ৰী হিচাপে শপত গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2016-05-24 |title=সৰ্বানন্দ সোণোৱালে অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে শপত লৈছে - ফ'ট'সমূহৰ বাতৰি, ফাৰ্ষ্টপ'ষ্ট |url=https://www.firstpost.com/photos/sarbanda-sonowal-takes-oath-as-assams-chief-minister-in-presence-of-bjp-bigwigs-2797078.html |access-date=2022-05-30 |website=Firstpost |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=May 24, 2016 |title=সৰ্বানন্দ সোণোৱালে প্ৰথম বিজেপি মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে শপত লৈছে, প্ৰধানমন্ত্ৰী মোদীয়ে অনুষ্ঠানত অংশ গ্ৰহণ কৰিছে |url=https://www.indiatoday.in/india/story/sarbananda-sonowal-takes-oath-as-assam-cm-pm-modi-attends-ceremony-325276-2016-05-24 |access-date=2022-05-30 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2016-05-24 |title=সৰ্বানন্দ সোণোৱালে অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে শপত লৈছে - হিন্দুস্তান টাইমছ |url=https://www.hindustantimes.com/assembly-elections/live-sarbananda-sonowal-takes-oath-as-assam-cm/story-1PtCOvy8zvl0s5eyIG320J.html |access-date=2022-05-30 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> ২০২১ চনৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচনত তেওঁ ৫৩৫৮৩ ভোট লাভ কৰি পঞ্চম বাৰৰ বাবে অসম বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হয়। == ব্যক্তিগত জীৱন == ৰঞ্জিত দত্ত গীতা দত্তৰ সৈতে ১ মে' ১৯৯১ চনত বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। তেওঁলোকৰ এজন পুত্ৰ আৰু এগৰাকী কন্যা সন্তান আছে।<ref name=":0" /> == তথ্য সংগ্ৰহ == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Dutta, Ranjit}} [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজনীতিক]] [[শ্ৰেণী:লোকসভাৰ সাংসদ]] 4mhqke5owo57jzaoag6wqjasn8kq8i5 0 105676 645696 645358 2026-10-17T01:37:58Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645696 wikitext text/x-wiki {{confuse|ব্ৰজাৱলী ভাষা|ব্ৰজ ভাষা}} {{Infobox language |name= Brajabuli |nativename= ব্ৰজবুলি |pronunciation= |region= [[ভাৰত]], [[বাংলাদেশ]] |speakers= নাই |extinct=অজ্ঞাত |familycolor=ইন্দো-ইউৰোপীয়ান | fam2 = [[Indo-Iranian languages|Indo-Iranian]] | fam3 = [[Indo-Aryan languages|Indo-Aryan]] | fam4 = [[Indo-Aryan languages#Eastern Zone|Eastern Zone (Magadhan)]] | fam5 = [[Maithili language|Maithili]] |creator= [[বিদ্যাপতি]] |created= ১৬শ শতিকা |script= বাংলা, |iso3=none |image= |notice=IPA |glotto=none }} '''ব্ৰজবুলি''' এক কৃত্ৰিম সাহিত্যিক ভাষা, যাক মৈথিলী কবি বিদ্যাপতিয়ে তেওঁৰ ৰচনাৰ দ্বাৰা জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছিল।<ref name="Majumdar1960">{{cite book |editor1-last=Majumdar |editor1-first=Ramesh Chandra |editor1-link=R. C. Majumdar |editor2-last=Pusalker |editor2-first=A. D. |editor3-last=Majumdar |editor3-first=A. K. |date=1960 |title=[[The History and Culture of the Indian People]] |volume=VI: The Delhi Sultanate |location=Bombay |publisher=Bharatiya Vidya Bhavan |page=515 |quote="During the sixteenth century, a form of an artificial literary language became established ... It was the ''Brajabulī'' dialect ... ''Brajabulī'' is practically the Maithilī speech as current in Mithilā, modified in its forms to look like Bengali."}}</ref><ref name="Banglapedia-Brajabuli">{{cite book |last=Morshed |first=Abul Kalam Manjoor |year=2012 |chapter=Brajabuli |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Brajabuli |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251228232604/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Brajabuli |archivedate=2025-12-28 |access-date=2024-06-22}}</ref> ৰাধা আৰু কৃষ্ণৰ প্ৰেমৰ বিষয়ে লিখা তেওঁৰ ব্ৰজাবুলি গীতৰ কথাবোৰ তেওঁৰ শ্ৰেষ্ঠ ৰচনা বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name="Banglapedia-Vidyapati">{{cite book |last=Choudhury |first=Basanti |year=2012 |chapter=Vidyapati |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Vidyapati |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250225041307/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Vidyapati |archivedate=2025-02-25 |access-date=2024-06-22}}</ref> আন কবিসকলেও তেওঁৰ লেখাক অনুকৰণ কৰে আৰু ১৬ শতিকাত এই ভাষা প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে।<ref name="Majumdar1960" /><ref name="Banglapedia-Brajabuli" /> ব্ৰজবুলী ভাষাত লিখা মধ্যযুগীয় বাংলা কবিসকলৰ ভিতৰত নৰোত্তম দাস, বালাৰাম দাস, জ্ঞানদাস আৰু গোবিন্দদাস কবিৰাজ আদি অন্যতম।<ref name="Paniker1997">{{cite book |last=Paniker |first=K. Ayyappa |author-link=Ayyappa Paniker |date=1997 |title=Medieval Indian Literature: An Anthology |volume=One: Surveys and selections |url=https://books.google.com/books?id=KYLpvaKJIMEC&pg=PA287 |location=New Delhi |publisher=Sahitya Akademi |page=287 |isbn=978-81-260-0365-5}}</ref> [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ]]য়েও এই ভাষাত তেওঁৰ ''ভানুসিংহ ঠাকুৰেৰ পদৱলী'' (১৮৮৪) ৰচনা কৰিছিল (প্ৰথমতে তেওঁ এই গীতৰ কথাবোৰক নতুনকৈ আৱিষ্কৃত কবি ভানুসিংহৰ গীত বুলি প্ৰচাৰ কৰিছিল)।<ref name="Banglapedia-Vidyapati" /> বংগ নৱজাগৰণৰ ১৯ শতিকাৰ আন আন ব্যক্তি যেনে [[বংকিম চন্দ্ৰ চট্টোপাধ্যায়]]য়েও ব্ৰজবুলিত লিখিছে।<ref name="Paniker1997" /> বৰ্তমানৰ ব্ৰজবুলী ভাষাৰ সাহিত্যত প্ৰায় ৫,০০০ কবিতা আছে।<ref>{{cite book |last=Sen |first=Sukumar |author-link=Sukumar Sen (linguist) |date=1935 |title=A History of Brajabuli Literature |url=https://archive.org/details/brajabuli |publisher=University of Calcutta |page=[https://archive.org/details/brajabuli/page/n22 3]}}</ref> ব্ৰজবুলিৰ মূল মৈথিলী (মধ্যযুগীয় যুগত প্ৰচলিত হোৱাৰ দৰে), কিন্তু ইয়াৰ ৰূপসমূহ দেখাত বাংলাৰ দৰে পৰিৱৰ্তন কৰা হৈছে।<ref name="Majumdar1960" /> ===লগতে চাওক=== *[[ব্ৰজাৱলী ভাষা]] ==তথ্য সূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ভাষা]] e4l8bbgscvecgkswmvl44gfkbkhnj9t 0 109214 645510 583037 2026-10-16T13:44:47Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:বিদেশত হিন্দু ধৰ্ম]] using [[WP:HC|HotCat]] 645510 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious group |group=বাংলাদেশী হিন্দু |population= '''১৩,১৩০,১০৯''' (২০২২ চনৰ লোকপিয়ল) <br /> ''(মুঠ জনসংখ্যাৰ ৭.৯৫%)''<ref name="auto">{{Cite news |date=27 July 2022 |title=Census 2022: Bangladesh population now 165 million |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2022/07/27/bangladeshs-population-size-now-1651-million |work=Dhaka Tribune |access-date=28 July 2022 |archive-date=27 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220727073234/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2022/07/27/bangladeshs-population-size-now-1651-million |url-status=live }}</ref>''|languages=[[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] (ধৰ্মীয় ভাষা)<br /> [[বাংলা ভাষা|বাংলা]] আৰু অন্যান্য জনগোষ্ঠীয় ভাষা|religions='''[[Hinduism]]''' (majority)<ref name="L0rea" /><br /> [[বাংলা ভাষা|বাংলা]] এবং অন্যান্য আদিবাসী ভাষা |religions='''[[হিন্দুধৰ্ম]]'''<br /> |region1=ঢাকা বিভাগ |pop1=২৭,৬৬,৮৭৪ (৬.২৬%) |region2=চট্টগ্ৰাম বিভাগ |pop2= ২১,৯৬,৯৭৪ (৬.৬১%) |region3=ৰাজশাহী বিভাগ |pop3=১১,৫৯,১৯৭ (৫.৭০%) |region4=খুলনা বিভাগ |pop4=২০,০৭,৫০২ (১১.৫৪%) |region5=ছিলেট বিভাগ |pop5=১৪,৯১,৩১৫ (১৩.৫১%) |region6=ৰংপুৰ বিভাগ |pop6=২২,৯০,৪৫০ (১২.৯৮%) |region7=বৰিশাল বিভাগ |pop7=৭,৫০,১৭৭ (৮.২৪%) |region8=ময়মনসিংহ বিভাগ |pop8= ৪,৮১,৭৪২ (৩.৯২%) |flag=[[File:Om symbol.svg|75px|link=Om]] |flag_size= |image= |image_caption= }} [[File:Shiva temples Dhakeshwari Mandir 2 by Ragib Hasan.jpg|thumb|ঢাকেশ্বৰী মন্দিৰ, [[ঢাকা]]]] [[File:Chatteshwari Temple Front View.jpg|thumb|চট্টেশ্বৰী মন্দিৰ, চট্টগ্ৰাম]] [[File:Kantaji Temple Dinajpur Bangladesh (24).JPG|thumb|বাংলাদেশত টেৰাকোটাৰ মন্দিৰ স্থাপত্যৰ অনুপম নিদৰ্শন কান্তজীউ মন্দিৰ]] [[File:Sri Sri Reen Doyamoyee Temple, Jamalpur (6).jpg|thumb|right|শ্ৰী শ্ৰী ৰী দয়াময়ী মন্দিৰ]] [[File:Saravati statue Dhaka University.jpg|thumbnail|right|Statue of Hindu Goddess Saraswati, Dhaka University]] '''[[হিন্দুধৰ্ম]]''' হ'ল [[বাংলাদেশ]]ৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম প্ৰচলিত ধৰ্ম। ২০২২ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি বাংলাদেশৰ জনসংখ্যাৰ ৭.৯৫ শতাংশ হ'ল [[হিন্দু]]।<ref name="census2011">{{Cite web |date=March 2014 |title=Population & Housing Census-2011: Union Statistics |url=http://203.112.218.65:8008/WebTestApplication/userfiles/Image/National%20Reports/Union%20Statistics.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170903181037/http://203.112.218.65:8008/WebTestApplication/userfiles/Image/National%20Reports/Union%20Statistics.pdf |archive-date=3 September 2017 |access-date=2015-04-17 |publisher=Bangladesh Bureau of Statistics |page=xiii |archivedate=2017-09-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170903181037/http://203.112.218.65:8008/WebTestApplication/userfiles/Image/National%20Reports/Union%20Statistics.pdf |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Bangladesh Population (2021) – Worldometer |url=https://www.worldometers.info/world-population/bangladesh-population/ |access-date=2021-05-04 |website=worldometers.info |language=en |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602164017/https://www.worldometers.info/world-population/bangladesh-population/ |url-status=live }}</ref> জনসংখ্যাৰ দিশৰপৰা, [[ভাৰত]] আৰু [[নেপাল]]ৰ পিছতেই বাংলাদেশ হ'ল পৃথিৱীৰ তৃতীয় বৃহত্তম হিন্দু জনবহুল দেশ। == ইতিহাস == বাংলাদেশৰ এই ধৰ্মৰ ৰীতি-নীতি আৰু ৰীতি-নীতি ঐতিহাসিকভাৱে চুবুৰীয়া [[ভাৰতীয়]] ৰাজ্য [[পশ্চিম বংগ]]ৰ লগত মিল আছে। দৰাচলতে বাংলাদেশত হিন্দু ধৰ্মৰ কেইবাটাও পন্থা আৰু তত্ত্ব বিভিন্ন ঋষি আৰু মহাত্মাৰ দ্বাৰা সৃষ্টি হৈছিল। ক’ব পাৰি যে হিন্দু ধৰ্মই এই মাটিৰ সৃষ্টি, ইয়াৰ আটাইতকৈ পুৰণি ধৰ্ম। মন কৰিব যে ১৯৪৭ চনত ভাৰত বিভাজনৰ পূৰ্বে বৰ্তমানৰ বাংলাদেশ (তেতিয়া পূব বংগ বুলি কোৱা হৈছিল) আৰু পশ্চিম বংগৰ ভূখণ্ড একত্ৰিত হৈছিল। == সংস্কৃতি == [[দুৰ্গা পূজা]] বাংলাদেশৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ হিন্দু উৎসৱ। লগতে হিন্দু সমাজত ৰথযাত্ৰা, কালি পূজা, [[লক্ষ্মী পূজা]], [[সৰস্বতী পূজা]], মানস পূজা, [[চৰক পূজা]], শীতলা পূজা, [[জন্মাষ্টমী]], কাত্যয়নী পূজা, বসন্তী পূজা, শিৱ পূজা, থান পূজা আদি বহুলভাৱে প্ৰচলিত। বাংলাদেশে সনাতন ধৰ্মৰ সংস্কাৰ আৰু প্ৰচাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান আগবঢ়োৱা কেইবাজনো মহাত্মা আৰু গুৰু আছে। তাৰ ভিতৰত শ্ৰীশ্ৰী ঠাকুৰ উকুমালচন্দ্ৰ, [[স্বামী নিগমানন্দ]], স্বামী প্ৰণবনন্দ, শ্ৰীশ্ৰী হৰিচন্দ ঠাকুৰ, শ্ৰীশ্ৰী জগদ্বন্ধু সুন্দৰ, মা আনন্দময়ী, শ্ৰীশ্ৰী ৰাম ঠাকুৰ, শ্ৰীশ্ৰী লোকনাথ ব্ৰহ্মচাৰী, শ্ৰীশ্ৰী বালক ব্ৰহ্মচাৰী, মহাত্মা শ্ৰীশ্ৰী গুৰুনাথ, শ্ৰীশ্ৰী চিন্ময়, শ্ৰী গণেশ পাগল আদি। [[চৈতন্য মহাপ্ৰভু|চৈতন্যদেৱ]]ৰ গৃহভূমিও বাংলাদেশত আছিল। সকলোকে সিহঁতৰ অনুগামীসকলে পূজা কৰে। == জনসংখ্যা == ===১৯০১ চনৰ পৰা ২০২২ চনলৈকে=== {| class="wikitable" |+ ''বাংলাদেশত হিন্দু ধৰ্মৰ শতাংশ আৰু জনসংখ্যা'' |- ! বছৰ ! শতকৰা (%) ! হিন্দু জনসংখ্যা ! মুঠ জনসংখ্যা ! টোকা |- | '''১৯০১''' | ৩৩.০০% | ৯৫,৪৬,২৪০ | ২,৮৯,২৭,৬২৬ |বাংলা অঞ্চল |- | '''১৯১১''' | ৩১.৫০% | ৯৯,৩৯,৮২৫ | ৩,১৫,৫৫,৩৬৩ | rowspan="4" | বঙ্গভঙ্গ (১৯৪৭)ৰ আগত |- | '''১৯২১''' | ৩০.৬০% | ১,০১,৭৬,০৩০ | ৩,৩২,৫৪,৬০৭ |- | '''১৯৩১''' | ২৯.৪০% | ১,০৪,৬৬,৯৮৮ | ৩,৫৬,০৪,১৮৯ |- | '''১৯৪১''' | ২৮.০০% | ১,১৭,৫৯,১৬০ | ৪,১৯,৯৯,২২১ |- | '''১৯৫১''' | ২২.০৫% | ৯২,৩৯,৬০৩ | ৪,২০,৬২,৪৬২ | rowspan="2" |পাকিস্তানৰ সময়ত |- | '''১৯৬১''' | ১৮.৫০% | ৯৩,৭৯,৬৬৯ | ৫,০৮,০৪,৯১৪ |- | '''১৯৭৪''' | ১৩.৫০% | ৯৬,৭৩,০৪৮ | ৭,১৪,৭৮,৫৪৩ | rowspan="6" | বাংলাদেশৰ স্বাধীনতাৰ পিছত |- | '''১৯৮১''' | ১২.১৩% | ১,০৫,৭০,২৪৫ | ৮,৭১,২০,৪৮৭ |- | '''১৯৯১''' | ১০.৫১% | ১,১১,৭৮,৮৬৬ | ১০,৬৩,১৫,৫৮৩ |- | '''২০০১''' | ৯.৬০% | ১,১৮,২২,৫৮১ | ১২,৩১,৫১,৮৭১ |- | '''২০১১''' | ৮.৫৪% | ১,২৭,৩০,৬৫১ | ১৪,৯৭,৭২,৩৬৪ |- |'''২০২২''' |৭.৯৫% |১,৩১,৩১,১০৯ |১৬,৫১,৫৮,৬১৬ |} ''সূত্ৰ: ভাৰতৰ লোকপিয়ল ১৯০১-১৯৪১, পূৰ্ব পাকিস্তানৰ ১৯৫১-১৯৬১ চনৰ লোকপিয়ল, বাংলাদেশ চৰকাৰৰ লোকপিয়ল ১৯৭৪-২০২২''<ref>{{cite web|url=http://www.newkerala.com/news.php?action=fullnews&id=6260 |title=Latest News @ |publisher=Newkerala.com |access-date=2013-10-25}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/3452.htm |title=Bangladesh |publisher=State.gov |access-date=2013-10-25 |archive-date=27 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191027173216/https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/3452.htm |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web|url=http://catalog.ihsn.org/index.php/catalog/115|title=Bangladesh – Population Census 1991|website=catalog.ihsn.org}}</ref><ref>{{cite web|date=2022-08-13|title=Census 2022: Bangladesh population now 165 million|url=https://bbs.portal.gov.bd/sites/default/files/files/bbs.portal.gov.bd/page/b343a8b4_956b_45ca_872f_4cf9b2f1a6e0/2022-07-28-14-31-b21f81d1c15171f1770c661020381666.pdf|archiv-url=https://web.archive.org/web/20220813235827/https://bbs.portal.gov.bd/sites/default/files/files/bbs.portal.gov.bd/page/b343a8b4_956b_45ca_872f_4cf9b2f1a6e0/2022-07-28-14-31-b21f81d1c15171f1770c661020381666.pdf|archive-date=2022-07-27|url-status=2022-09-01|website=}}</ref> === বিভাগ অনুযায়ী হিন্দু জনসংখ্যা === [[File:Bangladesh Hindu Map.png|thumb|400px|হিন্দু জনসংখ্যাৰ শতকৰা হাৰ (%)]] {| class="wikitable" |+ ''২০১১ আৰু ২০২২ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি হিন্দুসকলৰ জনসংখ্যা শতাংশ অনুপাতে তুলনা''<ref name="bbs.gov.bd">http://www.bbs.gov.bd</ref> |- ! বিভাগ ! ২০১১ চনত (%) ! ২০২২ চনত (%) |- | '''বৰিশাল''' | ৯.১৬ | ৮.২৪ |- | '''চট্টগ্ৰাম''' | ৭.০৫ | ৬.৬১ |- | '''ঢাকা''' | ৬.২২ | ৬.২৫ |- | '''খুলনা''' | ১২.৮৫ | ১১.৫২ |- | '''ময়মনসিংহ''' | - | ৩.৯২ |- | '''ৰাজশাহী''' | ৫.৮৮ | ৫.৬৭ |- | '''ৰংপুৰ''' | ১৩.২১ | ১২.৯৭ |- | '''ছিলেট''' | ১৪.০৫ | ১৩.৫০ |} === জিলা অনুসৰি হিন্দুধৰ্ম === {| class="wikitable sortable" |+ বাংলাদেশত জিলা অনুসৰি হিন্দু জনসংখ্যা (২০২২)<ref>https://bbs.portal.gov.bd/site/page/b432a7e5-8b4d-4dac-a76c-a9be4e85828c</ref> |- ! জিলা ! হিন্দু জনসংখ্যা ! মুঠ জনসংখ্যা ! শতাংশ (%) |- |বৰগুনা |৬৯,৪৯২ |১০,১০,৫৩১ |৬.৮৮ |- |বৰিশাল |২,৭৫,২৬৩ |২৫,৭০,৪৪৬ |১০.৭১ |- |ভোলা |৫৫,৫৩৫ |১৯,৩২,৫১৮ |২.৮৭ |- |ঝালকাঠি |৬১,৩৫২ |৬,৬১,১৬০ |৯.২৮ |- |পটুৱাখালী |১,০৭,৫৫৩ |১৭,২৭,২৫৪ |৬.২৩ |- |পিৰোজপুৰ |১,৮০,৯৮২ |১১,৯৮,১৯৫ |১৫.১০ |- |বান্দৰবান |১৬,৫০১ |৪,৮১,১০৬ |৩.৪৩ |- |ব্ৰাহ্মণবাড়িয়া |২,২০,৯৬০ |৩,৩০,৬৫,৬৩৩ |৬.৬৮ |- |চাঁদপুৰ |১,৪৬,৫২৪ |২৬,৩৫,৭৪৮ |৫.৫৬ |- |চট্টগ্ৰাম |৯,৮২,৬০৪ |৯,১৬,৯৬,৪৬৫ |১০.৭২ |- |কুমিল্লা |২,৬৯,২১৪ |৬,২১,২২,১৬,৬০৬ |৪.৩৩ |- |কক্সবাজাৰ |১,০৮,১৬৬ |২,৮২৩,২৬৮ |৩.৮৩ |- |ফেনী |৯১,১৬০ |১৬,৪৮,৮৯৬ |৫.৫৩ |- |খাগড়াছড়ি |১,১৯,৭০৬ |৭,১৪,১১৯ |১৬.৭৬ |- |লক্ষ্মীপুৰ |৬১,৮৪৬ |১৯,৩৭,৯৪৮ |৩.১৯ |- |নোৱাখালী |১,৪৭,১৫৪ |৩,৬২৫,৪৪২ |৪.০৬ |- |ৰাঙ্গামাটি |৩৩,১১২ |৬,৪৭,৫৮৬ |৫.১১ |- |ঢাকা |৬৭২,২৬৯ |১৪,৭৩৪,৭০১ |৪.৫৬ |- |ফৰিদপুৰ |১,৮২,৫৬১ |২,১৬,২৮,৭৯৯ |৮.৪৪ |- |গাজীপুৰ |২,৬৩,৪৯০ |৫,২৬,৩৪,৫০,০০০ |৫.০১ |- |গোপালগঞ্জ |৩,৪৮,৯৭৪ |১২,৯৫,০৫,৭৫৭ |২৬.৯৫ |- |কিশোৰগঞ্জ |১,৫৮,৭৭৮ |৩,২৬,৭৬,২৬,০০০ |৪.৮৬ |- |মাদাৰীপুৰ |১,৪৪,৯০৪ |১২,৯৩,০২৭ |১১.২১ |- |মাণিকগঞ্জ |১,৩৮,৮৭৫ |১৫,৫৮,০২৫ |{{percentage bar|৮.৯১}} |- |মুন্সীগঞ্জ |১,২২,২৩৮ |১৬,২৫,৪১৬ |৭.৫২ |- |নাৰায়ণগঞ্জ |১,৪৪,১০৫ |৩,৯০৯,১৩৮ |৪.৮৯ |- |নৰসিংদী |১,৮৪,৩০৯ |২২,২৪,৯৪,৪৪৪ |৪.৭১ |- |ৰাজবাড়ী |১,১০,৫৬৯ |১১,৮৯,৮১৮ |৯.২৯ |- |শৰিয়তপুৰ |৪২,৭২৪ |১২,৯৪,৫৬২ |৩.৩০ |- |টাঙ্গাইল |২,৫৭,৩৫১ |৪,০৩,৭৬,০৮৮ |৬.৩৭ |- |বাগেৰহাট |২,৬৪,২২৯ |১৬,১৩,০৭৬ |১৬.৩৮ |- |চুৱাডাঙ্গা |২৭,৮০৪ |১২,৩৪,০৫৪ |২.২৫ |- |যশোৰ |৩,১৩,৫৯২ |৩,০৭,৬০,১৪,৪৪৪ |১০.১৯ |- |ঝিনাইদহ |১,৬৮,৪৪৪ |২,০০৫,৮৪,৯৫২ |৮.৪০ |- |খুলনা |৫৪২,৪১৭ |২৬,১৩,৩৮,৫৩৭ |২০.৭৬ |- |কুষ্টিয়া |৫৮,৭৭১ |২১,৪৯,৬৯,২৯৮ |২.৭৩ |- |মাগুৰা |১,৬২,১৩৮ |১০,৩৩,১১৫ |১৫.৬৯ |- |মেহেৰপুৰ |৮,৪৯৭ |৭,০৫,৩৫৬ |১.২০ |- |নড়াইল |১,২৪,৪৬৫ |৭,৮৮,৬৭১ |১৫.৭৮ |- |সাতক্ষীৰা |৩,৩৭,১৪৫ |২২,২৬,৫৮,২৮০ |১৫.৩৫ |- |জামালপুৰ |৩৯,৮২৭ |২৫,০০,০০,০০০ |১.৫৯ |- |ময়মনসিংহ |২,০২,৪৪০ |৫,৮৯,৯০০,০০০ |৩.৪৩ |- |নেত্ৰকোনা |২,০২,৬৪৮ |২৩,২৪,৮৫৩ |৮.৭২ |- |শেৰপুৰ |৩৬,৮২৭ |১৫,০১,৮৫৩ |২.৪৫ |- |বগুড়া |২১৬,৬৫৭ |৩,৭৩৪,২৯৭ |৫.৮০ |- |চাপাইনবাবগঞ্জ |৭২,১৭৮ |১৮,৩৫,৫২৮ |৩.৯৩ |- |জয়পুৰহাট |৮৭,৫৯৫ |৯,৫৬,৪৩১ |৯.১৬ |- |নওগাঁ |৩২১,৩৪১ |২,৭৮৪,৫৯৯ |১১.৫৪ |- |নাটোৰ |১,০৭,১২৪ |১৮,৫৯,৯২২ |৫.৭৬ |- |পাবনা |৭৪,২৬৫ |২,৯০৯,৬২৪ |২.৫৫ |- |ৰাজশাহী |১,৩৩,৫১৪ |২,৯১৫,০০৯ |৪.৫৮ |- |চিৰাজগঞ্জ |১,৪৬,৫২৩ |৩,৩৫৭,৭০৬ |৪.৩৭ |- |দিনাজপুৰ |৬৪৮,৩২৬ |৩,৩১৫,২৩৬ |১৯.৫৬ |- |গাইবান্ধা |১,৭৭,৫৯৩ |২,৫৬২,২৩৩ |৬.৯৩ |- |কুড়িগ্ৰাম |১,৪৩,৩৮১ |২,৩২৯,১৬০ |৬.১৬ |- |লালমনিৰহাট |১,৮৫,৩২২ |১,৪২,৮৪০,৬ |১২.৯৭ |- |নীলফামাৰী |৩২৭,৩৩৩ |২,০৯২,৫৬৮ |১৫.৬৪ |- |পঞ্চগড় |১,৮৪,৯৫১ |১,১৭৯,৮৪৩ |১৫.৬৮ |- |ৰংপুৰ |২৮৩,৯৬৪ |৩,১৬,৯৬,১৪ |৮.৯৬ |- |ঠাকুৰগাঁও |৩৩৯,৫৮০ |১,৫৩৩,৮৯৫ |২২.১৪ |- |হবিগঞ্জ |৩৭৪,১০৪ |২,৩৫৮,৮৮৬ |১৫.৮৬ |- |মৌলভীবাজাৰ |৫১৯,২৬৩ |২,১২৩,৪৪৭ |২৪.৪৫ |- |সুনামগঞ্জ |৩১৫,০৪৪ |২,৬৯৫,৪৯৬ |১১.৬৯ |- |ছিলেট |২৮২,৯০৪ |৩,৮৫৭,১২৩ |৭.৩৩ |} == হিন্দু মন্দিৰ == ২০১১ চনত হিন্দু ধৰ্ম কল্যাণ ন্যাসে কৰা চৰকাৰী পৰিসংখ্যা অনুসৰি বাংলাদেশত মুঠ ৪০৪৩৮টা হিন্দু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান বা মন্দিৰ আছে। অৰ্থাৎ ২০১১ চনৰ হিচাপ অনুসৰি প্ৰতি ৩০৫জন সনাতন ধৰ্মীয় লোকৰ বিপৰীতে এটাকৈ মন্দিৰ আছে। কিন্তু পৰিয়ালৰ মন্দিৰৰ সংখ্যা যোগ কৰিলে এই সংখ্যাৰ মন্দিৰ লাখ লাখ হ’ব। <gallery widths="200" heights="200" perrow="5"> চিত্ৰ:Shiva Temple, Puthia, Rajshahi NK (2).jpg|শিৱমন্দিৰ, পুঠিয়া, ৰাজশাহী চিত্ৰ:Dhakeshwari Temple (24310945635).jpg|বাংলাদেশেৰ জাতীয় মন্দিৰ, ঢাকেশ্বৰী মন্দিৰ চিত্ৰ:Kantaji Temple 1870's.jpg|কান্তনগৰ মন্দিৰ চিত্ৰ:Ramna Kalibari Dhaka racecourse Dhaka (1967).jpg|ৰমনা কালী মন্দিৰ, [[ঢাকা]]। চিত্ৰ:Kan-terra-cota-25.jpg|কান্তনগৰ মন্দিৰ, দিনাজপুৰ চিত্ৰ:Gobinda Temple, Puthia, Rajshahi (1).JPG|পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ, পুঠিয়া, ৰাজশাহী চিত্ৰ:Kal Bhairab in Brahmanbaria, Bangladesh-5.jpg|কালভৈৰব মন্দিৰ, ব্ৰাহ্মণবাড়িয়া চিত্ৰ:Roth Procession.jpg|ৰথযাত্ৰা চিত্ৰ:Durgapuja Dhaka JBI.jpg|দুৰ্গা পূজা, [[ঢাকা]] </gallery> সৰ্বাধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ মন্দিৰ হ'ল ঢাকেশ্বৰী মন্দিৰ, যিটো ঢাকাত অবস্থিত। এই মন্দিৰত দুৰ্গা পূজা আৰু কৃষ্ণ জন্মাষ্টমী খুব আড়ম্বৰৰে সৈতে উদ্‌যাপিত হয়। ঢাকাৰ অন্যান্য প্ৰধান মন্দিৰসমূহ হ'ল - ৰামকৃষ্ণ মঠ আৰু মিছন, জয় কালী মন্দিৰ, লক্ষ্মী নাৰায়ণ মন্দিৰ, স্বামীবাগ ইচকন মন্দিৰ, ৰমনা কালীবাড়ি মন্দিৰ, লোকনাথ মন্দিৰ, হাতিৰঝিল শ্ৰীচৈতন্য মন্দিৰ, সিদ্ধেশ্বৰী কালীমন্দিৰ, শনিৰ আখড়া, ভোলানন্দগিৰি আশ্ৰম ইত্যাদি।<ref>{{Cite web|last=Editor|first=Staff|date=2019-09-11|title=Top 10 Hindu Temple in Bangladesh (Oldest And Biggest)|url=https://www.travelmate.com.bd/top-hindu-temple-in-bangladesh/|access-date=2021-04-22|website=Travel Mate|language=en-US}}</ref> উনৈশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ ফালে নিৰ্মিত ''ব্ৰাহ্মণবাড়িয়া কাল ভৈৰব মন্দিৰ''ত শিৱ মূৰ্তি আছে। বাংলাদেশেৰ অন্যান্য উল্লেখযোগ্য হিন্দু মন্দিৰ আৰু আশ্ৰমসমূহ হ'ল - চন্দ্ৰনাথ মন্দিৰ, আদিনাথ মন্দিৰ, সুগন্ধা, যশোৰেশ্বৰী কালী মন্দিৰ, পঞ্চ ৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ, ভবাণীপুৰ শক্তিপিঠ, শ্যামনগৰ শক্তিপীঠ, চত্তেশ্বৰী মন্দিৰ, ধামৰাই জগন্নাথ ৰথ, পুঠিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্স, কান্তাজিউ মন্দিৰ, কুমিল্লা জগন্নাথ মন্দিৰ, কালিয়াজেউ মন্দিৰ, শ্ৰীশাইল, বিশ্বনাথ মন্দিৰ, বড়ো কালী বাড়ি মন্দিৰ, মুক্তাগাছ শিব মন্দিৰ, শ্যামসুন্দৰ মন্দিৰ, চন্দ্ৰাবতী মন্দিৰ, লালমাই চণ্ডী মন্দিৰ, জোড়বাংলা মন্দিৰ, সোণাৰং যমজ মন্দিৰ, জগন্নাথ মন্দিৰ, পাবনা, ৰজা কংসনাৰায়ণৰ মন্দিৰ, বৰোদি লোকনাথ আশ্ৰম, ওড়াকান্দি শ্ৰী হৰিদাঁদ মন্দিৰ, ফৰিদপুৰৰ শ্ৰী জগদ্বন্ধু সুন্দৰৰ শ্ৰীঅঙ্গণ, শ্ৰী সত্যনাৰায়ণ সেৱা মন্দিৰ, ৱাহেদপুৰ গিৰি ধাম, চট্টগ্ৰামৰ ৰামকৃষ্ণ সেৱাশ্ৰম, চৌমুহনীৰ ৰাম ঠাকুৰ আশ্ৰম, চট্টগ্ৰামৰ কৈবল্যধাম, পাবনাৰ হিমায়েতপুৰ ঠাকুৰ অনুকূলচন্দ্ৰৰ সৎসঙ্গ মন্দিৰ, খুলনাৰ ধৰ্মসভা মন্দিৰ, যশোৰৰ প্ৰেমবাগ মন্দিৰ, বগুড়াৰ শ্ৰী অৰবিন্দ মন্দিৰ, চুকনগৰৰ (খুলনা) নিমতলা মন্দিৰ, মাদাৰীপুৰৰ প্ৰণব মঠ ইত্যাদি। ===ঢাকেশ্বৰী জাতীয় মন্দিৰ=== ধাৰণা কৰা হয় যে, সেন ৰাজবংশৰ ৰজা বল্লাল সেনে দ্বাদশ শতিকাত ঢাকাত এই ঢাকেশ্বৰী জাতীয় মন্দিৰটো প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ==বাংলাদেশৰ হিন্দু ব্যক্তি== * [https://en.m.wikipedia.org/wiki/List_of_Bangladeshi_বাংলাদেশী হিন্দুৰ তালিকা]{{Dead link|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [[সৌম্য সৰকাৰ]] (ক্ৰিকেটাৰ) == বাহ্যিক সংযোগ == * {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/|title=Bangladesh|website=CIA Factbook|date=17 May 2022|access-date=17 November 2024|archivedate=30 July 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210730024842/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/|deadurl=yes}} * {{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/1670410.stm|title=Bangladesh Hindus 'will not go back'|date=22 November 2001 |publisher=BBC News}} * {{cite web|url=http://www.hinduamericanfoundation.org/campaigns_human_rights_hhr2005_executive_summary.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927210941/http://www.hinduamericanfoundation.org/campaigns_human_rights_hhr2005_executive_summary.htm|url-status=dead|archive-date=2007-09-27|title=HAF Report Summary on Bangladeshi Hindus|website=HAF|access-date=2024-11-17|archivedate=2007-09-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070927210941/http://www.hinduamericanfoundation.org/campaigns_human_rights_hhr2005_executive_summary.htm|deadurl=yes}} * {{cite web|url=http://www.web.amnesty.org/library/Index/ENGASA130062001?open&of=ENG-2S4|archive-url=https://web.archive.org/web/20060913022017/http://www.web.amnesty.org/library/Index/ENGASA130062001?open&of=ENG-2S4|url-status=dead|archive-date=2006-09-13|title=Bangladesh minority report|publisher=Amnesty International|access-date=2024-11-17|archivedate=2006-09-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060913022017/http://www.web.amnesty.org/library/Index/ENGASA130062001?open&of=ENG-2S4|deadurl=yes}} {{Commons category|Hinduism in Bangladesh}}{{Wikiquote|Hinduism in Bangladesh}} ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:হিন্দু ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশ]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশী হিন্দু]] [[শ্ৰেণী:বিদেশত হিন্দু ধৰ্ম]] pkl50l8oovjnt18dk8htthlvrc9ika2 0 109392 645575 603407 2026-10-16T15:04:21Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:এছীয় লিপি]] using [[WP:HC|HotCat]] 645575 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}} '''গুৰমুখী লিপি''' ({{IPA-all|ɡʊɾmʊkʰi}}) (গুৰমুখী: ਗੁਰਮੁਖੀ ) হ'ল [[পঞ্জাবী ভাষা|পঞ্জাবী ভাষাৰ]] তিনিটা লিখিত ৰূপৰ ভিতৰত অন্যতম৷<ref name="Bright1996p395">{{Cite book|last=Peter T. Daniels|last2=William Bright|title=The World's Writing Systems|url=https://books.google.com/books?id=ospMAgAAQBAJ&pg=PA395|year=1996|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-507993-7|page=395}}</ref> <ref name="jaincardona53">{{Cite book|last=Danesh Jain|last2=George Cardona|title=The Indo-Aryan Languages|url=https://books.google.com/books?id=OtCPAgAAQBAJ|year=2007|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-79711-9|page=53}}</ref> দ্বিতীয় শিখ গুৰু গুৰু অংগদে (১৫৬৩–১৬০৬) এই লিপিত কিছু সংস্কাৰ কৰিছিল যাৰ ফলত ইয়াক "গুৰমুখ" বা "গুৰুমুখী" নাম দিয়া হৈছিল।<ref name="Gurmukhi - The Sikh Alphabet">{{Cite book|last=Mandair|first=Arvind-Pal S.|last2=Shackle|first2=Christopher|title=Sikh Religion, Culture and Ethnicity|date=December 16, 2013|publisher=Routledge|isbn=9781136846342|page=13, Quote: "creation of a pothi in distinct Sikh script (Gurmukhi) seem to relate to the immediate religio-political context ..."|url=https://books.google.co.nz/books?id=79ZcAgAAQBAJ&pg=PA13&dq=sikh+script&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiOvoTF877QAhXEnZQKHaOKBU04ChDoAQg3MAY#v=onepage&q=sikh%20script&f=false|access-date=23 November 2016}}<br /><br />{{Cite book|last=Mann|first=Gurinder Singh|last2=Numrich|first2=Paul|title=Buddhists, Hindus, and Sikhs in America|date=December 3, 2007|publisher=Oxford University Press|place=New York|isbn=9780198044246|page=100, Quote: "He modified the existing writing systems of his time to create Gurmukhi, the script of the Sikhs; then ..."|url=https://books.google.co.nz/books?id=8R-Kl2C1C7QC&pg=PA144&dq=sikh+script&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjV1Yzx-L7QAhUMxbwKHYMkAA04FBDoAQgXMAA#v=onepage&q=sikh%20script&f=false|access-date=23 November 2016}}<br /><br />{{Cite book|last=Shani|first=Giorgio|title=The Territorialization of Identity: Sikh Nationalism in the Diaspora|date=March 2002|publisher=Kitakyushu University|place=Japan|page=11|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1754-9469.2002.tb00014.x/abstract|access-date=22 November 2016}}<br /><br />{{Cite web|title=Gurmukhi - The Sikh Alphabet|url=http://www.sikhs.org/gurmukhi.htm|work=Sikhs.org|accessdate=14 November 2016}}<br /><br /> {{Cite book|last=Harjeet Singh Gill|title=The World's Writing Systems|url=https://books.google.com/books?id=ospMAgAAQBAJ&pg=PA395|year=1996|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-507993-7|page=395}}</ref> {{Infobox writing system | name = গুৰুমুখী | altname = ਗੁਰਮੁਖੀ | languages = • [[পঞ্জাবী ভাষা|পঞ্জাবী]] *Punjabi dialects *Sant Bhasha *[[সিন্ধী ভাষা|সিন্ধী]]{{sfn|Bāhrī|2011|p=181}} | sample =Gurmukhī Varnamala.png | caption = Modern Gurmukhi letter set | time = 16th century CE-present | type = আবুগিদা | fam1 = ব্ৰাহ্মী | fam2 = গুপ্ত | fam3 = শাৰদা | fam4 = লণ্ডা | fam5 = | fam6 = | fam7 = | fam8 = | children = আনন্দপুৰ লিপি | sisters = খোড়ীবোলী, খোজকী, মুলতানী | unicode = [https://www.unicode.org/charts/PDF/U0A00.pdf U+0A00–U+0A7F] | iso15924 = গুৰু }} শিখসকলৰ উপৰি ভাৰতৰ কিছু অংশত চৰকাৰী নথি-পত্ৰৰ বাবে গুৰমুখী লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। অৱশ্যে পাকিস্তানৰ মুছলমান পাঞ্জাবীসকলে শ্বাহমুখী লিপি ব্যৱহাৰ কৰে৷ ভাৰতীয় পঞ্জাবীসকলে গুৰমুখী বা [[দেৱনাগৰী লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰে৷<ref name="Bright1996p395">{{Cite book|last=Peter T. Daniels|last2=William Bright|title=The World's Writing Systems|url=https://books.google.com/books?id=ospMAgAAQBAJ&pg=PA395|year=1996|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-507993-7|page=395}}</ref> <ref name="jaincardona53">{{Cite book|last=Danesh Jain|last2=George Cardona|title=The Indo-Aryan Languages|url=https://books.google.com/books?id=OtCPAgAAQBAJ|year=2007|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-79711-9|page=53}}</ref> <ref name="Gurmukhi - The Sikh Alphabet">{{Cite book|last=Mandair|first=Arvind-Pal S.|last2=Shackle|first2=Christopher|title=Sikh Religion, Culture and Ethnicity|date=December 16, 2013|publisher=Routledge|isbn=9781136846342|page=13, Quote: "creation of a pothi in distinct Sikh script (Gurmukhi) seem to relate to the immediate religio-political context ..."|url=https://books.google.co.nz/books?id=79ZcAgAAQBAJ&pg=PA13&dq=sikh+script&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiOvoTF877QAhXEnZQKHaOKBU04ChDoAQg3MAY#v=onepage&q=sikh%20script&f=false|access-date=23 November 2016}}<br /><br />{{Cite book|last=Mann|first=Gurinder Singh|last2=Numrich|first2=Paul|title=Buddhists, Hindus, and Sikhs in America|date=December 3, 2007|publisher=Oxford University Press|place=New York|isbn=9780198044246|page=100, Quote: "He modified the existing writing systems of his time to create Gurmukhi, the script of the Sikhs; then ..."|url=https://books.google.co.nz/books?id=8R-Kl2C1C7QC&pg=PA144&dq=sikh+script&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjV1Yzx-L7QAhUMxbwKHYMkAA04FBDoAQgXMAA#v=onepage&q=sikh%20script&f=false|access-date=23 November 2016}}<br /><br />{{Cite book|last=Shani|first=Giorgio|title=The Territorialization of Identity: Sikh Nationalism in the Diaspora|date=March 2002|publisher=Kitakyushu University|place=Japan|page=11|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1754-9469.2002.tb00014.x/abstract|access-date=22 November 2016}}<br /><br />{{Cite web|title=Gurmukhi - The Sikh Alphabet|url=http://www.sikhs.org/gurmukhi.htm|work=Sikhs.org|accessdate=14 November 2016}}<br /><br /> {{Cite book|last=Harjeet Singh Gill|title=The World's Writing Systems|url=https://books.google.com/books?id=ospMAgAAQBAJ&pg=PA395|year=1996|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-507993-7|page=395}}</ref> অন্যান্য উত্তৰ ভাৰতীয় ভাষাৰ দৰে গুৰমুখীও [[ব্ৰাহ্মী লিপি|ব্ৰাহ্মী লিপিৰ]] পৰাই উৎপত্তি হৈছিল৷<ref>{{Cite book|last=Danesh Jain|last2=George Cardona|title=The Indo-Aryan Languages|url=https://books.google.com/books?id=OtCPAgAAQBAJ|year=2007|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-79711-9|pages=94–99, 72–73}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:এছীয় লিপি]] hjjhs7m9eby2v7y6fdgg772ux0i7ft3 0 109404 645605 606133 2026-10-16T15:13:38Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:এছীয় লিপি]] using [[WP:HC|HotCat]] 645605 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}}{{Infobox writing system |name=ৰঞ্জনা |type=আবুগিদা |languages=নেৱাৰ ভাষা (নেপাল ভাষা)<br />[[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]]<br />তিব্বতীয় ভাষা |time=c. 1100–present |fam1=Proto-Sinaitic script |fam2=ফ'নেটিক লিপি |fam3=এমহাৰিক লিপি |fam4=[[ব্ৰাহ্মী লিপি]] |fam5=[[গুপ্ত লিপি]] |fam6=[[শাৰদা লিপি]]<ref name="masica">{{cite book |last1=Masica |first1=Colin |title=The Indo-Aryan languages |date=1993 |page=143}}</ref> |fam7=নেপালী |sisters=প্ৰচলিত <br />ভূজিমল |children=Soyombo লিপি |iso15924=Ranj |sample=Ranjana Varnamala.png |imagesize=250px |caption=}} '''ৰঞ্জনা লিপি''' (Lantsa<ref name="Omniglot">[http://www.omniglot.com/writing/ranjana.htm Omniglot]{{Sps|date=May 2017}}</ref>) হৈছে একাদশ শতিকাত বিকশিত হোৱা এটা [[ধ্বনিগত বৰ্ণমালা লিপি|আবুগিদা]] লিখন ব্যৱস্থা।<ref name="Jwajalapa">[http://www.jwajalapa.com/lipi/index.php Jwajalapa]{{Sps|date=May 2017}} {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070310222353/http://www.jwajalapa.com/lipi/index.php |date=2007-03-10 }}</ref> এই লিপি ২০ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে নেপালৰ পৰা তিব্বতলৈকে এটা অঞ্চলত কাঠমাণ্ডুৰ ঐতিহাসিক বাসিন্দা নেৱাৰ লোকসকলে [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] আৰু নেৱাৰ ভাষা লিখিবলৈ এই লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছিল৷ আজিকালি [[চীন]] দেশৰ [[বৌদ্ধ ধৰ্ম|বৌদ্ধ]] মঠসমূহতো ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বিশেষকৈ [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল|তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চলৰ]] ভিতৰৰ তিব্বতী বৌদ্ধ অঞ্চল, ছিচুয়ান, [[য়ুন্নান|ইউনান]], কিংহাই আৰু গানছুতৰ লগতে [[মংগোলিয়া]] আৰু [[জাপান]]ৰ বৌদ্ধ মঠ সমূহত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সাধাৰণতে বাওঁফালৰ পৰা সোঁফালে লিখা হয় যদিও কুটাক্ষৰ ৰূপটো ওপৰৰ পৰা তললৈ লিখা হয়।<ref name="Jwajalapa"/> ইয়াক মানক নেপালী ভাষাৰ [[কেলিগ্ৰাফী|কেলিগ্ৰাফিক]] লিপি বুলিও গণ্য কৰা হয়। ==ইতিহাস== ৰঞ্জনা হ'ল ব্ৰাহ্মিক লিপি, যি প্ৰায় ১১০০ খ্ৰীষ্টাব্দত বিকশিত হৈছিল। নেপালত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু এতিয়াও নেপালত নেৱাৰ লোকসকলে নেৱাৰ ভাষা লিখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰে৷<ref name="Omniglot"/> মহাযান আৰু বজ্ৰায়ণ মঠৰ অধিকাংশতো এই লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>Folk tales from the Himalayan kingdom of Nepal: Black rice and other stories, p.47, Kesar Lall, [[Ratna Pustak Bhandar]] </ref> প্ৰচলিত নেপাল বৰ্ণমালাৰ লগতে ইয়াক নেপালৰ অন্যতম লিপি বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>[http://www.asianart.com/articles/inscriptions/index.html Nepalese Inscriptions in the Rubin Collection]</ref> ==বৰ্ণমালা== {| class="wikitable" |- | [[File:Ranjana a.svg|24px]] অ||[[File:Ranjana aa.svg|24px]] আ||[[File:Ranjana i.svg|24px]] ই|| [[File:Ranjana ii.svg|24px]] ঈ |- | [[File:Ranjana u.svg|24px]] উ||[[File:Ranjana uu.svg|24px]] ঊ|| [[File:Ranjana ri.svg|24px]] ঋ||[[File:Ranjana rii.svg|24px]] ৠ |- | [[File:Ranjana li.svg|24px]] ঌ||[[File:Ranjana lii.svg|24px]] ৡ |- | [[File:Ranjana e.svg|24px]] এ|| [[File:Ranjana ai.svg|24px]] ঐ||[[File:Ranjana o.svg|24px]] ও|| [[File:Ranjana au.svg|24px]] ঔ |- | [[File:Ranjana am.svg|24px]] অং || [[File:Ranjana ah.svg|24px]] অঃ |} {| class="wikitable" |- | [[File:Ranjana k.svg|24px]] ক|| [[File:Ranjana kh.svg|24px]] খ|| [[File:Ranjana g.svg|24px]] গ|| [[File:Ranjana gh.svg|24px]] ঘ|| [[File:Ranjana ng.svg|24px]] ঙ |- | [[File:Ranjana c.svg|24px]] চ|| [[File:Ranjana ch.svg|24px]] ছ|| [[File:Ranjana j.svg|24px]] জ|| [[File:Ranjana jh.svg|24px]] ঝ|| [[File:Ranjana ny.svg|24px]] ঞ |- | [[File:Ranjana tt.svg|24px]] ট|| [[File:Ranjana tth.svg|24px]] ঠ|| [[File:Ranjana dd.svg|24px]] ড|| [[File:Ranjana ddh.svg|24px]] ঢ|| [[File:Ranjana nn.svg|24px]] ণ |- | [[File:Ranjana t.svg|24px]] ত|| [[File:Ranjana th.svg|24px]] থ|| [[File:Ranjana d.svg|24px]] দ|| [[File:Ranjana dh.svg|24px]] ধ|| [[File:Ranjana n.svg|24px]] ন |- | [[File:Ranjana p.svg|24px]] প|| [[File:Ranjana ph.svg|24px]] ফ|| [[File:Ranjana b.svg|24px]] ব|| [[File:Ranjana bh.svg|24px]] ভ|| [[File:Ranjana m.svg|24px]] ম |- | [[File:Ranjana y.svg|24px]] য|| [[File:Ranjana r.svg|24px]] ৰ|| [[File:Ranjana l.svg|24px]] ল|| [[File:Ranjana v.svg|24px]] ৱ|| style="background:#dddddd;"| |- | [[File:Ranjana sh.svg|24px]] শ|| [[File:Ranjana ss.svg|24px]] ষ|| [[File:Ranjana s.svg|24px]] স|| [[File:Ranjana h.svg|24px]] হ|| style="background:#dddddd;"| |- | [[File:Ranjana ksh.svg|24px]] ক্ষ|| [[File:Ranjana tr.svg|24px]] ত্ৰ|| [[File:Ranjana jny.svg|24px]] জ্ঞ |} ==সংখ্যা== {| class="wikitable" |- | [[File:Ranjana 0.svg|24px]] ০ || [[File:Ranjana 1.svg|24px]] ১|| [[File:Ranjana 2.svg|24px]] ২ ||[[File:Ranjana 3.svg|24px]] ৩ || [[File:Ranjana 4.svg|24px]] ৪|| [[File:Ranjana 5.svg|24px]] ৫ ||[[File:Ranjana 6.svg|24px]] ৬ || [[File:Ranjana 7.svg|24px]] ৭|| [[File:Ranjana 8.svg|24px]] ৮ || [[File:Ranjana 9.svg|24px]] ৯ |} ==মনোগ্ৰাম (কুটাক্ষৰ)== [[File:Kutākshar - Jana Bahal 01.jpg|thumb|right|150px|জনবাহলৰ মুখাৱয়বত এটা কুটাক্ষৰ মনোগ্ৰাম]] কুটাক্ষৰ হৈছে ৰঞ্জনা লিপিৰ এক মনোগ্ৰাম। মনোগ্ৰামত লিখিব পৰা নেপালী লিপিৰ ভিতৰত ই মাথোঁ এটা। ==ইউনিক'ড== এই লিপিৰ বাবে এটা ইউনিক'ড ব্লক Evertype দ্বাৰা প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে।<ref>[https://www.unicode.org/L2/L2013/13243-ranjana.pdf Preliminary proposal for encoding the Rañjana script in the SMP of the UCS] . Proposal to Encode Ranjana Script in ISO/IEC 10646, Dev Dass Manandhar, Samir Karmacharya and Bishnu Chitrakar</ref> ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://webdeveloper.com.np/fonts/download-ranjana-newari-regular-font/ Download Ranjana Newari Regular Font] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190511210741/https://webdeveloper.com.np/fonts/download-ranjana-newari-regular-font/ |date=2019-05-11 }} *{{cite web|last1=Everson|first1=Michael|authorlink=Michael Everson|date=2009|url=https://std.dkuug.dk/jtc1/sc2/wg2/docs/n3649.pdf|title=Preliminary proposal for encoding the Rañjana script in the SMP of the UCS|id=n3649|access-date=2024-12-11|archivedate=2023-03-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230306014711/http://std.dkuug.dk/jtc1/sc2/wg2/docs/n3649.pdf|deadurl=yes}} *{{cite web|last1=Everson|first1=Michael|authorlink=Michael Everson|date=2009|url=https://std.dkuug.dk/jtc1/sc2/wg2/docs/n3692.pdf|title=Roadmapping the scripts of Nepal|id=n3692|access-date=2024-12-11|archivedate=2023-01-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230117142808/http://std.dkuug.dk/jtc1/sc2/wg2/docs/n3692.pdf|deadurl=yes}} *Fynn, Christopher John. [http://malaiya.tripod.com/ranjana/ Ranjana (Lantsa) script] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210224090018/https://malaiya.tripod.com/ranjana/ |date=2021-02-24 }} *{{cite web|url=https://www.unicode.org/L2/L2016/16015-ranjana.pdf|last1=Pandey|first1=Anshuman|date=2016|id=L2/L2016/16015|title=Towards an encoding for the Ranjana and Lantsa scripts}} *[http://www.omniglot.com/writing/ranjana.htm Ranjana script on Omniglot] *[http://www.lantsha-vartu.org/ranjanascript/index.html Ranjana script] *Saerji. (2009). ''[http://www.fanfoyan.com/resour/pale/astasahasrika.pdf Rañjanā script: Akṣara List of the Manuscript of Aṣṭasāhasrikāprajñāpāramitā (ca. the 11–12th Centuries)]''. Research Institute of Sanskrit Manuscripts & Buddhist Literature, Peking University. ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:এছীয় লিপি]] b1706whrvtr8d4tqhwfyig33iim7jbk 0 109725 645565 597090 2026-10-16T14:56:53Z Kandarpajit Kallol 6257 removed [[Category:লিপি]]; added [[Category:নিৰ্মিত লিপি]] using [[WP:HC|HotCat]] 645565 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}} '''হানগুল''' বা '''হাংগুল''' (한글) হ'ল [[কোৰিয়ান ভাষা]]ৰ লিপি। পঞ্চদশ শতিকাত কোৰিয়াৰ ৰজা চেজঙে সাধাৰণ মানুহক মনত ৰাখি হাংগুল নামৰ এক অতি সহজ বৰ্ণমালা উদ্ভাৱন কৰিছিল।<ref name=WDL1>{{cite web|title=Tale of Hong Gildong|url=http://www.wdl.org/en/item/4166|publisher=World Digital Library|access-date=3 May 2013|archivedate=26 October 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211026051240/https://www.wdl.org/en/item/4166/|deadurl=yes}}</ref> এই বৰ্ণমালাক ২০ শতিকাত আনুষ্ঠানিকভাৱে স্বীকৃতি দিয়া হৈছিল। অসংখ্য ভাষাবিদৰ মতে হাংগুল বৰ্ণমালা হৈছে বিশ্বৰ আটাইতকৈ নিখুঁত অথচ সহজ বৰ্ণমালা। প্ৰায় হাজাৰ বছৰ আগতে কোৰিয়ান ভাষাটো চীনা পিক্ট'গ্ৰাম লিপিৰ পৰা ধাৰ লোৱা শব্দৰে লিখা হৈছিল যাৰ নাম হাঞ্জা৷ [[File:Hangul jamo characters in Unicode.svg|thumb|Hangul jamo characters in Unicode]] [[File:Hangul Compatibility Jamo block in Unicode.svg|thumb|Hangul Compatibility Jamo block in Unicode]] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:নিৰ্মিত লিপি]] 7bdq3la68v5w38mxrwxvch7e1z65tnh 0 110424 645621 597440 2026-10-16T16:23:16Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645621 wikitext text/x-wiki {{সাময়িক সংশোধনৰ প্ৰয়োজন|date=2025-01-14|reason=জীৱিত ব্যক্তি}} {{Infobox person | name = ৰেচুল পুকুট্টি </br>Resul Pookutty | image = Resul Pookutty 60th Filmfare Awards (cropped).jpg | caption = ২০১৫ চনত পুকুট্টি | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1971|5|30}} | birth_place = ৱিলাক্কুপাৰা, কোল্লামৰ সমীপত,, [[কেৰেলা]], ভাৰত | nationality = | death_date = | death_place = | honours = [[পদ্মশ্ৰী]] (২০১০) | othername = | occupation = ধ্বনি অভিযন্তা | yearsactive = ১৯৯৭ – বৰ্তমান | spouse = ছাদিয়া<ref>[https://web.archive.org/web/20110811054807/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-01-24/pune/28052475_1_resul-pookutty-film-and-television-institute-indian-films It's been an unbelievable ride'] ''[[The Times of India]]'', 24 January 2009.</ref> | children = ২ }} '''ৰেচুল পুকুট্টি''' ( ইংৰাজী : Resul Pookutty ; জন্ম: ৩০ মে' ১৯৭১)<ref>{{Cite web|url = http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/resul-pookutty-happy-42nd-birthday/|title = Resul Pookutty, happy 42nd birthday!|date = 30 May 2013|archiveurl = https://web.archive.org/web/20170702112602/http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/resul-pookutty-happy-42nd-birthday/|archivedate = 2 July 2017|access-date = 21 December 2024|deadurl = yes}}</ref> এজন ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ ধ্বনি ডিজাইনাৰ, ধ্বনি সম্পাদক আৰু অডিঅ' মিক্সাৰ।<ref name="NDTV">{{Cite web|url=http://movies.ndtv.com/newstory.asp?section=Movies&id=ENTEN20090081051|title=Resul – the other Indian Oscar nominee|access-date=23 January 2009|publisher=NDTV Movies|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090214212508/http://movies.ndtv.com/newstory.asp?section=Movies&id=ENTEN20090081051|archive-date=14 February 2009|df=dmy-all|archivedate=14 February 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090214212508/http://movies.ndtv.com/newstory.asp?section=Movies&id=ENTEN20090081051|deadurl=yes}}</ref><ref name="hindu23Oct">{{Cite news |url=http://www.hindu.com/thehindu/fr/2005/09/23/stories/2005092300770300.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060914103949/http://www.hindu.com/thehindu/fr/2005/09/23/stories/2005092300770300.htm |url-status=dead |archive-date=14 September 2006 |title=Directing sound |access-date=23 January 2009 |author=K.K. GOPALAKRISHNAN |date=23 September 2005 |work=[[The Hindu]] |location=Chennai, India |archivedate=14 September 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060914103949/http://www.hindu.com/thehindu/fr/2005/09/23/stories/2005092300770300.htm |deadurl=yes }}</ref> তেওঁ ৰিচাৰ্ড প্ৰাইক আৰু ইয়ান টেপৰ সৈতে শ্লামডগ মিলিয়নেয়াৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ শব্দ মিশ্ৰণৰ [[অস্কাৰ বঁটা|একাডেমী বঁটা]] লাভ কৰে।<ref name="Oscars2009">{{Cite web|url=http://www.oscars.org/awards/academyawards/legacy/ceremony/81st-winners.html |title=The 81st Academy Awards (2009) Nominees and Winners |access-date=22 November 2011|work=oscars.org}}</ref> পুকুট্টিয়ে ব্ৰিটিছ ছবিৰ উপৰিও [[হিন্দী]], [[তামিল]], [[তেলেগু]],<ref>{{Citation |title=Pushpa: The Rise - Part 1 (2021) - IMDb |url=http://www.imdb.com/title/tt9389998/fullcredits |access-date=2024-03-23}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-04-07 |title=Oscar-winning Sound Designer Resul Pookutty Joins Allu Arjun's Pushpa |url=https://www.news18.com/news/movies/oscar-winning-sound-designer-resul-pookutty-joins-allu-arjuns-pushpa-3615497.html |access-date=2024-03-23 |website=News18 |language=en}}</ref> মাৰাঠী <ref>{{Cite news |date=2013-12-19 |title=Resul Pookutty gives music for Marathi film |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/Resul-Pookutty-gives-music-for-Marathi-film/articleshow/27594003.cms |access-date=2024-03-23 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> আৰু [[মালয়ালম]] ভাষাত কাম কৰিছে। এতিয়া তেওঁ ''একাডেমী অৱ মোচন পিকচাৰ আৰ্টছ এণ্ড চাইন্সেছ'' (অস্কাৰ কমিটি), মোচন পিকচাৰ চাউণ্ড এডিটৰছ গিল্ড (এমপিএছই) আৰু চিএএছ (চিনেমা অডিঅ’ ছ’চাইটি) অৱ আমেৰিকাৰ কাৰ্যবাহী সমিতিৰ সদস্য। শেহতীয়াকৈ পুকুট্টিক নিউয়ৰ্কৰ ৰচেষ্টনে ''ডিষ্টিংচড ইঞ্জিনিয়াৰ'' উপাধিৰে সন্মানিত কৰিছে। (বিশিষ্ট অভিযন্তা হৈছে দক্ষতা, কাৰিকৰী উৎকৰ্ষতাৰ দিশত প্ৰেৰণাদায়ক সাফল্যৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে সমগ্ৰ বিশ্বৰ পৰা নিৰ্বাচিত স্বনামধন্য অভিযন্তাসকলক প্ৰদান কৰা সন্মান।)<ref name="Resul Pookutty {{!}} WEF">{{Cite web |date=2018-06-14 |title=Resul Pookutty {{!}} WEF |url=https://www.wef.org.in/resul-pookutty/,%20https://www.wef.org.in/resul-pookutty/ |access-date=2024-03-23 |language=en-US }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> চিনেমাৰ জগতলৈ তেওঁৰ অসাধাৰণ অৱদানৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে ২০১০ চনত [[ভাৰত চৰকাৰ|ভাৰত চৰকাৰে]] তেওঁক [[পদ্মশ্ৰী]] সন্মানেৰে সন্মানিত কৰে।<ref name="Resul Pookutty {{!}} WEF"/><ref>{{Cite web |last=IANS |title=The 'Oscar Curse': 2009 awardee Resul Pookutty looks back at his struggles |url=https://www.deccanherald.com/entertainment/the-oscar-curse-2009-awardee-resul-pookutty-looks-back-at-his-struggles-1199412.html |access-date=2024-03-23 |website=Deccan Herald |language=en}}</ref> সেই বছৰতে ভাৰতৰ [[কেৰেলা (ৰাজ্য)|কেৰালা]]ত অৱস্থিত শ্ৰী শংকৰাচাৰ্য সংস্কৃত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰাও তেওঁক সন্মানীয় ডক্টৰেট ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়। == প্ৰাথমিক জীৱন == ভাৰতৰ কেৰেলাৰ কোল্লামৰ পৰা প্ৰায় ৪০ কিলোমিটাৰ নিলগত আঞ্চলৰ সমীপৰ ভিলাক্কুপাৰাত এটা পৰিয়ালত ৰেচুল পুুকুট্টিৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁ আঠটা সন্তানৰ ভিতৰত কনিষ্ঠ আছিল। দেউতাক ব্যক্তিগত বাছৰ টিকট নিৰীক্ষক আছিল। পুকুট্টিয়ে ৬ কিলোমিটাৰ খোজ কাঢ়ি ওচৰৰ বিদ্যালয়খনলৈ গৈ কেৰাচিন লেম্পৰ পোহৰত পঢ়িবলগীয়া হৈছিল কাৰণ তেওঁৰ গাঁৱত বিদ্যুৎ নাছিল।<ref>[http://www.indianexpress.com/news/resul-pookutty-wins-oscar-dedicates-it-to-india/427017/ Indian Express article]</ref><ref>[http://economictimes.indiatimes.com/Tough-journey-for-sound-wizard-Resul-Pookutty/articleshow/4179878.cms Tough journey for sound wizard Resul Pookutty] ''[[The Economic Times]]'', 24 February 2009.</ref> ১৯৮৭–১৯৯০ চনত তেওঁ কায়ামকুলামৰ মিলাদ-ই-শ্বেৰিফ মেম'ৰিয়েল কলেজৰ পৰা [[পদাৰ্থ বিজ্ঞান]]ত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Resul-Pookutty-The-man-who-treasures-silence/articleshow/4179969.cms|title=Resul Pookutty: The man who treasures silence &#124; India News - Times of India|website=[[The Times of India]] |date=24 February 2009 }}</ref> তেওঁ তিৰুৱনন্তপুৰমৰ চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়ত আইনৰ স্নাতক (এল এল বি) ডিগ্ৰী অধ্যয়নৰ বাবে যোগদান কৰে, অৱশ্যে সেই ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ সক্ষম হোৱা নাছিল। ১৯৯৫ চনত পুনেৰ [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ আৰু দূৰদৰ্শন প্ৰতিষ্ঠান|ভাৰতীয় ফিল্ম এণ্ড টেলিভিছন ইনষ্টিটিউট]]ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। বাকী থকা এলএলবি পৰীক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰি তেওঁ ২০১২ চনত অধিবক্তাৰ সাজ পিন্ধে। পুকুট্টিয়ে কয় যে তেওঁক অধিবক্তা হিচাপে গঢ়ি তোলাটো তেওঁৰ পিতৃৰ ইচ্ছা আছিল।<ref>{{cite news |title=Oscar winner Resul Pookutty enrols as advocate |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/oscar-winner-resul-pookutty-enrols-as-advocate/articleshow/12140844.cms |access-date=24 February 2023 |work=[[The Times of India]] |date=5 March 2012}}</ref> ==কৰ্মজীৱন== [[File:Cast "Slumdog Millionaire".JPG|thumb|Pookutty along with ''Slumdog Millionaire'' team at the [[81st Academy Awards]]]] স্নাতক হোৱাৰ পিছত পুকুট্টি মুম্বাইলৈ গুচি যায়। তেওঁ ইয়াক "প্ৰতিষ্ঠানৰ স্নাতক হিচাপে স্বাভাৱিক অনুপ্ৰৱেশ" বুলি অভিহিত কৰে। তেওঁ আঙুলিয়াই দিছিল যে "মুম্বাই চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগৰ ৯৫ শতাংশ কাৰিকৰী বিদ্যাবিদ এফ টি আই আই, পুনেৰ প্ৰাক্তন ছাত্ৰ।"<ref name="hindu23Oct"/> পুকুট্টিয়ে ১৯৯৭ চনত পৰিচালনা কৰা ''প্ৰাইভেট ডিটেক্টিভ: টু প্লাছ টু প্লাছ ৱান'' ছবিৰ জৰিয়তে শব্দ ডিজাইনত আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ছবিখনৰ পৰিচালক আছিল ৰজত কাপুৰ৷ ২০০৫ চনত [[সঞ্জয় লীলা ভণশালী|সঞ্জয় লীলা ভাঞ্চালী]]ৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত সমালোচকৰ প্ৰশংসিত ছবি ''ব্লেক''ৰ জৰিয়তে তেওঁ গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিচিতি লাভ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ ''মুছাফিৰ (২০০৪), জিন্দা (২০০৬), ট্ৰেফিক চিগনেল (২০০৭), গান্ধী, মাই ফাদাৰ (২০০৭), সাৱৰিয়া (২০০৭), দুছ কাহানিয়ান, কেৰেলা বৰ্মা পাঝাছি ৰাজা (২০০৯) আৰু এন্থিৰান (২০০৭)'' আদি ছবিত ধ্বনি অভিযন্তা হিচাপে কাম কৰে।<ref name="NDTV"/> ==ব্যক্তিগত জীৱন== পুকুট্টিৰ সহধৰ্মিনী হৈছে ছাদিয়া৷ তেওঁলোকৰ দুটা সন্তান আছে।<ref>{{cite news | url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-02-25/news-interviews/27998049_1_81st-academy-awards-bafta-governor-s-ball | archive-url=https://archive.today/20120717055721/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-02-25/news-interviews/27998049_1_81st-academy-awards-bafta-governor-s-ball | url-status=dead | archive-date=17 July 2012 | first1=Zinia | last1=Sen | work=[[The Times of India]] | title=Pookutty: What do I dream about? | date=25 February 2009 | access-date=2024-12-21 | archivedate=2012-07-17 | archiveurl=https://archive.today/20120717055721/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-02-25/news-interviews/27998049_1_81st-academy-awards-bafta-governor-s-ball | deadurl=yes }}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:একাডেমী বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] kh8qw02iydi0jkkhd2t7nrqgwu5hyi2 0 110699 645595 543980 2026-10-16T15:11:42Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:এছীয় লিপি]] using [[WP:HC|HotCat]] 645595 wikitext text/x-wiki {{About|ব্ৰাহ্মী লিপিসমূহৰ|ব্ৰাহ্মী লিপি|ব্ৰাহ্মী লিপি}} '''ব্ৰাহ্মী লিপিসমূহ''' হ'ল আবুগিদা লিখন ব্যৱস্থাৰ এটা পৰিয়াল, যাক ভাৰতীয় লিপি বুলিও কোৱা হয়। সমগ্ৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশ, দক্ষিণ-পূব এছিয়া আৰু পূব এছিয়াৰ কিছু অংশত ব্ৰাহ্মীক লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ব্ৰাহ্মীক লিপিৰ অন্তৰ্গত লিপিসমূহৰ আদি লিপি হ'ল [[ব্ৰাহ্মী লিপি]]। ব্ৰাহ্মী লিপি এটা প্ৰাচীন লিখন ব্যৱস্থাৰ নাম।<ref name="Salomon1998-p17a">{{harvnb|Salomon|1998|p=17}}. "Until the late nineteenth century, the script of the Aśokan (non-Kharosthi) inscriptions and its immediate derivatives was referred to by various names such as 'lath' or 'Lat', 'Southern Aśokan', 'Indian Pali', 'Mauryan', and so on. The application to it of the name Brahmi [''sc. lipi''], which stands at the head of the Buddhist and Jaina script lists, was first suggested by T[errien] de Lacouperie, who noted that in the Chinese Buddhist encyclopedia ''Fa yiian chu lin'' the scripts whose names corresponded to the Brahmi and Kharosthi of the ''Lalitavistara'' are described as written from left to right and from right to left, respectively. He therefore suggested that the name Brahmi should refer to the left-to-right 'Indo-Pali' script of the Aśokan pillar inscriptions, and Kharosthi to the right-to-left 'Bactro-Pali' script of the rock inscriptions from the northwest."</ref> যি খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাত সম্পূৰ্ণ বিকশিত লিপি হিচাপে প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name="Salomon1998-p17b">{{harvnb|Salomon|1998|p=17}}. "...&nbsp; the Brahmi script appeared in the [[3rd century BC|third century BCE]] as a fully developed pan-Indian national script (sometimes used as a second script even within the proper territory of Kharosthi in the north-west) and continued to play this role throughout history, becoming the parent of all of the modern Indic scripts both within India and beyond. Thus, with the exceptions of the Indus script in the protohistoric period, of Kharosthi in the northwest in the ancient period, and of the Perso–Arabic and European scripts in the medieval and modern periods, respectively, the history of writing in India is virtually synonymous with the history of the Brahmi script and its derivatives."</ref> ব্ৰাহ্মী লিপি হ'ল ধ্বনিগত বৰ্ণমালা লিপি, য’ত স্বৰবৰ্ণ আৰু ব্যঞ্জনবৰ্ণ পৃথক। ইয়াৰ বংশধৰ ব্ৰাহ্মিক লিপি আজিও সমগ্ৰ দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত ব্যৱহাৰ অব্যাহত আছে।<ref>{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/Brahmi |title=Brahmi |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |year=1999 |quote=Among the many descendants of Brāhmī are Devanāgarī (used for Sanskrit, Hindi and other Indian languages), the Bengali and Gujarati scripts and those of the Dravidian languages |access-date=2017-03-21 |archive-date=2020-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200719005559/https://www.britannica.com/topic/Brahmi |url-status=live}}</ref> ==ইতিহাস== ব্ৰাহ্মী লিপিসমূহৰ উৎপত্তি হৈছিল ব্ৰাহ্মী লিপিৰ পৰা৷ ব্ৰাহ্মীৰ স্পষ্ট প্ৰমাণ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাৰ অৰ্থাৎ অশোকৰ ৰাজত্বকালৰ পৰাই পোৱা যায়, যিয়ে সাম্ৰাজ্যবাদী আদেশৰ বাবে লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছিল৷ উত্তৰ ব্ৰাহ্মীয়ে গুপ্ত যুগত গুপ্ত লিপিৰ জন্ম দিছিল, যাৰ পৰা কালক্ৰমত বিভিন্ন শৈলীৰ লিপিৰ উৎপত্তি হৈছিল৷ সপ্তম বা অষ্টম শতিকাৰ দ্বাৰা বিকশিত এনে মধ্যযুগীয় লিপিৰ উল্লেখযোগ্য উদাহৰণ হ'ল নাগৰী, সিদ্ধম আৰু শাৰদা। বৌদ্ধ ধৰ্মত সিদ্ধম লিপি বিশেষভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিয়নো ইয়াত বহুতো সূত্ৰ লিখা হৈছিল। সিদ্ধম হস্তলিপিৰ কলা আজিও জাপানত জীয়াই আছে৷ সম্ভৱতঃ বৌদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰসাৰৰ জৰিয়তে জাপানী লিখন শৈলীৰ আধুনিক ''কানা লিপি''ৰ উপস্থাপন আৰু অভিধানৰ ক্ৰম ভাৰতীয় লিপিৰ পৰাই উদ্ভৱ হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। দক্ষিণ ব্ৰাহ্মীৰ বিকাশ ঘটি কদম্ব, পল্লৱ আৰু ভাটেলুট্টু লিপিলৈ, যিয়ে পাছলৈ দক্ষিণ ভাৰত আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অন্যান্য লিপিলৈ বৈচিত্ৰ্যময় হৈ পৰে। ব্ৰাহ্মী লিপিসমূহ ভাৰতীয় শিক্ষাৰ প্ৰসাৰৰ যোগেদি বিয়পি পৰে। লিপিসমূহ স্বাভাৱিকতে দক্ষিণ-পূব এছিয়ালৈ বিয়পি পৰিছিল, বাণিজ্যিক পথৰ বন্দৰসমূহত।<ref name="Court">Court, C. (1996). Introduction. In P. T. Daniels & W. Bright (Eds.) ''The World's Writing Systems'' (pp. 443). Oxford: Oxford University Press.</ref> এই ব্যৱসায়িক স্থানসমূহত ভাৰতৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা লিপি ব্যৱহাৰ কৰা সংস্কৃত ভাষাত প্ৰাচীন শিলালিপি পোৱা গৈছে। প্ৰথমতে ভাৰতীয় ভাষাত শিলালিপি তৈয়াৰ কৰা হৈছিল যদিও পিছলৈ সেই লিপিৰ সহায়ত স্থানীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ ভাষা লিখা হৈছিল। ইয়াৰ পিছত স্থানীয় জাতৰ লিপিৰ বিকাশ ঘটিছিল। অষ্টম শতিকাৰ ভিতৰত লিপিসমূহ বিচ্ছিন্ন হৈ আঞ্চলিক লিপিলৈ পৃথক হৈছিল।<ref name="Spread">Court, C. (1996). The spread of Brahmi Script into Southeast Asia. In P. T. Daniels & W. Bright (Eds.) ''The World's Writing Systems'' (pp. 445–449). Oxford: Oxford University Press.</ref> <gallery widths="200px" heights="160px"> Image:Asokan brahmi pillar edict.jpg|অশোকৰ ষষ্ঠ স্তম্ভ আদেশৰ এটা খণ্ড, ব্ৰাহ্মী লিপিত File:Brahmic script travel from India.png|উপমহাদেশৰ পৰা ব্ৰাহ্মিক লিপি পৰিয়ালৰ (আৰু খাৰোষ্ঠী) প্ৰসাৰ। </gallery> দক্ষিণ ভাৰতীয় ব্ৰাহ্মীৰ ভিতৰত প্ৰাচীন কন্নড়, পল্লৱ আৰু ভট্টেলুট্টু লিপি অধিক প্ৰধান। এই লিপিসমূহে দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বিভিন্ন শ্ৰেণীত শাখা-প্ৰশাখা বিস্তৃত কৰিছিল। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাত ভাট্টিপ্ৰ’লু বৌদ্ধ ধৰ্মৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰে আৰু এই ঠাইৰ পৰাই বৌদ্ধ ধৰ্ম পূব এছিয়ালৈ বিয়পি পৰে। কাকতলীয়াকৈ ক’বলৈ গ’লে বৰ্তমানৰ তেলুগু লিপি এই ভাট্টিপ্ৰ’লু বা কন্নড়-তেলুগু লিপিৰ পৰাই উদ্ভৱ হৈছে। প্ৰথমতে তামিল ব্ৰাহ্মী লিপিৰ ক্ৰমান্বয়ে বিকাশ ঘটিছিল, যাৰ বাবে বৰ্তমানৰ তামিল লিপিত অন্যান্য ভাৰতীয় লিপিৰ দৰে বৰ্ণমালাত তুলনামূলকভাৱে কম সংখ্যক আখৰ আছে, মহাপ্ৰাণ আৰু সঘোষ বৰ্ণৰ কোনো পৃথক স্থান নাই। ==বৈশিষ্ট্য== কিছুমান বৈশিষ্ট্য, যিবোৰ বেছিভাগ লিপিতে উপস্থিত যদিও সকলো লিপিতে নহয়, সেইবোৰ হ’ল- *প্ৰতিটো ব্যঞ্জনবৰ্ণৰ এটা অন্তৰ্নিহিত স্বৰবৰ্ণ থাকে যিটো সাধাৰণতে এটা চুটি 'ə' (অসমীয়া, বাংলা আৰু ওড়িয়াত ধ্বনি সলনি হোৱাৰ বাবে ধ্বনি /ɔ/ হয়)। আন স্বৰবৰ্ণবোৰ বৰ্ণত যোগ দি লিখা হয়। সংস্কৃতত বিৰাম/হলন্ত/হসন্ত বুলি জনাজাত এটা চিহ্ন ব্যৱহাৰ কৰি অন্তৰ্নিহিত স্বৰবৰ্ণৰ অনুপস্থিতি বুজাব পাৰি, যদিও ইয়াৰ ব্যৱহাৰ কমেইহে হয়। *প্ৰতিটো স্বৰবৰ্ণৰ দুটা ৰূপ থাকে, ব্যঞ্জনবৰ্ণৰ লগত সংলগ্ন নহ’লে এটা স্বতন্ত্ৰ ৰূপ আৰু ব্যঞ্জনবৰ্ণৰ লগত সংলগ্ন হ’লে এটা নিৰ্ভৰশীল ৰূপ। লিপিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ব্যঞ্জনবৰ্ণৰ বাওঁফালে, সোঁফালে, ওপৰত, তলত বা বাওঁ আৰু সোঁ দুয়োফালে ৰাখিব পাৰি। *ব্যঞ্জনবৰ্ণ (দেৱনাগৰীত ৪ টালৈকে) বৰ্ণ একত্ৰিত কৰিব পাৰি। বেছিভাগ লিপিতেই ‘ৰ’ বৰ্ণটো অন্য ব্যঞ্জনবৰ্ণৰ লগত যুক্ত হ'লে বিশেষ চিহ্ন ব্যৱহৃত হয়। *অনুনাসিক স্বৰধ্বনি আৰু সঘোষ স্বৰক চিহ্নিত কৰিবলৈ স্বৰবৰ্ণ অথবা স্বৰচিহ্নৰ লগত নিৰ্দিষ্ট চিহ্ন ব্যৱহৃত হয়। ‌ এই বৰ্ণানুক্ৰমিক ক্ৰমটো হ'ল: স্বৰবৰ্ণ, কণ্ঠ্য ব্যঞ্জনবৰ্ণ, তালব্য ব্যঞ্জনবৰ্ণ, মূৰ্ধন্য ব্যঞ্জনবৰ্ণ, দন্ত্য ব্যঞ্জনবৰ্ণ, ওষ্ঠ্য ব্যঞ্জনবৰ্ণ, অন্তঃস্থ ব্যঞ্জনবৰ্ণ, উষ্ম ব্যঞ্জনবৰ্ণ আৰু অন্যান্য ব্যঞ্জনবৰ্ণ। প্ৰতিটো ব্যঞ্জনবৰ্ণৰ গোটত চাৰিটা বৰ্ণ (সম্ভাব্য ঘোষতা আৰু শ্বাসপ্ৰাণৰ ভিত্তিত) আৰু এটা নাসিক বৰ্ণ থাকে। ==তুলনা== {{Contains special characters|Indic}} ===স্বৰবৰ্ণ=== <div style="margin:0 auto; overflow:scroll; width:auto; max-width:100%"> {| class="wikitable Unicode" style="text-align:center; font-size:100%; " |- ! rowspan="2" |ISO!! |- ! a!! ka!! ā!! kā!! ê!! kê!! ô!! kô!! i!! ki!! ī!! kī!! u!! ku!! ū!! kū!! e!! ke!! ē!! kē!! ai!! kai!! o!! ko!! ō!! kō!! au!! kau ! ə!! kə!! r̥!! kr̥!! r̥̄!! kr̥̄!! l̥!! kl̥!! l̥̄!! kl̥̄!! aṁ!! kaṁ!! aḥ!! kaḥ!! k |- ! style="font-size: 75%; " | অশোকা ব্ৰাহ্মী | 𑀅 || 𑀓 || 𑀆 || 𑀓𑀸 || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || 𑀇 || 𑀓𑀺 || 𑀈 || 𑀓𑀻 || 𑀉 || 𑀓𑀼 || 𑀊 || 𑀓𑀽 || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || 𑀏 || 𑀓𑁂 || 𑀐 || 𑀓𑁃 || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || 𑀑 || 𑀓𑁄 || 𑀒 || 𑀓𑁅 | style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || 𑀋 || 𑀓𑀾 || 𑀌 || 𑀓𑀿 || 𑀍 || 𑀓𑁀 || 𑀎 || 𑀓𑁁 || 𑀅𑀁 || 𑀓𑀁 || 𑀅𑀂 || 𑀓𑀂 || 𑀓𑁆 |- ! style="font-size: 75%; " | [[অসমীয়া–বঙালী লিপি|অসমীয়া-বাংলা]] | অ || ক || আ || কা || অ্যা || ক্যা ||style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ই || কি || ঈ || কী || উ || কু || ঊ || কূ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || এ || কে || ঐ || কৈ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ও || কো || ঔ || কৌ | style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ঋ || কৃ || ৠ || কৄ || ঌ || কৢ || ৡ || কৣ || অং || কং || অঃ || কঃ || ক্ |- ! style="font-size: 75%; " | [[তিৰহুতা লিপি|তিৰহুতা]] | 𑒁 || 𑒏 || 𑒂 || 𑒏𑒰 ||style="background:#ccc; " |&nbsp; ||style="background:#ccc; " |&nbsp; ||style="background:#ccc; " |&nbsp; ||style="background:#ccc; "|&nbsp; || 𑒃 || 𑒏𑒱 || 𑒄 || 𑒏𑒲 || 𑒅 || 𑒏𑒳 || 𑒆 || 𑒏𑒴 ||style="background:#ccc; " |&nbsp; || 𑒏𑒺 || 𑒋 || 𑒏𑒹 || 𑒌 || 𑒏𑒻 ||style="background:#ccc; " |&nbsp; || 𑒏𑒽 || 𑒍 || 𑒏𑒼 || 𑒎 || 𑒏𑒾 | style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || 𑒇 || 𑒏𑒵 || 𑒈 || 𑒏𑒶 || 𑒉 || 𑒏𑒷 || 𑒊 || 𑒏𑒸 || 𑒁𑓀 || 𑒏𑓀 || 𑒁𑓁 || 𑒏𑓁 || 𑒏𑓂 |- ! style="font-size: 75%; " | [[নেৱা প্ৰচলিত লিপি|নেৱা]] | 𑐀 || 𑐎 || 𑐁 || 𑐎𑐵 || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || 𑐂 || 𑐎𑐶 || 𑐃 || 𑐎𑐷 || 𑐄 || 𑐎𑐸 || 𑐅 || 𑐎𑐹 || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || 𑐊 || 𑐎𑐾 || 𑐋 || 𑐎𑐿 || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || 𑐌 || 𑐎𑑀 || 𑐍 || 𑐎𑑁 | style="background:#ccc; " | || style="background:#ccc; " | || 𑐆 || 𑐎𑐺 || 𑐇 || 𑐎𑐻 || 𑐈 || 𑐎𑐼 || 𑐉 || 𑐎𑐽 || 𑐀𑑄 || 𑐎𑑄 || 𑐀𑑅 || 𑐎𑑅 |𑐎𑑂 |- ! style="font-size: 75%; " | ওড়িয়া | ଅ || କ || ଆ || କା || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ଇ || କି || ଈ || କୀ || ଉ || କୁ || ଊ || କୂ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ଏ || କେ || ଐ || କୈ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ଓ || କୋ || ଔ || କୌ | style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ଋ || କୃ || ୠ || କୄ || ଌ || କୢ || ୡ || କୣ || ଅଂ || କଂ || ଅଃ || କଃ || କ୍ |- ! style="font-size: 75%; " | [[দেৱনাগৰী]] | अ || क || आ || का || ॲ || कॅ || ऑ || कॉ || इ || कि || ई || की || उ || कु || ऊ || कू || ऎ || कॆ || ए || के || ऐ || कै || ऒ || कॊ || ओ || को || औ || कौ | style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ऋ || कृ || ॠ || कॄ || ऌ || कॢ || ॡ || कॣ || अं || कं || अः || कः |क् |- ! style="font-size: 75%; " | [[কৈথী লিপি|কৈথী]] | 𑂃 || 𑂍 || 𑂄 || 𑂍𑂰 || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || 𑂅 || 𑂍𑂱 || 𑂆 || 𑂍𑂲 || 𑂇 || 𑂍𑂳 || 𑂈 || 𑂍𑂴 || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || 𑂉 || 𑂍𑂵 || 𑂊 || 𑂍𑂶 || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || 𑂋 || 𑂍𑂷 || 𑂌 || 𑂍𑂸 | style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || 𑂃𑂁 || 𑂍𑂁 || 𑂃𑂂 || 𑂍𑂂 || 𑂍𑂹 |- ! style="font-size: 75%; " | গুজৰাটী | અ || ક || આ || કા || ઍ || કૅ || ઑ || કૉ || ઇ || કિ || ઈ || કી || ઉ || કુ || ઊ || કૂ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || એ || કે || ઐ || કૈ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ઓ || કો || ઔ || કૌ | style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ઋ || કૃ || ૠ || કૄ || ઌ || કૢ || ૡ || કૣ || અં || કં || અઃ || કઃ || ક્,ક્‍ |- ! style="font-size: 75%; " | [[গুৰমুখী]] | ਅ || ਕ || ਆ || ਕਾ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ਇ || ਕਿ || ਈ || ਕੀ || ਉ || ਕੁ || ਊ || ਕੂ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ਏ || ਕੇ || ਐ || ਕੈ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ਓ || ਕੋ || ਔ || ਕੌ | style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ਅਂ || ਕਂ || ਅਃ || ਕਃ || ਕ੍ |- ! style="font-size: 75%; " | [[ছিলঠীয়া নাগৰী লিপি|ছিলঠীয়া নাগৰী]] | style="background:#ccc; "|&nbsp; || {{Script|Sylo|ꠇ}} || {{Script|Sylo|ꠀ}} || {{Script|Sylo|ꠇꠣ}} || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || {{Script|Sylo|ꠁ}} || {{Script|Sylo|ꠇꠤ}} || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || {{Script|Sylo|ꠃ}} || {{Script|Sylo|ꠇꠥ}} || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || {{Script|Sylo|ꠄ}} || {{Script|Sylo|ꠇꠦ}} || {{Script|Sylo|ꠅꠂ}} || {{Script|Sylo|ꠇꠂ}} || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || {{Script|Sylo|ꠅ}} || {{Script|Sylo|ꠇꠧ}} || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; | style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || {{Script|Sylo|ꠀꠋ}} || {{Script|Sylo|ꠇꠋ}} || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || {{Script|Sylo|ꠇ꠆}} |- ! style="font-size: 75%; " | [[তিব্বতী লিপি|তিব্বতী]] | ཨ || ཀ || ཨཱ || ཀཱ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ཨི || ཀི || ཨཱི || ཀཱི || ཨུ || ཀུ || ཨཱུ || ཀཱུ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ཨེ || ཀེ || ཨཻ || ཀཻ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ཨོ || ཀོ || ཨཽ || ཀཽ | style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || རྀ || ཀྲྀ || རཱྀ || ཀཷ || ལྀ || ཀླྀ || ལཱྀ || ཀླཱྀ || ཨཾ || ཀཾ || ཨཿ || ཀཿ || ཀ྄ |- ! style="font-size: 75%; " | মীতৈ (মণিপুৰী) | ꯑ || ꯀ || ꯑꯥ || ꯀꯥ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ꯏ || ꯀꯤ || {{Script|Mtei|ꯑꫫ}} || {{Script|Mtei|ꯀꫫ}} || ꯎ || ꯀꯨ || {{Script|Mtei|ꯑꫬ}} || {{Script|Mtei|ꯀꫬ}} || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ꯑꯦ || ꯀꯦ || ꯑꯩ || ꯀꯩ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ꯑꯣ || ꯀꯣ || ꯑꯧ || ꯀꯧ | style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ꯑꯪ || ꯀꯪ || {{Script|Mtei|ꯑꫵ}} || {{Script|Mtei|ꯀꫵ}} || ꯛ |- ! style="font-size: 75%; " | লেপচা | ᰣ || ᰀ || ᰣᰦ || ᰀᰦ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ᰣᰧ || ᰀᰧ || ᰣᰧᰶ || ᰀᰧᰶ || ᰣᰪ || ᰀᰪ || ᰣᰫ || ᰀᰫ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ᰣᰬ || ᰀᰬ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ᰣᰨ || ᰀᰨ || ᰣᰩ || ᰀᰩ | style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ᰣᰴ || ᰀᰴ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; |- ! style="font-size: 75%; " | লিম্বু | ᤀ || ᤁ || ᤀᤠ || ᤁᤠ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ᤀᤡ || ᤁᤡ || ᤀᤡ᤺ || ᤁᤡ᤺ || ᤀᤢ || ᤁᤢ || ᤀᤢ᤺ || ᤁᤢ᤺ || ᤀᤧ || ᤁᤧ || ᤀᤣ || ᤁᤣ || ᤀᤤ || ᤁᤤ || ᤀᤨ || ᤁᤨ || ᤀᤥ || ᤁᤥ || ᤀᤦ || ᤁᤦ | style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ᤀᤲ || ᤁᤲ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ᤁ᤻ |- ! style="font-size: 75%; " | তামিল | அ || க || ஆ || கா || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || இ || கி || ஈ || கீ || உ || கு || ஊ || கூ || எ || கெ || ஏ || கே || ஐ || கை || ஒ || கொ || ஓ || கோ || ஔ || கௌ | style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || அஂ || கஂ || அஃ || கஃ || க் |- ! style="font-size: 75%; " | কন্নড় | ಅ || ಕ || ಆ || ಕಾ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ಇ || ಕಿ || ಈ || ಕೀ || ಉ || ಕು || ಊ || ಕೂ || ಎ || ಕೆ || ಏ || ಕೇ || ಐ || ಕೈ || ಒ || ಕೊ || ಓ || ಕೋ || ಔ || ಕೌ | style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ಋ || ಕೃ || ೠ || ಕೄ || ಌ || ಕೢ || ೡ || ಕೣ || అం || ಕಂ || అః || ಕಃ || ಕ್ |- ! style="font-size: 75%; " | তেলুগু | అ || క || ఆ || కా || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ఇ || కి || ఈ || కీ || ఉ || కు || ఊ || కూ || ఎ || కె || ఏ || కే || ఐ || కై || ఒ || కొ || ఓ || కో || ఔ || కౌ | style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ఋ || కృ || ౠ || కౄ || ఌ || కౢ || ౡ || కౣ || అం ||కం || అః || కః || క్ |- ! style="font-size: 75%; " | সিংহল | අ || ක || ආ || කා || ඇ || කැ || ඈ || කෑ || ඉ || කි || ඊ || කී || උ || කු || ඌ || කූ || එ || කෙ || ඒ || කේ || ඓ || කෛ || ඔ || කො || ඕ || කෝ || ඖ || කෞ | style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ඍ || කෘ || ඎ || කෲ || ඏ || කෟ ||ඐ|| කෳ || අං || කං || අඃ || කඃ || ක් |- ! style="font-size: 75%; " | মালয়ালম | അ || ക || ആ || കാ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ഇ || കി || ഈ || കീ || ഉ || കു || ഊ || കൂ || എ || കെ || ഏ || കേ || ഐ || കൈ || ഒ || കൊ || ഓ || കോ || ഔ || കൗ | style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ഋ || കൃ || ൠ || കൄ || ഌ || കൢ || ൡ || കൣ || അം || കം || അഃ || കഃ || ക്,ക്‍ |- ! style="font-size: 75%; " | চাকমা | 𑄃𑄧 || 𑄇𑄧 || 𑄃 || 𑄇 || 𑄃𑄬𑄬 || 𑄇𑄬𑄬 || 𑄃𑅅 || 𑄇𑅅 || 𑄄, 𑄃𑄨 || 𑄇𑄨 || 𑄃𑄩 || 𑄇𑄩 || 𑄅, 𑄃𑄪 || 𑄇𑄪 || 𑄃𑄫 || 𑄇𑄫 || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || 𑄆, 𑄃𑄬 || 𑄇𑄬 || 𑄃𑄰 || 𑄇𑄰 || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || 𑄃𑄮 || 𑄇𑄮 || 𑄃𑄯 || 𑄇𑄯 | style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || 𑄃𑄧𑄁 || 𑄇𑄧𑄁 || 𑄃𑄧𑄂 || 𑄇𑄧𑄂 || 𑄇𑄴 |- ! style="font-size: 75%; " | বাৰ্মীজ | {{lang|my|အ}} || {{lang|my|က}} || {{lang|my|အာ}} || {{lang|my|ကာ}} ||style="background:#ccc; " |&nbsp; ||style="background:#ccc; " |&nbsp; ||style="background:#ccc; " |&nbsp; ||style="background:#ccc; " |&nbsp; || {{lang|my|ဣ}} || {{lang|my|ကိ}} || {{lang|my|ဤ}} || {{lang|my|ကီ}} || {{lang|my|ဥ}} || {{lang|my|ကု}} || {{lang|my|ဦ}} || {{lang|my|ကူ}} ||style="background:#ccc; " |&nbsp; ||style="background:#ccc; " |&nbsp; || {{lang|my|ဧ}} || {{lang|my|ကေ}} || အဲ || ကဲ || {{lang|my|ဩ}} || {{lang|my|ကော}} || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || {{lang|my|အောင်}} || {{lang|my|ကောင်}} | style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || {{lang|my|ၒ}} || {{lang|my|ကၖ}} || {{lang|my|ၓ}} || {{lang|my|ကၗ}} || {{lang|my|ၔ}} || {{lang|my|ကၘ}} || {{lang|my|ၕ}} || {{lang|my|ကၙ}} || {{lang|my|အံ}} || {{lang|my|ကံ}} || {{lang|my|အး}} || {{lang|my|ကး}} || {{lang|my|က်}} |- ! style="font-size: 75%; " | টাই থাম | ᩋ || ᨠ || ᩋᩣ || ᨠᩣ/ᨠᩤ || ᩋᩯ || ᨠᩯ || (ᩋᩬᩴ,ᩋᩳ) || (ᨠᩬᩴ,ᨠᩳ) || ᩍ || ᨠᩥ || ᩎ || ᨠᩦ || ᩏ || ᨠᩩ || ᩐ || ᨠᩪ || (ᩋᩮᩡ) || (ᨠᩮᩡ) || ᩑ || ᨠᩮ || ᩋᩱ || ᨠᩱ || (ᩋᩰᩡ) || (ᨠᩰᩡ) || ᩒ,ᩋᩰ || ᨠᩰ,ᨠᩮᩣ || ᩋᩮᩢᩣ,ᩋᩯᩣ,ᩐᩣ || ᨠᩮᩢᩣ,ᨠᩮᩫᩣ,ᨠᩯᩣ | style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ᩁᩂ || ᨠᩂ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ᩋᩴ || ᨠᩴ || ᩋᩡ || ᨠᩡ || ᨠ᩺,ᨠ᩼ |- ! style="font-size: 75%; " | টাই লুই | ᦀ || ᦂ || ᦀᦱ || ᦂᦱ || ᦶᦀ || ᦶᦂ || (ᦀᦸ) || (ᦂᦸ) || ᦀᦲᦰ || ᦂᦲᦰ || ᦀᦲ || ᦂᦲ || ᦀᦳ || ᦂᦳ || ᦀᦴ || ᦂᦴ || (ᦵᦀᦰ) || (ᦵᦂᦰ) || ᦵᦀ || ᦵᦂ || ᦺᦀ || ᦺᦂ || (ᦷᦀᦰ) || (ᦷᦂᦰ) || ᦷᦀ || ᦷᦂ || ᦀᧁ || ᦂᧁ | style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ᦀᦰ || ᦂᦰ || ᧅ |- ! style="font-size: 75%; " | খ্‌মেৰ | អ || ក || អា || កា || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ឥ || កិ || ឦ || កី || ឧ || កុ || ឩ || កូ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ឯ || កេ || ឰ || កៃ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ឱ || កោ || ឳ || កៅ | style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ឫ || ក្ឫ || ឬ || ក្ឬ || ឭ || ក្ឭ || ឮ || ក្ឮ || អំ || កំ || អះ || កះ || ក៑ |- ! style="font-size: 75%; " | থাই | อ (อะ) || ก (กะ) || อา || กา || แอ || แก || (ออ) || (กอ) ||อิ || กิ || อี || กี || อุ || กุ || อู || กู || (เอะ) || (เกะ) || เอ || เก || ไอ,ใอ || ไก,ใก || (โอะ) || (โกะ) || โอ || โก || เอา || เกา | style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ฤ || กฺฤ || ฤๅ || กฺฤๅ || ฦ || กฺฦ || ฦๅ || กฺฦๅ || อํ || กํ || อะ (อะฮฺ) || กะ (กะฮฺ) || กฺ (ก/ก์) |- ! style="font-size: 75%; " | লাও | ອະ || ກະ || ອາ || ກາ || ແອ || ແກ || (ອອ) || (ກອ) || ອິ || ກິ || ອີ || ກີ || ອຸ || ກຸ || ອູ || ກູ || (ແອະ) || (ແກະ) || ເອ || ເກ || ໄອ,ໃອ || ໄກ,ໃກ || (ໂອະ) || (ໂກະ) || ໂອ || ໂກ || ເອົາ,ອາວ || ເກົາ,ກາວ | style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ອํ || ກํ || ອະ || ກະ || ກ |- ! style="font-size: 75%; " | চাম | ꨀ || ꨆ || ꨀꨩ || ꨆꨩ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ꨁ || ꨆꨪ || ꨁꨩ || ꨆꨫ || ꨂ || ꨆꨭ || ꨂꨩ || ꨆꨭꨩ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ꨃ || ꨆꨯꨮ || ꨄ || ꨆꨰ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ꨅ || ꨆꨯ || ꨀꨯꨱ || ꨆꨯꨱ | style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ꨣꨮ || ꨆꨴꨮ || ꨣꨮꨩ || ꨆꨴꨮꨩ || ꨤꨮ || ꨆꨵꨮ || ꨤꨮꨩ || ꨆꨵꨮꨩ || ꨀꩌ || ꨆꩌ || ꨀꩍ || ꨆꩍ || ꩀ |- ! style="font-size: 75%; " |কাৱী |{{Script|Kawi|𑼄}} |{{Script|Kawi|𑼒}} |{{Script|Kawi|𑼅}} |{{Script|Kawi|𑼒𑼴}} | style="background:#ccc; "| | style="background:#ccc; "| | style="background:#ccc; "| | style="background:#ccc; "| |{{Script|Kawi|𑼆}} |{{Script|Kawi|𑼒𑼶}} |{{Script|Kawi|𑼇}} |{{Script|Kawi|𑼒𑼷}} |{{Script|Kawi|𑼈}} |{{Script|Kawi|𑼒𑼸}} |{{Script|Kawi|𑼉}} |{{Script|Kawi|𑼒𑼹}} |{{Script|Kawi|𑼎}} |{{Script|Kawi|𑼒𑼾}} | style="background:#ccc; "| | style="background:#ccc; "| |{{Script|Kawi|𑼏}} |{{Script|Kawi|𑼒𑼿}} |{{Script|Kawi|𑼐}} |{{Script|Kawi|𑼒𑼾𑼴}} | style="background:#ccc; "| | style="background:#ccc; "| |{{Script|Kawi|𑼐𑼴}} |{{Script|Kawi|𑼒𑼿𑼴}} |{{Script|Kawi|𑼄𑽀}} |{{Script|Kawi|𑼒𑽀}} |{{Script|Kawi|𑼊}} |{{Script|Kawi|𑼒𑼺}} |{{Script|Kawi|𑼊𑼴}} |{{Script|Kawi|𑼒𑼺𑼴}} |{{Script|Kawi|𑼌}} |{{Script|Kawi|𑼒𑽂𑼌}} |{{Script|Kawi|𑼍}} |{{Script|Kawi|𑼒𑽂𑼭𑽀𑼴}} |{{Script|Kawi|𑼄𑼁}} |{{Script|Kawi|𑼒𑼁}} |{{Script|Kawi|𑼄𑼃}} |{{Script|Kawi|𑼒𑼃}} |{{Script|Kawi|𑼒𑽁}} |- ! style="font-size: 75%; " | বালিনীজ | {{script|Bali|ᬅ}} || {{script|Bali|ᬓ}} || {{script|Bali|ᬆ}} || {{script|Bali|ᬓᬵ}} || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || {{script|Bali|ᬇ}} || {{script|Bali|ᬓᬶ}} || {{script|Bali|ᬈ}} || {{script|Bali|ᬓᬷ}} || {{script|Bali|ᬉ}} || {{script|Bali|ᬓᬸ}} || {{script|Bali|ᬊ}} || {{script|Bali|ᬓᬹ}} || {{script|Bali|ᬏ}} || {{script|Bali|ᬓᬾ}} || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || {{script|Bali|ᬐ}} || {{script|Bali|ᬓᬿ}} || {{script|Bali|ᬑ}} || {{script|Bali|ᬓᭀ}} || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || {{script|Bali|ᬒ}} || {{script|Bali|ᬓᭁ}} |{{script|Bali|ᬅᭂ}} | {{script|Bali|ᬓᭂ}} || {{script|Bali|ᬋ}} || {{script|Bali|ᬓᬺ}} || {{script|Bali|ᬌ}} || {{script|Bali|ᬓᬻ}} || {{script|Bali|ᬍ}} || {{script|Bali|ᬓᬼ}} || {{script|Bali|ᬎ}} || {{script|Bali|ᬓᬽ}} || {{script|Bali|ᬅᬂ}} || {{script|Bali|ᬓᬂ}} || {{script|Bali|ᬅᬄ}} || {{script|Bali|ᬓᬄ}} || {{script|Bali|ᬓ᭄}} |- ! style="font-size: 75%; " | জাভানীজ | ꦄ || ꦏ || ꦄꦴ || ꦏꦴ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ꦆ || ꦏꦶ || ꦇ || ꦏꦷ || ꦈ || ꦏꦸ || ꦈꦴ || ꦏꦹ || ꦌ || ꦏꦺ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ꦍ || ꦏꦻ || ꦎ || ꦏꦺꦴ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ꦎꦴ || ꦏꦻꦴ | ꦄꦼ || ꦏꦼ || ꦉ || ꦏꦽ || ꦉꦴ || ꦏꦽꦴ || ꦊ || ꦏ꧀ꦊ || ꦋ || ꦏ꧀ꦋ || ꦄꦁ || ꦏꦁ || ꦄꦃ || ꦏꦃ || ꦏ꧀ |- ! style="font-size: 75%; " | ছুন্দানীজ | ᮃ || ᮊ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ᮄ || ᮊᮤ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ᮅ || ᮊᮥ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ᮆ || ᮊᮦ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ᮇ || ᮊᮧ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; |ᮈ | ᮊᮨ || ᮻ || ᮊ᮪ᮻ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ᮼ || ᮊ᮪ᮼ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ᮃᮀ || ᮊᮀ || ᮃᮂ || ᮊᮂ || ᮊ᮪ |- ! style="font-size: 75%; " | লোন্তাৰা | {{script|Bugi|ᨕ}} || {{script|Bugi|ᨀ}} || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || {{script|Bugi|ᨕᨗ}} || {{script|Bugi|ᨀᨗ}} || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || {{script|Bugi|ᨕᨘ}} || {{script|Bugi|ᨀᨘ}} || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || {{script|Bugi|ᨕᨙ}} || {{script|Bugi|ᨀᨙ}} || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || {{script|Bugi|ᨕᨚ}} || {{script|Bugi|ᨀᨚ}} || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; | {{script|Bugi|ᨕᨛ}} || {{script|Bugi|ᨀᨛ}} || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; |- ! style="font-size: 75%; " | মাকাছাৰ | {{script|Maka|𑻱}} || {{script|Maka|𑻠}} || style="background:#ccc; " | || style="background:#ccc; " | || style="background:#ccc; " | || style="background:#ccc; " | || style="background:#ccc; " | || style="background:#ccc; " | || {{script|Maka|𑻱𑻳}} || {{script|Maka|𑻠𑻳}} || style="background:#ccc; " | || style="background:#ccc; " | || {{script|Maka|𑻱𑻴}} || {{script|Maka|𑻠𑻴}} || style="background:#ccc; " | || style="background:#ccc; " | || {{script|Maka|𑻱𑻵}} || {{script|Maka|𑻠𑻵}} || style="background:#ccc; " | || style="background:#ccc; " | || style="background:#ccc; " | || style="background:#ccc; " | || {{script|Maka|𑻱𑻶}} || {{script|Maka|𑻠𑻶}} || style="background:#ccc; " | || style="background:#ccc; " | || style="background:#ccc; " | || style="background:#ccc; " | | style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " | || style="background:#ccc; " | || style="background:#ccc; " | || style="background:#ccc; " | || style="background:#ccc; " | || style="background:#ccc; " | || style="background:#ccc; " | || style="background:#ccc; " | || style="background:#ccc; " | || style="background:#ccc; " | || style="background:#ccc; " | || style="background:#ccc; " | || style="background:#ccc; " | |- ! style="font-size: 75%; " | ৰেজাং | {{script|Rjng|ꥆ}} || {{script|Rjng|ꤰ}} || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || {{script|Rjng|ꥆꥎ}} || {{script|Rjng|ꤰꥎ|}} || {{script|Rjng|ꥆꥍ}} || {{script|Rjng|ꤰꥍ}} || {{script|Rjng|ꥆꥇ}} || {{script|Rjng|ꤰꥇ}} || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || {{script|Rjng|ꥆꥈ}} || {{script|Rjng|ꤰꥈ}} || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || {{script|Rjng|ꥆꥉ}} || {{script|Rjng|ꤰꥉ}} || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || {{script|Rjng|ꥆꥊ}} || {{script|Rjng|ꤰꥊ}} || {{script|Rjng|ꥆꥋ}} || {{script|Rjng|ꤰꥋ}} || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || {{script|Rjng|ꥆꥌ}} || {{script|Rjng|ꤰꥌ}} | style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || {{script|Rjng|ꥆꥏ}} || {{script|Rjng|ꤰꥏ}} || {{script|Rjng|ꥆꥒ}} || {{script|Rjng|ꤰꥒ}} || {{script|Rjng|ꤰ꥓}} |- ! style="font-size: 75%; " | বাতাক (তোবা) | {{Script|Batk|ᯀ}} || {{Script|Batk|ᯂ}} || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || {{Script|Batk|ᯤ}} || {{Script|Batk|ᯂᯪ}} || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || {{Script|Batk|ᯥ}} || {{Script|Batk|ᯂᯮ}} || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || {{Script|Batk|ᯂᯩ}} || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || {{Script|Batk|ᯂᯬ}} || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; | style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || {{Script|Batk|ᯀᯰ}} || {{Script|Batk|ᯂᯰ}} || {{Script|Batk|ᯀᯱ}} || {{Script|Batk|ᯂᯱ}} || {{Script|Batk|ᯂ᯲}} |- ! style="font-size: 75%; " | ব্যেব্যীন | {{Script|Tglg|ᜀ}} || {{Script|Tglg|ᜃ}} || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || {{Script|Tglg|ᜁ}} || {{Script|Tglg|ᜃᜒ}} || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || {{Script|Tglg|ᜂ}} || {{Script|Tglg|ᜃᜓ}} || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || {{Script|Tglg|ᜁ}} || {{Script|Tglg|ᜃᜒ}} || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || {{Script|Tglg|ᜂ}} || {{Script|Tglg|ᜃᜓ}} || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; | style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || {{Script|Tglg|ᜃ᜔}} |- ! style="font-size: 75%; " | বুহিদ | ᝀ || ᝃ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ᝁ || ᝃᝒ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ᝂ || ᝃᝓ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; | style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; |- ! style="font-size: 75%; " | হানুনুও | ᜠ || ᜣ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ᜡ || ᜣᜲ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ᜢ || ᜣᜳ || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; | style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || ᜣ᜴ |- ! style="font-size: 75%; " | তাগ্‌বান্‌ৱা | {{Script|Tagb|ᝠ}} || {{Script|Tagb|ᝣ}} || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || {{Script|Tagb|ᝡ}} || {{Script|Tagb|ᝣᝲ}} || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || {{Script|Tagb|ᝢ}} || {{Script|Tagb|ᝣᝳ}} || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; | style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; || style="background:#ccc; " |&nbsp; |- ! rowspan="2" | ISO!! a!! ka!! ā!! kā!! ê!! kê!! ô!! kô!! i!! ki!! ī!! kī!! u!! ku!! ū!! kū!! e!! ke!! ē!! kē!! ai!! kai!! o!! ko!! ō!! kō!! au!! kau ! ə!! kə!! r̥!! kr̥!! r̥̄!! kr̥̄!! l̥!! kl̥!! l̥̄!! kl̥̄!! aṁ!! kaṁ!! aḥ!! kaḥ!! k |- style="font-size: 75%; " ! colspan="2" |a!! colspan="2" |ā!! colspan="2" |ê!! colspan="2" |ô!! colspan="2" |i!! colspan="2" |ī!! colspan="2" |u!! colspan="2" |ū!! colspan="2" |e!! colspan="2" |ē!! colspan="2" |ai!! colspan="2" |o!! colspan="2" |ō!! colspan="2" |au ! colspan="2" |ə!! colspan="2" |r̥!! colspan="2" |r̥̄!! colspan="2" |l̥!! colspan="2" |l̥̄!! colspan="2" | ṁ!! colspan="2" | ḥ || &nbsp; |}</div> ===ব্যঞ্জনবৰ্ণ=== <div style="margin:0 auto; overflow:scroll; width:auto; max-width:100%"> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:100%; overflow:auto" width="100%" |- style="font-size: 115%; " ! ISO!! ka!! kha!! ga!! gha!! ṅa!! ca!! cha!! ja!! jha!! ña!! ṭa!! ṭha!! ḍa!! ḍha!! ṇa!! ta!! tha!! da!! dha!! na!! ṉa!! pa!! pha/fa!! ba!! bha!! ma!! ya!! ẏa!! ra!! ṟa!! la!! ḷa!! ḻa!! va!! śa!! ṣa!! sa!! ha!! kṣa || ṯa |- ! style="font-size: 75%; " | অশোকা ব্ৰাহ্মী | 𑀓 || 𑀔 || 𑀕 || 𑀖 || 𑀗 || 𑀘 || 𑀙 || 𑀚 || 𑀛 || 𑀜 || 𑀝 || 𑀞 || 𑀟 || 𑀠 || 𑀡 || 𑀢 || 𑀣 || 𑀤 || 𑀥 || 𑀦 || style="background:#ccc; "| || 𑀧 || 𑀨 || 𑀩 || 𑀪 || 𑀫 || 𑀬 || style="background:#ccc; "| || 𑀭 || style="background:#ccc; "| || 𑀮 || 𑀴 || style="background:#ccc; "| || 𑀯 || 𑀰 || 𑀱 || 𑀲 || 𑀳 || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "|&nbsp; |- ! style="font-size: 75%; "| অসমীয়া -বাংলা | ক || খ || গ || ঘ || ঙ || চ || ছ || জ || ঝ || ঞ || ট || ঠ || ড || ঢ || ণ || ত || থ || দ || ধ || ন || style="background:#ccc; "| || প || ফ || ব || ভ || ম || য || য় || ৰ / ব় || style="background:#ccc; "| || ল || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || ৱ || শ || ষ || স || হ || ক্ষ || ৎ |- ! style="font-size: 75%; "|তিৰহুতা | 𑒏 || 𑒐 || 𑒑 || 𑒒 || 𑒓 || 𑒔 || 𑒕 || 𑒖 || 𑒗 || 𑒘 || 𑒙 || 𑒚 || 𑒛 || 𑒜 || 𑒝 || 𑒞 || 𑒟 || 𑒠 || 𑒡 || 𑒢 || style="background:#ccc; "| || 𑒣 || 𑒤 || 𑒥 || 𑒦 || 𑒧 || 𑒨 || style="background:#ccc; "| || 𑒩 || style="background:#ccc; "| || 𑒪 || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || 𑒬 || 𑒭 || 𑒮 || 𑒯 || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "|&nbsp; |- ! style="font-size: 75%; "| নেৱা প্ৰচলিত | 𑐎 || 𑐏 || 𑐐 || 𑐑 || 𑐒 || 𑐔 || 𑐕 || 𑐖 || 𑐗 || 𑐘 || 𑐚 || 𑐛 || 𑐜 || 𑐝 || 𑐞 || 𑐟 || 𑐠 || 𑐡 || 𑐢 || 𑐣 || style="background:#ccc; "| 𑐣𑑆|| 𑐥 || 𑐦 || 𑐧 || 𑐨 || 𑐩 || 𑐫 || 𑐫𑑆 || 𑐬 || 𑐬𑑆 || 𑐮 || 𑐮𑑆 || 𑐲𑑆 || 𑐰 || 𑐱 || 𑐲 || 𑐳 || 𑐴 || 𑐎𑑂𑐲 || style="background:#ccc; "| |- ! style="font-size: 75%; "| ওড়িয়া | କ || ଖ || ଗ || ଘ || ଙ || ଚ || ଛ || ଜ || ଝ || ଞ || ଟ || ଠ || ଡ || ଢ || ଣ || ତ || ଥ || ଦ || ଧ || ନ || style="background:#ccc; "| || ପ || ଫ || ବ || ଭ || ମ || ଯ || ୟ || ର || style="background:#ccc; "| || ଲ || ଳ || style="background:#ccc; "| || ୱ || ଶ || ଷ || ସ || ହ || କ୍ଷ || style="background:#ccc; "|&nbsp; |- ! style="font-size: 75%; "| দেৱনাগৰী | क || ख || ग || घ || ङ || च || छ || ज || झ || ञ || ट || ठ || ड || ढ || ण || त || थ || द || ध || न || style="background:#ccc; "| ऩ|| प || फ || ब || भ || म || य || य़ || र || ऱ || ल || ळ || ऴ || व || श || ष || स || ह || क्ष || style="background:#ccc; "|&nbsp; |- ! style="font-size: 75%; "| কৈথী | 𑂍 || 𑂎 || 𑂏 || 𑂐 || 𑂑 || 𑂒 || 𑂓 || 𑂔 || 𑂕 || 𑂖 || 𑂗 || 𑂘 || 𑂙 || 𑂛 || 𑂝 || 𑂞 || 𑂟 || 𑂠 || 𑂡 || 𑂢 || style="background:#ccc; "| || 𑂣 || 𑂤 || 𑂥 || 𑂦 || 𑂧 || 𑂨 || style="background:#ccc; "| || 𑂩 || style="background:#ccc; "| || 𑂪 || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || 𑂫 || 𑂬 || 𑂭 || 𑂮 || 𑂯 || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "|&nbsp; |- ! style="font-size: 75%; "| গুজৰাটী | ક || ખ || ગ || ઘ || ઙ || ચ || છ || જ || ઝ || ઞ || ટ || ઠ || ડ || ઢ || ણ || ત || થ || દ || ધ || ન || style="background:#ccc; "| || પ || ફ || બ || ભ || મ || ય || style="background:#ccc; "| || ર || style="background:#ccc; "| || લ || ળ || style="background:#ccc; "| || વ || શ || ષ || સ || હ || ક્ષ || style="background:#ccc; "|&nbsp; |- ! style="font-size: 75%; "| গুৰমুখী | ਕ || ਖ || ਗ || ਘ || ਙ || ਚ || ਛ || ਜ || ਝ || ਞ || ਟ || ਠ || ਡ || ਢ || ਣ || ਤ || ਥ || ਦ || ਧ || ਨ || style="background:#ccc; "| || ਪ || ਫ || ਬ || ਭ || ਮ || ਯ || style="background:#ccc; "| || ਰ || style="background:#ccc; "| || ਲ || ਲ਼ || style="background:#ccc; "| || ਵ || ਸ਼ || style="background:#ccc; "| || ਸ || ਹ || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "|&nbsp; |- ! style="font-size: 75%; "| ছিলঠীয়া নাগৰী | {{Script|Sylo|ꠇ}} || {{Script|Sylo|ꠈ}} || {{Script|Sylo|ꠉ}} || {{Script|Sylo|ꠊ}} || style="background:#ccc; "| || {{Script|Sylo|ꠌ}} || {{Script|Sylo|ꠍ}} || {{Script|Sylo|ꠎ}} || {{Script|Sylo|ꠏ}} || style="background:#ccc; "| || {{Script|Sylo|ꠐ}} || {{Script|Sylo|ꠑ}} || {{Script|Sylo|ꠒ}} || {{Script|Sylo|ꠓ}} || style="background:#ccc; "| || {{Script|Sylo|ꠔ}} || {{Script|Sylo|ꠕ}} || {{Script|Sylo|ꠖ}} || {{Script|Sylo|ꠗ}} || {{Script|Sylo|ꠘ}} || style="background:#ccc; "| || {{Script|Sylo|ꠙ}} || {{Script|Sylo|ꠚ}} || {{Script|Sylo|ꠛ}} || {{Script|Sylo|ꠜ}} || {{Script|Sylo|ꠝ}} || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || {{Script|Sylo|ꠞ}} || style="background:#ccc; "| || {{Script|Sylo|ꠟ}} || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || {{Script|Sylo|ꠡ}} || {{Script|Sylo|ꠢ}} || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "|&nbsp; |- ! style="font-size: 75%; "| তিব্বতী | ཀ || ཁ || ག || གྷ || ང || ཅ || ཆ || ཇ || ཛྷ || ཉ || ཊ || ཋ || ཌ || ཌྷ || ཎ || ཏ || ཐ || ད || དྷ || ན || style="background:#ccc; "| || པ || ཕ || བ || བྷ || མ || ཡ || style="background:#ccc; "| || ར || ཬ || ལ || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || ཝ || ཤ || ཥ || ས || ཧ || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "|&nbsp; |- ! style="font-size: 75%; "| মীতৈ (মণিপুৰী) | {{Script|Mtei|ꯀ}} || {{Script|Mtei|ꯈ}} || {{Script|Mtei|ꯒ}} || {{Script|Mtei|ꯘ}} || {{Script|Mtei|ꯉ}} || {{Script|Mtei|ꯆ}} || {{Script|Mtei|ꫢ}} || {{Script|Mtei|ꯖ}} || {{Script|Mtei|ꯓ}} || {{Script|Mtei|ꫣ}} || {{Script|Mtei|ꫤ}} || {{Script|Mtei|ꫥ}} || {{Script|Mtei|ꫦ}} || {{Script|Mtei|ꫧ}} || {{Script|Mtei|ꫨ}} || {{Script|Mtei|ꯇ}} || {{Script|Mtei|ꯊ}} || {{Script|Mtei|ꯗ}} || {{Script|Mtei|ꯙ}} || {{Script|Mtei|ꯅ}} || style="background:#ccc; "| || {{Script|Mtei|ꯄ}} || {{Script|Mtei|ꯐ}} || {{Script|Mtei|ꯕ}} || {{Script|Mtei|ꯚ}} || {{Script|Mtei|ꯃ}} || {{Script|Mtei|ꯌ}} || style="background:#ccc; "| || ꯔ || style="background:#ccc; "| || ꯂ || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || {{Script|Mtei|ꯋ}} || {{Script|Mtei|ꫩ}} || {{Script|Mtei|ꫪ}} || {{Script|Mtei|ꯁ}} || {{Script|Mtei|ꯍ}} || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "|&nbsp; |- ! style="font-size: 75%; "| লেপচা | ᰀ || ᰂ || ᰃ || style="background:#ccc; "| || ᰅ || ᰆ || ᰇ || ᰈ || style="background:#ccc; "| || ᰉ || ᱍ || ᱎ || ᱏ || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || ᰊ || ᰋ || ᰌ || style="background:#ccc; "| || ᰍ || style="background:#ccc; "| || ᰎ || ᰐ || ᰓ || style="background:#ccc; "| || ᰕ || ᰚ || style="background:#ccc; "| || ᰛ || style="background:#ccc; "| || ᰜ || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || ᰟ || ᰡ || ᰡ᰷ || ᰠ || ᰝ || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "|&nbsp; |- ! style="font-size: 75%; "| লিম্বু | ᤁ || ᤂ || ᤃ || ᤄ || ᤅ || ᤆ || ᤇ || ᤈ || ᤉ || ᤊ || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || ᤋ || ᤌ || ᤍ || ᤎ || ᤏ || style="background:#ccc; "| || ᤐ || ᤑ || ᤒ || ᤓ || ᤔ || ᤕ || style="background:#ccc; "| || ᤖ || style="background:#ccc; "| || ᤗ || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || ᤘ || ᤙ || ᤚ || ᤛ || ᤜ || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "|&nbsp; |- ! style="font-size: 75%; "| গ্ৰন্থ | {{Script|Gran|𑌕}} || {{Script|Gran|𑌖}} || {{Script|Gran|𑌗}} || {{Script|Gran|𑌘}} || {{Script|Gran|𑌙}} || {{Script|Gran|𑌚}} || {{Script|Gran|𑌛}} || {{Script|Gran|𑌜}} || {{Script|Gran|𑌝}} || {{Script|Gran|𑌞}} || {{Script|Gran|𑌟}} || {{Script|Gran|𑌠}} || {{Script|Gran|𑌡}} || {{Script|Gran|𑌢}} || {{Script|Gran|𑌣}} || {{Script|Gran|𑌤}} || {{Script|Gran|𑌥}} || {{Script|Gran|𑌦}} || {{Script|Gran|𑌧}} || {{Script|Gran|𑌨}} || style="background:#ccc; "| || {{Script|Gran|𑌪}} || {{Script|Gran|𑌫}} || {{Script|Gran|𑌬}} || {{Script|Gran|𑌭}} || {{Script|Gran|𑌮}} || {{Script|Gran|𑌯}} || style="background:#ccc; "| || {{Script|Gran|𑌰}} || style="background:#ccc; "| || {{Script|Gran|𑌲}} || {{Script|Gran|𑌳}} || style="background:#ccc; "| || {{Script|Gran|𑌵}} || {{Script|Gran|𑌶}} || {{Script|Gran|𑌷}} || {{Script|Gran|𑌸}} || {{Script|Gran|𑌹}} || {{Script|Gran|𑌕𑍍𑌷}} || style="background:#ccc; "|&nbsp; |- ! style="font-size: 75%; " | তামিল | க || style="background:#ccc; " | || style="background:#ccc; " | || style="background:#ccc; " | || ங || ச || style="background:#ccc; " | || ஜ || style="background:#ccc; " | || ஞ || ட || style="background:#ccc; " | || style="background:#ccc; " | || style="background:#ccc; " | || ண || த || style="background:#ccc; " | || style="background:#ccc; " | || style="background:#ccc; " | || ந || ன || ப || style="background:#ccc; " | || style="background:#ccc; " | || style="background:#ccc; " | || ம || ய || style="background:#ccc; " | || ர || ற || ல || ள || ழ || வ || ஶ || ஷ || ஸ || ஹ || க்ஷ || style="background:#ccc; "|&nbsp; |- ! style="font-size: 80%; " | কন্নড় | ಕ || ಖ || ಗ || ಘ || ಙ || ಚ || ಛ || ಜ || ಝ || ಞ || ಟ || ಠ || ಡ || ಢ || ಣ || ತ || ಥ || ದ || ಧ || ನ || style="background:#ccc; " | || ಪ || ಫ || ಬ || ಭ || ಮ || ಯ || style="background:#ccc; " | || ರ || ಱ || ಲ || ಳ || ೞ || ವ || ಶ || ಷ || ಸ || ಹ || ಕ್ಷ || style="background:#ccc; "|&nbsp; |- ! style="font-size: 75%; "| তেলুগু | క || ఖ || గ || ఘ || ఙ || చ || ఛ || జ || ఝ || ఞ || ట || ఠ || డ || ఢ || ణ || త || థ || ద || ధ || న || style="background:#ccc; "| || ప || ఫ || బ || భ || మ || య || style="background:#ccc; "| || ర || ఱ || ల || ళ || ఴ || వ || శ || ష || స || హ || క్ష || style="background:#ccc; "|&nbsp; |- ! style="font-size: 75%; " | সিংহল | ක || ඛ || ග || ඝ || ඞ || ච || ඡ || ජ || ඣ || ඤ || ට || ඨ || ඩ || ඪ || ණ || ත || ථ || ද || ධ || න || style="background:#ccc; " | || ප || ඵ || බ || භ || ම || ය || style="background:#ccc; " | || ර || style="background:#ccc; " | || ල || ළ || style="background:#ccc; " | || ව || ශ || ෂ || ස || හ || ක්‍ෂ || style="background:#ccc; "|&nbsp; |- |- ! style="font-size: 75%; "| মালয়ালম | ക || ഖ || ഗ || ഘ || ങ || ച || ഛ || ജ || ഝ || ഞ || ട || ഠ || ഡ || ഢ || ണ || ത || ഥ || ദ || ധ || ന || ഩ || പ || ഫ || ബ || ഭ || മ || യ || style="background:#ccc; "| || ര || റ || ല || ള || ഴ || വ || ശ || ഷ || സ || ഹ || ക്ഷ || ഺ |- ! style="font-size: 75%; "| ʼPhags-pa | ꡀ || ꡁ || ꡂ || ꡂꡜ || ꡃ || ꡄ || ꡅ || ꡆ || ꡆꡜ || ꡇ || ꡩ || ꡪ || ꡫ || ꡫꡜ || ꡬ || ꡈ || ꡉ || ꡊ || ꡊꡜ}} || ꡋ || style="background:#ccc; "| || ꡌ || ꡍ || ꡎ || ꡎꡜ || ꡏ || ꡗ || style="background:#ccc; "| || ꡘ || style="background:#ccc; "| || ꡙ || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || ꡓ || ꡚ || style="background:#ccc; "| || ꡛ || ꡜ || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "|&nbsp; |- ! style="font-size: 75%; "| চাকমা | 𑄇 || 𑄈 || 𑄉 || 𑄊 || 𑄋 || 𑄌 || 𑄍 || 𑄎 || 𑄏 || 𑄐 || 𑄑 || 𑄒 || 𑄓 || 𑄔 || 𑄕 || 𑄖 || 𑄗 || 𑄘 || 𑄙 || 𑄚 || style="background:#ccc; "| || 𑄛 || 𑄜 || 𑄝 || 𑄞 || 𑄟 || 𑄠 || 𑄡 || 𑄢 || style="background:#ccc; "| || 𑄣 || 𑅄 || style="background:#ccc; "| || 𑄤 || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || 𑄥 || 𑄦 || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "|&nbsp; |- ! style="font-size: 75%; "| বাৰ্মীজ | {{lang|my|က}} || {{lang|my|ခ}} || {{lang|my|ဂ}} || {{lang|my|ဃ}} || {{lang|my|င}} || {{lang|my|စ}} || {{lang|my|ဆ}} || {{lang|my|ဇ}} || {{lang|my|ဈ}} || {{lang|my|ဉ /&thinsp; ည}} || {{lang|my|ဋ}} || {{lang|my|ဌ}} || {{lang|my|ဍ}} || {{lang|my|ဎ}} || {{lang|my|ဏ}} || {{lang|my|တ}} || {{lang|my|ထ}} || {{lang|my|ဒ}} || {{lang|my|ဓ}} || {{lang|my|န}} || style="background:#ccc"| || {{lang|my|ပ}} || {{lang|my|ဖ}} || {{lang|my|ဗ}} || {{lang|my|ဘ}} || {{lang|my|မ}} || {{lang|my|ယ}} || style="background:#ccc; "| || {{lang|my|ရ}} ||style="background:#ccc"| | {{lang|my|လ}} || {{lang|my|ဠ}} || || {{lang|my|ဝ}} || {{lang|my|ၐ}} || {{lang|my|ၑ}} || {{lang|my|သ}} || {{lang|my|ဟ}} || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "|&nbsp; |- ! style="font-size: 75%; "| টাই থাম | ᨠ || ᨡ,ᨢ || ᨣ,ᨤ || ᨥ || ᨦ || ᨧ || ᨨ || ᨩ,ᨪ || ᨫ || ᨬ || ᨭ || ᨮ || ᨯ || ᨰ || ᨱ || ᨲ || ᨳ || ᨴ || ᨵ || ᨶ || style="background:#ccc"| || ᨷ,ᨸ || ᨹ,ᨺ || ᨻ,ᨼ || ᨽ || ᨾ || ᨿ,ᩀ || style="background:#ccc; "| || ᩁ ||style="background:#ccc"| | ᩃ || ᩊ ||style="background:#ccc"| || ᩅ || ᩆ || ᩇ || ᩈ || ᩉ,ᩌ || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "|&nbsp; |- ! style="font-size: 75%; "| টাই লুই | ᦂ || ᦃ || ᦅ,ᦆ || style="background:#ccc; "| || ᦇ || ᦈ || style="background:#ccc; "| || ᦋ,ᦌ || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || ᦡ,ᦤ || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || ᦎ || ᦏ || ᦑ || ᦒ || ᦓ || style="background:#ccc"| || ᦢ,ᦥ,ᦔ || ᦕ,ᦚ || ᦗ,ᦝ || ᦘ || ᦙ || ᦍ,ᦊ || style="background:#ccc; "| || ᦣ ||style="background:#ccc"| | ᦟ || style="background:#ccc; "| ||style="background:#ccc"| || ᦞ || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || ᦉ || ᦠ || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "|&nbsp; |- ! style="font-size: 75%; "| খ্‌মেৰ | {{script|Khmr|ក}} || {{script|Khmr|ខ}} || {{script|Khmr|គ}} || {{script|Khmr|ឃ}} || {{script|Khmr|ង}} || {{script|Khmr|ច}} || {{script|Khmr|ឆ}} || {{script|Khmr|ជ}} || {{script|Khmr|ឈ}} || {{script|Khmr|ញ}} || {{script|Khmr|ដ}} || {{script|Khmr|ឋ}} || {{script|Khmr|ឌ}} || {{script|Khmr|ឍ}} || {{script|Khmr|ណ}} || {{script|Khmr|ត}} || {{script|Khmr|ថ}} || {{script|Khmr|ទ}} || {{script|Khmr|ធ}} || {{script|Khmr|ន}} || style="background:#ccc; "| || {{script|Khmr|ប}} || {{script|Khmr|ផ}} || {{script|Khmr|ព}} || {{script|Khmr|ភ}} || {{script|Khmr|ម}} || {{script|Khmr|យ}} || style="background:#ccc; "| || {{script|Khmr|រ}} || style="background:#ccc; "| || {{script|Khmr|ល}} || {{script|Khmr|ឡ}} || style="background:#ccc; "| || {{script|Khmr|វ}} || {{script|Khmr|ឝ}} || {{script|Khmr|ឞ}} || {{script|Khmr|ស}} || {{script|Khmr|ហ}} || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "|&nbsp; |- ! style="font-size: 75%; "| থাই | ก || ข,ฃ || ค,ฅ || ฆ || ง || จ || ฉ || ช,ซ || ฌ || ญ || ฎ,ฏ || ฐ || ฑ || ฒ || ณ || ด,ต || ถ || ท || ธ || น || style="background:#ccc; "| || บ,ป || ผ,ฝ || พ,ฟ || ภ || ม || ย || style="background:#ccc; "| || ร || style="background:#ccc; "| || ล || ฬ || style="background:#ccc; "| || ว || ศ || ษ || ส || ห,ฮ || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "|&nbsp; |- ! style="font-size: 75%; "| লাও | ກ || ຂ || ຄ || style="background:#ccc; "| ຆ || ງ || ຈ || style="background:#ccc; "| ຉ || ຊ || style="background:#ccc; "| ຌ || style="background:#ccc; " | ຎ || style="background:#ccc; " | ຏ || style="background:#ccc; " | ຐ || style="background:#ccc; " | ຑ || style="background:#ccc; " | ຒ || style="background:#ccc; " | ຓ || ດ,ຕ || ຖ || ທ || style="background:#ccc; "| ຘ || ນ || style="background:#ccc; "| || ບ,ປ || ຜ,ຝ || ພ,ຟ || style="background:#ccc; "| ຠ || ມ || ຍ || style="background:#ccc; "| || ຣ || style="background:#ccc; "| || ລ || style="background:#ccc; "| ຬ || style="background:#ccc; " | || ວ || style="background:#ccc; "| ຨ || style="background:#ccc; " | ຩ || ສ || ຫ || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "|&nbsp; |- ! style="font-size: 75%; "| চাম | ꨆ || ꨇ || ꨈ || ꨉ || ꨋ || ꨌ || ꨍ || ꨎ || ꨏ || ꨑ || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || ꨓ || ꨔ || ꨕ || ꨖ || ꨘ || style="background:#ccc; "| || ꨚ || ꨜ || ꨝ || ꨞ || ꨠ || ꨢ || style="background:#ccc; "| || ꨣ || style="background:#ccc; "| || ꨤ || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || ꨥ || style="background:#ccc; "| || ꨦ || ꨧ || ꨨ || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "|&nbsp; |- ! style="font-size: 75%; "|কাৱী |{{Script|Kawi|𑼒}} |{{Script|Kawi|𑼓}} |{{Script|Kawi|𑼔}} |{{Script|Kawi|𑼕}} |{{Script|Kawi|𑼖}} |{{Script|Kawi|𑼗}} |{{Script|Kawi|𑼘}} |{{Script|Kawi|𑼙}} |{{Script|Kawi|𑼚}} |{{Script|Kawi|𑼛}} |{{Script|Kawi|𑼜}} |{{Script|Kawi|𑼝}} |{{Script|Kawi|𑼞}} |{{Script|Kawi|𑼟}} |{{Script|Kawi|𑼠}} |{{Script|Kawi|𑼡}} |{{Script|Kawi|𑼢}} |{{Script|Kawi|𑼣}} |{{Script|Kawi|𑼤}} |{{Script|Kawi|𑼥}} |{{Script|Kawi|𑼳}} |{{Script|Kawi|𑼦}} |{{Script|Kawi|𑼧}} |{{Script|Kawi|𑼨}} |{{Script|Kawi|𑼩}} |{{Script|Kawi|𑼪}} |{{Script|Kawi|𑼫}} | style="background:#ccc; "| |{{Script|Kawi|𑼬}} | style="background:#ccc; "| |{{Script|Kawi|𑼭}} | style="background:#ccc; "| | style="background:#ccc; "| |{{Script|Kawi|𑼮}} |{{Script|Kawi|𑼯}} |{{Script|Kawi|𑼰}} |{{Script|Kawi|𑼱}} |{{Script|Kawi|𑼲}} | style="background:#ccc; "| | style="background:#ccc; "|&nbsp; |- ! style="font-size: 75%; "| বালিনীজ | ᬓ | ᬔ | ᬕ | ᬖ | ᬗ | ᬘ | ᬙ | ᬚ | ᬛ | ᬜ | ᬝ | ᬞ | ᬟ | ᬠ | ᬡ | ᬢ | ᬣ | ᬤ | ᬥ | ᬦ | ᭌ | ᬧ | ᬨ | ᬩ | ᬪ | ᬫ | ᬬ | style="background:#ccc; "| | ᬭ | style="background:#ccc; "| | ᬮ | style="background:#ccc; "| | style="background:#ccc; "| | ᬯ | ᬰ | ᬱ | ᬲ | ᬳ | style="background:#ccc; "| | style="background:#ccc; "|&nbsp; |- ! style="font-size: 75%; "| জাভানীজ | ꦏ || ꦑ || ꦒ || ꦓ || ꦔ || ꦕ || ꦖ || ꦗ || ꦙ || ꦚ || ꦛ || ꦜ || ꦝ || ꦞ || ꦟ || ꦠ || ꦡ || ꦢ || ꦣ || ꦤ || ꦘ || ꦥ || ꦦ || ꦧ || ꦨ || ꦩ || ꦪ || style="background:#ccc; "| || ꦫ || style="background:#ccc; "| || ꦭ || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || ꦮ || ꦯ || ꦰ || ꦱ || ꦲ || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "|&nbsp; |- ! style="font-size: 75%; "| ছুন্দানীজ | ᮊ | ᮮ | ᮌ | style="background:#ccc; "| | ᮍ | ᮎ | style="background:#ccc; "| | ᮏ | style="background:#ccc; "| | ᮑ | style="background:#ccc; "| | style="background:#ccc; "| | style="background:#ccc; "| | style="background:#ccc; "| | style="background:#ccc; "| | ᮒ | style="background:#ccc; "| | ᮓ | style="background:#ccc; "| | ᮔ | style="background:#ccc; "| | ᮕ | style="background:#ccc; "| | ᮘ | ᮽ | ᮙ | ᮚ | style="background:#ccc; "| | ᮛ | style="background:#ccc; "| | ᮜ | style="background:#ccc; "| | style="background:#ccc; "| | ᮝ | ᮯ | style="background:#ccc; "| | ᮞ | ᮠ | style="background:#ccc; "| | style="background:#ccc; "|&nbsp; |- ! style="font-size: 75%; "| লোন্তাৰা | {{script|Bugi|ᨀ}} || style="background:#ccc; "| || {{script|Bugi|ᨁ}} || style="background:#ccc; "| || {{script|Bugi|ᨂ}} || {{script|Bugi|ᨌ}} || style="background:#ccc; "| || {{script|Bugi|ᨍ}} || style="background:#ccc; "| || {{script|Bugi|ᨎ}} || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || {{script|Bugi|ᨈ}} || style="background:#ccc; "| || {{script|Bugi|ᨉ}} || style="background:#ccc; "| || {{script|Bugi|ᨊ}} || style="background:#ccc; "| || {{script|Bugi|ᨄ}} || style="background:#ccc; "| || {{script|Bugi|ᨅ}} || style="background:#ccc; "| || {{script|Bugi|ᨆ}} || {{script|Bugi|ᨐ}} || style="background:#ccc; "| || {{script|Bugi|ᨑ}} || style="background:#ccc; "| || {{script|Bugi|ᨒ}} || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || {{script|Bugi|ᨓ}} || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || {{script|Bugi|ᨔ}} || {{script|Bugi|ᨕ}} || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "|&nbsp; |- ! style="font-size: 75%; "|মাকাছাৰ |{{Script|Maka|𑻠}} | style="background:#ccc; "| |{{Script|Maka|𑻡}} | style="background:#ccc; "| |{{Script|Maka|𑻢}} |{{Script|Maka|𑻩}} | style="background:#ccc; "| |{{Script|Maka|𑻪}} | style="background:#ccc; "| |{{Script|Maka|𑻫}} | style="background:#ccc; "| | style="background:#ccc; "| | style="background:#ccc; "| | style="background:#ccc; "| | style="background:#ccc; "| |{{Script|Maka|𑻦}} | style="background:#ccc; "| |{{Script|Maka|𑻧}} | style="background:#ccc; "| |{{Script|Maka|𑻨}} | style="background:#ccc; "| |{{Script|Maka|𑻣}} | style="background:#ccc; "| |{{Script|Maka|𑻤}} | style="background:#ccc; "| |{{Script|Maka|𑻥}} |{{Script|Maka|𑻬}} | style="background:#ccc; "| |{{Script|Maka|𑻭}} | style="background:#ccc; "| |{{Script|Maka|𑻮}} | style="background:#ccc; "| | style="background:#ccc; "| |{{Script|Maka|𑻯}} | style="background:#ccc; "| | style="background:#ccc; "| |{{Script|Maka|𑻰}} |{{Script|Maka|𑻱}} | style="background:#ccc; "| | style="background:#ccc; "|&nbsp; |- ! style="font-size: 75%; "| ৰেজাং | {{Script|Rjng|ꤰ}} || style="background:#ccc; "| || {{Script|Rjng|ꤱ}} || style="background:#ccc; "| || {{Script|Rjng|ꤲ}} || {{Script|Rjng|ꤹ}} || style="background:#ccc; "| || {{Script|Rjng|ꤺ}} || style="background:#ccc; "| || {{Script|Rjng|ꤻ}} || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || {{Script|Rjng|ꤳ}} || style="background:#ccc; "| || {{Script|Rjng|ꤴ}} || style="background:#ccc; "| || {{Script|Rjng|ꤵ}} || style="background:#ccc; "| || {{Script|Rjng|ꤶ}} || style="background:#ccc; "| || {{Script|Rjng|ꤷ}} || style="background:#ccc; "| || {{Script|Rjng|ꤸ}} || {{Script|Rjng|ꤿ}} || style="background:#ccc; "| || {{Script|Rjng|ꤽ}} || style="background:#ccc; "| || {{Script|Rjng|ꤾ}} || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || {{Script|Rjng|ꥀ}} || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || {{Script|Rjng|ꤼ}} || {{Script|Rjng|ꥁ}} || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "|&nbsp; |- ! style="font-size: 75%; "| বাতাক (তোবা) | {{Script|Batk|ᯂ}} || style="background:#ccc; "| || {{Script|Batk|ᯎ}} || style="background:#ccc; "| || {{Script|Batk|ᯝ}} || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || {{Script|Batk|ᯐ}} || style="background:#ccc; "| || {{Script|Batk|ᯠ}}/{{Script|Batk|ᯛ}} || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || {{Script|Batk|ᯖ}} || style="background:#ccc; "| || {{Script|Batk|ᯑ}} || style="background:#ccc; "| || {{Script|Batk|ᯉ}} || style="background:#ccc; "| || {{Script|Batk|ᯇ}} || style="background:#ccc; "| || {{Script|Batk|ᯅ}} || style="background:#ccc; "| || {{Script|Batk|ᯔ}} || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || {{Script|Batk|ᯒ}} || style="background:#ccc; "| || {{Script|Batk|ᯞ}} || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || {{Script|Batk|ᯞ}} || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "| || {{Script|Batk|ᯘ}} || {{Script|Batk|ᯂ}} || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "|&nbsp; |- ! style="font-size: 75%; "| ব্যেব্যীন | {{Script|Tglg|ᜃ}} || style="background:#ccc; "|&nbsp; || {{Script|Tglg|ᜄ}} || style="background:#ccc; "|&nbsp; || {{Script|Tglg|ᜅ}} || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || {{Script|Tglg|ᜆ}} || style="background:#ccc; "|&nbsp; || {{Script|Tglg|ᜇ}} || style="background:#ccc; "|&nbsp; || {{Script|Tglg|ᜈ}} || style="background:#ccc; "|&nbsp; || {{Script|Tglg|ᜉ}} || style="background:#ccc; "|&nbsp; || {{Script|Tglg|ᜊ}} || style="background:#ccc; "|&nbsp; || {{Script|Tglg|ᜋ}} || {{Script|Tglg|ᜌ}} || style="background:#ccc; "| || {{Script|Tglg|ᜇ}} / {{Script|Tglg|ᜍ}}|| style="background:#ccc; " |&nbsp; || {{Script|Tglg|ᜎ}} || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || {{Script|Tglg|ᜏ}} || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || {{Script|Tglg|ᜐ}} || {{Script|Tglg|ᜑ}} || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "|&nbsp; |- ! style="font-size: 75%; "| বুহিদ | ᝃ || style="background:#ccc; "|&nbsp; || ᝄ || style="background:#ccc; "|&nbsp; || ᝅ || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || ᝆ || style="background:#ccc; "|&nbsp; || ᝇ || style="background:#ccc; "|&nbsp; || ᝈ || style="background:#ccc; "|&nbsp; || ᝉ || style="background:#ccc; "|&nbsp; || ᝊ || style="background:#ccc; "|&nbsp; || ᝋ || ᝌ || style="background:#ccc; "| || ᝍ || style="background:#ccc; "|&nbsp; || ᝎ || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || ᝏ || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || ᝐ || ᝑ || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "|&nbsp; |- ! style="font-size: 75%; "| হানুনুও | ᜣ || style="background:#ccc; "|&nbsp; || ᜤ || style="background:#ccc; "|&nbsp; || ᜥ || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || ᜦ || style="background:#ccc; "|&nbsp; || ᜧ || style="background:#ccc; "|&nbsp; || ᜨ || style="background:#ccc; "|&nbsp; || ᜩ || style="background:#ccc; "|&nbsp; || ᜪ || style="background:#ccc; "|&nbsp; || ᜫ || ᜬ || style="background:#ccc; "| || ᜭ || style="background:#ccc; "|&nbsp; || ᜮ || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || ᜯ || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || ᜰ || ᜱ || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "|&nbsp; |- ! style="font-size: 75%; "| তাগ্‌বান্‌ৱা | {{Script|Tagb|ᝣ}} || style="background:#ccc; "|&nbsp; || {{Script|Tagb|ᝤ}} || style="background:#ccc; "|&nbsp; || {{Script|Tagb|ᝥ}} || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || {{Script|Tagb|ᝦ}} || style="background:#ccc; "|&nbsp; || {{Script|Tagb|ᝧ}} || style="background:#ccc; "|&nbsp; || {{Script|Tagb|ᝨ}} || style="background:#ccc; "|&nbsp; || {{Script|Tagb|ᝩ}} || style="background:#ccc; "|&nbsp; || {{Script|Tagb|ᝪ}} || style="background:#ccc; "|&nbsp; || {{Script|Tagb|ᝫ}} || {{Script|Tagb|ᝬ}} || style="background:#ccc; "| || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || {{Script|Tagb|ᝮ}} || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || {{Script|Tagb|ᝯ}} || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || {{Script|Tagb|ᝰ}} || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; || style="background:#ccc; "|&nbsp; |- style="font-size: 75%; " ! ISO!! ka!! kha!! ga!! gha!! ṅa!! ca!! cha!! ja!! jha!! ña!! ṭa!! ṭha!! ḍa!! ḍha!! ṇa!! ta!! tha!! da!! dha!! na!! ṉa!! pa!! pha!! ba!! bha!! ma!! ya!! ẏa!! ra!! ṟa!! la!! ḷa!! ḻa!! va!! śa!! ṣa!! sa!! ha!! kṣa!! ṯa |}</div> ===টোকা=== * তিৰহুতা লিপিৰ অসমীয়া লিপিৰ সৈতে যথেষ্ট সাদৃশ্য আছে। ওপৰত দিয়া তালিকাত থকা তিৰহুতা লিপি কিছুমান ম'বাইলত চাপৰ্ট নকৰিব পাৰে। যদিহে চাপৰ্ট নকৰে, তেন্তে [[তিৰহুতা লিপি]] পৃষ্ঠাটো চাব পাৰে। * কামতাপুৰী লিপি অসমীয়া লিপিৰ সৈতে প্ৰায় একেই। কেৱল কেইটামান বৰ্ণ বেলেগ।<ref>https://www.omniglot.com/writing/rangpuri.htm</ref> সেইকেইটা হ'ল: ** অ = [[File:Kamtapuri latter A.jpg|18px]] ** আ = [[File:Kamtapuri latter Aa.jpg|18px]] ** ঋ = [[File:Kamtapuri Ri.png|18px]] ** ৠ = [[File:Kamtapuri Rri.png|18px]] ** এ্য = [[File:Kamtapuri letter Aya.jpg|15px]] ** ্য = [[File:Kamtapuri Aya VS.png|20px]] ** ফ = [[File:Kamtapuri Ph.jpg|15px]] * অন্যান্য চিহ্নসমূহ {| class="wikitable sortable" |- ! [[অসমীয়া–বঙালী লিপি|অসমীয়া-বাংলা]]!! [[নেৱা প্ৰচলিত লিপি|নেৱা প্ৰচলিত]]!! [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]]!! [[দেৱনাগৰী]]!! [[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]] |- | ঁ || 𑑃|| ଁ || ँ || ੱ |- | ৺ || || ୰ || || |- | ৳ || || || ||૱ |- | || 𑑉 || ॐ || ॐ ||ૐ |- |। ,॥ || 𑑋 𑑌 ||। ,॥ ||। ,॥, . ||. |- | || || || ऽ || |} ===সংখ্যা=== {| class="wikitable Unicode" style="text-align:center; font-size:100%; " |- style="font-size: 75%; " ! হিন্দু-আৰবীয়!! |0!! |1!! |2!! |3!! |4!! |5!! |6!! |7!! |8!! |9 |- ! style="font-size: 75%; "| Brahmi&nbsp; numbers | || 𑁒 || 𑁓 || 𑁔 || 𑁕 || 𑁖 || 𑁗 || 𑁘 || 𑁙 || 𑁚 |- ! style="font-size: 75%; "| Brahmi&nbsp; digits | 𑁦 || 𑁧 || 𑁨 || 𑁩 || 𑁪 || 𑁫 || 𑁬 || 𑁭 || 𑁮 || 𑁯 |- ! style="font-size: 75%; "| অসমীয়া-বাংলা | ০ || ১ || ২ || ৩ || ৪ || ৫ || ৬ || ৭ || ৮ || ৯ |- ! style="font-size: 75%; "| তিৰহুতা | [[File:Tirhuta_numeral_0.png|10px]]|| [[File:Tirhuta_numeral_1.png|10px]]|| [[File:Tirhuta_numeral_2.png|10px]] || [[File:Tirhuta_numeral_3.png|10px]]|| [[File:Tirhuta_numeral_4.png|10px]] || [[File:Tirhuta_numeral_5.png|10px]] || [[File:Tirhuta_numeral_6.png|10px]]|| [[File:Tirhuta_numeral_7.png|10px]]|| [[File:Tirhuta_numeral_8.png|10px]]|| [[File:Tirhuta_numeral_9.png|10px]] |- ! style="font-size: 75%; "| ওড়িয়া | ୦ || ୧ || ୨ || ୩ || ୪ || ୫ || ୬ || ୭ || ୮ || ୯ |- ! style="font-size: 75%; "| দেৱনাগৰী | ० || १ || २ || ३ || ४ || ५ || ६ || ७ || ८ || ९ <!-- no unique Sylheti digits / Bengali digits generally used instead --> |- ! style="font-size: 75%; "| গুজৰাটী | ૦ || ૧ || ૨ || ૩ || ૪ || ૫ || ૬ || ૭ || ૮ || ૯ |- ! style="font-size: 75%; "| গুৰমুখী | ੦ || ੧ || ੨ || ੩ || ੪ || ੫ || ੬ || ੭ || ੮ || ੯ |- ! style="font-size: 75%; "| নেৱা প্ৰচলিত | 𑑐‎ || 𑑑‎ || 𑑒‎ || 𑑓‎ || 𑑔‎ || 𑑕‎ || 𑑖‎ || 𑑗‎ || 𑑘‎ || 𑑙 |- ! style="font-size: 75%; "| তিব্বতী | ༠ || ༡ || ༢ || ༣ || ༤ || ༥ || ༦ || ༧ || ༨ || ༩ |- ! style="font-size: 75%; "| সৌৰাষ্ট্ৰ | ꣐ || ꣑ || ꣒ || ꣓ || ꣔ || ꣕ || ꣖ || ꣗ || ꣘ || ꣙ |- ! style="font-size: 75%; "| চাকমা | 𑄶 || 𑄷 || 𑄸 || 𑄹 || 𑄺 || 𑄻 || 𑄼 || 𑄽 || 𑄾 || 𑄿 |- ! style="font-size: 75%; "| শাৰদা | 𑇐 || 𑇑 || 𑇒 || 𑇓 || 𑇔 || 𑇕 || 𑇖 || 𑇗 || 𑇘 || 𑇙 |- ! style="font-size: 75%; "| মোডী | 𑙐‎ || 𑙑‎ || 𑙒 || 𑙓‎ || 𑙔‎ || 𑙕 || 𑙖‎ || 𑙗 || 𑙘‎ || 𑙙 |- ! style="font-size: 75%; "| টাকৰী | 𑛀 || 𑛁 || 𑛂 || 𑛃 || 𑛄 || 𑛅 || 𑛆 || 𑛇 || 𑛈 || 𑛉 |- ! style="font-size: 75%; "| Khudabadi | 𑋰 || 𑋱 || 𑋲 || 𑋳 || 𑋴 || 𑋵 || 𑋶 || 𑋷 || 𑋸 || 𑋹 |- ! style="font-size: 75%" | মীতৈ (মণিপুৰী) | ꯰ || ꯱ || ꯲ || ꯳ || ꯴ || ꯵ || ꯶ || ꯷ || ꯸ || ꯹ |- ! style="font-size: 75%; "| মংগোলীয় | ᠐ || ᠑ || ᠒ || ᠓ || ᠔ || ᠕ || ᠖ || ᠗ || ᠘ || ᠙ |- ! style="font-size: 75%; "| লেপচা | ᱀ || ᱁ || ᱂ || ᱃ || ᱄ || ᱅ || ᱆ || ᱇ || ᱈ || ᱉ |- ! style="font-size: 75%; "| লিম্বু | ᥆ || ᥇ || ᥈ || ᥉ || ᥊ || ᥋ || ᥌ || ᥍ || ᥎ || ᥏ |- ! style="font-size: 75%; "| Sinhala astrological numbers | ෦ || ෧ || ෨ || ෩ || ෪ || ෫ || ෬ || ෭ || ෮ || ෯ |- ! style="font-size: 75%; "| Sinhala archaic numbers | || 𑇡 || 𑇢 || 𑇣 || 𑇤 || 𑇥 || 𑇦 || 𑇧 || 𑇨 || 𑇩 |- ! style="font-size: 75%; " | তামিল | ೦ || ௧ || ௨ || ௩ || ௪ || ௫ || ௬ || ௭ || ௮ || ௯ |- ! style="font-size: 75%; "| তেলুগু | ౦ || ౧ || ౨ || ౩ || ౪ || ౫ || ౬ || ౭ || ౮ || ౯ |- ! style="font-size: 75%; "| কন্নড় | ೦ || ೧ || ೨ || ೩ || ೪ || ೫ || ೬ || ೭ || ೮ || ೯ |- ! style="font-size: 75%; "| মালয়ালম | ൦ || ൧ || ൨ || ൩ || ൪ || ൫ || ൬ || ൭ || ൮ || ൯ |- ! style="font-size: 75%; "| আহোম | 𑜰 || 𑜱 || 𑜲 || 𑜳 || 𑜴 || 𑜵 || 𑜶 || 𑜷 || 𑜸 || 𑜹 |- ! style="font-size: 75%; "| বাৰ্মীজ | ၀ || ၁ || ၂ || ၃ || ၄ || ၅ || ၆ || ၇ || ၈ || ၉ |- ! style="font-size: 75%; "| Tai Tham Astrological Numbers | ᪀ || ᪁ || ᪂ || ᪃ || ᪄ || ᪅ || ᪆ || ᪇ || ᪈ || ᪉ |- ! style="font-size: 75%; "| টাই লুই | ᧐ || ᧑ || ᧒ || ᧓ || ᧔ || ᧕ || ᧖ || ᧗ || ᧘ || ᧙ |- ! style="font-size: 75%; "| শান | ႐ || ႑ || ႒ || ႓ || ႔ || ႕ || ႖ || ႗ || ႘ || ႙ |- ! style="font-size: 75%; "| খ্‌মেৰ | ០ || ១ || ២ || ៣ || ៤ || ៥ || ៦ || ៧ || ៨ || ៩ |- ! style="font-size: 75%; "| থাই | ๐ || ๑ || ๒ || ๓ || ๔ || ๕ || ๖ || ๗ || ๘ || ๙ |- ! style="font-size: 75%; "| লাও | ໐ || ໑ || ໒ || ໓ || ໔ || ໕ || ໖ || ໗ || ໘ || ໙ |- ! style="font-size: 75%; "| টাই থাম | ᪐ || ᪑ || ᪒ || ᪓ || ᪔ || ᪕ || ᪖ || ᪗ || ᪘ || ᪙ |- ! style="font-size: 75%; "| চাম | ꩐ || ꩑ || ꩒ || ꩓ || ꩔ || ꩕ || ꩖ || ꩗ || ꩘ || ꩙ |- ! style="font-size: 75%; "| বালিনীজ | ᭐ || ᭑ || ᭒ || ᭓ || ᭔ || ᭕ || ᭖ || ᭗ || ᭘ || ᭙ |- ! style="font-size: 75%; "| জাভানীজ | ꧐ || ꧑ || ꧒ || ꧓ || ꧔ || ꧕ || ꧖ || ꧗ || ꧘ || ꧙ |- ! style="font-size: 75%; "| ছুন্দানীজ | ᮰ || ᮱ || ᮲ || ᮳ || ᮴ || ᮵ || ᮶ || ᮷ || ᮸ || ᮹ |- ! style="font-size: 75%; "| ছিলঠীয়া নাগৰী | [[File:সিলেটি সংখ্যা ০.svg|10px]] || [[File:সিলেটি সংখ্যা ১.svg|10px]] || [[File:সিলেটি সংখ্যা ২.svg|10px]] || [[File:সিলেটি সংখ্যা ৩.svg|10px]] || [[File:সিলেটি সংখ্যা ৪.svg|10px]] || [[File:সিলেটি সংখ্যা ৫.svg|10px]] || [[File:সিলেটি সংখ্যা ৬.svg|10px]] || [[File:সিলেটি সংখ্যা ৭.svg|10px]] || [[File:সিলেটি সংখ্যা ৮.svg|10px]] || [[File:সিলেটি সংখ্যা ৯.svg|10px]] |- |- style="font-size: 75%; " ! Hindu-Arabic!! |0!! |1!! |2!! |3!! |4!! |5!! |6!! |7!! |8!! |9 |} *'''[[কৈথী লিপি|কৈথী]] সংখ্যা (০-ৰ পৰা ৯-লৈ)''' [[File:Kaithi Numbers.png|thumb]] ===অতিৰিক্ত বৰ্ণ=== *'''বিভিন্ন ভাষাত ব্যৱহৃত অন্যান্য চিহ্ন''' ** ঽ, ৲, ৳, ৴, ৵, ৶, ৸, ৹, ৺, ৻ ([[অসমীয়া–বঙালী লিপি|অসমীয়া-বাংলা]]) ** ୳, ୴, ୵, ୶, ୷, ଽ ([[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]]) ** ੴ, ੍ਰ, ੍ਹ ([[গুৰমুখী]]/[[পঞ্জাবী ভাষা]]) ** 𑑊‎, 𑑝‎, 𑑛‎ ([[নেৱা প্ৰচলিত লিপি]]) ** 𑂻, 𑂼 ([[কৈথী লিপি|কৈথী]]) ** ꠨, ꠩, ꠪, ꠫ ([[ছিলঠীয়া নাগৰী]]) *'''[[দেৱনাগৰী লিপি]]ৰ অতিৰিক্ত বৰ্ণ/চিহ্ন''' ** ऍ, ऑ, ऎ, ऒ, ॵ, ॳ, ॴ, ॶ, ॷ ** ॅ, ॉ, ॆ, ॊ, ॏ, ऺ, ऻ, ॖ, ॗ ** ऄ, ॲ, ॹ, ॺ, ॻ, ॼ, ॾ, ॿ, ॸ ** ऀ, ॒, ॑, ॽ, ऩ, ऱ, ऴ, ळ ** ॰, ॓, ॔, ॎ ** ꣲ, ꣳ, ꣴ, ꣵ, ꣶ, ꣷ, ꣸, ꣹, ꣺, ꣻ, ꣼, ꣽ ** ꣠ ꣡ ꣢ ꣣ ꣤ ꣥ ꣦ ꣧ ꣨ ꣩ ꣪ ꣫ ꣬ ꣭ ꣮ ꣯ ꣰ ꣱ ==ব্ৰাহ্মী লিপিৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা লিপিসমূহ== ===উত্তৰ ব্ৰাহ্মী=== [[File:Indoarische Sprachen Gruppen.png|thumb|upright=1.8]] * [[গুপ্ত লিপি|গুপ্ত]], চতুৰ্থ শতিকা ** শৰদা *** লণ্ডা **** [[গুৰমুখী]] **** খোজকী **** খুদাবাদী **** মহাজনী **** মুলতানী *** টাকৰী **** চাম্বা **** ডোগৰী **** চিৰমৌৰী ** [[সিদ্ধম লিপি|সিদ্ধম]] *** নাগৰী **** [[দেৱনাগৰী]] **** মোডী **** গুজৰাটী **** নন্দিনগৰী **** [[কৈথী লিপি|কৈথী]] ***** [[ছিলঠীয়া নাগৰী লিপি|ছিলঠীয়া নাগৰী]] *** [[কামৰূপী লিপি|কামৰূপী]] **** [[অসমীয়া বৰ্ণমালা|অসমীয়া]]<ref name=":0">{{Cite journal |last=Sproat |first=ৰিচাৰ্ড |date=2006-07-20 |title=ব্ৰাহ্মীৰ পৰা উৎপন্ন লিপি, লিপি লেআউট, আৰু ছেগমেণ্টেল সজাগতা |url=http://dx.doi.org/10.1075/wll.9.1.05spr |journal=লিখিত ভাষা আৰু সাক্ষৰতা |volume=9 |issue=1 |পৃষ্ঠা=৪৫–৬৬ |doi=১০.১০৭৫/wll.৯.১.০৫spr |issn=১৩৮৭-৬৭৩২}}</ref> *** গৌড়ী **** [[অসমীয়া–বঙালী লিপি|অসমীয়া-বাংলা (পূব নাগৰী)]] ***** [[অসমীয়া বৰ্ণমালা|অসমীয়া]]<ref name=":0" /> ***** বাংলা **** [[তিৰহুতা লিপি|তিৰহুতা (মিথিলক্ষৰ)]] **** ওডিয়া *** নেপালী **** ভুজিমোল **** [[ৰঞ্জনা লিপি|ৰঞ্জনা]] ***** ছোয়োম্বো **** [[নেৱা প্ৰচলিত লিপি|নেৱা প্ৰচলিত]] ** [[তিব্বতী লিপি|তিব্বতী]] *** [[মীতৈ লিপি|মীতৈ মায়েক]] (মণিপুৰী) *** লেপচা **** লিম্বু *** ক্ষেমা *** ʼফাগছ-পা **** জানাবজাৰ বৰ্গ লিপি *** মাৰ্চেন **** মাৰ্চুং **** পুংছ-চেন **** পুংছ-চুং **** দ্ৰুষা ** ডাইভছ আকুৰু ** কলিংগ ** ভাইকসুকি * তোচৰিয়ান (হেলনীয়া ব্ৰাহ্মী) ===দক্ষিণ ব্ৰাহ্মী=== [[File:Dravidian subgroups.png|thumb|upright=1.8]] * তামিল-ব্ৰাহ্মী, খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকা ** পল্লৱ *** তামিল *** গ্ৰন্থ **** মালয়ালম **** তিগালাৰী/তুলু **** [[সৌৰাষ্ট্ৰ লিপি|সৌৰাষ্ট্ৰ]] *** খ্মেৰ **** খোম থাই **** আদি-টাই ***** সুখোথাই ****** থাই ****** ফকখাম ******* থাই নই ******** লাও ***** টাই ভিয়েট ***** দাই ডন ***** লাই টাই ***** লাই পাও *** চাম *** কৱী **** বালিনীজ **** বতক **** বুদা **** জাভানীজ **** পুৰণি সুন্দানীজ ***** সুন্দানীজ **** লন্তৰা **** মকাছাৰ ***** উলু লিপি ***** ইন্‌কুং ***** লাম্পুং ***** লেম্বাক ***** অগান ***** পাছেমাহ ***** ৰেজাং ***** ছেৰাৱাই **** বাইবাইন ***** বুহিদ ***** হানুনুও ***** তাগবানৱা ***** কুলিতান ***** বাছাহান *** সোম–বাৰ্মীজ **** আধুনিক সোম **** বাৰ্মীজ ***** [[চাকমা লিপি|চাকমা]] ***** ছ'গাৱ কাৰেন ***** শন ***** তঞ্চঙ্গ্যা ***** লিক-টাই লিপি ****** [[আহোম লিপি|আহোম]] ****** খামতী ****** টাই লে **** টাই থাম ***** নতুন টাই লুই *** প্যূ ** ভাটেলুট্টু *** কোলেজুথু *** মলায়নমা (মালয়ালম) ** সিংহল * ভট্টিপ্ৰলু লিপি * কদম্ব ** তেলুগু-কন্নড় *** তেলুগু *** কন্নড় **** গোয়কানাদি ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:এছীয় লিপি]] 1kp1klt460ifwxvmvroe3ipz25qceg9 0 111477 645566 621141 2026-10-16T14:59:59Z Kandarpajit Kallol 6257 removed [[Category:লিপি]]; added [[Category:নিৰ্মিত ভাষা]] using [[WP:HC|HotCat]] 645566 wikitext text/x-wiki {{Infobox writing system | type = [[:en:Abugida|Abugida]] | name = ভাৰতী লিপি | native_name = Bhārati Lipi | sample = Bharati.svg | caption = ভাৰতী লিপিত লিখিত "ভাৰতী" | creator = শ্ৰীনিবাস চক্ৰৱৰ্তীৰ নেতৃত্বাধীন গৱেষক দল | fam1 = [[দেৱনাগৰী]], [[লেটিন লিপি]], [[তামিল লিপি]], [[তেলুগু লিপি]], [[কানাড়া লিপি]], [[মালয়ালম লিপি]], [[অসমীয়া–বঙালী লিপি]] | language = ভাৰতীয় ভাষাসমূহ | footnotes = }} [[File:Wikipedia In Bharati Script.jpg|thumb|ভাৰতী লিপিত "ৱিকিপিডিয়া"]] '''ভাৰতী লিপি''' ({{lang-en|Bharati Script}}; ISO: Bhārati) হৈছে ভি. শ্ৰীনিবাস চক্ৰৱৰ্তীৰ নেতৃত্বাধীন গৱেষক দল এটিয়ে আই আই টি মাদ্ৰাজত সৃষ্টি কৰা এটি নিৰ্মিত লিপি। ইয়াক ভাৰতীয় ভাষাৰ বাবে সাধাৰণ বা সংযোগী লিপি হিচাপে কাম কৰিব পৰাকৈ সাজি উলিওৱা হৈছে।<ref name=":0">{{Cite web |first=Karthik |last=Malli |title=Why It Isn't Easy to Devise an Intermediary Script for Indian Languages |url=https://thewire.in/culture/bharati-intermediary-script-iit-madras-indian-languages-unicode |date=2019-05-30 |access-date=2022-10-07 |website=The Wire |archive-date=October 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221007064430/https://thewire.in/culture/bharati-intermediary-script-iit-madras-indian-languages-unicode |url-status=live }}</ref><ref name=":2">{{Cite web |first=Tiki |last=Rajwi |title=One nation, one script: Bharati is the common script for all Indian languages |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2017/oct/02/one-nation-one-script-bharati-is-the-common-script-for-all-indian-languages-1665812.html |date=2017-10-03 |access-date=2022-10-07 |website=The New Indian Express |archive-date=October 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221007064425/https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2017/oct/02/one-nation-one-script-bharati-is-the-common-script-for-all-indian-languages-1665812.html |url-status=live }}</ref><ref name=":3">{{Cite news |last=Desikan |first=Shubashree |date=2019-04-27 |title=IIT Madras team develops easy OCR system for nine Indian languages |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/sci-tech/science/iit-madras-easy-ocr-system-for-nine-indian-languages/article26966671.ece |access-date=2022-10-07 |issn=0971-751X |archive-date=July 24, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230724082724/https://www.thehindu.com/sci-tech/science/iit-madras-easy-ocr-system-for-nine-indian-languages/article26966671.ece |url-status=live }}</ref><ref name=":4">{{Cite book |last1=Naik |first1=Manali |last2=Chakravarthy |first2=V. Srinivasa |chapter=A comparative study of complexity of handwritten Bharati characters with that of major Indian scripts |pages=3050–3057 |title=2017 International Joint Conference on Neural Networks (IJCNN) |year=2017 |doi=10.1109/IJCNN.2017.7966235 |arxiv=1609.09227 |isbn=978-1-5090-6182-2 }}</ref><ref name=":5">{{Cite web |date=2017-10-04 |title=Script which helps read 22 Indian languages on cards |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/041017/script-which-helps-read-22-indian-languages-on-cards.html |access-date=2022-10-07 |website=Deccan Chronicle |language=en |archive-date=October 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221007080043/https://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/041017/script-which-helps-read-22-indian-languages-on-cards.html |url-status=live }}</ref><ref name=":6">{{Cite web |date=July 17, 2013 |first=M. |last=Ramya |title=IIT prof writes one script to unify 22 languages |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/iit-prof-writes-one-script-to-unify-22-languages/articleshow/21114141.cms |access-date=2022-10-07 |website=The Times of India |language=en |archive-date=October 14, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221014010338/https://timesofindia.indiatimes.com/india/iit-prof-writes-one-script-to-unify-22-languages/articleshow/21114141.cms |url-status=live }}</ref> এই ''[[:en:Abugida|Abugida]]'' লিপি বাওঁফালৰ পৰা সোঁফাললৈ পঢ়া হয়। ইয়াৰ স্বৰবৰ্ণৰ চিহ্নসমূহ প্ৰাৰম্ভিক আখৰৰ তলত, ওপৰত বা সোঁফালে ৰাখিব পাৰি।<ref name=":4" /> এই লিপি লেটিন লিপি, [[দেৱনাগৰী]], [[তামিল লিপি]], [[তেলুগু লিপি]], কানাড়া লিপি, মালয়ালম লিপি আৰু [[অসমীয়া–বঙালী লিপি]] লিপিকে ধৰি কেইবাটিও লিপিৰ আখৰ আৰু ধাৰণাৰ সমন্বয়ত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Dr. V. Srinivasa Chakravarthy: Bharati is a script not a language |url=https://www.india.com/education/dr-v-srinivasa-chakravarthy-bharati-is-a-script-not-a-language-1591965/ |access-date=2022-10-07 |website=www.india.com |language=en |archive-date=October 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221007064429/https://www.india.com/education/dr-v-srinivasa-chakravarthy-bharati-is-a-script-not-a-language-1591965/ |url-status=live }}</ref> গুজৰাটী লিপিৰ দৰে ইয়াত বৰ্ণৰ ওপৰত চলন্ত আনুভূমিক ৰেখা বা মাত্ৰা দেখা নাযায়, যিটো [[দেৱনাগৰী]] আৰু [[অসমীয়া–বঙালী লিপি|অসমীয়া–বঙালী লিপিৰ]] এটা বৈশিষ্ট্য। ==বিকাশ== যিদৰে লেটিন লিপিয়ে বহু ইউৰোপীয় ভাষাৰ বাবে সাধাৰণ লিপি হিচাপে কাম কৰে, তেনেদৰে ভাৰতী লিপিক ভাৰতীয় ভাষাৰ সাধাৰণ লিপি বা সংযোগকাৰী লিপি ৰূপে প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে, য’ত [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল]] আৰু [[দ্ৰাবিড় ভাষা পৰিয়াল]] দুয়োটাকে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও নিজস্ব লিখন পদ্ধতিৰ ব্যৱস্থা নথকা জনজাতীয় ভাষাসমূহৰ বাবেও ই লেখাৰ এক মাধ্যম ৰূপে কাম কৰিব। ভি শ্ৰীনিবাস চক্ৰবৰ্তীয়ে আই আই টি মাদ্ৰাজত এই প্ৰকল্পটো আৰম্ভ কৰে আৰু তেওঁৰ অধীনত এটি গৱেষক দলে এই লিপি বিকাশ কৰে।<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |title=Unified script of India - Bharati |url=https://bharatiscript.com/ |access-date=2022-10-07 |website=bharatiscript.com |archive-date=October 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221007060013/https://bharatiscript.com/ |url-status=live |archivedate=2022-10-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221007060013/https://bharatiscript.com/ |deadurl=yes }}</ref><ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" /><ref name=":5" /><ref name=":6" /> ==ইনপুট আৰু ফণ্ট== নৱভাৰতী আৰু সুন্দৰভাৰতী নামে ভাৰতী দলে বিকশিত কৰা দুটা ফণ্টৰ জৰিয়তে এই লিপি সকলো অপাৰেটিং চিষ্টেমতে লিখিব পাৰি। এই ফণ্ট দুটাই সমৰ্থিত লিপিসমূহৰ আখৰসমূহক ভাৰতী লিপিৰ সমতুল্য আখৰলৈ পৰিৱৰ্তিত কৰে।<ref name=":1" /> নৱভাৰতী হ’ল এটি [[ট্ৰুটাইপ চানচ্‌-চেৰিফ]] ফণ্ট যি [[দেৱনাগৰী]], [[তামিল]], [[তেলেগু]] আৰু মালয়ালম লিপিৰ প্ৰতিবৰ্ণীকৰণ সমৰ্থন কৰে। আনহাতে সুন্দৰ্ভাৰতী হ’ল এটি [[অ’পেন টাইপ চেৰিফ]] ফণ্ট যি [[অসমীয়া–বঙালী লিপি|অসমীয়া–বঙালী লিপিৰ]] উপৰিও নৱভাৰতী সমৰ্থিত সমস্ত লিপিৰ প্ৰতিবৰ্ণীকৰণ সমৰ্থন কৰে। তিনিটা এণ্ড্ৰইড এপও আগবঢ়োৱা হৈছে, যিয়ে ভাৰতী ভিত্তিক কী-বৰ্ড আৰু হস্তলিপি ব্যৱহাৰ কৰি নিৰ্বাচিত লিপিত লেখা উৎপাদন কৰিব পাৰে আৰু অন্যান্য লিপিসমূহ ভাৰতীলৈ অনুবাদ কৰিব পাৰে।<ref name=":1" /> এই লিপিৰ বাবে এটা অ’চিআৰ ব্যৱস্থাও প্ৰস্তুত কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |last1=Vorugunti |first1=Chandra Sekhar |last2=Chakravarthy |first2=Srinivasa |last3=Pulabaigari |first3=Viswanath |date=2018 |title=An efficient Multi Lingual Optical Character Recognition system for Indian languages through use of Bharati Script |url=https://bharatiscript.com/media/Research/ICVGIP2018.pdf |access-date=2022-10-07 |website=Bharati Script |archive-date=August 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220812133732/https://bharatiscript.com/media/Research/ICVGIP2018.pdf |url-status=live |archivedate=2022-08-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220812133732/https://bharatiscript.com/media/Research/ICVGIP2018.pdf |deadurl=yes }}</ref><ref name=":3" /> মাত্ৰ ইয়াক ইউনিকোডত সংযোগ কৰিবলৈ বাকী আছে। ==মুদ্ৰা ভাৰতী== সাংকেতিক ভাষা ৰূপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ভাৰতী লিপিৰ সৈতে এটি ইংগিতময় আঙুলিৰ বানান ব্যৱস্থা (ফিংগাৰ স্পেলিং)ৰ প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে। এই সাংকেতিক ভাষাৰ মান দিয়া হৈছে মুদ্ৰা ভাৰতী।<ref name=":1" /> আমেৰিকান সাংকেতিক ভাষা প্ৰথাৰ বিপৰীতে মুদ্ৰা ভাৰতীত দুয়োখন হাতৰ ব্যৱহাৰ হয়। স্ব-সংগঠিত মানচিত্ৰ আৰু [[কনভল্যুচনেল নিউৰেল নেটৱৰ্ক]] ব্যৱহাৰ কৰি এটা প্ৰ’ট’টাইপ প্ৰস্তুত কৰা হৈছে, যি মুদ্ৰা ভাৰতীৰপৰা স্বীকৃতি পোৱাৰ পিছত দেৱনাগৰী আৰু তামিল লিপিৰ আখৰ উৎপাদন কৰিব পাৰে।<ref>{{Cite book |last1=Amal Jude Ashwin |first1=F. |last2=Chakravarthy |first2=V. Srinivasa |last3=Kopparapu |first3=Sunil Kumar |title=Text, Speech, and Dialogue |chapter=An AI-Based Detection System for Mudrabharati: A Novel Unified Fingerspelling System for Indic Scripts |date=2021 |editor-last=Ekštein |editor-first=Kamil |editor2-last=Pártl |editor2-first=František |editor3-last=Konopík |editor3-first=Miloslav |chapter-url=https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-030-83527-9_36 |series=Lecture Notes in Computer Science |volume=12848 |language=en |location=Cham |publisher=Springer International Publishing |pages=425–434 |doi=10.1007/978-3-030-83527-9_36 |isbn=978-3-030-83527-9 |s2cid=237403848 |access-date=October 8, 2022 |archive-date=October 8, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221008173913/https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-030-83527-9_36 |url-status=live }}</ref> ==লগতে চাওক== * [[ব্ৰাহ্মী লিপি]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{ৰেফলিষ্ট}} [[শ্ৰেণী:নিৰ্মিত ভাষা]] [[শ্ৰেণী:এছীয় লিপি]] 4woftf0wgo888kwskl1ac6da5pp5u0c 645567 645566 2026-10-16T15:01:32Z Kandarpajit Kallol 6257 removed [[Category:নিৰ্মিত ভাষা]]; added [[Category:নিৰ্মিত লিপি]] using [[WP:HC|HotCat]] 645567 wikitext text/x-wiki {{Infobox writing system | type = [[:en:Abugida|Abugida]] | name = ভাৰতী লিপি | native_name = Bhārati Lipi | sample = Bharati.svg | caption = ভাৰতী লিপিত লিখিত "ভাৰতী" | creator = শ্ৰীনিবাস চক্ৰৱৰ্তীৰ নেতৃত্বাধীন গৱেষক দল | fam1 = [[দেৱনাগৰী]], [[লেটিন লিপি]], [[তামিল লিপি]], [[তেলুগু লিপি]], [[কানাড়া লিপি]], [[মালয়ালম লিপি]], [[অসমীয়া–বঙালী লিপি]] | language = ভাৰতীয় ভাষাসমূহ | footnotes = }} [[File:Wikipedia In Bharati Script.jpg|thumb|ভাৰতী লিপিত "ৱিকিপিডিয়া"]] '''ভাৰতী লিপি''' ({{lang-en|Bharati Script}}; ISO: Bhārati) হৈছে ভি. শ্ৰীনিবাস চক্ৰৱৰ্তীৰ নেতৃত্বাধীন গৱেষক দল এটিয়ে আই আই টি মাদ্ৰাজত সৃষ্টি কৰা এটি নিৰ্মিত লিপি। ইয়াক ভাৰতীয় ভাষাৰ বাবে সাধাৰণ বা সংযোগী লিপি হিচাপে কাম কৰিব পৰাকৈ সাজি উলিওৱা হৈছে।<ref name=":0">{{Cite web |first=Karthik |last=Malli |title=Why It Isn't Easy to Devise an Intermediary Script for Indian Languages |url=https://thewire.in/culture/bharati-intermediary-script-iit-madras-indian-languages-unicode |date=2019-05-30 |access-date=2022-10-07 |website=The Wire |archive-date=October 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221007064430/https://thewire.in/culture/bharati-intermediary-script-iit-madras-indian-languages-unicode |url-status=live }}</ref><ref name=":2">{{Cite web |first=Tiki |last=Rajwi |title=One nation, one script: Bharati is the common script for all Indian languages |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2017/oct/02/one-nation-one-script-bharati-is-the-common-script-for-all-indian-languages-1665812.html |date=2017-10-03 |access-date=2022-10-07 |website=The New Indian Express |archive-date=October 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221007064425/https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2017/oct/02/one-nation-one-script-bharati-is-the-common-script-for-all-indian-languages-1665812.html |url-status=live }}</ref><ref name=":3">{{Cite news |last=Desikan |first=Shubashree |date=2019-04-27 |title=IIT Madras team develops easy OCR system for nine Indian languages |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/sci-tech/science/iit-madras-easy-ocr-system-for-nine-indian-languages/article26966671.ece |access-date=2022-10-07 |issn=0971-751X |archive-date=July 24, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230724082724/https://www.thehindu.com/sci-tech/science/iit-madras-easy-ocr-system-for-nine-indian-languages/article26966671.ece |url-status=live }}</ref><ref name=":4">{{Cite book |last1=Naik |first1=Manali |last2=Chakravarthy |first2=V. Srinivasa |chapter=A comparative study of complexity of handwritten Bharati characters with that of major Indian scripts |pages=3050–3057 |title=2017 International Joint Conference on Neural Networks (IJCNN) |year=2017 |doi=10.1109/IJCNN.2017.7966235 |arxiv=1609.09227 |isbn=978-1-5090-6182-2 }}</ref><ref name=":5">{{Cite web |date=2017-10-04 |title=Script which helps read 22 Indian languages on cards |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/041017/script-which-helps-read-22-indian-languages-on-cards.html |access-date=2022-10-07 |website=Deccan Chronicle |language=en |archive-date=October 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221007080043/https://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/041017/script-which-helps-read-22-indian-languages-on-cards.html |url-status=live }}</ref><ref name=":6">{{Cite web |date=July 17, 2013 |first=M. |last=Ramya |title=IIT prof writes one script to unify 22 languages |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/iit-prof-writes-one-script-to-unify-22-languages/articleshow/21114141.cms |access-date=2022-10-07 |website=The Times of India |language=en |archive-date=October 14, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221014010338/https://timesofindia.indiatimes.com/india/iit-prof-writes-one-script-to-unify-22-languages/articleshow/21114141.cms |url-status=live }}</ref> এই ''[[:en:Abugida|Abugida]]'' লিপি বাওঁফালৰ পৰা সোঁফাললৈ পঢ়া হয়। ইয়াৰ স্বৰবৰ্ণৰ চিহ্নসমূহ প্ৰাৰম্ভিক আখৰৰ তলত, ওপৰত বা সোঁফালে ৰাখিব পাৰি।<ref name=":4" /> এই লিপি লেটিন লিপি, [[দেৱনাগৰী]], [[তামিল লিপি]], [[তেলুগু লিপি]], কানাড়া লিপি, মালয়ালম লিপি আৰু [[অসমীয়া–বঙালী লিপি]] লিপিকে ধৰি কেইবাটিও লিপিৰ আখৰ আৰু ধাৰণাৰ সমন্বয়ত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Dr. V. Srinivasa Chakravarthy: Bharati is a script not a language |url=https://www.india.com/education/dr-v-srinivasa-chakravarthy-bharati-is-a-script-not-a-language-1591965/ |access-date=2022-10-07 |website=www.india.com |language=en |archive-date=October 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221007064429/https://www.india.com/education/dr-v-srinivasa-chakravarthy-bharati-is-a-script-not-a-language-1591965/ |url-status=live }}</ref> গুজৰাটী লিপিৰ দৰে ইয়াত বৰ্ণৰ ওপৰত চলন্ত আনুভূমিক ৰেখা বা মাত্ৰা দেখা নাযায়, যিটো [[দেৱনাগৰী]] আৰু [[অসমীয়া–বঙালী লিপি|অসমীয়া–বঙালী লিপিৰ]] এটা বৈশিষ্ট্য। ==বিকাশ== যিদৰে লেটিন লিপিয়ে বহু ইউৰোপীয় ভাষাৰ বাবে সাধাৰণ লিপি হিচাপে কাম কৰে, তেনেদৰে ভাৰতী লিপিক ভাৰতীয় ভাষাৰ সাধাৰণ লিপি বা সংযোগকাৰী লিপি ৰূপে প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে, য’ত [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল]] আৰু [[দ্ৰাবিড় ভাষা পৰিয়াল]] দুয়োটাকে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও নিজস্ব লিখন পদ্ধতিৰ ব্যৱস্থা নথকা জনজাতীয় ভাষাসমূহৰ বাবেও ই লেখাৰ এক মাধ্যম ৰূপে কাম কৰিব। ভি শ্ৰীনিবাস চক্ৰবৰ্তীয়ে আই আই টি মাদ্ৰাজত এই প্ৰকল্পটো আৰম্ভ কৰে আৰু তেওঁৰ অধীনত এটি গৱেষক দলে এই লিপি বিকাশ কৰে।<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |title=Unified script of India - Bharati |url=https://bharatiscript.com/ |access-date=2022-10-07 |website=bharatiscript.com |archive-date=October 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221007060013/https://bharatiscript.com/ |url-status=live |archivedate=2022-10-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221007060013/https://bharatiscript.com/ |deadurl=yes }}</ref><ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" /><ref name=":5" /><ref name=":6" /> ==ইনপুট আৰু ফণ্ট== নৱভাৰতী আৰু সুন্দৰভাৰতী নামে ভাৰতী দলে বিকশিত কৰা দুটা ফণ্টৰ জৰিয়তে এই লিপি সকলো অপাৰেটিং চিষ্টেমতে লিখিব পাৰি। এই ফণ্ট দুটাই সমৰ্থিত লিপিসমূহৰ আখৰসমূহক ভাৰতী লিপিৰ সমতুল্য আখৰলৈ পৰিৱৰ্তিত কৰে।<ref name=":1" /> নৱভাৰতী হ’ল এটি [[ট্ৰুটাইপ চানচ্‌-চেৰিফ]] ফণ্ট যি [[দেৱনাগৰী]], [[তামিল]], [[তেলেগু]] আৰু মালয়ালম লিপিৰ প্ৰতিবৰ্ণীকৰণ সমৰ্থন কৰে। আনহাতে সুন্দৰ্ভাৰতী হ’ল এটি [[অ’পেন টাইপ চেৰিফ]] ফণ্ট যি [[অসমীয়া–বঙালী লিপি|অসমীয়া–বঙালী লিপিৰ]] উপৰিও নৱভাৰতী সমৰ্থিত সমস্ত লিপিৰ প্ৰতিবৰ্ণীকৰণ সমৰ্থন কৰে। তিনিটা এণ্ড্ৰইড এপও আগবঢ়োৱা হৈছে, যিয়ে ভাৰতী ভিত্তিক কী-বৰ্ড আৰু হস্তলিপি ব্যৱহাৰ কৰি নিৰ্বাচিত লিপিত লেখা উৎপাদন কৰিব পাৰে আৰু অন্যান্য লিপিসমূহ ভাৰতীলৈ অনুবাদ কৰিব পাৰে।<ref name=":1" /> এই লিপিৰ বাবে এটা অ’চিআৰ ব্যৱস্থাও প্ৰস্তুত কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |last1=Vorugunti |first1=Chandra Sekhar |last2=Chakravarthy |first2=Srinivasa |last3=Pulabaigari |first3=Viswanath |date=2018 |title=An efficient Multi Lingual Optical Character Recognition system for Indian languages through use of Bharati Script |url=https://bharatiscript.com/media/Research/ICVGIP2018.pdf |access-date=2022-10-07 |website=Bharati Script |archive-date=August 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220812133732/https://bharatiscript.com/media/Research/ICVGIP2018.pdf |url-status=live |archivedate=2022-08-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220812133732/https://bharatiscript.com/media/Research/ICVGIP2018.pdf |deadurl=yes }}</ref><ref name=":3" /> মাত্ৰ ইয়াক ইউনিকোডত সংযোগ কৰিবলৈ বাকী আছে। ==মুদ্ৰা ভাৰতী== সাংকেতিক ভাষা ৰূপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ভাৰতী লিপিৰ সৈতে এটি ইংগিতময় আঙুলিৰ বানান ব্যৱস্থা (ফিংগাৰ স্পেলিং)ৰ প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে। এই সাংকেতিক ভাষাৰ মান দিয়া হৈছে মুদ্ৰা ভাৰতী।<ref name=":1" /> আমেৰিকান সাংকেতিক ভাষা প্ৰথাৰ বিপৰীতে মুদ্ৰা ভাৰতীত দুয়োখন হাতৰ ব্যৱহাৰ হয়। স্ব-সংগঠিত মানচিত্ৰ আৰু [[কনভল্যুচনেল নিউৰেল নেটৱৰ্ক]] ব্যৱহাৰ কৰি এটা প্ৰ’ট’টাইপ প্ৰস্তুত কৰা হৈছে, যি মুদ্ৰা ভাৰতীৰপৰা স্বীকৃতি পোৱাৰ পিছত দেৱনাগৰী আৰু তামিল লিপিৰ আখৰ উৎপাদন কৰিব পাৰে।<ref>{{Cite book |last1=Amal Jude Ashwin |first1=F. |last2=Chakravarthy |first2=V. Srinivasa |last3=Kopparapu |first3=Sunil Kumar |title=Text, Speech, and Dialogue |chapter=An AI-Based Detection System for Mudrabharati: A Novel Unified Fingerspelling System for Indic Scripts |date=2021 |editor-last=Ekštein |editor-first=Kamil |editor2-last=Pártl |editor2-first=František |editor3-last=Konopík |editor3-first=Miloslav |chapter-url=https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-030-83527-9_36 |series=Lecture Notes in Computer Science |volume=12848 |language=en |location=Cham |publisher=Springer International Publishing |pages=425–434 |doi=10.1007/978-3-030-83527-9_36 |isbn=978-3-030-83527-9 |s2cid=237403848 |access-date=October 8, 2022 |archive-date=October 8, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221008173913/https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-030-83527-9_36 |url-status=live }}</ref> ==লগতে চাওক== * [[ব্ৰাহ্মী লিপি]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{ৰেফলিষ্ট}} [[শ্ৰেণী:নিৰ্মিত লিপি]] [[শ্ৰেণী:এছীয় লিপি]] q6hk4z427i7lr4rfo4y5mf68pja1pws 0 111622 645577 608725 2026-10-16T15:05:12Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:এছীয় লিপি]] using [[WP:HC|HotCat]] 645577 wikitext text/x-wiki {{Infobox Writing system |name=গৌড়ী লিপি |type=[[আবুগিদা]] |time= c. 900-1300 CE<ref name="salomon"/> |sample= |imagesize= |caption= |fam1=প্ৰটো-চিনাইটিক বৰ্ণমালা |fam2=ফনিচিয়ান বৰ্ণমালা |fam3=আৰামিক বৰ্ণমালা |fam4=[[Brahmi script|ব্ৰাহ্মী]] |fam5=[[Gupta script|গুপ্ত]] |fam6=[[কুটিল লিপি|কুটিল]]<ref name="salomon"/> |sisters= [[কামৰূপী লিপি]], [[Nāgarī script|নাগাৰী]] |children=[[অসমীয়া–বঙালী লিপি]], [[বাংলা বৰ্ণমালা]], [[তিৰহুতা]], [[ওড়িয়া লিপি]] }} '''গৌড়ী লিপি''' ({{lang_en|Gāuṛi script}}), যাক প্ৰটো-বাংলা লিপি<ref name="salomon">{{cite book |last1=Salomon |first1=Richard |title=Indian Epigraphy |date=1998 |page=41|url=https://books.google.com/books?id=XYrG07qQDxkC|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-535666-3 }}</ref><ref name="masica">{{cite book |last1=Masica |first1=Colin |title=The Indo-Aryan languages |url=https://books.google.com/books?id=J3RSHWePhXwC |publisher=Cambridge University Press |date=1993 |page=143|isbn=9780521299442 }}</ref> বা প্ৰটো-ওড়িয়া লিপি<ref>{{cite book|last1=Cardona|first1=George|url=https://books.google.com/books?id=iUHfBQAAQBAJ|title=The Indo-Aryan Languages|last2=Jain|first2=Dhanesh|publisher=Routledge|year=2003|isbn=0-7007-1130-9|series=Routledge language family series|place=London|page=487 |quote="Proto-Oriya" }}</ref><ref>{{cite book|last=Tripāṭhī|first=Kunjabihari|url=https://books.google.com/books?id=b8MKAQAAIAAJ|title=The Evolution of Oriya Language and Script|publisher=Utkal University|year=1962|page=32 |quote="Proto-Oriya (The Proto-Bengali script script of Bühler)" |access-date=21 March 2021}}</ref> বুলিও জনা যায়, [[ব্ৰাহ্মী লিপি]] পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত [[আবুগিদা]]। গৌড়ী লিপি ক্ৰমান্বয়ে বাংলা-অসমীয়া (পূব নগৰী), [[ওড়িয়া লিপি|ওড়িয়া লিপি]] আৰু [[তিৰহুতা লিপি|তিৰহুতা লিপি]] লিপিলৈ বিকশিত হৈছিল। ===নামকৰণ=== গৌড়ী লিপিৰ নাম দক্ষিণ পূব ভাৰতৰ গৌড় ৰাজ্যৰ গৌড় অঞ্চলৰ নামেৰে জনাজাত হৈছে বুলি জাৰ্মান পণ্ডিত গেয়ৰ্গ বুহলাৰে উল্লেখ কৰিছে। <ref name=":0">{{Cite book|last=Sircar|first=Dineschandra|url=https://books.google.com/books?id=AqKw1Mn8WcwC&pg=PA126|title=Studies in the Geography of Ancient and Medieval India|date=1971|publisher=Motilal Banarsidass Publ.|isbn=978-81-208-0690-0|pages=126–127|language=en}}</ref> মধ্যযুগীয় গৌড় অঞ্চল বংগ অঞ্চলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। এই নাম স্বত্বেও এই লিপি অসম, বিহাৰ, উৰিষ্যা, ঝাৰখণ্ড, নেপালৰ চুবুৰীয়া অংশ আৰু ম্যানমাৰৰ ৰাখাইনতো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। গৌড়ীয় লিপি বিভিন্ন অঞ্চলত বিভিন্ন নামেৰে কোৱা হয় যেনে প্ৰটো-অসমীয়া, প্ৰটো-বঙালী, প্ৰটো-মৈথিলী, প্ৰটো-ওড়ীয়া, যাৰ বাবে সুৰেশচন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্যই এই লিপিৰ বাবে সংক্ষিপ্ত প্ৰটো-বিএএম, প্ৰটো-বিএএমঅ'ৰ দৰে নিৰপেক্ষ নামৰ পৰামৰ্শ দিয়ে।<ref>{{Cite thesis|last=Bhattacharyya|first=Sureshchandra|url=https://eprints.soas.ac.uk/29794/|title=The evolution of script in North-Eastern India from C.A.D. 400 to 1200, with special reference to Bengal|date=1969|publisher=ProQuest LLC (2018)|pages=56–58|doi=10.25501/SOAS.00029794|type=phd|language=en|access-date=2025-01-30|archivedate=2023-03-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230325103205/https://eprints.soas.ac.uk/29794/|deadurl=yes}}</ref> ===ইতিহাস=== [[File:Silver coin of Danujamarddana.jpg|thumb|দনুজমৰ্ডনাৰ ৰূপৰ মুদ্ৰা,১৪১৭]] গৌড়ী লিপি প্ৰাচীন পূৱ ভাৰতত চিধাং লিপিৰ উত্তৰ-পূব প্ৰকাৰ হিচাপে প্ৰকাশ হৈছিল, এই লিপি গুপ্ত লিপিৰ পৰা আহৰণ কৰা হৈছে। পণ্ডিত বুহলাৰৰ মতে গৌড়ী (বা প্ৰটো-বঙালী) লিপিৰ বিশেষত্ব হৈছে ইয়াৰ পাক খোৱা আখৰ আৰু হুক বা উলম্বৰ শীৰ্ষত ফোঁপোলা ত্ৰিভুজ। একাদশ শতিকাত বিখ্যাত পাৰ্চী পণ্ডিত আল-বেৰুনীয়ে চিত্ৰনাট্যৰ বিষয়ে লিখিছিল। তেওঁ ভাৰতীয় বৰ্ণমালাৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰিছে যে গৌড়ী পূৱ দেশত বা পূৱ অঞ্চলত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। আধুনিক প্ৰাচ্যৰ লিপিসমূহ (বাংলা-অসমীয়া, ওড়িয়া আৰু মৈথিলী) চতুৰ্দশ আৰু পঞ্চদশ শতিকাৰ আশে পাশে গৌড়ীৰ পৰা স্পষ্টভাৱে আঁতৰি গৈছিল। যদিও বাংলা, অসমীয়া আৰু মৈথিলী লিপি একে আছিল, ওড়িয়া লিপিত ত্ৰয়োদশ-চতুৰ্দশ শতিকাত এক বক্ৰ শিখৰ দেখুওৱা হৈছিল আৰু ক্ৰমান্বয়ে বিভিন্ন আছিল। ==তথ্যৰ উৎস== [[শ্ৰেণী: লিপি]] [[শ্ৰেণী:এছীয় লিপি]] l7ojlnd3uoiid1hxzuo344rkivi1g5v 645579 645577 2026-10-16T15:05:56Z Kandarpajit Kallol 6257 645579 wikitext text/x-wiki {{Infobox Writing system |name=গৌড়ী লিপি |type=[[আবুগিদা]] |time= c. 900-1300 CE<ref name="salomon"/> |sample= |imagesize= |caption= |fam1=প্ৰটো-চিনাইটিক বৰ্ণমালা |fam2=ফনিচিয়ান বৰ্ণমালা |fam3=আৰামিক বৰ্ণমালা |fam4=[[Brahmi script|ব্ৰাহ্মী]] |fam5=[[Gupta script|গুপ্ত]] |fam6=[[কুটিল লিপি|কুটিল]]<ref name="salomon"/> |sisters= [[কামৰূপী লিপি]], [[Nāgarī script|নাগাৰী]] |children=[[অসমীয়া–বঙালী লিপি]], [[বাংলা বৰ্ণমালা]], [[তিৰহুতা]], [[ওড়িয়া লিপি]] }} '''গৌড়ী লিপি''' ({{lang_en|Gāuṛi script}}), যাক প্ৰটো-বাংলা লিপি<ref name="salomon">{{cite book |last1=Salomon |first1=Richard |title=Indian Epigraphy |date=1998 |page=41|url=https://books.google.com/books?id=XYrG07qQDxkC|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-535666-3 }}</ref><ref name="masica">{{cite book |last1=Masica |first1=Colin |title=The Indo-Aryan languages |url=https://books.google.com/books?id=J3RSHWePhXwC |publisher=Cambridge University Press |date=1993 |page=143|isbn=9780521299442 }}</ref> বা প্ৰটো-ওড়িয়া লিপি<ref>{{cite book|last1=Cardona|first1=George|url=https://books.google.com/books?id=iUHfBQAAQBAJ|title=The Indo-Aryan Languages|last2=Jain|first2=Dhanesh|publisher=Routledge|year=2003|isbn=0-7007-1130-9|series=Routledge language family series|place=London|page=487 |quote="Proto-Oriya" }}</ref><ref>{{cite book|last=Tripāṭhī|first=Kunjabihari|url=https://books.google.com/books?id=b8MKAQAAIAAJ|title=The Evolution of Oriya Language and Script|publisher=Utkal University|year=1962|page=32 |quote="Proto-Oriya (The Proto-Bengali script script of Bühler)" |access-date=21 March 2021}}</ref> বুলিও জনা যায়, [[ব্ৰাহ্মী লিপি]] পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত [[আবুগিদা]]। গৌড়ী লিপি ক্ৰমান্বয়ে বাংলা-অসমীয়া (পূব নগৰী), [[ওড়িয়া লিপি|ওড়িয়া লিপি]] আৰু [[তিৰহুতা লিপি|তিৰহুতা লিপি]] লিপিলৈ বিকশিত হৈছিল। ==নামকৰণ== গৌড়ী লিপিৰ নাম দক্ষিণ পূব ভাৰতৰ গৌড় ৰাজ্যৰ গৌড় অঞ্চলৰ নামেৰে জনাজাত হৈছে বুলি জাৰ্মান পণ্ডিত গেয়ৰ্গ বুহলাৰে উল্লেখ কৰিছে। <ref name=":0">{{Cite book|last=Sircar|first=Dineschandra|url=https://books.google.com/books?id=AqKw1Mn8WcwC&pg=PA126|title=Studies in the Geography of Ancient and Medieval India|date=1971|publisher=Motilal Banarsidass Publ.|isbn=978-81-208-0690-0|pages=126–127|language=en}}</ref> মধ্যযুগীয় গৌড় অঞ্চল বংগ অঞ্চলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। এই নাম স্বত্বেও এই লিপি অসম, বিহাৰ, উৰিষ্যা, ঝাৰখণ্ড, নেপালৰ চুবুৰীয়া অংশ আৰু ম্যানমাৰৰ ৰাখাইনতো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। গৌড়ীয় লিপি বিভিন্ন অঞ্চলত বিভিন্ন নামেৰে কোৱা হয় যেনে প্ৰটো-অসমীয়া, প্ৰটো-বঙালী, প্ৰটো-মৈথিলী, প্ৰটো-ওড়ীয়া, যাৰ বাবে সুৰেশচন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্যই এই লিপিৰ বাবে সংক্ষিপ্ত প্ৰটো-বিএএম, প্ৰটো-বিএএমঅ'ৰ দৰে নিৰপেক্ষ নামৰ পৰামৰ্শ দিয়ে।<ref>{{Cite thesis|last=Bhattacharyya|first=Sureshchandra|url=https://eprints.soas.ac.uk/29794/|title=The evolution of script in North-Eastern India from C.A.D. 400 to 1200, with special reference to Bengal|date=1969|publisher=ProQuest LLC (2018)|pages=56–58|doi=10.25501/SOAS.00029794|type=phd|language=en|access-date=2025-01-30|archivedate=2023-03-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230325103205/https://eprints.soas.ac.uk/29794/|deadurl=yes}}</ref> ==ইতিহাস== [[File:Silver coin of Danujamarddana.jpg|thumb|দনুজমৰ্ডনাৰ ৰূপৰ মুদ্ৰা,১৪১৭]] গৌড়ী লিপি প্ৰাচীন পূৱ ভাৰতত চিধাং লিপিৰ উত্তৰ-পূব প্ৰকাৰ হিচাপে প্ৰকাশ হৈছিল, এই লিপি গুপ্ত লিপিৰ পৰা আহৰণ কৰা হৈছে। পণ্ডিত বুহলাৰৰ মতে গৌড়ী (বা প্ৰটো-বঙালী) লিপিৰ বিশেষত্ব হৈছে ইয়াৰ পাক খোৱা আখৰ আৰু হুক বা উলম্বৰ শীৰ্ষত ফোঁপোলা ত্ৰিভুজ। একাদশ শতিকাত বিখ্যাত পাৰ্চী পণ্ডিত আল-বেৰুনীয়ে চিত্ৰনাট্যৰ বিষয়ে লিখিছিল। তেওঁ ভাৰতীয় বৰ্ণমালাৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰিছে যে গৌড়ী পূৱ দেশত বা পূৱ অঞ্চলত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। আধুনিক প্ৰাচ্যৰ লিপিসমূহ (বাংলা-অসমীয়া, ওড়িয়া আৰু মৈথিলী) চতুৰ্দশ আৰু পঞ্চদশ শতিকাৰ আশে পাশে গৌড়ীৰ পৰা স্পষ্টভাৱে আঁতৰি গৈছিল। যদিও বাংলা, অসমীয়া আৰু মৈথিলী লিপি একে আছিল, ওড়িয়া লিপিত ত্ৰয়োদশ-চতুৰ্দশ শতিকাত এক বক্ৰ শিখৰ দেখুওৱা হৈছিল আৰু ক্ৰমান্বয়ে বিভিন্ন আছিল। ==তথ্যৰ উৎস== [[শ্ৰেণী: লিপি]] [[শ্ৰেণী:এছীয় লিপি]] 37ll7md8gra2hu31dsz36dd6nm2ctv9 0 112669 645596 472855 2026-10-16T15:12:07Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:এছীয় লিপি]] using [[WP:HC|HotCat]] 645596 wikitext text/x-wiki {{Infobox writing system |name = ভুজিমোল |type = এবুগিডা |languages = নেৱাৰ ভাষা, [[সংস্কৃত]] |fam1=প্ৰটো-চিনাইটিক লিপি |footnotes= |fam2=ফনিচিয়ান বৰ্ণমালা |fam3=আৰামাইক লিপি |fam4=[[Brāhmī script|ব্ৰাহ্মী]] |fam5=[[Gupta script|গুপ্তা]] |fam6=[[Siddhaṃ script|Siddham]]<ref name="masica">{{cite book |last1=Masica |first1=Colin |title=The Indo-Aryan languages |date=1993 |page=143}}</ref> |fam7=[[Nepalese scripts|নেপালী]] |sisters=[[Ranjana script|ৰঞ্জনা]]<br />[[Pracalit script|Pracalit]] }} {{brahmic}} '''ভুজিমোল লিপি বা ভুজিনমোল ({{lang_en|Bhojimol script}})দেৱনাগৰী: भुजिमोल বা भुजिंमोल) '''হৈছে নেপাল লিপিৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন ৰূপ। ই নেপাল বৰ্ণমালাৰ আটাইতকৈ সচৰাচৰ প্ৰকাৰবোৰৰ এটা।<ref>Lienhard, Siegfried (1992). ''Songs of Nepal: An Anthology of Nevar Folksongs and Hymns.'' New Delhi: Motilal Banarsidas. {{ISBN|81-208-0963-7}}. Page 2.</ref> ==ব্যুৎপত্তি== [[Image:Nepal Scripts.jpg|thumb|center|200px|নেপালৰ অন্যান্য ঐতিহাসিক লিপিৰ তুলনাত ভুজিমোল লিপি।]] ভুজিনমল শব্দটোৰ অৰ্থ হৈছে "উৰণীয়া মূৰ", নেপাল ভাছাৰ পৰা "ভুজিন" শব্দ, যাৰ অৰ্থ হৈছে "মাখি", আৰু "মোল", যাৰ অৰ্থ হৈছে "মুৰ"। "মুৰ" হৈছে প্ৰতিটো আখৰৰ ওপৰত ৰখা পথালি ৰেখা, আৰু ভুজিমোলে ইয়াৰ বৃত্তাকাৰ আকৃতি বুজায়। ==বৈশিষ্টসমূহ== <gallery> File:Devimahatmya Sanskrit MS Nepal 11c.jpg|<div align =""center">ভুজিমোল লিপি, [[দেৱীমাহাত্ম্য]], [[বিহাৰ]] বা [[নেপাল], একাদশ শতিকাৰ তাল-পাতৰ এমএছ।</div> File:Bhujimol and Devanagari.jpg|<div align =""center">ভুজিমোল লিপিৰ স্বৰবৰ্ণ আখৰৰ সংচিত্ৰ, দেৱনাগৰী আৰু লেটিন চিঠিপত্ৰৰ সৈতে।</div> </gallery> ==শেহতীয়া ফলাফল== ২০০৩ চনত চাবাহিল ষ্টুপা বা ধনদো চৈত্যৰ পুনৰ নিৰ্মাণৰ সময়ত চাবাহিলত এডোখৰ ইটা আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল, য'ত ব্ৰাহ্মী আৰু ভুজিমোল দুয়োটাতে শিলালিপি আছিল: ওপৰৰ মুখখনত ব্ৰাহ্মীত চা ৰু ৱা তি, আৰু ভুজিমোল লিপিত চা ৰু ৱা তি ধনদে / হে তু প্ৰ ভালি লিখা আছে।ওপৰৰ মুখৰ দুটা মূৰত স্বস্তিকা চিহ্ন আছে আৰু মাজত চক্ৰচিহ্ন আছে। ইটাৰ জোখ ৩৫.৫ চেমি এক্স ২৩ চেমি এক্স ৭ চেমি আৰু ওজন ৮.৬ কিগ্ৰা। ইটাটো খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩য় শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ পৰা আৰম্ভ হ'ব পাৰে।<ref>{{Cite web |title=Renovation work may prove Indian emperor built Nepal monastery {{!}} ThingsAsian |url=http://thingsasian.com/story/renovation-work-may-prove-indian-emperor-built-nepal-monastery |access-date=2022-09-03 |website=thingsasian.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Charumati: The Princess and the Stupa |url=http://ecs.com.np/features/charumati-the-princess-and-the-stupa |access-date=2022-09-03 |website=ECS NEPAL |language=en}}</ref> কাঠমাণ্ডু উপত্যকাৰ পূৰ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি জ্ঞাত শিলালিপিটো ৬ষ্ঠ শতিকাৰ পৰা আৰম্ভ হৈছে আৰু ইয়াক চাংগু নাৰায়ণত স্থাপন কৰা হৈছে। শিলালিপিটোৰ অৰ্থ হৈছে সম্ৰাট অশোকৰ কন্যা চাৰুমতী। ==তথ্যৰ উৎস== [[শ্ৰেণী: লিপি]] [[শ্ৰেণী:এছীয় লিপি]] 0af1ligh82e7d6bhzosuezaoj2r0rqq 0 112675 645583 602109 2026-10-16T15:08:13Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:এছীয় লিপি]] using [[WP:HC|HotCat]] 645583 wikitext text/x-wiki {{Short description|Abugida for the Dogri language}} {{Infobox writing system | altname = {{Script|Dogr|𑠝𑠢𑠳𑠷 𑠖𑠵𑠌𑠤𑠬 𑠀𑠊𑠹𑠋𑠤}} | fam1 = প্ৰটো-চিনাইটিক বৰ্ণমালা | fam2 = ফনিচিয়ান বৰ্ণমালা | fam3 = আৰামিক বৰ্ণমালা | fam4 = ব্ৰাহ্মী লিপি | fam5 = [[Gupta script|গুপ্ত]] | fam6 = [[Śāradā script|Śāradā]] | fam7 = Devashesha-[[Takri]] | languages = [[Dogri language|ডোগ্ৰী]] | region = জম্মু | type = এবুগিডা | sample = Dogri Varnamala.png | iso15924 = Dogr | unicode = [https://unicode.org/charts/PDF/U11800.pdf U+11800&ndash;U+1184F] }} {{Contains special characters | special = Dogri [[Unicode]] characters | fix = Help:Multilingual support | error = [[Specials (Unicode block)#Replacement character|question marks, boxes, or other symbols]] | characters = the intended characters | image = Replacement character.svg | link = Specials (Unicode block)#Replacement character | alt = <?> | compact = }} {{brahmic}} [[File:Dogra alphabet.jpg|thumb|ডোগ্ৰা লিপিত বৰ্ণমালাতালিকা]] '''ডোগ্ৰী লিপি ({{lang_en|Dogri script}})''' লিপি হৈছে ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ উত্তৰ অংশত [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]]ত ডোগ্ৰী ভাষা লিখাৰ বাবে ব্যৱহৃত এক লিখন প্ৰণালী।<ref name="L215234">{{cite web|last=Pandey|first=Anshuman|date=2015-11-04|title=L2/15-234R: Proposal to encode the Dogra script|url=https://www.unicode.org/L2/L2015/15234r-dogra.pdf}}</ref> ==ইতিহাস== ডোগ্ৰা আখৰ লিপিৰ পুনৰুজ্জীৱিতকৰণত জম্মু আৰু কাশ্মীৰৰ মহাৰাজা ৰণবীৰ সিঙে সমৰ্থন তথা পৃষ্ঠপোষকতা কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=Gupta |first=Veena |title=Dogri Vyakaran |publisher=J&K Academy of Art, Culture & Languages |year=2020 |edition=5th |location=Bari Brahmana, Jammu |language=Dogri}}</ref>এই লিপি হৈছে পুৰণি ডোগ্ৰা আখৰ লিপিৰ এক পৰিৱৰ্তিত সংস্কৰণ, যিটো তাৰ পৰিৱৰ্তে জম্মু টাক্ৰি লিপিৰ প্ৰকাৰ আছিল। [[File:Dogra.png|thumb|ডোগ্ৰা লিপিৰ নমুনা ]] ==পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ প্ৰচেষ্টা== জম্মু তাৱী ৰেল ষ্টেচনত নিউ ডোগ্ৰা আখৰৰ চাইনবোৰ্ড নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=SNS |date=2018-05-04 |title=Dogri script finds place on signposts at Jammu railway station |url=https://www.thestatesman.com/cities/dogri-script-finds-place-on-signposts-at-jammu-railway-station-1502631179.html |access-date=2022-10-20 |website=The Statesman |language=en-US}}</ref>অৱশ্যে পুৰণি ডোগ্ৰী লিপি কাৰ্যকৰীভাৱে বিলুপ্ত হৈছে। দেৱনাগৰীক এতিয়া ডোগ্ৰী লিখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ডোগ্ৰাৰ বেছিভাগ ভাষীয়ে ইয়াৰ মূল লিপিৰ ভাষাটো পঢ়িব আৰু লিখিব নোৱাৰে। ==ইউনিকোড== ২০১৮ চনৰ জুন মাহত [[ইউনিকোড]] মানদণ্ডত [[ইউনিকোড খণ্ড]] হিচাপে নাম ডোগ্ৰা আখৰ যোগ কৰা হৈছিল (সংস্কৰণ ১১.০)।<ref>{{Cite web |title=Unicode 11.0.0 |url=https://www.unicode.org/versions/Unicode11.0.0/ |publisher=[[Unicode Consortium]] |date=June 5, 2018 | access-date=June 5, 2018}}</ref>ইউনিকোড খণ্ডটোৰ নাম ডোগ্ৰা, ইউ+11800-ইউ+1184এফ-ত, আৰু ইয়াত ৬০ টা বৰ্ণ আছে: ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://omniglot.com/writing/dogra.htm Dogri at Omniglot] {{list of writing systems}} [[Category:Dogri language]] [[Category:Brahmic scripts]] [[Category:Sarada scripts]] [[Category:Obsolete writing systems]] ==তথ্যৰ উৎস== [[শ্ৰেণী: লিপি]] [[শ্ৰেণী:এছীয় লিপি]] aisob5jtsg890ok1e7btfui5fi8i308 0 112706 645599 603406 2026-10-16T15:12:38Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:এছীয় লিপি]] using [[WP:HC|HotCat]] 645599 wikitext text/x-wiki {{Short description|Abugida}} {{Infobox writing system | name = মুলতানী | altname = {{Script|Mult|𑊠𑊂𑊣𑊖𑊀𑊚𑊁}} | type = এবুগিডা | languages = [[চাৰাইকি ভাষা|চাৰাইকি]] | time = c. 18th–20th century CE | region = পঞ্জাৱৰ মুলতান অঞ্চল আৰু উত্তৰ সিন্ধু | sample = Multani Varnamala.png | caption = | fam1 = ইজিপ্তিয়ান হাইৰোগ্লিফ | fam2 = প্ৰটো-চিনাইটিক | fam3 = ফণিচিয়ান বৰ্ণমালা | fam4 = আৰামাইক | fam5 = [[ব্ৰাহ্মী লিপি|ব্ৰাহ্মী]] | fam6 = [[গুপ্তাৰ লিপি|গুপ্তা]] | fam7 = [[সাৰদা লিপি|সাৰদা]] | fam8 = [[লিণ্ডা লিপি|লণ্ডা]] | sisters = [[গুৰুমুখী]], [[খুদাবাদী লিপি|খুদাবাদী]], [[খোজকী লিপি|খোজকী]], [[মহাজনী]] | iso15924 = Mult | unicode = [https://www.unicode.org/charts/PDF/U11280.pdf U+11280&ndash; U+112AF]<br /> [https://www.unicode.org/L2/L2012/12316-multani.pdf Final&nbsp; Accepted&nbsp; Script&nbsp; Proposal] }} {{brahmic}} '''মুলতানী লিপি ({{lang_en|Multani Script}})'''মুলতানী হৈছে [[পঞ্জাৱ]]ৰ মুলতান অঞ্চল আৰু [[পাকিস্তান]]ৰ উত্তৰ সিন্ধুঅঞ্চলত উদ্ভৱ হোৱা ব্ৰাহ্মী লিপি। ইয়াক চাৰাইকি লিখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যাক প্ৰায়ে লাহণ্ডা ভাষাৰ গোটৰ উপভাষা বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite book|last=Frawley|first=William|url=https://books.google.com/books?id=sl_dDVctycgC&dq=Multani+Saraiki+Lahnda&pg=RA2-PA199|title=International Encyclopedia of Linguistics: 4-Volume Set|date=May 2003|publisher=Oxford University Press, USA|isbn=978-0-19-513977-8|language=en}}</ref> মুলতানী লিপি নিয়মীয়া লিখন আৰু বাণিজ্যিক কাৰ্যকলাপৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। মুলতানী লিপি হৈছে চাৰিটা লাণ্ডা লিপিৰ ভিতৰত এটা যাৰ ব্যৱহাৰ মাৰ্কেণ্টাইল ডমেইনৰ বাহিৰত সম্প্ৰসাৰিত কৰা হৈছিল আৰু সাহিত্যিক কাৰ্যকলাপ আৰু মুদ্ৰণৰ বাবে আনুষ্ঠানিক কৰা হৈছিল; আনবোৰ হৈছে [[গুৰমুখী]], খোজকী আৰু খুদাবাদী। যদিও মুলতানী এতিয়া অপ্ৰচলিত এই লিপি হৈছে এক ঐতিহাসিক লিপি য'ত লিখিত আৰু মুদ্ৰিত ৰেকৰ্ড বিদ্যমান আছে।<ref>{{cite web | url=https://www.unicode.org/L2/L2012/12316-multani.pdf | title=N4159: Proposal to Encode the Multani Script in ISO/IEC 10646 | first1=Anshuman | last1=Pandey | publisher=Working Group Document, ISO/IEC JTC1/SC2/WG2 | date=2012-09-25}}</ref>ইয়াক কাৰিক্কি আৰু চৰাই বুলিও জনা গৈছিল। ==পৃষ্ঠভূমি আৰু উৎপত্তি== মুলতানী লিপিৰ মূল শিপা [[ব্ৰাহ্মী]]ৰ পৰা আহিছে। মুলতানী লিপি লাণ্ডা লিপিৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছিল,যি সাৰদা লিপিৰ এক ডেৰিভেটিভ। মুলতানী লিপিৰ অন্যান্য লাণ্ডা লিপি যেনে খোজকি আৰু খুদাৱাড়ীৰ সৈতেও সাদৃশ্য দেখা যায়।<ref>Grierson, George A. 1919. The Linguistic Survey of India. Vol. VIII. Indo-Aryan Family. North-Western Group. Part III. Sindhī and Lahndā. Calcutta: Office of the Superintendent of Government Printing, India.</ref> ==ব্যৱহাৰ== মুলতানী লিপি নিয়মীয়া লিখন আৰু বাণিজ্যিক কাৰ্যকলাপৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। উনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ইয়াক [[সাহিত্য]]ত ব্যৱহাৰৰ বাবে অভিযোজিত কৰা হৈছিল যেতিয়া বেপ্টিষ্ট মিছনেৰী প্ৰেছে খ্ৰীষ্টান সাহিত্য মুদ্ৰণ কৰাৰ বাবে লিপিৰ বাবে ধাতুৰ ফণ্ট প্ৰস্তুত কৰিছিল। মুলতানি লিপিত মুদ্ৰিত প্ৰথম কিতাপখন আছিল 'নতুন নিয়ম '(১৮১৯)। উনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে ব্ৰিটিছ প্ৰশাসনে আৰবী লিপিক সিন্ধু ভাষাৰ মানদণ্ড হিচাপে প্ৰৱৰ্তন কৰে। যাৰ ফলত অঞ্চলটোৰ লাণ্ডা লিপিৰ মৃত্যু হয়। মুলতানী লিপি এতিয়া ব্যৱহাৰ কৰা নহয় আৰু [[পাঞ্জাৱী ভাষা]] এতিয়া [[পাকিস্তান]]ত শ্বাহমুখী আৰু [[ভাৰত]]ত [[গুৰমুখী]] ব্যৱহাৰ কৰি লিখে।<ref>Serampore Missionaries. 1819. The Holy Bible containing the Old and New Testaments translated from the originals into the Mooltani Language. Vol II – Containing the New Testament. Serampore: Mission Press</ref> ==বৰ্ণসমূহ== উনবিংশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত দুটা পৃথক শৈলী দেখা যায়। পৰৱৰ্তী শৈলীয়ে মূল শৈলীৰ এক সৰলীকৃত সংস্কৰণ প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। মুলতানী লিপি এবুগিডাতকৈ এবজাদ হিচাপেও অধিক কাম কৰে। কিয়নো শব্দটো একবৰ্ণীয় নোহোৱালৈকে স্বৰবৰ্ণ চিহ্নিত নহয় আৰু যিহেতু কোনো নিৰ্ভৰশীল স্বৰবৰ্ণ চিহ্ন নাই। কেৱল স্বতন্ত্ৰ চিহ্ন যিবোৰ শব্দৰ আৰম্ভণিতে ওলাব পাৰে, আন ইণ্ডিক লিপিৰ দৰে। ইয়াত কোনো বিৰাম নাই আৰু ব্যঞ্জনবৰ্ণ গোটবোৰ স্বতন্ত্ৰ ব্যঞ্জনবৰ্ণৰ সৈতে লিখা হয়। এটা শাখাচিহ্ন বিৰাম চিহ্ন আছে যাক চিনাক্ত কৰা হৈছে। স্বতন্ত্ৰ স্বৰবৰ্ণ যাৰ ভিতৰত মাত্ৰ চাৰিটা আছে, ফোনোলজিকেল তাৰতম্যৰ উপৰিও স্বতন্ত্ৰ স্বৰবৰ্ণৰ চুটি আৰু দীঘল দুয়োটা ৰূপ প্ৰতিনিধিত্ব কৰে আৰু 'i' য়ে কেতিয়াবা 'ya' প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। অৱশেষত বহুতো ব্যঞ্জনবৰ্ণই একাধিক শব্দ প্ৰতিনিধিত্ব কৰে আৰু সংখ্যাবোৰে মুখ্যতঃ গুৰমুখীত পোৱা শব্দবোৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। ৬ আৰু ৭ ৰ বাহিৰে বাকী সংখ্যাবোৰ [[দেৱনাগৰী]]ৰ সৈতে অধিক নিবিড়ভাৱে সাদৃশ্য থকা দেখা যায়। ==ইউনিক'ড== ২০১৫ ৰ জুনত সংস্কৰণ ৮.০ মুকলি কৰা হয় আৰু মুলতানি লিপি [[ইউনিকোড]] মানকত যোগ কৰা হৈছিল। ==তথ্যৰ উৎস== [[শ্ৰেণী: লিপি]] [[শ্ৰেণী:এছীয় লিপি]] k7htgqsp7m7uyalkcvigwsyxy7dn1zf 0 112720 645590 632693 2026-10-16T15:10:32Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:এছীয় লিপি]] using [[WP:HC|HotCat]] 645590 wikitext text/x-wiki {{Short description|Brahmic writing system}} {{Infobox Writing system | name = '''পল্লৱ লিপি''' | type = এবুগিডা | languages = [[Telugu Language|তেলেগু]], [[কানাড়া]], [[Konkani Language|কংকনী]], [[Marathi Language|মাৰাঠী]], [[Tamil language|তামিল]], পুৰণি খেমেৰ, পুৰণি মালয়, [[Burmese language|বাৰ্মিজ]], [[Thai language|থাই]], [[Sinhala language|সিংহল]], লাও, মন,বালীনিজ আদি | time = 4th century CE to Present<ref name="griffiths"/> | fam1 = ইজিপ্তিয়ান হাইৰোগ্লিফ | fam2 = প্ৰটো-চিনাইটিক | fam3 = ফিওনিচিয়ান | fam4 = এৰামিক | fam5 = গ্ৰন্থ | fam6 = [[তামিল-ব্ৰাহ্মী]] | sisters = ভাট্টেঝুথু,কলেঝুথু | children = মন-বাৰ্মিজ খেমেৰ,শ্যাম,কাৱী | sample = Shukla Pallava.svg | imagesize = 175px | caption = পল্লৱ লিপিত 'পল্লৱ' | iso15924 = }} {{brahmic}} '''পল্লৱ লিপি ({{lang_en|Pallava script}})'''পল্লৱ লিপি বা পল্লৱ গ্ৰন্থ হৈছে দক্ষিণ [[ভাৰত]]ৰ [[পল্লৱ ৰাজবংশ]]ৰ (তামিলকাম) নামেৰে নামাকৰণ কৰা গ্ৰন্থ লিপিৰ এক শৈলী আৰু এই লিপি চতুৰ্থ শতিকাৰ আছে বুলি প্ৰমাণিত হয়। ভাৰতত পল্লৱ লিপি [[তামিল-ব্ৰাহ্মী]]ৰ পৰা বিকশিত হৈছিল। <ref>{{cite book |last1=Salomon |first1=Richard |title=Indian Epigraphy |url=https://archive.org/details/indianepigraphyg0000salo |date=1998 |page=[https://archive.org/details/indianepigraphyg0000salo/page/40 40]}}</ref> গ্ৰন্থ লিপিৰ উৎপত্তি পল্লৱ লিপিৰ পৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.omniglot.com/writing/grantha.htm |title=Grantha alphabet |access-date=13 September 2018}}</ref> পল্লৱ লিপি দক্ষিণ-পূব এছিয়ালৈও বিয়পি পৰে আৰু বালিনীজ বা বালীৰ ভাষাৰ লিপি<ref>{{cite web|url=http://www.omniglot.com/writing/balinese.htm |title=Balinese alphabet |access-date=13 July 2019}}</ref> , বায়বাইন,<ref>{{cite web|title=Tagalog|url=https://www.omniglot.com/writing/tagalog.htm|access-date=13 September 2018}}</ref> জাভানীজ<ref>{{cite web|url=http://www.omniglot.com/writing/javanese.htm |title=Javanese alphabet |access-date=13 September 2018}}</ref> বা জাভা ভাষাৰ লিপি,কাৱি,<ref>{{cite web|url=https://www.omniglot.com/writing/kawi.htm |title=Kawi alphabet |access-date=13 September 2018}}</ref> খেমেৰ,<ref>{{cite web|title=Khmer|url=https://www.omniglot.com/writing/khmer.htm|access-date=13 September 2018}}</ref> লান্না,<ref>{{cite web|title=Lanna alphabet|url=https://www.omniglot.com/writing/lanna.htm|access-date=13 September 2018}}</ref> লাও, টাই লুই, সুন্দেনীজ, আৰু থাই আদি লিপিলৈ বিকশিত হয়। অতীতত তামিল আৰু মালায়ালম লিখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা ভাটেলুট্টু লিপিৰ ভগ্নী এই লিপিটো হৈছে নতুন ৱেটেলুট্টু লিপিৰ ভগ্নী। ==ইতিহাস== পল্লৱসকলৰ শাসনকালত এই লিপি পুৰোহিত, সন্ন্যাসী, পণ্ডিত আৰু ব্যৱসায়ীসকলৰ সৈতে দক্ষিণ-পূব এছিয়ালৈ গৈছিল। পল্লৱসকলে তামিল-ব্ৰাহ্মীৰ ওপৰত আধাৰিত পল্লৱ লিপি বিকশিত কৰিছিল। নতুন লিপিৰ মুখ্য বৈশিষ্ট্যবোৰ হৈছে নান্দনিকভাৱে মিলা আৰু সম্পূৰ্ণ ব্যঞ্জনবৰ্ণ উচ্চাৰণযুক্ত। একেদৰে ইক্ষ্বাকুৰ সময়ত চালুক্য,<ref>http://www.skyknowledge.com/burnell-plate4.gif {{Bare URL image|date=March 2022}}</ref> কাডাম্ব আৰু ভেংগীৰ লিখন প্ৰণালীত দৃশ্যমান। চোল, পাণ্ড্য আৰু চেৰাসকলৰ লিপি [[ব্ৰাহ্মী লিপি]]তকৈ অলপ বেলেগ আছিল। পল্লৱ লিপি আছিল ভাৰতৰ ব্ৰাহ্মীৰ প্ৰথম গুৰুত্বপূৰ্ণ বিকাশ, বৃত্তাকাৰ আৰু আয়তাকাৰ বুলনৰ সংমিশ্ৰণ আৰু মুদ্ৰন সংক্ৰান্তীয় প্ৰভাৱ যোগ কৰা আৰু নাগৰিক আৰু ধৰ্মীয় শিলালিপিৰ বাবে উপযুক্ত আছিল। এই লিপি এতিয়াও ইউনিকোডৰ অংশ নহয় কিন্তু ইয়াক অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছে। ২০১৮ চনত অংশুমান পাণ্ডেয়ে এইবিষয়ে প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছিল।<ref name=":0">Pandey, Anshuman. (2018). ''[https://www.unicode.org/L2/L2018/18083-pallava.pdf Preliminary proposal to encode Pallava in Unicode]''.</ref> =বৈশিষ্ট্যসমূহ= ইয়াত দেখুওৱা প্ৰপত্ৰখন সপ্তম শতিকাৰ উদাহৰণৰ ওপৰত আধাৰিত। লেবেল লগোৱা আখৰবোৰৰ শব্দৰ মূল্য অনিশ্চিত। কিয়নো সেইবোৰৰ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত খুব কমেইহে দেখা যায়। ===ব্যঞ্জনবৰ্ণ=== প্ৰতিটো ব্যঞ্জনবৰ্ণৰ এটা অন্তৰ্নিহিত /ক/থাকে, যিটো কোনো স্বৰবৰ্ণ চিহ্ন সংলগ্ন নহ'লে ধ্বনি তৈয়াৰ কৰা হয়। যদি দুটা ব্যঞ্জনে স্বৰবৰ্ণৰ হস্তক্ষেপ নকৰাকৈ ইজনে সিজনক অনুসৰণ কৰে, দ্বিতীয় ব্যঞ্জনবৰ্ণটো এটা উপলিপি ৰূপত নিৰ্মিত হয় আৰু প্ৰথমটোৰ তলত সংলগ্ন কৰা হয়। ===স্বাধীন স্বৰবৰ্ণ=== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- bgcolor="#f0f0f0" ! a || ā || i || ī || u || e || o || ai* || au* |- | [[File:Pallava A.svg|x40px]] || [[File:Pallava Aa.svg|x40px]] || [[File:Pallava I.svg|x40px]] || [[File:Pallava Ii.svg|x40px]] || [[File:Pallava U.svg|x40px]] || [[File:Pallava E.svg|x40px]] || [[File:Pallava O.svg|x40px]] || [[File:Pallava Ai.svg|x40px]] || [[File:Pallava Au.svg|x40px]] |} ==উদাহৰণ== {{gallery |File:Huruf Pallawa.JPG|কাদম্ব-পল্লৱ লিপি |File:India - Kanchipuram - 020 (2243370563) (cropped).jpg|অষ্টম শতিকাত পল্লৱ লিপি [[কাঞ্চী কৈলাসনাথৰ মন্দিৰ|কৈলাসনাথ মন্দিৰ]] [[[কাঞ্চিপুৰম]], [[[তামিলনাডু]]। |File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Beschreven steen bij de onderneming Semplak Buitenzorg TMnr 60016469.jpg|[[চিয়াৰুটেউন শিলালিপি]], [[ইণ্ডোনেছিয়া]] ত আৱিষ্কৃত পল্লৱ শিলালিপি পঞ্চম শতিকাৰ এটা শিলালিপি |File:kutai Prasasti of Mulawarman.JPG|[[ইণ্ডোনেছিয়া]]ত আৱিষ্কৃত আটাইতকৈ পুৰণি শিলালিপিসমূহৰ ভিতৰত এটা, [[ইণ্ডোনেছিয়াত Yūpa #Yūpa শিলালিপি|Yūpa শিলালিপি]] [[মুলাবৰ্মন]]] ৰজা [[কুতাই|কুতাই মাৰ্টাদিপুৰা]] [[খ্ৰীপূ চতুৰ্থ শতিকাত] লিখা]]}} ==তথ্যৰ উৎস== [[শ্ৰেণী: লিপি]] [[শ্ৰেণী:এছীয় লিপি]] try2acmo7r11c05vusw2sgf6o6d8eu1 0 114343 645584 611731 2026-10-16T15:08:31Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:এছীয় লিপি]] using [[WP:HC|HotCat]] 645584 wikitext text/x-wiki '''তামিল লিপি ({{lang_en|Tamil script}})'''(தமிழ் அரிச்சுவடி ) হৈছে এক এবুগিডা লিপি যিটো লিপি [[ভাৰত]], [[শ্ৰীলংকা]], [[মালয়েছিয়া]], [[ছিংগাপুৰ]] আৰু আন ঠাইত [[তামিল]] আৰু তামিল ভাষীসকলে [[তামিল ভাষা]] লিখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰে।<ref>{{Citation | title=The Unicode 5.0 Standard | edition=5 | publisher=Addison-Wesley | place=Upper Saddle River, NJ | year=2006 | isbn=0-321-48091-0 | last=Allen | first=Julie }} at p. 324</ref>তামিল লিপি ভাৰতীয় গণৰাজ্যৰ অন্যতম চৰকাৰী লিপি। কিছুমান সংখ্যালঘু ভাষা যেনে সৌৰাষ্ট্ৰ, বদগা, ইৰুলা আৰু পানিয়াও তামিল লিপিত লিখা হৈছে।<ref>{{citation| editor-last=Lewis | editor-first=M. Paul | title=Ethnologue: Languages of the World | edition=16th| url=http://www.ethnologue.com/ | publisher=SIL International | location=Dallas, Tex. | year=2009 | access-date=28 August 2009}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:Evolution of Vatteluttu and Tamil scripts.gif|thumb|350px|তামিল-ব্ৰাহ্মী লিপিৰ (কেন্দ্ৰ স্তম্ভ) ভাট্টেলুট্টু বৰ্ণমালা (বাওঁফালৰ স্তম্ভ) আৰু তামিল লিপি (সোঁতম স্তম্ভ) লৈ বিৱৰ্তন]] তামিল লিপিত 12টা স্বৰবৰ্ণ (உயிரெழுத்து, uyireḻuttu), 18টা ব্যঞ্জনবৰ্ণ (மெய்யெழுத்து, meyyeḻuttu) আৰু এটা বিশেষ চৰিত্ৰ, ஃ (ஆய்த எழுத்து, āytha eḻuttu)। ஃ "அக்கு", আক্কু বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক তামিল পাৰ্থোগ্ৰাফীত ব্যঞ্জন বৰ্ণ আখৰ হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হয়। অৱশ্যে ইয়াক স্বৰবৰ্ণ সংহতিৰ শেষত তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>[https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/romadict.pl?table=tamil-lex&page=148&display=utf8 University of Madras Tamil Lexicon, page 148: "{{lang|ta|அலியெழுத்து}} [ {{transliteration|ta|ISO|aliyeḻuttu}} ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210214081015/https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/romadict.pl?table=tamil-lex&page=148&display=utf8 |date=2021-02-14 }} n {{transliteration|ta|ISO|ali-y-eḻuttu}} . < {{lang|ta|அலி}}¹ +. 1. The letter {{lang|ta|ஃ}}, as being regarded as neither a vowel nor a consonant; {{lang|ta|ஆய்தம்}}. ({{lang|ta|வெண்பாப். முதன்மொ. 6, உரை.}}) 2. Consonants; {{lang|ta|மெய்யெ ழுத்து. (பிங்.).}}"]{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> এই লিপি বৰ্ণানুক্ৰমিক নহয়, পাঠ্যক্ৰমিক আৰু বাওঁফালৰ পৰা সোঁফাললৈ লিখা হয়। ==বুৰঞ্জী== [[File:History of Tamil script.jpg|thumb|350px|তামিল লিখনিৰ ঐতিহাসিক বিৱৰ্তন আগৰ [[তামিল-ব্ৰাহ্মী]] শীৰ্ষৰ পৰা তলত বৰ্তমানৰ তামিল লিপিলৈ]] [[File:Tirukkural manuscript.jpg|thumb|350px|তিৰুক্কুৰাল তাল পাতৰ পাণ্ডুলিপি]] অন্যান্য ব্ৰহ্মীলিপিৰ দৰে তামিল লিপিও মূল [[ব্ৰাহ্মী লিপি]]ৰ পৰা বিকশিত হোৱা বুলি ধাৰণা কৰা হয়।{{sfn|Mahadevan|2003|p=173}} তামিল লিখনিৰ স্বীকৃত উদাহৰণ স্বীকাৰ কৰা প্ৰাচীনতম শিলালিপিবোৰ অশোকৰ যুগৰ। এনে শিলালিপিৰ দ্বাৰা ব্যৱহৃত লিপিক সাধাৰণতে তামিল-ব্ৰাহ্মী বা "তামিললিপি" বুলি কোৱা হয় আৰু অশোকৰ ব্ৰাহ্মী লিপিৰ মানৰপৰা বিভিন্ন ধৰণে পৃথক। ইয়াৰ উপৰিও ইৰাৱতম মহাদেৱনৰ মতে প্ৰাৰম্ভিক তামিল ব্ৰাহ্মী অলপ বেলেগ স্বৰবৰ্ণৰ ধৰণ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। সংস্কৃতত নথকা আখৰবোৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰিবলৈ অতিৰিক্ত চৰিত্ৰ আছিল। তামিল আখৰবোৰ অধিক বৃত্তাকাৰ ৰূপৰ দিশে পাছলৈ অৰ্থাৎ ৫ম বা ৬ষ্ঠ শতিকালৈ সেইবোৰ প্ৰাৰম্ভিক ভেট্টালাটু নামৰ এক ৰূপত উপনীত হৈছিল। আধুনিক তামিল লিপি অৱশ্যে এই লিপিৰ পৰা বিকশিত হোৱা নাই। চতুৰ্থ শতিকাত পল্লৱ ৰাজবংশই তামিলৰ বাবে পল্লৱ লিপি নামৰ এখন নতুন লিপি সৃষ্টি কৰে আৰু গ্ৰন্থ বৰ্ণমালা ইয়াৰ পৰা বিকশিত হয়। সংস্কৃত লিখাৰ বাবে নোপোৱা শব্দৰ বাবে ভাট্টেলাটু বৰ্ণমালা যোগ কৰে। পল্লৱ ৰাজ্যৰ পতনৰ লগে লগে চোল-পল্লৱ লিপিক প্ৰকৃত লিপি হিচাপে ব্যৱহাৰ হৈছিল। পৰৱৰ্তী কেইটামান শতিকাত চোল-পল্লৱ লিপি আধুনিক তামিল লিপিলৈ বিকশিত হয়। তামিল লিপি অন্যান্য ব্ৰাহ্মী-উৎপন্ন লিপিৰ পৰা বিভিন্ন ধৰণে পৃথক। ==বৰ্ণমালা== [[File:Mangulam inscription.jpg|thumb|200px|মঙ্গুলম তামিলনাডুৰ মাংগুলামত থকা তামিল শিলালিপি, তামিলনাডুৰ [[মাদুৰাই জিলা]], তামিল [[সঙ্গম কাল]] ৪০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰ পৰা গ.২০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব। ]] [[File:Tamil Inscriptions.jpg|thumb|200px|তামিল ব্ৰাহ্মী শিলালিপিৰ বাবে মঙ্গুলম, মাদুৰাই, তামিলনাডুৰ মাদুৰাই জিলা তামিল চঙ্গম কালৰ (৪০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰ পৰা ২০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব)]] {{multiple image | align = | direction = | width = 100 | footer = বাওঁফালে: ''তাম্পিৰান ভানাক্কাম'' ('ডক্টৰিনা ক্ৰিষ্টুম'' তামিলৰ প্ৰথমখন কিতাপ। এইখন ১৫৭৮ চনৰ ২০ অক্টোবৰত মুদ্ৰণ কৰা হৈছিল। সোঁফালে: ১৭৮১ চনত মুদ্ৰিত তামিল ভাষাৰ এখন কিতাপ। | image1 = Thambiran Vanakkam 1578.JPG | alt1 = | caption1 = | image2 = CHRISTIAN BOOK-printed1781-Tamil nadu-India41.jpg | alt2 = | caption2 = }} তামিল ভাষাত ১৮টা ব্যঞ্জনবৰ্ণ আছে - মে ইলুট্টুক্কাল। পৰম্পৰাগত ব্যাকৰণবিদসকলে এই ১৮টা ব্যঞ্জনবৰ্ণক ৬টা আখৰৰ তিনিটা গোটত শ্ৰেণীবদ্ধ কৰিছে। এই শ্ৰেণীবিভাজন উচ্চাৰণ পদ্ধতিৰ ওপৰত আধাৰিত কৰি কৰা হয় আৰু সেয়াই এই আখৰবোৰৰ প্ৰকৃতি। ==সংখ্যা আৰু চিহ্নসমূহ== সাধাৰণ সংখ্যাৰ বাহিৰেও (০ ৰ পৰা ৯ লৈ), তামিলত ১০,১০০ আৰু ১০০০ সংখ্যাও আছে। ভগ্নাংশ আৰু অন্যান্য সংখ্যা-আধাৰিত ধাৰণাবোৰৰ চিহ্নও পোৱা যায়। <ref>Selvakumar, V. (2016). History of Numbers and Fractions and Arithmetic Calculations in the Tamil Region: Some Observations. ''HuSS: International Journal of Research in Humanities and Social Sciences, 3(1)'', 27–35. https://doi.org/10.15613/HIJRH/2016/V3I1/111730</ref> ==ইউনিক'ড== ১৯৯১ চনৰ অক্টোবৰত ১.০.০ সংস্কৰণ মুকলি হোৱাৰ লগে লগে তামিল লিপি ইউনিকোড মানদণ্ডত যোগ কৰা হৈছিল। তামিলৰ বাবে ইউনিকোড খণ্ড হৈছে U+0B80-U+0BFF। ধূসৰ এলেকাবোৰে আৱণ্টন নকৰা কোড বিন্দুবোৰ সূচায়। বেছিভাগ অনা-আৱণ্টিত কোড পইণ্ট সংৰক্ষিত বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে কিয়নো সেইবোৰ দক্ষিণ এছিয়াৰ আন স্ক্ৰিপ্ট ব্লকত আৱণ্টন কৰা চৰিত্ৰবোৰৰ দৰে একে আপেক্ষিক স্থিতিত আছে যিবোৰ তামিল লিপিত নথকা ফোনমৰ সৈতে খাপ খায়। ==তথ্যৰ উৎস== [[শ্ৰেণী: লিপি]] [[শ্ৰেণী:এছীয় লিপি]] r6d8kq6pyqwnyqe2vodaydw9vd7r4ky 0 122612 645559 644834 2026-10-16T14:52:45Z Kandarpajit Kallol 6257 removed [[Category:ভাষা]]; added [[Category:নিৰ্মিত ভাষা]] using [[WP:HC|HotCat]] 645559 wikitext text/x-wiki তলৰ উল্লেখযোগ্য '''[[নিৰ্মিত ভাষা]]সমূহৰ তালিকা'''খন সহায়ক, আচাৰ-ব্যৱহাৰ, অভিযন্তা, আৰু কলাত্মক (কাল্পনিককে ধৰি) [[ভাষা]] আৰু নিজ নিজ উপশৈলীত বিভক্ত কৰা হৈছে। এই তালিকাৰ সকলো প্ৰৱেশতে পৃথক পৃথক [[ৱিকিপিডিয়া]]ৰ প্ৰবন্ধৰ বিষয়ে অধিক তথ্য আছে। ==সহায়ক ভাষা== ===আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সহায়ক ভাষা=== '''আন্তৰ্জাতিক সহায়ক ভাষা''' (IAL) হৈছে সকলো মানুহৰ মাজত সহজ, দ্ৰুত আৰু/বা উন্নত যোগাযোগ প্ৰদান কৰিবলৈ নিৰ্মিত ভাষা, বা এটা উল্লেখযোগ্য অংশ, থলুৱা ভাষাৰ ঠাই লোৱাটো বাধ্যতামূলক নহয়। #'''ছলৰেছল''' হ'ল ১৮১৭ চনৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা ফ্ৰান্সোৱা ছুড্ৰেৰ দ্বাৰা পৰিকল্পিত এটা সংগীত নিৰ্মিত ভাষা। ১৯০২ চনত বলেছলাছ গাজেভস্কিৰ প্ৰকাশন Grammaire du Solresol-ৰ দ্বাৰা সোলৰেছলে জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। বৰ্তমান সমগ্ৰ বিশ্বতে সিঁচৰতি হৈ থকা ছ’লৰেছলৰ অনুৰাগীৰ সৰু সৰু সম্প্ৰদায় আছে।<ref>{{URL|http://www.sidosi.org}}</ref> এই ভাষাৰ উদাহৰণ: • আপোনাৰ স্বাস্থ্য ভাল নে? – ৰেডোফাফা? • মোৰ স্বাস্থ্য ভাল। – ৰেডোফাফা ডোৰে। • এই বছৰ আপুনি গাঁৱলৈ যাবনে? – ফাডোৰেমি? • এই বছৰ মই গাঁৱলৈ যাম। – ফাডোৰেমি ডোৰে। • আজি ৰাতি থিয়েটাৰলৈ যাব নেকি? – ছলডৰেমি? • আজি ৰাতি থিয়েটাৰলৈ যাম। – ছলডৰেমি ড’ৰে। #'''Communicationssprache''' হৈছে ১৮৩৬ চনত জোচেফ শ্বিপফাৰৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত আন্তৰ্জাতিক সহায়ক ভাষা। উদাহৰণস্বৰূপে এই ভাষাৰ সংখ্যা (১-ৰ পৰা ১০-লৈ): উনা, দুৱা, ত্ৰিয়া, কোৱাত্ৰা, কুয়িনা, ছেচ্টা, ছেট্টা, অ'ট্টা, ন'নো, দিয়া। #'''ইউনিভাৰ্চেলগ্লট''' হৈছে [[ফৰাচী ভাষা]]বিদ জিন পিৰ'ই ১৮৬৮ চনত টেণ্টেটিভ ডিউন লেংগুৱে ইউনিভাৰ্চেল, এনচেইনমেণ্ট, গ্ৰেমায়াৰ, ভোকেবুলেৰত প্ৰকাশ কৰা এটা পষ্টেৰিয়ৰি আন্তৰ্জাতিক সহায়ক ভাষা। ভোলাপুক আৰু এস্পেৰেণ্টোৰ পৰা প্ৰায় ২০ বছৰ পূৰ্বে ইউনিভাৰ্চেলগ্লটক প্ৰথম "জাতীয় ভাষাৰ সাধাৰণ উপাদানসমূহৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি সম্পূৰ্ণ সহায়ক-ভাষা ব্যৱস্থা" বুলি অভিহিত কৰা হৈছে।<ref name="bray">Bray, Mary Connell. "Introduction" in Alexander Gode et al. ''[[Interlingua-English Dictionary|Interlingua-English: a dictionary of the international language]].'' Storm Publishers, New York, 1951. ([https://web.archive.org/web/20071006090121/http://www.bowks.net/worldlang/aux/b_IED-foreword.html read online])</ref> পিৰ'ই ইয়াক ৭,০০০ তকৈ অধিক মৌলিক শব্দ আৰু অসংখ্য উপসৰ্গ দিছিল, যাৰ ফলত অতি সম্প্ৰসাৰিত শব্দভাণ্ডাৰৰ বিকাশ সম্ভৱ হৈছিল। #'''ভোলাপুক''' হৈছে ১৮৭৯ আৰু ১৮৮০ চনত জাৰ্মানীৰ বাডেনৰ এজন ৰোমান কেথলিক পুৰোহিত Johann Martin Schleyer দ্বাৰা সৃষ্টি কৰা এটা নিৰ্মিত ভাষা। #'''এস্পেৰেণ্টো''' হৈছে বিশ্বৰ আটাইতকৈ বেছি প্ৰচলিত নিৰ্মিত আন্তৰ্জাতিক সহায়ক ভাষা। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় যোগাযোগৰ বাবে এক সৰ্বজনীন দ্বিতীয় ভাষা হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ উদ্দেশ্যেৰে ১৮৮৭ চনত এল এল জামেনহফে ‘আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ভাষা’ হিচাপে সৃষ্টি কৰিছিল এই ভাষাটো। তেওঁ ডক্টৰ এস্পেৰেণ্টোৰ ছদ্মনামেৰে প্ৰকাশ কৰা ড° এস্পেৰেণ্টোৰ আন্তৰ্জাতিক ভাষা (Unua Libro)-ত এই ভাষাৰ বৰ্ণনা কৰিছিল। #'''মুণ্ডোলিংকো''' হৈছে ১৮৮৮ চনত ডাচ লেখক জে ব্ৰেকমেনে সৃষ্টি কৰা এটা নিৰ্মিত ভাষা। #'''বোলাক''' হৈছে লিঅ'ন বলাকে উদ্ভাৱন কৰা এটা নিৰ্মিত ভাষা। #'''ইডিয়ম নিউট্ৰেল''' হৈছে এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সহায়ক ভাষা, ১৯০২ চনত চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গৰ অভিযন্তা ৱাল্ডেমাৰ ৰ'জেনবাৰ্গাৰৰ নেতৃত্বত আন্তৰ্জাতিক একাডেমী অৱ দ্য ইউনিভাৰ্চেল লেংগুৱেজ (একাডেমি ইণ্টাৰনেচনেল ডি লিংগু ইউনিভাৰ্চেল)ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশ কৰা হৈছিল। #'''লেটিন চাইন ফ্লেক্সন''' এটা আন্তৰ্জাতিক সহায়ক ভাষা। ইয়াক ইটালীয় গণিতজ্ঞ Giuseppe Peano (১৮৫৮–১৯৩২)ৰ অধ্যক্ষতাত Academia pro Interlingua দ্বাৰা ১৮৮৭ চনৰ পৰা ১৯১৪ চনলৈকে সংকলিত কৰা হৈছে। ই লেটিন ভাষাৰ এটা সৰলীকৃত সংস্কৰণ। #'''ৰো''' হৈছে ১৯০৪ চনৰ পৰা ৰেভাৰেণ্ড এডৱাৰ্ড পাৱেল ফষ্টাৰে সৃষ্টি কৰা এটা প্ৰাকৃতিকভাৱে নিৰ্মিত ভাষা। #'''ইদো'''<ref>{{Cite OED|Ido|access-date=30 September 2024}}</ref> হৈছে এস্পেৰেণ্টোৰ সংস্কাৰিত সংস্কৰণৰ পৰা আহৰণ কৰা এটা নিৰ্মিত ভাষা, আৰু বিভিন্ন ভাষাৰ লোকৰ বাবে এক সৰ্বজনীন দ্বিতীয় ভাষা হোৱাৰ লক্ষ্যৰে একেদৰেই ডিজাইন কৰা হৈছে। ইদোক বিশেষভাৱে ব্যাকৰণগতভাৱে, অৰ্থগ্ৰাফিকভাৱে আৰু অভিধানৰ ফালৰ পৰা নিয়মীয়া (আৰু, সৰ্বোপৰি, শিকিবলৈ আৰু ব্যৱহাৰ কৰাত সহজ) হ'বলৈ ডিজাইন কৰা হৈছিল। ই বহুতো এস্পেৰেণ্টো ডেৰাইভেটিভৰ ভিতৰত আটাইতকৈ সফল, যাক এস্পেৰেণ্টিড'জ বুলি জনা যায়। #'''এডজুভিলো''' হৈছে ১৯১০ চনত ক্লাউডিয়াছ ক'লাছে "Profesoro V. Esperema" ছদ্মনামেৰে সৃষ্টি কৰা এটা নিৰ্মিত ভাষা। যদিও সেয়া সম্পূৰ্ণ ভাষা আছিল, তথাপিও হয়তো ক’ব পৰাকৈ সৃষ্টি হোৱা নাছিল। বহুতে বিশ্বাস কৰে যে এজন এস্পেৰেণ্টিষ্ট হিচাপে কোলাছে তেতিয়াৰ বৃদ্ধি পোৱা ইদো আন্দোলনত মতানৈক্য সৃষ্টি কৰাত সহায় কৰিবলৈ এডজুভিলোৰ সৃষ্টি কৰিছিল। কোলাছে নিজেই তেওঁৰ ভাষাক সৰলীকৃত ইদো বুলি কয় আৰু ইদোক কেইবাটাও সংস্কাৰৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। #'''টাইমেৰিয়া''' হৈছে সংখ্যাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নিৰ্মিত ভাষা। ১৯২১ চনত বাৰ্লিনৰ স্থপতিবিদ টিমাৰে ইয়াক বিশুদ্ধ সাহিত্যিক ভাষা হিচাপে ৰাজহুৱাভাৱে উপস্থাপন কৰিছিল। #'''Interlingue'''/'''আন্তঃভাষা''' হ'ল ১৯২২ চনত সৃষ্টি হোৱা আৰু ১৯৪৯ চনত পুনৰ নামকৰণ কৰা এটা আন্তৰ্জাতিক সহায়ক ভাষা। ইয়াৰ সৃষ্টিকৰ্তা এডগাৰ ডি ৱাহলে ব্যাকৰণগত নিয়মিততা আৰু স্বাভাৱিক চৰিত্ৰলাভ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। শব্দভাণ্ডাৰ বিভিন্ন ভাষাৰ পূৰ্বতে থকা শব্দ আৰু স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত উপসৰ্গ আৰু প্ৰত্যয় ব্যৱহাৰ কৰা ব্যুৎপত্তি ব্যৱস্থাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি এই ভাষা তৈয়াৰ কৰা হৈছে। #'''ন’ভিয়েল''' হৈছে এটা উন্নত প্ৰাকৃতিক ধৰণৰ নিৰ্মিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ভাষা (IAL), যাক বিখ্যাত ডেনিচ ভাষাতত্ত্ববিদ অটো জেছপাৰছেনে ১৯২৮ চনত সৃষ্টি কৰিছিল। এই ভাষাটোৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল ইউৰোপীয় ভাষাসমূহৰ আধাৰত গঠিত হোৱাটো, যাতে ইয়াক শিকিব আৰু ব্যৱহাৰ কৰিব সহজ হয়। #'''সোণা''' হৈছে কেনেথ চিয়াৰাইটে ১৯৩৫ চনত নিৰ্মাণ কৰা এটা আগ্লুটিনেটিভ ধৰণৰ ভাষা। ইয়াৰ শব্দভাণ্ডাৰ "বিশ্বজনীন", অৰ্থাৎ বহু ভাষাৰ পৰা আহৰণ কৰা, আৰু ইয়াৰ ৩৬০টা মৌলিক শব্দ মিলাই অসংখ্য নতুন শব্দ সৃষ্টি কৰিব পাৰি। #'''এস্পেৰান্তো ২''' হৈছে ৰেনে দে ছছুৰৰ দ্বাৰা সৃষ্ট এটি এস্পেৰান্তিদো (এস্পেৰান্তোৰ পৰিবৰ্তিত ৰূপ)। ১৯৩৭ চনত উদ্ভৱ হোৱা এই ভাষাটো ছছুৰে আগবঢ়োৱা শেষটো সংস্কাৰ আছিল। #'''মণ্ডিয়েল''' হৈছে ১৯৪০ দশকৰ প্ৰাৰম্ভত ড° হেল্গে হেইমাৰৰ দ্বাৰা সৃষ্ট এটা প্ৰাকৃতিক ইউৰোপীয় ধৰণৰ নিৰ্মিত ভাষা। ইয়াৰ শব্দ আৰু ব্যাকৰণ ইউৰোপীয় ভাষাসমূহৰ আধাৰত সাজি তুলা হৈছিল যাতে সহজে বুজিব পৰা যায়। #'''ইণ্টাৰগ্ল’ছা''' হৈছে লেন্সেলট হগবেনে ১৯৪৩ চনত গঢ়ি তোলা এটা বিজ্ঞানকেন্দ্ৰিক নিৰ্মিত ভাষা, যাৰ মূল শব্দভাণ্ডাৰ গ্ৰীক-লেটিন উৎসৰ। ই মূলত বিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত সহায়ক ভাষা হিচাপে প্ৰস্তাৱিত হৈছিল। #'''ইণ্টাৰলিংগুৱা''' হৈছে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সহায়ক ভাষা সংস্থাৰ দ্বাৰা ১৯৫১ চনত বিকাশ কৰা এটা ভাষা। ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বৈজ্ঞানিক শব্দভাণ্ডাৰক মান্যতা দিয়া আৰু ৰোমাঞ্চ ভাষা (যেনে স্পেনী, ফ্ৰেঞ্চ) আৰু আংশিকভাৱে ইংৰাজী ভাষাৰ বক্তাসকলৰ বাবে সহজে বুজিব পৰা হোৱাটো। #'''ইণ্টাল''' হৈছে এৰিখ ভেফাৰলিঙে ১৯৫৬ চনত সৃষ্টি কৰা এক নিৰ্মিত ভাষা, যাৰ লক্ষ্য আছিল বেলেগ বেলেগ নিৰ্মিত ভাষাৰ ব্যৱস্থাবোৰক একত্ৰিত কৰা। #'''লিংগুৱা চিষ্টেমফ্ৰাটাৰ''' হৈছে Pham Xuan Thai-ৰ দ্বাৰা ১৯৫৭ চনত সৃষ্টি কৰা এটা নিৰ্মিত ভাষা, যিটো গ্ৰীক-লেটিন শব্দৰ সৈতে দক্ষিণ-পূৰ্ব এচিয়ান ব্যাকৰণৰ সংমিশ্ৰণত গঠিত। #'''নিঅ’''' হৈছে আৰ্টুৰো আলফাণ্ডাৰিয়ে ১৯৬১ চনত উদ্ভাৱন কৰা এটা অতি সংক্ষিপ্ত এস্পেৰান্তিদো ভাষা। ইয়াত ব্যাকৰণ আৰু শব্দচয়ন অধিক নিয়মীয়াকৈ সাজি তোলা হৈছে। #'''বাবম''' হৈছে ৰিকিচি ওকামোতোৰ দ্বাৰা ১৯৬২ চনত সৃষ্টি কৰা এটা নিৰ্মিত ভাষা, যি লেটিন আখৰসমূহক এটা স্বৰবৰ্ণমালা ৰূপে ব্যৱহাৰ কৰাৰ বাবে জনপ্ৰিয়। #'''উনিলিঙুৱা (বৰ্তমান মিৰাড)''' হৈছে নৌবাৰ আগপোফৰ দ্বাৰা ১৯৬৬ চনত আৰম্ভ কৰা আৰু ১৯৬৭ আৰু ২০২২ চনত সংশোধিত এটা ভাষা। ইয়াৰ শব্দভাণ্ডাৰ ''এপ্ৰিঅৰি'' ধৰণৰ আৰু প্ৰতিটো আখৰে অৰ্থনৈতিক বা কাৰ্যত্মক অৰ্থ বহন কৰে। #'''আৰ্কেইকাম এস্পেৰান্তম''' হৈছে মানুৱেল হালভেলিকে ১৯৬৯ চনত বিকাশ কৰা 'আৰ্চেইক এস্পেৰান্তো', যি এস্পেৰান্তো সাহিত্যত প্ৰাচীন ৰূপ প্ৰদান কৰিবলৈ সৃষ্টি কৰা হৈছিল। #'''ইউৰোলেঙো''' হৈছে লেছলি জনছে ১৯৭২ চনত সৃষ্টি কৰা এটা ভাষা, যি ইংৰাজী আৰু স্পেনিছৰ উপাদানবোৰ একত্ৰিত কৰে। #'''গ্ল'ছা''' হৈছে ৰনাল্ড ক্লাৰ্ক আৰু ৱেণ্ডী এছবিৰ দ্বাৰা ১৯৭৫ চনত বিকাশ হোৱা এক ভাষা, যি ইণ্টাৰগ্ল’ছাৰ পৰিবৰ্তন। #'''কোটাভা''' হৈছে ষ্টাৰেন ফেটচীয়ে ১৯৭৮ চনত সৃষ্টি কৰা এটা উচ্চস্তৰৰ ''এপ্ৰিঅৰি'' আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ভাষা, যাৰ মূল উদ্দেশ্য সাংস্কৃতিক নিৰপেক্ষতা। #'''উৰোপি''' হৈছে জোয়েল লেনডেইছৰ দ্বাৰা ১৯৮৬ চনত বিকাশ হোৱা এটা ভাষা, যি সাধাৰণ ইন্দো-ইউৰোপীয় ভাষাৰ মূল শব্দ আৰু ব্যাকৰণিক বিন্যাসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। #'''পলিস্পো''' হৈছে বিলী ৰে ৱাল্ডনে ১৯৯০ চনৰ আশে-পাশে সৃষ্টি কৰা এটা ভাষা, যি এস্পেৰান্তোৰ ব্যাকৰণৰ লগত ডাঙৰ পৰিমাণে চেৰ’কি ভাষাৰ শব্দভাণ্ডাৰ ব্যৱহাৰ কৰে। #'''ৰোমানিচো''' হৈছে ১৯৯১ চনত অজ্ঞাত এজন দ্বাৰা সৃষ্টি হোৱা ভাষা, যাৰ শব্দভাণ্ডাৰ সাধাৰণ ৰোমান্স ভাষাৰ মূল শব্দৰ পৰা আহৰণ কৰা। #'''ইউৰোপান্তো''' হৈছে ডিয়েগো মাৰানিয়ে ১৯৯৬ চনত সৃষ্টি কৰা এক "ভাষাগত ঠাট্টা", যি ইউৰোপীয় কূটনীতিজনৰ দ্বাৰা উদ্ভাৱিত। #'''ইউনিছ''' হৈছে ছেজং বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভাষা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানে ১৯৯৬ চনত বিকাশ কৰা এটা ভাষা, যাৰ শব্দভাণ্ডাৰ পন্ধৰটা প্ৰতিনিধি ভাষাৰ পৰা আহৰণ কৰা। #'''লিংগুৱা ফ্ৰাঙ্কা নোভা''' হৈছে চি. জৰ্জ ব’ৰীয়ে আৰু আন লোকৰ দ্বাৰা ১৯৯৮ চনত সৃষ্টি কৰা এটা ভাষা, যাৰ শব্দভাণ্ডাৰ ৰোমান্স ভাষাৰ আৰু ব্যাকৰণ ক্ৰী’ল ধৰণৰ। #'''সম্বহছা-মুণ্ডভাষা (Sambahsa-Mundialect)''' হৈছে অলিভিয়ে চাইমনে ২০০৭ চনত বিকাশ কৰা এটা ভাষা, যি সাধাৰণ প্ৰ'টো-ইন্দো-ইউৰোপীয় আৰু আন ভাষাবোৰৰ সংমিশ্ৰণ। #'''লিংগৱা দে প্লেনেটা''' হৈছে ডমিত্ৰি ইভানোভে ২০১০ চনত সৃষ্টি কৰা বিশ্বভাষা, যি [[আৰবী]], [[চীনা ভাষা|চীনা]], [[ইংৰাজী]], [[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]], [[জাৰ্মান ভাষা|জাৰ্মান]], [[হিন্দী]], [[পাৰ্চী ভাষা|পাৰ্চী]], [[পৰ্তুগীজ ভাষা|পৰ্তুগীজ]], [[ৰাছিয়ান ভাষা|ৰাছিয়ান]] আৰু [[স্পেনীছ ভাষা|স্পেনীছ]] ভাষাৰ ওপৰত আধাৰিত। ===মণ্ডল সহায়ক ভাষা=== মণ্ডল সহায়ক ভাষা হ’ল আনুষংগিক ভাষাৰ এটা নিৰ্দিষ্ট গোটৰ বক্তাসকলৰ মাজত যোগাযোগৰ সুবিধা প্ৰদানৰ উদ্দেশ্যে সৃষ্টি কৰা ভাষা। বিশ্বব্যাপী ব্যৱহাৰৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সহায়ক ভাষাৰ দৰে নহয়, ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে সীমিত ভাষিক বা ভৌগোলিক অঞ্চলত সেৱা আগবঢ়োৱা। উদাহৰণস্বৰূপে প্যান-স্লাভিক ভাষা, প্যান-ৰোমাঞ্চ ভাষা আৰু প্যান-জাৰ্মাণিক ভাষা। {|class="wikitable sortable sticky-header" |- ! নাম ! ISO ! উৎপত্তি ! সৃষ্টিকৰ্তা ! বিৱৰণ |- | ৰুছকি ভাষা (Ruski jezik) | | ১৬৬৬ | {{sort|Križanić|জুৰাজ ক্ৰিঝানিচ}} | কৃত্ৰিমভাৱে সৃষ্টি কৰা প্ৰথমটো পেন-স্লেভিক ভাষা। |- | Tutonish | | ১৯০১ | {{sort|Molee|ইলিয়াচ মোলী}} | প্ৰথমটো পেন-জাৰ্মাণিক ভাষা, পাছলৈ ''nu teutonish'', ''alteutonik'' আদি নামেৰে পৰিৱৰ্তিত হৈছিল। |- | Romanid | | ১৯৫৬ | {{sort|Magyar|জোলটান মজিয়াৰ (ভাষাবিদ)}} | ৰোমেন্স ভাষাসমূহৰ আধাৰত নিৰ্মিত এখন অঞ্চলিক সহায়ক ভাষা। |- | Guosa | | ১৯৬৫ | {{sort|Igbinéwéká|আলেকজাণ্ডাৰ ইগবিনেভেকা}} | পশ্চিম আফ্ৰিকাৰ বাবে হাউছা, ইয়োৰুবা আৰু ইগ্বো ভাষাৰ পৰা মূলত সংগৃহীত এখন অঞ্চলিক সহায়ক ভাষা। |- | Afrihili | afh | ১৯৭০ | {{sort|Attobrah|কে. এ. কুমি এটোব্ৰাহ}} | এটা পেন-আফ্ৰিকান ভাষা। |- | ৰুন্যাকিতাৰা | | {{sort|1990|১৯৯০ দশকৰ আৰম্ভণি}} | | পশ্চিম উগাণ্ডাৰ চাৰিখন নিকট-সম্পৰ্কীয় ভাষাৰ আধাৰত মানকীকৃত এখন ভাষা। |- | Palawa kani | | ১৯৯২ | তাছমানিয়ান আদিবাসী কেন্দ্ৰ | পূৰ্ব তাছমানিয়াৰ আদিবাসীয়ে কোৱা বিভিন্ন তাছমানিয়ান ভাষাৰ সীমিত তথ্যৰ আধাৰত পুনৰ্নিমাণ কৰা শব্দৰ ওপৰত আধাৰিত ভাষা। |- | Slovio | | ১৯৯৯ | {{sort|Hučko|মাৰ্ক হুচ্কো}} | স্লেভিক ভাষাবোৰ আৰু এছপেৰান্তোৰ ব্যাকৰণৰ আধাৰত নিৰ্মিত এটা কৃত্ৰিম ভাষা। |- | ৰোমেন্স নিয়’লাটিনো | | ২০০৬ | {{sort|Cassany|জোৰ্ডি কাসানী বেটছ}} আৰু অন্যসকল | এটা পেন-ৰোমেন্স ভাষা। |- | Slovianski | | ২০০৬ | {{sort|Rečnik|অন্দ্ৰেই ৰেচনিক, গাব্ৰিয়েল স্বোবোডা, Jan van Steenbergen, ইগৰ পলিয়াকভ}} | স্লেভিক ভাষাৰ ওপৰত আধাৰিত এটা প্ৰাকৃতিক ধৰণৰ ভাষা। |- | Neoslavonic | | ২০০৯ | {{sort|Merunka|ভোইচেখ মেৰুঙ্কা}} | পুৰণি চাৰ্চ স্লেভনিক ভাষাৰ আধুনিক ৰূপ। |- | Budinos | | ২০০৯ | {{sort|Arzamazov|আলেক্সেই আন্দ্ৰেৱিচ আৰ্জামাজোভ}} | ফিন্‌নো-উগ্ৰিক ভাষাসমূহৰ ওপৰত আধাৰিত এখন অঞ্চলিক সহায়ক ভাষা। |- | Interslavic | isv | ২০১১–২০১৭ | {{sort|Steenbergen|Jan van Steenbergen, ভোইচেখ মেৰুঙ্কা}} | এটা পেন-স্লেভিক অঞ্চলিক সহায়ক ভাষা, যি Slovianski আৰু Neoslavonic ভাষাৰ সমন্বয়ে গঠিত। |- | Ortatürk / Öztürkçe | | ১৯৯২, ২০০৮ | বাখ্তিয়াৰ কাৰিমোভ, চোৱাহমাদ মুটালোভ | পৰিসংখ্যানেৰে নিৰূপিত শব্দসম্ভাৰসহ এটা পেন-তুৰ্কিক অঞ্চলিক সহায়ক ভাষা। |} ===নিয়ন্ত্ৰিত ভাষা=== নিয়ন্ত্ৰিত প্ৰাকৃতিক ভাষা হৈছে এনে প্ৰাকৃতিক ভাষা যিবোৰক কিছুমান বিশেষ পৰিস্থিতিত সহজ, ব্যৱহাৰ কৰাত সহজ বা অধিক গ্ৰহণযোগ্য কৰি তোলাৰ বাবে পৰিৱৰ্তন কৰা হৈছে, যেনে মূল ভাষা ভালদৰে নজনা লোকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে। তলত দিয়া প্ৰকল্পসমূহ নিয়ন্ত্ৰিত ইংৰাজীৰ উদাহৰণ: {| class="wikitable sortable" |- ! নাম ! উৎপত্তি ! সৃষ্টিকৰ্তা ! টিপ্পনী |- | বেছিক ইংলিছ (Basic English) | ১৯২৫ | চাৰ্লছ কে. ওগ্ডেন | rowspan="3" | ভাষাটোক নিৰ্দিষ্টসংখ্যক সাধাৰণ শব্দ আৰু পদসমূহলৈ সীমিত কৰি বিদেশী শিক্ষাৰ্থী বা অন্যান্য অসুবিধা হোৱা লোকসকলৰ বাবে সহজ কৰি তোলাৰ প্ৰচেষ্টা। |- | স্পেচিয়েল (লাৰ্নিং) ইংলিছ | ১৯৫৯ | ভয়চ অৱ আমেৰিকা |- | গ্ল’বিচ (Globish) | ২০০৪ | জঁ-পল নেৰিয়েৰ |- | ই-প্ৰাইম (E-Prime) | ১৯৪০ দশক | ডি. ডেভিড বুৰলেণ্ড জুনিয়ৰ | ''to be'' ক্ৰিয়াৰ ব্যৱহাৰ বাদ দিয়া হৈছে যাতে লিখনি অধিক স্পষ্ট আৰু সঠিক হয়। |- | ছিম্প্লিফাইড টেকনিকেল ইংলিছ | ১৯৮৩ | ইউৰোপীয় মহাকাশ উদ্যোগ সমিতি | কাৰিকৰী পাঠ্য, যেনে ম্যানুৱেল আদিৰ জটিলতা আৰু অনিশ্চয়তা কমাবলৈ উদ্দিষ্ট। |- | পেৰালেল ইংলিছ (Globish – Gogate) | ১৯৯৮ | মধুকৰ গোগাটে | ইংলিছৰ ওপৰত আধাৰিত হলেও স্বতন্ত্ৰ ৰূপে নিৰ্মিত এখন কৃত্ৰিম ভাষা। |- | প্লেইন ইংলিছ | | বিভিন্ন | বহু ইডিয়ম, জাৰ্গন আৰু বিদেশী শব্দ এৰাই অধিক সোজাসাপটা, সংক্ষিপ্ত আৰু স্পষ্ট ভাষা প্ৰয়োগৰ পৰামৰ্শ দিয়ে। |} ===দৃশ্যমান ভাষা=== দৃশ্যমান ভাষাত কথিত শব্দৰ ঠাইত প্ৰতীক বা গতিবিধি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। নিৰ্মিত সাংকেতিক ভাষাও এই শ্ৰেণীত পৰে। {| class="wikitable sortable" |- ! নাম ! ISO ! উৎপত্তি ! সৃষ্টিকৰ্তা ! টিপ্পনী |- | ব্লিচচিম্ব'লচ (Blissymbols) | zbl | ১৯৪৯ | চাৰ্লছ কে. ব্লিচ | নিজৰ ব্যাকৰণ আৰু বাক্য গঠন থকা এখন আইডিঅ’গ্ৰাফিক লিখনি পদ্ধতি। |- | ইণ্টাৰনেছনেল চাইন (International Sign) | ils | ১৯৭০ দশক | জাছিন মালোকু | এখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সহায়ক চাইন ভাষা। গেছ্তু'নো (Gestuno) নামেও জনাজাত। |- | আই'চ’টাইপ (Isotype) | | ১৯২৫–১৯৩৪ | অ'ট্টো ন্যুৰাথ আদি | এখন পিক্টগ্ৰাফিক ভাষা। |- |} == ধৰ্মীয় ভাষাসমূহ == এইসকল ভাষা নিজ নিজ সম্প্ৰদায় বা ধৰ্মীয় সংঘৰ দ্বাৰা ধৰ্মীয় ব্যৱহাৰত ব্যৱহৃত হয়। {| class="wikitable sortable" |- ! নাম ! ISO ! উৎপত্তি ! সৃষ্টিকৰ্তা ! টিপ্পনী |- | আয়াৰিক (Iyaric) | | প্ৰায় ১৯৩০ দশক | ৰাস্তাফাৰীসকল | "ৰাস্তাৰ টক" বা "ড্ৰেড টক" বুলি জনাজাত; ৰাস্তাফাৰী আন্দোলনৰ কিছুমানে নিজৰ হেৰুৱা আফ্ৰিকান ভাষাসমূহৰ প্ৰতিষ্ঠাপন স্বৰূপে গঢ়ি তোলে। |- | এছ্কায়ান (Eskayan) | esy | প্ৰায় ১৯২০–১৯৪০ | মাৰিয়ানো দাতাহান | ছেবুৱানোৰ বোহোলানো উপভাষাৰ ব্যাকৰণৰ ওপৰত আধাৰিত। |- | মেডেফাইড্ৰিন (Medefaidrin) | dmf | ১৯৩০ দশক | ওবেৰী অ'কাইমে গীৰ্জা | নাইজেৰিয়াৰ এই খ্ৰীষ্টান গীৰ্জাৰ দ্বাৰা ব্যৱহৃত; পবিত্ৰ উৎসৰ বুলি কোৱা হয়। |- | দামিন (Damin) | | অজ্ঞাত | লাৰ্ডিল জনগোষ্ঠী | লাৰ্ডিল ভাষাৰ স্থানীয় বক্তাসকলৰ দ্বাৰা সৃষ্টি কৰা ভাষা; আফ্ৰিকাৰ বাহিৰত একমাত্ৰ ক্লিক-ধ্বনি ভাষা। |- |} == অভিযান্ত্ৰিক ভাষাসমূহ == অভিযান্ত্ৰিক ভাষাসমূহ (Engineered languages) কোনো বৈজ্ঞানিক অনুমান পৰীক্ষা কৰাৰ বাবে বা নতুন ভাষাগত বৈশিষ্ট্যৰ সৈতে পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰাৰ উদ্দেশ্যে গঢ়ি তোলা হয়। এইসকল ভাষা দাৰ্শনিক (philosophical), পৰীক্ষামূলক (experimental), অথবা যুক্তিপূৰ্ণ (logical) ভাষাৰ বিভাগসমূহত পৰি যাব পাৰে। {| class="wikitable sortable" |- ! নাম ! ISO ! উৎপত্তি ! সৃষ্টিকৰ্তা ! বিৱৰণ |- | লোগোপানডেক্টেইছন (Logopandecteision) | | ১৬৫৩ | ছাৰ থমাছ আৰ্কুহাৰ্ট | জটিল বৰ্গীকৰণমূলক ভাষাৰ প্ৰস্তাৱ। |- | নামবিহীন ভাষা (John Wilkins) | | ১৬৬৮ |জন উইলকিনছ | দাৰ্শনিক স্পষ্টতা যোগাব পৰা এক প্ৰতীকমূলক ভাষাৰ প্ৰস্তাৱ। |- | ল'গলান (Loglan) | | ১৯৫৫ | জেমছ কুক ব্ৰাউন | ছাপিৰ–ৱৰ্ফ অনুমান পৰীক্ষা কৰিবলৈ নিৰ্মিত; ল'জবানৰ অনুপ্ৰেৰণা। |- | আ-ই-উ-আই (aUI) | | ১৯৬২ | ডব্লিউ.জন ৱেইলগাৰ্ট | প্ৰতিটো ধ্বনিই একেটা অৰ্থ বহন কৰে; শব্দসমূহে জটিল ধাৰণা প্ৰকাশ কৰে। |- | ইথকুৱিল (Ithkuil) | | ১৯৭৮–২০২৩ |জন কুইজাডা | দীঘল অৰ্থ ক্ষিপ্ৰ আৰু স্পষ্টভাৱে প্ৰকাশ কৰিব পৰা এক জটিল ভাষা। |- | লাডান (Láadan) | ldn | ১৯৮২ | ছুজেট হেডেন এলজিন | মহিলাসকলৰ প্ৰতি অভিযোজিত এক ধ্বনিগত ভাষা; প্ৰাকৃতিক ভাষাসমূহ পুৰুষক কেন্দ্ৰ কৰি আছে নে নাই সেয়া পৰীক্ষা কৰিবলৈ গঢ়ি তোলা। |- | ল'জবান (Lojban) | jbo | ১৯৮৭ | Logical Language Group | যুক্তিসংগত আৰু ব্যাকৰণগতভাৱে অনিৰ্বচনীয় ভাষা; ল'গলানৰ উত্তৰাধিকাৰী। |- | টোকি পোনা (Toki Pona) | tok | ২০০১ | ছঞ্জা লাং | মাত্ৰ ১২০-১৩৭+ শব্দযুক্ত এক ক্ষুদ্ৰতম ভাষা; ১৬০০ৰো অধিক বক্তা আছে।<ref>{{Cite web |date=27 August 2022 |title=2022 toki pona census. |url=https://tokiponacensus.github.io/results2022/ |access-date= |website=Toki Pona census |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Lang |first1=Sonja |title=Toki Pona: the Language of Good |date=2014 |publisher=Sonja Lang |isbn=9780978292300}}</ref> |- | কেইলেন (Kēlen) | | ২০০৯ | চিলভিয়া চোটোমায়ৰ | এক "এলিয়েন" ভাষা যিয়ে ক্ৰিয়া (verb) বিলোপ কৰাৰ চেষ্টা কৰে, যি প্ৰাকৃতিক ভাষাৰ এক বৈশিষ্ট্যৰ উলংঘন। |- | ভিঅ’ছা (Viossa) | | ২০১৪ | | কোনো নিৰ্দিষ্ট ব্যাকৰণ বা ধ্বনি নিয়ম নথকা কৃত্ৰিম পিড্জিন ভাষা; যদি বক্তাসকলে একে-অন্যক বুজিব পাৰে, তেন্তে সঠিক বুলি গণ্য কৰা হয়। |} === অন্যান্য === {| class="wikitable sortable" |- ! নাম ! উৎপত্তি ! সৃষ্টিকৰ্তা ! বিৱৰণ |- | লিংকচ (Lincos) | ১৯৬০ | হান্স ফ্ৰয়ডেনথাল | যিকোনো সম্ভাব্য বৌদ্ধিক ভিনগ্ৰহীয় জীৱই বুজিব পৰা এক ভাষা; আন্তৰিক্ষীয় বেতাৰ-সংযোগৰ বাবে গঢ়ি তোলা। |- | এটেম্পটো কণ্ট্ৰ'ল্ড ইংলিছ (Attempto Controlled English) | ১৯৯৫ | জুৰিখ বিশ্ববিদ্যালয় | এটা নিয়ন্ত্ৰিত প্ৰাকৃতিক ভাষা, যি জ্ঞান প্ৰতিনিধিত্ব ভাষা হিচাপেও ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>Schwitter, Rolf. "[https://aclanthology.org/C10-2128.pdf Controlled natural languages for knowledge representation]." Proceedings of the 23rd International Conference on Computational Linguistics: Posters. Association for Computational Linguistics, 2010.</ref> |- | মেণ্টি (Mänti) | ২০০৬ | ডেনিয়েল টামেট | কিছুমান ফিননিক শব্দ আৰু ব্যাকৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নিৰ্মিত এক কৃত্ৰিম ভাষা। |} == কল্পনাৰ/সাহিত্যিক ভাষাসমূহ == <!-- সোঁৱৰণী: ইয়াত সন্নিৱিষ্ট সকলো ভাষাৰ নিজৰ পৃথকে ৱিকিপিডিয়া প্ৰবন্ধ, নাইবা অন্ততঃ কোনো প্ৰবন্ধত সেৱা কৰা এক উপ-অংশ থকাটো বাধ্যতামূলক। মাত্ৰ যিকোনো কল্পনা-আধাৰিত ভাষা যুক্ত নকৰিব, যদিও তাত উৎস বা উদ্ধৃতি দিয়া থাকে। --> === কল্পনাত ব্যৱহাৰ হোৱা ভাষাসমূহ === ==== জে. আৰ. আৰ. ট'লকিনৰ দ্বাৰা গঢ়া ভাষাসমূহ ==== ট'লকিনে গঢ়া মুখ্য ভাষাসমূহ: {| class="wikitable" ! ভাষা!! ISO কোড!! বিৱৰণ |- | [[সিণ্ডাৰিন]] || sjn || [[এল্ফ (মিডল-আৰ্থ)|এল্‌ফজাতি]]ৰ ভাষা, প্ৰধানকৈ [[ৱেল্‌চ ভাষা|ৱেল্‌চ]] ভাষাৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত। |- | [[কুৱেন্যা]] || qya || এল্‌ফজাতিৰ ভাষা, [[ফিনিচ ভাষা|ফিনিচ]], [[লেটিন ভাষা]] আৰু [[প্ৰাচীন গ্ৰীক ভাষা]]ৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত। |- | [[খুজ্দুল]] || || [[ডোৱাৰ্ফ (মিডল-আৰ্থ)|ডোৱাৰ্ফজাতি]]ৰ ভাষা, [[চেমিটিক ভাষাসমূহ|চেমিটিক ভাষা]]ৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত। |} ==== চলচ্চিত্ৰ ==== {| class="wikitable sortable" ! নাম || কৃতিত্ত্ব || উৎপত্তি || সৃষ্টিকাৰ || বিৱৰণ |- | [[ক্লিংন ভাষা|ক্লিংন]] || ''[[Star Trek]]'' || 1979–বৰ্তমান || [[Marc Okrand]] || ক্লিংন নামৰ এলিয়েন জাতিৰ ভাষা। |- | [[চুড ভাষা]] || ''[[Pathfinder (1987 film)|Pathfinder]]'' || 1987 || Esben Kr. Aamot<ref>[https://www.svenskfilmdatabas.se/en/item/?type=film&itemid=18458#crew Veiviseren (1987)], The Swedish Film Database</ref> || Tchudes নামৰ খলনায়ক গোটৰ ভাষা। |- | [[এট্লাণ্টিয়ান ভাষা|এট্লাণ্টিয়ান]] || ''[[Atlantis: The Lost Empire]]'' || 2001 || [[Marc Okrand]] || কাল্পনিক এট্লাণ্টিছ নগৰৰ বাসিন্দাসকলৰ ভাষা। |- | [[কু (ভাষা)|কু]] || ''[[The Interpreter (2005 film)|The Interpreter]]'' || 2005 || Said el-Gheithy || কাল্পনিক আফ্ৰিকান ভাষা। |- | [[নাভি ভাষা|নাভি]] || ''[[Avatar (2009 film)|Avatar]]'' || 2009 || [[Paul Frommer]] || [[Pandora]]ৰ নাভি জাতিৰ দ্বাৰা ব্যৱহৃত ভাষা। |- | [[বৰছুমিয়ান ভাষা|বৰছুমিয়ান]] || ''[[John Carter (film)|John Carter]]'' || 2012 || [[Paul Frommer]], [[Edgar Rice Burroughs]] || মাৰ্ছৰ বাসিন্দাসকলৰ ভাষা। |- | [[কিলিকি ভাষা|কিলিকি]] || ''[[Baahubali (franchise)|বাহুবলী]]'' || 2015 || [[Madhan Karky]] || [[কালাকেয়া গোট|কালাকেয়া]] জাতিৰ ভাষা।<ref>{{Cite news|url=https://www.saddahaq.com/welcome-to-new-language-kilikili-from-baahubali|title=Welcome to new language 'Kilikili' from Baahubali|last=Cinema|first=Telugu|work=SaddaHaq|access-date=2017-06-11|archivedate=2016-11-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161114003847/https://www.saddahaq.com/welcome-to-new-language-kilikili-from-baahubali|deadurl=yes}}</ref> |- | [[বীমা ভাষা|বীমা]] || ''[[Alpha (2018 film)|Alpha]]'' || 2016 || [[Christine Schreyer]] || [[উচ্চ প্যালিওলিথিক যুগ]]ৰ ভাষা (২০,০০০ বছৰ আগৰ)। |} ==== ভিডিঅ' গেম ==== {| class="wikitable sortable" ! নাম || কৃতিত্ত্ব || উৎপত্তি || সৃষ্টিকাৰ || বিৱৰণ |- | [[চোলিয়ানি ভাষা|চোলিয়ানি]] || ''[[Empire of the Petal Throne]]'' || ১৯৪০ৰ দশক || [[M. A. R. Barker]] || [[Tékumel]] নামৰ কাল্পনিক জগতৰ ভাষা। |- | [[গাৰ্গিশ]] || ''[[Ultima (series)|Ultima]]'' শৃংখলা || 1981–2013 || — || গাৰ্গয়েল জাতিৰ ভাষা। |- | [[ড'নি ভাষা|ড’নি]] || ''[[Myst (series)|Myst]]'' শৃংখলা || 1993–2005 || [[Cyan Worlds]] || ভূগৰ্ভৰ [[D'ni]] লোকসকলৰ ভাষা। |- | [[আৰ টোনেলিকো#হিম্নোছ|হিম্নোছ]] || ''[[Ar Tonelico]]'' || 2006–2010 || [[Akira Tsuchiya]] || ''Ar Ciel'' নামৰ জগতৰ ভাষা; সংগীত আৰু সজ্জাত ব্যৱহৃত।<ref>[http://game.salburg.com/hymmnoserver/ game.salburg.com]</ref> |- | [[ৱেঞ্জা ভাষা|ৱেঞ্জা]] || ''[[Far Cry Primal]]'' || 2016 || Andrew Byrd, Brenna Byrd || PIE (প্ৰট'-ইনড'-ইউৰোপীয়)ৰ পূৰ্বৱৰ্তী ৰূপ হিচাপে সৃষ্টি; তিনিটা উপভাষা — ৱেঞ্জা, উদাম, ইজিলা।<ref>{{cite web|author1=Zorine Te|title=Far Cry Primal Developers Talk About Uncovering History|url=http://www.gamespot.com/articles/far-cry-primal-developers-talk-about-uncovering-hi/1100-6434103/|website=GameSpot|access-date=February 8, 2016|date=January 26, 2016}}</ref> |} ==== ইণ্টাৰনেট-ভিত্তিক ==== {| class="wikitable sortable" ! নাম || উৎপত্তি || সৃষ্টিকাৰ || বিৱৰণ |- | [[টিঅ'নাথ]] || 1962 || [[Sally Caves]] || [[Teonim]] নামৰ পলিডেক্টাইল মানুহজাতিৰ ভাষা, যিসকল বিড়ালসদৃশ দেৱতাসকলক পূজা কৰে। |- | [[ভাৰ্ডুৰিয়ান ভাষা|ভাৰ্ডুৰিয়ান]] আদিৰ ভাষাসমূহ || 1995 || [[Mark Rosenfelder]] || আল্মিয়া গ্ৰহৰ ভাৰ্ডুৰিয়া দেশত ব্যৱহৃত ভাষাসমূহ। |- | [[ড্ৰিটক]] || 2007 || Don Boozer || কণ্ঠৰ জায়গাত অঙ্গ-ভিত্তিক যোগাযোগ ব্যৱস্থা থকা Drushek জাতিৰ ভাষা। |} ==== সংগীত ==== {| class="wikitable sortable" ! নাম || উৎপত্তি || সৃষ্টিকাৰ || বিৱৰণ |- | [[কোবাইয়ান]] || 1970s || [[Christian Vander (musician)|Christian Vander]] || [[Magma (band)|Magma]] নামৰ ফৰাচী ৰক ব্যাণ্ডৰ দ্বাৰা ব্যৱহৃত। |- | [[লক্সিয়ান]] || 2005 || [[Roma Ryan]] || [[Enya]]ৰ ২০০৫ৰ ''[[Amarantine (album)|Amarantine]]'' আৰু ২০১৫ৰ ''[[Dark Sky Island]]'' এলবামত ব্যৱহৃত। |- | [[মচ ভাষা|মচ]] || 2009 || [[Jackson Moore]] || সুৰভিত্তিক ধ্বনিগত বৈশিষ্ট্য থকা সংগীতমূলক পিজিন ভাষা। |} ==== টেলিভিছন ==== {| class="wikitable sortable" ! নাম || কৃতিত্ত্ব || উৎপত্তি || সৃষ্টিকাৰ || বিৱৰণ |- | [[ভালকান (ভাষা)|ভালকান]] || ''[[Star Trek: The Original Series]]'' || 1966–1969 || অনুৰাগীসকলে Golic Vulcan ৰূপত উন্নয়ন কৰে। |- | [[এনচান্তা]] || ''[[Encantadia]]'' আৰু ''[[Etheria: Ang Ikalimang Kaharian ng Encantadia|Etheria]]'' || 2005 || [[Suzette Doctolero]] || [[Encantadia]] নামৰ জগতৰ বাসিন্দাসকলৰ ভাষা। |- | [[ভালিৰিয়ান ভাষাসমূহ]] আৰু [[ড'থ্ৰাকি ভাষা|ড'থ্ৰাকি]] || ''[[Game of Thrones]]'' || 2011–2019 || [[David J. Peterson]] || — |- | [[ট্ৰিগেডাস্লেং]] || ''[[The 100 (TV series)|The 100]]'' || 2014–2020 || [[David J. Peterson]] || — |- | [[বেল্টাৰ ক্ৰিঅ'ল]] || ''[[The Expanse (TV series)|The Expanse]]'' || 2014 || [[Nick Farmer]] || [[অষ্টেৰয়েড বেল্ট]] আৰু [[সৌৰজগত]]ৰ বাহ্যিক অঞ্চলৰ বাসিন্দাসকলৰ ভাষা।<ref>{{Cite web|url=https://arstechnica.com/gaming/2019/12/nick-farmer-knows-dozens-of-languages-so-he-invented-one-for-the-expanse/|title = Nick Farmer knows dozens of languages, so he invented one for the Expanse|date = 22 December 2019}}</ref> |- | [[ৰ'মুলান ভাষা]] || ''[[Star Trek: Picard]]'' || 2019 || [[Trent Pehrson]] || — |} ====অন্যান্য সাহিত্য==== {| class="wikitable sortable" |- ! ভাষাৰ নাম ! উৎস গ্ৰন্থ ! সৃষ্টি-বছৰ ! সৃষ্টিকৰ্তা ! বিৱৰণ |- | [[Utopian language|ইউটোপিয়ান]] | ''[[Utopia (book)|Utopia]]'' | ১৫১৬ | [[থমাছ ম’ৰ]], [[পিটাৰ গিলিছ]] | ম’ৰৰ কল্পিত ৰাষ্ট্ৰ ইউটোপিয়াৰ বাসিন্দাসকলৰ বাবে সৃষ্টি কৰা এক নিৰ্মিত ভাষা; নিৰ্মিত ভাষাৰ আটাইতকৈ আগৰ প্ৰয়াসসমূহৰ ভিতৰত এটি। |- | [[Zaum|জাউম]] | | ১৯১৩ | [[ভেলিমিৰ খ্লেবনিকোভ]], [[আলেক্সেই ক্ৰুচোনিখ]] আদি | এই [[ৰাছিয়ান ফিউচাৰিষ্ট]]সকলৰ দ্বাৰা সৃষ্ট "গীত, মন্ত্ৰ আৰু অভিশাপ"ৰ "সৰ্বাধিক সৰ্বজনীন" আৰু "অতাৰ্কিক" ভাষা ৰূপে এটা কবিতামূলক ভাষা। |- | [[Syldavian|চিলডেভিয়ান]] | ''[[The Adventures of Tintin]]'', বিশেষকৈ ''[[King Ottokar's Sceptre]]''-ত | ১৯৩৮–৩৯ | [[আৰ্জে]] | [[চিলডেভিয়া]] নামৰ এটা কাল্পনিক [[বাল্কান]] ৰাজ্যৰ কাল্পনিক [[পশ্চিম জাৰ্মাণিক ভাষা]]। |- | [[Newspeak|নিউজস্পীক]] | ''[[Nineteen Eighty-Four]]'' | ১৯৪৯ | [[জৰ্জ অ’ৰৱেল]] | এটা নিয়ন্ত্ৰিত ইংৰাজী ভাষা, যাক এক স্বৈৰাচাৰী চৰকাৰে মানুহৰ চিন্তাশক্তি সীমিত কৰি বিদ্ৰোহ প্ৰতিবন্ধ কৰিবলৈ সৃষ্টি কৰে। |- | [[Borduria#Language|বৰডুৰিয়ান]] | ''[[The Adventures of Tintin]]'', বিশেষকৈ ''[[The Calculus Affair]]''-ত | ১৯৫৪–৫৬ | আৰ্জে | [[চিলডেভিয়া]]ৰ সীমান্তৰ দেশ [[বৰডুৰিয়া]]ৰ ভাষা। |- | [[Spocanian|স্পোকেনিয়ান]] | | ১৯৬২ | ৰ'লাণ্ট টুৱেহুইছেন | স্পোকেনিয়াৰ ভাষা। |- | [[Chakobsa (Dune)|চাকবছা]] | ''[[Dune (novel)|Dune]]'' | ১৯৬৫ | [[ফ্ৰেংক হাৰ্বাৰ্ট]], [[ডেভিড জে. পিটাৰছন]], জেচি পিটাৰছন | [[Fremen|ফ্ৰেমেন]]সকলৰ ভাষা। |- | [[Lapine language|ল্যাপন]] | ''[[Watership Down]]'' | ১৯৭২ | [[ৰিচাৰ্ড এডামছ]] | খৰগোশসকলৰ দ্বাৰা কোৱা ভাষা। |- | [[Láadan]] (ldn) | ''[[Native Tongue (Elgin novel)|Native Tongue]]'' আৰু তাৰ উত্তৰ-উপন্যাসসমূহত | ১৯৮৪ | [[চুজেট হেডেন এলজিন]] | [[মহিলা]]সকলৰ দ্বাৰা ব্যৱহৃত ভাষা। |- | [[Baronh|বাৰোনহ]] | ''Seikai no Monshō'' (''[[Crest of the Stars]]'') আৰু আন বহুতোত | ১৯৯৬ | [[হিৰোয়ুকি মৰিঅ'কা]] | [[Abh]] জাতিৰ ভাষা। |} == ৱিকিপিডিয়াত নিৰ্মিত ভাষাসমূহ == তলত উল্লিখিত নটা নিৰ্মিত ভাষাত ৱিকিপিডিয়াৰ সংস্কৰণ উপলব্ধ। এই ভাষাসমূহৰ ভিতৰত আঠটা ভাষাই আন্তৰ্জাতিক সহায়ক ভাষা আৰু ল'জবান এটা অভিযান্ত্ৰিক ভাষা। ২০০৫ চনলৈকে [[টোকি পোনা]] আৰু ক্লিঙন ভাষাতো ৱিকিপিডিয়া আছিল, কিন্তু এই সংস্কৰণসমূহ পাছত মচি পেলোৱা হয়।<ref>[[:Meta:List of Wikipedias]]</ref> {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+ |- ! ভাষাৰ নাম ! ISO/সংযোগ ! আৰম্ভণি ! বিশ্বজুৰি ব্যৱহাৰকাৰী ! সক্ৰিয় সম্পাদক ! প্ৰবন্ধসংখ্যা |- ! scope="row" | এস্পেৰান্তো | ''[[:eo:|eo]]'' || ১৮৮৭ || ১,০০,০০০ – ২০,০০,০০০ || {{NUMBEROF|activeusers|eo|N}} || [[Esperanto Wikipedia|{{NUMBEROF|articles|eo|N}}]] |- ! scope="row" | ভ’লাপুক | ''[[:vo:|vo]]'' || ১৮৮০ ||? || {{NUMBEROF|activeusers|vo|N}} || [[Volapük Wikipedia|{{NUMBEROF|articles|vo|N}}]] |- ! scope="row" | ইদো | ''[[:io:|io]]'' || ১৯০৭ || প্ৰায় ১০০০জন || {{NUMBEROF|activeusers|io|N}} || {{NUMBEROF|articles|io|N}} |- ! scope="row" | ইণ্টাৰলিংগুৱা | ''[[:ia:|ia]]'' || ১৯৫১ || প্ৰায় ১০০০জন || {{NUMBEROF|activeusers|ia|N}} || {{NUMBEROF|articles|ia|N}} |- ! scope="row" | কটাভা | ''[[:avk:|avk]]'' || ১৯৭৮ ||? || {{NUMBEROF|activeusers|avk|N}} || {{NUMBEROF|articles|avk|N}} |- ! scope="row" | '''ইণ্টাৰলিং''' | ''[[:ie:|ie]]'' || ১৯২২ ||? || {{NUMBEROF|activeusers|ie|N}} || {{NUMBEROF|articles|ie|N}} |- ! scope="row" | লিংগুৱা ফ্ৰাংকা নোভা | ''[[:lfn:|lfn]]'' || ১৯৯৮ ||? || {{NUMBEROF|activeusers|lfn|N}} || {{NUMBEROF|articles|lfn|N}} |- ! scope="row" | নোভিয়েল | ''[[:nov:|nov]]'' || ১৯২৮ ||? || {{NUMBEROF|activeusers|nov|N}} || {{NUMBEROF|articles|nov|N}} |- ! scope="row" | ল'জবান | ''[[:jbo:|jbo]]'' || ১৯৮৭ ||? || {{NUMBEROF|activeusers|jbo|N}} || {{NUMBEROF|articles|jbo|N}} |- ! scope="row" | লাডান | ''[[:incubator:Wp/ldn|ldn]]'' || ১৯৮২ ||? || {{n/a}} || {{n/a}} |- ! scope="row" | ইণ্টাৰ্স্লেভিক | ''[[:incubator:Wp/isv|isv]]'' || ২০১১–২০১৭ || ৭০০০ – ২০,০০০ || {{n/a}} || {{n/a}} |} ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:নিৰ্মিত ভাষা]] j2lxegddthxxk30etia82vlxtp0fwo3 0 123435 645500 621933 2026-10-16T13:36:54Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] using [[WP:HC|HotCat]] 645500 wikitext text/x-wiki [[File:Suriname Bhojpuri.jpg|thumb|[[ভাৰত]]ৰ [[পশ্চিমবংগ]]ৰ [[কলকাতা]]ৰ গাৰ্ডেন ৰিচৰ চুৰিনাম স্মৃতিসৌধত চুৰিনামী হিন্দুস্থানী (ৰোমান লিপি) ফলক]] '''গিৰমিটিয়া''' ''('''জাহাজী''' বুলিও কোৱা হয়)'' হ'ল ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ সময়ত দাসত্বৰ চৰ্তত বহিঃৰাজ্যলৈ পঠিওৱা ভাৰতীয় শ্ৰমিকসকল। তেওঁলোকক ইংৰাজসকলে জাহাজেৰে [[ফিজি]], [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]], পূব আফ্ৰিকাৰ দেশ [[মৰিচাছ]], ছিচেলছ , ৰি-ইউনিয়ন, [[তাঞ্জানিয়া]], [[কেনিয়া]], উগাণ্ডা; [[মালয়েছিয়া]], [[ছিংগাপুৰ]], কেৰিবিয়ান দেশ ট্ৰিনিদাদ আৰু ট'বাগো, গায়ানা আৰু চুৰিনামৰ বাগিচাত কাম কৰিবলৈ লৈ গৈছিল। সোতৰ শতিকাত ভাৰতত শাসন কৰা বৃটিছ চৰকাৰে [[দাসত্ব]]ৰ চৰ্তত বহিঃৰাজ্যলৈ মানুহ পঠিয়াবলৈ ধৰিছিল। এই শ্ৰমিকসকলক গিৰমিটিয়া বুলি কোৱা হৈছিল৷ গিৰমিট শব্দটোক [[ইংৰাজী]] Agreement শব্দটোৰ দুৰ্নীতিগ্ৰস্ত ৰূপ বুলি কোৱা হয়। যিখন কাগজত প্ৰতি বছৰে হাজাৰ হাজাৰ শ্ৰমিকক বুঢ়া আঙুলিৰ ছাপ পোৱাৰ পিছত দক্ষিণ আফ্ৰিকা বা আন দেশলৈ পঠিওৱা হৈছিল, সেই কাগজখনক শ্ৰমিক আৰু মালিকসকলে "গিৰমিট" বুলি কৈছিল।<ref name=":0">{{Cite web|title=Girmit History|url=http://www.fijigirmit.org/history.htm|archive-url=https://archive.today/20120914023617/http://www.fijigirmit.org/history.htm|url-status=usurped|archive-date=September 14, 2012|access-date=2020-11-10|website=www.fijigirmit.org|archivedate=2006-10-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061017090235/http://fijigirmit.org/history.htm|deadurl=yes}}</ref> এই নথিৰ আধাৰত মজদুৰসকলক "গিৰমিটিয়া" বুলি কোৱা হৈছিল। প্ৰতি বছৰে ১০ৰ পৰা ১৫ হাজাৰ শ্ৰমিকক গিৰমিটিয়া হিচাপে ফিজি, ব্ৰিটিছ গায়ানা, ডাচ গায়ানা, ট্ৰিনিদাদ আৰু ট'বাগো, নাটাল (দক্ষিণ আফ্ৰিকা) ইত্যাদিলৈ লৈ যোৱা হৈছিল। চুক্তিসমূহত শ্ৰমিকসকলৰ বিদেশী অংশত থকাৰ সময় আৰু [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]]লৈ ঘূৰি অহাৰ লগত জড়িত চৰ্তসমূহ নিৰ্দিষ্ট কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=Article 2|url=http://www.fijigirmit.org/a_girmit_an_introduction.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20040610052325/http://www.fijigirmit.org/a_girmit_an_introduction.htm|url-status=usurped|archive-date=June 10, 2004|access-date=2020-11-10|website=www.fijigirmit.org|archivedate=2004-06-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040610052325/http://www.fijigirmit.org/a_girmit_an_introduction.htm|deadurl=yes}}</ref> জাহাজৰ যোগেদি তেওঁলোকক লৈ যোৱা হৈছিল বাবে সিহঁতক '''জাহাজী''' বুলিও কোৱা হয়।<ref>{{Cite web|last=Lal|first=Brij V.|date=|title=Chalo Jahaji – on a journey through indenture in Fiji|url=http://girmitiya.girmit.org/new/index.php/articles/dr-brij-lal/chalo-jahaji/|access-date=2021-01-15|website=New Girmit.org|language=en-US}}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ১৮৩৪ চনত ব্ৰিটিছে আৰম্ভ কৰা গিৰমিটিয়া শ্ৰমিক ব্যৱস্থা ১৯১৭ চনত নিষিদ্ধ কৰা হয়। ==চুক্তি== এই চুক্তিখন আছিল শ্ৰমিকসকলৰ ভাল জীৱন যাপনৰ বাবে এক লোভনীয় সামগ্ৰী। ভোকাতুৰ শ্ৰমিকসকলৰ পেট ভৰোৱাৰ প্ৰলোভনত তেওঁলোকক জাহাজেৰে কেৰিবিয়ান দ্বীপ আৰু [[ফিজি]]ৰ দৰে দেশলৈ প্ৰেৰণ কৰা হৈছিল। শিশু, মহিলা, বৃদ্ধ আৰু শিশুকে ধৰি প্ৰায় ষাঠি হাজাৰ লোকে নৰ্ছ লাইন কোম্পানীৰ জাহাজত নিজৰ গৃহভূমি এৰি থৈ গৈছিল। [[কলিকতা]] আৰু [[মাদ্ৰাজ]]ৰ পৰা যোৱা জাহাজসমূহে মূলতঃ শ্ৰমিকসকলক ফিজি, জামাইকা, গিনি, মৰিচাছ, চুৰিনাম, ট্ৰিনিদাদ, নাটাল আৰু ট’বাগোলৈ লৈ গৈছিল। এই প্ৰব্ৰজনকাৰী পৰিবহণ ইমানেই বৃহৎ আছিল যে এটা সময়ত এই ঠাইবোৰক গিৰমিটিয়া দেশ বুলিও কোৱা হৈছিল। চল্লিশখন জাহাজেৰে ৮৭ বাৰ মানুহক বিদেশৰ সীমালৈ লৈ গৈছিল। ইয়াৰে ২৭খন আছিল পালতোলা জাহাজ আৰু ১৩খন আছিল ভাপ জাহাজ। প্ৰথম অৱস্থাত বাকী সকলো জাহাজে কলিকতাৰ পৰা খালী প্ৰব্ৰজনকাৰী আনিছিল যদিও ১৯০৩ চনৰ পৰা মাদ্ৰাজৰ পৰাও প্ৰব্ৰজনকাৰী আহিবলৈ আৰম্ভ কৰে। মুঠ ৬০,৯৬৫ জন প্ৰব্ৰজনকাৰীয়ে ভাৰত এৰি গুচি যায় যদিও ৬০,৫৫৩ জন ফিজিত উপস্থিত হয়। প্ৰথমখন জাহাজেৰে ফিজিলৈ যাত্ৰা কৰোতে ৭৩ দিন সময় লাগিছিল যদিও দ্বিতীয়খন জাহাজেৰে যাত্ৰা কৰোতে ৩০ দিন সময় লাগিছিল। জাহাজসমূহক নৰ্চ লাইন আৰু ব্ৰিটিছ-ইণ্ডিয়া ষ্টীম নেভিগেচন কোম্পানীয়ে পৰিচালনা কৰিছিল। চুক্তি অনুসৰি পুৰুষ শ্ৰমিকক ১২ আনা ৭৫ পইচা আৰু মহিলা শ্ৰমিকক ৯ আনা ৭৫ পইচা দিয়া হৈছিল। ১৫ বছৰৰ তলৰ শিশুক তেওঁলোকে কিমান কাম কৰিব পাৰে তাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি দৰমহা দিয়া হৈছিল। ===ফিজিৰ গিৰমিটিয়াসকল=== ফিজিত গৱৰ্ণৰ আৰ্থাৰ হেমিল্টন-গৰ্ডনে মেলানেছিয়ান ফিজিবাসীক তেওঁলোকৰ সংস্কৃতি ৰক্ষাৰ প্ৰয়াসত বাগিচাসমূহত কাম কৰিবলৈ নিৰুৎসাহিত কৰিছিল।<ref name=":0" /> কৰ্মী শ্বানীল লালে যুক্তি আগবঢ়ায় যে গিৰমিটিয়াক প্ৰতাৰণা কৰি ইংৰাজৰ দাসত্বত ৰাখিছিল।<ref>{{Cite web |title=Shaneel Lal: The Royal Family stole my ancestors |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/shaneel-lal-queens-death-black-brown-and-indigenous-communities-are-mourning-their-ancestors-and-culture/JVUO5BWKSUPPDN26VEYFA5YKSQ/ |access-date=2022-09-25 |website=[[The New Zealand Herald]] |language=en-NZ}}</ref> ==গিৰমিটিয়া শ্ৰমিকৰ দুৰ্দশা== গিৰমিটিয়াসকলক দাসত্বৰ পৰা মুক্ত কৰিব পৰা গ’ল, কিন্তু ভাৰতলৈ উভতি আহিবলৈ তেওঁলোকৰ হাতত টকা নাছিল৷ হয় নিজৰ মালিকৰ বাবে কাম কৰা, নতুবা আন কোনোবা মালিকৰ বাবে গিৰমিটীয়া হোৱাৰ বাহিৰে তেওঁলোকৰ আন কোনো বিকল্প নাছিল। কাম নকৰা বা এলেহুৱা হোৱাৰ বাবে তেওঁলোকক অত্যাচাৰ কৰা হ’ব পাৰে। সাধাৰণতে গিৰমিটিয়াসকলক, পুৰুষ হওক বা মহিলাই হওক, বিয়া হ’বলৈ দিয়া হোৱা নাছিল। কিছুমান গিৰমিটিয়াৰ বিয়া হ’লেও তেওঁলোকৰ ওপৰত দাসত্বৰ নিয়ম প্ৰযোজ্য আছিল। মালিকসকলে গিৰমিটিয়া যুৱতীক দাসী হিচাপে ৰাখিছিল আৰু যৌন শোষণ কৰিছিল। আকৰ্ষণৰ অন্ত পৰিলে এই মহিলাসকলক শ্ৰমিকৰ হাতত গতাই দিয়া হৈছিল। গিৰমিটিয়াৰ সন্তানসকল মালিকৰ সম্পত্তি আছিল। মালিকে ইচ্ছা কৰিলে ল’ৰা-ছোৱালীবোৰক ডাঙৰ হ’লে কামত লগাব পাৰিছিল বা আনৰ ওচৰত বিক্ৰী কৰিব পাৰিছিল। গিৰমিটিয়া শ্ৰমিকসকলক কেৱল জীয়াই থাকিবলৈ যথেষ্ট খাদ্য আৰু কাপোৰ দিয়া হৈছিল। [[শিক্ষা]], [[মনোৰঞ্জন]] আদি মৌলিক প্ৰয়োজনীয়তাৰ পৰা বঞ্চিত কৰি প্ৰতিদিনে ১২ৰ পৰা ১৮ ঘণ্টা ধৰি কঠোৰ পৰিশ্ৰম কৰিবলৈ দিছিল। অমানৱীয় পৰিস্থিতিত কাম কৰি থকাৰ সময়তে প্ৰতি বছৰে শ শ শ্ৰমিকৰ অকাল মৃত্যু ঘটিছিল। ==তোতাৰাম সনাধ্যাৰ সংগ্ৰামৰ কাহিনী== ১৮৭৬ চনত [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ ফিৰোজাবাদৰ হিৰগাঁও জিলাত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল তোতাৰাম সনাধ্যাই৷ ব্ৰিটিছক কৰ দিব নোৱাৰাৰ বাবে তেওঁক ব্ৰিটিছে গিৰমিটিয়া শ্ৰমিক হিচাপে ফিজিলৈ পঠিয়াইছিল। বহু সংগ্ৰামৰ অন্তত তেওঁ তাৰ পৰা পলায়ন কৰিবলৈ সক্ষম হয়। তেওঁ "फिजी में मेरे इक्कीस वर्ष" ''(ফিজিত মোৰ একৈশ বছৰ)'' নামৰ গ্ৰন্থখনত গিৰমিটিয়া শ্ৰমিক হিচাপে নিজৰ জীৱনৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰিছে। ==গিৰমিটিয়া ব্যৱস্থাৰ বিৰুদ্ধে মহাত্মা গান্ধী== এই অমানৱীয় প্ৰথাৰ বিৰুদ্ধে মহাত্মা গান্ধীয়ে [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ পৰা অভিযান আৰম্ভ কৰিছিল৷ এয়া আছিল গান্ধীজীৰ জীৱনৰ প্ৰথম ৰাজনৈতিক পদক্ষেপ। ভাৰতত গোপাল কৃষ্ণ গোখলেই ১৯১২ চনৰ মাৰ্চ মাহত ইম্পেৰিয়েল লেজিছলেটিভ কাউন্সিলত গিৰমিটিয়া শ্ৰমিক ব্যৱস্থাৰ অন্ত পেলোৱাৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। এই অমানৱীয় প্ৰথা বিলুপ্ত নোহোৱালৈকে প্ৰতি বছৰে এই প্ৰস্তাৱ দাখিল কৰি যাব বুলি পৰিষদৰ ২২ জন সদস্যই সিদ্ধান্ত লয়। ১৯১৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত কংগ্ৰেছৰ অধিৱেশনত মহাত্মা গান্ধীয়ে ভাৰত নিৰাপত্তা আৰু গিৰমিটিয়া আইন প্ৰস্তাৱ কৰে। ইয়াৰ এমাহ পিছত ১৯১৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত আহমেদাবাদত গিৰমিটিয়া শ্ৰমিক ব্যৱস্থাৰ বিৰুদ্ধে এখন বিশাল সভাৰ আয়োজন কৰা হয়। এই বৈঠকত চি এফ এণ্ড্ৰুজ আৰু হেনৰী পোলাকেও এই প্ৰথাৰ বিৰুদ্ধে ভাষণ দিয়ে। ইয়াৰ বাহিৰেও ভাৰতীয় নেতা [[মদন মোহন মালৱীয়|পণ্ডিত মদন মোহন মালৱীয়]], [[সৰোজিনী নাইডু]], মহম্মদ আলী জিন্না আদিয়ে গিৰমিটিয়া শ্ৰমৰ প্ৰথা শেষ কৰাত যথেষ্ট অৰিহণা যোগাইছিল। ফিজিৰ তোতাৰাম সনাধ্যাই আৰু কুন্তীৰ দৰে গিৰমিটিয়া শ্ৰমিকেও গিৰমিটিয়া শ্ৰমিক ব্যৱস্থাৰ অন্ত পেলোৱাত বহুখিনি অৰিহণা যোগাইছিল। ইয়াৰ পিছত গিৰমিটিয়া বিৰোধী শ্ৰমিক অভিযানে গতি লাভ কৰিলে। ১৯১৭ চনৰ মাৰ্চ মাহত গিৰমিটিয়া বিৰোধী শ্ৰমিকসকলে ব্ৰিটিছ চৰকাৰক এটা আলটিমেটাম দিয়ে যে, মে’ মাহৰ ভিতৰত এই প্ৰথা বিলুপ্ত কৰিব লাগে। ৰাইজৰ ক্ৰমাৎ ক্ষোভ দেখি অৱশেষত চৰকাৰে গুৰুত্বসহকাৰে চিন্তা কৰিবলগীয়া হ’ল। সেই বছৰৰ ১২ মাৰ্চত চৰকাৰে নিজৰ গেজেটত এটা আদেশ প্ৰকাশ কৰি ভাৰতৰ বাহিৰৰ দেশলৈ গিৰমিটিয়া শ্ৰম ব্যৱস্থাৰ অধীনত শ্ৰমিক প্ৰেৰণ কৰাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰে। ==বৰ্তমানৰ গিৰমিটিয়া বংশধৰ== যদিও ১৯১৭ চনত মহাত্মা গান্ধীৰ নেতৃত্বত দাসত্ব চুক্তি সম্পূৰ্ণৰূপে বিলুপ্ত হৈছিল, তথাপিও গিৰমিটিয়া শ্ৰমিকসকল ভাৰতলৈ উভতি নাহিল। প্ৰথম প্ৰজন্মই তাত স্থায়ীভাৱে বসতি স্থাপন কৰি বাণিজ্য আৰু বাণিজ্যত লিপ্ত হয়। দ্বিতীয় প্ৰজন্মই [[নিউজিলেণ্ড]], [[আমেৰিকা]] আৰু [[অষ্ট্ৰেলিয়া]]ৰ দৰে উন্নত দেশলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল৷ এতিয়া গিৰমিটিয়া শ্ৰমিকৰ বংশধৰসকলে কেৱল শিক্ষা লাভ কৰাই নহয়, উন্নত জীৱনো লাভ কৰি সমাজৰ উচ্চ স্তৰত নিজৰ স্থান দখল কৰিছে।<ref>{{Cite news |last1=Bhattacharya |first1=Nabaneeta |title=From Hungry Bellies in Bengal to the West Indies, by Ship |url=https://eisamaygold.timesgroup.com/people/the-girmityas-of-the-caribbean-life-history/1663680285508 |work=Eisamay Gold |date=19 November 2020 |language=bn |access-date=19 February 2024 |archive-date=19 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240219091413/https://eisamaygold.timesgroup.com/people/the-girmityas-of-the-caribbean-life-history/1663680285508 |url-status=dead |archivedate=19 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240219091413/https://eisamaygold.timesgroup.com/people/the-girmityas-of-the-caribbean-life-history/1663680285508 |deadurl=yes }}</ref> ==ফিজি সমাচাৰ== '''''ফিজি সমাচাৰ''''' হ'ল ১৯২৪ চনৰ পৰা ১৯৭৪ চনলৈকে ফিজিত প্ৰকাশিত [[হিন্দী]] ভাষাৰ বাতৰি কাকত। ইয়াৰ প্ৰথম সম্পাদক আছিল বাবু ৰাম সিং।<ref>{{cite book |last=Kanwal |first=J. S. |title=A Hundred years of Hindi in Fiji |year=1980 |publisher=Fiji Teachers Union |location=Suva, Fiji | page= 92 }}</ref> ==আৰু চাওক== *[[:en:Indo-Fijians|Indo-Fijians]] *[[:en:Arya Samaj in Fiji|Arya Samaj in Fiji]] *[[:en:List of Indian indenture ships to Fiji|List of Indian indenture ships to Fiji]] *[https://en.m.wikipedia.org/wiki/Category:Indian_diaspora_in_Fiji Indian diaspora in Fiji] *[[দাসত্ব]] *[[ফিজি]] *[[ফিজি হিন্দী]] *[[ফিজি হিন্দী ৱিকিপিডিয়া]] *[[কেৰিবিয়ান হিন্দুস্তানী]] *[[হিন্দুস্তানী ভাষা]] *[[ফিজিৰ বাতৰি কাকতৰ তালিকা]] *[[ফিজিৰ শ্ৰুতিকথা]] *[[ফিজি হিন্দী চলচ্চিত্ৰ]] ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://hif.m.wikipedia.org/wiki/Portal:Girmit গিৰমিট প'ৰ্টেল (ফিজি হিন্দী ৱিকিপিডিয়া)] * [http://indenturedindian.wordpress.com/ ''কালা পানী'', গিৰমিটিয়া শ্ৰমিকৰ বাবে নিবেদিত এটা ইংৰাজী ব্লগ] * GUIANA 1838 - গিৰমিটিয়া শ্ৰমিকৰ ওপৰত নিৰ্মিত এখন চলচ্চিত্ৰ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070226121513/http://www.rbcradio.com/guiana1838.html |date=২৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০০৭}} *[http://www.abhivyakti-hindi.org/aaj_sirhane/2005/pahla_girmitiya.htm ড° গিৰিৰাজ কিশোৰৰ হিন্দী উপন্যাস - ''পহলা গিৰমিটিয়া'' সম্পৰ্কে] * [https://www.patreon.com/sail_oar South Asian Indentured Labor – গৱেষণা আৰু সম্পদৰ অনলাইন আৰ্কাইভ] – ভাৰতীয় দাসত্ব প্ৰথাৰ সৈতে জড়িত পাঠ্যভিত্তিক সম্পদৰ অনলাইন আৰ্কাইভ আৰু জীৱন্ত পাঠ্যক্ৰম। * {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220618162506/http://www.flp.org.fj/interview-by-mahendra-chaudhry-nfu-general-secretary-on-girmit-divas-celebration/ |date=2022-06-18 }} গিৰমিট দিৱস উদ্‌যাপনত NFU-ৰ সাধাৰণ সম্পাদক মহেন্দ্ৰ চৌধুৰীৰ সাক্ষাৎকাৰ। ==অধিক পঢ়ক== * {{cite book|last=Gillion|first=Kenneth|title=Fiji's Indian migrants : a history of the end of indenture in 1920|year=1962|publisher=Oxford U.P.|location=Melbourne}} * {{cite book|last=|first=|url=https://uhpress.hawaii.edu/title/the-pacific-islands-an-encyclopedia/|title=The Pacific Islands : an encyclopedia|year=2000|publisher=[[University of Hawai'i Press]]|location=Honolulu|isbn=082482265X|pages=110–111|edition=[Repr.].|editor=[[Brij Lal (historian)|Brij V. Lal]] and Kate Fortune|chapter=Girmitiya}} * {{cite book|last=Lal|first=Brij V.|authorlink=Brij Lal (historian)|title=Girmitiyas : the origins of the Fiji Indians|year=2004|publisher=Fiji Institute of Applied Studies|location=Lautoka, Fiji|pages=|isbn=978-0-8248-2265-1}} * Gaiutra Bahadur (2014). ''[[Coolie Woman]]: The Odyssey of Indenture''. The University of Chicago. {{ISBN|978-0-226-21138-1}} *{{cite book|last1=Carter|first1=Marina|url=https://anthempress.com/coolitude-pb|title=Coolitude : an anthology of the Indian labour diaspora|last2=Torabully|first2=Khal|date=2002|publisher=Anthem|isbn=1843310031|location=London|pages=}} *Praveen Kumar Jha (2019). ''[https://www.vaniprakashan.in/details.php?prod_id=8762 Coolie Lines] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220118100317/http://www.vaniprakashan.in/details.php?prod_id=8762 |date=2022-01-18 }}''. New Delhi: Vani Prakashan. {{ISBN|978-93-88684-04-0|}} ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ফিজি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] pk67a696bxjyvvxmtljjg6jfca2uf4b 0 125428 645683 571145 2026-10-16T22:48:33Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645683 wikitext text/x-wiki {{Infobox military person | honorific_prefix = | name = কালাপাহাৰ | honorific_suffix = | image = | image_upright = | alt = | caption = | native_name = কালাপাহাড় | native_name_lang = বাঙালী | birth_name = | other_name = କଲାପାହାଡ଼ | nickname = | birth_date = <!--{{birth date and age|YYYY|MM|DD}} or {{birth date|YYYY|MM|DD}} if dead--> | birth_place = [[ভূৰিশ্ৰেষ্ঠ]] বা [[বৰেন্দ্ৰ]] (বৰ্তমান [[পশ্চিম বংগ]], [[ভাৰত]]) | disappeared_date = | disappeared_place = | death_date = ১২ জুলাই ১৫৭৬ | death_place = [[ৰাজমহল]] | death_cause = [[যুদ্ধ]] | placeofburial = [[সম্বলপুৰ]] | placeofburial_label = | placeofburial_coordinates = <!--{{coord|LAT|LONG|display=inline,title}}--> | allegiance = [[বংগৰ চুলতানী শাসন]] | branch = | branch_label = <!--"Branch" or "Service"--> | serviceyears = ১৫৬৭-১৫৭৬ | serviceyears_label = | rank = | rank_label = | servicenumber = | unit = | commands = | known_for = | battles = {{collapsible list|title = {{nobold|''See list''}}|{{tree list}} * Bengal–Koch war (1567) * [[Bengal Sultanate conquest of Orissa|Bengali conquest of Orissa (1567–68)]] * [[Mughal conquest of Bengal|Bengal (1572–76)]] ** [[Battle of Rajmahal|Rajmahal (1576)]]{{KIA}} {{tree list/end}} }} | battles_label = | awards = | memorials = | alma_mater = | spouse = <!--{{marriage|name|start date|end date}}; add spouse if reliably sourced--> | children = | relations = | laterwork = | signature = | signature_size = | signature_alt = | website = <!--{{URL|example.com}}--> | module = }} '''কালা পাহাৰ''' (মৃত্যু ১২ জুলাই ১৫৭৬) বা কালাপাহাড় [[কাৰাণী বংশ]]ৰ বংগৰ চুলতানৰ শাসনাধীন ৰাজ্যৰ এজন বঙালী মুছলমান জেনেৰেল।<ref>{{Cite book |last=Panda |first=Shishir Kumar |url=https://books.google.com/books?id=72luAAAAMAAJ |title=Political and Cultural History of Orissa |date=1999 |publisher=New Age International |isbn=978-81-224-1197-3 |language=en |access-date=2023-12-02 |archive-date=2023-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230918103813/https://books.google.com/books?id=72luAAAAMAAJ |url-status=live }}</ref> ১৮ শতিকাৰ শেষৰফালৰপৰা একেলগে টুকুৰা-টুকুৰকৈ কৰা পৰম্পৰাগত আখ্যান অনুসৰি,<ref>{{Cite book |last=Kalita |first=Bharat Chandra |url=https://books.google.com/books?id=lU5uAAAAMAAJ |title=Military Activities in Medieval Assam |date=1988 |publisher=Daya Publishing House |isbn=978-81-7035-047-7 |pages=48 |language=en |quote="In retaliation the Bengal governor Sulaiman Kararani engaged his General Kalapahaṛ, a Hindu Brahmin converted to Islam, to teach a lesson to the Koch king." |access-date=2023-12-26 |archive-date=2024-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240206163703/https://books.google.com/books?id=lU5uAAAAMAAJ |url-status=live }}</ref><ref name=":1">{{Cite news |last=Panda |first=Namita |date= |title=Experts trace Kalapahad's footprints |url=https://www.telegraphindia.com/odisha/experts-trace-kalapahad-s-footprints/cid/1503869 |access-date=2025-05-22 |work=The Telegraph Online}}</ref> কালা পাহাৰ [[ভুৰিশ্ৰেষ্ঠ]] বা [[বাৰেন্দ্ৰ]]ৰ এজন বঙালী ব্ৰাহ্মণ আছিল, যি চুলতানৰ ৰাজ্যৰ সামৰিক সেনাপতি আছিল আৰু চুলতান চুলাইমান খান কাৰাণীৰ কন্যাৰ প্ৰেমত পৰিছিল। তেওঁ তেওঁক লাভ কৰিবলৈ হ’লে কালা পাহাৰক ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাইছিল(বা ব্ৰাহ্মণ পণ্ডিতসকলে তেওঁক প্ৰায়শ্চিত্ত কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল) আৰু বংগৰ শাসকীয় মুছলমান অভিজাত শ্ৰেণীৰ ভিতৰত নিজৰ স্থান দৃঢ় কৰি তুলিছিল; এই ধৰ্মান্তৰকৰণ প্ৰায়ে তেওঁৰ নাম সলনিৰ সৈতে জড়িত হৈ থাকে কালাচান্দ ৰায়/ৰাজীবলোচন ভাদুৰীৰপৰা "মহম্মদ ফাৰ্মুলি"লৈ।{{cn}} ==ইতিহাসৰ তথ্য== কালাপাহাৰক কেন্দ্ৰ কৰি থকা ধাৰণা আৰু কিংবদন্তিসমূহ তেওঁৰ অস্তিত্বৰ তিনি শতিকাৰ পাছত ১৯ শতিকাতহে প্ৰচাৰ হৈছিল। ভুৱনেশ্বৰৰ ৰাষ্ট্ৰীয় আৰ্কাইভৰ অভিলেখ কেন্দ্ৰৰ সহকাৰী সঞ্চালক লালাতেণ্ডু দাস মহপাত্ৰই ইতিহাস লিপিক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছে: "কালাপাহাৰৰ উৎপত্তি বিভ্ৰান্তিকৰ, কাৰণ এলাহাবাদী কালাপাহাৰৰ উল্লেখ থকা ব্ৰিটিছ সংগ্ৰহালয়ত এখন পাৰ্চী পাণ্ডুলিপি আছে, আনহাতে ১৬০০ চনৰ এখন ওড়িয়া পাণ্ডুলিপিত ''ইল্লাহদা''ত কালাপাহাৰৰ উল্লেখ আছে।" ==সামৰিক অভিযান== চুলতান চুলাইমানে তেওঁৰ পুত্ৰ "বায়াজিদ আৰু জেনেৰেল কালাপাহাৰ ওৰফে ৰাজু"ৰ নেতৃত্বত নিজৰ চুলতানত্ব সম্প্ৰসাৰণৰ বাবে ওড়িশা জয় কৰিবলৈ নিজৰ সৈন্যবাহিনী পঠিয়াইছিল। মুকুন্দদেৱ ৰজাক পৰাজিত কৰি হত্যা কৰিলে। সেনাপতি কলাপাহাৰে ৰাজ্যখনৰ ভিতৰলৈ এটা দলক নেতৃত্ব দি ৰাজ্যখন লুণ্ঠন কৰিছিল।<ref name=":0"/> কমতাপুৰ সৈন্যৰ ৰজা [[নৰনাৰায়ণ]] চুলতানে আক্ৰমণ কৰাৰ পাছতো সফলতাৰে যুদ্ধ কৰিছিল; নৰনাৰায়ণৰ ভাতৃ সামৰিক সেনাপতি [[চিলাৰায়]]ক কাৰাগাৰত ভৰোৱা হয় আৰু ৰাজধানী [[গোসাঁনীমাৰী]] দখল কৰা হয়।<ref name=":0">{{cite book |last=Ahmed |first=ABM Shamsuddin |year=2012 |chapter=Sulaiman Karrani |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Sulaiman_Karrani |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |access-date=2016-07-25 |archive-date=2016-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306032031/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Sulaiman_Karrani |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160306032031/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Sulaiman_Karrani |archivedate=2016-03-06 }}</ref> কিন্তু মোগল সেনাবাহিনীৰ আক্ৰমণৰ আশংকাত (যিহেতু নৰনাৰায়ণে নামমাত্ৰ [[আকবৰ]]ক নিজৰ অধিপতি হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল) চুলতান চুলাইমানে কালাপাহাৰীক আঁতৰি যাবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে আৰু যথাৰ্থ অৱস্থা পুনৰ ঘূৰাই আনে।<ref name=":0"/> ১৫৭৫ চনত চুলতানৰ পুত্ৰ [[বায়াজিদ]]ক বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰা হয়। কালাপাহাৰে [[দাউদ কাৰাণী]]ৰ চাৰিওফালে সমবেত হয় যি বংগ চুলতানীৰ সিংহাসনত বহিছিল যদিও ১৫৭৬ চনৰ জুলাই মাহত ৰাজমহলৰ যুদ্ধত পৰাস্ত হৈছিল।<ref name="daud">{{cite book|last=Ahmed|first=ABM Shamsuddin|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Daud_Khan_Karrani|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]|year=2012|editor1-last=Islam|editor1-first=Sirajul|editor1-link=Sirajul Islam|edition=Second|chapter=Daud Khan Karrani|editor2-last=Jamal|editor2-first=Ahmed A.|access-date=2018-08-24|archive-date=2015-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20150703124359/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Daud_Khan_Karrani|url-status=live}}</ref> এই যুদ্ধত কালাপাহাৰক নিহত কৰা হয় আৰু পিছলৈ সম্বলপুৰত সমাধিস্থ কৰা হয়।{{Citation needed|date=August 2025}} ==উত্তৰাধিকাৰ== তেওঁৰ সামৰিক অভিযানৰ সময়ত একাধিক হিন্দু মন্দিৰ অপৱিত্ৰ আৰু ধ্বংস কৰাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ কৰা কামৰ বাবে পূব আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ হিন্দু জনসংখ্যাৰ মাজত কালাপাহাৰ শব্দটোৰ অৰ্থ হৈছে ধ্বংসকাৰী বা মূৰ্তিধ্বংসকাৰী,<ref>{{Cite web |title=Search Result For কালাপাহা {{!}} Bengali to English |url=https://accessibledictionary.gov.bd/bengali-to-english/?q=%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BE |access-date=2025-06-21 |website=accessibledictionary.gov.bd}}</ref> বিশেষকৈ পুৰীৰ জগন্নাথ মন্দিৰ, [[কোণাৰ্ক সূৰ্য মন্দিৰ]], জলপাইগুৰিৰ জলপেশ মন্দিৰ, হাজোৰ মন্দিৰ, আৰু অভিযোগ অনুসৰি ধৰ্মীয় ভিত্তিত গুৱাহাটীৰ [[কামাখ্যা মন্দিৰ]]। কিংবদন্তি অনুসৰি তেওঁ তামলুকৰ বৰগাভিমাৰ মন্দিৰ আৰু সম্বলপুৰৰ [[সমলেশ্বৰী মন্দিৰ]]টোও কাঢ়ি নিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও অলৌকিক কাৰণৰ বাবে বিফল হৈছিল।<ref>{{Cite journal |last=Biswal |first=Sarat Chandra |date=June 2018 |title=Sri Jagannath and Kalapahad |url=https://magazines.odisha.gov.in/Orissareview/2018/Jun-July/engpdf/91-94.pdf |journal=Gov. Of Odisha |issn=0970-8669 |access-date=2025-09-20 |archivedate=2025-10-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251027135416/https://magazines.odisha.gov.in/Orissareview/2018/Jun-July/engpdf/91-94.pdf |deadurl=yes }}</ref> ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহত ভাৰতৰ গৃহ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী অমিত শ্বাহে এ আই ইউ ডি এফৰ নেতা বদৰুদ্দিন আজমলক কলাপাহাৰ বুলি উল্লেখ কৰে।<ref>{{cite news|url=https://www.deccanherald.com/video/national/rahul-baba-is-on-assam-visit-as-a-tourist-amit-shah-in-chirang-968720.html|work=Deccan Herald|title=Rahul Baba is on Assam visit as a tourist: Amit Shah in Chirang|date=31 March 2021|access-date=14 November 2021|archive-date=14 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211114172912/https://www.deccanherald.com/video/national/rahul-baba-is-on-assam-visit-as-a-tourist-amit-shah-in-chirang-968720.html|url-status=live}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক চৰিত্ৰ]] gqd80ugrtw4pk8gb3lz2t452utf2m7l 14 125995 645640 542435 2026-10-16T17:41:41Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:আলোচনী]] using [[WP:HC|HotCat]] 645640 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:আলোচনী]] 6uudc0nmz7mt0oqofexyvlk89xv8euz 0 126098 645642 544330 2026-10-16T17:44:39Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645642 wikitext text/x-wiki {{Infobox Magazine |title = সবুজ পত্ৰ |image_file =SabujPatra.jpg |image_size = 200px |image_caption = সবুজ পত্ৰ আলোচনীৰ ল'গ' |editor = [[প্ৰমথ চৌধুৰী]] |editor_title = সম্পাদক |staff_writer = |frequency = |circulation = |category = মাহেকীয়া |company = |publisher = ৩ নং হেষ্টিংছ ষ্ট্ৰীট, কলকাতা |firstdate = |country = [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]] |language = [[বাংলা ভাষা|বাংলা]] |website = |issn = }} '''সবুজ পত্ৰ''' ({{lang-en|Sabujpatra}}) হ'ল কুৰি‍ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে প্ৰকাশ হোৱা [[বাংলা]] ভাষাৰ অন্যতম প্ৰধান সাময়িকী। সাহিত্যিক প্ৰমথ চৌধুৰীৰ সম্পাদনাত এইখন প্ৰকাশ পাইছিল। ''সবুজ পত্ৰ'' প্ৰথম প্ৰকাশ হৈছিল বাংলা ১৩২১ চনত (ইংৰাজী: ১৯১৪ খ্ৰীষ্টাব্দ)। ''সবুজ পত্ৰ''ত কোনো বিজ্ঞাপন আৰু ছবি কেতিয়াও প্ৰকাশ কৰা হোৱা নাছিল। প্ৰমথ চৌধুৰীয়ে সাময়িকীখনক ব্যাৱসায়িকভাৱে আকৰ্ষণীয় কৰি তুলিবলৈ কোনো প্ৰচেষ্টা কৰা নাছিল। অৱশ্য‍ে ইয়াৰ মান আৰু আদৰ্শ বৰ্তাই ৰখাৰ বিষয়ত সদা-সতৰ্ক আছিল। সাধাৰণ পাঠক আৰু লেখকৰ মাজত সবুজ পত্ৰ জনপ্ৰিয় হ’ব নোৱাৰিলে। প্ৰথম পৰ্যায়ত ১৩২৯ বঙ্গাব্দ (১৯২২ চন)লৈকে প্ৰকাশ পাইছিল। দ্বিতীয় পৰ্যায়ত ১৩৩২ বঙ্গাব্দ (১৯২৫ চন) পৰা সবুজ পত্ৰৰ প্ৰকাশ আৰম্ভ হয়। অৱশেষত ১৩৩৪ বঙ্গাব্দ (১৯২৭ চন)ত সাময়িকীখন বন্ধ হৈ পৰে।<ref>{{ৱেব উদ্ধৃতি|url=https://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%B8%E0%A6%AC%E0%A7%81%E0%A6%9C%E0%A6%AA%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%B0|title=সবুজপত্ৰ - বাংলাপিডিয়া|ৱেবছাইট=bn.banglapedia.org|date=2021-12-04}}</ref> ==সাধাৰণ বিৱৰণ== এইখন মূলতঃ: এখন মাহেকীয়া সাময়িকী/আলোচনী। ইয়াৰ প্ৰথম প্ৰকাশ ১৩২১ বঙ্গাব্দৰ ব'হাগ মাহ (১৯১৪ খ্ৰীষ্টাব্দ)ত। কাকতখনৰ সম্পাদক আছিল প্ৰমথ চৌধুৰী। আলোচনীখন কলকাতাৰ ৩ নং হেষ্টিংছ ষ্ট্ৰীটৰপৰা প্ৰকাশ পাইছিল। ইয়াৰ বাৰ্ষিক মূল্য আছিল দুটকা ছয় অনা।<ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.srishtisandhan.com/srishtisandhan/LittleMagazine%5C1914Sabujpatra.pdf |title=সংৰক্ষণাগাৰভুক্ত অনুলিপি |date=১১ জানুয়াৰি ২০১৩ |archive-date=২০ জানুয়াৰি ২০১৩ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20130120044351/http://www.srishtisandhan.com/srishtisandhan/LittleMagazine%5C1914Sabujpatra.pdf |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ |access-date=2025-10-11 |archivedate=2013-01-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130120044351/http://www.srishtisandhan.com/srishtisandhan/LittleMagazine%5C1914Sabujpatra.pdf |deadurl=yes }}</ref> ==বাংলা সাহিত্যত প্ৰভাৱ== বাংলা সাহিত্যৰ ইতিহাসত ‘সবুজ পত্ৰ’ই এক বিশেষ স্থান দখল কৰিছে। বাংলা সাহিত্যৰ বিভিন্ন বিষয়ৰ উত্থানত ইয়াৰ অপৰিসীম অৱদান চিৰস্মৰণীয়; উদাহৰণ স্বৰূপে বুদ্ধদেৱ বসুৱে ''সাহিত্যপত্ৰ''ত কোৱা কথাখিনি উদ্ধৃত কৰিব পাৰে- "ইয়াৰ প্ৰথম দান আছিল প্ৰমথ চৌধুৰী বা বীৰবল। দ্বিতীয়টো দান হৈছে চলিত ভাষাৰ প্ৰতিষ্ঠা। তৃতীয় - আৰু হয়তো আটাইতকৈ ডাঙৰ দান, ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ। প্ৰমথ চৌধুৰী আৰু ৰবীন্দ্ৰনাথ, দুয়োকে আটাইতকৈ বেছি প্ৰয়োজন আছিল ''সবুজ পত্ৰ''ৰ। প্ৰথমজনৰ আত্মপ্ৰকাশৰ বাবে, দ্বিতীয়জন নতুন হোৱাৰ বাবে।" বাংলা সাহিত্যৰ ইতিহাসত ''সবুজ পত্ৰ'' কেৱল বাংলা ভাষাক সাধু ভাষাৰ প্ৰভাৱৰপৰা মুক্ত কৰি কথিত ভাষাক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াৰ বাবেই স্মৰণীয় হৈ থাকিব।<ref>http://www.prothomalo.com/print/news/116321{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{অকাৰ্যকৰ সংযোগ|date=এপ্ৰিল ২০১৯ |bot=InternetArchiveBot |ঠিক কৰাৰ প্ৰচেষ্টা=yes }}</ref> ==লেখকসকল== সবুজ পত্ৰৰ প্ৰথম সংখ্যাত [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ]], সত্যেন্দ্ৰনাথ দত্ত আৰু সম্পাদকৰ নিজৰ লেখা সন্নিৱিষ্ট হৈছিল। ধূৰ্জটিপ্ৰসাদ মুখোপাধ্যায়, অতুলচন্দ্ৰ গুপ্ত, বৰদাচৰণ গুপ্ত, সুনীতিকুমাৰ চট্টোপাধ্যায়, হাৰীতকৃষ্ণ দেৱ, কিৰণশঙ্কৰ ৰায় আদিয়ে ''সবুজ পত্ৰ''ত লি‍খিছিল। কান্তিচন্দ্ৰ ঘোষ, অমিয় চক্ৰৱৰ্তী আৰু সুৰেশ চক্ৰৱৰ্তী আদি‍য়ে কবিতা লিখিছিল। ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:লিটল মেগাজিন]] [[শ্ৰেণী:বঙালী সাহিত্য]] [[শ্ৰেণী:বাংলা আলোচনী]] df38l22p4dfrrk7jm5w07w8vsgvjeub 0 126100 645641 543522 2026-10-16T17:42:53Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645641 wikitext text/x-wiki [[File:লাঙল (সাপ্তাহিক পত্রিকা).jpg|thumb|লাঙলৰ প্ৰথম সংখ্যা। ]] '''লাঙল''' ({{lang-en|Langal}}) হ'ল কুৰি‍ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে [[কলকাতা]]ৰপৰা প্ৰকাশিত বাঁওপন্থী [[সাহিত্য]] আলোচনী। ইয়াৰ সম্পাদনা কৰিছিল [[কাজী নজৰুল ইছলাম]]ে।<ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি |title=সাপ্তাহিক লাঙল : নজৰুলেৰ ৰাজনৈতিক চেতনাৰ ধাৰক ও বাহক |url=https://dainikazadi.net/%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%99%E0%A6%B2-%E0%A6%A8%E0%A6%9C%E0%A6%B0%E0%A7%81%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%B0-2/ |ওয়েবসাইট=দৈনিক আজাদী |date=৩ জানুয়াৰি ২০২৩ |date=২৫ ডিসেম্বৰ ২০২০}}</ref> ==ইতিহাস== ১৯২৫ চনৰ ১৬ ডিচেম্বৰৰপৰা লাঙলৰ প্ৰকাশ আৰম্ভ হয়। লাঙল আছিল কাজী নজৰুল ইছলামে সম্পাদনা কৰা দ্বিতীয়খন আলোচনী; প্ৰথমখন আছিল ধুমকেতু। এইখন ‘শ্ৰমিক-প্ৰজা-স্বৰাজ-সম্প্ৰদায়’ দলৰ আনুষ্ঠানিক প্ৰকাশন আছিল।<ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি |title=এবং নজৰুলেৰ লাঙল |url=https://bangla.bdnews24.com/arts/%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%AC%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A7/14306 |ওয়েবসাইট=[[বিডিনিউজ টোয়েণ্টিফোৰ ডটকম]] |date=৩ জানুয়াৰি ২০২৩ |language=bn |archive-date=৩ জানুয়াৰি ২০২৩ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20230103200429/https://bangla.bdnews24.com/arts/%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%AC%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A7/14306 |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> ইয়াত শ্ৰমিক শ্ৰেণীৰ বিষয়ে কবিতা আৰু সেই যুগৰ বিখ্যাত সমাজবাদী আৰু কমিউনিষ্টসকলৰ বিষয়ে‍ প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰা হৈছিল। প্ৰথম সংখ্যাত আলোচনীখন পাঁচ হাজাৰ কঁপি ছপা কৰা হৈছিল আৰু সকলোবোৰ কপি‍ বিক্ৰী হৈ গৈছিল।<ref name="bpedia">{{cite web |last1=Qayyum |first1=Mohammad Abdul |title=Langal |url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Langal |website=Banglapedia |accessdate=25 July 2020}}</ref> কাজী নজৰুল ইছলামৰ অনুৰোধত ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰে আলোচনীখনৰ বাবে এটি প্ৰবন্ধ লিখিছিল।<ref name="দাশ">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=sqBjpV9OzcsC&q=Langal+magazine&pg=PA81|title=History of Indian Literature: 1911-1956, struggle for freedom : triumph and tragedy|last=দাশ|first=শিশিৰ কুমাৰ|date=2005|publisher=সাহিত্য আকাডেমি|পাতাসমূহ=৮১-৮২|language=en|isbn=978-81-7201-798-9}}</ref> ১৯২৬ চনৰ ২১ জানুৱাৰি‍ত সুভাষ চন্দ্ৰ বসুৰ জন্ম বাৰ্ষিকী উপলক্ষ্য্যে লাঙলৰ এটি‍ বিশেষ সংখ্যা প্ৰকাশ হৈছিল। সেই সংখ্যাত তেওঁৰ জীৱনী আৰু কিছুসংখ্যক অপ্ৰকাশিত চিঠি প্ৰকাশ হৈছিল। আলোচনীখনৰ লেখকসকলৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল মুজাফ্ফৰ আহমেদ আৰু সৌম্য‍েন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ। সৌম্য‍েন্দ্ৰনাথে হিন্দু-মুছলমান ঐক্য বিষয়ত এখন ৰচনা লিখিছিল। আলোচনীখনৰ অন্তিম সংখ্যাটো ১৯২৬ চনৰ ১৫ এপ্ৰিলত প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name="bpedia"/> ২০০১ চনৰ মে’ মাহত নজৰুল ইনষ্টিটিউটৰপৰা ''নজৰুলেৰ লাঙল'' শিৰোনামেৰে এখন গ্ৰন্থ প্ৰকাশ পায়। কাজী নজৰুল ইছলামৰ জন্ম শতবাৰ্ষিকীত এইখন প্ৰকাশ হৈছিল। গ্ৰন্থখনৰ লেখক আছিল মহম্মদ নুৰুল হুদা।<ref>নজৰুলেৰ লাঙল, মুহম্মদ নূৰুল হুদা সম্পাদিত, নজৰুল ইনষ্টিটিউট, ঢাকা, ২০০১</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:লিটল মেগাজিন]] [[শ্ৰেণী:বাংলা আলোচনী]] [[শ্ৰেণী:বঙালী সাহিত্য]] 1rr8pnrxodbttegmjryklgkhx8zlkg7 0 126142 645461 572257 2026-10-16T12:00:38Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645461 wikitext text/x-wiki {{Infobox historic site | name = সোমপুৰ মহাবিহাৰ<br>পাহাৰপুৰ বৌদ্ধবিহাৰ | native_name = সোমপুৰ মহাবিহাৰ<br>পাহাৰপুৰ বৌদ্ধবিহাৰ | native_language = bn | image = Paharpur Buddhist Bihar.jpg | image_size = 250px | caption = View of the central shrine | alt = View of the central shrine | designation1 = WHS | designation1_offname = Ruins of the Buddhist Vihara Aloo at Paharpur | designation1_date = [[List of World Heritage Sites by year of inscription#1985 (9th session)|1985]] <small>(9th [[World Heritage Committee|session]])</small> | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/322 322] | designation1_criteria = i, ii, vi | designation1_type = Cultural | designation1_free1name = Region | designation1_free1value = [[List of World Heritage Sites in Asia|Asia-Pacific]] | location = [[Naogaon]], [[Rajshahi Division|Rajshahi]], [[Bangladesh]] | elevation = {{cvt|80|ft|order=flip}} | built = 8th century AD | built_for = [[Dharmapala of Bengal|Dharama Pala]] | architect = | architecture =[[Pala Empire|Pala]] | locmapin = Bangladesh Rajshahi division#Bangladesh | map_caption = Location of Paharpur Vihara in [[Rajshahi Division|Rajshahi]], Bangladesh | coordinates = {{coord|25|01|52|N|88|58|37|E|region:BD_type:landmark|display=inline,title}} | map_relief = 1 }} '''সোমপুৰ মহাবিহাৰ বা পাহাৰপুৰ বৌদ্ধবিহাৰ ({{lang_en|Sompura Mahavihara}}) ''' বাংলাদেশৰ এটা প্ৰধান বৌদ্ধ মঠ (mahavihara)। এই বৌদ্ধবিহাৰ বৰ্তমান [[বাংলাদেশ]]ৰ বাদালগাছি, [[নাওগাঁও]]ত অৱস্থিত। ভাৰত উপমহাদেশৰ বৌদ্ধ বিহাৰসমূহৰ ভিতৰত এইটো এটা অন্যতম আৰু দেশৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান। ১৯৮৫ চনত ইউনেস্কোই বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ হিচাপে চিহ্নিত কৰে। হয়। ===ইতিহাস=== [[File:পাহাড়পুর বৌদ্ধ বিহার 22.jpg|thumb|left]] প্ৰাচীন ভাৰতত [[পাল বংশ]]ৰ শাসনকালত বংগ আৰু মগধক সামৰি লৈ ভাৰত উপমহাদেশৰ পূব অঞ্চলত কেইবাটাও মঠ [[বৌদ্ধ]] মঠ গঢ় লৈ উঠিছিল। তিব্বতী সূত্ৰ অনুসৰি পাঁচটা মহান মহাবিহাৰ (বিশ্ববিদ্যালয়)ৰ অস্তিত্ব আছিল। সেই যুগৰ প্ৰধান বিশ্ববিদ্যালয় হৈছে বিক্ৰমশিলা; [[নালন্দা]] বিশ্ববিদ্যালয়; সোমপুৰা মহাবিহাৰ;   ওদান্তপুৰা;   আৰু জগদালা।<ref>{{cite book |last=English |first=Elizabeth |date=2002 |title=Vajrayogini: Her Visualization, Rituals, and Forms |publisher=[[Wisdom Publications]] |page=15 |isbn=0-86171-329-X}}</ref>] সোমপুৰা মহাবিহাৰত (সেই সময়ত প্ৰাচীন ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ বিশ্ববিদ্যালয়) বাস কৰা আতিছা বৌদ্ধ ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ বাবে বংগৰপৰা তিব্বতলৈ যাত্ৰা কৰিছিল। অষ্টম শতিকাৰ ভিতৰতে বাংলা ভাষাৰ আদিম ৰূপৰ উন্মেষ ঘটিবলৈ আৰম্ভ কৰে। পাহাৰপুৰত প্ৰত্নতাত্ত্বিক খনন কৰাৰ পাছত " শ্ৰী-সোমাপুৰে-শ্ৰী-ধৰ্মাপালদেৱ-মহাবিহাৰিয়ৰ্য-ভিক্ষু-সংঘশ্য" লিপি থকা ছীল পোৱাৰ ফলত সোমপুৰা মহাবিহাৰখন পাল বংশৰ দ্বিতীয় পাল ৰজা ধৰ্মপালৰ (প্ৰায় ৭৮১–৮২১)দ্বাৰা নিৰ্মাণ কৰা বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref name="BangSoma">{{cite book |last=Chowdhury |first=AM |year=2012 |chapter=Somapura Mahavihara |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Somapura_Mahavihara |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260826060510/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Somapura_Mahavihara |archivedate=2026-08-26 |access-date=2025-10-16}}</ref>ধৰ্মকায়াবিধি আৰু মধ্যমক ৰত্নপ্ৰদীপৰ তিব্বতী অনুবাদ, তৰানাথৰ ইতিহাস আৰু পাগ-ছাম-জোন-জাংকে ধৰি তিব্বতী উৎসসমূহত উল্লেখ আছে যে ধৰ্মপালৰ উত্তৰাধিকাৰী দেৱপালে (প্ৰায় ৮১০–৮৫০) বৰেন্দ্ৰ বিজয়ৰ পিছত এই বৌদ্ধ মহাবিহাৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref name="BangSoma"/>পাহাৰপুৰ স্তম্ভৰ শিলালিপিত দেৱপালৰ উত্তৰাধিকাৰী মহেন্দ্ৰপালৰ (প্ৰায় ৮৫০–৮৫৪) ৫ম ৰাজত্ব বৰ্ষৰ লগতে ভিক্ষু অজয়গৰ্ভৰ নামো উল্লেখ আছে।<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Asiatic_Society_of_Bangladesh</ref>তাৰানাথৰ "পাগ ছেম জন জাঙ"ত লিপিবদ্ধ কৰা অনুসৰি মহিপালৰ ৰাজত্বকালত (প্ৰায় ৯৯৫–১০৪৩ খ্ৰীষ্টাব্দ) এই মঠটো মেৰামতি কৰা হৈছিল। বৰ্মন বংশৰ জাতবৰ্মাই একাদশ শতিকাত কৈৱৰ্ত ৰজা দিব্য আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰতিথকা শত্ৰুতাৰে বৰেন্দ্ৰক আক্ৰমণ কৰে। যদিও কৈৱৰ্ত শাসনৰ কোনো লোকচান হোৱা যেন নালাগিল, তথাপি জাতবৰ্মাৰ সৈন্যই জ্বলোৱা জুইত মহাবিহাৰৰ এটা অংশ ধ্বংস হৈ যায়।<ref>{{Cite book |last=Ray |first=Niharranjan |translator-last=Hood |translator-first=John W. |year=1994 |title=History of the Bengali People (Ancient Period) |url=https://books.google.com/books?id=sEBuAAAAMAAJ&q=history+of+Bengali+people+nihar+ranjan+roy |publisher=Orient Longman |isbn=978-0-86311-378-9 |pages=185, 331, 353 |language=en}}</ref> সময়ৰ লগে লগে অতিশৰ আধ্যাত্মিক গুৰু ৰত্নাকৰশান্তীয়ে বিহাৰৰ স্থবিৰ হিচাপে কাম কৰিছিল, মহাপণ্ডিতচাৰ্য্য বোধিভদ্ৰই আৱাসী সন্ন্যাসী হিচাপে কাম কৰিছিল আৰু আন পণ্ডিতসকলে কালামহাপদ, বীৰেন্দ্ৰ আৰু কৰুণাশ্ৰীমিত্ৰকে ধৰি মঠটোত জীৱনৰ কিছু অংশ কটায়। নৱম শতিকাৰপৰা দ্বাদশ শতিকাৰ ভিতৰত বহু তিব্বতী সন্ন্যাসীয়ে সোমাপূৰা ভ্ৰমণ কৰিছিল। ===স্থাপত্য=== চতুৰ্ভুজ আকৃতিৰে নিৰ্মিত ১৭৭টা কোঠা আৰু কেন্দ্ৰত এটা পৰম্পৰাগত বৌদ্ধ স্তুপৰে গঠিত। কোঠাবোৰ সন্ন্যাসীসকলে থকাৰ ব্যৱস্থা আৰু ধ্যান-ধাৰণাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই স্থানত বৃহৎসংখ্যক স্তুপ আৰু বিভিন্ন আকাৰ আৰু আকৃতিৰ মন্দিৰৰ উপৰি টেৰাকোটা ফলক, শিলৰ ভাস্কৰ্য্য, শিলালিপি, মুদ্ৰা, মৃৎশিল্প আদি আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছে। ===কেন্দ্ৰীয় মন্দিৰ=== ===সংৰক্ষণ=== ===চিত্ৰসমূহ=== <gallery widths="180px" heights="120px"> Naogaon Paharpur 11Oct12 IMG 3696.jpg|Structures in Somapura Mahavihara complex Somapura Mahavihara 08.jpg| Paharpur with green grass File:Sompur Mahavihara (Paharpur).jpg|Sompur Mahavihara (Paharpur) Naogaon Paharpur 11Oct12 IMG 3683.jpg|Bottom of Central Shrine File:Mayer model 01.jpg|Model by Mohammed Ali Naqi File:A wall of Paharpur.jpg|Ineer part of the vihar File:Sompura Mahavihar 2024 16.jpg|Panels (replica) File:Sompura Mahavihara 2024 17.jpg|Panels (original) </gallery> ==তথ্যৰ উৎস== [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] [[শ্ৰেণী:বৌদ্ধ মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশ]] n4wcrnulxv79gyyrvqit05m2kdwnkro 0 126419 645626 632468 2026-10-16T16:47:05Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645626 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = ৱিলিয়া হাৰ্ভি | image = William Harvey 2.jpg | caption = ১৬২৭ চনমানত সম্ভৱ ডেনিয়েল মিটেন্‌ছে অঁকা ছবি | birth_date = ১ এপ্ৰিল ১৫৭৮ | birth_place = ফক্‌ষ্টেন, কেণ্ট, ইংলেণ্ড | death_date = {{death date and age|df=y|1657|6|3|1578|4|1}} | death_place = ৰহেম্পটন, [[লণ্ডন]], ইংলেণ্ড | nationality = | field = [[চিকিৎসা বিজ্ঞান]]<br />[[শৰীৰস্থান]] | work_institutions = | education = গন্‌ভিল এণ্ড কিজ কলেজ, কেমব্ৰিজ<br />পাডুআ বিশ্ববিদ্যালয় (M.D., 1602) | doctoral_advisor = [[Hieronymus Fabricius]] | doctoral_students = | known_for = ''Exercitatio Anatomica de Motu Cordis et Sanguinis in Animalibus'', ১৬২৮ (১৯২৮ চনত ''Anatomical Account of the Circulation of the Heart and Blood'' নামেৰে অনূদিত) | prizes = | signature = William Harvey signature.svg | spouse = এলিজাবেথ ব্ৰাউন }} '''ৱিলিয়াম হাৰ্ভি''' (William Harvey, ১ এপ্ৰিল ১৫৭৮ – ৩ জুন ১৬৫৭)<ref name="ODNB">{{cite ODNB |id=12531 |title=William Harvey |first=Roger |last=French |author-link=Roger Kenneth French |url=http://www.oxforddnb.com/view/article/12531 |access-date=1 January 2014|freearticle=yes}}</ref> এজন ইংৰাজ চিকিৎসক আছিল যি [[শৰীৰস্থান]] আৰু [[শৰীৰতত্ব]]লৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ বৰঙনি আগবঢ়াইছিল।<ref name="Schuster 1996">{{cite book |author-last=Schuster |author-first=John A. |year=1996 |orig-date=1990 |editor1-last=Cantor |editor1-first=Geoffrey |editor2-last=Olby |editor2-first=Robert |editor3-last=Christie |editor3-first=John |editor4-last=Hodge |editor4-first=Jonathon |title=Companion to the History of Modern Science |chapter=Scientific Revolution |chapter-url=https://books.google.com/books?id=6GIPEAAAQBAJ&pg=PA217 |location=[[Abingdon, Oxfordshire]] |publisher=[[Routledge]] |pages=217–242 |isbn=978-0-415-14578-7}}</ref> তেৱেঁই প্ৰথমজন চিকিৎসক যিজনে হৃদপিণ্ডৰদ্বাৰা তেজ মগজু আৰু শৰীৰৰ আন অংশলৈ পাম্প কৰাৰ নিৰ্দিষ্ট প্ৰক্ৰিয়াৰ লগতে পাল্‌ম'নেৰী (pulmonary) আৰু ছিষ্টেমিক (systemic) সঞ্চালন সম্পূৰ্ণৰূপে আৰু সবিস্তাৰে বৰ্ণনা কৰিছিল (যদিও ৰিঅল্ডো কলম্বো, মাইকেল চাৰ্ভেটাছ, আৰু জেক ডুবইৰ দৰে পূৰ্বৰ লেখকে তেওঁৰ কিছুমান তত্ত্বৰ পূৰ্বাভাস দিছিল)।<ref>{{cite web|url=http://www.cryptojews.com/Amatus%20Lusitanus.htm|title=There's a reasonable basis to assume that it was Dr. Amatus who first discovered the "Blood circulation" phenomena|access-date=8 December 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130403121512/http://www.cryptojews.com/Amatus%20Lusitanus.htm|archive-date=3 April 2013|archivedate=3 April 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130403121512/http://www.cryptojews.com/Amatus%20Lusitanus.htm|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.questia.com/read/9426369/aubrey-s-brief-lives | title=Malter Warner | work=Aubrey's Brief Lives | publisher=Michigan U. Press | year=1962 | access-date=1 December 2012 | author=Wilson and Aubrey | pages=315 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130318043001/http://www.questia.com/read/9426369/aubrey-s-brief-lives | archivedate=18 March 2013 | deadurl=yes}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন আৰু শিক্ষা== তেওঁৰ পিতৃ থমাছ হাৰ্ভি ফক্‌ষ্ট'নৰ এগৰাকী জুৰাট (বিচাৰকজাতীয় পদ) আছিল আৰু ১৬০০ চনত মেয়ৰ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। থমাছ হাৰ্ভি আৰু পত্নী হাল্কেৰ সাতজন পুত্ৰ আৰু দুগৰাকী কন্যাকে ধৰি মুঠ নটা সন্তানৰ ভিতৰত ৱিলিয়াম হাৰ্ভি আটাইতকৈ ডাঙৰ আছিল। ৱিলিয়াম হাৰ্ভিয়ে ফক্‌ষ্ট'নতে প্ৰাৰম্ভিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল,আৰু তাৰ পিছত দ্য কিংছ স্কুল (কেণ্টাৰবেৰী), গ'নভিল এণ্ড কিজ কলেজ, কেম্ব্ৰিজত অধ্যয়ন কৰিছিল। তেওঁ ১৫৯৩ চনত মেট্ৰিকুলেচন আৰু ১৫৯৭ চনত কলাৰ স্নাতক উত্তীৰ্ণ হয়।<ref>{{acad|id=HRVY593W|name=Harvie, William}}</ref> তেওঁ ১৫৯৯ চনত ইটালীৰ পাডুৱা বিশ্ববিদ্যালয়ত প্ৰৱেশ কৰে আৰু ১৬০২ চনৰ ২৫ এপ্ৰিলত ২৪ বছৰ বয়সত চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ ডক্টৰ অৱ মেডিচিন (M.D.) ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তেওঁ এলিজাবেথ ব্ৰাউনক বিয়া কৰাইছিল যি এগৰাকী চিকিৎসকৰ কন্যা আছিল। তেওঁলোকৰ কোনো সন্তান নাছিল।<ref>{{Cite web |title=William Harvey {{!}} Biography, Education, Experiments, Discoveries, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/William-Harvey |access-date=2024-08-30 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> ==কৰ্মজীৱন== ===ৰয়েল কলেজ অৱ ফিজিচিয়ান্‌ছ=== লণ্ডনলৈ ঘূৰি আহি তেওঁ ৰয়েল কলেজ অৱ ফিজিচিয়ান্‌ছৰ (Royal College of Physicians) ফেল' নিৰ্বাচিত হয়।{{sfn|Power|1897|p=31}} পিছলৈ ছেইণ্ট বাৰ্থ'ল'মিউৰ হস্পিতালত (St Bartholomew's Hospital) চিকিৎসক হিচাপে নিযুক্ত হয়।{{sfn|Power|1897|pp=35–36}} ===লুমলিয়ান বক্তা=== ১৬১৫ চনৰ ৪ আগষ্টত তেওঁক লুমলিয়ান বক্তা (Lumleian lecturer) পদত নিযুক্তি দিয়া হয়<ref>{{cite journal |title=De Motu Cordis: the Lumleian Lecture of 1616: an imagined playlet concerning the discovery of the circulation of the blood by William Harvey. |journal=Journal of the Royal Society of Medicine |volume=100 |issue=4 |pages=199–204 |pmid=17404345 |pmc=1847732 |year=2007 |last1=Silverman |first1=M. E. |doi=10.1177/014107680710011419 }}</ref>, যাৰ উদ্দেশ্য আছিল সমগ্ৰ ইংলেণ্ডত শৰীৰবিজ্ঞানৰ জ্ঞান বৃদ্ধি কৰা।<ref>{{Cite journal|last=Davis|first=Frank|date=2000|title=Shakespeare's medical knowledge: how did he acquire it?|journal=The Oxfordian, Annual|volume=3|pages=45|via=Gale Cengage Academic OneFile}}</ref> তেওঁ ১৬১৬ চনৰ এপ্ৰিলত তেওঁৰ বক্তৃতা আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |title=A Harvey Anniversary |issue=14 |pages=1524 |url=https://jamanetwork.com/journals/jama/article-abstract/2512771 |journal=JAMA |volume=315 |doi=10.1001/jama.2015.17081 |pmid=27115281 |date=12 April 2016 |url-access=subscription }}</ref> ===ৰাজকীয় চিকিৎসক=== ১৬১৮ চনৰ ৩ ফেব্ৰুৱাৰী তেওঁ ইংলেণ্ডৰ ৰজা প্ৰথম জেমছৰ 'ফিজিচিয়ান এক্সট্ৰাঅৰ্ডিনেৰী' হিচাপে নিযুক্ত হয়।<ref>{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/William-Harvey|title=William Harvey, English physician|last=Gregory|first=Andrew|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|date=22 April 2024 }}</ref>{{sfn|Power|1897|p=71}} এই সময়ছোৱাত তেওঁ [[ফ্ৰান্সিছ বেকন]]কে ধৰি অন্য উচ্চপদস্থ লোককো চিকিৎসা কৰিছিল। ১৬২৯ চনত তেওঁ পুনৰ কলেজ অৱ ফিজিচিয়ান্‌ছৰ চেন্সৰ আৰু পাছলৈ ধনভঁৰালী হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।<ref>{{Cite web|title=William Harvey {{!}} RCP Museum|url=https://history.rcplondon.ac.uk/inspiring-physicians/william-harvey|access-date=18 October 2021|website=history.rcplondon.ac.uk}}</ref> ===ডাইনী পৰীক্ষা=== হাৰ্ভি ডাইনী হোৱাৰ অভিযোগ সন্দৰ্ভত এগৰাকী প্ৰখ্যাত সন্দেহবাদী আছিল। ১৬৩৪ চনত ডাইনী হোৱাৰ অভিযোগত অভিযুক্ত হোৱা চাৰি গৰাকী মহিলাৰ পৰীক্ষকসকলৰ ভিতৰত তেৱোঁ এজন আছিল আৰু তেওঁৰ প্ৰতিৱেদনৰ ফলস্বৰূপে আটাইকেইগৰাকী মহিলাকে দোষমুক্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book|title=Life of Harvey|last=Power|first=d'Arcey|publisher=Longmans, Green, & co.}}</ref><ref>''BMJ'' 18 September 1926</ref> ===বিদেশ যাত্ৰা আৰু ইংলেণ্ডৰ গৃহ-যুদ্ধ=== বাৱন্ন বছৰ বয়সত ৰজাৰ আদেশত হাৰ্ভিয়ে লেনক্সৰ ডিউকৰ সৈতে বিদেশ ভ্ৰমণ কৰিবলগীয়া হয়। এই তিনিবছৰীয়া কালত তেওঁ [[মণ্টুৱা যুদ্ধ]] আৰু [[প্লেগ]] ৰোগে সামৰি ধৰা [[স্পেইন]] আৰু [[ফ্ৰান্স]] ভ্ৰমণ কৰে। ১৬৩২ চনত ইংলেণ্ডলৈ ঘূৰি আহি তেওঁ ৰজা প্ৰথম চাৰ্লছৰ চিকিৎসক {ফিজিচিয়ান ন্‌ অৰ্ডীনেৰী]] হিচাপে নিযুক্ত হয়। [[ইংলেণ্ডৰ গৃহ-যুদ্ধ]]ৰ সময়ত (১৬৪২–১৬৫১), ৰজাৰ বিৰোধী নাগৰিক-সৈনিকৰ দলে হাৰ্ভিৰ কোঠাত প্ৰৱেশ কৰি তেওঁৰ সামগ্ৰী চুৰি কৰে আৰু তেওঁৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ কাগজ-পত্ৰসমূহ সিঁচৰতি কৰি পেলায়। এই কাগজ-পত্ৰসমূহত মৃত শৰীৰৰ ওপৰত কৰা বহুসংখ্যক ব্যৱচ্ছেদনৰ অভিলেখ আৰু তুলনামূলক শৰীৰবিজ্ঞানৰ ওপৰত তেওঁৰ পৰ্যবেক্ষণসমূহৰ টোকা আছিল।<ref>{{Cite journal|last=Stewart|first=D.|date=1946|title=Harvey and the Battle of Edgehill|journal=Canadian Medical Association Journal|volume=55|issue=4|pages=405|pmid=20323936|pmc=1583020}}</ref> এই সময়ছোৱাতো তেওঁ একে পদত চিকিৎসা সেৱা আগবঢ়ায় আৰু এজ্‌হিলৰ যুদ্ধত ৰজাৰ সন্তানসকলক ৰক্ষা কৰে। ==মৃত্যু== গৃহযুদ্ধত ১৬৪৫ চনত অক্সফ'ৰ্ডৰ আত্মসমৰ্পণৰ পাছত হাৰ্ভিয়ে লাহে লাহে ৰাজহুৱা জীৱনৰপৰা অৱসৰ ল'বলৈ আৰম্ভ কৰে। ১৬৫৭ চনৰ ৩ জুনত ভাতৃ এলিয়াবৰ ঘৰত সম্ভৱতঃ মগজুৰ ৰক্তক্ষৰণৰ ফলত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite book |last=Purkiss |first=Diane |title=English Food - A People's History |url=https://archive.org/details/historyoffoodinb0000dian |publisher=HarperCollins |year=2022 |isbn=978-0-00-725556-6 |edition=1st |location=Great Britain |publication-date=2022 |pages=[https://archive.org/details/historyoffoodinb0000dian/page/102 102] |language=English}}</ref> ==De Motu Cordis (হৃদপিণ্ডৰ গতিৰ বিষয়ে)== [[File:William Harvey ( 1578-1657) Venenbild.jpg|right|thumb|হাৰ্ভিৰ ''de Motu Cordis''ত থকা এটা পৰীক্ষা]] ১৬২৮ চনত তেওঁ ফ্ৰেংকফুৰ্টত তেজৰ সঞ্চালনৰ ওপৰত তেওঁৰ গ্ৰন্থ De Motu Cordis (সম্পূৰ্ণ নাম: Exercitatio Anatomica de Motu Cordis et Sanguinis in Animalibus) প্ৰকাশ কৰে। হাৰ্ভিয়ে কেৱল এখন সৰু লেন্সহে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিছিল, গতিকে তেওঁ সূক্ষ্মভাৱে [[ৰক্ত কেশিকা]] দেখা পোৱা নাছিল। সেয়েহে, তেওঁৰ গ্ৰন্থৰ কিছু অংশত তেওঁ ব্যাৱহাৰিক প্ৰমাণৰ সলনি তত্ত্বৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিবলগীয়া হৈছিল। গ্ৰন্থখনত প্ৰথমে [[হৃদপিণ্ড]]ৰ গঠন বৰ্ণনা কৰাৰ পাছত কেনেকৈ [[বাওঁ নিলয়]]ৰ সংকোচনৰ ফলত [[ধমনী]]বোৰেদি ৰক্ত সঞ্চালন হয় আৰু [[সোঁ নিলয়]]ৰ সংকোচনৰ ফলত পালম'নেৰী ধমনীলৈ তেজ যায় সেয়া আলোচনা কৰা হৈছে। পাৰ চৰাইৰ ওপৰত কৰা পৰীক্ষাত অৱস হোৱা হৃদপিণ্ডই শক্তি ঘূৰাই পোৱাও তেওঁ দেখা পাইছিল।<ref>{{cite book |author=Ashley, Euan A.|author2=Niebauer, Josef |chapter=Chapter 7, Heart failure |type= chapter text at website ncbi.nih.gov |title=Cardiology Explained |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK2218/ |publisher=Remedica |year=2004 }}</ref> কিতাপখনৰ অষ্টম অধ্যায়ত তেওঁ হৃদপিণ্ডৰ পৰা ধমনীলৈ যোৱা ৰক্তৰ পৰিমাণ গণনা কৰে। দূষিত তেজ [[যকৃত]]ত উৎপন্ন হোৱা বোলা [[গেলেন]]ৰ তত্বৰ বিপৰীতে গৈ তেওঁ হৃদপিণ্ডৰ ধাৰণ ক্ষমতা, হৃদপিণ্ডৰ এবাৰ সংকোচনত ওলাই যোৱা তেজৰ পৰিমাণ, নিৰ্দিষ্ট সময়ত হৃদপিণ্ডৰ কিমানবাৰ সংকোচন হয় আদি হিচাপ কৰি দেখুৱায়। এই আৱিষ্কাৰৰ ফলত চিকিৎসক সম্প্ৰদায়ৰ মাজত যথেষ্ট বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হয়, কিয়নো ই গেলেন কেইবা শতিকা ধৰি চলি অহা তত্ত্বৰ সৈতে বিৰোধ কৰিছিল।<ref>{{cite book |title=The Animal's defender and zoophilist, Volume 13 |author=National Anti-Vivisection Society (Great Britain) |year=1894 |publisher=The Victoria Street Society for the Protection of Animals from Vivisection |location=Victoria Street, London, S.W.|page=297 |url=https://books.google.com/books?id=gIrNAAAAMAAJ&pg=PA297}}</ref> গেলেনে বিশ্বাস কৰিছিল যে তেজ 'অদৃশ্য ছিদ্ৰ'ৰদ্বাৰা নিলয়সমূহৰ মাজেৰে পাৰ হয় আৰু ধমনী আৰু সিৰা তন্ত্ৰ বেলেগ বেলেগ। == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == গ্ৰন্থপঞ্জী == *{{cite book|first=D'Arcy |last=Power|author-link=D'Arcy Power|title=William Harvey: Masters of Medicine|year=1897|publisher=T. Fisher Unwin|url=https://archive.org/details/williamharvey00powe|isbn=978-1-4179-6578-6}} == Further reading == * {{cite book | last = Butterfield|first= Herbert |author-link=Herbert Butterfield |title = The Origins of Modern Science | url = https://archive.org/details/originsofmoderns0000herb| year = 1957 | publisher = The Free Press | location = New York | edition = revised }} * {{cite book | author = Gregory, Andrew | title = Harvey's Heart, The Discovery of Blood Circulation | url = https://archive.org/details/harveysheartdisc0000greg | publisher = Icon Books | location = Cambridge, England | year = 2001 }} *{{cite book | author = Harris, Paul | title = William Harvey, Folkestone's Most Famous Son | year = 2007 | publisher = Lilburne Press | location = Folkestone }} * {{cite book | last = Kearney|first=Hugh |author-link=Hugh Kearney |title = Science and Change 1500–1700 | url = https://archive.org/details/sciencechange15000kear| year = 1971 | publisher = McGraw-Hill | location = New York }} *{{cite book | last = Keynes | first=Geoffrey | author-link= Geoffrey Keynes | title = The Life of William Harvey | url = https://archive.org/details/lifeofwilliamhar0000sirg | year = 1978 | publisher = Clarendon Press | location = Oxford }} * {{cite book | last= Mitchell|first=Silas Weir |author-link=Silas Weir Mitchell (physician)|title = Some Memoranda in Regard to William Harvey, M.D. | url= https://archive.org/details/somememorandainr00mitc| year = 1907}} * {{cite book | author = Munk, William | author-link = William Munk | title = The Roll of the Royal College of Physicians of London, Vol. I | year = 1878 | publisher = Royal College of Physicians of London | location = London | edition = 2nd | pages = 124–146 | url = http://www.rcplondon.ac.uk/heritage/munksroll/munk_details.asp?ID=5069 | access-date = 2025-10-26 | archivedate = 2009-06-15 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20090615145945/http://www.rcplondon.ac.uk/heritage/munksroll/munk_details.asp?ID=5069 }} * {{cite EB9 |wstitle = Harvey, William |volume= XI |last=Pye-Smith |first= Philip |author-link= Philip Pye-Smith | pages=502-506 |short=1}} * {{cite book | author = Rapson, Helen | title = The Circulation of the Blood | year = 1982 | publisher = Frederick Muller | location = London }} * {{cite book | author = Singer, Charles |author-link=Charles Singer |title = A History of Biology | url = https://archive.org/details/lbg.574.sin.0493 | year = 1959 | location = London | publisher = Abelard-Schuman | edition = third, revised }} * {{cite book | author = Wright, Thomas | title = Circulation: William Harvey's Revolutionary Idea | url = https://archive.org/details/isbn_9780701185732_0 | year = 2012 | location = London | publisher = Chatto }} * {{cite book | author = Royal Society of Medicine (Great Britain) | title = Portraits of Dr. William Harvey | year = 1913 | publisher = Humphrey Milford, Oxford University Press | location = London | url = https://archive.org/details/portraitsofdrwil00royarich}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons}} {{Wikiquote}} {{wikisource|works=or}} * {{FadedPage|id=Harvey, William|name=William Harvey|author=yes}} *[http://www.accessexcellence.org/RC/AB/BC/William_Harvey.html William Harvey info from the (US) National Health Museum] *[https://web.archive.org/web/20050305102926/http://www.geocities.com/Heartland/6575/library/harveybo.htm The Harvey Genealogist: The Harvey Book: PART ONE] (mentions William Harvey and various ancestors and relatives) * [http://www.fordham.edu/halsall/mod/1628harvey-blood.html William Harvey: "On The Motion Of The Heart And Blood In Animals", 1628] * [http://www.cppdigitallibrary.org/items/browse?advanced%5B0%5D%5Belement_id%5D=48&advanced%5B0%5D%5Btype%5D=contains&advanced%5B0%5D%5Bterms%5D=Harvey%2C+William%2C+1578-1657.+De+motu+cordis Images from ''De motu cordis''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150724162931/http://www.cppdigitallibrary.org/items/browse?advanced%5B0%5D%5Belement_id%5D=48&advanced%5B0%5D%5Btype%5D=contains&advanced%5B0%5D%5Bterms%5D=Harvey%2C+William%2C+1578-1657.+De+motu+cordis |date=2015-07-24 }} From The College of Physicians of Philadelphia Digital Library * {{cite book |last1=Hutchinson |first1=John |title=Men of Kent and Kentishmen |date=1892 |publisher=Cross & Jackman |location=Canterbury |pages=63–64 |edition=Subscription |chapter=[[s:Men of Kent and Kentishmen/William Harvey|William Harvey]]}} [[শ্ৰেণী:বিজ্ঞানী]] dbrw1hub9kcs2vcgbgxctvvb6di0d6x 0 126766 645527 632661 2026-10-16T13:57:49Z হানিফ আলী 19725 added [[Category:বিদেশত ইছলাম ধৰ্ম]] using [[WP:HC|HotCat]] 645527 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious group| | group = {{lang|As|নেপালী মুছলিম}} {{lang|ne|नेपाली मुसलमान}} | native_name = | flag = [[File:Allah-green.svg|25px]] | image = Image:Mosquektm (74).JPG | caption = [[কাঠমাণ্ডু]]ৰ [[মছজিদ]], [[নেপাল]] | population = '''১,৪৮৩,০৬০'''<ref>{{cite report |date=2021 |title=National Population and Housing Census 2021, Caste/Ethnicity Report |author=National Statistics Office |work=Government of Nepal |url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/downloads/caste-ethnicity}}</ref> <br /> (দেশৰ জনসংখ্যাৰ ৫.০৯%){{increase}}<ref>{{Cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/nepal/religious_demography#/?affiliations_religion_id=16&affiliations_year=2020|title = Religions in Nepal &#124; PEW-GRF}}</ref> | popplace = {{flagcountry|Nepal}} | langs = [[উৰ্দু ভাষা|ঊৰ্দু]] (২৭.৯%) • [[ভোজপুৰী ভাষা|ভূজপুৰী]] (১৯.৯%) • [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]] (১৬.৭%) • [[Awadhi language|আৱাধী]] (১৫.৯%) • [[Bajjika language|বাজ্জিকা]] (৯.১%) • [[নেপালী ভাষা|নেপালী]] (৫.২%) • [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]] (২.২%) • [[নেপালৰ ভাষা|অন্যান্য আঞ্চলিক ভাষা]] (২.৪%)<ref>{{Cite web|url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Religions%20in%20Nepal_final%20_website_bc3qoeh.pdf|title=National Population Census of Nepal 2021 Religion by Caste and Ethnicity|access-date=17 October 2025}}</ref> | rels = [[File:Star and Crescent.svg|15px|link=]] [[ইছলাম]] | related-c = [[কাশ্মীৰী মুছলিম]] • [[বিহাৰী মুছলিম]] • [[মাধেশী জনগোষ্ঠী]]<ref name=Malaiya/> • [[গোৰ্খা|গোৰ্খালী]] [[মুছলিম]] • [[তিব্বতী মুছলিম]]}} [[ইছলাম]] ({{langx|ne|नेपाली मुसलमान}}) [[নেপাল]]ৰ তৃতীয় বৃহৎ ধৰ্ম<ref name="2011census">{{cite book|title=Statistical Yearbook of Nepal - 2013|date=2013|publisher=Central Bureau of Statistics|location=Kathmandu|page=23|url=http://cbs.gov.np/publications/statisticalyearbook_2013|access-date=13 December 2015|archive-date=18 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160918034634/http://cbs.gov.np/publications/statisticalyearbook_2013|url-status=dead|archivedate=18 September 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160918034634/http://cbs.gov.np/publications/statisticalyearbook_2013}}</ref> ২০২১ চনৰ নেপালৰ লোকপিয়ল অনুসৰি নেপালত ৫.০৯% জনসংখ্যাৰে গঠিত প্ৰায় ১৪৮৩ লাখ [[মুছলমান]] লোক বাস কৰে।<ref>{{cite report |date=2021 |title=National Population and Housing Census 2021, Caste/Ethnicity Report |author=National Statistics Office |work=Government of Nepal |url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/downloads/caste-ethnicity}}</ref> '''নেপালী মুছলিম''' ({{langx|ne|नेपाली मुसलमान}}; ''নেপালী মুছলমান'') হৈছে [[ইছলাম]] পালন কৰা নেপালী। তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষসকল দক্ষিণ এছিয়াৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰপৰা নেপাললৈ আহিছিল আৰু তেতিয়াৰপৰাই সংখ্যাগতভাৱে প্ৰধান [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] আৰু [[বৌদ্ধ ধৰ্ম|বৌদ্ধ]]সকলৰ মাজত বাস কৰি আহিছে। জাতিগতভাৱে নেপালৰ বেছিভাগ মুছলমানেই নেপালী নহয়। ভাৰতৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ|উত্তৰপ্ৰদেশ]] আৰু [[বিহাৰ]]ৰ মুছলমান জনসংখ্যাৰ সৈতে ইহঁতৰ মিল আছে আৰু ইহঁতে নেপালী সমাজত একত্ৰিত হৈছিল। মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ অধিকাংশই তেৰাই অঞ্চলত বাস কৰে, বাকীসকলে মূলতঃ [[কাঠমাণ্ডু]] আৰু গোৰ্খা আৰু পশ্চিম পাহাৰত বাস কৰে। এই সম্প্ৰদায়ৰ সংখ্যা ৯৭১,০৫৬ গৰাকী, যি নেপালৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৩.৮%। বৃহৎ মুছলমান জনসংখ্যা থকা জিলাসমূহৰ ভিতৰত আছে সৰলাহী (৯.৯%), ৰাউতহাট (১৭.২%), বৰা (১১.৯%), পাৰ্ছা (১৭.৩%), বাংকে (১৬%) পশ্চিম তেৰাই, চিৰাহা (৭%), সুনছাৰী (১০%), সপ্তৰী (১০%) আৰু গোৰ্খা (১৩%) পাহাৰ।<ref>Dastider, M. ''Understanding Nepal : Muslims in a plural society'' {{ISBN|978-81-241-1271-7}}</ref> == জনগাঁথনি == ২০২১ চনৰ নেপালৰ লোকপিয়ল অনুসৰি [[নেপাল]]ত প্ৰায় ১৪.৮৩ নিযুত [[মুছলমান]] লোক আছে। প্ৰায় সকলোৱেই তেৰাই অঞ্চলত বাস কৰে।<ref>{{Cite web |url=http://www.nmc.gov.np/site/cms/9 |title=National Muslim Commission |access-date=2018-12-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190416060749/http://www.nmc.gov.np/site/cms/9 |archive-date=2019-04-16 |url-status=dead |archivedate=2019-04-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190416060749/http://www.nmc.gov.np/site/cms/9 |deadurl=yes }}</ref> মুছলমানৰ বৃহৎ ঘনত্ব থকা জিলাসমূহ হ’ল- ৰাউতহাট, বাংকে, কপিলবস্তু, পাৰ্ছা, মহত্তৰি, বৰা, আৰু সুনছাৰী ইত্যাদি। ৰাজধানী চহৰ কাঠমাণ্ডুত মাত্ৰ ২১,৮৬৬ জন মুছলমান (মুঠ জনসংখ্যাৰ ১.২৫%)।{{cn|date=October 2025}} == নেপালত আদিম ইছলাম == [[নেপাল]]ত একাদশ শতিকাৰপৰাই [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ|কাশ্মীৰ]], [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল|তিব্বত]], উত্তৰ ভাৰতৰপৰা বাণিজ্য আৰু প্ৰব্ৰজন পথৰ জৰিয়তে [[ইছলাম]]ৰ প্ৰচলন হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। আদিম [[মুছলমান]] বসতিপ্ৰধান লোকসকল আছিল মূলতঃ কাশ্মীৰী ব্যৱসায়ী আৰু ব্যৱসায়ী যিসকলে [[কাঠমাণ্ডু]] উপত্যকা আৰু তৰাই অঞ্চলৰ অন্যান্য অংশত নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name=Malaiya>{{Cite journal |last=Dastider |first=M. |date=2000 |title=Muslims of Nepal's Terai |url=https://www.jstor.org/stable/4408986 |journal=Economic and Political Weekly |volume=35 |issue=10 |pages=766–769}} </ref> মধ্যযুগীয় যুগত আৰু বিশেষকৈ মল্ল ৰজাৰ শাসনৰ অধীনত মুছলমানসকলে আহি শিল্পকৰ্ম, অস্ত্ৰ নিৰ্মাণ আৰু ব্যৱসায়ত জড়িত হৈ থাকিল। ৰাণা শাসনে (১৮৪৬–১৯৫১) ভাৰতীয় মুছলমানসকলক বিশেষকৈ তৰাই বেল্টত বসতি স্থাপন কৰি কৃষি আৰু স্থানীয় অৰ্থনীতি শক্তিশালী কৰিবলৈ আৰু অধিক উৎসাহিত কৰিছিল।<ref name="Nepalaya">{{Cite web |last=Amatya |first=K. |title=Islam in Nepal |url=https://nepalayaproductions.com/post/islam-in-nepal |access-date=2025-10-07 |website=nepalayaproductions}}. </ref> ১৮৫৭ চনৰ ভাৰতীয় বিদ্ৰোহৰ পিছত প্ৰব্ৰজনৰ এক উল্লেখযোগ্য ঢৌ ঘটিছিল, কিয়নো উত্তৰ ভাৰতৰপৰা অহা মুছলমান শৰণাৰ্থীসকলে চুবুৰীয়া ৰাষ্ট্ৰ নেপালত আশ্ৰয় বিচাৰিছিল। এই শৰণাৰ্থীসকলৰ বহুতকে শাসকীয় ৰাণা শাসনে মাটি আৰু বসতি স্থাপনৰ অনুমতি প্ৰদান কৰিছিল।<ref name="Gale"> {{cite journal |last=Parveen |first =N. |title=Politics of ‘Inclusiveness’: A Study of Contemporary Nepalese Muslim Political Discourse |journal=Contributions to Nepalese Studies |volume=39 |issue=1 |pages = 1–40 |year=2012 |url=https://go.gale.com/ps/i.do?id=GALE%7CA338035921&sid=googleScholar&v=2.1&it=r&linkaccess=abs&issn=03767574&sw=w |access-date = 7 October 2025}} </ref> এই সময়ত নেপালী সমাজত মুছলমানসকলে ধাতুৰ কাম কৰা, অস্ত্ৰ যোগানকাৰী, পণ্ডিত হিচাপে ৰাজদৰবাৰত সৰু কিন্তু উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰিছিল। আজিও নেপালত ইছলামৰ ঐতিহাসিক শিপা সমগ্ৰ কাঠমাণ্ডু, নেপালগঞ্জ, আৰু পূব তৰাই জিলাৰ পুৰণি বসতি, [[মছজিদ]] আৰু পৰিয়ালৰ বংশত প্ৰতিফলিত হৈ আছে। নেপালত আহমদীসকলৰ সামান্য উপস্থিতি বজাই ৰাখিছে।<ref>{{cite book|last1=Sijapati|first1=Megan Adamson|title=Islamic Revival in Nepal: Religion and a New Nation|url=https://archive.org/details/islamicrevivalin0000mega|date=2011|publisher=Routledge|location=London and New York}} </ref> {{Historical populations |title= নেপালৰ ঐতিহাসিক মুছলমান জনসংখ্যা<ref>{{Cite web|url=https://nepal.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Population%20Monograph%20V02.pdf|title=Population Monograph of Nepal Volume II (Social Demography)}}</ref><ref>https://unstats.un.org › docsPDF NATIONAL POPULATION CENSUS OF NEPAL: </ref> |type = |footnote = |align = right |width = |state = |shading = |pop_name = |percentages = |source = নেপালৰ লোকপিয়ল |১৯৫২/৫৪ | 209718 |১৯৬১|280507 |১৯৭১|252310 |১৯৮১|399607 |১৯৯১|653735 |২০০১|972359 |২০১১|1162370 |২০২১|1483060}} নেপাল ২০২১ চনৰ চৰকাৰী লোকপিয়ল অনুসৰি মুছলমান জনসংখ্যা আছিল ১,৪৮৩,০৬০ জন যিয়ে নেপালৰ জনসংখ্যাৰ ৫.০৯% গঠন কৰে। ২০১১ চনত মুছলমান জনসংখ্যা ৪.৩৯%ৰপৰা ২০২১ চনত ৫.০৯%লৈ বৃদ্ধি পাইছে।<ref name=":0">{{Cite web |last=Wormald |first=B. |date=2015 |title=Religious Composition by Country, 2010-2050 |url=https://www.pewresearch.org/religion/2015/04/02/religious-projection-table/ |access-date=2025-10-07 |website=Pew Research Center |language=en-US}} </ref> {| class="wikitable" |+ নেপালত মুছলমানৰ দশকীয় শতাংশ<ref>{{Cite book |last=Baral |first=Chhabi |url=https://www.academia.edu/11832126/Nepal_population_monograph_2014_volume_2 |title=Nepal population monograph 2014 volume 2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191101114659/https://nepal.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Population%20Monograph%20V02.pdf |archive-format=Pdf |archive-date=2019-11-01 |url-status=live}}</ref> |- ! চন ! শতাংশ ! বৃদ্ধি |- | ১৯৫২/৫৪ | {{percentage bar|2.54}} | |- | ১৯৬১ | {{percentage bar|2.98}} | {{increase}} +০.৪৪% |- | ১৯৭১ | {{percentage bar|3.04}} | {{increase}} +০.০৬% |- | ১৯৮১ | {{percentage bar|2.66}} | {{decrease}} -০.৩৮% |- | ১৯৯১ | {{percentage bar|3.53}} | {{increase}} +০.৮৭% |- | ২০০১ | {{percentage bar|4.20}} | {{increase}} +০.৬৭% |- | ২০১১ | {{percentage bar|4.39}} | {{increase}} +০.১৯% |- | ২০২১ | {{percentage bar|5.09}} | {{increase}} +০.৭০% |} {| class="wikitable" |+ '''নেপালত প্ৰক্ষেপিত মুছলমান জনসংখ্যা (২০৩০-২০৫০)'''<ref name=":0" /> |- ! বছৰ ! জনসংখ্যা ! % |- | ২০৩০ | ২.২ নিযুত | ৫.৫% |- | ২০৪০ | ২.৭ নিযুত | ৬% |- | ২০৫০ | ৩.২ নিযুত | ৬.৬% |} নেপালৰ আটাইতকৈ দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা ধৰ্ম ইছলাম। পিউ গৱেষণা কেন্দ্ৰই অনুমান কৰিছে যে ২০৫০ চনৰ ভিতৰত নেপালত ৩৩.৪ লাখ মুছলমান থাকিব যিসকলে দেশৰ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৭% গঠন কৰিব,<ref name=":0" /> যাৰ ফলত নেপালৰ বৌদ্ধ ধৰ্মক অতিক্ৰম কৰিব যিটো বৰ্তমান ২০২১ চনৰ নেপালৰ লোকপিয়লৰ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি নেপালৰ ২য় বৃহত্তম ধৰ্ম।<ref>{{cite web | url=https://theprint.in/world/nepals-81-19-per-cent-population-is-hindu-even-as-followers-of-hinduism-buddhism-decline-and-islam-christians-increase/1611622/ |title=Nepal's 81.19 per cent population is Hindu even as followers of Hinduism, Buddhism decline and Islam, Christians increase | work=[[ThePrint]] | date=2023}} </ref> == লগতে চাওক == {{Portal|Islam|nepal||||||}} *[[নেপালী মুছলিম]] *[[নেপালত ধৰ্ম]] *[[দক্ষিণ এছিয়াত ইছলাম]] *[[নেপালৰ মছজিদৰ তালিকা]] ==তথ্যসমূহ== {{reflist}} == অধিক পঢ়ক == * {{Cite conference |conference=The Cupola: Scholarship at [[Gettysburg College]] |last=Sijapati |first=M. A. |title=Situating Muslim Nepal in Islamic South Asia: Historical Themes, Directions for Future Research, and the Case for Religion |url=https://core.ac.uk/outputs/214068292/?source=1&algorithmId=15&similarToDoc=300136622&similarToDocKey=CORE&recSetID=4f19c6c3-3edd-4b11-b6a3-d669bb00683d&position=4&recommendation_type=same_repo&otherRecs=158250142,161459147,666016299,214068292,519741416 |publisher=}} * {{Cite journal |last=Ansari |first=T. A. |date=1988 |title=The Muslim minority in Nepal: a socio‐historical perspective |journal=Journal Institute of Muslim Minority Affairs |doi=10.1080/02666958808716066}} * {{Cite journal |last=Sijapati |first=M. A. |date=2011 |title=Muslims in Nepal: The Local and Global Dimensions of a Changing Religious Minority |journal=Religion Compass |volume=5 |issue=11 |pages=656–665 |doi=10.1111/j.1749-8171.2011.00314.x}} * {{Cite journal |last=Yasmin |first=C. M. |date=2020 |title=Muslim Cultural Practices in Nepal |journal=Patan Pragya |volume=6 |issue=1 |pages=1–14 |doi=10.3126/pragya.v6i1.34205}} * {{Cite journal |last=Acharya |first=C. |date=2025 |title=Gender and Society: Introducing Islam Social Life in Kathmandu |journal=SMC Journal of Sociology |volume=2 |issue=2 |pages=149–169 |doi=10.3126/sjs.v2i2.74844}} * {{cite journal |last=Sharma |first=S. |title=How the crescent fares in Nepal |url=http://www.himalmag.com/component/content/article/3033-How-the-cresent-fares-in-Nepal.html |journal=Himal |date=1995 |access-date=April 7, 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120320064521/http://www.himalmag.com/component/content/article/3033-How-the-cresent-fares-in-Nepal.html |archive-date=March 20, 2012 |archivedate=March 20, 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120320064521/http://www.himalmag.com/component/content/article/3033-How-the-cresent-fares-in-Nepal.html |deadurl=yes }} * {{cite book |author=Sijapati, M. A. |title=Islamic Revival in Nepal: Religion and a New Nation |url=https://archive.org/details/islamicrevivalin0000mega |place=New York and London |publisher=Routledge Press |year=2011 |edition=2013}} * {{cite journal |last=Siddique |first=M. |year=2001 |title=Muslim Population in the Kingdom of Nepal: Some Outstanding Features |journal=Journal of Muslim Minority Affairs |volume=21 |issue=2 |pages=333–345 |doi=10.1080/1360200120092897 |s2cid=143442959 |access-date=April 7, 2011 |url-status=dead |url=http://ipac.kacst.edu.sa/eDoc/2006/159831_1.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818154346/http://ipac.kacst.edu.sa/eDoc/2006/159831_1.pdf |archive-date=August 18, 2011 |archivedate=August 18, 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110818154346/http://ipac.kacst.edu.sa/eDoc/2006/159831_1.pdf |deadurl=yes }} {{Asia topic}} [[শ্ৰেণী:ইছলাম ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:নেপাল]] [[শ্ৰেণী:দেশ অনুসৰি ইছলাম]] [[শ্ৰেণী:নেপালত ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:বিদেশত ইছলাম ধৰ্ম]] fy6silzk1qk61okhbfcx3icwu2l3f89 0 126917 645519 556495 2026-10-16T13:48:18Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:বিদেশত হিন্দু ধৰ্ম]] using [[WP:HC|HotCat]] 645519 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious group |group=নেপালী হিন্দু |flag=Om_symbol.svg |flag_size=20px |image={{Photomontage | photo1a = Gaze of a priest.JPG | photo2a = HinduDevoteeNepal.jpg | position = center | size = 300 | color = #F5F5F5 | border = 0 | color_border = black | spacing = 3 | foot_montage = (ওপৰত) এগৰাকী নেপালী ব্ৰাহ্মণ, (তলত) এগৰাকী নেৱাৰ হিন্দু ভক্ত। }} |founder=গোপাল বংশ |regions=সৰ্বত্ৰ নেপাল |population=২৩,৬৭,৭৪৪<ref>{{cite report |date=2021 |title=National Population and Housing Census 2021, Caste/Ethnicity and Religion Report |author=National Statistics Office |work=Government of Nepal |url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/downloads/caste-ethnicity}}</ref><br/> (দেশৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ৮১.১৯%) |religions=[[হিন্দুধৰ্ম]] |languages='''[[সংস্কৃত]]''' (পৱিত্ৰ)<br />[[নেপালী]], নেৱাৰী, [[ভোজপুৰী]], [[মৈথিলী]], [[থাৰু ভাষা|থাৰু]], আদি ভাষা |scriptures=[[ভাগৱত গীতা]], [[বেদ]] }} '''হিন্দুধৰ্ম''' হৈছে [[নেপাল]]ৰ প্ৰধান আৰু সৰ্ববৃহৎ [[ধৰ্ম]]। খ্ৰীষ্টাব্দ ২০০৬ চনত ৰাজতন্ত্ৰৰ উচ্ছেদৰ পিছত নেপালে নিজকে ধৰ্মনিৰপেক্ষ দেশ হিচাপে ঘোষণা কৰে। নেপালৰ লোকপিয়ল অনুসৰি নেপালত হিন্দু ধৰ্মালম্বীৰ সংখ্যা প্ৰায় ২ কোটি ৩৬ লাখ ৭৭ হাজাৰ ৭৪৪ জন, যি দেশখনৰ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৮১.১৯ শতাংশ। বিক্ৰম সম্বত হ'ল নেপালত ব্যৱহৃত দুখন চৰকাৰী পঞ্জিকাৰ এখন, আনখন সূৰ্যভিত্তিক হিন্দু পঞ্জিকা, যাৰ উৎপত্তি উত্তৰ ভাৰতৰ ধৰ্মীয় পঞ্জিকাৰপৰা হোৱা। নেপালৰ প্ৰায় সকলো অঞ্চলত হিন্দু ধৰ্মই ৯০% বা তাতকৈ অধিক জনসংখ্যাৰ মাজত প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছে। হিন্দুধৰ্মৰদ্বাৰা সৰ্বাধিক প্ৰভাবিত নেপালী জাতিসমূহ হ’ল বাহুন, ক্ষেত্ৰী, মধেশী, নেৱাৰ, আৰু ঠকুৰী। == ইতিহাস == ইতিহাসবিদ আৰু স্থানীয় পৰম্পৰাৰ মতে প্ৰাগৈতিহাসিক সময়ত 'নে' নামৰ এজন হিন্দু ঋষিয়ে [[কাঠমাণ্ডু]] উপত্যকাত আশ্ৰয় লৈছিল। "নেপাল" শব্দৰ অৰ্থ সংস্কৃতত “নে ঋষিয়ে ৰক্ষা কৰা স্থান” বুলি কোৱা হয়। বাগমতী আৰু বিষ্ণুমতী নদীৰ সংগমত তেওঁ ধৰ্মীয় আচাৰ অনুষ্ঠান কৰিছিল বুলি কিংবদন্তি আছে। তেওঁ গোপাল বংশৰ প্ৰথম ৰাজা হিচাপে পৱিত্ৰ গোৱালীয়া ‘‘ভুক্তমান’’ক বাছনি কৰিছিল। গোপাল বংশই প্ৰায় ৬২১ বছৰ শাসন কৰিছিল, যক্ষ গুপ্ত আছিল শেষ ৰাজা।<ref name="ReferenceA">W.B., P. 34 ''Land of the Gurkhas''</ref> স্কন্দ পুৰাণৰ মতে, হিমালয়ত ‘‘নে’’ বা ‘‘নেমুনি’’ নামৰ ঋষি আছিল। পশুপতি পুৰাণত তেওঁক সাধু আৰু ৰক্ষক হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। তেওঁ বাগমতী আৰু কেশৱতী নদীৰ তীৰত তপস্যা কৰিছিল আৰু উপদেশ দিছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>Prasad, P. 4 ''The life and times of Maharaja Juddha Shumsher Jung Bahadur Rana of Nepal''</ref> == ঐতিহাসিক জনসংখ্যা == {| class="wikitable sortable" |- ! '''বছৰ''' ! '''প্ৰতিশত''' ! '''বৃদ্ধি/হ্ৰাস''' |- | '''১৯৫২/৫৪''' | '''৮৮.৮৭%''' | '''-''' |- | '''১৯৬১''' | '''৮৭.৬৯%''' | style="background: red" | '''-১.১৮%''' |- | '''১৯৭১''' | '''৮৯.৩৯%''' | style="background: #2EB82E" | '''+১.৭০%''' |- | '''১৯৮১''' | '''৮৯.৫০%''' | style="background: lightgreen" | '''+০.১১%''' |- | '''১৯৯১''' | '''৮৬.৫১%''' | style="background: darkred" | '''-২.৯৯%''' |- | '''২০০১''' | '''৮০.৬২%''' | style="background: darkred" | '''-৫.৮৯%''' |- | '''২০১১''' | '''৮৫.০২%''' | style="background: lightgreen" | '''+৪.৪%''' |} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} {{Asia in topic|suffix=ত হিন্দুধৰ্ম}} [[শ্ৰেণী:হিন্দু ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:নেপাল]] [[শ্ৰেণী:নেপালত ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:বিদেশত হিন্দু ধৰ্ম]] 770xiqiow0rpwutsulofr1snyo39k0k 0 127096 645608 644882 2026-10-16T15:18:36Z Pranamikaadhikary 27435 পৃষ্ঠা [[ৰাজশ্বাহী ৰেচম]]ৰ পৰা [[ৰাজশাহী ৰেচম]]লৈ Pranamikaadhikaryয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Misspelled title 644882 wikitext text/x-wiki [[File:Rajshahi silk (1).jpg|thumb|ৰাজশ্বাহী ৰেচম শাড়ী]] বাংলাদেশৰ ৰাজশ্বাহীত উৎপাদিত ৰেচম বা চিল্ক উৎপাদক '''ৰাজশ্বাহী ৰেচম''' বুলি কোৱা হয়। নাৰীসমাজত ই বিখ্যাত, কাৰণ ই পৰিধানৰ বাবে এক উচ্চমানৰ কাপোৰ, বিশেষকৈ শাড়ী।<ref>{{Cite news|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/080417/silk-pyjamas-artworks-dinner-set-leather-bag-set-gifts-from-bangladesh-to-india.html|title=Silk pyjamas, artworks, dinner set, leather bag set – Gifts from Bangladesh to India|date=2017-04-08|work=[[Deccan Chronicle]]|access-date=2017-04-20|language=en|archive-date=2017-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20170420151728/http://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/080417/silk-pyjamas-artworks-dinner-set-leather-bag-set-gifts-from-bangladesh-to-india.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.thefinancialexpress-bd.com/2017/04/08/66318/Rajshahi%27s-brand-name-%27Silky-Rajshahi%27|title=Rajshahi's brand name 'Silky Rajshahi'|work=The Financial Express|location=Dhaka|access-date=2017-04-20|archive-date=2017-05-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20170508044227/http://www.thefinancialexpress-bd.com/2017/04/08/66318/Rajshahi%27s-brand-name-%27Silky-Rajshahi%27|url-status=live}}</ref> ২০২১ চনত ইয়াক বাংলাদেশৰ উৎপাদন হিচাপে ভৌগোলিক ইংগিতৰ মৰ্যাদা দিয়া হয়।<ref>{{Cite news|url=https://samakal.com/economics/article/210457651/%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A7%80-%E0%A6%B8%E0%A6%BF%E0%A6%B2%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%95-%E0%A6%8F%E0%A6%96%E0%A6%A8-%E0%A6%9C%E0%A6%BF%E0%A6%86%E0%A6%87-%E0%A6%AA%E0%A6%A3%E0%A7%8D%E0%A6%AF|script-title=bn:ৰাজশাহী সিল্ক এখন জিআই পণ্য|newspaper=Samakal|accessdate=2 April 2021|language=bn|archive-date=10 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210410165540/https://samakal.com/economics/article/210457651/%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A7%80-%E0%A6%B8%E0%A6%BF%E0%A6%B2%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%95-%E0%A6%8F%E0%A6%96%E0%A6%A8-%E0%A6%9C%E0%A6%BF%E0%A6%86%E0%A6%87-%E0%A6%AA%E0%A6%A3%E0%A7%8D%E0%A6%AF|url-status=live}}</ref> ==ইতিহাস== [[File:Eastern India Bengal Silk, 1740-1828 Economic.png|thumb|left|ৰপ্তানিৰ বাবে কাপোৰ বোৱাৰ কেন্দ্ৰ আৰু বংগ ৰেচম উৎপাদনৰ কেন্দ্ৰ (১৭৪০–১৮২৮)]] প্ৰাপ্ত তথ্য অনুসৰি বাংলাদেশৰ ৰাজশ্বাহী অঞ্চলত ৰেচম উৎপাদনৰ আৰম্ভণি ত্ৰয়োদশ শতিকাৰপৰাই হৈছিল। তেতিয়া ইয়াক বংগ ৰেচম বা গংগা ৰেচম বুলি জনা গৈছিল।<ref>{{Cite news|url=http://www.thedailystar.net/lifestyle/cover-story/silk-bengal-576484|title=Silk of Bengal|date=2016-02-23|work=The Daily Star|access-date=2017-04-23|language=en|archive-date=2017-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20170424002841/http://www.thedailystar.net/lifestyle/cover-story/silk-bengal-576484|url-status=live}}</ref> পাকিস্তান চৰকাৰে ১৯৫২ চনত ৰাজশ্বাহীত ৰেচম উৎপাদন আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name=":0" /> ৰাজশ্বাহী ৰেচম কাৰখানা ১৯৬১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা এটা চৰকাৰী কাৰখানা। ১৯৭৮ চনত, বাংলাদেশৰ ছেৰিকালচাৰ ডেভেলপমেণ্ট ব’ৰ্ডৰ হাতত এই উদ্যোগ গতাই দিয়া হয়। লক্ষণীয়ভাবে, তেতিয়াৰপৰাই ই লোকচান কৰি আহিছে। ২০০২ চনৰ ৩০ নৱেম্বৰত ইয়াক বন্ধ কৰা হয়।<ref>{{Cite news|url=http://www.thedailystar.net/news-detail-190746|title=Rajshahi Silk Factory to reopen this year|date=2011-06-20|work=The Daily Star|access-date=2017-04-23|language=en|archive-date=2017-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20170424003401/http://www.thedailystar.net/news-detail-190746|url-status=live}}</ref> ২০০২ চনৰ আগতে এই কাৰখানাটোৱে ৩০০ টন ৰেচম উৎপাদন কৰিছিল। ২০১১ চনত ইয়াৰ পৰিমাণ আছিল মাত্ৰ ৫০ টন।<ref name=":0">{{Cite news|url=http://www.thedailystar.net/news-detail-189708|title=Rajshahi Silk Losing Shine|date=2011-06-13|work=The Daily Star|access-date=2017-04-23|language=en|archive-date=2017-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20170424011637/http://www.thedailystar.net/news-detail-189708|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনত বাংলাদেশৰ বিত্তমন্ত্ৰী আবুল মাল আব্দুল মুহিথে<ref>{{Cite news|url=http://www.thedailystar.net/news-detail-199240|title=Muhith backs plan to revive Rajshahi Silk Factory|date=2011-08-19|work=The Daily Star|access-date=2017-04-23|language=en|archive-date=2017-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20170424004208/http://www.thedailystar.net/news-detail-199240|url-status=live}}</ref> ৰাজশ্বাহী ৰেচম কাৰখানাটো পুনৰ মুকলি কৰাৰ বাবে আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰে যদিও ব্যক্তিগতকৰণ আয়োগে ইয়াক লোকচানৰ কাৰণ বুলি দোহাই দি নাকচ কৰে।<ref>{{Cite news|url=http://archive.dhakatribune.com/bangladesh/2014/sep/17/reopening-rajshahi-silk-factory-uncertain|title=Reopening of Rajshahi Silk Factory uncertain|work=Dhaka Tribune|language=en|access-date=2017-04-23|archive-date=2017-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20170424001458/http://archive.dhakatribune.com/bangladesh/2014/sep/17/reopening-rajshahi-silk-factory-uncertain|url-status=live}}</ref> ==প্ৰকাৰ== [[File:Silk fibers, Sopura Silk Mills Limited (01).jpg|thumb|ৰাজশ্বাহী ৰেচম সূতা]] ৰাজশ্বাহী ৰেচম ৰেচম পলুৰ লেটাৰপৰা তৈয়াৰী আন সকলো ধৰণৰ ৰেচমৰ দৰেই এবিধ সূতা। এই প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলত হোৱা অতি পাতল আঁহবোৰ চেৰিচিন নামৰ বিশেষ প্ৰটিনেৰে আবৃত কৰা হয়।<ref name=":1">{{Cite news|url=http://www.thedailystar.net/the-silk-route-32052|title=The silk route|date=2014-07-08|work=The Daily Star|access-date=2017-04-23|language=en|archive-date=2017-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20170424002055/http://www.thedailystar.net/the-silk-route-32052|url-status=live}}</ref> এই ৰেচমৰ প্ৰধানকৈ তিনিটা প্ৰজাতি আছে: মালবেৰী ৰেচম, এড়ি ৰেচম (এণ্ডি ৰেচম) আৰু টছৰ ৰেচম। এই জাতবোৰৰ ভিতৰত টছৰ ৰেচম আটাইতকৈ উন্নত আৰু সেয়েহে ই আটাইতকৈ মূল্যৱান। ৰাজশ্বাহী ৰেচমৰপৰা তৈয়াৰী শাড়ী সমগ্ৰ বাংলাদেশতে অতি জনপ্ৰিয়।<ref name=":1" /> বিভিন্ন ডিজাইন কৰা ৰাজশ্বাহী ৰেচম কাপোৰ সাধাৰণ কাপোৰ হিচাপেও বিক্ৰী কৰা হয় আৰু ই বিভিন্ন ৰং আৰু ডিজাইনত উপলব্ধ। ==তাৎপৰ্য== ২০১১ চনত ৰাজশ্বাহীত সাতটা ৰেচম কাৰখানা আৰু বাংলাদেশ ছেৰিকালচাৰ ৰিচাৰ্চ এণ্ড ট্ৰেইনিং ইনষ্টিটিউট আছিল। বাংলাদেশৰ বেছিভাগ ৰেচম এই অঞ্চলৰ ছেৰিকালচাৰৰ দ্বাৰা উৎপাদন কৰা হয়।<ref name=":0" /> প্ৰায় এক লাখ লোক এই খণ্ডত প্ৰত্যক্ষ বা পৰোক্ষভাৱে নিয়োজিত আছিল। ৰাজশ্বাহী ৰেচম উদ্যোগ আৰু কাৰখানা শ্ৰমিক সংঘই ৰেচম উদ্যোগৰ শ্ৰমিকসকলক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি আহিছে।<ref>{{Cite news|url=http://www.thedailystar.net/news-detail-36104|title='Save Rajshahi silk industries from ruination'|date=2008-05-12|work=The Daily Star|access-date=2017-04-23|language=en|archive-date=2017-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20170424005324/http://www.thedailystar.net/news-detail-36104|url-status=live}}</ref> ==চিত্ৰ== ৰাজশ্বাহী ৰেচম সংক্ৰান্তীয় কেইখনমান বিশেষ চিত্ৰ: <Gallery> File:Silk cocoon, Sopura Silk Mills Ltd (03).jpg|ৰেচম লেটা File:Silk cocoon, Sopura Silk Mills Ltd (01).jpg|ৰেচম লেটা File:Silk cocoon, Sopura Silk Mills Ltd (02).jpg|ৰেচম লেটা File:Silk cocoon, Sopura Silk Mills Ltd (04).jpg|ৰেচম লেটা File:Silk weaving, Sopura Silk Mills Limited (01).jpg|ৰেচম বয়ন File:Waxing on Rajshahi silk, Sopura Silk Mills Ltd (02).jpg|ৰেচমত ৱাক্সিং কৰা File:Rajshahi silk fabric, Sopura Silk Mills Ltd (01).jpg </Gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বস্ত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] 6vl6e0zx5fe02q9n5ba0f5f82y7p6pp 645612 645608 2026-10-16T15:21:36Z Pranamikaadhikary 27435 645612 wikitext text/x-wiki [[File:Rajshahi silk (1).jpg|thumb|ৰাজশ্বাহী ৰেচম শাড়ী]] বাংলাদেশৰ ৰাজশাহীত উৎপাদিত ৰেচম বা চিল্ক উৎপাদক '''ৰাজশাহী ৰেচম''' বুলি কোৱা হয়। নাৰীসমাজত ই বিখ্যাত, কাৰণ ই পৰিধানৰ বাবে বিশেষকৈ শাড়ী হিচাপে এক উচ্চমানৰ কাপোৰ।<ref>{{Cite news|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/080417/silk-pyjamas-artworks-dinner-set-leather-bag-set-gifts-from-bangladesh-to-india.html|title=Silk pyjamas, artworks, dinner set, leather bag set – Gifts from Bangladesh to India|date=2017-04-08|work=[[Deccan Chronicle]]|access-date=2017-04-20|language=en|archive-date=2017-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20170420151728/http://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/080417/silk-pyjamas-artworks-dinner-set-leather-bag-set-gifts-from-bangladesh-to-india.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.thefinancialexpress-bd.com/2017/04/08/66318/Rajshahi%27s-brand-name-%27Silky-Rajshahi%27|title=Rajshahi's brand name 'Silky Rajshahi'|work=The Financial Express|location=Dhaka|access-date=2017-04-20|archive-date=2017-05-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20170508044227/http://www.thefinancialexpress-bd.com/2017/04/08/66318/Rajshahi%27s-brand-name-%27Silky-Rajshahi%27|url-status=live}}</ref> ২০২১ চনত ইয়াক বাংলাদেশৰ উৎপাদন হিচাপে ভৌগোলিক ইংগিতৰ মৰ্যাদা দিয়া হয়।<ref>{{Cite news|url=https://samakal.com/economics/article/210457651/%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A7%80-%E0%A6%B8%E0%A6%BF%E0%A6%B2%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%95-%E0%A6%8F%E0%A6%96%E0%A6%A8-%E0%A6%9C%E0%A6%BF%E0%A6%86%E0%A6%87-%E0%A6%AA%E0%A6%A3%E0%A7%8D%E0%A6%AF|script-title=bn:ৰাজশাহী সিল্ক এখন জিআই পণ্য|newspaper=Samakal|accessdate=2 April 2021|language=bn|archive-date=10 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210410165540/https://samakal.com/economics/article/210457651/%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A7%80-%E0%A6%B8%E0%A6%BF%E0%A6%B2%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%95-%E0%A6%8F%E0%A6%96%E0%A6%A8-%E0%A6%9C%E0%A6%BF%E0%A6%86%E0%A6%87-%E0%A6%AA%E0%A6%A3%E0%A7%8D%E0%A6%AF|url-status=live}}</ref> ==ইতিহাস== [[File:Eastern India Bengal Silk, 1740-1828 Economic.png|thumb|left|ৰপ্তানিৰ বাবে কাপোৰ বোৱাৰ কেন্দ্ৰ আৰু বংগ ৰেচম উৎপাদনৰ কেন্দ্ৰ (১৭৪০–১৮২৮)]] প্ৰাপ্ত তথ্য অনুসৰি বাংলাদেশৰ ৰাজশাহী অঞ্চলত ৰেচম উৎপাদনৰ আৰম্ভণি ত্ৰয়োদশ শতিকাৰপৰাই হৈছিল। তেতিয়া ইয়াক বংগ ৰেচম বা গংগা ৰেচম বুলি জনা গৈছিল।<ref>{{Cite news|url=http://www.thedailystar.net/lifestyle/cover-story/silk-bengal-576484|title=Silk of Bengal|date=2016-02-23|work=The Daily Star|access-date=2017-04-23|language=en|archive-date=2017-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20170424002841/http://www.thedailystar.net/lifestyle/cover-story/silk-bengal-576484|url-status=live}}</ref> পাকিস্তান চৰকাৰে ১৯৫২ চনত ৰাজশাহীত ৰেচম উৎপাদন আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name=":0" /> ৰাজশাহী ৰেচম কাৰখানা ১৯৬১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা এটা চৰকাৰী কাৰখানা। ১৯৭৮ চনত, বাংলাদেশৰ ছেৰিকালচাৰ ডেভেলপমেণ্ট ব’ৰ্ডৰ হাতত এই উদ্যোগ গতাই দিয়া হয়। লক্ষণীয়ভাবে, তেতিয়াৰপৰাই ই লোকচান কৰি আহিছে। ২০০২ চনৰ ৩০ নৱেম্বৰত ইয়াক বন্ধ কৰা হয়।<ref>{{Cite news|url=http://www.thedailystar.net/news-detail-190746|title=Rajshahi Silk Factory to reopen this year|date=2011-06-20|work=The Daily Star|access-date=2017-04-23|language=en|archive-date=2017-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20170424003401/http://www.thedailystar.net/news-detail-190746|url-status=live}}</ref> ২০০২ চনৰ আগতে এই কাৰখানাটোৱে ৩০০ টন ৰেচম উৎপাদন কৰিছিল। ২০১১ চনত ইয়াৰ পৰিমাণ আছিল মাত্ৰ ৫০ টন।<ref name=":0">{{Cite news|url=http://www.thedailystar.net/news-detail-189708|title=Rajshahi Silk Losing Shine|date=2011-06-13|work=The Daily Star|access-date=2017-04-23|language=en|archive-date=2017-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20170424011637/http://www.thedailystar.net/news-detail-189708|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনত বাংলাদেশৰ বিত্তমন্ত্ৰী আবুল মাল আব্দুল মুহিথে<ref>{{Cite news|url=http://www.thedailystar.net/news-detail-199240|title=Muhith backs plan to revive Rajshahi Silk Factory|date=2011-08-19|work=The Daily Star|access-date=2017-04-23|language=en|archive-date=2017-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20170424004208/http://www.thedailystar.net/news-detail-199240|url-status=live}}</ref> ৰাজশাহী ৰেচম কাৰখানাটো পুনৰ মুকলি কৰাৰ বাবে আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰে যদিও ব্যক্তিগতকৰণ আয়োগে ইয়াক লোকচানৰ কাৰণ বুলি দোহাই দি নাকচ কৰে।<ref>{{Cite news|url=http://archive.dhakatribune.com/bangladesh/2014/sep/17/reopening-rajshahi-silk-factory-uncertain|title=Reopening of Rajshahi Silk Factory uncertain|work=Dhaka Tribune|language=en|access-date=2017-04-23|archive-date=2017-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20170424001458/http://archive.dhakatribune.com/bangladesh/2014/sep/17/reopening-rajshahi-silk-factory-uncertain|url-status=live}}</ref> ==প্ৰকাৰ== [[File:Silk fibers, Sopura Silk Mills Limited (01).jpg|thumb|ৰাজশাহী ৰেচম সূতা]] ৰাজশাহী ৰেচম ৰেচম পলুৰ লেটাৰপৰা তৈয়াৰী আন সকলো ধৰণৰ ৰেচমৰ দৰেই এবিধ সূতা। এই প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলত হোৱা অতি পাতল আঁহবোৰ চেৰিচিন নামৰ বিশেষ প্ৰটিনেৰে আবৃত কৰা হয়।<ref name=":1">{{Cite news|url=http://www.thedailystar.net/the-silk-route-32052|title=The silk route|date=2014-07-08|work=The Daily Star|access-date=2017-04-23|language=en|archive-date=2017-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20170424002055/http://www.thedailystar.net/the-silk-route-32052|url-status=live}}</ref> এই ৰেচমৰ প্ৰধানকৈ তিনিটা প্ৰজাতি আছে: মালবেৰী ৰেচম, এড়ি ৰেচম (এণ্ডি ৰেচম) আৰু টছৰ ৰেচম। এই জাতবোৰৰ ভিতৰত টছৰ ৰেচম আটাইতকৈ উন্নত আৰু সেয়েহে ই আটাইতকৈ মূল্যৱান। ৰাজশাহী ৰেচমৰপৰা তৈয়াৰী শাড়ী সমগ্ৰ বাংলাদেশতে অতি জনপ্ৰিয়।<ref name=":1" /> বিভিন্ন ডিজাইন কৰা ৰাজশাহী ৰেচম কাপোৰ সাধাৰণ কাপোৰ হিচাপেও বিক্ৰী কৰা হয় আৰু ই বিভিন্ন ৰং আৰু ডিজাইনত উপলব্ধ। ==তাৎপৰ্য== ২০১১ চনত ৰাজশাহীত সাতটা ৰেচম কাৰখানা আৰু বাংলাদেশ ছেৰিকালচাৰ ৰিচাৰ্চ এণ্ড ট্ৰেইনিং ইনষ্টিটিউট আছিল। বাংলাদেশৰ বেছিভাগ ৰেচম এই অঞ্চলৰ ছেৰিকালচাৰৰ দ্বাৰা উৎপাদন কৰা হয়।<ref name=":0" /> প্ৰায় এক লাখ লোক এই খণ্ডত প্ৰত্যক্ষ বা পৰোক্ষভাৱে নিয়োজিত আছিল। ৰাজশাহী ৰেচম উদ্যোগ আৰু কাৰখানা শ্ৰমিক সংঘই ৰেচম উদ্যোগৰ শ্ৰমিকসকলক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি আহিছে।<ref>{{Cite news|url=http://www.thedailystar.net/news-detail-36104|title='Save Rajshahi silk industries from ruination'|date=2008-05-12|work=The Daily Star|access-date=2017-04-23|language=en|archive-date=2017-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20170424005324/http://www.thedailystar.net/news-detail-36104|url-status=live}}</ref> ==চিত্ৰ== ৰাজশাহী ৰেচম সংক্ৰান্তীয় কেইখনমান বিশেষ চিত্ৰ: <Gallery> File:Silk cocoon, Sopura Silk Mills Ltd (03).jpg|ৰেচম লেটা File:Silk cocoon, Sopura Silk Mills Ltd (01).jpg|ৰেচম লেটা File:Silk cocoon, Sopura Silk Mills Ltd (02).jpg|ৰেচম লেটা File:Silk cocoon, Sopura Silk Mills Ltd (04).jpg|ৰেচম লেটা File:Silk weaving, Sopura Silk Mills Limited (01).jpg|ৰেচম বয়ন File:Waxing on Rajshahi silk, Sopura Silk Mills Ltd (02).jpg|ৰেচমত ৱাক্সিং কৰা File:Rajshahi silk fabric, Sopura Silk Mills Ltd (01).jpg </Gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বস্ত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] 0mev6g7xzjqmbm3ewt5j8y5uulwwwdq 645714 645612 2026-10-17T03:38:28Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645714 wikitext text/x-wiki [[File:Rajshahi silk (1).jpg|thumb|ৰাজশ্বাহী ৰেচম শাড়ী]] বাংলাদেশৰ ৰাজশাহীত উৎপাদিত [[ৰেচম]] বা চিল্ক উৎপাদক '''ৰাজশাহী ৰেচম''' বুলি কোৱা হয়। নাৰীসমাজত ই বিখ্যাত, কাৰণ ই পৰিধানৰ বাবে বিশেষকৈ [[শাৰী|শাড়ী]] হিচাপে এক উচ্চমানৰ [[কাপোৰ]]।<ref>{{Cite news|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/080417/silk-pyjamas-artworks-dinner-set-leather-bag-set-gifts-from-bangladesh-to-india.html|title=Silk pyjamas, artworks, dinner set, leather bag set – Gifts from Bangladesh to India|date=2017-04-08|work=[[Deccan Chronicle]]|access-date=2017-04-20|language=en|archive-date=2017-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20170420151728/http://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/080417/silk-pyjamas-artworks-dinner-set-leather-bag-set-gifts-from-bangladesh-to-india.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.thefinancialexpress-bd.com/2017/04/08/66318/Rajshahi%27s-brand-name-%27Silky-Rajshahi%27|title=Rajshahi's brand name 'Silky Rajshahi'|work=The Financial Express|location=Dhaka|access-date=2017-04-20|archive-date=2017-05-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20170508044227/http://www.thefinancialexpress-bd.com/2017/04/08/66318/Rajshahi%27s-brand-name-%27Silky-Rajshahi%27|url-status=live}}</ref> ২০২১ চনত ইয়াক [[বাংলাদেশ]]ৰ উৎপাদন হিচাপে ভৌগোলিক ইংগিতৰ মৰ্যাদা দিয়া হয়।<ref>{{Cite news|url=https://samakal.com/economics/article/210457651/%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A7%80-%E0%A6%B8%E0%A6%BF%E0%A6%B2%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%95-%E0%A6%8F%E0%A6%96%E0%A6%A8-%E0%A6%9C%E0%A6%BF%E0%A6%86%E0%A6%87-%E0%A6%AA%E0%A6%A3%E0%A7%8D%E0%A6%AF|script-title=bn:ৰাজশাহী সিল্ক এখন জিআই পণ্য|newspaper=Samakal|accessdate=2 April 2021|language=bn|archive-date=10 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210410165540/https://samakal.com/economics/article/210457651/%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A7%80-%E0%A6%B8%E0%A6%BF%E0%A6%B2%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%95-%E0%A6%8F%E0%A6%96%E0%A6%A8-%E0%A6%9C%E0%A6%BF%E0%A6%86%E0%A6%87-%E0%A6%AA%E0%A6%A3%E0%A7%8D%E0%A6%AF|url-status=live}}</ref> ==ইতিহাস== [[File:Eastern India Bengal Silk, 1740-1828 Economic.png|thumb|left|ৰপ্তানিৰ বাবে কাপোৰ বোৱাৰ কেন্দ্ৰ আৰু বংগ ৰেচম উৎপাদনৰ কেন্দ্ৰ (১৭৪০–১৮২৮)]] প্ৰাপ্ত তথ্য অনুসৰি বাংলাদেশৰ ৰাজশাহী অঞ্চলত ৰেচম উৎপাদনৰ আৰম্ভণি ত্ৰয়োদশ শতিকাৰপৰাই হৈছিল। তেতিয়া ইয়াক বংগ ৰেচম বা গংগা ৰেচম বুলি জনা গৈছিল।<ref>{{Cite news|url=http://www.thedailystar.net/lifestyle/cover-story/silk-bengal-576484|title=Silk of Bengal|date=2016-02-23|work=The Daily Star|access-date=2017-04-23|language=en|archive-date=2017-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20170424002841/http://www.thedailystar.net/lifestyle/cover-story/silk-bengal-576484|url-status=live}}</ref> পাকিস্তান চৰকাৰে ১৯৫২ চনত ৰাজশাহীত ৰেচম উৎপাদন আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name=":0" /> ৰাজশাহী ৰেচম কাৰখানা ১৯৬১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা এটা চৰকাৰী কাৰখানা। ১৯৭৮ চনত, বাংলাদেশৰ ছেৰিকালচাৰ ডেভেলপমেণ্ট ব’ৰ্ডৰ হাতত এই উদ্যোগ গতাই দিয়া হয়। লক্ষণীয়ভাবে, তেতিয়াৰপৰাই ই লোকচান কৰি আহিছে। ২০০২ চনৰ ৩০ নৱেম্বৰত ইয়াক বন্ধ কৰা হয়।<ref>{{Cite news|url=http://www.thedailystar.net/news-detail-190746|title=Rajshahi Silk Factory to reopen this year|date=2011-06-20|work=The Daily Star|access-date=2017-04-23|language=en|archive-date=2017-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20170424003401/http://www.thedailystar.net/news-detail-190746|url-status=live}}</ref> ২০০২ চনৰ আগতে এই কাৰখানাটোৱে ৩০০ টন ৰেচম উৎপাদন কৰিছিল। ২০১১ চনত ইয়াৰ পৰিমাণ আছিল মাত্ৰ ৫০ টন।<ref name=":0">{{Cite news|url=http://www.thedailystar.net/news-detail-189708|title=Rajshahi Silk Losing Shine|date=2011-06-13|work=The Daily Star|access-date=2017-04-23|language=en|archive-date=2017-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20170424011637/http://www.thedailystar.net/news-detail-189708|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনত বাংলাদেশৰ বিত্তমন্ত্ৰী আবুল মাল আব্দুল মুহিথে<ref>{{Cite news|url=http://www.thedailystar.net/news-detail-199240|title=Muhith backs plan to revive Rajshahi Silk Factory|date=2011-08-19|work=The Daily Star|access-date=2017-04-23|language=en|archive-date=2017-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20170424004208/http://www.thedailystar.net/news-detail-199240|url-status=live}}</ref> ৰাজশাহী ৰেচম কাৰখানাটো পুনৰ মুকলি কৰাৰ বাবে আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰে যদিও ব্যক্তিগতকৰণ আয়োগে ইয়াক লোকচানৰ কাৰণ বুলি দোহাই দি নাকচ কৰে।<ref>{{Cite news|url=http://archive.dhakatribune.com/bangladesh/2014/sep/17/reopening-rajshahi-silk-factory-uncertain|title=Reopening of Rajshahi Silk Factory uncertain|work=Dhaka Tribune|language=en|access-date=2017-04-23|archive-date=2017-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20170424001458/http://archive.dhakatribune.com/bangladesh/2014/sep/17/reopening-rajshahi-silk-factory-uncertain|url-status=live}}</ref> ==প্ৰকাৰ== [[File:Silk fibers, Sopura Silk Mills Limited (01).jpg|thumb|ৰাজশাহী ৰেচম সূতা]] ৰাজশাহী ৰেচম ৰেচম পলুৰ লেটাৰপৰা তৈয়াৰী আন সকলো ধৰণৰ ৰেচমৰ দৰেই এবিধ সূতা। এই প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলত হোৱা অতি পাতল আঁহবোৰ চেৰিচিন নামৰ বিশেষ প্ৰটিনেৰে আবৃত কৰা হয়।<ref name=":1">{{Cite news|url=http://www.thedailystar.net/the-silk-route-32052|title=The silk route|date=2014-07-08|work=The Daily Star|access-date=2017-04-23|language=en|archive-date=2017-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20170424002055/http://www.thedailystar.net/the-silk-route-32052|url-status=live}}</ref> এই ৰেচমৰ প্ৰধানকৈ তিনিটা প্ৰজাতি আছে: মালবেৰী ৰেচম, এড়ি ৰেচম (এণ্ডি ৰেচম) আৰু টছৰ ৰেচম। এই জাতবোৰৰ ভিতৰত টছৰ ৰেচম আটাইতকৈ উন্নত আৰু সেয়েহে ই আটাইতকৈ মূল্যৱান। ৰাজশাহী ৰেচমৰপৰা তৈয়াৰী শাড়ী সমগ্ৰ বাংলাদেশতে অতি জনপ্ৰিয়।<ref name=":1" /> বিভিন্ন ডিজাইন কৰা ৰাজশাহী ৰেচম কাপোৰ সাধাৰণ কাপোৰ হিচাপেও বিক্ৰী কৰা হয় আৰু ই বিভিন্ন ৰং আৰু ডিজাইনত উপলব্ধ। ==তাৎপৰ্য== ২০১১ চনত ৰাজশাহীত সাতটা ৰেচম কাৰখানা আৰু বাংলাদেশ ছেৰিকালচাৰ ৰিচাৰ্চ এণ্ড ট্ৰেইনিং ইনষ্টিটিউট আছিল। বাংলাদেশৰ বেছিভাগ ৰেচম এই অঞ্চলৰ ছেৰিকালচাৰৰ দ্বাৰা উৎপাদন কৰা হয়।<ref name=":0" /> প্ৰায় এক লাখ লোক এই খণ্ডত প্ৰত্যক্ষ বা পৰোক্ষভাৱে নিয়োজিত আছিল। ৰাজশাহী ৰেচম উদ্যোগ আৰু কাৰখানা শ্ৰমিক সংঘই ৰেচম উদ্যোগৰ শ্ৰমিকসকলক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি আহিছে।<ref>{{Cite news|url=http://www.thedailystar.net/news-detail-36104|title='Save Rajshahi silk industries from ruination'|date=2008-05-12|work=The Daily Star|access-date=2017-04-23|language=en|archive-date=2017-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20170424005324/http://www.thedailystar.net/news-detail-36104|url-status=live}}</ref> ==চিত্ৰ== ৰাজশাহী ৰেচম সংক্ৰান্তীয় কেইখনমান বিশেষ চিত্ৰ: <Gallery> File:Silk cocoon, Sopura Silk Mills Ltd (03).jpg|ৰেচম লেটা File:Silk cocoon, Sopura Silk Mills Ltd (01).jpg|ৰেচম লেটা File:Silk cocoon, Sopura Silk Mills Ltd (02).jpg|ৰেচম লেটা File:Silk cocoon, Sopura Silk Mills Ltd (04).jpg|ৰেচম লেটা File:Silk weaving, Sopura Silk Mills Limited (01).jpg|ৰেচম বয়ন File:Waxing on Rajshahi silk, Sopura Silk Mills Ltd (02).jpg|ৰেচমত ৱাক্সিং কৰা File:Rajshahi silk fabric, Sopura Silk Mills Ltd (01).jpg </Gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বস্ত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] ebnd87lejvw96arm0szafalwpr3s3db 1 127128 645610 550754 2026-10-16T15:18:36Z Pranamikaadhikary 27435 পৃষ্ঠা [[বাৰ্তা:ৰাজশ্বাহী ৰেচম]]ৰ পৰা [[বাৰ্তা:ৰাজশাহী ৰেচম]]লৈ Pranamikaadhikaryয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Misspelled title 550754 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:অসমীয়া-নেপালী-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫]] {{অসমীয়া-নেপালী-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫}} kypcmuujmfb66o8rurxlabqmtyxn19b 3 127787 645522 555875 2026-10-16T13:53:38Z Manchiu 45088 পৃষ্ঠা [[সদস্য বাৰ্তা:Gap chuen]]ৰ পৰা [[সদস্য বাৰ্তা:River of Armour]]লৈ Manchiuয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Gap chuen|Gap chuen]]" to "[[Special:CentralAuth/River of Armour|River of Armour]]" 555875 wikitext text/x-wiki {{tmbox | type = notice | image = [[চিত্ৰ:Assamese Jaapi.png|135px|left]] | imageright = [[চিত্ৰ:Wikipedia-logo-v2.svg|135px]] | style = border: 1px blue solid; | textstyle = | text = {{Center|<big>{{#if: {{{1}}} |'''নমস্কাৰ, {{#if: | {{{1}}} | {{BASEPAGENAME}} }}<br/>}}}} {{Center|'''[[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]]লৈ আপোনাক [[ৱিকিপিডিয়া:আদৰণি|আদৰণি জনাইছোঁ]]! '''</big><br/><br/> আপোনাৰ আগ্ৰহৰ বাবে ধন্যবাদ। আশা কৰোঁ আপুনি সদায় আমাৰ লগত জড়িত হৈ থাকিব। নৱাগত সকলৰ বাবে তলত দিয়া পৃষ্ঠাকেইখন অতি উপযোগী, অনুগ্ৰহ কৰি পৃষ্ঠাকেইখন এবাৰ চকু ফুৰাই চাই যেন। }}<br/> {{Center| '''ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনাৰ সহায়'''<br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:পৰিচয়|ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে অলপ]]</big><br/> <big> [[সহায়:সৰল সম্পাদনা|সম্পাদনাৰ থুলমুল আভাস]]</big><br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:সহায়িকা|ৱিকিপিডিয়া সম্পাদনাৰ বিষয়ে প্ৰয়োজনীয় আভাস]]</big><br/> <big> [[সহায়:নতুন প্ৰবন্ধ আৰম্ভ কৰক|প্ৰবন্ধ এটা কেনেকৈ আৰম্ভ কৰিব?]]</big><br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:সততে উদিত প্ৰশ্নসমূহ|সততে উদিত প্ৰশ্নসমূহ]] </big><br/> <br> '''ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনাৰ নিয়ম নীতি'''<br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:পাঁচটা স্তম্ভ|ৱিকিপিডিয়াৰ পঞ্চশীল নীতি]]</big><br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া কি নহয়|ৱিকিপিডিয়া কি নহয়]]</big><br/> }} <br/> '''ইয়াৰ উপৰিও ফে’চবুকত [https://www.facebook.com/groups/assamwikigroup/ {{Like|''Assamese Wikipedia Community''}}] বুলি আমাৰ এটা আলোচনা গোট আৰু [https://facebook.com/aswikipedia {{Like|''অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া''}}] নামৰ এটা পৃষ্ঠা আছে। ৱিকিপিডিয়ানসকলক লগ পাবলৈ আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে জানিবলৈ আপুনিও সেইবোৰৰ সদস্য হৈ ল’ব পাৰে। ''' আশা কৰোঁ ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনা কৰি আৰু এজন [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়ান|ৱিকিপিডিয়ান]] হোৱাটো উপভোগ কৰিব। <div class="center">{{Wikipedia in Social Media}}</div> | small = / yes | smallimage = none / [[Image:Some image.svg|30px]] | smallimageright = none / [[Image:Some image.svg|30px]] | smalltext = আদৰণি }} — [[সদস্য:AdoroniBot|AdoroniBot]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AdoroniBot|বাৰ্তা]]) 12:46, 23 November 2025 (ইউ.টি.চি.) <!-- This welcome message is delivered by [[User:AdoroniBot|AdoroniBot]] on behalf of Assamese Wikimedia Community. --> rta3j34sggwwjq3k44g7dca39utgajg 0 129420 645526 625517 2026-10-16T13:56:30Z হানিফ আলী 19725 added [[Category:বিদেশত ইছলাম ধৰ্ম]] using [[WP:HC|HotCat]] 645526 wikitext text/x-wiki {{অনুবাদ}}{{সম্পাদনা}} [[File:Islam percent population in each nation World Map Muslim data by Pew Research.svg|alt=|thumb|308x308px|শতাংশ অনুসৰি বিশ্ব মুছলমান জনসংখ্যা ([[Pew Research Center]], 2012)<ref>{{cite web|url=https://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-percentages/|title=Religious Composition by Country, in Percentages'|date=18 December 2012|publisher=Pew Research|access-date=17 August 2020}}</ref>]] {{ইছলাম}} [[ইছলাম]]ৰ অনুগামীসকলে ২০২২ চনত ২০১৭ চনৰ প্ৰস্তাৱিত প্ৰক্ষেপণ বজাই ৰাখি বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম আৰু দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা ডাঙৰ ধৰ্মীয় গোট গঠন কৰে।<ref name=":1">{{Cite web |last=Nadeem |first=Reem |date=2022-12-21 |title=Key Findings From the Global Religious Futures Project |url=https://www.pewresearch.org/religion/2022/12/21/key-findings-from-the-global-religious-futures-project/ |access-date=2024-10-28 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref><ref name=":0" /> ২০২০ চনলৈকে পিউ ৰিচাৰ্চ চেণ্টাৰ (পিইডব্লিউ)ৰ প্ৰক্ষেপণ অনুসৰি বিশ্বজুৰি মুঠ ২ বিলিয়ন অনুগামী আছে।<ref name="pew2010–2020">{{cite web |date=June 9, 2025 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020. Muslims grew fastest; Christians lagged behind global population increase |url=https://www.pewresearch.orgreligion/2025/06/09/how-the-global-religious-landscape-changed-from-2010-to-2020/ |access-date=2025-06-28 |publisher=[[Pew Research Center]] }}{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{cite web |author=Fahmy, Conrad Hackett; Marcin Stonawski; Yunping Tong; Stephanie Kramer; Anne Shi and Dalia |date=2025-06-09 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020 |url=https://www.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/20/2025/06/PR_2025.06.09_global-religious-change_report.pdf |access-date=2025-06-10 |publisher=Pew Research Center }}</ref> অধিক অধ্যয়নে ইংগিত দিয়ে যে ইছলামৰ বিশ্বব্যাপী বিস্তাৰ আৰু শতাংশ বৃদ্ধিৰ মূল কাৰণ হৈছে তুলনামূলকভাৱে উচ্চ জন্মৰ হাৰ আৰু যৌৱনৰ বয়সৰ গাঁথনি।<ref name=":0">{{Cite web |title=Why Muslims are the world's fastest-growing religious group |url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/04/06/why-muslims-are-the-worlds-fastest-growing-religious-group/ |access-date=2022-11-05 |website=Pew Research Center |date=6 April 2017 |language=en-US}}</ref><ref name="PewIslam2011">[http://www.pewforum.org/The-Future-of-the-Global-Muslim-Population.aspx "The Future of Global Muslim Population: Projections from 2010 to 2013"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110209094904/http://www.pewforum.org/The-Future-of-the-Global-Muslim-Population.aspx |date=9 February 2011}} Accessed July 2013.</ref> ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত মুছলমান জনসংখ্যাৰ সামগ্ৰিক বৃদ্ধিত কোনো প্ৰভাৱ নপৰে, কিয়নো ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰা লোকৰ সংখ্যা বিশ্বাস এৰি যোৱা লোকৰ সংখ্যাৰ প্ৰায় সমান।<ref>{{Cite report |title=The Future of the Global Muslim Population |section=Conversion |date=27 January 2011 |publisher=Pew Research Center |section-url=https://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-related-factors/#conversion |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |quote=there is no substantial net gain or loss in the number of Muslims through conversion globally; the number of people who become Muslims through conversion seems to be roughly equal to the number of Muslims who leave the faith |access-date=12 May 2020 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211126/http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |url-status=live }}</ref> বেছিভাগ [[মুছলমান|মুছলমানেই]] তিনিটা মূল [[মাজহাব|শাখা]]ৰ যিকোনো এটাৰ অন্তৰ্গত: * [[ছুন্নী ইছলাম|ছুন্নী]] (৮৫–৯০%, প্ৰায় ১.৭–১.৮ বিলিয়ন মানুহ)<ref name="Sunni">*{{cite book |title=Islamic Beliefs, Practices, and Cultures |quote=Within the Muslim community, the percentage of Sunnis is generally thought to be between 85 percent, with the Shia accounting for 15.5 percent and with the wahabis controlling 5 percent, although some sources estimate their numbers at 20 percent. A common compromise figure ranks Sunnis at 90 percent and Shias at 10 percent. |publisher=Marshall Cavendish Reference |year=2010 |page=[https://archive.org/details/isbn_9780761479260/page/130 130] |isbn=978-0-7614-7926-0 |url=https://archive.org/details/isbn_9780761479260 |url-access=registration |access-date=2019-11-30 }} *{{cite web |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |work=[[Pew Research Center]] |date=2009-10-07 |access-date=2019-11-30 |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |quote=Of the total Muslim population, 10–13% are Shia Muslims and 87–90% are Sunni Muslims. }} *{{cite news |title=Quick guide: Sunnis and Shias |work=BBC News |date=2011-12-06 |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-16047709 |access-date=2019-11-30 |quote=The great majority of the world's more than 1.5 billion Muslims are Sunnis – estimates suggest the figure is somewhere between 85% and 90%. }} *{{cite book |author=Frederick Denny |title=Sunni Islam: Oxford Bibliographies Online Research Guide |publisher=Oxford University Press |year=2010 |page=3 |isbn=978-019980647-8 |url=https://books.google.com/books?id=D5_N97bAiJ0C&pg=PA3 |quote=Sunni Islam is the dominant division of the global Muslim community, and throughout history it has made up a substantial majority (85 to 90 percent) of that community. }} *{{cite web |title=Sunni |publisher=[[Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs]] |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |access-date=2019-11-30 |quote=Sunni Islam is the largest denomination of Islam, comprising about 85 percent of the world's over 1.5 billion Muslims. |archive-date=12 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012090751/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |url-status=dead |archivedate=2014-10-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141012090751/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |deadurl=yes }} *{{cite news |title=Tension between Sunnis, Shiites emerging in USA |publisher=[[USA Today]] |date=2007-09-24 |url=http://usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |quote=Among the world's estimated 1.4 billion Muslims, about 85% are Sunni and about 15% are Shiite. |access-date=2019-11-30 |archive-date=13 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120713014245/http://www.usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |url-status=dead |archivedate=2012-07-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120713014245/http://www.usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |deadurl=yes }} *{{cite book |author=Riaz Hassan |title=Inside Muslim Minds |publisher=Melbourne University Press |year=2008 |page=20 |isbn=9780522854817 |url=https://books.google.com/books?id=Z4Ts0GkJBKgC&pg=PA20 |quote=Approximately 20 per cent of the world's Muslims belong to the Shi'ah sect; around 80 per cent are Sunni Muslims. }} *[https://books.google.com/books?id=3w_ngX--ji4C&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA103 Who Gets To Narrate the World] "The Sunnis (approximately 80%)" *[https://books.google.com/books?id=vD2TJNc7NE4C&pg=PA265 A world theology] N. Ross Reat "80% being the Sunni" *[https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA32 Islam and the Kadiyani jama'at] "The Sunni segment, accounting for at least 80% of the worlds Muslim population" *{{cite book |author=David Robertson |title=A Dictionary of Modern Politics |edition=Third |publisher=Europa Publications |year=2002 |page=[https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe/page/252 252] |isbn=1-85743-093-X |url=https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe |url-access=registration |quote=It is notable that while a large majority, probably 80%, of the world's Muslims are Sunni... }}</ref> * [[ছিয়া ইছলাম|ছিয়া]] (১০–১৫%, প্ৰায় ২০০–৩০ কোটি মানুহ)<ref name="Shia">See *{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/Shii |title=Shiʿi |encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online |date=2019-10-04 |access-date=2019-09-30 |quote=In the early 21st century some 10–13 percent of the world’s 1.6 billion Muslims were Shiʿi. }} *{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=24 September 2013 |work=[[Pew Research Center]] |quote=The Pew Forum's estimate of the Shia population (10–13%) is in keeping with previous estimates, which generally have been in the range of 10–15%. Some previous estimates, however, have placed the number of Shias at nearly 20% of the world's Muslim population. }} *{{cite web |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |title=Shia |publisher=Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs |quote=Shi'a Islam is the second largest branch of the tradition, with up to 200 million followers who comprise around 15% of all Muslims worldwide... |access-date=5 December 2011 |archive-date=15 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121215070956/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |url-status=dead |archivedate=15 December 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121215070956/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |deadurl=yes }} *{{cite book |author=Jalil Roshandel |title=Iran, Israel and the United States |publisher=Praeger Security International |year=2011 |page=15 |isbn=9780313386985 |url=https://books.google.com/books?id=nVcmKRyID2EC&pg=PA15 |quote=The majority of the world's Islamic population, which is Sunni, accounts for over 75 percent of the Islamic population; the other 10 to 20 percent is Shia. }}</ref> * [[ইবাদী (ইছলাম)|ইবাদী]] (০.১৬–০.৩৭%, প্ৰায় ৩–৭ নিযুত লোক)<ref>{{cite web|last=|first=|title=Who are the Ibadis?|website=economist.com|publisher=The Economist Newspaper Limited|date=December 18, 2018|url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2018/12/18/who-are-the-ibadis|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref>{{cite web|last=|first=|title=7 ملايين أباضي .. ما هو أسلوبهم في الدين والحياة والزواج؟|website=alarabiya.net|publisher=|date=June 2, 2005|url=https://www.alarabiya.net/articles/2005/06/02/13596|access-date=March 20, 2025}}</ref> ২০২০ চনত ৫৩খন মুছলমান সংখ্যাগৰিষ্ঠ দেশ আছিল।<ref name=number>{{Cite web |last=Fahmy |first=Dalia |date=2025-07-29 |title=The number of Christian-majority countries fell between 2010 and 2020 |url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2025/07/29/the-number-of-christian-majority-countries-fell-between-2010-and-2020/ |access-date=2025-07-30 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> [[ইছলাম]] কেইবাটাও উপ-অঞ্চলত সংখ্যাগৰিষ্ঠ ধৰ্ম: [[মধ্য এছিয়া]], [[পশ্চিম এছিয়া]], [[সামুদ্ৰিক দক্ষিণ-পূব এছিয়া]], [[উত্তৰ আফ্ৰিকা]], [[পশ্চিম আফ্ৰিকা]], চাহেল, আৰু [[মধ্যপ্ৰাচ্য]]।<ref name="pewmuslim12">{{cite web |title=Muslim Population by Country |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209094904/http://www.pewforum.org/The-Future-of-the-Global-Muslim-Population.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim22">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Middle East-North Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725215915/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |archive-date=25 July 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center |archivedate=9 March 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130309233947/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |deadurl=yes }}</ref><ref name="pewmuslim32">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130309234009/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |archive-date=9 March 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center |archivedate=9 March 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130309234009/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |deadurl=yes }}</ref><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php|date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref><ref>[http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif Britannica] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081214054323/http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif|date=14 December 2008}}, [http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png Think Quest] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130618223858/http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png|date=18 June 2013}}, [http://www.wadsworth.com/religion_d/special_features/popups/maps/matthews_world/images/w001.jpg Wadsworth.com]</ref><ref>{{cite web |last=Vellturo |first=Madeline |date=May 2021 |title=FACTSHEET: ISLAMISTS IN CENTRAL SAHEL |url=https://www.uscirf.gov/sites/default/files/2021-05/2021%20Factsheet%20-%20Sahel.pdf |access-date=26 Jul 2021 |website=UNITED STATES COMMISSION on INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2011-01-27 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=https://www.pewresearch.org/religion/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa/ |access-date=2022-11-15 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |language=en-US}}</ref> বৈচিত্ৰ্যমজ় [[এছিয়া-পেচিফিক]] অঞ্চলত বিশ্বৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক মুছলমান লোক আছে, যিটোৱে [[মধ্যপ্ৰাচ্য]] আৰু উত্তৰ আফ্ৰিকাৰ সংযুক্ত _{(চমু: মেনা)}ক অতিক্ৰম কৰিছে।<ref>{{cite web |date=18 December 2012 |title=Muslims |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |access-date=13 October 2016 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project}}</ref> বিশ্বৰ প্ৰায় ৬২% মুছলমান এছিয়া-পেচিফিক অঞ্চলত ([[তুৰস্ক]]ৰপৰা [[ইণ্ডোনেছিয়া]]লৈকে) বাস কৰে, যাৰ অনুগামী এক বিলিয়নতকৈও অধিক।<ref name="pewmuslim6">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Asia-Pacific |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211200/http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |archive-date=24 December 2018 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center |archivedate=9 March 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130309233927/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia.aspx |deadurl=yes }}</ref> [[এছিয়া]]ই বিশ্বৰ শীৰ্ষ ৪টা বৃহত্তম ঘৰুৱা জনসংখ্যাৰ আতিথ্য লাভ কৰিছে, বিশ্বত ইণ্ডোনেছিয়াৰ ১২.৭%, পৰা আৰম্ভ কৰি [[পাকিস্তান]]—১১.১%, তাৰ পিছত [[ভাৰত]]—১০.৯%, আৰু [[বাংলাদেশ]]—৯.২% লোক ইছলাম ধৰ্ম অনুসৰণ কৰে।<ref name="pewmuslim12" /><ref name="Islam_by_country">{{cite web |title=Number of Muslim by country |url=https://www.nationmaster.com/graph/rel_isl_num_of_mus-religion-islam-number-of-muslim |access-date=30 May 2007 |publisher=nationmaster.com}}</ref> [[নাইজেৰিয়াত ইছলাম ধৰ্ম|নাইজেৰিয়া]]ত [[আফ্ৰিকা]]ত ৫ম আৰু ৬ষ্ঠ সৰ্বাধিক জনসংখ্যা—৫.৩% আৰু [[ইজিপ্তত ইছলাম ধৰ্ম|ইজিপ্ত]]—৪.৯%।<ref name="pewmuslim12" /><ref name="Islam_by_country" /> [[মধ্যপ্ৰাচ্য]]ই ৭ম আৰু ৮ম স্থানত আছে আৰু [[ইৰান|ইৰাণ]] আৰু [[তুৰস্ক]] দুয়োখন দেশৰ অনুমাণিক ৪.৬% স্থান আছে। আৰব বিশ্বত প্ৰায় ২০% মুছলমানহে বাস কৰে।<ref>See: *Esposito (2002b), p.21 *Esposito (2004), pp.2,43</ref> ==আঞ্চলিক তুলনা== বিশ্বৰ ভিতৰতে দক্ষিণ এছিয়াত মুছলমানৰ জনসংখ্যা সৰ্বাধিক, প্ৰায় এক তৃতীয়াংশ মুছলমান দক্ষিণ এছিয়াৰ।<ref name="Asian Religion">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=kaubzRxh-U0C&q=what+percent+of+muslims+live+in+south+asia&pg=PA193 |title=South Asian Religions: Tradition and Today |last1=Pechilis |first1=Karen |last2=Raj |first2=Selva J. |date=1 January 2013 |publisher=Routledge |isbn=9780415448512}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050 |date=2 April 2015 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead |archivedate=4 May 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170504075835/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite news |url=https://thediplomat.com/2016/01/how-south-asia-will-save-global-islam/ |title=How South Asia Will Save Global Islam |last=Diplomat |first=Akhilesh Pillalamarri, The |work=The Diplomat |access-date=7 February 2017}}</ref> [[মালদ্বীপ]], [[আফগানিস্তান]], [[পাকিস্তান]], [[বাংলাদেশ]]ত [[ইছলাম|ইছলাম ধৰ্ম]] প্ৰধান। মুছলমান সংখ্যাগৰিষ্ঠ দেশৰ বাহিৰত ভাৰতত সৰ্বাধিক মুছলমান জনসংখ্যা আছে আৰু ইয়াৰ অনুগামী ২০ কোটিতকৈও অধিক।<ref>{{cite web |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/world/india-invited-as-guest-of-honour-to-oic-meet-sushma-swaraj-to-attend/article26349752.ece |title=India invited as 'Guest of Honour' to OIC meet, Sushma Swaraj to attend |website=@businessline|date=23 February 2019}}</ref> মধ্যপ্ৰাচ্য-উত্তৰ আফ্ৰিকা (MENA) অঞ্চলত বিশ্বৰ ২৩% মুছলমান লোক আছে আৰু [[ইজৰাইল]]<ref name="ME-NA Overview">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population10/ |title=Middle East-North Africa Overview |date=7 October 2009}}</ref> আৰু [[চাইপ্ৰাছ]]ৰ বাহিৰেও এই অঞ্চলৰ প্ৰতিখন দেশতে<ref name="pewmuslim22" /> ইছলাম প্ৰধান ধৰ্ম। মুছলমানৰ একক সৰ্বাধিক জনসংখ্যা থকা দেশখন হৈছে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ ইণ্ডোনেছিয়া, যিয়ে নিজাববীয়াকৈ বিশ্বৰ ১৩% মুছলমানক আতিথ্য প্ৰদান কৰে।<ref name="Miller 2009, pp.8,17">{{cite web |last=Miller |first=Tracy |date=October 2009 |publisher=[[Pew Research Center]] |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |url=http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |access-date=8 October 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091010050756/http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |archive-date=October 10, 2009 |pages=8, 17 |archivedate=25 July 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130725120239/http://www.pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |deadurl=yes }}</ref> দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ দেশসমূহৰ মুছলমানসকলে মিলি বিশ্বৰ তৃতীয় বৃহত্তম মুছলমান জনসংখ্যা গঠন কৰিছে। মালয় দ্বীপপুঞ্জৰ দেশসমূহত ব্ৰুনাই, ইণ্ডোনেছিয়া আৰু মালয়েছিয়াত মুছলমানসকলৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠ। প্ৰায় ১৫% মুছলমান উপ-চাহাৰা আফ্ৰিকাত বাস কৰে,<ref name="mgmpPRC">{{Harvtxt|Miller|2009}}</ref>{{page needed|date=April 2019}}<ref name="pewmuslim32" /><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php |date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref> আৰু [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ|আমেৰিকা]], [[ৰাছিয়া]], [[চীন]] আৰু [[ইউৰোপ]]তো বৃহৎ পৰিমাণৰ মুছলমান সম্প্ৰদায় পোৱা যায়।<ref name="pewmuslim12" /> পশ্চিম ইউৰোপত বহুতো মুছলমান অনুপ্ৰৱেশকাৰী সম্প্ৰদায় আছে য'ত [[ইছলাম]] [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টান]] ধৰ্মৰ পিছত দ্বিতীয় বৃহত্তম ধৰ্ম, য'ত ই মুঠ জনসংখ্যাৰ ৬% বা ২.৪ কোটি লোকক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।<ref>See: * Esposito (2004) pp.2,43 * {{cite encyclopedia|title=Islamic World|encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online}} * {{cite web |url=http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |title=Major Religions of the World Ranked by Number of Adherents |publisher=Adherents.com |access-date=9 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20000816004118/http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |archive-date=2000-08-16 |url-status=usurped |archivedate=2007-07-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070707044255/http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |deadurl=yes }} * {{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm |title=Muslims in Europe: Country guide |date=23 December 2005 |work=BBC News |publisher=BBC |access-date=28 September 2006 }} * {{cite web |url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |title=Religion In Britain |date=13 February 2003 |publisher=Office for National Statistics |work=National Statistics |access-date=27 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312034628/http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |archive-date=12 March 2007 }}</ref> ==ধৰ্মগোষ্ঠীসমূহ== {{Main|ইছলাম ধৰ্মৰ ইতিহাস|মাজহাব}} [[ইছলাম]] [[ছুন্নী ইছলাম|ছুন্নী]] আৰু [[ছিয়া ইছলাম|ছিয়া]] নামৰ দুটা প্ৰধান ধৰ্মগোষ্ঠীত বিভক্ত। মুঠ মুছলমান জনসংখ্যাৰ ভিতৰত ৮৭–৯০% ছুনী আৰু ১০–১৩% ছিয়া। বেছিভাগ শ্বিয়া (৬৮%ৰপৰা ৮০%) মূলতঃ চাৰিখন দেশত বাস কৰে: [[ইৰান|ইৰাণ]], [[আজেৰবাইজান|আজাৰবাইজান]], [[বাহৰেইন]] আৰু [[ইৰাক]]।<ref name="PEW2009">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=10 December 2014}}</ref> ইয়াৰ উপৰি [[লেবানন]], [[ৰাছিয়া]], [[চীন]], [[পাকিস্তান]], [[বাংলাদেশ]] আৰু ১০খন উপ-চাহাৰা আফ্ৰিকান দেশত ছিয়া জনসংখ্যা কেন্দ্ৰীভূত হৈ আছে।<ref name="pewWorldsMuslims">{{cite web |url=https://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity |title=The World's Muslims: Unity and Diversity – Chapter 1: Religious Affiliation |date=9 August 2012 |publisher=Pew Research Center |access-date=6 June 2021}}</ref> ইমামা-মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ প্ৰধান জীৱিত সম্প্ৰদায়সমূহ হ'ল উচুলিজম (মুঠ মুছলমান জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৮.৫%), নিজাৰী ইছমাইলিজম (প্ৰায় ১%) আৰু আলেভিজম (০.৫%তকৈ অলপ বেছি<ref>According to David Shankland, [[Alevism#Demographics|15% of Turkey's population.]] in ''Structure and Function in Turkish Society.'' Isis Press, 2006, p. 81.</ref> কিন্তু ১%তকৈ কম<ref name="Near East">According to Krisztina Kehl-Bodrogi, ''Syncretistic Religious Communities in the Near East'' edited by her, B. Kellner-Heinkele, & A. Otter-Beaujean. Leiden: Brill, 1997.</ref>)। বৰ্তমানৰ আন আন গোটসমূহৰ ভিতৰত আছে [[য়েমেন]]ৰ জায়দী ছিয়া যাৰ জনসংখ্যা বিশ্বৰ মুছলমান জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ০.৫%, মুস্তা’লি ইছমাইলী <ref>{{cite web |url=http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |title=Tehelka – India's Independent Weekly News Magazine |access-date=11 November 2015 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304071849/http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |url-status=dead}}</ref> (যাৰ টাইয়াবী অনুগামীসকল [[দক্ষিণ এছিয়া]]ৰ [[সিন্ধু সভ্যতা|সিন্ধ]] আৰু [[গুজৰাট]]ত বাস কৰে জনসংখ্যা ০.১৫% ৰ তলৰ স্তৰলৈ হ্ৰাস পাইছে।<ref name="paul">{{Cite conference |last=Paul |first=Eva |year=2006 |title=Die Dawoodi Bohras – eine indische Gemeinschaft in Ostafrika |url=https://www.uni-koeln.de/phil-fak/afrikanistik/kant/data/PE1_kant1.pdf |conference=Beiträge zur 1. Kölner Afrikawissenschaftlichen Nachwuchstagung}}</ref>)<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&pg=PA61 |title=Islam and the Ahmadiyya Jamaʻat: History, Belief, Practice |last=Simon Ross Valentine |date=6 October 2008 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-70094-8 |page=61}}</ref> (প্ৰায় ১%),<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=dgtgGhMUgIUC&pg=PA72 |title=Asian Religions in British Columbia |last1=Larry DeVries |last2=Don Baker |last3=Dan Overmyer |date=2011-01-01 |publisher=University of Columbia Press |isbn=978-0-7748-1662-5 |quote=The community currently numbers around 15 million spread around the world |access-date=29 March 2014}}</ref>অধৰ্মীয় মুছলমান, কোৰআনবাদী মুছলমান আৰু ৱাহাবী (বিশ্বৰ মুঠ মুছলমান জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ১–২%)ও আছে।<ref>Destined Encounters – Page 203, Sury Pullat – 2014</ref> ২০১২ চনত পিউ ৰিচাৰ্চ চেণ্টাৰৰ এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে বহু মুছলমানে (২২খন মুছলমান সংখ্যাগৰিষ্ঠ দেশৰ ভিতৰত পাঁচটাৰ ভিতৰত এজনে) অসংখ্যাগত বা "কেৱল এজন মুছলমান" বুলি পৰিচয় দিয়ে।<ref name="pewWorldsMuslims"/> এই অসংখ্যাগত সংযোগ দক্ষিণ আৰু পূব ইউৰোপৰ লগতে মধ্য এছিয়াতো বেছিকৈ দেখা যায়, দক্ষিণ-পূব এছিয়া আৰু উপ-চাহাৰা আফ্ৰিকাত সংখ্যালঘু জনসংখ্যাৰ সৈতে। অধ্যয়নটোত দেখা গৈছে যে [[কাজাখাস্তান]]ৰ ৭৪%, [[আলবেনিয়া]]ৰ ৬৫%, [[কিৰগিজস্তান|কিৰ্গিস্তান]]ৰ ৬৪%, [[ইণ্ডোনেছিয়া]]ৰ ৫৬%, মালিৰ ৫৫% আৰু কেমেৰুণৰ ৪০% মুছলমানৰ মধ্যম শতাংশই এই ধৰণে চিনাক্ত কৰে।<ref name="pewWorldsMuslims"/> কিন্তু [[আফ্ৰিকা]], [[মধ্যপ্ৰাচ্য]], [[দক্ষিণ এছিয়া]]ৰ কিছু অংশত ইয়াৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ বহু কম।<ref name="pewWorldsMuslims"/> == দেশসমূহ== {{update|country references|date= March 2025}} ২০২০ চনলৈকে মুছলমান সংখ্যাগৰিষ্ঠ দেশ আছিল ৫৩খন।<ref name=number /> তলত দেখুওৱা প্ৰতিখন দেশৰ মুছলমান জনসংখ্যাৰ অধিকাংশই যদি অন্য ধৰণে উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, তেন্তে ইউৰোপৰ মুছলমান জনসংখ্যাৰ বিষয়ে ৫টা তথ্যৰ পিউ ৰিচাৰ্চ চেণ্টাৰৰ প্ৰতিৱেদন ২০১৭ৰ অধ্যয়নৰপৰা লোৱা হৈছে।<ref name="pewmuslim12" /><ref name="pewmuslim7">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/11/29/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |last=Hackett |first=Conrade |date=2017-11-29 |publisher=Pew Research Center |access-date=2019-04-26}}</ref> ===তালিকা=== {| class="wikitable sortable col2right col3right col4center col5center" cellspacing="4" ! দেশ/অঞ্চল ! মুঠ জনসংখ্যা ! data-sort-type="number"| মুছলিম জনসংখ্যা ! data-type="number" style="max-width:10em" | দেশত শতাংশ (%) ! data-sort-type=" style="max-width:10em" | পৃথিৱীত শতাংশ (%) ! উৎস |- |{{Flagicon|AFG}} [[আফগানিস্তানত ইছলাম ধৰ্ম|আফগানিস্তান]] |৩৭,১৩৫,০০০ |৩৭,০২৫,০০০ |style="background:#228B22; " |৯৯.৭ |২.০ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |title=South Asia :: Afghanistan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=4 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210104184342/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{Flagicon|ALB}} [[আলবেনিয়াত ইছলাম ধৰ্ম|আলবেনিয়া]] |২,৪০২,১১৩ |১,২১৭,৩৬২ | style="background:#3CB371; " | ৫০.৭ |০.১ |<ref>[https://shqiptarja.com/uploads/ckeditor/667eb96647c4bcens-2023.pdf Census 2023]</ref> |- |{{Flagicon|ALG}} [[আলজেৰিয়াত ইছলাম ধৰ্ম|আলজেৰিয়া]] |৪৪,১৭৮,৮৮৪ |৪৩,৭৩৭,০৯৬ |style="background:#228B22; "|৯৯.০ |২.৭ |<ref>{{Citation |title=Algeria |date=2022-10-25 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28 |archivedate=2021-01-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210104184359/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society }}</ref> |- |{{Flagicon|American Samoa}} [[আমেৰিকান চমোৱাত ইছলাম ধৰ্ম|আমেৰিকান চমোৱা]] |৫০,৮২৬ |< ১,০০০ |style="background:#D0F0C0; "|< ০.১ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |title=Australia – Oceania :: American Samoa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=29 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210129115310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{Flagicon|AND}} [[আন্দৰাত ইছলাম ধৰ্ম|আন্দৰা]] |৮৫,৭০৮ |২,২২৮ |style="background:#ACE1AF; "|২.৬ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |title=Europe :: Andorra — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=6 July 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220706110207/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite news |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2006/71365.htm |title=Andorra |work=U.S. Department of State |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{Flagicon|ANG}} [[আংগোলাত ইছলাম ধৰ্ম|আংগোলা]] |৩০,৩৫৫,৮৮০ |৯০,০০০ |style="background:#D0F0C0; "| ০.৩ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |title=Africa :: Angola — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=11 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210111204444/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola |deadurl=yes }}</ref><ref name="pewforum.org">{{Cite news |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |date=27 January 2011 |work=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagicon|Anguilla}} [[আংগুলিয়াত ইছলাম ধৰ্ম|আংগুলিয়া]] |১৭,৪২২ |< ১,০০০ |style="background:#D0F0C0; "|০.৬ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |title=Central America :: Anguilla — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=31 May 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220531153542/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[এণ্টিগুৱা আৰু বাৰ্বুডাত ইছলাম ধৰ্ম|এণ্টিগুৱা আৰু বাৰ্বুডা]] |৮৪,৮১৬ |২০৮ |style="background:#D0F0C0; "|০.২৫ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://statistics.gov.ag/wp-content/uploads/2017/10/Census-2011-Book-of-Statistical-Tables-I.pdf |title=2011 Population and Housing Census|publisher = Statistics Division, Ministry of Finance, the Economy, Public Administration, Public Broadcasting and Information |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{Flagicon|ARG}} [[আৰ্জেণ্টিনাত ইছলাম ধৰ্ম|আৰ্জেণ্টিনা]] |৪৪,৬৯৪,১৯৮ |৪০০,০০০ |style="background:#D0F0C0; "|০.৯ |< ১.০ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |title=South America :: Argentina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=17 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210417040319/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |deadurl=yes }}</ref><ref name="pewforum.org" /> |- |{{Flagicon|ARM}} [[আৰ্মেনিয়াত ইছলাম ধৰ্ম|আৰ্মেনিয়া]] |৩,০৩৮,২১৭ |১,০৩৮ |style="background:#D0F0C0; "|০.০৩ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |title=Middle East :: Armenia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=4 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210104184358/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{Flagicon|ARU}} [[আৰুবাত ইছলাম ধৰ্ম|আৰুবা]] |১১৬,৫৭৬ |< ১,০০০ |style="background:#D0F0C0; "|০.৪ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |title=Central America :: Aruba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=9 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210109084020/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=https://knoema.com//aqcsmlb/muslim-population-in-the-world-2010-2030?tsId=1000210 |title=Muslim Population in the World, 2010-2030 - knoema.com |website=Knoema |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{Flagicon|AUS}} [[অষ্ট্ৰেলিয়াত ইছলাম ধৰ্ম|অষ্ট্ৰেলিয়া]] |২৫,৭০০,০০০ |৮১৩,৩৯২ |style="background:#ACE1AF; "|৩.২ |< ০.২ |<ref>{{Cite web |url=https://explore.data.abs.gov.au/vis?tm=religion%20%202021&pg=0&df%5Bds%5D=C21_ASGS&df%5Bid%5D=C21_G14_SA2&df%5Bag%5D=ABS&df%5Bvs%5D=1.0.0&pd=2021,&dq=..AUS..&ly%5Bcl%5D=SEXP&ly%5Brw%5D=RELP |website=explore.data.abs.gov.au |title=Census 2021, G14 Religious affiliation by sex, Main Statistical Areas Level 2 and up (SA2+) |access-date=2024-10-07 |archivedate=2024-11-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241126121841/https://explore.data.abs.gov.au/vis?tm=religion%20%202021&pg=0&df%5Bds%5D=C21_ASGS&df%5Bid%5D=C21_G14_SA2&df%5Bag%5D=ABS&df%5Bvs%5D=1.0.0&pd=2021,&dq=..AUS..&ly%5Bcl%5D=SEXP&ly%5Brw%5D=RELP |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Austria}} [[অষ্ট্ৰিয়াত ইছলাম ধৰ্ম|অষ্ট্ৰিয়া]] |৮,৯৩৫,৮০০ |৭৪৫,৬০০ |style="background:#ACE1AF; "|৮.৩ |< ০.১ |<ref>{{Cite web |title=Religionsbekenntnis |url=https://www.statistik.at/statistiken/bevoelkerung-und-soziales/bevoelkerung/weiterfuehrende-bevoelkerungsstatistiken/religionsbekenntnis |access-date=2024-08-10 |website=STATISTIK AUSTRIA |language=de-AT}}</ref> |- |{{flagicon|Azerbaijan}} [[আজেৰবাইজানত ইছলাম ধৰ্ম|আজেৰবাইজান]] |১০,৩৫৩,২৯৬ |১০,০৭৩,৭৫৮ |style="background:#228B22; "|৯৭.৩ |০.৫ |<ref>{{Citation |title=Azerbaijan |date=2022-10-19 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-27 |archivedate=2021-01-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210127171042/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society }}</ref> |- |{{Flagicon|BAH}} [[বাহামাছত ইছলাম ধৰ্ম|বাহামাছ]] |৩৩২,৬৩৪ |< ১,০০০ |style="background:#D0F0C0; "|০.১ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the/ |title=Central America :: Bahamas, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=26 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210126031906/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Bahrain}} [[বাহৰেইনত ইছলাম ধৰ্ম|বাহৰেইন]] |১,৫০১,৬৩৫ |১,১১১,৫৩৩ |style="background:#00A550; "|৭৪.০ |< ০.১ |<ref>{{Cite web |title=Population by Religion, Nationality and Sex - Census 2020 |url=https://www.data.gov.bh/explore/dataset/population-by-religion-nationality-and-sex-census-2020/table/ |access-date=2025-07-11 |website=Bahrain open data portal |language=}}</ref> |- |{{flagicon|Bangladesh}} [[বাংলাদেশত ইছলাম ধৰ্ম|বাংলাদেশ]] |১৬৫,২০০,০০০ |১৫০,৮০০,০০০ |style="background:#228B22; "|৯১.০ |৯.২ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ |title=South Asia :: Bangladesh — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=30 July 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210730024842/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256513.pdf|title=BANGLADESH 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagicon|Barbados}} [[বাৰ্বাডোচত ইছলাম ধৰ্ম|বাৰ্বাডোচ]] |২৯৩,১৩১ |৪,৩৯৬ |style="background:#ACE1AF; "|১.৫ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados/ |title=Central America :: Barbados — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=23 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210123091149/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Belarus}} [[বেলাৰুছত ইছলাম ধৰ্ম|বেলাৰুছ]] |৯,৫২৭,৫৪৩ |৪৫,০০০ – ১০০,০০ |style="background:#D0F0C0; "|০.৫ – ১.০ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus/ |title=Europe :: Belarus — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=9 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210109091720/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |title=BELARUS with VNESHINTOURIST Travel Agency -> MOHAMMEDANISM |date=12 March 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312091331/http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |archive-date=12 March 2007 |access-date=14 December 2018 |archivedate=12 March 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070312091331/http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Jt8rBgAAQBAJ&q=belarus+%22100000%22+muslims&pg=PA404|title=Islam Outside the Arab World| first1=Ingvar|last1=Svanberg|first2=David|last2=Westerlund|isbn=9781136113222|publisher=Routledge|page=404|date=1999}}</ref> |- |{{flagicon|Belgium}} [[বেলজিয়ামত ইছলাম ধৰ্ম|বেলজিয়াম]] |১১,৫৭০,৭৬২ |৮৭৯,৩৭৭ |style="background:#ACE1AF; "|৭.৬ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium/ |title=Europe :: Belgium — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=9 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210109104644/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium/ |deadurl=yes }}</ref><ref name="facts">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/11/17/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |website=Pew Research Center |access-date=24 January 2016 |archivedate=7 January 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107134627/http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/11/29/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Belize}} [[বেলাইজত ইছলাম ধৰ্ম|বেলাইজ]] |৩৯৭,৪৮৩ |৪৮৪ | style="background:#D0F0C0; " |০.১ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize/ |title=Central America :: Belize — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=9 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210109132306/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Religions in Belize According to 2022 Census |url=https://sib.org.bz/wp-content/uploads/Religion_2022_web.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Statistical Institute Belize}}</ref> |- |{{flagicon|Benin}} [[বেনিনত ইছলাম ধৰ্ম|বেনিন]] |১১,৩৪০,৫০৪ |৩,১৪১,৩১৯ |style="background:#74C365; "|২৭.৭ |০.১৪ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin/ |title=Africa :: Benin — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=28 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231228150152/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Bermuda}} [[বাৰ্মুদাত ইছলাম ধৰ্ম|বাৰ্মুদা]] |৭১,১৭৬ |< ১,০০০ |style="background:#ACE1AF; "|১.০ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda/ |title=North America :: Bermuda — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=9 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210109202200/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda |deadurl=yes }}</ref> |- | {{flagicon|Bhutan}} [[ভূটানত ইছলাম ধৰ্ম|ভূটান]] |৭৬৬,৩৯৭ |≤ ২,০০০ |style="background:#D0F0C0; "|০.২ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan/ |title=South Asia :: Bhutan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=30 May 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220530134529/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan/ |deadurl=yes }}</ref><ref name="pew2010">[https://web.archive.org/web/20130805151827/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf Pew Research Center – Global Religious Landscape 2010 – religious composition by country].{{dead link|date=April 2019}}</ref> |- |{{flagicon|Bolivia}} [[বলিভিয়াত ইছলাম ধৰ্ম|বলিভিয়া]] |১১,৩০৬,৩৪১ |২,০০০ |style="background:#D0F0C0; "|< ০.১ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia/ |title=South America :: Bolivia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=27 September 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210927041747/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://almanac.afpc.org/Bolivia |title=Bolivia {{!}} The World Almanac of Islamism |website=almanac.afpc.org |access-date=14 December 2018 |archive-date=14 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214213909/http://almanac.afpc.org/Bolivia |url-status=dead |archivedate=14 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181214213909/http://almanac.afpc.org/Bolivia |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Bosnia and Herzegovina}} [[বচনিয়া আৰু হাৰজেগ'ভিনাত ইছলাম ধৰ্ম|বচনিয়া আৰু হাৰজেগ'ভিনা]] |৩,৮৪৯,৮৯১ |১,৯৫৫,০৮৪ |style="background:#3CB371; "|৫০.৭ |০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina/ |title=Europe :: Bosnia and Herzegovina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=24 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210124195757/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Botswana}} [[বৎচোৱানাত ইছলাম ধৰ্ম|বৎচোৱানা]] |২,২৪৯,১০৪ |৮,৯৯৬ |style="background:#D0F0C0; "|০.৪ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana/ |title=Africa :: Botswana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=9 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210109202201/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|title=Botswana|access-date=17 December 2016|archive-date=10 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310101254/https://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|url-status=dead|archivedate=10 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160310101254/https://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|deadurl=yes}}</ref> |- |{{flagicon|Brazil}} [[ব্ৰাজিলত ইছলাম ধৰ্ম|ব্ৰাজিল]] |২১০,০০০,০০০ |৩৫,১৬৭ – ১,৫০০,০০০ |style="background:#D0F0C0; "| ০.০২ – ০.৭ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil/ |title=South America :: Brazil — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=12 August 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210812124129/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148738.htm |title=Brazil |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagicon|British Virgin Islands}} [[ব্ৰিটিছ ভাৰ্জিন দ্বীপসমূহত ইছলাম ধৰ্ম|ব্ৰিটিছ ভাৰ্জিন দ্বীপসমূহ]] |৩৫,৮০২ |< ১,০০০ |style="background:#ACE1AF; "|১.২ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands/ |title=Central America :: British Virgin Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=9 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210109103648/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Brunei}} [[ব্ৰুণেইত ইছলাম ধৰ্ম|ব্ৰুণেই]] |৪৬২,৭২১ |৩৭৯,৮৯৪ |style="background:#00993A; "|৮২.১ |< ০.১ |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei/|title=Brunei — The World Factbook — Central Intelligence Agency|website=cia.gov|date=22 August 2024|access-date=14 December 2025|archivedate=21 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150721102115/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bx.html|deadurl=yes}}</ref> |- |{{flagicon|Bulgaria}} [[বুলগেৰিয়াত ইছলাম ধৰ্ম|বুলগেৰিয়া]] |৭,০৫৭,৫০৪ |৮৬১,০১৫ |style="background:#98FF98; "|১৩.৪ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria/ |title=Europe :: Bulgaria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=22 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210422080455/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=15 December 2018}}</ref> |- |{{flagicon|Burkina Faso}} [[বাৰ্কিনা ফাছোত ইছলাম ধৰ্ম|বাৰ্কিনা ফাছো]] |২১,৩৮২,৬৫৯ |১৩,৫১৩,৮৪০ |style="background:#01A368; "|৬৩.৮ |০.৬ |<ref>{{Cite web |last=Aib |first=Az |date=2022-07-01 |title=Burkina : 48,1% de la population du Sud-ouest pratique l'Animisme (officiel) |url=https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |access-date=2022-10-27 |website=AIB - Agence d'Information du Burkina |language=fr-FR |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326030716/https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |url-status=dead |archivedate=2023-03-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230326030716/https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Burundi}} [[বুৰুণ্ডীত ইছলাম ধৰ্ম|বুৰুণ্ডী]] |১১,৮৪৪,৫২০ |১,১৮৪,৪৫২ |style="background:#98FF98; "|১০.০ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi/ |title=Africa :: Burundi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=22 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210122232849/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-RELIGIONS.html |title=Religions – Burundi |website=nationsencyclopedia.com |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagicon|Cambodia}} [[কম্বোডিয়াত ইছলাম ধৰ্ম|কম্বোডিয়া]] |১৫,৫৫২,২১১ |৩১১,০৪৪ |style="background:#ACE1AF; "|২.০ |< ০.১ |<ref>{{cite web|date=2019|title=General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019|url=https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|website=National Institute of Statistics (Cambodia)}}</ref> |- |{{flagicon|Cameroon}} [[কেমেৰুণত ইছলাম ধৰ্ম|কেমেৰুণ]] |২৫,৬৪০,965 |7,692,289 | style="background:#7d7; "|30.0 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon/ |title=Africa :: Cameroon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=10 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210110023649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/cameroon-muslims_1092.html |title=Cameroon Muslims |date=27 December 2017 |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=21 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181121154025/http://insamer.com/en/cameroon-muslims_1092.html |url-status=dead |archivedate=21 November 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181121154025/http://insamer.com/en/cameroon-muslims_1092.html |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Canada}} [[কানাডাত ইছলাম ধৰ্ম|কানাডা]] |৩৬,৩২৮,৪৮০ |১,৭৭৫,৭১৫ |style="background:#ACE1AF; "|৪.৯ |০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada/ |title=North America :: Canada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=22 September 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210922212931/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Cape Verde}} [[কেপ ভাৰ্ডেত ইছলাম ধৰ্ম|কেপ ভাৰ্ডে]] |৫৬৮,৩৭৩ |১১,৩৬৭ |style="background:#ACE1AF; "|২.০ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde/ |title=Africa :: Cabo Verde — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=14 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240114115644/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde/ |deadurl=yes }}</ref><ref name="African Muslims">{{cite web |url=https://muslimsinafrica.wordpress.com/numbers-and-percentage-of-muslims-in-african-countries/ |title=Numbers and Percentage of Muslims in African Countries |date=14 February 2013 |website=Research on Islam and Muslims in Africa |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagicon|Cayman Islands}} [[কেমেন দ্বীপপুঞ্জত ইছলাম ধৰ্ম|কেমেন দ্বীপপুঞ্জ]] |৫৯,৬১৩ |< ১,০০০ |style="background:#D0F0C0; "|০.২ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands/ |title=Central America :: Cayman Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=13 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210113103808/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Central African Republic}} [[চেণ্ট্ৰেল আফ্ৰিকান ৰিপাব্লিকত ইছলাম ধৰ্ম|চেণ্ট্ৰেল আফ্ৰিকান ৰিপাব্লিক]] |৫,৭৪৫,০৬২ |৮৬১,৭৫৯ |style="background:#98FF98; "|১৫.০ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic/ |title=Africa :: Central African Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=24 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224211128/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ct.html |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Chad}} [[চাদত ইছলাম ধৰ্ম|চাদ]] |১৫,৮৩৩,১১৬ |৯,১৮৩,২০৭ |style="background:#3CB371; "|৫৮.০ |০.৪ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad/ |title=Africa :: Chad — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=26 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210126032225/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad/ |deadurl=yes }}</ref><ref name="African Muslims" /> |- |{{flagicon|Chile}} [[চিলিত ইছলাম ধৰ্ম|চিলি]] |১৭,৯২৫,২৬২ |৪,০০০ |style="background:#D0F0C0; "|< ০.১ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile/ |title=South America :: Chile — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=9 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210109224147/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |title=Islam alive in Chile |date=13 March 2015 |website=Voice of the Cape |access-date=14 December 2018 |archive-date=2 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402015334/https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |url-status=dead |archivedate=2 April 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190402015334/https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|China}} [[চীনত ইছলাম ধৰ্ম|চীন]] |১,৩৯০,০০০,০০০ |৬,২৫৫,০০০ – ৫০০,০০০,০০০ |style="background:#D0F0C0; "|০.৪৫ – ৩.০ |০.৪ – ২.৮ |<ref name="CFPS2014">For [[China Family Panel Studies]] 2017 survey results see [https://ww4.sinaimg.cn/orj360/b8bd941fjw1fau6hf2hv4j20jg09rwff.jpg release #1] ([https://web.archive.org/web/20170225053713/http://image101.360doc.com/DownloadImg/2016/12/0603/86161911_1 archived]) and [http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html release #2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170225211353/http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html |date=2017-02-25 }}(). The tables also contain the results of CFPS 2012 (sample 20,035) and Chinese General Social Survey (CGSS) results for 2006, 2008 and 2010 (samples ~10.000/11,000). Also see, for comparison CFPS 2012 data in {{Cite journal |last=Lu 卢 |first=Yunfeng 云峰 |year=2014 |title=卢云峰：当代中国宗教状况报告——基于CFPS（2012）调查数据 |trans-title=Report on Religions in Contemporary China – Based on CFPS (2012) Survey Data |url=http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |journal=World Religious Cultures |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |archive-date=9 August 2014 |number=1 |access-date=14 December 2025 |archivedate=9 August 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |deadurl=yes }} p. 13, reporting the results of the CGSS 2006, 2008, 2010 and 2011, and their average (fifth column of the first table).</ref><ref>Data from: Yang Zongde, ''Study on Current Muslim Population in China'', Jinan Muslim, 2, 2010.</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/ |title=East Asia/Southeast Asia :: China — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=20 December 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211220073104/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/China/Religion |title=China Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="Refworld 2010">{{cite web |url=http://www.unhcr.org/refworld/docid/4cf2d0a85c.html |title=Refworld – 2010 Report on International Religious Freedom – China (includes Tibet, Hong Kong, Macau) |last=United Nations High Commissioner for Refugees |website=Refworld |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |[[File:Flag of Cocos (Keeling) Islands (WFB 2000).jpg|thump|23px]] [[ক'ক'চ (কীলিং) দ্বীপপুঞ্জত ইছলাম ধৰ্ম|ক'ক'চ (কীলিং) দ্বীপপুঞ্জ]] |৫৯৩ |৩৮৯ |style="background:#01A368; "|৬৬.০ |< ০.১ |<ref>{{cite web |title=Census All PErsons Quick Stats |url=https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/POA6799 |website=Australian Bureau of Statistics |publisher=Commonwealth of Australia |access-date=5 February 2024}}</ref> |- |{{flagicon|Colombia}} [[কলোম্বিয়াত ইছলাম ধৰ্ম|কলোম্বিয়া]] |৪৮,১৬৮,৯৯৬ |৯৬,৩৩৭ |style="background:#D0F0C0; "| ০.২ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ |title=South America :: Colombia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=18 June 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210618105825/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |title=Colombia's religious minorities: the growing Muslim community |date=23 January 2014 |website=Colombia News – Colombia Reports |access-date=14 February 2015 |archivedate=17 February 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150217123240/http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Comoros}} [[কমোৰোচত ইছলাম ধৰ্ম|কমোৰোচ]] |৮২১,১৬৪ |৮০৭,২০৪ |style="background:#228B22; "|৯৮.৩ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros/ |title=Africa :: Comoros — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=10 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210110042946/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Democratic Republic of the Congo}} [[কংগো গণতান্ত্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ দেশত ইছলাম|কংগো গণতান্ত্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ]] |৮৫,২৮১,০২৪ |১২,৭৯২,১৫৩ |style="background:#98FF98; "|১০.০ |০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the/ |title=Africa :: Congo, Democratic Republic of the — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=22 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210222023329/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |title=Muslims of the Democratic Republic of the Congo (DRC) |date=27 December 2017 |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105114828/http://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |url-status=dead |archivedate=5 November 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181105114828/http://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Cook Islands}} [[কুক দ্বিপপুঞ্জত ইছলাম ধৰ্ম|কুক দ্বিপপুঞ্জ]] |৯,০৩৮ |< ১,০০০ |style="background:#D0F0C0; "|< ০.১ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands/ |title=Australia – Oceania :: Cook Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=10 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210110010827/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Costa Rica}} [[কোষ্টা ৰিকাত ইছলাম ধৰ্ম|কোষ্টা ৰিকা]] |৪,৯৮৭,১৪২ |১৫০০ |style="background:#D0F0C0; "|< ০.১ |< ০.১ |<ref>{{Cite web |date=2015-02-01 |title=El islam en la tierra del gallo pinto |url=https://www.nacion.com/el-mundo/el-islam-en-la-tierra-del-gallo-pinto/V4G7UQ2VVRCJVLDRQTO7C7V56E/story/ |access-date=2025-04-07 |website=La Nación |language=es}}</ref> |- |{{flagicon|Ivory Coast}} [[আইভৰি ক'ষ্টত ইছলাম ধৰ্ম|আইভৰি ক'ষ্ট]] |২৬,২৬০,৫৮২ |১১,২৬৫,৭৮৯ |style="background:#50C878; "|৪২.৯ |০.৫ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire/ |title=Africa :: Cote d'Ivoire — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=9 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210109221218/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Croatia}} [[কোৰাটীয়াত ইছলাম ধৰ্ম|কোৰাটীয়া]] |৩,৮৭১,৮৩৩ |৫০,৯৮১ |style="background:#ACE1AF; "|১.৩ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |title=Europe :: Croatia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=16 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240216034630/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Cuba}} [[কিউবাত ইছলাম ধৰ্ম|কিউবা]] |১১,১১৬,৩৯৬ |১১,১১৬ |style="background:#D0F0C0; "|০.১ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/ |title=Central America :: Cuba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=12 August 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210812170744/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Cyprus}} [[চাইপ্ৰাছত ইছলাম ধৰ্ম|চাইপ্ৰাছ]] |১,১০০,০০০ |২৭৫,০০০ |style="background:#74C365; "|২৫.৩ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/cyprus/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020 |title=Cyprus |website=globalreligiousfutures.org |access-date=9 January 2019}}</ref> |- |{{flagicon|Czech Republic}} [[চেক গণৰাজ্যত ইছলাম ধৰ্ম|চেক গণৰাজ্য]] |১০,৬৮৬,২৬৯ |১০,০০০ – ২০,০০০ |style="background:#D0F0C0; "|০.১ – ০.২ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |title=Europe :: Czechia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=13 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210413003102/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia |deadurl=yes }}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagicon|Denmark}} [[ডেনমাৰ্কত ইছলাম ধৰ্ম|ডেনমাৰ্ক]] |৫,৮০৯,৫০২ |৩১৩,৭১৩ |style="background:#ACE1AF; "|৫.৪ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ |title=Europe :: Denmark — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=5 July 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ |deadurl=yes }}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagicon|Djibouti}} [[দিজীবৌটিত ইছলাম ধৰ্ম|দিজীবৌটি]] |১,০০৩,৮০০ |৯৯৮,২৭৩ |style="background:#228B22; "|৯৯.৪ |০.১ |<ref>{{Cite report |url=https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH/0/Tome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7 |title=CARACTERISTIQUES SOCIOCULTURELLES DE LA POPULATION |trans-title=SOCIOCULTURAL CHARACTERISTICS OF THE POPULATION |date=2024 |publisher=INSTAD |language=French |archive-url=https://web.archive.org/web/20250702173805/https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH%2F0%2FTome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7#expand |archive-date=2025-07-02 |url-status=dead |access-date=2025-12-14 |archivedate=2025-07-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250702173805/https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH%2F0%2FTome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7 |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Dominica}} [[ড'মিনিকাত ইছলাম ধৰ্ম|ড'মিনিকা]] |৭৪,০২৭ |< ১,০০০ |style="background:#D0F0C0; "|০.২ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica/ |title=Central America :: Dominica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=24 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210124230138/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Dominican Republic}} [[ড'মিনিকান প্ৰজাতন্ত্ৰত ইছলাম ধৰ্ম|ড'মিনিকান প্ৰজাতন্ত্ৰ]] |১০,২৯৮,৭৫৬ |২,০০০ |style="background:#D0F0C0; "|< ০.১ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic/ |title=Central America :: Dominican Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=30 July 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210730042746/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://dr1.com/articles/islam.shtml |title=Islam in the Dominican Republic |website=dr1.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618073416/http://dr1.com/articles/islam.shtml |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagicon|Ecuador}} [[ইকুৱেডৰত ইছলাম ধৰ্ম|ইকুৱেডৰ]] |১৬,৪৯৮,৫০২ |< ১,০০০ |style="background:#D0F0C0; "|< ০.১ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador/ |title=South America :: Ecuador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=10 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210110072816/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.muslimpopulation.com/America/Ecuador/Islam20in20Ecuador.php |title=Islam in Ecuador [wiki] |website=muslimpopulation.com |access-date=14 December 2018 }}{{Dead link|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Egypt}} [[ইজিপ্তত ইছলাম ধৰ্ম|ইজিপ্ত]] |৯৫,০০০,০০০ |৮৫,০০০,০০০ – ৯০,০০০,০০০ |style="background:#228B22; "|৯০.০ – ৯৪.৭ |৪.৯ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |title=Africa :: Egypt — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=4 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210104191953/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=13 December 2018 }}</ref> |- |{{flagicon|El Salvador}} [[এল চালভাড’ৰত ইছলাম ধৰ্ম|এল চালভাড’ৰ]] |৬,১৮৭,২৭১ |১৮,০০০ |style="background:#D0F0C0; "|০.২৮ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador/ |title=Central America :: El Salvador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=7 May 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210507021641/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/El-Salvador/Religion |title=El Salvador Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |last1=Orantes |first1=Diana |title="Los árabes son una raza, musulmán es el que acepta el islam" |url=https://historico.elsalvador.com/historico/642079/los-arabes-son-una-raza-musulman-es-el-que-acepta-el-islam.html |website=Elsalvador.com |date=21 September 2019 |publisher=El Diario de Hoy |access-date=16 August 2021}}</ref> |- |{{flagicon|Equatorial Guinea}}[[বিষুৱীয় গিনিত ইছলাম ধৰ্ম|বিষুৱীয় গিনি]] |৭৯৭,৪৫৭ |৭৯,৭৪৫ |style="background:#98FF98; "|১০.০ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea/ |title=Africa :: Equatorial Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=9 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210109235259/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |title=Muslims of Equatorial Guinea |date=22 December 2017 |website=insamer.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=25 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125084319/http://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |url-status=dead |archivedate=25 November 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181125084319/http://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Eritrea}} [[ইৰিত্ৰিয়াত ইছলাম ধৰ্ম|ইৰিত্ৰিয়া]] |৬,০০০,০০০ |২,১৬০,০০০ – ৩,১০০,০০০ | style="background:#7d7; "|৩৬.০ – ৫১.৬ |০.১ |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2050/percent/all/ |title=Religious Composition by Country, 2010–2050 |date=2 April 2015 |publisher=Pew Research Center |access-date=26 October 2017 |archive-date=26 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171026213925/http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2050/percent/all/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eritrea/ |title=Africa :: Eritrea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=21 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210121011902/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eritrea/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|title=Eritrea|access-date=18 August 2018|archive-date=12 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190412083038/https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|url-status=dead|archivedate=12 April 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190412083038/https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|deadurl=yes}}</ref> |- |{{flagicon|Estonia}} [[এষ্ট’নিয়াত ইছলাম ধৰ্ম|এষ্ট’নিয়া]] |১,২৪৪,২৮৮ |১,৫০৮ |style="background:#D0F0C0; "|< ০.১ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |title=Europe :: Estonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=29 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230929053321/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Eswatini}} [[স্বাজিলেণ্ডত ইছলাম ধৰ্ম|স্বাজিলেণ্ড]] |৩০০,০০০ |৬,০০০ |style="background:#ACE1AF; "|২.০ |< ০.১ |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini/|title=Eswatini|publisher=CIA World Factbook|access-date=6 May 2020|archivedate=31 December 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181231101755/https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/wz.html|deadurl=yes}}</ref> |- |{{flagicon|Ethiopia}} [[ইথিঅ’পিয়াত ইছলাম ধৰ্ম|ইথিঅ’পিয়া]] |১১০,৮৭১,০৩১ |৩৪,৭০২,৬৩২ | style="background:#7d7; "|৩১.৩ |১.৮ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia/ |title=Ethiopia— The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=3 June 2021 |archivedate=21 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210421154941/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Faroe Islands}} [[ফাৰো দ্বীপপুঞ্জত ইছলাম ধৰ্ম|ফাৰো দ্বীপপুঞ্জ]] |৩৭,৯৬৫ |২৩ |style="background:#D0F0C0; "|০.০৬ |< ০.১ |<ref>{{cite web|url=https://statbank.hagstova.fo/pxweb/en/H2/H2__MT__MT10__MT1001/MT321.px/|title=2011 census - MT10.1.1 Religion by age, sex and district |publisher=Statistics Faroe Islands|access-date=2025-06-23}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands/ |title=Europe :: Faroe Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=10 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210110004755/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Falkland Islands}} [[ফাল্কলেণ্ড দ্বীপপুঞ্জত ইছলাম ধৰ্ম|ফাল্কলেণ্ড দ্বীপপুঞ্জ]] |৩,১৯৮ |< ১,০০০ |style="background:#D0F0C0; "|< ০.১ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas/ |title=South America :: Falkland Islands (Islas Malvinas) — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=9 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210109093604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Federated States of Micronesia}} [[মাইক্ৰ’নেছিয়া যুক্তৰাজ্যত ইছলাম ধৰ্ম|মাইক্ৰ’নেছিয়া যুক্তৰাজ্য]] |১০৩,৬৪৩ |< ১,০০০ |style="background:#D0F0C0; "|< ০.১ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of/ |title=Australia – Oceania :: Micronesia, Federated States of — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=26 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210126143854/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Fiji}} [[ফিজিত ইছলাম ধৰ্ম|ফিজি]] |৯২৬,২৭৬ |৫৮,৩৫৫ |style="background:#ACE1AF; "|৬.৩ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji/ |title=Australia – Oceania :: Fiji — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=27 August 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210827055140/https://www.cia.gov/the |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Finland}} [[ফিনলেণ্ডত ইছলাম ধৰ্ম|ফিনলেণ্ড]] |৫,৬০৮,০০০ |১৪০,০০০ |style="background:#ACE1AF; "|২.৫ |< ০.১ |<ref>{{cite web|last=Joki|first=Niklas|title=Muslimeja on Vaasassa niin paljon, että tilat käyvät ahtaiksi – yhteisö haluaisi ostaa kirkon ja tehdä siitä moskeijan|website=yle.fi|publisher=Yleisradio Oy|date=October 31, 2024|url=https://yle.fi/a/74-20119795|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref>{{cite web|last=|first=|title=Presentation at OSCE's annual conference on addressing anti-Semitism|website=piispakaisamarihintikka.fi|publisher=|date=February 11, 2025|url=https://www.piispakaisamarihintikka.fi/puheet/presentation-at-osces-annual-conference-on-addressing-anti-semitism/|access-date=March 20, 2025}}</ref> |- |{{flagicon|France}} [[ফ্ৰান্সত ইছলাম ধৰ্ম|ফ্ৰান্স]] |৬৭,০০০,০০০ |৬,৭০০,০০০ |style="background:#98FF98; "|১০.০ |০.৩ |<ref name="facts"/><ref>{{Cite web |title=Religious diversity in France: intergenerational transmissions and practices by origins − Immigrants and descendants of immigrants {{!}} Insee |url=https://www.insee.fr/en/statistiques/7342918?sommaire=7344042 |access-date=2024-04-19 |website=www.insee.fr}}</ref> |- |{{flagicon|French Guiana}} [[ফ্ৰান্স গুৱানাত ইছলাম ধৰ্ম|ফ্ৰান্স গুৱানা]] |২৮১,৬১২ |২,৪০০ |style="background:#D0F0C0; "|০.৯ |< ০.১ |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagicon|French Polynesia}} [[ফ্ৰান্স পলিনেছিয়াত ইছলাম ধৰ্ম|ফ্ৰান্স পলিনেছিয়া]] |২৯০,৩৭৩ |< ১,০০০ |style="background:#D0F0C0; "|< ০.১ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia/ |title=Australia – Oceania :: French Polynesia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=15 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210415181639/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Gabon}} [[গেবনত ইছলাম ধৰ্ম|গেবন]] |২,১১৯,০৩৬ |২১১,৯০৩ |style="background:#98FF98; "|১০.০ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon/ |title=Africa :: Gabon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=18 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210318205257/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148690.htm |title=Gabon |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagicon|Gambia}} [[গাম্বিয়াত ইছলাম ধৰ্ম|গাম্বিয়া]] |২,৪১৩,৪০৩ |২,২৮৩,০৮০ |style="background:#228B22; "|৯৬.৪ |০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the/ |title=Africa :: Gambia, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=3 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210403011250/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Georgia}} [[জৰ্জিয়াত ইছলাম ধৰ্ম|জৰ্জিয়া]] |৩,৭১৩,৮০৪ |৩৯৮,৬৭৭ |style="background:#98FF98; "|১০.৭ |< ০.১ |<ref>{{Cite report |url=https://geostat.ge/media/44724/22_Population-by-regions-and-religion.xls |title=Population by regions and religion |date=2014 |publisher=[[National Statistics Office of Georgia|National Statistics Office]]}}</ref> |- |{{flagicon|Germany}} [[জাৰ্মানীত ইছলাম ধৰ্ম|জাৰ্মানী]] |৮৩,১০০,০০০ |<abbr>৫</abbr>,৩০০,০০০ – ৫,৬০০,০০০ |style="background:#ACE1AF; "| ৬.৪ – ৬.৭ |০.২ |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |title=BAMF – Bundesamt für Migration und Flüchtlinge – Publikationen – Wie viele Muslime leben in Deutschland? |website=bamf.de |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181218010934/http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/Forschung/Forschungsberichte/fb38-muslimisches-leben.html |title=BAMF – Kurzfassung zur Studie 'Muslimisches Leben in Deutschland 2020' |website=bamf.de |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagicon|Ghana}} [[ঘানাত ইছলাম ধৰ্ম|ঘানা]] |৩২,৩৭২,৮৮৯ |৬,৪৪২,২০৫ |style="background:#98FF98; "|১৯.৯ |০.২ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana/ |title=Africa :: Ghana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=9 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210109003331/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana/ |deadurl=yes }}</ref><ref name="African Muslims" /><ref>{{cite web |url=https://statsghana.gov.gh/gsspublications.php?category=OTc2NDgyNTUzLjkzMDU=/webstats/p9r0796n5o |title=Ghana Statistical Services |publisher=Statsghana.gov.gh |date= |access-date=2022-03-02 |archivedate=2022-03-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220308080959/https://statsghana.gov.gh/gsspublications.php?category=OTc2NDgyNTUzLjkzMDU=/webstats/p9r0796n5o |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Gibraltar}} [[গিব্ৰালটাৰত ইছলাম ধৰ্ম|গিব্ৰালটাৰ]] |৩২,১৯৪ |১,১৬৬ |style="background:#ACE1AF; "|৩.৬ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar/ |title=Europe :: Gibraltar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=12 June 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210612151438/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gibraltar.gov.gi/new/sites/default/files/HMGoG_Documents/Full%20Census%20Report%202012%20FINAL.pdf|title=Gibraltar Full Census Report 2012}}</ref> |- |{{flagicon|Greece}} [[গ্ৰীচত ইছলাম ধৰ্ম|গ্ৰীচ]] |১০,৭৬১,৫২৩ |২১৫,২৩০ – ৩১৩,৪০৬ |style="background:#ACE1AF; "|২.০ – ৩.৭ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece/ |title=Europe :: Greece — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=9 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210109063832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece/ |deadurl=yes }}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagicon|Greenland}} [[গ্ৰীনলেণ্ডত ইছলাম ধৰ্ম|গ্ৰীনলেণ্ড]] |৫৭,৬৯১ |< ১,০০০ |style="background:#D0F0C0; "|< ০.১ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ |title=North America :: Greenland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=9 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210109162939/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Grenada}} [[গ্ৰেনেডাত ইছলাম ধৰ্ম|গ্ৰেনেডা]] |১১২,২০৭ |< ১,০০০ |style="background:#D0F0C0; "|০.৩ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada/ |title=Central America :: Grenada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=11 August 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220811231159/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Guadeloupe}} [[গুৱাদেলৌপত ইছলাম ধৰ্ম|গুৱাদেলৌপ]] |৪০২,১১৯ |২,০০০ |style="background:#D0F0C0; "|০.৪ |< ০.১ |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagicon|Guam}} [[গুৱামত ইছলাম ধৰ্ম|গুৱাম]] |১৬৭,৭৭২ |< ১,০০০ |style="background:#D0F0C0; "|< ০.১ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam/ |title=Australia – Oceania :: Guam — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=26 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210126164717/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Guatemala}} [[গুৱেটমালাত ইছলাম ধৰ্ম|গুৱেটমালা]] |১৬,৫৮১,২৭৩ |১,২০০ |style="background:#D0F0C0; "|< ০.১ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala/ |title=Central America :: Guatemala — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=16 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210416041152/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala/ |deadurl=yes }}</ref><ref>[http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml prensalibre.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091101092715/http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml |date=1 November 2009 }} (in Spanish)</ref> |- |{{flagicon|Guinea}} [[গুইনিয়াত ইছলাম ধৰ্ম|গুইনিয়া]] |১১,৮৫৫,৪১১ |১০,৫৬৩,১৭১ |style="background:#00993A; "|৮৯.১ |০.৫ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea/ |title=Africa :: Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=10 September 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210910203013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Guinea-Bissau}} [[গুইনিয়া-বিচ্চাওত ইছলাম ধৰ্ম|গুইনিয়া-বিচ্চাও]] |১,৯৭৬,১৮৭ |৯১১,০২৩ |style="background:#50C878; "|৪৬.১ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau/ |title=Africa :: Guinea-Bissau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=10 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210110022253/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Guyana}} [[গুৱানাত ইছলাম ধৰ্ম|গুৱানা]] |৭৪০,৬৮৫ |৫৫,০০০ |style="background:#ACE1AF; "|৭.৩ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |title=The Republic of Guyana: The Census Road |last=Benjamin |first=Lennox |date=2002 |website=Bureau of Statistics |page=7 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101024759/http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |archive-date=1 January 2017}}</ref> |- |{{flagicon|Haiti}} [[হাইটিত ইছলাম ধৰ্ম|হাইটি]] |১০,৭৮৮,৪৪০ |৫,০০০ |style="background:#D0F0C0; "|< ০.১ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti/ |title=Central America :: Haiti — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=9 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210209014627/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.islamawareness.net/LatinAmerica/Haiti/ |title=Islam and Muslims in Haiti |website=islamawareness.net |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagicon|Honduras}} [[হন্দুৰাছত ইছলাম ধৰ্ম|হন্দুৰাছ]] |৯,১৮২,৭৬৬ |৩০,০০০ |style="background:#D0F0C0; "|০.৩ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras/ |title=Central America :: Honduras — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=11 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210411181209/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Hong Kong}} [[হংকংত ইছলাম ধৰ্ম|হংকং]] |৭,২১৩,৩৩৮ |২৯৫,৭৪৬ |style="background:#ACE1AF; "|৪.১ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong/ |title=East Asia/Southeast Asia :: Hong Kong — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=16 September 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250916113919/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gov.hk/en/about/abouthk/factsheets/docs/religion.pdf|title=Hong Kong}}</ref> |- |{{flagicon|Hungary}} [[হাংগেৰীত ইছলাম ধৰ্ম|হাংগেৰী]] |৯,৮২৫,৭০৪ |৪০,০০০ – ৬০,০০০ |style="background:#D0F0C0; "|০.৪ – ০.৬ |< ০.১ |<ref name=facts/><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary/ |title=Europe :: Hungary — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=12 August 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210812150943/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Hungary/Religion |title=Hungary Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagicon|Iceland}} [[আইচলেণ্ডত ইছলাম ধৰ্ম|আইচলেণ্ড]] |৩৪৩,৫১৮ |< ১,০০০ |style="background:#D0F0C0; "|০.২ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland/ |title=Europe :: Iceland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=23 May 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210523194636/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland/ |deadurl=yes }}</ref><ref name="IcelandIslam">{{cite web |url=http://www.statice.is/?PageID=1180&src=/temp_en/Dialog/varval.asp?ma=MAN1000126ti=Populations+by+religious+organizations+19982D2012+++++++26path=../Database/mannfjoldi/Trufelog/26lang=126units=Number |title=Populations by religious organizations 1998–2013 |publisher=[[Statistics Iceland]] |location=Reykjavík, Iceland}}</ref> |- |{{flagicon|India}} [[ভাৰতত ইছলাম ধৰ্ম|ভাৰত]] |১,৩৭০,০০০,০০০ |২০০,০০০,০০০ |style="background:#98FF98; "|১৪.৬ |১০.৯ |<ref>{{cite web|url=http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|title=Muslim Population in India – Muslims in Indian States|website=www.indiaonlinepages.com|access-date=2017-10-04|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908034112/http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagicon|Indonesia}} [[ইণ্ডোনেছিয়াত ইছলাম ধৰ্ম|ইণ্ডোনেছিয়া]] |২৮৬,৭০০,০০০ |২৪৯,৮০০,০০০ |style="background:#00993A; "|৮৭.১ |১২.২ |<ref>{{cite web|url=https://dataindonesia.id/varia/detail/data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|title=data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|publisher= dataindonesia|date=1 September 2025|archive-url=|archive-date=|access-date=22 October 2025|language=id|quote=}}</ref> |- |{{flagicon|Iran}} [[ইৰাণত ইছলাম ধৰ্ম|ইৰাণ]] |৮৫,৯৬১,০০০ |৮৫,৭০০,০০০ |style="background:#228B22; "|৯৯.৪ |৪.৬ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |title=Middle East :: Iran — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=5 May 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240505102855/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Iraq}} [[ইৰাকত ইছলাম ধৰ্ম|ইৰাক]] |৪০,৪৬২,৭০১ |৩৮,৪৩৯,৫৬৬ – ৩৯,৬৫৩,৪৪৭ |style="background:#228B22; "|৯৫.০ – ৯৮.০ |১.৯ |<ref>{{Citation |title=Iraq |date=2022-10-26 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28 |archivedate=2022-11-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221110151312/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society }}</ref> |- |{{flagicon|Ireland}} [[আয়াৰলেণ্ডত ইছলাম ধৰ্ম|আয়াৰলেণ্ড]] |৫,০৬৮,০৫০ |৭০,৯৫২ |style="background:#ACE1AF; "|১.৪ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |title=Europe :: Ireland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=9 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210109164445/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |deadurl=yes }}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagicon|Isle of Man}} [[আইল অৱ মেনত ইছলাম ধৰ্ম|আইল অৱ মেন]] |৮৪,০৬৯ |৩৯৩ | style="background:#D0F0C0; " |০.৫ |< ০.১ |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=2021 Isle of Man Census Report Part I |url=https://www.gov.im/media/1375604/2021-01-27-census-report-part-i-final-2.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Government of Isle of Man}}</ref> |- |{{flagicon|Israel}} [[ইজৰাইলত ইছলাম ধৰ্ম|ইজৰাইল]] |৮,৪২৪,৯০৪ |১,৫১৬,৪৮২ |style="background:#98FF98; "|১৮.০ |০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |title=Middle East :: Israel — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=9 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210109203809/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |title=Israel and The Occupied Territories |website=U.S. Department of State |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170816032708/https://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |archive-date=16 August 2017 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagicon|Italy}} [[ইটালীত ইছলাম ধৰ্ম|ইটালী]] |৬২,২৪৬,৬৭৪ |২,৯৮৭,৮৪০ |style="background:#ACE1AF; "|৪.৮ |০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy/ |title=Europe :: Italy — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=1 July 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210701235642/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy/ |deadurl=yes }}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagicon|Jamaica}} [[জামাইকাত ইছলাম ধৰ্ম|জামাইকা]] |২,৮১২,০৯০ |৫,৬২৪ |style="background:#D0F0C0; "|০.২ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica/ |title=Central America :: Jamaica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=11 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210111023238/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Jamaica/Religion |title=Jamaica Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagicon|Japan}} [[জাপানত ইছলাম ধৰ্ম|জাপান]] |১২৬,০০০,০০০ |১৮৫,০০০ |style="background:#D0F0C0; "|০.১ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |title=East Asia/Southeast Asia :: Japan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=5 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210105105736/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=14 December 2018 }}</ref> |- |{{flagicon|Jordan}} [[জৰ্ডানত ইছলাম ধৰ্ম|জৰ্ডান]] |১০,৪৫৮,৪১৩ |১০,১৬৫,৫৭৭ |style="background:#228B22; "|৯৭.২ |০.৪ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan/ |title=Middle East :: Jordan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=3 June 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210603094219/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Kazakhstan}} [[কাজাখাস্তানত ইছলাম ধৰ্ম|কাজাখাস্তান]] |১৮,৭৪৪,৫৪৮ |১৩,১৫৮,৬৭২ |style="background:#00A550; "|৭০.২ |০.৫ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan/ |title=Central Asia :: Kazakhstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=9 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210109132304/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Kenya}} [[কেনিয়াত ইছলাম ধৰ্ম|কেনিয়া]] |৪৮,৩৯৭,৫২৭ |৫,৫০০,০০০ |style="background:#98FF98; "|১১.২ |০.২ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya/ |title=Africa :: Kenya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=9 March 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230309165257/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Kiribati}} [[কিৰিবাছত ইছলাম ধৰ্ম|কিৰিবাছ]] |১০৯,৩৬৭ |< ১,০০০ |style="background:#D0F0C0; "|< ০.১ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati/ |title=Australia – Oceania :: Kiribati — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=4 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204143718/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Kosovo}} [[কচভ'ত ইছলাম ধৰ্ম|কচভ']] |১,৫৮৫,৫৬৬ |১,৪৮২,২৭৬ |style="background:#228B22; "|৯৩.৫ |০.১ |<ref>{{Cite web |title=Kosovo 2024|url=https://askapi.rks-gov.net/Custom/31bc24d2-45e4-4eb5-a567-405f4bdd197f.pdf |access-date=2025-03-04}}</ref> |- |{{flagicon|Kuwait}} [[কুৱেইটত ইছলাম ধৰ্ম|কুৱেইট]] |২,৯১৬,৪৬৭ |২,১৭৫,৬৮৫ |style="background:#00A550; "|৭৪.৬ |০.২ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait/ |title=Middle East :: Kuwait — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=10 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210110072824/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Kyrgyzstan}} [[কিৰগিজস্তানত ইছলাম ধৰ্ম|কিৰগিজস্তান]] |৬,৫০০,০০০ |৫,২০০,০০০ – ৫,৮৫০,০০০ |style="background:#00993A; "|৮০.০ – ৯০.০ |০.৩ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan/ |title=Central Asia :: Kyrgyzstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=19 April 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250419185252/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2004/35464.htm |title=Kyrgyzstan |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagicon|Laos}} [[লাউচত ইছলাম ধৰ্ম|লাউচ]] |৭,২৩৪,১৭১ |১,০০০ |style="background:#D0F0C0; "|< ০.১ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos/ |title=East Asia/Southeast Asia :: Laos — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=7 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210307193820/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Laos/Religion |title=Laos Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagicon|Latvia}} [[লাটভিয়াত ইছলাম ধৰ্ম|লাটভিয়া]] |১,৯২৩,৫৫৯ |২,০০০ |style="background:#D0F0C0; "|০.১ – ০.২ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia/ |title=Europe :: Latvia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=9 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210109203805/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Latvia/Religion |title=Latvia Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagicon|Lebanon}} [[লেবাননত ইছলাম ধৰ্ম|লেবানন]] |৫,২৬১,৩৭২ |৩,৫৬৭,২১১ |style="background:#01A368; "|৬৭.৮ |০.২ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon/ |title=Middle East :: Lebanon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=11 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210111113708/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Lesotho}} [[লেছথ'ত ইছলাম ধৰ্ম|লেছথ']] |১,৯৬২,৪৬১ |৩,০০০ |style="background:#D0F0C0; "|০.১ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho/ |title=Africa :: Lesotho — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=2 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231102150309/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Liberia}} [[লাইবেৰিয়াত ইছলাম ধৰ্ম|লাইবেৰিয়া]] |৪,৮০৯,৭৬৮ |৯৬১,৯৫৩ |style="background:#74C365; "|২০.০ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia/ |title=Africa :: Liberia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=19 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210319020318/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2004/35365.htm |title=Liberia |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagicon|Libya}} [[লিবিয়াত ইছলাম ধৰ্ম|লিবিয়া]] |৬,৭৫৪,৫০৭ |৬,৫৫১,৮৭১ |style="background:#228B22; "|৯৭.০ |০.৪ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya/ |title=Africa :: Libya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=9 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210109235257/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2003/24457.htm |title=Libya |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagicon|Liechtenstein}} [[লাইচটেনষ্টাইনত ইছলাম ধৰ্ম|লাইচটেনষ্টাইন]] |৩৮,০০০ |২,০৫০ |style="background:#ACE1AF; "|৫.৪ |< ০.১ |<ref name="r2">{{cite web |url=https://www.llv.li/files/as/pdf-llv-as-vz_2010_bd1 |title=Volkszählung 2010 |website=Llv.li |access-date=3 August 2017 |archivedate=24 July 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220724003645/https://www.llv.li/files/as/pdf-llv-as-vz_2010_bd1 |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Lithuania}} [[লিথুৱানীয়াত ইছলাম ধৰ্ম|লিথুৱানিয়া]] |২,৭৯৩,২৮৪ |৩,০০০ |style="background:#D0F0C0; "|০.১ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |title=Europe :: Lithuania — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=22 June 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210622180812/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.truelithuania.com/sunni-islam-in-lithuania-108 |title=Sunni Islam in Lithuania {{!}} True Lithuania |website=truelithuania.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagicon|Luxembourg}} [[লাক্সেমবাৰ্গত ইছলাম ধৰ্ম|লাক্সেমবাৰ্গ]] |৬৪০,০০০ |১৫,০০০ |style="background:#ACE1AF; "|2.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg/ |title=Europe :: Luxembourg — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=9 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210109075735/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ec.europa.eu/commfrontoffice/publicopinion/archives/ebs/ebs_393_en.pdf|title=Luxembourg}}</ref> |- |{{flagicon|Macau}} [[মাকাওত ইছলাম ধৰ্ম|মাকাও]] |৬০৬,৩৪০ |< ১,০০০ |style="background:#D0F0C0; "|০.১ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau/ |title=East Asia/Southeast Asia :: Macau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=24 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210124190003/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |title=Mosques in Macau |website=muslim2china.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=26 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190326133320/https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |url-status=dead |archivedate=26 March 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190326133320/https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Madagascar}} [[মাদাগাস্কাৰত ইছলাম ধৰ্ম|মাদাগাস্কাৰ]] |২৫,৬৮৩,৬১০ |২,৫৬৮,৩৬১ |style="background:#98FF98; "|১০.০ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar/ |title=Africa :: Madagascar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=14 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210214064652/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2005/51481.htm |title=Madagascar |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagicon|Malawi}} [[মালাৱীত ইছলাম ধৰ্ম|মালাৱী]] |১৯,৮৪২,৫৬০ |৩,৯৬৮,৫১২ |style="background:#74C365; "|২০.০ |০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi/ |title=Africa :: Malawi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=4 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204143332/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.rippleafrica.org/a-charity-in-malawi-africa/malawi-facts-and-figures |title=Malawi Facts and Figures {{!}} RIPPLE Africa |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagicon|Malaysia}} [[মালয়েছিয়াত ইছলাম ধৰ্ম|মালয়েছিয়া]] |৩২,৭৩০,০০০ |২০,০৬৩,৫০০ |style="background:#01A368; "|৬৩.৫ |১.১ |<ref>{{cite web|url=https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|title=Demographic Statistics First Quarter 2020, Malaysia|publisher=Department of Statistics, Malaysia|date=14 May 2020|access-date=12 June 2020|archivedate=12 June 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190612030522/https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia/ |title=East Asia/Southeast Asia :: Malaysia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=8 November 2021 |archiveurl=https://archive.today/20211108232943/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Maldives}} [[মালদ্বীপত ইছলাম ধৰ্ম|মালদ্বীপ]] |৩৭৪,৭৭৫ |৩৭৪,৭৭৫ |style="background:#258d25; "|১০০.০ |< ০.১ |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=11 December 2022 | archive-date=22 May 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160522204137/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | url-status=dead | archivedate=22 May 2016 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160522204137/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Mali}} [[মালিত ইছলাম ধৰ্ম|মালি]] |২১,৩৪৭,৫৮৭ |২০,৫৪১,৯০৪ |style="background:#228B22; "|৯৬.২ |০.৮ |<ref>{{Cite report |url=https://www.instat-mali.org/laravel-filemanager/files/shares/rgph/rapport-caracteristiques-culturelles-population-rgph5_rpgh.pdf |title=CINQUIEME RECENSEMENT GENERAL DE LA POPULATION ET DE L'HABITAT (RGPH5) |trans-title=FIFTH GENERAL POPULATION AND HOUSING CENSUS (RGPH5) |date=2022 |language=French}}</ref> |- |{{flagicon|Malta}} [[মালটাত ইছলাম ধৰ্ম|মালটা]] |৪৪৯,০৪৩ |১১,৬৭৫ |style="background:#ACE1AF; "|২.৬ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta/ |title=Europe :: Malta — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=2 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210402195116/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |title=MaltaToday Easter survey |year=2016 |publisher=MaltaToday |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160927111420/http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |archive-date=27 September 2016 |access-date=27 September 2016 |archivedate=27 September 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160927111420/http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Marshall Islands}} [[মাৰ্ছাল দ্বীপপুঞ্জত ইছলাম ধৰ্ম|মাৰ্ছাল দ্বীপপুঞ্জ]] |৭৫,৬৮৪ |< ১,০০০ |style="background:#D0F0C0; "|< ০.১ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands/ |title=Australia – Oceania :: Marshall Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=4 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204143516/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Martinique}} [[মাৰ্টিনিকত ইছলাম ধৰ্ম|মাৰ্টিনিক]] |৩৮৫,৫৫১ |< ১,০০০ |style="background:#D0F0C0; "|০.২ |< ০.১ |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagicon|Mauritania}} [[মৌৰিতানিয়াত ইছলাম ধৰ্ম|মৌৰিতনিয়া]] |৪,১৬১,৯২৫ |৪,১৫৭,৪২৫ |style="background:#228B22; "|৯৯.৯ |০.২ |<ref>{{Citation |title=Mauritania |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28 |archivedate=2021-01-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210107034713/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society }}</ref><ref>{{cite book|author=Taylor & Francis Group|title=Europa World Year Book 2|url=https://books.google.com/books?id=gP_-8rXzQs8C&pg=PA2851|access-date=1 August 2012|date=September 2004|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-85743-255-8|pages=2851}}</ref> |- |{{flagicon|Mauritius}} [[মৰিছাছত ইছলাম ধৰ্ম|মৰিছাছ]] |১,৩৬৪,২৮৩ |২৩৬,০২০ |style="background:#98FF98; "|১৭.৩ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius/ |title=Africa :: Mauritius — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=9 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210109090348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Mayotte}} [[ময়ত্তেত ইছলাম ধৰ্ম|ময়ত্তে]] |২৫৬,৫১৮ |২৫৩,৪৩৯ |style="background:#228B22; "|৯৭.০ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |title=CIA – The World Factbook |date=21 September 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120921084632/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |archive-date=21 September 2012 |access-date=14 December 2018 |archivedate=21 September 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120921084632/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Mexico}} [[মেক্সিকোত ইছলাম ধৰ্ম|মেক্সিকো]] |১২৭,০০০,০০০ |৫,৫০০ |style="background:#D0F0C0; "|০.০১ |< ০.০১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico/ |title=North America :: Mexico — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=26 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210126164719/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |title=The Future of the Global Muslim Population – Pew Forum on Religion & Public Life |date=9 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209170635/http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=14 December 2018 |archivedate=9 February 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110209170635/http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Moldova}} [[মলডভাত ইছলাম ধৰ্ম|মলডভা]] |৩,৪৩৭,৭২০ |১৫,০০০ |style="background:#D0F0C0; "|০.৪ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |title=Europe :: Moldova — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=5 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210105015457/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Moldova/Religion |title=Moldova Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagicon|Monaco}} [[মনাকোত ইছলাম ধৰ্ম|মনাকো]] |৩০,৭২৭ |< ১,০০০ |style="background:#D0F0C0; "|০.৮ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |title=Europe :: Monaco — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=30 December 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211230233800/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.studycountry.com/ |title=Religion in Monaco |website=Studycountry |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagicon|Mongolia}} [[মংগোলিয়াত ইছলাম ধৰ্ম|মংগোলিয়া]] |৩,১০৩,৪২৮ |১৫০,০০০ |style="background:#ACE1AF; "|৫.০ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia/ |title=East Asia/Southeast Asia :: Mongolia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=14 January 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230114155343/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010_5/168367.htm |title=Mongolia |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagicon|Montenegro}} [[মণ্টেনেগ্ৰোত ইছলাম ধৰ্ম|মণ্টেনেগ্ৰো]] |৬১৪,২৪৯ |১২২,৮৪৯ |style="background:#98FF98; "|১৯.১ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |title=Europe :: Montenegro — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=8 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210108060348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Montserrat}} [[মণ্টচেৰাটত ইছলাম ধৰ্ম|মণ্টচেৰাট]] |৫,৩১৫ |< ১,০০০ |style="background:#D0F0C0; "|০.১ |< ০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat/ |title=Central America :: Montserrat — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=14 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210314070620/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Morocco}} [[মৰক্কোত ইছলাম ধৰ্ম|মৰক্কো]] |৩৬,৭৩৮,২২৯ |৩৬,৩৭০,৮৪৭ |style="background:#228B22; "|৯৯.০ |২.১ |<ref>{{Citation |title=Morocco |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28 |archivedate=2022-12-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221202191738/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mozambique}} |30,888,034 |5,837,839 |style="background:#98FF98; "|18.9 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique/ |title=Africa :: Mozambique — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=4 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204143927/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=https://mg.co.za/article/1996-07-05-mozambique-fears-growth-of-islam/ |title=Mozambique fears growth of Islam |website=The M&G Online |date=5 July 1996 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagicon|Myanmar}} |55,622,506 |2,391,767 |style="background:#ACE1AF; "|4.3 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |title=East Asia/Southeast Asia :: Burma — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=10 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210210200835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Namibia}} |2,413,643 |9,654 |style="background:#D0F0C0; "|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Nauru}} |10,084 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; "|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagicon|Nepal}} [[নেপালত ইছলাম ধৰ্ম|নেপাল]] |২৯,২১৮,৮৬৭ |১,২৯২,৯০৯ |style="background:#ACE1AF; "|৪.২ |০.১ |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal/ |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016 |archivedate=9 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210109075733/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Netherlands}} |17,400,000 |387,000 |style="background:#ACE1AF; "|5.0 |0.1 |<ref>{{Cite web|title=CBS Religieuze betrokkenheid; persoonskenmerken|url= https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/82904NED/table?dl=35BF3|date=1 August 2019|website=Het Centraal Bureau voor de Statistiek}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of the |Netherlands Antilles}} |304,759 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; "|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Caledonia}} |278,500 |7,000 |style="background:#ACE1AF; "|2.8 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Zealand}} |4,993,923 |75,144 | style="background:#ACE1AF; "|1.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Totals by topic for individuals, (NZ total), 2013, 2018, and 2023 Censuses |url=https://explore.data.stats.govt.nz/vis?tm=occupation%2C%202023%20census&pg=0&hc[Society]=2023%20Census&hc[Census%20year]=2023&snb=4&vw=tb&df[ds]=ds-nsiws-disseminate&df[id]=CEN23_TBT_004&df[ag]=STATSNZ&df[vs]=1.0&dq=raTotal%2Bra00000%2Bra10100%2Bra10101%2Bra10102%2Bra10103%2Bra10104%2Bra10105%2Bra10199%2Bra20000%2Bra20100%2Bra20102%2Bra20103%2Bra20199%2Bra20201%2Bra20301%2Bra20302%2Bra20400%2Bra20401%2Bra20402%2Bra20403%2Bra20499%2Bra20500%2Bra20502%2Bra20503%2Bra20599%2Bra20600%2Bra20601%2Bra20602%2Bra20603%2Bra20604%2Bra20605%2Bra20606%2Bra20699%2Bra20700%2Bra20701%2Bra20799%2Bra20801%2Bra20802%2Bra20803%2Bra20804%2Bra20901%2Bra21001%2Bra21101%2Bra21200%2Bra21201%2Bra21202%2Bra21203%2Bra21299%2Bra21300%2Bra21301%2Bra21302%2Bra21303%2Bra21304%2Bra21305%2Bra21399%2Bra21400%2Bra21401%2Bra21402%2Bra21403%2Bra21404%2Bra21405%2Bra21406%2Bra21407%2Bra21408%2Bra21409%2Bra21410%2Bra21411%2Bra21412%2Bra21413%2Bra21414%2Bra21415%2Bra21416%2Bra21417%2Bra21499%2Bra21501%2Bra21502%2Bra21503%2Bra21504%2Bra21505%2Bra21506%2Bra21507%2Bra21600%2Bra21701%2Bra21801%2Bra21802%2Bra29901%2Bra29902%2Bra29903%2Bra29905%2Bra29906%2Bra29908%2Bra29909%2Bra29910%2Bra29911%2Bra29999%2Bra30100%2Bra30101%2Bra30102%2Bra30103%2Bra30199%2Bra40100%2Bra40101%2Bra40102%2Bra40103%2Bra40104%2Bra40199%2Bra50100%2Bra50101%2Bra50102%2Bra50103%2Bra60000%2Bra60101%2Bra60201%2Bra60901%2Bra60999%2Bra70000%2Bra70101%2Bra70200%2Bra70201%2Bra70202%2Bra70203%2Bra70204%2Bra70205%2Bra70299%2Bra70301%2Bra70401%2Bra70901%2Bra70999%2Bra80000%2Bra80101%2Bra80200%2Bra80201%2Bra80202%2Bra80299%2Bra80301%2Bra80400%2Bra80401%2Bra80402%2Bra80403%2Bra80499%2Bra80601%2Bra80701%2Bra80702%2Bra80801%2Bra80901%2Bra81001%2Bra81101%2Bra81102%2Bra81103%2Bra81104%2Bra81105%2Bra81106%2Bra81107%2Bra81108%2Bra81109%2Bra81110%2Bra81111%2Bra81199%2Bra95555%2BraTS%2Bra94444%2Bra97777%2Bra98888%2Bra99999.2013%2B2018%2B2023&ly[rw]=CEN23_TBT_IND_001&ly[cl]=CEN23_YEAR_001&to[TIME]=false |access-date=2025-06-23 |website=Stats NZ}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nicaragua}} |6,284,757 |1,000 |style="background:#D0F0C0; "|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Niger}} |21,466,863 |21,101,926 |style="background:#228B22; "|98.3 |1.0 |<ref>{{cite web |url=http://afrobarometer.org/sites/default/files/data/round-5/nig_r5_codebook.pdf |title=Nigeria Round 5 codebook (2012) |last=Dominique Lewis |date=May 2013 |website=Afrobarometer |page=62 |access-date=13 September 2015}}</ref> |- |{{flagicon|Nigeria}} |200,000,000 |95,000,000 – 97,000,000 |style="background:#50C878; "|47.0 – 49.0 |5.3 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria/ |title=Africa :: Nigeria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=2019-01-29 |archivedate=2021-01-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210109223449/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Niue|plink=Niue#Religion}} |1,611 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; "|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|North Korea|plink=Islam in Korea}} |25,610,672 |3,000 |style="background:#D0F0C0; "|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|North Macedonia}} |1,836,713 |590,878 | style="background:#7d7; "|32.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |title=Europe :: Macedonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |archivedate=21 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210121024841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Northern Mariana Islands}} |56,200 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; "|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagicon|Norway}} |5,328,212 |175,507 |style="background:#ACE1AF; "|3.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.ssb.no/kultur-og-fritid/faktaside/religion|title=Religion|website=ssb.no|language=no|access-date=2020-01-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Oman}} |4,633,752 |2,427,000 |style="background:#00993A; "|86.0 |0.2 |<ref name="CIATONGA">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman/ |title=Middle East OMAN |date=14 February 2022 |publisher=CIA The World Factbook |access-date=14 December 2025 |archivedate=13 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210313050143/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Pakistan}} |241,500,000 |233,000,000 |style="background:#228B22; "|96.5 |11.79 |<ref>{{cite web |url=https://www.pbs.gov.pk/content/final-results-census-2017-0 |title=RESULTS OF CENSUS – 2017 - Population Census – Census Tables Reports – Table 9 – Population by sex, religion and rural/urban|website=pbs.gov.pk |access-date=2019-01-15}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ahmed |first=Shakeel |date=2023-05-22 |title=Pakistan population increased by approx 25% in six years |url=https://www.samaaenglish.tv/news/40036082 |access-date=2023-05-24 |website=Samaa |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20230829145556/https://www.samaaenglish.tv/news/40036082 |archive-date=August 29, 2023 |via=[[Wayback Machine]] |archivedate=2023-08-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230829145556/https://www.samaaenglish.tv/news/40036082 |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Palau}} |17,900 |500 |style="background:#ACE1AF; "|3.8 |< 0.1 |<ref>{{cite report|title=2020 Census of Population and Housing of the Republic of Palau|page=68|volume=I Basic Tables|date=August 2022|url=https://www.palaugov.pw/wp-content/uploads/2022/09/2020-Census-of-Population-and-Housing.pdf|access-date=2023-06-21|publisher=Office of Planning and Statistics|location=Koror, Palau}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-12-06 |title=Syiar Islam di Palau Terus Berkembang |url=https://khazanah.republika.co.id/berita/dunia-islam/dunia/18/12/06/pjb5oz313-syiar-islam-di-palau-terus-berkembang? |access-date=2025-04-07 |website=Republika Online |language=id}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|plink=Islam in Palestine|Palestine}} |4,780,978 |4,298,000 |style="background:#228B22; "|97.5 |0.3 |<ref>{{Cite web |title=Palestinian Culture - Religion |url=https://culturalatlas.sbs.com.au/palestinian-culture/palestinian-culture-religion |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagicon|Panama}} |4,158,783 |25,000 |style="background:#D0F0C0; "|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Papua New Guinea}} |8,558,800 |2,000 |style="background:#D0F0C0; "|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagicon|Paraguay}} |7,052,983 |1,000 |style="background:#D0F0C0; "|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagicon|Peru}} |31,237,385 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; "|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagicon|Philippines}} |109,000,000 |5,450,000 – 12,000,000 |style="background:#ACE1AF; "|5.0 – 11.0 |0.3 – 0.6 |<ref name="2013ifr">{{Cite report |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2013/eap/222161.htm |title=Philippines |date=28 July 2014 |publisher=United States Department of State |quote=The 2000 survey states that Islam is the largest minority religion, constituting approximately 5 percent of the population. A 2012 estimate by the National Commission on Muslim Filipinos (NCMF), however, states that there are 10.7 million Muslims, which is approximately 11 percent of the total population. |at=SECTION I. RELIGIOUS DEMOGRAPHY |work=2013 Report on International Religious Freedom}}</ref><ref name="PSA-2015PSY">{{Cite journal |date=October 2015 |title=Table 1.10; Household Population by Religious Affiliation and by Sex; 2010 |url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |url-status=live |journal=2015 Philippine Statistical Yearbook |location=East Avenue, Diliman, Quezon City, Philippines |publisher=[[Philippine Statistics Authority]] |pages=1–30 |issn=0118-1564 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011010131/https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |archive-date=11 October 2016 |access-date=15 August 2016}}</ref> |- |{{flagicon|Poland}} |38,430,000 |6,796 |style="background:#D0F0C0; "| 0.02 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Mały Rocznik Statystyczny Polski 2018 |url=https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5515/1/19/1/maly_rocznik_statystyczny_polski_2018.pdf |access-date=10 September 2023 |website=stat.gov.pl}}</ref> |- |{{flagicon|Portugal}} |10,343,066 |36,480 |style="background:#D0F0C0; "|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Resident population with 15 and more years old (No.) by Place of residence at Census date [2021] (NUTS - 2013) and Religion|url=https://tabulador.ine.pt/indicador/?id=0011644&lang=EN|publisher=Instituto Nacional de Estatística|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Puerto Rico}} |3,337,177 |1,000 |style="background:#D0F0C0; "|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagicon|Qatar}} |2,450,285 |1,566,786 |style="background:#00A550; "|77.5 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015 |archivedate=9 July 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210709105408/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Republic of Congo}} |5,399,895 |107,997 |style="background:#ACE1AF; "|2.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256225.pdf|title=REPUBLIC OF THE CONGO 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Réunion|local}} |865,826 |36,364 |style="background:#ACE1AF; "|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |title=Religious Intelligence – Country Profile: Reunion (Department of Reunion) |date=28 February 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228041609/http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |archive-date=28 February 2008 |access-date=13 December 2018 |archivedate=28 February 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080228041609/http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Romania}} |19,524,000 |73,000 – 200,000 |style="background:#D0F0C0; "|0.3 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=AVzFAgAAQBAJ&q=romania+%22200000%220+muslims&pg=PA166 |title=The Future of the Global Church: History, Trends and Possibilities |last=Johnstone |first=Patrick |date=17 January 2014 |publisher=InterVarsity Press |isbn=9780830856954}}</ref> |- |{{flagicon|Russia}} [[ৰাছিয়াত ইছলাম ধৰ্ম|ৰাছিয়া]] |144,350,000 – 146,750,000 |14,000,000 – 16,000,000 |style="background:#98FF98; "|10.0 – 12.0 |1.7{{efn-ua|ৰাছিয়ান ফেডাৰেচনৰ নাগৰিকসকলৰ লগতে ৰাছিয়াত বাস কৰা অনুপ্ৰৱেশকাৰী আৰু প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলকো সামৰি}} |<ref>{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/indepth/features/islam-russia-180307094248743.html |title=Islam in Russia |website=aljazeera.com |access-date=17 August 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=12 September 2018 |archivedate=9 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210109173026/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Rwanda}} |12,001,136 |576,054 |style="background:#ACE1AF; "|4.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda/ |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016 |archivedate=9 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210109091722/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Helena|plink=Saint Helena#Religion}} |3,552 |16 | style="background:#D0F0C0; " |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=St 2021 Helena Population and Housing Census |url=https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102223930/https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |archive-date=2021-11-02 |access-date= |archivedate=2022-10-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221015022343/https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Kitts and Nevis}} |46,204 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; "|0.3 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Lucia}} |171,834 |292 |style="background:#D0F0C0; "| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Saint Lucia Population and Housing Census 2022|url=https://stats.gov.lc/wp-content/uploads/2024/08/StLucia-Provisional-Census-Report-2022-Release-1Rev1.pdf|publisher=The Central Statistics Office of Saint Lucia|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Pierre and Miquelon|plink=Saint Pierre and Miquelon#Languages and religion|local}} |6,286 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; "|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Vincent and the Grenadines}} |109,557 |2,000 |style="background:#ACE1AF; "|1.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Samoa}} |205,557 |52 |style="background:#D0F0C0; "|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Samoa Population and Housing Census 2021|url=https://www.sbs.gov.ws/wp-content/uploads/2022/12/CensusTablesEXCELFiles.xlsx|publisher=Samoa Bureau of Statistics|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|San Marino}} |33,344 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; "|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Sao Tome and Principe|plink=Islam in São Tomé and Príncipe}} |199,910 |5,931 |style="background:#ACE1AF; "|3.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148715.htm |title=Sao Tome and Principe |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saudi Arabia}} |34,220,000 |31,535,000 |style="background:#228B22; "|96.2 |1.8 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagicon|Senegal}} |17,923,036 |17,421,191 |style="background:#228B22; "|97.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal/ |title=Africa :: Senegal — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018 |archivedate=4 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204143936/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Serbia}} |6,647,003 |278,212 |style="background:#ACE1AF; "|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia/ |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |date=6 June 2022 |access-date=14 December 2025 |archivedate=4 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204144154/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Seychelles}} |94,205 |1,036 |style="background:#ACE1AF; "|1.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles/ |title=Africa :: Seychelles — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018 |archivedate=28 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210128072600/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sierra Leone}} |7,719,729 |6,067,706 |style="background:#00A550; "|78.6 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148719.htm |title=Sierra Leone |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagicon|Singapore}} |5,866,139 |915,118 |style="background:#98FF98; "|15.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore/ |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016 |archivedate=20 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210320131051/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web|date=2020|title=CENSUS OF POPULATION 2020 – Religion (Singapore)|url=https://www.singstat.gov.sg/-/media/files/visualising_data/infographics/c2020/c2020-religion.pdf|access-date=August 13, 2021|website=Department of Statistics Singapore|archivedate=October 22, 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221022053824/http://www.singstat.gov.sg/-/media/files/visualising_data/infographics/c2020/c2020-religion.pdf|deadurl=yes}}</ref> |- |{{flagicon|Slovakia}} |5,443,120 |10,866 |style="background:#D0F0C0; "|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagicon|Slovenia}} |2,066,880 |73,568 |style="background:#ACE1AF; "|3.6 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Solomon Islands}} |720,956 |1,100 |style="background:#D0F0C0; "|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=2019 Population and Housing Census|url=https://solomons.gov.sb/wp-content/uploads/2023/09/Solomon-Islands-2019-Population-Census-Report_Basic-Tables_Operations_Vol2.pdf |publisher=Solomon Island National Statistics Office |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Somalia}} |11,000,000 |10,978,000 |style="background:#228B22; "|99.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |title=The Global Religious Landscape |publisher=Pew Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20130806002044/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |archive-date=6 August 2013 |access-date=27 December 2013 |archivedate=6 August 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130806002044/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Africa}} |57,725,600 |1,050,000 |style="background:#ACE1AF; "|1.9 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.statssa.gov.za/publications/P0318/P03182015.pdf |title=General Household Survey 2015|access-date=8 January 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa/ |title=Africa :: South Africa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018 |archivedate=10 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210110042951/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|South Korea|plink=Islam in Korea}} |51,635,256 |75,000 |style="background:#D0F0C0; "|0.1 |< 0.1 |alight=left|<ref name="pewforum.org"/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Sudan}} |12,323,419 | 2,464,683 |style="background:#74C365; "|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |title=South Sudanese Muslims |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=13 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713152704/https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |url-status=dead |archivedate=13 July 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190713152704/https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Spain}} |46,659,302 |1,180,000 |style="background:#ACE1AF; "|2.6 |0.1 |<ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sri Lanka}} |21,700,000 |2,105,000 |style="background:#ACE1AF; "|9.7 |0.1 |<ref name="SLcensus12">{{cite web |url=http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |title=A3 : Population by religion according to districts, 2012 |publisher=Department of Census & Statistics, Sri Lanka |access-date=29 December 2013 |archive-date=26 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226054923/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |url-status=dead |archivedate=7 January 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107065148/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sudan}} |40,825,770 |38,585,777 |style="background: #228B22; "|96.0 |1.9 |<ref>{{cite web |url=http://www.sd.undp.org/sudan20overview.htm |title=Sudan Overview |publisher=UNDP |access-date=2 April 2013 }}{{dead link|date=May 2019|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Suriname}} |600,000 |85,800 |style="background:#98FF98; "|14.3 |< 0.1 | <ref>{{cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/suriname#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 |title=Religions in Suriname &#124; PEW-GRF |publisher=Globalreligiousfutures.org |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagicon|Sweden}} |10,182,291 |700,000 |style="background:#ACE1AF; "|7.1 |< 0.1 |<ref name="pewmuslim7" /><ref name=facts/> |- |{{flagicon|Switzerland}} |8,492,956 |440,000 |style="background:#ACE1AF; "|5.9 |< 0.1 |<ref name="BfSreligion2016">{{cite web |url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung/sprachen-religionen/religionen.assetdetail.4242776.html |title=Population résidante permanente âgée de 15 ans ou plus selon l'appartenance religieuse |date=31 January 2018 |publisher=Federal Statistical Office FSO |location=Neuchâtel, Switzerland |language=de, fr, it |type=official site |format=XLS |access-date=15 July 2018}}</ref> |- |{{flagicon|Syria}} |18,000,000 |15,000,000 |style="background:#00993A; "|87.0 |1.0 |<ref>{{Citation |title=Syria |date=2024-08-07 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria/ |access-date=2024-08-10 |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |archivedate=2021-02-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203054123/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria/ }}</ref><ref name="JDB">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |title=The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2010–2050 |date=2 April 2015 |publisher=Pew Research Center |access-date=22 February 2017 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211326/http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagicon|Taiwan (Republic of China)}} |23,576,705 |60,000 |style="background:#D0F0C0; "|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |title=- Taiwan Government Entry Point |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141223051211/http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |archive-date=23 December 2014 |access-date=14 February 2015 |archivedate=23 December 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141223051211/http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |title=Halal Restaurants & Food in Taiwan – Crescentrating |website=Crescentrating |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230234924/http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015 |archivedate=30 December 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131230234924/http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tajikistan}} |9,540,000 |9,253,000 |style="background:#228B22; "|97.9 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan/ |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015 |archivedate=20 August 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210820040637/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/ |title=Religious Composition by Country, 2010–2050 |date=2 April 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/tajikistan#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All+Countries&restrictions_year=2013 |title=Religions in Tajikistan – PEW-GRF |website=globalreligiousfutures.org}}</ref> |- |{{flagicon|Tanzania}} |54,199,163 |19,426,814 | style="background:#7d7; "|35.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/ |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=18 August 2018 |archivedate=9 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210109103650/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Thailand}} |67,726,419 |3,639,232 |style="background:#ACE1AF; "|5.4 |0.2 |<ref name="2018census">{{cite web|url=http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|title=Population by religion, region and area, 2018|publisher=NSO|access-date=9 March 2021|archive-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424172255/http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|url-status=dead|archivedate=24 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210424172255/http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web |url=http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |title=Population by religion, region and area, 2015 |publisher=NSO |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171210020110/http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |archive-date=10 December 2017 |access-date=2017-10-12 |df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Timor-Leste|plink=Religion in East Timor}} |1,341,737 |3,202 – >48,709 |style="background:#D0F0C0; "| <0.5 – 3.6 |< 0.1 |<ref name="Census2022">{{cite web |url=https://inetl-ip.gov.tl/2023/05/18/main-report-timor-leste-population-and-housing-census-2022/ |title=Main Report Timor-Leste Population and Housing Census 2022 |publisher=National Institute Of Statistics Timor-Leste |date=18 May 2023 |access-date=24 July 2024}}</ref><ref>{{Cite web |title=National Profiles {{!}} World Religion |url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=71c#RELADH |access-date=2025-04-07 |website=The Association of Religion Data Archives (the ARDA) |language=en-gb}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Togo}} |7,352,000 |1,593,011 |style="background:#74C365; "|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015 |archivedate=12 October 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231012171517/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Tokelau|plink=Tokelau#Demographics}} |1,499 |<10 |style="background:#D0F0C0; "|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2016 Tokelau Census of Population and Dwellings - Kusst of tables on Social profile |url=https://www.tokelau.org.nz/site/tokelau/files/TokelauNSO/2016Census/2016%20Tokelau%20Census%20of%20Population%20and%20Dwellings%20-%20Tables%20about%20social%20profile.xlsx |publisher=Tokelau National Statistical Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tonga}} |100,179 |60 |style="background:#D0F0C0; "|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2022 |title=Tonga 2021 Census of Population and Housing|url=https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031100406/https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |archive-date=2022-10-31 |access-date=2025-06-23 |publisher=Tonga Statistics Department}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Trinidad and Tobago}} |1,322,546 |65,705 |style="background:#ACE1AF; "|5.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2011 Population and Housing Census |url=https://cso.gov.tt/wp-content/uploads/2021/03/2011-Trinidad-and-Tobago-Individuals.xlsx |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagicon|Tunisia}} |11,446,300 |10,190,000 |style="background:#228B22; "|97.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia/#people-and-society |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025 |archivedate=10 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210110024851/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia/#people-and-society |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Turkey}} |86,000,000 |78,000,000 – 84,400,000 |style="background:#228B22; "|91.0 – 98.0 |4.6 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=19 October 2022 | archive-date=23 November 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211123164142/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | url-status=dead | archivedate=23 November 2021 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20211123164142/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=226c | title=ARDA - Religious profile of Turkey | access-date=16 February 2025}}</ref><ref>{{cite web | url=https://interaktif.konda.com.tr/rapor/turkiye-100-kisi-olsa/1 | title=KONDA - If Turkiye was 100 people | access-date=16 February 2025 | archive-date=25 June 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220625123924/https://interaktif.konda.com.tr/turkiye-100-kisi-olsaydi | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkmenistan}} |6,031,187 |5,610,000 |style="background:#228B22; "|93.7 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan/#people-and-society |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025 |archivedate=10 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210110134553/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan/#people-and-society |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Turks and Caicos Islands}} |37,910 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; "|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tuvalu}} |10,640 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; "|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagicon|Uganda}} |38,823,100 |5,435,234 |style="background:#98FF98; "|14.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |title=UGANDA |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170815171340/https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |archive-date=2017-08-15}}</ref> |- |{{flagicon|Ukraine}} |42,263,873 |390,000 – 410,000 |style="background:#D0F0C0; "|0.9 – 1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/ukrainian-muslims-root-for-ukraine-407839.html |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Arab Emirates}} |9,541,615 |6,251,627 |style="background:#00A550; "|72.0 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015 |archivedate=9 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210109053052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |deadurl=yes }}</ref><ref name="religiousfreedom">{{cite web |url=https://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |title=United Arab Emirates International Religious Freedom Report |publisher=Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101123103428/http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |archive-date=23 November 2010 |access-date=12 January 2011}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Kingdom}} |66,040,229 |3,998,875 |style="background:#ACE1AF; "|6.0 |0.2 |<ref name="facts" /><ref>{{Cite web |title=Religion by age and sex, England and Wales - Office for National Statistics |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/religion/articles/religionbyageandsexenglandandwales/census2021 |access-date=2024-04-19 |website=www.ons.gov.uk}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States}} |327,827,000 |3,450,000 |style="background:#ACE1AF; "|1.1 |0.2 |<ref>{{Cite news |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2018/01/03/new-estimates-show-u-s-muslim-population-continues-to-grow/ |title=New estimates show U.S. Muslim population continues to grow |date=3 January 2018 |work=Pew Research Center |access-date=9 January 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States Virgin Islands}} |104,914 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; "|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagicon|Uruguay}} |3,505,985 |700- 1,500 |style="background:#D0F0C0; "|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}}<ref>{{Cite web |title=URUGUAY-2022 |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf |publisher=United States}}</ref> |- |{{flagicon|Uzbekistan}} |34,036,800 |29,920,000 |style="background:#00993A; "|88.7 |1.7 |<ref>{{cite web|url=https://stat.uz/en/press-center/news-committee/8923-demographic-situation-january-march-2020|title=State Committee of the Republic of Uzbekistan: Demographic situation in Uzbekistan (March 2020)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vanuatu}} |304,500 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; "|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Vatican City|plink=Islam in Italy}} |800 |0 |style="background:#D0F0C0; "|0.0 |0.0 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagicon|Venezuela}} |31,304,016 |125,216 |style="background:#D0F0C0; "|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018 |archivedate=31 May 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210531110017/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagicon|Vietnam}} |96,208,984 |70,934 |style="background:#D0F0C0; "|0.07 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://www.nso.gov.vn/wp-content/uploads/2019/12/Ket-qua-toan-bo-Tong-dieu-tra-dan-so-va-nha-o-2019.pdf |title=Completed results of the 2019 Viet Nam population and housing census |date=2019 |publisher=National Statistics Office |access-date=2025-12-14 |archivedate=2026-04-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260425173946/https://www.nso.gov.vn/wp-content/uploads/2019/12/Ket-qua-toan-bo-Tong-dieu-tra-dan-so-va-nha-o-2019.pdf |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of |Wallis and Futuna}} |15,714 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; "|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna/ |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018 |archivedate=24 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210424005145/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Western Sahara}} |603,253 |599,633 |style="background:#238c23; "|99.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210735/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |url-status=dead |archive-date=12 June 2007 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018 |archivedate=12 June 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070612210735/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |title=Western Sahara |website=Pew-Templeton Global Religious Futures Project |publisher=Pew Research Center |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017163907/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |archive-date=17 October 2018 |access-date=3 April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Yemen}} |27,036,829 |26,784,498 |style="background:#248c23; "|97.2 |1.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018 |archivedate=17 December 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241217084112/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zambia}} |16,887,720 |168,877 |style="background:#ACE1AF; "|1.0 |< 0.1 |<ref name="African Muslims" /> |- |{{flagicon|Zimbabwe}} |14,000,000 |100,000 |style="background:#D0F0C0; "|0.7 |< 0.1 |<ref name="2017survey">[https://zimbabwe.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Inter%20Censal%20Demography%20Survey%202017%20Report.pdf Inter Censal Demography Survey 2017 Report], Zimbabwe National Statistics Agency (2017)</ref> |} {{notelist-ua}}<ref>{{Cite web |title=Your name |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf}}</ref> ==মহাদেশ== ===Table=== {| class="wikitable sortable col3center col4center" cellspacing="4" |- ! অঞ্চল ! data-sort-type="number" | মুছলিম ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | মুঠ জনসংখ্যাৰ মুছলিম শতাংশ (%) হাৰ ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | পৃথিৱীৰ মুছলিম জনসংখ্যাৰ শতাংশ (%) |- |{{sort|Zh|[[এছিয়াত ইছলাম ধৰ্ম|এছিয়া]]}} |1,100,000,000 | style="background:#7d7; "|23.3 |66.7 |- |{{sort|Zh|''[[মধ্য এছিয়াত ইছলাম ধৰ্ম |মধ্য এছিয়া]]''}} |54,000,000<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |title=Region: Asia-Pacific |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |style="background:#228B22; "|81.0<ref>{{cite web |url=http://www.iranicaonline.org/articles/central-asia-ii |title=CENTRAL ASIA ii. Demography – Encyclopaedia Iranica |last=electricpulp.com |website=iranicaonline.org |access-date=25 May 2017}}</ref> |3.0 |- |{{sort|Zi|''[[Islam in South Asia|দক্ষিণ এছিয়া]]''}} |600,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.thenews.com.pk/print/28942-sense-and-sensibility-in-south-asia |title=Sense and sensibility in South Asia |website=thenews.com.pk |access-date=24 May 2017}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://blogs.timesofindia.indiatimes.com/strategic-insights/the-muslim-question-2/ |title=The Muslim question |work=[[The Times of India]] Blog |access-date=24 May 2017}}</ref> | style="background:#7d7; "|31.4<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia |title=Region: South Asia |date=27 January 2011 |access-date=1 January 2017}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.cnn.com/2016/07/29/politics/muslims-moment-khan/index.html |title=The moment American Muslims were waiting for |last=Burke|first=Daniel|work=CNN |access-date=1 January 2017}}</ref> |30.6<ref name="Asian Religion" /><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050date=2015-04-02 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead |archivedate=4 May 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170504075835/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |deadurl=yes }}</ref> |- |{{sort|Zj|''[[Islam in Southeast Asia|Southeast Asia]]''}} |240,000,000<ref>{{Cite journal |last=Yusuf |first=Imtiyaz |title=The Middle East and Muslim Southeast Asia: Implications of the Arab Spring |url=http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130219000515/http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |url-status=dead |archive-date=19 February 2013 |journal=Oxford Islamic Studies |access-date=14 December 2025 |archivedate=19 February 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130219000515/http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |deadurl=yes }}</ref> |style="background:#50C878; "|40.0 |13.3 |- |[[East Asia]] |50,000,000<ref name="Refworld 2010" /> |style="background:#ACE1AF; "|3.1 |2.8 |- |{{sort|Zk|''[[Religion in the Middle East|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]]''}} |315,322,000<ref name="ME-NA Overview" /> – 488,603,838 |style="background:#228B22; "|91.2 |27.1 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Africa|Africa]]}} |550,000,000 |style="background:#50C878; "|47.0 |30.6 |- |{{sort|Zl|''[[Islam in Africa|Sub-Saharan Africa]]''}} |283,302,393 | style="background:#7d7; "|29.6 |15.7 |- |{{sort|Zh|[[Religion in North America|North America]]}} |3,500,000 – 7,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.milligazette.com/news/15793-the-politics-of-american-muslim-demographics |title=The Politics of American Muslim demographics |last=Ghazali |first=Abdus Sattar |website=milligazette.com |access-date=2 January 2018}}</ref> |style="background:#ACE1AF; "|1.0<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |title=THE GLOBAL RELIGIOUS LANDSCAPE: Muslims |website=pewforum |date=18 December 2012 |access-date=18 December 2012}}</ref> |0.4 |- |{{sort|Zh|[[Religion in South America|South America]]}} |791,000 |style="background:#ACE1AF; "|0.2 |0.04 |- |{{sort|Zm|[[Islam in Europe|Europe]]}} |44,138,000 |style="background:#ACE1AF; "|6.0 |2.7 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Oceania|Oceania]]}} |650,000 |style="background:#ACE1AF; "|1.6 |0.04 |- |{{sort|Zo|World}} |1,976,000,000<ref name="World Religion">{{cite web|date=October 2022|title=Religion of the World|url=https://countrymeters.info/en/World#religion|access-date=15 October 2022|publisher=Pew Research Centre}}</ref> | style="background:#7d7; "|24.9 |100.0 |} ==Projected demographic changes== {{Main|Muslim population growth}} The [[Pew Research Center]], has established a continued trend since its 2017 report into 2022. [[Islam]] continues to close the gap between itself and Christianity, while constituting the world's [[major religious groups|second largest]] religious group it also continues to be the fastest-growing major religious grouping.<ref name=":1" /><ref name=":0" /> A [[Pew Research]] Study in 2015 found that the Muslim population was expected to grow twice as fast (70%) as the world population by 2060 (1.8 billion in 2015 to 3 billion by 2060).<ref name="World Religion" /> This expected growth is much larger than any other religious group.<ref name="World Religion" /> Muslims are likely to constitute roughly 26.3% of the world's total population by 2030.<ref name="futureGlobalPop">{{cite web |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population: Projections fro 2010 to 2030 |website=assets.pewresearch.org/ |date=2 December 2014 |publisher=Pew Research Center |access-date=21 June 2021}}</ref> This expected growth is attributed to Muslim families generally having more children as well as the fact that the Muslim population has the youngest median age of any religion.<ref name="World Religion" /> Furthermore, increased healthcare conditions in Muslim majority countries are currently increasing life expectancy and decreasing child mortality, which, if trends continue this way, will also contribute to the growth of the Muslim population more than any other religious group.<ref name="futureGlobalPop" /> These trends are not for every region, however. In fact, Muslim population growth is expected to slow down in [[Asia]] (including the [[Middle East]]) and [[Africa]], due to lower birth rates.<ref name="futureGlobalPop" /> The largest Muslim population growths are expected to be in the [[Middle East]] and [[Africa]].<ref name="futureGlobalPop"/> Furthermore, [[Pakistan]] is projected to be the country with the largest Muslim population by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> Muslims are expected to grow to 8% (52.8 million) of the total population of [[Europe]], and this growth is expected to be the largest in the western European countries.<ref name="futureGlobalPop"/> [[Russia]] will have the largest total population of Muslims in Europe, however.<ref name="futureGlobalPop"/> Most of these changes are expected to come from immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> In the [[Americas]], [[Canada]]’s Muslim population is expected to increase to 6.6% and [[United States]]' to 2% by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> These increases, much like Europe, are expected to be driven mainly by immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> ==See also== {{Portal|Islam|Country||||}} {{Islam by country}} '''Islam:''' * [[মুছলিম বিশ্ব]] * [[ইছলামৰ ৰূপৰেখা]] * [[Glossary of Islam]] * [[Muslim population growth]] * [[Index of Islam-related articles]] * [[Shia Muslims in the Arab world]] * [[Organisation of Islamic Cooperation]] '''By country:''' * [[Ahmadiyya by country]] * [[Apostasy in Islam by country]] * [[Application of Sharia by country]] * [[Burqa by country]] * [[Islamic veiling practices by country]] '''General:''' * [[List of religious populations]] * [[Religions by country]] ==References== {{Reflist|30em}} ==Further reading== * ''[[United States Department of State]] [https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/ International Religious Freedom Report]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ The World Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510200259/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ |date=10 May 2013}}'' * ''[https://web.archive.org/web/20131112150057/http://religiousfreedom.lib.virginia.edu/nationprofiles/ Religious Freedom page]'' * ''[https://web.archive.org/web/20130715084239/http://www.religiousintelligence.co.uk/ Religious Intelligence]'' **''[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/ Muslim Population Percentage] from [[United States Department of State|U.S Dept. of State]]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://web.archive.org/web/20121105005534/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2122.html?countryName=&countryCode=&regionCode=%C2%A6 Religions]'' * ''[[BBC News]] [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm Muslims in Europe: Country guide]'' ==External links== * [https://www.pewresearch.org/religion/2025/06/09/muslim-population-change/ Pew Research Center: How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020] {{Islam topics |state=collapsed}} {{Religions by country}} {{Religion country lists}} {{Life in OIC}} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:ইছলাম ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:দেশ অনুসৰি ইছলাম]] [[শ্ৰেণী:বিদেশত ইছলাম ধৰ্ম]] rs5u6kqcwdwisjxqbgolyi59asx1tm2 0 130463 645528 603647 2026-10-16T13:58:23Z হানিফ আলী 19725 added [[Category:বিদেশত ইছলাম ধৰ্ম]] using [[WP:HC|HotCat]] 645528 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious group | group = বাংলাদেশী মুছলমান<br/> {{lang-en|Bangladeshi Muslim}} | flag = Star and Crescent.svg | flag_size = 50px | image = Baitul Mukarram National Mosque in 2022.09.jpg | image_caption = [[বাইতুল মুকাৰৰাম]], বাংলাদেশৰ জাতীয় মছজিদ | population = ১৫০.৮ মিলিয়ন {{increase}} <br /> ''(দেশৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ '''৯১.০৪%''')'' {{increase}} | regions = সমগ্ৰ বাংলাদেশত |region6=[[ময়মহনসিং বিভাগ]]|pop6= ১২,০৭৫,০০০ (৯৫.৫৪%) |region3=[[ৰাজশাহি বিভাগ]]|pop3= ১৯,৫০০,০০০ (৯৩.৬৭%) |region5=[[ৰংপুৰ বিভাগ ]]|pop5= ১৫,৬০০,০০০ (৮৬.৪১%) |region1=[[ঢাকা বিভাগ]]|pop1= ৪১,৩০০,০০০ (৯৩.৩৫%) |region4=[[খুলনা বিভাগ]]|pop4= ১৫,৭০০,০০০ (৮৮.১৮%) |region7=[[চিলেট বিভাগ]]|pop7= ৯,৫০০,০০০ (৮৬.১৭%) |region2=[[চট্টগ্ৰাম বিভাগ]]|pop2= ৩০,০০০,০০০ (৯০.১১%) |region8=[[বৰিশাল বিভাগ]]|pop8= ৮,৫০০,০০০ (৯১.৫২%) | languages = [[বঙালী ভাষা|বঙালী]] | religions = [[File:Star and Crescent.svg|15px]] [[ইছলাম]] | website = [http://islamicfoundation.gov.bd islamicfoundation.gov.bd] }} {{Islam by country}} [[ইছলাম]] [[বাংলাদেশ]]ৰ সৰ্ববৃহৎ আৰু জাতীয় ধৰ্ম।<ref name="aljazeera:1">{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2016/03/bangladesh-court-upholds-islam-religion-state-160328112919301.html |title=Bangladesh court upholds Islam as religion of the state |last=Bergman |first=David |date=28 Mar 2016 |publisher=[[Al Jazeera English|Al Jazeera]]}}</ref><ref name="reuters:1">{{cite web |url=https://www.reuters.com/article/us-bangladesh-islam-state/bangladesh-dismisses-case-to-drop-islam-as-state-religion-idUSKCN0WU0UT |title=Bangladesh dismisses case to drop Islam as state religion |date=28 March 2016 |publisher=[[Reuters]]}}</ref> ২০২২ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি বাংলাদেশৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ১৫ কোটি মুছলমান<ref>{{cite web |title=Census 2022: Number of Muslims increased in country |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2022/07/27/census-2022-number-of-muslims-increased-in-the-country |date=27 July 2022 |access-date=9 October 2022 |website=[[Dhaka Tribune]]}}</ref> অৰ্থাৎ মুঠ ১৬৫ নিযুত জনসংখ্যাৰ ৯১.০৪%।<ref name="auto">{{cite web |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2022/07/27/bangladeshs-population-size-now-1651-million |title=Census 2022: Bangladesh population now 165 million |date=27 July 2022 |website=[[Dhaka Tribune]]}}</ref> বাংলাদেশৰ মুছলমান প্ৰধান থলুৱা বাঙালী মুছলমান। বাংলাদেশীৰ অধিকাংশই [[ছুন্নী ইছলাম|ছুন্নী]], আৰু [[হানাফী মাজহাব|হানাফী]] চিন্তাধাৰা আৰু [[ফিকহ]] অনুসৰণ কৰে। বাংলাদেশ এখন বাস্তৱিক ধৰ্মনিৰপেক্ষ দেশ আৰু ৰাজ্য।<ref>{{cite web |title=The Constitution of the People's Republic of Bangladesh |url=http://bdlaws.minlaw.gov.bd/act-367.html |website=Laws of Bangladesh Government of the People's Republic of Bangladesh LEGISLATIVE AND PARLIAMENTARY AFFAIRS DIVISION |access-date=25 August 2024 |language=en}}</ref><ref name=bbs>{{cite web |url=http://www.bbs.gov.bd/dataindex/stat_bangladesh.pdf |title=Statistics Bangladesh 2006 |publisher=[[Bangladesh Bureau of Statistics]] (BBS) |archive-url=https://web.archive.org/web/20081221065619/http://www.bbs.gov.bd/dataindex/stat_bangladesh.pdf |archive-date=21 December 2008 |access-date=1 October 2008}}</ref> [[বংগ]] অঞ্চল আছিল মধ্যযুগীয় ইছলামিক পূৰ্বাঞ্চলৰ এক সৰ্বোচ্চ শক্তি।<ref>{{Cite book |title=Epigraphy and Islamic Culture: Inscriptions of the Early Muslim Rulers of Bengal |date=19 November 2015 |publisher=[[Routledge]] |isbn=9781317587460 |pages=30}}</ref> সপ্তম শতিকাৰ শেষৰফালে আৰবৰপৰা অহা মুছলমানসকলে বিজয়ৰ পূৰ্বে [[বংগ|বংগ অঞ্চল]]ৰ ভিতৰত ব্যাৱসায়িক লগতে ধৰ্মীয় সংযোগ স্থাপন কৰিছিল, মূলতঃ উপকূলীয় অঞ্চলৰ মাজেৰে ব্যৱসায়ী হিচাপে আৰু মূলতঃ [[চট্টগ্ৰাম বন্দৰ|চট্টগ্ৰামৰ বন্দৰ]]সমূহৰ মাজেৰে।<ref name="kumar">{{cite book |author=Raj Kumar |url=https://books.google.com/books?id=qvnjXOCjv7EC |title=Essays on Ancient India |date=2003 |publisher=Discovery Publishing House |isbn=978-81-7141-682-0 |page=199}}</ref> ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মহম্মদ বিন বখতিয়াৰ খালজীয়ে পশ্চিম আৰু উত্তৰ বংগৰ কিছু অংশ জয় কৰি বংগত প্ৰথম মুছলমান ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰে।<ref>{{cite book |last=Majumdar |first=R. C. |author-link=R.C. Majumdar |title=History of Mediaeval Bengal |publisher=G. Bharadwaj & Co. |year=1973 |location=Calcutta |pages=1–2 |oclc=1031074 |quote=Tradition gives him credit for the conquest of Bengal but as a matter of fact he could not subjugate the greater part of Bengal ... All that Bakhtyār can justly take credit for is that by his conquest of Western and a part of Northern Bengal he laid the foundation of the Muslim State in Bengal. The historians of the 13th century never attributed the conquest of the whole of Bengal to Bakhtyār.}}</ref> ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত [[চুফীবাদ|চুফী মিছনেৰী]], ৰহস্যবাদী আৰু সন্তসকলে গাঁৱে-ভূঞে ইছলাম ধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref>{{Cite web |title=Bangladesh - Islam in Bangladesh |url=https://countrystudies.us/bangladesh/39.htm |access-date=2024-07-07 |website=countrystudies.us}}</ref> ইছলামিক [[বংগ চুলতানী|বংগ চুলতানত্ব]] প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল ছামছুদ্দিন ইলিয়াছ শ্বাহে যিয়ে বংগক এক নৃতাত্ত্বিক-ভাষিক মঞ্চত একত্ৰিত কৰিছিল। বংগ চুলতানীৰ সমৃদ্ধিশালী শাসন কালত বংগে সোণালী যুগত উপনীত হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত বংগৰ ভাইচৰয় মহম্মদ আজম শ্বাহে সাম্ৰাজ্যবাদী সিংহাসন গ্ৰহণ কৰে। ১৮ শতিকাত বংগৰ নবাবৰ অধীনত [[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]] বংগ ক্ৰমান্বয়ে স্বাধীনতা লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite journal |last=Travers |first=T. R. |date=July 2004 |title='The Real Value of the Lands': The Nawabs, the British and the Land Tax in Eighteenth-Century Bengal |url=https://www.cambridge.org/core/journals/modern-asian-studies/article/abs/real-value-of-the-lands-the-nawabs-the-british-and-the-land-tax-in-eighteenthcentury-bengal/DB0BD703AE3A6211B0910E43D3A29E3C |journal=Modern Asian Studies |language=en |volume=38 |issue=3 |pages=517–558 |doi=10.1017/S0026749X03001148 |issn=1469-8099 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite web |last=Aloney |first=Hitesh |title=Bengal And Awadh In The 18th Century |url=https://upscwithnikhil.com/article/history/bengal-and-awadh-in-the-18th-century |access-date=2024-07-07 |website=upscwithnikhil.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |title=Transitions – History and Civics – 8 |publisher=[[Vikas Publishing House]] |isbn=9789325993969}}</ref> ==ইতিহাস== === প্ৰাথমিক অন্বেষকসকল === [[দক্ষিণ এছিয়া]]ৰ অন্যতম প্ৰাচীন মছজিদ উত্তৰ বাংলাদেশত খনন চলি আছে, যিয়ে [[মুহাম্মাদ]]ৰ জীৱনকালৰ আশে-পাশে এই অঞ্চলত মুছলমানৰ উপস্থিতিৰ ইংগিত দিয়ে।<ref>{{cite web |date=2012-08-18 |title=Ancient mosque unearthed in Bangladesh |url=http://www.aljazeera.com/video/asia/2012/08/201281852948844588.html |access-date=2016-11-07 |publisher=[[Al Jazeera English]]}}</ref> নৱম শতিকালৈকে মুছলমান বণিকসকলে [[বংগোপসাগৰ|বংগোপ সাগৰীয়]] বন্দৰৰ সৈতে বাণিজ্য বৃদ্ধি কৰি এই অঞ্চলত ইছলামৰ প্ৰচলন ঘটাইছিল। সমগ্ৰ [[বংগ]]ত [[আব্বাচীয় খিলাফত|আব্বাচী যুগ]]ৰ মুদ্ৰা আৱিষ্কাৰ হৈছে, যিয়ে এই সম্পৰ্কক আৰু অধিক প্ৰমাণ কৰে। এই আদিম আৰব ব্যৱসায়ীসকলৰ অতিৰিক্ত প্ৰমাণ [[বংগোপসাগৰ|বংগ উপসাগৰ]]ৰ চেণ্ডউইপৰ ওচৰত [[মেঘনা নদী]]ৰ ওচৰত পোৱা [[শিলালিপি]]সমূহও আছে। সেই সময়ৰ আৰব সাহিত্যিকসকলেও সম্ৰূপ আৰু ৰুমী ৰাজ্যৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল, পিছৰটোক [[পাল সাম্ৰাজ্য]]ৰ [[ধৰ্মপাল সাম্ৰাজ্য]]ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হৈছিল। দশম শতিকাত দক্ষিণ-পূব বংগত অৱস্থিত সমতাতাত বিভিন্ন ধৰ্মীয় পটভূমিৰ বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ জনসংখ্যাৰ বাসস্থান আছিল। এই সময়ছোৱাত আৰব ভূগোলবিদ আল-মাছুদীয়ে এই অঞ্চল ভ্ৰমণ কৰি তেওঁৰ গ্ৰন্থ ''দ্য মিড’ছ অৱ গোল্ড''ত এক সমৃদ্ধিশালী মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ নথিভুক্ত কৰে।<ref>{{cite book |author=[[Al-Masudi]], trans. Barbier de Meynard and Pavet de Courteille |title=Les Prairies d'or [Murūj al-dhahab] |publisher=Société asiatique |year=1962 |editor=Pellat, Charles |location=Paris |language=fr |chapter=1:155}}</ref> [[পাল বংশ]]ৰ শাসনৰ সময়ত বংগত ইছলামৰ আবিৰ্ভাৱ প্ৰথম হৈছিল, [[বংগ]] আৰু [[চৌদি আৰৱ|আৰব]] [[আব্বাচীয় খিলাফত|আব্বাছি খিলাফত]]ৰ মাজত বাণিজ্য বৃদ্ধিৰ ফলত, বংগৰ উপকূলত আৰব ব্যৱসায়ীৰ উপস্থিতি সহজ হৈ পৰিছিল য'ত [[চট্টগ্ৰাম বন্দৰ]] অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="kumar" /> বাণিজ্যৰ উপৰি বিজয়ৰ পূৰ্বে [[চুফীবাদ|চুফী মিছনেৰী]]সকলৰ প্ৰব্ৰজনৰ জৰিয়তেও বংগবাসীৰ মাজত ইছলামৰ প্ৰচলন হৈছিল। প্ৰথমে পৰিচিত চুফী মিছনেৰীসকল আছিল চৈয়দ শ্বাহ ছুৰখুল আন্তিয়া আৰু তেওঁৰ ছাত্ৰ, বিশেষকৈ [[শ্বাহ চুলতান ৰুমী]], একাদশ শতিকাৰ। ৰুমিয়ে বৰ্তমানৰ নেট্ৰ'ক'না, মাইমেনছিংত বসতি স্থাপন কৰে য'ত তেওঁ স্থানীয় শাসক আৰু জনসাধাৰণক প্ৰভাবিত কৰি ইছলাম আঁকোৱালি লয়।<ref>{{Cite web |last=Haq |first=Emdadul |date=2013-08-01 |title=Sufi influence in Bengal |url=https://www.thedailystar.net/news/sufi-influence-in-bengal |access-date=2024-07-14 |website=The Daily Star |language=en}}</ref> তেৰশ শতিকাত জেনেৰেল বাখতিয়াৰ খিলজীৰ বাহিনীয়ে বংগত প্ৰথম মুছলমান বিজয়ৰ কাম হাতত লৈছিল। ইয়াৰ ফলত বৰ্তমানলৈকে শ শ বছৰ ধৰি এই অঞ্চলত মুছলমান প্ৰভাৱৰ দুৱাৰ মুকলি হৈছিল।<ref name="histglo">{{cite web |title=Islam in Bangladesh |url=http://www.globalfront.com/nabic_archive/islam_in_bangladesh.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20071014060857/http://globalfront.com/nabic_archive/islam_in_bangladesh.htm |archive-date=2007-10-14 |access-date=2008-02-14 |publisher=Global Front}}</ref> এই বিজয়ৰ পিছত মিছনেৰীৰ আগমনৰ যোগেদি বংগৰ বহু লোকে ইছলাম গ্ৰহণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। চুলতান বালখী আৰু শ্বাহ মাখদুম ৰূপোছে উত্তৰ বংগৰ বৰ্তমানৰ [[ৰাজশাহী বিভাগ|ৰাজশাহী সংমণ্ডল]]ত বসতি স্থাপন কৰি তাত থকা জনগোষ্ঠীবোৰক প্ৰচাৰ কৰিছিল। অঞ্চলটোত অসংখ্য সৰু সৰু চুলতানেটৰ উত্থান ঘটিছিল। লখনৌতিৰ চুলতান ছামছুদ্দিন ফিৰুজ শ্বাহৰ ৰাজত্বকালত বৰ্তমানৰ সাতগাঁও, সোণাৰগাঁও আৰু মাইমেনসিংহৰ বহু অংশ মুছলমানৰ আধিপত্যৰ অধীনলৈ আহে। বুৰহানুদ্দিনৰ নেতৃত্বত ১৩টা মুছলমান পৰিয়ালৰ এটা সম্প্ৰদায়ে উত্তৰ-পূবৰ শ্ৰীহাট্টা ([[চিলেট]]) চহৰত বাস কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ বংশধৰসকল [[চট্টগ্ৰাম]]ৰপৰা অহা বুলি দাবী কৰিছিল।<ref>{{cite book |author=Qurashi, Ishfaq |script-title=bn:শাহজালাল(ৰঃ) এবং শাহদাউদ কুৰায়শী(ৰঃ) |date=December 2012 |language=bn |trans-title=Shah Jalal and Shah Dawud Qurayshi |chapter=বুৰহান উদ্দিন ও নূৰউদ্দিন প্ৰসঙ্গ |trans-chapter=Burhan Uddin and Nooruddin}}</ref> [[চিলেট|শ্ৰীহাটা]] (চিলেট) [[গৌৰ গোবিন্দ]] নামৰ এজন অত্যাচাৰী ৰজাই শাসন কৰিছিল। চিলেটত ৰাজা গৌৰ গোবিন্দৰ অত্যাচাৰী শাসন-ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে অৱগত হোৱাৰ পিছত ফিৰুজ শ্বাহে তেওঁৰ ভতিজা চিকন্দৰ খান গাজী আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ সামৰিক প্ৰধান সেনাপতি [[চৈয়দ নাছিৰুদ্দিন]]ৰ নেতৃত্বত অসংখ্য বাহিনীক চিলেট জয় কৰিবলৈ প্ৰেৰণ কৰে। ১৩০৩ চনৰ ভিতৰত [[শ্বাহ জালাল]]ৰ নেতৃত্বত তিনিশৰো অধিক [[চুফীবাদ|চুফী]] প্ৰচাৰকে বিজয়ত সহায় কৰিছিল আৰু বিজয় নিশ্চিত কৰিছিল। বিজয়ৰ পিছত জালালে ইছলাম প্ৰচাৰৰ বাবে বংগৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত নিজৰ অনুগামীসকলক প্ৰচাৰ কৰিছিল। [[বাংলাদেশ]]ৰ মুছলমানসকলৰ মাজত এতিয়া জালাল ঘৰুৱা নাম।<ref>{{cite book |title=Social History Of The Muslims In Bengal (Down to A.D. 1538) |publisher=The Asiatic Society of Pakistan |location=[[Dacca]] |author=[[Abdul Karim (historian)|Abdul Karim]] |year=1959 |page=100}}</ref> === বংগৰ চুলতানত্ব === {{Main|বংগ চুলতানী}} ১৩৫২ চনত ছামছুদ্দিন ইলিয়াছ শ্বাহে একক ঐক্যবদ্ধ [[বংগ চুলতানী|বংগ চুলতান]] ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ ফলত অৱশেষত এক "[[বাঙালী জাতি|বাঙালী]]" সামাজিক-ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰিচয়ৰ জন্ম হয়। ইলিয়াছ শ্বাহী বংশই [[মুছলমান]] পাণ্ডিত্যক অতিশয় স্বীকৃতি দিছিল। আখী চিৰাজ বাঙালী নামেৰেও পৰিচিত উছমান ছেৰাজুদ্দিন [[পশ্চিমবংগ|পশ্চিম বংগ]]ৰ গৌড়ৰ বাসিন্দা আছিল আৰু ইলিয়াছ শ্বাহৰ ৰাজত্বকালত চুলতান ৰাজ্যৰ দৰবাৰ পণ্ডিত হৈছিল। সাৰ্বভৌম [[ছুন্নী ইছলাম|চুন্নী মুছলমান]] জাতি-ৰাষ্ট্ৰই বঙালী জনসাধাৰণৰ ভাষাকো পৃষ্ঠপোষকতা আৰু সমৰ্থন লাভ কৰিবলৈ সক্ষম কৰি তুলিছিল, পূৰ্বৰ ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ বিপৰীতে যিবোৰে [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]], [[পালি ভাষা|পালি]] আৰু [[ফাৰ্চী ভাষা|পাৰ্চী ভাষা]]ক একান্তভাৱে অনুকূল কৰিছিল। ধৰ্মান্তৰিত চুলতান জালালুদ্দিন মহম্মদ শ্বাহে [[মধ্যপ্ৰাচ্য]]ৰ [[মক্কা]] আৰু [[মদিনা|মদীনা]]লৈকে ইছলামিক চেমিনাৰী নিৰ্মাণৰ বাবে ধন আগবঢ়াইছিল। আৰবৰ মানুহে এই অনুষ্ঠানবোৰক আল-মাদাৰিছ আল-বাংগালিয়াহ ''(বাঙালী মাদ্ৰাছা)'' নামেৰে চিনি পাবলৈ ধৰিলে। [[মৰক্কো]]ৰ ভ্ৰমণকাৰী [[ইবন বটুতা|ইবন বটুতা]]ৰ ডায়েৰী [[বংগ চুলতানী]]ৰ প্ৰস্তাৱনাৰ অন্যতম পৰিচিত বিৱৰণী। সোণাৰগাঁৱত এখন নগৰ ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰা [[দিল্লী চুলতান]] ৰাজ্যৰ বিদ্ৰোহী ৰাজ্যপাল চুলতান ফখৰুদ্দিন মুবাৰক শ্বাহৰ ৰাজত্বকালত ইবনে বট্টুতাই বংগ ভ্ৰমণ কৰিছিল। সেই সময়ত বংগক সোণাৰগাঁও, সাতগাঁও আৰু লখনৌতি তিনিখন নগৰ ৰাজ্যত বিভক্ত কৰা হৈছিল। ১৩৫২ চনত তিনিওখন নগৰ ৰাজ্যক ইলিয়াছ শ্বাহে একত্ৰিত কৰি একক, একক, স্বতন্ত্ৰ বংগ চুলতানীত পৰিণত কৰে। বংগ চুলতানীৰ সৃষ্টিৰ ফলত কেইবাটাও বংগ-দিল্লী যুদ্ধৰ সূচনা হয়, যাৰ ফলত দিল্লীয়ে বংগৰ স্বাধীনতাক স্বীকৃতি দিয়ে। ইলিয়াছ শ্বাহী বংশই বঙালী ৰাষ্ট্ৰত্ব, অৰ্থনীতি আৰু কূটনৈতিক সম্পৰ্কক একত্ৰিত কৰিছিল। মিণ্ট টাউনৰ এটা নেটৱৰ্ক – প্ৰাদেশিক ৰাজধানী যিয়ে চুলতানৰ টাকা নামৰ সাৰ্বভৌম মুদ্ৰা উৎপাদন কৰিছিল – সমগ্ৰ বংগত স্থাপন কৰা হৈছিল। বাঙালী ৰাষ্ট্ৰই ৰাষ্ট্ৰক্ৰাফ্টৰ [[পাৰ্চী]] আৰ্হি অনুসৰণ কৰিছিল। বিশ্বৰ অন্যান্য প্ৰান্তৰপৰা [[মুছলমান]]ক সামৰিক, [[আমোলাতন্ত্ৰ]] আৰু ঘৰুৱা সেৱাৰ বাবে আমদানি কৰা হৈছিল। এই অনুপ্ৰৱেশকাৰীসকলৰ ভিতৰত আছিল উত্তৰ ভাৰতৰপৰা অহা [[তুৰস্ক|তুৰ্কী]]সকল যিসকলক প্ৰথমে [[মধ্য এছিয়া]]ত নিযুক্তি দিয়া হৈছিল; লগতে পূব আফ্ৰিকাৰ মাজেৰে বাংলা বন্দৰ [[চট্টগ্ৰাম|চিট্টগং]]লৈ আমদানি কৰা এবিচিনিয়ানসকলো। এক অতি বাণিজ্যিক আৰু মুদ্ৰাকৃত অৰ্থনীতিৰ বিকাশ ঘটিল। [[ইছলামিক স্থাপত্য]]ৰ প্ৰচলন বৃহৎ পৰিসৰত কৰা হৈছিল। দামাস্কাছৰ মহান মছজিদৰ ডিজাইন অনুসৰণ কৰি আদিনা মছজিদ নামৰ এটা বিশাল [[মছজিদ]] নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এক সুকীয়া [[বাঙালী মুছলিম|বঙালী মুছলমান]] স্থাপত্য শৈলীৰ বিকাশ ঘটিছিল, [[মৃৎশিল্প|টেৰাকোটা]] আৰু শিলৰ অট্টালিকাসমূহে [[পাৰ্চী]] আৰু [[বাংলা]] উপাদানৰ সংমিশ্ৰণ দেখুৱাইছিল। মছজিদসমূহত বহু [[গম্বুজ]]যুক্ত আয়তাকাৰ গঠন আৰু একক গম্বুজযুক্ত বৰ্গক্ষেত্ৰকে ধৰি দুটা শ্ৰেণী অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। বাংলা মিহৰাব, [[মিনাৰ|মিনবাৰ]], টেৰাকোটা আৰবেস্ক, আৰু ডো-চালাৰ চালৰ এক সুকীয়া শৈলী গঢ় লৈ উঠিছিল; এই প্ৰভাৱ আন অঞ্চললৈও বিয়পি পৰে। বংগ চুলতানত্বত পাঁচটা বংশৰ যুগৰ শাসন আছিল, প্ৰতিটো যুগৰ এটা বিশেষ জাতিগত পৰিচয় আছে। ইলিয়াছ শ্বাহী বংশ তুৰ্কী মূলৰ আছিল। ইয়াৰ ঠাইত বাংলা মূলৰ জালালুদ্দিন মহম্মদ শ্বাহ আৰু ছামছুদ্দিন আহমদ শ্বাহৰ বংশই কেইটামান দশক ধৰি পুনৰুদ্ধাৰ কৰাৰ আগতেই প্ৰতিষ্থাপন কৰিছিল। ১৪৯০ৰ দশকত এবিচিনিয়ান সেনাপতিৰ ধাৰাবাহিকসকলে পাল পাতি বংগৰ চুলতান হয়। তেওঁলোকৰ পিছত আৰব মূলৰ হুছেইন শ্বাহী বংশই ৰাজত্ব কৰে। তেওঁলোকৰ ঠাইত পাছলৈ চুৰি বংশৰ পষ্টুন শাসকসকলে [[বাঙালী জাতি|বাঙালী]] স্বাধীনতা ঘূৰাই অনাৰ পূৰ্বে প্ৰথমে আঞ্চলিক ৰাজ্যপাল হিচাপে কাম কৰিছিল। শেষৰ বংশ কাৰৰানী বংশও পাষ্টুন মূলৰ আছিল। চুলতানত্বৰ যুগত ইছলামিক পাণ্ডিত্যৰ ফুলনি আৰু [[বাংলা সাহিত্য]]ৰ বিকাশ ঘটিছিল। চুলতানী যুগৰ বংগৰ পণ্ডিত, সাহিত্যিক আৰু কবিসকলৰ ভিতৰত আছিল [[উছমান চিৰাজুদ্দিন|উছমান ছেৰাজুদ্দিন]], [[আলাউল হক]], [[শ্বেখ নুৰ কুতুব আলম]], [[আলাওল]], শ্বাহ মহম্মদ ছাগিৰ, আব্দুল হাকিম, চৈয়দ চুলতান, কাদি ৰুকনু’দ-দিন আবু হামিদ মহম্মদ বিন মহম্মদ আল-আমিদি, আবু তাওৱামা, চৈয়দ ইব্ৰাহিম দনিছমন্দ, চৈয়দ আৰিফ বিলাহ কামেল আৰু... চৈয়দ মহম্মদ ইউছুফৰ লগতে অন্যান্য। বংগৰ পাৰ্চী গদ্যৰ পৰম্পৰাক হাফেজে স্বীকাৰ কৰিছিল। দোভাশী পৰম্পৰাত ইছলামিক মহাকাব্য আৰু কাহিনীৰ চিত্ৰণ কৰিবলৈ [[আৰবী ভাষা|আৰবী]] আৰু [[ফাৰ্চী ভাষা|পাৰ্চী]] শব্দৰ [[বঙালী ভাষা|বাংলা]] লিপিৰে বাংলা লিপিবদ্ধ কৰা দেখা গৈছিল। স্বতন্ত্ৰ চুলতানত্বৰ কালত বংগে উপমহাদেশৰ বাহিৰৰ সাম্ৰাজ্যসমূহৰ সৈতে সুদৃঢ় কূটনৈতিক সম্পৰ্ক গঢ়ি তুলিছিল। এই সম্পৰ্কসমূহৰ ভিতৰত আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য আছিল মিং চীন আৰু ইয়াৰ সম্ৰাট য়ংগলেৰ সৈতে। চীন আৰু বংগৰ মাজত কমেও এক ডজন দূতাবাসৰ আদান-প্ৰদান হৈছিল। আনকি বংগৰ চুলতানে চীন-বংগৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধাঞ্জলি স্বৰূপে চীনৰ সম্ৰাটক পূব আফ্ৰিকাৰ জিৰাফ এটাও উপহাৰ দিছিল। চীনৰ মুছলমান এডমিৰেল ঝেং হে চীনৰ সম্ৰাটৰ দূত হিচাপে বংগ ভ্ৰমণ কৰিছিল। বাঙালী জাহাজে সুমাত্ৰা, ব্ৰুনাই আৰু মালাক্কাৰ দূতাবাস কেণ্টন বন্দৰলৈ লৈ যায়। [[চীন]] আৰু হেৰাটৰ টাইমুৰিদ শাসকে মধ্যস্থতা কৰি বংগ চুলতান-জৌনপুৰ চুলতানী যুদ্ধৰ অন্ত পেলায়।<ref>{{Cite book |last=Karim |first=Abdul |title=The Bengal Sultanate: Politics, Economy, and Social Structure |date=1994 |publisher=University Press |isbn=9840512320}}</ref> বংগৰ চুলতানেও কায়ৰোত আব্বাছি খলিফাৰ নামমাত্ৰ কৰ্তৃত্ব স্বীকাৰ কৰিছিল। পৰ্তুগীজ আছিল বংগ চুলতানৰ সৈতে সম্পৰ্ক স্থাপন কৰা প্ৰথমটো ইউৰোপীয় ৰাষ্ট্ৰ সত্তা। বংগ চুলতানে চট্টগ্ৰামত পৰ্তুগীজ বসতি স্থাপনৰ অনুমতি দিছিল। চুলতানী যুগত গণ ধৰ্মান্তৰিত হোৱাৰ বাবে এক সংমিশ্ৰিত বিশ্বাস ব্যৱস্থাৰ সৃষ্টি হয়।<ref name=":2">{{cite book |last=Eaton |first=Richard M. |date=1993 |title=The Rise of Islam and the Bengal Frontier, 1204-1760 |url=http://hudsoncress.net/hudsoncress.org/html/library/history-travel/Eaton,%20Richard%20-%20The%20Rise%20of%20Islam%20and%20the%20Bengal%20Frontier.pdf |location=Berkeley |publisher=University of California Press |access-date=2016-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160621201955/http://hudsoncress.net/hudsoncress.org/html/library/history-travel/Eaton%2C%20Richard%20-%20The%20Rise%20of%20Islam%20and%20the%20Bengal%20Frontier.pdf |archive-date=2016-06-21 |url-status=dead |archivedate=2016-06-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160621201955/http://hudsoncress.net/hudsoncress.org/html/library/history-travel/Eaton%2C%20Richard%20-%20The%20Rise%20of%20Islam%20and%20the%20Bengal%20Frontier.pdf }}</ref> ইছলামিক [[তাওহিদ|তাওইদ]] ([[একেশ্বৰবাদ|ঈশ্বৰৰ একতা]]) ধাৰণাক সন্ত বা [[চুফীবাদ|পীৰ]]ৰ পূজা-পাতল কৰা হৈছিল। [[শীতলা]] (ছমপক্সৰ দেৱী), অলাবিবি ([[কলেৰা]]ৰ দেৱী) আৰু [[মনসা]] (সাপৰ দেৱী) আদি দেৱতা পীৰ হিচাপে পূজা কৰা হৈছিল।<ref name=":1">{{cite book |last1=Banu |first1=U.A.B. Razia Akter |title=Islam in Bangladesh |date=1992 |publisher=BRILL |location=New York |isbn=90-04-09497-0 |pages=34–35 |url=https://books.google.com/books?id=XyzqATEDPSgC&q=faraidi&pg=PA51 |access-date=31 July 2016}}</ref> ===মোগল সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত=== {{Main|মোগল সাম্ৰাজ্য|বংগ চুবাঃ}} প্ৰাক-মোগল যুগত বৰ্তমানৰ বাংলাদেশত ইছলামক ব্যাপকভাৱে গ্ৰহণ কৰাৰ প্ৰমাণ কম। তাত মুছলমানৰ যি উল্লেখ সাধাৰণতে নগৰীয়া অভিজাত শ্ৰেণীৰ কথা কোৱা হৈছিল। ইবনে বাট্টুতাই [[চিলেট]]ত শ্বাহ জালালৰ সৈতে সাক্ষাৎ কৰি লক্ষ্য কৰে যে সমভূমিৰ বাসিন্দাসকল এতিয়াও [[হিন্দু]]। ১৫৯১ চনত ভেনিচৰ ভ্ৰমণকাৰী চেজাৰ ফেডেৰিচিয়ে [[চট্টগ্ৰাম|চিটাগঙ]]ৰ ওচৰৰ ছণ্ডৱিপত সম্পূৰ্ণ মুছলমান জনসংখ্যা থকা বুলি উল্লেখ কৰিছিল। সোতৰ শতিকাৰ ইউৰোপীয় ভ্ৰমণকাৰীসকলে সাধাৰণতে ইছলামক মোগল বিজয়ৰ পিছত ৰোপণ কৰা বুলি বুজিছিল।<ref name=":7">{{Cite book |last=Eaton |first=Richard M. |date=1993-12-31 |title=Rise of Islam and the Bengal Frontier, 1204–1760 |url=http://dx.doi.org/10.1525/9780520917774 |doi=10.1525/9780520917774 |isbn=9780520917774}}</ref> মোগল সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত বৰ্তমানৰ পূব বংগৰ বহু অঞ্চল এতিয়াও প্ৰচুৰ বনাঞ্চল আছিল যদিও অতি উৰ্বৰ। মোগলসকলে এই মাটিখিনি খেতিৰ অধীনলৈ অনাৰ বাবে প্ৰৰোচিত কৰিছিল, আৰু সেয়েহে কৃষকসকলক এই মাটিক খেতিৰ অধীনলৈ অনাৰ বাবে প্ৰৰোচিত কৰা হৈছিল। এই কৃষকসকলৰ নেতৃত্ব মূলতঃ মুছলমান নেতাসকলে কৰিছিল আৰু সেয়েহে ইছলাম বদ্বীপটোৰ মূল ধৰ্মত পৰিণত হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে আধুনিক [[বৰিশাল বিভাগ|বৰিছাল বিভাগ]]ৰ বেছিভাগ জমিদাৰেই আছিল উচ্চ বৰ্ণৰ হিন্দু যিয়ে প্ৰকৃত জংঘল নিষ্কাশনৰ কাম এজন মুছলমান পীৰক উপ-ঠিকাদাৰী কৰিছিল। আন কিছুমান ক্ষেত্ৰত পীৰসকলে নিজেই স্থানীয় লোকসকলক সংগঠিত কৰি জংঘল পৰিষ্কাৰ কৰিছিল আৰু তাৰ পিছত মোগলৰ সৈতে যোগাযোগ কৰি বৈধতা লাভ কৰিছিল। আন কিছুমান দৃষ্টান্তত, যেনে চট্টগ্ৰামৰ ঘন বনাঞ্চলযুক্ত অভ্যন্তৰীণ অঞ্চলত, মুছলমানসকল আহিছিল থলুৱা জনজাতীয় লোকৰপৰা যিয়ে কেতিয়াও হিন্দূৰ আচাৰ-অনুষ্ঠান পালন কৰা নাছিল।<ref name=":7" /> ==অধিক পঢ়ক== * [[শ্বাহ জালাল দৰগাহ]] * [[শ্বাহ চুলতান ৰুমী]] ==তথ্য সমূহ== {{Reflist|30em}} ==বাহ্যিকসংযোগ== * {{cite book |last=Eaton |first=Richard M. |year=1993 |title=The Rise of Islam and the Bengal Frontier, 1204-1760 |url=https://archive.org/details/riseofislambenga00eato |location=Berkeley |publisher=University of California Press |isbn=0-520-20507-3 |url-access=registration}} * {{cite book |last=Karim |first=Abdul |year=2012 |chapter=Islam, Bengal |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Islam,_Bengal |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]}} * [http://www.gtz.de/de/dokumente/en-Development_Cooperation-and-Islam-in-Bangladesch.pdf Development Cooperation and Islamic values in Bangladesh] * US State Department [https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/2004/35514.htm Bangladesh] {{Religion in Bangladesh topics}} {{Asia in topic}} [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশ]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশত ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:দেশ অনুসৰি ইছলাম]] [[শ্ৰেণী:ইছলাম ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:দেশ অনুসৰি ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:বিদেশত ইছলাম ধৰ্ম]] 5203f4rrj1pg397hc2daxcdku4ymafs 0 130816 645695 645357 2026-10-17T01:37:51Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645695 wikitext text/x-wiki [[File:Halloween-card-mirror-2.jpg|thumb|বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ হেল’ৱিনৰ এখন শুভেচ্ছা কাৰ্ডত ভৱিষ্যদ্বাণীমূলক অনুষ্ঠানৰ চিত্ৰ অংকন কৰা হৈছে য’ত এগৰাকী মহিলাই নিজৰ ভৱিষ্যত স্বামীৰ মুখৰ আভাস পাবলৈ আন্ধাৰ কোঠা এটাৰ আইনাখনলৈ চাই থাকে। বাওঁফালে থকা বেৰখনত ডাইনীৰ ছাঁ পেলোৱা হৈছে।]] '''ব্লাডি মেৰী''' ''(ৰক্তাক্ত মেৰী)'' হৈছে এগৰাকী ভূতৰ [[লোককথা|লোককথামূলক কিংবদন্তি]]—কেতিয়াবা আত্মা, প্ৰেত, [[ডাইনীবিদ্যা|ডাইনী]] বা আহ্বান কৰা আত্মিক সত্তা হিচাপে বৰ্ণিত—যাক ভৱিষ্যৎ প্ৰকাশ কৰিবলৈ আহ্বান কৰা হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। কোৱা হয় যে তেওঁৰ নাম বাৰে বাৰে জপ কৰিলে তেওঁ দাপোনত দেখা দিয়ে। ব্লাডি মেৰীৰ এই প্ৰেতাত্মিক অৱতৰণ কেতিয়াবা সদাশয় বা কেতিয়াবা দুষ্টস্বভাৱৰ হ’ব পাৰে, যি কিংবদন্তিৰ বিভিন্ন ঐতিহাসিক ৰূপভেদৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। ব্লাডি মেৰী দেখা পোৱা ঘটনাসমূহ সাধাৰণতে দলগত খেলৰ মাজত ঘটে। ==অনুষ্ঠান== ঐতিহাসিকভাৱে ভৱিষ্যদ্বাণীৰ অনুষ্ঠানটোৱে যুৱতীসকলক মমবাতি আৰু হাতৰ আইনা ধৰি পিছলৈ চিৰিৰে ওপৰলৈ উঠিবলৈ উৎসাহিত কৰিছিল, আন্ধাৰ ঘৰ এটাত। আইনাখনলৈ চাই থাকোঁতে সিহঁতে ভৱিষ্যত স্বামীৰ মুখখনৰ এটা দৃশ্য আভাস পোৱাৰ কথা আছিল।<ref name="Ellis" /> কিন্তু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁলোকে এটা মূৰৰ খুলি (বা গ্ৰিম ৰিপাৰৰ মুখ) দেখাৰ সম্ভাৱনা আছিল, ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে তেওঁলোকে বিয়াৰ সুযোগ পোৱাৰ আগতেই মৃত্যুবৰণ কৰিবলৈ ওলাইছে।<ref name="Ellis" /><ref name="Hutton" /> ১৯৬০ চনৰ শেষৰ ফালে একত্ৰিত হ'বলৈ আৰম্ভ কৰা আধুনিক আচাৰ-অনুষ্ঠানত ব্লাডি মেৰী এনে ব্যক্তি বা গোটৰ আগত দেখা দিয়ে যিয়ে আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ দ্বাৰা কেট'ট্ৰ'মেন্সিৰ কাৰ্য্যত তেওঁৰ নাম আমন্ত্ৰণ কৰে।<ref>{{Cite journal |last=Godinez |first=Mac |date=2023-11-29 |title=Violent Reflections: Bloody Mary in 1990s Pop Culture |url=https://scholarworks.umass.edu/items/53952287-2d8d-4751-b4fd-445502456dc8 |language=en |doi=10.7275/zmph-jf77 |journal=University of Massachusetts Undergraduate History Journal |volume=7 |issue=1 |archive-date=2025-03-29 |access-date=2024-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250329095603/https://scholarworks.umass.edu/items/53952287-2d8d-4751-b4fd-445502456dc8 |url-status=dead |archivedate=2025-03-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250329095603/https://scholarworks.umass.edu/items/53952287-2d8d-4751-b4fd-445502456dc8 |deadurl=yes }}</ref> ম্লান বা মমবাতি জ্বলোৱা কোঠা এটাত ৰখা আইনা এখনত বাৰে বাৰে তাইৰ নাম জপ কৰি এই কাম কৰা হয়। এই অনুষ্ঠানৰ অধিক আধুনিক সংস্কৰণ এটা প্ৰস্ৰাৱগাৰত খেলা হয়। নামটো ৩ বাৰ (বা আন কোনো নিৰ্দিষ্ট সংখ্যক বাৰ) উচ্চাৰণ কৰিব লাগিব।<ref name="Snopes" /> কিছুমান কাহিনীত কোৱা হৈছে যে তাই ওলাই অহাৰ আগতে বাথৰুমৰ আইনাত ৪৭ বাৰ তাইৰ নাম জপ কৰিব লাগিব।<ref>{{Cite journal |last=Dundes |first=Alan |date=1998 |title=Bloody Mary in the Mirror: A Ritual Reflection of Pre-Pubescent Anxiety |url=https://www.jstor.org/stable/1500216 |journal=Western Folklore |volume=57 |issue=2/3 |pages=119–135 |doi=10.2307/1500216 |jstor=1500216 |issn=0043-373X |url-access=subscription }}</ref> ব্লাডি মেৰী প্ৰকাশক মৃতদেহ, ডাইনী আৰু ভূত হিচাপে দেখা যায় যিটো হয় বন্ধুত্বপূৰ্ণ, দুষ্ট বা আসুৰিক আত্মা হ'ব পাৰে আৰু কেতিয়াবা তেজেৰে আবৃত হোৱা দেখা যায় (সেয়েহে নামটো ব্লাডী মেৰী হয়)। অনুষ্ঠানটোক আগুৰি থকা জ্ঞানত কোৱা হৈছে যে অংশগ্ৰহণকাৰীসকলে তেওঁলোকৰ ওপৰত চিঞৰি থকা, গালি পৰা, ডিঙি চেপি হত্যা কৰা, তেওঁলোকৰ আত্মা চুৰি কৰা, তেওঁলোকৰ তেজ খোৱা, বা চকু খোঁচ মাৰি থকা আভাস সহ্য কৰিব পাৰে।<ref name="Hallow" /> এই অনুষ্ঠানৰ কিছুমান ভিন্নতাই ব্লাডি মেৰীক বেলেগ নামেৰে কয়—"হেল মেৰী" আৰু "মেৰী ৱৰ্থ" জনপ্ৰিয় উদাহৰণ।<ref name="Snopes" /> জাপানৰ হানাকো-ছানৰ আধুনিক কিংবদন্তি ব্লাডি মেৰী পৌৰাণিক কাহিনীৰ প্ৰবল সমান্তৰাল।<ref name="DeVos" /> ইয়াৰ উপৰিও ১৯৯০ চনত ব্লাডি মেৰী অনুষ্ঠানক পপ সংস্কৃতিত প্ৰতিনিধিত্ব কৰা হৈছিল আৰু বৰ্ণ আৰু যৌন হিংসা, আৰু লিংগ অত্যাচাৰৰ বিষয়ে আলোচনাৰ আহিলা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite journal |last=Godinez |first=Mac |date=2023-11-29 |title=Violent Reflections: Bloody Mary in 1990s Pop Culture |url=https://scholarworks.umass.edu/items/53952287-2d8d-4751-b4fd-445502456dc8 |language=en |doi=10.7275/zmph-jf77 |journal=University of Massachusetts Undergraduate History Journal |volume=7 |issue=1 |archive-date=2025-03-29 |access-date=2024-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250329095603/https://scholarworks.umass.edu/items/53952287-2d8d-4751-b4fd-445502456dc8 |url-status=dead |archivedate=2025-03-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250329095603/https://scholarworks.umass.edu/items/53952287-2d8d-4751-b4fd-445502456dc8 |deadurl=yes }}</ref> ==চিনাক্তকৰণ== ব্লাডি মেৰীক চিনাক্তকৰণ আৰু প্ৰকৃত মহিলাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে নেকি সেই সন্দৰ্ভত কিছু বিতৰ্ক হৈছে। ইংলেণ্ডৰ প্ৰথম মেৰী (আৰাগনৰ অষ্টম হেনৰী আৰু কেথেৰিনৰ কন্যা)কে ধৰি কেইবাজনো ঐতিহাসিক ব্যক্তিক "মেৰী"ৰ প্ৰাৰ্থী হিচাপে আগবঢ়োৱা হৈছে, যিয়ে তেওঁৰ ৰাজত্বকালত প্ৰায় ৩০০ ধৰ্মীয় প্ৰটেষ্টেণ্ট বিৰোধীক বাজিত জ্বলাই দিছিল, যাৰ ফলত তেওঁক "ব্লাডি মেৰী" বুলি ডাকনাম দিয়া হৈছিল; আৰু মেৰী ৱৰ্থক হয় আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড ৰেলপথৰ জৰিয়তে আমেৰিকাৰ দক্ষিণৰ পৰা পলায়ন কৰা দাসক হত্যা কৰা মহিলা বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে বা আধুনিক যুগৰ আৰম্ভণিতে ডাইনী বিচাৰৰ সময়ত বাজিত জ্বলাই দিয়া মহিলা।<ref>{{Cite web|title=Legends abound regarding Bloody Mary Worth|url=https://www.shawlocal.com/2013/10/14/legends-abound-regarding-bloody-mary-worth/ano8osd/|access-date=2022-01-26|website=Shaw Local|date=16 October 2013 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Laverty|first=Deborah|date=1970|title=Bloody Mary, Marshall County, Iowa|url=https://digital.library.in.gov/Record/WV3_folklore-2723|url-status=live|website=Indiana Memory|archive-url=https://web.archive.org/web/20220126185833/https://digital.library.in.gov/Record/WV3_folklore-2723|archive-date=2022-01-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220126185833/https://digital.library.in.gov/Record/WV3_folklore-2723|archivedate=2022-01-26|access-date=2026-02-03|deadurl=yes}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== <references> <ref name="Ellis">{{Cite book |last=Ellis |first=Bill |title=Lucifer Ascending: The Occult in Folklore and Popular Culture |url=https://archive.org/details/luciferascending0000elli |publisher=[[University of Kentucky]] Press |year=2004 |isbn=978-0-8131-2289-2}}</ref> <ref name="Snopes">{{Cite web |last=Staff |title=Urban Legends Reference Pages: Bloody Mary |url=http://www.snopes.com/horrors/ghosts/bloodymary.asp |access-date=2020-12-02 |website=[[Snopes]].com|date=27 April 2001 }}</ref> <!-- <ref name="Caputo">{{Cite journal |last=Caputo |first=Giovanni B |year=2010 |title=Strange Face in the Mirror Illusion |url=http://www.perceptionweb.com/abstract.cgi?id=p6466 |url-status=dead |journal=Perception |volume=39 |issue=7 |pages=1007–1008 |doi=10.1068/p6466 |pmid=20842976 |hdl=11576/2502312 |s2cid=32982298 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121025085513/http://www.perceptionweb.com/abstract.cgi?id=p6466 |archive-date=2012-10-25 |access-date=October 18, 2012|hdl-access=free }}</ref> --> <ref name="Hutton">{{Cite book |last=Hutton |first=Ronald |url=https://archive.org/details/stationsofsunhis0000hutt |title=Stations of the Sun: A History of the Ritual Year in Britain (registration required) |publisher=[[Oxford University Press]] |year=2001 |isbn=978-0-19-285448-3 |location=Oxford, England |author-link=Ronald Hutton}}</ref> <ref name="Hallow">{{Cite web |title=Bloody Mary |url=http://www.halloween-website.com/bloody_mary.htm |access-date=November 15, 2018 |website=www.Halloween–Website.com |archive-date=November 27, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201127015553/http://www.halloween-website.com/bloody_mary.htm |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201127015553/http://www.halloween-website.com/bloody_mary.htm |archivedate=November 27, 2020 |deadurl=yes }}</ref> <ref name="DeVos">{{Cite book |last=de Vos |first=Gail |date=2012 |title=What Happens Next? Contemporary Urban Legends and Popular Culture |url=https://books.google.com/books?id=6HJwCRAlpioC&pg=PA155 |page=155|publisher=Abc-Clio |isbn=9781598846348 }}</ref> <!-- <ref name="Illusion">{{Cite web |date=December 2013 |title=''An Optical Illusion that Explains the Origins of Imaginary Monsters'' |url=http://io9.com/5906432/an-optical-illusion-that-explains-the-origins-of-imaginary-monsters |access-date=2020-12-02}}</ref> --> </references> [[শ্ৰেণী:মাইকী ভূত]] fy7wd1c3jl1q0dtmph2t62n1tr7azh9 0 131041 645473 576767 2026-10-16T12:40:41Z Patrick Cristiano 52351 645473 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = আতাছা মুহলাচ | image =Atasha Muhlach.jpg | caption =২০২৬ চনত মুহলাচ | birth_name = আটাছা এৰন বনিন মুহলাচ | birth_date = {{Birth date and age|2001|11|5}} | birth_place = মাকাটি, মেট্ৰʼ মেনিলা, ফিলিপাইনছ | alma_mater = নটিংহাম ট্ৰেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয় | occupation = মডেল, টেলিভিছনৰ আয়োজক, অভিনেত্ৰী, গায়িকা | years_active = ২০১১ চনত; ২০২৩–বৰ্তমান | agent = ভিভা এণ্টাৰটেইনমেণ্ট | parents = {{plainlist| * আগা মুহলাচ (পিতৃ) * চাৰ্লিন গনজালেছ (মাতৃ) }} | relatives = {{plainlist| * আন্দ্ৰেছ মুহলাচ (যমজ ভাতৃ) * লুইজি «ইগি বয়» মুহলাচ (আধা ভাতৃ) }} }} '''আতাছা এৰন বনিন মুহলাচ''' ([[ইংৰাজী]]: ''Atasha Aaron Bonnin Muhlach''; জন্ম ৫ নৱেম্বৰ ২০০১) [[ফিলিপাইনছ]]ৰ এগৰাকী অভিনেত্ৰী, গায়িকা, টেলিভিছন আয়োজক আৰু মডেল। তেওঁ ফিলিপাইনছৰ জনপ্ৰিয় অভিনেতা আগা মুহলাচ আৰু প্ৰাক্তন সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতা বিজয়ী, মডেল আৰু টেলিভিছন আয়োজিকা চাৰ্লিন গনজালেছৰ কন্যা। মুহলাচে টেলিভিছন অনুষ্ঠান ''E.A.T.''ত আয়োজক হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিছিল, যাক পিছলৈ ''Eat Bulaga! '' নামেৰে পুনৰ ব্ৰেণ্ড কৰা হয়। == ব্যক্তিগত জীৱন == আতাছা মুহলাচৰ জন্ম ৫ নৱেম্বৰ ২০০১ তাৰিখে মাকাটি মেডিকেল চেণ্টাৰ, মাকাটি, মেট্ৰʼ মেনিলাত হয়। তেওঁৰ পিতৃ আগা মুহলাচ আৰু মাতৃ চাৰ্লিন গনজালেছ।<ref>{{cite web|author=Isah V. Red|url=https://books.google.com/books?id=ZpxOAAAAIBAJ&pg=PA1|title=For Aga and Charlene, it's a girl, then a boy|publisher=Manila Standard|date=৬ নৱেম্বৰ ২০০১|access-date=৫ মাৰ্চ ২০২৫}}</ref> তেওঁৰ এজন যমজ ভাতৃ আছে, আন্দ্ৰেছ মুহলাচ, যি তেওঁতকৈ দু মিনিট পিছত জন্ম গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু এজন ডাঙৰ অৰ্ধ ভাতৃ লুইজি «ইগি বয়» মুহলাচ।<ref>{{cite web|author=Bianca Geli|url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/celebritylife/family/17917/atasha-and-andres-muhlach-from-cute-kids-to-stylish-teens/photo|title=Atasha and Andres Muhlach: from cute kids to stylish teens|website=gmanetwork.com|date=৭ জুলাই ২০২৩|access-date=১২ আগষ্ট ২০২৩}}</ref> আতাছা আৰু আন্দ্ৰেছক ৮ জানুৱাৰী ২০০২ তাৰিখে মুণ্টিনলুপাৰ ছেইণ্ট জেমছ দ্য গ্ৰেট পেৰিছত ৰোমান কেথলিক ধৰ্ম অনুসাৰে বাপ্তিস্ম দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://books.google.com/books?id=21o1AAAAIBAJ&pg=PA86|title=Twin baptism|publisher=Philippine Daily Inquirer|date=১২ জানুৱাৰী ২০০২|access-date=১২ জানুৱাৰী ২০০২}}</ref> তেওঁ ব্ৰিটিছ স্কুল মেনিলাৰপৰা শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছত ইংলেণ্ডৰ নটিংহাম ট্ৰেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়ত ব্যৱসায় সংক্ৰান্ত পাঠ্যক্ৰম অধ্যয়ন কৰে।<ref>{{cite web|author=Nherz Almo|url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/celebritylife/family/17902/atasha-muhlach-recalls-probinsya-life-with-brother-andres/photo|title=Atasha Muhlach recalls probinsya life with brother Andres|publisher=candymag.com|date=১৮ আগষ্ট ২০২৩|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৩}}</ref> মুহলাচে ২০২২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ফ্ৰান্সৰ [[পেৰিছ]]ত অনুষ্ঠিত হোৱা বিশ্বখ্যাত Le Bal des Débutantes অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। এই অনুষ্ঠানটো প্ৰতি বছৰে অনুষ্ঠিত হয় আৰু বিশ্বৰ বিভিন্ন দেশৰপৰা নিৰ্বাচিত প্ৰায় ২০–২৫ গৰাকী যুৱতীয়ে ইয়াত অংশ লৈ যুৱতীসকলৰ সহায়তামূলক সংস্থাসমূহৰ বাবে ধন সংগ্ৰহ কৰে।<ref>{{cite web|url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/celebritylife/news/92315/atasha-muhlach-is-set-to-represent-the-philippines-in-the-worlds-most-high-profile-debutante-ball/story|title=Atasha Muhlach is set to represent the Philippines in the world's most high-profile debutante ball|author=Abbygael Hilario|publisher=gmanetwork.com|date=৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২২|access-date=৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২২}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.manilatimes.net/2023/12/20/entertainment-lifestyle/show-times/atasha-muhlach-this-years-it-girl-blazes-on-to-2024/1924905|title=Atasha Muhlach: This year's 'It Girl' blazes on to 2024|author=Iza Iglesias|publisher=manilatimes.net|date=২০ ডিচেম্বৰ ২০২৩|access-date=২০ ডিচেম্বৰ ২০২৩|archive-date=১৯ ডিচেম্বৰ ২০২৩|archive-url=https://web.archive.org/web/20231219222651/https://www.manilatimes.net/2023/12/20/entertainment-lifestyle/show-times/atasha-muhlach-this-years-it-girl-blazes-on-to-2024/1924905|url-status=live}}</ref> দুপৰীয়া টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ আয়োজক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰাৰ কেইমাহমান আগতে, ২৮ জুলাই ২০২৩ তাৰিখে তেওঁ নটিংহাম ট্ৰেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা সন্মানসহ ব্যৱসায় শাখাত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। মুহলাচ এগৰাকী ফিটনেছ অনুৰাগী আৰু ক্ৰীড়াবিদ। সাঁতোৰ, মাৰাথন, [[বাস্কেটবল]], [[গল্ফ]], বক্সিং খেলাৰ উপৰি তেওঁ ১৮ বছৰৰ তলৰ মহিলা ৰাষ্ট্ৰীয় ৰাগবি দলৰ হৈ খেলিছিল। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ৱেকব’ৰ্ডিং, জেট স্কিইং, পাৰাচেইলিং, ডাইভিং আৰু স্নৰ্কেলিং আদি জলক্ৰীড়াতো আগ্ৰহী।<ref>{{cite web|url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/celebritylife/news/18115/atasha-muhlach-graduates-from-college-with-business-honors/photo/245106/swimmer|title=Atasha Muhlach graduates from college with business honors|author=Abbygael Hilario|publisher=gmanetwork.com|date=২৯ জুলাই ২০২৩|access-date=৩০ জুলাই ২০২৩}}</ref> == কেৰিয়াৰ == মুহলাচে শৈশৱ কালৰপৰাই জলিবিৰ বিজ্ঞাপনত অভিনয় কৰি আহিছে, য’ত তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ আৰু যমজ ভাতৃ আন্দ্ৰেছ মুহলাচকো দেখা গৈছিল।<ref>{{cite news|url=https://www.philstar.com/entertainment/2023/12/07/2316929/dabarkads-make-atasha-muhlach-feel-so-home|title=Dabarkads make Atasha Muhlach 'feel so at home'|first=Charmie Joy|last=Pagulong|date=৭ ডিচেম্বৰ ২০২৩|access-date=১৩ জানুৱাৰী ২০২৪|work=The Philippine Star}}</ref> ২০১১ চনত তেওঁ নিউপ’ৰ্ট পাৰফৰ্মিং আৰ্টছ থিয়েটাৰত অনুষ্ঠিত হোৱা ''দ্য ছাউণ্ড অৱ মিউজিক'' নাটকৰ স্থানীয় প্ৰযোজনাত ভন ট্ৰেপ পৰিয়ালৰ তৃতীয় কনিষ্ঠ সন্তান ব্ৰিজিটা ভন ট্ৰেপৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।<ref>{{cite news|last=Salterio|first=Leah C.|title=Aga Muhlach and Charlene Gonzalez's daughter Atasha joins showbiz|url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/07/04/23/aga-and-charlenes-daughter-atasha-muhlach-joins-showbiz|work=ABS-CBN News|date=৪ জুলাই ২০২৩|access-date=২ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫}}</ref> পৰিয়ালটো ইতিমধ্যে শ্ব’বিজনেছ জগতৰ সৈতে জড়িত হৈ থাকিলেও, পিতৃ-মাতৃৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি নটিংহামত ব্যৱসায় শাখাৰ পঢ়া সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছতহে মুহলাচে আনুষ্ঠানিকভাৱে বিনোদন উদ্যোগত প্ৰৱেশ কৰে।<ref name="atasha"/> ২০২৩ চনৰ জুলাই মাহত ভিভা এণ্টাৰটেইনমেণ্টৰ সৈতে চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰাৰ সময়ত তেওঁ প্ৰকাশ কৰিছিল যে শ্ব’বিজনেছত যোগদান কৰাটো তেওঁৰ শৈশৱৰপৰাই সপোন আছিল।<ref>{{cite web|url=https://manilastandard.net/?p=314348004|title=Showbiz's newest 'It Girl' Atasha Muhlach fulfills childhood dream|author=Angelica Villanueva|publisher=manilastandard.net|date=৮ জুলাই ২০২৩|access-date=১১ জুলাই ২০২৩}}</ref> ২৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৩ তাৰিখে মুহলাচক ''E.A.T.'' অনুষ্ঠানৰ নতুন সহ-আয়োজক হিচাপে পৰিচয় কৰোৱা হয়, যিটো পিছলৈ ''Eat Bulaga! '' নামেৰে পুনৰ ব্ৰেণ্ড কৰা হয়। তেওঁৰ পৰিচয়ৰ পূৰ্বে আয়োজক ভিক ছ’ট্টো আৰু জ’ই ডি লিঅ’নে তেওঁক এগৰাকী ফেশ্বনিষ্টা, অধ্যয়নশীল, পৰিৱেশক, শিল্পী আৰু পৰিয়ালমুখী ব্যক্তি বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite web|author=abante staff|title=Atasha Muhlach bagong Dabarkads sa 'E.A.T'!|url=https://tnt.abante.com.ph/2023/09/23/atasha-muhlach-bagong-dabarkads-sa-e-a-t/showbiz/|website=tnt.abante.com.ph|date=২৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৩|access-date=২৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৩}}</ref><ref name="atasha">{{cite web|author=Anne Pasajol|title=Atasha Muhlach joins 'E.A.T.' as new host|url=https://entertainment.inquirer.net/519888/atasha-muhlach-joins-e-a-t-as-new-host|website=entertainment.inquirer.net|date=২৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৩|access-date=২৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৩}}</ref><ref name="eatbulaga">{{cite web|author=staff|title=TVJ uses 'Eat Bulaga' again, TAPE renames show after court ruling|url=https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2024/1/6/tvj-eat-bulaga.html|website=cnnphilippines.com|date=৬ জানুৱাৰী ২০২৪|access-date=৬ জানুৱাৰী ২০২৪|archivedate=2024-01-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240107003458/https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2024/1/6/TVJ-Eat-Bulaga.html|deadurl=yes}}</ref> ২৫ অক্টোবৰ ২০২৩ তাৰিখে মুহলাচে ভিক’ৰ মিউজিকৰ অধীনত, ভিভা ৰেকৰ্ডছৰ সহযোগত, তেওঁৰ প্ৰথম একক গীত ''"পাছুয়ো"'' মুক্তি দিয়ে। কাইল ৰাফেলৰ ৰচনা আৰু জে পি ভেৰোনাৰ প্ৰযোজনাৰে নিৰ্মিত এই গীতটো ইয়াৰ সহজে অনুভৱযোগ্য পপ সংগীত ব্যৱস্থাৰ বাবে অনুৰাগী আৰু অন্যান্য চেলিব্ৰিটিসকলৰপৰা ব্যাপক প্ৰশংসা লাভ কৰে।<ref name="pasuyo">{{cite web|author=Anne Pasajol|title=Atasha Muhlach set to release first single 'Pasuyo': 'Dreams do come true'|url=https://entertainment.inquirer.net/523831/atasha-muhlach-set-to-release-first-single-pasuyo-dreams-do-come-true|website=inquirer.net|date=২২ অক্টোবৰ ২০২৩|access-date=২০ অক্টোবৰ ২০২৩}}</ref> ২৬ জানুৱাৰী ২০২৪ তাৰিখে মিডিয়া-কুইষ্ট ভেঞ্চাৰছ চিগনাল, টিভি৫, ভিভা ফিল্মছ, ষ্টুডিঅ’ ভিভা আৰু ভিভা এণ্টাৰটেইনমেণ্টৰ সৈতে সহযোগিতাৰ বাবে আনুষ্ঠানিকভাৱে চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰাৰ পাছত, আতাছা মুহলাচে তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ আৰু যমজ ভাতৃ আন্দ্ৰেছৰ সৈতে এখন চিটকমত অভিনয় কৰিবলৈ যোগদান কৰে। এই প্ৰকল্পটো পৰিয়ালটোৰ প্ৰথম যৌথ অভিনয় প্ৰচেষ্টা হিচাপে চিহ্নিত হয়।<ref>{{cite web|author=Nathalie Tomada|title=Muhlach family gets own TV5 sitcom|url=https://www.philstar.com/entertainment/2024/01/28/2328971/muhlach-family-gets-own-tv5-sitcom|website=philstar.com|date=২৮ জানুৱাৰী ২০২৪|access-date=২৮ জানুৱাৰী ২০২৪}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{IMDb name|15288030|Atasha Muhlach}} [[শ্ৰেণী:ফিলিপাইনৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:গায়িকা]] [[শ্ৰেণী:মডেল]] khmetx0moivp5j7sjba6fnb8fsx433j 0 131125 645463 575503 2026-10-16T12:04:04Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645463 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = সোহা বেচাৰা | image = Soha Bechara-FIG 2000.jpg | image_caption = ২০০০ ত সোহা বেচাৰা | native_name = سهى بشارة | native_name_lang = ar | birth_date = {{birth date|1967|06|15|df=yes}} | birth_place = ডেৰ মিমাচ, লেবানন | nationality = | alma_mater = | death_date = | death_place = | occupation = সক্ৰিয় কৰ্মী, লেখক | known_for = এণ্টোৱান লাহাদক হত্যা কৰাৰ চেষ্টা; ১৯৮৮–১৯৯৮ চনলৈকে খিয়াম ডিটেনচন চেণ্টাৰত আবদ্ধ হৈ আছিল | party = [[লেবাননৰ কম্যুনিষ্ট পাৰ্টি]] | otherparty = [[জামুল]], [[ইউনিয়ন অফ লেবানীজ ডেম’ক্ৰেটিক ইয়ুথ]] | spouse = <!-- Unknown Swiss national --> | children = ২ | website = | signature = }} '''সোহা বেচাৰা''' ([[অসমীয়া]] বানান চোহা; আৰবী: سهى بشارة; জন্ম ১৫ জুন ১৯৬৭) খিয়াম ডিটেনচন চেণ্টাৰৰ এগৰাকী লেবাননৰ প্ৰাক্তন বন্দী। ১৯৮৮ চনত ইজৰাইল সমৰ্থিত দক্ষিণ লেবানন সেনাবাহিনীৰ (এছ এল এ) তেতিয়াৰ নেতা এণ্টোৱান লাহাদক হত্যা কৰাৰ বিফল চেষ্টা কৰে; তাৰ পিছত তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰি খিয়ামৰ এছ এল এৰ কুখ্যাত কাৰাগাৰত দহ বছৰ ধৰি ৰখা হয়। ==প্ৰাথমিক জীৱন== লেবাননৰ ডেইৰ মিমাছত গ্ৰীক অৰ্থডক্স খ্ৰীষ্টান পৰিয়ালত বেচাৰাৰ জন্ম হৈছিল।<ref name="resistance" /> তেওঁৰ পিতৃ ফাৱাজ লেবাননৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ সদস্য আছিল, যিটো পাৰ্টিত বেচাৰাই নিজেও ১৯৮২ চনত গোপনে যোগদান কৰিছিল। ইজৰাইলে দক্ষিণ লেবানন দখল কৰাৰ সময়ত তেওঁ জামুল আৰু ইউনিয়ন অৱ লেবানন ডেম'ক্ৰেটিক ইউথকে ধৰি বিভিন্ন বাওঁপন্থী ৰাজনৈতিক আৰু উগ্ৰপন্থী আন্দোলনৰ ভিতৰত সক্ৰিয় আছিল।<ref>{{Cite web|title= Lebanese resistance fighter, turns 54|url= https://beirut-today.com/2021/06/15/souha-bechara-lebanese-resistance-fighter-turns-54/|website=Beirut Today|date=15 June 2021|last=Moussa|first=Lynn Sheikh|access-date=1 January 2026}}</ref> ==হত্যাৰ চেষ্টা== ১৯৮৬ চনত বেচাৰাই কলেজ এৰি লেবাননত প্ৰতিৰোধমূলক কাৰ্যসূচীত যোগদান কৰে। তেওঁক লাহদক হত্যা কৰাৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। ফলস্বৰূপে তেওঁ দক্ষিণ দিশলৈ ৰাওনা হ’ল, লাহাদৰ পৰিয়ালৰ সৈতে তেওঁৰ পত্নী মিনাৰ্ভাৰ এৰোবিক্সৰ প্ৰশিক্ষক হিচাপে নিজৰ পৰিচয় দিলে। লাহে লাহে সোহাই পৰিয়ালৰ সদস্যসকলৰ লগত পৰিচিত হৈ অনবৰতে তেওঁলোকৰ ওচৰলৈ গৈ মিলিত হৈছিল। ১৯৮৮ চনৰ ৭ নৱেম্বৰত অপাৰেচনৰ সন্ধিয়া লাহদৰ পত্নীয়ে বেচাৰাক চাহ খাবলৈ মাতিলে। বেচাৰাই নিমন্ত্ৰণ গ্ৰহণ কৰি লাহদৰ আগমনলৈকে থাকিল। বয়-বস্তু পেক কৰি ওলাই যোৱাৰ সময়ত বেচাৰাই ৫.৪৫ মিমি ৰিভলভাৰেৰে দুবাৰকৈ লাহদক গুলীয়াই হত্যা কৰে। তেওঁৰ বুকুত এবাৰ আৰু এবাৰ কান্ধত গুলী লাগিছিল, তাৰ পিছত বেচাৰাই বন্দুকটো পেলাই দিছিল আৰু তাৰ পিছত তেওঁৰ দেহৰক্ষীসকলে তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰিছিল।<ref name="resistance">{{Cite web |date=2023-03-20 |title=Resistance and Revolutionary Will: Soha Bechara and Nawal Baidoun's Testimonies of Khiam Prison — Liberated Texts |url=https://liberatedtexts.com/reviews/resistance-and-revolutionary-will-soha-bechara-and-nawal-baidouns-testimonies-of-khiam-prison/ |access-date=2023-10-15 |website=Liberated Texts — An Independent Book Review Website}}</ref> লাহদক ততাতৈয়াকৈ চিকিৎসালয়লৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতেই আঠ সপ্তাহ কটায়, স্বাস্থ্যজনিত গুৰুতৰ জটিলতাত ভুগিবলগীয়া হয়। বাওঁহাতখন পক্ষাঘাতগ্ৰস্ত হৈ পৰিছিল। বেচাৰাক ঘৰৰ নিৰাপত্তাৰক্ষীয়ে আবদ্ধ কৰি ৰাখিছিল, অলপ সময়ৰ বাবে ইজৰাইললৈ লৈ গৈছিল, য’ত তেওঁক জেৰা কৰি মাৰপিট কৰিছিল। তাৰ পিছত সোহাক দহ বছৰৰ বাবে খিয়াম কাৰাগাৰলৈ লৈ যোৱা হয়, কোনো অভিযোগ বা বিচাৰ নোহোৱাকৈ। বিদ্যুৎস্পৃষ্ট কৰি নিৰ্যাতন লভি আৰু ছবছৰ ধৰি এটা সৰু কোঠাত এককভাৱে বন্দী হৈ থাকে।<ref name=":0">{{Cite web |last=lebanons02 |date=2014-10-16 |title=Souha Bechara arrested and detained without charge or trial until 1998 at Khiyam for attempting to kill SLA leader Antoine Lahd |url=https://civilsociety-centre.org/sir/souha-bechara-arrested-and-detained-without-charge-or-trial-until-1998-khiyam-attempting-kill |access-date=2023-10-15 |website=Civil Society Knowledge Centre |language=en}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> লেবানন আৰু ইউৰোপৰ তীব্ৰ অভিযানৰ পিছত ১৯৯৮ চনৰ ৩ ছেপ্টেম্বৰত বেচাৰাক মুকলি কৰি দিয়া হয়।<ref name=":0" /> ==ব্যক্তিগত জীৱন== মুক্তিৰ পিছত বেচাৰা ফ্ৰান্সলৈ যায় আৰু তাৰ পিছত চুইজাৰলেণ্ডৰ জেনেভালৈ যায় আৰু তাৰ পৰাই তেওঁ চুইজাৰলেণ্ডৰ এজন নাগৰিকক বিয়া কৰায় আৰু তেওঁৰ দুটা সন্তান জন্ম দিয়ে।<ref>{{Cite web|date=12 July 2023|title= Solidarity with Soha Bechara: Lebanese resistance struggler detained and deported from Greece|url= https://samidoun.net/2023/07/solidarity-with-soha-bechara-lebanese-resistance-struggler-detained-and-deported-from-greece/|website=[[Samidoun]]|access-date=1 January 2026}}</ref> কলেক্টিফ আৰ্জেন্স পেলেষ্টাইন–জেনেভৰ সৈতেও কাম কৰিছে। বেচাৰা সমাজবাদী, গণতান্ত্ৰিক আৰু অসাম্প্ৰদায়িক লেবাননৰ সঘনাই প্ৰবক্তা আৰু সমৰ্থক হৈয়েই আছে।{{cn}} ==লেখা== ২০০০ চনত তেওঁৰ আত্মজীৱনী ৰেজিষ্টেণ্টে প্ৰকাশ কৰে, য’ত তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু জেলৰ বছৰবোৰৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা হয় আৰু ২০০৩ চনত ইংৰাজী আৰু আৰবী অনুবাদৰ পিছত।<ref>Béchara, Souha [with Gilles Paris], ''Résistante'' (N.P.: J. C. Lattès, 2000); trans. as Soha Bechara, ''Resistance: My Life for Lebanon'' (Brooklyn, NY: Soft Skull P, 2003)</ref> ২০১১ চনত বেচাৰাই আন এখন আত্মজীৱনী প্ৰকাশ কৰে, যাৰ আৰবী শিৰোনাম অনুবাদ হৈছে ''আই ড্ৰিম অৱ এ চেল অৱ চেৰীছ''। তেওঁৰ সহ-লেখক কোচেট ইলিয়াছ ইব্ৰাহিম এগৰাকী লেবাননৰ সাংবাদিক যিজনক খিয়াম কাৰাগাৰতো আবদ্ধ হৈ আছিল। ২০০০ চনৰ ২২ মে’ত ইজৰাইলে লেবাননৰ দক্ষিণৰ পৰা ওলাই অহাৰ পিছত আৰু দক্ষিণ লেবাননৰ সেনাবাহিনীয়ে খিয়াম কাৰাগাৰ পৰিত্যাগ কৰাৰ পিছত তেওঁক মুকলি কৰি দিয়া হয়। বেচাৰাৰ কাহিনীৰ কিছু অংশ ২০০৩ চনত ৱাজদি মৌৱাদৰ নাটক ইনচেণ্ডিছত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিখন নাটক ডেনিছ ভিলেনিউভে ২০১০ চনত তেওঁৰ একে শিৰোনামৰ ছবিখনত পৰ্দাৰ লগত খাপ খুৱাই লৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.dailystar.com.lb/Culture/Film/Feb/02/Seeing-yourself-re-made-as-fiction.ashx#axzz1bmmQmXor |title=Seeing yourself re-made as fiction |access-date=2011-10-25 |archive-date=2012-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120113232036/http://www.dailystar.com.lb/Culture/Film/Feb/02/Seeing-yourself-re-made-as-fiction.ashx#axzz1bmmQmXor |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://electronicintifada.net/content/lebanese-civil-war-explodes-screen-incendies/10002#.TqaG0rIXKdA |title=Lebanese civil war explodes screen Incendies|date=24 May 2011 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://hollywoodprogressive.com/incendies/ |title=Incendies}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.mediationsjournal.org/articles/antigone-becomes-jocasta|title=Antigone Becomes Jocasta: Soha Bechara, Résistante, and Incendies |last=Holstun |first=Jim |date= 2015 |accessdate=19 July 2017 |work=Mediations vol. 29, no. 1}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:মহিলা উগ্ৰপন্থী]] [[শ্ৰেণী:লেখিকা]] 0n3r7ibn9m9p8f0oty1z0p5l7dyq1gl 0 131610 645624 578277 2026-10-16T16:36:52Z Dipankar Das 36094 +[[শ্ৰেণী:হিন্দু ধৰ্ম]]; +[[শ্ৰেণী:বৌদ্ধ ধৰ্ম]]; +[[শ্ৰেণী:হিন্দু দাৰ্শনিক ধাৰণা]]; +[[শ্ৰেণী:জৈন ধৰ্ম]]; +[[শ্ৰেণী:শিখ ধৰ্ম]]; +[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় দৰ্শন]] using [[WP:HC|HotCat]] 645624 wikitext text/x-wiki '''ধৰ্ম''' ([[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]]: धर्म) বা '''ধম্ম''' ([[পালি ভাষা|পালি]]: ধম্ম) [[ভাৰতীয়]] আধ্যাত্মিক পৰম্পৰাসমূহৰ (যেনে [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দুধৰ্ম]], [[বৌদ্ধ ধৰ্ম|বৌদ্ধধৰ্ম]], [[জৈন ধৰ্ম|জৈনধৰ্ম]] আৰু [[শিখ ধৰ্ম|শিখধৰ্ম]]) এক কেন্দ্ৰীয় ধাৰণা। আধুনিক [[অসমীয়া ভাষা]]ত "ধৰ্ম" শব্দৰ ব্যৱহাৰ এই ভাৰতীয় দাৰ্শনিক ধাৰণাৰ বিষয়ে হোৱাৰ উপৰিও আন অৰ্থতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যেনে "[[ধৰ্ম|উপাসনা পদ্ধতি]]" বুজাবলৈ। পিচে, [[ভাৰতীয় দৰ্শন|ভাৰতীয় দাৰ্শনিক]] আলোচনাত ধৰ্মক সহজে উপাসনা পদ্ধতি (religion) হিচাপে অনুবাদ কৰিব পৰা নাযায়।<ref>Van Buitenen, J. A. B. (1957), “Dharma and Moksa”, Philosophy East and West, 7(1/2), pp. 33–40.</ref><ref>Encyclopædia Britannica, “dharma (religious concept)”.</ref> সেয়ে বৰ্তমানে অসমীয়া ভাষাত এই শব্দই দুটি অৰ্থ বহন কৰে। সাধাৰণ ব্যৱহাৰত, ভাৰতীয় দাৰ্শনিক "ধৰ্ম"ক “ঠিক জীৱন-যাপন” বা “সঠিকত পথ” আদি বুজাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>Rosen, Steven (2006), Essential Hinduism, pp. 34–45.</ref> ==ব্যুৎপত্তি== ‘ধৰ্ম’ শব্দটো [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] ধাতু "''ধৃ''"ৰ (“ধৰি ৰখা/সমৰ্থন কৰা”) পৰা উৎপন্ন; সেয়ে ইয়াৰ এক মৌলিক অৰ্থ “যি স্থিতিশীল/স্থাপিত” বা “আইন/নীতি”।<ref>Barnhart, R. K. (ed.) (1998), Chambers Dictionary of Etymology.</ref> [[ঋকবেদ|ঋগ্বেদ]]ত ই ''ধৰ্মন্‌-'' ৰূপে দেখা যায়, য’ত “স্থিতিশীল বস্তু” আৰু ৰূপক অৰ্থত “সমৰ্থক/ধাৰক” আদি অৰ্থ ই ব্যৱহৃত।<ref>Brereton, Joel P. (2004), “Dhárman In The Rgveda”, Journal of Indian Philosophy, 32(5–6), pp. 449–489.</ref> [[প্ৰাকৃত ভাষা|প্ৰাকৃত]] আৰু [[পালি ভাষা]]ত ই “ধম্ম” ৰূপে দেখা যায়।<ref>“dhamma”, The New Concise Pali English Dictionary (SuttaCentral define).</ref> খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩য় শতিকাত [[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য|মৌৰ্য সম্ৰাট]] [[সম্ৰাট অশোক|অশোক]]ৰ [[কান্দাহাৰ]] শিলালিপিত “ধৰ্ম”ক [[গ্ৰীক ভাষা]]ত "''eusebeia''" হিচাপে অনুবাদ কৰাৰ কথাও আলোচিত।<ref>Hacker, Paul (2006), “Dharma in Hinduism”, Journal of Indian Philosophy, 34(5), pp. 479–496.</ref> ==সংজ্ঞা আৰু পৰিসৰ== ধৰ্ম ভাৰতীয় দৰ্শন আৰু আধ্যাত্মিক পৰম্পৰাসমূহত নীতি, কৰ্তব্য, অধিকাৰ, আচৰণ, ন্যায়-আইন, গুণ-নীতি, নৈতিকতা আৰু আচাৰ-অনুষ্ঠান আদিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত এক বিস্তৃত ধাৰণা।<ref>Dhand, Arti (2002), “The Dharma of Ethics, the Ethics of Dharma…”, Journal of Religious Ethics, 30(3), p. 351.</ref> এই বহুমুখিতাৰ বাবে পুৰণি সংস্কৃত গ্ৰন্থসমূহ অনুবাদ কৰোঁতে আধুনিক অনুবাদকসকল বিশেষ জটিলতাৰ সন্মুখীন হয়।<ref>Horsch, Paul (2004), “From Creation Myth to World Law…”, Journal of Indian Philosophy, 32(5–6), pp. 423–448.</ref> ‘ধৰ্ম’ৰ বিপৰীত শব্দ ''অধৰ্ম'' (अधर्म), অৰ্থাৎ “যি ধৰ্ম নহয়” বা “নৈতিক/প্ৰাকৃতিক বিধিৰ বিৰোধী” আচৰণ।<ref>Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2008 revision), “Dharma” pp. 543–544; and “adharma” scan references.</ref> ==বিভিন্ন পৰম্পৰাত ব্যৱহাৰ== হিন্দুধৰ্মত ধৰ্মক ''[[ঋত]]'' (Ṛta), অৰ্থাৎ বিশ্ব-ব্যৱস্থা বা বিধানৰ সৈতে সংগতি ৰাখি কৰা আচৰণ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হয়; ইয়াৰ অন্তৰ্গত কৰ্তব্য, অধিকাৰ, আইন, নৈতিকতা আৰু “ধাৰ্মিক জীৱন পথ”।<ref>Bowker, John (2018), “Dharma”, The Concise Oxford Dictionary of World Religions (via Encyclopedia.com).</ref> হিন্দুধৰ্মত ই চাৰি [[পুৰুষাৰ্থ]]ৰো অন্যতম। বৌদ্ধধৰ্মত “ধৰ্ম" বা "ধম্ম” [[গৌতম বুদ্ধ|বুদ্ধ]]ৰ উপদেশ আৰু বাস্তৱৰ সত্য স্বৰূপ বুজাবলৈ ব্যৱহৃত। বৌদ্ধ দৰ্শনত ই “পৰিঘটনা” আৰু “পৰম সত্য”ৰ অৰ্থেও প্ৰসংগক্ৰমে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>Kalupahana, David (1986), The Philosophy of the Middle Way, SUNY Press, pp. 15–16.</ref> জৈনধৰ্মত "ধৰ্ম" মূলতঃ [[তীৰ্থংকৰ]] বা [[অৰিহন্ত (জৈন ধৰ্ম)|জিন]]ৰ শিক্ষাসমূহ আৰু নৈতিক পৰিশুদ্ধিভিত্তিক মতবাদৰ সৈতে জড়িত। বিশেষকৈ ''[[তত্ত্বাৰ্থসূত্ৰ]]''ত “[[দশ ধৰ্ম (জৈন ধৰ্ম)|দশ ধৰ্ম]]” (দহটা ধৰ্ম): সহিষ্ণুতা, নম্ৰতা, সত্যতা আদিৰ উল্লেখ আছে।<ref>Jain, Vijay K. (2011), Acharya Umasvami's Tattvārthsūtra, p. 128.</ref> শিখধৰ্মত “ধৰম” শব্দই ন্যায়পথ, সঠিক ধৰ্মাচাৰ আৰু নৈতিক কৰ্তব্য পালনৰ বোধ প্ৰকাশ কৰে; ''[[গুৰু গ্ৰন্থ চাহিব]]''ত ইয়াক কৰ্তব্য আৰু নৈতিক মূল্যবোধৰ সৈতে সংযোগ কৰা হৈছে।<ref>Rinehart, Robin (2014), in The Oxford Handbook of Sikh Studies, pp. 138–139; Cole, W. Owen (2014), ibid., p. 254.</ref> ==ইতিহাস আৰু প্ৰতীক== [[বেদ|বৈদিক সাহিত্য]]ত “ধৰ্ম” শব্দটোৰ ব্যৱহাৰ প্ৰাচীন; ঋগ্বেদীয় ধাৰণাত ই বিশ্ব-শৃঙ্খলা, স্থিতি আৰু অনুষ্টুপ-ক্ৰিয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত হৈ পৰৱৰ্তী সাহিত্যত সামাজিক-নৈতিক অৰ্থলৈ বিস্তাৰ পায়।<ref>Kane, P. V., History of Dharmaśāstra (as cited in the text’s “History” section); Horsch (2004), pp. 430–432.</ref> অশোকৰ ''[[ধৰ্মচক্ৰ]]''ই [[ভাৰতীয় সভ্যতা]]ত ধৰ্ম ধাৰণাটোৰ সাংকেতিক গুৰুত্ব দেখুৱায়। স্বাধীন ভাৰতৰ [[ভাৰতৰ জাতীয় পতাকা|পতাকা]]ৰ মধ্যৱৰ্তী চক্ৰটোকো [[অশোক চক্ৰ]] ৰূপে ব্যাখ্যা কৰা হয়।<ref>Narula, S. (2006), International Journal of Constitutional Law, 4(4), pp. 741–751.</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:হিন্দু ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:বৌদ্ধ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:হিন্দু দাৰ্শনিক ধাৰণা]] [[শ্ৰেণী:জৈন ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:শিখ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় দৰ্শন]] mktaxdkkurjhctya9ygmqbtjrouab1l 0 131680 645613 630684 2026-10-16T15:33:01Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645613 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ৰাণু মুখাৰ্জী | image = Ranu Mukherjee Headshot.tif | birth_date = ১৯৬৬ | occupation = শিল্পী; কেলিফ’ৰ্নিয়া কলেজ অৱ আৰ্টছ, চেন ফ্ৰান্সিস্কোত চলচ্চিত্ৰ কাৰ্যসূচীৰ অধ্যক্ষ | known_for = সংমিশ্ৰ শিল্প, চিত্ৰকলা, চলচ্চিত্ৰ, ইনষ্টলেচন, মিডিয়া শিল্প, শিল্প-শিক্ষা | website = {{URL|www.ranumukherjee.com}} }} '''ৰাণু মুখাৰ্জী''' (জন্ম ১৯৬৬) হৈছে [[ভাৰতীয়]] আৰু ইউৰোপীয় বংশোদ্ভূত এজন বহুমুখী আমেৰিকান সমসাময়িক শিল্পী, যি চেন ফ্ৰান্সিস্কো, কেলিফ’ৰ্নিয়া ভিত্তিক।<ref>{{cite web |title=Ranu Mukherjee Dear Future |url=https://18thstreet.org/event/dear-future/ |website=18th Street |access-date=29 April 2023}}</ref><ref name=":1" /> মুখাৰ্জীৰ শিল্পচৰ্চাত চিত্ৰকলা, ইনষ্টলেচন, ভাস্কৰ্য্য, ভিডিঅ’ শিল্প, পাৰফৰ্মেন্স, সংমিশ্ৰ চলচ্চিত্ৰ, কাগজত সৃষ্ট কৰ্ম আৰু সহযোগিতামূলক প্ৰকল্প অন্তৰ্ভুক্ত। তেওঁৰ কৰ্মত সাংস্কৃতিক সংমিশ্ৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া, যাযাবৰ ব্যক্তিত্ব আৰু অনুমানমূলক কল্পকাহিনীধৰ্মী বৰ্ণনা বিশেষভাৱে গুৰুত্ব পায়। মুখাৰ্জীৰ শিল্পকৰ্মত সাধাৰণতে দেহভিত্তিক তত্ত্ব, পৰিৱেশবিদ্যা, বিজ্ঞান কল্পকাহিনী আৰু অজ্ঞাত জগতৰ উল্লেখ দেখা যায়, যাৰ জৰিয়তে বিশ্ব পুঁজিবাদৰ ফলত উদ্ভৱ হোৱা বৰ্ণনাত্মক অতিৰিক্ততা আৰু ভৌত পৰিস্থিতিসমূহ অন্বেষণ কৰা হয়।<ref name=":7" /> ==শিক্ষা আৰু কৰ্মজীৱন== ৰাণু মুখাৰ্জীয়ে ১৯৮৮ চনত বষ্টনত অৱস্থিত মেছাচুচেট্‌ছ কলেজ অৱ আৰ্ট এণ্ড ডিজাইনৰপৰা চিত্ৰকলা আৰু চলচ্চিত্ৰ বিষয়ত ব্যাচেলৰ অৱ ফাইন আৰ্টছ (বিএফএ) ডিগ্ৰী লাভ কৰে আৰু ১৯৯৩ চনত লণ্ডনত অৱস্থিত ৰয়েল কলেজ অৱ আৰ্টৰপৰা মাষ্টাৰ অৱ ফাইন আৰ্টছ (এমএফএ) ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰে।<ref name=":0">{{Cite web |title=People Finder - California College of the Arts - Portal |url=https://portal.cca.edu/people/rmukherjee/ |access-date=2021-03-18 |website=portal.cca.edu}}</ref><ref name="Ranu Mukherjee Biography">{{cite web |title=Ranu Mukherjee Biography |url=https://sjmusart.org/embark/artist-maker/info/934 |website=San Jose Museum of Art |access-date=29 April 2023 |archivedate=29 April 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230429222257/https://sjmusart.org/embark/artist-maker/info/934 |deadurl=yes }}</ref> শিল্পত ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত তেওঁ ১৯৯৪ চনত লণ্ডনৰ গ’ল্ডছমিথ্‌ছ কলেজত অধ্যাপনা আৰম্ভ কৰে। ২০০২ চনত তেওঁ কেলিফ’ৰ্নিয়াৰ চেন ফ্ৰান্সিস্কোলৈ স্থানান্তৰিত হয় আৰু তাত কেলিফ’ৰ্নিয়া কলেজ অৱ আৰ্টছত অধ্যাপনা কৰে।<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |title=Ranu Mukherjee April 1 – 29, 2020 |url=https://18thstreet.org/artists/ranu-mukherjee-2020/ |access-date=2021-03-19 |website=18th Street Arts Center |language=en-US}}</ref> ==শিল্পজীৱন== বহুমাধ্যম যেনে মুদ্ৰণ, ৰং আৰু অংকন একত্ৰিত কৰি শক্তিশালী বৰ্ণবৈচিত্ৰ্যযুক্ত বৃহৎ আকাৰৰ ইনষ্টলেচন সৃষ্টি কৰাৰ বাবে বিশেষভাৱে পৰিচিত,<ref>{{Cite web|title=Ranu Mukherjee|url=https://www.meca.edu/about/institute-of-contemporary-art/past-exhibitions/making-migration-visible/artists/ranu-mukherjee/|access-date=2021-03-19|website=Maine College of Art|archive-date=2021-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20210307093123/https://www.meca.edu/about/institute-of-contemporary-art/past-exhibitions/making-migration-visible/artists/ranu-mukherjee/|url-status=dead|archivedate=2021-03-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210307093123/https://www.meca.edu/about/institute-of-contemporary-art/past-exhibitions/making-migration-visible/artists/ranu-mukherjee/|deadurl=yes}}</ref> তেওঁৰ কৰ্ম উপনিৱেশবাদ, নাৰীবাদ আৰু পৰিৱেশবিদ্যাৰ দৰে বিষয়সমূহৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত।<ref name=":1">{{Cite news|last=Waraich|first=Sonia|date=January 22, 2016|title=Asian Art Museum celebrates South Asia as Part of Golden Jubilee|work=India West|publisher=San Leandro, Calif: India West}}</ref><ref name=":7">{{Cite web|title=Color of History, Sweating Rocks|url=https://kadist.org/work/color-of-history-sweating-rocks/|access-date=2021-03-19|website=kadist.org}}</ref> মুখাৰ্জীয়ে কৈছে যে তেওঁৰ অধিকাংশ কৰ্ম নৱ-ভৱিষ্যতবাদী দৃষ্টিভংগীৰপৰা উদ্ভৱ, কিয়নো তেওঁ দৰ্শকৰ মাজত সৃজনশীল চিন্তাধাৰা উদ্দীপিত কৰিবলৈ বিচাৰে। তেওঁ নিজৰ অ্যানিমেটেড শিল্পকৰ্মৰ বাবে “সংমিশ্ৰ চলচ্চিত্ৰ” শব্দবন্ধ প্ৰচলিত কৰে, যি চিত্ৰাঙ্কিত, আলোকচিত্ৰভিত্তিক আৰু ডিজিটেল উপাদান একত্ৰিত কৰি অনন্য সৃষ্টি প্ৰস্তুত কৰে।<ref name=":1" /><ref name=":2">{{Citation|title=Art School {{!}} Ranu Mukherjee's Hybrid Films {{!}} Episode 61|url=https://www.pbs.org/video/art-school-ranu-mukherjees-hybrid-films/|language=en|access-date=2021-03-18}}</ref> ৰাণু মুখাৰ্জীয়ে ১৯৯৪ চনত লণ্ডনত ০ৰফেন ড্ৰিফ্ট নামৰ এটা সহযোগিতামূলক শিল্পী সত্তা সহ-প্ৰতিষ্ঠা কৰে। এক দশক ধৰি ০ৰফেন ড্ৰিফ্টে বহু লোকৰ সৈতে মুখ্যত স্থান-নিৰ্দিষ্ট শিল্পকৰ্মত সহযোগিতা কৰে। শিল্পীসত্তা হিচাপে ০ৰফেন ড্ৰিফ্ট নিমজ্জিত আৰু দৃশ্যগতভাৱে জটিল কৰ্মৰ বাবে পৰিচিত, য’ত “নমুনা” আৰু “ৰিমিক্স”ৰ বিস্তৃত ব্যৱহাৰ দেখা যায়। এই গোটে ভিডিঅ’ আৰু এভি পাৰফৰ্মেন্স, কোলাজ, পাঠ্য আৰু মুদ্ৰণকৰ্ম সৃষ্টি কৰে আৰু চাইবাৰপাংক উপন্যাস ''0(rphan)<d(rift) Cyberpositive'' প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite web |title=0rphan Drift |url=http://merliquify.com/collaborations/0D-phases.php |website=www.merliquify.com |access-date=29 April 2023}}</ref> ২০০৬ চনত ৰাণু মুখাৰ্জী আৰু সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক মেগি ৰ’বাৰ্টছে ০ৰফেন ড্ৰিফ্টক যুগল ৰূপত পুনৰাৰম্ভ কৰে। তেওঁলোকৰ মতে, ০ৰফেন ড্ৰিফ্টৰ পদ্ধতি সামাজিক মাধ্যম, কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা আৰু ভাৰ্চুৱেল ৰিয়েলিটিৰ নতুন যুগত প্ৰয়োগযোগ্য। ইয়াৰ সাম্প্ৰতিক ৰূপত ০ৰফেন ড্ৰিফ্টে কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাক অক্টোপাছৰ দৃষ্টান্তৰে — বিতৰিত, বহু-মনস্ক চেতনাৰূপে — বিবেচনা কৰে।<ref>{{cite web |last1=Carey-Kent |first1=Paul |title=0RPHAN DRIFT: CAN OCTOPUSES CHANGE OUR WORLD? |url=https://seismamag.com/visual-fine-art/orphan-drift |website=www.seismamag.com |access-date=29 April 2023}}</ref> ১৯৯৪ চনৰপৰা ২০০৫ চনলৈকে মুখাৰ্জীয়ে একান্তভাৱে এই সহযোগিতামূলক শিল্পী গোটৰ সৈতে কাম কৰে।<ref name=":0" /><ref name="Ranu Mukherjee Biography"/> তেওঁৰ চাৰিখন চমু চলচ্চিত্ৰক ‘Momentum: Women/Art/Technology’ কেটালগত উল্লেখ কৰি কৈছিল যে ডিজিটেল আৰু অ-ডিজিটেল ক্ষেত্ৰত “য’ত সামাজিক উপাদান ভৌতিক উপাদানৰ সৈতে একত্ৰিত হয়” তেনেধৰণৰ সাধাৰণ ছবিসমূহ তাত উপস্থাপিত হৈছে।<ref>'''Momentum: Women/Art/Technology: An exploration into the intersection of technology, art practice, and feminism.''' Retrieved from <nowiki>https://doi.org/doi:10.7282/t3-hjr1-4k84</nowiki></ref> ২০২৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত ৰুথ ফাউণ্ডেচন ফৰ দ্য আৰ্টছে মুখাৰ্জীক ২০২৬ চনৰ ৰুথ পুৰস্কাৰে সন্মানিত কৰে।<ref>{{Cite web |title=Ruth Awards — Ruth Arts |url=https://www.rutharts.org/artists/ruth-awards |access-date=2025-12-19 |website=www.rutharts.org |language=en}}</ref> == নিৰ্বাচিত প্ৰদৰ্শনী == === একক প্ৰদৰ্শনী === *২০১৮ ''এ ব্ৰাইট ষ্টেজ'', ডি ইয়ং মিউজিয়াম, চেন ফ্ৰান্সিস্কো, কেলিফ’ৰ্নিয়া<ref name="BrightStageReview">{{cite web |title=Ranu Mudherjee: A Bright Stage |url=http://sfbaytimes.com/ranu-mudherjee-bright-stage/ |website=San Francisco Bay Times |date=12 July 2018}}</ref><ref>{{Cite web|date=2018-05-08|title=Ranu Mukherjee: A Bright Stage|url=https://deyoung.famsf.org/exhibitions/ranu-mukherjee-bright-stage|access-date=2021-03-19|website=de Young|language=en}}</ref><ref name=":6" /> *২০১৭ ''শিভাৰী প্ৰুফ'', পেনছিলভেনিয়া কলেজ অৱ আৰ্ট এণ্ড ডিজাইন, লেংকাষ্টাৰ, পেনছিলভেনিয়া<ref>{{Cite web|date=December 12, 2017|title='Shivery Proof': The art of Ranu Mukherjee|url=https://pcad.edu/pcad-news/shivery-proof-the-art-of-ranu-mukherjee/|access-date=2021-03-19|website=Pennsylvania College of Art & Design {{!}} PCA&D|language=en}}</ref><ref name=":6" /> *২০১৭ ''শ্যাড’টাইম'', গ্যালাৰী ৱেণ্ডি নৰিছ, চেন ফ্ৰান্সিস্কো, কেলিফ’ৰ্নিয়া<ref>{{Cite web|title=Ranu Mukherjee {{!}} Shadowtime|url=https://www.gallerywendinorris.com/exhibitions-collection/2018/8/18/shadowtime|access-date=2021-03-19|website=Gallery Wendi Norris {{!}} San Francisco|language=en-US|archive-date=2021-07-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20210712060243/https://www.gallerywendinorris.com/exhibitions-collection/2018/8/18/shadowtime|url-status=dead|archivedate=2021-07-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210712060243/https://www.gallerywendinorris.com/exhibitions-collection/2018/8/18/shadowtime|deadurl=yes}}</ref><ref name=":6" /> *২০১৬ ''ফেণ্টাছমেগ’ৰিয়া'', টাৰ্বল আৰ্টছ চেণ্টাৰ, চাৰ্লষ্টন, ইলিনই<ref>{{Cite web|title=Eastern Illinois University :: Tarble Arts Center - Archived Exhibitions|url=https://www.eiu.edu/tarble/past.php|access-date=2021-03-19|website=www.eiu.edu|archive-date=2021-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20210415131111/https://www.eiu.edu/tarble/past.php|url-status=dead|archivedate=2021-04-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210415131111/https://www.eiu.edu/tarble/past.php|deadurl=yes}}</ref><ref name=":6" /> *২০১৫ ''এক্সট্ৰেক্টেড° এ ট্ৰিল’জি বাই ৰাণু মুখাৰ্জী'', এছিয়ান আৰ্ট মিউজিয়াম, চেন ফ্ৰান্সিস্কো, কেলিফ’ৰ্নিয়া<ref name="KQEDExtractedReview">{{cite web |title=Ranu Mukherjee Unearths Buried Histories in 'Extracted' Trilogy |url=https://www.kqed.org/arts/11126412/ranu-mukherjee-unearths-buried-histories-in-extracted-trilogy |website=KQED |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web|title=Extracted: A Trilogy by Ranu Mukherjee {{!}} Exhibitions {{!}} Asian Art Museum|url=https://exhibitions.asianart.org/exhibitions/extracted-a-trilogy-by-ranu-mukherjee/|access-date=2021-03-19|website=Exhibitions|language=en-US}}</ref><ref name=":6" /> *২০১৬ ''ফেণ্টাছমেগ’ৰিক'', লছ এঞ্জেলছ কাউণ্টি মিউজিয়াম অৱ আৰ্ট, লছ এঞ্জেলছ, কেলিফ’ৰ্নিয়া<ref>{{Cite web|last=Romain|first=Julie|date=May 2, 2016|title=All that Glitters Is Gold: Ranu Mukherjee's Phantasmagoric {{!}} Unframed|url=https://unframed.lacma.org/2016/05/02/all-glitters-gold-ranu-mukherjee%E2%80%99s-phantasmagoric|access-date=2021-03-19|website=unframed.lacma.org}}</ref><ref name=":6" /> *২০১২ ''টেলিং ফৰচুনছ'', চেন জোজে মিউজিয়াম অৱ আৰ্ট, চেন জোজে, কেলিফ’ৰ্নিয়া<ref>{{Cite web|date=2012-04-24|title=Exhibitions + Collection|url=https://sjmusart.org/exhibition/beta-space-ranu-mukherjee-telling-fortunes|access-date=2021-03-19|website=San José Museum of Art|language=en}}</ref><ref name=":6" /> === গোটীয় প্ৰদৰ্শনী === *২০১৮ ''বি নট ষ্টিল'', দি ৰোজা চেণ্টাৰ ফৰ কণ্টেম্পৰেৰী আৰ্ট, নাপা, কেলিফ’ৰ্নিয়া<ref name=":5">{{Cite web|last=Giles|first=Gretchen|date=June 28, 2018|title=Part Two of di Rosa's 'Be Not Still' a Lesson in the Importance of Being Earnest|url=https://www.kqed.org/arts/13836010/part-2-of-di-rosas-be-not-still-is-a-lesson-in-the-importance-of-being-earnest|access-date=2021-03-19|website=KQED|language=en-us}}</ref><ref name=":6">{{cite web |title=Ranu Mukherjee CV |url=https://www.ranumukherjee.com/pagecv-1 |website=www.ranumukherjee.com |access-date=30 April 2023}}</ref> == সংগ্ৰহসমূহ == * চেন জোজে মিউজিয়াম অৱ আৰ্ট<ref>{{Cite web|title=San José Museum of Art|url=https://sjmusart.org/embark/objects-1/artist-objects|access-date=2021-06-05|website=San José Museum of Art|language=en|archivedate=2021-07-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210701103906/https://sjmusart.org/embark/objects-1/artist-objects|deadurl=yes}}</ref><ref name=":6" /> * এশিয়ান আৰ্ট মিউজিয়াম, চেন ফ্ৰান্সিস্কো<ref name=":4">{{Cite web|title=Asian Art Museum Online Collection|url=http://searchcollection.asianart.org/view/objects/asitem/88604/0?t:state:flow=a3bc866c-8630-412f-9e05-070aa880341a|access-date=2021-03-19|website=searchcollection.asianart.org}}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=":3">{{Cite web|title=Asian Art Museum Online Collection|url=http://searchcollection.asianart.org/view/objects/asitem/Objects@21469/0?t:state:flow=a46f1ab7-af0b-400f-8321-b391866e8b2e|access-date=2021-03-19|website=searchcollection.asianart.org|archive-date=2021-07-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20210712105410/http://searchcollection.asianart.org/view/objects/asitem/Objects@21469/0?t:state:flow=a46f1ab7-af0b-400f-8321-b391866e8b2e|url-status=dead|archivedate=2021-07-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210712105410/http://searchcollection.asianart.org/view/objects/asitem/Objects@21469/0?t:state:flow=a46f1ab7-af0b-400f-8321-b391866e8b2e|deadurl=yes}}</ref><ref name=":6" /> == প্ৰকাশনা == * {{Cite journal|last=Mukherjee|first=Ranu|date=December 12, 2017|title=Connective Tissue|url=https://www.artpractical.com/feature/connective-tissue/|access-date=2021-06-05|website=Art Practical|language=en}} * {{cite journal |last1=Mukherjee |first1=Ranu |title=Monkey's Fist |journal=Art Journal |date=2019-07-03 |volume=78 |issue=3 |page=125 |doi=10.1080/00043249.2019.1655341}} == গ্ৰন্থপঞ্জী == * Dance Magazine. “Building Bridges.” Dance Magazine. Dance Magazine, October 1, 2020<ref name="Dancemag">{{cite web |title=Building Bridges |url=https://www.dancemagazine.com/dance-performance-season-preview-2020-21-2647540577.html?rebelltitem=5#rebelltitem5 |website=Dance Magazine |language=en |date=10 September 2020}}</ref> * “Ranu Mukherjee.” In The Make. Accessed March 19, 2021<ref name="inthemake">{{cite web |title=Ranu Mukherjee {{!}} In The Make {{!}} Studio visits with West Coast artists |url=http://inthemake.com/ranu-mukherjee-2/ |website=inthemake.com |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203141253/https://inthemake.com/ranu-mukherjee-2/ |archivedate=2023-12-03 |access-date=2026-02-18 |deadurl=yes}}</ref> * “Ranu Mukherjee - Gallery Wendi Norris: San Francisco.” Gallery Wendi Norris | San Francisco. Gallery Wendi Norris | San Francisco, October 20, 2020<ref name="GalleryWN">{{cite web |title=Ranu Mukherjee |url=https://www.gallerywendinorris.com/artists-collection/ranu-mukherjee |website=Gallery Wendi Norris {{!}} San Francisco}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://www.ranumukherjee.com অফিচিয়েল ৱেবছাইট] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:শিল্প]] 6zt66zz1brvkra7hu9u99wvb1bmki9i 0 133266 645670 636820 2026-10-16T20:15:14Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645670 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant titleholder | name = আয়ুষী ঢোলাকীয়া | image = | image_size = | caption = | alt = | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|2003|02|25|df=y}} | birth_place = বদোদৰা, [[গুজৰাট]], [[ভাৰত]] | occupation = মডেল | years_active = ২০১৮–বৰ্তমান | citizenship = | education = আনন্দ বিদ্যাবিহাৰ স্কুল, বদোদৰা | known_for = | height = | title = মিছ টিন ইণ্ডিয়া ইণ্টাৰনেশ্যনেল ২০১৯<br />মিছ টিন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ২০১৯ | competitions = মিছ টিন ইণ্ডিয়া ইণ্টাৰনেশ্যনেল ২০১৯ (বিজয়ী)<br />মিছ টিন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ২০১৯ (বিজয়ী)<br />ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া ২০২৪ (দ্বিতীয় ৰানাৰ-আপ) | eye_color = মুগা }} '''আয়ুষী ঢোলাকীয়া''' এগৰাকী ভাৰতীয় সৌন্দৰ্য ৰাণী, যিয়ে ২০১৯ চনৰ ১৯ ডিচেম্বৰত [[ভাৰত]]ৰ [[নতুন দিল্লী]]ত অনুষ্ঠিত মিছ টিন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ২০১৯-ৰ মুকুট লাভ কৰিছিল। মিছ টিন ইণ্টাৰনেশ্যনেল খিতাপ অৰ্জন কৰা তেওঁ প্ৰথমগৰাকী ভাৰতীয়।<ref>{{cite web|url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/india-wins-the-first-miss-teen-international-crown-in-27-years/1691767|website=outlookindia.com|title=India wins the first Miss Teen International crown in 27 years|access-date=2026-03-10|archivedate=2019-12-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191222141029/https://www.outlookindia.com/newsscroll/india-wins-the-first-miss-teen-international-crown-in-27-years/1691767|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://thegreatpageantcommunity.com/2019/10/13/aayushi-dholakia-crowned-as-miss-teen-india-international-2019/|website=thegreatpageantcommunity.com|title=Aayushi Dholakia crowned as Miss Teen India International 2019|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20191020194210/https://thegreatpageantcommunity.com/2019/10/13/aayushi-dholakia-crowned-as-miss-teen-india-international-2019/|archive-date=2019-10-20|url-status=live}}</ref> আয়ুষীয়ে গ্ল্যামানন্দৰ মালিকানাধীন মিছ টিন ইণ্ডিয়া ২০১৯ প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু ভাৰতৰ নতুন দিল্লীত অনুষ্ঠিত মিছ টিন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ২০১৯ প্ৰতিযোগিতাত ভাৰতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল, য’ত তেওঁক [[মেক্সিকো]]ৰ ওডালিছ দুৱাৰ্টে বিজয়ীৰ মুকুট পিন্ধাইছিল। == সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতা == === মিছ টিন ইণ্ডিয়া ২০১৯ === আয়ুষীয়ে গ্ল্যামানন্দৰ মালিকানাধীন মিছ টিন ইণ্ডিয়া ২০১৯ প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল, যিখন ২০১৯ চনৰ ৩০ ছেপ্টেম্বৰত জয়পুৰৰ জয়বাগ পেলেচত অনুষ্ঠিত হৈছিল। তাত তেওঁক পূৰ্বৰ বিজয়ী ৰিতিকা খটনানিয়ে মিছ টিন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ২০১৯-ৰ মুকুট পিন্ধায়। প্ৰতিযোগিতাখনৰ সময়ত তেওঁ মিছ কনজেনিবেলিটী, মিছ এনভাইৰনমেণ্ট আৰু মিছ বিউটি উইথ কজকে ধৰি কেইবাটাও উপ-বঁটা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.newfrenzy.org/aayushi-dholakia-from-vadodara-won-glamanand-miss-teen-india-international-2019-title/|website=newfrenzy.org|title=Aayushi Dholakia from Vadodara won Glamanand Miss Teen India International 2019 title|access-date=2019-12-21|archive-date=2019-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20191020225822/https://www.newfrenzy.org/aayushi-dholakia-from-vadodara-won-glamanand-miss-teen-india-international-2019-title/|url-status=dead|archivedate=2019-10-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191020225822/https://www.newfrenzy.org/aayushi-dholakia-from-vadodara-won-glamanand-miss-teen-india-international-2019-title/|deadurl=yes}}</ref> === মিছ টিন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ২০১৯ === আয়ুষীয়ে ভাৰতৰ নতুন দিল্লীত অনুষ্ঠিত মিছ টিন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ২০১৯ প্ৰতিযোগিতাত ভাৰতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল, য’ত তেওঁক মেক্সিকোৰ ওডালিছ দুৱাৰ্টে বিজয়ীৰ মুকুট পিন্ধাইছিল। সমগ্ৰ বিশ্বৰ ২০ গৰাকী প্ৰতিযোগীৰ বিৰুদ্ধে যুঁজি আয়ুষীয়ে মিছ টিন ইণ্টাৰনেশ্যনেলৰ ২৭ বছৰীয়া ইতিহাসত এই খিতাপ জয় কৰা প্ৰথমগৰাকী ভাৰতীয় হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.latestly.com/lifestyle/aayushi-dholakia-crowned-miss-teen-international-2019-first-indian-in-27-years-to-win-the-prestigious-title-view-pics-1420119.html|website=latestly.com|title=Aayushi Dholakia Crowned Miss Teen International 2019, First Indian in 27 Years to Win the Prestigious Title}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> চূড়ান্ত প্ৰশ্নোত্তৰ শিতানত প্ৰতিযোগীসকলক সঞ্চালকৰ তৰফৰ পৰা সোধা হৈছিল— "আপুনি বিশ্বাস কৰেনে যে যেতিয়া সমগ্ৰ বিশ্বত কোনো বিভাজিত দেশ নথকাকৈ মাত্ৰ এখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ফেডাৰেল চৰকাৰ থাকিলেহে পৃথিৱীখন ইতিমধ্যে এখন বহুত ভাল ঠাই হ'লহেঁতেন?" == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{Portal|ভাৰত}} {{S-start}} {{S-ach}} {{S-bef | before = মণিপুৰ<br>থৌনাওজাম ষ্ট্ৰেলা লুৱাং }} {{s-ttl | title = ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া দ্বিতীয় ৰানাৰ-আপ | years = ২০২৪ }} {{s-aft | after = {{tableTBA}} }} {{S-bef | before = চিমৰন চাইনী }} {{s-ttl | title = ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া গুজৰাট ২০২৪ | years = ২০২৪ }} {{s-aft | after = {{tableTBA}} }} {{S-bef | before = {{Flagicon|Mexico}} ওডালিছ দুৱাৰ্টে }} {{s-ttl | title = মিছ টিন ইণ্টাৰনেশ্যনেল | years = ২০১৯ }} {{s-aft | after = {{flagicon|Vietnam}} এনগো নক জিয়া হান }} {{S-bef | before = ৰিতিকা খটনানী }} {{s-ttl | title = মিছ টিন ইণ্ডিয়া | years = ২০১৯ }} {{S-aft | after = ৰাশি পৰশ্ৰমপুৰীয়া }} {{S-end}} {{Authority control|state=collapsed}} [[শ্ৰেণী:গুজৰাটী ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগী]] 93oi0djurkvv4owbiv283vbw6zz8amg 0 133445 645469 604583 2026-10-16T12:32:52Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645469 wikitext text/x-wiki {{Infobox museum | name = সৰমায়া আৰ্টছ ফাউণ্ডেশ্যন (Sarmaya Arts Foundation) | logo = | image = | map_type = | former_name = | established = {{Start date|2015}} | location = [[মুম্বাই]] | type = আৰ্কাইভ | collections = মুদ্ৰাতত্ত্ব, মানচিত্ৰবিদ্যা, ফটোগ্ৰাফী, খনিকৰী কাৰুকাৰ্য, দুৰ্লভ কিতাপ, আধুনিক শিল্প, লোককলা | founder = | website = {{url|sarmaya.in}} }} '''সৰমায়া আৰ্টছ ফাউণ্ডেশ্যন''' (Sarmaya Arts Foundation) হৈছে [[ভাৰতীয়]] উপমহাদেশৰ কলা, শিল্পকলা আৰু জীৱন্ত পৰম্পৰাৰ এক অলাভজনক কিউৰেটেড ভঁৰাল। সৰমায়া ট্ৰাষ্টৰ দ্বাৰা পৰিচালিত এই অনুষ্ঠানটোৰ নেতৃত্বত আছে পাল আব্ৰাহাম আৰু পবিত্ৰ ৰাজাৰাম।<ref>{{Cite web |title=Sarmaya: A privately-owned museum that chronicles historic journeys |url=https://www.theweek.in |access-date=2025-09-11 |website=The Week |language=en}}</ref> ইণ্ডাছইণ্ড বেংকৰ প্ৰাক্তন মুখ্য পৰিচালন বিষয়া পাল আব্ৰাহামে ২০১৫ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা সৰমায়া আৰম্ভণিতে এখন ডিজিটেল সংগ্ৰহালয় হিচাপে আব্ৰাহামৰ ব্যক্তিগত সংগ্ৰহৰ মুদ্ৰাতত্ত্ব, মানচিত্ৰবিদ্যা, ফটোগ্ৰাফী, খনিকৰী কাৰুকাৰ্য, আধুনিক শিল্প, জীৱন্ত পৰম্পৰা আৰু দুৰ্লভ পুথি প্ৰদৰ্শন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2018-04-11 |title=Inside Sarmaya, a self-funded museum which attempts to revive India's dying art forms |url=https://www.firstpost.com |access-date=2025-09-11 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref> ২০২৪ চনত আৰ্কাইভটো মুম্বাইৰ ফ’ৰ্ট অঞ্চলৰ ডি এন ৰোডত থকা ১৪৬ বছৰীয়া লৰেন্স এণ্ড মায়ো ভৱনৰ ভিতৰত এটা পুনৰুদ্ধাৰ কৰা স্থানলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |last=Rodgers |first=Barry |date=2024-12-12 |title=Sarmaya debuts on Mumbai’s Heritage Mile |url=https://www.thehindu.com |access-date=2025-09-11 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |last=Dmello |first=Zara Flavia |date=2025-06-10 |title=9 cool new art and culture venues across India |url=https://www.cntraveller.in |access-date=2025-09-11 |website=Condé Nast Traveller India |language=en-IN}}</ref> ইয়াত সৰমায়া সংগ্ৰহ আৰু ১৫,০০০ গ্ৰন্থৰ এটা পুথিভঁৰাল আছে। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াত সৰমায়া টকছ নামৰ বক্তৃতা শৃংখলাকে ধৰি বিভিন্ন অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰা হয়। ইয়াৰ পূৰ্বৰ বক্তাসকলৰ ভিতৰত দেৱদত্ত পট্টনায়ক, জাভেদ আখতাৰ, নয়নজ্যোত লাহিড়ী, মল্লিকা সাৰাভাই, মনু এছ পিল্লাই আৰু ৰুদ্ৰাংশু মুখাৰ্জী অন্যতম।<ref>{{Cite web |title=Talks - Sarmaya |url=https://sarmaya.in |access-date=2025-09-11 |language=en-US}}</ref> == সংগ্ৰহসমূহ == সৰমায়া সংগ্ৰহত গান্ধাৰ যুগৰ মুদ্ৰাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি সম্ৰাট আকবৰৰ সোণৰ মোহৰ, ১০২২ খ্ৰীষ্টাব্দত ভাৰত শাসন কৰা প্ৰাচীন ৰাজবংশসমূহৰ এক বিতং মানচিত্ৰ, ভাৰতৰ প্ৰথমটো প্ৰতিকৃতি প্ৰদৰ্শন কৰা উনবিংশ শতিকাৰ নিৰ্বাচিত আলোকচিত্ৰ আৰু ব্ৰিটিছ সৈন্যৰ সৈতে যুঁজ দি থকা টিপু চুলতানৰ ট্ৰিপটিচ খনিকৰী কাৰুকাৰ্য অন্তৰ্ভুক্ত আছে। এই সংগ্ৰহৰ ধাৰাসমূহ জনজাতীয় আৰু লোককলাৰ এক মিশ্ৰণ, য’ত গণ্ড কলাৰ ব্যাপকভাৱে সমাদৃত প্ৰতিভাশালী শিল্পী জনগড় সিং শ্যামৰ লগতে ফাদ চিত্ৰকৰ শ্ৰীলাল যোশী আৰু ৱাৰ্লী শিল্পী জীৱ্য সোমা মহাশেৰ দৰে নাম অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। ইয়াত ভাৰতীয় আধুনিক শৈলীৰ ওজা এম এফ হুছেইন, এফ এন চাউজা আৰু কে এইচ আৰাৰ কৰ্মৰাজিৰ লগতে বদ্ৰী নাৰায়ণ, এ এক্স ত্ৰিন্দাদে আৰু যামিনী ৰয়ৰ বৃহৎ সংখ্যক শিল্পকৰ্মও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name=":0">{{Cite web |date=2018-08-08 |title=Did You Know That Induslnd's COO, Paul Abraham Owns A Historic Archive? |url=https://www.mansworldindia.com/culture/art/know-induslnds-coo-paul-abraham-owns-historic-archive/ |access-date=2019-09-22 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/living/inside-sarmaya-a-self-funded-museum-which-attempts-to-revive-indias-dying-art-forms-4427081.html|title=Inside Sarmaya, a self-funded museum which attempts to revive India's dying art forms|website=Firstpost|access-date=2019-09-22}}</ref> সৰমায়াৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আব্ৰাহামে গ্ৰহণ কৰা এক বিশেষ প্ৰকল্প হৈছে ''ঈছা-নামা'': যিশু খ্ৰীষ্টৰ জীৱন চিত্ৰিত কৰা এক ক্ষুদ্ৰ চিত্ৰকলা প্ৰকল্প। মোগল চিত্ৰশৈলী আৰু ''হামজানামা'' শৈলীত ক্ষুদ্ৰ চিত্ৰকলাৰ শিল্পী মনিষ ছোনীৰ সহযোগত এই প্ৰকল্পটো হাতত লোৱা হৈছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.mid-day.com/articles/paul-abraham-embarking-upon-a-miniature-paintings-project-depicting-the-life-of-jesus-christ/19848184|title=Paul Abraham embarking upon a miniature paintings project depicting the life of Jesus Christ|date=2018-09-30|website=mid-day|language=en|access-date=2019-09-22}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == বিশেষ প্ৰদৰ্শনীসমূহ == সৰমায়াৰ প্ৰথমখন প্ৰদৰ্শনী ২০১৮ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ভাৰতীয় উপ-মহাদেশৰ উনবিংশ শতিকাৰ বিৰল আলোকচিত্ৰৰ সংগ্ৰহ ''পৰ্ট্ৰেইট অফ এ নেচন'' নামেৰে মুকলি কৰা হৈছিল। আলোকচিত্ৰশিল্পী মাধৱন পিল্লাইৰ দ্বাৰা কিউৰেট কৰা আৰু সংৰক্ষণবিদ আভা নাৰাইন লাম্বাই ডিজাইন কৰা এই অনুষ্ঠানটোৱে আলোকচিত্ৰৰ বিৱৰ্তন আৰু ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক পটভূমিৰ মাজত থকা সম্পৰ্কক আলোকপাত কৰিছিল। ইয়াত ৰাজা দীন দয়াল, চেমুৱেল বৰ্ণ, ফেলিচ বিটো আৰু থমাছ বিগছৰ দৰে আলোকচিত্ৰশিল্পীসকলৰ কৰ্মৰাজি প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.gqindia.com|title=Portrait of a Nation: 15 must-see photos of 19th & 20th century India|website=GQ India|language=en-IN|access-date=2019-09-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190923052506/https://www.gqindia.com/|archivedate=2019-09-23|deadurl=yes}}</ref> ২০২১ চনৰ আগষ্ট মাহত সৰমায়াই মুম্বাইৰ কোলাবাত ''শ্বিফ্টিং চেল্ভছ - বিটুইন মিনিং, মিথোলজী এণ্ড মিৰাজ'' শীৰ্ষক অনুষ্ঠানটো মঞ্চস্থ কৰিবলৈ টাৰ্ক আৰ্ট গেলেৰীৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰে। ই শিল্পী সাজু কুন্হন, সৌবিয়া চশমৱালা আৰু ঋত্বিকা মাৰ্চেণ্টৰ কৰ্মৰাজিত নিহিত থকা পৰিচয় আৰু অস্তিত্বৰ বিষয়বস্তুৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত আছিল। তেওঁলোকৰ কলাৰ সৈতে সৰমায়াৰ উনবিংশ শতিকাৰ আলোকচিত্ৰ, মুদ্ৰাতত্ত্ব আৰু থলুৱা তথা সমসাময়িক ভাৰতীয় কলাৰ সংগ্ৰহৰ অন্যান্য সামগ্ৰীও আছিল।<ref>{{Cite web |date=12 August 2021 |title=Is this the most important Indian art exhibit of the season? |url=https://www.vogue.in |website=Vogue.in}}</ref> এই প্ৰদৰ্শনীত গৌৰৱ ওগালে আৰু ফাৰাহ মোল্লাৰ ডিজিটেল আৰ্ট ইনষ্টলেচনো অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{Cite web |date=25 August 2021 |title=Frames of future past |url=https://www.vervemagazine.in |website=Verve}}</ref> ২০২২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত সৰমায়াই দিল্লীৰ ওজাছ আৰ্টৰ সৈতে লগ লাগি মেহৰাউলীত ''ইক’জ অফ দ্য লেণ্ড - আৰ্ট বিয়েৰ্ছ উইটনেছ টু এ চেঞ্জিং প্লেনেট'' শীৰ্ষক প্ৰদৰ্শনীৰ আয়োজন কৰে। এই প্ৰদৰ্শনীত সমসাময়িক ভাৰতীয় শিল্পীসকলক প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল, যাৰ বেছিভাগেই মিথিলা, গণ্ড, ৱাৰ্লী, ভিল আৰু অন্যান্য থলুৱা সম্প্ৰদায়ৰ সৈতে জড়িত পৰম্পৰাগত কলাৰ চৰ্চা কৰে।<ref>{{Cite web |date=4 November 2022 |title=A brush for change |url=https://www.thehindu.com |website=The Hindu}}</ref> সৰমায়া সংগ্ৰহৰ অংশ হিচাপে থকা এই চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত ৰাম সিং উৰভেটি, কৃষ্ণানন্দ ঝা, ময়ুৰ আৰু তুষাৰ ভায়েদা, জাৰিনা হাশ্মী, গোপা ত্ৰিৱেদী আৰু সঞ্জয় চিতৰাৰ কৰ্মৰাজি অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। প্ৰদৰ্শনীখনত ভাৰতীয় কলাৰ জৰিয়তে জলবায়ু পৰিৱৰ্তন, প্ৰদূষণ, প্ৰজাতি বিলুপ্তি আৰু এন্থ্ৰ’পাচিনৰ অন্যান্য সমস্যাসমূহৰ দৰে বিষয়বস্তু অন্বেষণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=4 Nov 2022 |title=The climate crisis in contemporary and indigenous art: An exhibition via Sarmaya |url=https://www.hindustantimes.com |website=Hindustan Times}}</ref> ২০২৫ চনৰ জানুৱাৰী মাহত সৰমায়াই মুম্বাই আৰ্কাইভত 'হাই চিজ, অপেন ৰোডছ' নামৰ প্ৰদৰ্শনীখন মুকলি কৰে। ভ্ৰমণভিত্তিক এই অনুষ্ঠানটোত অন্যান্য সামগ্ৰীৰ লগতে মোগল সম্ৰাট জাহাংগীৰৰ ৰাশিচক্ৰৰ মুদ্ৰা, ৰবাৰ্ট মেলভিল গ্ৰীণ্ডলে আৰু ফেনি পাৰ্কছৰ ভ্ৰমণ কাহিনী, চেমুৱেল বৰ্ণৰ উনবিংশ শতিকাৰ আলোকচিত্ৰ আৰু ঋত্বিকা মাৰ্চেণ্ট, ময়ুৰ আৰু তুষাৰ ভায়েদা, সাজু কুন্হন আৰু সিন্ধে চিথাম্বৰা ৰাওৰ কলা প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Nair |first=Nandini |date=2025-02-10 |title=The Path Home |url=https://openthemagazine.com |access-date=2025-09-11 |website=Open The Magazine |language=en}}</ref> ২০২৫ চনৰ মাৰ্চ মাহত সৰমায়াত প্ৰকৃতি বিষয়ক অনুষ্ঠান 'ইন দ্য ডেপল্ড লাইট' মুকলি কৰা হয়। প্ৰদৰ্শিত সামগ্ৰীসমূহৰ ভিতৰত আছিল ''হৰ্টাচ মালাবাৰিকাচ'', জন গুল্ডৰ ''চেঞ্চুৰী অফ বাৰ্ডছ ফ্ৰম দ্য হিমালয়া মাউণ্টেইনছ'', জে ডি হুকাৰৰ 'ইলাষ্ট্ৰেচনছ অফ হিমালয়ান প্লাণ্টছ', নাথানিয়েল ৱালিচৰ ''প্লাণ্টে এচিয়াটিকা ৰাৰিঅৰেছ'' আৰু ৰবাৰ্ট উইটৰ 'ইণ্ডিয়ান বটানি'-ৰ চিত্ৰৰ সংগ্ৰহসমূহ। লগতে জাপানী শ্যাম, মায়াংক শ্যাম, দুলৰী দেৱী, জন্নালাগাড্ডা নিৰঞ্জন, অমিত ডোমভাৰে, টগৰ চিত্ৰকৰ আৰু গোপা ত্ৰিৱেদীকে ধৰি শিল্পীসকলৰ গণ্ড, মিথিলা, কলমকাৰী, ৱাৰ্লী, বেংগল পট্টচিত্ৰ আৰু ভাৰতীয় ক্ষুদ্ৰ চিত্ৰকলাৰ পৰম্পৰাৰ থলুৱা ভাৰতীয় কলাও প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=2025-03-29 |title=Rare botanical treasures to make history bloom at ‘museum without boundaries’ |url=https://timesofindia.indiatimes.com |access-date=2025-09-11 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-05-15 |title=In the Dappled Light: Sarmaya's Living Landscape |url=https://www.selvedge.org |access-date=2025-09-11 |website=Selvedge Magazine |language=en}}</ref> == চলচিত্ৰ == সৰমায়াই ভাৰতৰ জীৱন্ত কলা পৰম্পৰাৰ ওপৰত দুখন চুটি ছবি নিৰ্মাণ কৰিছে। ''থোলু বোম্মালাতা – ডান্স অফ দ্য শ্বাডো পাপেটছ'' নামৰ ছবিখনে অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ ধৰ্মৱৰমৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা বিজয়ী শিল্পী সিন্ধে চিথাম্বৰা ৰাও আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰ কাম-কাজ নথিভুক্ত কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=19 June 2020 |title=Where the shadows speak |url=https://www.artsillustrated.in/art-heritage/where-the-shadows-speak/ |website=Arts Illustrated}}</ref> এই তথ্যচিত্ৰখনে ২০২২ চনৰ চিত্ৰ ভাৰতী চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত তৃতীয় স্থান দখল কৰিছিল। আনখন ছবি ''মধুবাণী - আৰ্ট ফ্ৰম এ ছেক্ৰেড লেণ্ড''-এ বিহাৰৰ জিতৱাৰপুৰৰ দুই প্ৰজন্মৰ পৰম্পৰাগত মধুবাণী শিল্পী মতি কৰ্ণ আৰু জ্যোতি কৰ্ণৰ পৰিয়ালৰ ওপৰত আলোকপাত কৰিছিল। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতভিত্তিক সাংস্কৃতিক সংগঠন]] rpt5nhoog52y35homx9fwaksurlj7l7 0 134789 645478 625759 2026-10-16T12:56:31Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645478 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = হানাহ মাৰে’ | image = Hannah Murray by Gage Skidmore.jpg | caption = ২০১৫ চনত চান ডিয়েগো কমিক-কনত গেম অৱ থ্ৰোনচৰ প্ৰচাৰত মাৰে’। | birth_name = টেগান লৰেন-হানাহ মাৰে’<ref>{{Cite web|url=https://www.elle.dk/mode/stilikoner/mandagsmuse-hannah-murray|title=Mandagsmuse: Hannah Murray|date=20 July 2015|website=ELLE|language=da|access-date=15 February 2019}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|1989|7|1|df=yes}} | birth_place = ব্ৰিষ্টল, [[ইংলেণ্ড]] | alma_mater = কুুইনছ কলেজ, কেম্ব্ৰিজ | occupation = অভিনেত্ৰী | years_active = ২০০৬–বৰ্তমান }} '''টেগান লৰেন-হানাহ মাৰে’''' (জন্ম: ১ জুলাই ১৯৮৯) এগৰাকী [[ইংৰাজ]] অভিনেত্ৰী। তেওঁ স্কিনছ (২০০৭–২০০৮, ২০১৩) ধাৰাবাহিকত কেলী আৰু এইচবিঅ’ৰ ফেণ্টাচী ধাৰাবাহিক গেম অৱ থ্ৰোনচত (২০১২–২০১৯) গীলি চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। গেম অৱ থ্ৰোনচৰ বাবে তেওঁ সহ-অভিনেতাসকলৰ সৈতে তিনিটাকৈ স্ক্ৰীন এক্টৰ্ছ গিল্ড বঁটাৰ মনোনয়ন লাভ কৰিছে। তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য চলচ্চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত আছে ২০১৪ চনৰ সংগীতধৰ্মী ৰোমাণ্টিক ছবি গড হেল্প দ্য গাৰ্ল (যাৰ বাবে তেওঁ চানডেন্স ফিল্ম ফেষ্টিভেলত স্পেচিয়েল জুৰী বঁটা লাভ কৰিছিল) আৰু ২০১৫ চনৰ ড্ৰামা ফিল্ম ব্ৰিজএণ্ড, যাৰ বাবে তেওঁ ট্ৰাইবেঁকা ফিল্ম ফেষ্টিভেলত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। পৰ্দাত অভিনয় কৰাৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁ মঞ্চতো অভিনয় কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত ৱেষ্ট এণ্ড থিয়েটাৰত পলী ষ্টেনহামৰ নাটক দ্যাট ফেচ (২০০৮) আৰু অফ ৱেষ্ট এণ্ড নাটক মাৰ্টিন (২০১৪) অন্যতম। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == মাৰে’ৰ জন্ম হৈছিল ১৯৮৯ চনৰ ১ জুলাইত ব্ৰিষ্টলত। তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ ব্ৰিষ্টল বিশ্ববিদ্যালয়ত কৰ্মৰত আছিল; তেওঁৰ পিতৃ এজন অধ্যাপক আৰু মাতৃ এগৰাকী গৱেষণা প্ৰযুক্তিবিদ।<ref>{{cite web |title=California Girl: Game of Thrones Star Hannah Murray on Moving to LA and Working With the Greatest Female Directors |url=https://www.phoenixmag.co.uk/article/california-dreaming-hannah-murray-on-relocating-to-la-and-working-with-the-greatest-female-directors/ |website=Phoenix UK |access-date=4 July 2020}}</ref> তেওঁ কুইনছ কলেজ, কেম্ব্ৰিজৰপৰা ইংৰাজী বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{cite news |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4159/is_20080210/ai_n21304189 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080505091715/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4159/is_20080210/ai_n21304189 |url-status=dead |archive-date=5 May 2008 |title=Hannah Murray |publisher=[[FindArticles]] |work=[[The Independent]] |first=Luiza |last=Sauma |date=10 February 2008 |access-date=12 March 2009 |archivedate=4 January 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090104232327/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4159/is_20080210/ai_n21304189/print |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.queens.cam.ac.uk/life-at-queens/music-arts-drama/bats|title = BATS | Queens' College}}</ref> তেওঁ নৰ্থ ব্ৰিষ্টল পষ্ট ১৬ চেণ্টাৰত অধ্যয়ন কৰিছিল<ref>{{cite web |title=Hannah Murray |url=http://www.tv.com/hannah-murray/person/543805/summary.html |publisher=[[TV.com]] |access-date=14 October 2009 |archive-date=14 April 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100414002437/http://www.tv.com/hannah-murray/person/543805/summary.html |url-status=dead |archivedate=14 April 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100414002437/http://www.tv.com/hannah-murray/person/543805/summary.html |deadurl=yes }}</ref> আৰু ব্ৰিষ্টল অ’ল্ড ভিক ইয়ং কোম্পানীৰ এগৰাকী সদস্য আছিল।<ref>{{cite web |title= Star Hannah was sectioned after joining ‘wellness cult’|url= https://www.pressreader.com/uk/bristol-post/20241025/281513641637356|website=pressreader|access-date=12 November 2024}}</ref> == কৰ্মজীৱন == ১৬ বছৰ বয়সত মাৰে’ই ব্ৰিষ্টলত যুৱ অভিনেতা-অভিনেত্ৰীৰ বাবে অনুষ্ঠিত এটা অডিচনৰ কথা গম পায় আৰু অভিজ্ঞতাৰ বাবে অডিচন দিয়াৰ সিদ্ধান্ত লয়। এই অডিচন আছিল E4-ৰ কিশোৰ-কিশোৰীৰ ধাৰাবাহিক ''স্কিনছ''ৰ বাবে। তেওঁ ধাৰাবাহিকখনৰ প্ৰযোজকসকলক মোহিত কৰিবলৈ সক্ষম হয় আৰু কেলী এইনছৱৰ্থ নামৰ এগৰাকী সৃষ্টিশীল অথচ খাদ্যাভাসৰ বিকাৰত ভোগা কিশোৰীৰ চৰিত্ৰত নিৰ্বাচিত হয়। মাৰে’ আৰু এপ্ৰিল পিয়েৰচন আছিল এই ধাৰাবাহিকখনৰ বাবে নিৰ্বাচিত হোৱা প্ৰথম দুজন শিল্পী।<ref name="nationalstudent">{{cite web |url=http://www.national-student.co.uk |title=April Pearson |work=The National Student Magazine |first=Benjie |last=Goodhart |date=14 January 2007 |access-date=5 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070211231552/http://www.national-student.co.uk |archive-date=11 February 2007 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> মাৰে’ই ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈ ধাৰাবাহিকখনৰ প্ৰথম দুটা ছিজনত অভিনয় কৰিছিল। নতুন চৰিত্ৰৰ বাবে বাট মুকলি কৰি তেওঁ দ্বিতীয় ছিজনৰ শেষত ধাৰাবাহিকখন ত্যাগ কৰে। ''স্কিনছ''ৰ পিছত ২০০৮ চনৰ মে' মাহত মাৰে’ই ড্যুক অৱ ইয়ৰ্ক থিয়েটাৰত ৱেষ্ট এণ্ড প্ৰডাকচনৰ নাটক ''দ্যাট ফেচ''ৰ মিঞা চৰিত্ৰৰ জৰিয়তে মঞ্চত আত্মপ্ৰকাশ কৰে। এই নাটকখনত তেওঁৰ অভিনয় উচ্চ প্ৰশংসিত হয় আৰু ইয়াক তেওঁৰ কেৰিয়াৰৰ এক মাইলৰ খুঁটি হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.whatsonstage.com |title=Review Round-up: Stenham Saves West End Face |work=Whatsonstage.com |first1=Melissa |last1=Rynn |first2=Kate |last2=Jackson |date=12 May 2008 |access-date=8 August 2011 |url-status = dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110616093656/http://www.whatsonstage.com |archive-date=16 June 2011}}</ref> একে বছৰতে তেওঁ ''ইন ব্ৰুজেছ'' নামৰ ব্ল্যাক কমেডীখনত এটা সৰু চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল যদিও ছবিখনৰপৰা তেওঁৰ দৃশ্যটো কাটি পেলোৱা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.goodprattle.com |title='Skins' veteran Hannah Murray |work=Goodprattle.com |first=Keely |last=Weiss |date=25 July 2009 |access-date=18 February 2012 |url-status = dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090814170431/http://www.goodprattle.com |archive-date=14 August 2009}}</ref> [[File:SDCC 2015 - John Bradley & Hannah Murray (19051560104).jpg|right|thumb|''গেম অৱ থ্ৰোনচ''ৰ প্ৰচাৰৰ বাবে চান ডিয়েগো কমিক-কনত মাৰে’ (সোঁফালে) আৰু জন ব্ৰেডলি ( বাঁওফালে)]] ২০০৯ চনত মাৰে’ই আগাথা ক্ৰিষ্টিৰ উপন্যাসৰ আধাৰত নিৰ্মিত আইটিভি-ৰ ধাৰাবাহিক ''হোৱাই ডিডণ্ট দে আস্ক ইভান্স?''-ত ডৰোথী চেভেজৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। তেওঁ ২০১০ চনৰ থ্ৰিলাৰ ছবি ''ৱম্ব''-তো অভিনয় কৰিছিল। সেই বছৰৰে পিছৰফালে তেওঁ এণ্ডা ৱালছৰ ''চেটৰুম''ৰ চলচ্চিত্ৰ ৰূপান্তৰত অভিনয় কৰে, যাৰ প্ৰিমিয়াৰ ২০১০ চনৰ কান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত হৈছিল। ২০১১ চনৰ ৮ আগষ্টত এইচবিঅ’-ই নিশ্চিত কৰে যে মাৰে’ই ''গেম অৱ থ্ৰোনচ''ৰ দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় ছিজনত গীলি চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিব। চতুৰ্থ ছিজনৰপৰা তেওঁক ধাৰাবাহিকখনৰ এগৰাকী নিয়মীয়া শিল্পী হিচাপে উন্নীত কৰা হয়। তেওঁৰ চৰিত্ৰটো আছিল এগৰাকী যুৱতী যি নিজৰ দেউতাকৰদ্বাৰা ধৰ্ষিত হৈ এটি সন্তানৰ মাতৃ হয় আৰু চৰিত্ৰ ছেমৱেল টাৰ্লিৰ সুৰক্ষাত থাকে।<ref>{{cite web |url=http://www.westeros.org |title=Updated: Gilly Cast (Confirmed) |publisher=Westeros.org |author=Elio |date=8 August 2011 |access-date=8 August 2011}}</ref> ২০১৩ চনত মাৰে’ই ''স্কিনছ''ৰ সপ্তম তথা অন্তিম ছিজনত পুনৰ কেলী এইনছৱৰ্থ হিচাপে দেখা দিয়ে। এইবাৰ তেওঁক এগৰাকী গম্ভীৰ আৰু স্বতন্ত্ৰ প্ৰাপ্তবয়স্ক হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হৈছিল।<ref>[https://www.channel4.com Hannah Murray, Jack O'Connell and Kaya Scodelario return to Skins – Channel 4 – Info – Press]. Channel 4 (16 October 2012).</ref> একে বছৰতে তেওঁ বেলে এণ্ড চেবাষ্টিয়ানৰ "ইউৰ কভাৰ্ছ ব্লন" সংগীত ভিডিঅ’টোতো অভিনয় কৰে। ২০১৪ চনত মাৰে’ই গ্লাছগোৰ তিনিজন সংগীতজ্ঞৰ জীৱনৰ আধাৰত নিৰ্মিত ছবি ''গড হেল্প দ্য গাৰ্ল''-ত অভিনয় কৰে। এই ছবিখনৰ বাবে তেওঁ চানডেন্স চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত জুৰীৰ বিশেষ বঁটা লাভ কৰে। সেই বছৰতে তেওঁ মঞ্চ নাটক ''মাৰ্টিন''-ৰ শীৰ্ষক চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি শ্ৰেষ্ঠ মহিলা অভিনেতাৰ অফ ৱেষ্ট এণ্ড বঁটাৰ মনোনয়ন লাভ কৰে।<ref>{{cite web |url=https://www.finboroughtheatre.co.uk |title=Martine - 2014 - Finborough Theatre |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260331054136/https://www.finboroughtheatre.co.uk/ |archivedate=2026-03-31 |access-date=2026-03-23 |deadurl=yes }}</ref> ২০১৫ চনত মাৰে’ই আমেৰিকান ছবি ''লিলি এণ্ড কেট'' আৰু ডেনিছ ছবি ''ব্ৰিজএণ্ড''ত অভিনয় কৰে। ''ব্ৰিজএণ্ড'' ছবিৰ বাবে তেওঁ ট্ৰাইবেঁকা চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটা লাভ কৰে। ২০১৭ চনত মাৰে’ই কেথৰিন বিগেলোৰ নাট্যধৰ্মী ছবি ''ডিট্ৰইট''ত অভিনয় কৰে, যি ১৯৬৭ চনৰ ডিট্ৰইট দাঙ্গাৰ এটা সত্য ঘটনাৰ ওপৰত আধাৰিত আছিল।<ref name=DFP>{{Cite news |last=Hinds |first=Julie |orig-year=June 21, 2016 |date=June 22, 2016 |title=Detroit 1967 riot movie will film here—at least partly |url=https://www.freep.com |work=[[Detroit Free Press]] |access-date=April 12, 2017 |language=en}}</ref> ২০১৮ চনত তেওঁ মেৰী হেৰনৰ ছবি ''চাৰ্লি চেইজ''ত আমেৰিকাৰ দোষী সাব্যস্ত হত্যাকাৰী আৰু প্ৰাক্তন মেনচন ফেমিলিৰ সদস্য লেছলী ভান হাউটেনৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। এই ছবিখনৰ প্ৰিমিয়াৰ ৭৫সংখ্যক ভেনিছ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত হৈছিল। == ব্যক্তিগত জীৱন == ২০২৪ চনত মাৰে’ৰ আত্মজীৱনীৰ আগতীয়া প্ৰচাৰৰ অংশ হিচাপে প্ৰকাশ পাইছিল যে এখন "ৱেলনেছ কাল্ট"ৰ সৈতে জড়িত হোৱাৰ পিছত ২০১৭ চনত তেওঁক মানসিক স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰত আবদ্ধ কৰি ৰখা হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.nme.com|title=‘Skins’ star Hannah Murray was reportedly sectioned after joining wellness cult|work=[[NME]]|first=Adam|last=England|date=21 October 2024|accessdate=23 October 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.independent.co.uk|title=Game of Thrones star Hannah Murray reveals she was lured into wellness cult|first=Ellie|last=Muir|work=[[The Independent]]|date=18 October 2024|accessdate=23 October 2024}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category}} * {{IMDb name|2356940}} [[শ্ৰেণী:ইংৰাজী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] 9xvucfqr55fnhzegk14b7l2wz0aygx6 0 135724 645592 596197 2026-10-16T15:11:14Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645592 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant titleholder | name = ৰহিমা অৰ্চিয়েণ্ট ইয়ায়াহ | birth_name = ৰহিমা বিণ্টি ইয়ায়াহ | birth_date = {{Birth year and age|1974}} | birth_place = টাৱাউ, চাবাহ, মালয়েছিয়া | occupation = {{Hlist|মডেল|ব্যৱসায়ী|ফেশ্বন ডিজাইনাৰ|সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ খিতাপ বিজয়ী}} | alma_mater = প্ৰেষ্টন ইউনিভাৰ্ছিটী | height = ৫ ফুট ৮.৫ ইঞ্চি | hair_colour = গাঢ় মুগা | eye_colour = ক'লা | title = মিছ ৱৰ্ল্ড মালয়েছিয়া ১৯৯৪ | competitions = মিছ ৱৰ্ল্ড মালয়েছিয়া ১৯৯৪<br>(বিজয়ী)<br>মিছ ৱৰ্ল্ড ১৯৯৪<br>(শীৰ্ষ ১০) | children = ২ | photo = Rahima Orchient Yayah.jpg }} '''ৰহিমা অৰ্চিয়েণ্ট ইয়ায়াহ''' (জন্ম: ১৯৭৪) এগৰাকী মালয়েছিয়ান ব্যৱসায়ী, প্ৰাক্তন মডেল আৰু সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ খিতাপ বিজয়ী, যিয়ে 'মিছ মালয়েছিয়া ৱৰ্ল্ড ১৯৯৪'ৰ মুকুট লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|title=Malatop ke Ratu Sabah dalam dunia pageant?|url=https://www.mbpfc.com/2017/07/kakpetir-mau-jugalah-tengok-pesona.html|access-date=20 July 2021|language=en-GB}}</ref> তেওঁ দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ছান চিটীত অনুষ্ঠিত 'মিছ ৱৰ্ল্ড ১৯৯৪' প্ৰতিযোগিতাত মালয়েছিয়াক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল আৰু তাত তেওঁ শীৰ্ষ ১০ গৰাকী ছেমি ফাইনেলিষ্টৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Zainul |first=Mohd Nazllie |date=19 April 2017 |title=Bekas ratu cantik jadi tauke busana Muslimah |url=https://www.bharian.com.my/taxonomy/term/1303/2017/07/273250/bekas-ratu-cantik-jadi-tauke-busana-muslimah |access-date=20 July 2021 |website=Berita Harian |language=en}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == ৰহিমাৰ জন্ম ১৯৭৪ চনত চাবাহৰ টাৱাউত হৈছিল। তেওঁ এজন মালয়েছিয়ান চীনা ব্যৱসায়ীৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল আৰু তেওঁলোকৰ দুটা পুত্ৰ সন্তান আছে। তেওঁ ১৯৯৩ চনত ইণ্টি ইণ্টাৰনেশ্যনেল ইউনিভাৰ্ছিটীৰপৰা ব্যৱসায় প্ৰশাসনৰ ডিপ্লমা আৰু ১৯৮৯ চনত চাবাহৰ কিনাবালু কমাৰ্চিয়েল কলেজৰপৰা সচিবালয়ৰ কামৰ বাবে পিটমেন ট্ৰেইনিং চাৰ্টিফিকেট লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|title=About Orchient|url=http://orchient.weebly.com/about-orchient.html|access-date=20 July 2021|website=orchient hijab couture|language=en}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>{{better source needed|date=April 2022}} == কেৰিয়াৰ == মিছ ৱৰ্ল্ড ১৯৯৪-ত মালয়েছিয়াক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি তেওঁ শীৰ্ষ ১০ গৰাকী ছেমি ফাইনেলিষ্টৰ তালিকাত স্থান পাইছিল। পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত তেওঁ ভাৰতৰ মডেল তথা অভিনেত্ৰী ঐশ্বৰ্য ৰায়ৰ হাতত পৰাস্ত হয়।<ref>{{Cite news |url-status=live |archive-date=Mar 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220319202139/https://www.pressreader.com/malaysia/berita-harian-malaysia/20170419/282445643931400 |url=https://www.pressreader.com/malaysia/berita-harian-malaysia/20170419/282445643931400 |title=Rahima Orchient Yayah |date=2017-04-19 |publisher=Berita Harian |language=en |access-date=12 August 2023 |via=PressReader}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-07-09 |title=Aishwarya Rai clinched Miss World 1994 title with this answer, watch her crowning moment |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/aishwarya-rai-clinched-miss-world-1994-with-this-answer-watch-her-crowning-moment-7394998/ |access-date=2022-03-03 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ১৯৬৩ চনত মালয়েছিয়াই এই প্ৰতিযোগিতাত অভিষেক ঘটোৱাৰ পিছত ছেমি ফাইনেললৈ নিৰ্বাচিত হোৱা ৰহিমা আছিল তৃতীয়গৰাকী মালয়েছিয়ান প্ৰতিনিধি। ইয়াৰ পূৰ্বে ১৯৭৯ চনত শ্বাৰ্লি চিউৱে মালয়েছিয়াৰ হৈ ছেমি ফাইনেলত প্ৰৱেশ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|title=5 Ratu Cantik Malaysia menyerlah Ratu Cantik Dunia|url=http://my.entertainment.yahoo.com/news/5-ratu-cantik-malaysia-menyerlah-ratu-cantik-dunia-091500020.html|access-date=20 July 2021|website=my.entertainment.yahoo.com|language=en-PH}}</ref> ১৯৯৬ চনত মুছলমান মহিলাক ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত জাৰি কৰা 'ফতোৱা'ৰ আগলৈকে মিছ ৱৰ্ল্ডত অংশ লোৱা ৰহিমা আছিল মালয়েছিয়াৰ শেষৰ গৰাকী মুছলমান মহিলা।<ref>{{Cite web |url=https://www.astroawani.com/video-gaya-hidup/rupawan-awani-ep13-rahima-orchient-yayah-kongsi-pengalaman-1764379 |archive-date=Jul 20, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210720075737/https://www.astroawani.com/video-gaya-hidup/rupawan-awani-ep13-rahima-orchient-yayah-kongsi-pengalaman-1764379 |date=May 2, 2019 |website=www.astroawani.com |language=id |access-date=12 August 2023 |title=Rahima Orchient Yayah kongsi pengalaman}}</ref> তেওঁ প্ৰেষ্টন ইউনিভাৰ্ছিটীৰপৰা মাষ্টাৰ অফ বিজনেছ এডমিনিষ্ট্ৰেশ্যন (MBA) ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে। ২৮ বছৰ বয়সতে তেওঁ নিজাকৈ এটা ফেশ্বন ডিজাইনিং কোম্পানী আৰম্ভ কৰি পৰিচালনা কৰিছিল। তেওঁৰ কোম্পানীক ফেশ্বন ডিজাইনিং আৰু পেটাৰ্নিং উদ্যোগৰ অন্যতম শীৰ্ষ প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ লক্ষ্য তেওঁ লৈছিল।<ref>{{Cite web|title=Rahima Orchient Yayah (2018)..|url=http://orchient.weebly.com/3/post/2018/01/rahima-orchient-yayah-2018.html|access-date=20 July 2021|website=orchient hijab couture|language=en}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তেওঁ টাৱাউ আৰু কোটা কিনাবালুত দুখন বুটিকৰ শাখা স্থাপন কৰিছে। == তথ্যসূত্ৰ == <references /> ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://web.archive.org/web/20251015090009/https://orchient.weebly.com/about-orchient.html আনুষ্ঠানিক ৱেবছাইট] [[শ্ৰেণী:ব্যৱসায়ী]] [[শ্ৰেণী:মডেল]] [[শ্ৰেণী:সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগী]] duroe9fk9pnq6sy3ei95uy63jc2u12m 0 136910 645517 638338 2026-10-16T13:47:30Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:বিদেশত হিন্দু ধৰ্ম]] using [[WP:HC|HotCat]] 645517 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious group |group = দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ হিন্দু |image = Hinduism Expansion in Asia.svg |caption = দক্ষিণ-পূব এছিয়াত [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ সম্প্ৰসাৰণ |image_size = 250px |population= {{Circa|'''৭,৯৩৩,৭১৭'''|lk=yes}}{{increase}} <br />(জনসংখ্যাৰ ১.৪০%) | languages = {{Plainlist| * '''পৱিত্ৰ ভাষা:'''<br />{{Hlist|[[পৱিত্ৰ ভাষা#হিন্দু ধৰ্ম|সংস্কৃত]] আৰু... [[তামিল ভাষা|তামিল]] (কিছু পৰিমাণে)}}<ref name="Wiley-Blackwell1">{{cite book|last1 = Johnson|first1 = Todd M.|last2 = Grim|first2 = Brian J.|title = The World's Religions in Figures: An Introduction to International Religious Demography|url = http://media.johnwiley.com.au/product_data/excerpt/47/04706745/0470674547-196.pdf|access-date = 24 November 2015|year = 2013|publisher = Wiley-Blackwell|location = Hoboken, NJ|pages = 10|url-status = dead|archive-url = https://web.archive.org/web/20131020100448/http://media.johnwiley.com.au/product_data/excerpt/47/04706745/0470674547-196.pdf|archive-date = 20 October 2013|archivedate = 20 October 2013|archiveurl = https://web.archive.org/web/20131020100448/http://media.johnwiley.com.au/product_data/excerpt/47/04706745/0470674547-196.pdf}}</ref> }} '''প্ৰধান কথিত ভাষা:'''<br />{{Hlist| [[বালি ভাষা|বালিনী]] |[[তামিল ভাষা|তামিল]] | [[জাভানী ভাষা|জাভানিজ]] | [[টেংগেৰেজ উপভাষা|টেংগেৰেজ]] | [[অসিং ভাষা|অসিং]] | [[চাম ভাষা|চাম]] | [[ইণ্ডোনেছিয়ান ভাষা|ইণ্ডোনেছিয়ান]] | [[মালয় ভাষা|মালয়]] | [[দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ ভাষা|অন্য দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ ভাষা]] | ইংৰাজী | আৰু অন্যান্য}} |region1 = [[ইণ্ডোনেছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম|ইণ্ডোনেছিয়া]] |pop1 = ৪,৬৪৬,৩৫৭ |ref1=<ref>{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010_5/168356.htm|title=religion in Indonesia|website=2009-2017.state.gov}}</ref> |region2=[[মালয়েছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম|মালয়েছিয়া]] |pop2=১,৯৪৯,৮৫০ |ref2=<ref>{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/2777.htm|title=religion in Malaysia|website=2009-2017.state.gov}}</ref> |region3=[[ম্যানমাৰত হিন্দু ধৰ্ম|ম্যানমাৰ]] |pop3=৮২০,০০০ |ref3=<ref>{{cite web|url=https://www.pewresearch.org/religion/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-numbers|title=religion in Myanmar|website=pewresearch.org|date=18 December 2012 }}</ref> |region4=[[চিংগাপুৰত হিন্দু ধৰ্ম|চিংগাপুৰ]] |pop4=৩৭২,৯৬৩ | |region5=[[থাইলেণ্ডত হিন্দু ধৰ্ম|থাইলেণ্ড]] |pop5=৮৪,০০০ |ref5=<ref>{{cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/thailand#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016|title=religion in Thailand|website=globalreligiousfuture.org|access-date=5 July 2022|archive-date=26 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200926171829/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/thailand#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016|url-status=dead}}</ref> |region6=[[ফিলিপাইনছত হিন্দু ধৰ্ম|ফিলিপাইনছ]] |pop6=৩৪,৬৩৪<ref name="auto"/> | |flag=File:Om, This the first word in the world- 2013-10-30 10-55.png |flag_size=80px |region8=also present in small numbers in [[Hinduism in Laos|Laos]] and [[Hinduism in Cambodia|Cambodia]]}} দক্ষিণ-পূব এছিয়াত [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ এক গভীৰ প্ৰভাৱ আছিল, যিয়ে এই অঞ্চলটোৰ সাংস্কৃতিক বিকাশ আৰু ইতিহাসক এক নতুন ৰূপ দিছিল।<ref>{{Cite web|date=25 April 2017|title=Hindu Wisdom – Suvarnabhumi|url=http://www.hinduwisdom.info/Suvarnabhumi.htm|access-date=2021-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170425182329/http://www.hinduwisdom.info/Suvarnabhumi.htm|archive-date=25 April 2017}}</ref> ভাৰতীয় উপমহাদেশৰপৰা ইণ্ডিক ([[ভাৰতীয়]]) লিপিসমূহৰ আগমনৰ লগে লগে, প্ৰথমৰপৰা পঞ্চম শতিকাৰ ভিতৰত এই অঞ্চলৰ লোকসকলে নিজৰ প্ৰথমবোৰ শিলালিপি বা লিখনী প্ৰস্তুত কৰি ঐতিহাসিক যুগত প্ৰৱেশ কৰে।<ref>{{cite book|title=Lost Kingdoms: Hindu-Buddhist Sculpture of Early Southeast Asia, Metropolitan museum, New York: exhibition catalogues|author=Guy, John|publisher=Metropolitan Museum of Art|year=2014|isbn=9781588395245|url=https://books.google.com/books?id=vO_-AgAAQBAJ&q=Indic+script+in+early+Southeast+Asian+kingdom&pg=PA11}}</ref> বৰ্তমান সময়ত দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ হিন্দুসকলৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ প্ৰৱাসী ভাৰতীয় আৰু বালিলীয়া লোকসকল অন্যতম। ইয়াৰ উপৰি জাভানীজ (ইণ্ডোনেছিয়াৰ অন্যান্য সংখ্যালঘু জনগোষ্ঠী) আৰু দক্ষিণ-মধ্য ভিয়েটনামৰ 'বালামন চাম' সংখ্যালঘু জনগোষ্ঠীৰ মাজতো হিন্দু ধৰ্মৰ প্ৰচলন দেখা যায়।<ref>{{Cite web|title=The Religions of South Asia|url=https://asiasociety.org/education/religions-south-asia|access-date=2021-08-09|website=Asia Society|date=25 July 2017|language=en}}</ref> ভাৰতীয় সভ্যতা—যি নিজে বিভিন্ন স্বতন্ত্ৰ সংস্কৃতি আৰু জনগোষ্ঠী, বিশেষকৈ দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক 'মন খমেৰ' প্ৰভাৱৰ সংমিশ্ৰণত গঢ়ি উঠিছিল—দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ আঞ্চলিক ৰাজ্যসমূহৰ থলুৱা সামাজিক গাঁথনি আৰু শাসন-ব্যৱস্থাৰ সৈতে খাপ খাই পৰিছিল আৰু বিলীন হৈ গৈছিল। এই ভাৰতীয়কৰণ হোৱা ৰাজ্যসমূহৰ গঠনৰ জৰিয়তে, সৰু সৰু জনজাতীয় মুৰব্বী বা মুখিয়ালৰ নেতৃত্বত থকা থলুৱা শাসনবোৰ ভাৰতীয় শাসনপ্ৰণালীৰ দৰে 'মহাৰজা'ৰ নেতৃত্বত ডাঙৰ ডাঙৰ ৰাজ্য আৰু সাম্ৰাজ্যলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলতেই দক্ষিণ-মধ্য ভিয়েটনামত চম্পা সভ্যতা, দক্ষিণ ভিয়েটনামত ফুনান ৰাজ্য, ইণ্ডোচীনত খমেৰ সাম্ৰাজ্য, মালয় উপদ্বীপত লাংকাচুকা ৰাজ্য আৰু পুৰণি কেদাহ, সুমাত্ৰাত শ্ৰীৱিজয় ৰাজ্য, আৰু জাভা, বালি তথা ফিলিপাইন দ্বীপপুঞ্জৰ কিছু অংশ সামৰি গঢ়ি উঠা মাতাৰাম ৰাজ্য, সিংহসাৰী আৰু মজাপাহিত সাম্ৰাজ্যৰ জন্ম হৈছিল। ভাৰতীয় সভ্যতাই এই অঞ্চলৰ জাতি আৰু দেশসমূহৰ ভাষা, লিপি, লিখিত পৰম্পৰা, সাহিত্য, কেলেণ্ডাৰ (পঞ্জিকা), বিশ্বাসী ব্যৱস্থা আৰু কলাত্মক দিশসমূহক গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত কৰিছিল।<ref>{{Cite book|last1=Lévi|first1=Sylvain|url=https://books.google.com/books?id=dx5dzJGGBg0C&q=austroasiatic+influence+on+india&pg=PR15|title=Pre-Aryan and Pre-Dravidian in India|last2=Przyluski|first2=Jean|last3=Bloch|first3=Jules|date=1993|publisher=Asian Educational Services|isbn=978-81-206-0772-9|language=en}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |title=The spread of Hinduism in Southeast Asia and the Pacific |encyclopedia=Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Hinduism/The-spread-of-Hinduism-in-Southeast-Asia-and-the-Pacific}}</ref> দক্ষিণ-পূব এছিয়াত ভাৰতীয় সংস্কৃতি আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাসমূহ আদৰি লোৱাৰ এটা অন্যতম কাৰণ আছিল এই যে ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ সৈতে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ থলুৱা সংস্কৃতিৰ ইতিমধ্যে কিছুমান চকুত পৰা সাদৃশ্য আছিল। এই সাদৃশ্যসমূহক পূৰ্বৰ দক্ষিণ-পূব এছীয় (বিশেষকৈ অ’ষ্ট্ৰ’এছিয়াটিক, যেনে প্ৰাৰম্ভিক মুণ্ডা আৰু মন খমেৰ গোটসমূহ) আৰু হিমালয়ৰ (তিব্বতী) সাংস্কৃতিক তথা ভাষিক প্ৰভাৱে স্থানীয় ভাৰতীয় লোকসকলৰ ওপৰত পেলোৱা প্ৰভাৱৰদ্বাৰা ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। অধ্যাপক প্ৰজিলুস্কি, জুলছ ব্লচ আৰু লেভি কে ধৰি কেইবাজনো পণ্ডিতে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছিল যে প্ৰাৰম্ভিক ভাৰতীয় সংস্কৃতি আৰু পৰম্পৰাৰ ওপৰত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক, ভাষিক আৰু ৰাজনৈতিক মন-খমেৰ (অ’ষ্ট্ৰ’এছিয়াটিক) প্ৰভাৱ আছিল। ভাৰতক পাশ্চাত্য, প্ৰাচ্য আৰু থলুৱা পৰম্পৰাৰ এক অপূৰ্ব মিলনভূমি হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite book|last1=Lévi|first1=Sylvain|url=https://books.google.com/books?id=dx5dzJGGBg0C&q=austroasiatic+influence+on+india&pg=PR15|title=Pre-Aryan and Pre-Dravidian in India|last2=Przyluski|first2=Jean|last3=Bloch|first3=Jules|date=1993|publisher=Asian Educational Services|isbn=978-81-206-0772-9|language=en|quote=It has been further proved that not only linguistic but also certain cultural and political characteristics of ancient India can be explained by Austroasiatic (Mon-Khmer) elements.}}</ref> == প্ৰাচীন যুগ == প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০ শতিকাতে ভাৰতীয় পণ্ডিতসকলে জাভা আৰু সুমাত্ৰাৰ 'দ্বীপান্তৰ' বা 'জাভা দ্বীপ' হিন্দু ৰাজ্যৰ বিষয়ে লিখি থৈ গৈছিল। ভাৰতৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন মহাকাব্য 'ৰামায়ণ'তো "যৱদ্বীপ" নামৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ৰামৰ বানৰ সেনাৰ প্ৰধান সুগ্ৰীৱে সীতাৰ সন্ধানত তেওঁৰ দূতসকলক যৱদ্বীপ অৰ্থাৎ জাভা দ্বীপলৈ পঠিয়াইছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=9ic4BjWFmNIC&pg=PA465|title=History Of Ancient India (portraits Of A Nation), 1/e|date=25 March 2010|publisher=Sterling Publishers Pvt. Ltd|isbn=9788120749108|via=Google Books}}</ref> সেইবাবেই ইয়াক সংস্কৃত নাম "যাৱক দ্বীপ" (দ্বীপ = দ্বীপ বা চাৰিওফালে পানীৰে আগুৰা ভূমি) বুলি জনা গৈছিল। দক্ষিণ-পূব এছিয়ালৈ পূব ভাৰতৰ, বিশেষকৈ কলিংগৰ লগতে দক্ষিণ ভাৰতৰ ৰাজ্যসমূহৰ বণিক বা ব্যৱসায়ীসকলৰ সঘনাই আহ-যাহ আছিল।<ref>{{Cite web|title=Hinduism – The spread of Hinduism in Southeast Asia and the Pacific|url=https://www.britannica.com/topic/Hinduism|access-date=2021-08-09|website=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}</ref> প্ৰায় ৪০০ খ্ৰীষ্টাব্দত পশ্চিম জাভাত ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ প্ৰভাৱত 'তাৰুমানগৰ' ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়, যাৰ শিলালিপিসমূহ ইণ্ডোনেছিয়াৰ ইতিহাসৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন শিলালিপিৰ ভিতৰত অন্যতম। প্ৰায় ৪২৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰপৰা এই অঞ্চলত এক স্পষ্ট বৌদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰভাৱ পৰিলক্ষিত হৈছিল। প্ৰায় ষষ্ঠ শতিকাত মধ্য জাভাৰ উত্তৰ উপকূলত ভাৰতীয় আৰ্হিৰ 'কলিংগ' ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়। এই ৰাজ্যখনৰ নাম ভাৰতৰ পূব উপকূলৰ 'কলিংগ' ৰাজ্যৰ নামৰপৰা লোৱা হৈছিল।<ref name="Coedes">{{cite book|last=Coedès|first=George|author-link=George Coedès|editor=Walter F. Vella|others=trans. Susan Brown Cowing|title=The Indianized States of Southeast Asia|year=1968|publisher=Uny of Hawaii Press|isbn=978-0-8248-0368-1}}</ref> দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ এই সাগৰীয় যাত্ৰী বা নাৱিকসকলে ভাৰত আৰু চীন দেশৰ সৈতে ব্যাপক বাণিজ্যত লিপ্ত আছিল, যিয়ে মংগোল, চীনা আৰু জাপানীসকলৰ লগতে ইছলামিক ব্যৱসায়ীসকলৰো দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল। এই ইছলামিক ব্যৱসায়ীসকলে দ্বাদশ শতিকাত সুমাত্ৰাৰ আচেহ অঞ্চলত উপস্থিত হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=Hinduism in Southeast Asia {{!}} Encyclopedia.com|url=https://www.encyclopedia.com/environment/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/hinduism-southeast-asia|access-date=2021-08-09|website=www.encyclopedia.com}}</ref> আনহাতে, মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় পণ্ডিতসকলে ফিলিপাইনকো "পাণ্যুপায়ন" (যাৰ অৰ্থ হৈছে পানীৰে আগুৰা ভূ-খণ্ড) বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{cite book|doi=10.1007/978-981-10-7317-5_6|chapter=Panyupayana: The Emergence of Hindu Polities in the Pre-Islamic Philippines|title=Cultural and Civilisational Links between India and Southeast Asia|year=2018|last1=Santarita|first1=Joefe B.|pages=93–105|isbn=978-981-10-7316-8}}</ref> ভাৰতীয় হিন্দু প্ৰভাৱ একাদশ শতিকাৰ আশে-পাশে হ্ৰাস পাবলৈ আৰম্ভ কৰে যদিও ষোড়শ শতিকালৈকে জাভাৰ দৰে ঠাইত হিন্দু ধৰ্মৰ লেখ-জোখ আছিল, আনহাতে বালিয়ে আধুনিক যুগলৈকে এনে প্ৰভাৱ অক্ষুণ্ণ ৰাখিছিল।<ref>Ricklefs, Merle C. "Southeast Asia, Hinduism, Buddhism, and Islam in." In ''Oxford Encyclopedia of the Islamic World: Digital Collection''.: Oxford University Press.</ref> বৰ্তমান সমগ্ৰ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা হিন্দু সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ উদাহৰণ চোলা বংশৰ উত্তৰাধিকাৰৰ বাবে বহুখিনি ঋণী। উদাহৰণস্বৰূপে ইণ্ডোনেছিয়াৰ প্ৰম্বাননত থকা মহান মন্দিৰ কমপ্লেক্সত দক্ষিণ ভাৰতীয় স্থাপত্যৰ সৈতে কেইবাটাও সাদৃশ্য প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book|title=A history of India|first=Hermann|last=Kulke|date=2004|publisher=Routledge|others=Rothermund, Dietmar 1933–|isbn=0203391268|edition=4th|location=New York|oclc=57054139}}</ref> মালয় বুৰঞ্জী ছেজাৰা মেলায়ু অনুসৰি মালাকা চুলতান ৰাজ্যৰ শাসকসকলে নিজকে চোলা সাম্ৰাজ্যৰ ৰজাৰ বংশধৰ বুলি দাবী কৰিছিল। মালয়েছিয়াত আজি চোলা শাসনৰ কথা মনত আছে কাৰণ তাত থকা বহু ৰাজকুমাৰৰ নাম চোলান বা চুলানেৰে শেষ হয়, তেনে এজন হ’ল পেৰাকৰ ৰজা ৰাজা চুলান।<ref>{{Cite journal|last1=Aklujkar|first1=Ashok|last2=Kalyanaraman|first2=A.|date=1971|title=Aryatarangini: The Saga of the Indo-Aryans.|url=https://archive.org/details/sim_pacific-affairs_fall-1971_44_3/page/451|journal=Pacific Affairs|volume=44|issue=3|pages=451|doi=10.2307/2755739|issn=0030-851X|jstor=2755739}}</ref> চোলা স্কুল অৱ আৰ্ট দক্ষিণ-পূব এছিয়াতো বিয়পি পৰিছিল আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থাপত্য আৰু শিল্পকলাত প্ৰভাৱ পেলাইছিল।<ref>{{Cite book|title=Thai art with Indian influences|author=Promsak Jermsawatdi|date=1979|publisher=Abhinav Publications|oclc=6237916}}</ref><ref>{{Cite book|title=Columbia Chronologies of Asian History and Culture|url=https://archive.org/details/columbiachronolo00john|url-access=registration|last=Bowman|first=John|editor1-first=John|editor1-last=Bowman|date=31 January 2000|publisher=Columbia University Press|isbn=9780231500043|location=New York Chichester, West Sussex|doi=10.7312/bowm11004}}</ref> একাংশ পণ্ডিতে আঙুলিয়াই দিছে যে ইক্ষৱাকু আৰু সুমতিৰ কিংবদন্তিৰ উৎপত্তি হয়তো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ মিথত মানৱতাৰ জন্মৰ তিতা গছৰপৰাই হ’ব পাৰে। ৰজা সাগৰৰ পত্নী সুমতিৰ কিংবদন্তিত কোৱা হৈছে যে তেওঁ এবিধ তিতা গছৰ সহায়ত সন্তান জন্ম দিছিল।<ref>{{cite book|first=Koenraad|last=Elst|author-link=Koenraad Elst|title=Update on the Aryan Invasion Debate|publisher=Aditya Prakashan|year=1999|isbn=81-86471-77-4|title-link=Update on the Aryan Invasion Debate}}; Sergent, Bernard: Genèse de l'Inde, 1997.</ref> == আধুনিক যুগ == [[চিত্ৰ:Bali-Ubud 0704a.jpg|left|thumb|258x258px|ইণ্ডোনেছিয়াৰ বালিত হিন্দু বালি মন্দিৰৰ প্ৰসাদ]] আজি সমগ্ৰ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত সজীৱ আৰু বৈচিত্ৰ্যমজ় হিন্দু সম্প্ৰদায় বিয়পি পৰে, বিশেষকৈ মালয়েছিয়া, ছিংগাপুৰ, থাইলেণ্ড, মেডান (ইণ্ডোনেছিয়া) আৰু ফিলিপাইনছত থাকি যায়, মূলতঃ বিগত শতিকাবোৰত ভাৰত উপমহাদেশৰপৰা দক্ষিণ-পূব এছিয়ালৈ প্ৰব্ৰজন কৰা তামিল লোকসকলৰ উপস্থিতিৰ বাবে। তামিল হিন্দু ধৰ্মৰ এটা উল্লেখযোগ্য দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ দিশ হ’ল থাইপুছম উৎসৱ, আনহাতে আন আন হিন্দু ধৰ্মীয় উৎসৱ যেনে দীপাৱলীও এই অঞ্চলৰ হিন্দুসকলে ভালদৰে পালন কৰে। থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াত থাই আৰু খ্মেৰ লোকসকলে বৌদ্ধ ধৰ্মৰ লগতে হিন্দু ৰীতি-নীতি আৰু পৰম্পৰাও পালন কৰিছিল আৰু ব্ৰহ্মৰ দৰে হিন্দু দেৱতাক আজিও বহুলভাৱে শ্ৰদ্ধা কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=A Tribute to Hinduism: Home|url=http://www.atributetohinduism.com/Suvarnabhumi.htm|access-date=2021-08-09|website=www.atributetohinduism.com|archive-date=15 February 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060215001205/http://www.atributetohinduism.com/Suvarnabhumi.htm|url-status=dead|archivedate=2006-02-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060215001205/http://www.atributetohinduism.com/Suvarnabhumi.htm|deadurl=yes}}</ref> ইণ্ডোনেছিয়াত কেৱল ভাৰতীয় বংশৰ লোকেই হিন্দু ধৰ্ম পালন কৰা নাই; হিন্দু ধৰ্ম এতিয়াও বালিৰ প্ৰধান ধৰ্ম হিচাপে জীয়াই আছে, য'ত স্থানীয় ইণ্ডোনেছিয়ান, বালি জনসাধাৰণে আগামা হিন্দু ধৰ্ম অনুসৰণ কৰে, যিটো হিন্দু ধৰ্মৰ এটা ভিন্নতা যিটো দ্বীপটোত প্ৰায় দু সহস্ৰাব্দ ধৰি বিকশিত হোৱা প্ৰাচীন জাভা-বালি হিন্দু পৰম্পৰাৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, প্ৰায়ে থলুৱা আধ্যাত্মিক উপাদানসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Swaveda – Articles – Great Expectations: Hindu Revival Moveme...|url=http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&id=49|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20040820025445/http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&id=49|archive-date=2004-08-20|access-date=2021-08-09|website=Swaveda|archivedate=2004-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040820025445/http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&id=49|deadurl=yes}}</ref>বালিৰ বাহিৰেও জাভাত জাভা হিন্দু সংখ্যালঘুৰ সৰু সৰু এনক্লেভ পোৱা যায়, যেনে ব্ৰ'মো আৰু চেমেৰু আগ্নেয়গিৰিৰ ওচৰৰ টেংগাৰ পৰ্বতমালাৰ আশে-পাশে, মধ্য জাভাৰ কাৰাংগান্যাৰ ৰিজেন্সি আৰু যোগাকাৰ্টাৰ প্ৰম্বানানৰ ওচৰত। একেদৰে দক্ষিণ ভিয়েটনাম আৰু কম্বোডিয়াৰ চাম সংখ্যালঘুসকলৰ মাজতো হিন্দু ধৰ্ম পোৱা যায়: জাভানীসকলৰ দৰেই তেওঁলোকৰ অধিকাংশই মুছলমান কিন্তু সংখ্যালঘু হিন্দু। ইণ্ডোনেছিয়াৰ আন অঞ্চলত কালিমন্তনৰ দয়াকে স্বীকাৰ কৰা থলুৱা আধ্যাত্মিক বিশ্বাস আৰু হিন্দু কহাৰিংগানৰ দৰে থলুৱা ধৰ্ম চিনাক্ত কৰিবলৈ হিন্দু ধৰ্ম শব্দটো প্ৰায়ে ছাতিৰ শ্ৰেণী হিচাপে শিথিলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=South Asian religions, an introduction (article)|url=https://www.khanacademy.org/humanities/art-asia/south-asia/south-asia-intro/a/south-asian-religions-an-introduction|access-date=2021-08-09|website=[[Khan Academy]]|language=en}}</ref> ইণ্ডোনেছিয়াত হিন্দু ধৰ্মৰ পুনৰুত্থান দেশৰ সকলো প্ৰান্ততে সংঘটিত হৈছে। ১৯৭০ চনৰ আৰম্ভণিতে চুলাৱেছিৰ টোৰাজা জনগোষ্ঠীক প্ৰথমে ‘হিন্দু ধৰ্ম’ৰ ছাতিত চিনাক্ত কৰা হৈছিল, তাৰ পিছত ১৯৭৭ চনত সুমাত্ৰাৰ কাৰো বাটক আৰু ১৯৮০ চনত কালিমন্তানৰ ঙাজু দয়াক। ১৯৯৯ চনত নেশ্যনেল ইণ্ডোনেছিয়ান ব্যুৰো অৱ ষ্টেটিষ্টিকছে এক অপ্ৰকাশিত প্ৰতিৱেদনত স্বীকাৰ কৰিছিল যে প্ৰায় ১০০,০০০ লোকে আনুষ্ঠানিকভাৱে ধৰ্মান্তৰিত হৈছিল বা বিগত দুটা দশকত ইছলামৰপৰা হিন্দু ধৰ্মলৈ ‘পুনৰ ধৰ্মান্তৰিত’।<ref>{{cite web|url=http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&id=49|title=Swaveda – Articles – Great Expectations: Hindu Revival Moveme|access-date=2004-07-24|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20040820025445/http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&id=49|archive-date=20 August 2004|archivedate=2004-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040820025445/http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&id=49|deadurl=yes}}</ref> ধৰ্মীয় পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰ্যালয়ে ২০০৭ চনলৈকে অনুমান কৰিছিল যে ইণ্ডোনেছিয়াত কমেও এক কোটি হিন্দু আছে।<ref>{{Cite web|url=https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/2007/90137.htm|title=United States Department of State|date=14 September 2007}}</ref> হিন্দু ধৰ্মৰ বৃদ্ধিৰ মূলতে হৈছে জাভাৰ বিখ্যাত ভৱিষ্যদ্বাণী সবদাপালন আৰু জয়াবায়া। শেহতীয়াকৈ হিন্দু ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰা বহু লোক সুকৰ্ণোৰ পিএনআইৰ পৰিয়ালৰ সদস্য আছিল, আৰু এতিয়া মেগাৱতী সুকৰ্ণপুত্ৰীক সমৰ্থন কৰে। ‘মাজাপাহিতৰ ধৰ্ম’ (হিন্দু ধৰ্ম)লৈ এই প্ৰত্যাৱৰ্তন জাতীয়তাবাদী গৌৰৱৰ বিষয়। ইণ্ডোনেছিয়ান বালিসকলৰ কাষত এতিয়া বালামন চামসকল দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ একমাত্ৰ জীয়াই থকা স্থানীয় (অভাৰতীয়) হিন্দু। ভিয়েটনামত চাম জনগোষ্ঠীয় সংখ্যালঘুৰ প্ৰায় ১ লাখ ৬০ হাজাৰ সদস্য আছে। ইয়াৰে অধিকাংশই ইছলাম ধৰ্ম পালন কৰাৰ বিপৰীতে কিছুমান হিন্দু। শতিকাজুৰি কিন (ভিয়েটনামী)ৰ আধিপত্য থকাৰ পিছত আজি চাম সংস্কৃতিক পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ কিছু প্ৰচেষ্টা চলিছে।<ref>{{cite news|work=National Geographic|title=The Cham: Descendants of Ancient Rulers of South China Sea Watch Maritime Dispute From Sidelines, The ancestors of Vietnam's Cham people built one of the great empires of Southeast Asia|author=Adam Bray|date=18 June 2014|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2014/06/140616-south-china-sea-vietnam-china-cambodia-champa/|archive-url=https://web.archive.org/web/20140620153051/http://news.nationalgeographic.com/news/2014/06/140616-south-china-sea-vietnam-china-cambodia-champa/|url-status=dead|archive-date=20 June 2014|access-date=17 May 2026|archivedate=20 June 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140620153051/http://news.nationalgeographic.com/news/2014/06/140616-south-china-sea-vietnam-china-cambodia-champa/|deadurl=yes}}</ref> == দেশসমূহ == হিন্দু ধৰ্ম দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ সংখ্যালঘু ধৰ্ম আৰু ইয়াৰ জনসংখ্যা ইণ্ডোনেছিয়া, মালয়েছিয়া, ছিংগাপুৰ আৰু ম্যানমাৰত যথেষ্ট। ইণ্ডোনেছিয়া বিশ্বৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম হিন্দু জনসংখ্যা, মূলতঃ বালি দ্বীপত। === ব্ৰুণেই === মাজাপাহিত সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতি আনুগত্যৰ জৰিয়তে হিন্দু ধৰ্ম ব্যাপকভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল আৰু স্থানীয় লোকে গ্ৰহণ কৰিছিল। পিছলৈ ১৫ শতিকাৰ সময়ছোৱাত আৰবসকলে ব্ৰুনাই আক্ৰমণ কৰে যাৰ ফলত নাগৰিকসকলৰ ওপৰত বলপূৰ্বক ধৰ্মান্তৰকৰণ আৰু গণ নিৰ্যাতনৰ বাবে হিন্দু শাসনৰ অন্ত পৰে। === কম্বোডিয়া === মূল প্ৰবন্ধ: [[:en:Hinduism_in_Cambodia|কম্বোডিয়াত হিন্দু ধৰ্ম]] [[চিত্ৰ:A statue inside the Angkor Wat in Cambodia; January 2020.jpg|left|thumb|বিষ্ণুৰ মূৰ্তিৰপৰা ৰূপান্তৰিত অংকোৰ ৱাটত বুদ্ধৰ মূৰ্তি]] ফুনান ৰাজ্যৰ আৰম্ভণিতে [[কম্বোডিয়া]] প্ৰথমে [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত হৈছিল। হিন্দু ধৰ্ম খ্মেৰ সাম্ৰাজ্যৰ অন্যতম চৰকাৰী ধৰ্ম আছিল। বিশ্বৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ মন্দিৰ কমপ্লেক্স (বৰ্তমান বৌদ্ধ) আংকৰ ৱাট এসময়ত হিন্দু মন্দিৰ আছিল। খ্মেৰ ৰাজ্যত পালন কৰা প্ৰধান ধৰ্ম আছিল হিন্দু ধৰ্ম, তাৰ পিছত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ জনপ্ৰিয়তা। প্ৰথম অৱস্থাত ৰাজ্যখনে হিন্দু ধৰ্মক মূল ৰাষ্ট্ৰ ধৰ্ম হিচাপে অনুসৰণ কৰিছিল। [[চিত্ৰ:Angkor Vat (6783535194).jpg|thumb|কম্বোডিয়াৰ অংকোৰ ৱাট হৈছে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ শতাধিক প্ৰাচীন হিন্দু মন্দিৰৰ ভিতৰত এটা। ]] মহাদেৱৰ [[বিষ্ণু]] আৰু [[শিৱ]] খ্মেৰ হিন্দু মন্দিৰত পূজা কৰা আটাইতকৈ পূজনীয় [[দেৱতা (হিন্দু ধৰ্ম)|দেৱতা]] আছিল। মৰণোত্তৰ ৰজা দ্বিতীয় সূৰ্য্যবৰ্মানক বিষ্ণু হিচাপে সন্মান জনাবলৈ অংকোৰ ৱাটৰ দৰে মন্দিৰবোৰক প্ৰকৃততে প্ৰেহ পিছনুলোক (সংস্কৃতত ভাৰ বিষ্ণুলোক) বা বিষ্ণুৰ ৰাজ্য বুলি জনা যায়। [[ব্ৰাহ্মণ]] (হিন্দু পুৰোহিত)দ্বাৰা কৰা হিন্দু অনুষ্ঠান আৰু অনুষ্ঠান, সাধাৰণতে ৰজাৰ পৰিয়ালৰ শাসক অভিজাত শ্ৰেণী, সম্ভ্ৰান্ত আৰু শাসক শ্ৰেণীৰ মাজতহে থাকিল। খমেৰ সাম্ৰাজ্যই এখন জটিল সমাজ গঢ়ি তুলিছিল য'ত অত্যাধুনিক সংস্কৃতি, কলা আৰু স্থাপত্যৰ বিকাশ হৈছিল। খমেৰ ৰজা আৰু তেওঁৰ বিষয়াসকল জলসিঞ্চন ব্যৱস্থাপনা আৰু পানী বিতৰণৰ দায়িত্বত আছিল, য'ত কেনেল, খাদ আৰু বৰায় নামৰ বিশাল জলাধাৰৰ দৰে জটিল জলসিঞ্চন আন্তঃগাঁথনিৰ এটা শৃংখলা অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। সমাজখন হিন্দু বৰ্ণ ব্যৱস্থাক প্ৰতিফলিত কৰা এটা শ্ৰেণী ব্যৱস্থাৰ ভিত্তিত সজ্জিত আছিল, য'ত সাধাৰণ মানুহ – ধানৰ কৃষক আৰু মাছমৰীয়াসকল – জনসংখ্যাৰ বৃহৎসংখ্যক অংশ গঠন কৰিছিল। ক্ষত্ৰিয়সকল – ৰাজবংশ, অভিজাতসকল, সেনাপতিসকল, সৈন্যসকল, আৰু যোদ্ধাসকল – এটা শাসনকাৰী অভিজাত শ্ৰেণী আৰু কৰ্তৃপক্ষ গঠন কৰিছিল। অন্যান্য সামাজিক শ্ৰেণীৰ ভিতৰত আছিল ব্ৰাহ্মণ (পুৰোহিত), ব্যৱসায়ী, কাঠমিস্ত্ৰী আৰু শিল্পকৰ্মী, কুমহৰ, ধাতুশিল্পী, সোণাৰ আৰু বয়নশিল্পী, আৰু সামাজিকভাৱে সৰ্বনিম্ন স্তৰত আছিল দাস-দাসী। বিস্তৃত জলসিঞ্চন প্ৰকল্পসমূহে অতিৰিক্ত ধান উৎপাদন কৰিছিল যাৰদ্বাৰা এক বিশাল জনসংখ্যাক জীৱন-ধাৰণ কৰিব পৰা হৈছিল। ৰাষ্ট্ৰীয় ধৰ্ম আছিল হিন্দু ধৰ্ম কিন্তু দেৱৰাজৰ ধৰ্মীয় অনুশাসনৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত হৈছিল, যি খেমাৰ ৰজাসকলক পৃথিৱীত জীৱিত দেৱতাসমূহৰ ঐশ্বৰিক গুণৰ অধিকাৰী হিচাপে উন্নীত কৰিছিল, যাক বিষ্ণু বা শিৱৰ অৱতাৰ বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="God and King">{{cite book|url=http://www.easternbookcorporation.com/moreinfo.php?txt_searchstring=7306|archive-url=https://web.archive.org/web/20060513032347/http://www.easternbookcorporation.com/moreinfo.php?txt_searchstring=7306|url-status=dead|archive-date=13 May 2006|title=God and King : The Devaraja Cult in South Asian Art & Architecture|author=Sengupta, Arputha Rani (Ed.)|year=2005|publisher=National Museum Institute|isbn=8189233262|access-date=14 September 2012}}</ref>ৰাজনীতিত, এই মৰ্যাদাক ৰজাৰ শাসনৰ ঐশ্বৰিক ন্যায্যতা হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। এই পূজাৰ ফলত খমেৰ ৰজাসকলে বিশাল স্থাপত্য প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰিব পাৰিছিল, ৰজাৰ পৃথিৱীত দৈবিক শাসন উদ্‌যাপন কৰিবলৈ অংকোৰ ৱাট আৰু বায়নৰ দৰে মহিমামণ্ডিত স্মৃতিস্তম্ভ নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|date=14 August 2007|title=Map reveals ancient urban sprawl|language=en-GB|url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/6945574.stm|access-date=2021-08-09}}</ref> সাম্ৰাজ্যৰ আনুষ্ঠানিক ধৰ্মসমূহৰ ভিতৰত হিন্দুধৰ্ম আৰু মহাযান বৌদ্ধধৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল, যেতিয়ালৈকে ১৩ শতিকাত শ্ৰীলংকাৰপৰা প্ৰৱৰ্তনৰ পাছত থেৰাভাদা বৌদ্ধধৰ্ম প্ৰচলিত হোৱা নাছিল, এমনকি নিম্ন শ্ৰেণীৰ মাজতো।<ref>[[Hinduism in Southeast Asia#Keyes1995|Keyes, 1995]], pp.78–82</ref>সেই সময়ৰ পৰা, কম্বোডিয়াত হিন্দু ধৰ্মৰ ক্ৰমশঃ পতন ঘটে আৰু অৱশেষত থেৰাৱাদান বৌদ্ধ ধৰ্মই ৰাজ্যৰ প্ৰধান ধৰ্ম হিচাপে স্থান লাভ কৰে। তাৰ সত্ত্বেও, হিন্দু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানসমূহে ৰাজ্যত এতিয়াও গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আছে। প্ৰতিবেশী থাইলেণ্ডৰ দৰে, ৰাজ্যাভিষেকৰ অনুষ্ঠান প্ৰধানত ৰাজকীয় ব্ৰাহ্মণসকলে পৰিচালনা কৰে, যাৰ সময়ত ৰজাই প্ৰাচীন ৰাষ্ট্ৰীয় পৰম্পৰা বজাই ৰাখিবলৈ দেৱতা বিষ্ণু আৰু শিৱৰ মূৰ্তিৰ সন্মুখত শপত গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.phnompenhpost.com/national/royal-cambodian-coronation|title=A Royal Cambodian Coronation}}</ref> === ইণ্ডোনেছিয়া === মূল প্ৰবন্ধ: [[:en:Hinduism_in_Indonesia|ইণ্ডোনেছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম]] [[চিত্ৰ:Candi Prambanan; candi Hindu terindah di Asia Tenggara.jpg|left|thumb|ইণ্ডোনেছিয়াৰ সৰ্ববৃহৎ হিন্দু মন্দিৰৰ স্থান, ৯ম শতিকাৰ প্ৰাম্বানন ত্ৰিমূৰ্তি মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ প্ৰধান তিনিটা স্তম্ভ]] বৰ্তমান ইণ্ডোনেছিয়াত, মুঠ জনসংখ্যাৰ ১.৭% লোকে হিন্দু ধৰ্ম পালন কৰে। ২০১০ চনৰ জনগণনা অনুসৰি, হিন্দুসকলে বালিৰ জনসংখ্যাৰ ৮৩.২৯% আৰু মধ্য কালিমান্তানৰ জনসংখ্যাৰ ৫.৭৫% গঠন কৰে। যি কি নহওক, চতুৰ্থ শতিকাৰপৰা পোন্ধৰশ শতিকালৈকে, অধিকাংশ জনসংখ্যায় হিন্দুধৰ্ম আৰু বৌদ্ধধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছিল, লগতে স্থানীয় আদিবাসী এনিমিজম আৰু ডাইনামিজম বিশ্বাসৰ সৈতে প্ৰাকৃতিক আৰু পূৰ্বপুৰুষৰ আত্মাক সন্মান জনাইছিল। ১৫ ৰপৰা ১৬ শতিকাৰ ভিতৰত ইছলামে ইণ্ডোনেছিয়াৰ দ্বীপপুঞ্জত সংখ্যাগৰিষ্ঠ ধৰ্ম হিচাপে হিন্দুধৰ্ম আৰু বৌদ্ধধৰ্মক প্ৰতিষ্থাপন কৰিছিল। হিন্দু ধৰ্মৰ প্ৰভাৱে বালি, জাভা আৰু ছুমাট্ৰাৰ সংস্কৃতিত গভীৰভাৱে নিজৰ ছাপ ৰাখিছে। বালি হৈছে এক সময়ত হিন্দু প্ৰভুত্বাধীন অঞ্চলৰ অন্তিম অৱশিষ্টাংশ।<ref>{{Cite web|url=https://sp2010.bps.go.id/index.php/site/tabel?tid=321&wid=0|title=Sensus Penduduk 2010}}</ref> [[চিত্ৰ:Bratan Bali Indonesia Balinese-family-after-Puja-01.jpg|thumb|[[বালি হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] [[বালি জনগোষ্ঠী|বালিনী]] পৰিয়াল [[পূৰা উলুন দানু ব্ৰতন|ব্ৰতন মন্দিৰ]]ত পূজাৰ পিছত। ]] প্ৰথম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে হিন্দু প্ৰভাৱে ইণ্ডোনেছিয়াৰ দ্বীপপুঞ্জত প্ৰৱেশ কৰিছিল। চতুৰ্থ শতিকাত, পূব কালিমান্তানৰ কুটাই, পশ্চিম জাভাৰ তৰুমানগাৰা আৰু মধ্য জাভাৰ হ'লিং (কালিংগা) ৰাজ্যসমূহ এই অঞ্চলত প্ৰতিষ্ঠিত প্ৰাৰম্ভিক হিন্দু ৰাজ্যসমূহৰ ভিতৰত আছিল। উল্লেখযোগ্য প্ৰাচীন ইণ্ডোনেছিয়াৰ হিন্দু ৰাজ্যসমূহ হৈছে মাতাৰাম ৰাজ্য (নৱম শতিকাৰ ৰাজকীয় ত্ৰিমূৰ্তি প্ৰাম্বানন মন্দিৰ নিৰ্মাণৰ বাবে বিখ্যাত) তাৰ পাছত কেদিৰি, সিংঘাসাৰী আৰু চতুৰ্দশ শতিকাৰ মাজাপাহিত, হিন্দু-বৌদ্ধ জাভানীয় সাম্ৰাজ্যৰ ভিতৰত অন্তিম আৰু বৃহত্তম। হিন্দু সভ্যতাসমূহে ইণ্ডোনেছিয়াৰ সংস্কৃতিত নিজৰ চিহ্ন ৰাখি গৈছে। মহাভাৰত আৰু ৰামায়ণ মহাকাব্যসমূহ, ইণ্ডোনেছিয়াৰ কলাৰ ধৰণসমূহৰ মাজত স্থায়ী পৰম্পৰা হৈ পৰিল, যি ৱায়াং ছায়া পুতলা আৰু নৃত্য অনুষ্ঠানত প্ৰকাশ পাইছিল। বহুতো ইণ্ডোনেছিয়ান নাম সংস্কৃত ভিত্তিক, আৰু বাহাসা ইণ্ডোনেছিয়াত সংস্কৃত উৎসৰ বহুতো ঋণ শব্দ আছে। বিষ্ণুৰ বাহন গৰুড়ক ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতীক গৰুড় পঞ্চশীল আৰু গৰুড় ইণ্ডোনেছিয়া নামৰ পতাকা বহনকাৰী ৰাষ্ট্ৰীয় বিমান সংস্থা দুয়োটাৰে প্ৰতীক হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref name="ricklefs">{{Cite book|last=Ricklefs|first=Merle Calvin|title=A history of modern Indonesia since c. 1300 (2nd ed.)|publisher=Stanford University Press / Macmillans|year=1993|isbn=9780804721950}}</ref> [[চিত্ৰ:17 Years of Sekar Jepun 2014-11-01 18.jpg|thumb|[[বালি হিন্দু ধৰ্ম|বালি হিন্দু]] ৰ এটা নৃত্য পৰিৱেশন। এই নৃত্যবোৰৰ বহুতো হিন্দু মহাকাব্য আৰু অন্যান্য সাহিত্যৰ পৌৰাণিক বা আধ্যাত্মিক কাহিনী প্ৰতিফলিত কৰা অনুষ্ঠান। ]] বৰ্তমান, ইণ্ডোনেছিয়া চৰকাৰে ইছলাম, প্ৰটেষ্টাণ্ট, ৰোমান কেথলিক, বৌদ্ধ আৰু কনফুচিয়ানিজমৰ লগতে হিন্দু ধৰ্মক দেশৰ ছটা আনুষ্ঠানিকভাৱে অনুমোদিত ধৰ্ম হিচাপে স্বীকৃতি দিছে। জাভাৰ হিন্দু সম্প্ৰদায়বোৰ সাধাৰণতে নিৰ্মিত মন্দিৰ (পুৰা) বা পুৰাতাত্ত্বিক মন্দিৰৰ স্থান (কান্দি)ৰ চাৰিওফালে কেন্দ্ৰীভূত হয় যিবোৰ হিন্দু ধৰ্মৰ উপাসনাৰ স্থান হিচাপে পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal|last=Hosen|first=N|title=Religion and the Indonesian Constitution: A Recent Debate|journal=Journal of Southeast Asian Studies|volume=36|issue=3|pages=419–440|publisher=Cambridge University Press|date=8 September 2005|url=http://eprint.uq.edu.au/archive/00002795/01/hosen-JSEAS.pdf|doi=10.1017/S0022463405000238|s2cid=1636786|access-date=26 October 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060828034442/http://eprint.uq.edu.au/archive/00002795/01/hosen-JSEAS.pdf|archive-date=28 August 2006|archivedate=28 August 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060828034442/http://eprint.uq.edu.au/archive/00002795/01/hosen-JSEAS.pdf|deadurl=yes}}</ref> পূব জাভাৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ হিন্দু মন্দিৰ হৈছে পূৰা মান্দাৰাগিৰি সুমেৰু আগুং, যি মাউণ্টৰ ঢালত অৱস্থিত। জাভাৰ সৰ্বোচ্চ পৰ্বত চেমেৰু। আন এটা হিন্দু মন্দিৰ, যাক জাভাৰ অন্তিম হিন্দু ৰাজনৈতিক ব্যৱস্থা ব্লাম্বাঙ্গান সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে সংপৃক্ত ক্ষুদ্ৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ থকা এটা স্থানত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, আৰু পূৰা লোকা মোক্ষা জয়াবায়া (কেদিৰিৰ ওচৰৰ মেনাং গাঁৱত), য'ত হিন্দু ৰজা আৰু ভৱিষ্যতবক্তা জয়াবায়াই আধ্যাত্মিক মুক্তি (মোক্ষ) লাভ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। আন এটা স্থান হৈছে পূব জাভাৰ নতুন পূৰা পুচাক ৰাউং, যাক বালিনীয় সাহিত্যত সেই স্থান হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে য'ৰপৰা মহৰ্ষি মাৰ্কণ্ডেয়ে ১৪ শতিকাত হিন্দু ধৰ্ম বালীলৈ লৈ গৈছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.aboutbali.beritabali.com/read/2017/06/17/201706170003/kisah-kedatangan-rsi-markandeya-versi-bali-majapahit-dan-bali-aga|title=Kisah Kedatangan Rsi Markandeya Versi Bali Majapahit dan Bali Aga - Beritabali.com|website=aboutbali.beritabali.com|language=id|access-date=2020-04-19|archive-date=26 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210926025841/https://www.aboutbali.beritabali.com/read/2017/06/17/201706170003/kisah-kedatangan-rsi-markandeya-versi-bali-majapahit-dan-bali-aga|url-status=dead|archivedate=2021-09-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210926025841/https://www.aboutbali.beritabali.com/read/2017/06/17/201706170003/kisah-kedatangan-rsi-markandeya-versi-bali-majapahit-dan-bali-aga|deadurl=yes}}</ref> প্ৰাচীন হিন্দু মন্দিৰ স্থানৰ প্ৰধান প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশিষ্টৰ আশে-পাশে পুনৰুত্থানৰ উদাহৰণ কিংবদন্তি হিন্দু সাম্ৰাজ্য মাজাপাহিতৰ ৰাজধানী মোজোকেৰ্ট’ৰ ওচৰৰ ট্ৰ’উলানত পোৱা গৈছিল। স্থানীয় হিন্দু আন্দোলনে নতুনকৈ খনন কৰা মন্দিৰ ভৱন এটাৰ নিয়ন্ত্ৰণ লাভৰ বাবে সংগ্ৰাম কৰি আছে যিটো তেওঁলোকে সক্ৰিয় হিন্দু পূজাৰ স্থান হিচাপে পুনৰুদ্ধাৰ কৰা দেখিব বিচাৰে। সৰু হিন্দু ৰাজ্য মাজাপাহিটক সাম্ৰাজ্যলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰা ব্যক্তিজনৰ নামত এই মন্দিৰটো উছৰ্গা কৰা হৈছে। যদিও পূব জাভাত ইছলামকৰণৰ প্ৰতিৰোধৰ ইতিহাস অধিক স্পষ্ট হৈ পৰিছে, তথাপি প্ৰম্বাননৰ প্ৰাচীন হিন্দু কীৰ্তিচিহ্নৰ ওচৰত মধ্য জাভাতো হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ সম্প্ৰসাৰণ ঘটিছে। ২০১৯ চনৰ ৯ নৱেম্বৰৰপৰা ১২ নৱেম্বৰলৈ এই মন্দিৰ চৌহদত মহান অভিষেক পৱিত্ৰ অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়। ৮৫৬ চনত প্ৰম্বনন মন্দিৰ প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ ১১৬৩ বছৰৰ পাছত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এই হিন্দু অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=https://dharmadana.id/umat-hindu-diy-gelar-ritual-pensucian-candi-prambanan-pertama-setelah-ribuan-tahun/|title=Umat Hindu DIY Gelar Ritual Pensucian Candi Prambanan Pertama Setelah Ribuan Tahun » Badan Dharma Dana Nasional|date=13 November 2019|website=Badan Dharma Dana Nasional|language=id-ID|access-date=2020-04-19|archive-date=12 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200812215033/https://dharmadana.id/umat-hindu-diy-gelar-ritual-pensucian-candi-prambanan-pertama-setelah-ribuan-tahun/|url-status=dead|archivedate=12 August 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200812215033/https://dharmadana.id/umat-hindu-diy-gelar-ritual-pensucian-candi-prambanan-pertama-setelah-ribuan-tahun/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thejakartapostimages.com/images/view/41261|title=Upacara Abhiseka di Candi Prambanan Yogyakarta by {{!}} The Jakarta Post Images|website=thejakartapostimages.com|access-date=2019-12-04|archivedate=2019-12-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191204150803/https://www.thejakartapostimages.com/images/view/41261|deadurl=yes}}</ref> অভিষেক অনুষ্ঠানৰ উদ্দেশ্য আছিল মন্দিৰটো পৰিষ্কাৰ, পৱিত্ৰ আৰু শুদ্ধ কৰা, এইদৰে ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল যে মন্দিৰটো কেৱল প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৰু পৰ্যটনস্থলী নহয়, বৰঞ্চ হিন্দু ধৰ্মীয় কাৰ্যকলাপৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হিচাপে ইয়াৰ মূল কাৰ্য্যকো পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web|url=http://www.bumn.go.id/borobudur/berita/1-Abhiseka-Prambanan|title=Abhiseka Prambanan|last=Kurnia|first=Fadjrin|website=bumn.go.id/|language=id|date=5 November 2019|access-date=2019-12-04|archive-date=4 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191204150425/http://www.bumn.go.id/borobudur/berita/1-Abhiseka-Prambanan|url-status=dead|archivedate=4 December 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191204150425/http://www.bumn.go.id/borobudur/berita/1-Abhiseka-Prambanan|deadurl=yes}}</ref> === লাওছ === লাওছৰ জনসংখ্যাৰ ০.১%তকৈও কম হিন্দু ধৰ্ম। লাওছৰ প্ৰায় ৭,০০০ লোক হিন্দু। প্ৰাচীন লাওছ হিন্দু খ্মেৰ সাম্ৰাজ্যৰ অংশ আছিল। ৱাট ফৌ সেই সময়ৰ অন্যতম শেষ প্ৰভাৱ। ৰামায়ণৰ লাওচীয়া অভিযোজনটোক ফ্ৰা লাক ফ্ৰা লম বুলি কোৱা হয়। === মালয়েছিয়া === [[চিত্ৰ:Taipusam Batu Caves, 2012 - panoramio (6).jpg|thumb|মালয়েছিয়াৰ বাটু গুহা মন্দিৰত থাইপুছাম উৎসৱ। মালয়েছিয়াৰ হিন্দুসকলৰ অধিকাংশই তামিল। ]] মালয়েছিয়াৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম ধৰ্ম হিন্দু ধৰ্ম। ২০১০ চনৰ মালয়েছিয়াৰ লোকপিয়ল অনুসৰি প্ৰায় ১৭.৮ লাখ মালয়েছিয়াৰ বাসিন্দা (মুঠ জনসংখ্যাৰ ৬.৩%) হিন্দু।<ref>[http://www.statistics.gov.my/portal/index.php?option=com_content&id=1215 2010 Population and Housing Census of Malaysia (Census 2010)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140914022602/http://www.statistics.gov.my/portal/index.php?option=com_content&id=1215|date=14 September 2014}} Department of Statistics Malaysia, Official Portal (2012)</ref> অধিকাংশ মালয়েচিয়ান হিন্দু উপদ্বীপীয় মালয়েচিয়াৰ পশ্চিম অংশত বসবাস কৰে। প্ৰাচীন আৰু মধ্যযুগীয় সময়ছোৱাত ভাৰতীয় হিন্দু আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মাৱলম্বীসকল মালয়েচিয়ালৈ আহিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ১৯ আৰু ২০ শতিকাত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক সাম্ৰাজ্যই কফি আৰু কুঁহিয়াৰ খেতিৰ লগতে টিন খনিৰ চুক্তিবদ্ধ শ্ৰমিক হিচাপে দক্ষিণ ভাৰতৰপৰা বৃহৎসংখ্যক হিন্দুক মালয়েচিয়ালৈ আনিছিল; পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকক চীনা বৌদ্ধসকলৰ সৈতে ৰবৰ বাগানসমূহত বৃহৎ সংখ্যাত নিয়োজিত কৰা হৈছিল। শ্ৰমিকৰ পৰিৱৰ্তন হ্ৰাস কৰা আৰু শ্ৰমৰ স্থিৰতা বৃদ্ধি কৰাৰ উদ্দেশ্যে প্ৰস্তুত কৰা ব্ৰিটিছ ‘কাংগানী’ নিযুক্তি ব্যৱস্থাই হিন্দু শ্ৰমিকসকলক মালয়েচিয়াত ব্ৰিটিছ কাম-কাজত যোগ দিবলৈ ভাৰতৰপৰা তেওঁলোকৰ বন্ধু-বান্ধৱ আৰু পৰিয়ালৰ লোকক নিযুক্তি দিবলৈ উৎসাহিত কৰিছিল। ১৯০০ চনৰ আৰম্ভণিৰ ভাগত এই কাংগানী ব্যৱস্থাই মালয়েচিয়ালৈ বহুসংখ্যক তামিল হিন্দুক লৈ আহিছিল।<ref>Sandhu (2010), Indians in Malaya: Some Aspects of Their Immigration and Settlement (1786–1957), Cambridge University Press, {{ISBN|978-0521148139}}, pp. 89–102</ref>১৯৫০ চনৰ ভিতৰত মালয়েছিয়াৰ প্ৰায় ১২.৮% জনসংখ্যায় হিন্দু বুলি দাবী কৰিছিল।<ref>{{Cite web|title=Siddha Community|url=http://www.siddha.com.my/|access-date=2021-08-09|website=www.siddha.com.my}}</ref> ১৯৫৭ চনত মালয়েছিয়াই ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক সাম্ৰাজ্যৰপৰা স্বাধীনতা লাভ কৰাৰ পাছত মালয়েছিয়াই নিজৰ চৰকাৰী ৰাষ্ট্ৰ ধৰ্মক ইছলাম বুলি ঘোষণা কৰি বৈষম্যমূলক সংবিধানৰ লগতে ১৯৭১ চনৰ দেশদ্ৰোহ আইন গ্ৰহণ কৰে যিয়ে মালয়েছিয়াই ধৰ্ম, ভাষা আৰু নাগৰিকত্ব নীতিৰ প্ৰতি মালয়েছিয়াৰ ব্যৱহাৰৰ ওপৰত ৰাজহুৱা বিতৰ্ক সীমিত কৰি পেলায়।<ref name="2011report">[http://www.refworld.org/docid/502105a42d.html 2011 Report on International Religious Freedom – Malaysia] U.S. State Department (2012)</ref><ref name="gandg">Gill & Gopal, Understanding Indian Religious Practice in Malaysia, J Soc Sci, 25(1-2-3): 135–146 (2010)</ref><ref>Raymond Lee, Patterns of Religious Tension in Malaysia, Asian Survey, Vol. 28, No. 4 (Apr. 1988), pp. 400–418</ref> যোৱা দশকবোৰত মালয়েছিয়াৰ বিভিন্ন ৰাজ্য চৰকাৰ আৰু ইয়াৰ শ্বৰীয়ত আদালতে আন সংখ্যালঘু ধৰ্মৰ লগতে হিন্দুসকলৰ ওপৰত ধৰ্মীয় নিৰ্যাতন চলোৱাৰ বাতৰি বাঢ়িছে।<ref name="2011report2">[http://www.refworld.org/docid/502105a42d.html 2011 Report on International Religious Freedom – Malaysia] U.S. State Department (2012)</ref><ref>[https://2009-2017.state.gov/documents/organization/222357.pdf Religious Freedom Report 2013 – Malaysia] U.S. State Department (2014)</ref> ব্যক্তিগত সম্পত্তিত নিৰ্মিত, আৰু মালয়েছিয়াৰ স্বাধীনতাৰ বহু আগতেই নিৰ্মাণ কৰা হিন্দু মন্দিৰসমূহ শেহতীয়া বছৰবোৰত মালয়েছিয়াৰ চৰকাৰী বিষয়াসকলে ভাঙি পেলাইছে।<ref>[https://2009-2017.state.gov/documents/organization/208456.pdf Religious Freedom Report 2012 – Malaysia] U.S. State Department (2013)</ref> ১৯৭০ চনৰপৰা মালয়েছিয়াৰপৰা হিন্দুসকলৰ (বৌদ্ধ আৰু খ্ৰীষ্টানসকলৰ লগতে) বৃহৎ পৰিসৰৰ প্ৰব্ৰজন ঘটিছে।<ref>[http://www.orfonline.org/cms/export/orfonline/modules/issuebrief/attachments/malaysia_1203067850658.pdf Malaysian Indian Community: Victim of ‘Bumiputera’ Policy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140913194927/http://www.orfonline.org/cms/export/orfonline/modules/issuebrief/attachments/malaysia_1203067850658.pdf|date=13 September 2014}} ORF Issue Report (2008)</ref><ref name="akaur">Amarjit Kaur, [http://asiapacific.anu.edu.au/newmandala/2013/02/20/aliens-in-the-land-indian-migrant-workers-in-malaysia/ Indian migrant workers in Malaysia – part 1] Australian National University</ref><ref name="akaur2">Amarjit Kaur, [http://asiapacific.anu.edu.au/newmandala/2013/02/21/aliens-in-the-land-indian-migrant-workers-in-malaysia-part-2/ Indian migrant workers in Malaysia – part 2] Australian National University</ref> মালয়েছিয়াৰ হিন্দুসকলে দীপাৱলী (পোহৰৰ উৎসৱ), থাইপুছাম (ভগৱান মুৰুগান উৎসৱ), পংগল (চপোৱা উৎসৱ) আৰু নৱৰাত্ৰি (দুৰ্গা উৎসৱ) পালন কৰে। === ম্যানমাৰ === [[চিত্ৰ:Hindu temple procession cart, Yangon.jpg|thumb|ম্যানমাৰৰ ইয়াংগনত হিন্দু শোভাযাত্ৰা]] বাৰ্মাত (ম্যানমাৰ) প্ৰায় ৮,৪০,০০০ লোকে হিন্দু ধৰ্ম পালন কৰে, যদিও ইয়াৰ কোনো নিৰ্ভৰযোগ্য লোকপিয়লৰ তথ্য উপলব্ধ নাই। ম্যানমাৰৰ বেছিভাগ হিন্দুই হৈছে বাৰ্মীজ ভাৰতীয়। <ref>[https://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-numbers/ Table: Religious Composition by Country, in Numbers] Pew Research Center (December 2012)</ref> আধুনিক ম্যানমাৰৰ বেছিভাগ হিন্দু ইয়াংগন আৰু মাণ্ডালেৰ দৰে চহৰীয়া কেন্দ্ৰসমূহত পোৱা যায়। বাৰ্মাৰ অন্যান্য অংশতো প্ৰাচীন হিন্দু মন্দিৰ আছে, যেনে বাগানত অৱস্থিত বিষ্ণুৰ নামত উৎসৰ্গিত ১১ শতিকাৰ নাথলাউং ক্যাউং মন্দিৰ। ম্যানমাৰৰ হিন্দু ধৰ্ম বৌদ্ধ ধৰ্মৰদ্বাৰাও প্ৰভাবিত হৈছে, যাৰ বাবে ম্যানমাৰৰ বহুতো হিন্দু মন্দিৰত বুদ্ধৰ মূৰ্তিও স্থাপন কৰা দেখা যায়।<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-25438275|title=Myanmar's Tamils seek to protect their identity|work=BBC News|date=6 March 2014}}</ref><ref>{{Cite web|last1=Han|first1=Thi Ri|url=https://frontiermyanmar.net/en/myanmars-hindu-community-looks-west|title=Myanmar's Hindu community looks west|work=Frontier Myanmar|date=18 May 2016|access-date=2 December 2017|archive-date=24 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180624093156/https://frontiermyanmar.net/en/myanmars-hindu-community-looks-west|url-status=dead}}</ref> বৌদ্ধ ধৰ্ম প্ৰধান সংস্কৃতি হোৱা সত্ত্বেও বৰ্তমানৰ বাৰ্মাত (ম্যানমাৰ) হিন্দু ধৰ্মৰ বিভিন্ন দিশ আজিও প্ৰচলিত হৈ আছে। উদাহৰণস্বৰূপ, তাত ‘থাগ্যামিন’ক পূজা কৰা হয়, যাৰ উৎপত্তি হিন্দু দেৱতা ইন্দ্ৰৰপৰা হৈছে। বাৰ্মীজ সাহিত্যও হিন্দু ধৰ্মৰদ্বাৰা সমৃদ্ধ হৈছে, যাৰ ভিতৰত ৰামায়ণৰ বাৰ্মীজ সংস্কৰণ ‘য়ামা জাতদ’ অন্যতম। একেদৰে, বহুবাৰ্মীজ লোকে বিভিন্ন হিন্দু দেৱ-দেৱীকো পূজা কৰে, যেনে— বিদ্যাৰ দেৱী সৰস্বতী (যাক বাৰ্মীজ ভাষাত ‘থুয়াথাদী’ বুলি জনা যায়), যাৰ সাধাৰণতে পৰীক্ষাৰ পূৰ্বে পূজা কৰা হয়; শিৱক ‘পাৰামিজৱা’ আৰু বিষ্ণুক ‘ৱিথানো’ বুলি কোৱা হয়। এইসমূহ ধাৰণাৰ বহুলাংশই বাৰ্মীজ সংস্কৃতিত পোৱা ৩৭ জন ‘নাট’ বা দেৱ-দেৱীৰ অংশ।<ref>Thant Myint-U (2001), The Making of Modern Burma, Cambridge University Press, {{ISBN|978-0521799140}}, pp. 27–47</ref> [[চিত্ৰ:Filippine, provincia di agusan, immagine hindu, statuetta in oro massiccio, xiii secolo.jpg|thumb|275x275px|ফিলিপাইনছৰ মিণ্ডানাওৰ আগুছান ডেল ছুৰৰ এস্পেৰাঞ্জাৰ ওচৰৰ ৱাৱা নদীৰ পাৰত ১৯১৭ চনত আৱিষ্কাৰ হোৱা আগুছান প্ৰতিমূৰ্তি (৯০০–৯৫০ খ্ৰীষ্টাব্দ)। ]] === ফিলিপাইনছ === ১৪৫০ চনত চুলুত ইছলাম আৰু ১৫২১ চনত স্পেইনৰপৰা জাহাজেৰে অহা ফাৰ্ডিনাণ্ড মেগেলানৰ সৈতে খ্ৰীষ্টান ধৰ্মৰ আগমনৰ পূৰ্বে দ্বীপসমূহৰ বহু সম্প্ৰদায়ৰ প্ৰধানসকলক ৰাজা বুলি কোৱা হৈছিল আৰু এই লিপি ব্ৰাহ্মীৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছিল। পৰম্পৰাগত বিশ্বদৃষ্টিভংগীৰ অংশ হিচাপে ফিলিপাইনছৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ মাজত কৰ্মৰ ধাৰণাটো সহজেই বুজিব পৰা যায় আৰু ইয়াৰপৰা উৎপন্ন ধাৰণাসমূহ আছে যেনে পাম্পাংগান ভাষাত কলমা, আৰু ভিছায়ান ভাষাত গাবা। প্ৰাক-ঔপনিৱেশিক দেৱতাৰ নাম, যেনে বাথালা, শেষত হিন্দু ধৰ্মৰপৰা আহিছে যিদৰে আন বহুতো ধৰ্মীয় শব্দ আৰু ধাৰণাও আহিছে, আনকি আজিৰ বেছিভাগ ফিলিপাইনছ লোক খ্ৰীষ্টান। ফিলিপাইনছৰ সকলো ভাষাৰ শব্দভাণ্ডাৰত হিন্দু প্ৰভাৱৰ বিভিন্ন মাত্ৰা প্ৰতিফলিত হয়। আজি হিন্দু ধৰ্ম অনুগামীৰ সংখ্যা ফিলিপাইনছৰ জনসংখ্যাৰ ০.৩% আৰু ৩৪,৬৩৪ জন।<ref name="auto">{{cite web|url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=178c|title=National / Regional Profiles|website=thearda.com|access-date=2024-05-04}}</ref> আজি মহাত্মা গান্ধী ষ্ট্ৰীটত হিন্দু মন্দিৰ (বেছিভাগেই সিন্ধীসকলে উপস্থিত থাকে) আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এভিনিউত খালছা দিৱান ভাৰতীয় শিখ মন্দিৰৰ গুৰদ্বাৰা আছে। দুয়োখনেই পৰম্পৰাগতভাৱে ভাৰতীয় এনক্লেভ পাকো আৰু পাণ্ডকান, মেনিলা চহৰৰ দুখন জিলাত অৱস্থিত আৰু ইটোৱে সিটোৰপৰা খোজকাঢ়ি প্ৰায় ১৫ মিনিটৰ দূৰত্বত অৱস্থিত।<ref>In the late 1970s and early 1980s, the ISKCON temple was right beside the Hindu Temple.</ref> বৰ্তমান দেশজুৰি প্ৰায় ২২টা গুৰদ্বাৰ আছে, ইয়াৰে অধিকাংশমণ্ডলী ভাৰতীয়, শ্ৰীলংকা আৰু নেপালী। আনন্দ মাৰ্গা আৰু ব্ৰহ্ম কুমাৰী জনগোষ্ঠীৰ উপস্থিতিৰ লগতে বিভিন্ন হৰে কৃষ্ণ গোষ্ঠীয়েও জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছে। [[চিত্ৰ:Extract from Inskripsyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna.jpg|thumb|178x178px|ফিলিপাইনছৰ আটাইতকৈ পুৰণি প্ৰচলিত নথি লাগুনা কপাৰপ্লেট শিলালিপি (প্ৰায় ৯০০)ত নামৰপৰা উপাধিলৈকে হিন্দু প্ৰভাৱ দেখুওৱা হৈছে। ইয়াৰ লিপিবদ্ধ তাৰিখ শক যুগৰ অনুসৰণ কৰা হৈছে। ]] === ছিংগাপুৰ === [[চিত্ৰ:Little India- Serangoon Road Singapore Diwali 2009.jpg|left|thumb|ছিংগাপুৰৰ লিটিল ইণ্ডিয়াত দীপাৱলী]] ছিংগাপুৰত হিন্দু ধৰ্মৰ প্ৰৱৰ্তন দশম শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই, চোলা যুগত। দক্ষিণ ভাৰতৰপৰা অহা অনুপ্ৰৱেশকাৰীসকল, বেছিভাগেই তামিল, ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীত শ্ৰমিক হিচাপে আহিছিল, নিজৰ ধৰ্ম আৰু সংস্কৃতি লৈ আহিছিল। তেওঁলোকৰ আগমনৰ লগে লগে সমগ্ৰ দ্বীপটোত দ্ৰাবিড় মন্দিৰ নিৰ্মাণ হ’ল, আৰু এক সজীৱ হিন্দু সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণি হ’ল। প্ৰথম মন্দিৰটো হৈছে ছিংগাপুৰৰ চাইনাটাউনৰ শ্ৰী মৰিয়াম্মান মন্দিৰ। বৰ্তমান ছিংগাপুৰত প্ৰায় ত্ৰিছটা মূল মন্দিৰ আছে, যিবোৰ হিন্দু প্যান্থেয়নৰ বিভিন্ন দেৱ-দেৱীৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত। আজি দুটা চৰকাৰী সংস্থাই হিন্দু বিষয়ৰ সৈতে জড়িত: হিন্দু এনডাউমেণ্টছ ব’ৰ্ড আৰু দ্য হিন্দু এডভাইজাৰী ব’ৰ্ড। ছিংগাপুৰত হিন্দু সংখ্যালঘু, ২০১০ চনত ইয়াৰ প্ৰায় ১০.১ শতাংশ নাগৰিক আৰু স্থায়ী বাসিন্দা। ১৫ বছৰ বা তাতকৈ অধিক বয়সৰ জনসংখ্যাৰ ভিতৰত প্ৰায় ৫৫৮,০০০ হিন্দু আছিল; ছিংগাপুৰৰ ৩৭% হিন্দুৱে ঘৰত তামিল ভাষা কয়, আন ৪২% লোকে ইংৰাজী কয়।<ref>[http://www.singstat.gov.sg/publications/publications_and_papers/cop2010/census_2010_release1/cop2010sr1.pdf Census of population 2010] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131113154937/http://www.singstat.gov.sg/publications/publications_and_papers/cop2010/census_2010_release1/cop2010sr1.pdf|date=13 November 2013}} Singapore Department of Statistics (2011)</ref> দীপাৱলী হিন্দুসকলৰ এটা প্ৰধান উৎসৱ আৰু ছিংগাপুৰত পালন কৰা ৰাজহুৱা বন্ধৰ দিন।<ref>[http://www.mom.gov.sg/employment-practices/leave-and-holidays/Pages/public-holidays-2014.aspx Public Holidays] Ministry of Manpower, Singapore</ref> === থাইলেণ্ড === থাইলেণ্ডত এতিয়াও বহুসংখ্যক হিন্দু ধৰ্মাৱলম্বী লোক আছে, যাৰ সৰহভাগেই চহৰসমূহত বসবাস কৰে। অতীতত এই দেশখন খমেৰ সাম্ৰাজ্যৰ (Khmer Empire) প্ৰভাৱাধীন আছিল, যাৰ শিপা হিন্দু ধৰ্মৰ সৈতে গভীৰভাৱে জড়িত আছিল। বৰ্তমান থাইলেণ্ড এখন বৌদ্ধ ধৰ্ম প্ৰধান দেশ হোৱা সত্ত্বেও, থাই সংস্কৃতি আৰু প্ৰতীকসমূহৰ বহু উপাদানে হিন্দু ধৰ্মৰ প্ৰভাৱ আৰু ঐতিহ্য প্ৰদৰ্শন কৰে। উদাহৰণস্বৰূপ, ইয়াৰ জনপ্ৰিয় মহাকাব্য ‘ৰামাকিয়েন’ ৰামায়ণৰ ওপৰত আধাৰিত।<ref>{{cite web|title=Ramakien|work=Royal Thai Embassy|url=http://www.thaiembassy.no/News/joe_louis/en_Ramakien.html|access-date=31 July 2017|archive-date=17 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200917100212/https://thaiembassy.no/News/joe_louis/en_Ramakien.html|url-status=dead|archivedate=17 September 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200917100212/https://thaiembassy.no/News/joe_louis/en_Ramakien.html|deadurl=yes}}</ref>থাইলেণ্ডৰ ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতীকটোত বিষ্ণুৰ বাহন গৰুড়ক চিত্ৰিত কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|title=The concept of Garuda in Thai society|url=http://emuseum.treasury.go.th/articles-en/537-garuda-coin.html|access-date=31 July 2017|archive-date=24 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190324085902/http://emuseum.treasury.go.th/articles-en/537-garuda-coin.html|url-status=dead|archivedate=24 March 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190324085902/http://emuseum.treasury.go.th/articles-en/537-garuda-coin.html|deadurl=yes}}</ref> [[চিত্ৰ:Thailand-3749 - Four Faces Buddha (Brahma) (6042345760).jpg|left|thumb|থাইলেণ্ডৰ চিয়াং মাইত ব্ৰহ্মাৰ এখন মূৰ্তি]] বেংককৰ সমীপৱৰ্তী থাই চহৰ ‘আয়ুথায়া’, ৰামৰ জন্মভূমি অযোধ্যাৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। পৱিত্ৰ সূতাৰ ব্যৱহাৰ আৰু শংখৰপৰা পানী ঢলা আদি ব্ৰাহ্মণ্য ধৰ্মৰপৰা অহা বহুতো আচাৰ-অনুষ্ঠান তেওঁলোকৰ ৰীতি-নীতিত সংৰক্ষিত হৈ আছে। তদুপৰি, বৌদ্ধ ধৰ্মৰ সমান্তৰালভাৱে বহু থাই লোকে হিন্দু দেৱ-দেৱীকো পূজা কৰে, যেনে বিখ্যাত ইৰাৱান মণ্ডপত ব্ৰহ্মাৰ পূজা, আৰু গণেশ, ইন্দ্ৰ আৰু শিৱৰ মূৰ্তিৰ লগতে হিন্দু দেৱ-দেৱীৰ সৈতে জড়িত বহুতো প্ৰতীক দেখিবলৈ পোৱা যায়, উদাহৰণস্বৰূপ, গৰুড়, যি ৰাজতন্ত্ৰৰ এক প্ৰতীক।<ref>{{Cite web|title=Thailand's Hinduism|url=http://www.thaindian.com/about-thailand/thailand-hinduism-4053.html|access-date=9 August 2021|website=India Thai|archive-date=28 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170428030627/http://www.thaindian.com/about-thailand/thailand-hinduism-4053.html|url-status=dead|archivedate=28 April 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170428030627/http://www.thaindian.com/about-thailand/thailand-hinduism-4053.html|deadurl=yes}}</ref> দ্বাদশ শতিকাৰ চুৰিন প্ৰদেশৰ প্ৰসাত শিখোৰাফুমৰ দৰে মন্দিৰৰ দেৱালত থকা ৰিলিফত নৃত্য কৰা শিৱ দেখা গৈছে, য’ত পাৰ্বতী, বিষ্ণু, ব্ৰহ্ম আৰু গণেশৰ সৰু সৰু প্ৰতিমূৰ্তি আছে।<ref>[http://www.art-and-archaeology.com/seasia/sikhoraphum/sk02.html Sikhoraphum], Thailand, Arts & Archaeology Journal</ref> ১৭৮৪ চনত প্ৰথম ৰজা ৰাম দেৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হিন্দু মন্দিৰ থাইলেণ্ডৰ ব্ৰাহ্মণ ধৰ্মৰ কেন্দ্ৰস্থল এই মন্দিৰ। ৰাজদৰবাৰৰ ব্ৰাহ্মণসকলে মন্দিৰ পৰিচালনা কৰে, তেওঁলোকে বছৰি কেইবাটাও ৰাজকীয় অনুষ্ঠান কৰে।<ref>{{Cite web|title=Hinduism – page 1/4|url=http://www.thaiworldview.com/bouddha/brahma.htm|access-date=2021-08-09|website=www.thaiworldview.com}}</ref> ১৯৩৫ চনলৈকে থাইলেণ্ডৰ প্ৰধান চহৰসমূহত ত্ৰিয়ম্পভাই-ত্ৰিপাভাই নামেৰে জনাজাত বাৰ্ষিক জায়েণ্ট ছুইং অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু নিৰাপত্তাৰ কাৰণে ইয়াক বিলুপ্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book|author=M. E. Manickavasagom Pillai|title=Dravidian Influence in Thai Culture|url=https://books.google.com/books?id=soFCAAAAYAAJ|year=1986|publisher=Tamil University|page=69}}</ref> তামিল ভাষাৰ দুটা হিন্দু গীত তিৰুভেম্পাৱৈ আৰু থিৰুপভাই নামৰ দুটি গীতৰ নামৰপৰাই এই অনুষ্ঠানৰ নাম উলিয়ায়। জনা যায় যে থিৰুভেম্পৱাইৰপৰা তামিল পদ — কবি প্ৰতু শিৱলাই ("শিৱৰ ঘৰৰ দুৱাৰ মুকলি কৰা") — এই অনুষ্ঠানত আবৃত্তি কৰা হৈছিল, লগতে থাইলেণ্ডৰ ৰজাৰ ৰাজ অভিষেক অনুষ্ঠানতো আবৃত্তি কৰা হৈছিল।<ref name="Upendra_1986">{{cite book|author=Upendra Thakur|title=Some Aspects of Asian History and Culture|url=https://books.google.com/books?id=m42TldA_OvAC&pg=PA27|year=1986|publisher=Abhinav|isbn=978-81-7017-207-9|pages=27–28}}</ref> টি.পি.ৰ মতে। মীনাক্ষীসুন্দৰম, এই উৎসৱৰ নামটোৱে বুজায় যে থিৰুপভায়ো হয়তো আবৃত্তি কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book|title=Consider Our Vow: Translation of Tiruppāvai and Tiruvempāvai Into English|author=Norman Cutler|url=https://books.google.com/books?id=2fMOAAAAMAAJ|year=1979|publisher=Muttu Patippakam|page=13}}</ref> দোলনা অনুষ্ঠানত দেৱতাই পৃথিৱীখন কেনেকৈ সৃষ্টি কৰিছিল সেই বিষয়ে এক কিংবদন্তি চিত্ৰিত কৰা হৈছিল। দোকানৰ বাহিৰত বিশেষকৈ চহৰ আৰু গ্ৰাম্য অঞ্চলত ধন, সৌভাগ্য আৰু সমৃদ্ধিৰ দেৱতা হিচাপে নাং কোৱাকৰ মূৰ্তি (লক্ষ্মীৰ সংস্কৰণ) পোৱা যায়।<ref>Ara Wilson (2008), The Sacred Geography of Bangkok's Markets, International Journal of Urban and Regional Research, Volume 32.3, September 2008, page 635</ref><ref>Jonathan Lee, Fumitaka Matsuoka, Edmond Yee and Ronald Nakasone (2015), Asian American Religious Cultures, ABC, {{ISBN|978-1598843309}}, page 892</ref> অভিজাত শ্ৰেণী, আৰু ৰাজগৃহই প্ৰায়ে ব্ৰাহ্মণক নিয়োগ কৰি অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া আৰু ৰাজ্যিক অনুষ্ঠান যেনে ৰজাৰ হাল বোৱা অনুষ্ঠান চিহ্নিত কৰি ভাল শস্য নিশ্চিত কৰে। হিন্দু ধৰ্মৰ গুৰুত্ব অস্বীকাৰ কৰিব নোৱাৰি, যদিও বহুতো ৰীতি-নীতি বৌদ্ধ ধৰ্মৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.hinduismtoday.com/magazine/july-august-september-2003/2003-07-thailand-hinduism/|title=Thailand Hinduism|work=Hinduism Today|date=1 July 2003}}</ref> ২০০৫ চনৰ থাইলেণ্ডৰ লোকপিয়ল অনুসৰি থাইলেণ্ডত ৫২,৬৩১ জন হিন্দু বাস কৰে, যিটো মুঠ জনসংখ্যাৰ মাত্ৰ ০.০৯%।<ref>{{Cite web|url=http://popcensus.nso.go.th/show_table.php?t=t5&yr=2543&a=1|title=Archived copy|access-date=19 February 2013|archive-date=28 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130728083815/http://popcensus.nso.go.th/show_table.php?t=t5&yr=2543&a=1|url-status=dead|archivedate=28 July 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130728083815/http://popcensus.nso.go.th/show_table.php?t=t5&yr=2543&a=1|deadurl=yes}}</ref> === ভিয়েটনাম === [[চিত্ৰ:Danses Cham.jpg|left|thumb|245x245px|পো নগৰত বালামন চামৰ নৃত্যশিল্পী]] চম্পাৰ প্ৰথম লিপিবদ্ধ ধৰ্ম আছিল শৈৱ হিন্দু ধৰ্মৰ এক ৰূপ, যি ভাৰতৰপৰা সাগৰীয় পথেৰে অনা হৈছিল। ষোড়শ শতিকালৈকে চাম লোকসকলৰ মাজত হিন্দু ধৰ্ম এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ধৰ্ম আছিল (বৌদ্ধ ধৰ্ম, ইছলাম আৰু থলুৱা বিশ্বাসসমূহৰ সৈতে)। বৰ্তমানৰ ভিয়েটনামৰ কেন্দ্ৰীয় অংশত শিৱৰ নামত উৎসৰ্গিত বহুতো মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। দক্ষিণ ভিয়েটনামৰ মেকং নদীৰ বদ্বীপত অৱস্থিত মূলতঃ হিন্দু ধৰ্মীয় ওচ ইঅ’ পুৰাতাত্ত্বিক স্থানখন সপ্তম শতিকা আৰু তাৰো পূৰ্বৰ। চম্পা সভ্যতা বৰ্তমানৰ কেন্দ্ৰীয় ভিয়েটনামৰ অধিক দক্ষিণ অংশত অৱস্থিত আছিল, আৰু ই আছিল এক অত্যন্ত ভাৰতীয়কৰণ হোৱা হিন্দু ৰাজ্য, যিয়ে ভাৰতৰপৰা সাগৰীয় পথেৰে অনা শৈৱ হিন্দু ধৰ্মৰ এক ৰূপ চৰ্চা কৰিছিল। চাম লোকসকলে নিৰ্মাণ কৰা কেন্দ্ৰীয় ভিয়েটনামৰ এক হিন্দু মন্দিৰৰ শৈলশ্ৰেণী ‘মি চন’ এতিয়াও বৰ্তি আছে, যদিও ই ভিয়েটনামৰ কুয়াং নাম প্ৰদেশত ধ্বংসাৱশেষ অৱস্থাত আছে। পোন্ধৰ শতিকাৰপৰা উত্তৰ দিশৰ ক্ৰমবৰ্ধমান ভিয়েটনামি ৰাজ্যৰ অধীনত, চম্পাক জয় কৰা হৈছিল আৰু এক ৰাজনৈতিক সত্তা হিচাপে হ্ৰাস কৰা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত চামসকল ভিয়েটনামি সমাজৰ সৈতে বিলীন হৈ পৰে আৰু আজি তেওঁলোকক ভিয়েটনামৰ বহুতো জাতিগত সংখ্যালঘুসকলৰ অন্যতম হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয়।<ref>{{Cite book|last1=Phuong|first1=Tran Ky|url=https://books.google.com/books?id=GUHeBgAAQBAJ&q=cham+people+hinduism&pg=PA6|title=The Cham of Vietnam: History, Society and Art|last2=Lockhart|first2=Bruce|publisher=NUS Press|year=2011|isbn=978-9971-69-459-3|pages=4–6}}</ref> ভিয়েটনামৰ চাম জনসংখ্যাৰ ভিতৰত চাম বালামোন (হিন্দু ব্ৰাহ্মণ চাম) সংখ্যালঘু গঠন কৰে আনহাতে চামসকলৰ অধিকাংশই ইছলাম অনুসৰণ কৰা বুলি জনা যায় আৰু চাম বানি নামেৰে জনাজাত। বালামন শব্দটো ব্ৰাহ্মণৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি ধৰা হয়,<ref name="Sơn p.105">Champa and the archaeology of Mỹ Sơn (Vietnam) By Andrew Hardy, Mauro Cucarzi, Patrizia Zolese p.105</ref> অৱশ্যে আন এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ৭০% লোকক নাগবমশী ক্ষত্ৰিয় জাতিৰ<ref>''India's interaction with Southeast Asia'', Volume 1, Part 3 By Govind Chandra Pande, Project of History of Indian Science, philosophy, and Culture, Centre for Studies in Civilizations (Delhi, India) p.231,252</ref> (চাম(?) ভাষাত "সত্ৰীয়া" বুলি উচ্চাৰণ কৰা হয়)ৰ বংশধৰ বুলি ধৰা হয়, আৰু নিজকে চম্পা সাম্ৰাজ্যৰ বংশধৰ বুলি দাবী কৰা হয়।<ref>[https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/2004/35433.htm International Religious Freedom Report 2004], U.S. Department of State.</ref> যিকোনো ক্ষেত্ৰতে বালামন হিন্দু চামৰ যথেষ্ট অংশক [[ব্ৰাহ্মণ]] বুলি গণ্য কৰা হয়। হিন্দু মন্দিৰক চাম ভাষাত বিমং আৰু পুৰোহিতসকলক ''হালাউ তামুনায় আহিয়েৰ'' বুলি কোৱা হয়। ভিয়েটনামত হিন্দূৰ সঠিক সংখ্যা চৰকাৰী লোকপিয়লত প্ৰকাশ পোৱা নাই যদিও ইয়াত কমেও ১০,০০০ বালামন হিন্দু আছে বুলি অনুমান কৰা হৈছে, হো চি মিন চহৰত আৰু ৪,০০০ হিন্দু বাস কৰে; ইয়াৰে অধিকাংশই ভাৰতীয় (তামিল) বা মিশ্ৰ ভাৰতীয়-ভিয়েটনামী বংশৰ। মৰিয়াম্মান মন্দিৰ হো চি মিন চহৰৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য তামিল হিন্দু মন্দিৰ। যোৱা জনসংখ্যাৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ভিয়েটনামৰ অধিকাংশ চাম জনগোষ্ঠীৰ (≈৬৫%) বাসস্থান হৈছে নিন থুয়ান আৰু বিন থুয়ান প্ৰদেশ। নিন থুয়ানৰ চাম বালামন (হিন্দু চাম)ৰ সংখ্যা আছিল ২০০২ চনত ৭,০০০ জন আৰু ৩৪খন চাম গাঁৱৰ ভিতৰত ৬খন গাঁৱত বাস কৰিছিল।<ref name="Sơn p.1052">Champa and the archaeology of Mỹ Sơn (Vietnam) By Andrew Hardy, Mauro Cucarzi, Patrizia Zolese p.105</ref>যদি এই জনসংখ্যাৰ গঠন সামগ্ৰিকভাৱে ভিয়েটনামৰ বালামন চাম জনসংখ্যাৰ বাবে সাধাৰণ হয় তেন্তে ভিয়েটনামৰ বালামন চামৰ প্ৰায় ১০% হিন্দু। ভিয়েটনামৰ বালামন চাম লোকসকলে বিশেষকৈ নিন থুয়ান প্ৰদেশত (১০.৪%) আৰু বিন থুয়ান (৪.৮%) হিন্দু ধৰ্ম পালন কৰে।<ref>{{Cite web|title=Doc_Download.aspx|url=http://www.gso.gov.vn/Modules/Doc_Download.aspx?DocID=12724|archive-url=https://web.archive.org/web/20200430081600/http://www.gso.gov.vn/Modules/Doc_Download.aspx?DocID=12724|archive-date=30 April 2020|website=gso.gov.vn|language=Vietnamese}}</ref> == তথ্য সংগ্ৰহ == [[শ্ৰেণী:হিন্দু ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:বিদেশত হিন্দু ধৰ্ম]] 49dl18kjf2oi1phjx6tvhku9cazwptb 0 137047 645514 638340 2026-10-16T13:46:30Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:বিদেশত হিন্দু ধৰ্ম]] using [[WP:HC|HotCat]] 645514 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}} {{Infobox religious group |flag= Om symbol.svg |flag_size= 25px |group= ইণ্ডোনেছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম<br>{{nobold|{{lang|id|}}}} |population={{increase}} '''৪.৮ মিলিয়ন''' (২০২৩)<ref>{{cite web | url= https://e-database.kemendagri.go.id/dataset/1203/tabel-data?page=23| title=Religion in Indonesia }}</ref>{{refn|Muslim 244 Million (87.1), Christianity 29.4 Million (10.5), Hindu 4.73 million (1.7), Buddhist 2 million (0.7), Confucianism 76.019 (0.03), Folk and others 99.045 (0.04), Total 280.725.428 Million}}<br/> '''১.৬৮%''' জনসংখ্যাৰ |image= File:Salah Satu Upacara Besar Di Pura Agung Besakih.jpg |scriptures=[[বেদ]], [[উপনিষদ্‌]], [[পুৰাণ]], <br/>[[ইতিহাস-পুৰাণ|ইতিহাস]] (মূলতঃ [[ৰামায়ণ]] আৰু [[মহাভাৰত]]) <br/>আৰু অন্যান্য |languages='''পৱিত্ৰ <br/>[[সংস্কৃত]]''' <br/>'''কথিত ভাষা'''<br/>[[ইণ্ডোনেছিয়ান ভাষা|ইণ্ডোনেছিয়ান]] (অফিচিয়েল),<br/>[[বালি ভাষা|বালিনী]], [[জাভানিজ ভাষা|জাভানিজ]], [[দয়ক ভাষা|দয়ক]], [[ছাণ্ডানীজ ভাষা|ছাণ্ডানীজ]],, টেংগেৰিজ উপভাষা, ওচিং <br/>আৰু অন্যান্য ইণ্ডোনেছিয়ান ভাষা|religions='''[[হিন্দু ধৰ্ম]]'''<br/>[[বালি হিন্দু ধৰ্ম]] (গৰিষ্ঠসংখ্যক), [[জাভাত হিন্দু ধৰ্ম|জাভানী হিন্দু ধৰ্ম]], আৰু [[হিন্দু ধৰ্মগোষ্ঠী|অন্য ধৰ্মগোষ্ঠী]] ৰ সংখ্যালঘু লোকক হিন্দু হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে |region1=[[বালি]] |pop1=৩,৬৮২,৪৮৪ | |region2=মধ্য কালিমন্তন |pop2=১৫৫,৫৯৫ | |region3=পশ্চিম নুছা টেংগাৰা |pop3=১২৮,৬০০ | |region4=লামপুং |pop4=১২৭,৯০৩ | |region5=মধ্য চুলাৱেছি |pop5=১০৯,৩০৮ | |region6=পূব জাভা |pop6=১০৭,৯৭১ | |region7=উত্তৰ সুমাত্ৰা |pop7=৮৮,৩৪৬ | |image_caption= ইণ্ডোনেছিয়াৰ [[বালি, ইণ্ডোনেছিয়া|বালি]]ৰ বেছাকিহ মন্দিৰত পূজা অনুষ্ঠান। }} [[File:Religious affiliation by district (kecamatan) in Indonesia (2022).svg|thumb|350px|প্ৰতিখন ইণ্ডোনেছিয়ান জিলাত হিন্দূৰ বিতৰণ (২০২২)। মানচিত্ৰখনত কাহাৰিংগান বা চুলাওৱেছীৰ স্থানীয় ধৰ্মও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে যাক ইণ্ডোনেছিয়ান চৰকাৰে হিন্দু হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰিছে আৰু পূব জাভাত তেংগেৰেছী হিন্দূৰ বিতৰণও দেখুৱাইছে। ]] [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু ধৰ্ম]] হৈছে ইণ্ডোনেছিয়াৰ তৃতীয় বৃহত্তম ধৰ্ম, যাক গৃহ মন্ত্ৰ্যালয়ৰ ২০২৩ চনৰ নাগৰিক পঞ্জীয়ন তথ্য অনুসৰি দেশৰ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ১.৬৮ শতাংশ লোকে পালন কৰে। [[ইণ্ডোনেছিয়া]]ৰ হিন্দুসকলৰ অধিকাংশই [[বালি, ইণ্ডোনেছিয়া|বালি]] দ্বীপত বাস কৰে, য'ত হিন্দু ধৰ্ম প্ৰধান ধৰ্ম আৰু স্থানীয় জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৮৭ শতাংশ লোকে এই ধৰ্ম পালন কৰে। ইণ্ডোনেছিয়াৰ অধিকাংশ হিন্দুৱে বালিনীজ হিন্দু ধৰ্ম পালন কৰে, যি স্থানীয় বিশ্বাস আৰু ঐতিহাসিক হিন্দু-বৌদ্ধ প্ৰভাৱৰদ্বাৰা গঠিত এক স্বতন্ত্ৰ স্থানীয় পৰম্পৰা। ইছলামৰ বিস্তাৰৰ পূৰ্বে ইণ্ডোনেছিয়াৰ দ্বীপপুঞ্জৰ অধিকাংশ অংশত হিন্দু ধৰ্ম প্ৰভাৱশালী ধৰ্ম আছিল আৰু ইণ্ডোনেছিয়া ৰাষ্ট্ৰৰ আনুষ্ঠানিকভাৱে স্বীকৃত ছটা ধৰ্মৰ ভিতৰত এটা হৈ আছে। খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰপৰা ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ সৈতে বাণিজ্য আৰু সাংস্কৃতিক আদান-প্ৰদানৰ মাধ্যমেৰে হিন্দু ধৰ্মৰ ধাৰণাসমূহে ইণ্ডোনেছিয়াত প্ৰৱেশ কৰিছিল। সময়ৰ লগে লগে, এই ধাৰণাবোৰ স্থানীয় অষ্ট্ৰনেছিয়ান পৰম্পৰাৰ সৈতে মিলিত হৈছিল আৰু প্ৰায় ৬ শতিকৰ পৰা, বৌদ্ধ প্ৰভাৱৰ সৈতে মিলিত হৈছিল, যাৰ ফলত হিন্দু-বৌদ্ধ ধৰ্মীয় সংস্কৃতিৰ এক সমন্বয়মূলক ৰূপৰ উদ্ভৱ হৈছিল।<ref>[https://2009-2017.state.gov/documents/organization/192841.pdf Religious Freedom Report - Indonesia] U.S. State Department (2012)</ref> এই ধৰ্মীয় সংশ্লেষণে ইছলাম-পূৰ্বৰ শ্ৰীৱিজয়া আৰু মাজাপাহিত সাম্ৰাজ্যৰ দৰে প্ৰধান ৰাজনৈতিক ব্যৱস্থাৰ অধীনত সমৃদ্ধি লাভ কৰিছিল। চতুৰ্দশ শতিকাৰ পৰা, উপকূলীয় বাণিজ্য নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে ইছলামৰ বিস্তাৰৰ ফলত সমগ্ৰ ইণ্ডোনেছিয়াত হিন্দু ধৰ্মৰ পতন ঘটে, যদিও ই বালিত গভীৰভাৱে প্ৰোথিত হৈ থাকে। আধুনিক যুগত, মাজাপাহিত যুগৰ পৰম্পৰা, শৈবধৰ্ম আৰু জাভানীয় আধ্যাত্মিক দৰ্শনৰ ওপৰত আধাৰিত পুনৰুজ্জীৱন আন্দোলনৰ জৰিয়তে জাভাৰ কিছু অংশকে ধৰি অন্যান্য অঞ্চলতো হিন্দুধৰ্ম পুনৰ উদ্ভাসিত হৈছে। তদুপৰি, ধৰ্মীয় স্বীকৃতিৰ বাবে ইণ্ডোনেছিয়াৰ আইনী প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিবলৈ, যি এক সৰ্বোচ্চ দেৱতা আৰু আনুষ্ঠানিক ধৰ্মীয় গঠনত বিশ্বাস কৰাটো বাধ্যতামূলক কৰে, বালিৰ বাহিৰত থকা বহুকেইটা স্থানীয় বিশ্বাস প্ৰণালী আৰু পৰম্পৰাগত ধৰ্মক প্ৰশাসনিকভাৱে হিন্দু ধৰ্মৰ প্ৰকাৰ হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হৈছে। ফলস্বৰূপে, হিন্দু ধৰ্ম জাতীয়ভাৱে সংখ্যালঘু ধৰ্ম হোৱা সত্ত্বেও, আজি ইণ্ডোনেছিয়াত বিশ্বৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক [[হিন্দু]] জনসংখ্যা আছে। == ইতিহাস == ইণ্ডোনেছিয়া দ্বীপপুঞ্জৰ স্থানীয় লোকসকলে এনিমিজম আৰু ডায়নামিজমত বিশ্বাস কৰিছিল, যি বিশ্বৰ বিভিন্ন উপজাতিৰ লোকসকলৰ মাজত সাধাৰণতে প্ৰচলিত আছে। প্ৰথম ইণ্ডোনেছিয়াবাসীসকলৰ ক্ষেত্ৰত, তেওঁলোকে বিশেষকৈ পূৰ্বপুৰুষৰ আত্মাক সন্মান আৰু শ্ৰদ্ধা কৰিছিল; তেওঁলোকে এনে এটা বিশ্বাস গঢ়ি তুলিছিল যে কিছুমান ব্যক্তিৰ আধ্যাত্মিক শক্তি বিভিন্ন প্ৰাকৃতিক বস্তু, প্ৰাণী আৰু স্থান, যেনে পশু, কীট-পতঙ্গ, গছ, উদ্ভিদ, শিল, বন, পৰ্বত বা পৱিত্ৰ বুলি গণ্য কৰা যিকোনো স্থানত বাস কৰিব পাৰে (বা পুনৰ্জন্ম ল'ব পাৰে)।{{Sfn|Damle|Damle|2020|p=|pp=76-89}} এই অদৃশ্য আধ্যাত্মিক সত্তা আৰু অপ্ৰাকৃতিক জ্ঞানক প্ৰাচীন জাভানীয়, চুন্দানীয় আৰু বালিনীয়সকলে "হ্যাং" বুলি চিহ্নিত কৰিছিল, যাৰ অৰ্থ হ'ব পাৰে "ঈশ্বৰীয়" বা "পূৰ্বপুৰুষৰ।" আধুনিক ইণ্ডোনেছিয়ান ভাষাত, "হ্যাং" শব্দটো সাধাৰণতে ঈশ্বৰৰ ধাৰণাৰ সৈতে জড়িত হয়।<ref name=":4">{{Cite book|last1=Greenfieldt|first1=John|url=https://books.google.com/books?id=MLQPAQAAMAAJ|title=Public Library Core Collection: A Selection Guide to Reference Books and Adult Nonfiction. Nonfiction|last2=Bartell|first2=Patrice|date=2008|publisher=H.W. Wilson Company|isbn=978-0-8242-1094-6|location=|pages=[https://books.google.com/books?id=MLQPAQAAMAAJ 1186]|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Ooi|first=Keat Gin|url=https://books.google.com/books?id=QKgraWbb7yoC&q=Southeast+Asia:+A+historical+encyclopedia,+from+Angkor+Wat+to+East+Timor+(3+volume+set)|title=Southeast Asia: A Historical Encyclopedia, from Angkor Wat to East Timor|date=2004|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-57607-770-2|location=|pages=175–190|language=en}}</ref> === হিন্দু ধৰ্মৰ আগমন === [[চিত্ৰ:Tarumanagara.svg|thumb|প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণে তৰুমানাগৰা ইণ্ডোনেছিয়াৰ আদিম হিন্দু ৰাজ্যসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি প্ৰকাশ কৰে। মানচিত্ৰখনত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫ম শতিকাত পশ্চিম জাভাত ইয়াৰ ভৌগোলিক বিস্তাৰ দেখুওৱা হৈছে। ]] হিন্দু প্ৰভাৱ প্ৰথম শতিকাৰপৰাই ইণ্ডোনেছিয়াৰ দ্বীপপুঞ্জত উপনীত হৈছিল।<ref name="jgonda">[[Jan Gonda]], The Indian Religions in Pre-Islamic Indonesia and their survival in Bali, in {{Google books|X7YfAAAAIAAJ|Handbook of Oriental Studies. Section 3 Southeast Asia, Religions|page=1}}, pp. 1-54</ref> "কিদুং হৰ্ষ বিজয়"<ref>{{Cite book|last=Bade|first=David|url=https://books.google.com/books?id=6GT3AwAAQBAJ|title=Of Palm Wine, Women and War: The Mongolian Naval Expedition to Java in the 13th Century|date=2013-09-04|publisher=Institute of Southeast Asian Studies|isbn=978-981-4517-82-9|location=|pages=[https://books.google.com/books?id=6GT3AwAAQBAJ 233]|language=en}}</ref> ৰ দৰে কাহিনীত পঢ়িব পাৰি যে "ৰত ভট্টাৰ নৰসিংহ" কথিতভাৱে হৰি বংশৰ বংশধৰ আছিল আৰু হৰি হৈছে "বিষ্ণু"ৰ আন এটা শব্দ। কবি পাণ্ডুলিপিৰ আদিম অনুবাদকসকলে "পিতৃ-মাতৃৰ নাম" ভুল বুজিছিল আৰু বিষ্ণুৰ প্ৰকৃততে মানুহৰ সন্তান বুলি ধৰি লৈছিল ইত্যাদি ইত্যাদি। ইয়াত অৱশ্যে ধৰ্মীয় চিন্তাধাৰা বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ অন্তৰ্গত বুলি সিদ্ধান্ত ল'ব লাগিব।{{Sfn|Pringle|2004|p=7}} সেয়েহে জাভা, বালি, সুমাত্ৰাৰ আদিম হিন্দু ধৰ্ম হিন্দু ধৰ্মৰ দুয়োটা প্ৰধান গোটেৰে গঠিত আছিল। এইদৰে ভাৰতৰপৰা সাংস্কৃতিক আৰু আধ্যাত্মিক ধাৰণাসমূহৰ প্ৰসাৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিষয়ে ঐতিহাসিক প্ৰমাণ সম্পূৰ্ণৰূপে অস্পষ্ট নহয়। জাভাৰ কিংবদন্তিসমূহে সাকা যুগৰ কথা উল্লেখ কৰে, যিটো খ্ৰীষ্টীয় ৭৮ চনৰপৰাই অনুসন্ধান কৰা হয়।{{Sfnm|1a1=Pringle|1y=2004|1pp=11-24|2a1=Hefner|2y=2018|2pp=23-26}}মহাভাৰত মহাকাব্যৰ কাহিনীবোৰ ইণ্ডোনেছিয়াৰ দ্বীপসমূহত ১ম শতিকালৈকে অনুসন্ধান কৰা হৈছে; যাৰ সংস্কৰণসমূহে দক্ষিণ-পূব ভাৰতীয় উপদ্বীপ অঞ্চলত (বৰ্তমান তামিলনাডু আৰু দক্ষিণ অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ) পোৱা সংস্কৰণসমূহক প্ৰতিফলিত কৰে।<ref name=":0">{{Cite book|last=Gonda|first=Jan|url=https://books.google.com/books?id=X7YfAAAAIAAJ&pg=PA1|title=Handbook of Oriental Studies. Section 3 Southeast Asia, Religions, Religionen|date=1975-01-01|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-04330-5|location=|pages=1|language=en|author-link=Jan Gonda}}</ref> ইণ্ডোনেছিয়াৰ প্ৰাচীন কাহিনী, কলা আৰু শিল্পকৰ্মৰ সংকলন, চতুৰ্দশ শতিকাৰ জাভানীজ গদ্য গ্ৰন্থ টাণ্টু পেগেলাৰনত সংস্কৃত শব্দ, ভাৰতীয় দেৱতাৰ নাম আৰু ধৰ্মীয় ধাৰণাসমূহৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book|last=Soekmono|first=R.|url=https://books.google.com/books?id=N84bAAAAMAAJ&q=Pengantar+Sejarah+Kebudayaan+Indonesia+2|title=Pengantar sejarah kebudayaan Indonesia|date=1973|publisher=Yayasan Kanisius|isbn=|location=|pages=119|language=id}}</ref> একেদৰে জাভা আৰু পশ্চিম ইণ্ডোনেছিয়াৰ দ্বীপসমূহত খনন কৰা প্ৰাচীন চণ্ডী (মন্দিৰ)ৰ লগতে ইণ্ডোনেছিয়াত আৱিষ্কাৰ হোৱা অষ্টম শতিকাৰ কংগল শিলালিপিৰ দৰে প্ৰাচীন শিলালিপিসমূহেও প্ৰায় মধ্যৰপৰা শেষলৈকে শিৱ লিংগৰ প্ৰতিমূৰ্তি, তেওঁৰ সংগী দেৱী পাৰ্বতী, গণেশ, বিষ্ণু, ব্ৰহ্ম, অৰ্জুন আৰু অন্যান্য হিন্দু দেৱতাক ব্যাপকভাৱে গ্ৰহণ কৰাটো নিশ্চিত কৰে খ্ৰীষ্টীয় ১ম সহস্ৰাব্দ।<ref>{{Cite book|last=Hall|first=Kenneth R.|url=https://books.google.com/books?id=fjsEn3w4TPgC|title=A History of Early Southeast Asia: Maritime Trade and Societal Development, 100–1500|date=2010-12-28|publisher=Rowman & Littlefield Publishers|isbn=978-0-7425-6762-7|location=|pages=40–55|language=en}}</ref> ৪১৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চিলনৰপৰা চীনলৈ উভতি অহাৰ সময়ত ফা হিয়েনৰ প্ৰাচীন চীনা ৰেকৰ্ডত জাভাত হিন্দু ধৰ্মৰ দুখন বিদ্যালয়ৰ উল্লেখ আছে, আনহাতে অষ্টম শতিকাৰ চীনা নথি-পত্ৰত ৰজা সঞ্জয়ৰ হিন্দু ৰাজ্যক হোলিং বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে, ইয়াক "অতি ধনী" বুলি অভিহিত কৰা হৈছে আৰু ই বৌদ্ধ লোক আৰু জাভা সমভূমিৰ কেডু সমভূমিত শৈলেন্দ্ৰ শাসকৰ সৈতে শান্তিপূৰ্ণভাৱে সহাৱস্থান কৰিছিল দ্বীপ।<ref>{{Cite book|last=Hall|first=Kenneth R.|url=https://books.google.com/books?id=fjsEn3w4TPgC|title=A History of Early Southeast Asia: Maritime Trade and Societal Development, 100–1500|date=2010-12-28|publisher=Rowman & Littlefield Publishers|isbn=978-0-7425-6762-7|location=|pages=122–123|language=en}}</ref> ইণ্ডোনেছিয়াত হিন্দু ধৰ্মৰ আগমনৰ বাবে দুটা প্ৰধান তত্ত্ব হ’ল যে দক্ষিণ ভাৰতীয় সাগৰীয় ব্যৱসায়ীসকলে হিন্দু ধৰ্মক লগত লৈ আহিছিল, আৰু দ্বিতীয়টো হ’ল ইণ্ডোনেছিয়াৰ ৰজাঘৰীয়াই ভাৰতীয় ধৰ্ম আৰু সংস্কৃতিক আদৰণি জনাইছিল আৰু তেওঁলোকেহে প্ৰথমে এই আধ্যাত্মিক ধাৰণাসমূহ গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু জনসাধাৰণেও অনুসৰণ কৰিছিল। ইণ্ডোনেছিয়াৰ দ্বীপসমূহে হিন্দু আৰু বৌদ্ধ দুয়োটা ধাৰণা গ্ৰহণ কৰিছিল, ইয়াক পূৰ্বতে থকা থলুৱা লোক ধৰ্ম আৰু অনিমবাদী বিশ্বাসৰ সৈতে মিহলাই লৈছিল।<ref name="junemcdaniel">{{Cite journal|last=McDaniel|first=June|date=2010-08-01|title=Agama Hindu Dharma Indonesia as a New Religious Movement: Hinduism Recreated in the Image of Islam|url=https://online.ucpress.edu/nr/article-abstract/14/1/93/70401/Agama-Hindu-Dharma-Indonesia-as-a-New-Religious?redirectedFrom=fulltext|journal=Nova Religio|language=en|volume=14|issue=1|pages=93–111|doi=10.1525/nr.2010.14.1.93|issn=1092-6690|url-access=subscription}}</ref> চতুৰ্থ শতিকাত এই অঞ্চলত প্ৰতিষ্ঠিত আদিম হিন্দু ৰাজ্যসমূহৰ ভিতৰত পূব কালিমন্তনৰ কুটাই, পশ্চিম জাভাৰ তৰুমানগৰা, আৰু মধ্য জাভাৰ হোলিং (কলিংগা) ৰাজ্য আছিল। ১৯৫০ চনৰপৰা ২০০৫ চনৰ ভিতৰত বিশেষকৈ চিবুয়ায়া আৰু বাটুজয়া স্থানত কৰা খননৰপৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে তৰুমানগৰাই হিন্দু ধৰ্মৰ দেৱতা উইষ্ণু (বিষ্ণু)ক শ্ৰদ্ধা কৰিছিল।<ref>{{Cite book|last=John|first=Guy|url=https://books.google.com/books?id=vO_-AgAAQBAJ&q=Lost+Kingdoms:+Hindu-Buddhist+Sculpture+of+Early+Southeast+Asia|title=Lost Kingdoms: Hindu-Buddhist Sculpture of Early Southeast Asia|date=2014-04-07|publisher=Metropolitan Museum of Art|isbn=978-1-58839-524-5|location=|pages=130–135|language=en}}</ref> জাভাৰ প্ৰাচীন হিন্দু ৰাজ্যসমূহে বহুতো বৰ্গক্ষেত্ৰৰ মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল, দ্বীপটোৰ নদীসমূহৰ নাম গোমতী আৰু গংগা বুলি ৰাখিছিল আৰু জলসিঞ্চন আৰু আন্তঃগাঁথনিৰ ডাঙৰ প্ৰকল্প সম্পূৰ্ণ কৰিছিল।<ref>{{Cite journal|last1=Dalsheimer|first1=Nadine|last2=Manguin|first2=Pierre-Yves|date=1998|title=Visnu mitrés et réseaux marchands en Asie du Sud-Est : nouvelles données archéologiques sur le Ier millénaire apr. J.-C.|url=https://www.persee.fr/doc/befeo_0336-1519_1998_num_85_1_2545|journal=Bulletin de l'École française d'Extrême-Orient|volume=85|issue=1|pages=87–123|doi=10.3406/befeo.1998.2545|s2cid=129818020}}</ref><ref>{{Cite book|last=Simanjuntak|first=Truman|authorlink=Harry Truman Simanjuntak|url=https://books.google.com/books?id=dSFfD0dpdS4C&q=Archaeology:+Indonesian+Perspective|title=Archaeology: Indonesian Perspective : R.P. Soejono's Festschrift|date=2006|publisher=Yayasan Obor Indonesia|isbn=978-979-26-2499-1|location=|pages=406–419|language=en}}</ref> {{multiple image | perrow = 3 | total_width = 200 | image1 = Bali Omkara Black.svg | alt1 = top view | width1 = 650 | height1 = 885 | image2 = Simbol aum.svg | image3 = Simbol ahung aksara sunda digayakan.png | footer = ইণ্ডোনেছিয়াৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰপৰা [[ঔঁ]] ৰ বিভিন্ন প্ৰতীক, য'ত ক্ৰমে বালিনী (ওপৰ), জাভানী (মাজ), আৰু চুণ্ডানী (তলত) অন্তৰ্ভুক্ত। | direction = vertical }} ইণ্ডোনেছিয়াৰ কেইবাখনো উল্লেখযোগ্য প্ৰাচীন হিন্দু ৰাজ্য আছিল মাতাৰাম, যিটো বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ হিন্দু মন্দিৰ কমপ্লেক্স - প্ৰম্বানন মন্দিৰ নিৰ্মাণৰ বাবে বিখ্যাত আছিল, তাৰ পিছত কেদিৰি আৰু সিংসাৰী। বৌদ্ধ ধৰ্মৰ লগতে হিন্দু ধৰ্ম দ্বীপপুঞ্জত বিয়পি পৰিল।{{Sfn|Hefner|2018|p=91}} হিন্দু ধৰ্মৰ বহুতো শাস্ত্ৰ আৰু সূত্ৰ জাভানী ভাষালৈ অনুবাদ কৰা হৈছিল, আৰু শিল্প ৰূপত প্ৰকাশ কৰা হৈছিল।{{Sfnm|1a1=Ramstedt|1y=2005|1pp=89-93|2a1=Hefner|2y=2018|2pp=98-103}} উদাহৰণস্বৰূপে ঋষি অগস্ত্যক একাদশ শতিকাৰ জাভানী গ্ৰন্থ অগস্ত্য পৰ্বত প্ৰধান ব্যক্তি হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে; এই গ্ৰন্থত পুৰাণ আৰু হিন্দু ধৰ্মৰ সাংখ্যা আৰু বেদান্ত বিদ্যালয়ৰ ধাৰণাসমূহৰ মিশ্ৰণ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book|last=Gonda|first=Jan|url=https://books.google.com/books?id=X7YfAAAAIAAJ&pg=PA14|title=Handbook of Oriental Studies. Section 3 Southeast Asia, Religions, Religionen|date=1975-01-01|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-04330-5|location=|pages=14|language=en|author-link=Jan Gonda}}</ref> হিন্দু-বৌদ্ধ ধাৰণাই চতুৰ্দশ শতিকাত প্ৰভাৱৰ শিখৰত উপনীত হৈছিল। হিন্দু-বৌদ্ধ জাভানীজ সাম্ৰাজ্যৰ ভিতৰত শেষ আৰু আটাইতকৈ ডাঙৰ সাম্ৰাজ্য মাজাপাহিতে ইণ্ডোনেছিয়াৰ দ্বীপপুঞ্জক প্ৰভাবিত কৰিছিল।<ref>{{Cite news|last=Aiyar|first=Pallavi|date=2013-10-14|title=Lessons from Indonesia's Hindu legacy|language=en-IN|work=[[The Hindu]]|url=https://www.thehindu.com/opinion/op-ed/lessons-from-indonesias-hindu-legacy/article5231758.ece|access-date=2021-02-06|issn=0971-751X}}</ref> == ঔপনিৱেশিক যুগত হিন্দু ধৰ্ম == শ্বাফী ফিকহৰ চুন্নী মুছলমান ব্যৱসায়ীসকলৰ লগতে ভাৰত, ওমান আৰু য়েমেনৰ চুফী [[মুছলমান]] ব্যৱসায়ীসকলে ইণ্ডোনেছিয়ালৈ ইছলাম আনিছিল।<ref name="gbindonesia">Gerhard Bowering et al. (2012), The Princeton Encyclopedia of Islamic Political Thought, Princeton University Press, {{ISBN|978-0691134840}}, pp. xvi</ref> ইণ্ডোনেছিয়াৰ হিন্দুসকলৰ মাজত এটা সৰু ইছলামিক সম্প্ৰদায়ৰ বিষয়ে আটাইতকৈ আগতে উল্লেখ কৰা হৈছে প্ৰায় ১২৯৭ খ্ৰীষ্টাব্দ মাৰ্কো প'লোক, যাক তেওঁ পেৰলাকত মূৰীয়া ব্যৱসায়ীৰ নতুন সম্প্ৰদায় বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{Cite book|last=Tanasaldy|first=Taufiq|url=https://books.google.com/books?id=PbFiAAAAQBAJ&q=Regime+Change+and+Ethnic+Politics+in+Indonesia|title=Regime Change and Ethnic Politics in Indonesia: Dayak Politics of West Kalimantan|date=2012|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-25348-3|language=en}}</ref> উত্তৰ সুমাত্ৰা (আচেহ), দক্ষিণ সুমাত্ৰা, পশ্চিম আৰু মধ্য জাভা আৰু দক্ষিণ বৰ্নিও (কালিমন্তান)ত চাৰিটা বৈচিত্ৰ্যমজ় আৰু বিতৰ্কিত ইছলামিক চুলতানেটৰ উত্থান ঘটে।<ref>{{Cite book|last1=Bowering|first1=Gerhard|url=https://books.google.com/books?id=q1I0pcrFFSUC&q=The+Princeton+Encyclopedia+of+Islamic+Political+Thought|title=The Princeton Encyclopedia of Islamic Political Thought|last2=Crone|first2=Patricia|last3=Kadi|first3=Wadad|last4=Mirza|first4=Mahan|last5=Stewart|first5=Devin J.|last6=Zaman|first6=Muhammad Qasim|date=2013|publisher=Princeton University Press|isbn=978-0-691-13484-0|language=en}}</ref> এই চুলতানসকলে ইছলামক নিজৰ ৰাষ্ট্ৰ ধৰ্ম হিচাপে ঘোষণা কৰিছিল আৰু ইজনে সিজনৰ লগতে হিন্দু আৰু অন্যান্য অমুছলমানৰ বিৰুদ্ধেও যুঁজিছিল।<ref>{{Cite book|last1=Morgan|first1=David O.|url=https://books.google.com/books?id=ANiaBAAAQBAJ|title=The New Cambridge History of Islam: Volume 3, The Eastern Islamic World, Eleventh to Eighteenth Centuries|last2=Reid|first2=Anthony|date=2010-11-04|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-316-18436-3|language=en}}</ref>{{Clarify|date=June 2021}}কিছুমান অঞ্চলত ইণ্ডোনেছিয়াৰ মানুহে নিজৰ পুৰণি বিশ্বাস অব্যাহত ৰাখিছিল আৰু ইছলামৰ এক সংহত সংস্কৰণ গ্ৰহণ কৰিছিল। আন কিছুমান ক্ষেত্ৰত [[হিন্দু]] আৰু [[বৌদ্ধ ধৰ্ম|বৌদ্ধ]]সকলে গুচি গৈছিল আৰু তেওঁলোকে ৰক্ষা কৰিব পৰা দ্বীপসমূহত সম্প্ৰদায় হিচাপে কেন্দ্ৰীভূত হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, পূব জাভাৰ হিন্দুসকলে বালি আৰু ওচৰৰ সৰু সৰু দ্বীপসমূহলৈ গুচি যায়। .<ref>{{Cite book|last=Pringle|first=Robert|url=https://books.google.com/books?id=ys8lAQAAMAAJ&q=indonesian+Heritage:+Religion+and+ritual,+Volume+9+of+Indonesian+heritage|title=Understanding Islam in Indonesia: Politics and Diversity|date=2010|publisher=University of Hawaiʻi Press|isbn=978-0-8248-3415-9|location=|pages=[https://books.google.com/books?id=ys8lAQAAMAAJ 125]|language=en}}</ref>{{Failed verification|date=June 2021}}ধৰ্মীয় সংঘাত আৰু আন্তঃচুলতানী যুদ্ধৰ এই যুগ আৰম্ভ হৈ থকাৰ সময়তে আৰু নতুন শক্তি কেন্দ্ৰসমূহে নিজৰ নিয়ন্ত্ৰণত থকা অঞ্চলসমূহক একত্ৰিত কৰাৰ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে ইউৰোপীয় ঔপনিৱেশিকতাবাদৰ আগমন ঘটে।<ref name="jfox">James Fox, Indonesian Heritage: Religion and ritual, Volume 9 of Indonesian heritage, Editor: Timothy Auger, {{ISBN|978-9813018587}}</ref> ইণ্ডোনেছিয়াৰ দ্বীপপুঞ্জত অতি সোনকালেই ডাচ ঔপনিৱেশিক সাম্ৰাজ্যৰ আধিপত্য আছিল।<ref>{{Cite book|last1=STAFF|first1=MERRIAM-WEBSTER|url=https://books.google.com/books?id=ZP_f9icf2roC&q=Merriam-Webster's+Encyclopedia+of+World+Religions|title=Merriam-Webster's Encyclopedia of World Religions|last2=Inc|first2=Merriam-Webster|date=1999|publisher=Merriam-Webster|isbn=978-0-87779-044-0|location=|pages=516–517|language=en}}</ref> ডাচ ঔপনিৱেশিক সাম্ৰাজ্যই আন্তঃধৰ্মীয় সংঘাত ৰোধ কৰাত সহায় কৰিছিল আৰু ই লাহে লাহে ইণ্ডোনেছিয়াৰ প্ৰাচীন হিন্দু-বৌদ্ধ সাংস্কৃতিক ভেটিসমূহ বিশেষকৈ জাভা আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ পশ্চিম দ্বীপসমূহত খনন, বুজা আৰু সংৰক্ষণৰ প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>{{Cite book|last=Taylor|first=Jean Gelman|url=https://books.google.com/books?id=OMnt1iIEzdAC|title=Indonesia: Peoples and Histories|date=2003-01-01|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-10518-6|location=|pages=21–83|language=en}}</ref> === আধুনিক যুগত হিন্দু ধৰ্ম === [[চিত্ৰ:Suasana Kasada Di Gunung Bromo Taman Nasional Bromo, Tengger Semeru.jpg|thumb|যাদন্যা কাছাদাৰ সময়ত মাউণ্ট ব্ৰমোৰফালে ট্ৰেইল বগাই যোৱা ভক্তসকল। ]] ইণ্ডোনেছিয়াই ডাচ ঔপনিৱেশিক শাসনৰপৰা [[স্বাধীনতা দিৱস (ভাৰত)|স্বাধীনতা]] লাভ কৰাৰ পাছত ৰাজনৈতিক ইছলামৰ হেঁচাত কেৱল একেশ্বৰবাদী ধৰ্মকহে আনুষ্ঠানিকভাৱে স্বীকৃতি দিছিল। ইয়াৰ উপৰি ইণ্ডোনেছিয়াত ইণ্ডোনেছিয়াৰ সম্পূৰ্ণ নাগৰিকত্ব অধিকাৰ লাভ কৰিবলৈ এজন ব্যক্তিৰ ধৰ্ম থাকিব লাগিব আৰু আনুষ্ঠানিকভাৱে ইণ্ডোনেছিয়াই হিন্দুসকলক স্বীকৃতি নিদিলে।{{Sfn|Ramstedt|2005|p=9-11}}ইয়াত হিন্দুসকলক অৰাং ইয়াং বেলুম বেৰাগামা (ধৰ্মহীন লোক) আৰু ধৰ্মান্তৰিত হ'বলগীয়া লোক হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল।{{Sfn|Ramstedt|2005|p=12}} ১৯৫২ চনত ইণ্ডোনেছিয়াৰ ধৰ্ম মন্ত্ৰ্যালয়ে বালি আৰু হিন্দুসকলৰ সৈতে অন্যান্য দ্বীপসমূহক ইছলাম গ্ৰহণ কৰিবলৈ ধৰ্মান্তৰকৰণৰ এক পদ্ধতিগত অভিযানৰ প্ৰয়োজন বুলি ঘোষণা কৰে। এই চৰকাৰী জাতীয় নীতিত স্তম্ভিত হৈ বালিৰ স্থানীয় চৰকাৰে ১৯৫৩ চনত নিজকে স্বায়ত্তশাসিত ধৰ্মীয় অঞ্চল বুলি ঘোষণা কৰে। {{Sfn|Ramstedt|2005|p=|pp=13-15}} বালি আৰু ভাৰতৰ মাজত ছাত্ৰ আৰু সাংস্কৃতিক বিনিময়ৰ ধাৰাবাহিক পদক্ষেপে বালি হিন্দু ধৰ্মৰ আঁৰৰ মূল নীতিসমূহ (চতুৰ [[বেদ]], [[উপনিষদ্‌|উপনিষদ]], [[পুৰাণ]], ইতিহাস) প্ৰণয়ন কৰাত সহায় কৰিছিল। বিশেষকৈ ১৯৫০ চনৰ মাজভাগত বালিত ৰাজনৈতিক আত্মনিয়ন্ত্ৰণ আন্দোলনৰ ফলত অহিংস নিষ্ক্ৰিয় প্ৰতিৰোধ আন্দোলন আৰু ১৯৫৮ চনত ইণ্ডোনেছিয়া চৰকাৰক হিন্দু ধৰ্মক স্বীকৃতি দিয়াৰ দাবী জনোৱা যৌথ আবেদনৰ সৃষ্টি হয়।{{Sfnm|1a1=Ramstedt|1y=2005|1pp=15-16|2a1=Pringle|2y=2004|2pp=78-81}} এই যৌথ আবেদনত হিন্দু শাস্ত্ৰৰপৰা তলত দিয়া সংস্কৃত মন্ত্ৰ উদ্ধৃত কৰা হৈছিল।{{Sfn|Picard|Madinier|2011|p=|pp=56-74}} {{Blockquote|text=ওম তত সত একম এভা অদ্বিতিয়াম<br><br>অনুবাদ: ওম, এইদৰেই সৰ্বব্যাপক, অসীম, অবিভক্তৰ সাৰ। |author=বালিৰ হিন্দুসকলৰ যুটীয়া আৱেদন|title=১৯৫৮ চনৰ ১৪ জুন}} "অবিভক্ত"টোৰ ওপৰত আবেদনখনৰ গুৰুত্ব আছিল ইণ্ডোনেছিয়াৰ নাগৰিকসকলৰ এক [[ঈশ্বৰ]]ৰ ওপৰত একশ্বৰবাদী বিশ্বাস থকা সাংবিধানিক প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰা। আৱেদনকাৰীয়ে ইডা সংঘয়াং ৱিধি ৱাছাক অবিভক্ত বুলি চিনাক্ত কৰে। বালি ভাষাত এই শব্দটোৰ দুটা অৰ্থ আছে: বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ ঈশ্বৰীয় শাসক আৰু ঈশ্বৰীয় নিৰপেক্ষ মহাজাগতিক নিয়ম। এই সৃষ্টিশীল বাক্যাংশই ইণ্ডোনেছিয়াৰ ধৰ্ম মন্ত্ৰ্যালয়ৰ একশ্বৰবাদী প্ৰয়োজনীয়তাক পূৰ্বৰ অৰ্থত পূৰণ কৰিছিল, আনহাতে ইয়াৰ অৰ্থৰ পিছৰ অৰ্থই হিন্দু ধৰ্মৰ প্ৰাচীন লিপিসমূহত ধৰ্মৰ কেন্দ্ৰীয় ধাৰণাসমূহ সংৰক্ষণ কৰিছিল।{{Sfn|Ramstedt|2005|p=|pp=34-37}}১৯৫৯ চনত ইণ্ডোনেছিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰপতি চুকাৰ্ণোৱে এই আবেদনক সমৰ্থন কৰে আৰু ড্জুয়াণ্ডা মন্ত্ৰীসভাৰ অধীনত ধৰ্মীয় পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰ্যালয়ত আনুষ্ঠানিকভাৱে হিন্দু-বালিন পৰিক্ৰমা বিভাগ স্থাপন কৰা হয়।<ref>{{Cite web|date=2020-08-18|title=Balinese Hinduism - Bali.com - Religion of Harmony, Holy Water, Ancestors|url=https://bali.com/bali-travel-guide/culture-religion-traditions/balinese-hinduism-religion/|access-date=2021-02-07|website=Bali.com|language=en-US|archivedate=2022-07-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220712161304/https://bali.com/bali-travel-guide/culture-religion-traditions/balinese-hinduism-religion/|deadurl=yes}}</ref> ১৯৫৯ চনৰপৰা ১৯৬২ চনলৈকে ইণ্ডোনেছিয়াৰ ৰাজনীতি আৰু ধৰ্মীয় বিষয়ত অস্থিৰতা অৱলম্বন হয় আৰু চুকাৰ্ণোৱে কনষ্টিটিউয়েণ্টক ভংগ কৰি ৰাজনৈতিক ইছলামৰ লগতে ইণ্ডোনেছিয়াত কমিউনিষ্ট আন্দোলনৰ প্ৰভাৱ দুৰ্বল কৰি পেলায়।{{Sfn|Ramstedt|2005|p=|pp=12-16}} তথাপি তেওঁলোকৰ ধৰ্মক আনুষ্ঠানিকভাৱে হিন্দু ধৰ্ম হিচাপে চিনাক্ত কৰাটো ১৯৬২ চনলৈকে ইণ্ডোনেছিয়ানসকলৰ বাবে আইনী সম্ভাৱনা নাছিল, যেতিয়া ই পঞ্চম ৰাষ্ট্ৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত ধৰ্মত পৰিণত হয়। এই স্বীকৃতি প্ৰথমে বালিৰ ধৰ্মীয় সংগঠনে বিচাৰিছিল আৰু বালিৰ স্বাৰ্থত প্ৰদান কৰিছিল, য'ত গৰিষ্ঠসংখ্যক হিন্দু আছিল।<ref>{{Cite journal|last=BAKKER|first=FREEK L.|date=1997|title=Balinese Hinduism and the Indonesian State: Recent Developments|journal=Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde|volume=153|issue=1|pages=15–41|doi=10.1163/22134379-90003943|jstor=27864809|s2cid=162277591|issn=0006-2294|doi-access=free}}</ref> ১৯৬৬ চনৰপৰা ১৯৮০ চনৰ ভিতৰত বালি হিন্দূৰ সৈতে পশ্চিম জাভাৰ লগতে দক্ষিণ চুলাৱেছি, উত্তৰ সুমাট্ৰা, মধ্য আৰু দক্ষিণ কালিমন্তানৰ কিছু অংশত বৃহৎসংখ্যক ইণ্ডোনেছিয়ানে আনুষ্ঠানিকভাৱে নিজকে হিন্দু বুলি ঘোষণা কৰে।{{Sfn|Ramstedt|2005|pp=17-18}} তেওঁলোকে ৰাজনৈতিকভাৱে নিজকে সংগঠিত কৰিছিল যাতে তেওঁলোকে নিজৰ অধিকাৰ সাব্যস্ত কৰিব পাৰে।<ref>{{Cite journal|last=Ramstedt|first=Martin|date=2008|title=Hindu Bonds at Work: Spiritual and Commercial Ties between India and Bali|url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-asian-studies/article/abs/hindu-bonds-at-work-spiritual-and-commercial-ties-between-india-and-bali/48BA19BD11B1C021B75FCAF043474D9A|journal=The Journal of Asian Studies|language=en|volume=67|issue=4|pages=1227–1250|doi=10.1017/S0021911808001769|s2cid=46562270|issn=1752-0401|via=|url-access=subscription}}</ref> এই সংগঠনসমূহৰ ভিতৰত আটাইতকৈ ডাঙৰ সংগঠন পৰিষদ হিন্দু ধৰ্ম বালিয়ে ১৯৮৬ চনত নাম সলনি কৰি পৰিষদ হিন্দু ধৰ্ম ইণ্ডোনেছিয়া লৈছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত হিন্দু ধৰ্মক কেৱল বালিৰ চিন্তাৰ পৰিৱৰ্তে জাতীয় হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰাৰ প্ৰচেষ্টাক প্ৰতিফলিত কৰে।{{Sfn|Ramstedt|2005|pp=57-56}} বালিৰ হিন্দুসকলে তেওঁলোকৰ বৃহৎ সংখ্যাগৰিষ্ঠতাৰে নিজৰ ধৰ্মৰ বিকাশ আৰু মুক্তভাৱে পালন কৰাৰ বিপৰীতে ইণ্ডোনেছিয়াৰ আন দ্বীপসমূহত তেওঁলোকে স্থানীয় বিষয়াসকলৰ বৈষম্য আৰু অত্যাচাৰৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হৈছিল কাৰণ এই হিন্দুসকলক সংখ্যাগৰিষ্ঠ ধৰ্ম ইছলাম এৰি যোৱা লোক হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। কিন্তু ইণ্ডোনেছিয়াৰ কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে হিন্দুসকলক সমৰ্থন কৰিছিল।{{Sfn|Ramstedt|2005|p=17, 19-21}} ১৯৬০ চনত হিন্দু ধৰ্ম আছিল এটা ছাতি যিটো ইণ্ডোনেছিয়ানসকলেও ব্যৱহাৰ কৰিছিল যাৰ বিশ্বাস আছিল বৌদ্ধ আৰু কনফুচিয়াছ ধৰ্ম, কিন্তু যেতিয়া এই দুয়োটাৰে কোনোটোৱেই আনুষ্ঠানিকভাৱে স্বীকৃতি লাভ কৰা নাছিল। তদুপৰি ইণ্ডোনেছিয়াৰ হিন্দু ৰাজনৈতিক কৰ্মীসকলে ইণ্ডোনেছিয়াৰ ধৰ্ম মন্ত্ৰ্যালয়ত লাভ কৰা অধিকাৰৰ অধীনত সেই ধৰ্মৰ লোকসকলক সুৰক্ষা প্ৰদানৰ বাবে কাম কৰিছিল।{{Sfn|Ramstedt|2005|p=|pp=17-20}} মুছলমান প্ৰধান দেশত চৰকাৰী গ্ৰহণযোগ্যতা আৰু তেওঁলোকৰ অধিকাৰ লাভ কৰিবলৈ ইণ্ডোনেছিয়াৰ হিন্দু ধৰ্ম ৰাজনৈতিকভাৱে খাপ খুৱাবলৈ বাধ্য হৈছিল।<ref name="junemcdaniel2">{{Cite journal|last=McDaniel|first=June|date=2010-08-01|title=Agama Hindu Dharma Indonesia as a New Religious Movement: Hinduism Recreated in the Image of Islam|url=https://online.ucpress.edu/nr/article-abstract/14/1/93/70401/Agama-Hindu-Dharma-Indonesia-as-a-New-Religious?redirectedFrom=fulltext|journal=Nova Religio|language=en|volume=14|issue=1|pages=93–111|doi=10.1525/nr.2010.14.1.93|issn=1092-6690|url-access=subscription}}</ref> বৰ্তমান ইণ্ডোনেছিয়াৰ পাঁচটা আনুষ্ঠানিকভাৱে স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত একশ্বৰবাদী ধৰ্মৰ ভিতৰত হিন্দু ধৰ্ম অন্যতম।[1]<ref name="junemcdaniel2" /><ref>{{cite journal|last=Hosen|first=N|title=Religion and the Indonesian Constitution: A Recent Debate|journal=Journal of Southeast Asian Studies|volume=36|issue=3|pages=419–440|publisher=Cambridge University Press|date=2005-09-08|url=http://eprint.uq.edu.au/archive/00002795/01/hosen-JSEAS.pdf|doi=10.1017/S0022463405000238|s2cid=1636786|access-date=2006-10-26|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060828034442/http://eprint.uq.edu.au/archive/00002795/01/hosen-JSEAS.pdf|archive-date=August 28, 2006|archivedate=2006-08-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060828034442/http://eprint.uq.edu.au/archive/00002795/01/hosen-JSEAS.pdf|deadurl=yes}}</ref> পৰম্পৰাগত পূৰ্বপুৰুষৰ ধৰ্ম ৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত গভীৰভাৱে চিন্তিত লোকধৰ্ম আৰু সৰ্বপ্ৰাণবাদী লোকসকলে ইছলাম বা খ্ৰীষ্টধৰ্মতকৈ হিন্দু ধৰ্মক অধিক নমনীয় বিকল্প হিচাপে গণ্য কৰি বহিঃদ্বীপসমূহত নিজৰ ধৰ্ম 'হিন্দু ধৰ্ম' বুলি ঘোষণা কৰিছিল। সত্তৰৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে, ছুলাৱেছীৰ টোৰাজা জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে 'হিন্দু ধৰ্ম'ৰ এই বিশাল ছত্ৰছায়াত নিজৰ থলুৱা পূৰ্বপুৰুষৰ ধৰ্মটোক আশ্ৰয় দিয়াৰ এই সুযোগটো প্ৰথমবাৰৰ বাবে অনুভৱ কৰিছিল, আৰু ইয়াৰ পিছতেই ১৯৭৭ চনত সুমাত্ৰাৰ কাৰো বাটাকসকলেও একেই পথ অনুসৰণ কৰিছিল। মধ্য আৰু দক্ষিণ কালিমন্থানত স্থানীয় থলুৱা দায়াক জনসংখ্যাৰ মাজত এক বৃহৎ হিন্দু আন্দোলন গঢ়ি উঠিছিল, যাৰ ফলত ১৯৮০ চনত এই দ্বীপটোত ব্যাপক হাৰত 'হিন্দু ধৰ্ম' গ্ৰহণৰ ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite book|last=Relations|first=United States Congress House Committee on International|url=https://books.google.com/books?id=ly7bazDp3EEC&q=Hinduism+in+kalimantan+and+other+islands+of+indonesia&pg=PA150|title=Annual Report on International Religious Freedom 2001: Report Submitted to the Committee on International Relations, U.S. House of Representatives and the Committee on Foreign Relations, U.S. Senate|date=2001|publisher=U.S. Government Printing Office|isbn=|location=|pages=150|language=en|author-link=United States Committee on Interstate and Foreign Commerce}}</ref>অৱশ্যে, এই ক্ষেত্ৰখন জাভানিজসকলৰ ঘটনাটোতকৈ পৃথক আছিল, কাৰণ এই ধৰ্মান্তৰকৰণ এক স্পষ্ট জাতিগত বিভাজনৰ ওপৰত আধাৰিত আছিল। থলুৱা দায়াকসকল চৰকাৰী পৃষ্ঠপোষকতাত অহা প্ৰব্ৰজনকাৰী (যিসকলৰ বেছিভাগেই আছিল মাডুৰীজ) আৰু বিষয়াৰ সন্মুখীন হৈছিল, আৰু নিজৰ মাটি তথা প্ৰাকৃতিক সম্পদ কাঢ়ি লোৱাৰ বাবে তেওঁলোকৰ মনত গভীৰ ক্ষোভৰ সৃষ্টি হৈছিল।<ref>{{Cite book|last1=Aritonang|first1=Jan Sihar|url=https://books.google.com/books?id=cUoGJSs9yOUC&q=Hinduism+in+kalimantan+and+other+islands+of+indonesia|title=A History of Christianity in Indonesia|last2=Steenbrink|first2=Karel Adriaan|date=2008|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-17026-1|location=|pages=160–164|language=en}}</ref> জাভানিজ হিন্দুসকলৰ তুলনাত, বহুতো দায়াক নেতা ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত হিন্দু ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতি মানকীকৰণ কৰাৰ বাবে বালিনীয়সকলে চলোৱা প্ৰচেষ্টাক লৈ অধিক চিন্তিত আছিল; তেওঁলোকে ভয় কৰিছিল যে ইয়াৰ ফলত তেওঁলোকৰ নিজা অনন্য 'হিন্দু কাহাৰিংগান' পৰম্পৰাৰ অৱনতি ঘটিব আৰু পুনৰ বাহ্যিক আধিপত্যৰ সৃষ্টি হ’ব।<ref>{{Cite web|last=|first=|date=February 2000|title=Special Feature: Meet The Hindus of Java - Magazine Web Edition October/November/December 2014 - Publications - Hinduism Today Magazine|url=https://www.hinduismtoday.com/magazine/february-2000/2000-02-a-bleak-future-for-bangladesh-hindu-s/}}</ref><ref>{{Cite journal|last=McDaniel|first=June|date=2017-07-16|title=Religious change and experimentation in Indonesian Hinduism|journal=International Journal of Dharma Studies|volume=5|issue=1|article-number=20|doi=10.1186/s40613-017-0056-x|issn=2196-8802|doi-access=free}}</ref> ইয়াৰ বিপৰীতে, সেই সময়ত বেছিভাগ জাভানিজ লোকে হিন্দু ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰাৰ কথা ভাবিবলৈ কুণ্ঠাবোধ কৰিছিল, কাৰণ তেওঁলোকৰ মাজত জাতিগত ভিত্তিত কোনো সুকীয়া সংগঠন নাছিল আৰু স্থানীয়ভাৱে শক্তিশালী ইছলামিক সংগঠন যেনে 'নাহদাতুল উলামা' ৰপৰা প্ৰতিশোধ লোৱাৰ ভয় আছিল।<ref>{{Cite book|last1=Esposito|first1=John L.|url=https://books.google.com/books?id=Hc7iAAAAQBAJ&q=nahdlatul+ulama+world%27s+largest&pg=PA570|title=The Oxford Handbook of Islam and Politics|last2=Shahin|first2=Emad El-Din|publisher=OUP USA|year=2013k|isbn=978-0-19-539589-1|location=|pages=570–571|language=en}}</ref> ছুন্দানিজ সুন্দা উইৱিতান, বুগিনেজ টোলোটাং, টোৰাজান আলুক টোডোলো, টেংগেৰিজ বুধো, আৰু বাটাক মালিম আদিৰ দৰে নিজা অনন্য সমন্বয়বাদী বিশ্বাস থকা কেইবাটাও থলুৱা জনজাতীয় লোকে ইণ্ডোনেছিয়াৰ আইন মানি চলিবলৈ নিজক হিন্দু বুলি ঘোষণা কৰিছে। ইয়াৰদ্বাৰা তেওঁলোকে বালিনীয়সকলৰ প্ৰাধান্য থকা মূলসুঁতিৰ ইণ্ডোনেছিয়ান হিন্দু ধৰ্মৰ সৈতে থকা পাৰ্থক্যসমূহ বজাই ৰাখি নিজৰ সুকীয়া পৰম্পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে।<ref>{{Cite news|last=Aiyar|first=Pallavi|date=2013-10-14|title=Lessons from Indonesia's Hindu legacy|language=en-IN|work=[[The Hindu]]|url=https://www.thehindu.com/opinion/op-ed/lessons-from-indonesias-hindu-legacy/article5231758.ece|url-status=live|access-date=2021-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127045221/https://www.thehindu.com/opinion/op-ed/lessons-from-indonesias-hindu-legacy/article5231758.ece|archive-date=2021-01-27|issn=0971-751X}}</ref> এই কাৰকসমূহ আৰু ৰাজনৈতিক সক্ৰিয়তাই বালিনীয় দুৰ্গৰ বাহিৰতো হিন্দু ধৰ্মৰ একপ্ৰকাৰৰ পুনৰুত্থান ঘটাইছে।{{Sfn|KUMAR|2014|p=|pp=78-79}}<ref name="McDaniel 333–362">{{Cite journal|last=McDaniel|first=June|date=2013-11-01|title=A Modern Hindu Monotheism: Indonesian Hindus as 'People of the Book'|url=https://academic.oup.com/jhs/article/6/3/333/2188638|journal=The Journal of Hindu Studies|language=en|volume=6|issue=3|pages=333–362|doi=10.1093/jhs/hit030|issn=1756-4255|url-access=subscription}}</ref> ২০২০ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত, ৰাষ্ট্ৰপতি জোকো উইডোডোৱে বালিৰ ডেনপাছাৰত অৱস্থিত 'হিন্দু ধৰ্ম ষ্টেট ইনষ্টিটিউট'ক দেশৰ প্ৰথমখন হিন্দু চৰকাৰী বিশ্ববিদ্যালয়লৈ উন্নীত কৰি এক ৰাষ্ট্ৰপতিীয় অধিনিয়ম জাৰি কৰে, যাৰ নাম 'আই গুষ্টি বাগুছ সুগ্ৰীৱা ষ্টেট হিন্দু ইউনিভাৰ্চিটি' ৰখা হয়। হিন্দু উচ্চ শিক্ষাৰ এই প্ৰতিষ্ঠানখনে ১৯৯৩ চনত হিন্দু ধৰ্মৰ শিক্ষকসকলৰ বাবে এখন চৰকাৰী একাডেমী হিচাপে যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত ১৯৯৯ চনত ইয়াক 'হিন্দু ৰিলিজন ষ্টেট কলেজ'লৈ আৰু ২০০৪ চনত 'হিন্দু ধৰ্ম ষ্টেট ইনষ্টিটিউট'লৈ ৰূপান্তৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=Jokowi creates country's first Hindu state university|url=https://www.thejakartapost.com/news/2020/02/03/jokowi-creates-countrys-first-hindu-state-university.html|access-date=2021-02-07|website=The Jakarta Post|date=3 February 2020|language=en}}</ref> == সাধাৰণ বিশ্বাস আৰু আচাৰ-ব্যৱহাৰ == [[চিত্ৰ:Acintya Bali.jpg|thumb|261x261px|বালি হিন্দু ধৰ্মত অচিন্ত্য পৰম দেৱতা। ]] আগামা হিন্দু ধৰ্মৰ সাধাৰণ বিশ্বাস আৰু অনুশীলনসমূহ প্ৰাচীন পৰম্পৰা আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ আইনৰদ্বাৰা প্ৰযোজিত সমসাময়িক চাপৰ মিশ্ৰণ যি পাঞ্চশীলাৰ জাতীয় মতাদৰ্শৰ অধীনত কেৱল একেশ্বৰবাদী বিশ্বাসক অনুমতি দিয়ে।<ref name="junemcdaniel3">{{Cite journal|last=McDaniel|first=June|date=2010-08-01|title=Agama Hindu Dharma Indonesia as a New Religious Movement: Hinduism Recreated in the Image of Islam|url=https://online.ucpress.edu/nr/article-abstract/14/1/93/70401/Agama-Hindu-Dharma-Indonesia-as-a-New-Religious?redirectedFrom=fulltext|journal=Nova Religio|language=en|volume=14|issue=1|pages=93–111|doi=10.1525/nr.2010.14.1.93|issn=1092-6690|url-access=subscription}}</ref>{{Sfn|Yamashita|2003|p=56}} পৰম্পৰাগতভাৱে, ইণ্ডোনেছিয়াত হিন্দু ধৰ্মত দেৱতাসমূহৰ এটা পেন্থিয়ন আছিল আৰু সেই বিশ্বাসৰ পৰম্পৰা বৰ্তমানেও চলি আছে; তদুপৰি, ইণ্ডোনেছিয়াত হিন্দু ধৰ্মই হিন্দুসকলক কেতিয়া, কেনেকৈ আৰু ক'ত প্ৰাৰ্থনা কৰিব লাগে সেই বিষয়ত স্বাধীনতা আৰু নমনীয়তা প্ৰদান কৰিছিল। অৱশ্যে, আনুষ্ঠানিকভাৱে, ইণ্ডোনেছিয়াৰ চৰকাৰে ইণ্ডোনেছিয়াৰ হিন্দুধৰ্মক একেশ্বৰবাদী ধৰ্ম হিচাপে বিবেচনা কৰে আৰু প্ৰচাৰ কৰে, যাৰ কিছুমান আনুষ্ঠানিকভাৱে স্বীকৃত বিশ্বাস আছে, যিবোৰ ইয়াৰ জাতীয় মতাদৰ্শৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ।<ref name="junemcdaniel4">{{Cite journal|last=McDaniel|first=June|date=2010-08-01|title=Agama Hindu Dharma Indonesia as a New Religious Movement: Hinduism Recreated in the Image of Islam|url=https://online.ucpress.edu/nr/article-abstract/14/1/93/70401/Agama-Hindu-Dharma-Indonesia-as-a-New-Religious?redirectedFrom=fulltext|journal=Nova Religio|language=en|volume=14|issue=1|pages=93–111|doi=10.1525/nr.2010.14.1.93|issn=1092-6690|url-access=subscription}}</ref>{{Sfn|Yamashita|2003|pp=58-61}}{{Sfn|Picard|Madinier|2011|pp=56-72}} ইণ্ডোনেছিয়াৰ স্কুলৰ পাঠ্যপুথিত হিন্দু ধৰ্মক এজন সৰ্বোচ্চ দেৱতা থকা, হিন্দুসকলে দৈনিক তিনিবাৰ বাধ্যতামূলক প্ৰাৰ্থনা কৰা আৰু হিন্দু ধৰ্মত কিছুমান সাধাৰণ বিশ্বাস থকা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যিবোৰ আংশিকভাৱে ইছলামৰ বিশ্বাসৰ সমান্তৰাল।{{Sfn|Yamashita|2003|p=70}}<ref name="McDaniel 333–3622">{{Cite journal|last=McDaniel|first=June|date=2013-11-01|title=A Modern Hindu Monotheism: Indonesian Hindus as 'People of the Book'|url=https://academic.oup.com/jhs/article/6/3/333/2188638|journal=The Journal of Hindu Studies|language=en|volume=6|issue=3|pages=333–362|doi=10.1093/jhs/hit030|issn=1756-4255|url-access=subscription}}</ref> বিদ্বানসকলে আপত্তি কৰে যে ইণ্ডোনেছিয়া চৰকাৰে স্বীকৃত আৰু নিৰ্ধাৰিত এই বিশ্বাসসমূহে ইণ্ডোনেছিয়াই ডাচ ঔপনিৱেশিক শাসনৰপৰা স্বাধীনতা লাভ কৰাৰ আগতে ইণ্ডোনেছিয়াত হিন্দুসকলৰ পৰম্পৰাগত বিশ্বাস আৰু অনুশীলনসমূহ প্ৰতিফলিত কৰে নে নাই।<ref>{{Cite book|last=Setia|first=Putu|url=https://books.google.com/books?id=CBEaAAAAIAAJ&q=Cendekiawan+Hindu+Bicara|title=Cendekiawan Hindu bicara|date=1992|publisher=Yayasan Dharma Maradha|isbn=978-979-8357-00-8|location=|pages=371|language=id}}</ref>{{Sfn|Picard|Madinier|2011|p=111-114}}{{Sfn|Yamashita|2003|pp=71-72}} এই আনুষ্ঠানিকভাৱে স্বীকৃত হিন্দু বিশ্বাসসমূহৰ ভিতৰত কেইটামান হৈছে: * 'ইদা সংহ্যাং উইদি ৱাসা', 'সং হ্যাং তুংগল', বা 'সং হ্যাং অচিন্ত্যা' নামে এক সৰ্বোচ্চ সত্তাৰ ওপৰত বিশ্বাস। মধ্য চুলাওৱেছিৰ টোৰাজানীজ সংস্কৃতিত সৰ্বশক্তিমান ঈশ্বৰক আলুক টু ডোলো বিশ্বাসত "পুয়াং মাতুয়া" বুলি জনা যায়।<ref name="MIJ">{{Cite web|date=May 30, 2018|title=Modi in Jakarta: How Muslim-majority Indonesia keeps its Hinduism alive|url=https://www.indiatoday.in/lifestyle/travel/story/modi-in-jakarta-how-muslim-majority-indonesia-keeps-its-hinduism-alive-1246013-2018-05-30|access-date=2021-02-07|website=India Today|language=en}}</ref> * [[চিত্ৰ:COLLECTIE TROPENMUSEUM Stenen beeld voorstellende Shiva of Vishnu TMnr 20014750.jpg|thumb|308x308px|ইণ্ডোনেছিয়ান হিন্দু ধৰ্মৰ শিৱৰ এটা দিশ "বতৰা গুৰু"ৰ ভাস্কৰ্য্য। ]]সকলো দেৱতাই এই সৰ্বোচ্চ সত্তাৰ প্ৰকাশ হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। এই বিশ্বাসটো স্মাৰ্টিজমৰ বিশ্বাসৰ সমান, যি এইটোও বিশ্বাস কৰে যে ঈশ্বৰ, বিষ্ণু, শিৱৰ বিভিন্ন ৰূপ একেই সৰ্বোচ্চ সত্তাৰ বিভিন্ন দিশ। ভগৱান শিৱক আন ৰূপতো পূজা কৰা হয় যেনে "বাতাৰা গুৰু" আৰু "মহাৰাজ দেৱা" (মহাদেৱ) হিন্দু ধৰ্ম বা কেবাতিনানৰ স্থানীয় ৰূপত সূৰ্যৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে চিহ্নিত হৈছে, আৰু মুছলমানসকলৰ জিনীৰ কিংবদন্তিতো।<ref>{{cite web|last=Kekai|first=Paul|url=https://sambali.blogspot.com/2005_02_02_archive.html|title=Quests of the Dragon and Bird Clan: Wednesday, February 02, 2005|publisher=Sambali.blogspot.com|date=2005-02-02|access-date=2010-07-19}}</ref> * ত্ৰিমূৰ্তিত বিশ্বাস, যাৰ অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে::<ref>{{Cite web|title=Brahma Vishnu Mahesh Trimurti Puja - Rudraksha Ratna|url=https://www.rudraksha-ratna.com/buy/brahma-vishnu-mahesh-trimurti-puja|access-date=2021-02-07|website=www.rudraksha-ratna.com}}</ref> ** ব্ৰহ্মা, সৃষ্টিকৰ্তা। ** বিষ্ণু, সংৰক্ষক। ** চিৱা বা শিৱ, ধ্বংসকাৰী। * অন্য সকলো হিন্দু দেৱ-দেৱীৰ প্ৰতি বিশ্বাস (হ্যাং, দেৱতা আৰু বাতাৰা-বাতাৰী)।<ref>{{Cite journal|last=Reuter|first=Thomas|date=2001|title=Great Expectations: Hindu Revival Movements in Java|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/j.1835-9310.2001.tb00081.x|journal=The Australian Journal of Anthropology|language=en|volume=12|issue=3|pages=327–338|doi=10.1111/j.1835-9310.2001.tb00081.x|issn=1757-6547|url-access=subscription}}</ref> আগম [[হিন্দু ধৰ্ম]]ত পোৱা পৱিত্ৰ গ্ৰন্থসমূহ হৈছে [[বেদ]] আৰু [[উপনিষদ্‌|উপনিষদ]]।{{Sfn|Ramstedt|2005|pp=91-95}} সেইবোৰ [[ভাৰতীয়]] আৰু বালিনীয় হিন্দু ধৰ্মৰ ভিত্তি। ধৰ্মীয় তথ্যৰ অন্যান্য উৎসৰ ভিতৰত আছে সৰ্বজনীন হিন্দু পুৰাণ আৰু ইতিহাস (মূলত [[ৰামায়ণ]] আৰু [[মহাভাৰত]])। [[মহাভাৰত]] আৰু ৰামায়ণ মহাকাব্যসমূহ ইণ্ডোনেছিয়াৰ বিশ্বাসীসকলৰ মাজত স্থায়ী পৰম্পৰা হৈ পৰিছিল, যাৰ প্ৰকাশ ছায়া পুতলা (ৱায়াং) আৰু নৃত্য অনুষ্ঠানত হৈছিল।<ref>{{Cite book|last1=Xing|first1=Jun|url=https://books.google.com/books?id=gAPOCgAAQBAJ&q=BALINESE+ARTS+AND+CULTURE:+A+flash+understanding+of+Concept+and+Behavior,+Mudra+-+JOURNAL+SENI+BUDAYA|title=Indigenous Culture, Education and Globalization: Critical Perspectives from Asia|last2=Ng|first2=Pak-sheung|date=2015-10-23|publisher=Springer|isbn=978-3-662-48159-2|location=|pages=5–11|language=en}}</ref> ভাৰতৰ দৰে, ইণ্ডোনেছিয়াৰ হিন্দু ধৰ্মই আধ্যাত্মিকতাৰ চাৰিটা পথ স্বীকাৰ কৰে, যাক চতুৰ মাৰ্গা বুলি কোৱা হয়।<ref>{{Cite web|title=SINTA - Science and Technology Index|url=https://sinta.ristekbrin.go.id/journals/detail?page=21&id=722|access-date=2021-02-07|website=sinta.ristekbrin.go.id}}{{Dead link|date=August 2024|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> এইবোৰ হৈছে ভক্তি মাৰ্গ (দেৱতাসকলৰ প্ৰতি ভক্তিৰ পথ), জ্ঞান মাৰ্গ (জ্ঞানৰ পথ), কৰ্ম মাৰ্গ (কৰ্মৰ পথ) আৰু ৰাজা মাৰ্গ (ধ্যানৰ পথ)। ভক্তি মাৰ্গৰ বালিত সৰ্বাধিক অনুগামী আছে। ঠিক সেইদৰে, ভাৰতৰ হিন্দুসকলৰ দৰে, বালিৰ হিন্দুসকলেও বিশ্বাস কৰে যে মানৱ জীৱনৰ চাৰিটা উপযুক্ত লক্ষ্য আছে, যাক তেওঁলোকে কাটুৰ পুৰুশাৰ্থা বুলি কয় - ধৰ্ম (নৈতিক আৰু নীতিগত জীৱনৰ অনুসন্ধান), অৰ্থ (সম্পদ আৰু সৃজনশীল কাৰ্যকলাপৰ অনুসন্ধান), কাম (আনন্দ আৰু প্ৰেমৰ অনুসন্ধান) আৰু মোক্ষ (আত্মজ্ঞান আৰু মুক্তিৰ অনুসন্ধান)।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=DY7v18r2ZnYC&q=Widya+Dharma+-+Agama+Hindu,+Ganeca+Indonesia&pg=PT1|title=Widya Dharma Agama Hindu SMP kls 9|date=1990|publisher=Ganeca Exact|isbn=978-979-744-740-3|language=id}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Sugandhi|first=I. G. P.|date=2005|title=SENI (RUPA) BALI HINDU DALAM PERSPEKTIF EPISTEMOLOGI BRAHMA WIDYA|url=https://jurnal.isi-ska.ac.id/index.php/ornamen/article/view/815|journal=Ornamen|language=en|volume=2|issue=1|pages=58–69|issn=2685-614X|via=}}</ref> == হিন্দু ধৰ্মৰ গঠন == === বালিত হিন্দু ধৰ্ম === বালিনীজ হিন্দু ধৰ্ম হৈছে ইণ্ডোনেছিয়াত প্ৰচলিত হিন্দু ধৰ্মৰ প্ৰধান ৰূপ। এই ধৰ্মটো ভাৰতীয় ধৰ্মসমূহ আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ দ্বীপপুঞ্জত ইছলামৰ আগমন তথা পৰৱৰ্তী সময়ত ওলন্দাজ (ডাচ) ঔপনিৱেশিকতাবাদৰ পূৰ্বে বিদ্যমান থকা স্থানীয় প্ৰাণবাদী (এনিমিষ্ট) ৰীতি-নীতিৰ এক সংমিশ্ৰণ।<ref name=":1">{{Cite book|last=Simmonds|first=Nigel|url=https://books.google.com/books?id=5pgdBAAAQBAJ&q=Bali:+Morning+of+the+World|title=Bali Morning of the World|date=2013-12-24|publisher=Tuttle Publishing|isbn=978-1-4629-1359-6|location=|pages=41–43|language=en}}</ref> ইয়াত হিন্দু ধৰ্মৰ বহুতো মূল বিশ্বাসক বালিৰ জনসাধাৰণৰ কলা আৰু আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হৈছে। সমসাময়িক সময়ত, বালিৰ হিন্দু ধৰ্মক ইণ্ডোনেছিয়াৰ ধৰ্ম মন্ত্ৰ্যালয়ে চৰকাৰীভাৱে 'আগামা হিন্দু ধৰ্ম' বুলি অভিহিত কৰে, কিন্তু পৰম্পৰাগতভাৱে এই ধৰ্মক তিৰ্তা, ত্ৰিমূৰ্তি, হিন্দু, আগামা তিৰ্তা, শিৱ, বুদ্ধ আৰু শিৱ-বুদ্ধ আদি বহু নামেৰে জনা গৈছিল।{{Sfn|Picard|Madinier|2011|p=Chapter-v}} 'তিৰ্তা' আৰু 'ত্ৰিমূৰ্তি' শব্দ দুটা ভাৰতীয় হিন্দু ধৰ্মৰপৰা অহা, যাৰ অৰ্থ ক্ৰমে 'তীৰ্থ' (পৱিত্ৰ জলভাগৰ ওচৰত আধ্যাত্মিক যাত্ৰা) আৰু 'ত্ৰিমূৰ্তি' (ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু আৰু শিৱ)। ভাৰতৰ দৰেই বালিৰ হিন্দু ধৰ্মও এক নমনীয়তাৰ মাজেৰে গঢ়ি উঠিছে, যি জীৱন-ধাৰণৰ এক বৈচিত্ৰ্যমজ় শৈলী প্ৰদৰ্শন কৰে। ইয়াত বহুতো ভাৰতীয় আধ্যাত্মিক ধাৰণা অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে, ভাৰতীয় পুৰাণ আৰু হিন্দু মহাকাব্যৰ আখ্যান তথা উপকথাসমূহক আদৰ কৰা হয়, আৰু ইয়াৰ লগতে স্থানীয় আৰু পূৰ্বপুৰুষৰ আত্মা ‘হিয়াং’ ৰ সৈতে জড়িত এক অনন্য উৎসৱ আৰু ৰীতি-নীতি তথা ভাৰতত সচৰাচৰ দেখা নোযোৱা পশু বলিৰ মাধ্যমেৰে নিজৰ পৰম্পৰা প্ৰকাশ কৰা হয়।{{Sfn|Picard|Madinier|2011|p=chapter-vi}} === বালিৰ হিন্দু মন্দিৰ === [[চিত্ৰ:Bali-Ubud 0704a.jpg|left|thumb|বালিত হিন্দু বালি মন্দিৰৰ প্ৰসাদ]] বালিৰ হিন্দু মন্দিৰসমূহক 'পুৰা' বুলি কোৱা হয়। এই মন্দিৰসমূহ এখন বৰ্গাকাৰ হিন্দু মন্দিৰৰ আৰ্হিত নিৰ্মাণ কৰা হয়, যিবোৰ আবদ্ধ দেৱালৰ ভিতৰত থকা একো একোটা মুকলি আকাশৰ তলৰ উপাসনা স্থল। ইয়াৰ মূল চত্বৰত উপনীত হ’বলৈ ইখনৰ পিছত সিখনকৈ অতি সূক্ষ্মভাৱে কাৰুকাৰ্য কৰা তোৰণ সংযোগ কৰা থাকে।<ref name=":2">{{Cite book|last1=Davison|first1=Julian|url=https://books.google.com/books?id=vyCF_UoqMAgC|title=Introduction to Balinese Architecture|last2=Tettoni|first2=Luca Invernizzi|last3=Enu|first3=Nengah|date=2003-10-15|publisher=Periplus Editions (HK) Limited|isbn=978-0-7946-0071-6|location=|pages=32–45|language=en}}</ref> এই মন্দিৰসমূহৰ প্ৰতিটোৰে সদস্যপদ কম-বেছি পৰিমাণে নিৰ্ধাৰিত; বংশানুক্ৰমিকভাৱে, বাসস্থানৰ ভিত্তিত বা সংযোগৰ সূত্ৰে প্ৰতিজন বালিবাসী কোনোবা নাকোনো মন্দিৰৰ অন্তৰ্ভুক্ত। কিছুমান ঘৰুৱা মন্দিৰ পাৰিবাৰিক গৃহ চৌহদৰ (যাক বালিত 'বাঞ্জাৰ' বুলিও কোৱা হয়) সৈতে সংলগ্ন হৈ থাকে, আন কিছুমান ধানখেতিৰ পথাৰৰ সৈতে আৰু আন কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ ভৌগোলিক স্থানৰ সৈতে জড়িত। বালিৰ গ্ৰাম্য উচ্চভূমি অঞ্চলত, প্ৰতিখন 'দেছা' (গাঁৱত) 'বানুৱা' (বা ৱানৱা, অৰণ্য ক্ষেত্ৰ) মন্দিৰসমূহ অতি সাধাৰণ কথা।<ref>{{Cite book|last=|first=|url=https://books.google.com/books?id=UIlRAQAAIAAJ&q=Custodians+of+the+Sacred+Mountains:+Culture+and+Society+in+the+Highlands+of+Bali|title=Journal of Southeast Asian Studies|date=2003|publisher=Cambridge University Press|isbn=|location=|pages=170|language=en}}</ref> বালি দ্বীপটোত ২০,০০০ তকৈও অধিক মন্দিৰ আছে, অৰ্থাৎ প্ৰতি ১০০ ৰপৰা ২০০ জন লোকৰ বিপৰীতে প্ৰায় এটা কৈ মন্দিৰ আছে। <ref>Janet Descutner (2004), Asian Dance, {{ISBN|978-0791077771}}, pp. 66</ref> মন্দিৰসমূহ স্থানীয় আত্মা (অপদেৱতা/পূৰ্বপুৰুষ) আৰু ভাৰতত পোৱা দেৱ-দেৱী যেনে— সৰস্বতী, গণেশ, বিষ্ণু, শিৱ, পাৰ্বতী, অৰ্জুন আদিৰ বাবে উৎসৰ্গিত। একেদৰে, মন্দিৰৰ স্থাপত্যশৈলীত ভাৰতৰ হিন্দু মন্দিৰৰ স্থাপত্য নীতি আৰু স্থানীয় ধাৰণাসমূহৰ সংমিশ্ৰণ ঘটিছে।<ref name=":22">{{Cite book|last1=Davison|first1=Julian|url=https://books.google.com/books?id=vyCF_UoqMAgC|title=Introduction to Balinese Architecture|last2=Tettoni|first2=Luca Invernizzi|last3=Enu|first3=Nengah|date=2003-10-15|publisher=Periplus Editions (HK) Limited|isbn=978-0-7946-0071-6|location=|pages=32–45|language=en}}</ref> প্ৰতিজন ব্যক্তিৰে এজন কুলদেৱতা থাকে, যাক 'কুলা দেৱা' বুলি কোৱা হয়। তেওঁ পাৰিবাৰিক মন্দিৰ বুলি জনাজাত মন্দিৰটোত বাস কৰে, যিটো মন্দিৰক সেই ব্যক্তিজন আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালে পৃষ্ঠপোষকতা কৰে। বালিৰ হিন্দুসকলে ২১০ দিনীয়া এটা দিনপঞ্জী (ধান খেতি আৰু চন্দ্ৰ চক্ৰৰ ওপৰত আধাৰিত) অনুসৰণ কৰে, আৰু প্ৰতিটো মন্দিৰেই প্ৰতি ২১০ দিনত এবাৰকৈ নিজৰ বাৰ্ষিক প্ৰতিষ্ঠা দিৱস উদ্‌যাপন কৰে (এই দিনপঞ্জীখনক 'পাৱুকন দিনপঞ্জী' বুলি জনা যায়)।<ref>{{Cite journal|last=McCarthy|first=Daniel|date=1998|title=Review of Calendrical Calculations|url=https://www.jstor.org/stable/236740|journal=Isis|volume=89|issue=4|pages=703–704|doi=10.1086/384162|jstor=236740|issn=0021-1753|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Kelley|first=David H.|date=2016-07-22|title=Book Review: Calendrical Systems Explored: Calendrical Calculations, Mapping Time: The Calendar and its History|url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/002182869903000404|journal=Journal for the History of Astronomy|language=en|volume=30|issue=4|pages=407–409|bibcode=1999JHA....30..407D|doi=10.1177/002182869903000404|s2cid=126134279|via=|url-access=subscription}}</ref> বালিৰ হিন্দুসকলৰ কিছুমান অনন্য ৰীতি-নীতি আৰু উৎসৱ, যিবোৰ ভাৰতত দেখা পোৱা নাযায়, সেইবোৰৰ ভিতৰত প্ৰিয়জনৰ মৃত্যু আৰু তাৰ পিছৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া (দাহ সংস্কাৰ), কুকুৰা যুঁজ, দাঁত মিহি কৰা ৰীতি, 'ন্যেপী' আৰু 'গালুংগান' অন্যতম। মন্দিৰৰ প্ৰতিটো বাৰ্ষিক উৎসৱৰ লগতে বিবাহৰ দৰে পাৰিবাৰিক অনুষ্ঠান আৰু উৎসৱসমূহত ফুল, নৈৱেদ্য, মূৰৰ অংশ সজোৱা ওখ ওখ বাঁহ আৰু শোভাযাত্ৰা অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। সমাজৰ লোকসকলে একেলগে প্ৰাৰ্থনা আৰু ভোজ-ভাতৰ মাধ্যমেৰে এইবোৰ উদ্‌যাপন কৰে।<ref name=":12">{{Cite book|last=Simmonds|first=Nigel|url=https://books.google.com/books?id=5pgdBAAAQBAJ&q=Bali:+Morning+of+the+World|title=Bali Morning of the World|date=2013-12-24|publisher=Tuttle Publishing|isbn=978-1-4629-1359-6|location=|pages=41–43|language=en}}</ref> বেছিভাগ উৎসৱৰে থলী হৈছে মন্দিৰসমূহ, আৰু এইবোৰ প্ৰায়েই প্ৰাৰ্থনা, কলা আৰু সামাজিক মিলনৰ উৎসৱ হৈ পৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে, কিছুমান পৰম্পৰাত প্ৰাণবাদী (এনিমিষ্ট) ৰীতি-নীতি জড়িত হৈ থাকে, যেনে— 'চাৰু' (পশুৰ তেজ বলি দিয়া), যেনে— 'তাবুহ ৰাহ' (মাৰাত্মক কুকুৰা যুঁজ) বা 'বুটা কালা' (পৃথিৱীৰ আত্মা/ভূ-প্ৰেত)-ক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ পশু বধ কৰা। অৱশ্যে, এই পশুবলিসমূহ মন্দিৰৰ চৌহদৰ বাহিৰতহে সম্পন্ন কৰা হয়।<ref>{{Cite book|last=Reuter|first=Thomas A.|url=https://books.google.com/books?id=8ZwBEAAAQBAJ&q=Custodians+of+the+Sacred+Mountains:+Culture+and+Society+in+the+Highlands+of+Bali|title=Custodians of the Sacred Mountains: Culture and Society in the Highlands of Bali|date=2002-01-31|publisher=University of Hawaii Press|isbn=978-0-8248-6210-7|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Eliot|first1=Joshua|url=https://books.google.com/books?id=koq6AAAAIAAJ&q=Indonesia+Handbook,+3rd,+Joshua+Eliot,+Liz+Capaldi,+&pg=PP1|title=Indonesia Handbook|last2=Bickersteth|first2=Jane|last3=Capaldi|first3=Liz|date=1996|publisher=Footprint Handbooks|isbn=978-0-8442-4910-0|location=|pages=461|language=en}}</ref> === বালিৰ হিন্দু শিল্প === বালিৰ হিন্দুসকলৰ ধৰ্মীয় প্ৰকাশৰ এক উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য হ’ল নৃত্য, সংগীত, ৰঙীন ৰীতি-নীতিৰ পোছাক আৰু অন্যান্য কলা। ভাৰতৰ দৰেই এই প্ৰকাশভংগীসমূহে বিভিন্ন ভাৱপ্ৰকাশ, সৌন্দৰ্য, ভদ্ৰতা আৰু সংস্কৃতিক প্ৰকাশ কৰিবলৈ বিভিন্ন 'মুদ্ৰা' উদ্‌যাপন কৰে। নৃত্য-নাটিকা ইয়াত অতি সুলভ। বিভিন্ন কাহিনী ইয়াৰ জৰিয়তে প্ৰকাশ কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, এটা কাহিনীত পৌৰাণিক চৰিত্ৰ ডাইনী ৰাংডা (যিয়ে অধৰ্ম, অৰ্থাৎ একপ্ৰকাৰৰ বিশৃংখলাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে) আৰু সিংহৰ মুখা পিন্ধা সুৰক্ষাকাৰী আত্মা বাৰঙৰ (যিয়ে ধৰ্মক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে) মাজৰ যুদ্ধৰ কথা বৰ্ণনা কৰা হৈছে, য’ত প্ৰদৰ্শনকাৰীসকল গভীৰ ভাবাবেশত মগ্ন হৈ পৰে, সৎ শক্তিয়ে অসৎ শক্তিক পৰাজিত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে, আৰু নৰ্তকসকলে এই ধাৰণাটো প্ৰকাশ কৰে যে প্ৰতিজন ব্যক্তিৰ ভিতৰতে ভাল আৰু বেয়া দুয়োটা শক্তিয়েই বিদ্যমান, আৰু বেয়াক জয় কৰাৰ অৰ্থ হ’ল নিজৰ ভিতৰৰপৰা বেয়াক আতৰ কৰা।<ref>{{cite book|last=Eiseman|first=Fred and Margaret|title=Woodcarving of Bali|publisher=Periplus|year=1988}}</ref> বালিৰ চিত্ৰকলা ইয়াৰ অত্যন্ত সজীৱ তথা পৰিশোধিত আৰু জটিল শিল্পকৰ্মৰ বাবে জনাজাত, যি ক্ৰান্তীয় বিষয়-বস্তুৰ সৈতে বাৰোক লোককলাৰ দৰে সাদৃশ্যপূৰ্ণ।<ref>{{cite web|author=Forge, Anthony|date=1978|title=Balinese Traditional Paintings|url=http://aclhs-web-pro-1.ucc.usyd.edu.au/HEURIST_FILESTORE/balipaintings/Forgecataloguesinglefile.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220200212/http://aclhs-web-pro-1.ucc.usyd.edu.au/HEURIST_FILESTORE/balipaintings/Forgecataloguesinglefile.pdf|archive-date=20 December 2016|access-date=20 December 2016|publisher=The Australian Museum|archivedate=20 December 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161220200212/http://aclhs-web-pro-1.ucc.usyd.edu.au/HEURIST_FILESTORE/balipaintings/Forgecataloguesinglefile.pdf|deadurl=yes}}</ref> এই নৃত্য-নাটিকাখন সাধাৰণতে কোনো ধৰণৰ মীমাংসা বা কোনো একপক্ষৰ জয় নোহোৱাকৈয়ে শেষ হয়, কাৰণ ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে ভৰসাম্য ঘূৰাই অনা আৰু এই কথা স্বীকাৰ কৰা যে ধৰ্ম আৰু অধৰ্মৰ (ভাল আৰু বেয়াৰ) মাজৰ এই যুঁজখন প্ৰতিজন মানুহৰ ভিতৰতে চলি থাকে আৰু ই কেতিয়াও শেষ নোহোৱা এক সংগ্ৰাম।<ref>{{Cite book|last=Belo|first=Jane|url=https://books.google.com/books?id=NdIlAQAAMAAJ&q=Bali:+Rangda+and+Barong,|title=Bali: Rangda and Barong|date=1966|publisher=University of Washington Press|language=en}}</ref> বাৰং, বা ধৰ্ম হ’ল এক প্ৰধান প্ৰতীকী আৰু ধৰ্মীয় আৰ্হি যি বিভিন্ন উৎসৱ-পাৰ্বণ, নৃত্য, কলা আৰু মন্দিৰসমূহত দেখা পোৱা যায়।<ref>{{Cite book|last=Reuter|first=Thomas A.|url=https://books.google.com/books?id=8ZwBEAAAQBAJ&q=Custodians+of+the+Sacred+Mountains:+Culture+and+Society+in+the+Highlands+of+Bali|title=Custodians of the Sacred Mountains: Culture and Society in the Highlands of Bali|date=2002-01-31|publisher=University of Hawaii Press|isbn=978-0-8248-6210-7|location=|pages=171, 202–203|language=en}}</ref> জীৱন চক্ৰৰ ৰীতি-নীতিসমূহো ধৰ্মীয় প্ৰকাশ আৰু শৈল্পিক প্ৰদৰ্শনৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ উপলক্ষ্য। যৌৱনপ্ৰাপ্তি, বিবাহ আৰু আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্যভাৱে মৃত্যুৰ পিছৰ শৱদাহৰ অনুষ্ঠানসমূহে বাৰীৰ লোকসকলক সমাজ, মৰ্যাদা আৰু পৰলোকলৈ থকা তেওঁলোকৰ ধাৰণাসমূহ ব্যক্ত কৰাৰ সুযোগ প্ৰদান কৰে।[{{Sfn|Yamashita|2003|p=68}} === বালিনীয় হিন্দু সমাজ === মধ্যযুগীয় আৰু সমসাময়িক বালিদ্বীপীয় হিন্দু সমাজত সামাজিক স্তৰবিন্যাসৰ মাত্ৰা আৰু প্ৰকৃতি সন্দৰ্ভত পণ্ডিতসকলৰ মাজত মতভেদ আছে।{{Sfn|Picard|Madinier|2011|p=Chapter-VI (56)}}<ref>{{Cite web|title=Results {{!}} Scholars Portal Journals|url=https://journals.scholarsportal.info/search?q=Annette%20Sanger&search_in=AUTHOR&sub=|access-date=2021-02-07|website=journals.scholarsportal.info|language=en}}</ref> ইয়াৰ সামাজিক গাঁথনি 'চতুৰ্ বৰ্ণ'ৰে গঠিত আছিল - ব্ৰাহ্মণ (পুৰোহিত), ক্ষত্ৰিয় বা "দেৱ" (যোদ্ধা), বৈশ্য (ব্যৱসায়ী) আৰু শূদ্ৰ (কৃষক, শিল্পী, সাধাৰণ জনতা)।<ref>{{Cite journal|last=HOWE|first=L. E. A.|title=Hierarchy and Equality: Variations in Balinese Social Organization|date=1989|journal=Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde|volume=145|issue=1|pages=47–71|doi=10.1163/22134379-90003268|jstor=27863998|issn=0006-2294|doi-access=free}}</ref> বালিদ্বীপীয় হিন্দু সমাজত অস্পৃশ্য বা দলিত শ্ৰেণীৰ কোনো ঐতিহাসিক বা সমসাময়িক সাংস্কৃতিক নথি পোৱা নাযায়। এই বৰ্ণক কোনো কোনো বিৱৰণত জাতি আৰু আন কিছুমানত শ্ৰেণী বুলি অভিহিত কৰা হৈছে— বালি বা জাভাৰ হিন্দু সমাজত এইবোৰ কাৰ্যভিত্তিক আছিল, শ্ৰেণীবিভাজিত বা পৃথকীকৃত নাছিল। তদুপৰি, ইয়াত সামাজিক গতিশীলতাও আছিল— মানুহে ইচ্ছা কৰিলে নিজৰ বৃত্তি আৰু জাতি সলনি কৰিব পাৰিছিল।{{Sfn|Hefner|1990|p=67}}<ref>Kapur, in The Lab, the Temple, and the Market (Editor: Sharon Harper), {{ISBN|978-0889369207}}, pp. 26-27</ref> বালিৰ অন্তৰ্ভাগৰ পাৰ্বত্য অঞ্চলসমূহৰ গাঁৱত (দেশ) কোনো জাতিভেদ নাছিল, তাত এজন ব্যক্তিৰ সামাজিক মৰ্যাদা আৰু বৃত্তি পৰিৱৰ্তনশীল আছিল আৰু বিবাহসমূহো নিজৰ জাতি বা সমাজৰ মাজতে আবদ্ধ নাছিল।<ref name="tar2">Thomas Anton Reuter (2002), Custodians of the Sacred Mountains: Culture and Society in the Highlands of Bali, University of Hawaii Press, {{ISBN|978-0824824501}}, Chapter 1</ref> ঐতিহাসিক শিলালিপিসমূহে ইংগিত দিয়ে যে বালিদ্বীপীয় হিন্দু ৰজা আৰু গাঁৱৰ মুৰব্বীসকল সমাজৰ সকলো শ্ৰেণীৰপৰাই আহিছিল— পুৰোহিত, যোদ্ধা, ব্যৱসায়ী আৰু শিল্পী।{{Sfn|Picard|Madinier|2011|p=781}} == জনসংখ্যাৰ বিৱৰণ == [[চিত্ৰ:Location Bangli Regency.png|thumb|ইণ্ডোনেছিয়াৰ সৰ্বাধিক হিন্দু ৰিজেন্সি বাংলি ৰিজেন্সিৰ মানচিত্ৰ, য'ত ৯৮.৭৩% জনসংখ্যা হিন্দু]] ২০১৮ চনৰ পঞ্জীয়ন অনুসৰি হিন্দু ধৰ্মাৱলম্বী লোকৰ সংখ্যা আছিল ৪,৬৪৬,৩৫৭ জন, যাৰ প্ৰায় ৯০% লোকেই হিন্দুসকলৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ বালিদ্বীপত বসবাস কৰে। বালিৰ বাহিৰত, জাভাৰ পাচুৰুৱান ৰিজেন্সীৰ তোচাৰী জিলাত (৬৬.৩%),<ref name="sp2010.bps.go.id2">{{Cite web|title=Peringatan|url=https://sp2010.bps.go.id/index.php/page/warning|access-date=2021-02-06|website=sp2010.bps.go.id}}</ref> মধ্য সুলাৱেচীৰ পাৰিগী মৌটং ৰিজেন্সীৰ বালিংগী জিলাত (৭৭.৩%),আৰু দক্ষিণ সুলাৱেচীৰ তানা তোৰাজা ৰিজেন্সীৰ মাপ্পাক জিলাত (৫০%) হিন্দুসকল সংখ্যাগৰিষ্ঠ। ইয়াৰ উপৰি পাৰিগী মৌটঙৰ তোৰুৱে (৪১%) আৰু চাউচু (৩০%) জিলা; দক্ষিণ সুলাৱেচীৰ তোমোনী তিমুৰ (৩৫%), আংকোনা (২৭%), চিম্বুয়াং (৩৬%) আৰু তেল্লুলিম্পো ই (৪০%) জিলা; আৰু লম্বকৰ মাতাৰামৰ (১৪%) অন্তৰ্গত চাক্ৰানেগৰা জিলাত (৩৯%) বুজনসংখ্যক হিন্দু জনসংখ্যা পোৱা যায়।<ref name="sp2010.bps.go.id">{{Cite web|title=Peringatan|url=https://sp2010.bps.go.id/index.php/page/warning|access-date=2021-02-06|website=sp2010.bps.go.id}}</ref> === ঐতিহাসিক জনসংখ্যা === {| class="wikitable" ! বৰ্ষ ! শতকৰা হাৰ ! পৰিৱৰ্তন (বয়সৰ হাৰ) ! উদ্ধিতি |- |'''১৯৭১''' |১.৯৪ |– |<ref>{{cite book |url=http://www.cicred.org/Eng/Publications/pdf/c-c24.pdf |title=The Population of Indonesia, 1974 World Population Year |publisher=Lembaga Demografi (Demographic Institute), [[University of Indonesia|Universitas Indonesia]] |year=1973 |isbn= |series=C.I.C.R.E.D. 2 |location=Jakarta |pages=31–32 |lccn=77366078 |oclc=3362457 |ol=4602999M |quote=The statistical data on religion show that Islam has the highest percentage of adherents with about 87.1 per cent of the population of Indonesia (National Socio Economic Survey, 1969). The second biggest religion in Indonesia is Protestant (5.2%), while Catholic is the third (2.5%). The rest are Hindu (2.0%) and Buddhist (1.1%) and other religions which are not included in the above classification. |access-date=2026-06-01 |archivedate=2016-10-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161021001024/http://www.cicred.org/Eng/Publications/pdf/c-c24.pdf }}</ref> |- |'''১৯৮০''' |২.০১% | style="background: lightgreen"|+০.০৭ |<ref>{{cite book |title=Buku Saku Statistik Indonesia 1982 |publisher=Biro Pusat Statistik |year=1983 |location=Jakarta, Indonesia |trans-title=Statistical Pocketbook Of Indonesia 1982 |oclc=72673205}}, which contains 1980 census data.</ref> |- |'''১৯৮৫''' |১.৯৪% | style="background: pink"|-০.০৭ |<ref name="cholil">{{cite book |last1=Cholil |first1=Suhadi |url=http://crcs.ugm.ac.id/files/759Annual%2520Report%2520CRCS%25202009.pdf |title=Annual Report on Religious Life in Indonesia 2009 |last2=Bagir |first2=Zainal Abidin |last3=Rahayu |first3=Mustaghfiroh |last4=Asyhari |first4=Budi |date=Aug 2010 |publisher=Center for Religious & Cross-cultural Studies, [[Gadjah Mada University]] |others=Max M. Richter, Ivana Prazic |isbn=978-602-96257-1-4 |place=Yogyakarta |page=15 |url-status=dead |df=dmy-all |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120425235027/http://crcs.ugm.ac.id/files/759Annual%20Report%20CRCS%202009.pdf |archivedate=25 April 2012}}. Cites BPS-Statistics Indonesia for intercensal population survey 1985, census 1990, census 2000, and intercensal population survey 2005</ref> |- |'''১৯৯০''' |১.৮৩% | style="background: red"|-০.১১ |<ref name=":3">{{cite book |last1=Ricklefs |first1=Merle Calvin |url=https://books.google.com/books?id=0GrWCmZoEBMC |title=A history of modern Indonesia since c. 1200 |publisher=Stanford University Press |year=2001 |isbn=978-0-8047-4480-5 |edition=3d |location=Stanford, CA |page=379 |quote=The 1990 census recorded 156.3 million Muslims in Indonesia, 87.2 per cent of the population and the largest Muslim population of any nation in the world. This was a steady percentage, having been 87.1 per cent in 1980. Christians (Catholics and Protestants) totalled 17.2 million, 9.6 per cent of the population, whereas in 1971 the figure was 7.5 per cent and in 1980 it was 8.8 per cent. So Christianity was still growing. In the large cities of Central Java in particular, Christians constituted nearly 20 per cent of the population. The rising tide of religiosity was also reflected in the much smaller communities of Hindus (3.3 million, 1.8 per cent of the population in 1990) and Buddhists (1.8 million, 1.0 per cent of the population). |authorlink1=M. C. Ricklefs}}</ref> |- |'''২০০০''' |১.৮১% | style="background: pink"| -০.০২ |<ref>{{cite web |date=18 October 2011 |title=Indonesia |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/id.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081210041527/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/id.html |archive-date=10 December 2008 |access-date=8 November 2011 |work=The World Factbook |publisher=U.S. Central Intelligence Agency |at=People and Society |issn=1553-8133 |quote=Muslim 86.1%, Protestant 5.7%, Roman Catholic 3%, Hindu 1.8%, other or unspecified 3.4% (2000 census) |location=Washington, D.C. |archivedate=10 December 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081210041527/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/id.html |deadurl=yes }}</ref> |- |'''২০০৫''' |১.৭৩% |style="background: pink"| -০.০৮ |<ref name=":3" /> |- |'''২০১০''' |১.৬৯% |style="background: pink"| -০.০৪ |<ref name="bps" /> |- |'''২০২৪''' |১.৬৮% |style="background: pink"| -০.০১ |<ref name="Ministry Of Home Affairs of the Republic of Indonesia" /> |} == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:ইণ্ডোনেছিয়া]] [[শ্ৰেণী:হিন্দু ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:বিদেশত হিন্দু ধৰ্ম]] kcx76m1v4chvij841c3o9hihik3y260 0 138178 645625 624234 2026-10-16T16:43:22Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645625 wikitext text/x-wiki '''ৱায়নাড় জিলা''' হ’ল [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ উত্তৰ-পূব দিশত অৱস্থিত এখন জিলা। ইয়াৰ প্ৰশাসনিক সদৰ দপ্তৰ কেলপেট্টা পৌৰসভাত অৱস্থিত। এইখন কেৰালাৰ একমাত্ৰ মালভূমি।<ref>{{cite book |author=William Logan |year=1887 |title=Malabar Manual (Volume-II) |publisher=Madras Government Press |url=https://archive.org/details/malabar_manual_volume2/mode/2up}}</ref> ১৮৮৭ চনত প্ৰকাশিত মলাবাৰ মেনুৱেল (দ্বিতীয় খণ্ড) নামৰ গ্ৰন্থখনত উইলিয়াম লোগানে উল্লেখ কৰিছে যে ৱায়নাড় মালভূমি হ’ল দাক্ষিণাত্য মালভূমিৰ দক্ষিণ অংশত থকা মহীসূৰ মালভূমিৰ এক ধাৰাবাহিক প্ৰসাৰিত ৰূপ। এই জিলাখন পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ ৭০০ ৰপৰা ২,১০০ মিটাৰ উচ্চতাত অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ কিছুমান অঞ্চল যেনে কোলাগাপাৰা, কুৰুমবালাকোট্টা আৰু ভাডাক্কানাদ তথা চেকাডীৰ কিছু অংশ পূব ঘাট পৰ্বতমালাৰ সৈতে সাদৃশ্যপূৰ্ণ।<ref>{{Cite web |url=http://www.keralatourism.org/wayanad/wayanad-topography.php |title=Topography, Western Ghats, Wayanad, Green Paradise, District, Kerala, India |website=www.keralatourism.org |access-date=7 January 2020 |archivedate=20 January 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200120104018/http://www.keralatourism.org/wayanad/wayanad-topography.php |deadurl=yes }}</ref> ৱায়নাড়, মালাপ্পুৰম আৰু কজীকোট জিলাৰ ত্ৰি-সংযোগস্থলত অৱস্থিত ২,২৪০ মিটাৰ উচ্চতাৰ বেল্লাৰি মিলা শৃংগটোৱেই হৈছে ৱায়নাড় জিলাৰ সৰ্বোচ্চ বিন্দু।<ref>{{Cite web |title=Vellarimala – trek to Vavul Mala |url=https://www.keralatourism.org/ecotourism/destinations/vellarimala |access-date=26 February 2025 |website=Ecotourism}}</ref> কজীকোট আৰু কান্নুৰ জিলাৰ কিছু অংশ কাটি ১৯৮০ চনৰ ১ নৱেম্বৰত কেৰালাৰ ১২শ জিলা হিচাপে এই জিলাখন গঠন কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=https://wayanad.gov.in/history/ |title=History of Wayanad |website=wayanad.gov.in}}</ref> জিলাখনৰ ৮৮৫.৯২ বৰ্গ কিলোমিটাৰ অঞ্চল অৰণ্যৰে আবৃত।<ref name="auto">{{Cite web |url=http://spb.kerala.gov.in/index.php/district-profile-wayanad.html |title=District Profile |website=spb.kerala.gov.in |access-date=7 January 2020 |archive-date=27 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191227095504/http://spb.kerala.gov.in/index.php/district-profile-wayanad.html |url-status=dead |archivedate=27 December 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191227095504/http://spb.kerala.gov.in/index.php/district-profile-wayanad.html |deadurl=yes }}</ref> ৱায়নাড়ত তিনিখন পৌৰ চহৰ আছে— কেলপেট্টা, মানানথাভাদী আৰু চুলতান বাথেৰী। এই অঞ্চলত বহুতো খিলঞ্জীয়া জনজাতি আছে।<ref>{{cite web |title=Kerala Tourism |url=http://www.keralatourismdevelopmentcorporation.com/Kerala-Tourism.html |access-date=21 June 2012 |archive-date=20 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141020004545/http://www.keralatourismdevelopmentcorporation.com/Kerala-Tourism.html |url-status=dead |archivedate=20 October 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141020004545/http://www.keralatourismdevelopmentcorporation.com/Kerala-Tourism.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.wayanad.com/pages/tribes-in-wayanad |title=Tribes in Wayanad |website=www.wayanad.com |access-date=7 January 2020}}</ref> কাৱেৰী নদীৰ উপনৈ কাবিনী নদীৰ উৎপত্তি ৱায়নাড়তেই হৈছে। চুবুৰীয়া মালাপ্পুৰম জিলাৰ নীলাম্বুৰৰ (পূব এৰানাড অঞ্চল) চালিয়াৰ উপত্যকাৰ সৈতে ৱায়নাড় জিলা প্ৰাকৃতিক সোণৰ ক্ষেত্ৰৰ বাবে জনাজাত, যি নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভৰ অন্যান্য অংশতো দেখা যায়।<ref>{{Cite web|url=http://dmg.kerala.gov.in/cgi-sys/suspendedpage.cgi?option=com_content&view=article&id=55&Itemid=61|title=Under Maintenance|website=Dmg.kerala.gov.in|access-date=8 July 2026}}</ref> কেৰালাৰ চতুৰ্থ দীৰ্ঘতম নদী চালিয়াৰ নদীৰ উৎপত্তি ৱায়নাড় মালভূমিত হৈছে। ঐতিহাসিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ এদাক্কাল গুহা ৱায়নাড় জিলাত অৱস্থিত। ৱায়নাড় জিলাৰ উত্তৰ আৰু উত্তৰ-পূব দিশত [[কৰ্ণাটক]] (কডাগু, চামৰাজ নগৰ আৰু মহীসূৰ জিলা), দক্ষিণ-পূব দিশত [[তামিলনাডু]] (নীলগিৰি জিলা) অৱস্থিত (কেৰালাৰ চুবুৰীয়া ৰাজ্য দুয়োখনৰ সৈতেই সীমা ভাগ কৰা এইখনেই একমাত্ৰ জিলা), দক্ষিণ দিশত মালাপ্পুৰম, দক্ষিণ-পশ্চিম দিশত কজীকোট আৰু উত্তৰ-পশ্চিম দিশত কান্নুৰ জিলা অৱস্থিত।<ref>{{Cite web |url=https://www.mapsofindia.com/maps/kerala/districts/wayanad.htm |title=Wayanad District Map |website=Maps of India |access-date=7 January 2020}}</ref> ৱায়নাড়ৰ পুলপ্ৰেত কেৰালাৰ একমাত্ৰ লৱ-কুশ মন্দিৰ আছে আৰু ব্যাথিৰিত কেৰালাৰ একমাত্ৰ আইনাৰ মন্দিৰ আছে, যিটো এটা জৈন মন্দিৰ। বৰমবেট্টা মছজিদ হৈছে ৱায়নাড়ৰ আটাইতকৈ পুৰণি মুছলিম উপাসনাগৃহ।<ref>{{Cite web |title=Varambetta Mosque, Kalpetta, Wayanad, District, Kerala, India |url=https://www.keralatourism.org/wayanad/varambetta-mosque-kalpetta.php |access-date=26 February 2025 |website=Kerala Tourism - Wayanad}}</ref> ৱায়নাড় কোটিয়ট যুদ্ধত লোৱা ভূমিকাৰ বাবে বিখ্যাত,<ref>{{Cite web|url=https://indianculture.gov.in/node/2820466|title=Indian Culture Portal|website=Indianculture.gov.in|access-date=8 July 2026}}</ref> য’ত পাজহাছী ৰজাই মলাবাৰ অঞ্চলৰ হিন্দু আৰু মুছলমানসকলৰ সহযোগত কুৰিচ্যা জনজাতিৰ সহায়ত ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে এক বিদ্ৰোহ আৰম্ভ কৰিছিল। কানীয়ামবেট্টা আৰু মুত্তিল পঞ্চায়ত হৈছে জিলাখনৰ কেন্দ্ৰস্থলত অৱস্থিত পঞ্চায়ত, য’লৈ ৱায়নাড়ৰ সকলো চুকৰপৰাই যাতায়াতৰ সুব্যৱস্থা আছে; আনহাতে তাভিনজল পঞ্চায়ত কান্নুৰ জিলাৰ সৈতে থকা উত্তৰ-পূব সীমান্তত অৱস্থিত। আম্বুকুঠী মালাৰ গুহাত পোৱা শিলালিপিসমূহে প্ৰমাণ কৰে যে ইয়াত নব্য প্ৰস্তৰ যুগৰ সভ্যতাৰ আৰম্ভণিৰেপৰাই মানুহৰ বসবাস আছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.nativeplanet.com/travel-guide/interesting-facts-about-wayanad-002956.html |title=Interesting Facts About Wayanad |date=23 December 2016}}</ref> == নামৰ উৎপত্তি == ''ৱায়নাড়'' নামটো ''ভায়াল নাডু'' ([[তামিল]]/[[মালয়ালম]]) শব্দৰপৰা আহিছে, যাৰ অসমীয়া ভাঙনি হৈছে ''ধাননি পথাৰৰ ভূমি''।<ref name="auto"/> == গঠন == [[চিত্ৰ:Topography of Kerala.png| বাঁওফালে|thumb|মহীসূৰ মালভূমিত ৱায়নাড়ৰ ভূ-প্ৰকৃতি]] ৱায়নাড় জিলাখন নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভৰ বায়ালু চিমে অঞ্চলত (উচ্চভূমি) অৱস্থিত। ভৌগোলিকভাৱে ই কৰ্ণাটকৰ চুবুৰীয়া কডাগু আৰু মহীসূৰ জিলা তথা তামিলনাডুৰ নীলগিৰি জিলাৰ সৈতে একে। ৱায়নাড় মালভূমি হ’ল মহীসূৰ মালভূমিৰ এক প্ৰসাৰিত ৰূপ।<ref name="wnd">{{cite book |author=William Logan |year=1887 |title=Malabar Manual (Volume-II) |publisher=Madras Government Press |url=https://archive.org/details/malabar_manual_volume2/mode/2up}}</ref> ব্ৰিটিছ ৰাজত্বকালত ৱায়নাড় তদানীন্তন মলাবাৰ জিলাৰ এটা তালুক আছিল।<ref>{{cite book |author=Government of Madras |year=1953 |title=1951 Census Handbook- Malabar District |publisher=Madras Government Press |url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf}}</ref> বৰ্তমানৰ নীলগিৰি জিলাৰ গুডালুৰ আৰু পাণ্ডালুৰ তালুকৰ অন্তৰ্ভুক্ত অঞ্চলসমূহক দক্ষিণ-পূব ৱায়নাড় বুলিও জনা গৈছিল, যিবোৰ পূৰ্বৰ ৱায়নাড় তালুকৰে অংশ আছিল।<ref name="Logan_2">{{cite book |last1=Logan |first1=William |title=Malabar Manual (Volume-2) |date=1887 |publisher=PRINTED BY R. HILL, AT THE GOVERNMENT PRESS. |location=Madras |url=https://archive.org/details/malabar_manual_volume2/page/n7/mode/2up}}</ref> ১৮৭৭ চনৰ ৩১ মাৰ্চলৈকে দক্ষিণ-পূব ৱায়নাড় মলাবাৰ জিলাৰ অংশ আছিল, কিন্তু মলাবাৰৰ অত্যধিক জনসংখ্যা আৰু নীলগিৰিৰ সৰু আয়তনৰ বাবে ইয়াক চুবুৰীয়া নীলগিৰি জিলালৈ হস্তান্তৰ কৰা হয়।<ref name="Logan_2"/> ১৯২৪ চনলৈকে ৱায়নাড় মলাবাৰ জিলাৰ ভিতৰত এটা সুকীয়া ৰাজহ সংমণ্ডল আছিল।<ref name="Mbsp">{{cite book |url=https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf |title=The Madras Presidency (1881–1931) |last=Boag |first=GT |publisher=Government of Madras |location=Madras |year=1933 |page=10 |access-date=2026-07-27 |archivedate=2021-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210609102848/https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf }}</ref> ১৯৫৬ চনত ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ পিছত হোৱা ৰাজ্য পুনৰ গঠনৰ সময়ত মহীসূৰ ৰাজ্যই (বৰ্তমানৰ কৰ্ণাটক) ইয়াৰ ঐতিহাসিক আৰু ভৌগোলিক বিশেষত্বৰ বাবে ৱায়নাড় দাবী কৰিছিল। অৱশ্যে ১৯৫১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়লৰ ভাষিক জৰীপত দেখা গৈছে যে সেই সময়ত ৱায়নাড়ৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ৮৭.৫% লোকৰ মাতৃভাষা মালায়ালম আছিল, আনহাতে মুঠ জনসংখ্যাৰ মাত্ৰ ৬.২% লোকেহে কানাড়া ভাষা কৈছিল।<ref name="census1951">{{cite book |author=J. I. Arputhanathan |year=1955 |title=South Kanara, The Nilgiris, Malabar and Coimbatore Districts (Village-wise Mother-tongue Data for Bilingual or Multilingual Taluks) |publisher=Madras Government Press |url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6447/1/50056_1951_SOU.pdf}}</ref> ১৯৫৭ চনৰ ১ জানুৱাৰীত পূৰ্বৰ মলাবাৰ জিলাখনক তিনিটা ভাগত বিভক্ত কৰা হয়: কান্নুৰ, কজীকোট আৰু পালাক্কাড।<ref name="1961_kkd">{{Cite book |title=District Census Handbook (2) – Kozhikode (1961) |last=Devassy |first=M. K. |publisher=Government of Kerala |year=1965 |location=Ernakulam |url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5665/1/22059_1961_KOZ.pdf}}</ref> একেদিনাই ৱায়নাড় তালুককো উত্তৰ ৱায়নাড় আৰু দক্ষিণ ৱায়নাড় হিচাপে বিভক্ত কৰা হয়।<ref name="1961_cnr">{{cite book |author=M. K. Devassy |year=1965 |title=1961 Census Handbook- Cannanore District |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala and The Union Territory of Laccadive, Minicoy, and Amindivi Islands |url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5668/1/22055_1961_CAN.pdf}}</ref> প্ৰথম অৱস্থাত ৱায়নাড়ৰ দুয়োটা তালুককে নতুনকৈ গঠিত কান্নুৰ জিলাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।<ref name="1961_cnr"/> অৱশ্যে দুমাহৰ পিছত ১৯৫৭ চনৰ ১৫ মাৰ্চত দক্ষিণ ৱায়নাড় তালুকটো কজীকোট জিলালৈ হস্তান্তৰ কৰা হয়।<ref name="1961_kkd"/> ১৯৭৯ চনৰ ১ জানুৱাৰীত উত্তৰ ৱায়নাড় তালুকটোকো কজীকোট জিলালৈ হস্তান্তৰ কৰা হয়।<ref name="w1981">{{cite book |author=M. Vijayanunni |year=1983 |title=1981 Census Handbook- Wayanad District (Part-A&B) |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5755/1/29610_1981_WAY.pdf}}</ref> ১৯৮০ চনৰ ১ নৱেম্বৰত উত্তৰ ৱায়নাড় আৰু দক্ষিণ ৱায়নাড় তালুকক একত্ৰিত কৰি কেৰালাৰ ১২শ জিলা হিচাপে ৱায়নাড় জিলা গঠন কৰা হয়।<ref>{{Cite web |url=https://wayanad.gov.in/history/ |title=History of Wayanad |website=wayanad.gov.in}}</ref> একেদিনাই উত্তৰ ৱায়নাড় তালুকৰ নাম সলনি কৰি মানানথাভাদী কৰা হয় আৰু দক্ষিণ ৱায়নাড়ক বিভক্ত কৰি চুলতান বাথেৰী আৰু ব্যাথিৰি তালুক গঠন কৰা হয়।<ref name="w1981"/> ব্যাথিৰি তালুকৰ কেলপেট্টা নতুন জিলাখনৰ সদৰ দপ্তৰ হয়।<ref name="w1981"/> == ইতিহাস == [[File:Veera Kerala Varma Pazhassi Raja.jpg|thumb|থিয়|''বীৰ কেৰালা বৰ্মা পাজহাছী ৰজা'', [[ৰাজা ৰবি বৰ্মা]]ৰ চিত্ৰকৰ্ম]] === প্ৰাগঐতিহাসিক কাল === ঐতিহাসিকসকলৰ মতে এই অঞ্চলসমূহত অতি কমেও খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০০০ চনৰেপৰাই মানুহৰ বসতি আছিল। বৰ্তমানৰ সমগ্ৰ ৱায়নাড় জিলাৰ পাহাৰবোৰত নব্য প্ৰস্তৰ যুগৰ সভ্যতাৰ বহু প্ৰমাণ দেখিবলৈ পোৱা যায়। এদাক্কাল গুহাত নব্য প্ৰস্তৰ যুগৰ ৬০০০ বছৰ পুৰণি শিলালিপি আছে। এই জিলাখনৰ লিখিত ইতিহাস কেৱল ওঠৰ শতিকাৰপৰাহে পোৱা যায়। প্ৰাচীন কালত এই ভূমি বেদ জনজাতিৰ ৰজাসকলে শাসন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |url=http://anandbharat.com/2017/11/27/wayanad/ |title=Wayanad- A section of Western Ghats |date=27 November 2017 |website=Anand Bharat |access-date=7 January 2020 |archive-date=3 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210603001827/http://anandbharat.com/2017/11/27/wayanad/ |url-status=dead |archivedate=3 June 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210603001827/http://anandbharat.com/2017/11/27/wayanad/ |deadurl=yes }}</ref> === এঝিমালা ৰাজ্য === ৱায়নাড় জিলাৰ লিপিবদ্ধ ইতিহাসৰ আদিভাগত, বৰ্তমানৰ কেৰালাৰ উত্তৰ অংশত থকা কাছাৰগোড, কান্নুৰ, ৱায়নাড় আৰু কজীকোট জিলাসমূহ নান্নানসকলে (মুশিকা বংশ) শাসন কৰিছিল, যিসকলক পৰৱৰ্তী সময়ত কোলাথিৰী নামেৰে জনা গৈছিল।<ref>{{cite book |title=Census of India, 2001: Wayanad |year=2004 |publisher=Controller of Publications |page=4 |url=https://books.google.com/books?id=s3AfkDDN5vYC |language=en}}</ref><ref>{{cite book |title=Census of India, 1991: pt. 2A. General population tables |year=1995 |publisher=Controller of Publications |page=13 |url=https://books.google.com/books?id=Bze2EMoZ4GEC |language=en}}</ref> ৰাজনৈতিকভাৱে এই অঞ্চলটো এঝিমালা ৰাজ্যৰ অংশ আছিল আৰু ইয়াৰ ৰাজধানী বৰ্তমানৰ কান্নুৰ জিলাৰ এঝিমালাত আছিল। এঝিমালাৰ আটাইতকৈ বিখ্যাত ৰজা আছিল নান্নান, যাৰ ৰাজ্য নীলগিৰিৰ গুডালুৰ আৰু কইম্বাটুৰৰ উত্তৰ অংশলৈকে বিস্তৃত আছিল। সংগম সাহিত্যৰ ৰচনাসমূহৰ মতে, পঞ্চম শতিকাত চেৰাসকলৰ হাতত পৰাস্ত হোৱাৰ পিছত যুদ্ধত মৃত্যু হোৱাৰ ঠিক পূৰ্বে নান্নানে ৱায়নাড়ৰ পাহাৰত আশ্ৰয় লৈছিল।<ref name="wnd"/> ৱায়নাড় কাৰ্কানাডৰ অংশ আছিল, য’ত এঝিমালা ৰাজ্যৰ পূব অঞ্চলসমূহ (কডাগু বা কুৰ্গৰ অংশসহ ৱায়নাড়-গুডালুৰ অঞ্চল) অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="wnd"/> মাংগালোৰ আৰু কজীকোটৰ মাজৰ উপকূলীয় অঞ্চলৰ সৰহভাগ অংশ সামৰি লোৱা পুঝিনাড়ুৰ লগতে কাৰ্কানাডো এঝিমালা ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল আৰু ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় এঝিমালাত আছিল। কিছুমান ভাষাবিদৰ মতে, ৱায়নাড়ৰ এদাক্কাল গুহাত পোৱা খ্ৰীষ্টীয় তৃতীয় শতিকাৰ (প্ৰায় ১,৮০০ বছৰ পুৰণি) এটা শিলালিপি মালায়ালম ভাষাৰ আটাইতকৈ পুৰণি জ্ঞাত শিলালিপি, কিয়নো ইয়াত দুটা আধুনিক মালায়ালম শব্দ ‘ঈ’ (এই) আৰু ‘পঝমা’ (পুৰণি) পোৱা গৈছে। অৱশ্যে এদাক্কাল গুহাৰ শিলালিপিৰ বিশেষজ্ঞ ঐতিহাসিক এম. আৰ. ৰাঘৱ বাৰিয়াৰে কয় যে এইটো লিপিৰ এটা ‘বিপজ্জনক ব্যাখ্যা’ হ’ব।<ref name="anitquity">{{Cite news |last=Sasibhoosan |first=Gayathri |date=10 July 2012 |title=Historians contest antiquity of Edakkal inscriptions |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/historians-contest-antiquity-of-edakkal-inscriptions/articleshow/14789313.cms |work=The Times of India |access-date=9 June 2021}}</ref> এই শিলালিপিটো আৱিষ্কাৰ কৰা বাৰিয়াৰে ইয়াক তামিল ভাষাত ‘শ্ৰী বাঝুমী’, অৰ্থাৎ ‘শ্ৰী ব্ৰহ্মা’ বুলি পঢ়িছিল আৰু ইয়াক খ্ৰীষ্টীয় তৃতীয়–চতুৰ্থ শতিকাৰ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল; আনহাতে বেদাচলমে ইয়াক ‘বাঝুমী’ বুলি পঢ়িছিল আৰু খ্ৰীষ্টীয় পঞ্চম–ষষ্ঠ শতিকাৰ বুলি সময় নিৰূপণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |last=T. S. |first=Subramanian |date=9 February 2012 |title=Edakal cave yields one more Tamil-Brahmi inscription |pages=1–3 |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/history-and-culture/edakal-cave-yields-one-more-tamilbrahmi-inscription/article2872568.ece |access-date=5 February 2022}}</ref> === কোলাথুনাডু === মূষিকা ৰজাসকলক নান্নানৰ বংশধৰ বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। চতুৰ্দশ শতিকাৰ ভিতৰত মূষিকা ৰাজ্য কোলাথিৰিনাড আৰু ইয়াৰ শাসকসকল কোলাথিৰী নামেৰে জনাজাত হৈছিল। শক্তিৰ চৰম পৰ্যায়ত কোলাথুনাডু ৰাজ্য উত্তৰে নেত্ৰাৱতী নদীৰ (মাংগালোৰ) পৰা দক্ষিণে কোৰাপুঝা (কজীকোট) নদী লৈকে বিস্তৃত আছিল বুলি জনা যায়, যাৰ পশ্চিমে আৰৱ সাগৰ আৰু পূব সীমাত কডাগু পাহাৰ আছিল; তদুপৰি আৰৱ সাগৰত অৱস্থিত আছুতীয়া লাক্ষাদ্বীপ পুঞ্জও ইয়াৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। === কোট্টায়ম ৰাজ্য === অভ্যন্তৰীণ মতানৈক্যৰ পৰিণতিত কোলাথিৰী আধিপত্যৰপৰা পৃথক পৃথক ৰাজকীয় প্ৰধানৰ অধীনত ১০খন স্বতন্ত্ৰ প্ৰধান ৰাজ্যৰ সৃষ্টি হৈছিল, যেনে— কডথুনাডু (ভদকৰা), ৰন্দথৰা বা পোয়ানড (ধৰ্মদম), কোট্টায়ম (থালাছেৰী), নীলেশ্বৰম, ইৰুৱাঝিনাডু (পানূৰ) আৰু কুৰুমব্ৰানাড আদি। প্ৰাক-মধ্যযুগত কোলাথিৰী আধিপত্যৰ একেবাৰে উত্তৰ অংশত থকা নীলেশ্বৰম বংশ কোলাথুনাডু আৰু কালিকটৰ জামোৰিন (সামুথিৰী) দুয়োৰে সৈতে সম্পৰ্কীয় আছিল। কোট্টায়ম ৰাজপৰিয়ালৰ (ইয়াত উল্লেখ কৰা কোট্টায়ম হৈছে থালাছেৰীৰ ওচৰৰ কোট্টায়ম-মলাবাৰ, ইয়াক দক্ষিণ কেৰালাৰ কোট্টায়মৰ সৈতে ভুল কৰিব নালাগে) উৎপত্তিৰ ইতিহাস অস্পষ্ট। কোৱা হয় যে কোট্টায়মৰ ৰজাই কোলাথিৰীসকলৰ ক্ষতিসাধন কৰি নিজাকৈ এখন অৰ্ধ-স্বতন্ত্ৰ প্ৰধান ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল। দশম শতিকাত কোট্টায়ম, ৱায়নাড় আৰু গুডালুৰৰ পূৰ্বৰ তালুকসমূহক লৈ গঠিত এই অঞ্চলটোক 'পূৰাইকিঝানাড়ু' আৰু ইয়াৰ সামন্ত প্ৰভুক 'পূৰাইকিঝাৰ' বুলি কোৱা হৈছিল। একাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে থিৰুনেল্লী শিলালিপিত পূৰাইকিঝাৰ পৰিয়ালটো জ্যেষ্ঠ (মুথুকুৰ) আৰু কনিষ্ঠ (ইলামকুৰ) নামৰ দুটা শাখাত বিভক্ত হোৱাৰ উল্লেখ আছে। সোতৰ শতিকাত কোট্টায়ম-মলাবাৰ পূৰাইকিঝানাড়ু (পুৰানাট্টুকাৰা) ৰজাসকলৰ ৰাজধানী আছিল। ইয়াক পূব, পশ্চিম আৰু দক্ষিণ নামৰ তিনিটা শাখাত বিভক্ত কৰা হৈছিল, যাৰ দায়িত্বত ক্ৰমে মুথা, ইলায়া আৰু মুন্নাৰকুৰ ৰজা নামৰ সুকীয়া গণ্য-মান্য ব্যক্তি আছিল। কোট্টায়ম ৰজাসকলে কডাগুৰ সীমান্তলৈকে নিজৰ প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল। সোতৰ শতিকাৰ শেষৰফালে তেওঁলোকে থালাছেৰী তালুকৰ অঞ্চলটো ইৰুৱাঝিনাডু নাম্বিয়াৰসকলৰ সৈতে ভগাই লৈছিল আৰু উত্তৰ ৱায়নাড় তথা বৰ্তমানৰ ভদকৰা, কুইলেণ্ডী আৰু থামৰাছেৰী তালুকৰ পূব অংশ গঠন কৰা সৰু গাঁও থামৰাছেৰী তেওঁলোকৰ দখলত আছিল। ৱায়নাড়ক কজীকোট চহৰৰ সৈতে সংযোগ কৰা থামৰাছেৰী ঘাট পথটো ওঠৰ শতিকাত মহীসূৰৰ শাসক টিপু চুলতানে নিৰ্মাণ কৰিছিল। ৯৩০ খ্ৰীষ্টাব্দত গংগা বংশৰ সম্ৰাট এৰায়াপ্পাই মহীসূৰৰ দক্ষিণ-পশ্চিম দিশলৈ নিজৰ সৈন্য বাহিনী পৰিচালনা কৰে আৰু তাক জয় কৰাৰ পাছত ইয়াৰ নাম 'বায়ালনাড' ৰাখে, যাৰ অৰ্থ জলাশয় বা দ পিটনিৰ ভূমি। এৰায়াপ্পাৰ পিছত তেওঁৰ পুত্ৰ ৰাচামাল্লা আৰু বাট্টুংগাই পিতৃৰ উত্তৰাধিকাৰসূত্ৰে পোৱা নতুন ৰাজ্যখনৰ বাবে ইজনে সিজনৰ সৈতে যুদ্ধত লিপ্ত হয়। এই যুদ্ধত ৰাচামাল্লা নিহত হয় আৰু বাট্টুংগা বায়ালনাডৰ একচ্ছত্ৰী শাসক হৈ পৰে। দ্বাদশ শতিকাত উত্তৰ কানাড়াৰ কদম্ব বংশই<ref>The Kadamba kula A history of ancient and medieval Karnatak, By George M. Moraces BX furtado &sons Bombay, 1931</ref> গংগাসকলক বায়ালনাডৰপৰা উৎখাত কৰে।<ref>{{Cite web |year=1931 |title=The Kadamba Kula |url=https://archive.org/details/kadambakula035210mbp |publisher=Bombay B X Furtado And Sons}}</ref> ১১০৪ খ্ৰীষ্টাব্দত হোয়ছল বংশৰ বিষ্ণুবৰ্ধনে বায়ালনাড আক্ৰমণ কৰে আৰু ইয়াৰ পিছত ষোড়শ শতিকাত বিজয়নগৰ বংশই ইয়াক অধিকাৰ কৰে। ১৬১০ খ্ৰীষ্টাব্দত মহীসূৰৰ উদৈয়াৰ ৰজা ৱাডিয়াৰে বিজয়নগৰৰ সেনাপতিক খেদি পঠিয়াই বায়ালনাড আৰু নীলগিৰিৰ শাসক হয়। এই বায়ালনাড হৈছে থলুৱা কানাড়া নাম, যাৰ মালায়ালম ৰূপান্তৰ হ’ল ৱায়নাড়, যিটো বৰ্তমান জিলাখনৰ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। === প্ৰাৰম্ভিক কদম্বসকল === ঐতিহাসিক ছানু কাইনিকৰাৰ মতে, সংগম যুগৰ অন্ত পৰাৰ লগে লগে চতুৰ্থ আৰু পঞ্চম শতিকাই চেৰাসকলৰ (যিসকলে সমগ্ৰ কেৰালা, কন্যাকুমাৰী জিলা আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া অঞ্চলসমূহ শাসন কৰিছিল) বাবে বিপৰ্যয় কঢ়িয়াই আনিছিল; কিয়নো কদম্বসকলৰ ক্ৰমবৰ্ধমান শক্তি আৰু শ্ৰেষ্ঠতাৰ বাবে তেওঁলোকে ৱায়নাড় জিলাকে ধৰি কেৰালাৰ কিছুমান অঞ্চলৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ হেৰুৱাই পেলাইছিল। ৱায়নাড়ৰ এদাক্কাল গুহাত পোৱা কদম্ব শিলালিপিয়ে এই কথাৰ ইংগিত দিয়ে। এটা সমসাময়িক বৌদ্ধ গ্ৰন্থত দাবী কৰা হৈছে যে কালাভ্ৰ বংশৰ ৰজা অচ্যুত বিক্কান্তই দক্ষিণৰ তিনিটা পৰম্পৰাগত বংশ— পাণ্ড্য, চেৰা আৰু চোলক পৰাস্ত কৰিছিল আৰু আনকি তেওঁলোকৰ তিনিজন ৰজাক বন্দী কৰি ৰাখিছিল। পঞ্চম শতিকাৰপৰা দশম শতিকালৈকে প্ৰায় পাঁচ শতিকা ধৰি বহিঃআক্ৰমণ ৰোধ কৰাত ব্যৰ্থ হোৱাৰ বাবে চেৰাসকল অতি নগণ্য শাসক হৈ পৰিছিল। তেওঁলোকে অতি কম ভূ-খণ্ডৰ সৈতে কোনোমতেহে ক্ষমতাত টিকি আছিল আৰু কৰ্ণাটকৰ কদম্ব, বাদামী চালুক্য, ৰাষ্ট্ৰকূট আৰু কল্যাণৰ চালুক্যৰ দৰে উত্তৰৰ শক্তিশালী সাম্ৰাজ্যসমূহৰ দয়াত জীয়াই থাকিবলগীয়া হৈছিল, যিসকলে নিজৰ ইচ্ছামতে তেওঁলোকৰ ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰি তাৰ মাজেৰে চলাচল কৰিছিল।<ref name=":2">{{Cite book |last=Kainikara |first=Sanu |url=https://books.google.com/books?id=cc9qCwAAQBAJ |title=From Indus to Independence – A Trek Through Indian History: Vol III The Disintegration of Empires |date=1 March 2016 |publisher=Vij Books India Pvt Ltd |isbn=978-93-85563-18-8 |language=en}}</ref> === কুটুম্বীয়াসকল (কুদুম্বীয়াসকল) === [[File:View point of Thamarassery Churam.jpg|thumb|থামৰাছেৰী ঘাট]] চুলতান বাথেৰীত অৱস্থিত আম্বুকুঠীমালাৰ (এদাক্কাল গুহা) দেৱালত থকা চিত্ৰ আৰু লিপিযুক্ত দুখন গুহাই এক অতীত সভ্যতাৰ বহু কথা প্ৰকাশ কৰে। এদাক্কাল পাহাৰৰ গুহাৰ পাদদেশত খ্ৰীষ্টীয় ৫ম শতিকাৰ মহীসূৰৰ কুটুম্বীয়া (কুদুম্বীয়া) বংশৰ কানাড়া প্ৰধান বিষ্ণু বৰ্মাৰ কিছুমান কানাড়া শিলালিপি আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। চেন্নাইৰ এজন পুৰালেখবিদ হুলটজৰ মতে, এই লিপিয়ে বহুতো বাঘ নিধন কৰা ব্যক্তি হিচাপে কুটুম্বীয়া বংশৰ গৌৰৱময় বংশধৰ কানাড়া প্ৰধান বিষ্ণু বৰ্মাৰ কথা প্ৰকাশ কৰে। === বাদামী চালুক্যসকল === প্ৰতিষ্ঠাপক সম্ৰাট প্ৰথম পুলাকেশীনৰ (ৰাজত্বকাল প্ৰায় ৫৪০-৫৬৭ খ্ৰীষ্টাব্দ) অধীনত বাদামী চালুক্যসকলৰ শিলালিপিসমূহত চেৰা আৰু এঝিল মালাই শাসকসকলক পৰাস্ত কৰাৰ দাবী কৰা হৈছে (যিটো পাণ্ড্য বংশৰ সন্দৰ্ভত হ’ব পাৰে) আৰু সমগ্ৰ মলাবাৰ অঞ্চলটো তেওঁলোকৰ সাম্ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল। পাণ্ড্য, চেৰা আৰু চোল শক্তিসমূহে বাৰে বাৰে হোৱা পৰাজয় এৰাবলৈ এক ৰণনীতি প্ৰস্তুত কৰি মিত্ৰতা গঠন কৰি চালুক্যসকলক সন্মিলিতভাৱে আক্ৰমণ কৰিছিল। অৱশ্যে এই মিত্ৰশক্তি পৰাজিত হৈছিল আৰু এই দুঃসাহসিক কাৰ্যৰ বাবে চেৰা ৰজাজনক তেওঁৰ আন দুজন মিত্ৰতকৈ কৰ আৰু ক্ষতিপূৰণ হিচাপে অধিক মূল্য ভৰিবলৈ বাধ্য কৰা হৈছিল; কিয়নো চালুক্যসকলে এই মিত্ৰজোঁট গঠনৰ বাবে দায়ী ব্যক্তিসকলৰ পৰিচয় লাভ কৰিছিল। === (পশ্চিমীয়া) গংগাসকল === ৱায়নাড় জিলাৰ লিপিবদ্ধ ইতিহাস কেৱল দশম শতিকাৰপৰাহে পোৱা যায়। ৯৩০ খ্ৰীষ্টাব্দত গংগা বংশৰ সম্ৰাট এৰায়াপ্পাই মহীসূৰৰ দক্ষিণ-পশ্চিম দিশলৈ নিজৰ সৈন্য পৰিচালনা কৰে আৰু তাক জয় কৰাৰ পাছত ইয়াৰ নাম 'বায়ালনাড' ৰাখে, যাৰ অৰ্থ জলাশয় বা দ পিটনিৰ ভূমি। এৰায়াপ্পাৰ পিছত তেওঁৰ পুত্ৰ ৰাচামাল্লা আৰু বাট্টুংগাই পিতৃৰ উত্তৰাধিকাৰসূত্ৰে পোৱা নতুন ৰাজ্যখনৰ বাবে ইজনে সিজনৰ সৈতে যুদ্ধত লিপ্ত হয়। এই যুদ্ধত ৰাচামাল্লা নিহত হয় আৰু বাট্টুংগা বায়ালনাডৰ একচ্ছত্ৰী শাসক হৈ পৰে।<ref name=":1">{{Cite book |last=Kainiraka |first=Sanu |url=https://books.google.com/books?id=cc9qCwAAQBAJ&dq=Historians+contest+antiquity+of+Edakkal+inscriptions&pg=PT246 |title=From Indus to Independence – A Trek Through Indian History, Vol III The Disintegration of Empires · Volume 3 |publisher=Vij Books India Private Limited |year=2016 |isbn=9789385563188 |language=English}}</ref> === পৰৱৰ্তী কদম্বসকল === একাদশ শতিকাত উত্তৰ কানাড়াৰ কদম্ব বংশই গংগাসকলক বায়ালনাডৰপৰা উৎখাত কৰে। আৰম্ভণিৰেপৰা বায়ালনাড (কানাড়া) বুলি ক’ব খোজা ৱায়নাড় সেই সময়ত দুটা ভাগত বিভক্ত আছিল— বিৰা বায়ালনাড আৰু চাগী বায়ালনাড। মহীসূৰৰ এটা শিলালিপিত (য’ত হয়তো এই অঞ্চলৰ প্ৰতাৰণাপূৰ্ণ সৌন্দৰ্যৰ কথা ইংগিত কৰা হৈছে, যিয়ে বিদেশীসকলক আকৰ্ষণ কৰিছিল আৰু পিছত মেলেৰিয়াৰদ্বাৰা আক্ৰান্ত কৰিছিল) কোৱা হৈছে যে ''"ক’লা ঢৌ খেলোৱা চুলিৰ এজনী ব্যভিচাৰী, পূৰ্ণিমাৰ দৰে মুখমণ্ডলৰ এজনী ব্যভিচাৰী, অন্তহীন কটাক্ষপাত কৰা এজনী ব্যভিচাৰী, সুসজ্জিত কৃশ শৰীৰৰ এজনী ব্যভিচাৰী আছিল এই দুমহলীয়া অট্টালিকা স্বৰূপ দুমুখীয়া বায়ালনাড"''। একাদশ শতিকাত কিৰ্তীপূৰা (পুন্নাড) ৰাজধানী হিচাপে লৈ প্ৰধান ৰৱিয়াম্মাৰাসৰ অধীনত কদম্ব বায়ালনাড শাসনৰ সূচনা হয়। কান্থীৰাভাই (১০৯০ খ্ৰীষ্টাব্দ) চাগী-বায়ালনাড শাসন কৰা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইৰাভী-চালম্মা (১১০৮ খ্ৰীষ্টাব্দ) বিৰা-বায়ালনাডৰ শাসক আছিল।<ref name=":10">{{Cite web |url=http://historyofindia-madhunimkar.blogspot.in/2009/09/introduction-kadamba-dynasty-345-525-ce.html |title=Kingdom of Kadambas |last=Nimkar |first=Madhu |date=18 September 2009 |website=History of India |publisher=Atom}}</ref> === পশ্চিমীয়া চালুক্যসকল (কল্যাণী চালুক্যসকল) === সম্ৰাট দ্বিতীয় তৈলপৰ (৯৭৩–৯৯৭ খ্ৰীষ্টাব্দ) ৰাজত্বকালত দক্ষিণ ভাৰতত বহুতো জৈন বসতি (Basthis) নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই সময়ছোৱাতে ৱায়নাড়ৰ জৈন কেন্দ্ৰ আৰু কৃষিভিত্তিক গাঁওসমূহৰ উৎপত্তি হৈছিল। ৱায়নাড়ত জৈন ধৰ্মৰ অস্তিত্ব প্ৰমাণ কৰা বহুতো সাক্ষ্য পোৱা যায়।<ref>{{Cite book |last=Kurup |first=Dr. K K N |title=Jain society of Wayanad, Sri Ananthanatha Swami Kshetram, Kalpetta, Platinum Jubilee souvenir |year=2008 |pages=45}}</ref> === হোয়ছলসকল === ১১০৪ খ্ৰীষ্টাব্দত হোয়ছল বংশৰ বিষ্ণুবৰ্ধনে বায়ালনাড আৰু নীলগিৰি আক্ৰমণ কৰি নিজৰ অধীনস্থ কৰে; ইয়াৰ পিছত চতুৰ্দশ শতিকাত বিজয়নগৰ বংশই ইয়াক অধিকাৰ কৰে। এজন কদম্ব ৰজা মুক্কান্না-কদম্বই ১১৩৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ আশে-পাশে বায়ালনাড শাসন কৰিছিল।<ref>{{Cite book |url=http://scans.library.utoronto.ca/pdf/5/22/epigraphiacarnat05mysouoft/epigraphiacarnat05mysouoft_bw.pdf |title=Epigraphica Carnatica |last=Rice |first=B. Lewis |publisher=Government of India |year=1902 |location=Mangalore |pages=24, 28, 32}}</ref> === বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্য === বিজয়নগৰৰ সংগম বংশৰ এজন সামন্ত প্ৰধান, বায়ালনাড কদম্বৰ দ্বিতীয় কদম্ব ৰায় ওদেয়ায়াই বায়ালনাড শাসন কৰিছিল বুলি কোৱা হয়।<ref name=":10" /> === মহীসূৰৰ ওদেয়াৰ আৰু চুলতানসকল === ১৬১০ খ্ৰীষ্টাব্দত মহীসূৰৰ উদৈয়াৰ ৰজা ৱাডিয়াৰে বিজয়নগৰৰ সেনাপতিক খেদি পঠিয়াই বায়ালনাড আৰু নীলগিৰিৰ শাসক হয়। এই বায়ালনাডেই হৈছে বৰ্তমানৰ ৱায়নাড়। পনামৰামৰ ওচৰৰ বৰদূৰৰ এটা জৈন বসতিৰপৰা আৱিষ্কাৰ হোৱা ১৬০৬ শকাব্দ (অৰ্থাৎ ১৬৮৪ খ্ৰীষ্টাব্দ)ৰ এটা শিলালিপিত প্ৰমাণ পোৱা যায় যে সোতৰ শতিকাতো জৈন ধৰ্ম অতি শক্তিশালী আছিল। বিশিষ্ট পুৰালেখবিদ তথা ঐতিহাসিক এম আৰ ৰাঘৱ বাৰিয়াৰে প্ৰত্যক্ষ কৰা এই শিলালিপিত ৱায়নাড়ৰ আদিম জৈন বসতি আৰু মন্দিৰসমূহৰ উল্লেখ আছে। বৰদূৰৰ অনন্তনাথ স্বামী মন্দিৰৰ পানীৰ ফোৱাৰা এটাৰ তলত ৰখা তামৰ ফলিৰ শিলালিপিত কাৰ্কলা আৰেমনে বসতিৰ বোম্মৰাসৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ ললিতাপ্পাই ৱায়নাড়ৰ জৈন বসতিসমূহলৈ আগবঢ়োৱা বিভিন্ন ধৰ্মীয় সামগ্ৰীৰ দানৰ বিষয়ে উল্লেখ আছে। ১৬০৬ শকাব্দ (১৬৮৪ খ্ৰীষ্টাব্দ)ৰ ৰক্তাক্ষী সংৱৎসৰ জ্যেষ্ঠবহুল শুকুৰবাৰৰ কানাড়া শিলালিপিটোত লিখা আছে: কাৰ্কলা আৰেমনে বসতিৰ বোম্মৰাসৰ নাতি ললিতাপ্পাই দেৱপূজাৰ বাবে সোণ, ৰূপ, তাম আৰু ব্ৰঞ্জৰ সা-সঁজুলি তৈয়াৰ কৰি দিয়াৰ বিতং বিৱৰণ। এই শিলালিপিত উল্লেখ কৰা জৈন চৈত্যালয় বা মন্দিৰসমূহ হৈছে ক্ৰমে— আৰেপাথ্ৰা, বেনেগোডু, পালাগোণ্ডু, হানেৰাডুবেধী, পুথাংগাড়ী (মুথাংগাড়ী) আৰু হোছাংগাড়ী। ইয়াৰে আৰেপাথ্ৰা চৈত্যালয়টো এতিয়াও চিনাক্ত কৰিব পৰা হোৱা নাই। বিশ্বাস কৰা হয় যে ই পনামৰাম নদীৰ ওচৰৰ পাহাৰৰ শিখৰত আছিল। আনহাতে, কানাড়া ভাষাৰ প্ৰভাৱ থকা আন আন ঠাইসমূহৰ বৰ্তমানৰ মালায়ালম ৰূপান্তৰিত নামসমূহ ক্ৰমে ভেন্নিয়োড, পালুকুন্নু, চুলতান বাথেৰী, পুথাংগাড়ী আৰু মানানথাভাদী বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book |last=M V |first=Sreyamskumar |title=Article on Jain influence on wayanad, Sri Ananthanatha swami Kshetram, Kalpetta, Platinum Jubilee souvenir |year=2008 |pages=55}}</ref><ref>{{Cite book |last=O K |first=Johny |title=Wayanad Rekhakal |pages=56}}</ref> ৰাঘৱ বাৰিয়াৰৰ মতে ৱায়নাড়ত সাতটা জৈন কেন্দ্ৰ আছিল, সেইবোৰ হ’ল— মাণিক্যপুৰী, ক্ষীৰপুৰী, কাল্পাথী, ভেন্নায়োড, পালাগোণ্ডু, হোছাংগাড়ী আৰু হানেৰাডুবেধী। বিশ্বাস কৰা হয় যে মাণিক্যপুৰী বৰ্তমানৰ মণিচিৰাত আছিল। ক্ষীৰপুৰীৰ অৱস্থান এতিয়াও চিনাক্ত কৰা হোৱা নাই। কাল্পাথী হয়তো বৰ্তমানৰ ৱায়নাড় জিলাৰ সদৰ দপ্তৰ কেলপেট্টা হ’ব পাৰে, আৰু সেই সময়ৰ হাঞ্জুগোণ্ডু আছিল বৰ্তমানৰ অঞ্জুন্নু আদি।<ref>{{Cite book |last=M. R. |first=Dr. Raghava Varriar |title=Jainamatham Keralathil, Kottayam |year=2012 |pages=45}}</ref> হায়দৰ আলীৰ শাসনকালত ব্যাথিৰিৰপৰা থামৰাছেৰী সংযোগী ঘাট পথটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name="ReferenceA">Madrass District Gazetteeers, The Nilgiris. By W. Francic. Madras 1908 Pages 90–104</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ব্ৰিটিছ শাসকসকলে এই পথটোক কাৰ্টাৰ ৰোডলৈ উন্নত কৰে।<ref name="ReferenceB">Report of the Administration of Mysore 1863–64. British Parliament Library</ref> ৱায়নাড় টিপু চুলতানৰ অধীনত থকাৰ সময়তে ব্ৰিটিছৰ আক্ৰমণ আৰম্ভ হয়। ইয়াৰ পিছত সংঘাত আৰু উত্তাল সময়ৰ সৃষ্টি হয়। ব্ৰিটিছসকলে ১৭৯২ চনৰ শ্ৰীৰংগপত্তনম চুক্তিৰ অধীনত ৱায়নাড়ক মলাবাৰৰ অংশ বুলি দাবী কৰে। টিপু চুলতানে এই সন্দৰ্ভত গভৰ্ণৰ জেনেৰেলৰ ওচৰত আবেদন জনায়। তেওঁৰ যুক্তিসমূহ বিবেচনা কৰি, শতিকাজুৰি ৱায়নাড়ত থকা ধাৰাবাহিক কৰ্ণাটকৰ শাসন আৰু মলাবাৰৰপৰা ইয়াৰ ভৌগোলিক বিচ্ছিন্নতাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ১৭৯৮ চনত গভৰ্ণৰ জেনেৰেল লৰ্ড মৰ্নিংটনে এক ঘোষণা যোগে स्पष्ट কৰি দিয়ে যে ১৭৯২ চনৰ চুক্তিৰদ্বাৰা ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীক ৱায়নাড় এৰি দিয়া হোৱা নাছিল।<ref>Proclamation No:CLXXXLL, A. Collection of treaties and engagements, By W.Logan, Calicut 1879</ref> ফলস্বৰূপে ব্ৰিটিছ সৈন্যই টিপুৰ শাসন স্বীকাৰ কৰি ৱায়নাড়ৰপৰা প্ৰত্যাহাৰ কৰে। === মহীসূৰৰ চুলতানসকল === হায়দৰ আলীৰ শাসনকালত ব্যাথিৰিৰপৰা থামৰাছেৰী সংযোগী ঘাট পথটো আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="ReferenceA"/> পৰৱৰ্তী সময়ত ব্ৰিটিছ শাসকসকলে এই পথটোক কাৰ্টাৰ ৰোডলৈ উন্নত কৰে।<ref name="ReferenceB"/> হায়দৰ আলীৰ পিছত তেওঁৰ পুত্ৰ টিপু চুলতানে এই অঞ্চলৰ নিয়ন্ত্ৰণ লয়। === ঔপনিৱেশিক যুগ === [[File:Malabar 1854.jpg|left|thumb|মলাবাৰ জিলাৰ এটা পুৰণি মেপ (১৮৫৪)। মন কৰিব যে বৰ্তমানৰ নীলগিৰি জিলাৰ পাণ্ডালুৰ, গুডালুৰ আৰু কুণ্ডা তালুক ১৮৫৪ চনত ৱায়নাড় তালুকৰ অংশ আছিল। মলাবাৰৰ তালুকসমূহ ১৮৬০ আৰু ১৮৭৭ চনত পুনৰ বিন্যাস কৰা হৈছিল।<ref name="w1981"/>]] আৰম্ভণিতে ব্ৰিটিছসকলে থালাছেৰী-ৱায়নাড় অঞ্চলত ব্যাপক জনপ্ৰিয় সমৰ্থন থকা কেৰালা বৰ্মা পাজহাছী ৰজাৰ নেতৃত্বত স্থানীয় প্ৰতিৰোধৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হৈছিল।<ref name="Pazhassi">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |title=''Kerala Charitram'' |year=2007 |publisher=DC Books |location=Kottayam |isbn=978-8126415885 |edition=2007 |url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82}}</ref> অৱশ্যে শেষত ব্ৰিটিছে কেৱল ৰজাজনৰ মৃতদেহটোহে লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হয়, যিয়ে অৰণ্যৰ ভিতৰত কোনোবা ঠাইত আত্মহত্যা কৰিছিল। এইদৰে ৱায়নাড় ব্ৰিটিছৰ হাতলৈ যায় আৰু ইয়াৰ সৈতে এই অঞ্চলৰ ইতিহাসত এক নতুন মোৰ আহে। ব্ৰিটিছ কৰ্তৃপক্ষই ৱায়নাড়ৰ বিপজ্জনক ঢালবোৰেদি কজীকোট আৰু থালাছেৰীলৈ পথ নিৰ্মাণ কৰি এই মালভূমি অঞ্চলটোক চাহ আৰু অন্যান্য অৰ্থকাৰী শস্যৰ খেতিৰ বাবে মুকলি কৰি দিয়ে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে গুডালুৰেদি এই নতুন পথসমূহ মহীসূৰ আৰু উটি চহৰলৈ সম্প্ৰসাৰিত কৰে। কেৰালাৰ সকলো প্ৰান্তৰপৰা অহা প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলে ইয়াত বসতি স্থাপন কৰে আৰু এই সাৰুৱা ভূমিভাগ অৰ্থকাৰী শস্যৰ অভূতপূৰ্ব উৎপাদনৰ সৈতে এক প্ৰকৃত স্বৰ্ণক্ষেত্ৰ হিচাপে প্ৰমাণিত হয়। ১৯০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পিছৰপৰা ব্যাপকভাৱে কৃষি কাৰ্য আৰম্ভ হয়। === স্বাধীনতাৰ পৰৱৰ্তী সময় === ভৌগোলিক সীমাবদ্ধতা আৰু ৰাজনৈতিক মতানৈক্য থকা সত্ত্বেও ১৯৫৬ চনত ৰাজ্য পুনৰ গঠনৰ সময়ত ৱায়নাড় অৱশেষত কেৰালাৰ অংশ হৈ পৰে।<ref>{{Cite web |title=History {{!}} Welcome to Wayanad {{!}} India |url=https://wayanad.gov.in |access-date=26 February 2025 |language=en-US}}</ref> এতিয়াও ইয়াত বুজনসংখ্যক কানাড়া ভাষী লোক আছে আৰু শতিকা পুৰণি কৰ্ণাটক শাসনৰ স্মৃতি সমগ্ৰ ৱায়নাড়তে বিদ্যমান। ১৯০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পিছৰপৰা ব্যাপকভাৱে কৃষি কাৰ্য আৰম্ভ হয়। ব্ৰিটিছ কৰ্তৃপক্ষই ৱায়নাড়ৰ বিপজ্জনক ঢালবোৰেদি কজীকোট আৰু থালাছেৰীলৈ পথ নিৰ্মাণ কৰি এই মালভূমি অঞ্চলটোক চাহ আৰু অন্যান্য অৰ্থকাৰী শস্যৰ খেতিৰ বাবে মুকলি কৰি দিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে গুডালুৰেদি এই নতুন পথসমূহ মহীসূৰ আৰু উটি চহৰলৈ সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল। কেৰালাৰ সকলো প্ৰান্তৰপৰা অহা প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলে ইয়াত বসতি স্থাপন কৰে আৰু এই সাৰুৱা ভূমিভাগ অৰ্থকাৰী শস্যৰ অভূতপূৰ্ব উৎপাদনৰ সৈতে এক প্ৰকৃত স্বৰ্ণক্ষেত্ৰ হিচাপে প্ৰমাণিত হয়। ১৯৫৬ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত যেতিয়া কেৰালা ৰাজ্য গঠন হয়, তেতিয়া ৱায়নাড় কান্নুৰ জিলাৰ অংশ আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত দক্ষিণ ৱায়নাড়ক কজীকোট জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰা হয়। ৱায়নাড়ৰ জনসাধাৰণৰ উন্নয়নৰ আকাংক্ষা পূৰণ কৰিবলৈ উত্তৰ ৱায়নাড় আৰু দক্ষিণ ৱায়নাড়ক কাটি একত্ৰিত কৰি বৰ্তমানৰ ৱায়নাড় জিলা গঠন কৰা হয়। তিনিটা তালুক ক্ৰমে— ব্যাথিৰি, মানানথাভাদী আৰু চুলতান বাথেৰীক লৈ ১৯৮০ চনৰ ১ নৱেম্বৰত কেৰালাৰ বাৰখন জিলাৰ অন্যতম জিলা হিচাপে এই জিলাখনৰ জন্ম হয়।<ref name="wayanad">{{cite web |url=http://wayanad.nic.in |title=Official Web Site of Wayanad District |publisher=ayanad.nic.in |access-date=29 January 2014}}</ref> ২০২৪ চনত ৱায়নাড়ত সংঘটিত হোৱা এক ভয়ংকৰ ভূমিস্খলনৰ ফলত অন্তত ৩৩৬ গৰাকী লোকৰ মৃত্যু হয় আৰু ৭৮ গৰাকী লোক সন্ধানহীন হৈ পৰে।<ref>{{Cite news |title=Wayanad landslide claims 231 lives |url=http://uniindia.com |work=[[United News of India]] |date=29 August 2024 |access-date=30 August 2024}}</ref><ref>{{Cite news |title=Wayanad Landslides: Advanced DNA Sequencing Technology May Be Used To Identify Victims |url=https://etvbharat.com |work=ETV Bharat News |date=20 August 2024 |access-date=30 August 2024 |quote=Notably, 437 body parts were recovered form the landslide-hit areas of which, DNA tests of 401 parts were completed last week. Of which, 349 body parts belonging to 248 persons, including 121 men and 127 women were identified.}}</ref><ref>{{Cite news |title=Wayanad landslides: 36 bodies identified via DNA analysis |url=https://thehindu.com |work=The Hindu |issn=0971-751X |date=28 August 2024 |access-date=29 August 2024 |quote=In one case, multiple body parts were identified as belonging to a single individual.}}</ref>{{efn|<ref name="Death toll">{{Cite news |title=Post-mortems have been conducted on 420 bodies |url=https://business-standard.com |work=Business Standard |agency=ANI |date=9 August 2024 |access-date=15 August 2024 |quote=Post-mortems have been conducted on 420 bodies, 178 bodies have been handed over to relatives, and 233 burials have taken place}}</ref><ref name="Missing people">{{Cite web| title=231 dead and recovered 211 body parts |url=https://mha.gov.in |website=[[National Disaster Management Authority (India)]] |access-date=14 August 2024 |quote= 231 dead and recovered 211 body parts}}</ref><ref name="Discharged from the hospitals-01">{{Cite news |title=Discharged from the hospitals-01 |url=https://mha.gov.in |website=National Disaster Management Authority (India) |access-date=12 August 2024|quote=322 residents out of total 397 were discharged from hospitals till 12 August.}}</ref>}} মৃত্যু হোৱা লোকসকলৰ বেছিভাগেই কৃষি পথাৰ বা বাগানৰ শ্ৰমিক আছিল অথবা তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ সদস্য আছিল।<ref>{{Cite news |last=Qureshi |first=Imran |date=30 July 2024 |title=Wayanad: Massive landslides kill 123, trap dozens in Kerala |url=https://bbc.com |work=BBC |access-date=13 August 2024}}</ref> == ভূ-প্ৰকৃতি == [[File:Waynad Bamboo Road.jpg|thumb|এন এইছ ৭৬৬ কজীকোট-কোল্লেগাল পথত ৱায়নাড়ৰ দৃশ্য]] [[File:Pozhuthana Wayanad.jpg|thumb|পজুথানা]] [[File:Misty Wayanad Wildlife Sanctuary, Muthanga Range - panoramio (3).jpg|thumb|ৱায়নাড় বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]] ৱায়নাড় জিলা দাক্ষিণাত্য মালভূমিৰ দক্ষিণ প্ৰান্তত অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ এটা অংশ পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ অন্তৰ্ভুক্ত। কজীকোট জিলাৰ সৈতে সীমা ভাগ কৰা জিলাখনৰ পশ্চিম অংশ ঘন অৰণ্যৰে আবৃত পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাই গঠন কৰিছে। জিলাখনে দক্ষিণ-পশ্চিম দাক্ষিণাত্য মালভূমিৰ এক অংশ গঠন কৰে আৰু ই পূব দিশলৈ ঢাল খোৱা। জিলাখনৰ এক বুজন অংশ অৰণ্যৰে আৱৰিত যদিও প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ ধাৰাবাহিক আৰু অবিবেচকী ব্যৱহাৰে এক আসন্ন<ref name="ingentaconnect">{{cite journal |url=http://www.ingentaconnect.com/content/bpl/dech/2012/00000043/00000001/art00009 |title=ingentaconnect Consuming the Forest in an Environment of Crisis: Nature Tourism,... |journal=Development and Change |publisher=ingentaconnect.com |access-date=29 January 2014 |date=January 2012 |volume=43 |issue=1 |pages=205–227 |doi=10.1111/j.1467-7660.2012.01754.x |last1=Münster |first1=Daniel |last2=Münster |first2=Ursula |pmid=22616125|url-access=subscription }}</ref> পৰিৱেশীয় সংকটৰ দিশলৈ আঙুলিয়াই দিয়ে। এই জিলাখনত বহুতো ট্ৰেকিং পইণ্ট বা পৰ্বতাৰোহণৰ স্থান আছে। চেম্ব্ৰা শৃংগ (২,১০০ মিটাৰ) হৈছে ৱায়নাড় জিলাৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগ। পাডিনজাৰাথাৰাত অৱস্থিত বানাসুৰ পাহাৰৰ (২,০৭৯ মিটাৰ) উচ্চতাও প্ৰায় চেম্ব্ৰা শৃংগৰ দৰেই। ব্ৰহ্মগিৰি পাহাৰো ৱায়নাড়ৰ আন এক উল্লেখযোগ্য ট্ৰেকিং পইণ্ট। ৱায়নাড় জিলাখন বিভিন্ন জৈৱিক সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ এক সুৰক্ষিত নেটৱৰ্কেৰে পৰিবেষ্টিত হৈ আছে; যেনে পশ্চিমে মলাবাৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য, দক্ষিণে মুদুমালাই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান, পূবে বাণ্ডীপুৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান, উত্তৰ-পূবে নাগৰহোল ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান, উত্তৰে ব্ৰহ্মগিৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য আৰু উত্তৰ-পশ্চিমত আৰালাম বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য, যিখন ৱায়নাড় বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ সৈতে সংযোজিত হৈ আছে। জিলাখনত প্ৰচুৰ পানীৰ উৎস আছে। এই অঞ্চলত পূববাহিনী আৰু পশ্চিমবাহিনী দুয়োপ্ৰকাৰৰ নদী আছে। জিলাখনৰ অন্যতম প্ৰধান নদী হৈছে কাবিনী নদী, যিখন কাৱেৰী নদীৰ উপনৈ; ই কেৰালাৰ একমাত্ৰ তিনখন পূববাহিনী নদীৰ ভিতৰত অন্যতম। কাবিনীৰ বহুতো উপনৈ আছে, যাৰ ভিতৰত থিৰুনেল্লী নদী, পনামৰাম নদী আৰু মানানথাভাদী নদী অন্যতম। এই সকলোবোৰ সৰু নদীয়ে জিলাখনৰ বাবে এক সমৃদ্ধ পানীৰ উৎস গঠন কৰাৰ লগতে এক সুকীয়া ভূ-প্ৰকৃতি গঢ়ি তোলাত সহায় কৰে। পনামৰাম নদীখন পাহাৰীয়া গিৰিপথৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যাওঁতে বিভিন্ন জুৰি ইয়াৰ সৈতে মিলি পৰে আৰু অৱশেষত নদীখন পনামৰাম উপত্যকাত পৰেগৈ। জিলাখনৰ মাজেৰে কিছু দূৰ প্ৰৱাহিত হোৱাৰ পিছত পনামৰাম নদীখন মানানথাভাদী নদীৰ সৈতে মিলিত হয়, যাৰ উৎপত্তি 'থণ্ডাৰমুডী' নামৰ শৃংগটোৰ নামনি অঞ্চলৰপৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |url=http://www.keralatourism.org/wayanad/rivers-kabani.php |title=Rivers, Kabani, Wayanad, District, Kerala, India |3=Kerala Tourism |website=www.keralatourism.org |access-date=7 January 2020 |archivedate=20 January 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200120104210/http://www.keralatourism.org/wayanad/rivers-kabani.php |deadurl=yes }}</ref> === বানাসুৰ সাগৰ বান্ধ === কাবিনী নদীৰ উপনৈ কাৰামানাথোডু নদীৰ ওপৰত পাডিনজাৰাথাৰাত নিৰ্মিত বানাসুৰ সাগৰ বান্ধক ভাৰতৰ বৃহত্তম আৰু এছিয়াৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম মাটিৰ বান্ধ বুলি গণ্য কৰা হয়। কেৰালাৰ বিখ্যাত শাসক ৰজা মহাবলীৰ পুত্ৰ 'বানাসুৰ'ৰ নামানুসাৰে নামকৰণ কৰা বানাসুৰ পাহাৰৰ পাদদেশত এই বান্ধটো সুন্দৰভাৱে অৱস্থিত। কাক্কায়াম জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পক সহায় কৰিবলৈ আৰু জলসিঞ্চন তথা খোৱাপানীৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিবলৈ ১৯৭৯ চনত বানাসুৰ সাগৰ প্ৰকল্পৰ অধীনত এই বান্ধটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। পাডিনজাৰাথাৰাৰপৰা প্ৰায় ২ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত এই বান্ধটো ৱায়নাড়ৰ এক অন্যতম পৰ্যটনস্থলী। বানাসুৰ বান্ধটো বিশাল পাথৰ আৰু শিলাখণ্ডৰ স্তূপৰে নিৰ্মিত।<ref>{{Cite web |url=https://www.wayanad.com/pages/banasura-sagar-dam |title=Banasura Sagar Dam, wayanad, Kerala - Wayanad.com |website=www.wayanad.com |access-date=7 January 2020}}</ref> === কাৰাপুঝা বান্ধ === কাবিনী নদীৰ উপনৈ কাৰাপুঝা নদীৰ ওপৰত কাৰাপুঝা বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। কেৰালাৰ ৱায়নাড় জিলাৰ ব্যাথিৰি আৰু চুলতান বাথেৰী তালুকৰ ৫৫৮০ হেক্টৰ (প্ৰায় ৫৬০০ হেক্টৰ) অঞ্চলত জলসিঞ্চনৰ সুবিধা প্ৰদানৰ বাবে ব্যাথিৰি তালুকৰ ভাজهاভাট্টাত এই বান্ধটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। এই জলাশয়টোৰ মুঠ সংৰক্ষণ ক্ষমতা ৭৬.৫০ এম চিউম আৰু সক্ৰিয় সংৰক্ষণ ক্ষমতা ৭২.০০ এম চিউম।<ref>{{cite web |title=Karapuzha Medium Irrigation Project JI02692 |url=http://india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php}}</ref> === উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী জগত === ৱায়নাড়ৰ মাটি আৰু জলবায়ু ব্যাৱসায়িক ভিত্তিত উদ্যানশস্যৰ বাবে উপযোগী। শাক-পাচলিৰ খেতিৰ প্ৰসাৰ আৰু ফলৰ বাগান স্থাপনৰ বাবে কেৰালা কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়ে আম্বালাভায়ালত এটা আঞ্চলিক কৃষি গৱেষণা কেন্দ্ৰ চলাই আছে। কৰ্ণাটক আৰু তামিলনাডুৰ চুবুৰীয়া বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যসমূহৰপৰা হাতী, ভালুক আৰু অন্যান্য বনৰীয়া জন্তুবোৰ বেগূৰ বন সংমণ্ডল আৰু মুথাংগাৰ আশে-পাশে থকা অৰণ্যলৈ ওলাই আহে, যিখন চুলতান বাথেৰী চহৰৰপৰা ২০ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। শেহতীয়াকৈ ৱায়নাড় জিলাত 'ফ্ৰেংকীছ নেৰ’-মাউথড ফ্ৰগ' নামৰ এবিধ নতুন ভেকুলীৰ প্ৰজাতি আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/delhi-university-researchers-discover-new-species-of-frogs-in-western-ghats/articleshow/67976666.cms |title=Delhi University researchers discover new species of frogs in Western Ghats – Times of India |website=The Times of India |date=13 February 2019 |access-date=13 February 2019}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-47208169 |title=New 'mystery' frog discovered in India |date=13 February 2019 |access-date=13 February 2019 |language=en-GB}}</ref> এই অঞ্চলৰ নামেৰেই 'ৱায়নাড় লাফিংথ্ৰাছ' চৰাইবিধৰ নামকৰণ কৰা হৈছে, কিন্তু দক্ষিণ ভাৰতৰ অন্যান্য লাফিংথ্ৰাছ চৰাইৰ দৰে নহৈ ই সমগ্ৰ পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাত ব্যাপকভাৱে বিস্তৃত হৈ আছে। == জনগাঁথনি == {{bar box |title = ৱায়নাড় জিলাৰ ধৰ্মসমূহ (২০১১)<ref name="religion">{{Cite web |date=2011 |title=Table C-01: Population by religious community: Kerala |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/11379/download/14492/DDW32C-01%20MDDS.XLS |website=[[Census of India]] |publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]}}</ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=ধৰ্ম |right1=শতাংশ |bars= {{bar percent|হিন্দু ধৰ্ম|darkorange|49.48}} {{bar percent|ইছলাম ধৰ্ম|green|28.65}} {{bar percent|খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|dodgerblue|21.34}} {{bar percent|অন্যান্য বা উল্লেখ নকৰা|black|0.53}} }} {| class="wikitable sortable" |+ৱায়নাড়ত ধৰ্মসমূহ ! তালুকসমূহ ! style="background-color: darkorange; " |হিন্দু ! style="background-color: dodgerblue; " |খ্ৰীষ্টান ! style="background-color: green; " |মুছলমান |- |মানানথাভাদী |style="background:darkorange" |৪৬.৩১ |২৩.৬ |২৯.৫২ |- |ব্যাথিৰি (কেলপেট্টা) |style="background:darkorange" |৪২.৬৯ |১৫.৩৪ |৪১.৩৬ |- |চুলতান বাথেৰী |style="background:darkorange" |৫৮.১৯ |২৪.৬৫ |১৬.Nz৪ |} এইখন কেৰালাৰ আটাইতকৈ কম জনসংখ্যা থকা জিলা। কেৰালাৰ অন্যান্য জিলাৰ দৰে ৱায়নাড় জিলাত এই জিলাৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা কোনো চহৰ বা গাঁও নাই (অৰ্থাৎ ইয়াত কোনো "ৱায়নাড় চহৰ" নাই)। ৱায়নাড়ত থিয়্যা, নায়াৰ আৰু বিভিন্ন অনুসূচিত জাতি আৰু জনজাতিৰ সৈতে হিন্দু জনসংখ্যাৰ সংখ্যাধিক্য আছে। মুছলমানসকল (মাপ্পিলা) হৈছে দ্বিতীয় বৃহত্তম ধৰ্মীয় গোষ্ঠী আৰু ইয়াৰ পিছতে এক বুজনসংখ্যক খ্ৰীষ্টান জনসংখ্যা আছে। মলাবাৰ প্ৰব্ৰজনৰ অংশ হিচাপে কেন্দ্ৰীয় ট্ৰাভাংকুৰৰপৰা প্ৰব্ৰজন কৰা চিৰিয়ান খ্ৰীষ্টানসকলে ইয়াৰ মুখ্য অংশ গঠন কৰে আৰু পূৰ্বৰ মলাবাৰ জিলাৰ ভিতৰত ৱায়নাড়তে খ্ৰীষ্টান ধৰ্মৰ লোকৰ অনুপাত আটাইতকৈ বেছি। ২০১৮ চনৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিসংখ্যা প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, ৱায়নাড় জিলাৰ জনসংখ্যা আছিল ৮৪৬,৬৩৭ গৰাকী,<ref name="wnddemo_2018">{{Cite book |title=Annual Vital Statistics Report – 2018 |publisher=Department of Economics and Statistics, Government of Kerala |year=2020 |location=Thiruvananthapuram |pages=55 |url=http://kerala.gov.in |access-date=4 April 2024 |archive-date=2 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102023933/http://kerala.gov.in |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060518025213/http://kerala.gov.in/ |archivedate=18 May 2006}}</ref> যিখন কমোৰচ দেশৰ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় সমান।<ref name="cia">{{cite web |author=US Directorate of Intelligence |title=Country Comparison: Population |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070613004507/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html |url-status=dead |archive-date=13 June 2007 |access-date=1 October 2011 |quote=Comoros 794,683 July 2011 est. |archivedate=27 September 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110927165947/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html |deadurl=yes }}</ref> ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ভাৰতৰ মুঠ ৬৪০খন জিলাৰ ভিতৰত এই জিলাখনে ৪৮২তম স্থান লাভ কৰিছে। জিলাখনৰ জনসংখ্যাৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ৩৯৭ গৰাকী। জনসংখ্যাৰ ৩.৮৬% লোকে নগৰীয়া অঞ্চলত বসবাস কৰে। অনুসূচিত জাতি আৰু অনুসূচিত জনজাতিয়ে ক্ৰমে জিলাখনৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ৩.৮৭% আৰু ১৮.৮৬% গঠন কৰিছে।<ref name=districtcensus>{{cite web |title=District Census Hand Book: Wayanad |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/668/download/2320/DH_2011_3203_PART_A_DCHB_WAYANAD.pdf |website=[[Census of India]] |publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]}}</ref> সমগ্ৰ কেৰালাৰ ভিতৰত এইটোৱেই সৰ্বোচ্চ অনুসূচিত জাতি/জনজাতিৰ শতাংশ।<ref name="eco">{{Cite book |title=Economic Review 2020 – Volume I |last=Government of Kerala |publisher=Kerala State Planning Board |year=2021 |location=Thiruvananthapuram |url=https://spb.kerala.gov.in/sites/default/files/2021-01/English-Vol-1_0.pdf}}</ref> ৱায়নাড়ৰ জনজাতিসমূহৰ ভিতৰত পনিয়া, উৰালী কুৰুমা আৰু কুৰিচ্যাসকল অন্যতম।<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=a74HA_RX3rIC&q=wayanad+badaga&pg=PA514 |title=A Badaga-English Dictionary |last1=Hockings |first1=Paul |last2=Pilot-Raichoor |first2=Christiane |publisher=Walter de Gruyter |year=1992 |isbn=9783110126778 |pages=514}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/text.html?objectid=DS405.1.I34_V09_307.gif |title=Imperial Gazetteer of India, v. 9, p. 301. |publisher=DSAL |pages=301 |access-date=2026-07-27 |archivedate=2022-06-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220627063401/http://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/text.html?objectid=DS405.1.I34_V09_307.gif }}</ref><ref>{{Cite book |last=Francis |first=W. |url=https://books.google.com/books?id=_RG2x2xDQ5UC |title=Gazetteer of South India |publisher=Mittal Publications |year=1988 |pages=183 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=zXBB1nZYoLIC |title=Hyderabad State |publisher=Atlantic Publishers & Distri |year=1937 |pages=100 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |url=http://archive.org/details/dli.ministry.03018 |title=Imperial gazetteer of India provincial series Madras |publisher=Superintendent Government, Calcutta |year=1908 |pages=183 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Frowde |first=Henry |url=http://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.61194 |title=The Imperial Gazetteer Of India Vol Ix Bomjur-central India |year=1908 |pages=301 |language=en}}</ref> {{Pie chart |caption = ৱায়নাড় জিলাৰ ভাষাসমূহ (২০১১)<ref name="languages"/> |label1 = [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] |value1 = 93.88 |color1 = cornflowerblue |label2 = পনিয়া |value2 = 1.89 |color2 = mediumblue |label3 = [[তামিল ভাষা|তামিল]] |value3 = 1.14 |color3 = royalblue |label4 = [[কানাড়া ভাষা|কানাড়া]] |value4 = 0.94 |color4 = darkslateblue |label5 = অন্যান্য |value5 = 2.13 |color5 = grey }} ২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ সময়ত জনসংখ্যাৰ ৯৩.৮৮% লোকে মালায়ালম, ১.৮৯% লোকে পনিয়া, ১.১৪% লোকে তামিল আৰু ০.৯৪% লোকে কানাড়া ভাষাক তেওঁলোকৰ প্ৰথম ভাষা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="languages">{{Cite web |title=Table C-16 Population by Mother Tongue: Kerala |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10209/download/13321/DDW-C16-STMT-MDDS-3200.XLSX |website=www.censusindia.gov.in |publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]}}</ref> === ৱায়নাড়ৰ জনজাতিসমূহ === ৱায়নাড়ত কেৰালাৰ আটাইতকৈ বেছি জনজাতীয় জনসংখ্যা আছে, য’ত আদিয়ান, পনিয়ান, মুল্লুকুৰ্মান, কুৰিচ্যান, ভেট্টাকুৰুমান, ৱায়নাড় কাদাৰ, কাট্টুনায়াক্কান আৰু থাচ্চানাদান মুপ্পান নামৰ ৮টা অনুসূচিত জনজাতি অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। এই সম্প্ৰদায়সমূহৰ মাজত বহুতো প্ৰতীকাত্মক মৌখিক আখ্যান প্ৰচলিত আছে।<ref name="tribals">{{cite journal |last1=Menon |first1=Indu V. |title=Etymology and Etiologic Tales of Tribes of Wayanad |journal=Kannur University, Kerala India |url=http://usm.my/ |access-date=14 March 2022 |archivedate=15 March 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220315181525/https://www.usm.my/ |deadurl=yes }}</ref> '''আদিয়ান''': আদিয়ানসকল হৈছে এক মাতৃপ্ৰধান জনজাতীয় গোট, যিসকলক ১৯৭৬ চনলৈকে জমিদাৰসকলে বন্ধকী দাস শ্ৰমিক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। বৰ্তমান তেওঁলোকৰ সৰহভাগেই কৃষি শ্ৰমিক আৰু কিছুসংখ্যক প্ৰান্তীয় খেতিয়ক। তেওঁলোকে আদিয়া ভাষাক মাতৃভাষা হিচাপে কয়।<ref name="tribals"/> '''কাট্টুনায়াক্কান''': ৱায়নাড়ৰ এক বিশেষভাৱে অসুৰক্ষিত জনজাতীয় গোট (PVTG)। জেনু কুৰুম্বন আৰু তেন কুৰুম্বন হৈছে কাট্টুনায়াক্কান সম্প্ৰদায়ৰ বাবে ব্যৱহৃত সমাৰ্থক শব্দ। তেওঁলোকে কানাড়া আৰু মালায়ালমৰ সংমিশ্ৰিত উপভাষা কাট্টুনাইক্কা ভাষা কয়। তেওঁলোক পিতৃতান্ত্ৰিক আৰু অৰণ্যত বসবাস কৰা এক চিকাৰী তথা সংগ্ৰাহক সম্প্ৰদায়। মুঠ ১৯৯৯৫ (পুৰুষ- ৯৯৫৩, মহিলা- ১০০৪২) জনসংখ্যাৰে এইটো কেৰালাৰ বিশেষভাৱে অসুৰক্ষিত জনজাতীয় গোটসমূহৰ ভিতৰত আটাইতকৈ ডাঙৰ জনসংখ্যা।<ref name="tribals"/> '''কুৰিচ্যান''': মুঠ ৩৫৯০৯ (পুৰুষ- ১৮১২৯, মহিলা- ১৭৭৮০) জনসংখ্যাৰে তেওঁলোক অনুসূচিত জনজাতিসমূহৰ ভিতৰত দ্বিতীয় বৃহত্তম সম্প্ৰদায়।<ref name="tribals"/> '''মুল্লুকুৰ্মান''': ৱায়নাড়ত পোৱা এক পিতৃতান্ত্ৰিক আৰু পিতৃস্থানীয় জনজাতীয় কৃষিভিত্তিক সম্প্ৰদায়। এই সম্প্ৰদায়ৰ সদস্যসকল চিকাৰ কাৰ্যত পাকৈত আৰু তেওঁলোকৰ কথিত ভাষা হৈছে মুল্লুকুৰুমা। ইয়াৰ মুঠ জনসংখ্যা ২১৩৭৫ (পুৰুষ- ১০৬২৫, মহিলা- ১০৭৫০)।<ref name="tribals"/> '''পনিয়ান''': ১৯৭৬ চনৰ বন্ধকী শ্ৰম (উচ্ছেদ) আইন প্ৰণয়ন হোৱালৈকে এক পিতৃতান্ত্ৰিক দাস জনজাতীয় সম্প্ৰদায় আছিল,<ref>{{Cite web |title=Bonded Labour Ministry of Labour & Employment{{!}}Government of India |url=https://labour.gov.in/bonded-labour |access-date=4 April 2024 |website=labour.gov.in |language=en}}</ref> যিসকল ৱায়নাড়, কান্নুৰ, কজীকোট আৰু মালাপ্পুৰমত বিস্তৃত হৈ আছে। ৯২৭৮৭ (পুৰুষ- ৪৫১১২, মহিলা- ৪৭৬৭৫) জনসংখ্যাৰে তেওঁলোক হৈছে একক বৃহত্তম জনজাতীয় সম্প্ৰদায়। তেওঁলোকৰ ভাষা 'পনিয়া ভাষা' নামৰ এটা উপভাষা আৰু বৰ্তমান তেওঁলোক কৃষি শ্ৰমিক।<ref name="tribals" /> '''থাচ্চানাদান মুপ্পান''': থাচ্চানাদান মুপ্পান হৈছে এটা মাতৃপ্ৰধান সম্প্ৰদায়। অতীতত তেওঁলোক স্থানান্তৰিত খেতিয়ক আৰু চিকাৰী আছিল। বৰ্তমান তেওঁলোকে কৃষি শ্ৰমৰ জৰিয়তে জীৱিকা উপাৰ্জন কৰে। কাঠৰ কাম (Carpentry) আৰু ডলা-চালনী বা পাচি-খৰাহি নিৰ্মাণৰ বাবে পাকৈত এই সম্প্ৰদায়টোৰ মুঠ জনসংখ্যা ১৬৪৯ গৰাকী, য’ত ৮১৪ গৰাকী পুৰুষ আৰু ৮৩৫ গৰাকী মহিলা অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে।<ref name="tribals" /> '''ভেট্টাকুৰুমান''': ভেট্টাকুৰুমানো এক পিতৃতান্ত্ৰিক জনজাতীয় সম্প্ৰদায়। তেওঁলোকৰ ভাষা 'ভেট্টাকুৰুমা ভাষা' নামেৰে জনাজাত। ভেট্টাকুৰুমানৰ জনসংখ্যা ৬৪৮২ গৰাকী, যাৰ ভিতৰত ৩১৯৩ গৰাকী পুৰুষ আৰু ৩২৮৯ গৰাকী মহিলা।<ref name="tribals" /> '''ৱায়নাড় কাদাৰ''': তেওঁলোকক কজীকোট আৰু ৱায়নাড় জিলাত পোৱা যায় আৰু কোচিনৰ কাদাৰসকলৰপৰা তেওঁলোক সম্পূৰ্ণ পৃথক এক বংশোদ্ভূত গোট। তেওঁলোক ৬৭৩ গৰাকী জনসংখ্যাৰ এক মাতৃপ্ৰধান প্ৰান্তীয় জনজাতি, য’ত ৩৪৮ গৰাকী পুৰুষ আৰু ৩২৫ গৰাকী মহিলা আছে।<ref name="tribals" /> == চৰকাৰ আৰু ৰাজনীতি == === প্ৰশাসন === [[File:Subdistricts of Wayanad.png|thumb|ৱায়নাড় জিলাৰ তালুকসমূহ]] [[File:Wayanad-district-map-en.svg|thumb|ৱায়নাড় জিলাৰ স্থানীয় সংস্থাসমূহ]] * জিলা সদৰ দপ্তৰ: কেলপেট্টা। জিলা উপায়ুক্ত, জিলা আৰক্ষী প্ৰধান আৰু জিলা ন্যায়াধীশৰ কাৰ্যালয় কেলপেট্টাত অৱস্থিত। * ৩<ref>{{cite web |url=http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S11/KL_Dist_PC_AC.pdf |title=Assembly Constituencies – Corresponding Districts and Parliamentary Constituencies |access-date=18 October 2008 |work=Kerala |publisher=Election Commission of India}}</ref> ==== ৰাজহ প্ৰশাসন ==== জিলা প্ৰশাসনৰ সদৰ দপ্তৰ বা কালেক্টৰেট কেলপেট্টাত অৱস্থিত। জিলা প্ৰশাসনৰ নেতৃত্ব দিয়ে জিলা উপায়ুক্তই, যি এগৰাকী ভাৰতীয় প্ৰশাসনিক সেৱাৰ বিষয়া। ৰাজহ প্ৰশাসনৰ সুবিধাৰ্থে ৱায়নাড় জিলাক ৰাজহ সংমণ্ডল, তালুক আৰু ৰাজহ গাঁৱত বিভক্ত কৰা হৈছে। ৰাজহ সংমণ্ডল কাৰ্যালয়টো মানানথাভাদীত আছে, যাৰ নেতৃত্ব দিয়ে এজন উপ-সংমণ্ডল দণ্ডাধীশ বা ৰাজহ সংমণ্ডল বিষয়াই। জিলাখনত মুঠ ৩টা তালুক আছে: মানানথাভাদী, ব্যাথিৰি আৰু চুলতান বাথেৰী। প্ৰতিটো তালুক কাৰ্যালয়ৰ নেতৃত্ব দিয়ে একোগৰাকী তহচিলদাৰে, যি সেই তালুকৰ কাৰ্যবাহী দণ্ডাধীশো হয়। এই তিনিটা তালুকৰ এক্টিয়াৰৰ অধীনত মুঠ ৪৯খন ৰাজহ গাঁও আছে। ৰাজহ সংগ্ৰহৰ উদ্দেশ্যত এই ৰাজহ গাঁওসমূহক পুনৰ অংশম আৰু দেশম হিচাপে বিভক্ত কৰা হৈছে। ==== আৰক্ষী প্ৰশাসন ==== ৱায়নাড় জিলা আৰক্ষী বিভাগ উত্তৰ মণ্ডলৰ অন্তৰ্গত কান্নুৰ পৰিসৰৰ অধীনত পৰে। ৱায়নাড় জিলা আৰক্ষীৰ সদৰ দপ্তৰ কেলপেট্টাত অৱস্থিত। ইয়াৰ নেতৃত্ব দিয়ে এজন জিলা আৰক্ষী প্ৰধানে, যি কেৰালা কেডাৰৰ এগৰাকী ভাৰতীয় আৰক্ষী সেৱাৰ বিষয়া আৰু তেওঁ আৰক্ষী অধীক্ষক পদবীত থাকে। আইন-শৃংখলা ৰক্ষাৰ বাবে ৱায়নাড় আৰক্ষী জিলাক ৩টা আৰক্ষী উপ-সংমণ্ডলত বিভক্ত কৰা হৈছে: কেলপেট্টা, মানানথাভাদী আৰু চুলতান বাথেৰী; য’ত মুঠ ১৭টা আৰক্ষী থানা আছে। প্ৰতিটো উপ-সংমণ্ডলৰ নেতৃত্ব দিয়ে একোগৰাকী আৰক্ষী উপ-অধীক্ষকে আৰু ইয়াৰ এক্টিয়াৰৰ অধীনত কেইবাখনো আৰক্ষী থানা থাকে। প্ৰতিখন আৰক্ষী থানাৰ নেতৃত্ব দিয়ে একোগৰাকী আৰক্ষী পৰিদৰ্শক বা উপ-পৰিদৰ্শকে, যি থানাৰ ভাৰপ্ৰাপ্ত বিষয়া হিচাপে মনোনীত হয়।<ref>{{Cite web |title=Official Website of Wayanad – About Wayanad Police |url=https://wayanad.keralapolice.gov.in/page/about-wayanad-police |access-date=5 April 2024 |website=wayanad.keralapolice.gov.in}}</ref> অন্যান্য বিশেষ শাখা বা কোষসমূহৰ ভিতৰত জিলা বিশেষ শাখা, জিলা অপৰাধ শাখা, জিলা অপৰাধ ৰেকৰ্ড ব্যুৰ’ আৰু নাৰ্কোটিক চেল অন্যতম, যাৰ প্ৰতিটোৰে নেতৃত্ব দিয়ে একোগৰাকী আৰক্ষী উপ-অধীক্ষকে। ==== ন্যায়পালিকা ==== ১৯৮০ চনৰ ১ নৱেম্বৰত ৱায়নাড় জিলা গঠন হোৱাৰ পিছত, ১৯৮৪ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰত কেলপেট্টা ন্যায়িক জিলা স্থাপন কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Court Establishment History {{!}} DISTRICT COURT WAYANAD {{!}} India |url=https://wayanad.dcourts.gov.in/about-department/history/ |access-date=5 April 2024 |language=en-US |archivedate=5 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240405152835/https://wayanad.dcourts.gov.in/about-department/history/ |deadurl=yes }}</ref> কেলপেট্টা ন্যায়িক জিলাৰ নেতৃত্ব দিয়ে একোগৰাকী প্ৰধান জিলা আৰু সত্ৰ ন্যায়াধীশে আৰু ইয়াৰ এক্টিয়াৰৰ অধীনত তলত উল্লেখ কৰা আদালতসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে; আদালত চৌহদ, কেলপেট্টা: * জিলা আৰু সত্ৰ আদালত, কেলপেট্টা * অতিৰিক্ত জিলা আৰু সত্ৰ আদালত, কেলপেট্টা * অতিৰিক্ত জিলা আৰু সত্ৰ আদালত তথা মটৰ দুৰ্ঘটনা দাবী ন্যায়াধিকৰণ, কেলপেট্টা * পৰিয়াল আদালত, কেলপেট্টা * ফাষ্ট ট্ৰেক বিশেষ আদালত, কেলপেট্টা * মুখ্য ন্যায়িক দণ্ডাধীশৰ আদালত, কেলপেট্টা * প্ৰথম শ্ৰেণীৰ ন্যায়িক দণ্ডাধীশৰ আদালত, কেলপেট্টা * মুন্সিফ আদালত, কেলপেট্টা আদালত চৌহদ, মানানথাভাদী: * প্ৰথম শ্ৰেণীৰ ন্যায়িক দণ্ডাধীশৰ আদালত, মানানথাভাদী * প্ৰথম শ্ৰেণীৰ ন্যায়িক দণ্ডাধীশৰ আদালত (দ্বিতীয়), মানানথাভাদী * অনুসূচিত জাতি/অনুসূচিত জনজাতি বিশেষ আদালত, মানানথাভাদী * মুন্সিফ দণ্ডাধীশৰ আদালত, মানানথাভাদী আদালত চৌহদ, চুলতান বাথেৰী: * উপ-আদালত, চুলতান বাথেৰী * প্ৰথম শ্ৰেণীৰ ন্যায়িক দণ্ডাধীশ (প্ৰথম) * প্ৰথম শ্ৰেণীৰ ন্যায়িক দণ্ডাধীশ (দ্বিতীয়) === স্থানীয় স্বায়ত্ত্ব শাসন === ==== পঞ্চায়ত ==== গ্ৰাম্য প্ৰশাসনৰ উদ্দেশ্যে জিলা পৰ্যায়ত ৱায়নাড় জিলা পঞ্চায়তে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে, যাৰ সদৰ দপ্তৰ কেলপেট্টাত অৱস্থিত। ৱায়নাড় জিলা পঞ্চায়ত এখন নিৰ্বাচিত পৰিষদৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়, যাৰ নেতৃত্বত থাকে সভাপতি আৰু উপ-সভাপতি। জিলা পঞ্চায়তখন ১৬টা সংমণ্ডল বা সমষ্টিক লৈ গঠিত আৰু প্ৰতিটো সংমণ্ডলক একোগৰাকী নিৰ্বাচিত সদস্যই প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। জিলাখনৰ গ্ৰাম্য অঞ্চলসমূহৰ উন্নয়নৰ বাবে জিলা পঞ্চায়তখনেই মূল দায়িত্বত থাকে। ব্লক বা উন্নয়ন খণ্ড পৰ্যায়ৰ প্ৰশাসনৰ বাবে ৪টা ব্লক পঞ্চায়ত (আঞ্চলিক পঞ্চায়ত) আৰু গাঁৱৰ বাবে বা গাঁওসমূহৰ গোট পৰ্যায়ৰ প্ৰশাসনৰ বাবে ২৩টা গ্ৰাম পঞ্চায়ত আছে। এই পঞ্চায়তসমূহ ক্ৰমে সভাপতি আৰু উপ-সভাপতিৰ নেতৃত্বত থকা নিৰ্বাচিত পৰিষদৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। ব্লক পঞ্চায়ত বা ব্লক উন্নয়ন কাৰ্যালয়সমূহ ক্ৰমে— কেলপেট্টা, মানানথাভাদী, পনামৰাম আৰু চুলতান বাথেৰীত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web |title=Basic Information of Gram Panchayats in Wayanad District {{!}} Department of Panchayats |url=https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1028 |access-date=5 April 2024 |website=dop.lsgkerala.gov.in |archivedate=5 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240405152833/https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1028 |deadurl=yes }}</ref> ==== পৌৰসভা ==== নগৰীয়া প্ৰশাসনৰ বাবে জিলাখনৰ প্ৰধান চহৰসমূহক সামৰি তিনিখন পৌৰসভা আছে, সেইসমূহ হ’ল— কেলপেট্টা, মানানথাভাদী আৰু চুলতান বাথেৰী। এই পৌৰসভাসমূহ একোগৰাকী পৌৰপতি (Chairperson) আৰু উপ-পৌৰপতিৰ নেতৃত্বত থকা নিৰ্বাচিত পৌৰ পৰিষদৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। === নিৰ্বাচনী সমষ্টিসমূহ === ==== ৰাজ্যিক বিধানসভা সমষ্টিসমূহ ==== ==== সংসদীয় প্ৰতিনিধিত্ব ==== ৱায়নাড় লোকসভা সমষ্টিৰ সাংসদ হৈছে প্ৰিয়ংকা গান্ধী ভাদ্ৰা। ২০২১ চনৰ কেৰালা বিধানসভা নিৰ্বাচনত কেলপেট্টা বিধানসভা সমষ্টিৰপৰা টি ছিদ্দিক বিধায়ক হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল। চুলতান বাথেৰী বিধানসভা সমষ্টিৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছে আই চি বাল কৃষ্ণনে আৰু মানানথাভাদী বিধানসভা সমষ্টিৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছে অ’ আৰ কেলুৱে। {| class="wikitable" |+ সংসদ সদস্য (এম পি) |- ! ! প্ৰতিকৃতি ! নাম ! সমষ্টি ! দল ! মিত্ৰজোঁট |- |১ | [[File:Priyanka_Gandhi_Vadra_(7).jpg|frameless]] | প্ৰিয়ংকা গান্ধী ভাদ্ৰা ||ৱায়নাড় লোকসভা সমষ্টি||{{party color|Indian National Congress}}; color:white; " |'''INC''' || | ইউ ডি এফ |} == প্ৰধান চহৰসমূহ == {| class="wikitable" |- |- | * মানানথাভাদী * থিৰুনেল্লী * তাভিনজল * থণ্ডাৰনাডু * পনামৰাম || মানানথাভাদী তালুক |- | * ব্যাথিৰি * কেলপেট্টা * পাডিনজাৰাথাৰা * মেপ্পাদী * পজুথানা * মুত্তিল * মুপ্পাইনাড || ব্যাথিৰি তালুক |- | * মীনংগাড়ী * আম্বালাভায়াল * চুলতান বাথেৰী * মুথাংগা * পুলপ্ৰে || চুলতান বাথেৰী তালুক |} == পৰ্যটন == জিলাখনত ২০টাতকৈও অধিক পৰ্যটনস্থলী আছে। কেৰালা চৰকাৰৰ পৰ্যটন বিভাগৰ অধীনত কাম কৰা ৱায়নাড়ৰ জিলা পৰ্যটন প্ৰসাৰ পৰিষদে জিলাখনৰ সকলো পৰ্যটন সম্পৰ্কীয় কাৰ্যকলাপ পৰিচালনা কৰে।<ref>[https://indiaghumenge.com/top-11-places-in-wayanad/ Top 11 places in Wayanad to visit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221010160812/https://indiaghumenge.com/top-11-places-in-wayanad/ |date=2022-10-10 }}, indiaghumenge.com. Accessed 12 July 2023.</ref> ৱায়নাড়ত ''ৱায়নাড় সাহিত্য উৎসৱ'' (Wayanad Literature Festival) অনুষ্ঠিত হয়, যিটো ভাৰতৰ গ্ৰাম্য অঞ্চলত অনুষ্ঠিত আটাইতকৈ ডাঙৰ সাহিত্য উৎসৱ। ইয়াৰ প্ৰতিটো সংস্কৰণতে দেশৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰপৰা অহা বহুসংখ্যক লেখক, সাংবাদিক আৰু সমাজকৰ্মীৰ সমাৱেশ ঘটে। == যাতায়াত == কজীকোট–কোল্লেগাল সংযোগী ৭৬৬ নম্বৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ (পূৰ্বৰ এন এইছ ২১২) ৱায়নাড় জিলাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে। এই এন এইছ ২১২ পথছোৱাৰে মহীসূৰলৈ যোৱাৰ পথত ৱায়নাড় জিলাৰ তথা কেৰালা ৰাজ্যৰ সীমা পাৰ হোৱাৰ পিছত ই বাণ্ডীপুৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ মাজেৰে পাৰ হৈছে। ৱায়নাড়ৰ আটাইতকৈ ওচৰৰ বিমান বন্দৰটো হৈছে কান্নুৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমান বন্দৰ, যিটো প্ৰায় ৮২ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত।<ref>{{cite magazine |last1=Kadere |first1=Nidhi |date=6 October 2023 |title=Embrace The Chill: Top Winter Getaways In India |url=https://www.outlooktraveller.com/destinations/india/embrace-the-chill-top-winter-getaways-in-india |magazine=Outlook |access-date=15 December 2023}}</ref> ==শিক্ষা== {{মূল|ৱায়নাড় জিলাৰ শিক্ষানুষ্ঠানৰ তালিকা}} == কেইগৰাকীমান বিশিষ্ট ব্যক্তি == {{Columns-list|colwidth=22em| * এম পি বীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ – ৰাজনীতিবিদ * চি কে শসীন্দ্ৰন – ৰাজনীতিবিদ * চানী ৱেইন – অভিনেতা * ফাদাৰ মাথাই নুৰানাল – ধৰ্মযাজক * ফিলোক্সেনোছ যুহানন – ধৰ্মাধিকাৰ (বিশ্বপ) * জৰ্জ জাৰালাকাট্ট – ধৰ্মাধিকাৰ (বিশ্বপ) * মেথিউছ ম’ৰ এফ্ৰেম মেট্ৰ’পলিটান – ধৰ্মাধিকাৰ (বিশ্বপ) * আবু চেলিম – অভিনেতা * অনু সিতাৰা – অভিনেত্ৰী * মিধুন মেনুৱেল থমাছ – পৰিচালক * বাছিল জোচেফ – পৰিচালক * জয়ন্তী ৰাজন – ৰাজনীতিবিদ * জেনিথ কাচাপ্পিল্লী – পৰিচালক * কে পি থমাছ – শিল্পী * মনু মঞ্জিত – গীতিকাৰ * পি এছ জীনা – বাস্কেটবল খেলুৱৈ * শ্ৰীধন্যা সুৰেশ – ভাৰতীয় প্ৰশাসনিক সেৱাৰ বিষয়া * বিনোদ জোচেফ – সাংবাদিক * নন্দিতা কে এছ – কবি * নিৰ্মল বেবী ভাৰ্গীছ – পৰিচালক * কেলপেট্টা নাৰায়ণন – ঔপন্যাসিক * অ’ আৰ কেলু – ৰাজনীতিবিদ * ইষ্টাৰ অনিল – অভিনেত্ৰী * অমল্ডা লিজ – অভিনেত্ৰী * মিন্নু মণি – ক্ৰিকেটাৰ * সজীৱন সজনা – ক্ৰিকেটাৰ }} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ===টোকা=== <references group="টোকা"/> ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Wayanad district}} {{Wikivoyage|Wayanad District}} * [https://wayanad.gov.in/ Official website] * {{URL|https://wayanadtourism.org|Wayanad tourism official website}} {{Geographic location | Centre = Wayanad district | North = [[Kodagu district]], Karnataka | Northeast = [[Mysore district]], Karnataka | East = [[Chamarajanagar district]], Karnataka | Southeast = [[Nilgiris district]], Tamil Nadu | South = [[Malappuram district]] | Southwest = [[Kozhikode district]] | West = | Northwest = [[Kannur district]] }} [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] g3sqcyuvu6z1dmafe60hd9abcbghdcv 0 138306 645672 633425 2026-10-16T20:18:36Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645672 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = আলাপ্পুয়া | native_name = | native_name_lang = ml | other_name = আল্লেপ্পী | settlement_type = উপনগৰ আৰু [[পৌৰসভা]]<ref name="auto">{{Cite web|url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2017-10/localbodies.pdf|title=Grama Panchayaths|website=lsgkerala.gov.in}}</ref> | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 300 | image_style = | perrow = 1/2/2/2 | image1 = Alappuzha Boat Beauty W.jpg{{!}}কেট্টুভাল্লাম | image2 = AC Road SH-11.JPG{{!}}এচি ৰোড এছএইচ-১১ | image3 = Alleppey beach.jpg{{!}}আলাপ্পুয়া নৈপৰীয়া অঞ্চল | image4 = Mullakkal Devi.jpg{{!}}মুল্লাক্কাল দেৱী | image5 = Alappuzha loves Wikimedia IMG 7655.JPG{{!}}নৌকা বিহাৰ কেন্দ্ৰ | image6 = Jain-temple-alleppey.jpg{{!}}আলাপ্পুয়াৰ জৈন মন্দিৰ | image7 = Our Lady of Mount Carmel Cathedral.jpg{{!}}আৱাৰ লেডী অৱ মাউণ্ট কাৰ্মেল কেথেড্ৰেল }} | image_alt = | image_caption = '''ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত ওপৰৰ বাঁওফালৰপৰা''': [[Kettuvallam|আলাপ্পুৱাৰ হাউচবোট]], আলাপ্পুয়া নৈপৰীয়া অঞ্চল, [[ভেম্বনাড হ্ৰদ]], মাউণ্ট কাৰ্মেল কেথেড্ৰেল, জৈন মন্দিৰ, মুল্লাক্কাল মন্দিৰ, ৰাজ্যিক ঘাইপথ ১১ (কেৰালা) | mapframe = yes | mapframe-zoom = 12 | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|9.49|N|76.33|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]] | subdivision_name1 = {{flagicon image|..Kerala Flag(INDIA).png}} [[কেৰালা]] | subdivision_type2 = [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]] | subdivision_name2 = [[আলাপ্পুয়া জিলা]] | established_title = | established_date = {{start date and age|17|08|1957}} | founder = | named_for = | governing_body = আলাপ্পুয়া চহৰ | leader_title = পৌৰসভাৰ অধ্যক্ষ | leader_name = মলী জেকব [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 65.57 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 240,991 | population_as_of = 2011 | population_rank = ৬ষ্ঠ | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = <ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 |title=Table - 3 : Population, population in the age group 0-6 and literates by sex - Cities/Towns (in alphabetic order): 2001 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20040225054758/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 |archive-date=2004-02-25 |access-date=7 April 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.citypopulation.de/en/india/kerala/3211__alappuzha/ |title=Cities and Towns in Alappuzha (Kerala, India) - Population Statistics, Charts |website=www.citypopulation.de |access-date=7 April 2024}}</ref> | demographics_type1 = ভাষা | demographics1_title1 = চৰকাৰী | demographics1_info1 = [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]], ইংৰাজী<ref>{{Cite web|url=http://www.lawsofindia.org/pdf/kerala/1969/1969KERALA7.pdf|title=The Kerala Official Language (Legislation) Act, 1969|access-date=3 July 2022|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420030352/http://www.lawsofindia.org/pdf/kerala/1969/1969KERALA7.pdf|url-status=usurped}}</ref> | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|আইএছটি]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ডাক সূচকাংক নম্বৰ|পিন]] | postal_code = 688001 | area_code_type = দূৰভাষ ক’ড | area_code = 0477 | registration_plate = *[[List of RTO districts in India#KL-Kerala|KL]]-04 আলাপ্পুয়া, *KL-29 কায়ামকুলাম *KL-30 চেংগানুৰ *KL-31 মাভেলিক্কাৰা *KL-32 চেৰ্থালা *KL-66 কুত্তানাদ | blank1_name_sec1 = [[লিংগ অনুপাত]] | blank1_info_sec1 = ১০৭৯ [[পুৰুষ|♂]]/[[মহিলা|♀]] | website = {{URL|alappuzha.gov.in}} | footnotes = | official_name = | nickname = '''"পূবৰ ভেনিচ"''' }} [[File:Sun rise view Alleppey backwaters, Kerala 06.jpg|thumb|আলাপ্পুয়াৰ জলাশয়ত সূৰ্যোদয়ৰ দৃশ্য, কেৰালা]] '''আলাপ্পুয়া''' ({{lang-en|Alappuzha}}, {{IPA|ml|aːlɐpːuɻɐ|lang|Alappuzha.ogg}}) বা '''আল্লেপ্পী''' হ’ল [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণৰ ৰাজ্য [[কেৰালা]]ৰ [[লাক্ষাদ্বীপ সাগৰ]]ৰ পাৰত অৱস্থিত এখন পৌৰসভা আৰু চহৰ। এইখন [[আলাপ্পুয়া জিলা]]ৰ প্ৰশাসনিক সদৰ। এই চহৰখন ৰাজ্যৰ ৰাজধানী [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰপৰা প্ৰায় ১৩০ কিলোমিটাৰ উত্তৰে অৱস্থিত। ২০১১ চনৰ ভাৰতীয় লোকপিয়ল অনুসৰি আলাপ্পুৱাৰ জনসংখ্যা ২৪০,৯৯১ জন। ইয়াৰ জনসংখ্যাৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ৩,৬৭৫ জন। আলাপ্পুৱাৰ ইতিহাস [[সংগম সাহিত্য]]ৰ সময়ৰেপৰা পোৱা যায়। খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাতে প্লিমি দ্য এল্ডাৰ (Pliny the Elder)-এ ইয়াক ‘বাৰাকেচ’ (Baraces) বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=History {{!}} District Alappuzha, Government of Kerala {{!}} India |url=https://alappuzha.nic.in/en/history/#:~:text=History%20says%20Alappuzha%20had%20trade,per%20GO(P)%20No |access-date=2024-08-16 |language=en-US}}</ref> পিছলৈ ১৬ শতিকা আৰু ১৭ শতিকাত এই চহৰখন ওলন্দাজ (ডাচ) আৰু পৰ্তুগীজকে ধৰি বিভিন্ন ইউৰোপীয় শক্তিসমূহৰ সৈতে মচলাৰ বাণিজ্য কৰাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্ৰ হৈ পৰিছিল। ৰাজা কেশৱদাসৰ শাসনকালত ইয়াত এটা বন্দৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। লগতে সমগ্ৰ চহৰখনত পৰিবহণৰ বাবে খাল খন্দা হৈছিল। ইয়াৰ ফলত চহৰখনৰ দ্ৰুত উন্নয়ন হৈছিল। ১৮ শতিকাৰ শেষৰফালে এই অঞ্চলটো ব্ৰিটিছ শাসনৰ অধীনলৈ আহে। ইয়াৰ পিছতে বাণিজ্য আৰু সংস্কৃতিৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে ইয়াৰ মৰ্যাদা হ্ৰাস পায়।<ref>{{Cite web |title=History of Alappuzha |url=https://www.alappuzhaonline.in/city-guide/history-of-alappuzha |website=www.alappuzhaonline.in}}</ref> বৰ্তমান সময়ত আলাপ্পুয়া কেৰালাৰ এক প্ৰধান পৰ্যটনস্থলী। এই চহৰখন ইয়াৰ জলপথ আৰু জলাশয় সমূহৰ বাবে বিখ্যাত। ইয়াক কেৰালাৰ টাৰ্ছিছ ভূমি বুলিও জনা যায়।<ref>{{cite web|title=History {{!}} District Alappuzha, Government of Kerala {{!}} India|url=https://alappuzha.nic.in/history/|access-date=2020-09-08|language=en-US}}</ref> [[ওনাম]] উৎসৱৰ সময়ত অনুষ্ঠিত হোৱা বাৰ্ষিক [[নেহৰু ট্ৰফী নৌকা খেল]]ৰ ই এক প্ৰধান প্ৰৱেশদ্বাৰ।<ref>"Nehru Trophy Boat Race.{{cite web|url=http://nehrutrophy.nic.in/new/home.html |title=The History of NTBR |access-date=2011-06-05 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718024917/http://nehrutrophy.nic.in/new/home.html |archive-date=18 July 2011 |df=dmy }}"</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mapsofindia.com/maps/india/tourist-centers.htm|title=Tourist Places in India, Best Places to Visit in India|website=Maps of India}}</ref> আলাপ্পুয়া ক’য়ৰ (coir - নাৰিকলৰ আঁহ) উৎপাদনৰো এক ডাঙৰ কেন্দ্ৰ। ইয়াত ক’য়ৰ উদ্যোগে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।<ref>"coir industry {{cite web|url=http://coirboard.gov.in/aboutcoir.htm |title= About Coir |access-date=2011-06-05 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110813201137/http://coirboard.gov.in/aboutcoir.htm |archive-date=13 August 2011 |df=dmy }}"</ref> == উৎপত্তি আৰু নামকৰণ == পূৰ্বৰ কোট্টায়ম আৰু কোল্লাম জিলাৰ অংশবিশেষ কাটি আনি ১৯৫৭ চনৰ ১৭ আগষ্টত আলাপ্পুয়া জিলা গঠন কৰা হৈছিল। আৰম্ভণিতে ইয়াৰ অধীনত সাতটা তালুক আছিল। সেইবোৰ হ'ল— চেৰ্থালা, আম্বালাপ্পুৱা, কুত্তানাদ, তিৰুভাল্লা, চেংগানুৰ, কাৰ্তিকাপল্লী আৰু মাভেলিক্কাৰা।<ref>{{cite web|url=http://www.alleppeyonline.com/|title=taluks in Alappuzha 1957|publisher=Alleppeyonline.com|access-date=2021-02-14|archive-date=18 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111118145124/http://www.alleppeyonline.com/|url-status=dead|archivedate=2011-11-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111118145124/http://www.alleppeyonline.com/|deadurl=yes}}</ref> এই জিলাখনৰ উত্তৰে [[কোচি]] আৰু এৰ্নাকুলাম জিলাৰ কানায়ান্নুৰ তালুক অৱস্থিত। পূৰ্ব দিশত কোট্টায়ম জিলাৰ বাইকম, কোট্টায়ম আৰু চাংগানাচেশী তালুক আছে। লগতে পাথানামথিত্তা জিলাৰ তিৰুভাল্লা, কোঝেনচেৰী আৰু আদূৰ তালুক অৱস্থিত। ইয়াৰ দক্ষিণ দিশত কোল্লাম জিলাৰ কুন্নাথুৰ আৰু কৰুণাগাপল্লী তালুক আছে। পশ্চিম দিশত লাক্ষাদ্বীপ সাগৰ অৱস্থিত।<ref>{{cite web|url=http://www.alleppeyonline.com/|title=boundaries|publisher=Alleppeyonline.com|access-date=2021-02-14|archive-date=18 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111118145124/http://www.alleppeyonline.com/|url-status=dead|archivedate=2011-11-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111118145124/http://www.alleppeyonline.com/|deadurl=yes}}</ref> বৰ্তমান আলাপ্পুয়া জিলাখন ছটা তালুকেৰে গঠিত। সেইবোৰ হ'ল— চেৰ্থালা, আম্বালাপ্পুৱা, কুত্তানাদ, কাৰ্তিকাপল্লী, চেংগানুৰ আৰু মাভেলিক্কাৰা।<ref>{{cite web|url=http://www.alleppeyonline.com/|title=taluks in Alappuzha|publisher=Alleppeyonline.com|access-date=2021-02-14|archive-date=18 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111118145124/http://www.alleppeyonline.com/|url-status=dead|archivedate=2011-11-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111118145124/http://www.alleppeyonline.com/|deadurl=yes}}</ref> এই জিলাখনৰ মুঠ মাটি-কালি হ'ল ১৪১৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ।<ref>{{Cite web |title=Alappuzha district profile |url=https://alappuzha.nic.in/en/district-profile/}}</ref> == ইতিহাস == [[File:Stone bridge, Alleppey 1900.jpg|thumb|left|১৯০০ চনত শিলৰ দলং]] [[File:Alleppey canal.jpg|200px|thumb|বাণিজ্যিক খালৰ খোজকঢ়া পথ]] কেৰালাৰ ধানৰ ভঁৰাল বুলি জনাজাত কুত্তানাদ ইয়াৰ ধাননি পথাৰ, সৰু জুৰি আৰু সেউজীয়া নাৰিকল গছেৰে আবৃত খালসমূহৰ বাবে [[সংগম যুগ]]ৰ প্ৰাৰম্ভিক কালৰেপৰাই জনাজাত আছিল।<ref name="alappuzha">{{cite web|url=https://www.alappuzha.com/pages/kuttanad|title=Kuttanad|website=www.alappuzha.com}}</ref> ‘উন্নুনীলি সন্দেশম’ৰ দৰে সাহিত্যিক কৰ্মই এই জিলাৰ প্ৰাচীন কালৰ কিছু আভাস দিয়ে। ইয়াৰ উপৰি শিলৰ লিপি, মন্দিৰ আৰু গীৰ্জাত পোৱা ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন আৰু পাহাৰ কাটি নিৰ্মাণ কৰা গুহাসমূহৰ দৰে পুৰাতাত্ত্বিক সমলে আলাপ্পুয়া জিলাৰ ঐতিহাসিক গুৰুত্বক প্ৰমাণ কৰে। খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰেপৰাই এই জিলাত খ্ৰীষ্টধৰ্মৰ ভেটি গঢ়ি উঠিছিল। কক্কাংগলামত অৱস্থিত গীৰ্জাখন আছিল যীচু খ্ৰীষ্টৰ বাৰজন শিষ্যৰ অন্যতম চেইণ্ট থমাছৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত সাতখন গীৰ্জাৰ এখন।<ref name="Goswami">{{Cite news |last=Goswami |first=Arunansh B. |title=Saint Thomas the Apostle to Us Indians |url=https://timesofindia.indiatimes.com/blogs/weltanschauung/saint-thomas-the-apostle-to-us-indians/ |access-date=2025-02-27 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> সাধাৰণতে বিশ্বাস কৰা হয় যে তেওঁ ৫২ খ্ৰীষ্টাব্দত মুজিৰিছ বন্দৰৰ মালিয়ানকাৰাত (বৰ্তমান ক্ৰংগানুৰ বা কোডুংগালুৰ) অৱতৰণ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছতে তেওঁ [[দক্ষিণ ভাৰত]]ত খ্ৰীষ্টধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰিছিল।<ref name="Goswami"/> খ্ৰীষ্টীয় ৯ম ৰপৰা ১২ শতিকাৰ সময়ছোৱাত দ্বিতীয় চেৰা সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত এই জিলা ধৰ্ম আৰু সংস্কৃতিৰ ক্ষেত্ৰত বিকশিত হৈছিল। চেংগানুৰৰ এজন পণ্ডিত শক্তীভদ্ৰনে লিখা সংস্কৃত নাটক ‘আশ্চৰ্য চূড়ামণি’য়ে আমাক বহু প্ৰাসংগিক তথ্য জানিবলৈ দিয়ে। ইয়াৰ উপৰি আলাপ্পুয়া জিলাৰ মুহম্মাৰ ওচৰৰ মুক্কাল বট্টমত অৱস্থিত ভগৱান আয়্যাপ্পাৰ মন্দিৰটোক চিৰাপ্পনচিৰা বুলি কোৱা হয়। এইটো সেই কলাই আছিল য’ৰপৰা ভগৱান অয়্যাপ্পাই সমৰ কলা শিকিছিল। ভগৱান আয়্যাপ্পাৰ ওপৰত পি. উন্নী কৃষ্ণনে অলপতে প্ৰকাশ কৰা ‘শবৰীমলাই ৱা চৰণম চোল্লী ৱা’ নামৰ এটা এলবামৰ গীতসমূহত এই মন্দিৰৰ ইতিহাস বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াত মহিষী অসুৰক পৰাজিত কৰিবলৈ যোৱাৰ আগতে ভগৱান আয়্যাপ্পাৰ ইয়াত থকাৰ কথা উল্লেখ আছে।<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/music/%E2%80%98Swamiyae%E2%80%A6-Saranam-Aiyappa%E2%80%99/article15616424.ece|title='Swamiyae… Saranam Aiyappa'|first=S.|last=Shivpprasadh|newspaper=The Hindu |date=29 November 2012|via=thehindu.com}}</ref> ১৪৯৮ চনত [[কোঝিকোড়|কোঝিকোড় (কালিকট)]] ত অৱতৰণ কৰাৰ পিছৰেপৰা [[পৰ্তুগাল | পৰ্তুগীজসকলে]] আলাপ্পুৱাত এক প্ৰভাৱশালী ভূমিকা পালন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁলোকে কেথলিক ধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰিবলৈ লয় আৰু পূৰ্বৰেপৰা থকা খ্ৰীষ্টানসকলক কেথলিক ধৰ্মলৈ ধৰ্মান্তৰিত কৰে। এই সময়ছোৱাতে আৰ্থুংকালৰ চেণ্ট এণ্ড্ৰিউছ বেচিলিকা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web | url=http://arthunkal.bizhat.com/arthunkal_church_history.html | publisher=Arthunkal Church | title=Arthunkal Church history}}</ref> ১৭ শতিকাত পৰ্তুগীজ শক্তিৰ অৱনতি ঘটাৰ লগে লগে ওলন্দাজ (ডাচ)সকলে এই জিলাৰ সৰু সৰু ৰাজ্যসমূহত এক প্ৰধান স্থান লাভ কৰে। তেওঁলোকে ওলন্দাজ আৰু পুৰাক্কাড, কায়ামকুলাম আৰু কাৰাপ্পুৰমৰ ৰজাসকলৰ মাজত স্বাক্ষৰিত কেইবাখনো চুক্তিৰ ভিত্তিত ক’লা [[জালুক]] আৰু [[আদা]] জমা কৰিবলৈ বহুতো কাৰখানা আৰু গুদাম নিৰ্মাণ কৰিছিল। সময়ৰ লগে লগে তেওঁলোকে জিলাখনৰ ৰাজনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰিস্থিতিতো প্ৰৱেশ কৰে। সেই সময়ত আধুনিক [[ট্ৰাভাংকোৰ]]ৰ নিৰ্মাতা মহাৰাজ মাৰ্তণ্ড বৰ্মা (১৭MD–১৭৫৮)-ই সেই ৰাজ্যসমূহৰ ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতিত হস্তক্ষেপ কৰিছিল। ট্ৰাভাংকোৰৰ দেৱান ৰামায়্যন দালাৱা (মৃত্যু ১৭৫৬) মাভেলিক্কাৰাত বাস কৰিছিল। তাত মাৰ্তণ্ড বৰ্মাই তেওঁৰ বাবে এটা ৰাজপ্ৰাসাদ নিৰ্মাণ কৰি দিছিল। তেওঁৰ পত্নীৰ মৃত্যুৰ পাছত ৰামায়্যনে মাভেলিক্কাৰাৰ এডাচেৰী পৰিয়ালৰ এগৰাকী নায়াৰ মহিলাৰ সৈতে বৈবাহিক সম্পৰ্ক স্থাপন কৰে (এই পৰিয়ালৰে এজন সদস্য পিজিএন উন্নীথান পিছলৈ ১৯৪৭ চনত ট্ৰাভাংকোৰৰ শেষ দেৱান হৈছিল)। ৰামায়্যনৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁৰ বংশধৰসকলে ট্ৰাভাংকুৰ এৰি [[তামিলনাডু]]ৰ পুডুক্কোট্টাইত বসতি স্থাপন কৰে। ৰাজ্যখনলৈ আগবঢ়োৱা সেৱাৰ স্বীকৃতিস্বৰূপ ট্ৰাভাংকোৰ চৰকাৰে তেওঁৰ নায়াৰ পত্নীক বিশেষ ভাট্টা আৰু উপহাৰ প্ৰদান কৰিছিল আৰু তেওঁৰ বংশধৰসকলক ‘দালাৱা’ সন্মানীয় উপাধি প্ৰদান কৰা হৈছিল। ১৯ শতিকাত জিলাখনে বহু ক্ষেত্ৰত উন্নতি লাভ কৰিছিল। কৰ্ণেল জৰ্জ মনৰোৰদ্বাৰা ন্যায়িক ব্যৱস্থাৰ পুনৰ্গঠনৰ সৈতে সংগতি ৰাখি ৰাজ্যখনত খোলা পাঁচখন অধীনস্থ আদালতৰ এখন মাভেলিক্কাৰাত আছিল। পূৰ্বৰ ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজ্যৰ প্ৰথমটো ডাকঘৰ আৰু প্ৰথমটো টেলিগ্ৰাফ কাৰ্যালয় এই জিলাতে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ১৮৫৯ চনত ক’য়ৰ দলিচা নিৰ্মাণ কৰা প্ৰথমটো কাৰখানা স্থাপন কৰা হয়। ১৮৯৪ চনত চহৰ উন্নয়ন সমিতি গঠন কৰা হয়। এই জিলাখনে দেশৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামতো গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ১৯৪৬ চনৰ পুন্নপ্ৰা আৰু ৱায়লাৰ বিদ্ৰোহে ট্ৰাভাংকুৰৰ দেৱান ছাৰ চি. পি. ৰামাস্বামী আয়াৰৰ বিৰুদ্ধে মানুহক একত্ৰিত কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত ৰামাস্বামী আয়াৰে ট্ৰাভাংকোৰৰ ৰাজনীতিৰপৰা বিদায় ল’বলগীয়া হয়। ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ পিছত ১৯৪৮ চনৰ ২৪ মাৰ্চত ট্ৰাভাংকোৰত এখন জনপ্ৰিয় মন্ত্ৰ্যালয় গঠন কৰা হয়। ১৯৪৯ চনৰ ১ জুলাইত ট্ৰাভাংকোৰ আৰু [[কোচি]] ৰাজ্য দুখন একত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=2016-06-30 |title=Princely states of Travancore and Cochin join the union post independence |url=https://www.thehindu.com/features/kids/Joining-hands/article14410304.ece |access-date=2025-02-27 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ১৯৫৬ চনৰ ৰাজ্য পুনৰ্গঠন আইনৰ অধীনত ১৯৫৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত কেৰালা ৰাজ্য গঠন নোহোৱালৈকে এই ব্যৱস্থা চলি আছিল। ১৯৫৭ চনৰ ১ আগষ্টত জিলাখনে এখন সুকীয়া প্ৰশাসনিক গোট হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |title=Alappuzha District formation |url=https://alappuzha.nic.in/en/history/}}</ref> === ৰাজা কেশৱদাস আৰু আলাপ্পুয়া === ১৮ শতিকাত ধৰ্ম ৰাজা কাৰ্তিক তিৰুনাল ৰামা বৰ্মাৰ শাসনকালত ট্ৰাভাংকুৰৰ দেৱান [[ৰাজা কেশৱদাস]] তেওঁৰ পৰিকল্পনাৰ দক্ষতা আৰু প্ৰশাসনিক বুদ্ধিৰ বাবে জনাজাত আছিল। তেওঁ আলাপ্পুৱা চহৰৰ উন্নয়নৰ মূল পৰিকল্পনাকাৰী আছিল।<ref>{{Cite web|title=Alappuzha: A detailed Study for PSC {{!}} PSC Arivukal|url=https://www.pscarivukal.com/2020/02/alappuzha.html|access-date=2021-07-20|website=www.pscarivukal.com}}</ref> তেওঁ আলাপ্পুয়াক এক উপযুক্ত স্থান হিচাপে বিচাৰি পাইছিল আৰু ট্ৰাভাংকোৰত এখন সুপৰিকল্পিত বন্দৰ চহৰৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য আৰম্ভ কৰিছিল। ভৌগোলিক আৰু সাগৰীয় কাৰণত আলাপ্পুয়া আটাইতকৈ উপযুক্ত আছিল। জলাশয়ৰপৰা বন্দৰলৈ সামগ্ৰী আনিবলৈ তেওঁ দুটা সমান্তৰাল খাল নিৰ্মাণ কৰিছিল। লগতে চুৰাট, মুম্বাই আৰু কচ্ছৰ ব্যৱসায়ীসকলক উদ্যোগ, বাণিজ্য আৰু কাৰ্গ’ কেন্দ্ৰ আৰম্ভ কৰিবলৈ আন্তঃগাঁথনিমূলক সুবিধা আগবঢ়াইছিল। তেওঁৰ সময়ছোৱাত আলাপ্পুয়াই অভূতপূৰ্ব উন্নতি লাভ কৰে আৰু ট্ৰাভাংকোৰৰ অৰ্থনৈতিক কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰে।<ref>{{cite book |last1=Kusuman |first1=Kakkaraveettil K. |title=A history of trade & commerce in Travancore: 1600 - 1805 |date=1987 |publisher=Mittal |location=Delhi |isbn=8170990262}}</ref> মূলত ক’য়ৰ দলিচা আৰু ক’য়ৰ সূতা ৰপ্তানি কৰাৰ বাবে ১৭৬২ চনত এই বন্দৰটো মুকলি কৰা হয়। কেশৱদাসে কলিকতা আৰু বোম্বাইৰ সৈতে বাণিজ্য কৰিবলৈ তিনিখন জাহাজ নিৰ্মাণ কৰিছিল। পূব দিশত উৎপাদিত সামগ্ৰী সংগ্ৰহ আৰু সংৰক্ষণ কৰিবলৈ আল্লেপ্পীয়ে এক সুবিধাজনক গুদামৰ ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://prd.kerala.gov.in/d_alappuzha.htm|title=Alappuzha - A brief history|access-date=23 April 2020|archive-date=30 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170930221743/http://prd.kerala.gov.in/d_alappuzha.htm|url-status=dead|archivedate=26 March 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150326124711/http://prd.kerala.gov.in/d_alappuzha.htm|deadurl=yes}}</ref> == ভূগোল == {{wide image|VembanadAlleppey.jpg|800px|[[ভেম্বনাড হ্ৰদ]]}} আলাপ্পুয়া {{Coord|9.54|N|76.40|E|}} ত অৱস্থিত।<ref>{{cite web|url=http://fallingrain.com |title=Maps, Weather, Videos, and Airports for Alappuzha, India |publisher=Fallingrain.com |access-date=2013-09-25}}</ref> ইয়াৰ গড় উচ্চতা হ'ল ১ মিটাৰ (৩ ফুট)।<ref>[http://mongabay.com elevation] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111116031902/http://mongabay.com |date=16 November 2011 }}</ref> আলাপ্পুয়া জিলাখনে ১৪১৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ মাটি-কালি আৱৰি আছে। ইয়াৰ কাষতে ২১৯৫ বৰ্গ কিলোমিটাৰ জুৰি [[ভেম্বনাড হ্ৰদ]] অৱস্থিত। জিলাখনৰ ৮০ কিলোমিটাৰ জোৰা উপকূলীয় অঞ্চলত লগ হোৱাৰ আগতে ছয়খন প্ৰধান নদী এই হ্ৰদটোত বিলীন হৈছে। আলাপ্পুয়া চহৰখনৰ মাজেৰে কেইবাটাও খাল পাৰ হৈ গৈছে, যিবোৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ৩ (ভাৰত)|৩ নম্বৰ ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ]]ৰ এক অংশ।<ref>{{cite web|url=https://thehouseboatkerala.com|title=Alleppey|website=thehouseboatkerala.com}}</ref> এই জিলাখন মূলত কেইবাটাও হ্ৰদ, নদী আৰু খালেৰে পৰিবেষ্টিত এক বালিচহীয়া অঞ্চল। জিলাখনৰ পূব অংশত থকা [[ভৰণীক্কাভু]] আৰু [[চেংগানুৰ]] ব্লকৰ মাজত সিঁচৰতি হৈ থকা কিছুমান সৰু পাহাৰৰ বাহিৰে ইয়াত কোনো ডাঙৰ পাহাৰ বা পৰ্বত নাই। এই জিলাত কোনো বনাঞ্চল নাই। আলাপ্পুয়াৰ পশ্চিম দিশত লাক্ষাদ্বীপ সাগৰ অৱস্থিত। চহৰখনত হ্ৰদ, সৰু সাগৰ (লগুন) আৰু [[মিঠা পানী]]ৰ নদীৰ এক নেটৱৰ্ক আছে। আলাপ্পুয়াৰ উপকূলীয় পানীৰ প্ৰাচুৰ্যৰ প্ৰমাণস্বৰূপ প্ৰতি বছৰে বৰ্ষাকালৰ পিছত উপকূলত প্ৰচুৰ পৰিমাণে মাছ আৰু [[চিংৰী মাছ | মিছামাছ]] জমা হয়। এই পৰিঘটনাটোক স্থানীয়ভাৱে ‘চাকৰা’ (Chakara) বুলি কোৱা হয়। বালিৰ ক্ষয়-বৃদ্ধিৰ এই বাৰ্ষিক প্ৰক্ৰিয়াটোৱে স্থানীয় অৰ্থনীতিলৈ বিশেষ অৱদান যোগায়। কেৰালাৰ ৰাইজৰ বাবে এই সময়ছোৱা এক উৎসৱৰ বতৰ। বাৰ্ষিক বানপানীয়ে এই অঞ্চলৰ মাটি আৰু পানী পুনৰ সজীৱ তথা পৰিষ্কাৰ কৰে। ইয়াৰ ফলত সাগৰত মিছামাছ, [[লবষ্টাৰ]], কাছ আৰু অন্যান্য সামুদ্ৰিক উদ্ভিদৰ প্ৰচুৰ বৃদ্ধি ঘটে। ইয়াৰ জলাশয় আৰু [[আৰ্দ্ৰভূমি]]সমূহে প্ৰতি বছৰে সুদূৰ অঞ্চলৰপৰা অহা হাজাৰ হাজাৰ পৰিভ্ৰমী হাঁহ, [[পানী কাউৰী]] আৰু অন্যান্য পক্ষীক আশ্ৰয় দিয়ে। এই অঞ্চলৰ এক প্ৰধান বৈশিষ্ট্য হ’ল ‘কেৰালাৰ ভঁৰাল’ বুলি পৰিচিত কুত্তানাদ অঞ্চল। [[কুত্তানাদ]]ক কেৰালাৰ ধানৰ পাত্ৰ বুলিও জনা যায় আৰু পৃথিৱীৰ যি কেইটা কমসংখ্যক ঠাইত সাগৰ পৃষ্ঠতকৈ তলত খেতি কৰা হয়, তাৰ ভিতৰত কুত্তানাদ অন্যতম।<ref name="keralatourism.org">{{Cite web |title=Kuttanad - the Rice Bowl of Kerala in Alappuzha |url=https://keralatourism.org |access-date=2025-03-11 |website=www.keralatourism.org |language=en}}</ref> ইয়াৰ ধাননি পথাৰসমূহ গড় সাগৰ পৃষ্ঠতকৈ প্ৰায় ০.৬ ৰপৰা ২ মিটাৰ তলত অৱস্থিত।<ref name="alappuzha"/> === জলবায়ু === সাগৰৰ নিকটৱৰ্তী হোৱাৰ বাবে আলাপ্পুয়াৰ জলবায়ু [[গ্ৰীষ্মকাল]]ত গৰম আৰু আৰ্দ্ৰ হয়। অৱশ্যে অক্টোবৰ আৰু নৱেম্বৰ মাহত জলবায়ু বেশ আৰামদায়ক আৰু শান্ত হৈ থাকে। ইয়াৰ গড় বাৰ্ষিক উষ্ণতা ২৭ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ। ৰাজ্যৰ অন্যান্য অংশৰ দৰেই এই জিলাখনেও দুটা ঋতুভিত্তিক [[মৌচুমী বায়ু]]ৰ সুফল লাভ কৰে। [[দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বায়ু]] আৰু উত্তৰ-পূব মৌচুমী বায়ু দুয়োটাৰে প্ৰভাৱ আলাপ্পুয়াাত পৰে বাবে ইয়াত দীঘলীয়া বৰ্ষাকাল দেখা যায়। দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বায়ুৱে জুনৰপৰা ছেপ্টেম্বৰ মাহলৈকে জলবায়ুত প্ৰভাৱ পেলায়। আনহাতে উত্তৰ-পূব মৌচুমী বায়ুৱে অক্টোবৰৰপৰা নৱেম্বৰ মাহলৈ বৰ্ষণ আনি দিয়ে। এই অঞ্চলৰ গড় বাৰ্ষিক বৰষুণৰ পৰিমাণ ২৭৬৩ মিলিমিটাৰ।<ref>{{cite web|url=https://mapsofindia.com|title=Annual Rainfall Map of India, Rainfall in India|website=Maps of India}}</ref> {{Weather box | location = আলাপ্পুয়া (১৯৯১–২০২০, চৰম সীমা ১৯৪৪–২০১২) | metric first = Y | single line = Y | Jan record high C = 36.7 | Feb record high C = 37.4 | Mar record high C = 37.9 | Apr record high C = 38.2 | May record high C = 36.7 | Jun record high C = 37.2 | Jul record high C = 34.0 | Aug record high C = 34.2 | Sep record high C = 34.8 | Oct record high C = 35.6 | Nov record high C = 35.4 | Dec record high C = 36.6 | year record high C = 38.2 | Jan record low C = 17.3 | Feb record low C = 18.7 | Mar record low C = 18.8 | Apr record low C = 19.2 | May record low C = 20.0 | Jun record low C = 19.5 | Jul record low C = 19.9 | Aug record low C = 19.4 | Sep record low C = 20.4 | Oct record low C = 19.3 | Nov record low C = 20.0 | Dec record low C = 17.8 | year record low C = 17.3 |Jan high C = 32.7 |Feb high C = 33.0 |Mar high C = 33.6 |Apr high C = 33.7 |May high C = 32.8 |Jun high C = 30.4 |Jul high C = 29.4 |Aug high C = 29.6 |Sep high C = 30.5 |Oct high C = 31.3 |Nov high C = 32.0 |Dec high C = 32.5 | year high C = 31.8 |Jan low C = 22.5 |Feb low C = 23.6 |Mar low C = 25.0 |Apr low C = 25.4 |May low C = 25.3 |Jun low C = 23.9 |Jul low C = 23.2 |Aug low C = 23.5 |Sep low C = 23.8 |Oct low C = 23.8 |Nov low C = 23.8 |Dec low C = 22.9 | year low C = 23.9 | rain colour = green | Jan rain mm = 16.3 | Feb rain mm = 42.1 | Mar rain mm = 62.7 | Apr rain mm = 131.7 | May rain mm = 274.1 | Jun rain mm = 592.0 | Jul rain mm = 485.9 | Aug rain mm = 349.8 | Sep rain mm = 296.5 | Oct rain mm = 357.4 | Nov rain mm = 175.8 | Dec rain mm = 48.2 | year rain mm = 2832.4 | Jan rain days = 1.0 | Feb rain days = 1.9 | Mar rain days = 3.3 | Apr rain days = 6.7 | May rain days = 11.6 | Jun rain days = 21.3 | Jul rain days = 21.4 | Aug rain days = 16.6 | Sep rain days = 13.8 | Oct rain days = 15.0 | Nov rain days = 8.5 | Dec rain days = 2.9 | year rain days = 123.9 |time day = 17:30 [[ভাৰতীয় মান সময়|আইএছটি]] | Jan humidity = 68 | Feb humidity = 70 | Mar humidity = 73 | Apr humidity = 74 | May humidity = 78 | Jun humidity = 86 | Jul humidity = 88 | Aug humidity = 87 | Sep humidity = 84 | Oct humidity = 81 | Nov humidity = 78 | Dec humidity = 71 |year humidity = 86 |source 1 = [[ভাৰত বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ]]<ref name=IMDnormals> {{cite web | archive-url = https://archive.org | archive-date = 8 April 2024 | url = https://imdpune.gov.in | title = Station: Alappuzha Climatological Table 1991–2020 | work = Climatological Normals 1991–2020 | publisher = India Meteorological Department | access-date = 7 July 2024}}</ref><ref> {{cite web | archive-url = https://archive.org | archive-date = 5 February 2020 | url = https://imdpune.gov.in | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | publisher = India Meteorological Department | date = December 2016 | page = M105 | access-date = 19 February 2020}}</ref> }} == জনগাঁথনি == {{bar box |width=250px |barwidth=100px | title = আলাপ্পুয়া চহৰৰ ধৰ্ম (২০১১) | left1 = | right1 = শতাংশ | float = right | bars = {{bar percent|[[হিন্দু ধৰ্ম]]|darkorange|49.85}} {{bar percent|[[খ্ৰীষ্টধৰ্ম]]|blue|26.23}} {{bar percent|[[ইছলাম ধৰ্ম]]|green|23.62}} {{bar percent|অন্যান্য|black|0.30}} }} [[File:JainTempleAlappuzhaFrontPrd.jpg|thumb|250px|জৈন মন্দিৰ, আলাপ্পুয়া]] {{Historical populations |state=collapsed |align=right |1991 | 174666 |2001 | 239384 |2011 | 240991 |footnote = উৎস: * 1991-2011<ref>{{Cite web|url=https://www.citypopulation.de/en/india/kerala/3211__alappuzha/|title=Cities and towns in Alappuzha district|website=citypopulation.de}}</ref> }} ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি আলাপ্পুয়া পৌৰসভা আৰু ইয়াৰ বহিৰ্ভাগৰ মুঠ জনসংখ্যা আছিল ২৪০,৯৯১ জন। ইয়াৰে ১১৬,৪৩৯ জন পুৰুষ আৰু ১২৪,৫৫২ গৰাকী মহিলা আছিল। এই চহৰখন আলাপ্পুয়া পৌৰসভা আৰু পুন্নপ্ৰা তথা কালাৰকোড গাঁৱৰ বহিৰ্ভাগলৈকে বিস্তৃত হৈ আছে। ইয়াৰ মুঠ মাটি-কালি ৬৫.৫৭ বৰ্গ কিলোমিটাৰ আৰু জনসংখ্যাৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ৩,৬৭৫ জন। চহৰখনত ছয় বছৰৰ অনুৰ্ধৰ শিশুৰ সংখ্যা আছিল ২২,৩৬১ জন। আলাপ্পুয়া চহৰৰ [[সাক্ষৰতাৰ হাৰ]] হ’ল ৯৫.৮১%। চহৰখনত মুঠ সাক্ষৰ লোকৰ সংখ্যা ২০৯,২০১ জন, যাৰ ভিতৰত ১০১,৯২৭ জন পুৰুষ (৯৭.৩%) আৰু ১০৭,২৭৪ গৰাকী মহিলা (৯৪.ND%)। আলাপ্পুয়াত লিংগ অনুপাত আছিল ১০৭০।<ref>[https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/11379/download/14492/DDW32C-01%20MDDS.XLS Census India 2011]</ref> চহৰখনৰ জনসংখ্যাৰ বেছিভাগেই [[হিন্দু]], ইয়াৰ লগতে উল্লেখনীয়সংখ্যক [[খ্ৰীষ্টান]] আৰু [[মুছলমান]] লোকো আছে। আটাইতকৈ বেছিকৈ ব্যৱহৃত ভাষাটো হ’ল [[মালয়ালম ভাষা | মালয়ালম]]। অৱশ্যে বহু লোকে [[কোংকণী ভাষা | কোংকণী]] ভাষাও কয়। আলাপ্পুয়া চহৰৰ মালংকাৰা অৰ্থডক্স খ্ৰীষ্টানসকল মালংকাৰা অৰ্থডক্স চিৰিয়ান চাৰ্চৰ নিৰনম ধৰ্মপ্ৰান্তৰ অন্তৰ্ভুক্ত। বৰ্তমান চহৰখনৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জাখন হ’ল চেণ্ট থমাছ অৰ্থডক্স গীৰ্জা, আলাপ্পুয়া। এই গীৰ্জাখনে আলাপ্পুয়াত মাৰ গ্ৰেগৰিয়াছ কাৰুণ্য তীৰম নিৰ্দেশনা কেন্দ্ৰও পৰিচালনা কৰে।<ref>{{cite web |title=St. Thomas Church, Parish |url=https://alappuzhaorthodoxchurch.org/parish.html |website=Alappuzha Orthodox Church |access-date=31 January 2025}}</ref> ইয়াত ব্যৱহৃত মালয়ালম ভাষাৰ মানক উপভাষাটো হ’ল চেণ্ট্ৰেল ট্ৰাভাংকোৰ উপভাষা।<ref>{{cite web|url=http://www.jaimalayalam.com/maladialect.htm |title=dialect |publisher=Jaimalayalam.com |date= |access-date=2021-02-14}}</ref> কোংকণী হ’ল [[কোংকণ]] অঞ্চলত কোৱা এটা ভাষা। ১৬ শতিকা আৰু ১৮ শতিকাৰ পৰ্তুগীজ আৰু ওলন্দাজ আক্ৰমণৰ সময়ত বহুতো কোংকণী লোকে দক্ষিণ দিশলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তেওঁলোকে [[ট্ৰাভাংকোৰ]] ৰাজ্যৰ তুৰাভুৰ, চেৰ্থালা আৰু আলাপ্পুয়াৰ লগতে কেৰালাৰ অন্যান্য স্থান যেনে কোচি, কোডুংগালুৰ আৰু কোল্লামত আশ্ৰয় লৈছিল। এই লোকসকলৰ এক বুজনসংখ্যক আলাপ্পুয়াত নিগাজিকৈ থাকিবলৈ লয়।<ref>{{cite web |url=http://www.gosripuram.org.in/Community4.htm |title=migration of konkanis |publisher=Gosripuram.org.in |access-date=2013-09-25 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20130927053619/http://www.gosripuram.org.in/Community4.htm |archive-date=27 September 2013 |archivedate=2013-09-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130927053619/http://www.gosripuram.org.in/Community4.htm |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://gsbkonkani.net/OurHistory.htm |title=migration of konkanis |publisher=Gsbkonkani.net |access-date=2013-09-25 |archive-date=19 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110919072443/http://www.gsbkonkani.net/OurHistory.htm |url-status=dead |archivedate=2011-09-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110919072443/http://www.gsbkonkani.net/OurHistory.htm |deadurl=yes }}</ref><ref>[[Goud Saraswat Brahmin|"migration of konkanis]]</ref> == অৰ্থনীতি == [[File:Alleppey Boat houses.jpg|thumb|আলাপ্পুয়াত থকা নাওঘৰসমূহ]] এই জিলাখনৰ অৰ্থনীতি কৃষি আৰু সামুদ্ৰিক সামগ্ৰীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। ইয়াৰ কৃষি কাৰ্যসমূহ মূলত ‘কেৰালাৰ ধানৰ পাত্ৰ’ বুলি পৰিচিত কুত্তানাদ অঞ্চলক কেন্দ্ৰ কৰি আৱৰ্তিত হয়। যদিও এই জিলাখন উদ্যোগিকভাৱে পিছপৰা, তথাপি প্ৰাচীন কালৰেপৰাই ক’য়ৰ (coir - নাৰিকলৰ আঁহ) আৰু ক’য়ৰজাত সামগ্ৰী, সামুদ্ৰিক সামগ্ৰী, হস্ততাঁত, বিভিন্ন ধৰণৰ হস্তশিল্প আৰু তড়ী নিষ্কাশন (toddy tapping) আদি পৰম্পৰাগত উদ্যোগসমূহ ইয়াত সক্ৰিয় হৈ আছে। এই জিলাখনক কেৰালাৰ ক’য়ৰ উদ্যোগৰ পৰম্পৰাগত গৃহভূমি বুলি জনা যায়।<ref>{{cite web|url=https://www.scribd.com/document/56052689/Final-Body|title=Final Body|website=Scribd}}</ref> [[File:Coco Boat Allapphy Kerala.JPG|thumb|আলাপ্পুয়াত ব্যাপক পৰিমাণৰ জলাশয় আছে, এয়া পৰিবহণ আৰু পৰ্যটনৰ উদ্দেশ্যে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ]] কেঁচা সামগ্ৰীৰ সহজ উপলব্ধতা, নাৰিকলৰ কেঁচা বাকলি পচাবলৈ উপযুক্ত জলাশয় তথা খালৰ উপস্থিতি আৰু উন্নত পৰিবহণ ব্যৱস্থাই এই উদ্যোগৰ বিকাশৰ মূল কাৰণ। প্ৰাচীন কালৰেপৰাই আৰৱসকলে ক’য়ৰ সামগ্ৰীৰ ব্যৱসায় চলাই আহিছিল। ১৮৫৯ চনত জেমছ ডাৰাঘে প্ৰথমবাৰৰ বাবে ইয়াত দলিচা আৰু মেট তৈয়াৰ কৰাৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>"mats {{cite web |url=http://www.deputycollector.in/uploads/sub_sub_cont/1103151300189140KERALA%20ECONOMY.pdf |title=Archived copy |access-date=2011-06-06 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110409171842/http://www.deputycollector.in/uploads/sub_sub_cont/1103151300189140KERALA%20ECONOMY.pdf |archive-date=9 April 2011 |df=dmy |archivedate=2011-04-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110409171842/http://www.deputycollector.in/uploads/sub_sub_cont/1103151300189140KERALA%20ECONOMY.pdf |deadurl=yes }}"</ref> ১৯৫৫ চনত ক’য়ৰ উদ্যোগ আইনৰ অধীনত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে ‘ক’য়ৰবোৰ্ড’ প্ৰতিষ্ঠা কৰে।<ref>{{cite web|url=https://www.scribd.com/doc/40081419/Coir-Board-today|title=coir board|access-date=8 September 2017|archive-date=19 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101119115131/http://www.scribd.com/doc/40081419/Coir-Board-today|url-status=dead}}</ref> কালাভুৰত এটা ক’য়ৰ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান কাৰ্যক্ষম হৈ আছে।<ref>"coir research {{cite web |url=http://www.ccriindia.org/Portal/web%20home%20page/CCRI%20frond%20icon%20file.htm |title=Central Coir Research Institute |access-date=2011-06-05 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110912002921/http://www.ccriindia.org/Portal/web%20home%20page/CCRI%20frond%20icon%20file.htm |archive-date=12 September 2011 |df=dmy |archivedate=2011-09-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110912002921/http://www.ccriindia.org/Portal/web%20home%20page/CCRI%20frond%20icon%20file.htm |deadurl=yes }}"</ref> ১৯৬৫ চনত আলাপ্পুয়াত ৰাষ্ট্ৰীয় ক’য়ৰ প্ৰশিক্ষণ আৰু আৰ্হি প্ৰস্তুতকৰণ কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হয়। আলাপ্পুয়া, কায়ামকুলাম, কোক্কোথামংগলাম, কোমালাপুৰম, মান্নানচেৰী, মুহম্মা আৰু ৱায়লাৰত উৎপাদিত সামগ্ৰীসমূহৰ ভিতৰত নাৰিকলৰ আঁহ বা ক’য়ৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ।<ref>{{cite web|url=https://www.scribd.com/doc/56052689/8/INDUSTRY-PROFILE |title=coir |publisher=Scribd.com |access-date=2013-09-25}}</ref> ক’য়ৰজাত সামগ্ৰীসমূহ চেৰ্থালা আৰু মান্নানচেৰী অঞ্চলত পোৱা যায়। আনহাতে আৰুকু্ট্টী আৰু কোডামথুৰুথত চূণৰ খোলা, চেংগানুৰত প্লাইউড, আৰুৰত কেলট্ৰন কণ্ট্ৰ’ল, মাভেলিক্কাৰাত পটাচিয়াম ক্ল’ৰাইড আৰু থানেৰমুক্তমত নাৰিকল তথা নাৰিকল তেল পোৱা যায়। এই চহৰসমূহত উৎপাদিত অন্যান্য গুৰুত্বপূৰ্ণ সামগ্ৰীসমূহ হ’ল— শুকান নাৰিকল (কোপ্ৰা), কাচ, দলিচা আৰু দিয়াচলাই।<ref>"coir mat {{cite web|url=http://coirboard.gov.in/dir_manufacturers_mats.htm |title=Resources|access-date=7 June 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110813201755/http://coirboard.gov.in/dir_manufacturers_mats.htm |archive-date=13 August 2011 |df=dmy }}"</ref> বৰ্তমান সময়ত পৰ্যটন খণ্ডই ৰাজহ সংগ্ৰহৰ এক অন্যতম প্ৰধান উৎস হিচাপে গা কৰি উঠিছে। এইটো মূলত ইয়াৰ নাওঘৰসমূহৰ বাবে সম্ভৱ হৈছে, যিয়ে পৰ্যটকসকলক চহৰখনৰ সুন্দৰ জলাশয়সমূহৰ দৃশ্য উপভোগ কৰাৰ সুবিধা দিয়ে। ইয়াৰ আন এটা কাৰণ হ’ল [[Munnar|মুন্নাৰ]], [[Varkala|ভাৰকলা]] আৰু [[Wayanad|ৱায়নাড]]ৰ দৰে অন্যান্য পৰ্যটনস্থলীসমূহৰ কাষতে এই ঠাইখন অৱস্থিত। কেৰালা পৰ্যটন বিভাগৰ পৰিসংখ্যা অনুসৰি ২০২০ আৰু ২০২১ চনৰ ভিতৰত আল্লেপ্পীত পৰ্যটকৰ আগমন ৭৪.৫৫% বৃদ্ধি পাইছিল। একে সময়তে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনৰ গড় বৃদ্ধিৰ হাৰ আছিল ৫১.০৯%।<ref>{{Cite web |last=Tourism |first=Kerala |title=Kerala Statistics – 2021 - Highlights |url=https://www.keralatourism.org/tourismstatistics/tourist_statistics_202120220530122636.pdf |access-date=12 January 2023 |website=Kerala Tourism: Official Website |language=English}}</ref> == জলাশয়ৰ ধান খেতি == [[Image:Kerala Kuttanad2.jpg|thumb|কুত্তানাদৰ ধাননি পথাৰ]] আলাপ্পুয়াৰ প্ৰধান জীৱিকা হ’ল কৃষি কাৰ্য। কেৰালাৰ ধানৰ পাত্ৰ বুলি জনাজাত কুত্তানাদ অঞ্চলটো আলাপ্পুয়াত অৱস্থিত।<ref name="keralatourism.org"/> ভেম্বনাড হ্ৰদৰপৰা মাটি উদ্ধাৰ কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াটো তিনিটা পৰ্যায়ত সম্পন্ন হৈছিল। প্ৰথম পৰ্যায়ত চৰকাৰৰফালৰপৰা কোনো বিত্তীয় সাহায্য অবিহনে ব্যক্তিগত উদ্যোগীসকলে এই কাম হাতত লৈছিল। ১৮৬৫ চনত ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজ্যৰদ্বাৰা জাৰি কৰা ‘পট্টম ঘোষণা’ই ১৮৬৫ ৰপৰা ১৮৯০ চনৰ ভিতৰত মাটি উদ্ধাৰৰ কাৰ্যসূচীক যথেষ্ট গতি প্ৰদান কৰিছিল। এই সময়ছোৱাত পথাৰৰপৰা পানী ওলাই পঠোৱাৰ কাম জলচক্ৰ ব্যৱহাৰ কৰি মানুহে নিজে কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত বৃহৎ পৰিমাণৰ মাটি উদ্ধাৰ কৰাত বাধা আহি পৰিছিল। এই সময়ছোৱাত মাত্ৰ প্ৰায় ২৫০ হেক্টৰ মাটিহে উদ্ধাৰ কৰা সম্ভৱ হৈছিল। এই সময়ছোৱাত উদ্ধাৰ কৰা ভেনাদু হ্ৰদ আৰু মাদাতিল হ্ৰদক ভেম্বনাড হ্ৰদৰপৰা উদ্ধাৰ কৰা প্ৰথমটো ‘কায়াল নিলম’ (হ্ৰদৰপৰা উদ্ধাৰ কৰা ভূমি) বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>{{cite news |author=M.S. Swaminathan, FRS |title=The Kuttanadu Below Sea Level Farming System, India |newspaper=FAO Website |date=May 2013 |page=8 |url=http://www.fao.org/fileadmin/templates/giahs_assets/Information_Resources_Annexes/Japan_Forum/Kuttanad_Below_Sea_Level_Farming_System.pdf |access-date=8 October 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150611175117/http://www.fao.org/fileadmin/templates/giahs_assets/Information_Resources_Annexes/Japan_Forum/Kuttanad_Below_Sea_Level_Farming_System.pdf |archive-date=11 June 2015 |archivedate=11 June 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150611175117/http://www.fao.org/fileadmin/templates/giahs_assets/Information_Resources_Annexes/Japan_Forum/Kuttanad_Below_Sea_Level_Farming_System.pdf |deadurl=yes }}</ref> হ্ৰদৰপৰা মাটি উদ্ধাৰ কৰা আৰু তাত খেতি কৰাৰ এই অগ্ৰগামী কাৰ্যসূচীখন পাল্লিথানম লুকা মাথায়ে আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>{{cite news |author=G S Unnikrishanan Nair |title=Kuttanad; Our Heritage Our wealth |newspaper=KERALA CALLING |date=September 2013 |pages=16–20 |url=http://www.kerala.gov.in/docs/publication/2013/kc/september_13/16.pdf |access-date=26 Sep 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130927092458/http://www.kerala.gov.in/docs/publication/2013/kc/september_13/16.pdf |archive-date=27 September 2013 |archivedate=27 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130927092458/http://www.kerala.gov.in/docs/publication/2013/kc/september_13/16.pdf |deadurl=yes }}</ref> দ্বিতীয় পৰ্যায়টো ১৮৯০ চনৰপৰা ১৯০৩ চনলৈকে আছিল। ১৯২০ ৰপৰা ১৯৪০ চনৰ ভিতৰত ধানৰ মূল্য আশ্বাতীতভাৱে হ্ৰাস পোৱাৰ বাবে মাটি উদ্ধাৰৰ কাম মন্থৰ হৈ পৰিছিল। ইয়াৰ পিছত ১৯৪০ চনৰ আৰম্ভণিতে এই কামে পুনৰ গতি লাভ কৰে। এই সময়ছোৱাত কৃষি উৎপাদন বৃদ্ধি কৰাৰ উদ্দেশ্যে চৰকাৰে ‘অধিক খাদ্য উৎপাদন কৰক’ নামৰ এক অভিযান আৰম্ভ কৰে। চৰকাৰে নতুন মাটি উদ্ধাৰ কাৰ্যসূচীক উদগনি দিবলৈ বিভিন্ন সাহায্যও আগবঢ়াইছিল। ইলেকট্ৰিক মটৰৰ আৱিষ্কাৰে মাটি উদ্ধাৰৰ কাম পূৰ্বৰ তুলনাত বহু সহজ, সুলভ আৰু কম বিপদাশঙ্কা যুক্ত কৰি তুলিছিল। মাটি উদ্ধাৰৰ শেষৰ অংশ অৰ্থাৎ কিউ (Q), এছ (S) আৰু টি (T) ব্লক এই সময়ছোৱাতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|last=Studies Society|first=Thiruvananthapuram Economic|date=August 2017|title=Agricultural Development of Kerala From 1800 AD to 1980 AD: A Survey of Studies|url=http://keralaeconomy.com/admin/pdfs/A%20Survey%20of%20Studies.pdf|website=keralaeconomy.com}}</ref> === মুপ্পালম দলঙৰ পুনৰ নিৰ্মাণ === আলাপ্পুয়া চহৰৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰত অৱস্থিত ঐতিহাসিক মুপ্পালম বা ত্ৰিমুখী দলংখন এসময়ত পৰ্যটক আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বাবে এক প্ৰধান আকৰ্ষণ আছিল।<ref>{{Cite news |last=Viswam |first=Vishak |date=March 13, 2025 |title=Can Nalpalam fill the big shoes of Alappuzha's iconic Muppalam? |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2025/Mar/13/can-nalpalam-fill-the-big-shoes-of-alappuzhas-iconic-muppalam |work=The New Indian Express |pages=1}}</ref> বৰ্তমান এখন নতুন চাৰিলেনযুক্ত দলং নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ কৰা হৈছে, যাক স্থানীয়ভাৱে ‘নালপালম’ বুলি কোৱা হয়। এই দলংখনে চহৰখনৰ দুটা প্ৰধান খাল ক্ৰমে ভাদা খাল আৰু বাণিজ্যিক খালক সংযোগ কৰে। ই আলাপ্পুয়াৰ পথ নেটৱৰ্ক আৰু পৰিচয়ৰ এক অপৰিহাৰ্য অংশ হৈ আহিছে। এই দলংখন বিভিন্ন ভাৰতীয় ভাষা যেনে মালয়ালম, হিন্দী, তামিল, তেলুগু আৰু কানাড়া ভাষাৰ ১০০ তকৈও অধিক চলচ্চিত্ৰত প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে, যিয়ে ইয়াৰ চিনেমাটিক আকৰ্ষণক প্ৰমাণ কৰে। পূৰ্বৰ মুপ্পালম দলংখন ভাঙি তাৰ ঠাইত নতুন আৰু আধুনিক চাৰিলেনযুক্ত নালপালম দলংখন নিৰ্মাণৰ কাম কৰা হৈছে। কেৰালাৰ গড়কপ্তানী বিভাগৰ (PWD) নেতৃত্বত চলি থকা এই প্ৰকল্পটোৱে এই স্থানৰ সাংস্কৃতিক আৰু দৃশ্যগত গুৰুত্বক অক্ষুণ্ণ ৰখাৰ চেষ্টা কৰিছে। == পৰিবহণ == {{wide image|Pallathuruthi bridge pano small.jpg|1200px|align-cap=center| পাল্লাথুৰুথী দলং}} === পথ পৰিবহণ === ==== ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ==== পানভেল]]ক কন্যা কুমাৰীৰ সৈতে সংযোগ কৰা ৬৬ নম্বৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ এই চহৰৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে। কম্মডী আৰু কালাৰকোডৰ মাজত চহৰৰ যান-জঁট হ্ৰাস কৰিবলৈ আলাপ্পুয়া বাইপাছ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ৬৬ নম্বৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথে আলাপ্পুয়া চহৰক মুম্বাই, উডুপি, মাংগালোৰ, কান্নুৰ, কোঝিকোড়, এৰ্নাকুলাম, কোল্লাম আৰু তিৰুৱনন্তপুৰম আদি প্ৰধান চহৰসমূহৰ সৈতে সংযোগ কৰে। উপকূলীয়-পাহাৰীয়া পৰ্যটন প্ৰকল্পৰ অংশ হিচাপে আলাপ্পুয়াক কোদাইকানালৰ সৈতে সংযোগ কৰাত সহায় কৰিবলৈ কেৰালাৰ ১১ নম্বৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথক ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথলৈ উন্নীত কৰাৰ এক পৰিকল্পনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/150809/nation-current-affairs/article/jawahar-thayankari-lifts-nehru-trophy|title=Jawahar Thayankari lifts Nehru trophy|newspaper=[[Deccan Chronicle]]|date=9 August 2015}}</ref> ==== ৰাজ্যিক ঘাইপথ ==== [[File:KSRTC Bus stand Alappuzha.jpg|thumb|250px|আলাপ্পুয়া কেএছআৰটিচি বাছ আস্থান]] [[File:AC Road SH-11.JPG|250px|thumb|১১ নম্বৰ ৰাজ্যিক ঘাইপথ]] আলাপ্পুয়া জিলাত আঠটা ৰাজ্যিক ঘাইপথ আছে। ইয়াৰে তিনিটা আলাপ্পুয়া চহৰৰপৰা আৰম্ভ হৈছে। ১১ নম্বৰ ৰাজ্যিক ঘাইপথ কালাৰকোডৰপৰা আৰম্ভ হৈ পেৰুন্নাত শেষ হয়। এই ঘাইপথটোক স্থানীয়ভাৱে এচি ৰোড (আলাপ্পুয়া-চাংগানাচেৰী পথ) বুলি জনা যায় আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ২৪.২ কিলোমিটাৰ। এইটো এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পথ যিয়ে আলাপ্পুয়া চহৰক কোট্টায়ম জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰে। ৪০ নম্বৰ ৰাজ্যিক ঘাইপথ হ’ল আলাপ্পুয়া জিলাৰ এক আন্তঃৰাজ্যিক ঘাইপথ, যিয়ে আলাপ্পুয়া চহৰক তামিলনাডুৰ [[মাদুৰাই]] চহৰৰ সৈতে সংযোগ কৰে। আলাপ্পুয়া জিলাৰ এইটোৱেই একমাত্ৰ আন্তঃৰাজ্যিক ঘাইপথ। ৬৬ নম্বৰ ৰাজ্যিক ঘাইপথ আলাপ্পুয়া চহৰৰপৰা আৰম্ভ হৈ থোপ্পুম্পডীত শেষ হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=maps&pageId=248|title=PWD Public Site|access-date=7 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20101201055331/http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=maps&pageId=248|archive-date=1 December 2010|url-status=dead|df=dmy-all|archivedate=1 December 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101201055331/http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=maps&pageId=248|deadurl=yes}}</ref> আলাপ্পুয়াত দুটা প্ৰধান বাছ টাৰ্মিনেল আছে। কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগমৰ (KSRTC) বাছ আস্থানটো (ৰাজ্যিক জল পৰিবহণ নিগমৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ৰ ওচৰত অৱস্থিত) চৰকাৰী বাছসমূহৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। আনহাতে বাঝিচেৰীৰ ওচৰত অৱস্থিত ভি কে সোমন মেম’ৰিয়েল পৌৰসভা বাছ আস্থানটো ব্যক্তিগত বাছ আৰু অন্যান্য ৰাজ্যলৈ চলি থকা চুক্তিভিত্তিক বাছ সেৱাসমূহৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। KSRTC বাছে আলাপ্পুয়াক বেংগালুৰু, মহীশূৰ, কোল্লুৰ, মাংগালোৰ, চেন্নাই, কইম্বাটুৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম আৰু তিৰুভাল্লা আদি স্থানৰ সৈতে সংযোগ কৰে। ইয়াৰ উপৰি SETC আৰু TNSTCয়ে চহৰখনলৈ দৈনিক কেইবাটাও বাছ সেৱা পৰিচালনা কৰে। কৰ্ণাটক ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগমেও আলাপ্পুয়াৰপৰা দৈনিক দুখন বাছ চলায় বুলি জানিব পৰা গৈছে। ৬৬ নম্বৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ কাষৰ ৱালাভানাড়ুত এটা নতুন কেএছআৰটিচি (KSRTC) ডিপো আৰু বাছ আস্থান নিৰ্মাণৰ কাম চলি আছে। এই প্ৰকল্পটোৰ উদ্দেশ্য হৈছে এই অঞ্চলৰ যোগাযোগ ব্যৱস্থা উন্নত কৰা আৰু পৰিবহণ আন্তঃগাঁথনি শক্তিশালী কৰা। === জল পৰিবহণ === জিলাখনত ব্যাপক পৰিমাণে থকা জলাশয় আৰু খালসমূহৰ বাবে জল পৰিবহণ ইয়াত অত্যন্ত জনপ্ৰিয়। ৩ নম্বৰ ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ আলাপ্পুয়াৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে। চহৰখনত এটা ৰাজ্যিক জল পৰিবহণ বিভাগৰ ফেৰী ঘাট বা বোট জেটী KSRTC বাছ আস্থানৰ বিপৰীত দিশত অৱস্থিত। ইয়াৰপৰা কোট্টায়ম চহৰ আৰু অন্যান্য সৰু সৰু চহৰ তথা ঘাটসমূহলৈ ফেৰী সেৱা উপলব্ধ আছে। ফুৰিবলৈ অহা পৰ্যটকসকলৰ বাবে হাউচবোটৰ তুলনাত SWTD ফেৰী সেৱা এক সুলভ বিকল্প। [[File:The Public Transport Through Waters in Kerala.jpg|thumb|কেৰালাৰ জলাশয়সমূহত দীৰ্ঘ দূৰত্বৰ পৰিবহণৰ বাবে কেৰালা ৰাজ্যিক পৰিবহণ সংস্থাৰদ্বাৰা পৰিচালিত ৰাজহুৱা জল পৰিবহণ ব্যৱস্থা]] === ৰেল পৰিবহণ === আলাপ্পুয়া চহৰখন এৰ্নাকুলাম–কায়ামকুলাম উপকূলীয় ৰেলপথৰদ্বাৰা সংযোগ হৈ আছে। ই তিৰুৱনন্তপুৰম, কোল্লাম, কোচি, কইম্বাটুৰ, চেন্নাই, দিল্লী, বোকাৰো আৰু মুম্বাইৰ দৰে চহৰসমূহৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰে। আলাপ্পুয়া ৰেল ষ্টেচন চহৰৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰৰপৰা প্ৰায় ৪ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত।<ref>Trains from Alappuzha {{cite web |url=http://www.indiantrains.org/station-details/?code%3DALLP%26name%3DALLEPPEY |title=Indian Trains: Alleppey (ALLP) Railway Station Details |access-date=2011-06-07 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110906084048/http://www.indiantrains.org/station-details/?code=ALLP&name=ALLEPPEY |archive-date=6 September 2011 |df=dmy |archivedate=2011-09-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110906084048/http://www.indiantrains.org/station-details/?code=ALLP&name=ALLEPPEY |deadurl=yes }}</ref> আলাপ্পুয়াৰপৰা কান্নুৰ, চেন্নাই, ধানবাদ আৰু টাটানগৰ আদি চহৰসমূহলৈ মুঠ চাৰিখন ৰেল যাত্ৰা কৰে। চহৰখনত দিনটোৰ মাজে মাজে বহুতো লোকেল ৰেল চলাচল কৰে, যিবোৰে আলাপ্পুয়াক ওচৰ-পাজৰৰ চহৰসমূহৰ সৈতে সংযোগ কৰে। যিহেতু আলাপ্পুয়া এক প্ৰধান পৰ্যটনস্থলী, সেয়েহে দিল্লী, চণ্ডীগড়, বেংগালুৰু, মাংগালোৰ, কোঝিকোড় আৰু অমৃতসৰৰ দৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰসমূহৰপৰা অহা ৰেলসমূহ এই ষ্টেচনৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়।<ref>[https://www.atdcalleppey.com/ ATDC – Alleppey Tourism Development Co-operative Society Ltd.], is the premier body in the district of Alleppey, Kerala for the promotion of tourism.</ref> === বিমান পৰিবহণ === চহৰখনৰপৰা উত্তৰ দিশে প্ৰায় ৭৮ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত [[Cochin International Airport|কোচিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমান বন্দৰ]] হ’ল আটাইতকৈ ওচৰৰ বিমান বন্দৰ। আনহাতে দক্ষিণ দিশে ১৫৯ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত [[তিৰুৱনন্তপুৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমান বন্দৰ]] হ’ল জিলাখনক অন্যান্য দেশৰ সৈতে সংযোগ কৰা আন এটা বিমান বন্দৰ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যটকসকলে আলাপ্পুয়াত উপস্থিত হ’বলৈ এই বিমান বন্দৰসমূহ ব্যৱহাৰ কৰে। ইয়াৰ ওচৰৰ আন দুটা বিমান বন্দৰ হ'ল কালিকট (২৩৬ কিলোমিটাৰ) আৰু কইম্বাটুৰ (২৫৪ কিলোমিটাৰ) বিমান বন্দৰ। চহৰখনত চৰকাৰী কাম-কাজৰ বাবে এটা হেলিপেড সংৰক্ষিত কৰি ৰখা হৈছে। == প্ৰশাসন আৰু ৰাজনীতি == {| class="wikitable" style="float:right; margin: 0 1em 0 0; " |- ! colspan="2"| আলাপ্পুয়া চহৰৰ বিষয়াসকল |- | জিলা উপায়ুক্ত | আলেকচ ভাৰ্গীছ IAS |- | পৌৰসভাৰ অধ্যক্ষ | মলী জেকব |- | আৰক্ষী অধীক্ষক (ভাৰত) আৰু জিলা আৰক্ষী প্ৰধান | এম পি মোহনচন্দ্ৰন IPS<ref>{{cite web|url=http://alappuzha.nic.in |title=Election 2009 - Alappuzha District, Kerala State, India - Observers |access-date=2012-04-22 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110807061530/http://alappuzha.nic.in |archive-date=7 August 2011}}</ref> |} [[File:Alappuzha loves Wikimedia IMG 7599.JPG|thumb|250px|আল্লেপ্পী বাৰ এছ’চিয়েশ্যন]] জিলাখনত দুটা প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা প্ৰচলিত আছে। সেই দুটা হ’ল— ৰাজহ আৰু স্থানীয় স্বায়ত্তশাসন। ৰাজহ ব্যৱস্থাৰ অধীনত জিলাখনক দুটা ৰাজহ বিভাগ, ছটা তালুক আৰু ৯১খন গাঁৱত বিভক্ত কৰা হৈছে। এই দুটা ৰাজহ বিভাগ হ’ল— ৪৭খন গাঁৱেৰে গঠিত চেৰ্থালা, আম্বালাপ্পুৱা আৰু কুত্তানাদ তালুকক সামৰি লোৱা আলাপ্পুয়া বিভাগ, আৰু ৪৪খন গাঁৱেৰে গঠিত কাৰ্তিকাপল্লী, চেংগানুৰ আৰু মাভেলিক্কাৰা তালুকক সামৰি লোৱা চেংগানুৰ বিভাগ। লোকপিয়লেৰ উদ্দেশ্যে চেৰ্থালা পৌৰসভাৰ অন্তৰ্ভুক্ত অংশসমূহৰ বাহিৰে আৰুৰ, আৰুকু্ট্টী, কোডামথুৰুথ, থানেৰমুক্তম উত্তৰ, থানেৰমুক্তম দক্ষিণ, ৱায়লাৰ পূব আৰু কোক্কোথামংগলাম গাঁৱক ১৯৮১ চনৰ লোকপিয়লত লোকপিয়ল চহৰ হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। স্থানীয় স্বায়ত্তশাসন-ব্যৱস্থাৰ অধীনত জিলাখনক পাঁচখন বিধিবদ্ধ চহৰ আৰু ৭১খন পঞ্চায়তৰে গঠিত উন্নয়ন ব্লকত বিভক্ত কৰা হৈছে। এটা উন্নয়ন ব্লকৰ এক্তিয়াৰৰ ভিতৰত লোকপিয়ল চহৰৰ অন্তৰ্গত এলেকাসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হয়।<ref>{{cite web|url=http://alappuzha.nic.in |title=Official Web Site of Alappuzha, Kerala, India |access-date=2011-06-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721162712/http://alappuzha.nic.in |archive-date=21 July 2011 |df=dmy }}</ref> ২০১১ চনৰ কেৰালা ৰাজ্যিক বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ সময়ত আলাপ্পুয়া জিলাত নটা বিধানসভা সমষ্টি আছিল। সেইবোৰ হ’ল— অৰুৰ, চেৰ্থালা, আলাপ্পুয়া, কুত্তানাদ, হৰিপাদ, কায়ামকুলাম, মাভেলিক্কাৰা আৰু চেংগানুৰ।<ref>{{cite web|author=Kerala Legislature |url=http://niyamasabha.org |title=Niyamsabha official site |publisher=Niyamasabha.org |date= |access-date=14 February 2021}}</ref> আলাপ্পুয়া বিধানসভা সমষ্টিটো আলাপ্পুয়া লোকসভা সমষ্টিৰ এক অংশ। জিলাখনৰ আনটো লোকসভা সমষ্টি হ’ল মাভেলিক্কাৰা।<ref>{{Cite web |url=http://eci.nic.in |title=constituency |access-date=9 June 2011 |archive-date=18 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718054105/http://eci.nic.in |url-status=dead }}</ref> {| border="1" |- ! colspan="4" | '''সংসদ প্ৰতিনিধিসকল''' |- ! নাম ! লোকসভা সমষ্টি ! বৰ্ষ ! ৰাজনৈতিক দল |- | পি. কে. বাসুদেৱন নায়াৰ | আলাপ্পুয়া | ১৯৬২–১৯৭৭ | ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (আম্বালাপ্পুয়া আসন হিচাপে) |- | আৰ. অচ্যুতন | মাভেলিক্কাৰা | ১৯৬২–১৯৬৭ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | জি. পি. মংগলাথুমডম | মাভেলিক্কাৰা | ১৯৬৭–১৯৭১ | সংযুক্ত ছচিয়েলিষ্ট পাৰ্টী |- | আৰ. বালকৃষ্ণ পিল্লাই | মাভেলিক্কাৰা | ১৯৭১–১৯৭৭ | কেৰালা কংগ্ৰেছ |- | বি. কে. নায়াৰ | মাভেলিক্কাৰা | ১৯৭৭–১৯৮০ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | সুশীলা গোপালন | আলাপ্পুয়া | ১৯৮০–১৯৮৪ | ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) |- | অধ্যাপক পি. জে. কুৰিয়েন | মাভেলিক্কাৰা | ১৯৮০–১৯৮৪, ১৯৮৯-১৯৯৮ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ৱাক্কম পুৰুষোত্তম | আলাপ্পুয়া | ১৯৮৪–১৯৯১ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | থাম্পান থমাছ | মাভেলিক্কাৰা | ১৯৮৪–১৯৮৯ | জনতা পাৰ্টী |- | টি. জে. আঞ্জলোচ | আলাপ্পুয়া | ১৯৯১–১৯৯৬ | ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) |- | ৰমেশ চেন্নিথালা | মাভেলিক্কাৰা | ১৯৯৯–২০০৪ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | চি. এছ. সুজাতা | মাভেলিক্কাৰা | ২০০৪–২০০৯ | ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) |- | ভি. এম. সুধীৰন | আলাপ্পুয়া | ১৯৭৭–১৯৮০, ১৯৯৬–২০০৪ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ড° কে. এছ. মনোজ | আলাপ্পুয়া | ২০০৪–২০০৯ | ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) |- | কে. চি. বেণুগোপাল | আলাপ্পuয়া | ২০০৯- ২০১৪ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | কোদিকুন্নিল সুৰেশ | মাভেলিক্কাৰা | ২০০৯–২০১৪ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | কে. চি. বেণুগোপাল | আলাপ্পuয়া | ২০০৯- ২০১৪ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | কোদিকুন্নিল সুৰেশ | মাভেলিক্কাৰা | ২০০৯–২০১৪ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | কে. চি. বেণুগোপাল | আলাপ্পুয়া | ২০১৪- ২০১৯ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | কোদিকুন্নিল সুৰেশ | মাভেলিক্কাৰা | ২০১৪–২০Ip | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | এ. এম. আৰিফ | আলাপ্পuয়া | ২০১৯–২০২৪ | ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) |- | কোদিকুন্নিল সুৰেশ | মাভেলিক্কাৰা | ২০১৯–২০২৪ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | কে. চি. বেণুগোপাল | আলাপ্পuয়া | ২০২৪- | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | কোদিকুন্নিল সুৰেশ | মাভেলিক্কাৰা | ২০২৪- | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |} == শিক্ষা == [[File:St. Joseph's College for Women Alappuzha.jpg|thumb|আলাপ্পুয়াৰ চেণ্ট জোচেফছ মহিলা মহাবিদ্যালয়]] [[File:Alappuzha Medical College.jpg|thumb|আলাপ্পুয়াৰ চৰকাৰী টি. ডি. চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] [[File:Leo XIII HSS, Alappuzha.jpg|thumb|আলাপ্পুয়াৰ ত্ৰয়োদশ লিঅ’ হায়াৰ চেকেণ্ডাৰী স্কুল]] সমগ্ৰ জিলাখনতে বিভিন্ন স্কুল, কম্পিউটাৰ প্ৰতিষ্ঠান আৰু কলেজ আছে। ইয়াত ৯খন প্ৰশিক্ষণ স্কুল আছে। লগতে ৪০৫খন নিম্ন প্ৰাথমিক স্কুল আছে। ইয়াত ১০৫খন হাইস্কুল আৰু ৮৭খন উচ্চতৰ মাধ্যমিক স্কুল আছে।<ref>"education in Alappuzha {{cite web |title=Official WEBSITE of Alappuzha, Kerala, India - Education Department |url=http://alappuzha.nic.in |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110807061328/http://alappuzha.nic.in |archive-date=7 August 2011 |access-date=2011-06-10 |df=dmy}}"</ref> ১৮১৬ চনত আলাপ্পুয়াত প্ৰথমখন স্কুল স্থাপন কৰা হৈছিল। এইখন আছিল চাৰ্চ মিছনেৰী ছ’চাইটি (CMS) স্কুল। ভাৰতৰ প্ৰথম চিএমএছ মিছনেৰী ৰেভাৰেণ্ড থমাছ নৰ্টনে এই স্কুলখন পাতিছিল। আলাপ্পুয়াৰ চিএছআই ক্ৰাইষ্ট চাৰ্চে এই স্কুলখন চলায়। ১৮৮৯ চনৰ ১ জুনত আলাপ্পুয়াত প্ৰথমখন উচ্চতৰ মাধ্যমিক স্কুল খোলা হৈছিল। এইখন আছিল ত্ৰয়োদশ লিঅ’ হায়াৰ চেকেণ্ডাৰী স্কুল। কোচিৰ পৰ্তুগীজ বিচপ জন গোমেচ পেৰীৰাই এইখন মুকলি কৰিছিল। আলাপ্পুয়াৰ প্ৰথম পলিটেকনিক কলেজখন আছিল কাৰ্মেল পলিটেকনিক কলেজ। ফাদাৰ গিলবাৰ্ট পালাকুনেলে এইখন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। চিএমআই ক্ৰমে ইয়াৰ পৰিচালনা কৰে। কাৰ্মেল এতিয়াও ৰাজ্যখনৰ শীৰ্ষ স্থানৰ পলিটেকনিক প্ৰতিষ্ঠান।<ref>"Leo 13 school {{cite web |url=http://alleppeydiocesanschools.org/ |title=Higher Secondary Schools |access-date=2011-06-10 |url-status=dead |archive-url=https://archive.org |archive-date=26 April 2012 |df=dmy |archivedate=2011-06-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110623123828/http://alleppeydiocesanschools.org/ |deadurl=yes }}"</ref> [[File:Cemp2.jpg|thumb|পুন্নপ্ৰাৰ কলেজ অব ইঞ্জিনিয়াৰিং এণ্ড মেনেজমেণ্ট]] আলাপ্পুয়াৰ কলেজসমূহে শিক্ষাৰ্থীসকলক স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়।<ref>"colleges in Alappuzha {{cite web |title=Official WEBSITE of Alappuzia, Kerala, India - Colleges of Alappuzha |url=http://alappuzha.nic.in |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110807061232/http://alappuzha.nic.in |archive-date=7 August 2011 |access-date=2011-06-10 |df=dmy}}"</ref> === প্ৰধান মহাবিদ্যালয় আৰু প্ৰতিষ্ঠানসমূহ === * ইউনিভাৰ্চিটি ইনষ্টিটিউট অব টেকন’লজী (UIT), আলাপ্পুয়া<ref>{{cite web|url=https://uitalleppey.org |title=University Institute of Technology (UIT), Alappuzha}}</ref> * চেৰ্থালা অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়<ref>{{cite web|url=http://cectl.ac.in |title=College of Engineering, Cherthala |publisher=Cectl.ac.in |access-date=25 September 2013}}</ref> * সনাতন ধৰ্ম কলেজ<ref>{{cite web|url=http://sdcollege.in|title=Welcome - Sanatana Dharma College|accessdate=26 February 2023}}</ref> * এছ. ডি. ৱি. কলা আৰু ব্যাৱহাৰিক বিজ্ঞান কলেজ<ref>{{cite web|url=http://sdvcollege.in/|title=Welcome: S. D. V. College of Arts and Applied Science|accessdate=26 February 2023|archivedate=25 February 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230225221542/http://sdvcollege.in/|deadurl=yes}}</ref> * শ্ৰী নাৰায়ণ কলেজ, চেৰ্থালা<ref>{{cite web|url=http://sncollegecherthala.in/|title=SN COLLEGE CHERTHALA|accessdate=26 February 2023|archive-date=22 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160222082800/http://sncollegecherthala.in|url-status=dead|archivedate=8 December 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221208121229/http://sncollegecherthala.in/|deadurl=yes}}</ref> * এন.শে‌ছ.এছ. কলেজ, চেৰ্থালা<ref>{{cite web |url=http://grotal.com/ |title=NSS Alappuzha |publisher=Grotal.com |access-date=25 September 2013 |archivedate=24 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130924054359/http://www.grotal.com/ |deadurl=yes }}</ref> * চৰকাৰী কলেজ, আম্বালাপ্পুৱা<ref>{{cite web|url=http://ambalapuzhagc.org|title=Government College, Ambalapuzha|accessdate=26 February 2023}}</ref> * পুন্নপ্ৰা অভিযান্ত্ৰিক আৰু ব্যৱস্থাপনা মহাবিদ্যালয়<ref>{{cite web|url=http://cempunnapra.org|title=CEM Punnapra|accessdate=26 February 2023}}</ref> * মাৰ গ্ৰেগৰিয়াছ কলেজ, পুন্নপ্ৰা<ref>{{cite web|url=http://margregoriospunnapra.org/|title=Mar Gregorios College|access-date=7 October 2018|archive-url=https://archive.org|archive-date=19 October 2015|url-status=dead|df=dmy-all|archivedate=19 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151019133501/http://margregoriospunnapra.org/|deadurl=yes}}</ref> * চেংগানুৰ অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়<ref>{{cite web|url=http://ceconline.edu |title=College of Engineering (Chengannur) |publisher=Ceconline.edu |access-date=25 September 2013}}</ref> * ব্যাৱহাৰিক বিজ্ঞান কলেজ, মাভেলিক্কাৰা<ref>{{cite web|url=http://kerala.gov.in|title=Profile of the College - College of Applied Sciences, Mavelikkara|accessdate=26 February 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060518025213/http://kerala.gov.in/|archivedate=18 May 2006|deadurl=yes}}</ref> * কাৰ্মেল অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তি মহাবিদ্যালয়, আলাপ্পুয়া<ref>{{Cite web|url=https://carmelcet.in|title=Carmel College of Engineering and Technology|website=www.carmelcet.in}}</ref> * চৰকাৰী টি. ডি. চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, আলাপ্পুয়া<ref>{{Cite web|url=https://tdmcalappuzha.org|title=TD Medical College – Alappuzha}}</ref> * চেণ্ট জোচেফছ মহিলা মহাবিদ্যালয়, আলাপ্পুয়া<ref>{{Cite web |url=http://stjosephcollegeforwomen.com/ |title=SJCW |access-date=10 June 2011 |archive-date=9 January 2016 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead |archivedate=16 July 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110716143613/http://stjosephcollegeforwomen.com/ |deadurl=yes }}</ref> * চেণ্ট মাইকেলছ কলেজ, চেৰ্থালা<ref>SMC {{cite web |url=http://keralauniversity.edu/ |title=St. Michael's College, Cherthala |access-date=18 February 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100527094214/http://keralauniversity.edu |archive-date=27 May 2010 |archivedate=11 June 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100611165005/http://www.keralauniversity.edu/ |deadurl=yes }}</ref> * টি. কে. মাধৱ মেম’ৰিয়েল কলেজ<ref>{{cite web |url=http://keralauniversity.edu/ |title=T.K. Madhava Memorial College, Nangiarkulangara |access-date=18 February 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110926212337/http://keralauniversity.edu |archive-date=26 September 2011 |df=dmy |archivedate=11 June 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100611165005/http://www.keralauniversity.edu/ |deadurl=yes }}</ref> * চেণ্ট অ্যালোইচিয়াছ কলেজ, এদাথুয়া<ref>{{cite web |url=http://aloysiuscollege.org/ |title=St Aloysius |publisher=Aloysiuscollege.org |access-date=25 September 2013 |archive-date=29 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130829023214/http://aloysiuscollege.org |url-status=dead |archivedate=29 August 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130829023214/http://www.aloysiuscollege.org/ |deadurl=yes }}</ref> * বিচপ মূৰ কলেজ, মাভেলিক্কাৰা * মিলাদ-ই-শ্বেৰিফ মেম’ৰিয়েল কলেজ, কায়ামকুলাম (MSM) * খ্ৰীষ্টান কলেজ, চেংগানুৰ == ধৰ্মীয় উপাসনাগাৰসমূহ == [[File:Ambalappuzha Temple.JPG|thumb|আম্বালাপ্পুৱা শ্ৰীকৃষ্ণ স্বামী মন্দিৰ]] [[File:Our Lady of Mount Carmel Cathedral.jpg|thumb|আলাপ্পুয়াৰ আৱাৰ লেডী অৱ মাউণ্ট কাৰ্মেল কেথেড্ৰেল]] [[File:St. Andrew's Forane Church of Arthunkal.jpg|thumb|আৰ্থুংকালৰ চেণ্ট এণ্ড্ৰিউছ বেচিলিকা]] === আলাপ্পুয়াৰ হিন্দু মন্দিৰসমূহ === * আম্বালাপ্পুৱা শ্ৰীকৃষ্ণ স্বামী মন্দিৰ * আনন্দেশ্বৰম মহাদেৱ মন্দিৰ * চাক্কুলাথুকাভু মন্দিৰ (ভাগৱতী মন্দিৰ) * চেট্টিকুলাংগাৰা দেৱী মন্দিৰ * চেংগানুৰ মহাদেৱ মন্দিৰ * হৰিপাদ শ্ৰী সুব্ৰহ্মণ্য স্বামী মন্দিৰ * কানিচুকুলাংগাৰা দেৱী মন্দিৰ * কান্দিয়ুৰ শ্ৰী মহাদেৱ মন্দিৰ, মাভেলিক্কাৰা * মন্নাৰাছালা মন্দিৰ * মুল্লাক্কাল ৰাজৰাজেশ্বৰী মন্দিৰ * পদনিলম পৰব্ৰহ্ম মন্দিৰ, নুৰানাদ * ত্ৰিপুলিয়ুৰ মহাৱিষ্ণু মন্দিৰ * থ্ৰিচিট্টাত মহাৱিষ্ণু মন্দিৰ * বলিয়াকুলাংগাৰা দেৱী মন্দিৰ, কাৰ্তিকাপল্লী === আলাপ্পুয়াৰ খ্ৰীষ্টান গীৰ্জাসমূহ === * আৱাৰ লেডী অৱ মাউণ্ট কাৰ্মেল কেথেড্ৰেল, আলাপ্পুয়া * চেণ্ট এণ্ড্ৰিউছ বেচিলিকা, আৰ্থুংকাল * চেণ্ট জৰ্জ ফ’ৰেন গীৰ্জা, এদাথুয়া * চেণ্ট মেৰী বেচিলিকা, চম্পাকুলাম (চম্পাকুলাম কাল্লুৰকাডু বেচিলিকা) * চেণ্ট থমাছ গীৰ্জা, থুম্পোলী (থুম্পোলী পল্লী) * চেণ্ট মেৰী ফ’ৰেন গীৰ্জা, পুলিনকুন্নু === আলাপ্পuয়াৰ ইছলামীয় মছজিদসমূহ === * মকাম মছজিদ, চিভিল ষ্টেচন ৱাৰ্ড, আলাপ্পুয়া।<ref name="sunni">{{Cite web |last=SUNNIVOICE |date=2021-12-31 |title=ആലപ്പുഴ: കനാൽ കരകളിലെ പൈതൃകക്കാഴ്ചകൾ |url=https://sunnivoice.net/%e0%b4%86%e0%b4%b2%e0%b4%aa%e0%b5%8d%e0%b4%aa%e0%b5%81%e0%b4%b4-%e0%b4%95%e0%b4%a8%e0%b4%be%e0%b5%bd-%e0%b4%95%e0%b4%b0%e0%b4%95%e0%b4%b3%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%86-%e0%b4%aa%e0%b5%88%e0%b4%a4/ |access-date=2024-06-27 |language=ml}}</ref> * সৌকাৰ মছজিদ, ১৮৫০ চনত নিৰ্মিত এটা মছজিদ।<ref name="News18">{{cite news |title=ആലപ്പുഴ പൈതൃകപദ്ധതിയിൽ മുഖംമിനുക്കി ' സൗക്കാർ മസ്ജിദ് ' |url=https://malayalam.news18.com/news/alappuzha/sawker-masjid-timeless-beacon-of-spiritual-heritage-in-alappuzha-local18-649587.html |work=News18 മലയാളം |date=14 January 2024 |language=ml }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ক্ৰীড়া == [[File:Nehru Trophy Boat Race 2012 7791.JPG|250px|thumb|নেহৰু ট্ৰফী নৌকা খেল আলাপ্পুয়াৰ ওচৰৰ পুন্নমদা হ্ৰদত অনুষ্ঠিত এক জনপ্ৰিয় খেল]] আলাপ্পুয়াত নেহৰু ট্ৰফী নৌকা খেল প্ৰতিযোগিতা অনুষ্ঠিত হয়। এই প্ৰতিযোগিতাখন চহৰখনৰ ওচৰৰ পুন্নমদা হ্ৰদত খেলা হয়।<ref>{{Cite web |title=The Nehru Trophy Boat Race |url=https://utsav.gov.in/view-event/nehru-trophy-boat-race#:~:text=The%20Nehru%20Trophy%20Boat%20Race%20is%20one,there%20is%20an%20interesting%20story%20behind%20it.}}</ref> ১৯৫২ চনত ভাৰতৰ প্ৰথম প্ৰধানমন্ত্ৰী জৱাহৰলাল নেহৰুৱে কেৰালা ভ্ৰমণ কৰিছিল। সেই সময়ত আল্লেপ্পীৰ ৰাইজে তেওঁলোকৰ সন্মানীয় অতিথিজনৰ বাবে এক বিশেষ মনোৰঞ্জনৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। ইয়াৰ বাবে তেওঁলোকে এক ঐতিহ্যবাহী নাও দৌৰ প্ৰতিযোগিতাৰ আয়োজন কৰিছিল। এই খেলখন দেখি নেহৰু অত্যন্ত উৎসাহিত হৈ পৰিছিল। তেওঁ নিৰাপত্তা বিষয়াসকলৰ বাধা নেওচি নিজেই ‘নডুভাগম চন্দন’ নামৰ এখন নাৱত জাঁপ দি উঠিছিল। নাৱত উঠি পোৱা এই আনন্দৰ বাবেই তেওঁ প্ৰতিযোগিতাৰ বিজয়ীক প্ৰদান কৰিবলৈ এটা ৰোলিং ট্ৰফী উপহাৰ দিছিল। এই নাও দৌৰৰ বাহিৰেও ক্ৰিকেট, ফুটবল, বাস্কেটবল আৰু নাও চলোৱা (ৰোয়িং) আদি এই চহৰৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় খেলসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। ২০১৫ চনত কেৰালা ক্ৰিকেট সন্থাই আলাপ্পুয়াত ‘কেচিএ ক্ৰিকেট ষ্টেডিয়াম’ উদ্বোধন কৰে। এইখন এখন এ-ক্লাছ শ্ৰেণীৰ ক্ৰিকেট ষ্টেডিয়াম।<ref>{{cite web|url=http://www.keralacricketassociation.com/Alappuzha-cg|title=SD College- KCA Cricket Ground- Alapuzha}}</ref> == প্ৰখ্যাত ব্যক্তিসকল == * থকাঝি শিৱশংকৰ পিল্লাই - ঔপন্যাসিক আৰু চুটিগল্প লেখক, ভাৰতৰ সৰ্বোচ্চ সাহিত্য বঁটা জ্ঞানপীঠ লাভ কৰিছিল। * ৱায়লাৰ ৰামবৰ্মা - মালয়ালম কবি আৰু চলচ্চিত্ৰ গীতিকাৰ * আৰাট্টুপুঝা ৱেলায়ুধ পণিক্কৰ - কেৰালাৰ সমাজ সংস্কাৰক * এম. কে. চানু – লেখক, সমালোচক আৰু সমাজকৰ্মী, মানৱ অধিকাৰৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাৰ এজন স্থায়ী সদস্য * ইৰায়িম্মান থাম্পী - কৰ্ণাটকী সংগীতজ্ঞ তথা কেৰালাৰ এজন সংগীত সুৰকাৰ * কাভালাম নাৰায়ণ পণিক্কৰ - পৰিচালক, কবি * এছ. ডি. শিবুলাল - ইনফ’চিচৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া আৰু পৰিচালন সঞ্চালক * নৱজ্যোতি শ্ৰী কৰুণাকৰ গুৰু - চন্থীগিৰি আশ্ৰমৰ প্ৰতিষ্ঠাপক * গণেশ পুথুৰ - লেখক, কেন্দ্ৰীয় সাহিত্য অকাডেমী বঁটা বিজয়ী * পি. এছ. কাৰ্তিকেন - এছ. এন. ট্ৰাষ্টৰ প্ৰাক্তন সম্পাদক, এছএনডিপী য়োগমৰ প্ৰাক্তন সঞ্চালক, বিধানসভাৰ প্ৰাক্তন সদস্য (অৰুৰ), দিনমণি দৈনিক কাকতৰ মুখ্য সম্পাদক * পি. নাৰায়ণ কুৰুপ - মালয়ালম কবি * জয় জে. কাইমাপৰম্বন - ইংৰাজী আৰু মালয়ালম লেখক * ইত্তী অচ্যুতন - হৰ্টাচ মালাবাৰিকাচ সংকলনৰ বাবে নৃ-চিকিৎসাসংক্ৰান্তীয় তথ্যৰ প্ৰধান যোগান ধৰোঁতা * এলিয়েন’ৰ চিনক্লেয়াৰ ৰ’ড - ব্ৰিটিছ মালী আৰু উদ্যান শস্যৰ ওপৰত লিখা লেখিকা * ৱি. পি. শিৱকুমাৰ - চুটিগল্প লেখক * ন্যায়াধীশ চি. টি. ৰৱিকুমাৰ - উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ। * এম. জি. শ্ৰীকুমাৰ - সংগীতজ্ঞ, গায়ক আৰু সংগীত পৰিচালক * ৱায়লাৰ শৰৎ চন্দ্ৰ বৰ্মা - কবি আৰু গীতিকাৰ * কাভালাম শ্ৰীকুমাৰ - শাস্ত্ৰীয় সংগীতজ্ঞ, নেপথ্য গায়ক, সুৰকাৰ * ৰাজীৱ আলুঙ্কাল - গীতিকাৰ, কবি আৰু বক্তা === ধৰ্ম === * কৰুণাকৰ গুৰু - চন্থীগিৰি আশ্ৰমৰ প্ৰতিষ্ঠাপক * পালাক্কাল থমা মালপান - কাৰ্মেলাইটছ অৱ মেৰী ইমাকুলেটৰ প্ৰতিষ্ঠাপক * মন্সিনিয়ৰ জোচেফ চি. পঞ্জীকাৰণ - মেডিকেল চিষ্টাৰ্ছ অৱ চেণ্ট জোচেফৰ প্ৰতিষ্ঠাপক * এণ্টনী থিয়’ড’ৰ - খ্ৰীষ্টান শিক্ষাবিদ, কবি, সমাজকৰ্মী * চেণ্ট কুৰিয়াকোচ ইলিয়াচ চাভাৰা - খ্ৰীষ্টান সন্ত === ৰাজনীতি === * এ. কে. এণ্টনী - ইউডিএফ মন্ত্ৰীসভাত কেৰালাৰ তিনিবাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰী, ভাৰতৰ প্ৰাক্তন প্ৰতিৰক্ষা মন্ত্ৰী * ৱি. এছ. অচ্যুতানন্দন - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মুখ্যমন্ত্ৰী আৰু ভাৰতৰ অন্যতম জ্যেষ্ঠ কমিউনিষ্ট ৰাজনীতিবিদ * ৰমেশ চেন্নিথালা - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন গৃহমন্ত্ৰী আৰু প্ৰাক্তন বিৰোধী দলপতি, হৰিপাদ সমষ্টিৰ বৰ্তমানৰ বিধানসভা সদস্য। * সুশীলা গোপালন - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন উদ্যোগ মন্ত্ৰী আৰু কমিউনিষ্ট নেত্ৰী * কে. আৰ. গৌৰী - কেৰালাৰ প্ৰথম এলডিএফ মন্ত্ৰীসভাৰ ৰাজহ মন্ত্ৰী, কেৰালাত ভূমি সংস্কাৰ আৰম্ভ কৰিছিল, কেৰালা ইউডিএফ মন্ত্ৰীসভাৰ কৃষি মন্ত্ৰী * ৱায়লাৰ ৰৱী - ইউডিএফ মন্ত্ৰীসভাত কেৰালাৰ প্ৰাক্তন গৃহমন্ত্ৰী, প্ৰাক্তন কেন্দ্ৰীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী ভাৰতীয় পৰিক্ৰমা আৰু সংসদীয় পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী * চি. কে. চন্দ্ৰপ্পন - কমিউনিষ্ট নেতা আৰু প্ৰাক্তন সাংসদ * এছ. ৰামচন্দ্ৰন পিল্লাই - ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) ৰ পলিটব্যুৰ’ সদস্য আৰু অল ইণ্ডিয়া কিষাণ সভাৰ সাধাৰণ সম্পাদক * জি. সুধাকৰন - ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) ৰ সদস্য আৰু কেৰালাৰ প্ৰাক্তন গড়কপ্তানী বিভাগৰ মন্ত্ৰী * পি. পৰমেশ্বৰন - ভাৰতীয় বিচাৰ কেন্দ্ৰৰ সঞ্চালক; দাৰ্শনিক === চিনেমা === * শ্ৰীকুমাৰন থাম্পী - মালয়ালম চিনেমাৰ গীতিকাৰ, পৰিচালক, প্ৰযোজক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ * জোমন টি. জন - ভাৰতীয় চিনেমেট’গ্ৰাফাৰ * ৰতীশ - মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা * কুঞ্চাকো - ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক আৰু পৰিচালক * নেডুমুদী বেণু - মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা। * ফাজিল - মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক * কুঞ্চাকো বোবান - মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা * ৰিয়াজ এম টি - মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা * ফাহাদ ফাচিল - মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা * জগন্নাথ বৰ্মা - কথাকলি শিল্পী, মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ আৰু ধাৰাবাহিকৰ অভিনেতা * অশোকন - মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা * ৰাজন পি. দেৱ – মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা আৰু নাট্য ব্যক্তিত্ব * এছ. এল. পুৰম সদানন্দ - মালয়ালম নাট্যকাৰ আৰু চলচ্চিত্ৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ * চেলংগাট গোপালকৃষ্ণন - লেখক আৰু চলচ্চিত্ৰ সমালোচক * ৰাধিকা - মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী * নৱোদয় অপ্পাচন - মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক আৰু ব্যৱসায়ী * জিজো পুন্নোচ - চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক * পদ্মৰাজন - চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক * নৰেন্দ্ৰ প্ৰসাদ - চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা, লেখক আৰু সমালোচক * কেপিএচি ললিতা - মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী * বীয়েৰ প্ৰসাদ - ভাৰতীয় মালয়ালম গীতিকাৰ আৰু কবি * মধু মুত্তোম - মণিচিত্ৰথাঝু, কাক্কোথিকাভিলে আপ্পুপ্পন থাদিকালৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ * সমন্থা ৰুথ প্ৰভু - অভিনেত্ৰী * নব্যা নায়াৰ - অভিনেত্ৰী * এম. জি. শ্ৰীকুমাৰ - নেপথ্য গায়ক * শ্বাহী কবিৰ - মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু লেখক === ক্ৰীড়া === * প্ৰশান্ত পৰমেশ্বৰন - কেৰালাৰ প্ৰথম শ্ৰেণীৰ ক্ৰিকেটাৰ ([[ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লীগ]] আৰু ৰয়েল চেলেঞ্জাৰ্ছ বাংগালোৰৰ খেলুৱৈ) * চজী থমাছ - ক্ৰীড়াবিদ আৰু [[অৰ্জুন বঁটা]] প্ৰাপক * কে. উদয়কুমাৰ - ভাৰতীয় পুৰুষ ৰাষ্ট্ৰীয় ভলীবল দলৰ খেলুৱৈ, অৰ্জুন বঁটা প্ৰাপক == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বহিঃসংযোগ == {{Commons category|Alappuzha| আলাপ্পুয়া}} * {{Wikivoyage|Alappuzha| আলাপ্পুয়া}} * [https://web.archive.org/web/20100217035703/http://www.swtd.gov.in/ কেৰালা ৰাজ্যিক জল পৰিবহণ বিভাগৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট] * [http://alappuzha.nic.in/ আলাপ্পুয়া জিলাৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট] * [https://alteredgoal.com/https-alteredgoal-com-backwaters-of-alappuzha/ আলাপ্পুয়াৰ জলাশয়সমূহ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191219075158/https://alteredgoal.com/https-alteredgoal-com-backwaters-of-alappuzha/ |date=19 December 2019 }} * [https://www.keralatourism.org/article-venice-of-the-east.html পূবৰ ভেনিচ, আল্লেপ্পী] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211025135417/https://www.keralatourism.org/article-venice-of-the-east.html |date=25 October 2021 }} [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নগৰ মহানগৰ]] 7l8lgi5jikjgd8silqfx54vgd9wubtl 0 138621 645684 639561 2026-10-16T23:00:47Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645684 wikitext text/x-wiki {{Short description|ভাৰতৰ কেৰালাৰ চহৰ}} {{Infobox settlement | name = কোল্লম | native_name = | native_name_lang = | other_name = কুইলন | settlement_type = [[মহানগৰ]] | image_skyline = Kollam_Collage.png | imagesize = 255px | image_caption = ওপৰৰপৰা ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত: [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]] আৰু [[দ্য ৰভিজ]]ৰ আকাশী দৃশ্য, [[থাংগাছেৰী লাইটহাউচ]], [[ছেইণ্ট থমাছ দুৰ্গ]]ৰ ধ্বংসাৱশেষ, [[কোল্লম কেএছআৰটিচি বাছ আস্থান]] আৰু [[কোল্লম কেএছডব্লিউটিডি ফেৰী টাৰ্মিনেল|কেএছডব্লিউটিডি নাও ঘাট]], [[ব্ৰিটিছ ৰেচিডেন্সি]], [[ডাউনটাউন কোল্লম]] এলেকা য'ত [[আৰপি মল, কোল্লম|আৰপি মল]] অন্তৰ্ভুক্ত, [[মুনৰো দ্বীপ]]ত পৰ্যটক, [[এডভেঞ্চাৰ পাৰ্ক, কোল্লম|এডভেঞ্চাৰ পাৰ্ক]], [[কোল্লম জংচন ৰেলৱে ষ্টেচন]], [[থাংগাছেৰী ব্ৰেকৱাটাৰ টুৰিজিম পাৰ্ক|ব্ৰেক ৱাটাৰ টুৰিজিম]] আৰু [[কোল্লম বন্দৰ]], [[কোল্লম সাগৰৰ পাৰ]] আৰু [[চিন্নাকাডা ক্লক টাৱাৰ]] | etymology = [[জালুক]]: ''কোলা'' ("জালুক") | nicknames = "আৰৱ সাগৰৰ ৰাজকুমাৰ"<br />"বিশ্বৰ কাজু ৰাজধানী"<ref>{{cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kollams-cashew-crunch/article23701507.ece |title=Kollam's cashew crunch |trans-title=কোল্লমৰ কাজু সংকট |work=The Hindu|date=28 April 2018 |access-date=10 August 2018}}</ref> <br /> "বেকৱাটাৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ" <br /> "[[যৌৱনৰ ফোৱাৰা]]"<ref>{{cite web | url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/2012/kollam-quilon/154 | title=Kollam, Quilon, Land of cashew, coir, backwaters, Kerala Tourism |trans-title=কোল্লম, কুইলন, কাজু, কয়াৰ, বেকৱাটাৰৰ দেশ, কেৰালা পৰ্যটন }}</ref><ref>{{cite news | url=https://www.grunge.com/236799/the-tragic-history-of-the-search-for-the-fountain-of-youth/ | title=The Tragic History of the Search for the Fountain of Youth |trans-title=যৌৱনৰ ফোৱাৰা সন্ধানৰ দুখজনক ইতিহাস | newspaper=Grunge | date=14 August 2020 }}</ref> | image_map = Location map India Kollam EN.svg | mapsize = 250x200px | map_alt = | map_caption = [[কোল্লম মহানগৰীয় অঞ্চল]]ৰ ভিতৰত চহৰখনৰ অৱস্থান | pushpin_map = India#India Kerala | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = কোল্লম ([[ভাৰত]]) | coordinates = {{coord|8|53|35.5|N|76|36|50.8|E|display=inline,title}}[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Kollam&params=8_53_35.5_N_76_36_50.8_E_type:city(1342509)_region:IN-KL] | subdivision_type = [[দেশ]] | subdivision_name = {{flag|ভাৰত}} | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ অঞ্চলসমূহৰ তালিকা|অঞ্চল]] | subdivision_name1 = [[দক্ষিণ ভাৰত]] | subdivision_type2 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]] | subdivision_name2 = [[কেৰালা]] | subdivision_type3 = [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]] | subdivision_name3 = [[কোল্লম জিলা|কোল্লম]] | established_title = প্ৰতিষ্ঠা | established_date = ৮২৩ | founder = [[মাৰ চাবোৰ আৰু মাৰ প্ৰোথ|মাৰুভান চাপিৰ ইচো]]<ref>কোল্লম তাৰিছাপল্লী তাম্ৰপত্ৰ</ref><ref>{{cite work |last=Perczel |first=István |title= The Syriac World|trans-title=দ্য চিৰিয়াক ৱৰ্ল্ড |publisher=Routledge |year=2018 |isbn=9781317482116 |editor-last=King |editor-first=Daniel |page=665-671|chapter=Syriac Christianity in India }}</ref><ref>{{Cite book|title=Perumals of Kerala: Brahmin Oligarchy and Ritual Monarchy|trans-title=কেৰালাৰ পেৰুমলসমূহ: ব্ৰাহ্মণ গোট আৰু ৰীতিগত ৰাজতন্ত্ৰ|last=Narayanan|first=M. G. S.|publisher=CosmoBooks.|year=2013|isbn=9788188765072|location=Thrissur (Kerala)|pages=277, 278, 295, 435–37|orig-year=1972}}</ref> (বন্দৰ চহৰ হিচাপে) <br /> [[ৰাম বৰ্মা কুলশেখৰ]]<ref>{{Cite web |first=M. S. | last = Dhiraj |title=Kollam Pillar Inscription of Rama Kulasekhara: The Last Chera Record of a Jain Perumal of Makothai |trans-title=ৰাম কুলশেখৰৰ কোল্লম স্তম্ভ শিলালিপি: মাকোথাইৰ এজন জৈন পেৰুমলৰ অন্তিম চেৰা অভিলেখ |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume6/19.pdf |website=Department of History, Pondicherry Central University | location = Pondicherry, India}}</ref> (প্ৰশাসনিক ৰাজধানী হিচাপে) | leader_party = [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|আইএনচি]] | government_type = [[পৌৰ নিগম (ভাৰত)|পৌৰ নিগম]] | governing_body = [[কোল্লম পৌৰ নিগম]] | leader_title = [[মেয়ৰ#ভাৰত|মেয়ৰ]] | leader_name = এ. কে. হাফিজ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = ৪ | area_total_km2 = ৭৩.০৩ | area_land_km2 = | area_water_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = ৩৮.৩২ | population_total = ৩৯৭,৪১৯ | population_footnotes = <ref>{{Cite web|url=https://www.citypopulation.de/en/india/kerala/|title = Kerala (India): Districts, Cities and Towns - Population Statistics, Charts and Map|trans-title=কেৰালা (ভাৰত): জিলা, চহৰ আৰু নগৰ - জনসংখ্যা পৰিসংখ্যা, তালিকা আৰু মানচিত্ৰ}}</ref> | population_as_of = ২০১১ | population_rank = [[জনসংখ্যা অনুসৰি কেৰালাৰ চহৰসমূহৰ তালিকা|৫]] ([[ভাৰতৰ নিযুতৰো অধিক জনসংখ্যাৰ মহানগৰীয় অঞ্চলসমূহৰ তালিকা|৪১তম ভাৰত]]) | population_density_km2 = auto | population_metro = ১,৮৭১,০৮৬ | population_metro_footnotes = <ref>{{cite web|url=http://www.demographia.com/db-worldua.pdf| title=Demographia World Urban Areas |trans-title=ডেমোগ্ৰাফিয়া ৱৰ্ল্ড আৰ্বান এৰিয়াজ |publisher=Demographia |access-date=23 April 2016}}</ref> | population_demonym = কোল্লমাইট, কোল্লথুকাৰণ/কাৰী, কোল্লমকাৰণ/কাৰী | demographics_type1 = [[ভাষা]]সমূহ | demographics1_title1 = চৰকাৰী | demographics1_info1 = {{hlist|[[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]]|[[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]}} | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|আইএছটি]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = [[ডাক সূচকাংক নম্বৰ|পিন]] | postal_code = ৬৯১ XXX | area_code_type = [[টেলিফোন]] ক'ড | area_code = +৯১৪৭৪xxxxxxx | registration_plate = কোল্লম- [[ভাৰতৰ আৰটিও জিলাসমূহৰ তালিকা#কেএল—কেৰালা|কেএল]] ০২, [[কৰুণাগাপল্লী]]- কেএল ২৩, [[কোট্টাৰাক্কাৰা]]- কেএল ২৪, [[পুনালুৰ]]- কেএল ২৫, [[কুন্নথুৰ, কেৰালা|কুন্নথুৰ]]- কেএল ৬১, [[পঠানাপুৰম]]- কেএল ৮০, [[চাদয়ামংগলম]]- কেএল ৮২ | blank2_name_sec2 = সাক্ষৰতা | blank2_info_sec2 = ৯১.১৮%<ref name=Cities1Lakhandabove>{{cite web | url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf| title=Provisional Population Totals, Census of India 2011; Cities having population 1 lakh and above |trans-title=অস্থায়ী জনসংখ্যাৰ মুঠ পৰিমাণ, ভাৰতৰ লোকপিয়ল ২০১১; ১ লাখ আৰু তাতকৈ অধিক জনসংখ্যা থকা চহৰসমূহ | publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India}}</ref> | website = {{URL|www.kollam.nic.in}} | blank_name_sec2 = [[মানৱ উন্নয়ন সূচকাংক|এইচডিআই]] | blank_info_sec2 = <span style="color:#090">উচ্চ</span> | blank3_name_sec2 = [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ/এলঅ'চিঅ'ডিই]] | blank3_info_sec2 = '''IN QUI<br />IN KUK''' | footnotes = | official_name = }} '''কোল্লম''' ({{IPA|ml|kolːɐm|lang|Kollam-pronunciation.ogg}}; {{efn|({{IPAc-en|'|k|w|aɪ|.|l|ɒ|n}} {{Respell|KWAI|lon}}; স্থানীয়ভাৱে {{IPAc-en|k|ɔɪ|.|l|ɒ|n}} {{Respell|KOY|lon}} {{audio|Pronunciation of the alternate name "Quilon" of the city Kollam.ogg|উচ্চাৰণ}})}}) হ'ল এখন প্ৰাচীন সাগৰীয় বন্দৰ আৰু ভাৰতীয় ৰাজ্য [[কেৰালা]]ৰ [[কেৰালাৰ চহৰ আৰু নগৰসমূহৰ তালিকা|চতুৰ্থ বৃহত্তম চহৰ]]।<ref>{{Cite web |url=https://www.dtpckollam.com/ |title=DTPC Kollam {{!}} Kollam Tourist Places |trans-title=ডিটিপিচি কোল্লম {{!}} কোল্লম পৰ্যটনস্থলীসমূহ |website=DTPC kollam |language=en |access-date=2026-08-07}}</ref><ref>{{Cite web |author=Express News Service |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2026/Jul/28/custodial-torture-alleged-in-kollam-mans-death |title=Custodial torture alleged in Kollam man’s death |trans-title=কোল্লমৰ লোকজনৰ মৃত্যুত জিম্মাত নিৰ্যাতনৰ অভিযোগ |date=2026-07-28 |website=The New Indian Express |language=en |access-date=2026-08-07}}</ref> [[আৰৱ সাগৰ]]ৰ [[মালাবাৰ উপকূল]]ৰ দক্ষিণ প্ৰান্তত অৱস্থিত এই চহৰখন [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]]ৰ পাৰত আৰু ই [[থিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰপৰা ৭১ কিলোমিটাৰ উত্তৰ-পশ্চিমত অৱস্থিত।<ref>{{cite web |title=Kollam - Encyclopaedia Britannica |trans-title=কোল্লম - এনচাইক্লোপিডিয়া ব্ৰিটেনিকা |url=https://www.britannica.com/place/Kollam |access-date=7 February 2020 |publisher=Britannica}}</ref> কোল্লম [[প্ৰাচীন ভাৰতীয় চহৰসমূহৰ তালিকা|ভাৰতৰ আটাইতকৈ পুৰণি নিৰন্তৰভাৱে জনবসতিপূৰ্ণ চহৰসমূহৰ]] ভিতৰত অন্যতম।<ref>{{cite web |date=16 June 2016 |title=12 Oldest Living and Continuously Inhabited Cities of India |trans-title=ভাৰতৰ ১২খন আটাইতকৈ পুৰণি আৰু নিৰন্তৰভাৱে জনবসতি থকা চহৰ |url=http://www.walkthroughindia.com/cities/12-oldest-living-continuously-inhabited-cities-india/ |access-date=11 June 2023 |archive-date=11 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230611144213/http://www.walkthroughindia.com/cities/12-oldest-living-continuously-inhabited-cities-india/ |url-status=dead |archivedate=11 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230611144213/http://www.walkthroughindia.com/cities/12-oldest-living-continuously-inhabited-cities-india/ |deadurl=yes }}</ref><ref name="auto">{{cite web |title=History &#124; District Kollam, Government of Kerala &#124; India |trans-title=ইতিহাস &#124; জিলা কোল্লম, কেৰালা চৰকাৰ &#124; ভাৰত |url=https://kollam.nic.in/en/history/}}</ref> ইয়াত মেগালিথিক যুগৰপৰাই মানুহৰ বসতিৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে। চহৰখন হাজাৰ হাজাৰ বছৰ ধৰি এক সামুদ্ৰিক [[এণ্ট্ৰেপোট]] (বাণিজ্য কেন্দ্ৰ) হিচাপে পৰিচিত, যাৰ প্ৰাচীনতম প্ৰমাণ ফিনিচিয়ান আৰু ৰোমানসকলৰ সময়ৰপৰা পোৱা যায়।<ref>{{Cite journal |last1=A. |first1=Shaji |last2=H. |first2=Adabiya |date=March 11, 2020 |title=The Early Maritime Trade Relations of Kollam: A Historical Introspection |trans-title=কোল্লমৰ প্ৰাৰম্ভিক সামুদ্ৰিক বাণিজ্য সম্পৰ্ক: এক ঐতিহাসিক অন্তৰ্দৃষ্টি |url=http://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume8.2/23.pdf |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=8 |issue=2 |access-date=August 11, 2026 |archivedate=June 1, 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240601225244/http://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume8.2/23.pdf |deadurl=yes }}</ref> ই [[কেৰালাৰ বেকৱাটাৰসমূহ|কেৰালাৰ বেকৱাটাৰ]]ৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ আৰু ইয়াৰ কাজু প্ৰক্ৰিয়াকৰণ, [[নাৰিকলৰ জৰী|কয়াৰ]] উৎপাদন আৰু পৰ্যটন উদ্যোগৰ বাবে জনাজাত।<ref>{{Cite web |title=Ashtamudi Lake, the gateway to the backwaters of Kerala |trans-title=অষ্টমুদি হ্ৰদ, কেৰালাৰ বেকৱাটাৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ |url=https://www.keralatourism.org/destination/ashtamudi-backwaters/426 |website=Kerala Tourism}}</ref><ref>{{Cite web |title=In 2 years, 80% cashew producing units closed in Kollam |trans-title=২ বছৰত, কোল্লমত ৮০% কাজু উৎপাদন গোট বন্ধ হৈছে |url=https://www.downtoearth.org.in/news/agriculture/in-2-years-80-cashew-producing-units-closed-in-kollam-61749 |website=www.downtoearth.org.in|date=28 September 2018 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Coir products of Kerala, Kollam, Kerala, India |trans-title=কেৰালাৰ কয়াৰ সামগ্ৰী, কোল্লম, কেৰালা, ভাৰত |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/2012/coir-products/161 |website=Kerala Tourism}}</ref> প্ৰাচীন কালৰেপৰা কোল্লমৰ এক ব্যাৱসায়িক খ্যাতি আছে। আৰব, [[ফিনিচিয়ান]], চীনা, ইথিওপিয়ান, ছিৰিয়ান, ইহুদী, [[কেলডিয়ান]] আৰু ৰোমানসকলে সহস্ৰাব্দ ধৰি কোল্লম বন্দৰত বাণিজ্য কৰি আহিছে।<ref>{{cite book |first=K. A. Nilakanta |last=Sasthri |title=History of South India |url=https://archive.org/details/historyofsouthin0000kall |trans-title=দক্ষিণ ভাৰতৰ ইতিহাস |edition=2nd| publisher=Oxford University Press |year=1958 |orig-year=1935}}</ref> চীনা বাণিজ্যৰ বাবে, [[ইবন বটুতা]]ই চতুৰ্দশ শতিকাত কোল্লমক তেওঁৰ চৌব্বিছবছৰীয়া ভ্ৰমণৰ সময়ত দেখা পাঁচটা ভাৰতীয় বন্দৰৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.thebetterindia.com/152778/news-kerala-china-iit-prof-gulis-children/ |title=Kozhikode to China: IIT Prof Unearths 700-YO Link That'll Will Blow Your Mind! |trans-title=কোজিকোড়ৰপৰা চীনলৈ: আইআইটিৰ অধ্যাপকে ৭০০ বছৰ পুৰণি সংযোগ আৱিষ্কাৰ কৰিছে যিয়ে আপোনাক আচৰিত কৰিব! |publisher=The Better India |date=26 July 2018 |access-date=7 December 2015}}</ref><ref name="www.mathrubhumi.com">{{Cite web|url=http://www.mathrubhumi.com/travel/article/destination/kollam/1095/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141009210850/http://www.mathrubhumi.com/travel/article/destination/kollam/1095/|url-status=dead|title=Kollam - Mathrubhumi|trans-title=কোল্লম - মাতৃভূমি|archivedate=9 October 2014}}</ref> দেশিংগানাডুৰ ৰজাসকলে চীনা শাসকসকলৰ সৈতে ৰাষ্ট্ৰদূত বিনিময় কৰিছিল আৰু সেই সময়ত কোল্লমত এক সমৃদ্ধিশালী চীনা বসতি আছিল। নৱম শতিকাত চীনৰ [[কুৱাংচৌ|কেণ্টন]]লৈ যোৱাৰ পথত পাৰ্চী ব্যৱসায়ী চুলেইমান আল-তাজিৰয়ে দেখিছিল যে বিশাল চীনা জাহাজবোৰ অহা ভাৰতৰ একমাত্ৰ বন্দৰটোৱেই আছিল কোল্লম। ভেনটিয়ান ভ্ৰমণকাৰী [[মাৰ্কো পোলো]], যিয়ে ১২৭৫ চনত [[কুবলাই খান]]ৰ অধীনত চীনা সেৱাত আছিল, তেওঁ চীনা মেণ্ডাৰিন হিচাপে কোল্লম আৰু পশ্চিম উপকূলৰ অন্যান্য চহৰসমূহ ভ্ৰমণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=http://kollam.nic.in/history.html|title=Short History of Kollam|trans-title=কোল্লমৰ চমু ইতিহাস}}</ref> [[কোল্লম জিলা|কোল্লম]]ত [[থমাছ দ্য এপষ্টল|ছেইণ্ট থমাছ]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা সাতখন গীৰ্জাৰ ভিতৰত এখন আৰু লগতে দহখন আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদৰ ভিতৰত এখন আছে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়, যিটো [[মালিক দীনাৰ]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। কুইলনৰ ৰোমান কেথলিক ডাইঅ'চিচ ভাৰতৰ প্ৰথমটো ডাইঅ'চিচ।<ref>{{Cite web |title=Diocese of Quilon |trans-title=কুইলনৰ ডাইঅ'চিচ |url=https://www.quilondiocese.com/quilon.php?Pid=16&Mid=89 |access-date=2023-09-07 |website=www.quilondiocese.com |archive-date=7 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230907162517/https://www.quilondiocese.com/quilon.php?Pid=16&Mid=89 |url-status=dead |archivedate=2023-09-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230907162517/https://www.quilondiocese.com/quilon.php?Pid=16&Mid=89 |deadurl=yes }}</ref> [[ভি. নাগম আইয়া]]ই তেওঁৰ ''ত্ৰিবাংকুৰ ষ্টেট মেনুৱেল''ত উল্লেখ কৰিছে যে ৮২২ খ্ৰীষ্টাব্দত দুজন [[ইষ্ট ছিৰিয়াক ৰাইট|ইষ্ট ছিৰিয়াক]] বিশ্বপ, মাৰ চাবোৰ আৰু মাৰ প্ৰোথ তেওঁলোকৰ অনুগামীসকলৰ সৈতে কুইলনত বসতি স্থাপন কৰিছিল। দুবছৰৰ পাছত, মালাবাৰ যুগ আৰম্ভ হৈছিল (৮২৪ খ্ৰীষ্টাব্দ), আৰু কুইলন ত্ৰিবাংকুৰ আৰু [[কোচিন]]ক পিছ পেলাই মালাবাৰ অঞ্চলৰ প্ৰধান চহৰ হৈ পৰিছিল।<ref name="Aiyya, V.V Nagom p. 244"/> বেকাৰেৰ (থেভালাকাৰা) ওচৰত থকা কোৰে-কে-নি কোল্লমৰ অন্তৰ্দেশীয় সাগৰীয় বন্দৰটো পুনৰ মুকলি কৰাৰ বিকল্প হিচাপে মাৰ চাবোৰৰদ্বাৰা ৮২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[থাংগাছেৰী]]ত [[কোল্লম বন্দৰ]] প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ৰোমান আৰু গ্ৰীকসকলৰ বাবে ই নেলচিণ্ডা আৰু টিণ্ডিছ আৰু তামিলসকলৰ বাবে থোণ্ডি নামেৰে পৰিচিত আছিল।<ref name="Aiyya, V.V Nagom p. 244">Aiyya, V.V Nagom, State Manual p. 244</ref> ১৫৭৮ চনৰ ২০ অক্টোবৰত কোল্লমত [[তামিল ভাষা|তামিল]] ভাষাত ছপা হোৱা থাম্বিৰান ভানাক্কম আছিল ভাৰতীয় ভাষাত প্ৰকাশিত প্ৰথমখন কিতাপ।<ref>{{Cite news |date=2010-06-20 |title=Tamil saw its first book in 1578 |trans-title=তামিলে ১৫৭৮ চনত ইয়াৰ প্ৰথমখন কিতাপ দেখিছিল |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/Tamil-saw-its-first-book-in-1578/article15685475.ece |access-date=2023-09-07 |issn=0971-751X}}</ref> [[কোল্লম পৌৰ নিগম]]য়ে পৌৰ প্ৰশাসন আৰু সেৱাৰ বাবে [[আইএছঅ' ৯০০০#আইএছঅ' ৯০০১:২০১৫ৰ বিষয়-বস্তু|আইএছঅ' ৯০০১:২০১৫]] প্ৰমাণ-পত্ৰ লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://lsgkerala.gov.in/index.php/en/news-district-news/kollam-corporation-achieved-iso-certification-1636 |title=Kollam Corporation achieved ISO Certification |trans-title=কোল্লম নিগমে আইএছঅ' প্ৰমাণ-পত্ৰ লাভ কৰিলে |date=17 May 2019 |access-date=18 June 2019}}</ref> ২০২০ চনৰ জানুৱাৰী মাহত নগৰাঞ্চলৰ বিকাশৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি [[ইকনমিষ্ট ইণ্টেলিজেন্স ইউনিট|ইকনমিষ্ট ইণ্টেলিজেন্স ইউনিট (ইআইইউ)]]ৰদ্বাৰা চলোৱা এক সমীক্ষা অনুসৰি, ২০১৫ আৰু ২০২০ চনৰ ভিতৰত ৩১.১% নগৰীয়া বিকাশৰ সৈতে [[কোল্লম মহানগৰীয় অঞ্চল|কোল্লম]] বিশ্বৰ দশম দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা চহৰ হৈ পৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/three-of-worlds-ten-fastest-growing-urban-areas-are-in-kerala-6205749/ |title=3 of world's 10 fastest-growing urban areas are in Kerala: Economist ranking |trans-title=বিশ্বৰ ১০খন দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা নগৰীয়া অঞ্চলৰ ভিতৰত ৩খনেই কেৰালাত: ইকনমিষ্ট ৰেংকিং |date=8 January 2020 |access-date=8 January 2020}}</ref> অষ্টমুদি হ্ৰদৰ পাৰত অৱস্থিত এইখন এখন উপকূলীয় চহৰ। চহৰখনত [[কোল্লম জিলা]]ৰ প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়সমূহ অৱস্থিত আৰু ই ৰাজ্যখনৰ এখন প্ৰধান বাণিজ্যিক চহৰ। কোল্লম চহৰত পুৰুষৰ তুলনাত মহিলাৰ অনুপাত ভাৰতৰ ৫০০খন আটাইতকৈ জনবহুল চহৰৰ ভিতৰত দ্বিতীয় সৰ্বোচ্চ।<ref>{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/city.php |title=census2011.co.in - Indian Cities |trans-title=census2011.co.in - ভাৰতীয় চহৰসমূহ |access-date=7 December 2015}}</ref> কোল্লম ভাৰতৰ আটাইতকৈ কম প্ৰদূষিত চহৰসমূহৰ ভিতৰতো অন্যতম।<ref>{{cite web|url=http://www.india.com/lifestyle/the-4-least-polluted-cities-in-india-757032/ |title=The 4 Least Polluted Cities in India - India.com |trans-title=ভাৰতৰ ৪খন আটাইতকৈ কম প্ৰদূষিত চহৰ - India.com |date=7 December 2015 |access-date=7 December 2015}}</ref> কেৰালাত [[চেৰা ৰাজবংশ|চেৰা]] ৰাজতন্ত্ৰৰ শাসনৰ শেষৰ পৰ্যায়ত, কোল্লম বাণিজ্য আৰু ৰাজনীতিৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। কোল্লম বৰ্তমানেও কেৰালাৰ এক প্ৰধান ব্যাৱসায়িক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হৈ আছে। কোল্লমৰ চাৰিওফালে চাৰিটা প্ৰধান বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত [[কোট্টাৰাক্কাৰা]], [[পুনালুৰ]], [[পৰাভুৰ, কোল্লম|পৰাভুৰ]] আৰু [[কৰুণাগাপল্লী]] অন্তৰ্ভুক্ত। [[জন মাণ্ডেভাইল|মাণ্ডেভাইল]]ৰ ''[[ছাৰ জন মাণ্ডেভাইলৰ ভ্ৰমণ|ট্ৰেভেলছ]]''ত কোল্লমক '''পালোম্বে''' হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, য'ত তেওঁ দাবী কৰিছিল যে ইয়াত এটা [[যৌৱনৰ ফোৱাৰা]] আছে।<ref>Mandeville, John. ''[http://www.gutenberg.org/cache/epub/782/pg782.txt The Travels of Sir John Mandeville]''. Accessed 24 September 2011.</ref><ref>Kohanski, Tamarah & Benson, C. David (Eds.) ''The Book of John Mandeville''. Medieval Institute Publications (Kalamazoo), 2007. Op. cit. "[http://www.lib.rochester.edu/camelot/teams/tkap2.htm Indexed Glossary of Proper Names]". Accessed 24 September 2011.</ref> == নামৰ উৎপত্তি == {{main|কোল্লমৰ নামসমূহ}} জনপ্ৰিয় তত্ত্বটো হ'ল যে "কোল্লম" নামটো ''কয়িলম'' শব্দৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, যিটো ''[[কোভিলাকম]]'' (যাৰ অৰ্থ "ৰাজপ্ৰাসাদ") আৰু ''[[ইল্লম]]'' (এজন [[ইল্লাথু নায়াৰ|নায়াৰ সম্ভ্ৰান্ত]] বা [[ব্ৰাহ্মণ]]ৰ পৰম্পৰাগত ঘৰ) শব্দৰ সংমিশ্ৰণ।<ref>{{Cite web |title=History {{!}} District Kollam, Government of Kerala {{!}} India |trans-title=ইতিহাস {{!}} জিলা কোল্লম, কেৰালা চৰকাৰ {{!}} ভাৰত |url=https://kollam.nic.in/en/history/#:~:text=One%20theory%20has%20it%20that,and%20illam%20(brahmin%20house). |access-date=2025-05-02 |language=en-US}}</ref> আন এটা তত্ত্ব অনুসৰি এই নামটো [[সংস্কৃত]] শব্দ ''কোল্লম''ৰপৰা আহিছে, যাৰ অৰ্থ "জালুক", কিয়নো এই অঞ্চলটো ঐতিহাসিকভাৱে জালুকৰ বাণিজ্য আৰু ৰপ্তানিৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল।<ref>{{Cite web |title=History {{!}} District Kollam, Government of Kerala {{!}} India |trans-title=ইতিহাস {{!}} জিলা কোল্লম, কেৰালা চৰকাৰ {{!}} ভাৰত |url=https://kollam.nic.in/en/history/#:~:text=The%20name%20Kollam%20has%20a,and%20exporting%20centre%20for%20pepper. |access-date=2025-05-02 |language=en-US}}</ref> ৮২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত, চহৰখনত অনুষ্ঠিত হোৱা সভাবোৰত [[মালায়ালম বৰ্ষপঞ্জী]], বা ''কোল্লবৰ্ষম'', প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।<ref>ending with the Royal sanction of Tarissapalli copper plates to Assyrian Monks by Vaishnaite Chera King Rajashekara Varma, against the backdrop of a Shivite revival led by Adi Shankara among the Nampoothiri communities [http://www.kerala.gov.in/statistical/panchayat_statistics2001/klm_shis.htm Kerala government website] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071121073245/http://www.kerala.gov.in/statistical/panchayat_statistics2001/klm_shis.htm |date=21 November 2007 }}</ref> জুইৰ ফলত ধ্বংস হোৱাৰ পিছত পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা চহৰখনৰ পুনৰ প্ৰতিষ্ঠাৰপৰাই বৰ্তমানৰ মালায়ালম বৰ্ষপঞ্জী আৰম্ভ হোৱা বুলি কোৱা হয়। চহৰখনক আৰবী ভাষাত ''কুলাম'',<ref name="Koolam">{{cite book |author=S. Muhammad Hussain Nainar |url=https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage |title=Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language |trans-title=তুহফাত-আল-মুজাহিদিন: আৰবী ভাষাত এখন ঐতিহাসিক গ্ৰন্থ |publisher=University of Madras |year=1942}}</ref> পৰ্তুগীজ ভাষাত ''কৌলাও'' আৰু প্ৰাচীন তামিল সাহিত্যত ''দেশিংগানাডু'' নামেৰে জনা গৈছিল।<ref name="auto" /> == ইতিহাস == {{main|কোল্লমৰ ইতিহাস}} [[File:Periplous of the Erythraean Sea.svg|left|thumbnail|''[[পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান ছী]]''ৰ নাম, পথ আৰু অৱস্থানসমূহ (১ম শতিকা)]] কুইলন নামৰ প্ৰাচীন চহৰ হিচাপে, কোল্লম [[পাণ্ড্য ৰাজবংশ]]ৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩য় শতিকা–১২শ শতিকা) সময়ত এক সমৃদ্ধিশালী বন্দৰ আছিল, আৰু পিছলৈ প্ৰায় ৮২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত মাৰুভান চাপিৰ ইচোৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ সময়ত ই স্বাধীন [[ভেনাডু ৰাজ্য|ভেনাডু]] বা কুইলন ৰাজ্যৰ ৰাজধানী হৈ পৰে। ১৩শ শতিকাত বিশ্বজুৰি হোৱা সামুদ্ৰিক বাণিজ্যত ইজিপ্তৰ আলেকজেন্দ্ৰিয়া আৰু কায়ৰো, চীনৰ [[কুৱাঞ্জৌ]] চহৰ আৰু মালয়েছিয়ান দ্বীপপুঞ্জৰ [[মালাক্কা]]ৰ লগতে কোল্লমক চাৰিটা প্ৰাথমিক [[এণ্ট্ৰেপোট]]ৰ ভিতৰত এটা বুলি গণ্য কৰা হৈছিল।<ref name=Tignor>{{cite book|last=tignor|first=Robert|title=Worlds together, worlds apart: a history of the world from the beginnings of humankind to the present|trans-title=ৱৰ্ল্ডছ টুগেদাৰ, ৱৰ্ল্ডছ এপাৰ্ট: মানৱ জাতিৰ আৰম্ভণিৰপৰা বৰ্তমানলৈকে বিশ্বৰ এক ইতিহাস|year=2010|publisher=W.W. Norton & Co.|location=New York|isbn=978-0-393-93492-2|page=365|url=http://books.wwnorton.com/books/detail.aspx?ID=17166|edition=3rd}}</ref> এনে লাগে যেন মধ্যযুগলৈকে কোল্লমত বাণিজ্য সমৃদ্ধিশালী হৈ আছিল, কিয়নো ১২৮০ চনত স্থানীয় শাসক আৰু চীনৰ মাজত সম্পৰ্ক স্থাপনৰ বাবে চীনৰ [[ইউয়ান ৰাজবংশ|ইউয়ান]]ৰ ৰাষ্ট্ৰদূত কোল্লমলৈ অহাৰ উদাহৰণ পোৱা যায়।<ref>{{Cite book|title=Al-Hind, The making of the Indo-Islamic World|trans-title=আল-হিন্দ, ইণ্ডো-ইছলামিক বিশ্বৰ সৃষ্টি|publisher=Brill|chapter-url=https://archive.org/details/AndreWinkAlHindTheMakingOfTheIndoIslamKhaledWahsh2FFacebook2FkWahshyahoo.com/page/n24/mode/1up?view=theater&q=Embassy|year=2002|chapter='Trade embassy to Kollam'}}</ref> === পাণ্ড্য শাসন === কোল্লমৰ প্ৰাচীন ৰাজনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক ইতিহাস কেৰালাৰ বাকী অংশৰপৰা প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে স্বতন্ত্ৰ আছিল। [[চেৰা ৰাজবংশ]]ই দক্ষিণৰ [[আলাপুঝা]] আৰু উত্তৰৰ [[কাছাৰগড়]]ৰ মাজৰ মালাবাৰ উপকূল অঞ্চলটো শাসন কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত [[পালক্কাড ব্যৱধান]], [[কইম্বাটুৰ]], [[চালেম, তামিলনাডু|চালেম]] আৰু [[কোল্লী পাহাৰ]] অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। [[কইম্বাটুৰ]]ৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলটো [[সংগম যুগ]]ত খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম আৰু চতুৰ্থ শতিকাৰ ভিতৰত চেৰাসকলৰদ্বাৰা শাসিত আছিল, আৰু ই পালক্কাড ব্যৱধানৰ পূব প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল, যিটো মালাবাৰ উপকূল আৰু [[তামিলনাডু]]ৰ মাজৰ প্ৰধান বাণিজ্যিক পথ আছিল।<ref name="Trade">{{cite news|last=Subramanian|first=T. S|title=Roman connection in Tamil Nadu|trans-title=তামিলনাডুত ৰোমান সংযোগ|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007/01/28/&prd=th|access-date=28 October 2011|newspaper=[[The Hindu]]|date=28 January 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|archive-date=19 September 2013|archivedate=19 September 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|deadurl=yes}}</ref> অৱশ্যে, বৰ্তমানৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ দক্ষিণাঞ্চল (থিৰুৱনন্তপুৰম আৰু আলাপুঝাৰ মাজৰ উপকূলীয় অঞ্চল) [[আয় ৰাজবংশ]]ৰ অধীনত আছিল, যিসকল চেৰাসকলতকৈ [[মাদুৰাই]]ৰ [[পাণ্ড্য ৰাজবংশ]]ৰ সৈতে অধিক সম্পৰ্কিত আছিল।<ref>KA Nilakanta Sastri</ref> গ্ৰীক [[নেষ্টোৰিয়ান খ্ৰীষ্টান|নেষ্টোৰিয়ান]] নাৱিক [[কচমাছ ইণ্ডিকোপ্লেউষ্টেছ]]য়ে,<ref>{{cite web|author=Roger Pearse |url=http://www.ccel.org/ccel/pearse/morefathers/files/cosmas_00_0_eintro.htm |title=Cosmas Indicopleustes, Christian Topography. Preface to the online edition |trans-title=কচমাছ ইণ্ডিকোপ্লেউষ্টেছ, খ্ৰীষ্টান টপ'গ্ৰাফী। অনলাইন সংস্কৰণৰ পাতনি |publisher=Ccel.org |date=5 July 2003 |access-date=20 April 2013}}</ref> তেওঁৰ গ্ৰন্থ 'খ্ৰীষ্টান টপ'গ্ৰাফী'ত,<ref>{{cite web|author=Roger Pearse |url=http://www.ccel.org/ccel/pearse/morefathers/files/cosmas_11_book11.htm |title=Cosmas Indicopleustes, Christian Topography (1897) pp. 358–373. Book 11 |trans-title=কচমাছ ইণ্ডিকোপ্লেউষ্টেছ, খ্ৰীষ্টান টপ'গ্ৰাফী (১৮৯৭) পৃষ্ঠা ৩৫৮-৩৭৩। গ্ৰন্থ ১১ |publisher=Ccel.org |access-date=20 April 2013}}</ref> ৫৫০ চনত মালাবাৰ উপকূল ভ্ৰমণ কৰাৰ কথা উল্লেখ কৰিছে আৰু ''মালে''ত (মালাবাৰ উপকূল) খ্ৰীষ্টান বিশ্বাসীসকলৰ এটা সৰু গোট থকাৰ কথা কৈছে। তেওঁ লিখিছে, "টাব্ৰোপেন (চিলন) দ্বীপত খ্ৰীষ্টানসকলৰ এটা গীৰ্জা আছে, আৰু যাজক আৰু বিশ্বাসীসকল আছে। একেদৰে মালেত, য'ত জালুক গজে, আৰু কাল্লিয়ানাৰ (নিল্লাক্কলৰ কাল্লিয়াংকল) কৃষি সম্প্ৰদায়ত, ৩২৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ নিচিয়া ছুন্নাহাদোচৰ অনুসৰি পাৰস্যত পৱিত্ৰ কৰা এজন বিশ্বপো আছে।" <ref>Travancore Manual</ref> মাৰুভান চাপিৰ ইচোয়ে ভেনাড ৰজা আয়্যানাটিকলৰ দানৰ সহায়ত কোল্লম বন্দৰৰ ওচৰত এটা খ্ৰীষ্টান গীৰ্জা স্থাপন কৰিছিল। ''[[তাৰিছাপল্লী]]'' নামেৰে পৰিচিত এই গীৰ্জাটোৱে ৰজাই প্ৰদান কৰা [[কোল্লম তাম্ৰপত্ৰ|কোল্লম তাম্ৰপত্ৰ]] অনুদান লাভ কৰিছিল। কোল্লমত [[ভাৰতীয় উপমহামণ্ডল]]ৰ আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদসমূহৰ ভিতৰত এখন অৱস্থিত।<ref>{{cite book |author=Jonathan Goldstein |title=The Jews of China |trans-title=চীনৰ ইহুদীসকল |publisher=M. E. Sharpe |year=1999|isbn=9780765601049 |url=https://books.google.com/books?id=8Z6DlzyT2vwC |page=123}}</ref><ref name="SimpsonKresse2008">{{cite book |author1=Edward Simpson|author2=Kai Kresse|title=Struggling with History: Islam and Cosmopolitanism in the Western Indian Ocean|trans-title=ইতিহাসৰ সৈতে সংগ্ৰাম: পশ্চিম ভাৰত মহাসাগৰত ইছলাম আৰু বিশ্বজনীনতা|url=https://books.google.com/books?id=w0qHKA7zEaEC&pg=PA333|access-date=24 July 2012 |year=2008|publisher=Columbia University Press|isbn=978-0-231-70024-5|pages=333}}</ref><ref name="Kupferschmidt1987">{{cite book|author=Uri M. Kupferschmidt|title=The Supreme Muslim Council: Islam Under the British Mandate for Palestine|trans-title=সৰ্বোচ্চ মুছলমান পৰিষদ: পেলেষ্টাইনৰ বাবে ব্ৰিটিছ মেণ্ডেটৰ অধীনত ইছলাম|url=https://books.google.com/books?id=ChEVAAAAIAAJ&pg=PA458|access-date=25 July 2012|year=1987|publisher=Brill|isbn=978-90-04-07929-8|pages=458–459}}</ref><ref name="Raṇṭattāṇi2007">{{cite book|author=Husain Raṇṭattāṇi|title=Mappila Muslims: A Study on Society and Anti Colonial Struggles |trans-title=মাপ্পিলা মুছলমানসকল: সমাজ আৰু ঔপনিৱেশিক বিৰোধী সংগ্ৰামৰ ওপৰত এক অধ্যয়ন |url=https://books.google.com/books?id=xlb5BrabQd8C&pg=PA179|access-date=25 July 2012|year=2007|publisher=Other Books|isbn=978-81-903887-8-8|pages=179–}}</ref> ''[[কিচাত শকাৰৱতী ফাৰ্মাদ]]''ৰ অনুসৰি, [[কোদুংগাল্লুৰ]], কোল্লম, [[মাধয়ী]], [[বাৰকুৰ]], [[মাংগালোৰ]], [[কাছাৰগড়]], [[কান্নুৰ]], [[ধৰ্মদম]], [[কয়িলান্দি|পান্থালয়িনী]] আৰু [[চালিয়ম]]ৰ [[মছজিদ|''মছজিদ'']]সমূহ [[মালিক দীনাৰ]]ৰ যুগত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু এইবোৰ [[ভাৰতীয় উপমহামণ্ডল]]ৰ আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref>Prange, Sebastian R. ''Monsoon Islam: Trade and Faith on the Medieval Malabar Coast.'' Cambridge University Press, 2018. 98.</ref> লগতে বিশ্বাস কৰা হয় যে মালিক দীনাৰৰ মৃত্যু [[কাছাৰগড়]] চহৰৰ [[থালংগাৰা]]ত হৈছিল।<ref name="ch">Pg 58, Cultural heritage of Kerala: an introduction, A. Sreedhara Menon, East-West Publications, 1978</ref> === ভেনাডুৰ ৰাজধানী (নৱমৰপৰা দ্বাদশ শতিকা) === {{see also|কোল্লম বন্দৰ}} [[File:Map of Kampili kingdom.png|thumb|300px|১৩২০ খ্ৰীষ্টাব্দত দক্ষিণ এছিয়া]] কোল্লমৰ বন্দৰটো, যাক তেতিয়া কুইলন বুলি জনা গৈছিল, ৮২৫ চনত নেষ্টোৰিয়ান খ্ৰীষ্টান [[মাৰ চাবোৰ আৰু মাৰ প্ৰোথ]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ বাবে [[চেৰা ৰাজবংশ|চেৰা]] ৰাজ্যৰ অধীনত থকা স্বাধীন ভেনাডু বা কুইলন ৰাজ্যৰ ৰজা আয়্যানাদিকল থিৰুভাদিকলৰ অনুমোদন লোৱা হৈছিল।<ref>Kerala Charithram P.59 Sridhara Menon</ref><ref name="Travancore Manual page 244">V. Nagam Aiya (1906), [[Travancore State Manual]], page 244</ref>{{sfnp|Malekandathil|2010}} বিশ্বাস কৰা হয় যে মাৰ চাপোৰ ইচোৱে চেৰা ৰজাক বেকাৰেৰ (থেভালাকাৰা) ওচৰৰ প্ৰায় ধ্বংসপ্ৰাপ্ত অন্তৰ্দেশীয় সাগৰীয় বন্দৰ কোল্লম (কোৰে-কে-নি) পুনৰ নিৰ্মাণ কৰাৰ অনুৰোধৰ পৰিৱৰ্তে কোল্লমৰ ওচৰত এটা নতুন সাগৰীয় বন্দৰ সৃষ্টি কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল। এই পুৰণি বন্দৰটো ৰোমান আৰু গ্ৰীকসকলৰ বাবে নেলচিণ্ডা আৰু টিণ্ডিছ আৰু তামিলসকলৰ বাবে থোণ্ডি নামেৰে পৰিচিত আছিল। যিহেতু ষষ্ঠ শতিকাত [[পল্লৱ ৰাজবংশ|পল্লৱসকলৰ]] আক্ৰমণৰ ফলত মালাবাৰ উপকূলৰপৰা মচলাৰ বাণিজ্য বন্ধ হৈ গৈছিল, সেয়েহে কেইবা শতিকা ধৰি ইয়াত কোনো বাণিজ্য হোৱা নাছিল। ইয়াৰ ফলত নেষ্টোৰিয়ানসকলে চেৰা ৰাজ্যত কেইবা দশক ধৰি থাকিবলৈ সক্ষম হৈছিল আৰু নাম্পুথিৰী বৈষ্ণৱ আৰু নায়াৰ উপ-জাতিসমূহৰ মাজত ছেইণ্ট থমাছ পৰম্পৰাত খ্ৰীষ্টান ধৰ্মৰ প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। তেওঁলোকে সংস্কৃত আৰু বৈদিক প্ৰাৰ্থনাসমূহ সলনি নকৰাকৈ ট্ৰিনিটিৰ মতবাদৰ ভিত্তি হিচাপে ছিৰিয়ান উপাসনা পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>History of Kollam city and Kollam Port [http://www.quilon.com/history.htm Quilon.com]</ref> আয়্যানাদিকল থিৰুভাদিকলৰদ্বাৰা মাৰুভান চাপোৰ ইচোক প্ৰদান কৰা [[থৰিচাপল্লী ফলি]]য়ে খ্ৰীষ্টানসকলক চহৰখনত বিদেশী বাণিজ্য তদাৰক কৰাৰ লগতে ইয়াৰ ওজন আৰু জোখ-মাখৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণৰ অধিকাৰ দিছিল। কুইলনৰ বাণিজ্য আৰু সম্পদ বৃদ্ধি কৰাৰ লক্ষ্যৰে এই পদক্ষেপ লোৱা হৈছিল। [[হাৰমান গুণ্ডাৰ্ট]]ৰ মতে মাৰুভান চাপিৰ ইচোক থাৰিছাপল্লী গীৰ্জা নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰু কোল্লমত [[মণিগ্ৰামম]] বাণিজ্যিক গোট গঠন কৰিবলৈ মাটি প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Logan |first=William |title=Malabar Manual |trans-title=মালাবাৰ মেনুৱেল |publisher=Asian Educational Services |year=2000 |isbn=978-8120604469 |volume=2 |pages=cxxv–cxxvi, cxxxviii |chapter=Appendix XII (Collection of Deeds)}}</ref> {{sfnp|Malekandathil|2010}}<ref name="Sharma2010">{{cite book|author=Yogesh Sharma|title=Coastal Histories: Society and Ecology in Pre-modern India|trans-title=উপকূলীয় ইতিহাস: প্ৰাক-আধুনিক ভাৰতত সমাজ আৰু পৰিস্থিতিতন্ত্ৰ|url=https://books.google.com/books?id=FTTGWSme30YC|year=2010|publisher=Primus Books|page=78|isbn=978-93-80607-00-9}}</ref> [[File:Quilon Syrian copper plates (849 AD) PLATE 3.jpg|thumb|'''কুইলন ছিৰিয়ান তাম্ৰপত্ৰ (৮৪৯ খ্ৰীষ্টাব্দ) ফলক ৩''']] এইদৰেই চহৰখনৰ নামানুসৰি কোলা বৰ্ষম নামেৰে পৰিচিত মালায়ালম যুগৰ আৰম্ভণি হৈছিল, যিয়ে নৱম শতিকাত কোল্লমৰ গুৰুত্বক সূচায়।{{sfnp|Malekandathil|2010}} চিৰাফৰ পাৰ্চী ব্যৱসায়ী চোলেইমানে নৱম শতিকাত মালাবাৰ ভ্ৰমণ কৰিছিল আৰু দেখিছিল যে চীনৰপৰা পাৰস্য উপসাগৰলৈ যোৱা সামগ্ৰীৰ ট্ৰেন্সশ্বিপমেণ্ট হাব হিচাপে বিশাল চীনা জাহাজবোৰে ব্যৱহাৰ কৰা ভাৰতৰ একমাত্ৰ বন্দৰ আছিল কুইলন। কোল্লমৰ (পূৰ্বতে 'দেশিংগানাডু' বুলি কোৱা হৈছিল) শাসকসকলৰ চীনৰ সৈতে বাণিজ্যিক সম্পৰ্ক আছিল আৰু ৰাষ্ট্ৰদূতো বিনিময় কৰিছিল। [[টাং ৰাজবংশ]]ৰ (৬১৮–৯১৩) নথি-পত্ৰ অনুসৰি,<ref>Travancore Manual, page 244</ref> সপ্তম শতিকাৰ আগতে কুইলন তেওঁলোকৰ প্ৰধান বন্দৰ আছিল। ৬০০ চনৰ আশে-পাশে চীনা বাণিজ্য হ্ৰাস পায় আৰু ১৩শ শতিকাত পুনৰুজ্জীৱিত হয়। বিশ্বপ কেটালানীৰ ''মিৰাবিলিয়া ডেছক্ৰিপ্টা''ই কোল্লমৰ জীৱনৰ এক বৰ্ণনা দাঙি ধৰে, যাক তেওঁ ভাৰতৰ আটাইতকৈ পুৰণি কেথলিক ডাইঅ'চিচ কোল্লমৰ মনোনীত কেথলিক বিশ্বপ হিচাপে দেখিছিল। তেওঁ [[মাৰ্কো পোলো]]ই চহৰখন ভ্ৰমণ কৰাৰ আগৰ সময়ছোৱাত 'মেজাৰ ইণ্ডিয়া'ৰ জীৱনৰ সত্য আৰু কাল্পনিক বৰ্ণনাও আগবঢ়ায়।<ref>Mirabilia Descripta by Jordanus Catalani circa 1320–1336 (trans Hiracut Society, London)</ref> [[স্থানু ৰবি বৰ্মা]]ৰ (নৱম শতিকা) ৰাজত্বকালত কেৰালা ভ্ৰমণ কৰা পাৰ্চী ব্যৱসায়ী চুলেইমান আল-তাজিৰে লিপিবদ্ধ কৰিছে যে সেই সময়ত কোল্লম বন্দৰক কেন্দ্ৰ কৰি কেৰালা আৰু চীনৰ মাজত ব্যাপক বাণিজ্য হৈছিল।<ref>{{Cite book|title=India Charitram|trans-title=ভাৰত চৰিত্ৰম|last=Menon|first=A. Shreedhara|publisher=DC Books|year=2016|isbn=9788126419395|location=Kottayam|pages=219}}</ref> === কাটালান এটলাছত (১৩৭৫) "কলম্বো" হিচাপে কোল্লম === [[File:Sultan of Delhi (top) and King of Vijayanagar (bottom) in the Catalan Atlas of 1375.jpg|thumb|[[দিল্লী চুলতানী|দিল্লীৰ চুলতান]] (ওপৰত, পতাকা: [[File:Sultan of Delhi Flag according to the Catalan Atlas (1375).png|15px]]) আৰু ১৩৭৫ চনৰ সমসাময়িক [[কাটালান এটলাছ]]ত তলত "কলম্বোৰ ৰজা" (কোল্লম) (পতাকা: [[File:Flag_of_the_Kigdom_of_Colombo,_Catalan_Atlas_1375.png|15px]], যিটো তাৰ প্ৰাৰম্ভিক [[ছেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টান|ছেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম]] আৰু ১৩২৯ চনৰপৰা [[জৰ্ডান কাটালা|জৰ্ডানাছ]]ৰ অধীনত থকা কেথলিক মিছনৰ বাবে খ্ৰীষ্টান হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে)<ref name="VL4">{{cite journal |last1=Liščák |first1=Vladimír |title=Mapa mondi (Catalan Atlas of 1375), Majorcan cartographic school, and 14th century Asia |trans-title=মাপামোণ্ডি (১৩৭৫ চনৰ কাটালান এটলাছ), মেজৰকান কাৰ্ট'গ্ৰাফিক স্কুল আৰু ১৪শ শতিকাৰ এছিয়া |journal=International Cartographic Association |date=2017 |volume=1 |pages=4–5 |doi=10.5194/ica-proc-1-69-2018 |bibcode=2018PrICA...1...69L |url=https://www.proc-int-cartogr-assoc.net/1/69/2018/ica-proc-1-69-2018.pdf |doi-access=free }}</ref><ref>{{cite book |last1=Massing |first1=Jean Michel |last2=Albuquerque |first2=Luís de |last3=Brown |first3=Jonathan |last4=González |first4=J. J. Martín |title=Circa 1492: Art in the Age of Exploration |trans-title=প্ৰায় ১৪৯২: অন্বেষণৰ যুগত শিল্প |date=1 January 1991 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-05167-4 |url=https://books.google.com/books?id=wMK-Ba0-RG4C&pg=PA30 |language=en}}</ref>। বহুতো স্থানৰ নাম সঠিক।<ref>{{cite book |title=Cartography between Christian Europe and the Arabic-Islamic World, 1100-1500: Divergent Traditions |trans-title=খ্ৰীষ্টান ইউৰোপ আৰু আৰবী-ইছলামিক বিশ্বৰ মাজত কাৰ্ট'গ্ৰাফী, ১১০০-১৫০০: ভিন্ন পৰম্পৰা |date=17 June 2021 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-44603-8 |page=176 |url=https://books.google.com/books?id=eq0zEAAAQBAJ&pg=PA176 |language=en}}</ref> দক্ষিণৰ ৰজাৰ কাষত থকা কেপচনটোত লিখা আছে: "ইয়াত কলম্বোৰ ৰজাই শাসন কৰে, এজন খ্ৰীষ্টান।" <ref>{{cite journal |last1=Liščák |first1=Vladimír |title=Mapa mondi (Catalan Atlas of 1375), Majorcan cartographic school, and 14th century Asia |trans-title=মাপামোণ্ডি (১৩৭৫ চনৰ কাটালান এটলাছ), মেজৰকান কাৰ্ট'গ্ৰাফিক স্কুল আৰু ১৪শ শতিকাৰ এছিয়া |journal=International Cartographic Association |date=2017 |volume=1 |page=5 |doi=10.5194/ica-proc-1-69-2018 |bibcode=2018PrICA...1...69L |url=https://www.proc-int-cartogr-assoc.net/1/69/2018/ica-proc-1-69-2018.pdf |doi-access=free }}</ref>]] ১৩শ শতিকাত, [[পাণ্ড্য ৰাজবংশ|পাণ্ড্য]] শাসক [[মাৰৱৰ্মন কুলশেখৰ পাণ্ড্যন প্ৰথম]]য়ে ভেনাডুত এখন যুদ্ধত অৱতীৰ্ণ হৈ কোল্লম চহৰ দখল কৰিছিল।<ref>KA Nilakanta Sastri, p197</ref> ১৩৭৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ [[কাটালান এটলাছ]]ত চহৰখন কলম্বো আৰু কোলোবো হিচাপে দেখা যায়। মানচিত্ৰখনত এই চহৰখনক খ্ৰীষ্টান শাসকৰদ্বাৰা শাসিত এখন খ্ৰীষ্টান চহৰ হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে।<ref name="VL4"/> ৰজাৰ ছবিৰ ওপৰত থকা পাঠ্যত লিখা আছে: {{blockquote|''Açí seny[o]reja lo rey Colobo, christià. Pruvíncia de Columbo''<br />(ইয়াত খ্ৰীষ্টান প্ৰভু ৰজা কোলোবোৱে শাসন কৰে, কলম্বো প্ৰদেশ)।<ref name="VL4"/>}} এই চহৰখন ৮২৫ চনত এজন পাৰ্চী [[ইষ্ট ছিৰিয়াক খ্ৰীষ্টান]] ব্যৱসায়ী মাৰুভান চাপিৰ ইচোৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু [[ছেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টান]]সকলৰদ্বাৰা ইয়াক প্ৰাচীন কালতেই খ্ৰীষ্টান ধৰ্মলৈ পৰিৱৰ্তন কৰা হৈছিল। ১৩২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত [[পোপ জন দ্বাবিংশ]]ই কোল্লম / কলম্বোক ভাৰতীয় উপমহামণ্ডলৰ প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ ৰোমান কেথলিক বিশ্বপৰ এলেকা হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰে, আৰু কেটালোনিয়াৰ [[জৰ্ডান কাটালা|জৰ্ডান]] নামৰ এজন [[ডমিনিকান অৰ্ডাৰ|ডমিনিকান]] ফ্ৰায়াৰক ডাইঅ'চিচৰ প্ৰথম লেটিন সম্প্ৰদায়ৰ বিশ্বপ হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।<ref name="VL4" /> === পৰ্তুগীজ, ডাচ্চ আৰু ব্ৰিটিছ বাণিজ্য আৰু প্ৰভাৱ (১৬শ ৰপৰা ১৮শ শতিকা) === [[File:Thambiran Vanakkam 1578.JPG|thumbnail|''[[থাম্বিৰান ভানাক্কম]]'']] [[File:Retrato de Afonso de Albuquerque (após 1545) - Autor desconhecido-cortado.png|thumb|ভাইচৰয় [[আফনচো দে আলবুকাৰ্ক]]]] [[আৱিষ্কাৰৰ যুগ]]ত ১৪৯৮ চনত পৰ্তুগীজসকল [[কোজিকোড়]]ৰ [[কাপ্পাদ]]ত উপস্থিত হয়, যাৰ ফলত ইউৰোপৰপৰা ভাৰতলৈ পোণপটীয়া সাগৰীয় পথ মুকলি হয়।<ref>DC Books, Kottayam (2007), A. Sreedhara Menon, A Survey of Kerala History</ref> ১৫০২ চনত কোল্লমৰ থাংগাছেৰীত বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা তেওঁলোকেই আছিল প্ৰথম ইউৰোপীয়, যিটো তেওঁলোকৰ জালুকৰ বাণিজ্যৰ কেন্দ্ৰ হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.keralatourism.org/destination/thangasseri-kollam/296|title=Thangasseri, Kollam, Dutch Quilon, Kerala|trans-title=থাংগাছেৰী, কোল্লম, ডাচ্চ কুইলন, কেৰালা|website=Kerala Tourism}}</ref> ইয়াৰ পিছত মুৰ/আৰবসকলৰ সৈতে হোৱা যুদ্ধত থেভালাকাৰাত থকা ছেইণ্ট থমাছ পৰম্পৰাৰ প্ৰাচীন গীৰ্জা (মন্দিৰ) ধ্বংস হৈছিল। ১৫১৭ চনত পৰ্তুগীজসকলে থাংগাছেৰীত ছেইণ্ট থমাছ দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে, যিটো পৰৱৰ্তী সময়ত ডাচ্চসকলৰ সৈতে হোৱা যুদ্ধত ধ্বংস হৈছিল। ১৬৬১ চনত [[ডাচ্চ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ে চহৰখন নিজৰ দখললৈ আনে। পিছত ডাচ্চসকলৰদ্বাৰা সংস্কাৰ কৰা পুৰণি পৰ্তুগীজ দুৰ্গৰ অৱশেষ থাংগাছেৰীত পোৱা যায়। ১৮শ শতিকাত ত্ৰিবাংকুৰে কোল্লম জয় কৰে, ইয়াৰ পিছত ১৭৯৫ চনত ব্ৰিটিছসকলে জয় কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://kollamcity.in/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150602132809/http://kollamcity.in/about-kollam-city|url-status=usurped|title=Kollam City|trans-title=কোল্লম চহৰ|archivedate=2 June 2015|website=Bebas88}}</ref> থাংগাছেৰী আজিও এটা এংলো-ইণ্ডিয়ান বসতিস্থান হিচাপে আছে, যদিও বৰ্তমান খুব কমসংখ্যক এংলো-ইণ্ডিয়ানহে ইয়াত বাস কৰে। থাংগাছেৰীত থকা পুৰণি পৰ্তুগীজ-নিৰ্মিত গীৰ্জা, ইনফেণ্ট জিচাছ চাৰ্চ এই অঞ্চলত পৰ্তুগীজ শাসনৰ এক স্মৃতিচিহ্ন হিচাপে বৰ্তি আছে।<ref>[http://www.ucanindia.in/news/new-proof-for-preportuguese-mission-in-kollam/23928/daily New proof for Pre-Portuguese mission in Kollam]</ref><ref>{{cite web|url=http://tourmet.com/thangassery-fort/ |title=Tourmet - Thangassery, Kollam |trans-title=টুৰমেট - থাংগাছেৰী, কোল্লম |date=21 May 2013 |access-date=6 January 2014}}</ref><ref>{{cite web |url=http://indica.co.in/history-of-kollam#.UtZLhNKVO-0 |title=History of Kollam |trans-title=কোল্লমৰ ইতিহাস |access-date=15 January 2014 |archive-date=2 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150602133158/http://indica.co.in/history-of-kollam#.UtZLhNKVO-0 |url-status=dead |archivedate=2 June 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150602133158/http://indica.co.in/history-of-kollam#.UtZLhNKVO-0 |deadurl=yes }}</ref><ref>'Jornada' of Portuguese Bishop Dom Alexis Menezes 1599–1600AD</ref> <gallery> File:Quilon 1505 verbessert.jpg|১৫০০ৰ দশকত কোল্লম File:Quilon 1670 verbessert.jpg|১৬৬১ চনত কোল্লম দখল File:A view of Coylang Wellcome L0038178.jpg|১৭০০ৰ দশকত কোল্লম </gallery> === কুইলনৰ যুদ্ধ === {{main|কুইলনৰ যুদ্ধ}} [[File:1756 Bellin Map of Kollam Fort, Kerala, India - Geographicus - Coylan-bellin-1756.jpg|thumb|পৰ্তুগীজ শাসনৰপৰা ডাচ্চসকলৰ হাতলৈ যোৱাৰ পাছত ১৭৫৬ চনত কোল্লম দুৰ্গ]] ১৮০৯ চনত কুইলনৰ [[কেণ্টনমেণ্ট ময়দান]]ত ত্ৰিবাংকুৰৰ তেতিয়াৰ দালাৱা (প্ৰধানমন্ত্ৰী) [[ভেলু থাম্পি দালাৱা]]ৰ নেতৃত্বত ভাৰতীয় ৰাজ্য ত্ৰিবাংকুৰৰ সৈন্যবাহিনী আৰু কৰ্ণেল চালমাৰ্ছৰ নেতৃত্বত [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী|ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ মাজত [[কুইলনৰ যুদ্ধ]] সংঘটিত হৈছিল। ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে কুইলন আৰু কেণ্টনমেণ্ট ময়দানৰ ওচৰত থকা তেওঁলোকৰ গেৰিছন আক্ৰমণ কৰাৰ ফলত এই যুদ্ধৰ সূত্ৰপাত হৈছিল আৰু ই মাত্ৰ ছঘণ্টা ধৰি চলিছিল।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=YYlC_qF_eB0C&q=History+of+Travancore+by+P.+Shangoony+Menon&pg=PA6 |title=E-book:History of Travancore by P. Shangoony Menon |trans-title=ই-বুক: পি. ছানগুনি মেননৰদ্বাৰা ত্ৰিবাংকুৰৰ ইতিহাস |isbn=9788184650013 |access-date=2014-11-05|last1=David |first1=Maria A. |year=2009 |publisher=ISPCK }}</ref> কোম্পানীৰ বাহিনীয়ে এই যুদ্ধত জয়লাভ কৰে, আনহাতে যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰা বিদ্ৰোহীসকলক কোৰ্ট-মাৰ্শ্বাল কৰা হয় আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত ময়দানত ফাঁচি দিয়া হয়।<ref name="History of Travancore">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/a-place-in-history/article3218611.ece|title=A place in history|trans-title=ইতিহাসত এখন স্থান|newspaper=The Hindu |date=29 June 2006|via=www.thehindu.com}}</ref> === ত্ৰিবাংকুৰৰ শাসন === ১৮শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে, [[ত্ৰিবাংকুৰ ৰাজপৰিয়াল]]য়ে [[কান্নুৰ]]ত অৱস্থিত [[কোলাথুনাডু]]ৰ ৰাজপৰিয়াল আৰু বৰ্তমানৰ [[মালাপ্পুৰম জিলা]]ত অৱস্থিত [[পৰাপ্পানাদ]]ৰ কিছু সদস্যক গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>Travancore State Manual</ref> ১৭৫৫ চনত [[পুৰাক্কাড]]ৰ যুদ্ধত [[কোজিকোড়ৰ ইতিহাস|কোজিকোড়]]ৰ শক্তিশালী [[জামোৰিন]]ক পৰাস্ত কৰি ত্ৰিবাংকুৰ কেৰালাৰ আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী ৰাজ্যত পৰিণত হয়।<ref name="AHoT 162">{{cite book|last1=Shungoony Menon|first1=P.|title=A History of Travancore from the Earliest Times|trans-title=প্ৰাচীন কালৰপৰা ত্ৰিবাংকুৰৰ ইতিহাস|date=1878|publisher=Higgin Botham & Co.|location=Madras|pages=[https://archive.org/details/ahistorytravanc00menogoog/page/n212 162]–164|url=https://archive.org/details/ahistorytravanc00menogoog|access-date=5 May 2016|language=en|format=pdf}}</ref> ১৮৩০-ৰ দশকলৈকে চৰকাৰী সচিবালয়ো কোল্লমত অৱস্থিত আছিল। [[স্বাথী থিৰুনাল ৰামা বৰ্মা|স্বাথী থিৰুনাল]]ৰ ৰাজত্বকালত ইয়াক থিৰুৱনন্তপুৰমলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/short-history-kerala-secretariat-building-celebrates-150-years-111767 |title=A short history of the Kerala Secretariat as building celebrates 150 years |trans-title=কেৰালা সচিবালয়ৰ এক চমু ইতিহাস যিহেতু ভৱনটোৱে ১৫০ বছৰ উদ্‌যাপন কৰিছে |publisher=The NEWS Minute |date=5 November 2019 |access-date=6 November 2019}}</ref> === কোল্লম বন্দৰৰ সাগৰৰ তলিত খনন === [[File:Plan of Kollam 1850.jpg|thumb|১৮৫০ৰ দশকত কোল্লমৰ পৰিকল্পনা]] ২০১৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰপৰা [[কোল্লম বন্দৰ]]ৰ চৌহদত খনন কাৰ্য চলি আছে। দলটোৱে চীনা চীনামাটিৰ পাত্ৰ আৰু মুদ্ৰাকে ধৰি বহুতো প্ৰাচীন সামগ্ৰী আৱিষ্কাৰ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/emergence-of-antiques-triggers-treasure-hunt-in-kollam/article5711850.ece |title=Emergence of antiques triggers treasure hunt in Kollam |trans-title=প্ৰাচীন সামগ্ৰীৰ আৱিৰ্ভাৱে কোল্লমত গুপ্তধনৰ সন্ধান আৰম্ভ কৰিছে |work=The Hindu|date=21 February 2014 |access-date=11 January 2017}}</ref> পেলেচ মিউজিয়ামৰ এটা চীনা দল আৰু কেৰালা পৰিষদ ফৰ হিষ্টৰিকেল ৰিচাৰ্চৰ (KCHR) সৈতে এটা ভাৰতীয় দলে চীনা মুদ্ৰা আৰু সামগ্ৰী আৱিষ্কাৰ কৰিছিল যিয়ে কোল্লম আৰু প্ৰাচীন চীনৰ মাজত বাণিজ্যিক সম্পৰ্ক থকাটো প্ৰমাণ কৰে।<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/from-china-on-a-coin-trail/article7192254.ece|date=2015-05-11|title=From China on a coin trail|trans-title=চীনৰপৰা এটা মুদ্ৰাৰ সন্ধানত|access-date=2020-11-04|last=Pereira|first=Ignatius|work=The Hindu}}</ref> == ভূগোল == {{Main|কোল্লমৰ ভূগোল}} [[File:Kollam Canal, Jan 2016.jpg|thumb|পৰাভুৰৰ ওচৰত [[কোল্লম খাল]]|left]] কোল্লম চহৰৰ উত্তৰে [[নীণ্ডাকাৰা]] আৰু [[থ্ৰিক্কাৰুভা]] [[ভাৰতত পঞ্চায়তী ৰাজ|পঞ্চায়ত]], দক্ষিণে [[মায়্যানাদ]], পূবে [[থ্ৰিক্কোভিলৱাট্টম]] আৰু [[কোট্টামকাৰা]] আৰু পশ্চিমে লাক্ষাদ্বীপ সাগৰ অৱস্থিত। অষ্টমুদি হ্ৰদ চহৰখনৰ মাজ-মজিয়াত অৱস্থিত। চহৰখন থিৰুৱনন্তপুৰমৰপৰা প্ৰায় ৭১ কিলোমিটাৰ, কোচিৰপৰা ১৪০ কিলোমিটাৰ আৰু [[কোজিকোড়]]ৰপৰা ৩৫০ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। [[ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ৩]] আৰু [[ইথিক্কাৰা নদী]] চহৰখনৰ মাজেৰে যোৱা দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ জলপথ। ৭.৭ কিলোমিটাৰ দীঘল [[কোল্লম খাল]]য়ে পৰাভুৰ হ্ৰদ আৰু অষ্টমুদি হ্ৰদক সংযোগ কৰে। চহৰখনৰ উপকণ্ঠ অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ যোৱা আন এখন নদী কাল্লাদা নদী অষ্টমুদি হ্ৰদত পৰে, আনহাতে ইথিক্কাৰা নদী [[পৰাভুৰ কয়াল]]লৈ বৈ যায়। চহৰখনত থকা নিৰ্মল পানীৰ হ্ৰদ কাট্টাকায়ালে ভাট্টাক্কায়াল নামৰ আন এটা জলাশয়ক অষ্টমুদি হ্ৰদৰ সৈতে সংযোগ কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.thehindu.com/2004/09/20/stories/2004092005720300.htm |archive-url=https://archive.today/20140901102439/http://www.thehindu.com/2004/09/20/stories/2004092005720300.htm |url-status=dead |archive-date=1 September 2014 |title=A stream fading into historyg |trans-title=ইতিহাসত হেৰাই যোৱা এটা সুঁতি |date=20 September 2004 |work=[[The Hindu]] |access-date=23 January 2020}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.maruthadi.elisting.in/ |title=Maruthadi - Maruthadi.Elisting.in |trans-title=মাৰুথাডি - Maruthadi.Elisting.in |access-date=23 January 2020 |archivedate=3 November 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161103234102/http://www.maruthadi.elisting.in/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.docs.kerala.gov.in/index.php?option=com_docman&task=cat_view&gid=467&Itemid=2707&limitstart=100 |title=Water Resources - Government of Kerala |trans-title=জলসম্পদ - কেৰালা চৰকাৰ |date=7 March 2015 |access-date=23 January 2020 |archive-date=3 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161103235948/http://www.docs.kerala.gov.in/index.php?option=com_docman&task=cat_view&gid=467&Itemid=2707&limitstart=100 |url-status=dead |archivedate=3 November 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161103235948/http://www.docs.kerala.gov.in/index.php?option=com_docman&task=cat_view&gid=467&Itemid=2707&limitstart=100 |deadurl=yes }}</ref> ২০১৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত, ''ইণ্ডিয়াটাইমছে'' কোল্লমক পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ কম প্ৰদূষিত নখন চহৰৰ ভিতৰত এখন হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.indiatimes.com/culture/travel/9-of-the-least-polluted-cities-on-earth-you-could-consider-moving-to-251818.html |title=9 of the Least Polluted Cities on Earth You Could Consider Moving To |trans-title=পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ কম প্ৰদূষিত ৯খন চহৰ য'লৈ আপুনি স্থানান্তৰিত হোৱাৰ কথা বিবেচনা কৰিব পাৰে |date=13 March 2016 |publisher=Indiatimes |access-date=21 March 2016}}</ref> [[বুকিং.কম|Booking.com]]-ৰ ভ্ৰমণকাৰীৰ পৰ্যালোচনা বঁটা অনুসৰি ২০২০ চনত ভাৰতৰ শীৰ্ষ ১০খন আটাইতকৈ আদৰণীয় স্থানৰ ভিতৰত কোল্লম অন্যতম।<ref>{{cite web|url=https://www.financialexpress.com/lifestyle/travel-tourism/for-2nd-year-in-row-kerala-tops-list-of-most-welcoming-places-report/1832102/ |title=For 2nd year in row, Kerala tops list of most welcoming places: Report |trans-title=ধাৰাবাহিকভাৱে দ্বিতীয় বছৰৰ বাবে, কেৰালা আটাইতকৈ আদৰণীয় স্থানৰ তালিকাত শীৰ্ষত: প্ৰতিৱেদন |publisher=Financial Express |date=22 January 2020 |access-date=23 January 2020}}</ref> কোল্লম এখন প্ৰাচীন বাণিজ্যিক চহৰ – ৰোমান, চীনা, আৰব আৰু অন্যান্য প্ৰাচ্যৰ দেশসমূহৰ সৈতে ইয়াৰ বাণিজ্য চলিছিল। বাইবেলৰ সময় আৰু চলোমনৰ ৰাজত্বকালৰ লগত সম্পৰ্ক থকা ঐতিহাসিক নথি-পত্ৰসমূহত ইয়াৰ বিৱৰণ পোৱা যায়, যিয়ে আৰৱ সাগৰৰ লোহিত সাগৰীয় বন্দৰসমূহৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগৰ কথা উল্লেখ কৰে (প্ৰাচীন ৰোমান মুদ্ৰা আৱিষ্কাৰৰদ্বাৰা সমৰ্থিত)।<ref>{{cite web|title=The legendary beauty of Kollam|trans-title=কোল্লমৰ কিংবদন্তি সৌন্দৰ্য|date=28 June 2023 |url=http://www.financialexpress.com/story-print/1159603}}</ref><ref>{{cite web|title=History of Kollam|trans-title=কোল্লমৰ ইতিহাস|url=http://paru.in/history-of-kollam|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150602135640/http://paru.in/history-of-kollam|archive-date=2 June 2015|access-date=11 August 2026|archivedate=2 June 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150602135640/http://paru.in/history-of-kollam|deadurl=yes}}</ref> প্ৰাচীন চহৰখনক তামিলনাডুৰ সৈতে সংযোগ কৰা [[চেংগোট্টাই|শ্বেনকোট্টা ব্যৱধান]]ৰ [[আৰ্যনকাভু|আৰ্যনকাভু পাছ]]ৰ জৰিয়তে অভ্যন্তৰীণ বাণিজ্যও চলিছিল। গৰুৰ গাড়ীৰে জালুকৰ স্থলপথৰ বাণিজ্য আৰু [[আলাপুঝা]] আৰু কোচিনক সংযোগ কৰা জলপথেৰে হোৱা বাণিজ্যই এনে বাণিজ্যিক সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিছিল যাৰ ফলত ই প্ৰাচীন ভাৰতীয় ঔদ্যোগিক চহৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে গঢ়ি উঠিছিল। পিছলৈ তামিলনাডুৰ সৈতে স্থাপিত ৰেল সংযোগে বাণিজ্যিক সম্পৰ্ক অধিক সুদৃঢ় কৰিছিল। সামুদ্ৰিক ৰপ্তানিৰ প্ৰক্ৰিয়াকৰণ কৰা কাৰখানা আৰু কাজু বাদামৰ প্ৰক্ৰিয়াকৰণ আৰু পেকেজিঙে ইয়াৰ বাণিজ্য সমগ্ৰ বিশ্বতে সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|title=Kollam Tourism - Official Website|trans-title=কোল্লম পৰ্যটন - চৰকাৰী ৱেবছাইট|url=http://www.kollamtourism.com/history.html/|access-date=6 January 2014|archivedate=27 December 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131227075259/http://www.kollamtourism.com/history.html|deadurl=yes}}</ref> {{Weather box |location= কোল্লম |metric first= yes |single line= yes |width = auto |temperature colour = pastel |Jan high C= 31 |Feb high C= 31 |Mar high C= 32 |Apr high C= 32 |May high C= 31 |Jun high C= 29 |Jul high C= 29 |Aug high C= 29 |Sep high C= 29 |Oct high C= 30 |Nov high C= 29 |Dec high C= 30 |Jan low C= 23 |Feb low C= 23 |Mar low C= 25 |Apr low C= 26 |May low C= 25 |Jun low C= 24 |Jul low C= 24 |Aug low C= 24 |Sep low C= 24 |Oct low C= 24 |Nov low C= 24 |Dec low C= 23 |Jan rain mm= 18 |Feb rain mm= 26 |Mar rain mm= 53 |Apr rain mm= 147 |May rain mm= 268 |Jun rain mm= 518 |Jul rain mm= 381 |Aug rain mm= 248 |Sep rain mm= 209 |Oct rain mm= 300 |Nov rain mm= 208 |Dec rain mm= 51 |rain colour = green |Jan rain days= 1 |Feb rain days= 2 |Mar rain days= 4 |Apr rain days= 8 |May rain days= 11 |Jun rain days= 21 |Jul rain days= 19 |Aug rain days= 16 |Sep rain days= 12 |Oct rain days= 12 |Nov rain days= 8 |Dec rain days= 3 |unit rain days= 0.1 mm |source= [http://www.weather2travel.com/climate-guides/india/kerala/kollam.php Weather2Travel] |date= মে' ২০১২ }} == জনগাঁথনি == === জনসংখ্যা === ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি,<ref name=census>{{Cite web|url=http://www.censusindia.net/results/data/ker_uatowns.PDF|title=Kerala: Population, Population in the age group 0-6 and literates by sex – Urban Agglomeration /Town : 2001 |trans-title=কেৰালা: জনসংখ্যা, ০-৬ বছৰ বয়সৰ জনসংখ্যা আৰু লিংগ অনুসৰি সাক্ষৰ – নগৰীয়া সংহতি /চহৰ : ২০০১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927004314/http://www.censusindia.net/results/data/ker_uatowns.PDF |archive-date=27 September 2007 }}</ref> কোল্লম চহৰৰ জনসংখ্যা আছিল ৩৪৯,০৩৩ জন আৰু জনবসতিৰ ঘনত্ব আছিল প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ৫,৪০০ জন। লিংগ অনুপাত (প্ৰতি ১,০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে মহিলাৰ সংখ্যা) আছিল ১,১১২, যিটো ৰাজ্যৰ ভিতৰতে সৰ্বোচ্চ। জনসংখ্যাৰফালৰপৰা [[কোল্লম জিলা]] ৰাজ্যৰ ভিতৰত সপ্তম স্থানত থকাৰ বিপৰীতে কোল্লম চহৰ চতুৰ্থ স্থানত আছিল। ২০১০ চনৰ তথ্য অনুসৰি, কোল্লমৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ আছিল ৯৩.৭৭%,<ref>{{cite web|url=http://kollam.nic.in/edu.html |title=Kollam District |trans-title=কোল্লম জিলা |publisher=kollam.nic.in |access-date=24 June 2010}}</ref> যিটো ৰাষ্ট্ৰীয় গড় ৭৪.০৪% তকৈ অধিক। পুৰুষৰ সাক্ষৰতা ৯৫.৮৩% আৰু মহিলাৰ ৯১.৯৫% আছিল। কোল্লমত জনসংখ্যাৰ ১১% লোক ছয় বছৰৰ তলৰ আছিল। ২০১৫ চনৰ মে' মাহত [[কেৰালা চৰকাৰ]]য়ে থ্ৰিক্কাদাভুৰ পঞ্চায়তক একত্ৰিত কৰি [[কোল্লম পৌৰ নিগম|কোল্লম চহৰ নিগম]] সম্প্ৰসাৰণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। একত্ৰীকৰণৰ ফলত, এই অঞ্চলটোৰ মাটি-কালি ৭৩.০৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ হ'ব আৰু চহৰখনৰ মুঠ জনসংখ্যা ৩৮৪,৮৯২ হ'ব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/thrikadavur-becomes-part-of-kollam-city/article7300668.ece |title=Thrikadavur becomes part of Kollam city |trans-title=থ্ৰিকাদাভুৰ কোল্লম চহৰৰ অংশ হৈ পৰিছে |work=The Hindu|date=9 June 2015 |access-date=11 June 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://lsgkerala.in/thrikkadavoorpanchayat/general-information/ |title=Thrikadavur Panchayath |trans-title=থ্ৰিকাদাভুৰ পঞ্চায়ত |publisher=Thrikadavur Panchayath |access-date=11 June 2015 |archive-date=12 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150612055856/http://lsgkerala.in/thrikkadavoorpanchayat/general-information/ |url-status=dead |archivedate=12 June 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150612055856/http://lsgkerala.in/thrikkadavoorpanchayat/general-information/ |deadurl=yes }}</ref> মালায়ালম চহৰখনৰ আটাইতকৈ বহুলভাৱে কথিত ভাষা আৰু চৰকাৰী ভাষা, আনহাতে চহৰখনৰ একাংশ লোকে [[তামিল ভাষা|তামিল]] বুজি পায়। চহৰখনত [[এংলো-ইণ্ডিয়ান]], [[কোংকণী লোক|কোংকণী]] ব্ৰাহ্মণ, [[তেলেগু লোক|তেলেগু]] চেট্টি আৰু [[বঙালী লোক|বঙালী]] প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ সৰু সম্প্ৰদায়ো বসবাস কৰে। প্ৰশাসনৰ সুবিধাৰ বাবে, [[কোল্লম পৌৰ নিগম]]ক ছটা মণ্ডলত ভাগ কৰা হৈছে আৰু প্ৰতিটোৰে বাবে স্থানীয় মণ্ডল কাৰ্যালয় আছে।<ref>{{cite web |url=http://ksudp.org/index.php?option=com_content&view=article&id=268&Itemid=70 |title=Building Permit Management System -Kollam Corporation |trans-title=নিৰ্মাণ অনুমতি ব্যৱস্থাপনা প্ৰণালী - কোল্লম নিগম |access-date=16 December 2014 |archive-date=20 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141220101846/http://ksudp.org/index.php?option=com_content&view=article&id=268&Itemid=70 |url-status=dead |archivedate=20 December 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141220101846/http://ksudp.org/index.php?option=com_content&view=article&id=268&Itemid=70 |deadurl=yes }}</ref> * কেন্দ্ৰীয় মণ্ডল (''সদৰ কাৰ্যালয় [[কোল্লম কেণ্টনমেণ্ট|কেণ্টনমেণ্ট]]ত অৱস্থিত''), [[কোল্লম পৌৰ নিগম]] * [[শক্তিকুলাংগৰা]] মণ্ডল, [[কোল্লম পৌৰ নিগম]] * [[ভাদাক্কেভিলা]] মণ্ডল, [[কোল্লম পৌৰ নিগম]] * [[কিলিকোল্লুৰ]] মণ্ডল, [[কোল্লম পৌৰ নিগম]] * [[এৰাভিপুৰম]] মণ্ডল, [[কোল্লম পৌৰ নিগম]] * থ্ৰিক্কাদাভুৰ মণ্ডল, [[কোল্লম পৌৰ নিগম]] ২০১৪ চনৰ কোল্লমৰ প্ৰাক্তন মেয়ৰ প্ৰসন্ন আৰ্নেষ্টক ৰোটাৰী ক্লাব অৱ ত্ৰিবান্দ্ৰম ৰয়েলৰদ্বাৰা [[দক্ষিণ ভাৰত]]ৰ শ্ৰেষ্ঠ মহিলা মেয়ৰ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/award-for-kollam-mayor/article5865568.ece |title=Award for Kollam Mayor |trans-title=কোল্লমৰ মেয়ৰলৈ বঁটা |work=[[The Hindu]] |date=2014-04-03 |access-date=2014-06-06}}</ref> === ধৰ্ম === {{See also|কোল্লম জিলাত ধৰ্ম}} {{bar box |title=কোল্লম চহৰত ধৰ্ম (২০১১)<ref name="census2001">{{cite web | title = Kollam City Census 2011 data | trans-title = কোল্লম চহৰৰ লোকপিয়ল ২০১১ তথ্য | publisher = Census2011 | url = http://www.census2011.co.in/census/city/461-kollam.html | access-date =27 January 2016}} </ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=ধৰ্ম |right1=শতাংশ |float=right |bars= {{bar percent|[[হিন্দু ধৰ্ম]]|darkorange|56}} {{bar percent|[[ইছলাম ধৰ্ম|ইছলাম]]|green|22}} {{bar percent|[[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম]]|blue|21}} {{bar percent|অন্যান্য|black|1}} |caption=ধৰ্মসমূহৰ বিতৰণ<br /> †<small>উল্লেখ নথকা, [[শিখ ধৰ্ম]] (<০.০১%), [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] (<০.০১%) অন্তৰ্ভুক্ত।</small> }} [[File:Front Wide Anthonys Church Kollam Kerala Mar22 A7C 01676.jpg|thumb|ছেইণ্ট এণ্টনি গীৰ্জা, ভাড্ডি, ১৯১০ চনত নিৰ্মিত]] কোল্লম চহৰ হৈছে কেৰালা ৰাজ্যৰ এক ক্ষুদ্ৰ ৰূপ, য'ত বিভিন্ন ধৰ্মীয়, নৃগোষ্ঠীয় আৰু ভাষিক গোটৰ বাসিন্দা আছে।<ref name="A Survey of Kerala History">Menon, A Sreedhara; "A Survey of Kerala History"; DC Books, 1 January 2007 – History – pp 54–56 [https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C&q=A+Survey+Of+Kerala+History]</ref> চহৰখন আৰু ইয়াৰ উপকণ্ঠ অঞ্চলত বহুতো প্ৰাচীন মন্দিৰ, শতিকা পুৰণি গীৰ্জা আৰু মছজিদ আছে। কোল্লম কেৰালাৰ এখন [[হিন্দু]]-সংখ্যাগৰিষ্ঠ চহৰ। কোল্লমৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ৫৬.৩৫% লোক [[হিন্দু]] সম্প্ৰদায়ৰ। তদুপৰি, কেৰালাত ব্যৱহৃত [[সৌৰ বৰ্ষপঞ্জী|সৌৰ]] আৰু [[নাক্ষত্ৰিক সময়|নাক্ষত্ৰিক]] [[হিন্দু বৰ্ষপঞ্জী]] [[কোল্লম যুগ]] (যাক ''মালায়ালম যুগ'' বা ''কোল্লবৰ্ষম'' বা ''মালায়ালম বৰ্ষপঞ্জী'' বা ''মালাবাৰ যুগ'' বুলিও কোৱা হয়), ৮২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত (সাধাৰণ যুগ) (কোল্লম) চহৰত উৎপত্তি হৈছিল।<ref>{{cite web|title=Kollam Era|trans-title=কোল্লম যুগ|url=http://www.new1.dli.ernet.in/data1/upload/insa/INSA_1/20005b5f_93.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150527163650/http://www.new1.dli.ernet.in/data1/upload/insa/INSA_1/20005b5f_93.pdf|archive-date=27 May 2015|access-date=30 December 2014|publisher=Indian Journal History of Science}}</ref><ref>{{Citation|author=Broughton Richmond|title=Time measurement and calendar construction|trans-title=সময়ৰ জোখ-মাখ আৰু বৰ্ষপঞ্জী নিৰ্মাণ|url=https://books.google.com/books?id=gUlmAAAAMAAJ|page=218|year=1956}}</ref><ref>{{Cite book|author=R. Leela Devi|url=https://books.google.com/books?id=pXpuAAAAMAAJ|title=History of Kerala|trans-title=কেৰালাৰ ইতিহাস|publisher=Vidyarthi Mithram Press & Book Depot|year=1986|page=408}}</ref> কোল্লমৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ২২.০৫% হৈছে [[মুছলমান]] লোক। ২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ তথ্য অনুসৰি, কোল্লমৰ মুঠ মুছলমান জনসংখ্যা হৈছে ৮০,৯৩৫ জন।<ref>{{cite web|title=Population of Kollam City - Census 2011 data|trans-title=কোল্লম চহৰৰ জনসংখ্যা - লোকপিয়ল ২০১১ তথ্য|url=http://www.census2011.co.in/census/city/461-kollam.html|access-date=25 March 2013|publisher=Census2011}}</ref> দক্ষিণ কেৰালাৰ এইটোৱেই একমাত্ৰ জিলা য'ত খ্ৰীষ্টানসকলৰ সলনি মুছলমানসকলে সৰ্ববৃহৎ সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায় গঠন কৰে<ref>{{Cite web|url=https://www.census2011.co.in/data/religion/district/283-kollam.html|website=census2011.co.in |date=1 January 2011|title=Kollam District Religion Data - Hindu/Muslim|trans-title=কোল্লম জিলাৰ ধৰ্মীয় তথ্য - হিন্দু/মুছলমান|access-date=18 May 2026}}</ref>। কৰবালা ময়দান আৰু ইয়াৰ কাষতে থকা মাকানি মছজিদে চহৰখনৰ বাবে ঈদগাহ হিচাপে কাম কৰে। কাৰুভাত থকা ৩০০ বছৰ পুৰণি জুমা-'আথ পল্লীত এজন চুফী সন্ত, চৈয়দ আব্দূৰ ৰহমান জিফ্ৰিৰ নশ্বৰ দেহ ৰখা হৈছে।<ref>{{cite web|title=Important religious centres in Kollam|trans-title=কোল্লমৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ধৰ্মীয় কেন্দ্ৰসমূহ|url=http://kollam.nic.in/reli.html|access-date=6 January 2014}}</ref><ref>{{cite web|title=Juma-Ath-Mosque|trans-title=জুমা-আথ-মছজিদ|url=http://keralapilgrimcenters.com/muslim-juma-ath-palli-kollam-mosques/|archive-url=https://web.archive.org/web/20130608035033/http://keralapilgrimcenters.com/muslim-juma-ath-palli-kollam-mosques/|url-status=usurped|archive-date=8 June 2013|access-date=29 July 2014|archivedate=8 June 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130608035033/http://keralapilgrimcenters.com/muslim-juma-ath-palli-kollam-mosques/|deadurl=yes}}</ref> কোল্লম চহৰৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ২১.১৭% হৈছে খ্ৰীষ্টান লোক।<ref>{{cite web|title=Kollam City Census 2011 data|trans-title=কোল্লম চহৰৰ লোকপিয়ল ২০১১ তথ্য|url=http://www.census2011.co.in/census/city/461-kollam.html|access-date=25 March 2013|publisher=Census2011}}</ref> [[কুইলনৰ ৰোমান কেথলিক ডাইঅ'চিচ]] (কোল্লম) হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো কেথলিক ডাইঅ'চিচ। ১৩২৯ চনৰ ৯ আগষ্টত [[পোপ জন দ্বাবিংশ]]ই এই ডাইঅ'চিচটো প্ৰথম নিৰ্মাণ কৰিছিল। ১৮৮৬ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰত ইয়াক পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই ডাইঅ'চিচটোৱে ১,৯৫০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলেকা সামৰি লৈছে আৰু ইয়াৰ জনসংখ্যা ৪,৮৭৯,৫৫৩ জন, যাৰ ভিতৰত কেথলিকসকলৰ সংখ্যা হৈছে ২৩৫,৯২২ (৪.৮%)। থাংগাছেৰীত অৱস্থিত ৪০০ বছৰ পুৰণি বিখ্যাত [[ইনফেণ্ট জিচাছ কেথেড্ৰেল]] হৈছে [[কুইলনৰ ৰোমান কেথলিক ডাইঅ'চিচ]]ৰ সহ-কেথেড্ৰেল।<ref>{{cite web|title=Roman Catholic Diocese of Quilon|trans-title=কুইলনৰ ৰোমান কেথলিক ডাইঅ'চিচ|url=http://www.quilondiocese.com/index.php|access-date=25 March 2013|publisher=Kollam Diocese|archivedate=18 January 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130118222513/http://www.quilondiocese.com/index.php|deadurl=yes}}</ref> [[চাৰ্চ অৱ চাউথ ইণ্ডিয়াৰ কোল্লম-কোট্টাৰাক্কাৰা ডাইঅ'চিচ|চিএছআই কোল্লম-কোট্টাৰাক্কাৰা ডাইঅ'চিচ]] চাৰ্চ অৱ চাউথ ইণ্ডিয়াৰ চব্বিশটা ডাইঅ'চিচৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref>{{cite web|title=CSI Redraws Borders of Dioceses|trans-title=চিএছআয়ে ডাইঅ'চিচসমূহৰ সীমা পুনৰ নিৰ্ধাৰণ কৰিছে|url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/CSI-Redraws-Borders-of-Dioceses/2015/04/10/article2756962.ece|access-date=19 January 2016|publisher=The New Indian Express|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304193822/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/CSI-Redraws-Borders-of-Dioceses/2015/04/10/article2756962.ece|url-status=dead|archivedate=14 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150714135914/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/CSI-Redraws-Borders-of-Dioceses/2015/04/10/article2756962.ece|deadurl=yes}}</ref> কোট্টাৰাক্কাৰাৰ বাবে [[দ্য পেণ্টেকোষ্টাল মিছন]]ৰ কেৰালাৰ সদৰ কাৰ্যালয় কোল্লমত অৱস্থিত। == পৌৰ প্ৰশাসন == {{Main|কোল্লম পৌৰ নিগম}} {{See also|কোল্লম চহৰ আৰক্ষী}}[[File:Location map India Kollam EN.svg|left|thumb|কোল্লম মহানগৰীয় অঞ্চলৰ মানচিত্ৰ]] কোল্লম নিগমৰ বৰ্তমানৰ মেয়ৰ হৈছে [[ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী)|চিপিআই(এম)]]ৰ অধিবক্তা [[ভি. ৰাজেন্দ্ৰবাবু]]।<ref>{{cite web |url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2015-11-18/news/68382329_1_cpi-ldf-udf |archive-url=https://web.archive.org/web/20151126072923/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2015-11-18/news/68382329_1_cpi-ldf-udf |url-status=dead |archive-date=26 November 2015 |title=CPI(M) rides to power in five of six corporations in Kerala |trans-title=কেৰালাৰ ছটা নিগমৰ ভিতৰত পাঁচটাত চিপিআই(এম) ক্ষমতালৈ আহিছে |work=The Economic Times |date=18 November 2015 |access-date=25 November 2015 |archivedate=26 November 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151126072923/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2015-11-18/news/68382329_1_cpi-ldf-udf |deadurl=yes }}</ref> === নগৰীয়া গাঁথনি === {{Main|কোল্লম মহানগৰীয় অঞ্চল}} ১,১৮৭,১৫৮ জন মুঠ নগৰীয়া জনসংখ্যা<ref name="Panchayath Level Statistics - Kollam(2011)">{{cite web | url = http://www.ecostat.kerala.gov.in/docs/pdf/reports/ps/pskollam2011.pdf | title = Kollam District Level Statistics 2011 | trans-title = কোল্লম জিলা পৰ্যায়ৰ পৰিসংখ্যা ২০১১ | access-date = 2014-01-01 | year = 2012 | publisher = ecostat.kerala.gov.in | archive-date = 2 January 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140102192758/http://www.ecostat.kerala.gov.in/docs/pdf/reports/ps/pskollam2011.pdf | url-status = dead | archivedate = 2014-01-02 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20140102192758/http://www.ecostat.kerala.gov.in/docs/pdf/reports/ps/pskollam2011.pdf | deadurl = yes }}</ref> আৰু পৌৰ নিগমৰ ৩৪৯,০৩৩ জন জনসংখ্যাৰে কোল্লম ৰাজ্যখনৰ চতুৰ্থ সৰ্বাধিক জনবহুল চহৰ আৰু [[ভাৰতৰ নিযুতৰো অধিক জনসংখ্যাৰ নগৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ তালিকা|ভাৰতৰ সৰ্বাধিক জনবহুল নগৰীয়া অঞ্চলৰ তালিকাত]] ৪৯তম স্থানত আছে। ২০১১ চনৰ তথ্য অনুসৰি, চহৰখনৰ নগৰীয়া বিকাশৰ হাৰ আছিল ১৫৪.৫৯%, যিটো ৰাজ্যখনৰ ভিতৰত দ্বিতীয় সৰ্বোচ্চ আছিল।<ref name="Census India-2011 - Kollam">{{cite web | url = http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2-vol2/data_files/kerala/Analysis_Census_Data.pdf | title = Analysis of Census Date |trans-title = লোকপিয়লৰ তথ্যৰ বিশ্লেষণ |website=censusindia.gov.in}}</ref> কোল্লমৰ মহানগৰীয় অঞ্চলত উলিয়াকোভিল, [[আদিচানাল্লুৰ]], [[আদিনাদ]], [[আয়ানভেলিগুলাংগৰা]], চাভাৰা, [[চাভাৰা থেক্কুমভাগম|চাভাৰা দক্ষিণ]], [[এলামপাল্লুৰ]], [[এৰাভিপুৰম]] (অংশ), [[কাল্লেলিভাগম]], [[কৰুণাগাপল্লী]], কোল্লম, কোট্টামকাৰা, [[কুলশেখৰপুৰম]], মায়্যানাদ, [[মীনাদ]], [[নেদুম্পানা]], [[নীণ্ডাকাৰা]], [[ওচিৰা]], [[পানায়াম]], [[পনমনা]], পৰাভুৰ, [[পেৰিনাদ]], [[পুথাক্কুলাম]], [[থাঝুথালা]], [[থোডিয়ুৰ]], থ্ৰিক্কাদাভুৰ, থ্ৰিক্কাৰুভা, [[থ্ৰিক্কোভিলৱাট্টম]] আৰু [[ভাদাক্কুমথালা]] অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/census/city/461-kollam.html| title=Kollam city population Census |trans-title=কোল্লম চহৰৰ জনসংখ্যাৰ লোকপিয়ল |publisher=census2011.co.in |access-date=16 December 2013}}</ref>[[File:British Residency in Asramam, Kollam.jpg|right|thumb|কোল্লমৰ [[আশ্ৰমম]]ত [[ব্ৰিটিছ ৰেচিডেন্সি, কোল্লম|ব্ৰিটিছ ৰেচিডেন্সি]]। ]] কেৰালা চৰকাৰয়ে কোল্লম চহৰক "কেৰালাৰ বন্দৰ চহৰ" হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ সিদ্ধান্ত লৈছে। প্ৰকল্পটোৰ অংশ হিচাপে মৎস্য পালন, পৰ্যটন আৰু মনোৰঞ্জনমূলক প্ৰকল্পৰ সুবিধা নিৰ্মাণকে ধৰি [[মাৰুথাডি]]-[[এৰাভিপুৰম]] এলেকাৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ কাৰ্যকৰী কৰা হ'ব।<ref name="Kollam - Port City Project - News published in Mathrubhumi Daily">{{cite web | url = http://i1324.photobucket.com/albums/u606/quilonsky/Mathrubhumi_zps52ba640e.png | title = Kollam - Port City Project | trans-title = কোল্লম - বন্দৰ চহৰ প্ৰকল্প | year = 2013}}</ref> == অৰ্থনীতি == {{main|কোল্লমৰ অৰ্থনীতি}} [[File:RP Mall, Kollam.jpg|thumb|[[আৰপি মল, কোল্লম]]]] [[File:Dreams Mall(Lulu Market), Kottiyam.jpg|thumb|ড্ৰিমছ মল ([[লুলু গ্ৰুপ ইণ্টাৰনেচনেল|লুলু হাইপাৰ মাৰ্কেট]]), [[কোল্লম জিলা]]ৰ কোট্টিয়ামত]] [[File:Chinese Fishing Net Raising Birds Sunrise Ashtamudi Kollam Mar22 A7C 01784.jpg|right|thumb|কোল্লম চহৰৰ অষ্টমুদি হ্ৰদত এখন ডাঙৰ [[চীনা মাছ ধৰা জাল]]]] যোৱা দশকত কোল্লমৰ নগৰীয়া জীৱন সলনি হৈছে। অৰ্থনৈতিক প্ৰদৰ্শন আৰু [[জনমূৰি আয়]]ৰফালৰপৰা কোল্লম চহৰ ভাৰতত পঞ্চম স্থানত আৰু [[জিডিপি অনুসৰি কেৰালাৰ চহৰসমূহৰ তালিকা|কেৰালাত তৃতীয়]] স্থানত আছে।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/newdelhi/delhi-ranked-23rd-in-mega-survey-of-53-indian-cities/article1-1358453.aspx |title=Delhi ranked 23rd in mega survey of 53 Indian cities |trans-title=৫৩খন ভাৰতীয় চহৰৰ মেগা সমীক্ষাত দিল্লী ২৩তম স্থানত |work=Hindustan Times |date=14 June 2015 |access-date=26 June 2015 |archive-date=26 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150626182426/http://www.hindustantimes.com/newdelhi/delhi-ranked-23rd-in-mega-survey-of-53-indian-cities/article1-1358453.aspx |url-status=dead |archivedate=26 June 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150626182426/http://www.hindustantimes.com/newdelhi/delhi-ranked-23rd-in-mega-survey-of-53-indian-cities/article1-1358453.aspx |deadurl=yes }}</ref> এক উৎকৃষ্ট ৰপ্তানিৰ ইতিহাস থকা চহৰ হিচাপে কোল্লম বিখ্যাত।<ref>{{cite web |url=http://dgft.gov.in/exim/2000/AppANFS2015.pdf |title=Appendices and Aayat Niryat Forms |trans-title=পৰিশিষ্ট আৰু আয়ত নিৰ্যাত প্ৰ-পত্ৰ |publisher=Government of India |access-date=1 July 2015 |archive-date=1 July 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150701150541/http://dgft.gov.in/exim/2000/AppANFS2015.pdf |url-status=dead |archivedate=1 July 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150701150541/http://dgft.gov.in/exim/2000/AppANFS2015.pdf |deadurl=yes }}</ref> দুগ্ধ পালন মোটামুটিভাৱে সুবিকশিত। চহৰখনত এটা চিলিং প্লাণ্টো আছে। কোল্লম এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ সামুদ্ৰিক আৰু বন্দৰ চহৰ। জিলাখনৰ অৰ্থনীতিত মৎস্য পালনৰ বিশেষ স্থান আছে। চহৰখনৰ উপকণ্ঠ অঞ্চলৰ নীণ্ডাকাৰা আৰু [[শক্তিকুলাংগৰা]] গাঁৱত মৎস্য পালন কেন্দ্ৰ আছে। অনুমান কৰা মতে ১৩৪,۹৭৩ জন লোক মৎস্য পালন আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত কামত নিয়োজিত হৈ আছে। চেৰিয়াজীকল, আলাপ্পাদ, পান্দাৰাথুৰুথু, পুথেনথুৰা, [[নীণ্ডাকাৰা]], থাংগাছেৰী, [[এৰাভিপুৰম]] আৰু পৰাভুৰ ২৬খন গুৰুত্বপূৰ্ণ মৎস্য পালন গাঁৱৰ ভিতৰত আঠখন। ২৪খন অন্তৰ্দেশীয় মৎস্য পালন গাঁও আছে। চৰকাৰয়ে নীণ্ডাকাৰাত এটা মৎস্য বন্দৰ স্থাপনৰ বাবে পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে। বছৰি গড় মাছ ধৰাৰ পৰিমাণ প্ৰায় ৮৫,২৭৫ টন বুলি অনুমান কৰা হৈছে। ৰাজ্যখনৰ মুঠ মাছ ধৰাৰ এক তৃতীয়াংশ কোল্লমৰপৰাই আহে। মৎস্য বন্দৰৰপৰা প্ৰায় ৩০০০ যন্ত্ৰচালিত নাও চলি আছে। FFDA আৰু VFFDA-য়ে ক্ৰমে নিৰ্মল পানীৰ মৎস্য পালন আৰু মিছামাছ পালনত গুৰুত্ব দিয়ে। এৰাভিপুৰমত ১০০খন ঘৰৰ এখন মৎস্য পালন গাঁও নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। [[আয়িৰামথেংগু]]ত এখন মিছামাছৰ পাম নিৰ্মাণ কৰা হৈছে, আৰু মৎস্যপালকসকলৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ বাবে কেইবাটাও নতুন হেচ্চাৰীৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। কেৰালাৰ একমাত্ৰ টাৰ্কি পাম আৰু এখন আঞ্চলিক হাঁহ-কুকুৰা পাম [[কুৰিপুঝা (পেৰিনাদ)|কুৰিপুঝা]]ত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web |url=http://www.old.kerala.gov.in/dept_anihusbandry/modifi.htm |title=Department of Animal Husbandry - Kerala |trans-title=পশুপালন বিভাগ - কেৰালা |access-date=13 January 2014 |archive-date=29 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141029102340/http://www.old.kerala.gov.in/dept_anihusbandry/modifi.htm |url-status=dead |archivedate=29 October 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141029102340/http://www.old.kerala.gov.in/dept_anihusbandry/modifi.htm |deadurl=yes }}</ref> চহৰখনত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ দুটা ঔদ্যোগিক প্ৰতিষ্ঠান আছে: ইণ্ডিয়ান ৰেয়াৰ আৰ্থছ, চাভাৰা আৰু [[পাৰ্বতী মিলছ লিমিটেড|পাৰ্বতী মিলছ লিমিটেড]], কোল্লম। [[কুণ্ডাৰা]]ত থকা কেৰালা চিৰামিক্স লিমিটেড, [[কুণ্ডাৰা]]ত থকা কেৰালা ইলেক্ট্ৰিকেল এণ্ড এলাইড ইঞ্জিনিয়াৰিং কোম্পানী, চাভাৰাত থকা কেৰালা প্ৰেমো পাইপ ফেক্টৰী, চাভাৰাত থকা কেৰালা মিনাৰেলছ এণ্ড মেটেলছ লিমিটেড আৰু কোল্লমত থকা ইউনাইটেড ইলেক্ট্ৰিকেল ইণ্ডাষ্ট্ৰিজ হৈছে কেৰালা চৰকাৰৰ মালিকানাধীন কোম্পানী। বেচৰকাৰী/সমবায় খণ্ডৰ অন্যান্য প্ৰধান উদ্যোগসমূহ হ'ল [[কুণ্ডাৰা]]ৰ এলুমিনিয়াম ইণ্ডাষ্ট্ৰিজ লিমিটেড, কোল্লমৰ থমাছ ষ্টিফেন এণ্ড কোম্পানী, পৰাভুৰৰ ফ্ল'ৰকো আৰু চাথন্নুৰৰ সমবায় স্পিনিং মিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.kollamcorporation.gov.in/trade-commerce |title=Kollam - Trade & Commerce |trans-title=কোল্লম - বাণিজ্য আৰু বেপাৰ |access-date=10 January 2014 |archive-date=22 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171122192403/http://www.kollamcorporation.gov.in/trade-commerce |url-status=dead |archivedate=22 November 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171122192403/http://www.kollamcorporation.gov.in/trade-commerce |deadurl=yes }}</ref> [[File:Kollam technopark, Kundara.jpg|thumb|টেক্ন'পাৰ্ক কোল্লম]] কুণ্ডাৰা, মুলাভানা আৰু চাথন্নুৰত চীনা মাটিৰ বৃহৎ ভাণ্ডাৰৰ উপৰি, অষ্টমুদি হ্ৰদত চূণশিলৰ খোলাৰ ভাণ্ডাৰ আৰু আদিচানাল্লুৰত বক্সাইটৰ ভাণ্ডাৰ আছে।<ref>{{Cite web|url=http://www.kollam.gov.in/reso.html|title=resources - Kollam|trans-title=সম্পদ - কোল্লম|access-date=10 January 2014|archive-date=18 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140118081338/http://kollam.gov.in/reso.html|url-status=dead|archivedate=18 January 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140118081338/http://kollam.gov.in/reso.html|deadurl=yes}}</ref> "বিশ্বৰ কাজু ৰাজধানী" হিচাপে পৰিচিত কোল্লম ইয়াৰ পৰম্পৰাগত কাজু ব্যৱসায়ৰ বাবে বিখ্যাত আৰু ইয়াত ৬০০ ৰো অধিক কাজু প্ৰক্ৰিয়াকৰণ কেন্দ্ৰ আছে।<ref>{{cite news | last = Pereira | first = Ignatius | title = Kerala's cashew processing industry in crisis | trans-title = সংকটত কেৰালাৰ কাজু প্ৰক্ৰিয়াকৰণ উদ্যোগ | newspaper = [[The Hindu]] | date = 20 November 2016 | url = https://www.thehindu.com/news/national/kerala/Kerala%E2%80%99s-cashew-processing-industry-in-crisis/article16664972.ece | access-date = 2026-08-04 }}</ref> প্ৰতি বছৰে প্ৰক্ৰিয়াকৰণৰ বাবে চহৰখনলৈ প্ৰায় ৮০০,০০০ টন কেঁচা কাজু আমদানি কৰা হয়<ref>{{cite web|url=http://www.madhyamam.com/news/313464/141013 |language=ml |script-title=ml:കൊല്ലം തുറമുഖത്തെ കസ്റ്റംസ് ക്ളിയറന്‍സുകള്‍ ഓണ്‍ലൈന്‍ സംവിധാനത്തിലേക്ക് |access-date=2014-11-14 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141022170950/http://www.madhyamam.com/news/313464/141013 |archive-date=22 October 2014 }} কোল্লম বন্দৰৰ বাবে এমাহৰ ভিতৰত সাজু হ'ব অনলাইন শুল্ক ক্লিয়াৰেন্স সুবিধা</ref> আৰু বিশ্বৰ বিভিন্ন দেশলৈ গড়ে ১৩০,০০০ টন প্ৰক্ৰিয়াকৃত কাজু ৰপ্তানি কৰা হয়।<ref>[http://www.thehindu.com/news/national/kerala/rise-in-earnings-from-cashew-kernel-exports/article3893095.ece] কাজুৰ গুটি ৰপ্তানিৰপৰা উপাৰ্জন বৃদ্ধি - দ্য হিন্দু</ref> [[কাজু ৰপ্তানি প্ৰচাৰ পৰিষদ ভাৰত]]য়ে (CEPCI) ২০২০ চনৰ ভিতৰত ৰপ্তানিৰ পৰিমাণ ২৭৫,০০০ টনলৈ বৃদ্ধি পোৱাৰ আশা কৰিছে, যিটো বৰ্তমানৰ পৰিমাণতকৈ ১২০ শতাংশ বেছি।<ref>[http://www.business-standard.com/article/markets/cashew-body-sets-target-to-double-exports-by-2020-108122901044_1.html] চিইপিচিআই - কোল্লম</ref> [[কেৰালা ৰাজ্যিক কাজু উন্নয়ন নিগম লিমিটেড]] (KSCDC) কোল্লম চহৰৰ [[মুণ্ডাক্কল]]ত অৱস্থিত। সমগ্ৰ কেৰালাত কোম্পানীটোৰ ৩০টা কাজু কাৰখানা আছে। ইয়াৰে ২৪টা কোল্লম জিলাত অৱস্থিত।<ref>{{cite web|url=http://www.cashewcorporation.com/Organization.php |title=:: KSCDC :: |publisher=Cashewcorporation.com |access-date=26 August 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150215062231/http://cashewcorporation.com/Organization.php |archive-date=15 February 2015 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://kollamcity.in/kerala-state-cashew-development-corporation |archive-url=https://archive.today/20140806070550/http://kollamcity.in/kerala-state-cashew-development-corporation |url-status=usurped |archive-date=6 August 2014 |title=:: The Kerala State Cashew Development Corporation Limited :: |trans-title=:: দ্য কেৰালা ষ্টেট কেছিউ ডেভেলপমেণ্ট কৰ্পোৰেচন লিমিটেড :: |publisher=Cashewcorporation.com |access-date=29 July 2014 |archivedate=14 May 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140514062313/http://kollamcity.in/kerala-state-cashew-development-corporation |deadurl=yes }}</ref> কোল্লম ভাৰতৰ বহুতো সামুদ্ৰিক খাদ্য ৰপ্তানি কেন্দ্ৰৰ ভিতৰত অন্যতম, য'ত এই খণ্ডৰ সৈতে জড়িত বহুতো কোম্পানী আছে। ইয়াৰে বেছিভাগেই চহৰখনৰ [[মাৰুথাডি]], [[শক্তিকুলাংগৰা]], [[কাভানাড]], [[নীণ্ডাকাৰা]], [[আশ্ৰমম]], [[কিলিকোল্লুৰ]], [[থিৰুমুল্লভৰম]] আৰু [[উলিয়াকোভিল]] অঞ্চলত অৱস্থিত।<ref>[http://www.keralaexporters.com/categories/food/] কেৰালাৰ ৰপ্তানিকাৰকসকল</ref><ref>{{cite web |url=http://www.mpeda.com/exporters/IQF/ExportersOtherMarineProducts.htm |title=Other Items |trans-title=অন্যান্য সামগ্ৰী |access-date=2014-11-17 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304043858/http://www.mpeda.com/exporters/IQF/ExportersOtherMarineProducts.htm |archive-date=4 March 2016 |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304043858/http://www.mpeda.com/exporters/IQF/ExportersOtherMarineProducts.htm |deadurl=yes }} কোল্লম - সামুদ্ৰিক খাদ্য ৰপ্তানিকাৰক</ref> কেপিথানছ, কিংছ মেৰিন এক্সপোৰ্টাৰ্ছ, ইণ্ডিয়া ফুড এক্সপোৰ্টছ আৰু অ'ছেনিক ফিচাৰীজ আদি হৈছে সামুদ্ৰিক খাদ্য ৰপ্তানিকাৰক প্ৰতিষ্ঠানৰ উদাহৰণ।<ref>[http://e-mpeda.nic.in/registration/Exporter_Item.aspx?pcode=05&product=Live%20other%20than%20ornamental%20fish] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141209205334/http://e-mpeda.nic.in/registration/Exporter_Item.aspx?pcode=05&product=Live%20other%20than%20ornamental%20fish|date=9 December 2014}} পঞ্জীয়নভুক্ত কেৰালা ৰপ্তানিকাৰকসকল</ref> কোল্লমৰ [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]]ৰ ক্লাম ফিচাৰী ভাৰতৰ প্ৰথমটো [[সামুদ্ৰিক তত্ত্বাৱধান পৰিষদ]]ৰ (MSC) প্ৰমাণ-পত্ৰ প্ৰাপ্ত ফিচাৰী আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.icar.org.in/en/node/8346|title=Ashtamudi short-neck clam fisheries becomes India's first MSC certified fisheries|trans-title=অষ্টমুদি চুটি-ডিঙিৰ ক্লাম ফিচাৰী ভাৰতৰ প্ৰথমটো এমএছচি প্ৰমাণ-পত্ৰ প্ৰাপ্ত ফিচাৰী হৈ পৰিছে|date=2014-11-05|publisher=[[Indian Council of Agricultural Research]]|access-date=2015-05-16}}</ref> == সংস্কৃতি == কোল্লম ফেষ্ট হৈছে কোল্লমৰ নিজা বাৰ্ষিক উৎসৱ, যিয়ে মূলতঃ কেৰালাবাসীসকলক আকৰ্ষণ কৰে, কিন্তু লগতে শ শ দেশী আৰু বিদেশী পৰ্যটককো কোল্লমলৈ আকৰ্ষণ কৰে। কোল্লম ফেষ্টৰ মূল স্থান হৈছে ঐতিহাসিক আৰু বিশাল আশ্ৰমম ময়দান। কোল্লম ফেষ্ট হৈছে কোল্লমৰ স্বাক্ষৰ অনুষ্ঠান। ইয়াৰ জৰিয়তে কোল্লমৰ চহকী সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্য, পৰ্যটনৰ সম্ভাৱনা আৰু নতুন উদ্যোগত বিনিয়োগ প্ৰদৰ্শন কৰাৰ প্ৰয়াস কৰা হয়।<ref>{{cite web|title=Kollam Fest 10 November 2011|trans-title=কোল্লম ফেষ্ট ১০ নৱেম্বৰ ২০১১|url=http://thiraseela.com/static/festivals/Kollam-Fest-2011.php|access-date=3 March 2016|publisher=Thiraseela.com}}</ref> [[কোল্লম পুৰম]], [[আশ্ৰমম শ্ৰী কৃষ্ণ স্বামী মন্দিৰ]]ৰ উৎসৱৰ অংশ হিচাপে সাধাৰণতে ১৫ এপ্ৰিলত, কিন্তু কেতিয়াবা ১৬ এপ্ৰিলত অনুষ্ঠিত হয়। এই পুৰম আশ্ৰমম ময়দানত অনুষ্ঠিত হয়। [[প্ৰেচিডেণ্টছ ট্ৰফী ব'ট ৰেচ]] (PTBR) হৈছে কোল্লমৰ অষ্টমুদি হ্ৰদত অনুষ্ঠিত হোৱা এক বাৰ্ষিক নাও খেল। ২০১১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ৰাষ্ট্ৰপতি প্ৰতিভা পাটিলে এই অনুষ্ঠানটো উদ্বোধন কৰিছিল।<ref>{{cite web|title=presidents trophy boat race|trans-title=প্ৰেচিডেণ্টছ ট্ৰফী ব'ট ৰেচ|url=http://presidentstrophy.gov.in/|access-date=20 April 2013|publisher=Presidentstrophy.gov.in}}{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|date=24 October 2016|title=President's Trophy boat race on November 1|trans-title=১ নৱেম্বৰত প্ৰেচিডেণ্টছ ট্ৰফী ব'ট ৰেচ|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/presidents-trophy-boat-race-on-nov-1/article9260279.ece|access-date=20 April 2013|work=The Hindu}}</ref> == যাতায়াত == {{Main|কোল্লমত যাতায়াত}} === পথ === ৰাজ্যৰ মালিকানাধীন [[কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগম|কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগমে (কেএছআৰটিচি)]] আৰু বেচৰকাৰী বাছ অপাৰেটৰসকলে কোল্লমক সংযোগ কৰা আন্তঃৰাজ্যিক আৰু ৰাজ্যৰ ভিতৰত বাছ সেৱা চলায়। চহৰখনত প্ৰধানকৈ ৩টা বাছ আস্থান আছে - [[কোল্লম কেএছআৰটিচি বাছ আস্থান]], [[আন্দামুক্কম চহৰ বাছ আস্থান]] আৰু [[থাংগাছেৰী বাছ টাৰ্মিনেল]]।<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/thiruvananthapuram-ksrtc-executive-directors-in-charge-of-zones/articleshow/56403671.cms| title=Thiruvananthapuram: KSRTC executive directors in-charge of zones |trans-title=থিৰুৱনন্তপুৰম: জ'নৰ দায়িত্বত থকা কেএছআৰটিচিৰ কাৰ্যবাহী সঞ্চালকসকল |work=The Times of India|date=8 January 2017 |access-date=9 January 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=NH%20in%20Kerala&pageId=301|title=National Highways in Kerala|trans-title=কেৰালাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথসমূহ|publisher=Kerala PWD|access-date=9 August 2016|archive-date=16 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160816023351/http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=NH%20in%20Kerala&pageId=301|url-status=dead|archivedate=16 August 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160816023351/http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=NH%20in%20Kerala&pageId=301|deadurl=yes}}</ref> {{Multiple image | align = center | direction = horizontal | image1 = Dalavapuram bridgea.jpg | caption1 = কোল্লম চহৰৰ ওচৰত [[চাভাৰা থেক্কুমভাগম]] দলং - এই দলংখনে থেক্কুমভাগমৰ লোকসকলক বিদ্যমান নাও সেৱাৰ লগতে কোল্লম চহৰৰ সৈতে সংযোগৰ এক নতুন পথ প্ৰদান কৰিছিল। | image2 = Kollam Bypass, Feb 2020.jpg | caption2 = [[কোল্লম বাইপাছ]] - ১৩.১৪১ কিলোমিটাৰ দীঘল কোল্লম বাইপাছ প্ৰকল্পটো আচলতে ১৯৭৫ চনত পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল কিন্তু ৰাজনৈতিক আৰু বিত্তীয় সমস্যাৰ বাবে কাম পিছুৱাই গৈছিল। | image3 = KSRTC Bus Station, Kollam.jpg | caption3 = [[কোল্লম কেএছআৰটিচি বাছ আস্থান]] বিখ্যাত অষ্টমুদি হ্ৰদৰ পাৰত অৱস্থিত। ৰাজ্যখনৰ অন্যতম প্ৰধান বাছ আস্থান, ই এতিয়াও নতুন ৰূপ পাবলৈ অপেক্ষা কৰি আছে। | image4 = Traffic Thevally Bridge Kollam Kerala Mar22 A7C 01797.jpg | caption4 = থাভাল্লী আৰু কোট্টায়াথুকাডাভু সংযোগ কৰা থাভাল্লী দলঙত যান-বাহনৰ চলাচল, [[ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ৩]], অষ্টমুদি হ্ৰদৰ ওপৰত | total_width = | alt1 = }} === ৰেল === {{see also|কোল্লম জংচন ৰেলৱে ষ্টেচন}} [[File:Main terminal of Kollam Junction railway station, Jan 2017.jpg|right|thumb|[[কোল্লম জংচন ৰেলৱে ষ্টেচন]]ৰ মুখ্য টাৰ্মিনেল]] [[File:Kollam Railway.jpg|thumb|নিৰ্মীয়মাণ অৱস্থাত কোল্লম ৰেলৱে]] মুঠ ৬টা প্লেটফৰ্ম আৰু ১৭টা ৰেলপথ থকা মাটি-কালিৰফালৰপৰা কেৰালাৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম ৰেলৱে ষ্টেচন হ'ল {{rws|কোল্লম জংচন}}। কোল্লম চহৰৰ অন্যান্য ৰেলৱে ষ্টেচনসমূহ হ'ল [[এৰাভিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচন|এৰাভিপুৰম]] আৰু [[কিলিকোল্লুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন|কিলিকোল্লুৰ]]। কোল্লম জংচনত বিশ্বৰ তৃতীয় দীৰ্ঘতম ৰেলৱে প্লেটফৰ্ম আছে, যাৰ দৈৰ্ঘ্য ১১৮০.৫ মিটাৰ (৩৮৭৩ ফুট)।<ref>{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/travel/asia/west-bengal-tea-plantations-and-other-rajera-relics-9835426.html |title=West Bengal: tea plantations and other Raj-era relics|trans-title=পশ্চিমবংগ: চাহবাগিছা আৰু ৰাজ-যুগৰ অন্যান্য স্মৃতিচিহ্ন|access-date=3 April 2019}}</ref> {|class="wikitable" |+কোল্লমৰ ৰেলৱে ষ্টেচনসমূহ ! নং ! ষ্টেচনৰ নাম ! প্লেটফৰ্মসমূহ ! অঞ্চল |- |১ |[[এৰাভিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচন|এৰাভিপুৰম]] |২ |দক্ষিণ কোল্লম |- |২ |[[কোল্লম জংচন ৰেলৱে ষ্টেচন|কোল্লম জংচন]] |৬ |মধ্য কোল্লম |- |৩ |[[কিলিকোল্লুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন|কিলিকোল্লুৰ]] |২ ||পূব কোল্লম |} মূল লাইনাৰ ইলেক্ট্ৰিকেল মাল্টিপল ইউনিটৰ ([[মেমু]]) কোল্লম জংচনত এটা কাৰ মেৰামতিৰ শ্বেড আছে। মেমু ৰেল সেৱাই কোল্লমক এৰ্নাকুলামৰ সৈতে (আলাপুঝা আৰু কোট্টায়াম হৈ), পুনালুৰৰ সৈতে (কোট্টাৰাক্কাৰা হৈ), আৰু কন্যাকুমাৰীৰ সৈতে (থিৰুৱনন্তপুৰম হৈ) সংযোগ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article163030.ece|title=Timings of MEMUs included|trans-title=মেমুৰ সময়সূচী অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে|publisher=The New Indian Express|date=2 July 2010|access-date=9 August 2016|archive-date=13 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160813013003/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article163030.ece|url-status=dead|archivedate=13 August 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160813013003/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article163030.ece|deadurl=yes}}</ref> === জলপথ === [[File:Houseboat Thevally Bridge Ashtamudi Kollam Mar22 R16 05860.jpg|thumb|থাভাল্লী দলঙৰ তলেৰে পাৰ হৈ যোৱা হাউচবোট]] [[কেৰালা ৰাজ্যিক জল পৰিবহণ বিভাগ|ৰাজ্যিক জল পৰিবহণ বিভাগে]] [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]]ৰ পাৰত অৱস্থিত [[কোল্লম কেএছডব্লিউটিডি ফেৰী টাৰ্মিনেল]]ৰপৰা [[পশ্চিম কাল্লাদা]], মুনৰো দ্বীপ, গুহানন্দপুৰম, চাভাৰা থেক্কুমভাগম, দালাভাপুৰম আৰু আলাপুঝালৈ নাও সেৱা চলায়। এই হ্ৰদটো কেৰালাৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম আৰ্দ্ৰভূমি পৰিস্থিতিতন্ত্ৰ আৰু ই কোল্লমৰ জল পৰিবহণৰ এক কেন্দ্ৰবিন্দু। ইয়াৰ পানীয়ে চহৰখনক কেইবাটাও স্থানীয় সম্প্ৰদায়ৰ সৈতে সংযোগ কৰে আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ৩-ৰ এক অংশ গঠন কৰে। কোল্লম থোডু হৈছে ৭.৭ কিলোমিটাৰ দীঘল খাল যি চহৰখনৰ মাজেৰে বৈ যায় আৰু জল পৰিবহণ নেটৱৰ্কৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সিৰা হিচাপে কাম কৰে। ই অষ্টমুদি হ্ৰদক অন্যান্য জলাশয়সমূহৰ সৈতে সংযোগ কৰে আৰু মূল কোল্লম বন্দৰক ইনলেণ্ড ৱাটাৰৱেজ অথৰিটি অৱ ইণ্ডিয়াৰ (IWAI) অন্তৰ্দেশীয় টাৰ্মিনেলৰ সৈতে সংযোগ কৰে। নৱীকৰণৰ প্ৰচেষ্টাৰ পিছত, খালটোৱে যাত্ৰী আৰু সামগ্ৰী পৰিবহণৰ লগতে পৰ্যটনক সমৰ্থন কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখিছে। চহৰখনৰ [[আশ্ৰমম লিংক ৰোড]] ফেৰী টাৰ্মিনেলৰ কাষেৰে পাৰ হৈ গৈছে।<ref name="Introduction-KSWTD">{{cite web |url=http://swtd.gov.in/index.php?langCode=en&compName=general&compView=aboutdept |title=Kerala State Water Transport Department - Introduction |trans-title=কেৰালা ৰাজ্যিক জল পৰিবহণ বিভাগ - পৰিচয় |publisher=KSWTD |access-date=2015-01-04 |archive-date=26 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141226161243/http://swtd.gov.in/index.php?langCode=en&compName=general&compView=aboutdept |url-status=dead |archivedate=2014-12-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141226161243/http://swtd.gov.in/index.php?langCode=en&compName=general&compView=aboutdept |deadurl=yes }}</ref> কোল্লমৰপৰা চলিবলগীয়া সেৱাসমূহক বহলভাৱে দীৰ্ঘ-দূৰত্বৰ ফেৰী সেৱা, হ্ৰস্ব-দূৰত্বৰ যাত্ৰী ফেৰী আৰু বিশেষ পৰ্যটক ক্ৰুজ হিচাপে ভাগ কৰা হৈছে। * কোল্লম-আলাপুঝা (আলেপ্পি) ক্ৰুজ: এইটো এটা প্ৰধান সেৱা, অষ্টমুদি হ্ৰদ আৰু ইয়াৰ লগত সংযুক্ত বেকৱাটাৰ খালবোৰৰ মাজেৰে প্ৰায় ৫৫ কিলোমিটাৰ অতিক্ৰম কৰা এক ৮ ঘণ্টীয়া মনোৰম ক্ৰুজ। ই দুয়োখন জিলাৰ মাজত এক পোনপটীয়া পৰিবহণ সংযোগ আৰু এক প্ৰধান পৰ্যটন সামগ্ৰী হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite web |last1=E |first1=Krishna Kumar K. |title=SWTD unable to resume long-haul boat service on Alappuzha-Kollam waterway |trans-title=এছডব্লিউটিডিয়ে আলাপুঝা-কোল্লম জলপথত দীৰ্ঘ-দূৰত্বৰ নাও সেৱা পুনৰ আৰম্ভ কৰিবলৈ অক্ষম হৈছে |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2025/Jul/14/swtd-unable-to-resume-long-haul-boat-service-on-alappuzha-kollam-waterway |website=The New Indian Express |language=en |date=14 July 2025}}</ref> * যাত্ৰী আৰু হ্ৰস্ব-দূৰত্বৰ সেৱাসমূহ: নিয়মীয়া, কম ভাড়াত চলিবলগীয়া ফেৰী সেৱাসমূহে কোল্লমক জিলাখনৰ বিভিন্ন স্থানৰ সৈতে সংযোগ কৰে, যাৰ ভিতৰত আলুংকাডভু, গুহানন্দপুৰম আৰু কান্নানাল্লুৰলৈ যোৱা পথবোৰ অন্তৰ্ভুক্ত। এইবোৰ স্থানীয় বাসিন্দাসকলৰ বাবে অত্যাৱশ্যকীয় ৰাজহুৱা পৰিবহণ হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite web |title=Important places enroute |trans-title=পথত থকা গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থানসমূহ |url=https://swtd.kerala.gov.in/pages-en-IN/placesenroute |publisher=State Water Transport Department |access-date=7 March 2026}}</ref> * পৰ্যটক আৰু বিশেষ সেৱাসমূহ: "চি অষ্টমুদি" পৰ্যটক সেৱা: চামব্ৰানিক্কোডি দ্বীপত ৰৈ যোৱাৰ সুবিধাৰ সৈতে অষ্টমুদি হ্ৰদৰ ওপৰত ৫ ঘণ্টীয়া এক আনন্দদায়ক ভ্ৰমণ। ই প্ৰতিদিনে পুৱা ১১:৩০ বজাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে আৰু ইয়াৰ টিকটৰ দাম নিম্ন ডেকৰ বাবে ৪০০ টকা আৰু উচ্চ ডেকৰ বাবে ৫০০ টকা।<ref>{{cite web |title="SEE ASHTAMUDI" PASSENGER-CUM-TOURIST SERVICE |trans-title="চি অষ্টমুদি" যাত্ৰী-সহ-পৰ্যটক সেৱা |url=https://swtd.kerala.gov.in/pages-en-IN/placesenroute |publisher=State Water Transport Department |access-date=7 March 2026}}</ref><ref>{{cite web |title='See Ashtamudi' boat service set to complete 2 years; New Solar Boat to join fleet |trans-title='চি অষ্টমুদি' নাও সেৱাই ২ বছৰ সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ সাজু হৈছে; নতুন সৌৰ নাৱে ফ্লিটত যোগদান কৰিব |url=https://english.mathrubhumi.com/lifestyle/travel/see-ashtamudi-travel-in-kollam-solar-boat-soon-backwater-cruise-e5920409 |website=@mathrubhumi |language=en |date=8 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |author1=The Hindu Bureau|title='See Ashtamudi' tourist boat service in Kollam to be launched on Friday |trans-title=শুকুৰবাৰে কোল্লমত 'চি অষ্টমুদি' পৰ্যটক নাও সেৱা মুকলি কৰা হ'ব |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/see-ashtamudi-tourist-boat-service-in-kollam-to-be-launched-on-friday/article66599527.ece |website=The Hindu |language=en-IN |date=9 March 2023}}</ref> বহুতো বেচৰকাৰী ভ্ৰমণ পৰিচালক আৰু ৰিজৰ্টে পৰ্যটসকলৰ বাবে অষ্টমুদি হ্ৰদত দিনৰ ভাগত ক্ৰুজৰ সুবিধা আগবঢ়ায়, যাৰ ফলত হাউচবোট, মটৰবোট আৰু ডিঙি নাওৰে অঞ্চলটো অন্বেষণ কৰিব পাৰি।<ref>{{cite web |last1=Balan |first1=Saritha S. |title=Deserted homestays, jobless boatmen: Tourism in Kerala's Munroe Island hit hard |trans-title=নিৰ্জন হোমষ্টে, কৰ্মহীন নাৱৰীয়া: কেৰালাৰ মুনৰো দ্বীপৰ পৰ্যটনত মাধমাৰ |url=https://www.thenewsminute.com/kerala/deserted-homestays-jobless-boatmen-tourism-kerala-s-munroe-island-hit-hard-137420 |website=The News Minute |language=en |date=11 November 2020}}</ref> কোল্লম আৰু আলেপ্পিৰ মাজত প্ৰতিদিনে ডাবল-ডেকাৰ বিলাসী নাও চলে। চৰকাৰী আৰু ব্যক্তিগত মালিকানাধীন বিলাসী নাওবোৰ পৰ্যটন ঋতুত মূল নাও ঘাটৰপৰা চলে। দক্ষিণৰ থিৰুৱনন্তপুৰমৰপৰা আৰম্ভ হৈ উত্তৰৰ [[হোসদুৰ্গ]]ত শেষ হোৱা পশ্চিম উপকূলৰ খাল ব্যৱস্থাটো [[পৰাভুৰ, কোল্লম|পৰাভুৰ]], কোল্লম চহৰ আৰু কৰুণাগাপল্লী তালুকৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে।<ref name="Corporation of Kollam">{{cite web |url=http://www.kollamcorporation.gov.in/transport |title=Transport - Kollam Corporation |trans-title=পৰিবহণ - কোল্লম নিগম |publisher=Kollam Municipal Corporation |access-date=2015-01-04 |archive-date=20 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171020124744/http://www.kollamcorporation.gov.in/transport |url-status=dead |archivedate=2017-10-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171020124744/http://www.kollamcorporation.gov.in/transport |deadurl=yes }}</ref><ref name="Routes-KSWTD">{{cite web |url=http://swtd.gov.in/index.php?langCode=en&compName=general&compView=placesnroute |title=Important places enroute - KSWTD |trans-title=পথত থকা গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থানসমূহ - KSWTD |publisher=KSWTD |access-date=2015-01-04 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304061357/http://swtd.gov.in/index.php?langCode=en&compName=general&compView=placesnroute |url-status=dead |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304061357/http://swtd.gov.in/index.php?langCode=en&compName=general&compView=placesnroute |deadurl=yes }}</ref> [[কোল্লম বন্দৰ]] কেৰালাৰ অন্যতম প্ৰধান বন্দৰ। ২০১৩ চনত ইয়াত কাৰ্গো পৰিচালনাৰ সুবিধা আৰম্ভ হৈছিল।<ref>''[http://www.hindu.com/2009/06/18/stories/2009061855000700.htm Kollam port starts cargo handling]{{dead link|date=April 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}''. Accessed 29 July 2014.</ref> বিদেশী জাহাজ নিয়মীয়াকৈ বন্দৰলৈ আহে। ২০১৪ চনৰ ৪ এপ্ৰিলত এণ্টিগুয়াত পঞ্জীয়নভুক্ত ১৪৫ মিটাৰ দীঘল জাহাজ এম.ভি. এলিনাই বন্দৰত লংগৰ পেলাইছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Foreign-Ship-Reaches-Kollam-Port/2014/04/05/article2150731.ece#.U0I8V9LHm-0 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140408225152/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Foreign-Ship-Reaches-Kollam-Port/2014/04/05/article2150731.ece#.U0I8V9LHm-0 |url-status=dead |archive-date=8 April 2014 |title=Foreign Ship Reaches Kollam Port |trans-title=বিদেশী জাহাজ কোল্লম বন্দৰত উপস্থিত হৈছে |publisher=The New Indian Express |date=5 April 2014 |access-date=7 April 2014 |archivedate=8 April 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140408225152/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Foreign-Ship-Reaches-Kollam-Port/2014/04/05/article2150731.ece#.U0I8V9LHm-0 |deadurl=yes }}</ref> বন্দৰটোৱে সম্পূৰ্ণৰূপে কাম কৰা আৰম্ভ কৰিলে, ই কোল্লম ভিত্তিক কাজু কোম্পানীবোৰৰ পৰিবহণ কাৰ্যকলাপ সহজ কৰি তুলিব।<ref>''[http://www.shippingtribune.com/kollam-cashew-importers-suffering-due-port-congestion-tuticorin-terminal/ Kollam cashew importers suffering due to port congestion at tuticorin terminal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140814143721/http://www.shippingtribune.com/kollam-cashew-importers-suffering-due-port-congestion-tuticorin-terminal/ |date=14 August 2014 }}''. Accessed 29 July 2014.</ref> শ্ৰেয়াছ শ্বিপিং কোম্পানীয়ে বৰ্তমান [[কোল্লম বন্দৰ]] আৰু [[কোচি বন্দৰ]]ৰ মাজত এক নিয়মীয়া কণ্টেইনাৰ সেৱা চলাই আছে।<ref>''[http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/logistics/shreyas-shipping-starts-kochikollam-container-service/article5339784.ece Shreyas Shipping starts Kochi-Kollam container service]''. Accessed 29 July 2014. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140420153237/http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/logistics/shreyas-shipping-starts-kochikollam-container-service/article5339784.ece |date=20 April 2014 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Exim India::The first & the only national daily on Export, Import, Shipping. |trans-title=এক্সিম ইণ্ডিয়া:: ৰপ্তানি, আমদানি, শ্বিপিংৰ ওপৰত প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ ৰাষ্ট্ৰীয় দৈনিক। |url=https://www.eximin.net/NewsDetails.aspx?name=73939 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117200427/https://www.eximin.net/NewsDetails.aspx?name=73939 |archive-date=2022-01-17 |access-date=2026-01-18 |website=www.eximin.net |language=en |archivedate=2022-01-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220117200427/https://www.eximin.net/NewsDetails.aspx?name=73939 |deadurl=yes }}</ref> [[File:Old Airport, Kollam.jpg|thumb|right|পুৰণি [[কোল্লম বিমানবন্দৰ]] এলেকা, [[আশ্ৰমম]]]] ১৮৮০ চনত নিৰ্মাণ কৰা বৃহৎ পশ্চিম উপকূল খাল ব্যৱস্থাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ কোল্লম খাল (যাক কুইলন খাল বা কোল্লম থোডু বুলিও জনা যায়)। চহৰখনৰ মাজেৰে কাৰ্গো জাহাজসমূহে সামগ্ৰী সৰবৰাহ কৰাৰ ফলত ই পূৰ্বৰ ত্ৰিবাংকুৰ ৰাজ্যৰ প্ৰাথমিক বাণিজ্যিক সুঁতি হৈ পৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Renovated Kollam canal now a cesspool |trans-title=নৱীকৰণ কৰা কোল্লম খাল এতিয়া এটা লেতেৰা পানীৰ গাঁত |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/renovated-kollam-canal-now-a-cesspool/article7013897.ece |website=The Hindu |language=en-IN |date=19 March 2015}}</ref> ==== ভৱিষ্যতৰ প্ৰকল্পসমূহ ==== জল পৰিবহণ আন্তঃগাঁথনিৰ অধিক ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ, কোল্লমত কেইবাটাও চলি থকা আৰু প্ৰস্তাৱিত প্ৰকল্প আছে: ; কোল্লম ৱাটাৰ মেট্ৰ': কোল্লমত ৱাটাৰ মেট্ৰ' ব্যৱস্থা প্ৰৱৰ্তন কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে, যিয়ে কোচিৰ দৰেই চহৰৰ ভিতৰত এক জল পৰিবহণ নেটৱৰ্ক প্ৰদান কৰিব।<ref>{{cite web |author1=The Hindu Bureau|title=Traffic study on anvil to assess feasibility of launching Water Metro in Kollam and 17 other cities |trans-title=কোল্লম আৰু আন ১৭খন চহৰত ৱাটাৰ মেট্ৰ' আৰম্ভ কৰাৰ সম্ভাৱনীয়তা মূল্যায়ন কৰিবলৈ যান-বাহনৰ অধ্যয়ন চলি আছে |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/traffic-study-on-anvil-to-assess-feasibility-of-launching-water-metro-in-kollam-and-17-other-cities/article69471421.ece |website=The Hindu |language=en-IN |date=20 April 2025}}</ref><ref>{{cite web |last1=Hallikeri |first1=G.D. |title=IWAI Board commissions feasibility study for Urban Water Transport System in 17 cities |trans-title=আইডব্লিউএআই ব'ৰ্ডে ১৭খন চহৰত নগৰীয়া জল পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰ বাবে সম্ভাৱনীয়তা অধ্যয়নৰ নিৰ্দেশ দিছে |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2105345 |publisher=Ministry of Ports, Shipping and Waterways |access-date=7 March 2026}}</ref> ; জলপথ উন্নয়ন: ২৪ ঘণ্টীয়া নৌ-চলাচল সমৰ্থন কৰিবলৈ ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ৩ ৰ উন্নয়ন আৰু ৰক্ষণাবেক্ষণৰ বাবে প্ৰকল্প চলি আছে, যাৰ ভিতৰত আছে সুঁতিবোৰ দ কৰা আৰু টাৰ্মিনেলবোৰ উন্নত কৰা। === আকাশী পথ === {{See also|কোল্লম বিমানবন্দৰ}} কোল্লম চহৰ নিগম [[থিৰুৱনন্তপুৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ৰদ্বাৰা সেৱা প্ৰাপ্ত, যিটো চহৰখনৰপৰা NH66 ৰ জৰিয়তে প্ৰায় ৫৬ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। ত্ৰিবান্দ্ৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ হৈছে ভাৰতৰ এখন অ-মেট্ৰ' চহৰৰ প্ৰথমখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ।<ref>{{cite web|url=http://www.aai.aero/allAirports/thiru_general.jsp|title=TRV Airport|trans-title=টিআৰভি বিমানবন্দৰ|publisher=AAI|access-date=23 August 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160902180351/http://www.aai.aero/allAirports/thiru_general.jsp|archive-date=2 September 2016}}</ref> == শিক্ষা == {{Main|কোল্লম জিলাত শিক্ষা}} [[File:Thangal Kunju Musaliar College of Engineering, Kollam, Kerala.jpg|200px|thumb|[[কাৰিকোড]]ত থকা [[টি. কে. এম. কলেজ অৱ ইঞ্জিনিয়াৰিং|টি. কে. এম. ইঞ্জিনিয়াৰিং কলেজ]]|alt=পৰম্পৰাগত মোগল স্থাপত্যৰ সৈতে অলংকৃত, গুলপীয়া আৰু বগা ভৱন|left]] কোল্লমত বহুতো মহাবিদ্যালয়, বিদ্যালয় আৰু শিক্ষাকেন্দ্ৰ আছে। [[টি. কে. এম. কলেজ অৱ ইঞ্জিনিয়াৰিং|থাংগাল কুঞ্জু মুচালিয়াৰ কলেজ অৱ ইঞ্জিনিয়াৰিং]], যিটো ৰাজ্যখনত এই ধৰণৰ প্ৰথমখন ব্যক্তিগত বিদ্যালয় আছিল, ই কোল্লম চহৰৰপৰা প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ পূবত [[কিলিকোল্লুৰ]]ত অৱস্থিত, আৰু ই সকলো কোল্লমবাসীৰ বাবে গৌৰৱৰ উৎস। কেৰালা চৰকাৰয়ে চহৰখনৰ আন এক সন্মানীয় প্ৰতিষ্ঠান [[ফাতেমা মাতা নেচনেল কলেজ]]ক শৈক্ষিক স্বায়ত্ত্বশাসন প্ৰদান কৰিছে।<ref name="Autonomy: 13 colleges in the list">{{cite web | url = http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Autonomy-13-colleges-in-the-final-list/2013/12/24/article1962583.ece | archive-url = https://web.archive.org/web/20140108131951/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Autonomy-13-colleges-in-the-final-list/2013/12/24/article1962583.ece | url-status = dead | archive-date = 8 January 2014 | title = Autonomy: 13 colleges in the list | trans-title = স্বায়ত্ত্বশাসন: তালিকাত ১৩খন মহাবিদ্যালয় | access-date = 2014-01-08 | year = 2012 | publisher = The New Indian Express | archivedate = 2014-01-08 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20140108131951/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Autonomy-13-colleges-in-the-final-list/2013/12/24/article1962583.ece | deadurl = yes }}</ref> [[File:SN Law College, Kollam.jpg|thumb|right|কৰবালাত থকা [[শ্ৰী নাৰায়ণ গুৰু কলেজ অৱ লিগেল ষ্টাডিজ]]]] কেৰালা চৰকাৰৰ শ্ৰম আৰু দক্ষতা বিভাগৰ অধীনস্থ এক ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান [[কেৰালা ষ্টেট ইনষ্টিটিউট অৱ ডিজাইন]] (KSID) কোল্লমৰ চন্দনথোপত অৱস্থিত। ই ২০০৮ চনত স্থাপিত হৈছিল আৰু ভাৰতৰ প্ৰথম ৰাজ্য-মালিকানাধীন ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল। বৰ্তমান KSID-য়ে আহমেদাবাদৰ [[নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ ডিজাইন]]ৰ সহযোগত প্ৰস্তুত কৰা ডিজাইনৰ স্নাতকোত্তৰ ডিপ্ল'মা কাৰ্যসূচী চলাই আছে।<ref>{{Cite news|url = http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Admission-Process-Starts-at-KSID-for-New-Diploma-Courses/2015/05/14/article2812971.ece|archive-url = https://web.archive.org/web/20150516123319/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Admission-Process-Starts-at-KSID-for-New-Diploma-Courses/2015/05/14/article2812971.ece|url-status = dead|archive-date = 16 May 2015|title = Admission Process Starts at KSID for New Diploma Courses|trans-title = নতুন ডিপ্ল'মা পাঠ্যক্ৰমৰ বাবে KSID-ত নামভৰ্তি প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ হৈছে|access-date = 11 August 2026|archivedate = 16 May 2015|archiveurl = https://web.archive.org/web/20150516123319/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Admission-Process-Starts-at-KSID-for-New-Diploma-Courses/2015/05/14/article2812971.ece|deadurl = yes}}</ref><ref>{{Cite news|url = http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/institute-of-design-inaugurated/article1277100.ece|title = Institute of design inaugurated|trans-title = ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান উদ্বোধন কৰা হৈছে}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ইণ্ডিয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ ইনফ্ৰাষ্ট্ৰাকচাৰ এণ্ড কনষ্ট্ৰাকচন|ইণ্ডিয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ ইনফ্ৰাষ্ট্ৰাকচাৰ এণ্ড কনষ্ট্ৰাকচন (IIIC-Kollam)]] হৈছে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মানদণ্ডৰ এক প্ৰতিষ্ঠান যিটো নিৰ্মাণ সম্পৰ্কীয় বৃত্তিৰ বাবে দক্ষতা বিকাশ কাৰ্যসূচীসমূহ সমৰ্থন কৰিবলৈ কোল্লম চহৰৰ [[চাভাৰা]]ত অৱস্থিত।<ref>{{cite web|url=http://www.skilldevelopment.gov.in/states.html |title=States-Ministry of Skill Development & Entrepreneurship |trans-title=ৰাজ্যসমূহ-দক্ষতা বিকাশ আৰু উদ্যোগশীলতা মন্ত্ৰ্যালয় |publisher=Government of India |access-date=27 November 2019}}</ref> [[ইনষ্টিটিউট অৱ ফেশ্বন টেকন'লজী কেৰালা|ইনষ্টিটিউট অৱ ফেশ্বন টেকন'লজী, কোল্লম]], কেৰালা হৈছে ভেল্লিমনত অৱস্থিত এক ফেশ্বন প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, যাক [[নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ ফেশ্বন টেকন'লজী]] আৰু বস্ত্ৰ মন্ত্ৰ্যালয়ৰ কাৰিকৰী সহযোগত স্থাপন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি, চহৰখনত দুটা IMK (ইনষ্টিটিউট অৱ মেনেজমেণ্ট, কেৰালা) সম্প্ৰসাৰণ কেন্দ্ৰ সক্ৰিয় হৈ আছে।<ref name="IMK Extension Centres">{{cite web | url = http://www.imk.ac.in/extension.htm | title = IMK Extension Centres - Kerala | trans-title = IMK সম্প্ৰসাৰণ কেন্দ্ৰসমূহ - কেৰালা | access-date = 2014-01-08 | year = 2012 | publisher = imk.ac.in | archive-date = 23 July 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130723113518/http://imk.ac.in/extension.htm | url-status = dead | archivedate = 2013-07-23 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20130723113518/http://imk.ac.in/extension.htm | deadurl = yes }}</ref> কেৰালাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক সামুদ্ৰিক প্ৰশিক্ষণ প্ৰদানৰ বাবে কোল্লম চহৰৰ [[নীণ্ডাকাৰা]]ত [[কেৰালা মেৰিনটাইম ইনষ্টিটিউট]] অৱস্থিত।<ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/maritime-institute-to-come-up-at-neendakara/article289620.ece |title=Maritime institute to come up at Neendakara |trans-title=নীণ্ডাকাৰাত স্থাপন হ'ব মেৰিনটাইম ইনষ্টিটিউট |work=The Hindu |date=23 May 2009 |access-date=27 November 2019}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> নীণ্ডাকাৰা মেৰিনটাইম ইনষ্টিটিউটত ব'ট ক্ৰু প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচীৰ অধীনত ৫,০০০ তকৈ অধিক ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক প্ৰশিক্ষণ দিয়া হৈছে।<ref>{{cite news|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2013/may/08/steps-begun-to-set-up-maritime-university-475431.html | title=Steps begun to set up Maritime university |trans-title=মেৰিনটাইম বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপনৰ পদক্ষেপ আৰম্ভ হৈছে | date=8 May 2013 |newspaper=The New Indian Express |access-date=27 November 2019}}</ref> মহাবিদ্যালয়সমূহৰ উপৰি, কোল্লমত বহুতো বেংক ক'চিং চেণ্টাৰ আছে।<ref name="Bank test coaching Centres - Kollam">{{cite web | url = http://careeradda.co.in/index.php?topic=3021.0 | title = Which is the best banking coaching centre in India - Kollam |trans-title = ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ বেংকিং ক'চিং চেণ্টাৰ কোনটো - কোল্লম | access-date = 2014-08-09}}</ref> কোল্লমক বেংক পৰীক্ষাৰ ক'চিং চেণ্টাৰসমূহৰ বাবে ভাৰতৰ হাব হিচাপে জনা যায়, জিলাখনত এনে প্ৰায় ৪০টা প্ৰতিষ্ঠান আছে।<ref name="Kollam - The bank test coaching hub of India">{{cite news | url = http://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/Engineering-graduates-opt-for-banking-sector/articleshow/16597692.cms | title = Engineering graduates opt for banking sector |trans-title = অভিযান্ত্ৰিক স্নাতকসকলে বেংকিং খণ্ড বাছি লয় | access-date = 2014-08-09 |work = Times of India| date = 29 September 2012 }}</ref> == ক্ৰীড়া == ফুটবল আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় ক্ৰীড়া, তাৰ পিছতে বক্সিং আৰু হকী। কোল্লমত জিলা, ৰাজ্য আৰু জ'ন পৰ্যায়ৰ মেচত অংশগ্ৰহণ কৰা বহুতো স্থানীয় ফুটবল, হকী আৰু ক্ৰিকেট দল আছে। এষ্ট্ৰ'-টাৰ্ফৰ সুবিধাযুক্ত এখন [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় হকী ষ্টেডিয়াম, কোল্লম|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় হকী ষ্টেডিয়াম]] চহৰখনৰ [[আশ্ৰমম]]ত অৱস্থিত। ই ১৩ কোটি টকা ব্যয় সাপেক্ষে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article86081.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20140905021813/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article86081.ece |url-status=dead |archive-date=5 September 2014 |title=Astro-turf hockey stadium |trans-title=এষ্ট্ৰ'-টাৰ্ফ হকী ষ্টেডিয়াম |publisher=The New Indian Express |access-date=22 February 2018 |archivedate=5 September 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140905021813/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article86081.ece |deadurl=yes }}</ref> ষ্টেডিয়ামখন নিৰ্মাণৰ বাবে মাটি কোল্লমৰ আশ্ৰমমত থকা ডাক বিভাগৰপৰা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। চহৰখনত [[লাল বাহাদূৰ শাস্ত্ৰী ষ্টেডিয়াম (কোল্লম)|লাল বাহাদূৰ শাস্ত্ৰী ষ্টেডিয়াম, কোল্লম]] নামৰ আন এখন ষ্টেডিয়াম আছে। ই এখন বহুমুখী ষ্টেডিয়াম আৰু ৰঞ্জী ট্ৰফী, সন্তোষ ট্ৰফী আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়াৰ দৰে ক্ৰীড়া অনুষ্ঠানৰ বাবে বাৰে বাৰে ব্যৱহাৰ হৈছে।<ref>{{cite web |url=https://cricketarchive.com/Kerala/Grounds/1095_f.html |title=KCA-Cricket Archive |trans-title=কেচিএ-ক্ৰিকেট আৰ্কাইভ |publisher=Cricket Archive |access-date=22 February 2018 |archive-date=7 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170507020928/http://cricketarchive.com/Kerala/Grounds/1095_f.html |url-status=dead |archivedate=7 May 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170507020928/http://cricketarchive.com/Kerala/Grounds/1095_f.html |deadurl=yes }}</ref> চহৰখনৰ দুখন মুকলি পথাৰ, [[আশ্ৰমম ময়দান]] আৰু [[পীৰাংকি ময়দান]], ক্ৰীড়া অনুষ্ঠান, অনুশীলন আৰু ৱাৰ্ম-আপ মেচৰ বাবেও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। == পৰ্যটনস্থলী == {{Expand section|date=October 2025}} === হিন্দু মন্দিৰসমূহ === [[File:Kottarakkara Temple(HighResoluion).jpg|thumb|right|কোট্টাৰাক্কাৰা শ্ৰী মহাগণপতি ক্ষেত্ৰম]] * [[আনন্দভল্লেশ্বৰম শ্ৰী মহাদেৱৰ মন্দিৰ]] চহৰখনৰ ৪০০ বছৰ পুৰণি এক প্ৰাচীন হিন্দু মন্দিৰ। এই মন্দিৰৰ ৪০০ বছৰ পুৰণি [[গৰ্ভগৃহ]]টো ছেগুণ কাঠেৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।<ref>{{cite news|title=400-year-old sreekovil to be replaced|trans-title=৪০০ বছৰ পুৰণি শ্ৰীকোভিল সলনি কৰা হ'ব|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/400yearold-sreekovil-to-be-replaced/article7468835.ece|access-date=13 October 2015|work=The Hindu|date=26 July 2015 }}</ref> * [[আম্মাচিভীডু মূৰ্তি মন্দিৰ]] চহৰখনৰ আন এক প্ৰধান মন্দিৰ যাক প্ৰায় ৬০০ বছৰ আগতে কোল্লমৰ আভিজাত্য আম্মাচি ভীলু পৰিয়ালৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।<ref name="kollamcity1">{{Cite web |title= Ammachiveedu Muhurthi Temple |trans-title= আম্মাচিভীডু মূৰ্তি মন্দিৰ |url=http://www.kollamcity.com/index.php?menu=other&menu1=Religious |archive-url=https://web.archive.org/web/20101115114800/http://www.kollamcity.com/index.php?menu=other&menu1=Religious |archive-date=2010-11-15 | website=Kollam City }}</ref><ref name="thekeralatemples1">{{Cite web |title=Ammachi Veedu Muhurthi |trans-title=আম্মাচিভীডু মূৰ্তি |url=https://www.thekeralatemples.com/templeinfo/others/ammachiveedu_muhurthi.htm |access-date=2026-01-18 |website=The Kerala Temples }}</ref> * [[কোল্লম পুৰম]], কোল্লমৰ এক প্ৰধান উৎসৱ, [[আশ্ৰমম শ্ৰী কৃষ্ণ স্বামী মন্দিৰ]]ৰ দহদিনীয়া উৎসৱৰ সামৰণি, যিটো সাধাৰণতে এপ্ৰিল মাহৰ মাজভাগত হয়।<ref name="Hindu">{{Cite web|url=http://www.hindu.com/2008/04/05/stories/2008040551540300.htm|title=The Hindu : Kerala / Kollam News : Kollam Pooram on April 15|trans-title=দ্য হিন্দু : কেৰালা / কোল্লম নিউজ : ১৫ এপ্ৰিলত কোল্লম পুৰম|date=9 April 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080409111532/http://www.hindu.com/2008/04/05/stories/2008040551540300.htm|archive-date=9 April 2008|access-date=11 August 2026|archivedate=9 April 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080409111532/http://www.hindu.com/2008/04/05/stories/2008040551540300.htm|deadurl=yes}}</ref> * [[কোট্টাংগুলাংগৰা দেৱী মন্দিৰ]] কেৰালাৰ বিশ্ব-বিখ্যাত হিন্দু মন্দিৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম য'ত পুৰুষসকলে 'চামায়াভিলাক্কু' ৰীতিৰ বাবে মহিলাৰ সাজ-পাৰ পৰিধান কৰাটো পৰম্পৰাগত উৎসৱৰ এক অংশ। পুৰুষসকলেও ডাঙৰ চাকি কঢ়িয়াই নিয়ে। দুদিনীয়া এই সাজ-পাৰ পৰিধানৰ অনুষ্ঠানৰ প্ৰথম দিনা সোমবাৰে পুৱতি নিশা সামৰণি পৰে।<ref>{{cite web|title=Kerala temple: Where the lady with the lamp is a man|trans-title=কেৰালাৰ মন্দিৰ: য'ত চাকি লৈ থকা মহিলাগৰাকী এজন পুৰুষ|url=http://www.ndtv.com/south/kerala-temple-where-the-lady-with-the-lamp-is-a-man-517252|access-date=25 March 2013|publisher=NDTV}}</ref> * কোল্লম মহানগৰীয় অঞ্চলৰ অন্যান্য বিখ্যাত হিন্দু উপাসনাকেন্দ্ৰসমূহ হ'ল, কোট্টাৰাক্কাৰাত থকা [[কোট্টাৰাক্কাৰা শ্ৰী মহাগণপতি ক্ষেত্ৰম]],<ref>{{cite web|title=Of small appam and Kottarakkara|trans-title=সৰু আপ্পম আৰু কোট্টাৰাক্কাৰাৰ কথা|url=http://mathrubhumi.com/travel/article/travel_special/of_small_appam_and_kottarakkara/139317/|access-date=25 March 2013|publisher=Mathrubhumi|archive-date=28 August 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130828170452/http://www.mathrubhumi.com/travel/article/travel_special/of_small_appam_and_kottarakkara/139317/|url-status=dead|archivedate=28 August 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130828170452/http://www.mathrubhumi.com/travel/article/travel_special/of_small_appam_and_kottarakkara/139317/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.keralatemples.net/klm_subra.html|title=Welcome to the Temples of God's Own Country|trans-title=ঈশ্বৰৰ নিজৰ দেশৰ মন্দিৰসমূহলৈ স্বাগতম|website=www.keralatemples.net|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260307085820/http://www.keralatemples.net/klm_subra.html|archivedate=2026-03-07|access-date=2026-08-11|deadurl=yes}}</ref> [[পৰাভুৰ, কোল্লম|পৰাভুৰ]]ত থকা [[পুত্তিঙ্গল মন্দিৰ|পুত্তিঙ্গল দেৱী মন্দিৰ]],<ref>{{cite web|title=Puttingal Devi Temple, aravur|trans-title=পুত্তিঙ্গল দেৱী মন্দিৰ, পৰাভুৰ|url=http://www.puttingaltemple.org/|access-date=25 March 2013|publisher=Puttingal Devi Temple}}</ref> চুৰানাড উত্তৰ অনায়াদী পাজায়িডম শ্ৰী নৰসিংহ মূৰ্তী মন্দিৰ, [[পোৰুভাজী]]ত থকা [[পোৰুভাজী পেৰুভীৰুথী মালানাদা মন্দিৰ]],<ref>{{cite news|title=Malanada temple fete draws big crowds|trans-title=মালানাদা মন্দিৰৰ উৎসবলৈ বৃহৎ জনসমাগম|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/malanada-temple-fete-draws-big-crowds/article3205866.ece|access-date=25 March 2013|work=The Hindu|date=24 March 2012 }}</ref> [[সাস্তামকোট্টা]]ত থকা [[সাস্তামকোট্টা শ্ৰী ধৰ্ম শাস্তা মন্দিৰ]],<ref>{{cite web|title=Sasthamcotta Sree Dharma Sastha Temple|trans-title=সাস্তামকোট্টা শ্ৰী ধৰ্ম শাস্তা মন্দিৰ|url=http://www.sasthamcotta.com/Dharmasastha%20Temple.html|access-date=25 March 2013|publisher=Sasthamcotta Sree Dharma Sastha Temple|archive-date=6 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131206180354/http://sasthamcotta.com/Dharmasastha%20Temple.html|url-status=dead|archivedate=6 December 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131206180354/http://sasthamcotta.com/Dharmasastha%20Temple.html|deadurl=yes}}</ref> শক্তিকুলাংগৰা শ্ৰী ধৰ্ম শাস্তা মন্দিৰ,<ref>/Sakthikulangara-sreesharmasastha-karadevasom.com/</ref> কাদাভুৰত থকা থ্ৰিক্কাদাভুৰ শ্ৰী মহাদেৱ মন্দিৰ আৰু পোন্মানাত থকা কাট্টিল মেক্কাথিল দেৱী মন্দিৰ<ref>{{cite web|title=Here, bells on tree answer your prayers|trans-title=ইয়াত, গছত থকা ঘণ্টাৰ শব্দই আপোনাৰ প্ৰাৰ্থনাৰ উত্তৰ দিয়ে|url=https://www.deccanchronicle.com/141127/nation-current-affairs/article/here-bells-tree-answer-your-prayers|access-date=25 March 2013|work=Deccan Chronicle}},</ref>, কৰুণাগাপল্লীৰ পদনায়ৰকুলাংগৰা মহাদেৱ মন্দিৰ।<ref>{{cite web|title=No permission for RSS to conduct 'shakha' in temple: Kerala HC told|trans-title=মন্দিৰত 'শাখা' পাতিবলৈ আৰএছএছক কোনো অনুমতি দিয়া হোৱা নাই: কেৰালা উচ্চ ন্যায়ালয়ক অৱগত|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/No-permission-for-RSS-to-conduct-shakha-in-temple-Kerala-HC-told/articleshow/47558696.cms|access-date=25 March 2013|work=The Times of India}}</ref> === গীৰ্জাসমূহ === [[File:Kollam neue Kathedrale.JPG|thumb|right|কোল্লমৰ থাংগাছেৰীত ইনফেণ্ট জিচাছ কেথেড্ৰেল]] থাংগাছেৰীৰ [[ইনফেণ্ট জিচাছ কেথেড্ৰেল]] ১৬১৪ চনত পৰ্তুগীজসকলৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ই বৰ্তমান [[কুইলনৰ ৰোমান কেথলিক ডাইঅ'চিচ]]ৰ প্ৰ'-কেথেড্ৰেল – ভাৰতৰ প্ৰাচীন আৰু প্ৰথম কেথলিক ডাইঅ'চিচ। গীৰ্জাটো পুৰণি [[কুইলন]] চহৰত পৰ্তুগীজ শাসনৰ এক স্মৃতিচিহ্ন হিচাপে বৰ্তি আছে।<ref name="Church_Kollam">{{cite news|title=About Kollam City|trans-title=কোল্লম চহৰৰ বিষয়ে|location=Kollam, India|url=http://kollamcity.in/about-kollam-city|url-status=usurped|access-date=19 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20150602132809/http://kollamcity.in/about-kollam-city|archive-date=2 June 2015|quote=About the city of Quilon|archivedate=2 June 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150602132809/http://kollamcity.in/about-kollam-city|deadurl=yes}}</ref> [[নীণ্ডাকাৰা]]ত থকা [[ছেইণ্ট চেবাষ্টিয়ান ৰোমান কেথলিক গীৰ্জা, নীণ্ডাকাৰা|ছেইণ্ট চেবাষ্টিয়ান গীৰ্জা]] আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ গীৰ্জা। [[মুনৰো দ্বীপৰ ডাচ্চ গীৰ্জা]] ১৮৭৮ চনত [[ডাচ্চ লোক|ডাচ্চসকলৰ]]দ্বাৰা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news|title=The emerald isle|trans-title=সেউজীয়া দ্বীপ|work=The Hindu|url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/travel/the-emerald-isle/article4316024.ece|access-date=19 January 2016}}</ref> [[কাচেৰী]]ত আৱাৰ লেডী অৱ ভেলংকানি শ্ৰাইন কোল্লম চহৰৰ আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ খ্ৰীষ্টান উপাসনা স্থান। [[থ্ৰিক্কাদাভুৰ|কাদাভুৰ]]ত ছেইণ্ট কেচিমিৰ চাৰ্চ,<ref>{{cite web|title=Church festival from Saturday|trans-title=শনিবাৰৰপৰা গীৰ্জাৰ উৎসৱ|url=http://www.thehindu.com/2005/04/22/stories/2005042205760300.htm|work=[[The Hindu]]|date=2005-04-22|access-date=19 January 2016}}{{dead link|date=April 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> [[কাভানাড]]ত হলি ফেমিলি চাৰ্চ, থোপ্পুত ছেইণ্ট ষ্টিফেন চাৰ্চ<ref>{{cite web|title=St.Stephen's Church|trans-title=ছেইণ্ট ষ্টিফেন চাৰ্চ|url=http://ststephenschurchkollam.weebly.com/|access-date=19 January 2016|publisher=Kollam St.Stephen's Church}}</ref> আৰু [[কাদাপ্পাকাডা]]ত ছেইণ্ট থমাছ চাৰ্চ হৈছে কোল্লমৰ আন কেইটামান প্ৰধান খ্ৰীষ্টান গীৰ্জা।<ref>{{cite news|title=St.Thomas Church|trans-title=ছেইণ্ট থমাছ চাৰ্চ|work=The Hindu|url=http://catholicchurches.in/directory/changanacherry-churches/st-thomas-church-kollam.htm|access-date=19 January 2016}}</ref><ref>{{cite news|title=Piety marks Good Friday observance|trans-title=গুড ফ্ৰাইডে পালনত ভক্তিৰ চিন|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/piety-marks-good-friday-observance/article5927794.ece|access-date=19 January 2016|work=The Hindu|date=18 April 2014 }}</ref> === মছজিদসমূহ === [[File:കരുനാഗപ്പള്ളി‍മുസ്ലീം‍പള്ളി.jpg|right|thumb|কৰুণাগাপল্লী মছজিদ]] চাভাৰাত থকা কোট্টুকাডু জুমা মছজিদ, এলামপাল্লুৰ জুমা-এ-মছজিদ, জোনাকাপুৰমত থকা বলিয়াপল্লী, [[চিন্নাকাডা]] জুমা মছজিদ, কোল্লুৰভিলাত থকা জুমা-'আথ পল্লী, [[থাত্তামালা]]ত থকা জুমা-'আথ পল্লী আৰু চাভাৰাত থকা কোইভিলা জুমা মছজিদ হৈছে কোল্লমৰ আন প্ৰধান মছজিদ।<ref>{{cite web|title=Juma-Ath-Palli|trans-title=জুমা-আথ-পল্লী|url=http://www.webindia123.com/city/kerala/kollam/destinations/mosque/jumaathpalli.htm|access-date=29 July 2014}}</ref><ref>{{cite web|title=Elampalloor Juma-A-Masjid|trans-title=এলামপাল্লুৰ জুমা-এ-মছজিদ|url=http://elampalloormuslimjama-ath.org/aboutus.html|access-date=29 July 2014|archive-date=9 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140809144815/http://elampalloormuslimjama-ath.org/aboutus.html|url-status=dead|archivedate=9 August 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140809144815/http://elampalloormuslimjama-ath.org/aboutus.html|deadurl=yes}}</ref> == উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিসকল == * [[কোল্লমৰ লোকসকলৰ তালিকা]] == লগতে চাওক == * [[ডাউনটাউন কোল্লম]] * [[কোল্লম জংচন ৰেলৱে ষ্টেচন]] * [[কোল্লম মহানগৰীয় অঞ্চল]] * [[কোল্লম জিলা]] * [[কোল্লমত কাজু ব্যৱসায়]] * [[জিডিপি অনুসৰি ভাৰতৰ বৃহত্তম চহৰসমূহ]] == টোকা == {{notelist}} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist|liststyle=decimal}} == গ্ৰন্থপঞ্জী == * {{cite book | last=Ring | first=Trudy | title=International Dictionary of Historic Places: Asia and Oceania, Volume 5 |trans-title=ঐতিহাসিক স্থানৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অভিধান: এছিয়া আৰু ওচেনিয়া, খণ্ড ৫ | year=1994 | publisher=Taylor & Francis | location=United Kingdom | isbn=978-1-884964-05-3}} * {{cite book | last=Chan | first=Hok-lam | title=The Cambridge History of China, Volume 7: The Ming Dynasty, 1368–1644, Part 1 |trans-title=দ্য কেমব্ৰিজ হিষ্ট্ৰি অৱ চাইনা, খণ্ড ৭: দ্য মিং ডাইনেষ্টি, ১৩৬৮–১৬৪৪, খণ্ড ১ | year=1998 | publisher=Cambridge University Press | location=Cambridge | isbn=978-0-521-24332-2 | chapter=The Chien-wen, Yung-lo, Hung-hsi, and Hsüan-te reigns, 1399–1435}} * {{cite book | last=Lin | title=Zheng He's Voyages Down the Western Seas |trans-title=ঝেং হেৰ পশ্চিমীয়া সাগৰলৈ যাত্ৰা | year=2007 | publisher=China Intercontinental Press | location=Fujian Province | isbn=978-7-5085-0707-1}} * [[এলামকুলাম কুঞ্জন পিল্লাই]], কেৰালাথিন্দে এৰুলাদানজা এডুকাল, পৃষ্ঠা ৬৪,১১২,১১৭ * ত্ৰিবাংকুৰ আৰ্কিঅ'লজিকেল ছিৰিজ (T.A.S.) খণ্ড ৬ পৃষ্ঠা ১৫ * থুলাছেৰী মানাপুৰাথুৰ ২৪তম প্ৰজন্মৰ যাজক মাথাই কাথানাৰৰ ডায়েৰী আৰু লেখনি, পুৰুষানুক্ৰমে হস্তান্তৰিত পূৰ্বপুৰুষৰ নথি-পত্ৰ আৰু থলিয়োলাগাৰাধৰ ওপৰত আধাৰিত * জেড° এম. পাৰেট, মালংকাৰা নাঝৰানিকল, খণ্ড ১ * [[এল. কে. অনন্তকৃষ্ণ আয়াৰ]], ষ্টেট মেনুৱেল, পৃষ্ঠা ৫০,৫২ * বাৰ্ণাৰ্ড থমা কাথানাৰ, মাৰ্থোমা খ্ৰীষ্টানিকাল, শাৰী ২৩,২৪ * {{cite book|first=Pius |last=Malekandathil|author-link= Pius Malekandathil|title=Maritime India: Trade, Religion and Polity in the Indian Ocean|trans-title=মেৰিটাইম ইণ্ডিয়া: ভাৰত মহাসাগৰত বাণিজ্য, ধৰ্ম আৰু ৰাজনীতি|url=https://books.google.com/books?id=rN69iFj1PJoC|year=2010|publisher=Primus Books|page=43|isbn=978-93-80607-01-6}} * নাৰায়ণ, এম.জি.এছ, অষ্টম–নৱম শতিকাত চেৰা-পাণ্ড্য সংঘাত যাৰ ফলত ভেনাডুৰ জন্ম হৈছিল: পাণ্ড্য ইতিহাস আলোচনা-চক্ৰ, মাদুৰাই বিশ্ববিদ্যালয়, ১৯৭১ * বিশ্ববিজ্ঞানকোষম (মালায়ালম) খণ্ড ৩, পৃষ্ঠা ৫২৩,৫৩৪ * নাৰায়ণ এম.জি.এছ., কালচাৰেল চিম্বিঅ'ছিছ পৃষ্ঠা ৩৩ * পুলিকোট্টিল মাৰ ডিঅ'নিয়াছৰ (প্ৰাক্তন [[মালংকাৰা অৰ্থডক্স ছিৰিয়ান চাৰ্চ]]ৰ সৰ্বোচ্চ মুৰব্বী আৰু চিত্ৰমেজথু কে এম ভাৰ্গিজ) হাতেলিখা ডায়েৰী == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Kollam&params=8_53_35.5_N_76_36_50.8_E_type:city(1342509)_region:IN-KL জিঅ'হেক - কোল্লম] * {{Official website|http://kollam.nic.in/Default.htm}} {{Kollam}} {{Navboxes|list= {{কেৰালা}} {{কোল্লম জিলা}} {{কেৰালাৰ বিষয়সমূহ}} {{ভাৰতৰ নিযুতৰো অধিক জনসংখ্যাৰ চহৰসমূহ}} }} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:কোল্লম| ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ মহানগৰসমূহ]] [[শ্ৰেণী:কোল্লমৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:প্ৰাক্তন পৰ্তুগীজ উপনিৱেশসমূহ]] [[শ্ৰেণী:কোল্লম জিলাৰ চহৰ আৰু নগৰসমূহ]] [[শ্ৰেণী:কেৰালাত পৰ্যটন]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ প্ৰাক্তন ৰাজধানীসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ জনবসতিপূৰ্ণ উপকূলীয় স্থানসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ বন্দৰ চহৰ আৰু নগৰসমূহ]] 861tzx6ca2njrnl9otfotien4virq68 0 138650 645518 627307 2026-10-16T13:47:56Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:বিদেশত হিন্দু ধৰ্ম]] using [[WP:HC|HotCat]] 645518 wikitext text/x-wiki [[File:Countries_by_percentage_of_adherents_to_Hinduism.svg|thumb|300px|পিউ ৰিচাৰ্চ চেণ্টাৰৰ অনুসৰি ২০১০ বৰ্ষত দেশ ভিত্তিত হিন্দু ধৰ্মাৱলম্বী লোকৰ শতকৰা হাৰ। ]] [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ বিশ্বজুৰি প্ৰায় ১.২ বিলিয়ন (১২০ কোটি) অনুগামী আছে, যি বিশ্বৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ১৪.৯% প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।<ref name=":2">{{Cite web |last=Fahmy |first=Conrad Hackett, Marcin Stonawski, Yunping Tong, Stephanie Kramer, Anne Shi and Dalia |date=2025-06-09 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020 |url=https://www.pewresearch.org/religion/2025/06/09/how-the-global-religious-landscape-changed-from-2010-to-2020/ |access-date=2025-06-24 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> ২০১২ চনত [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম]] (৩১.৫%) আৰু [[ইছলাম ধৰ্ম]] (২৩.২%) তথা ধৰ্মহীন লোকসকলৰ (১৬.৩%) পিছতে [[হিন্দু ধৰ্ম]] (১৫%) আছিল বিশ্বৰ তৃতীয় বৃহত্তম ধৰ্ম।<ref name=prcpercent>[http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf Table: Religious Composition (%) by Country] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130805151827/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf |date=5 August 2013 }} Global Religious Composition, Pew Research Center (2012)</ref> পিউ ৰিচাৰ্চ চেণ্টাৰৰ তথ্য অনুসৰি, বিশ্বৰ হিন্দু জনসংখ্যা ২০১০ চনৰপৰা ২০২০ চনলৈ ধাৰাবাহিকভাৱে বৃদ্ধি পাইছে আৰু এই বৃদ্ধি অব্যাহত থকাৰ সম্ভাৱনা আছে। এই বৃদ্ধিৰ মূল কাৰণ হৈছে [[ভাৰত]] আৰু [[নেপাল]]ত থকা উচ্চ প্ৰজনন হাৰ আৰু প্ৰব্ৰজনকাৰী লাভ কৰা অঞ্চলসমূহত হিন্দু জনসংখ্যা বৃদ্ধি পোৱা।<ref>{{Cite web |last=Hackett |first=Conrad |date=2025-06-09 |title=Hindu Population Change |url=https://www.pewresearch.org/religion/2025/06/09/hindu-population-change/ |access-date=2025-11-22 |website=Pew Research Center}}</ref> বিশ্বৰ দুখন হিন্দু সংখ্যাগৰিষ্ঠ দেশ হৈছে [[ভাৰত]] আৰু [[নেপাল]], য’ত বিশ্বৰ মুঠ হিন্দু জনসংখ্যাৰ ৯৫% তকৈও অধিক লোক বাস কৰে।<ref name=":1">{{Cite web |last=Fahmy |first=Conrad Hackett, Marcin Stonawski, Yunping Tong, Stephanie Kramer, Anne Shi and Dalia |date=2025-06-09 |title=Hindu population change |url=https://www.pewresearch.org/religion/2025/06/09/hindu-population-change/ |access-date=2025-12-19 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> বিগত শতিকা দুটাত দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰপৰা বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তলৈ হিন্দুসকলৰ ব্যাপক প্ৰব্ৰজন ঘটিছে।<ref name=":0">{{Cite book |last=Rambachan |first=Anantanand |title=Global Hinduism: Contemporary Hinduism |date=July 21, 2004 |publisher=Bloomsbury Publishing USA |pages=381}}</ref> ৫,০০,০০০ তকয়ে অধিক হিন্দু বাসিন্দা আৰু নাগৰিক থকা দেশসমূহ (ক্ৰমবৰ্ধমানৰপৰা ক্ৰমহ্ৰাসমান ক্ৰমত) হ’ল— [[ভাৰত]], [[নেপাল]], [[বাংলাদেশ]], [[ইণ্ডোনেছিয়া]], [[পাকিস্তান]], [[শ্ৰীলংকা]], [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]], [[মালয়েছিয়া]], [[যুক্তৰাজ্য]], [[ম্যানমাৰ]], [[অষ্ট্ৰেলিয়া]], [[মৰিছাছ]], [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]], [[কানাডা]] আৰু [[সংযুক্ত আৰৱ আমিৰাত]]। গোলকীয় তথ্যই দেখুৱায় যে হিন্দু ধৰ্ম এতিয়াও বহুলাংশে ভাৰতীয় উপমহাদেশতে কেন্দ্ৰীভূত হৈ আছে, কিন্তু দক্ষিণ-পূব এছিয়া, কেৰিবিয়ান আৰু ওচেনিয়াতো ইয়াৰ উল্লেখনীয় সম্প্ৰদায় আছে। WorldData.info-ৰ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, ভাৰতত বিশ্বৰ বেছিভাগ হিন্দু বাস কৰে, ইয়াৰ উপৰি নেপাল, বাংলাদেশ আৰু ইণ্ডোনেছিয়াত উল্লেখনীয় জনসংখ্যা আছে।<ref>{{Cite web |title=Hinduism - Worldwide distribution |url=https://www.worlddata.info/religions/hinduism.php |access-date=2025-11-25 |website=Worlddata.info |language=en}}</ref> বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত হিন্দুসকলৰ বৃহৎ বসতিস্থল বা এনক্লেভ আছে, যাৰ ভিতৰত বহুতো [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]], [[কানাডা]], [[অষ্ট্ৰেলিয়া]] আৰু [[নিউজিলেণ্ড]]ত অৱস্থিত। অনা-ভাৰতীয় মূলৰ লোকসকলেও হিন্দু ধৰ্ম চৰ্চা কৰে, যাৰ মধ্যে [[ইণ্ডোনেছিয়া]]ৰ [[বালি দ্বীপ|বালি]]ৰ বালিনীজ লোক, [[জাভা]]ৰ (ইণ্ডোনেছিয়া) টেংগাৰেছ লোক, [[ভিয়েটনাম]]ৰ বালামন চাম লোক আৰু [[ফিলিপাইন]]ৰ বুটুয়ানন লোক অন্যতম। দক্ষিণ এছিয়াৰ বাহিৰত, হিন্দু সম্প্ৰদায়সমূহে প্ৰায়ে বহুসংস্কৃতিবাদী পৰিৱেশৰ সৈতে নিজৰ পৰম্পৰাগত ৰীতি-নীতিক খাপ খুৱাই লয়। হিন্দু আমেৰিকান ফাউণ্ডেশ্যনে উল্লেখ কৰিছে যে প্ৰৱাসী গোটসমূহে বিভিন্ন প্ৰজন্মৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিবলৈ ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতি, ভাষাৰ ব্যৱহাৰ আৰু মন্দিৰৰ সংগঠনৰ পৰিৱৰ্তন সাধন কৰে।<ref>{{Cite web |date=2014 |title=Hinduism Around the World |url=https://www.hinduamerican.org/wp-content/uploads/2019/12/GlobalHinduism2.0_0.pdf |access-date=2025-11-22 |publisher=Hindu American Foundation}}</ref> == পটভূমি == [[হিন্দু ধৰ্ম]] এটা বহুত্ববাদী বা ভিন্নধৰ্মী ধৰ্ম আৰু ই বহুতো চিন্তাধাৰাৰে গঠিত। হিন্দু ধৰ্মত আধ্যাত্মিকতা আৰু পৰম্পৰাৰ ওপৰত বিভিন্ন ধৰণৰ ধাৰণা অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে, কিন্তু ইয়াৰ কোনো গীৰ্জা সম্বন্ধীয় ক্ৰম বা ব্যৱস্থা (ecclesiastical order), কোনো প্ৰশ্নাতীত ধৰ্মীয় কৰ্তৃপক্ষ, কোনো পৰিচালনা সংস্থা, কোনো পয়গম্বৰ বা নবী আৰু কোনো বাধ্যতামূলক পৱিত্ৰ ধৰ্মগ্ৰন্থ নাই; হিন্দুসকল বহুদেৱতাবাদী, একদেৱতাবাদী, সৰ্বেশ্বৰবাদী, অদ্বৈতবাদী, অজ্ঞেয়বাদী, মানৱতাবাদী বা নাস্তিক হ’ব পাৰে।<ref>[[Julius J. Lipner]], Hindus: Their Religious Beliefs and Practices, 2nd Edition, Routledge, {{ISBN|978-0-415-45677-7}}, page 8; Quote: “(...) one need not be religious in the minimal sense described to be accepted as a Hindu by Hindus, or describe oneself perfectly validly as Hindu. One may be polytheistic or monotheistic, monistic or pantheistic, even an agnostic, humanist or atheist, and still be considered a Hindu".; MK Gandhi, [http://www.mkgandhi.org/ebks/essence_of_hinduism.pdf The Essence of Hinduism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150724045756/http://www.mkgandhi.org/ebks/essence_of_hinduism.pdf |date=24 July 2015 }}, Editor: VB Kher, Navajivan Publishing, see page 3; According to Gandhi, "a man may not believe in God and still call himself a Hindu."</ref> == প্ৰাৰম্ভিক প্ৰব্ৰজন == [[দক্ষিণ এছিয়া]] ত্যাগ কৰা হিন্দুসকলৰ প্ৰথমটো ডাঙৰ ঢৌ আছিল ১৯ শতিকা আৰু ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে [[ভাৰত]]ত চলা উপনিৱেশবাদৰ পৰিণতি। চুক্তিভিত্তিক শ্ৰমিক হিচাপে বহুতো হিন্দুৱে বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তলৈ যেনে— [[গায়ানা]], [[ছুৰিনাম]], [[ত্ৰিনিদাদ]], [[মৰিছাছ]], [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]], [[পূব আফ্ৰিকা]], [[ফিজি]], [[বাৰ্মা]] ([[ম্যানমাৰ]]) আৰু [[মালয়েছিয়া]]লৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ বাহিৰত হিন্দু ধৰ্ম প্ৰতিষ্ঠা হোৱা এইবোৰেই আছিল প্ৰথম কেইখনমান দেশ, যাৰ ভিতৰত বহু দেশত আজিও এক সমৃদ্ধিশালী হিন্দু সম্প্ৰদায় আছে।<ref name=":0" /> বিশ্বজুৰি হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ বিস্তাৰত প্ৰব্ৰজনে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে। ক্ৰেমাৰ আৰু টঙৰ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, বহু হিন্দু প্ৰব্ৰজনকাৰী [[উত্তৰ আমেৰিকা]], [[যুক্তৰাজ্য]], [[অষ্ট্ৰেলিয়া]] আৰু পূব আফ্ৰিকাত বসতি স্থাপন কৰিছে, যাৰ ফলত প্ৰৱাসী নেটৱৰ্ক ক্ৰমান্বয়ে সম্প্ৰসাৰিত হৈছে।<ref>{{Cite web |last=Kramer |first=Stephanie |date=2024-08-19 |title=Hindu Migrants Around the World |url=https://www.pewresearch.org/religion/2024/08/19/hindu-migrants-around-the-world/ |access-date=2025-11-22 |website=Pew Research Center}}</ref> == জনগাঁথনিৰ অনুমাণিক হিচাপ == দেশ ভিত্তিত [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] জনসংখ্যাৰ জনগাঁথনিগত অনুমাণিক হিচাপ ২০১২ চনত পিউ ৰিচাৰ্চ চেণ্টাৰৰদ্বাৰা প্ৰকাশ কৰা হৈছিল,<ref name=prctotals>[http://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-numbers/ Hindu population totals in 2010 by Country] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161209223553/http://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-numbers/ |date=9 December 2016 }} Pew Research, Washington DC (2012)</ref> ইয়াৰ উপৰি আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা দপ্তৰৰ ''আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ধৰ্মীয় স্বাধীনতা প্ৰতিৱেদন (International Religious Freedom Report) ২০০৬''-তো ইয়াক প্ৰকাশ কৰা হৈছিল।<ref name=usstate>{{cite web |url=https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf |title=International Religious Freedom |publisher=State.gov |date=2009-01-20 |access-date=2012-03-05 |archive-date=5 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230705074825/https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf |url-status=live }}</ref> মুঠ জনসংখ্যাৰফালৰপৰা ভাৰতত আটাইতকৈ বেছি হিন্দু লোক আছে। শতকৰা হাৰৰফালৰপৰা [[নেপাল]]ত বিশ্বৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ বেছি শতাংশ হিন্দু লোক বাস কৰে, যাৰ পিছতে আছে [[ভাৰত]] আৰু [[মৰিছাছ]]।<ref>{{cite web|url=http://www.beliefnet.com/columnists/religion101/2012/11/hindu-demographics-denominations-part-one.html|title=Hindu Demographics & Denominations (Part One)|work=Religion 101|access-date=14 February 2015|date=2012-11-28|archive-date=5 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140705064408/http://www.beliefnet.com/columnists/religion101/2012/11/hindu-demographics-denominations-part-one.html|url-status=live}}</ref> ২০২০ চনলৈকে সমগ্ৰ বিশ্বতে হিন্দু জনসংখ্যা প্ৰায় ১.১৭ বিলিয়ন (১১৭ কোটি), যাৰ ফলত ই [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম]] আৰু [[ইছলাম ধৰ্ম]]ৰ পিছতে বিশ্বৰ তৃতীয় বৃহত্তম ধৰ্মত পৰিণত হৈছে। প্ৰায় ১.১ বিলিয়ন (১১০ কোটি) হিন্দু ভাৰতত বাস কৰে,<ref name=":2" /><ref name=":1" /><ref name="5 facts about religion in India">{{Cite web|title=5 facts about religion in India|url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2018/06/29/5-facts-about-religion-in-india/|access-date=2021-06-09|website=Pew Research Center|date=29 June 2018 |language=en-US|archive-date=21 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521160211/https://www.pewresearch.org/fact-tank/2018/06/29/5-facts-about-religion-in-india/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Global Religious Landscape |url=https://www.bc.edu/content/dam/files/centers/jesinst/pdf/Grim-globalReligion-full.pdf |access-date=22 October 2023 |publisher=[[Pew Research Center]] |archive-date=25 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525150456/https://www.bc.edu/content/dam/files/centers/jesinst/pdf/Grim-globalReligion-full.pdf |url-status=live }}</ref> যি বিশ্বৰ মুঠ হিন্দু জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৯৪% প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।<ref>{{cite web | url=https://www.pewresearch.org/religion/2012/12/18/global-religious-landscape-hindu/ | title=Hindus | date=18 December 2012 | access-date=30 September 2023 | archive-date=30 May 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230530023529/https://www.pewresearch.org/religion/2012/12/18/global-religious-landscape-hindu/ | url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web|title=By 2050, India to have world's largest populations of Hindus and Muslims|url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/04/21/by-2050-india-to-have-worlds-largest-populations-of-hindus-and-muslims/|access-date=2020-11-17|website=Pew Research Center|date=21 April 2015 |language=en-US|archive-date=22 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150422192233/https://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/04/21/by-2050-india-to-have-worlds-largest-populations-of-hindus-and-muslims/|url-status=live}}</ref> এটা পৰিসংখ্যাভিত্তিক অধ্যয়ন অনুসৰি, অনুমাণিক ১০০ নিযুত (১০ কোটি) হিন্দু ভাৰতৰ বাহিৰত বাস কৰে।<ref>{{Cite web|title=Hindu Religion Information Data and Statistics {{!}} PEW-GRF|url=http://www.globalreligiousfutures.org/religions/hindus|access-date=2021-06-09|website=globalreligiousfutures.org|archive-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424184032/http://www.globalreligiousfutures.org/religions/hindus|url-status=live}}</ref> ২০১০ চনত বিশ্বৰ মাত্ৰ দুখন দেশৰ জনসংখ্যাৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠ অংশ হিন্দু আছিল— নেপাল আৰু ভাৰত।{{citation needed|date=January 2025}} ২০২২ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি, [[মৰিছাছ]]ত ৪৭.৯ শতাংশ লোক হিন্দু ধৰ্মাৱলম্বী আছিল।<ref name="2022 Census Religion">{{cite web |date=May 2024 |title=2022 HOUSING AND POPULATION CENSUS |url=https://statsmauritius.govmu.org/Documents/Census_and_Surveys/Census2022/HPC_TR_Vol2_Demography_Yr22.pdf |access-date=5 June 2024 |publisher=Republic of Mauritius}}</ref> == দেশ অনুসৰি == তলৰ তালিকাখনত ব্যৱহাৰ কৰা উৎসসমূহৰ ভিতৰত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা দপ্তৰ,<ref name=usstate/> চি.আই.এ. ৱৰ্ল্ড ফেক্টবুক,<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ |title=CIA – The World Factbook |publisher=Cia.gov |access-date=2012-03-05 |archive-date=10 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130510200259/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ |url-status=dead |archivedate=2013-05-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130510200259/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ |deadurl=yes }}</ref> adherents.com, thearda.com,<ref name="auto2">{{cite web|url=https://www.thearda.com/internationaldata/countries/Country_178_2.asp|title=Philippines, Religion And Social Profile|website=thearda.com|access-date=2021-01-11|archive-date=23 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210623144724/https://www.thearda.com/internationalData/countries/Country_178_2.asp|url-status=live|archivedate=2021-06-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210623144724/https://www.thearda.com/internationalData/countries/Country_178_2.asp|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.adherents.com/Na/Na_298.html#1868 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031009001839/http://adherents.com/Na/Na_298.html#1868 |url-status=usurped |archive-date=9 October 2003 |title=Adherents.com |publisher=Adherents.com |access-date=2012-03-05 |archivedate=2003-10-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20031009001839/http://adherents.com/Na/Na_298.html#1868 |deadurl=yes }}</ref> আৰু পিউ ৰিচাৰ্চ চেন্টাৰ অন্তৰ্ভুক্ত,<ref>{{cite web|url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-hindu/|title=Hindus|date=18 December 2012|work=Pew Research Center's Religion & Public Life Project|access-date=14 February 2015|archive-date=9 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200209012719/https://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-hindu/|url-status=live}}</ref><ref name="PEW2">{{cite web|url=http://features.pewforum.org/grl/population-number.php?sort=numberHindu|title=Table: Religious Composition by Country, in Numbers (2010)|date=18 December 2012|work=Pew Research Center's Religion & Public Life Project|access-date=14 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20130201224548/http://features.pewforum.org/grl/population-number.php?sort=numberHindu|archive-date=1 February 2013|url-status=dead|archivedate=1 February 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130201224548/http://features.pewforum.org/grl/population-number.php?sort=numberHindu|deadurl=yes}}</ref> লগতে প্ৰয়োজন অনুসৰি অন্যান্য উৎস চিহ্নিত কৰা হৈছে। == দেশ অনুসৰি হিন্দু ধৰ্মাৱলম্বী লোকৰ তালিকা == {| class="wikitable sortable" style="text-align:right;" |+ দেশ অনুসৰি হিন্দু ধৰ্ম ! অঞ্চল !! দেশ !! মুঠ হিন্দু !! শতকৰা হাৰ !! মুঠ জনসংখ্যা !! লোকপিয়লৰ বৰ্ষ |- | [[দক্ষিণ এছিয়া]]/[[মধ্য এছিয়া]] || {{flag|Afghanistan}} || ১০,৫১১ || ০.০৩% || ৩৫,০৩৬,৬৬৭ || — |- | [[পশ্চিম ইউৰোপ]] || {{flag|Andorra}} || ৩৮২ || ০.৫% || ৮২,৮৮৭ || ২০২০ |- | [[কেৰিবিয়ান]] || {{flag|Anguilla}} || ৫৮ || ০.৪% || ১৩,৪৫২ || ২০১১ |- | [[কেৰিবিয়ান]] || {{flag|Antigua and Barbuda}} || ৩৭৯ || ০.৪% || ৮১,৭৯৯ || — |- | [[দক্ষিণ আমেৰিকা]] || {{flag|Argentina}} || ৪,০০০+ || ০.০১% || ৪০,৩০১,৯২৭ || — |- | [[ওচেনিয়া]] || {{flag|Australia}} || ৬৮৪,০০০ || ২.৭% || ২৩,৪০১,৪০০ || ২০২১ |- | [[মধ্য ইউৰোপ]] || {{flag|Austria}} || ১১,০০০ || ০.১% || ৮,৯০০,০০০ || — |- | [[মধ্য প্ৰাচ্য]] || {{flag|Bahrain}} || ৭,০০০–১৪৪,২৮৬ || <১%–৯.৮% || ৭০৮,৫৭৩ || — |- | [[দক্ষিণ এছিয়া]] || {{flag|Bangladesh}} || ১৩,১০০,০০০ || ৭.৯% || ১৬৫,০০০,০০০ || ২০২২ |- | [[কেৰিবিয়ান]] || {{flag|Barbados}} || ১,০৫৫ || ০.৪৬% || ২২৬,১৯৩ || — |- | [[পশ্চিম ইউৰোপ]] || {{flag|Belgium}} || ৬,২৩৫ || ০.০৬% || ১০,৩৯২,২২৬ || — |- | [[মধ্য আমেৰিকা]] আৰু [[কেৰিবিয়ান]] || {{flag|Belize}} || ৬১২ || ০.২% || ২৯৪,৩৮৫ || — |- | [[দক্ষিণ এছিয়া]] || {{flag|Bhutan}} || ১৮৫,৭০০ || ২২.৬%–২৫% || ৭৪২,৭৩৭ || — |- | [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা (অঞ্চল)|দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] || {{flag|Botswana}} || ৩,৩৫৩ || ০.৩% || ১,৩৭২,৬৭৫ || — |- | [[দক্ষিণ আমেৰিকা]] || {{flag|Brazil}} || ৫,৬৭৫–৯,৫০০ || ০.০০২৯%–০.০১% || ১৯২,৭৫৫,৭৯৯ || — |- | [[দক্ষিণ-পূব এছিয়া]] || {{flag|Brunei}} || ১৩১ || ০.০৩৫% || ৩৭৪,৫৭৭ || — |- | [[পশ্চিম আফ্ৰিকা]] || {{flag|Burkina Faso}} || ১৫০ || ০.০০১% || ১৪,৩২৬,২০৩ || — |- | [[মধ্য আফ্ৰিকা]] || {{flag|Burundi}} || ৮,৩৯১ || ০.১% || ৮,৩৯০,৫০৫ || — |- | [[দক্ষিণ-পূব এছিয়া]] || {{flag|Cambodia}} || ৪১,৯৮৮ || ০.৩% || ১৩,৯৯৫,৯০৪ || — |- | [[উত্তৰ আমেৰিকা]] || {{flag|Canada}} || ৮২৮,২০০ || ২.৩% || ৩৬,৯৯০,১৪১ || ২০২১ |- | [[মধ্য ইউৰোপ]] || {{flag|Czech Republic}} || ২,৪০৪ || ০.০২৩% || ১০,৪৩৬,৫৬০ || — |- | [[পূব এছিয়া]] || {{flag|China}} || ২০,০০০ || <০.১% || ১,৪১২,৬০০,০০০ || — |- | [[দক্ষিণ আমেৰিকা]] || {{flag|Colombia}} || ৮,৮৭৬ || ০.০২% || ৪৪,৩৭৯,৫৯৮ || — |- | [[পূব আফ্ৰিকা]] || {{flag|Comoros}} || ৭১১ || ০.১% (আনুমানিক) || ৭১১,৪১৭ || — |- | [[মধ্য আফ্ৰিকা]] || {{flag|Democratic Republic of the Congo|Congo (Kinshasa)}} || ৩০,০০০ || ০.১৮% || ৬৫,৭৫১,৫১২ || — |- | [[বলকান]] || {{flag|Croatia}} || ৪৪৯ || ০.০১% (আনুমানিক) || ৪,৪৯৩,৩১২ || — |- | [[উত্তৰ আমেৰিকা]] || {{flag|Cuba}} || ২৩,৯২৭ || ০.২১% || ১১,৩৯৪,০৪৩ || — |- | [[পশ্চিম আফ্ৰিকা]] || {{flag|Côte d'Ivoire}} || ১৮,০১৩ || ০.১% || ১৮,০১৩,৪০৯ || — |- | [[মধ্য প্ৰাচ্য]] || {{flag|Cyprus}} || ৪,৬৪০ || ০.৪% || ১,১৬০,৯৮৭ || ২০১৫ |- | [[পশ্চিম ইউৰোপ]] || {{flag|Denmark}} || ৫,৪৬৮ || ০.১% || ৫,৪৬৮,১২০ || — |- | [[পূব আফ্ৰিকা]] || {{flag|Djibouti}} || ৯৯ || ০.০২% || ৪৯৬,৩৭৪ || — |- | [[কেৰিবিয়ান]] || {{flag|Dominica}} || ১৪৫ || ০.২% || ৭২,৩৮৬ || — |- | [[উত্তৰ আফ্ৰিকা]] || {{flag|Egypt}} || ২,৭০০ || ০.০০৩% || ৮২,৭৬১,২৪৪ || ২০১০ |- | [[পূব আফ্ৰিকা]] || {{flag|Eritrea}} || ৪,৯০৭ || ০.১% (আনুমানিক) || ৪,৯০৬,৫৮৫ || — |- | [[পূব ইউৰোপ]] || {{flag|Estonia}} || ২৯৫ || ০.০২৭% || ১,০৯৪,৫৬৪ || — |- | [[ওচেনিয়া]] || {{flag|Fiji}} || ২৬১,১৩৬ || ২৭.৯% || ৯৩৫,৯৭৪ || — |- | [[পশ্চিম ইউৰোপ]] || {{flag|Finland}} || ৫,০০০ || ০.১% || ৫,২৩৮,৪৬০ || — |- | [[পশ্চিম ইউৰোপ]] || {{flag|France}} || ১২১,০০০ || ০.২% || ৬৩,৭১৮,১৮৭ || — |- | [[পূব ইউৰোপ]] || {{flag|Georgia}} || ৪৬৫ || ০.০১% (আনুমানিক) || ৪,৬৪৬,০০৩ || — |- | [[পশ্চিম ইউৰোপ]] || {{flag|Germany}} || ১৩০,০০০ || ০.১৫% (আনুমানিক) || ৮২,৬৬০,০০০ || — |- | [[পশ্চিম আফ্ৰিকা]] || {{flag|Ghana}} || ১২,৫০০ || ০.০৫% (আনুমানিক) || ২২,৯৩১,২৯৯ || — |- | [[পশ্চিম ইউৰোপ]] || {{flag|Gibraltar}} || ৬২৮ || ২.০% || ৩২,১৯৪ || — |- | [[কেৰিবিয়ান]] || {{flag|Grenada}} || ৬৩০ || ০.৭% || ৮৯,৯৭১ || — |- | [[কেৰিবিয়ান]] || {{flag|Guadeloupe}} || ২,৩০০ || ০.৫% || ৪৬০,০০০ || — |- | [[দক্ষিণ আমেৰিকা]] আৰু [[কেৰিবিয়ান]] || {{flag|Guyana}} || ১৯০,৯৬৬ || ২৪.৯% || ৭৬৯,০৯৫ || — |- | [[মধ্য ইউৰোপ]] || {{flag|Hungary}} || ৩,৩০৭ || ০.০৩% || ৯,৬০৩,৬৩৪ || ২০২২ |- | [[দক্ষিণ এছিয়া]] || {{flag|India}} || ১,০৫৩,০০০,০০০ || ৭৯.৮% || ১,৩২০,০০০,০০০ || ২০১১ |- | [[দক্ষিণ-পূব এছিয়া]] || {{flag|Indonesia}} || ৪,৬৭৯,০৫৩ || ১.৭১% || ২৭৩,৮৭৩,০০০ || ২০২১ |- | [[মধ্য প্ৰাচ্য]] || {{flag|Iran}} || ২০,০০০ || <০.১% || ৬৫,৩৯৭,৫২১ || — |- | [[পশ্চিম ইউৰোপ]] || {{flag|Ireland}} || ১৪,৩০০ || ০.৩০% || ৪,৭৬১,৮৬৫ || ২০১৬ |- | [[মধ্য প্ৰাচ্য]] || {{flag|Israel}} || প্ৰায় ৫০০–১,৪০০ || ০.০১% || ৯,৪১২,৮৫০ || ২০২০ |- | [[পশ্চিম ইউৰোপ]] || {{flag|Italy}} || ১০৮,৯৫০ || ০.২% (আনুমানিক) || ৬০,৪১৮,০০০ || — |- | [[কেৰিবিয়ান]] || {{flag|Jamaica}} || ১,৮৩৬ || ০.০৭% || ২,৭৮০,১৩২ || — |- | [[পূব এছিয়া]] || {{flag|Japan}} || ৩০,০০০ || <০.১% || ১২৭,৪৩৩,৪৯৪ || — |- | [[মধ্য প্ৰাচ্য]] || {{flag|Jordan}} || ১০,১৮৫ || ০.১% || ১০,১৮৫,৫০০ || ২০২০ |- | [[মধ্য এছিয়া]] || {{flag|Kazakhstan}} || ১,৮৭৮ || ০.০১% || ১৮,৬৩২,০০০ || ২০২০ |- | [[পূব আফ্ৰিকা]] || {{flag|Kenya}} || ৬০,০০০ || ০.১% || ৩৭,০০০,০০০ || — |- | [[পূব এছিয়া]] || {{flag|South Korea}} || ১২,৪৫২ || ০.০১৫% (আনুমানিক) || ৪৯,০৪৪,৭৯০ || — |- | [[মধ্য প্ৰাচ্য]] || {{flag|Kuwait}} || ৩০০,৬৬৭ || ১২% || ২,৫০৫,৫৫৯ || — |- | [[পূব ইউৰোপ]] || {{flag|Latvia}} || ১৭৯ || ০.০১২% || ১,৪৮১,৮২৩ || — |- | [[মধ্য প্ৰাচ্য]] || {{flag|Lebanon}} || ৪,৯২৬ || ০.১% (আনুমানিক) || ৪,৯২৫,৫০২ || — |- | [[পূব ইউৰোপ]] || {{flag|Lithuania}} || ৩৪৪ || ০.০১% || ২,৫৬১,০০০ || — |- | [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা (অঞ্চল)|দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] || {{flag|Lesotho}} || ২,১২৫ || ০.১% (আনুমানিক) || ২,১২৫,২৬২ || — |- | [[পশ্চিম আফ্ৰিকা]] || {{flag|Liberia}} || ৩,১৯৬ || ০.১% (আনুমানিক) || ৩,১৯৫,৯৩১ || — |- | [[উত্তৰ আফ্ৰিকা]] || {{flag|Libya}} || ৬,০৩৭ || ০.১% || ৬,০৩৬,৯১৪ || — |- | [[পশ্চিম ইউৰোপ]] || {{flag|Luxembourg}} || ৩৩৬ || ০.০৭% (আনুমানিক) || ৪৮০,২২২ || — |- | [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা (অঞ্চল)|দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] || {{flag|Madagascar}} || ১৯,৪৪৯ || ০.১% || ১৯,৪৪৮,৮১৫ || — |- | [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা (অঞ্চল)|দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] || {{flag|Malawi}} || ২,৭২১–২,৭২৬ || ০.০২%–০.২% || ১৩,৬০৩,১৮১ || — |- | [[দক্ষিণ-পূব এছিয়া]] || {{flag|Malaysia}} || ১,৯৪৯,৮৫০ || ৬.৩% || ৩০,৯৪৯,৯৬২ || — |- | [[কেৰিবিয়ান]] || {{flag|Martinique}} || ১,৩১৭ || ০.৩% || ৪৩৯,২০২ || — |- | [[দক্ষিণ এছিয়া]] || {{flag|Maldives}} || ৩৭ || ০.০১% || ৩৬৯,০৩১ || — |- | [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা (অঞ্চল)|দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] || {{flag|Mauritius}} || ৪৭৪,০০০ || ৩৯% || ১,২৬১,০০০ || ২০২২ |- | [[পূব ইউৰোপ]] || {{flag|Moldova}} || ৪৩৩ || ০.০১% (আনুমানিক) || ৩,২০০,০০০ || — |- | [[উত্তৰ আফ্ৰিকা]] || {{flag|Morocco}} || ২০০ || ০.০০০৬% || ৩২,৭৮১,৮৬০ || ২০১১ |- | [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা (অঞ্চল)|দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] || {{flag|Mozambique}} || ১০,৪৫৩–৪১,৮১১ || ০.০৫%–০.২% || ২০,৯০৫,৫৮৫ || — |- | [[দক্ষিণ-পূব এছিয়া]] || {{flag|Myanmar}} || ২৫২,৭৬৩ || ০.৫% || ৫০,২৭৯,৯০০ || ২০১৪ |- | [[দক্ষিণ এছিয়া]] || {{flag|Nepal}} || ২৩,৬৭৭,৭৪৪ || ৮১.১৯% || ২৯,১৬৪,৫৭৮ || ২০২১ |- | [[পশ্চিম ইউৰোপ]] || {{flag|Netherlands}} || ৯৬,১১০–২০০,০০০ || ০.৫৮%–১.২০% || ১৬,৫৭০,৬১৩ || — |- | [[ওচেনিয়া]] || {{flag|New Zealand}} || ১৪৪,৭৫৩ || ২.৯% || ৪,১১৫,৭৭১ || — |- | [[পশ্চিম ইউৰোপ]] || {{flag|Norway}} || ২৩,১৪০ || ০.৫% || ৪,৬২৭,৯২৬ || — |- | [[মধ্য প্ৰাচ্য]] || {{flag|Oman}} || ৯৬,১৪৭–১৮২,৬৭৯ || ৩%–৫.৭% || ৩,২০৪,৮৯৭ || — |- | [[দক্ষিণ এছিয়া]] || {{flag|Pakistan}} || ৫,২১৭,২১৬ || ২.১৭% || ২৪০,৪৫৮,০৮৯ || ২০২৩ |- | [[মধ্য আমেৰিকা]] || {{flag|Panama}} || ৯,৭২৬ || ০.৩% || ৩,২৪২,১৭৩ || — |- | [[দক্ষিণ-পূব এছিয়া]] || {{flag|Philippines}} || ৩২,৭১১ || <০.১% || ১০২,০০০,০০০ || — |- | [[পশ্চিম ইউৰোপ]] || {{flag|Portugal}} || ৭,৩৯৬ || ০.০৭% || ১০,৬৪২,৮৩৬ || — |- | [[মধ্য ইউৰোপ]] || {{flag|Poland}} || ২,৪২১ || ০.০০৮% || ৩০,৫৭৫,০০০ || — |- | [[কেৰিবিয়ান]] || {{flag|Puerto Rico}} || ৩,৫৫০ || ০.০৯% || ৩,৯৪৪,২৫৯ || — |- | [[মধ্য প্ৰাচ্য]] || {{flag|Qatar}} || ৪২২,১১৮ || ১৫.১% || ২,৭৯৫,৪৮৪ || ২০২০ |- | [[পূব আফ্ৰিকা]] || {{flag|Réunion}} || ৫৫,৪০৯ || ৬.৭% || ৯২৭,০০০ || — |- | [[পূব ইউৰোপ]] || {{flag|Russia}} || ১৪৩,০০০ || ০.১% || ১৪১,৩৭৭,৭৫২ || — |- | [[ওচেনিয়া]] || {{flag|Samoa}} || ৩৮ || ০.০২% (আনুমানিক) || ১৮৭,৪২৯ || — |- | [[কেৰিবিয়ান]] || {{flag|Saint Kitts and Nevis}} || ৮৬০ || ১.৮২% || ৪৭,১৯৫ || ২০১১ |- | [[মধ্য প্ৰাচ্য]] || {{flag|Saudi Arabia}} || ৩০৩,৬১১ || ০.৬%–১.১% || ২৭,৬০১,০৩৮ || — |- | [[পূব আফ্ৰিকা]] || {{flag|Seychelles}} || ৫,৫০৮ || ৫.৪% || ১০২,৮১২ || ২০২২ |- | [[পশ্চিম আফ্ৰিকা]] || {{flag|Sierra Leone}} || ২,৪৫৮–৬,১৪৫ || ০.০৪%–০.১% || ৬,১৪৪,৫৬২ || — |- | [[দক্ষিণ-পূব এছিয়া]] || {{flag|Singapore}} || ২৮০,০০০ || ৫.০% || ৫,৬০০,০০০ || ২০১১ |- | [[মধ্য ইউৰোপ]] || {{flag|Slovakia}} || ৫,৪৪৮ || ০.১% (আনুমানিক) || ৫,৪৪৭,৫০২ || — |- | [[মধ্য ইউৰোপ]] || {{flag|Slovenia}} || ৫০০ || ০.০২৫% (আনুমানিক) || ২,০০৯,২৪৫ || — |- | [[পূব আফ্ৰিকা]] || {{flag|Somalia}} || ৮,২৭৮ || ০.০৬% || ১৩,৭৯৭,২০৪ || ২০১৫ |- | [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা (অঞ্চল)|দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] || {{flag|South Africa}} || ৫০৫,০০০ || ০.৯%–১.১% || ৪৯,৯৯১,৩০০ || — |- | [[পশ্চিম ইউৰোপ]] || {{flag|Spain}} || ৭৫,০০০ || ০.১১% || ৪৮,৬৯২,৮০৪ || ২০২৪ |- | [[দক্ষিণ এছিয়া]] || {{flag|Sri Lanka}} || ২,৬৭১,০০০ || ১২.৬% || ২১,২০০,০০০ || ২০১১ |- | [[দক্ষিণ আমেৰিকা]] আৰু [[কেৰিবিয়ান]] || {{flag|Suriname}} || ১২০,৬২৩–১২৮,৯৯৫ || ২২.৩%–২৭.৪% || ৪৭০,৭৮৪ || — |- | [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা (অঞ্চল)|দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] || {{flag|Eswatini}} || ১,৭০০–২,২৬৬ || ০.১৫%–০.২% || ১,১৩৩,০৬৬ || — |- | [[পশ্চিম ইউৰোপ]] || {{flag|Sweden}} || ৭,০৪৪–১০,৮৩৭ || ০.০৭৮%–০.১২% || ৯,০৩১,০৮৮ || — |- | [[পশ্চিম ইউৰোপ]] || {{flag|Switzerland}} || ২৮,৭০৮–৫০,০০০ || ০.৩৮%–০.৬% || ৭,৫৫৪,৬৬১ || — |- | [[পূব আফ্ৰিকা]] || {{flag|Tanzania}} || ৫০,০০০ || ০.১১% || ৩৯,৩৮৪,২২৩ || — |- | [[কেৰিবিয়ান]] || {{flag|Trinidad and Tobago}} || ২৪০,১০০ || ১৮.২% || ১,০৫৬,৬০৮ || ২০১১ |- | [[দক্ষিণ-পূব এছিয়া]] || {{flag|Thailand}} || ৬৫,০০০ || ০.১% || ৬৫,০৬৮,১৪৯ || — |- | [[ওচেনিয়া]] || {{flag|Tonga}} || ১০০ || ০.১% || ১০৩,০৪৩ || — |- | [[উত্তৰ আফ্ৰিকা]] || {{flag|Tunisia}} || ১২০ || ০.০০১% || ১১,৩০৩,৯৪২ || ২০১৬ |- | [[মধ্য প্ৰাচ্য]] || {{flag|Turkey}} || ৮৪৩ || ০.০০১% || ৮৩,৬১৪,৩৬২ || ২০২০ |- | [[পূব ইউৰোপ]] || {{flag|Ukraine}} || ৪২,৩৮৬ || ০.১% || ৪২,৩৮৬,৪০০ || — |- | [[পূব আফ্ৰিকা]] || {{flag|Uganda}} || ১০০,০০০ || ০.৩% || ৩৮,২২৫,৪৪৭ || — |- | [[মধ্য প্ৰাচ্য]] || {{flag|United Arab Emirates}} || ৪৯০,০০০ || ৫%–২০% || ৯,৬৮২,০০০ || — |- | [[পশ্চিম ইউৰোপ]] || {{flag|United Kingdom}} || ১,০২০,০০০ || ১.৭% || ৬০,৭৭৬,২৩৮ || ২০১৭ |- | [[উত্তৰ আমেৰিকা]] || {{flag|United States}} || ৩,৩৩৮,২১০ || ১.০% || ৩৩২,০০০,০০০ || ২০২০ |- | [[কেৰিবিয়ান]] || {{flag|United States Virgin Islands}} || ৫২৮ || ১.৯% || ২৮,০৫৪ || — |- | [[মধ্য এছিয়া]] || {{flag|Uzbekistan}} || ৮৯৫ || ০.০০২৫% || ৩৪,৫৫৮,৯০০ || ২০২০ |- | [[দক্ষিণ-পূব এছিয়া]] || {{flag|Vietnam}} || ৭০,০০০ || ০.০৭% || ৮৫,২৬২,৩৫৬ || — |- | [[মধ্য প্ৰাচ্য]] || {{flag|Yemen}} || ১৫৫,৬১৪ || ০.৭% || ২২,২৩০,৫৩১ || — |- | [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা (অঞ্চল)|দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] || {{flag|Zambia}} || ১৬,০৬৮ || ০.১৪% || ১১,৪৭৭,৪৪৭ || — |- | [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা (অঞ্চল)|দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] || {{flag|Zimbabwe}} || ৩,০০০ || ০.০২% || ১২,৩১১,১৪৩ || — |- ! মুঠ || — || ১,১২০,০০০,০০০ || ১৪.৯% || ৭,৫০০,০০০,০০০ || — |} ==আৰু চাওক== *[[নেপালত হিন্দু ধৰ্ম]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:হিন্দু ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:দেশ অনুসৰি ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] [[শ্ৰেণী:বিদেশত হিন্দু ধৰ্ম]] rga4cogrbunzs8o3ziagisnu1nvxwag 0 138687 645680 627277 2026-10-16T21:49:37Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645680 wikitext text/x-wiki {{Infobox Instrument |name=উডুক্কু |image=Udukku.jpg |image_capt=উডুক্কু (উডুক্কাই) |background= |names= |classification= অনৱদ্ধ বাদ্য |range= |hornbostel_sachs= |hornbostel_sachs_desc= |related= *[[ডম্বৰু]] *[[এডাক্কা]] }} '''উডুক্কু''' {{en|Udukku}} বা ''উডুক্কাই'' দক্ষিণ ভাৰতৰ এটা পৰম্পৰাগত বাদ্যযন্ত্ৰ। কেৰালা, তামিলনাডু আৰু শ্ৰীলংকাৰ উত্তৰ আৰু পূব অংশত ই জনপ্ৰিয়। ই [[ডম্বৰু]] আৰু এডাক্কাৰ দৰে একে। আকৃতিৰ ফালৰ পৰা ই ডম্বৰুতকৈ ডাঙৰ, কিন্তু এডাক্কাতকৈ সৰু। [[File:An Udukkai 2.JPG|thumb|left|উডুক্কু]] {{Indian music}} == নামৰ উৎপত্তি == মালয়ালম শব্দ 'উডুক্কু' বা তামিল শব্দ 'উডুক্কাই' সংস্কৃত শব্দ 'হুডুক্কঃ' (Hudukkaḥ) ৰ পৰা আহিছে। সংস্কৃতত হুডুক্কঃক এটা দুমহলীয়া ঢোল বুলি কোৱা হয়, যিয়ে 'হুডুক' শব্দ কৰে।<ref>Kalpadruma, Sanskrit dictionary</ref> == পৰিচয় == [[File:Udukku.resized.jpg|thumb|240px|left|উডুক্কু]] উডুক্কু হ'ল এডাক্কাৰ এটা সৰু ৰূপ। বালিঘড়ীৰ দৰে ইয়াৰ আকৃতি।<ref name="Milapfest">{{cite web | url=http://www.milapfest.com/instruments-india/explore-instruments/the-udukkai/ | title=Milapfest | publisher=Milapfest | date=2014 | access-date=19 November 2014}}</ref> বাদ্যযন্ত্ৰটো প্ৰায় ৮ ৰ পৰা ১০ ইঞ্চি দীঘল। ইয়াৰ দুয়োটা মূৰৰ পৰিসৰ ৬ ৰ পৰা ৮ ইঞ্চি আৰু মাজ অংশ সৰু।<ref name="Nathalaya">{{cite web | url=http://www.nathalaya.co.uk/instruments/percussion/udukku | title=Nathalaya | publisher=Nathalaya | date=2014 | access-date=18 November 2014 | archive-date=29 November 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141129062959/http://www.nathalaya.co.uk/instruments/percussion/udukku | url-status=dead | archivedate=29 November 2014 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20141129062959/http://www.nathalaya.co.uk/instruments/percussion/udukku | deadurl=yes }}</ref><ref name="India 9">{{cite web | url=http://www.india9.com/i9show/Udukku-66020.htm | title=India 9 | publisher=India 9 | date=2014 | access-date=18 November 2014}}</ref> পুৰণি কালত মাটিৰে ইয়াৰ শৰীৰ তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। পিছলৈ কাঠ বা কঁঠাল কাঠৰ এটা খালী টুকুৰাৰে ইয়াক বনোৱা হয়। কিছুমান ঠাইত পিতলৰ শৰীৰো ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="Milapfest" /> বাদ্যযন্ত্ৰটোৰ মুখৰ অংশ শুকান ছালেৰে ঢাকি ৰখা হয়, সাধাৰণতে ছাগলীৰ ছাল ব্যৱহাৰ কৰা হয়। মূৰৰ চাৰিওফালে সূতাৰে ছালখন টান কৰি বান্ধি ৰখা হয়। বাদ্যযন্ত্ৰটোৰ মাজভাগত ধৰি ৰাখিবলৈ এটা কাপোৰৰ ফিটা থাকে। সজ্জাৰ বাবে কপাহী সূতাৰ ৰঙীন বল ঝুমি থাকে।<ref name="Nathalaya" /> উডুক্কু মন্দিৰৰ আচাৰ-অনুষ্ঠান বা লোকসংস্কৃতিত বজোৱা হয়।<ref name="India 9" /> কেৰালাৰ শৱৰিমালা মন্দিৰত আয়াপ্পা দেৱতাৰ উদ্দেশ্যে গোৱা 'আয়াপ্পান পাট্টু' গীতত উডুক্কু ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="Udukku Chandai">{{cite AV media | url=https://www.amazon.com/Udukku-Chandai/dp/B0019TRPAY | title=Ayyappan Arputhangal | publisher=Geethanjali | date=2006 | medium=Music album | ASIN=B0019TRPAY}}</ref> ইয়াক 'উডুক্কু পাট্টু' বোলে।<ref name="India Video">{{cite web | url=http://www.indiavideo.org/kerala/arts/ritual-art-forms/ayyappan-paattu-74.php | title=India Video | publisher=India Video | date=2014 | access-date=18 November 2014}}</ref> 'উডুক্কু কত্তি পাট্টু' কেৰালাৰ এটা পৰম্পৰাগত শিল্প। ইয়াত গানৰ সুৰৰ লগত উডুক্কু বজোৱা হয়।<ref name="Chendamelam">{{cite web | url=http://www.chendamelam.net/udukkupattu.html | title=Chendamelam | publisher=Chendamelam | date=2014 | access-date=18 November 2014 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20140829144549/http://chendamelam.net/udukkupattu.html | archivedate=29 August 2014 | deadurl=yes}}</ref><ref name="Udukku Kotti Pattu">{{cite web | url=http://traditionsinkerala.blogspot.ae/2014/01/udukku-kotti-pattu-folk-song.html | title=Udukku Kotti Pattu | publisher=Traditions in Kerala | date=17 January 2014 | access-date=19 November 2014}}</ref> খ্ৰীষ্টীয় ৯ম শতিকাতো [[শ্ৰীলংকা]]ৰ জাফনাত উডুক্কু জনপ্ৰিয় আছিল।<ref name="Google Book">{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=k9DpMY206bMC&dq=Udukku+musical+instrument&pg=PA174 | title=Ancient Jaffna: Being a Research Into the History of Jaffna from Very Early Times to the Portug[u]ese Period | publisher=Asian Educational Services | author=C. Rasanayagam | year=1926 | pages=390 | isbn=9788120602106}}</ref> == বজোৱাৰ শৈলী == উডুক্কু মাজভাগত পথালিকৈ ধৰি বজোৱা হয়। সাধাৰণতে সোঁফালে বজোৱা হয় আৰু বাঁওহাতেৰে কাপোৰৰ ফিটাডাল ধৰি ৰখা হয়।<ref name="India 9" /> আঙুলি আৰু তলুৱা ব্যৱহাৰ কৰি ইয়াক বজোৱা হয়। ফিটাডাল টানি বা এৰি ছালখনৰ টান কম-বেছি কৰি সুৰ সলনি কৰা হয়।<ref name="India 9"/> সূতাবোৰ পোনপটীয়াকৈ টানিও বাঁওহাতেৰে সুৰ ঠিক কৰা হয়।<ref name="Nathalaya" /> == পৰিচিত বাদকসকল == * কালিয়মুৰ্তি পুছাৰি<ref name="Spotify">{{cite web | url=https://open.spotify.com/album/6MPZdZlqszwve5EjLrZlOl | title=Spotify | publisher=Spotify | date=2014 | access-date=19 November 2014}}</ref> * কাৰিভেলি্ল ৰাধাকৃষ্ণণ<ref name="Radhakrishnan">{{cite web | url=http://www.muziekjes.nl/karivelil-radhakrishnan-an-udukku-exponent-part-1-11217753-song.html | title=Radhakrishnan | publisher=Muziekjez | date=2014 | access-date=19 November 2014 | archive-date=29 November 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141129020618/http://www.muziekjes.nl/karivelil-radhakrishnan-an-udukku-exponent-part-1-11217753-song.html | url-status=dead | archivedate=29 November 2014 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20141129020618/http://www.muziekjes.nl/karivelil-radhakrishnan-an-udukku-exponent-part-1-11217753-song.html | deadurl=yes }}</ref><ref name="Q4Music">{{cite web | url=http://q4music.blogspot.ae/2010/11/karivelil-radhakrishnan-udukku-exponent_25.html | title=Q4Music | publisher=Q4Music | date=2014 | access-date=19 November 2014}}</ref> == লগতে চাওক == * [[ডম্বৰু]] * [[উড়ুক্কাই (বাদ্য)|উড়ুক্কাই]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == *[https://www.youtube.com/watch?v=9q_0rSfLGyQ শ্ৰীলংকাৰ বাদকে বজোৱা উডুক্কু] *[https://www.youtube.com/watch?v=8s-NdvMqJdU উডুক্কু প্ৰদৰ্শন] *[http://www.yourepeat.com/watch/?v=8fnO43Ff56w উডুক্কু কত্তি পাত্তু] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141129094936/http://www.yourepeat.com/watch/?v=8fnO43Ff56w |date=2014-11-29 }} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ বাদ‍্যযন্ত্ৰ]] jszmvaatf6tlhpcrpzcey032nxzzvln 0 138755 645711 636022 2026-10-17T03:23:06Z BD2412 13035 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:28apr10.jpg]] → [[File:Brihadisvara Temple festival procession, 28 April 2015.jpg]] Move from indistinct title. 645711 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building |building_name = বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰ | image = Brihadisvara Temple during Maha Shivaratri-WUS03611 (edit).jpg | caption = [[মহা শিৱৰাত্ৰি]]ৰ সময়ত বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰ | native_name = தஞ்சைப் பெருவுடையார் கோயில் | pushpin_map = India #Tamil Nadu | pushpin_caption = [[তামিলনাডু]], ভাৰতত অৱস্থান | coordinates = {{coord|10|46|58|N|79|07|54|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}} | religious_affiliation = [[হিন্দুধৰ্ম]] | country = ভাৰত | state = [[তামিলনাডু]] | district = [[থাঞ্জাভুৰ জিলা]] | location = [[থাঞ্জাভুৰ]] | elevation_m = 65.83 | deity = [[শিৱ]] | festival = [[মহা শিৱৰাত্ৰি]] | architecture_style = [[চোল স্থাপত্য]] | inscriptions = [[তামিল ভাষা|তামিল]] | completed = ১০১০ খ্ৰীষ্টাব্দ<ref name=britbrihadthanj/><ref name=mitchell/> | creator = [[ৰাজাৰাজ চোল প্ৰথম|ৰাজাৰাজ প্ৰথম]] | footnotes = {{Infobox UNESCO World Heritage Site | child = yes | official_name = থাঞ্জাভুৰৰ বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰ কমপ্লেক্স | part_of = [[মহান জীৱন্ত চোল মন্দিৰসমূহ]] | criteria = {{UNESCO WHS type|(ii), (iii)}}(ii), (iii) | ID = 250bis-001 | year = ১৯৮৭ | extension = ২০০৪ | area = {{convert|18.07|ha|acre|abbr=on}} | buffer_zone = {{convert|9.58|ha|acre|abbr=on}} }} }} {{হিন্দু ধৰ্ম}} '''বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰ''', {{en|Brihadisvara Temple}} ইয়াৰ নিৰ্মাতাই '''ৰাজাৰাজেশ্বৰম''' ({{lit|[[ৰাজাৰাজ চোল প্ৰথম|ৰাজাৰাজ]]ৰ প্ৰভু}}) নামেৰে নামকৰণ কৰা আৰু স্থানীয়ভাৱে '''''থাঞ্জাই পেৰিয়া কোভিল''''' ({{lit|থাঞ্জাভুৰৰ বৃহৎ মন্দিৰ}}) আৰু '''''পেৰুৱুদৈয়াৰ কোভিল''''' ({{literally|মহান প্ৰভুৰ মন্দিৰ}}) নামেৰে পৰিচিত, হৈছে শৈৱ<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=GaYeAAAAMAAJ&q=brihadisvara+saiva+temple |title=ৰাজাৰাজ দ্য গ্ৰেট: এ গাৰ্লেণ্ড অৱ ট্ৰিবিউটছ |date=1984 |publisher=মিউজিয়ামছ ডিপাৰ্টমেণ্ট, গভৰ্ণমেণ্ট মিউজিয়াম |language=en |access-date=25 October 2022 |archive-date=3 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230703190805/https://books.google.com/books?id=GaYeAAAAMAAJ&q=brihadisvara+saiva+temple |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=bqeyAAAAIAAJ&q=brihadisvara+saiva+temple |title=ইণ্ডিয়া পাৰ্ছপেক্টিভছ |date=1995 |publisher=পিটিআই ফৰ দ্য মিনিষ্ট্ৰী অৱ এক্সটাৰ্নেল এফেয়াৰ্ছ |language=en |access-date=25 October 2022 |archive-date=3 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230703190805/https://books.google.com/books?id=bqeyAAAAIAAJ&q=brihadisvara+saiva+temple |url-status=live }}</ref> [[হিন্দু]] [[মন্দিৰ]], যি [[চোল শিল্প আৰু স্থাপত্য|চোল স্থাপত্যশৈলী]]ত<ref>{{Cite book |last=Rao |first=Raghunadha |url=https://books.google.com/books?id=U-p8Zg62USYC&dq=brihadisvara+temple+tamil+architecture&pg=PA32 |title=ভাৰতীয় ঐতিহ্য আৰু সংস্কৃতি |publisher=ষ্টাৰ্লিং পাব্লিশ্বাৰ্ছ |year=1989 |isbn=9788120709300 |pages=32 |language=English |access-date=18 March 2023 |archive-date=24 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230424002637/https://books.google.com/books?id=U-p8Zg62USYC&dq=brihadisvara+temple+tamil+architecture&pg=PA32 |url-status=live }}</ref> নিৰ্মিত আৰু ভাৰতৰ [[কাবেৰী নদী]]ৰ দক্ষিণ পাৰৰ থাঞ্জাভুৰ, [[তামিলনাডু]], ভাৰতত অৱস্থিত।<ref name=britbrihadthanj>[https://www.britannica.com/place/Thanjavur-India থাঞ্জাভুৰ], এনচাইক্ল'পিডিয়া ব্ৰিটানিকা</ref><ref name=asibrihadthanj/> ই সৰ্ববৃহৎ হিন্দু মন্দিৰসমূহৰ অন্যতম আৰু [[তামিল স্থাপত্য]]ৰ এক উৎকৃষ্ট নিদৰ্শন।<ref name="Great Living Chola Temples">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/250 |title=মহান জীৱন্ত চোল মন্দিৰসমূহ |publisher=ইউনেস্ক' |access-date=21 January 2008 |archive-date=5 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130105115252/https://whc.unesco.org/en/list/250 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite book | first= John | last= Keay | author-link= John Keay | year= 2000 | title=ভাৰত: এখন ইতিহাস | publisher=হাৰ্পাৰ কলিন্স পাব্লিশ্বাৰ্ছ | location=নিউয়ৰ্ক, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ | isbn= 0-00-638784-5 | url= https://books.google.com/books?id=3aeQqmcXBhoC | pages= xix | access-date= 15 November 2015 | archive-date= 3 July 2023 | archive-url= https://web.archive.org/web/20230703190805/https://books.google.com/books?id=3aeQqmcXBhoC | url-status= live }}</ref> ইয়াক ''দক্ষিণ মেৰু'' ([[মেৰু পৰ্বত|মেৰু]]ৰ [[দক্ষিণ ভাৰত|দক্ষিণ]] ৰূপ) বুলিও কোৱা হয়।<ref>{{cite book|title=ভাৰত আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ মন্দিৰ শিল্প, প্ৰতিমা আৰু সংস্কৃতি|author=কে. ভি. ৰামন|publisher=শাৰদা পাব্লিশ্বিং হাউছ|year=2006|page=136}}</ref> [[চোল বংশ|চোল]] সম্ৰাট [[ৰাজাৰাজ চোল প্ৰথম|ৰাজাৰাজ প্ৰথমে]] ১০০৩ৰপৰা ১০১০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভিতৰত নিৰ্মাণ কৰা এই মন্দিৰটো [[ইউনেস্ক']]ৰ [[বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] "[[মহান জীৱন্ত চোল মন্দিৰসমূহ]]"ৰ অংশ; ইয়াৰ সৈতে চোল যুগৰ [[গংগাইকোণ্ড চোলপুৰমৰ বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰ|গংগাইকোণ্ড চোলপুৰম মন্দিৰ]] আৰু [[ঐৰাৱতেশ্বৰ মন্দিৰ]] অন্তৰ্ভুক্ত, যিবোৰ ক্ৰমে ইয়াৰ উত্তৰ-পূবলৈ প্ৰায় {{convert|70|km}} আৰু {{convert|40|km}} দূৰত অৱস্থিত।<ref name=UNESCO/> এই একাদশ শতিকাৰ মন্দিৰৰ মূল স্থাপত্যসমূহ এটা পৰিখাৰ চাৰিওফালে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াত ''[[গোপুৰম|গোপুৰ]]'', মূল মন্দিৰ, ইয়াৰ বিশাল স্তম্ভ, শিলালিপি, দেৱালচিত্ৰ আৰু মূলতঃ [[শৈৱ ধৰ্ম|শৈৱ]] বিষয়ৰ সৈতে জড়িত ভাস্কৰ্য আছিল, যদিও [[বৈষ্ণৱ ধৰ্ম]] আৰু [[শাক্ত ধৰ্ম]]ৰো নিদৰ্শন আছিল। মন্দিৰটো ইতিহাসৰ বিভিন্ন সময়ত ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল আৰু কিছুমান শিল্পকৰ্ম এতিয়া নোহোৱা হৈছে। পৰৱৰ্তী শতিকাসমূহত অতিৰিক্ত [[মণ্ডপ]] আৰু স্মাৰক সংযোজন কৰা হৈছিল। মন্দিৰটো বৰ্তমান ১৬শ শতিকাৰ পিছত নিৰ্মাণ কৰা দুৰ্গসদৃশ দেৱালেৰে পৰিবেষ্টিত।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=1–21}}<ref name=michell16/> গ্ৰেনাইটেৰে নিৰ্মিত মন্দিৰটোৰ গৰ্ভগৃহৰ ওপৰৰ ''বিমান'' স্তম্ভটো দক্ষিণ ভাৰতৰ অন্যতম ওখ।<ref name=asibrihadthanj>{{cite web|title=ভাৰতীয় পুৰাতত্ত্ব জৰীপ|url=http://asi.nic.in/asi_monu_whs_cholabt.asp|access-date=25 December 2012|archive-date=22 September 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130922114449/http://asi.nic.in/asi_monu_whs_cholabt.asp|url-status=live}}</ref> মন্দিৰটোত এটা বিশাল স্তম্ভযুক্ত ''প্ৰকাৰ'' (কৰিডৰ) আৰু ভাৰতৰ অন্যতম বৃহৎ শিৱ [[লিংগ]] আছে।<ref name=asibrihadthanj/><ref name=UNESCO/>{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=20–21}} ইয়াৰ ভাস্কৰ্যৰ উৎকৃষ্ট মানৰ বাবেও ই বিখ্যাত; লগতে একাদশ শতিকাত [[নটৰাজ]], অৰ্থাৎ নৃত্যৰ প্ৰভু শিৱৰ ৰূপৰ পিতলৰ মূৰ্তি নিৰ্মাণৰ বাবে ইয়াক নিৰ্বাচন কৰা হৈছিল। মন্দিৰ কমপ্লেক্সত [[নন্দী]], [[পাৰ্বতী]], [[কাৰ্তিকেয়|মুৰুগন]], [[গণেশ]], সভাপতি, [[দক্ষিণামূৰ্তি]], [[চণ্ডেশ্বৰ নায়নাৰ|চণ্ডেশ্বৰ]], [[বৰাহী]], তিৰুৱাৰুৰৰ তিয়াগৰাজৰ লগতে [[সিদ্ধৰ]] [[কৰুভুৰাৰ|কৰুভূৰাৰ]] আৰু আনসকলৰ মন্দিৰ আছে।<ref name=UNESCO/>{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=16–29}} মন্দিৰটো [[তামিলনাডু]]ৰ অন্যতম সৰ্বাধিক পৰিদৰ্শিত পৰ্যটনস্থলী।<ref name="Gopal 1990 185">{{cite book|title=যুগে যুগে ভাৰত|url=https://archive.org/details/indiathroughages00mada|last=Gopal|first=Madan|year= 1990| page= [https://archive.org/details/indiathroughages00mada/page/185 185]|editor=K.S. Gautam|publisher=প্ৰকাশন বিভাগ, তথ্য আৰু সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰ্যালয়, ভাৰত চৰকাৰ}}</ref> ==নামকৰণ== [[ৰাজাৰাজ প্ৰথম|ৰাজাৰাজ চোলে]] এই মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰাইছিল। তেওঁ ইয়াৰ নাম ৰাজাৰাজেশ্বৰম (Rajarājeśvaram) ৰাখিছিল। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে ৰাজাৰাজৰ দেৱতাৰ মন্দিৰ।<ref>{{cite book |author=D. Raphael |title=Temples of Tamil Nadu, Works of Art |url=https://google.com |year=1996 |publisher=Ratnamala |isbn=978-955-9440-00-0 |page=9 |access-date=9 June 2019 |archive-date=10 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310103506/https://google.com |url-status=live }}</ref> পিছৰ এটা শিলালিপিত মন্দিৰটোৰ দেৱতাক পেৰিয়া উদাইয়া নায়নাৰ বুলি কোৱা হৈছে। এই নামটোৰপৰাই বৰ্তমানৰ বৃহদেশ্বৰ আৰু পেৰুভুডাইয়াৰ কোভিল নাম দুটা আহিছে বুলি জনা যায়।<ref>{{cite book |author=S. R. Balasubrahmanyam |title=Middle Chola Temples: Rajaraja I to Kulottunga I, A.D. 985-1070 |url=https://google.com |year=1975 |publisher=Thomson |page=87 |access-date=9 June 2019 |archive-date=10 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310103400/https://google.com |url-status=live }}</ref> ==অৱস্থান== [[File:Brihadisvara Temple - Thanjavur peruvudaiyar kovil ttkcvrvb122k23iph (747).jpg|thumb|centre|400px|দেৱালৰ বাহিৰৰপৰা দেখা পেৰুবুদাইয়াৰ মন্দিৰৰ চৌহদ]] পেৰুবুদাইয়াৰ মন্দিৰ<ref>{{Cite web|title=Brihadeeswara Temple|url=[https://brihadeeswara.temple-mandir.in/|access-date=2022-02-24|website=Brihadeeswara](https://brihadeeswara.temple-mandir.in/|access-date=2022-02-24|website=Brihadeeswara) Temple|language=en-US|archive-date=24 February 2022|archive-url=[https://web.archive.org/web/20220224085645/https://brihadeeswara.temple-mandir.in/|url-status=dead}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}](https://web.archive.org/web/20220224085645/https://brihadeeswara.temple-mandir.in/%7Curl-status%3Ddead%7D%7D)</ref> [[তাঞ্জাভুৰ]] চহৰত অৱস্থিত। ই [[চেন্নাই]]ৰপৰা প্ৰায় {{convert|350|km}} দক্ষিণ-পশ্চিমে অৱস্থিত। ভাৰতীয় ৰে'লৱে, তামিলনাডু বাছ সেৱা আৰু ৬৭, ৪৫চি আৰু ২২৬নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ জৰিয়তে চহৰখন আন বহুতো মুখ্য চহৰৰ সৈতে প্ৰতিদিনে সংযুক্ত হৈ আছে।<ref name="road">{{cite web | url =[http://www.nhai.org/Doc/project-offer/Highways.pdf](http://www.nhai.org/Doc/project-offer/Highways.pdf) | page =2 | title =NH wise Details of NH in respect of Stretches entrusted to NHAI | access-date =17 December 2011 | work =Ministry of Road Transport & Highways, [[Government of India]] | publisher =[[National Highways Authority of India]] | archive-url =[https://web.archive.org/web/20090225142615/http://www.nhai.org/Doc/project-offer/Highways.pdf](https://web.archive.org/web/20090225142615/http://www.nhai.org/Doc/project-offer/Highways.pdf) | archive-date =25 February 2009 | url-status =dead | df =dmy-all }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=[http://www.municipality.tn.gov.in/thanjavur/city-routes.htm|title=Thanjavur](http://www.municipality.tn.gov.in/thanjavur/city-routes.htm|title=Thanjavur) bus routes|publisher=Municipality of Thanjavur|access-date=29 December 2012|archive-url=[https://web.archive.org/web/20130617131259/http://www.municipality.tn.gov.in/thanjavur/city-routes.htm|archive-date=17](https://web.archive.org/web/20130617131259/http://www.municipality.tn.gov.in/thanjavur/city-routes.htm|archive-date=17) June 2013|url-status=dead|df=dmy-all}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> নিয়মীয়া সেৱা থকা আটাইতকৈ ওচৰৰ বিমানবন্দৰটো হৈছে [[তিৰুচিৰাপল্লী আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]। ই প্ৰায় {{convert|55|km}} দূৰত অৱস্থিত।<ref>{{cite book|author=Ē. Kē Cēṣāttiri|title=Sri Brihadisvara: The Great Temple of Thānjavūr|url=[https://books.google.com/books?id=FnXXAAAAMAAJ|year=2008|publisher=Nile|page=5}}](https://books.google.com/books?id=FnXXAAAAMAAJ|year=2008|publisher=Nile|page=5}})</ref> চহৰখন আৰু মন্দিৰটো স্থলভাগত অৱস্থিত যদিও [[কাবেৰী নদী]]ৰ বদ্বীপৰ আৰম্ভণিতে অৱস্থিত। সেয়েহে ইয়াৰ [[বংগোপসাগৰ]]লৈ আৰু তাৰ জৰিয়তে [[ভাৰত মহাসাগৰ]]লৈ যাতায়াতৰ সুবিধা আছে। মন্দিৰসমূহৰ সৈতে তামিল লোকসকলে একাদশ শতিকাত কৃষিকাৰ্যৰ বাবে প্ৰথমটো বৃহৎ জলসিঞ্চন ব্যৱস্থা নিৰ্মাণ কৰিছিল। এই ব্যৱস্থাই সামগ্ৰীৰ পৰিবহণ আৰু নগৰীয়া কেন্দ্ৰৰ মাজেৰে পানীৰ প্ৰৱাহ নিয়ন্ত্ৰণ কৰাতো সহায় কৰিছিল।<ref>{{cite book|author=Marshall M. Bouton|title=Agrarian Radicalism in South India|url=[https://books.google.com/books?id=5-v_AwAAQBAJ&pg=PA72|year=2014|publisher=Princeton](https://books.google.com/books?id=5-v_AwAAQBAJ&pg=PA72|year=2014|publisher=Princeton) University Press|isbn=978-1-4008-5784-5|pages=72–78}}</ref> ==ইতিহাস== [[File:Raraja detail.png|thumb|left|200x200px|১০০৩–১০১০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভিতৰত মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা [[চোল ৰাজবংশ|চোল]] সম্ৰাট [[ৰাজাৰাজ চোল প্ৰথম|ৰাজাৰাজ প্ৰথম]]ৰ মূৰ্তি<ref name=britbrihadthanj/><ref name=mitchell/>]] পঞ্চমৰপৰা নৱম শতিকালৈকে [[চালুক্য]]সকলৰ শাসনকালত [[দ্ৰাবিড় স্থাপত্য|তামিল]] মন্দিৰৰ স্থাপত্যশৈলীৰ বিভিন্ন ৰূপ বিকশিত হৈ থাকিল। ইয়াৰ উদাহৰণ [[আইহোল]], [[বাদামী গুহা মন্দিৰ|বাদামী]] আৰু [[পট্টদকল]]ত দেখা যায়। ইয়াৰ পিছত [[পল্লৱ]]সকলৰ শাসনকালত এই বিকাশ অব্যাহত থাকে। ইয়াৰ উদাহৰণ [[মহাবলীপুৰমৰ স্মৃতিসৌধসমূহৰ সমষ্টি|মামল্লপুৰম]] আৰু অন্যান্য স্মৃতিসৌধত দেখা যায়। ইয়াৰ পিছত ৮৫০ৰপৰা ১২৮০ চনৰ ভিতৰত [[চোল]]সকল প্ৰধান ৰাজবংশ হিচাপে উত্থান ঘটে।<ref name=mitchell/>{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=1–2}} চোল যুগৰ আৰম্ভণিতে স্থাপত্যতকৈ নিজৰ ৰাজনৈতিক আৰু ভৌগোলিক সীমা সুৰক্ষিত কৰাত অধিক গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। দশম শতিকাত চোল সাম্ৰাজ্যত বহু-পৃষ্ঠযুক্ত [[স্তম্ভ]] আৰু বাহিৰলৈ ওলাই থকা বৰ্গাকাৰ [[Capital (architecture)|শীৰ্ষভাগ]]ৰ দৰে বৈশিষ্ট্য দেখা দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। জৰ্জ মিচেলৰ মতে, ইয়াৰপৰাই নতুন চোল স্থাপত্যশৈলীৰ আৰম্ভণি হৈছিল।<ref name=mitchell>{{harvnb|Michell|1988|pp=145–148}}</ref>{{refn|group=note|ডগলাছ বেৰেটে ১৯৭৫ চনত প্ৰকাশ কৰা চোল স্থাপত্যৰ ওপৰত গ্ৰন্থখনত কৈছে যে ৮৬৬ৰপৰা ৯৪০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভিতৰত বিজয়ালয়ৰ সময়ৰপৰা এটা নতুন শৈলীৰ উদ্ভৱ হৈছিল। বিজয়ালয় আছিল প্ৰথম চোল শাসক। বেৰেটৰ মতে, চোল শৈলী পল্লৱ পৰম্পৰাৰপৰা বিকশিত হোৱা নাছিল।<ref name="Barrett1974">{{cite book|author=Douglas E. Barrett|title=Early Cola Architecture and Sculpture; 866-1014 A.D.|url=[https://books.google.com/books?id=s0J4QgAACAAJ|year=1974|publisher=Faber|isbn=978-0-571-10507-6|access-date=13](https://books.google.com/books?id=s0J4QgAACAAJ|year=1974|publisher=Faber|isbn=978-0-571-10507-6|access-date=13) November 2017|archive-date=10 March 2024|archive-url=[https://web.archive.org/web/20240310103400/https://books.google.com/books?id=s0J4QgAACAAJ|url-status=live}}](https://web.archive.org/web/20240310103400/https://books.google.com/books?id=s0J4QgAACAAJ|url-status=live}})</ref> গেৰী জে. শ্বিণ্ডলাৰৰ মতে, বেৰেটৰ এই কামত "অন্তহীন অনুমান আৰু বিতৰ্কৰ সুযোগ" থকা মতামত আগবঢ়োৱা হৈছে।<ref>{{cite journal | last=Schwindler | first=Gary J. | title=Review: Early Cola Architecture and Sculpture | url=https://archive.org/details/sim_journal-of-asian-studies_1977-08_36_4/page/705 | journal=The Journal of Asian Studies | publisher=Cambridge University Press | volume=36 | issue=4 | year=1977 | doi=10.2307/2054437 | page=705| jstor=2054437 | s2cid=163896079 | doi-access=free }}</ref>}} এই দক্ষিণ ভাৰতীয় শৈলী ইয়াৰ আকাৰ আৰু সজ্জাৰ বিৱৰণৰ ক্ষেত্ৰত সৰ্বাধিক সম্পূৰ্ণ ৰূপত ১০০৩ৰপৰা ১০১০ চনৰ ভিতৰত চোল ৰজা [[ৰাজাৰাজ চোল প্ৰথম|ৰাজাৰাজ প্ৰথমে]] নিৰ্মাণ কৰা বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰত দেখা যায়।<ref name=britbrihadthanj/><ref name=mitchell/> {{multiple image | total_width = 500 | align = centre | direction = horizontal | image1 = Brihadisvara Temple, Thanjavur by William Hodges.jpg | caption1 = | image2 = Brihadisvara Temple, Thanjavur by Henry Salt.jpg | caption2 = | footer = বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰ, তাঞ্জাভুৰৰ প্ৰাৰম্ভিক ইউৰোপীয় চিত্ৰণ (১৮শ শতিকাৰ শেষৰপৰা ১৯শ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈ)। }} ===সংযোজন, সংস্কাৰ আৰু মেৰামতি=== মুখ্য মন্দিৰ আৰু ইয়াৰ গোপুৰমসমূহ একাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ। ইয়াৰ পিছৰ ১,০০০ বছৰত মন্দিৰটোত সংযোজন, সংস্কাৰ আৰু মেৰামতি কৰা হৈছিল। আক্ৰমণ আৰু যুদ্ধৰ ফলতো মন্দিৰটোৰ ক্ষতি হৈছিল। বিশেষকৈ [[মাদুৰাই]] নিয়ন্ত্ৰণ কৰা মুছলমান [[চুলতান]] আৰু তাঞ্জাভুৰ নিয়ন্ত্ৰণ কৰা [[হিন্দু ৰজা]]সকলৰ মাজত হোৱা যুদ্ধৰ ফলত ক্ষতি হৈছিল।<ref name=michell16/>{{refn|group=note|তাঞ্জাভুৰ ওচৰ আৰু দূৰৰ মুছলমান আৰু হিন্দু দুয়োখন প্ৰতিবেশী ৰাজ্যৰ লক্ষ্য আছিল। [[দিল্লী চুলতানাত]]ৰ মালিক কাফুৰৰ নেতৃত্বত আলাউদ্দিন খিলজীৰ সেনাই দক্ষিণ ভাৰতত কৰা ভয়ংকৰ আক্ৰমণ আৰু লুণ্ঠনৰ পিছত ১৪শ শতিকাত [[মাদুৰাই চুলতানাত]] প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।<ref>George Michell (2008), Architecture and Art of Southern India, Cambridge University Press, pages 9-13, 16-21</ref> পিছত দক্ষিণ ভাৰতৰ পূব আৰু পশ্চিম উপকূলৰ আদিল শাহী চুলতানাত, কুতুব শাহীসকল, ৰাণ্ডাউলা খান আৰু আনসকলে তাঞ্জাভুৰত আক্ৰমণ চলাইছিল। তেওঁলোকৰ কিছুমানে কেইবছৰমানৰ বাবে ইয়াক দখল কৰিও ৰাখিছিল।<ref name=michell16/>}} পিছত নিয়ন্ত্ৰণ পুনৰ লাভ কৰা হিন্দু ৰাজবংশসমূহে এই ক্ষতিসমূহ মেৰামতি কৰিছিল। কিছুমান ক্ষেত্ৰত শাসকসকলে পুৰণি ম্লান হৈ যোৱা চিত্ৰৰ ওপৰত নতুন দেৱালচিত্ৰ আঁকিবলৈ নিৰ্দেশ দি মন্দিৰটো সংস্কাৰ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। আন কিছুমান ক্ষেত্ৰত তেওঁলোকে নতুন মন্দিৰ সংযোজনৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰিছিল। [[কাৰ্তিকেয়]] (মুৰুগন), [[পাৰ্বতী]] (আম্মান) আৰু [[নন্দী]]ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মন্দিৰসমূহ ১৬শ আৰু ১৭শ শতিকাৰ নায়ক যুগৰ।<ref name=michell16>George Michell (2008), Architecture and Art of Southern India, Cambridge University Press, pages 16-21, 89-91</ref>{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=25–26}} একেদৰে [[দক্ষিণামূৰ্তি]]ৰ মন্দিৰটোও পিছত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=25–26}} তাঞ্জাভুৰৰ [[মাৰাঠা]]সকলে মন্দিৰটো ভালদৰে সংৰক্ষণ কৰিছিল। ==বিৱৰণ== ===স্থাপত্য=== {{multiple image | total_width = 400 | align = left | direction = horizontal | image1 = Brihadisvara Temple - Thanjavur peruvudaiyar kovil ttkcvrvb122k23iph (451).jpg | image2 = Brihadisvara Temple - Thanjavur peruvudaiyar kovil ttkcvrvb122k23iph (404).jpg | footer = তাঞ্জাভুৰৰ বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰৰ চৌহদৰ দৃশ্য }} পেৰুবুদাইয়াৰ মন্দিৰৰ পৰিকল্পনা আৰু নিৰ্মাণত [[কাৰ্টেছীয় স্থানাংক ব্যৱস্থা|অক্ষীয়]] আৰু [[সমমিতি|সমমিত]] [[জ্যামিতি]]ৰ নিয়ম ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref name=thapar>Thapar 2004, pp.43, 52–53</ref> ইয়াক পেৰুংকইল (মাদাক্কইল বুলিও কোৱা হয়) হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হয়। ই প্ৰাকৃতিক বা মানুহে নিৰ্মাণ কৰা টিলাৰ ওপৰত ওখ ভেটিত নিৰ্মাণ কৰা এটা ডাঙৰ মন্দিৰ।<ref>{{cite book|title=Alayam - The Hindu temple - An epitome of Hindu Culture|page=31|publisher=Sri Ramakrishna Math|location=Mylapore, Chennai|last=Reddy|first=G.Venkatramana Reddy|year=2010|isbn=978-81-7823-542-4}}</ref> মন্দিৰৰ চৌহদটো এটা আয়তক্ষেত্ৰ। ই প্ৰায় দুটা এটাৰ ওপৰত আনটো থকা বৰ্গৰ দৰে। ইয়াৰ পূব-পশ্চিম দৈৰ্ঘ্য {{convert|240.79|m}} আৰু উত্তৰ-দক্ষিণ প্ৰস্থ {{convert|121.92|m}}। এই স্থানত পাঁচটা মুখ্য অংশ আছে। সেইবোৰ হৈছে গৰ্ভগৃহ আৰু তাৰ ওপৰত থকা ওখ গঠন (''শ্ৰী বিমানা''), সন্মুখৰ নন্দী হল (''নন্দী-মণ্ডপম''), এই দুয়োটাৰ মাজৰ মুখ্য সমূহীয়া হল (''মুখমণ্ডপম''), বৃহৎ সমাৱেশ হল (''মহামণ্ডপম'') আৰু বৃহৎ হলটোক গৰ্ভগৃহৰ সৈতে সংযোগ কৰা মণ্ডপ (''অন্তৰাল'')।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=16–19}} মন্দিৰৰ চৌহদত এটা বহল স্তম্ভযুক্ত আৰু ঢকা বাৰাণ্ডা (''প্ৰাকাৰ'') আছে। ই বিশাল চোতালটো আগুৰি আছে আৰু ইয়াৰ পৰিধি প্ৰায় {{convert|450|m}}। ইয়াৰ মাজেৰে প্ৰদক্ষিণ কৰিব পাৰি। এই স্তম্ভযুক্ত বাৰাণ্ডাৰ বাহিৰত দুটা আৱৰণী দেৱাল আছে। বাহিৰৰ দেৱালখন প্ৰতিৰক্ষামূলক। ১৭৭৭ চনত ফৰাচী ঔপনিৱেশিক বাহিনীয়ে ইয়াত বন্দুকৰ গুলী চলাব পৰা ফুটা নিৰ্মাণ কৰিছিল আৰু মন্দিৰটো অস্ত্ৰাগাৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। তেওঁলোকে বাহিৰৰ দেৱালখন ওখ কৰি মন্দিৰৰ চৌহদটো পৃথক কৰি ৰাখিছিল। ইয়াৰ পূব মূৰত মূল গোপুৰম বা প্ৰৱেশদ্বাৰটো আছে। ইয়াৰ আকৃতি বেৰেলৰ ভল্টৰ দৰে। ই মূল মন্দিৰৰ ''বিমান''ৰ আধাতকৈও সৰু। একাদশ শতিকাৰ পিছত মূল মন্দিৰত অতিৰিক্ত গঠন যোগ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত উত্তৰ-পূব কোণৰ এটা মণ্ডপ আৰু চৌহদৰ বিভিন্ন স্থানত মানুহৰ প্ৰৱেশ আৰু প্ৰস্থানৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা অতিৰিক্ত গোপুৰম (প্ৰৱেশদ্বাৰ) আছিল।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=16–19}}<ref>{{cite book|author=Winand M. Callewaert|title=Gods and Temples in South India|url=[https://books.google.com/books?id=AXnXAAAAMAAJ|year=1995|publisher=Manohar|isbn=978-81-7304-107-5|pages=150–151|access-date=12](https://books.google.com/books?id=AXnXAAAAMAAJ|year=1995|publisher=Manohar|isbn=978-81-7304-107-5|pages=150–151|access-date=12) November 2017|archive-date=10 March 2024|archive-url=[https://web.archive.org/web/20240310103401/https://books.google.com/books?id=AXnXAAAAMAAJ|url-status=live}}](https://web.archive.org/web/20240310103401/https://books.google.com/books?id=AXnXAAAAMAAJ|url-status=live}})</ref> ঔপনিৱেশিক যুগ আৰম্ভ হোৱাৰ আগতে পাণ্ড্য, নায়ক, বিজয়নগৰ আৰু মাৰাঠা যুগত কিছুমান মন্দিৰ আৰু গঠন যোগ কৰা হৈছিল। এই নিৰ্মাতাসকলে মূল পৰিকল্পনা আৰু সমমিতিৰ নিয়মসমূহ মানি চলিছিল। মূল মন্দিৰৰ চোতালত মুখ্য গৰ্ভগৃহ আৰু নন্দী-মণ্ডপমৰ লগতে দুটা ডাঙৰ মন্দিৰ আছে। ইয়াৰে এটা কাৰ্তিকেয়ৰ আৰু আনটো পাৰ্বতীৰ বাবে। চৌহদটোত আৰু কেইবাটাও সৰু মন্দিৰ আছে।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=16–19}}<ref name=igncatanj>[[http://ignca.nic.in/pdf_data/bt_release_brochure.pdf](http://ignca.nic.in/pdf_data/bt_release_brochure.pdf) Tanjavur: Brhadisvara temple, The monument and the living tradition] {{WebArchive|url=[https://web.archive.org/web/20160330024138/http://www.ignca.nic.in/PDF_data/bt_release_brochure.pdf](https://web.archive.org/web/20160330024138/http://www.ignca.nic.in/PDF_data/bt_release_brochure.pdf) |date=30 March 2016 }}, Kapila Vatsyayan and R Nagaswamy et al, Indira Gandhi National Centre for the Arts, Government of India (2012), page 7</ref><ref>{{cite journal|title=Imperial Frontiers: Building Sacred Space in Sixteenth-Century South India|url=https://archive.org/details/sim_art-bulletin_2008-06_90_2/page/185|journal=The Art Bulletin|volume=90|issue=2|jstor=20619601|last=Branfoot|first=Crispin|year=2008|page=185|doi=10.1080/00043079.2008.10786389|s2cid=154135978}}</ref> পেৰুবুদাইয়াৰ মন্দিৰে দক্ষিণ ভাৰতৰ হিন্দু মন্দিৰৰ স্থাপত্য পৰম্পৰা অব্যাহত ৰাখিছিল। ইয়াত স্থাপত্য আৰু সজ্জাৰ উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। কিন্তু ইয়াৰ আকাৰ একাদশ শতিকাৰ আগতে নিৰ্মাণ কৰা মন্দিৰসমূহতকৈ যথেষ্ট ডাঙৰ আছিল। চোল যুগৰ স্থপতি আৰু শিল্পীসকলে এই জ্ঞান অধিক বৃহৎ পৰিসৰত প্ৰয়োগ কৰি নিৰ্মাণ কৰাৰ কৌশল বিকশিত কৰিছিল। তেওঁলোকে বিশেষকৈ গধুৰ শিল ব্যৱহাৰ কৰি {{convert|63.4|m}} ওখ বিশাল ''বিমান'' নিৰ্মাণ কৰিছিল।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=16–19}}<ref name=igncatanj/> {{multiple image | align = right | image1 = Brihadisvara Temple, Thanjavur, Tamil Nadu, India (2017).jpg | width1 = 248 | alt1 = | caption1 = নন্দী মণ্ডপম আৰু প্ৰৱেশদ্বাৰৰ গোপুৰমসমূহ, চোতালৰপৰা উত্তৰ-পূব দিশৰ দৃশ্য | image2 = Thanjavur Brihadeeswara Temple Entrance.JPG | width2 = 110 | alt2 = | caption2 = প্ৰৱেশদ্বাৰৰ আন এটা দৃশ্য | footer = }} [[File:Gopuram of the Brihadisvara Temple, Thanjavur, Tamil Nadu, India (2016) 02.jpg|thumb|বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰৰ গোপুৰম]] মন্দিৰটো পূবমুখী। ইয়াৰ চাৰিওফালে এসময়ত পানীৰ পৰিখা আছিল। পিছত এই পৰিখা পুতি পেলোৱা হয়। এতিয়া এটা সুৰক্ষিত দেৱালে এই পৰিখাটো আগুৰি আছে। দুয়োখন দেৱালত অলংকৃত প্ৰৱেশদ্বাৰ আছে। এইবোৰক গোপুৰম বুলি কোৱা হয়। এইবোৰ শিলেৰে নিৰ্মাণ কৰা আৰু ইয়াত ওপৰৰ অংশত অলংকৰণ আছে। মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰসমূহ পূবফালে আছে। প্ৰথমটোক ''কেৰালান্তকন তিৰুৱাসাল'' বুলি কোৱা হয়। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে "কেৰালান্তকনৰ পৱিত্ৰ দুৱাৰ।" কেৰালান্তকন আছিল মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰা ৰজা ৰাজাৰাজৰ উপাধি। প্ৰায় {{convert|100|m}} আগত ভিতৰৰ চোতালৰ গোপুৰমটো আছে। ইয়াক ''ৰাজাৰাজন তিৰুৱাসাল'' বুলি কোৱা হয়। এইটো ''কেৰালান্তকন তিৰুৱাসাল''তকৈ অধিক সজ্জিত। ইয়াৰ ''অধিষ্ঠানম''ত [[পুৰাণ]] আৰু অন্যান্য হিন্দু গ্ৰন্থৰ কাহিনী দেখুওৱা ভাস্কৰ্য আছে।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=16–19}} ভিতৰৰ পূব গোপুৰমৰ মাজেৰে এটা বিশাল চোতাললৈ যাব পাৰি। এই চোতালৰ সকলো মন্দিৰ পূব-পশ্চিম আৰু উত্তৰ-পশ্চিমৰ মুখ্য দিশ অনুসৰি স্থাপন কৰা হৈছে। চৌহদটোত পাঁচ মহলীয়া গোপুৰমৰ মাজেৰে এটা অক্ষত প্ৰৱেশ কৰিব পাৰি। অথবা এটা সৰু স্বতন্ত্ৰ গোপুৰমৰ মাজেৰে পোনপটীয়াকৈ ডাঙৰ মুখ্য চোতাললৈ যাব পাৰি। মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰৰ গোপুৰমটো ৩০ মিটাৰ ওখ। ই বিমানা‌তকৈ সৰু।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=16–29}} মুখ্য মন্দিৰ-সম্পৰ্কীয় স্মাৰক আৰু বিশাল টাৱাৰটো এই চোতালৰ মাজত অৱস্থিত।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=16–19}} শিৱক উৎসৰ্গিত মুখ্য মন্দিৰটোৰ চাৰিওফালে সৰু সৰু মন্দিৰ আছে। ইয়াৰে বেছিভাগ মন্দিৰ অক্ষীয়ভাৱে সজোৱা হৈছে। এইবোৰ শিৱৰ সহধৰ্মিণী [[পাৰ্বতী]], তেওঁৰ পুত্ৰ [[মুৰুগন]] আৰু [[গণেশ]], নন্দী, [[বৰাহী]], কৰুভুৰ দেৱ (ৰাজাৰাজ চোলাৰ [[গুৰু]]), চণ্ডেশ্বৰ আৰু নটৰাজৰ নামত উৎসৰ্গিত।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=16–29}} নন্দী মণ্ডপমত এটা একেটা শিলৰপৰা নিৰ্মিত বহি থকা ষাঁড় আছে। ই গৰ্ভগৃহৰফালে মুখ কৰি আছে। ইয়াৰ আৰু গৰ্ভগৃহৰ মাজত খট‌খটী আছে। এই খট‌খটীয়ে স্তম্ভযুক্ত বাৰাণ্ডা আৰু সমূহীয়া সমাৱেশ হললৈ লৈ যায়। তাৰ পিছত এটা ভিতৰুৱা মণ্ডপ আছে। এই মণ্ডপটোৱে ''প্ৰদক্ষিণ পথ'' বা প্ৰদক্ষিণৰ পথৰ সৈতে সংযোগ কৰে। ''মুখ-মণ্ডপম''ৰফালে মুখ কৰি থকা [[নন্দী]]ৰ ওজন প্ৰায় ২৫ টন।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|p=22, Quote: "It is 3.65 m high, 5.94 m long and 2.59 m broad, estimated to weigh 25 tons."}} ই এটা মাত্ৰ শিলৰপৰা নিৰ্মাণ কৰা। ইয়াৰ উচ্চতা প্ৰায় ২ মিটাৰ, দৈৰ্ঘ্য ৬ মিটাৰ আৰু প্ৰস্থ ২.৫ মিটাৰ। নন্দীৰ মূৰ্তিটো একশিলীয়া। ই দেশখনৰ অন্যতম বৃহৎ নন্দীৰ মূৰ্তি।<ref name="Meena" /> ===সংৰক্ষণ আৰু পুনৰুদ্ধাৰ=== বিশ্ব ঐতিহ্যৰ স্মৃতিসৌধ হিচাপে মন্দিৰ আৰু ইয়াৰ চৌহদ [[ভাৰতীয় পুৰাতত্ত্ব জৰীপ বিভাগ]]ৰ অধীনত আছে। এই বিভাগটো ভাৰত চৰকাৰৰ সংস্কৃতি মন্ত্ৰ্যালয়ৰ অধীনত। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে মন্দিৰটোৰ সুৰক্ষা, সংৰক্ষণ আৰু পুনৰুদ্ধাৰ নিশ্চিত কৰা। প্ৰাচীন এই আশ্চৰ্যকৰ স্থাপত্যৰ মহিমাৰ সৈতে সামঞ্জস্য ৰাখিবলৈ চাৰিওফালৰ সুবিধাসমূহ উন্নত কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত পোহৰ, নিৰ্দেশনা ফলক আৰু ভক্ত আৰু দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে সুবিধা আছে। স্মৃতিসৌধটোৰ পোহৰৰ ব্যৱস্থা এনেদৰে কৰা হৈছে যাতে শিলৰ স্বাভাৱিক ৰং আৰু মন্দিৰৰ সকলো কোণ সজাই তোলা ভাস্কৰ্যৰ ৰূপ অধিক স্পষ্ট হৈ উঠে। ভাৰতীয় পুৰাতত্ত্ব জৰীপ বিভাগে পুনৰুদ্ধাৰৰ কাম হাতত লৈছিল। বিভাগটোৱে ভাৰতীয় [[স্থপতি]] আৰু [[নক্সাকাৰ]] শীলা শ্ৰী প্ৰকাশক নক্সা প্ৰস্তুতিৰ নেতৃত্ব দিবলৈ নিযুক্তি দিছিল।<ref>{{cite web|url=[https://aceupdate.com/2015/02/18/architecture-is-ultimately-about-people/|title=Architecture](https://aceupdate.com/2015/02/18/architecture-is-ultimately-about-people/|title=Architecture) is Ultimately about People|date=18 February 2015|publisher=Architecture Construction & Engineering Update Magazine|access-date=15 November 2021|archive-date=15 November 2021|archive-url=[https://web.archive.org/web/20211115063746/https://aceupdate.com/2015/02/18/architecture-is-ultimately-about-people/|url-status=dead}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}](https://web.archive.org/web/20211115063746/https://aceupdate.com/2015/02/18/architecture-is-ultimately-about-people/%7Curl-status%3Ddead%7D%7D)</ref> ===গৰ্ভগৃহ আৰু শ্ৰী-বিমান=== {{multiple image | align = right | image1 = Brihadishvara temple back view.jpg | width1 = 180 | alt1 = | caption1 = | image2 = Thanjavur, Brihadishwara Temple (7013915633).jpg | width2 = 160 | alt2 = | caption2 = | footer = ''শ্ৰী-বিমান''ৰ বিভিন্ন দৃশ্য }} গৰ্ভগৃহটো পশ্চিমৰ বৰ্গাকাৰ অংশৰ মাজত অৱস্থিত। ইয়াক বৃহৎ দেৱালে আগুৰি আছে। এই দেৱালবোৰ তীক্ষ্ণভাৱে খোদিত ভাস্কৰ্য আৰু স্তম্ভিকাৰদ্বাৰা বিভিন্ন স্তৰত বিভক্ত। ইয়াৰ ফলত গভীৰ খাঁজ আৰু উলম্ব অংশ সৃষ্টি হৈছে। গৰ্ভগৃহৰ প্ৰতিটো ফালত ভাস্কৰ্যযুক্ত এটা অংশ আছে।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=17–19}}<ref name=thapar/> গৰ্ভগৃহৰ ভিতৰত মুখ্য দেৱতা শিৱৰ এটা বিশাল শিলৰ [[লিংগ]] আছে। ইয়াক কৰুৱাৰাই বুলি কোৱা হয়। কৰুৱাৰাই এটা তামিল শব্দ। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে "গৰ্ভকক্ষ।" ভাৰতৰ আন অঞ্চলত এই স্থানক ''গৰ্ভগৃহ'' বুলি কোৱা হয়। কেৱল পুৰোহিতসকলেহে এই অতি ভিতৰুৱা কক্ষত প্ৰৱেশ কৰিব পাৰে।<ref>{{cite web |url=[http://www.indoarch.org/arch_glossary.php](http://www.indoarch.org/arch_glossary.php) |title=Architecture of the Indian Subcontinent – Glossary |access-date=24 January 2007 |archive-date=6 March 2012 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20120306200130/http://www.indoarch.org/arch_glossary.php](https://web.archive.org/web/20120306200130/http://www.indoarch.org/arch_glossary.php) |url-status=usurped }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> দ্ৰাবিড় স্থাপত্য শৈলীত গৰ্ভগৃহটো এটা সৰু বিমানৰ ৰূপত নিৰ্মাণ কৰা হয়। ইয়াত ভিতৰৰ দেৱাল আৰু বাহিৰৰ দেৱালে গৰ্ভগৃহৰ চাৰিওফালে প্ৰদক্ষিণৰ বাবে এটা পথ সৃষ্টি কৰিছে ([[প্ৰদক্ষিণ]])। প্ৰৱেশদ্বাৰটো অতি সুন্দৰভাৱে সজোৱা হৈছে। ভিতৰৰ কক্ষটো গৰ্ভগৃহ। ইয়াত বৃহৎ লিংগ স্থাপন কৰা হৈছে।<ref name=mitchell/> মুখ্য বিমান (শিখৰ) এটা বিশাল ১৬ মহলীয়া স্তম্ভাকৃতিৰ গঠন। ইয়াৰে ১৩টা মহলা ওপৰলৈ গৈ ক্ৰমে সৰু হৈ গৈছে। ই মুখ্য চোতালৰ ওপৰত প্ৰাধান্য বিস্তাৰ কৰিছে। ই {{convert|30.18|m}} বাহুৰ এটা বৰ্গাকাৰ ভেটিৰ ওপৰত অৱস্থিত।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=17–19}} টাৱাৰটো স্থাপত্যিক বিন্যাসৰ দিশৰপৰা অতি সুন্দৰভাৱে সজোৱা হৈছে। ইয়াৰ প্ৰতিটো পৃষ্ঠত স্তম্ভিকা, উখহি থকা গাঁথনি আৰু সংলগ্ন স্তম্ভ ছন্দোবদ্ধভাৱে স্থাপন কৰা হৈছে।<ref name=ching2>Ching 2007, pp. 338–339</ref> ====দেৱতা আৰু নাট্যশাস্ত্ৰৰ নৃত্য মুদ্ৰা==== [[File:Shiva Nataraja Tanjore Bruxelles 02 10 2011 01.jpg|thumb|left|upright=0.6|তাঞ্জাভুৰৰ ব্ৰঞ্জৰ [[নটৰাজ]] মূৰ্তিৰ আৰ্হি। বহুতো সংগ্ৰহালয়ত পোৱা এই আৰ্হিটো এই মন্দিৰৰ গৰ্ভগৃহৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name=kaimal392/>]] মন্দিৰটো বিশাল লিংগৰ ৰূপত শিৱৰ নামত উৎসৰ্গিত। এই লিংগ শিৱৰ বিমূৰ্ত আৰু নিৰাকাৰ প্ৰতিনিধিত্ব। ইয়াৰ উচ্চতা {{convert|8.7|m|ft|order=flip}}। ই গৰ্ভগৃহৰ দুটা মহলা জুৰি আছে।<ref name=asibrihadthanj/>{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=20–21}} ই ভাৰতৰ অন্যতম বৃহৎ একশিলীয়া লিংগ ভাস্কৰ্য।<ref name=Meena>{{cite book|title=Temples in South India|last=V.|first=Meena|publisher=Harikumar Arts|location=Kanniyakumari|year=1974|edition=1st|pages=23–24}}</ref> {| class="wikitable floatright" align=center style = " background: transparent; " |+ ''মহা-মণ্ডপম''ৰ দেৱালৰ ভাস্কৰ্যসমূহ{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=18–21}} |-style="text-align: center; " | width=120px style="background: #ffad66; " | উত্তৰ ফাল | width=120px style="background: #ffad66; " | দক্ষিণ ফাল |-style="text-align: center; " | [[ভৈৰৱ]] (শিৱ) | [[গণেশ]] |-style="text-align: center; " | মহিষাসুৰমৰ্দিনী ([[দুৰ্গা]]) | [[বিষ্ণু]] |-style="text-align: center; " | [[সৰস্বতী]] | [[গজলক্ষ্মী]] |} শৈৱ মন্দিৰটোত [[বৈষ্ণৱধৰ্ম]] আৰু [[শাক্তধৰ্ম]] পৰম্পৰাৰ মুখ্য দেৱতাসকলকো মুখ্য মন্দিৰৰ বৃহৎ মণ্ডপত স্থান দি সকলো প্ৰধান হিন্দু পৰম্পৰাক সন্মান জনোৱা হৈছে। দেৱতাসকলৰ বিন্যাস সাধাৰণতে সমমিত। কেৱল পূব প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ফালটো ইয়াৰ ব্যতিক্ৰম। ইয়াত দুৱাৰ আৰু যাতায়াতৰ পথৰ বাবে স্থান ৰখা হৈছে। মুখ্য দেৱতাসকলৰ উপৰি প্ৰতিটো ফালে ''[[দ্বাৰপাল]]'' (ৰক্ষক) আৰু আন বিভিন্ন ভাস্কৰ্য আছে। প্ৰৱেশমণ্ডপত জটিলভাৱে খোদিত তিনিটা শিলৰ ভাস্কৰ্য আৰু দেৱালচিত্ৰ আছে।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=18–21}} ভূমিমহলৰ গৰ্ভগৃহৰ দেৱালত তলত দিয়া ভাস্কৰ্যসমূহ আছে।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=18–21}} *পূব দেৱাল: [[লিংগোদ্ভৱ]], থিয় হৈ থকা শিৱ, পশুপতি-মূৰ্তি আৰু ''অৰ্ধ-মণ্ডপম''ৰপৰা অহা পথৰ দুয়োকাষে দুটা দ্বাৰপাল *দক্ষিণ দেৱাল: ভিক্ষাটন, [[বীৰভদ্ৰ]], দক্ষিণামূৰ্তি, [[কালান্তক]], নটৰাজ{{refn|group=note|তামিল সাহিত্যত শিৱৰ নৃত্যৰ ৰূপৰ অধিপতিক আদৱল্লন বা কুট্টপেৰুমানাদিগল বুলি কোৱা হয়। চোল যুগৰ এই ব্ৰঞ্জৰ নটৰাজৰ আৰ্হি অতি জনপ্ৰিয় আৰু ইয়াৰ ওপৰত বহু অধ্যয়ন কৰা হৈছে। পিছৰ যুগৰ ''উণ্মৈভিলক্কম'' আৰু ''চিতম্বৰ মুম্মণি কোভিয়া'' আদি গ্ৰন্থতো ইয়াৰ গুৰুত্ব বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ভাৰতীয় শিল্পত নটৰাজৰ ৰূপ চোল যুগৰ আগৰ শতিকাসমূহতো দেখা যায়।<ref name=kaimal392>Padma Kaimal (1999), [[https://www.jstor.org/stable/3051349](https://www.jstor.org/stable/3051349) Shiva Nataraja: Shifting Meanings of an Icon] {{Webarchive|url=[https://web.archive.org/web/20180928130833/https://www.jstor.org/stable/3051349](https://web.archive.org/web/20180928130833/https://www.jstor.org/stable/3051349) |date=28 September 2018 }}, The Art Bulletin, Vol. 81, No. 3, pages 394-395, Figure 3 on page 392</ref>}} আৰু দুটা দ্বাৰপাল *পশ্চিম দেৱাল: [[হৰিহৰ]] (আধা শিৱ আৰু আধা বিষ্ণু), লিংগোদ্ভৱ, ''প্ৰভাৱলী'' নথকা চন্দ্ৰশেখৰ, ''প্ৰভাৱলী'' থকা চন্দ্ৰশেখৰ আৰু দুটা দ্বাৰপাল *উত্তৰ দেৱাল: [[অৰ্ধনাৰীশ্বৰ]] (আধা শিৱ আৰু আধা পাৰ্বতী), পাৰ্বতী নথকা গংগাধৰ, পশুপতি-মূৰ্তি, শিৱ-আলিংগন-মূৰ্তি আৰু দুটা দ্বাৰপাল [[File:Top of Brihadisvara Temple, Thanjavur.jpg|thumb|180px|left|শিখৰ, এটা গম্বুজাকৃতিৰ চূড়া (২৫ টন), অষ্টভুজাকাৰ আৰু ৮০ টন ওজনৰ এটা মাত্ৰ গ্ৰেনাইটৰ খণ্ডৰ ওপৰত স্থাপিত। ]] [[File:PeruvudaiyarKoyilThanjavurDancePostition.jpg|thumb|right|180px|ওপৰৰ মহলৰ কৰিডৰৰ বাহিৰৰ দেৱালত খোদিত ৮১টা নৃত্য ভংগীৰ এটা]] দ্বিতীয় মহলত শিৱৰ [[ত্ৰিপুৰান্তক]] ৰূপৰ বিভিন্ন ভংগী এই ভাস্কৰ্যসমূহৰ সৈতে মিলাকৈ দেখুওৱা হৈছে। এই মহলসমূহৰ ওপৰত ''শ্ৰী-বিমানা'' তেৰটা মহলা (''তলা'') ওপৰলৈ উঠিছে। এই মহলসমূহৰ ওপৰত ৮০ টন ওজনৰ এটা মাত্ৰ বৰ্গাকাৰ গ্ৰেনাইটৰ খণ্ড আছে। ইয়াৰ প্ৰতিটো বাহু {{convert|7.77|m}} দীঘল। এই খণ্ডৰ চাৰিওটা কোণত নন্দীৰযোৰ আছে। প্ৰতিটো নন্দীৰ আকাৰ প্ৰায় {{convert|1.98|m}} × {{convert|1.68|m}}। এই গ্ৰেনাইটৰ খণ্ডৰ মাজৰপৰা ''গ্ৰীৱা'', ''শিখৰ'' আৰু তামিল হিন্দু মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ চূড়া (''স্তূপি'') ওপৰলৈ উঠিছে। এই ''স্তূপি''ৰ উচ্চতা {{convert|3.81|m}}। ইয়াক প্ৰথমতে সোণেৰে আবৃত কৰা হৈছিল। এতিয়া তেনে কৰা হোৱা নাই। ওপৰৰ ''শিখৰ''টো গম্বুজৰ দৰে আৰু ইয়াৰ ওজন ২৫ টন।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=18–21}}<ref>{{cite web|url=[http://121.242.207.115/asi.nic.in/chola-temple-brhadisvara|title=Great](http://121.242.207.115/asi.nic.in/chola-temple-brhadisvara|title=Great) Living Chola Temples|publisher=Archaeological Survey of India|access-date=15 January 2019|archive-date=14 April 2019|archive-url=[https://web.archive.org/web/20190414195207/http://121.242.207.115/asi.nic.in/chola-temple-brhadisvara/|url-status=dead}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}](https://web.archive.org/web/20190414195207/http://121.242.207.115/asi.nic.in/chola-temple-brhadisvara/%7Curl-status%3Ddead%7D%7D)</ref> এই টাৱাৰৰ প্ৰতিটো মহল ''কূট'' আৰু ''শালা''ৰে সজোৱা হৈছে। এই মন্দিৰৰ ক্ৰমে সৰু হৈ যোৱা বৰ্গাকাৰ টাৱাৰৰ স্থাপত্য গংগাইকোণ্ডচোলীশ্বৰমৰ চোল মন্দিৰৰ টাৱাৰতকৈ পৃথক। ইয়াৰ টাৱাৰটো পোন, আনহাতে গংগাইকোণ্ডচোলীশ্বৰমৰ টাৱাৰটো বক্ৰ। মন্দিৰৰ শ্ৰী-বিমানাৰ বিশাল আকাৰে ইয়াক চহৰখনৰ এটা সুউচ্চ পৰিচয়চিহ্ন কৰি তুলিছে।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=18–21}} ''অধিতল''ৰ ওপৰৰ মহলৰ কৰিডৰৰ দেৱালত ১০৮টা নৃত্য ''কৰণা''ৰ ভিতৰত ৮১টা খোদিত কৰা হৈছে। এইবোৰ ''[[নাট্যশাস্ত্ৰ]]''ৰ নৃত্য ভংগী। এই গ্ৰন্থখন [[ভৰতনাট্যম]] নামৰ তামিলনাডুৰ ধ্ৰুপদী নৃত্যৰ ভিত্তি। ২৭টা অনুপস্থিত ''কৰণা''ৰ স্থানত শিলৰ খালী খণ্ড আছে। এইবোৰ কিয় খোদিত কৰা হোৱা নাছিল সেয়া স্পষ্ট নহয়। খোদিত ৮১টা ভংগীয়ে একাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে এই ধ্ৰুপদী ভাৰতীয় নৃত্যশৈলীৰ গুৰুত্ব দেখুৱায়।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=20–21}} গৰ্ভগৃহটো বৰ্গাকাৰ আৰু এটা ভেটিৰ ওপৰত অৱস্থিত। ইয়াৰ ভেটিটো খোদিত কৰি গঢ় দিয়া হৈছে আৰু ইয়াৰ ডাঠতা {{convert|0.5|m}}। ইয়াত ক্ৰমে ১৪০ চেণ্টিমিটাৰ আৰু ৩৬০ চেণ্টিমিটাৰ ডাঠ ''উপপীঠম'' আৰু ''অধিষ্ঠানম'' আছে।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=20–21}} ===মণ্ডপ=== দুটা মণ্ডপ, অৰ্থাৎ ''মহা-মণ্ডপ'' আৰু ''মুখ-মণ্ডপ'', গৰ্ভগৃহ আৰু ''নন্দী মণ্ডপ''ৰ মাজত একে অক্ষত অৱস্থিত বৰ্গাকাৰ গঠনৰ। ''মহা-মণ্ডপ''ৰ প্ৰতিটো ফালে ছটাকৈ স্তম্ভ আছে।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=22–25}} ইয়াতো ভাস্কৰ্য আছে। ইয়াত ভিতংকৰ আৰু ৰাজাৰাজ প্ৰথমৰ ব্ৰঞ্জৰ মূৰ্তি আছে। কিন্তু এইবোৰ বহু পিছত যোগ কৰা হৈছিল। ''মহা-মণ্ডপ''ৰ দুয়োকাষে দুটা বিশাল শিলৰ দ্বাৰপাল আছে। খট‌খটীৰ জৰিয়তে ই ''মুখ-মণ্ডপ''ৰ সৈতে সংযুক্ত। ''মুখ-মণ্ডপ''ৰ প্ৰৱেশদ্বাৰতো দ্বাৰপাল আছে। মণ্ডপৰ ভিতৰত ''[[দিকপাল]]'' বা প্ৰতিটো দিশৰ ৰক্ষক দেৱতাৰ বাবে আঠটা সৰু মন্দিৰ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত [[অগ্নি]], [[ইন্দ্ৰ]], [[বৰুণ]], [[কুবেৰ]] আদি আছে। এইবোৰ চোল ৰজা ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰথমৰ শাসনকালত স্থাপন কৰা হৈছিল।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=22–25}} শিলালিপিৰপৰা জনা যায় যে চোল যুগত এই স্থানত প্ৰধান হিন্দু পৰম্পৰাসমূহৰ আন দেৱ-দেৱীৰ ভাস্কৰ্যও আছিল। কিন্তু এতিয়া সেইবোৰ নাই। মূল আঠটা মন্দিৰৰ ভিতৰত [[সূৰ্য]] (সূৰ্য দেৱতা), [[মাতৃকা|সপ্তমাতৃকা]] (সাত মাতৃ), গণেশ, মুৰুগন, [[জ্যেষ্ঠা (দেৱী)|জ্যেষ্ঠা]], [[চন্দ্ৰ]] (চন্দ্ৰ দেৱতা), চণ্ডেশ্বৰ আৰু ভৈৰৱৰ মন্দিৰ আছিল।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=22–25}} একেদৰে পশ্চিম দেৱালৰ কক্ষত ৰাজাৰাজ প্ৰথমৰ যুগত নিৰ্মাণ কৰা এটা বিশাল গ্ৰেনাইটৰ গণেশ মূৰ্তি আছিল। কিন্তু এতিয়া এই মূৰ্তিটো ''তিৰুচ্চুৰু-মালিগাই'' (দক্ষিণ বাৰাণ্ডা)ত আছে। শাক্ত পৰম্পৰাৰ সাতগৰাকী মাতৃৰ ভিতৰত কেৱল [[বৰাহী]]ৰ মূৰ্তিটোৱেই ভগ্ন অৱস্থাত সংৰক্ষিত হৈ আছে। এতিয়া ইয়াৰ অৱশিষ্টসমূহ চোতালৰ দক্ষিণফালে থকা আধুনিক যুগৰ ইটাৰে নিৰ্মিত সৰু "বৰাহী মন্দিৰ"ত আছে। আন মাতৃসকলৰ মূল মূৰ্তি আৰু তেওঁলোকৰ মূল চোল যুগৰ মন্দিৰসমূহ নাই।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=22–25}} ===দেৱালচিত্ৰ=== {{multiple image | align = right | direction = horizontal | image1 = Rajaraja mural-2.jpg | width1 = 105 | caption1 = ৰাজাৰাজ প্ৰথম আৰু তেওঁৰ গুৰুৰ এখন দেৱালচিত্ৰ | image2 = N-TN-C192 Nandi Mandapam ceiling with centuries old murals.jpg | width2 = 191 | caption2 = নন্দী মন্দিৰৰ ছাদত নায়ক যুগৰ দেৱালচিত্ৰ }} মন্দিৰৰ প্ৰদক্ষিণ পথৰ কাষত থকা গৰ্ভগৃহৰ দেৱালত চোল যুগৰ দেৱালচিত্ৰৰ এটা তলৰ স্তৰ আছে। এই দেৱালচিত্ৰসমূহ মজিয়াৰপৰা ছাদলৈকে বিস্তৃত। ১৯৩১ চনত [[অন্নামলাই বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ এছ. কে. গোবিন্দস্বামীয়ে এইবোৰ আৱিষ্কাৰ কৰিছিল।<ref name=sriraman168/> চিত্ৰশিল্পীসকলে প্ৰাকৃতিক ৰং ব্যৱহাৰ কৰিছিল। তেওঁলোকে তিতি থকা চূণশিলৰ স্তৰটো শুকাই কঠিন হৈ থকাৰ সময়ত তাৰ ভিতৰত এই ৰং মিহলাই দিছিল। চোল যুগৰ দেৱালচিত্ৰসমূহৰ মূল বিষয় আছিল শৈৱধৰ্ম। এইবোৰ ২০০০ চনৰ দশকত পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="paint">{{cite news| url= [http://www.thehindu.com/thehindu/fr/2003/02/28/stories/2003022801300600.htm|](http://www.thehindu.com/thehindu/fr/2003/02/28/stories/2003022801300600.htm|) title= ASI restores 400-year-old paintings| access-date= 22 June 2010| location= Chennai, India| work= [[The Hindu]]| date= 28 February 2010| archive-date= 17 November 2004| archive-url= [https://web.archive.org/web/20041117175953/http://www.thehindu.com/thehindu/fr/2003/02/28/stories/2003022801300600.htm|](https://web.archive.org/web/20041117175953/http://www.thehindu.com/thehindu/fr/2003/02/28/stories/2003022801300600.htm|) url-status= dead}}; [[http://www.thehindu.com/thehindu/mp/2005/06/20/stories/2005062000400500.htm](http://www.thehindu.com/thehindu/mp/2005/06/20/stories/2005062000400500.htm) Another report about Chola frescoes]{{dead link|date=April 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> চোল যুগৰ দেৱালচিত্ৰৰ মুঠ এলেকা প্ৰায় {{convert|670|m2}}। ইয়াৰে ২০১০ চনলৈকে প্ৰায় {{convert|112|m2}} উন্মোচন কৰা হৈছিল। এই কামত এনে এটা পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল যিয়ে দুয়োটা চিত্ৰ সংৰক্ষণ কৰে। এই পদ্ধতি ভাৰতীয় পুৰাতত্ত্ব জৰীপ বিভাগে বিকশিত কৰিছিল।<ref name=sriraman168>PS Sriraman (2010), Digital photo documentation of murals at Brihadisvara Temple, Tanjavur: a tool for art historians in ''Space, Time, Place'' (Editors: Stefano Campana et al), pages 167-172</ref> এই দেৱালচিত্ৰসমূহত হিন্দু পৌৰাণিক কাহিনী দেখুওৱা হৈছে।<ref name=sriraman168/>{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=29–36}} বালসুব্ৰহ্মণ্যমৰ মতে, বেছিভাগ দেৱালচিত্ৰ শিৱৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। কিন্তু একাদশ শতিকাৰ চোল যুগৰ দেৱালচিত্ৰসমূহত বিষ্ণু, দুৰ্গা আৰু আন দেৱতাকো দেখুওৱা হৈছে। ইয়াৰ লগতে চোল ৰাজপৰিয়াল, ৰাজদৰবাৰৰ জীৱন আৰু সাধাৰণ লোকৰ জীৱনৰ দৃশ্যও আছে।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=29–36}} {{multiple image | perrow = 2 | total_width = 400 | align = left | image1 = Mural2 Brihadeeswara.jpg | image2 = Mural detail Brihadeeswara.jpg | footer_align = center | footer = বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰৰ নন্দী মণ্ডপৰ ছাদৰ দেৱালচিত্ৰ }} পিছত মন্দিৰত কৰা নিৰ্মাণ, সংযোজন আৰু পৰিৱৰ্তনৰ ফলত মন্দিৰৰ ভিতৰত প্ৰাকৃতিক পোহৰৰ পৰিমাণ কমি গৈছিল। সেয়েহে দেৱালচিত্ৰসমূহ সীমিতভাৱে আলোকচিত্ৰত ধৰা হৈছিল আৰু সেইবোৰৰ ব্যাখ্যা কৰা হৈছিল। শ্ৰীৰামনৰ মতে, উন্নত আলোকচিত্ৰ গ্ৰহণৰ সঁজুলিৰে কৰা সম্পূৰ্ণ আলোকচিত্ৰই দেখুৱাইছে যে এই ঐতিহাসিক ব্যাখ্যাসমূহ ভুল আছিল।<ref name=sriraman168/> উদাহৰণস্বৰূপে, আগতে দক্ষিণামূৰ্তি শিৱ বুলি ব্যাখ্যা কৰা এখন দেৱালচিত্ৰ আচলতে বটগছৰ তলত ধ্যান কৰি থকা এজন ৰাজকীয় গুৰুৰ ধৰ্মনিৰপেক্ষ দৃশ্য। গছজোপাত ময়ূৰ, চৰাই, বান্দৰ, কেৰ্কেটুৱা আৰু ফেঁচা দেখুওৱা হৈছে। লগতে এটা ফেঁচাৰ দৰে সাপ দেখুওৱা হৈছে। জীৱ-জন্তু আৰু চৰাইবোৰ সাপটোক লৈ চিন্তিত হোৱা দেখা যায়। সাপটোৰ ওচৰৰ জীৱবোৰক অধিক চিন্তিত হোৱা দেখা যায়।<ref name=sriraman168/> এই চিত্ৰফলকৰ আন অংশতো একেদৰে এজন সাধুৰ কথা শুনি থকা ৰাজদৰবাৰ দেখুওৱা হৈছে। আন কিছুমান অংশত বিভিন্ন পোছাক পৰিধান কৰা মহিলাক বিভিন্ন নৃত্য ''মুদ্ৰা''ত দেখুওৱা হৈছে।<ref name=sriraman168/> গৰ্ভগৃহৰ ভিতৰৰ কিছুমান চিত্ৰ আৰু যাতায়াতৰ পথৰ দেৱালৰ কিছুমান চিত্ৰত এসময়ত জমা হোৱা কুঁহিয়াৰ বাবে ক্ষতি হৈছিল। কেইবাশ বছৰ ধৰি গৰ্ভগৃহত চাকিৰ ধোঁৱা আৰু কৰ্পূৰ জ্বলোৱাৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা ধোঁৱা আৰু কুঁহিয়াৰৰ সংস্পৰ্শ অব্যাহত আছিল। ইয়াৰ ফলত প্ৰদক্ষিণ পথৰ দেৱালত থকা চোল যুগৰ চিত্ৰৰ কিছুমান অংশ যথেষ্ট ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল।<ref name="paint"/> ভাৰতীয় পুৰাতত্ত্ব জৰীপ বিভাগে পৃথিৱীত প্ৰথমবাৰৰ বাবে নিজৰ বিশেষ প্লাষ্টাৰ আঁতৰোৱা পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰি ১০০০ বছৰ পুৰণি চোল যুগৰ দেৱালচিত্ৰৰ ওপৰত অংকিত ১৬খন নায়ক যুগৰ দেৱালচিত্ৰ পুনৰুদ্ধাৰ কৰিছিল।<ref name="paint"/> এই ৪০০ বছৰ পুৰণি দেৱালচিত্ৰসমূহ আঁহযুক্ত কাঁচৰ ফলকত স্থাপন কৰি এটা পৃথক মণ্ডপত প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে।<ref name="paint"/> ===শিলালিপি=== {{multiple image | total_width = 500 | align = centre | direction = horizontal | image1 = Tamil Inscriptions in Thanjavur Brahadeeshwara Temple written 1000 years ago.jpg | caption1 = বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰৰ তামিল শিলালিপি (প্ৰায় একাদশ শতিকা)। | image2 = 1010 CE Brihadishwara Shiva Temple, inscription, built by Rajaraja I, Thanjavur Tamil Nadu India.jpg | caption2 = মন্দিৰটোত একাদশ শতিকাৰ তামিল আৰু গ্ৰন্থ লিপিৰ শিলালিপি আছে। }} মন্দিৰৰ দেৱালত তামিল আৰু গ্ৰন্থ লিপিত বহুতো শিলালিপি আছে। ইয়াৰে বহুতো শিলালিপিৰ আৰম্ভণিতে সেই শিলালিপি খোদাই কৰিবলৈ অনুমতি দিয়া ৰজাৰ পৰম্পৰাগত সংস্কৃত আৰু তামিল ভাষাৰ ঐতিহাসিক পৰিচয় দিয়া হৈছে। ইয়াৰে বেছিভাগ শিলালিপিত মন্দিৰ বা মন্দিৰৰ কৰ্মচাৰীসকলক দিয়া দানৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা হৈছে। কিছুমান শিলালিপিত চহৰখনৰ বাসিন্দাসকলক দিয়া দানৰ কথাও উল্লেখ আছে।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=15, 25, 53 with footnotes}}<ref name=ayyar411/> মন্দিৰৰ চৌহদত [[ৰাজাৰাজ চোল প্ৰথম]]ৰ ৬৪টা, [[ৰাজেন্দ্ৰ চোল প্ৰথম]]ৰ ২৯টা, [[বিক্ৰম চোল]]ৰ এটা, [[কুলোত্তুংগ প্ৰথম]]ৰ এটা আৰু [[ৰাজমহেন্দ্ৰ চোল|ৰাজমহেন্দ্ৰ]] ([[ৰাজেন্দ্ৰ চোল দ্বিতীয়|ৰাজেন্দ্ৰ দ্বিতীয়]])ৰ এটা শিলালিপি আছে। সম্ভৱতঃ [[পাণ্ড্য]] ৰজাৰ তিনিটা আৰু [[তাঞ্জাভুৰ নায়ক ৰাজ্য|নায়ক]] শাসক অচ্যুতাপ্প নায়ক আৰু মল্লাপ্প নায়কৰ দুটাকৈ শিলালিপিও আছে।<ref>{{cite book|title=The Great Chola Temples: Thanjavur, Gangaikondacholapuram, Darasuram|author=C. Sivaramamurti|publisher=Archaeological Survey of India, 2007 - Architecture, Chola - 96 pages|page=26}}</ref> {{multiple image | total_width = 700 | align = center | caption_align = center | image1 = Thirumagalpola.jpg | caption1 = ஸ்வஸ்திஸ்ரீ் திருமகள் போல பெருநில | image2 = Perunilachelviyun.jpg | caption2 = பெருநிலச் செல்வியுந் தனக்கேயுரிமை | image3 = Keyurimaipundamai.jpg | caption3 = கேயுரிமை பூண்டமை மனக்கொளக் | image4 = Kandalursaalai kalamaruttaruli.jpg | caption4 = காந்தளூர்ச் சாலைக் களமறூத்தருளி வேங்கை | image5 = Udaiyar Sri Rajaraja.jpg | caption5 = உடையார் ஸ்ரீராஜராஜ சோழன் | footer_align = center | footer = তাঞ্জাভুৰৰ বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰৰপৰা ৰাজাৰাজৰ শিলালিপিৰ অংশ (''প্ৰতিখন ছবিৰ প্ৰথম শাৰী'') }} ===মন্দিৰৰ কৰ্মচাৰী=== ১০১১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ তাৰিখ থকা চৌহদৰ উত্তৰ দেৱালৰ এটা শিলালিপিত মন্দিৰত নিযুক্ত আৰু মন্দিৰৰপৰা সহায় পোৱা লোকসকলৰ বিষয়ে বিতং তথ্য দিয়া হৈছে। শিলালিপিটোত তেওঁলোকৰ দৰমহা, কাম আৰু নাম উল্লেখ কৰা হৈছে। ইয়াত ৬০০ৰো অধিক লোকৰ নাম আছে। ইয়াৰ ভিতৰত পুৰোহিত, চাকি জ্বলোৱা লোক, ধোবী, দৰ্জী, অলংকাৰ নিৰ্মাতা, মৃৎশিল্পী, কাঠমিস্ত্ৰী, পৱিত্ৰ ছাতি কঢ়িওৱা লোক, নৃত্যগুৰু, [[ভাৰতনাট্যম]] নৃত্যশিল্পী, গায়ক, পুৰুষ আৰু মহিলা বাদ্যযন্ত্ৰী, পৰিৱেশন কৰা শিল্পীসকলৰ তত্ত্বাৱধায়ক, হিচাপৰক্ষক আদি আছিল। তেওঁলোকৰ দৰমহা মাটিৰ টুকুৰাৰ ৰূপত দিয়া হৈছিল। সেয়েহে মন্দিৰত তেওঁলোকৰ কাম সম্ভৱতঃ আংশিক সময়ৰ আছিল।<ref name=ayyar411/>{{sfn|Michell|1988|pp=59–60}} মন্দিৰত ''[[দেৱদাসী]]''সকলক নিযুক্ত কৰা হৈছিল। তেওঁলোক ভক্তিমূলক গীত গোৱা নৃত্যশিল্পী আছিল। মন্দিৰৰ বহুতো শিলালিপিত এনে দানৰ উল্লেখ আছে যাৰ উদ্দেশ্য আছিল "পূজাৰ ব্যৱস্থা কৰা, সন্ন্যাসীসকলৰ সভাৰ বাবে খাদ্য যোগান ধৰা আৰু মেৰামতিৰ কাম কৰা।" জৰ্জ মিচেলৰ মতে, তাঞ্জাভুৰৰ মন্দিৰটো ইয়াৰ ইতিহাসত এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ দাতব্য প্ৰতিষ্ঠান আছিল। ইয়াত প্ৰতিদিনে তীৰ্থযাত্ৰী, ভক্ত আৰু যাত্ৰীৰ বাবে বিনামূলীয়া খাদ্যৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল। হিন্দু উৎসৱৰ দিনত এই খাদ্যৰ ব্যৱস্থা অধিক বিশদ আছিল আৰু ব্ৰাহ্মণসকলক বিশেষভাৱে আমন্ত্ৰণ কৰি খাদ্য খুওৱা হৈছিল।<ref name=ayyar411>PV Jagadisa Ayyar (1993), South Indian Shrines, Asian Educational Services, {{ISBN|81-206-0151-3}}, pages 411-423</ref>{{sfn|Michell|1988|pp=59–60}} ==সহস্ৰাব্দ উদ্‌যাপন== <gallery mode="packed" heights="180"> File:1000 years Old Thanjavur Brihadeeshwara Temple View at Sunrise.jpg|১,০০০ বছৰ পুৰণি তাঞ্জাভুৰ বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰ – সূৰ্যোদয়ৰ সময়ৰ দৃশ্য File:Thanjavur, Brihadishwara Temple, dance (6851706080).jpg|বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰত উদ্‌যাপনৰ বাবে সমবেত হোৱা নৃত্যশিল্পীসকল </gallery> ১০১০ খ্ৰীষ্টাব্দত চোল সম্ৰাট ৰাজাৰাজ প্ৰথমে তাঞ্জাভুৰত নিৰ্মাণ কৰা এই মন্দিৰটো সাধাৰণতে বৃহৎ মন্দিৰ বুলি জনাজাত। ২০১০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ইয়াৰ ১,০০০ বছৰ সম্পূৰ্ণ হয়। এই বিশাল স্থাপত্যৰ ১,০০০ বছৰ পূৰ্ণ হোৱাৰ উপলক্ষ্যে ৰাজ্য চৰকাৰ আৰু চহৰখনত বহুতো সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল। ১০১০ খ্ৰীষ্টাব্দত ৰাজাৰাজ প্ৰথমে (৯৮৫–১০১৪ খ্ৰীষ্টাব্দ) তেওঁৰ ২৫তম ৰাজত্বকালৰ ২৭৫তম দিনত গৰ্ভগৃহৰ ওপৰত থকা {{convert|59.82|m}} উচ্চতাৰ বিমানৰ চূড়ান্ত প্ৰতিষ্ঠাৰ বাবে সোণেৰে মেৰিওৱা কলসম (তামৰ পাত্ৰ বা চূড়া) অৰ্পণ কৰিছিল। সেই ঘটনাটোক স্মৰণ কৰিবলৈ এই উদ্‌যাপন কৰা হৈছিল।<ref name="jlbiadsf">{{cite news| url= [https://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-11406440|](https://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-11406440|) title= India's Big Temple marks 1,000th birthday| author= BBC News augue| access-date= 25 September 2010| date= 25 September 2010| archive-date= 26 September 2010| archive-url= [https://web.archive.org/web/20100926045640/http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-11406440|](https://web.archive.org/web/20100926045640/http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-11406440|) url-status= live}}</ref><ref name="asedgt">{{citation | title= Early Chola temples:Parantaka I to Rajaraja I, 907–985 A.D | author= PS. R. Balasubrahmanyam (1971), Orient Longman Publications}}</ref><ref name="sdbjt">{{citation | title= Rāja Rāja, the great:seminar proceedings | author= Ananthacharya Indological Research Institute (1984)}}</ref> ===ভৰতনাট্যম যজ্ঞ=== এই উপলক্ষ্যে ৰাজ্য চৰকাৰে বিশিষ্ট নৃত্যশিল্পী [[পদ্মা সুব্ৰহ্মণ্যম|পদ্মা সুব্ৰহ্মণ্যম]]ৰ নেতৃত্বত [[ভৰতনাট্যম]] যজ্ঞ নামৰ ধ্ৰুপদী নৃত্য অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰিছিল। এই অনুষ্ঠানটো ভাৰতীয় ভৰতনাট্যম শিল্পী সংস্থা (ABHAI) আৰু তাঞ্জাভুৰৰ বৃহন নাট্যাঞ্জলি ন্যাসে যুটীয়াভাৱে আয়োজন কৰিছিল। মন্দিৰ নিৰ্মাণৰ ১,০০০ বছৰ পূৰ্ণ হোৱাৰ উপলক্ষ্যে নতুন দিল্লী, [[মুম্বাই]], [[পুনে]], [[তামিলনাডু]], [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]], [[কৰ্ণাটক]], [[কেৰালা]], [[ছিংগাপুৰ]], [[মালয়েছিয়া]] আৰু [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ ১,০০০ গৰাকী নৃত্যশিল্পীয়ে একেলগে নৃত্য কৰিছিল। তেওঁলোকে কৰুভুৰ দেৱে (ৰাজাৰাজৰ গুৰু) ৰচনা কৰা ঐশ্বৰিক সংগীত ''তিৰুৱিচাইপ্পা'' (তিৰুমুৰাইৰ নৱম খণ্ড)ৰ ৰেকৰ্ড কৰা ১১টা পদত নৃত্য কৰিছিল। ২০১০ চনৰ ২৬ ছেপ্টেম্বৰৰপৰা দুদিনৰ বাবে সৰু চহৰখন সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰলৈ পৰিণত হৈছিল। এই সময়ছোৱাত পথশিল্পী আৰু নৃত্যশিল্পীসকলে সমগ্ৰ চহৰখনত অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছিল।<ref name="DDY">{{cite web| url= [http://news.rediff.com/slide-show/2010/aug/16/slide-show-1-indias-biggest-temple-turns-1000-years.htm|](http://news.rediff.com/slide-show/2010/aug/16/slide-show-1-indias-biggest-temple-turns-1000-years.htm| ) title= India's Biggest Temple turns 1000-years| author= Rediff News| access-date= 20 August 2010| archive-date= 18 August 2010| archive-url= [https://web.archive.org/web/20100818165702/http://news.rediff.com/slide-show/2010/aug/16/slide-show-1-indias-biggest-temple-turns-1000-years.htm|](https://web.archive.org/web/20100818165702/http://news.rediff.com/slide-show/2010/aug/16/slide-show-1-indias-biggest-temple-turns-1000-years.htm| ) url-status= live}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="dfgjoerY">{{cite news | url=[http://www.thehindu.com/news/states/tamil-nadu/article544804.ece](http://www.thehindu.com/news/states/tamil-nadu/article544804.ece) | title=A grand dance spectacle at the Thanjavur Big Temple | work=The Hindu | access-date=20 August 2010 | location=Chennai, India | date=1 August 2010 | first=T. S. | last=Subramanian | archive-url=[https://web.archive.org/web/20100804150451/http://www.thehindu.com/news/states/tamil-nadu/article544804.ece](https://web.archive.org/web/20100804150451/http://www.thehindu.com/news/states/tamil-nadu/article544804.ece) | archive-date=4 August 2010 | url-status=dead }}</ref> ===স্মাৰক ডাকটিকট আৰু মুদ্ৰা=== ২০১০ চনৰ ২৬ ছেপ্টেম্বৰত (বৃহৎ মন্দিৰৰ সহস্ৰাব্দ উদ্‌যাপনৰ পঞ্চম দিন) দেশৰ সাংস্কৃতিক, স্থাপত্য আৰু শিলালিপি সম্পৰ্কীয় ইতিহাসলৈ বৃহৎ মন্দিৰটোৰ অৱদানৰ স্বীকৃতি হিচাপে {{INR}} ৫ মূল্যৰ এটা বিশেষ ডাকটিকট মুকলি কৰা হয়। ডাকটিকটটোত {{convert|216|ft|m|order=flip}} উচ্চতাৰ বিশাল [[ৰাজগোপুৰম|ৰাজগোপুৰম]] দেখুওৱা হৈছিল। ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংকে এই উপলক্ষ্যে মন্দিৰৰ আৰ্হি খোদিত কৰা {{INR}} ৫ মূল্যৰ এটা মুদ্ৰা মুকলি কৰি উদ্‌যাপনটো স্মৰণীয় কৰি তোলে।<ref name="sdlkqqqsf">{{cite web | url= [http://www.deccanherald.com/content/99918/stamp-coin-release-mark-1000.html](http://www.deccanherald.com/content/99918/stamp-coin-release-mark-1000.html) | title= Stamp, coin release mark 1,000 years of Big Temple | author= Deccan Herald (26 September 2010) | access-date= 26 September 2010 | archive-date= 6 October 2010 | archive-url= [https://web.archive.org/web/20101006063714/http://www.deccanherald.com/content/99918/stamp-coin-release-mark-1000.html](https://web.archive.org/web/20101006063714/http://www.deccanherald.com/content/99918/stamp-coin-release-mark-1000.html) | url-status= live }}</ref><ref name="ohjohjf">{{cite news| url= [http://www.hindu.com/2010/09/27/stories/2010092759620100.htm|](http://www.hindu.com/2010/09/27/stories/2010092759620100.htm| ) archive-url= [https://web.archive.org/web/20100929172241/http://www.hindu.com/2010/09/27/stories/2010092759620100.htm|](https://web.archive.org/web/20100929172241/http://www.hindu.com/2010/09/27/stories/2010092759620100.htm| ) url-status= dead| archive-date= 29 September 2010| title= Release of a special postal stamp and a five- rupee coin| access-date= 27 September 2010| location= Chennai, India| work= [[The Hindu]]| date= 27 September 2010}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> এ ৰাজা, ভাৰতৰ যোগাযোগ আৰু তথ্যপ্ৰযুক্তি মন্ত্ৰ্যালয়ৰ কেবিনেট মন্ত্ৰীয়ে বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰৰ বিশেষ ডাকটিকটটো মুকলি কৰে। প্ৰথমটো ডাকটিকট জি কে ভাছানে, জাহাজ পৰিবহণ মন্ত্ৰ্যালয়ৰ কেবিনেট মন্ত্ৰীয়ে গ্ৰহণ কৰে। মুম্বাই মুদ্ৰণালয়ে {{INR}} ৫ৰ মুদ্ৰাত থকা একে ছবিৰে ১,০০০ টকাৰ এটা স্মাৰক মুদ্ৰা জাৰি কৰিছিল। ই ভাৰত গণৰাজ্যৰ মুদ্ৰা ব্যৱস্থাত জাৰি কৰা প্ৰথম ১,০০০ টকাৰ মুদ্ৰা আছিল। এই মুদ্ৰাটো চলাচলৰ বাবে নথকা বৈধ মুদ্ৰা (NCLT) আছিল।<ref name="coin">{{cite news | url=[http://www.mumbaimint.in/mint/Noticeapril.pdf](http://www.mumbaimint.in/mint/Noticeapril.pdf) | title=Release of Commemorative Coin | date=3 July 2012 | access-date=24 April 2013 | archive-url=[https://web.archive.org/web/20130324014546/http://mumbaimint.in/mint/Noticeapril.pdf](https://web.archive.org/web/20130324014546/http://mumbaimint.in/mint/Noticeapril.pdf) | archive-date=24 March 2013 | url-status=dead }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ১৯৫৪ চনৰ ১ এপ্ৰিলত ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংকে {{INR}} ১,০০০ মূল্যৰ এখন নোট মুকলি কৰিছিল। ইয়াত বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰৰ বিস্তৃত দৃশ্য দেখুওৱা হৈছিল আৰু ইয়াৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য আৰু গুৰুত্ব প্ৰকাশ কৰা হৈছিল। ১৯৭৫ চনত তেতিয়াৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[ইন্দিৰা গান্ধী]]ৰ নেতৃত্বাধীন চৰকাৰে ক'লা ধন নিয়ন্ত্ৰণৰ উদ্দেশ্যে সকলো {{INR}} ১,০০০ মূল্যৰ নোট বিমুদ্ৰাকৰণ কৰিছিল। এই নোটসমূহ এতিয়া সংগ্ৰাহকৰ মাজত জনপ্ৰিয়।<ref name="ppwqqsf">{{cite web | url= [http://newindianexpress.com/states/tamil_nadu/article478148.ece](http://newindianexpress.com/states/tamil_nadu/article478148.ece) | title= INR 1000 note of 1954 popular in Tanjavur | author= Express Buzz, The Indian Express (26 September 2010) | access-date= 27 September 2010 | archive-date= 13 May 2016 | archive-url= [https://web.archive.org/web/20160513060520/http://www.newindianexpress.com/states/tamil_nadu/article478148.ece](https://web.archive.org/web/20160513060520/http://www.newindianexpress.com/states/tamil_nadu/article478148.ece) | url-status= dead }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০১০ চনত তেতিয়াৰ তামিলনাডুৰ মুখ্যমন্ত্ৰী এম কৰুণানিধিয়ে উচ্চ উৎপাদনক্ষম ধানৰ এটা প্ৰজাতি ''ছেম্মাই ধান''ৰ নাম মন্দিৰৰ নিৰ্মাতা ৰাজাৰাজ চোলৰ সহস্ৰাব্দ বৰ্ষ উপলক্ষ্যে ''ৰাজা ৰাজন-১,০০০'' ৰাখিছিল।<ref name="jjjsqwhnsdff">{{cite web | url= [http://news.in.msn.com/national/article.aspx?cp-documentid=4424908](http://news.in.msn.com/national/article.aspx?cp-documentid=4424908) | title= Semmai Paddy as "Raja Rajan-1000" | author= MSN News (26 September 2010) | access-date= 27 September 2010 }}{{Dead link|date=November 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==গ্ৰহণযোগ্যতা== মন্দিৰটোৱে "স্থাপত্য, ভাস্কৰ্য, চিত্ৰকলা আৰু ব্ৰঞ্জৰ মূৰ্তি নিৰ্মাণত চোলসকলৰ উজ্জ্বল কৃতিত্বৰ সাক্ষ্য বহন কৰে।" <ref name="Great Living Chola Temples"/> সেই সময়ৰ বহুতো সমসাময়িক গ্ৰন্থত, যেনে ''মুভৰ উলা'' আৰু ''কলিংগট্টুপৰণি''ত, মন্দিৰটোৰ উল্লেখ আছে। চেটাৰ্জীৰ মতে, [[তামিল স্থাপত্য]]ই এই মন্দিৰ আৰু ইয়াৰ পিছত নিৰ্মাণ কৰা [[বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰ, গংগাইকোণ্ডচোলপুৰম|বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰ, গংগাইকোণ্ডচোলপুৰম]]ত নিজৰ সৰ্বোচ্চ ৰূপ লাভ কৰিছিল।<ref name=india>{{cite book|title=India Art and Architecture in ancient and medieval periods|publisher=Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India|location=New Delhi|editor=Roma Chatterjee|year=2016|page=32|isbn=978-81-230-2080-8}}</ref> ভাৰত চৰকাৰে মন্দিৰটোক ঐতিহ্যস্থল হিচাপে ঘোষণা কৰিছে। ভাৰতীয় পুৰাতত্ত্ব জৰীপ বিভাগে ইয়াক সংৰক্ষিত স্মৃতিসৌধ হিচাপে পৰিচালনা কৰে। মন্দিৰটো [[তামিলনাডু]]ৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় পৰ্যটনস্থলী।<ref name="Gopal 1990 185"/> মন্দিৰটো [[গংগাইকোণ্ডচোলপুৰম]]ৰ বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰ আৰু [[দাৰাসুৰম]]ৰ [[ঐৰাৱতেশ্বৰ মন্দিৰ]]ৰ সৈতে [[বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান]] হিচাপে [[ইউনেস্কো]]ই ঘোষণা কৰিছে। এই তিনিওটা মন্দিৰক [[মহান জীৱন্ত চোল মন্দিৰসমূহ]] বুলি কোৱা হয়।<ref name=UNESCO>{{cite web|url=[https://whc.unesco.org/en/list/250/|title=Great](https://whc.unesco.org/en/list/250/|title=Great) Living Chola Temples|publisher=UNESCO World Heritage Centre|year=2004|access-date=28 November 2015|archive-date=12 September 2015|archive-url=[https://web.archive.org/web/20150912082313/https://whc.unesco.org/en/list/250|url-status=live}}](https://web.archive.org/web/20150912082313/https://whc.unesco.org/en/list/250|url-status=live}})</ref> এই তিনিওটা মন্দিৰৰ মাজত বহুতো সাদৃশ্য আছে। কিন্তু প্ৰতিটো মন্দিৰৰ নিজা বিশেষ নক্সা আৰু ভাস্কৰ্যৰ উপাদান আছে।<ref>{{cite book |first= P.V. Jagadisa |last=Ayyar |title=South Indian Shrines |publisher=Asian Educational Services |location=New Delhi |year=1993 |isbn=81-206-0151-3 |page=316}}</ref> এই তিনিওটা মন্দিৰ ১০মৰপৰা ১২শ শতিকাৰ ভিতৰত চোলসকলে নিৰ্মাণ কৰিছিল। হিন্দুসকলে এতিয়াও এই মন্দিৰসমূহৰ ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰে আৰু ব্যৱহাৰ কৰে। এই মন্দিৰসমূহক "মহান জীৱন্ত" বুলি কোৱা হয়, কাৰণ আধুনিক সময়তো এইবোৰত সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান, তীৰ্থযাত্ৰা আৰু পূজাৰ কাৰ্য চলি আছে।<ref>{{cite news|url=[http://www.thehindu.com/features/friday-review/history-and-culture/inside-the-chola-temple/article3490256.ece|title=Inside](http://www.thehindu.com/features/friday-review/history-and-culture/inside-the-chola-temple/article3490256.ece|title=Inside) the Chola Temple|location=Coimbatore|newspaper=The Hindu|date=4 June 2012|last=Srinivasan|first=Pankaja|access-date=28 November 2015|archive-date=19 June 2014|archive-url=[https://web.archive.org/web/20140619081222/http://www.thehindu.com/features/friday-review/history-and-culture/inside-the-chola-temple/article3490256.ece|url-status=live}}](https://web.archive.org/web/20140619081222/http://www.thehindu.com/features/friday-review/history-and-culture/inside-the-chola-temple/article3490256.ece|url-status=live}})</ref> ===সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান=== [[File:Brihadisvara Temple festival procession, 28 April 2015.jpg|thumb|২০১৫ চনৰ মন্দিৰ উৎসৱৰ শোভাযাত্ৰা]] তাঞ্জাভুৰৰ বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰত প্ৰতি বছৰে ফেব্ৰুৱাৰী মাহত [[মহাশিৱৰাত্ৰি|মহাশিৱৰাত্ৰি]]ৰ সময়ত নৃত্য উৎসৱ অনুষ্ঠিত হয়। ভাৰতীয় ধ্ৰুপদী নৃত্যৰ বিভিন্ন প্ৰধান শৈলীৰ শিল্পী আৰু আঞ্চলিক দলসমূহে ১০ দিনীয়া বৃহন নাট্যাঞ্জলি উৎসৱত নিজৰ নৃত্য পৰিৱেশন কৰে।<ref>[[http://www.brahannatyanjali.in/events.html](http://www.brahannatyanjali.in/events.html){{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}Brahan Natyanjali], Thanjavur, Tamil Nadu</ref> ===ৰথ উৎসৱ=== মন্দিৰৰ ৰথটো ২০১৫ চনৰ ২০ এপ্ৰিলত [[ৰাম|শ্ৰী ৰামৰ]] মন্দিৰৰ সন্মুখৰপৰা পৰীক্ষামূলকভাৱে চলোৱা হৈছিল। এই অনুষ্ঠান বৃহৎসংখ্যক লোকে প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল।<ref>[http://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/trial-run-of-big-temple-car/article7124357.ece?ref=tpnews Trial run of Big Temple car, Rolls; out after 100 years; maiden run on April 29] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180919003044/https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/trial-run-of-big-temple-car/article7124357.ece?ref=tpnews|date=19 September 2018 }}, The Hindu, 21 April 2015</ref> ন দিন পাছত মন্দিৰৰ ৰথৰ প্ৰথম শোভাযাত্ৰা অনুষ্ঠিত হয়। বাতৰি অনুসৰি, বিগত এশ বছৰত এই মন্দিৰত অনুষ্ঠিত হোৱা এইটোৱেই আছিল প্ৰথম এনে শোভাযাত্ৰা।<ref>[http://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/big-temple-chariot-festival-held-after-100-years/article7156283.ece?mstac=0 Big temple chariot festival held after 100 years] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180919003049/https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/big-temple-chariot-festival-held-after-100-years/article7156283.ece?mstac=0|date=19 September 2018 }}, The Hindu, 30 April 2015</ref> ===উপন্যাস=== [[কল্কি কৃষ্ণমূৰ্তি]] নামৰ এজন প্ৰখ্যাত তামিল ঔপন্যাসিকে ৰাজাৰাজৰ জীৱনৰ আধাৰত ''পোন্নিয়িন ছেলভন'' নামৰ এখন ঐতিহাসিক উপন্যাস লিখিছিল।<ref>{{cite news|title=Age hardly withers charm of Ponniyin Selvan|url=[http://www.thehindu.com/books/age-hardly-withers-charm-of-ponniyin-selvan/article2550847.ece|date=19](http://www.thehindu.com/books/age-hardly-withers-charm-of-ponniyin-selvan/article2550847.ece|date=19) October 2011|location=Chennai|last=A.|first=Srivathsan|access-date=9 May 2015|newspaper=The Hindu|archive-date=5 June 2017|archive-url=[https://web.archive.org/web/20170605103559/http://www.thehindu.com/books/age-hardly-withers-charm-of-ponniyin-selvan/article2550847.ece|url-status=live}}](https://web.archive.org/web/20170605103559/http://www.thehindu.com/books/age-hardly-withers-charm-of-ponniyin-selvan/article2550847.ece|url-status=live}})</ref> আন এজন তামিল লেখক বালাকুমাৰণে ৰাজাৰাজ প্ৰথমৰ জীৱন আৰু মন্দিৰ নিৰ্মাণৰ বিষয়-বস্তু লৈ ''উদয়াৰ'' নামৰ এখন উপন্যাস লিখিছিল।<ref>{{cite news|title=Special Coin to Remember Rajendra Chola|url=http://www.newindianexpress.com/cities/chennai/Special-Coin-to-Remember-Rajendra-Chola/2014/02/04/article2036004.ece|publisher=The New Indian Express|date=4 February 2014|location=Chennai|work=Express News Service|access-date=9 May 2015|archive-date=19 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150519130228/http://www.newindianexpress.com/cities/chennai/Special-Coin-to-Remember-Rajendra-Chola/2014/02/04/article2036004.ece|url-status=dead|archivedate=19 May 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150519130228/http://www.newindianexpress.com/cities/chennai/Special-Coin-to-Remember-Rajendra-Chola/2014/02/04/article2036004.ece|deadurl=yes}}</ref> ==প্ৰশাসন== মন্দিৰটো বৰ্তমান বাবাজী ৰাজা ভোসলে ছত্ৰপতিৰদ্বাৰা পৰিচালিত আৰু ব্যৱস্থাপিত হয়। তেওঁ তাঞ্জাভুৰ মাৰাঠা ৰাজ্য ৰাজপৰিয়ালৰ মুৰব্বী। তেওঁ তাঞ্জাভুৰ প্ৰাসাদ দেৱস্থানমৰ বংশানুক্ৰমিক ন্যাসৰক্ষক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে পূৰ্বৰ তাঞ্জোৰ অঞ্চলৰ ৮৮টা মন্দিৰৰ লগতে বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰৰো পৰিচালনা অব্যাহত ৰাখিছে। কিছুমান তামিল জাতীয়তাবাদ গোটে [[তামিলনাডু]] চৰকাৰক এই অধিকাৰ বাতিল কৰিবলৈ আবেদন কৰি আহিছে। তেওঁলোকৰ মতে, তেওঁ [[চোল]] বা [[তামিলসকল|তামিল]] বংশৰ নহয়। প্ৰতিবাদকাৰীসকলৰ এজন, যি বৃহৎ মন্দিৰ অধিকাৰ পুনৰুদ্ধাৰ সমিতিৰ সমন্বয়কো, তেওঁৰ মতে বাবাজী ভোসলে তাঞ্জাভুৰৰ মাৰাঠা ৰজাসকলৰ আইনগত উত্তৰাধিকাৰীও নহয়।<ref>{{cite web|url=[http://www.theweekendleader.com/Headlines/3247/tamil-groups-want-maratha-hold-over-thanjavur-big-temple-to-go.html|title=Tamil](http://www.theweekendleader.com/Headlines/3247/tamil-groups-want-maratha-hold-over-thanjavur-big-temple-to-go.html|title=Tamil) groups want Maratha hold over Thanjavur Big Temple to go|access-date=2018-05-12|archive-date=12 May 2018|archive-url=[https://web.archive.org/web/20180512112322/http://www.theweekendleader.com/Headlines/3247/tamil-groups-want-maratha-hold-over-thanjavur-big-temple-to-go.html|url-status=live}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}](https://web.archive.org/web/20180512112322/http://www.theweekendleader.com/Headlines/3247/tamil-groups-want-maratha-hold-over-thanjavur-big-temple-to-go.html%7Curl-status%3Dlive%7D%7D)</ref> ==চিত্ৰসম্ভাৰ== মন্দিৰটোত বহুতো ভাস্কৰ্য, উত্থিত খোদিত চিত্ৰ আৰু দেৱালচিত্ৰ আছে।<ref name="Sivaramamurti1977p288">{{cite book|author=C. Sivaramamurti| title= L'Art en Inde|url= [https://books.google.com/books?id=WKgQAQAAMAAJ|year=](https://books.google.com/books?id=WKgQAQAAMAAJ|year=) 1977|publisher= H. N. Abrams|isbn=978-0-8109-0630-3 |pages=287–288, 427}}</ref> <gallery mode="packed" heights="150"> File:Brihadisvara Temple, Thanjavur, Tamil Nadu, India.jpg|তাঞ্জাভুৰ, তামিলনাডু, ভাৰতৰ বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰ File:An elephant relief on the Brihadisvara Temple, Thanjavur.jpg|তাঞ্জাভুৰৰ বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰত হাতীৰ উত্থিত খোদিত চিত্ৰ File:Sculptures at the Brihadisvara Temple, Thanjavur, Tamil Nadu, India (2016) 04.jpg|ভিক্ষাৰ পাত্ৰ হাতত লৈ ভিক্ষু ৰূপত শিৱ (''সাধু'', [[ভিক্ষাটন]]) File:Brihadisvara Temple, Thanjavur, Tamil Nadu, India (2016) 100.jpg|alt=অৰ্ধনাৰীশ্বৰ (অৰ্ধেক শিৱ, অৰ্ধেক পাৰ্বতী), যি পুৰুষ আৰু নাৰী তত্ত্ব অবিচ্ছেদ্য বুলি প্ৰতীকায়িত কৰে। |[[অৰ্ধনাৰীশ্বৰ]] (অৰ্ধেক শিৱ, অৰ্ধেক পাৰ্বতী), যি পুৰুষ আৰু নাৰী তত্ত্ব অবিচ্ছেদ্য বুলি প্ৰতীকায়িত কৰে<ref>{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/topic/Ardhanarishvara|title=Ardhanārīśvara|year=2011|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|access-date=27 December 2017|archive-date=15 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180815031629/https://www.britannica.com/topic/Ardhanarishvara}}</ref> File:Le temple de Brihadishwara (Tanjore, Inde) (13908795928).jpg|[[গণেশ]]ক মূল মন্দিৰ আৰু এটা পৃথক মন্দিৰ দুয়ো ঠাইতে দেখুওৱা হৈছে। File:Brihadeeswarar Temple 04.jpg|পিছফালে মন্দিৰৰ কৰিডৰ থকা পৃথক গণেশ মন্দিৰ File:Brihadisvara Temple, Thanjavur, Tamil Nadu, India (2009) 19.jpg|চোতালৰ উত্তৰ অংশত থকা সুব্ৰহ্মণ্যৰ মন্দিৰ। ইয়াক "মুৰুগন", "কাৰ্তিকেয়" বা "স্কন্দ" বুলিও কোৱা হয়। File:Chandeshvara shrine at the Brihadisvara Temple.jpg|[[চণ্ডেশ্বৰ]] মন্দিৰ। সোঁফালে মূল মন্দিৰৰ দেৱাল আৰু পিছফালে পূব গোপুৰম আছে। চণ্ডেশ্বৰ এজন ধ্যানমগ্ন যোগী আৰু নয়নমাৰ [[ভক্তি আন্দোলন]]ৰ সাধু। File:1010 CE Brihadishwara Temple, Hindu god Shiva, built by Rajaraja I, Thanjavur Tamil Nadu India (8).jpg|[[বিষ্ণু]]ৰ [[নৰসিংহ]] অৱতাৰ, যিয়ে মানুহক তেওঁলোকৰ ধৰ্মীয় বিশ্বাসৰ বাবে নিৰ্যাতন কৰা অসুৰক বধ কৰিছে File:1010 CE Brihadishwara Shiva Temple, yogini, built by Rajaraja I, Thanjavur Tamil Nadu India.jpg|[[লক্ষ্মী]]ৰ মূৰ্তি, সন্মানসহ প্ৰদৰ্শিত এখন বৈষ্ণৱ ভাস্কৰ্য File:Tanjore Paintings - Big temple 01.JPG|গজলক্ষ্মীৰ দেৱালচিত্ৰ, [[বৈষ্ণৱ ধৰ্ম]]ৰ বিষয়-বস্তুৰ আন এটা শিল্পকৰ্ম File:Sculptures at the Brihadisvara Temple, Thanjavur, Tamil Nadu, India (2016) 01.jpg|শৈৱ মন্দিৰত থকা বিষ্ণুৰ ভাস্কৰ্য File:1010 CE Brihadishwara Shiva Temple, wall relief, built by Rajaraja I, Thanjavur Tamil Nadu India.jpg|[[যোগ]] আৰু ধ্যানৰ উত্থিত খোদিত চিত্ৰ; মন্দিৰটোত বহুতো লৌকিক আৰু সাধুৰ দৃশ্য দেখুওৱা হৈছে। File:Brihadeeswarar Temple 3407.jpg|গছত লুকাই গোপিকাসকলৰ কাপোৰ লৈ কৃষ্ণই কৰা ধেমালি File:Nandi Brihadeeswara.jpg|নন্দী মন্দিৰ File:Sculpture2 Brihadeeswara.jpg|ভাস্কৰ্য File:Sculpture3 Brihadeeswara.jpg|বিমানৰ বাহিৰৰ দেৱালৰ ভাস্কৰ্যৰ অংশ File:Relief Staircase, Brihadeeswara.jpg|খট‌খটীত থকা উত্থিত খোদিত চিত্ৰ File:Relief detail, Brihadeeswara.jpg|উত্থিত খোদিত চিত্ৰৰ অংশ File:Relief detail 2 Brihadeeswara.jpg|উত্থিত খোদিত চিত্ৰৰ অংশ File:Entrance Brihadeeswara.jpg|প্ৰৱেশদ্বাৰ File:Thanjavur Big Temple View.jpg|বিমানৰ দৃশ্য File:Brihadisvara Temple - Thanjavur peruvudaiyar kovil ttkcvrvb122k23iph (299).jpg|বিমানলৈ যোৱা এটা প্ৰৱেশদ্বাৰ File:Left side view Brihadeeswara.jpg| বাঁওফালৰপৰা দেখা দৃশ্য File:The Big Temple - Thanjavur.jpg|ৰাতিৰ দৃশ্য File:Brihadeeswara Temple Gopuram at Night.jpg|ৰাতিৰ সময়ত বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰৰ গোপুৰম File:PeriyaKoil June 2016.jpg|তাঞ্জোৰ পেৰিয়া কইলত পুৱতি নিশাৰ দৃশ্য File:A yoga and meditation relief.jpg|[[যোগ]] আৰু ধ্যানৰ উত্থিত খোদিত চিত্ৰ File:Ta-scr.jpg|বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰৰ তামিল লিপিৰ শিলালিপি </gallery> ==টোকা== {{Reflist|group=note}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ===গ্ৰন্থপঞ্জী=== {{Refbegin|2}} *{{cite book|author=Prasanna Kumar Acharya|title=An encyclopaedia of Hindu architecture|year=2010|publisher=Oxford University Press (Republished by Motilal Banarsidass)|url=https://archive.org/stream/encyclopaediaofh07achauoft#page/n9/mode/2up|isbn=978-81-7536-534-6}} *{{cite book|author=Prasanna Kumar Acharya|title=A Dictionary of Hindu Architecture: Treating of Sanskrit Architectural Terms with Illustrative Quotations|url=https://books.google.com/books?id=rbayQwAACAAJ|year=1997|publisher=Oxford University Press (Reprinted in 1997 by Motilal Banarsidass)|isbn=978-81-7536-113-3|access-date=3 December 2017|archive-date=11 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231111032500/https://books.google.com/books?id=rbayQwAACAAJ|url-status=live}} *{{cite book|author1=Vinayak Bharne|author2=Krupali Krusche|title=Rediscovering the Hindu Temple: The Sacred Architecture and Urbanism of India|url=https://books.google.com/books?id=CGukBgAAQBAJ|year=2014|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=978-1-4438-6734-4|access-date=3 December 2017|archive-date=13 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230813200520/https://books.google.com/books?id=CGukBgAAQBAJ|url-status=live}} * {{citation|author=S.R. Balasubrahmanyam|title = Middle Chola Temples|publisher = Thomson Press| year=1975|isbn = 978-9060236079}} * {{cite book| first=Francis D.K.| last=Ching| year=2007| title=A Global History of Architecture| url=https://archive.org/details/globalhistoryofa0000chin| url-access=registration| publisher=John Wiley and Sons| location=New York| pages=[https://archive.org/details/globalhistoryofa0000chin/page/338 338–339]| isbn=978-0-471-26892-5}} *{{cite book|author=Alice Boner|title=Principles of Composition in Hindu Sculpture: Cave Temple Period|url=https://books.google.com/books?id=doQLZ21CGScC|year=1990|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-0705-1|access-date=3 December 2017|archive-date=11 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231111032500/https://books.google.com/books?id=doQLZ21CGScC|url-status=live}} *{{cite book|author1=Alice Boner|author2=Sadāśiva Rath Śarmā|title=Silpa Prakasa|url=https://books.google.com/books?id=itQUAAAAIAAJ|year=2005|publisher=Brill Academic (Reprinted by Motilal Banarsidass)|isbn=978-8120820524|access-date=3 December 2017|archive-date=11 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231111031957/https://books.google.com/books?id=itQUAAAAIAAJ|url-status=live}} *{{cite book|author1=A.K. Coomaraswamy|author2=Michael W. Meister|title=Essays in Architectural Theory|url=https://books.google.com/books?id=5B1QAAAAMAAJ|year=1995|publisher=Indira Gandhi National Centre for the Arts|isbn=978-0-19-563805-9|access-date=3 December 2017|archive-date=11 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231111033002/https://books.google.com/books?id=5B1QAAAAMAAJ|url-status=live}} *Dehejia, V. (1997). ''Indian Art''. Phaidon: London. {{ISBN|0-7148-3496-3}}. *{{cite book|author=Adam Hardy|title=Indian Temple Architecture: Form and Transformation|url=https://books.google.com/books?id=aU0hCAS2-08C|year=1995|publisher=Abhinav Publications|isbn=978-81-7017-312-0|access-date=3 December 2017|archive-date=13 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230813200524/https://books.google.com/books?id=aU0hCAS2-08C|url-status=live}} *{{cite book|author=Adam Hardy|title=The Temple Architecture of India|url=https://books.google.com/books?id=ofUVAQAAIAAJ|year=2007|publisher=Wiley|isbn=978-0470028278|access-date=3 December 2017|archive-date=11 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231111033002/https://books.google.com/books?id=ofUVAQAAIAAJ|url-status=live}} *{{cite book|author=Adam Hardy|title=Theory and Practice of Temple Architecture in Medieval India: Bhoja's Samarāṅgaṇasūtradhāra and the Bhojpur Line Drawings|url=https://books.google.com/books?id=_oADrgEACAAJ|year=2015|publisher=Indira Gandhi National Centre for the Arts|isbn=978-93-81406-41-0|access-date=3 December 2017|archive-date=11 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231111033002/https://books.google.com/books?id=_oADrgEACAAJ|url-status=live}} *Harle, J.C., ''The Art and Architecture of the Indian Subcontinent'', 2nd edn. 1994, Yale University Press Pelican History of Art, {{ISBN|0300062176}} *{{cite book|author=Monica Juneja|title=Architecture in Medieval India: Forms, Contexts, Histories|url=https://books.google.com/books?id=7N7VAAAAMAAJ|year=2001|publisher=Orient Blackswan|isbn=978-8178242286|access-date=3 December 2017|archive-date=11 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231111033003/https://books.google.com/books?id=7N7VAAAAMAAJ|url-status=live}} *{{cite book|author=Stella Kramrisch|title=The Hindu Temple Volume 1|url=https://books.google.com/books?id=NNcXrBlI9S0C|year=1976|publisher=Motilal Banarsidass (Reprinted 1946 Princeton University Press)|isbn=978-81-208-0223-0|access-date=3 December 2017|archive-date=10 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231110025834/https://books.google.com/books?id=NNcXrBlI9S0C|url-status=live}} *{{cite book|author=Stella Kramrisch|title=The Hindu Temple Volume 2|url=https://books.google.com/books?id=8-aS52MgIkMC|year=1979|publisher=Motilal Banarsidass (Reprinted 1946 Princeton University Press)|isbn=978-81-208-0224-7}} *{{cite book|author1=Michael W. Meister|author2=Madhusudan Dhaky|title=Encyclopaedia of Indian temple architecture|url=https://books.google.com/books?id=DRY3AQAAIAAJ|year=1986|publisher=American Institute of Indian Studies|isbn=978-0-8122-7992-4|access-date=3 December 2017|archive-date=11 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231111033003/https://books.google.com/books?id=DRY3AQAAIAAJ|url-status=live}} *{{cite book|author=George Michell|title=Hindu Art and Architecture|url=https://archive.org/details/hinduartarchitec00mich|url-access=registration|year=2000|publisher=Thames & Hudson|isbn=978-0-500-20337-8}} * {{citation| last =Michell| first =George| title = The Hindu Temple: An Introduction to Its Meaning and Forms| publisher =University of Chicago Press| year =1988| location =Chicago| isbn = 0-226-53230-5}} * {{cite book| first= John| last= Man| year= 1999| title= Atlas of the Year 1000| publisher= Penguin Books| location= United Kingdom| isbn= 0-7946-0011-5| url= https://books.google.com/books?id=j-CgtWP38nsC| access-date= 15 November 2015| archive-date= 10 March 2024| archive-url= https://web.archive.org/web/20240310103400/https://books.google.com/books?id=j-CgtWP38nsC| url-status= live}} * {{cite book| first= Binda| last= Thapar| year= 2004| title= Introduction to Indian Architecture | publisher= Periplus Editions| location=Singapore| pages= 43, 52–53| isbn= 0-7946-0011-5}} *{{cite book|author=T. A. Gopinatha Rao|title=Elements of Hindu iconography|url=https://books.google.com/books?id=MJD-KresBwIC|year=1993|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-0878-2|access-date=3 December 2017|archive-date=11 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231111033003/https://books.google.com/books?id=MJD-KresBwIC|url-status=live}} *{{cite book|author=Ajay J. Sinha|title=Imagining Architects: Creativity in the Religious Monuments of India|url=https://books.google.com/books?id=WvqLzaSUGi8C|year=2000|publisher=University of Delaware Press|isbn=978-0-87413-684-5|access-date=3 December 2017|archive-date=11 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231111033003/https://books.google.com/books?id=WvqLzaSUGi8C|url-status=live}} *{{cite book|title=South Indian Temples|author=Burton Stein|isbn=978-0706904499|publisher=Vikas|url=https://books.google.com/books?id=Hq5BngAACAAJ|year=1978|access-date=3 December 2017|archive-date=11 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231111033004/https://books.google.com/books?id=Hq5BngAACAAJ|url-status=live}} *{{cite book|author=Burton Stein|title=The New Cambridge History of India: Vijayanagara|url=https://books.google.com/books?id=OpxeaYQbGDMC|year=1989|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-26693-2|access-date=3 December 2017|archive-date=11 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231111033010/https://books.google.com/books?id=OpxeaYQbGDMC|url-status=live}} *{{cite book|author1=Burton Stein|author2=David Arnold|title=A History of India|url=https://books.google.com/books?id=QY4zdTDwMAQC|year=2010|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-4443-2351-1|access-date=3 December 2017|archive-date=12 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230712062730/https://books.google.com/books?id=QY4zdTDwMAQC|url-status=live}} *{{cite book|author=Kapila Vatsyayan|title=The Square and the Circle of the Indian Arts|url=https://books.google.com/books?id=vwLJc3pBzzUC&pg=PR10|year=1997|publisher=Abhinav Publications|isbn=978-81-7017-362-5|access-date=3 December 2017|archive-date=11 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231111033504/https://books.google.com/books?id=vwLJc3pBzzUC&pg=PR10#v=onepage&q&f=false|url-status=live}} {{Refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Brihadisvara Temple|বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰ}} {{Wikivoyage|Thanjavur|তাঞ্জাভুৰ}} * [https://ignca.gov.in/thanjavur-brhadisvara-temple/ তাঞ্জাভুৰ বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰ], ভাৰত চৰকাৰৰ ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় কলা কেন্দ্ৰ * [https://www.tamilnadutourism.tn.gov.in/destinations/brihadeeswara-temple বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250304110245/https://www.tamilnadutourism.tn.gov.in/destinations/brihadeeswara-temple |date=2025-03-04 }}, তামিলনাডু পৰ্যটন * [https://indianculture.gov.in/stories/dakshina-meru-brihadeswara-temple দক্ষিণ মেৰু: বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰ], ভাৰত চৰকাৰ * [http://www.art-and-archaeology.com/india/thanjavur/bri01.html শিল্প আৰু পুৰাতত্ত্বৰ ৱেবছাইটত আলোকচিত্ৰসমূহ] * [https://whc.unesco.org/en/list/250 ইউনেস্কোৰ মহান জীৱন্ত চোল মন্দিৰসমূহ] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ধৰ্মীয় স্থান]] cj166wqmsmak4z0rndx4r2kwqlbjat8 0 138964 645673 629426 2026-10-16T20:28:43Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645673 wikitext text/x-wiki {{Short description|Nature reserve in Kherson Oblast, Ukraine}} {{Infobox protected area | name = আস্কানীয়া-নোভা | iucn_category = Ib <!-- images --> | image = Przewalski's Horse Askania Nova.jpg | image_caption = [[Przewalski's horse]]s (''Equus ferus przewalskii'') <!-- map --> | pushpin_map = | image_map = Askania-Nowa-Ukraine-Map.png | map_size = | map_caption = Location of Askania-Nova in Ukraine | pushpin_relief = <!-- location --> | location =আস্কানীয়া-নোভা (বসতিস্থল), কাখভকা ৰায়ন, খেৰচন অব্লাষ্ট, [[ইউক্ৰেইন]]। | nearest_city = | nearest_town = | coordinates = {{coord|46|27|07|N|33|52|51|E|scale:100000|display=inline,title}} | coords_ref = <!-- stats --> | length = | length_mi = | length_km = | width = | width_mi = | width_km = | area_km2 = 333.08 | area_ref = <ref name="unesco">{{cite web |title=Askaniya-Nova |url=https://www.unesco.org/en/mab/askaniya-nova |website=UNESCO Man and the Biosphere Programme |access-date=2024-05-15}}</ref> | elevation = | elevation_avg = | elevation_min = | elevation_max = | dimensions = | designation = <!-- dates & info --> | authorized = | created = | designated = | established = ১৮৯৮ | named_for = | visitation_num = | visitation_year = | visitation_ref = | governing_body = ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় কৃষি বিজ্ঞান একাডেমী | administrator = | operator = | owner = <!-- website, embedded --> | website = http://askania-nova-zapovidnik.gov.ua/en/ | module = }} '''আস্কানীয়া-নোভা ({{lang-en|Askania-Nova}})''' সম্পূৰ্ণ ইউক্ৰেইনীয় নাম ফাল্ৎস-ফেইনৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা আস্কানীয়া-নোভা জৈৱ-মণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকা [[ইউক্ৰেইন]]ৰ খেৰছন অব্লাষ্টত, শুকান টাউৰিডা ষ্টেপ অঞ্চলত, অলেশ্কি ছেণ্ডছৰ ওচৰত অৱস্থিত এখন জৈৱ-মণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকা। ই ইউনেস্কোৰ ‘মানুহ আৰু জৈৱ-মণ্ডল’ কাৰ্যসূচীৰ এটা সক্ৰিয় সদস্য। এই সংৰক্ষিত এলেকাটোৱে স্থানীয় ষ্টেপৰ প্ৰাকৃতিক বাসস্থান আৰু স্থানীয়ভাৱে পোৱা প্ৰজাতিসমূহ সংৰক্ষণ কৰাৰ লগতে বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ বিৰল আৰু বিদেশী প্ৰাণী প্ৰজাতিয়ো দেখা যায়। আস্কানীয়া-নোভা [[ইউক্ৰেইন]]ৰ কৃষি বিজ্ঞান একাডেমীৰ এটা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানো। সংৰক্ষিত এলেকাটোত এটা প্ৰাণী উদ্যানৰ লগতে ৩৩,০০০ হেক্টৰতকৈও অধিক (৮১,০০০ একৰতকৈ অধিক) তৃণভূমি আছে, য'ত খুৰাযুক্ত স্তন্যপায়ী প্ৰাণীৰ জাকসমূহে বিচৰণ কৰে। ইয়াত শ শ উদ্ভিদ প্ৰজাতিৰে সমৃদ্ধ বহুতো উদ্ভিদ উদ্যান আৰু বৃক্ষ উদ্যান আছে। ইয়াৰ উপৰি এক বিশাল অঞ্চলজুৰি মানুহৰ হস্তক্ষেপৰপৰা প্ৰায় অক্ষত আদিম ষ্টেপভূমি বিস্তৃত হৈ আছে। আস্কানীয়া-নোভাক ইউক্ৰেইনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰসমূহৰ প্ৰাৰম্ভিক তালিকাতো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। [[File:Аскания-Нова (заповедник).jpg|thumb|]] ==ইতিহাস== জাৰ্মান উপনিৱেশ আস্কানীয়া-নোভাৰ চৌপাশে ১৮৯৮ চনত ফ্ৰিড্ৰিখ জেকব এডুয়াৰ্ডোভিচ ফাল্ৎসফেইনে (১৮৬৩–১৯২০)এই প্ৰকৃতি সংৰক্ষণ ক্ষেত্ৰখন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। আস্কানীয়া-নোভা ১৮৯০ চনতহে এক সংগঠিত বসতি বা খুতিৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।<ref name="OUCI">{{cite journal |title=Falz-Fein Biosphere Reserve "Askania-Nova" (dedicated to the 125th foundation anniversary) |url=https://ouci.dntb.gov.ua/en/works/4wNWe5z7/ |journal=OUCI |access-date=2024-05-15}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ১৯১৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ৰাষ্ট্ৰীয়কৰণ কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে ৰেড আৰ্মীয়ে ফাল্‌জ-ফেইন পৰিয়ালৰপৰা আস্কানীয়া-নোভা বাজেয়াপ্ত কৰে। শেষৰগৰাকী মালিকে [[জাৰ্মানী]]লৈ স্থানান্তৰিত হ’বলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল। তেওঁ আছিল ফ্ৰিডৰিখ ফাল্‌জ-ফেইনৰ মাতৃ ছফিয়া-লুইজা ব’হ্‌দানিভনা (গট্‌লিব) নাউফ (১৮৩৫–১৯১৯)। তেওঁৰ এই অস্বীকৃতিৰ ফলত তেওঁক তাৎক্ষণিকভাৱে মৃত্যুদণ্ড দিয়া হয়। ৰেড আৰ্মীৰ দুজন প্ৰহৰীয়ে তেওঁক খৰ্লি অঞ্চলত থকা তেওঁৰ সম্পত্তি সমৰ্পণ নকৰাৰ বাবে গুলীয়াই হত্যা কৰে। খৰ্লি বৰ্তমান খেৰছন অব্লাস্তৰ এখন বন্দৰনগৰী। <ref>{{cite web |url=http://www.dezimmer.net/NabokovFamilyWeb/nfw01/nfw01_187.htm |title=Falz-Fein Lineage |archive-url=https://web.archive.org/web/20221126002345/http://www.dezimmer.net/NabokovFamilyWeb/nfw01/nfw01_187.htm |archive-date=November 26, 2022 |url-status=dead}}</ref> ১৯১৯ চনৰ ১ এপ্ৰিলত ইউক্ৰেইনীয় এছ এছ আৰৰ জন কমিছাৰৰ পৰিষদৰ এক ডিক্ৰীৰ জৰিয়তে আস্কানীয়া-নোভাক জনসাধাৰণৰ অভয়াৰণ্য উদ্যান হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত ১৯২১ চনৰ ৮ ফেব্ৰুৱাৰীত ইয়াক ইউক্ৰেইনীয় এছ এছ আৰৰ এখন ৰাজ্যিক ষ্টেপ সংৰক্ষিত অঞ্চল হিচাপে পুনৰ্গঠন কৰা হয়। <ref>{{Cite journal |last1=Передера |first1=С. Б. |last2=Кінаш |first2=О. В. |date=2015-06-26 |title=Визначення чутливості грибів роду Mucor та Aspergillus до деяких речовин рослинного походження |journal=Вісник Полтавської державної аграрної академії |issue=1–2 |pages=102–105 |doi=10.31210/visnyk2015.1-2.21 |issn=2415-3362|doi-access=free }}</ref> সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল আদিম ষ্টেপ অঞ্চলৰ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ সংৰক্ষণ আৰু অধ্যয়ন কৰা, লগতে অধিকসংখ্যক প্ৰাণী আৰু উদ্ভিদৰ প্ৰজাতি নতুন পৰিৱেশত অভিযোজিত কৰা আৰু সেইবোৰ অধ্যয়ন কৰা। আস্কানীয়া-নোভা এখন এক বৈজ্ঞানিক ষ্টেপ গৱেষণা কেন্দ্ৰ, পশুপালন আৰু প্ৰজনন পামসমূহৰ সৈতে এটা চিৰিয়াখানা-প্ৰযুক্তিগত ষ্টেচন, এটা উদ্ভিদ-প্ৰযুক্তিগত ষ্টেচন আৰু আন বিভিন্ন বৈজ্ঞানিক প্ৰতিষ্ঠানত পৰিণত হয়। উল্লেখযোগ্যভাৱে, চিৰিয়াখানা আৰু উদ্ভিদ উদ্যানৰ যথেষ্ট সম্প্ৰসাৰণ কৰা হৈছিল। সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ এটা অংশত ষ্টেপ সংৰক্ষণ এলেকা, জীৱ-জন্তুৰ অভিযোজনৰ বাবে চিৰিয়াখানা আৰু এটা আৰ্ব’ৰেটাম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ১৯৩২ চনৰপৰা ১৯৫৬ চনলৈ সংৰক্ষণ ক্ষেত্ৰখন এম. ইভানভৰ সৰ্ব-ছোভিয়েট প্ৰাণী সংকৰায়ন আৰু অভিযোজন বৈজ্ঞানিক-গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। ইয়াত ১২টা বিভাগ (উদ্ভিদ উদ্যান, ষ্টেপ সংৰক্ষণ এলেকা আৰু চিৰিয়াখানাকে ধৰি), ৯টা পৰীক্ষাগাৰ, পৰীক্ষামূলক কৃষিকাৰ্যৰ ব্যৱস্থা আৰু কৃষিজাত পশুৰ বাবে ৪টা প্ৰজনন কেন্দ্ৰ আছিল। এই প্ৰতিষ্ঠানটো নতুন জাত সৃষ্টি সম্পৰ্কীয় বৈজ্ঞানিক গৱেষণাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ আৰু প্ৰজনন পামসমূহৰ এক মুখ্য কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ]] আৰু [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]] এই দুয়োখন বিশ্বযুদ্ধৰ সময়তে সংৰক্ষণ ক্ষেত্ৰখন ব্যাপকভাৱে ধ্বংসপ্ৰাপ্ত হৈছিল। <ref name="OUCI"/> ১৯৮৩ চনত আস্কানীয়া-নোভাক জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকা হিচাপে পুনৰ্গঠন কৰা হয় আৰু ইয়াৰ পৰৱৰ্তী বছৰতে ইয়াক ইউনেস্কোৰ জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকাসমূহৰ বিশ্ব নেটৱৰ্কত ছোভিয়েট সংঘৰ সদস্য হিচাপে মনোনীত কৰা হয়।<ref name="OUCI"/>ছোভিয়েট সংঘৰ পতনৰ পিছত ১৯৯৩ চনত ইউক্ৰেইনে আস্কানীয়া-নোভাৰ জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকাৰ মৰ্যাদা পুনৰ নিশ্চিত কৰে। ২০০৮ চনত আস্কানীয়া-নোভাক ইউক্ৰেইনৰ সাতটা আশ্চৰ্যৰ অন্যতম হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হয়। ===ৰাছিয়াৰ দখল আৰু ক্ষতিসাধন=== ২০২২ চনৰ মাৰ্চ মাহত অঞ্চলটো [[ৰাছিয়া]]ই দখল কৰাৰ পাছত আছকানীয়া-নোভাৰ প্ৰশাসন [[ৰাছিয়া]]ৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ যায়।<ref>{{cite web |last1=Vasyliuk |first1=Oleksii |title=Askania Nova Biosphere Reserve captured by invaders |url=https://uwecworkgroup.info/askania-nova-biosphere-reserve-captured-by-invaders/ |website=Ukraine War Environmental Consequences Work Group |access-date=2 September 2023}}</ref> ইয়াৰ পিছত সংৰক্ষিত তৃণভূমিসমূহক চিকাৰৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা অঞ্চল হিচাপে পুনৰশ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হয়। অলপ সময়ৰ পাছতে উদ্যানখনৰপৰা চিকাৰ কৰা হৰিণৰ মৃতদেহৰ কাষত ৰাছিয়াৰ সৈন্য থকা ফটোগ্ৰাফ সামাজিক মাধ্যমত প্ৰকাশ পায়। ৰাছিয়াৰ সৈন্যই সংৰক্ষিত তৃণভূমিৰ মাজেৰে গধুৰ সামৰিক সঁজুলি চলাই, গভীৰ খাল খান্দি আৰু অগ্নিকাণ্ড সংঘটিত কৰি উদ্যানখনৰ অধিক ক্ষতিসাধন কৰে। <ref name="ecopolitic">{{cite web |title=Occupied Askania-Nova is suffering from fires, the loss of animals and incompetence |url=https://ecopolitic.com.ua/en/news/occupied-askania-nova-is-suffering-from-fires-the-loss-of-animals-and-incompetence/ |website=Ecopolitic |date=2026-08-02 |access-date=2024-05-15}}</ref> আছকানীয়া-নোভাৰ ইউক্ৰেইনী প্ৰশাসনে এতিয়াও অনুপস্থিত অৱস্থাত কাম কৰি আছে; প্ৰতিষ্ঠানটো এৰি যাবলৈ বাধ্য হোৱা প্ৰাক্তন কৰ্মচাৰীসকলক সহায় কৰিবলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অনুদানে অৰিহণা যোগাই আছে। ২০২৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ৰাছিয়াৰ কৰ্তৃপক্ষই দখলদাৰীপক্ষৰ সৈতে সহযোগিতা কৰা দিমিত্ৰ’ মেশ্চেৰিয়াকভক সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ পৰিচালক হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। <ref name="ecopolitic"/> ২০২৬ চনৰ এপ্ৰিল মাহত খেৰছন অঞ্চলৰ সাময়িক দখলৰ সময়ছোৱাত সংৰক্ষিত অঞ্চলটো অবৈধভাৱে দখল আৰু ব্যৱহাৰৰ সৈতে জড়িত অপৰাধৰ বাবে মেশ্চেৰিয়াকভক দোষী সাব্যস্ত কৰা হয়। <ref name="most">{{cite web |title=The occupation has provoked an unprecedented mortality among ungulates in the Askania-Nova Reserve |url=https://most.ks.ua/en/news/url/okupatsija-sprovokuvala-bezpretsedentnu-za-ostanni-80-rokiv-zagibel-kopitnih-u-zapovidniku-askanija-nova |website=Most |date=2026-05-18 |access-date=2024-05-15}}</ref> ২০২৪ চনৰ আগষ্ট মাহত খেৰছন অঞ্চলৰ [[ইউক্ৰেইন]]ৰ গৱৰ্ণৰ আলেকজেণ্ডাৰ প্ৰকুডিনে কয় যে ৰাছিয়াৰ বাহিনীৰ লুণ্ঠন, সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ বন্যপ্ৰাণী ক্ৰিমিয়া আৰু ৰাছিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা আৰু কাখোভকা বান্ধ ধ্বংসৰ ফলত হোৱা বানপানীৰ বাবে সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৱে “অস্তিত্ব হেৰুৱাইছে”। অৱশ্যে, সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ পৰিচালক ভিক্টৰ শাপোভালে এই দাবী অস্বীকাৰ কৰে। তেওঁ কয় যে সংৰক্ষিত অঞ্চলটো ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছে আৰু ৰাছিয়াই কিছুমান জীৱ-জন্তু লৈ গৈছে। তেওঁ লগতে কয় যে অৱহেলাৰ ফলত আন কিছুমান বন্যপ্ৰাণীৰ মৃত্যু হৈছে আৰু সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ তৃণভূমিৰ বৃহৎ অংশ অগ্নিকাণ্ডত জ্বলি গৈছে। <ref>{{cite web |last1=Svitlyk |first1=Daria |title=Kherson Oblast nature reserve damaged but not fully destroyed by Russia, director clarifies |url=https://kyivindependent.com/kherson-oblast-nature-reserve/ |website=The Kyiv Independent |access-date=19 August 2024}}</ref> ==২০২৬ চনৰ অগ্নিকাণ্ড== ২০২৬ চনৰ জুন মাহত দুটা বৃহৎ পৰিসৰৰ অগ্নিকাণ্ডই সংৰক্ষিত অঞ্চলটোত ব্যাপক ক্ষতিসাধন কৰে। ছেণ্টিনেল-২ উপগ্ৰহৰ চিত্ৰ বিশ্লেষণৰ ভিত্তিত জানিব পৰা যায় যে অগ্নিকাণ্ডত সংৰক্ষিত “পিভডেন্নি” (দক্ষিণ) খণ্ডৰ ১,৯২৮ হেক্টৰ ভূমি জ্বলি যায়। ইয়াৰ উপৰি, সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ বাফাৰ অঞ্চলত থকা ৫৬৬.৬ হেক্টৰ কৃষিভূমিও ধ্বংস হয়। <ref name="intent">{{cite web |title=The occupiers burned nearly 2,000 hectares of the Askania-Nova Nature Reserve |url=https://intent.press/en/amp/0/the-occupiers-burned-nearly-2000-hectares-of-the-askania-nova-nature-reserve/ |website=Intent.press |date=2026-07-01 |access-date=2024-05-15}}</ref><ref name="ukrinform">{{cite web |title=Nearly 2,000 hectares burned in Askania-Nova Biosphere Reserve |url=https://www.ukrinform.net/rubric-emergencies/4139489-nearly-2000-hectares-burned-in-askanianova-biosphere-reserve.html |website=Ukrinform |date=2026-07-01 |access-date=2024-05-15}}</ref> এই অগ্নিকাণ্ডসমূহৰ ফলত ইউক্ৰেইনৰ ৰেড বুকত তালিকাভুক্ত উদ্ভিদসমষ্টি থকা আদিম তৃণভূমিৰ বাসস্থান ধ্বংস হয়। ইয়াৰ ভিতৰত ইউক্ৰেইনীয় পাখিঘাঁহ (Stipa ucrainica), কেশযুক্ত পাখিঘাঁহ (Stipa capillata) আৰু লেছিঙৰ পাখিঘাঁহ (Stipa lessingiana) উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ উপৰি, অগ্নিকাণ্ডৰ ফলত টালিয়েভৰ কণ্টকময় ফুল (Rhaponticoides taliewii), হেনিঙৰ মিল্কভেচ (Astragalus henningii) আৰু ৰেগেলৰ পিঁয়াজ (Allium regelianum) আদি অন্যান্য দুৰ্লভ উদ্ভিদ প্ৰজাতিও ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। <ref name="intent"/><ref name="ukrinform"/> সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ ভূ-খণ্ডৰ দহটা অংশ জুইত সম্পূৰ্ণৰূপে ধ্বংস হয়, আৰু আন কেইবাটাও অংশ আংশিকভাৱে ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। <ref name="intent"/> গ্ৰীষ্মকালত জ্বলি যোৱা ঠাইৰ সংখ্যা দুটা ডজনতকৈও অধিক হৈছিল, আৰু সংৰক্ষিত ষ্টেপ অঞ্চলৰ ভিতৰত জুইত জ্বলি যোৱা ভূ-খণ্ডৰ মুঠ আয়তন ৩,০০০ হেক্টৰতকৈও অধিক হৈছিল। <ref name="ecopolitic"/> সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ প্ৰশাসনে জনোৱা মতে, এই অগ্নিকাণ্ডসমূহ সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ ভূ-খণ্ডত মোতায়েন কৰা ৰাছিয়াৰ দখলদাৰী বাহিনীৰ সামৰিক কাৰ্যকলাপৰ ফলত সংঘটিত হৈছিল। দখলদাৰী বাহিনীৰ নিয়ন্ত্ৰিত সংবাদ মাধ্যমে প্ৰকাশ কৰা প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, এখন মানৱৰহিত আকাশযান (UAV) ভূপতিত কৰাৰ ফলতেই এই অগ্নিকাণ্ডসমূহ সংঘটিত হোৱা বুলি দাবী কৰা হৈছিল। <ref name="intent"/> ===জীৱ-জন্তুৰ ক্ষতি আৰু অপসাৰণ=== দখলদাৰিত্বৰ ফলত সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ প্ৰাণীসমূহৰ জনসংখ্যাৰ ওপৰত অভূতপূৰ্ব ক্ষতি হৈছে। খুৰাযুক্ত প্ৰাণীসমূহৰ মৃত্যুৰ পৰিমাণ [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ পিছত এতিয়ালৈকে নথিভুক্ত হোৱা যিকোনো সময়ৰ তুলনাত অধিক হৈছে। সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ বিষয়াসকলৰ মতে, সামৰিক কাৰ্যকলাপৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা মানসিক চাপ, অৱহেলা, খৰাং আৰু অনুপযুক্ত যত্নৰ বাবেই এই প্ৰাণীসমূহৰ মৃত্যু হৈছে। <ref name="most"/> সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ বিষয়াসকলৰ মতে, সামৰিক কাৰ্যকলাপৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা মানসিক চাপ, অৱহেলা, খৰাং আৰু অনুপযুক্ত যত্নৰ বাবেই এই প্ৰাণীসমূহৰ মৃত্যু হৈছে। <ref name="ecopolitic"/> দখলদাৰী প্ৰশাসনে সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰপৰা মূল্যৱান প্ৰাণীসমূহ অপসাৰণৰ ব্যৱস্থা কৰে। চেপমেনৰ জেব্ৰা, প্ৰজেৱালস্কিৰ ঘোঁৰা, বাইছন আৰু ডেভিডৰ হৰিণৰ একোটাকৈযোৰ ‘‘ৰোষ্টভস্কি’’ সংৰক্ষিত অঞ্চললৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। আনহাতে, অধিকাংশ প্ৰাণী ক্ৰিমিয়াৰ ব্যক্তিগত মালিকানাধীন টাইগান সিংহ উদ্যানলৈ হস্তান্তৰ কৰা হয়। প্ৰাণীসমূহ ক’লা বজাৰত বিক্ৰী কৰাৰ ঘটনাও নথিভুক্ত হৈছে। দখলৰ পূৰ্বে সংৰক্ষিত অঞ্চলটোত ১২০টা প্ৰজাতিৰ প্ৰায় ৩,৫০০টা প্ৰাণী আছিল। <ref name="ecopolitic"/> ২০২৩–২০২৪ চনৰ শীতকালত সময়মতে শীতকালীন আশ্ৰয়স্থলীলৈ স্থানান্তৰ নকৰাৰ ফলত সংৰক্ষিত অঞ্চলটোত [[আফ্ৰিকা]]ন কেপ ম'হবোৰৰ মৃত্যু হয়। <ref name="ecopolitic"/> ==জলবায়ু== {{Weather box |location = আস্কানীয়া-নোভা (১৯৯১–২০২০ স্বাভাৱিক, চৰম ১৯১০-২০০৫) |metric first = y |single line = y |Jan record high C = 16.3 |Feb record high C = 20.6 |Mar record high C = 23.9 |Apr record high C = 28.1 |May record high C = 34.4 |Jun record high C = 37.7 |Jul record high C = 40.1 |Aug record high C = 40.3 |Sep record high C = 36.6 |Oct record high C = 33.5 |Nov record high C = 25.4 |Dec record high C = 16.1 |year record high C = 40.3 |Jan high C = 1.9 |Feb high C = 3.4 |Mar high C = 9.2 |Apr high C = 16.5 |May high C = 23.2 |Jun high C = 27.8 |Jul high C = 30.9 |Aug high C = 30.5 |Sep high C = 24.2 |Oct high C = 16.6 |Nov high C = 8.7 |Dec high C = 3.7 |year high C = 16.4 |Jan mean C = -1.5 |Feb mean C = -0.7 |Mar mean C = 3.9 |Apr mean C = 10.2 |May mean C = 16.3 |Jun mean C = 21.2 |Jul mean C = 23.9 |Aug mean C = 23.3 |Sep mean C = 17.2 |Oct mean C = 10.7 |Nov mean C = 4.3 |Dec mean C = 0.4 |year mean C = 10.8 |Jan low C = -4.6 |Feb low C = -4.3 |Mar low C = -0.6 |Apr low C = 3.9 |May low C = 9.5 |Jun low C = 14.7 |Jul low C = 17.0 |Aug low C = 16.3 |Sep low C = 11.0 |Oct low C = 5.6 |Nov low C = 0.8 |Dec low C = -2.6 |year low C = 5.6 |Jan record low C = -30.3 |Feb record low C = -32.5 |Mar record low C = -22.5 |Apr record low C = -8.7 |May record low C = -2.6 |Jun record low C = 0.9 |Jul record low C = 7.4 |Aug record low C = 3.8 |Sep record low C = -4.8 |Oct record low C = -11.2 |Nov record low C = -22.4 |Dec record low C = -24.3 |year record low C = -32.5 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 28 |Feb precipitation mm = 26 |Mar precipitation mm = 28 |Apr precipitation mm = 32 |May precipitation mm = 39 |Jun precipitation mm = 52 |Jul precipitation mm = 38 |Aug precipitation mm = 35 |Sep precipitation mm = 34 |Oct precipitation mm = 29 |Nov precipitation mm = 36 |Dec precipitation mm = 31 |year precipitation mm = 408 |unit precipitation days = 1.0 mm |Jan precipitation days = 6.4 |Feb precipitation days = 5.4 |Mar precipitation days = 6.1 |Apr precipitation days = 5.2 |May precipitation days = 5.9 |Jun precipitation days = 6.1 |Jul precipitation days = 4.2 |Aug precipitation days = 3.5 |Sep precipitation days = 4.3 |Oct precipitation days = 4.5 |Nov precipitation days = 5.8 |Dec precipitation days = 6.2 |year precipitation days = 63.6 |Jan humidity = 86.2 |Feb humidity = 82.8 |Mar humidity = 76.7 |Apr humidity = 68.9 |May humidity = 67.3 |Jun humidity = 64.0 |Jul humidity = 58.8 |Aug humidity = 57.3 |Sep humidity = 66.1 |Oct humidity = 76.8 |Nov humidity = 85.1 |Dec humidity = 87.0 |year humidity = 73.1 |Jan sun = 68 |Feb sun = 94 |Mar sun = 144 |Apr sun = 209 |May sun = 284 |Jun sun = 302 |Jul sun = 339 |Aug sun = 315 |Sep sun = 242 |Oct sun = 170 |Nov sun = 80 |Dec sun = 54 |year sun = 2301 |source 1 = [[NCEI]]<ref name=Clino91>{{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20250419035018/https://www.ncei.noaa.gov/data/oceans/archive/arc0216/0253808/6.6/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Ukraine/CSV/Askaniia_Nova_33915.csv | archive-date = 19 April 2025 | url = https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Ukraine/CSV/ASKANIIA-NOVA_33915.csv | format = CSV | title = Askania-Nova Climate Normals 1991–2020 | work = World Meteorological Organization Climate Normals for 1991–2020 | publisher = National Centers for Environmental Information | access-date = 19 April 2025}}</ref> |source 2 = Climatebase.ru (extremes)<ref name =climatebase>{{cite web | url = http://climatebase.ru/station/33915/?lang=en | title = Askanija-Nova, Ukraine Climate data (Period supervision: 1910–2005) | publisher = Climatebase | access-date = April 6, 2015}}</ref> }} ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইন]] 2vpkr16uquu99wfvqw2l9zo0031ymzv 645674 645673 2026-10-16T20:28:47Z KiranBOT 45247 AMP-Tracking URLs ৰ পৰা আঁতৰোৱা হৈছে ([[:m:User:KiranBOT/AMP|বিশদ]]) ([[User talk:Usernamekiran|ভুল প'ৰিবেশ]]) v3.1.1s 645674 wikitext text/x-wiki {{Short description|Nature reserve in Kherson Oblast, Ukraine}} {{Infobox protected area | name = আস্কানীয়া-নোভা | iucn_category = Ib <!-- images --> | image = Przewalski's Horse Askania Nova.jpg | image_caption = [[Przewalski's horse]]s (''Equus ferus przewalskii'') <!-- map --> | pushpin_map = | image_map = Askania-Nowa-Ukraine-Map.png | map_size = | map_caption = Location of Askania-Nova in Ukraine | pushpin_relief = <!-- location --> | location =আস্কানীয়া-নোভা (বসতিস্থল), কাখভকা ৰায়ন, খেৰচন অব্লাষ্ট, [[ইউক্ৰেইন]]। | nearest_city = | nearest_town = | coordinates = {{coord|46|27|07|N|33|52|51|E|scale:100000|display=inline,title}} | coords_ref = <!-- stats --> | length = | length_mi = | length_km = | width = | width_mi = | width_km = | area_km2 = 333.08 | area_ref = <ref name="unesco">{{cite web |title=Askaniya-Nova |url=https://www.unesco.org/en/mab/askaniya-nova |website=UNESCO Man and the Biosphere Programme |access-date=2024-05-15}}</ref> | elevation = | elevation_avg = | elevation_min = | elevation_max = | dimensions = | designation = <!-- dates & info --> | authorized = | created = | designated = | established = ১৮৯৮ | named_for = | visitation_num = | visitation_year = | visitation_ref = | governing_body = ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় কৃষি বিজ্ঞান একাডেমী | administrator = | operator = | owner = <!-- website, embedded --> | website = http://askania-nova-zapovidnik.gov.ua/en/ | module = }} '''আস্কানীয়া-নোভা ({{lang-en|Askania-Nova}})''' সম্পূৰ্ণ ইউক্ৰেইনীয় নাম ফাল্ৎস-ফেইনৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা আস্কানীয়া-নোভা জৈৱ-মণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকা [[ইউক্ৰেইন]]ৰ খেৰছন অব্লাষ্টত, শুকান টাউৰিডা ষ্টেপ অঞ্চলত, অলেশ্কি ছেণ্ডছৰ ওচৰত অৱস্থিত এখন জৈৱ-মণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকা। ই ইউনেস্কোৰ ‘মানুহ আৰু জৈৱ-মণ্ডল’ কাৰ্যসূচীৰ এটা সক্ৰিয় সদস্য। এই সংৰক্ষিত এলেকাটোৱে স্থানীয় ষ্টেপৰ প্ৰাকৃতিক বাসস্থান আৰু স্থানীয়ভাৱে পোৱা প্ৰজাতিসমূহ সংৰক্ষণ কৰাৰ লগতে বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ বিৰল আৰু বিদেশী প্ৰাণী প্ৰজাতিয়ো দেখা যায়। আস্কানীয়া-নোভা [[ইউক্ৰেইন]]ৰ কৃষি বিজ্ঞান একাডেমীৰ এটা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানো। সংৰক্ষিত এলেকাটোত এটা প্ৰাণী উদ্যানৰ লগতে ৩৩,০০০ হেক্টৰতকৈও অধিক (৮১,০০০ একৰতকৈ অধিক) তৃণভূমি আছে, য'ত খুৰাযুক্ত স্তন্যপায়ী প্ৰাণীৰ জাকসমূহে বিচৰণ কৰে। ইয়াত শ শ উদ্ভিদ প্ৰজাতিৰে সমৃদ্ধ বহুতো উদ্ভিদ উদ্যান আৰু বৃক্ষ উদ্যান আছে। ইয়াৰ উপৰি এক বিশাল অঞ্চলজুৰি মানুহৰ হস্তক্ষেপৰপৰা প্ৰায় অক্ষত আদিম ষ্টেপভূমি বিস্তৃত হৈ আছে। আস্কানীয়া-নোভাক ইউক্ৰেইনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰসমূহৰ প্ৰাৰম্ভিক তালিকাতো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। [[File:Аскания-Нова (заповедник).jpg|thumb|]] ==ইতিহাস== জাৰ্মান উপনিৱেশ আস্কানীয়া-নোভাৰ চৌপাশে ১৮৯৮ চনত ফ্ৰিড্ৰিখ জেকব এডুয়াৰ্ডোভিচ ফাল্ৎসফেইনে (১৮৬৩–১৯২০)এই প্ৰকৃতি সংৰক্ষণ ক্ষেত্ৰখন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। আস্কানীয়া-নোভা ১৮৯০ চনতহে এক সংগঠিত বসতি বা খুতিৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।<ref name="OUCI">{{cite journal |title=Falz-Fein Biosphere Reserve "Askania-Nova" (dedicated to the 125th foundation anniversary) |url=https://ouci.dntb.gov.ua/en/works/4wNWe5z7/ |journal=OUCI |access-date=2024-05-15}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ১৯১৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ৰাষ্ট্ৰীয়কৰণ কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে ৰেড আৰ্মীয়ে ফাল্‌জ-ফেইন পৰিয়ালৰপৰা আস্কানীয়া-নোভা বাজেয়াপ্ত কৰে। শেষৰগৰাকী মালিকে [[জাৰ্মানী]]লৈ স্থানান্তৰিত হ’বলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল। তেওঁ আছিল ফ্ৰিডৰিখ ফাল্‌জ-ফেইনৰ মাতৃ ছফিয়া-লুইজা ব’হ্‌দানিভনা (গট্‌লিব) নাউফ (১৮৩৫–১৯১৯)। তেওঁৰ এই অস্বীকৃতিৰ ফলত তেওঁক তাৎক্ষণিকভাৱে মৃত্যুদণ্ড দিয়া হয়। ৰেড আৰ্মীৰ দুজন প্ৰহৰীয়ে তেওঁক খৰ্লি অঞ্চলত থকা তেওঁৰ সম্পত্তি সমৰ্পণ নকৰাৰ বাবে গুলীয়াই হত্যা কৰে। খৰ্লি বৰ্তমান খেৰছন অব্লাস্তৰ এখন বন্দৰনগৰী। <ref>{{cite web |url=http://www.dezimmer.net/NabokovFamilyWeb/nfw01/nfw01_187.htm |title=Falz-Fein Lineage |archive-url=https://web.archive.org/web/20221126002345/http://www.dezimmer.net/NabokovFamilyWeb/nfw01/nfw01_187.htm |archive-date=November 26, 2022 |url-status=dead}}</ref> ১৯১৯ চনৰ ১ এপ্ৰিলত ইউক্ৰেইনীয় এছ এছ আৰৰ জন কমিছাৰৰ পৰিষদৰ এক ডিক্ৰীৰ জৰিয়তে আস্কানীয়া-নোভাক জনসাধাৰণৰ অভয়াৰণ্য উদ্যান হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত ১৯২১ চনৰ ৮ ফেব্ৰুৱাৰীত ইয়াক ইউক্ৰেইনীয় এছ এছ আৰৰ এখন ৰাজ্যিক ষ্টেপ সংৰক্ষিত অঞ্চল হিচাপে পুনৰ্গঠন কৰা হয়। <ref>{{Cite journal |last1=Передера |first1=С. Б. |last2=Кінаш |first2=О. В. |date=2015-06-26 |title=Визначення чутливості грибів роду Mucor та Aspergillus до деяких речовин рослинного походження |journal=Вісник Полтавської державної аграрної академії |issue=1–2 |pages=102–105 |doi=10.31210/visnyk2015.1-2.21 |issn=2415-3362|doi-access=free }}</ref> সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল আদিম ষ্টেপ অঞ্চলৰ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ সংৰক্ষণ আৰু অধ্যয়ন কৰা, লগতে অধিকসংখ্যক প্ৰাণী আৰু উদ্ভিদৰ প্ৰজাতি নতুন পৰিৱেশত অভিযোজিত কৰা আৰু সেইবোৰ অধ্যয়ন কৰা। আস্কানীয়া-নোভা এখন এক বৈজ্ঞানিক ষ্টেপ গৱেষণা কেন্দ্ৰ, পশুপালন আৰু প্ৰজনন পামসমূহৰ সৈতে এটা চিৰিয়াখানা-প্ৰযুক্তিগত ষ্টেচন, এটা উদ্ভিদ-প্ৰযুক্তিগত ষ্টেচন আৰু আন বিভিন্ন বৈজ্ঞানিক প্ৰতিষ্ঠানত পৰিণত হয়। উল্লেখযোগ্যভাৱে, চিৰিয়াখানা আৰু উদ্ভিদ উদ্যানৰ যথেষ্ট সম্প্ৰসাৰণ কৰা হৈছিল। সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ এটা অংশত ষ্টেপ সংৰক্ষণ এলেকা, জীৱ-জন্তুৰ অভিযোজনৰ বাবে চিৰিয়াখানা আৰু এটা আৰ্ব’ৰেটাম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ১৯৩২ চনৰপৰা ১৯৫৬ চনলৈ সংৰক্ষণ ক্ষেত্ৰখন এম. ইভানভৰ সৰ্ব-ছোভিয়েট প্ৰাণী সংকৰায়ন আৰু অভিযোজন বৈজ্ঞানিক-গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। ইয়াত ১২টা বিভাগ (উদ্ভিদ উদ্যান, ষ্টেপ সংৰক্ষণ এলেকা আৰু চিৰিয়াখানাকে ধৰি), ৯টা পৰীক্ষাগাৰ, পৰীক্ষামূলক কৃষিকাৰ্যৰ ব্যৱস্থা আৰু কৃষিজাত পশুৰ বাবে ৪টা প্ৰজনন কেন্দ্ৰ আছিল। এই প্ৰতিষ্ঠানটো নতুন জাত সৃষ্টি সম্পৰ্কীয় বৈজ্ঞানিক গৱেষণাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ আৰু প্ৰজনন পামসমূহৰ এক মুখ্য কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ]] আৰু [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]] এই দুয়োখন বিশ্বযুদ্ধৰ সময়তে সংৰক্ষণ ক্ষেত্ৰখন ব্যাপকভাৱে ধ্বংসপ্ৰাপ্ত হৈছিল। <ref name="OUCI"/> ১৯৮৩ চনত আস্কানীয়া-নোভাক জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকা হিচাপে পুনৰ্গঠন কৰা হয় আৰু ইয়াৰ পৰৱৰ্তী বছৰতে ইয়াক ইউনেস্কোৰ জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকাসমূহৰ বিশ্ব নেটৱৰ্কত ছোভিয়েট সংঘৰ সদস্য হিচাপে মনোনীত কৰা হয়।<ref name="OUCI"/>ছোভিয়েট সংঘৰ পতনৰ পিছত ১৯৯৩ চনত ইউক্ৰেইনে আস্কানীয়া-নোভাৰ জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকাৰ মৰ্যাদা পুনৰ নিশ্চিত কৰে। ২০০৮ চনত আস্কানীয়া-নোভাক ইউক্ৰেইনৰ সাতটা আশ্চৰ্যৰ অন্যতম হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হয়। ===ৰাছিয়াৰ দখল আৰু ক্ষতিসাধন=== ২০২২ চনৰ মাৰ্চ মাহত অঞ্চলটো [[ৰাছিয়া]]ই দখল কৰাৰ পাছত আছকানীয়া-নোভাৰ প্ৰশাসন [[ৰাছিয়া]]ৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ যায়।<ref>{{cite web |last1=Vasyliuk |first1=Oleksii |title=Askania Nova Biosphere Reserve captured by invaders |url=https://uwecworkgroup.info/askania-nova-biosphere-reserve-captured-by-invaders/ |website=Ukraine War Environmental Consequences Work Group |access-date=2 September 2023}}</ref> ইয়াৰ পিছত সংৰক্ষিত তৃণভূমিসমূহক চিকাৰৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা অঞ্চল হিচাপে পুনৰশ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হয়। অলপ সময়ৰ পাছতে উদ্যানখনৰপৰা চিকাৰ কৰা হৰিণৰ মৃতদেহৰ কাষত ৰাছিয়াৰ সৈন্য থকা ফটোগ্ৰাফ সামাজিক মাধ্যমত প্ৰকাশ পায়। ৰাছিয়াৰ সৈন্যই সংৰক্ষিত তৃণভূমিৰ মাজেৰে গধুৰ সামৰিক সঁজুলি চলাই, গভীৰ খাল খান্দি আৰু অগ্নিকাণ্ড সংঘটিত কৰি উদ্যানখনৰ অধিক ক্ষতিসাধন কৰে। <ref name="ecopolitic">{{cite web |title=Occupied Askania-Nova is suffering from fires, the loss of animals and incompetence |url=https://ecopolitic.com.ua/en/news/occupied-askania-nova-is-suffering-from-fires-the-loss-of-animals-and-incompetence/ |website=Ecopolitic |date=2026-08-02 |access-date=2024-05-15}}</ref> আছকানীয়া-নোভাৰ ইউক্ৰেইনী প্ৰশাসনে এতিয়াও অনুপস্থিত অৱস্থাত কাম কৰি আছে; প্ৰতিষ্ঠানটো এৰি যাবলৈ বাধ্য হোৱা প্ৰাক্তন কৰ্মচাৰীসকলক সহায় কৰিবলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অনুদানে অৰিহণা যোগাই আছে। ২০২৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ৰাছিয়াৰ কৰ্তৃপক্ষই দখলদাৰীপক্ষৰ সৈতে সহযোগিতা কৰা দিমিত্ৰ’ মেশ্চেৰিয়াকভক সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ পৰিচালক হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। <ref name="ecopolitic"/> ২০২৬ চনৰ এপ্ৰিল মাহত খেৰছন অঞ্চলৰ সাময়িক দখলৰ সময়ছোৱাত সংৰক্ষিত অঞ্চলটো অবৈধভাৱে দখল আৰু ব্যৱহাৰৰ সৈতে জড়িত অপৰাধৰ বাবে মেশ্চেৰিয়াকভক দোষী সাব্যস্ত কৰা হয়। <ref name="most">{{cite web |title=The occupation has provoked an unprecedented mortality among ungulates in the Askania-Nova Reserve |url=https://most.ks.ua/en/news/url/okupatsija-sprovokuvala-bezpretsedentnu-za-ostanni-80-rokiv-zagibel-kopitnih-u-zapovidniku-askanija-nova |website=Most |date=2026-05-18 |access-date=2024-05-15}}</ref> ২০২৪ চনৰ আগষ্ট মাহত খেৰছন অঞ্চলৰ [[ইউক্ৰেইন]]ৰ গৱৰ্ণৰ আলেকজেণ্ডাৰ প্ৰকুডিনে কয় যে ৰাছিয়াৰ বাহিনীৰ লুণ্ঠন, সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ বন্যপ্ৰাণী ক্ৰিমিয়া আৰু ৰাছিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা আৰু কাখোভকা বান্ধ ধ্বংসৰ ফলত হোৱা বানপানীৰ বাবে সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৱে “অস্তিত্ব হেৰুৱাইছে”। অৱশ্যে, সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ পৰিচালক ভিক্টৰ শাপোভালে এই দাবী অস্বীকাৰ কৰে। তেওঁ কয় যে সংৰক্ষিত অঞ্চলটো ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছে আৰু ৰাছিয়াই কিছুমান জীৱ-জন্তু লৈ গৈছে। তেওঁ লগতে কয় যে অৱহেলাৰ ফলত আন কিছুমান বন্যপ্ৰাণীৰ মৃত্যু হৈছে আৰু সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ তৃণভূমিৰ বৃহৎ অংশ অগ্নিকাণ্ডত জ্বলি গৈছে। <ref>{{cite web |last1=Svitlyk |first1=Daria |title=Kherson Oblast nature reserve damaged but not fully destroyed by Russia, director clarifies |url=https://kyivindependent.com/kherson-oblast-nature-reserve/ |website=The Kyiv Independent |access-date=19 August 2024}}</ref> ==২০২৬ চনৰ অগ্নিকাণ্ড== ২০২৬ চনৰ জুন মাহত দুটা বৃহৎ পৰিসৰৰ অগ্নিকাণ্ডই সংৰক্ষিত অঞ্চলটোত ব্যাপক ক্ষতিসাধন কৰে। ছেণ্টিনেল-২ উপগ্ৰহৰ চিত্ৰ বিশ্লেষণৰ ভিত্তিত জানিব পৰা যায় যে অগ্নিকাণ্ডত সংৰক্ষিত “পিভডেন্নি” (দক্ষিণ) খণ্ডৰ ১,৯২৮ হেক্টৰ ভূমি জ্বলি যায়। ইয়াৰ উপৰি, সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ বাফাৰ অঞ্চলত থকা ৫৬৬.৬ হেক্টৰ কৃষিভূমিও ধ্বংস হয়। <ref name="intent">{{cite web |title=The occupiers burned nearly 2,000 hectares of the Askania-Nova Nature Reserve |url=https://intent.press/en/news/society/2026/the-occupiers-burned-nearly-2000-hectares-of-the-askania-nova-nature-reserve/ |website=Intent.press |date=2026-07-01 |access-date=2024-05-15}}</ref><ref name="ukrinform">{{cite web |title=Nearly 2,000 hectares burned in Askania-Nova Biosphere Reserve |url=https://www.ukrinform.net/rubric-emergencies/4139489-nearly-2000-hectares-burned-in-askanianova-biosphere-reserve.html |website=Ukrinform |date=2026-07-01 |access-date=2024-05-15}}</ref> এই অগ্নিকাণ্ডসমূহৰ ফলত ইউক্ৰেইনৰ ৰেড বুকত তালিকাভুক্ত উদ্ভিদসমষ্টি থকা আদিম তৃণভূমিৰ বাসস্থান ধ্বংস হয়। ইয়াৰ ভিতৰত ইউক্ৰেইনীয় পাখিঘাঁহ (Stipa ucrainica), কেশযুক্ত পাখিঘাঁহ (Stipa capillata) আৰু লেছিঙৰ পাখিঘাঁহ (Stipa lessingiana) উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ উপৰি, অগ্নিকাণ্ডৰ ফলত টালিয়েভৰ কণ্টকময় ফুল (Rhaponticoides taliewii), হেনিঙৰ মিল্কভেচ (Astragalus henningii) আৰু ৰেগেলৰ পিঁয়াজ (Allium regelianum) আদি অন্যান্য দুৰ্লভ উদ্ভিদ প্ৰজাতিও ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। <ref name="intent"/><ref name="ukrinform"/> সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ ভূ-খণ্ডৰ দহটা অংশ জুইত সম্পূৰ্ণৰূপে ধ্বংস হয়, আৰু আন কেইবাটাও অংশ আংশিকভাৱে ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। <ref name="intent"/> গ্ৰীষ্মকালত জ্বলি যোৱা ঠাইৰ সংখ্যা দুটা ডজনতকৈও অধিক হৈছিল, আৰু সংৰক্ষিত ষ্টেপ অঞ্চলৰ ভিতৰত জুইত জ্বলি যোৱা ভূ-খণ্ডৰ মুঠ আয়তন ৩,০০০ হেক্টৰতকৈও অধিক হৈছিল। <ref name="ecopolitic"/> সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ প্ৰশাসনে জনোৱা মতে, এই অগ্নিকাণ্ডসমূহ সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ ভূ-খণ্ডত মোতায়েন কৰা ৰাছিয়াৰ দখলদাৰী বাহিনীৰ সামৰিক কাৰ্যকলাপৰ ফলত সংঘটিত হৈছিল। দখলদাৰী বাহিনীৰ নিয়ন্ত্ৰিত সংবাদ মাধ্যমে প্ৰকাশ কৰা প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, এখন মানৱৰহিত আকাশযান (UAV) ভূপতিত কৰাৰ ফলতেই এই অগ্নিকাণ্ডসমূহ সংঘটিত হোৱা বুলি দাবী কৰা হৈছিল। <ref name="intent"/> ===জীৱ-জন্তুৰ ক্ষতি আৰু অপসাৰণ=== দখলদাৰিত্বৰ ফলত সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ প্ৰাণীসমূহৰ জনসংখ্যাৰ ওপৰত অভূতপূৰ্ব ক্ষতি হৈছে। খুৰাযুক্ত প্ৰাণীসমূহৰ মৃত্যুৰ পৰিমাণ [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ পিছত এতিয়ালৈকে নথিভুক্ত হোৱা যিকোনো সময়ৰ তুলনাত অধিক হৈছে। সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ বিষয়াসকলৰ মতে, সামৰিক কাৰ্যকলাপৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা মানসিক চাপ, অৱহেলা, খৰাং আৰু অনুপযুক্ত যত্নৰ বাবেই এই প্ৰাণীসমূহৰ মৃত্যু হৈছে। <ref name="most"/> সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ বিষয়াসকলৰ মতে, সামৰিক কাৰ্যকলাপৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা মানসিক চাপ, অৱহেলা, খৰাং আৰু অনুপযুক্ত যত্নৰ বাবেই এই প্ৰাণীসমূহৰ মৃত্যু হৈছে। <ref name="ecopolitic"/> দখলদাৰী প্ৰশাসনে সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰপৰা মূল্যৱান প্ৰাণীসমূহ অপসাৰণৰ ব্যৱস্থা কৰে। চেপমেনৰ জেব্ৰা, প্ৰজেৱালস্কিৰ ঘোঁৰা, বাইছন আৰু ডেভিডৰ হৰিণৰ একোটাকৈযোৰ ‘‘ৰোষ্টভস্কি’’ সংৰক্ষিত অঞ্চললৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। আনহাতে, অধিকাংশ প্ৰাণী ক্ৰিমিয়াৰ ব্যক্তিগত মালিকানাধীন টাইগান সিংহ উদ্যানলৈ হস্তান্তৰ কৰা হয়। প্ৰাণীসমূহ ক’লা বজাৰত বিক্ৰী কৰাৰ ঘটনাও নথিভুক্ত হৈছে। দখলৰ পূৰ্বে সংৰক্ষিত অঞ্চলটোত ১২০টা প্ৰজাতিৰ প্ৰায় ৩,৫০০টা প্ৰাণী আছিল। <ref name="ecopolitic"/> ২০২৩–২০২৪ চনৰ শীতকালত সময়মতে শীতকালীন আশ্ৰয়স্থলীলৈ স্থানান্তৰ নকৰাৰ ফলত সংৰক্ষিত অঞ্চলটোত [[আফ্ৰিকা]]ন কেপ ম'হবোৰৰ মৃত্যু হয়। <ref name="ecopolitic"/> ==জলবায়ু== {{Weather box |location = আস্কানীয়া-নোভা (১৯৯১–২০২০ স্বাভাৱিক, চৰম ১৯১০-২০০৫) |metric first = y |single line = y |Jan record high C = 16.3 |Feb record high C = 20.6 |Mar record high C = 23.9 |Apr record high C = 28.1 |May record high C = 34.4 |Jun record high C = 37.7 |Jul record high C = 40.1 |Aug record high C = 40.3 |Sep record high C = 36.6 |Oct record high C = 33.5 |Nov record high C = 25.4 |Dec record high C = 16.1 |year record high C = 40.3 |Jan high C = 1.9 |Feb high C = 3.4 |Mar high C = 9.2 |Apr high C = 16.5 |May high C = 23.2 |Jun high C = 27.8 |Jul high C = 30.9 |Aug high C = 30.5 |Sep high C = 24.2 |Oct high C = 16.6 |Nov high C = 8.7 |Dec high C = 3.7 |year high C = 16.4 |Jan mean C = -1.5 |Feb mean C = -0.7 |Mar mean C = 3.9 |Apr mean C = 10.2 |May mean C = 16.3 |Jun mean C = 21.2 |Jul mean C = 23.9 |Aug mean C = 23.3 |Sep mean C = 17.2 |Oct mean C = 10.7 |Nov mean C = 4.3 |Dec mean C = 0.4 |year mean C = 10.8 |Jan low C = -4.6 |Feb low C = -4.3 |Mar low C = -0.6 |Apr low C = 3.9 |May low C = 9.5 |Jun low C = 14.7 |Jul low C = 17.0 |Aug low C = 16.3 |Sep low C = 11.0 |Oct low C = 5.6 |Nov low C = 0.8 |Dec low C = -2.6 |year low C = 5.6 |Jan record low C = -30.3 |Feb record low C = -32.5 |Mar record low C = -22.5 |Apr record low C = -8.7 |May record low C = -2.6 |Jun record low C = 0.9 |Jul record low C = 7.4 |Aug record low C = 3.8 |Sep record low C = -4.8 |Oct record low C = -11.2 |Nov record low C = -22.4 |Dec record low C = -24.3 |year record low C = -32.5 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 28 |Feb precipitation mm = 26 |Mar precipitation mm = 28 |Apr precipitation mm = 32 |May precipitation mm = 39 |Jun precipitation mm = 52 |Jul precipitation mm = 38 |Aug precipitation mm = 35 |Sep precipitation mm = 34 |Oct precipitation mm = 29 |Nov precipitation mm = 36 |Dec precipitation mm = 31 |year precipitation mm = 408 |unit precipitation days = 1.0 mm |Jan precipitation days = 6.4 |Feb precipitation days = 5.4 |Mar precipitation days = 6.1 |Apr precipitation days = 5.2 |May precipitation days = 5.9 |Jun precipitation days = 6.1 |Jul precipitation days = 4.2 |Aug precipitation days = 3.5 |Sep precipitation days = 4.3 |Oct precipitation days = 4.5 |Nov precipitation days = 5.8 |Dec precipitation days = 6.2 |year precipitation days = 63.6 |Jan humidity = 86.2 |Feb humidity = 82.8 |Mar humidity = 76.7 |Apr humidity = 68.9 |May humidity = 67.3 |Jun humidity = 64.0 |Jul humidity = 58.8 |Aug humidity = 57.3 |Sep humidity = 66.1 |Oct humidity = 76.8 |Nov humidity = 85.1 |Dec humidity = 87.0 |year humidity = 73.1 |Jan sun = 68 |Feb sun = 94 |Mar sun = 144 |Apr sun = 209 |May sun = 284 |Jun sun = 302 |Jul sun = 339 |Aug sun = 315 |Sep sun = 242 |Oct sun = 170 |Nov sun = 80 |Dec sun = 54 |year sun = 2301 |source 1 = [[NCEI]]<ref name=Clino91>{{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20250419035018/https://www.ncei.noaa.gov/data/oceans/archive/arc0216/0253808/6.6/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Ukraine/CSV/Askaniia_Nova_33915.csv | archive-date = 19 April 2025 | url = https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Ukraine/CSV/ASKANIIA-NOVA_33915.csv | format = CSV | title = Askania-Nova Climate Normals 1991–2020 | work = World Meteorological Organization Climate Normals for 1991–2020 | publisher = National Centers for Environmental Information | access-date = 19 April 2025}}</ref> |source 2 = Climatebase.ru (extremes)<ref name =climatebase>{{cite web | url = http://climatebase.ru/station/33915/?lang=en | title = Askanija-Nova, Ukraine Climate data (Period supervision: 1910–2005) | publisher = Climatebase | access-date = April 6, 2015}}</ref> }} ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইন]] r595l9ktwipfa4o4ajv4rxdsso6zzg4 0 139009 645505 634438 2026-10-16T13:40:05Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645505 wikitext text/x-wiki {{Infobox museum | name = হ্ৰিহোৰি স্কোভ'ৰ'ডা ৰাষ্ট্ৰীয় সাহিত্যিক স্মৃতি সংগ্ৰহালয় | native_name = Національний літературно-меморіальний музей Г. С. Сковороди | native_name_lang = uk | image = Парковий будинок.Сковородинівка.JPG | caption = ২০১১ চনত সংগ্ৰহালয় ভৱনটো | alt = প্ৰৱেশদ্বাৰত হালধীয়া দেৱাল আৰু দুটা স্তম্ভ থকা এটা এমহলীয়া ভৱন | established = {{Start date|1972}} | location = স্কোভ'ৰ'ডেনিভকা, খাৰ্কিভ ওব্লাষ্ট, [[ইউক্ৰেইন]] | coordinates = {{coord|50|09|26|N|35|46|07|E}} | type = সাহিত্যিক সংগ্ৰহালয়, জীৱনীমূলক সংগ্ৰহালয় | website = {{URL|skovorodamuseum.com.ua}} | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঐতিহ্য |designation1_offname = {{Lang|uk|Меморіальний комплекс філософа і поета Г. С. Сковороди}} (''দাৰ্শনিক আৰু কবি এইচ. এছ. স্কোভ'ৰ'ডাৰ স্মৃতিসৌধ কমপ্লেক্স'') |designation1_type = ইতিহাস |designation1_number = 200024-Н}} }} '''হ্ৰিহোৰি স্কোভ'ৰ'ডা ৰাষ্ট্ৰীয় সাহিত্যিক স্মৃতি সংগ্ৰহালয়''' ({{Langx|uk|Національний літературно-меморіальний музей Г.&nbsp;С.&nbsp;Сковороди}}) হৈছে [[ইউক্ৰেইন]]ৰ খাৰ্কিভ ওব্লাষ্টৰ স্কোভ'ৰ'ডেনিভকা গাঁৱত অৱস্থিত এটা ঐতিহাসিক সংগ্ৰহালয়। এই সংগ্ৰহালয়টো বিখ্যাত ইউক্ৰেইনীয় দাৰ্শনিক আৰু কবি [[হ্ৰিহোৰি স্কোভ'ৰ'ডা]]ৰ জীৱন আৰু কৃতিৰ বাবে উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। ই আচলতে ১৮ শতিকাৰ স্মৃতিচিহ্নসমূহৰ এক বিশাল স্মৃতিসৌধ কমপ্লেক্স। ১৯৭২ চনত এই সংগ্ৰহালয়টো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।<ref name="guide1972">Путівник, 1972, p. 3</ref> সংগ্ৰহালয়টো এটা আঞ্চলিক পৌৰ প্ৰতিষ্ঠান, যাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হৈছে খাৰ্কিভ আঞ্চলিক পৰিষদ (Kharkiv Oblast Council)।<ref>{{Cite web |title=ОКЗ "НЛММ Г.С.СКОВОРОДИ" |trans-title=RMI "NLMM of H.S.SKOVORODA" |url=https://vkursi.pro/card/okz-nlmm-h-s-skovorody-02220912 |access-date=18 April 2025 |website=Vkursi |language=uk}}</ref> এই সংগ্ৰহালয়টোৰ সংগ্ৰহত হাজাৰ হাজাৰ ঐতিহাসিক সমল আছিল। ১৮.২ হেক্টৰ জুৰি বিস্তৃত হৈ থকা এই কমপ্লেক্সৰ এলেকাটোত ইতিহাস, স্থাপত্য, স্মাৰক কলা আৰু প্ৰাকৃতিক দৃশ্য বা লেণ্ডস্কেপ আৰ্টৰ বহুতো চানেকি অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। ২০২২ চনৰ ৬ মে’ত [[ইউক্ৰেইনৰ ওপৰত ৰাছিয়াৰ আক্ৰমণ]]ৰ সময়ত ৰাছিয়াৰ এটা মিছাইল বা ক্ষেপণাস্ত্ৰৰ আঘাতত সংগ্ৰহালয়ৰ মূল ভৱনটো সম্পূৰ্ণৰূপে ধ্বংস হয়।<ref name="unian_2022_05_07">{{Cite web |date=2022-05-07 |title=Російські окупанти обстріляли Сковородинівку на Харківщині: знищено музей (фото, відео) |trans-title=Russian occupiers shelled Skovorodynivka in Kharkiv Oblast: the museum is destroyed (photo, video) |url=https://www.unian.ua/war/rosiyski-okupanti-obstrilyali-skovorodinivku-na-harkivshchini-znishcheno-muzey-skovorodi-foto-video-novini-harkova-11816220.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20220507041133/https://www.unian.ua/war/rosiyski-okupanti-obstrilyali-skovorodinivku-na-harkivshchini-znishcheno-muzey-skovorodi-foto-video-novini-harkova-11816220.html |archive-date=7 May 2022 |access-date=18 April 2025 |website=[[UNIAN]] |language=uk}}</ref> == ইতিহাস == হ্ৰিহোৰি স্কোভ'ৰ'ডাই তেওঁৰ জীৱনৰ শেষৰ চাৰিটা বছৰ পান-ইভানিভকা (বৰ্তমানৰ স্কোভ'ৰ'ডেনিভকা) গাঁৱৰ কোভালিভস্কি জমিদাৰৰ ইষ্টেট বা অট্টালিকাত কটাইছিল। খুতিৰ আৰু ইষ্টেটৰ গৰাকী জমিদাৰ ইভানৰ পুত্ৰ আন্দ্ৰিয় কোভালিভস্কিৰ সৈতে থকা গভীৰ বন্ধুত্বৰ বাবেই দাৰ্শনিকগৰাকীয়ে জীৱনৰ শেষ সময়খিনি ইয়াত অতিবাহিত কৰিছিল। ঐতিহাসিক দমীট্ৰ’ বাহালিয়ে ১৯২২ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শিক্ষা বিভাগৰ পিপলছ কমিতাৰিয়েটৰ মুৰব্বী হ্ৰিহোৰি হ্ৰিনকো লৈ লিখা এটা পত্ৰত প্ৰথমবাৰৰ বাবে পান-ইভানিভকাত স্কোভ'ৰ'ডাৰ স্মৃতিত এটা সংগ্ৰহালয় নিৰ্মাণ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছিল।<ref>Бакай С. Ю. [https://hnpu.edu.ua Вшанування пам'яті видатного українського педагога Григорія Сковороди у ХХ столітті (за архівними матеріалами) до 295-річниці з дня народження] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221118153632/https://hnpu.edu.ua|date=2022-11-18}} // Традиційна культура в умовах глобалізації: сучасний дискурс щодо збереження та популяризації нематеріальної культурної спадщини: матеріали наук.-практ. конф., м. Харків, 23–24 черв. 2017&nbsp;р. / Упр. культури і туризму Харк. Обл. держ. адмін-ї, Харк. Обл-й орг-метод. centre культури і мист-ва.&nbsp;— Харків, 2017.&nbsp;— С. 10.</ref> অৱশ্যে, অৱশেষত ১৯৭২ চনত স্কোভ'ৰ'ডাৰ ২৫০ সংখ্যক জন্মবাৰ্ষিকী উপলক্ষে ১৮ শতিকাৰ কোভালিভস্কি ইষ্টেটত এই সংগ্ৰহালয়টো আনুষ্ঠানিকভাৱে মুকলি কৰা হয়। ১৯৭২ চনৰ পূৰ্বে এই ভৱনটোত এখন বিদ্যালয় পৰিচালিত হৈছিল আৰু ১৯৬০ চনত ইয়াত অনা-লাভকাৰী ভিত্তিত এটা সৰু সংগ্ৰহালয় গঢ়ি তোলা হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Borysova |first=T. M. |title=Літературно-меморіальний музей Г. С. Сковороди: Путівник |publisher=Prapor |year=1986 |location=Kharkiv |pages=3 |language=uk |trans-title=Literary and Memorial Museum of H.&nbsp;S. Skovoroda: The Guide}}</ref> এই নতুনকৈ গঠিত চৰকাৰী সংগ্ৰহালয়টোৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় ঐতিহাসিক সমলসমূহ ‘এম. এফ. ছুমতছোভ খাৰ্কিভ ঐতিহাসিক সংগ্ৰহালয়’ৰ কৰ্মচাৰীসকলে সংগ্ৰহ কৰিছিল। তেওঁলোকে মস্কো, লেলিনগ্ৰাড (চেইণ্ট পিটাৰ্চবাৰ্গ), কিয়েভ আৰু খাৰ্কিভৰ বিভিন্ন পুথিভঁৰাল আৰু সংগ্ৰহালয়ৰ পৰা সামগ্ৰীসমূহ একত্ৰিত কৰিছিল। সংগ্ৰহালয়টোৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় কিতাপসমূহ বিশেষকৈ মস্কোৰ লেলিন পুথিভঁৰাল (ৰাছিয়ান ষ্টেট লাইব্ৰেৰী), ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ বিজ্ঞান একাডেমীৰ সমাজ বিজ্ঞান পুথিভঁৰাল আৰু খাৰ্কিভ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বৈজ্ঞানিক পুথিভঁৰালে যোগান ধৰিছিল। কিয়েভৰ পশ্চিমীয়া কলা সংগ্ৰহালয়ে স্কোভ'ৰ'ডা সংগ্ৰহালয়ক ১৮ শতিকাৰ কিছুমান বিৰল খোদিত চিত্ৰ প্ৰদান কৰিছিল, য’ত স্কোভ'ৰ'ডাই ভ্ৰমণ কৰা ইউৰোপীয় চহৰসমূহৰ দৃশ্য অংকিত আছিল। খাৰ্কিভ কলা সংগ্ৰহালয়ে ইয়েভগেনি লেন্সাৰিৰ এটা ভাস্কৰ্য শিল্প দান কৰিছিল য’ত কছাকসকলৰ জীৱনৰ বিভিন্ন দৃশ্য দেখুওৱা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰিও সংগ্ৰহালয়টোৱে ১৮৯৪ চনৰ স্কোভ'ৰ'ডাৰ কৰ্মৰ এক বাৰ্ষিকী সংস্কৰণ "খাৰ্কিভ উপকথা" আৰু অন্যান্য সাহিত্য সংগ্ৰহ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|title=Як в Сковородинівці створювали музей видатного українського філософа|url=https://slk.kh.ua|website=Slobidskyi Krai|accessdate=18 April 2025|first=Inna|date=25 January 2022|archive-date=15 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221115210419/https://slk.kh.ua|last=Mozheiko|trans-title=How the museum dedicated to a prominent Ukrainian philosopher in Skovorodynivka was created|language=uk}}</ref> লিয়েনিড শ্মাতকোৰ চিত্ৰকৰ্ম "কৃষকসকলৰ মাজত স্কোভ'ৰ'ডা" আৰু ভিক্টৰ ভিখতিনস্কিৰ অংকন "কলেজিয়ামৰ ওচৰত স্কোভ'ৰ'ডা"ও এই সংগ্ৰহালয়ৰ বাবে বিশেষভাৱে তৈয়াৰ কৰি উপহাৰ দিয়া হৈছিল। ছোভিয়েট যুগৰ এই প্ৰদৰ্শনীখন ২০০০ চনলৈকে সংগ্ৰহালয়ত আছিল, যাৰ পিছত ভৱনটোৰ পুনৰুদ্ধাৰ কাৰ্য আৰম্ভ হয়। ২০০৬ চনত এখন নতুন প্ৰদৰ্শনী মুকলি কৰা হয়, যাৰ সৃষ্টিৰ নেতৃত্ব দিছিল লিয়েনিড উছকালোভে।<ref>{{Cite web |last=Лесь Белей |date=2022-09-28 |title=Невдала спроба впіймати Сковороду |url=https://kunsht.com.ua |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118152717/https://kunsht.com.ua |archive-date=2022-11-18 |access-date=2022-11-18 |website=КУНШТ}}</ref> ২০০৮ চনৰ ১৮ জুনত ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰপতিৰ এক ডিক্ৰী বা আদেশ মৰ্মে সংগ্ৰহালয়টোক ৰাষ্ট্ৰীয় মৰ্যাদা প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Про надання Літературно-меморіальному музею Г.С. Сковороди статусу національного |trans-title=On granting the Hryhorii Skovoroda Literary Memorial Museum the status of a national museum |url=https://rada.gov.ua |archive-url=https://archive.org |archive-date=13 December 2022 |access-date=18 April 2025 |website=Official website of the parliament of Ukraine |language=uk}}</ref> == ধ্বংসলীলা == [[ইউক্ৰেইনৰ ওপৰত ৰাছিয়াৰ আক্ৰমণ]]ৰ পূৰ্বে, হ্ৰিহোৰি স্কোভ'ৰ'ডাৰ ৩০০ সংখ্যক জন্মবাৰ্ষিকীৰ প্ৰস্তুতিৰ অংশ হিচাপে এই সংগ্ৰহালয় ভৱনটোৰ মেৰামতি আৰু পুনৰুদ্ধাৰ কাৰ্য চলি আছিল।<ref name="restoration_prep">{{Cite web |last=Pavlenko |first=Olena |date=12 November 2021 |title=Сковорода на допомогу. Маленький музей у Харківській області може стати туристичною Меккою України |trans-title=Skovoroda to the rescue. A small museum in Kharkiv Oblast can become the Mecca of tourism in Ukraine |url=https://2day.kh.ua |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115205656/https://2day.kh.ua |archive-date=15 November 2022 |access-date=18 April 2025 |website=2day.kh.ua |language=uk}}</ref> ২০২২ চনৰ ৬ মে’ৰ নিশা প্ৰায় ১১ বজাত ৰাছিয়াৰ এটা ক্ষেপণাস্ত্ৰই সংগ্ৰহালয়ৰ চালত আঘাত কৰে, যাৰ ফলত তাত ভয়াৱহ অগ্নিকাণ্ডৰ সৃষ্টি হয়। এই জুই সমগ্ৰ কোঠাবোৰলৈ বিয়পি পৰে আৰু সংগ্ৰহালয়ৰ নিৰাপত্তা ৰক্ষীজন আহত হয়।<ref name="unian_2022_05_07"/><ref>{{Cite web |last=Hlushchenko |first=Olha |date=7 May 2022 |title=Харківщина: росіяни ракетним ударом знищили музей Сковороди, є поранений |trans-title=Kharkiv Oblast: Russians have destroyed the Skovoroda Museum with a missile strike, there is one injured |url=https://pravda.com.ua |archive-url=https://web.archive.org/web/20220507030600/https://pravda.com.ua |archive-date=7 May 2022 |access-date=18 April 2025 |website=Ukrainska Pravda}}</ref><ref>{{Cite web |date=11 May 2022 |title=Розстріляний музей: російська ракета проти філософії Сковороди |trans-title=The shot museum: Russian missile against the philosophy of Skovoroda |url=https://ukrinform.ua |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115205656/https://ukrinform.ua |archive-date=15 November 2022 |access-date=18 April 2025 |website=Ukrinform |language=uk}}</ref> এই অগ্নিকাণ্ডত প্ৰায় ২৮০ বৰ্গমিটাৰ এলেকা ভস্মীভূত হয়; অৱশ্যে ভৱনটোৰ বাহিৰৰ দেৱালসমূহ বাচি যায়। এটা কোঠাত থকা কবিগৰাকীৰ এটা মূৰ্তি ছাঁইৰ তলৰ পৰা অক্ষত অৱস্থাত উদ্ধাৰ কৰা হয়।<ref name=":1">{{Cite web |date=12 July 2022 |title=Порятунок Сковороди. Як відбудовуватимуть музей харківського філософа |trans-title=Rescue of Skovoroda. How will the museum of the philosopher from Kharkiv be restored |url=https://2day.kh.ua |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115205657/https://2day.kh.ua |archive-date=15 November 2022 |access-date=18 April 2025 |website=2day.kh.ua |language=uk}}</ref> ইষ্টেটৰ মূল ভৱনটোৰ পৰা কিছু দূৰত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে কবিৰ কবৰৰ শিলালিপি আৰু কাভালেৰিডজেৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত আৱক্ষ মূৰ্তিটোও সুৰক্ষিত হৈ ৰয়। সংগ্ৰহালয়ৰ আটাইতকৈ মূল্যৱান ঐতিহাসিক সমলসমূহ আক্ৰমণৰ পূৰ্বেই সতৰ্কতামূলকভাৱে এক সুৰক্ষিত স্থানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=7 May 2022 |title=Знищення музею Сковороди. Українці порівнюють Росію з ІД і закликають виключити з ЮНЕСКО |trans-title=Destruction of the Skovoroda Museum. Ukrainians are comparing Russia to ISIS and call for their expulsion from UNESCO |url=https://bbc.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611130658/https://bbc.com |archive-date=11 June 2022 |access-date=18 April 2025 |work=BBC News Ukraine |language=uk}}</ref> ৰাছিয়াৰ প্ৰতিৰক্ষা মন্ত্ৰালয়ে স্কোভ'ৰ'ডেনিভকাত চলোৱা এই বিমান আক্ৰমণৰ কথা স্বীকাৰ কৰে, কিন্তু তেоঁলোকে দাবী কৰে যে সেই স্থানত ইউক্ৰেইনীয় সামৰিক বাহিনীৰ এক কমাণ্ড পোষ্ট আছিল।<ref>{{Cite web |date=7 May 2022 |title=Война Семьдесят третий день. Онлайн «Медузы» |trans-title=The War, Seventy-third day. Online "Meduza" |url=https://meduza.io |url-status=usurped |archive-url=https://archive.today/20230129022919/https://meduza.io |archive-date=29 January 2023 |access-date=18 April 2025 |website=Meduza |language=ru}}</ref> ২০accepted চনৰ ৪ জুলাইত, ইউক্ৰেইনৰ নিৰাপত্তা সংস্থাই এই ঘটনাৰ প্ৰমাণ সংগ্ৰহ সম্পূৰ্ণ কৰে আৰু ৰাছিয়াৰ সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ পশ্চিম সামৰিক জিলাৰ ১৫৯ নং ফাইটাৰ এভিয়েশ্যন ৰেজিমেণ্টৰ কমাণ্ডাৰ ইভান পাঞ্চেনকোৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ অপৰাধৰ গোচৰ ৰুজু কৰে। তদন্ত অনুসৰি, তেৰাৰ নিৰ্দেশতে এখন Su-35S যুঁজাৰু বিমানে এই ঐতিহাসিক স্মৃতিসৌধ কমপ্লেক্সলৈ এক ‘Kh-35’ তৰংগ-ক্ষেপণাস্ত্ৰ (anti-ship missile) নিক্ষেপ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=4 July 2024 |title=СБУ повідомила про підозру російському полковнику, який наказав ударити по музею Григорія Сковороди на Харківщині |trans-title=SSU reported suspicions of the Russian colonel who ordered attack on Hryhorii Skovoroda Museum in Kharkiv Oblast |url=https://ssu.gov.ua |access-date=18 April 2025 |website=Security Service of Ukraine}}</ref> <gallery> File:Museum_of_Hryhoriy_Skovoroda_after_Russian_shelling_on_6_May_2022_(02).jpg|৭ মে'ৰ দিনา সংগ্ৰহালয়ত লগা জুই File:Museum_of_Hryhoriy_Skovoroda_after_Russian_shelling_(2022-05-07)_02.jpg|বিমান আক্ৰমণৰ পিছত সংগ্ৰহালয়ৰ ভিতৰভাগৰ ক্ষয়-ক্ষতি File:Museum_of_Hryhoriy_Skovoroda_after_Russian_shelling_(2022-05-07)_05.jpg|অগ্নিকাণ্ডৰ পিছত সংগ্ৰহালয় ভৱনৰ জৰাজীৰ্ণ অৱস্থা </gallery> == পুনৰুদ্ধাৰ == ভৱনটোৰ গুৰুতৰ ক্ষয়-ক্ষতি হোৱা স্বত্বেও, বিশেষজ্ঞ আৰু পুনৰুদ্ধাৰকাৰীসকলে বিশ্বাস কৰে যে এই ঐতিহাসিক ভৱনটো পুনৰ নিৰ্মাণ কৰিব পৰা যাব।<ref name=":1" /> ২০২২ চনৰ আগষ্ট মাহৰ শেষৰ ফালে, ইউক্ৰেইনৰ সংস্কৃতি আৰু কৌশলগত যোগাযোগ মন্ত্ৰালয়ে (তদানীন্তন সংস্কৃতি আৰু তথ্য নীতি মন্ত্ৰালয়) "চেভ ইউক্ৰেইনীয় কালচাৰ" (Save Ukrainian Culture) প্ৰকল্পৰ অংশ হিচাপে সংগ্ৰহালয়ৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ বাবে ১১২ নিযুত [[ইউক্ৰেইনীয় হ্ৰিভনিয়া|হ্ৰিভনিয়া]] সংগ্ৰহৰ অভিযান আৰম্ভ কৰে।<ref>{{Cite web |title=Національний літературно-меморіальний музей Г. С. Сковороди |trans-title=Hryhorii Skovoroda National Literary Memorial Museum |url=https://restore.mkip.gov.ua/objects/naczionalnyj-literaturno-memorialnyj-muzej-g-s-skovorody |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115212848/https://restore.mkip.gov.ua/objects/naczionalnyj-literaturno-memorialnyj-muzej-g-s-skovorody |archive-date=15 November 2022 |access-date=15 November 2022 |website=Збережіть українську культуру |language=uk |archivedate=15 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221115212848/https://restore.mkip.gov.ua/objects/naczionalnyj-literaturno-memorialnyj-muzej-g-s-skovorody |deadurl=yes }}</ref> ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় গৱেষণা পুনৰুদ্ধাৰ কেন্দ্ৰৰ খাৰ্কিভ শাখাৰ মুৰব্বী চেৰ্হি ওমেলনিকৰ মূল্যায়ন অনুসৰি, ছাঁইৰ তলৰ পৰা উদ্ধাৰ হোৱা স্কোভ'ৰ'ডাৰ মূৰ্তিটো কেৱল সামান্য পৰিমাণেহে ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছে আৰু ইয়াক সম্পূৰ্ণৰূপে পূৰ্বৰ অৱস্থালৈ ঘূৰাই আনিব পৰা যাব।<ref>{{Cite web |last=Tsiomyk |first=Hanna |last2=Novosel |first2=Oleksandra |date=1 November 2022 |title=Скульптуру Сковороди зі зруйнованого музею під Харковом покажуть у Києві |trans-title=The sculpture of Skovoroda from the ruined museum near Kharkiv will be shown in Kyiv |url=https://suspilne.media/307468-skulpturu-skovorodi-z-harkivsini-ucililu-pid-cas-obstrilu-rf-pokazut-na-vistavci-u-kievi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115212843/https://suspilne.media/307468-skulpturu-skovorodi-z-harkivsini-ucililu-pid-cas-obstrilu-rf-pokazut-na-vistavci-u-kievi/ |archive-date=15 November 2022 |access-date=18 April 2025 |website=Suspilne |language=uk}}</ref> ২০২২ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত, ইউক্ৰেইনৰ ডাক বিভাগ ‘উক্ৰপোষ্টো’ (Ukrposhta)-ই এটা দানশীল ডাক টিকটৰ ব্লক "ডিভাইন ছংছৰ বাৰী। হ্ৰিহোৰি স্কোভ'ৰ'ডাৰ ৩০০ সংখ্যক জন্মবাৰ্ষিকী উপলক্ষে" (Garden of Divine Songs. To the 300th anniversary of the birth of Hryhorii Skovoroda) আৰু এটা বিশেষ খাম মুকলি কৰে। উক্ৰপোষ্টোৱে প্ৰতিটো ডাক ব্লকৰ বিক্ৰীৰ পৰা ১৫ হ্ৰিভনিয়া, অৰ্থাৎ সৰ্বমুঠ ৭.৫ নিযুত হ্ৰিভনিয়া সংগ্ৰহালয়ৰ পুনৰুদ্ধাৰ পুঁজিলৈ আগবঢ়োৱাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে।<ref>{{Cite web |date=21 September 2022 |title=Укрпошта презентує благодійний поштовий випуск до 300-річчя від дня народження Григорія Сковороди |trans-title=Ukrposhta presents its charity postal issue dedicated to the 300th anniversary of the birth of Hryhorii Skovoroda |url=https://www.ukrposhta.ua/ua/news/57745-ukrposhta-prezentu-blagodijnij-poshtovij-vipusk-do-300-richchja-vid-dnja-narodzhennja-grigorija-skovorodi |access-date=18 April 2025 |website=Ukrposhta |language=uk}}</ref> ২০২২ চনclock ৩ ডিচেম্বৰত সংস্কৃতি আৰু তথ্য নীতি মন্ত্ৰালয়ে প্ৰকাশ কৰে যে [[ইউনেস্কো]] (UNESCO)-ই সংগ্ৰহালয় ভৱনটোৰ জৰুৰী সংৰক্ষণ কাৰ্যৰ বাবে ৫০,০০০ আমেৰিকান ডলাৰৰ সাহায্য প্ৰদান কৰিব। ইয়াৰ উপৰিও, খাৰ্কিভ সামৰিক প্ৰশাসনে ভৱনটো পুনৰ নিৰ্মাণৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৈজ্ঞানিক আৰু ডিজাইনৰ কাম-কাজৰ বাবে আঞ্চলিক বাজেটৰ পৰা ৪৫০,০০০ হ্ৰিভনিয়া আৱণ্টন দিয়ে।<ref>{{Cite web |date=3 December 2022 |title=Для відбудови знищеного музею Сковороди потрібно близько ₴112 мільйонів - МКІП |trans-title=Almost 112 million hryvnias are needed to restore the destroyed Skovoroda Museum - MCIP |url=https://ukrinform.ua |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209174836/https://www.ukrinform.ua/rubric-culture/3627044-dla-vidbudovi-znisenogo-muzeu-skovorodi-potribno-blizko-112-miljoniv-mkip.html |archive-date=9 December 2022 |access-date=18 April 2025 |website=Ukrinform |language=uk}}</ref><ref>{{Cite web |last=Riazantseva |first=Aliona |date=3 December 2022 |title=На відновлення музею Сковороди на Харківщині потрібно близько 112 млн грн — Мінкульт |trans-title=The restoration of the Skovorda Museum in Kharkiv Oblast requires around 112 million hryvnias — Ministry of Culture |url=https://suspilne.media/kharkiv/331026-na-vidnovlenna-muzeu-skovorodi-na-harkivsini-potribno-blizko-112-mln-grn-minkult/ |access-date=18 April 2025 |website=Suspilne Kharkiv |language=uk}}</ref> ২০২৩ চনৰ ৩০ নৱেম্বৰত, সংগ্ৰহালয় কৰ্তৃপক্ষই ভৱনটোৰ পুনৰ নিৰ্মাণৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় কাৰিকৰী নথিপত্ৰ আৰু প্ৰস্তাৱ (submittals) প্ৰস্তুত কৰাৰ এক চুক্তিত স্বাক্ষৰ কৰে। এই চুক্তিৰ ব্যয় আছিল ৩.৪৪ নিযুত হ্ৰিভনিয়া। এই প্ৰকল্পৰ মূল লক্ষ্য হৈছে ভৱনটোৰ সন্মুখভাগ (façade) মেৰামতি কৰা, নতুন খিৰিকী আৰু দুৱাৰ লগোৱা, মজিয়া নতুনকৈ সজা, চালৰ মেৰামতি কৰা, নতুন বৈদ্যুতিক নেটৱৰ্ক স্থাপন কৰা আৰু জলৰোধক তথা তাপ-অপৰোধক (waterproofing and heat insulation) ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলা।<ref>{{Cite web |date=18 December 2023 |title=На Харківщини замовили проєкт відновлення “Будинку Сковороди”, але не змогли знайти підрядника на консервацію будівлі |trans-title=In Kharkiv Oblast, a project was ordered to restore the Skovoroda House, but a contractor for the conservation of the building could not be found |url=https://anticor-kharkiv.org/our-work/na-kharkivshchyni-zamovyly-proiekt-vidnovlennia-budynku-skovorody-ale-ne-zmohly-znayty-pidriadnyka-na-konservatsiiu-budivli/ |website=Kharkiv Anti-Corruption Center}}</ref> ২০২৩ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ভৱনটোৰ জৰুৰী সুৰক্ষাৰ বাবে ৩ নিযুত হ্ৰিভনিয়া সংগ্ৰহ কৰাৰ উদ্দেশ্যে খাৰ্কিভ অঞ্চলত "স্কোভ'ৰ'ডাৰ ৩০১ গৰাকী সঁচা বন্ধু" (301 True Friend of Skovoroda) নামৰ এক ৰাজহুৱা গণ-অভিযানৰো শুভাৰম্ভ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |date=23 November 2023 |title=На Харківщині запускають ініціативу для порятунку музею Сковороди |trans-title=An initiative is being launched in Kharkiv Oblast to save the Skovoroda Museum |url=https://www.ostro.org/news/na-harkivshhyni-zapuskayut-initsiatyvu-dlya-poryatunku-muzeyu-skovorody-i447182 |website=OstroV |language=uk}}</ref> == প্ৰদৰ্শনী == সংগ্ৰহালয়ৰ প্ৰদৰ্শনীখন চাৰিটা ডাঙৰ প্ৰেক্ষাগৃহ বা হলত বিভক্ত কৰা হৈছিল। প্ৰথম দুটা হল স্কোভ'ৰ'ডাৰ জীৱনী আৰু সৃষ্টিশীলতাৰ বাবে উৎসৰ্গিত আছিল, তৃতীয়টো হল দাৰ্শনিকগৰাকীক সন্মান জনোৱাৰ উদ্দেশ্যে আৰু শেষৰ হলটো এক স্মৃতি কক্ষ হিচাপে সজোৱা হৈছিল। প্ৰদৰ্শনীৰ এই সংগ্ৰহালয়ত হ্ৰিহোৰি স্কোভ'ৰ'ডাৰ সময়ৰ চিত্ৰকৰ্ম, অংকন, ঘৰুৱা সামগ্ৰী, কাপোৰ-কানি আৰু তেওঁৰ বিভিন্ন গ্ৰন্থ তথা কৰ্মৰ প্ৰকাশন অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ইয়াৰ ভিতৰভাগ মৃৎশিল্প আৰু এম্ব্ৰইডাৰীৰ দৰে পৰম্পৰাগত লোককলাৰে সজাই তোলা হৈছিল। বিশেষকৈ, এই প্ৰদৰ্শনীত তলত দিয়া সামগ্ৰীসমূহ আছিল:<ref name="guide1972" /> * কিয়েভ-মহিলা একাডেমী আৰু খাৰ্কিভ কলেজিয়ামৰ আৰ্হি বা মডেলসমূহ * ১৮ শতিকাৰ কিছুমান খোদিত চিত্ৰ (engravings) আৰু লিথ’গ্ৰাফী * ইগৰ য়াষ্ট্ৰেবোভৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত হ্ৰিহোৰি স্কোভ'ৰ'ডাৰ এটা ভাস্কৰ্য * "ড্ৰিম" কবিতাৰ পাণ্ডুলিপি, "দ্য বিগিনিং ড’ৰ টু খ্ৰীষ্টিয়ান গুড মেনাৰ্ছ" আৰু অন্যান্য কৰ্মৰ মূল হস্তাক্ষৰ * ১৮ শতিকাৰ এটা ইংৰাজী ঘড়ী যিটো স্কোভ'ৰ'ডাই ব্যৱহাৰ কৰা বুলি ধাৰণা কৰা হয় (এইটো চেৰ্নিহিভ ঐতিহাসিক সংগ্ৰহালয়ৰ পৰা স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল)<ref name=":0">{{Cite web |title=Годинник Григорія Сковороди |trans-title=The Watch of Hryhorii Skovoroda |url=http://www.museum.dp.ua/article_2015_47.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115203625/http://www.museum.dp.ua/article_2015_47.html |archive-date=15 November 2022 |access-date=18 April 2025 |website=Dmytro Yavornytsky National Historical Museum of Dnipro |language=uk |archivedate=15 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221115203625/http://www.museum.dp.ua/article_2015_47.html |deadurl=yes }}</ref> * স্কোভ'ৰ'ডাৰ ভ্ৰমণৰ পথ প্ৰদৰ্শন কৰা এখন মানচিত্ৰ * এটা বেহেলা (violin) যিটো স্কোভ'ৰ'ডাই বজাইছিল বুলি কোৱা হয়<ref name=":0" /><ref>{{Cite journal |last=Dudko |first=D. M. |date=2 August 1989 |title=Загадка скрипки Сковороди |trans-title=The Mystery of Skovoroda's Violin |journal=Vechirniy Kharkiv |language=uk}}</ref> আৰু অন্যান্য বাদ্যযন্ত্ৰসমূহ * কোভালিভস্কি জমিদাৰৰ এটা ডাঙৰ বাকচ বা চন্দুক (chest) যিটো স্কোভ'ৰ'ডাই ব্যৱহাৰ কৰিছিল<ref name=":0" /> স্মৃতি কক্ষটোত সেই সময়ৰ এটা দৃশ্য পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল: এখন মেজ (secretary table), এখন চকীবাহন, লিখাৰ সঁজুলি, এখন টেবুল ঘড়ী, এটা মমদানী, চন্দুক, কাপোৰ-কানি, এটা বিছনাৰ প্ৰতিৰূপ, এটা ৰং কৰা বাকচ, ১৯ শতিকাৰ শ্ল’ব’ডা ইউক্ৰেইনৰ এটা পবিত্ৰ থিয়’ট’কছৰ ধৰ্মীয় ছবি আৰু এটা চাকিৰ প্ৰতিৰূপ।<ref>{{Cite web |title=Музей Сковороди на Харківщині (екскурсія) |url=https://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:C2pJx5fq6zwJ:https://archive.chytomo.com/news/nacionalnij-literaturno-memorialnij-muzej-skovorodi&cd=1&hl=uk&ct=clnk&gl=ua |access-date=2022-11-15 |website=webcache.googleusercontent.com}}</ref> == পৰিধী বা এলেকা == [[File:Меморіальний_комплекс,_Сковородинівка,_могила.jpg|right|thumb|250x250px|হ্ৰিহোৰি স্কোভ'ৰ'ডাৰ সমাধিস্থল]] সংগ্ৰহালয় থকা মূল ভৱনটোৰ উপৰিও, এই উদ্যান বা বাগিচা কমপ্লেক্সটোত এখন জমিদাৰী ঘৰ (manor house), এটা ভঁৰাল ঘৰ আৰু এখন সুন্দৰ উদ্যান অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। উদ্যানখন কৃতিম পুখুৰীৰে আবৃত দুটা সেউজীয়া পাহাৰৰ ঢালত অৱস্থিত। ইয়াৰ আকৃতি প্ৰায় এক নিখুঁত বৰ্গক্ষেত্ৰৰ দৰে, যাৰ প্ৰতিটো বাহুৰ দৈৰ্ঘ্য ১৫০ মিটাৰ। উদ্যানখনৰ কেন্দ্ৰবিন্দুটোত সাতটা চুন গছৰ দীঘলীয়া পথ বা অলি (linden alleys) ইটোৱে সিটোক ছেদ কৰিছে।<ref name=":2">{{Cite web |date=21 April 2011 |title=Національний літературно-меморіальний музей Г.С. Сковороди» |trans-title=Hryhorii Skovoroda National Literary Memorial Museum |url=http://7chudes.in.ua/info/576.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110421090755/http://7chudes.in.ua/info/576.htm |archive-date=21 April 2011 |access-date=17 November 2022 |website=Seven Wonders of Ukraine |language=uk |archivedate=21 April 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110421090755/http://7chudes.in.ua/info/576.htm |deadurl=yes }}</ref> উদ্যানখনত এটা ঐতিহাসিক পানীৰ কুঁৱা, স্কোভ'ৰ'ডাৰ প্ৰথম সমাধিস্থল আৰু পৰিচালকৰ কাৰ্যালয় ভৱনটো সুৰক্ষিত কৰি ৰখা হৈছে। ১৯৭২ চনত ইয়াত ইভান কাভালেৰিডজেৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত এটা স্মাৰক আৰু লিউবভ ঝুকোভস্কা তথা দ্মীট্ৰ’ চোভাৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত এটা স্মৃতিচিহ্ন স্থাপন কৰা হৈছিল।<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |date=2 February 2022 |title=Меморіальний комплекс філософа і поета Г. С. Сковороди |trans-title=Memorial complex of the philosopher and poet H. S. Skovoroda |url=http://www.spadschina.kh.ua/меморіальний-комплекс-філософа-і-поета-г.-с.-сковороди.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20220202204939/http://www.spadschina.kh.ua/меморіальний-комплекс-філософа-і-поета-г.-с.-сковороди.html |archive-date=2 February 2022 |access-date=18 November 2022 |website=Kharkiv Science and Methodical Center of Safeguarding of Cultural Heritage |language=uk |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220202204939/http://www.spadschina.kh.ua/%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%96%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B8%D0%B9-%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81-%D1%84%D1%96%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B0-%D1%96-%D0%BF%D0%BE%D0%B5%D1%82%D0%B0-%D0%B3.-%D1%81.-%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B8.html |archivedate=2 February 2022 |deadurl=yes}}</ref> ২০০৭ চনত ইয়াত এটা ভাস্কৰ্য পথ (alley of sculptures) গঢ়ি তোলা হয়।<ref>{{Cite web |date=2 February 2022 |title=В Сковородиновке шесть мастеров из Украины и Германии создают скульптуры (фото, видео) |trans-title=In Skovorodynivka, six masters from Ukraine and Germany are creating sculptures (photo, video) |url=https://www.mediaport.ua/news/culture/46657/v_skovorodinovke_shest_masterov_iz_ukrainyi_i_germanii_sozdayut_skulpturyi_foto_video |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220205071033/https://www.mediaport.ua/news/culture/46657/v_skovorodinovke_shest_masterov_iz_ukrainyi_i_germanii_sozdayut_skulpturyi_foto_video |archive-date=5 February 2022 |access-date=18 November 2022 |website=www.mediaport.ua |language=ru |archivedate=5 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220205071033/https://www.mediaport.ua/news/culture/46657/v_skovorodinovke_shest_masterov_iz_ukrainyi_i_germanii_sozdayut_skulpturyi_foto_video |deadurl=yes }}</ref> এই সমগ্ৰ স্মৃতিসৌধ কমপ্লেক্সটো ইউক্ৰেইনৰ কেবিনেট মন্ত্ৰীসভাৰ ২০০৯ চনৰ ৩ ছেপ্টেম্বৰৰ ৯২৮ নম্বৰ প্ৰস্তাৱ অনুসৰি ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বসম্পন্ন এক ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন বা ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ হিচাপে পঞ্জীয়ন কৰা হৈছে আৰু ইয়াক ‘২০০০২৪-Н’ সুৰক্ষা নম্বৰ প্ৰদান কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=Про занесення об'єктів cultural спадщини національного значення до Державного реєстру нерухомих пам'яток України |trans-title=On the inclusion of cultural heritage sites of national significance to the State Register of Immovable Monuments of Ukraine |url=https://zakon.rada.gov.ua/go/928-2009-%D0%BF |archive-url=https://web.archive.org/web/20221213215418/https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/928-2009-п |archive-date=13 December 2022 |access-date=18 April 2025 |website=Official website of the parliament of Ukraine |language=uk |archivedate=13 December 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221213215418/https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/928-2009-%D0%BF |deadurl=yes }}</ref> == উৎসৱ আৰু অনুষ্ঠানসমূহ == সংগ্ৰহালয়ত হ্ৰিহোৰি স্কোভ'ৰ'ডাৰ নামত উৎসৰ্গিত বিভিন্ন বৈজ্ঞানিক সন্মিলন আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈ আহিছে।<ref>{{Cite web |date=5 August 2013 |script-title=uk:Музей Сковороди на Харківщині (екскурсія) |trans-title=Museum of Skovoroda in Kharkiv Oblast (tour) |url=https://archive.chytomo.com/news/nacionalnij-literaturno-memorialnij-muzej-skovorodi |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118152716/https://archive.chytomo.com/news/nacionalnij-literaturno-memorialnij-muzej-skovorodi |archive-date=18 November 2022 |access-date=18 April 2025 |website=Chytomo |language=uk}}</ref> ইয়াত প্ৰতি বছৰে জুলাই মাহত "আজি কুপালা, আৰু কাইলৈ ইভানা" (Today Kupala, and tomorrow Ivana) নামৰ পৰম্পৰাগত উৎসৱটি আয়োজন কৰা হয়।<ref>{{Cite web |last=Hudz |first=Iryna |script-title=uk:Івана Купала у Сковородинівці ледь не відмінили через дощ |trans-title=Ivana Kupala in Skovorodynivka was almost cancelled due to rain |url=https://www.slk.kh.ua/news/kultura/ivana-kupala-u-skovorodinivtsi-led-ne-vidminili-cherez-doshch-foto.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118152715/https://www.slk.kh.ua/news/kultura/ivana-kupala-u-skovorodinivtsi-led-ne-vidminili-cherez-doshch-foto.html |archive-date=18 November 2022 |access-date=18 April 2025 |website=Slobidskyi Krai |language=uk}}</ref> ২০১২ চনত সংগ্ৰহালয় কৰ্তৃপক্ষই "দে লিবাৰ্টেট" নামৰ এক সাহিত্য আৰু কলা উৎসৱৰ শুভাৰম্ভ কৰে।<ref>{{Cite web |title=В Сковородиновке состоялся первый литературно-художественный фестиваль "De libertate" |url=https://kharkivoda.gov.ua/ru/news/62278?sv |archive-url=https://web.archive.org/web/20221015205314/https://kharkivoda.gov.ua/ru/news/62278?sv |archive-date=2022-10-15 |access-date=2022-10-15 |website=kharkivoda.gov.ua}}</ref> ২০১৩ চনৰ পৰা সংগ্ৰহালয় প্ৰাংগনত আপেল আৰু ইয়াৰ প্ৰতিকৃতি কেন্দ্ৰিক মনোৰঞ্জনমূলক অনুষ্ঠান "এপপ্লেনএয়াৰ" নিয়মিতভাৱে অনুষ্ঠিত হৈ আহিছে।<ref>{{Cite web |script-title=uk:Харків'яни зможуть побувати на яблучному пленері в музеї Григорія Сковороди |trans-title=Kharkiv residents will be able to visit the apple-themed open-air event in the Hryhorii Skovoroda Museum |url=http://www.city.kharkov.ua/uk/news/kharkivyani-zmozhut-pobuvati-na-yabluchnomu-pleneri-v-muzei-grigoriya-skovorodi-24727.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118152719/https://city.kharkov.ua/uk/news/kharkivyani-zmozhut-pobuvati-na-yabluchnomu-pleneri-v-muzei-grigoriya-skovorodi-24727.html |archive-date=18 November 2022 |access-date=18 November 2022 |website=www.city.kharkov.ua |language=uk}}</ref> ২০১৭ চনৰ ১ ডিচেম্বৰত স্কোভ'ৰ'ডাৰ ২৯৫ সংখ্যক জন্মবাৰ্ষিকী উপলক্ষে সংগ্ৰহালয়ত এক বিশেষ পতাকা উত্তোলন অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। এই অনুষ্ঠানত দাৰ্শনিকগৰাকীয়ে তেওঁৰ জীৱনকালত ভ্ৰমণ কৰা [[ইউৰোপ|ইউৰোপীয়]] দেশসমূহৰ ([[ইটালী]], [[অষ্ট্ৰিয়া]], [[পোলেণ্ড]], [[হাংগেৰী]], [[শ্ল’ভাকিয়া]] আৰু [[জাৰ্মানী]]) ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা উত্তোলন কৰা হৈছিল।<ref>[https://www.ukrinform.ua/rubric-tourism/2356176-na-harkivsini-v-muzei-grigoria-skovorodi-pidnali-prapori-krain-evropi.html На Харківщині в музеї Григорія Сковороди підняли прапори країн Європи] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171204171115/https://www.ukrinform.ua/rubric-tourism/2356176-na-harkivsini-v-muzei-grigoria-skovorodi-pidnali-prapori-krain-evropi.html|date=2017-12-04}} // ''Укрінформ''. 02.12.2017.</ref> ইয়াৰ উপৰিও সংগ্ৰহালয়ৰ লবী অংশত বিভিন্ন সময়ত সাময়িকভাৱে বিষয়ভিত্তিক প্ৰদৰ্শনীসমূহ অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == উৎস আৰু সাহিত্য == * ''Скрипник П. І.'' Сковороди Г. С. Меморіальний комплекс // Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наукова думка, 2012. — Т. 9 : Прил — С. — С. 609. — ISBN 978-966-00-1290-5. * Літературно-меморіальний музей Г.С. Сковороди: Путівник / Авт. тексту. Т.М. Борисова. — Харків : Прапор, 1972. — 23 с. * Літературно-меморіальний музей Г. С. Сковороди: Путівник / Авт. тексту. Т. М. Борисова. — Харків: Прапор, 1986. — 62 с. == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://www.skovorodamuseum.com.ua সংগ্ৰহালয়ৰ আধিকাৰিক ৱেবছাইট] * [https://ukraineopen.com/en/vt/149 সংগ্ৰহালয়ৰ ভাৰ্চুৱেল ভ্ৰমণ (Virtual tour)] * [https://tourmkr.com/F18Tfmz2CC/38960728p&295.87h&101.46t হ্ৰিহোৰি স্কোভ'ৰ'ডা সাহিত্যিক স্মৃতি সংগ্ৰহালয় // TourMkr] * [https://tsn.ua/video/video-novini/scho-vcililo-z-osobistih-rechey-skovorodi-pislya-ataki-raketoyu-i-yak-vidbudovuvatimut-muzey.html মিছাইল আক্ৰমণৰ পিছত স্কোভ'ৰ'ডাৰ ব্যক্তিগত সামগ্ৰীৰ কি কি বাচি থাকিল আৰু সংগ্ৰহালয়টো কেনেকৈ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হ’ব]. ''ТСН.ua'' * [https://chytomo.com/zrujnovanyj-rf-muzej-skovorody-zapustyv-ekskursii-v-onlajni/ ৰাছিয়াৰ দ্বাৰা ধ্বংস হোৱা স্কোভ'ৰ'ডা সংগ্ৰহালয়ৰ অনলাইন ভ্ৰমণ পৰিক্ৰমা // চিতোমো — সাংস্কৃতিক-প্ৰকাশন প্ৰকল্প] [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] 0t6e3iddrjmyl6oliahoc0iavefi40c 0 139010 645685 633491 2026-10-16T23:20:29Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645685 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = চাৰ্চ অৱ দ্য হলি স্পিৰিট | native_name = চাৰ্চ অৱ দ্য ডেচেণ্ট অৱ দ্য হলি স্পিৰিট | image = Церква св.Духа 1598.jpg | image_size = 275px | caption = ৰোহাটিনৰ হলি স্পিৰিট গীৰ্জা | location = ইভানো-ফ্ৰাংকিভস্ক অব্লাষ্ট, ৰোহাটিন, ৰকছ'লানা ছড়ক, ১০ | country = [[ইউক্ৰেইন]] | coordinates = {{coord|49|24|36.85|N|24|36|10.43|E|scale:100000_region:UA|display=inline,title}} | status = ষোড়শ–ঊনবিংশ শতিকাৰ কাঠৰ স্থাপত্য আৰু চিত্ৰকলাৰ সংগ্ৰহালয়-স্মাৰক | heritage_designation = [[ইউনেস্ক' বিশ্ব ঐতিহ্যবাহী স্থান]], স্থান নং ১৪২৪ | architectural_style = কাঠৰ স্থাপত্য | material = কাঠ | completed_date = [[১৫৯৮]] (?) | founded = | first_recorded = [[১৪৮১]] | condition = সন্তোষজনক | website = http://museum-rogatyn.at.ua/index/0-4 | commons = Category:Church of the Holy Spirit in Rohatyn }} '''ৰোহাটিনৰ হলি স্পিৰিট গীৰ্জা''' ('''ৰোহাটিন হলি স্পিৰিট গীৰ্জা'''; অধিক সঠিক নাম '''চাৰ্চ অৱ দ্য ডেচেণ্ট অৱ দ্য হলি স্পিৰিট''', যিটো গীৰ্জাৰ ইকন'ষ্টেছিছত এইদৰে উল্লেখ কৰা হৈছে) হৈছে [[ইউক্ৰেইন]]ৰ ইভানো-ফ্ৰাংকিভস্ক অব্লাষ্টৰ ৰোহাটিন চহৰত অৱস্থিত এখন ঐতিহাসিক কাঠৰ গীৰ্জা। ইয়াক ইউক্ৰেইনত সংৰক্ষিত হৈ থকা আটাইতকৈ পুৰণি কাঠৰ গীৰ্জাসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি গণ্য কৰা হয়। ই লোকস্থাপত্য আৰু স্মাৰক শিল্পকলাৰ এক ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ স্মাৰক। একবিংশ শতিকাত গীৰ্জাখন সংগ্ৰহালয় হিচাপে ব্যৱহৃত হৈ আছে। ইয়াৰ চৰকাৰী নাম হৈছে ''ষোড়শ–ঊনবিংশ শতিকাৰ কাঠৰ স্থাপত্য আৰু চিত্ৰকলাৰ সংগ্ৰহালয়-স্মাৰক''। ই ৰোহাটিন শিল্প আৰু স্থানীয় ইতিহাস সংগ্ৰহালয়ৰ সৈতে মিলি ৰোহাটিন চহৰৰ সংগ্ৰহালয় কমপ্লেক্সৰ অংশ, যিটো প্ৰিকাৰপাথিয়ান শিল্প সংগ্ৰহালয়ৰ এটা শাখা। ৰোহাটিন চহৰৰ সংগ্ৰহালয় কমপ্লেক্সৰ শাখাটোৰ দায়িত্বত আছে টাটিয়ানা ভাছিলিভনা পেট্ৰিভ।<ref>[http://museum-rogatyn.at.ua/index/0-4 গীৰ্জা-সংগ্ৰহালয়ৰ তথ্য] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110117071653/http://museum-rogatyn.at.ua/index/0-4 |date=১৭ জানুৱাৰী ২০১১}}; [http://museum-rogatyn.at.ua/index/0-2 ৰোহাটিন চহৰৰ সংগ্ৰহালয় কমপ্লেক্স] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100417113137/http://museum-rogatyn.at.ua/index/0-2 |date=১৭ এপ্ৰিল ২০১০}}</ref> ২০১৩ চনৰ ২১ জুনত [[ইউনেস্ক']] বিশ্ব ঐতিহ্য সমিতিৰ ৩৭তম অধিৱেশনত, [[কম্বোডিয়া]]ত অনুষ্ঠিত অধিৱেশনত, হলি স্পিৰিট গীৰ্জাখন [[পোলেণ্ড]] আৰু [[ইউক্ৰেইন]]ৰ কাৰ্পাথিয়ান অঞ্চলৰ কাঠৰ গীৰ্জাসমূহৰ অন্যান্য গীৰ্জাসমূহৰ সৈতে [[ইউনেস্ক' বিশ্ব ঐতিহ্যবাহী স্থান]]ৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>[http://culture.unian.net/ukr/detail/194648 কাৰ্পাথিয়ানৰ কাঠৰ গীৰ্জাসমূহ ইউনেস্ক'ৰ বিশ্ব ঐতিহ্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130624104445/http://culture.unian.net/ukr/detail/194648 |date=২৪ জুন ২০১৩}}</ref><ref>[http://www.istpravda.com.ua/short/2013/06/21/126746/ কাৰ্পাথিয়ানৰ গীৰ্জাসমূহ ইউনেস্ক'ৰ বিশ্ব ঐতিহ্যত পৰিণত] — ''ইউক্ৰেইনস্কা প্ৰাভদা / ইষ্টৰিকেল প্ৰাভদা'', ২৩ জুন ২০১৩ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130626133105/http://www.istpravda.com.ua/short/2013/06/21/126746/ |date=২৬ জুন ২০১৩}}</ref> == অৱস্থান == হলি স্পিৰিট গীৰ্জাখন ৰোহাটিন চহৰৰ পশ্চিম অংশত, পূৰ্বৰ প্ৰতিৰক্ষা দুৰ্গৰ সীমাৰ ভিতৰত থকা এটা সৰু উচ্চভূমিত অৱস্থিত। ইয়াৰ চৌপাশৰ নিম্ন-উচ্চতাৰ অট্টালিকাসমূহৰ বাবে গীৰ্জাখনে অঞ্চলটোৰ এক স্থাপত্যিক প্ৰধান আকৃতিৰ ভূমিকা পালন কৰে। == ইতিহাস == ৰোহাটিনৰ হলি স্পিৰিট গীৰ্জাটো সম্ভৱতঃ ১৭শ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল,<ref name="К2">''Ковпаненко Н. Г.'' [http://www.history.org.ua/?l=EHU&verbvar=Dukha_svyatogo_cerkva&abcvar=5&bbcvar=23 পৱিত্ৰ আত্মাৰ গীৰ্জা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305043626/http://www.history.org.ua/?l=EHU&verbvar=Dukha_svyatogo_cerkva&abcvar=5&bbcvar=23 |date=৫ মাৰ্চ ২০১৬}}… — পৃ. ৫০২.</ref> যদিও বৰ্তমানলৈকে চৰকাৰীভাৱে ইয়াৰ নিৰ্মাণৰ তাৰিখ ১৫৯৮ বুলি ধৰা হয়। এই তাৰিখটো গীৰ্জাটোৰ অভ্যন্তৰত কেন্দ্ৰীয় কাঠৰ গাঁথনি (নাভ)ৰ উত্তৰ দেৱালত পোৱা গৈছিল আৰু ১৯শ শতিকাৰ শেষভাগত গীৰ্জাটোৰ পেৰিছ পুৰোহিত ফাদাৰ ইপ'লিত ড্জেৰোভিচে পঢ়ি উলিয়াইছিল।<ref>চি ডি আই এ ইউ, লভিভ, ফ. ৬১৬, অপ. ১, স. ১৩, পৃষ্ঠা ৩৮</ref> গীৰ্জাটোৰ নিৰ্মাণৰ তাৰিখ সম্পৰ্কে পণ্ডিত আৰু গৱেষকসকলৰ মতভেদ থাকিলেও ৰোহাটিনৰ হলি স্পিৰিট গীৰ্জাটো ইউক্ৰেইনৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন কাঠৰ গীৰ্জাসমূহৰ অন্যতম। গীৰ্জাটোৰ সৈতে ইউক্ৰেইনৰ অন্যতম প্ৰাচীন গীৰ্জা-ভ্ৰাতৃত্বসমূহৰ ভিতৰত এটা সক্ৰিয় আছিল। এই ভ্ৰাতৃত্বৰ অৰ্থসাহায্যত এক অনন্য [[ৰেনেছাঁ]]বাৰ'ক ইকন'ষ্টেছিছ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ তাৰিখ ১৬৫০ বুলি ধৰা হয় আৰু ই বৰ্তমানলৈকে সংৰক্ষিত ইউক্ৰেইনৰ তিনিটা আটাইতকৈ পুৰণি ইকন'ষ্টেছিছৰ অন্যতম। ১৬৫৬ চনত ৰোহাটিনৰ হলি স্পিৰিট গীৰ্জাটোৰ ভ্ৰাতৃত্বক লভিভৰ বিচপ আৰ্চেনি ঝেলিবৰস্কিয়ে এখন ডিপ্লোমা প্ৰদান কৰিছিল।<ref>''Slobodian V.'' ৰোহাটিন অঞ্চলৰ গীৰ্জাসমূহ… — পৃ. ১৪০।</ref> ১৭৬০ চনত গীৰ্জাটোৰ প্ৰথমটো সম্পূৰ্ণ বিৱৰণ প্ৰস্তুত কৰা হয়; ইয়াক পৰিদৰ্শক ফাদাৰ মিকোলা শাদুৰস্কিয়ে প্ৰস্তুত কৰিছিল।<ref>এল এন এম, ৰক এল-২০, — পৃ. ৫২১</ref> ১৮০০ চনত ৰোহাটিনৰ হলি স্পিৰিট গীৰ্জাটো ৰোহাটিনৰ নেটিভিটী অৱ দ্য ব্লেছড ভাৰ্জিন মেৰীৰ পেৰিছৰ অধীনস্থ শাখা-পেৰিছত পৰিণত হয়।<ref>''Slobodian V.'' ৰোহাটিন অঞ্চলৰ গীৰ্জাসমূহ… — পৃ. ১৪৪।</ref> ১৯শ শতিকাত বাবিনেটছৰ সৈতে এটা ঘণ্টাঘৰ সংযোজন কৰা হয়। [[File:Alte gr.k.Kirche in Rohatyn. (BildID 15727432).jpg|thumb|left|270px|১৯১৪–১৯১৮ চনত গীৰ্জাটো]] ১৮৮৫ চনত শিল্পী ইউলিয়ান মাকাৰেভিচে গীৰ্জাটোৰ ইকন'ষ্টেছিছটো পুনৰুদ্ধাৰ কৰে। ইয়াৰ পিছত ইয়াক লভিভত অনুষ্ঠিত প্ৰত্নতাত্ত্বিক-নৃতাত্ত্বিক প্ৰদৰ্শনীত প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।<ref>ৰোহাটিনৰ হলি স্পিৰিট গীৰ্জা: এলবাম… — পৃ. ৫।</ref> ১৮৯৫ চনত লভিভৰ স্থপতি এম. কোভালচুকৰ তত্ত্বাৱধানত গীৰ্জাটোৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ কাম সম্পন্ন কৰা হয়। এই কামৰ বাবে গেলিচিয়ান ছেইমে ২,০০০ জ্লটি ধন আৱণ্টন কৰিছিল।<ref>চি ডি এ আই ইউ, লভিভ, ফ. ৬১৬, অপ. ১, স. ১৩, পৃষ্ঠা ২২, ৪৬</ref> ২০শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ছাদ মেৰামতিৰ ফলত নাভৰ শীৰ্ষৰ গম্বুজৰ আকৃতি আৰু বেদীৰ ছাদৰ আকৃতি সলনি কৰা হয়। ১৯৪১ চনত আৰু [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ পিছত গীৰ্জাটোৰ কাঠৰ পাতলীয়া ছাদত মেৰামতিৰ কাম কৰা হৈছিল।<ref>''Slobodian V.'' ৰোহাটিন অঞ্চলৰ গীৰ্জাসমূহ… — পৃ. ১৪২।</ref> ১৯৬৩ চনত ২৪ আগষ্ট ১৯৬৩ তাৰিখৰ ইউক্ৰেইনীয় এছ এছ আৰৰ মন্ত্ৰী পৰিষদৰ ৯৭০ নং সিদ্ধান্ত অনুসৰি হলি স্পিৰিট গীৰ্জাটো ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ স্থাপত্য স্মাৰকৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পঞ্জীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয় আৰু ইয়াক ২৪৩ নং সুৰক্ষা নম্বৰ প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{Cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/970-63-п#Text|website=zakon.rada.gov.ua|accessdate=2021-02-21|title=ইউক্ৰেইনীয় এছ এছ আৰৰ ভূ-খণ্ডত স্থাপত্য স্মাৰকৰ পঞ্জীয়ন আৰু সংৰক্ষণৰ ব্যৱস্থা সম্পৰ্কে|archive-date=৫ মে' ২০২১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210505170634/https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/970-63-п#Text|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210505170634/https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/970-63-%D0%BF#Text|archivedate=2021-05-05|deadurl=yes}}</ref> ১৯৮০–১৯৮২ চনত স্থপতি ইভান মোহিতিচৰ তত্ত্বাৱধানত স্মাৰকটোৰ ব্যাপক পুনৰুদ্ধাৰৰ কাম কৰা হয়।<ref>‘উক্ৰজাখিদপ্ৰ'য়েক্টৰেষ্টাভ্ৰাচিয়া’ প্ৰতিষ্ঠানৰ আৰ্কাইভ, স. আই-২৬-৯</ref> তাৰ পিছৰ বছৰতে, ৬ আগষ্ট ১৯৮৩ তাৰিখে, গীৰ্জাটোত ইভানো-ফ্ৰাংকিভস্ক শিল্প সংগ্ৰহালয়ৰ এটা বিভাগ (বৰ্তমান শাখা) মুকলি কৰা হয়। ১৯৯৯ চনত গীৰ্জা আৰু ঘণ্টাঘৰৰ কাঠৰ পাতলীয়া ছাদ সলনি কৰা হয়। ২০০৪ চনৰপৰা ৰোহাটিনৰ হলি স্পিৰিট গীৰ্জা-সংগ্ৰহালয় ''ৰোহাটিন চহৰৰ সংগ্ৰহালয় কমপ্লেক্স''ৰ অংশ হৈ পৰে। এই কমপ্লেক্সটো ইভানো-ফ্ৰাংকিভস্ক আঞ্চলিক শিল্প সংগ্ৰহালয়ৰ এটা শাখা আৰু ইয়াৰ সূচনা হলি স্পিৰিট গীৰ্জাটোৰ সংগ্ৰহালয়-স্মাৰক তথা ২০শ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধৰ এগৰাকী বিশিষ্ট সমাজকৰ্মী মিকোলা উহ্ৰিন-বেজ্ৰিশ্নিৰ পুনৰুদ্ধাৰ কৰা বাসভৱনৰ ভিত্তিত কৰা হৈছিল। ২০০৬ চনত ইভানো-ফ্ৰাংকিভস্ক আঞ্চলিক প্ৰশাসনৰ পৰ্যটন আৰু সংস্কৃতি বিভাগে ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় গৱেষণা-পুনৰুদ্ধাৰ কেন্দ্ৰৰ লভিভ শাখাৰ সৈতে মিলি (সঞ্চালক মিৰ'স্লাভ অটকোভিচ) হলি স্পিৰিট গীৰ্জাটো সংৰক্ষণৰ বাবে তিনিটা পৰ্যায়ৰ এটা প্ৰকল্প প্ৰস্তুত কৰে। প্ৰথম পৰ্যায়ত পৰিদৰ্শন, গৱেষণা, আংশিক পুনৰুদ্ধাৰ, কাঠ, দেৱাল আৰু মজিয়াৰ আৰ্দ্ৰতা জোখা, লগতে আইকনৰ পৰীক্ষা অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ইয়াৰ অংশ হিচাপে পতংগবিজ্ঞানমূলক পৰীক্ষাও কৰা হয় আৰু তাত কাঠখোৱা দুটা প্ৰজাতিৰ গুবৰুৱাৰ উপস্থিতি ধৰা পৰে—ৰঙা-ভৰিৰ গ্ৰাইণ্ডাৰ (পৰিয়াল গ্ৰাইণ্ডাৰ গুবৰুৱা) আৰু বেঙুনীয়া লংহৰ্ণ বিটল (পৰিয়াল লংহৰ্ণ গুবৰুৱা)। ইয়াৰ উপৰি ভেঁকুৰৰ প্ৰজাতি চিনাক্তকৰণ আৰু উপযুক্ত এণ্টিছেপ্টিক নিৰ্বাচনৰ বাবে মাইক'লজিকেল পৰীক্ষা, লগতে উষ্ণতা-আৰ্দ্ৰতাৰ সূচকসমূহৰ পৰীক্ষা কৰা হয়। [[File:Інформаційний стенд біля Святодухівської церкви в Рогатині.JPG|thumb|left|190px|গীৰ্জাটোৰ কাষত তথ্যফলক]] ২০০৭ চনৰ বসন্তকালত ১৬৫০ চনৰ ইকন'ষ্টেছিছৰ স্থানীয় আইকনসমূহ—“খ্ৰীষ্ট পেণ্ট'ক্ৰেটৰ”, “ঈশ্বৰৰ মাতৃ অডিগিট্ৰিয়া”, “পুৰণি নিয়মৰ ত্ৰিত্ব”—পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হয়। ইয়াত মলি আৰু ক'লা হৈ পৰা বাৰ্ণিছৰ স্তৰ আঁতৰোৱা হৈছিল। লগতে গীৰ্জাটোৰ তিনিটা দেৱালৰ অংশত (নাভৰ উত্তৰ দেৱাল, বাবিনেটছৰ উত্তৰ দেৱাল আৰু বাবিনেটছৰ দক্ষিণ দেৱাল) কাঠখোৱা গুবৰুৱাৰ বিৰুদ্ধে পৰীক্ষামূলক ৰাসায়নিক চিকিৎসা কৰা হয়। ২০০৭ চনৰ শেষভাগত ৰোহাটিনৰ নগৰ পৰিকল্পনা আৰু স্থাপত্য বিভাগে সংগ্ৰহালয়ৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ সৈতে মিলি স্থাপত্য স্মাৰক—হলি স্পিৰিট গীৰ্জাটোৰ কাৰিকৰী অৱস্থাৰ পৰীক্ষাৰ প্ৰতিৱেদন প্ৰস্তুত কৰে। ইয়াৰ ভিত্তিত ২০০৮ চনত স্থাপত্য আৰু নগৰ পৰিকল্পনা মন্ত্ৰ্যালয়ে জৰুৰী অৱস্থা দূৰ কৰা আৰু পুনৰুদ্ধাৰ-মেৰামতিৰ কাম সম্পন্ন কৰাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় ধনৰ এটা অংশ আৱণ্টন কৰে। সেই অনুসৰি ২০০৮ চনত নাভৰ উত্তৰ দেৱালৰ এটা অংশ আৰু বাবিনেটছৰ উত্তৰ দেৱালত কাঠখোৱা গুবৰুৱাৰ বিৰুদ্ধে ৰাসায়নিক চিকিৎসা কৰা হয়, যাতে গীৰ্জাটোৰ গাঁথনিগত উপাদানসমূহৰ দীৰ্ঘম্যাদী জৈৱিক আৰু অগ্নি-সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰিব পৰা যায়। ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় গৱেষণা-পুনৰুদ্ধাৰ কেন্দ্ৰৰ লভিভ শাখাৰ কৰ্মচাৰীসকলে একে সময়তে অগ্নিনিৰোধক আৰু সংৰক্ষক গুণ থকা জলীয় দ্ৰৱণ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ২০০৭–২০০৮ চনৰ ভিতৰত “জীৱনকথাসহ যোহন বাপ্তিষ্ট”, চাৰিখন “পাঁচনি”, থিয় হৈ থকা “ঈশ্বৰৰ মাতৃ আৰু মাৰিয়া ক্লেওপোভা”, “যোহন ধৰ্মতত্ত্ববিদ আৰু সৈনিক লংগিন” নামৰ আইকনসমূহ আৰু দুখন পুৰণি মুদ্ৰিত গ্ৰন্থো পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হয়। ২০০৮ চনৰ ১৬ আগষ্টত হলি স্পিৰিট গীৰ্জাটোত সংগ্ৰহালয় মুকলি কৰাৰ ২৫তম বাৰ্ষিকী উপলক্ষ্যে এক আনুষ্ঠানিক সভা অনুষ্ঠিত হয়। ২০০৮ চনৰ ২২ আগষ্টত হলি স্পিৰিট গীৰ্জাটোত এখন কমিছনে কাম কৰে। কমিছনখনে অতি জৰুৰী মেৰামতি-পুনৰুদ্ধাৰৰ কামৰ মুখ্য কাৰ্য, সামগ্ৰিক পৰিমাণ আৰু সময়সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে। কমিছনৰ কামৰ ফলাফল অনুসৰি ২৭ অক্টোবৰৰপৰা ১৭ ডিচেম্বৰ ২০০৮লৈ কলোমিয়াৰ “জোডচি” সমবায়ৰ কৰ্মীসকলে (সভাপতি ই. অজাৰুক) তলত দিয়া মেৰামতি-পুনৰুদ্ধাৰৰ কাম সম্পন্ন কৰে: গীৰ্জাটোৰ বেদী অংশ, নাভ আৰু ঘণ্টাঘৰৰ ওপৰত থকা কাঠৰ পাতলীয়া ছাদ, গম্বুজসমূহৰ বাহিৰে, সলনি কৰা হয়; ছাদ পুনৰ নিৰ্মাণৰ আগতে গীৰ্জা ভৱনৰ বাহিৰৰ কাঠ বিশেষ পদাৰ্থৰে সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰক্ৰিয়াকৰণ কৰা হয়, যাতে ইয়াক জীৱাণুমুক্ত আৰু সংৰক্ষণ কৰিব পৰা যায়; তিনিখন খিৰিকী সলনি কৰি সেইবোৰৰ পূৰ্বৰ ৰূপ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়; নাভ আৰু ঘণ্টাঘৰৰ ওপৰৰ অংশ কাঠৰ ফলকেৰে আবৃত কৰা হয় আৰু তাৰ আগতে কাঠ বিশেষ পদাৰ্থৰে জীৱাণুমুক্ত আৰু সংৰক্ষণ কৰা হয়; বেদী অংশ আৰু নাভৰ মাজৰ পানী নিষ্কাশন অঞ্চলত মেৰামতি কৰিব নোৱাৰা ক্ষতিগ্ৰস্ত কাঠৰ দণ্ডৰ অংশ সলনি কৰা হয়; গীৰ্জা আৰু ঘণ্টাঘৰৰ কাঠৰ ছাদ অধিক দিন সংৰক্ষণ আৰু কাঠৰ ক্ষয় তথা ধ্বংস ৰোধ কৰাৰ বাবে কেঁচা খাৰুৱা তেলেৰে (তথাকথিত ‘টাৰ’) প্ৰক্ৰিয়াকৰণ কৰা হয়। ২০০৯ চনৰ গ্ৰীষ্মকালত ৰোহাটিন চহৰৰ হলি স্পিৰিট গীৰ্জাটো ইউক্ৰেইনৰ কাঠৰ ধৰ্মীয় স্থাপত্যৰ ৮টা স্মাৰকৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়, যিবোৰক বিশ্ব ঐতিহ্যৰ তালিকাত [[ইউনেস্ক']]ৰ অন্তৰ্ভুক্তিৰ বাবে প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছিল। ২০০৯ চনৰ ২৯ ছেপ্টেম্বৰত ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বেংকে ''“ৰোহাটিনৰ হলি স্পিৰিট গীৰ্জা”'' নামৰ স্মাৰক মুদ্ৰা প্ৰচলন কৰে। [[File:Дзвіниця Рогатинської церкви.JPG|thumb|180px|গীৰ্জাটোৰ ঘণ্টাঘৰ]] ২০০০-ৰ দশকত স্মাৰক-সংগ্ৰহালয়টোৰ প্ৰদৰ্শনীত ১৬৫০ চনৰ মূল ইকন'ষ্টেছিছ, ১৬শ শতিকাৰ শেষভাগৰ পুৰণি ইকন'ষ্টেছিছৰ আইকনসমূহ, মঠ-শৈলীৰ “জীৱনকথাসহ যোহন বাপ্তিষ্ট” আইকন (১৬শ শতিকাৰ মাজভাগ), ৰোহাটিন অঞ্চলৰ গীৰ্জাসমূহৰপৰা সংগৃহীত ১৭–১৯শ শতিকাৰ আইকন, লগতে শিলৰ সামগ্ৰী, কাঠৰ ভাস্কৰ্য আৰু মমবাতিৰ ষ্টেণ্ড, পুৰণি মুদ্ৰিত গ্ৰন্থ আদি প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://museum-rogatyn.at.ua/index/0-4 |title=ৰোহাটিন চহৰৰ সংগ্ৰহালয় কমপ্লেক্সৰ ৱেবছাইটত হলি স্পিৰিট গীৰ্জা |accessdate=২১ অক্টোবৰ ২০১০ |archive-date=১৭ জানুৱাৰী ২০১১ |archive-url=https://web.archive.org/web/20110117071653/http://museum-rogatyn.at.ua/index/0-4 }}</ref> ২০১৩ চনৰ জুন মাহত “[http://incognita.day.kiev.ua/exposition|অনলাইন সংগ্ৰহালয়সমূহ]{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}” প্ৰকল্পৰ অধীনত “ইউক্ৰেইন ইনক'গনিটা” ৱেবছাইটত [http://incognita.day.kiev.ua/virtualna-ekskursiya-czerkvoyu-svyatogo-duxa-v-rogatini.html|ৰোহাটিনৰ হলি স্পিৰিট গীৰ্জাটোৰ অডিঅ'সহ ভাৰ্চুৱেল ভ্ৰমণ]{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} প্ৰস্তুত কৰা হয়। এইটো ইউক্ৰেইনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে হৈছিল যে ইউনেস্ক' বিশ্ব ঐতিহ্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা এখন গীৰ্জাক ইউক্ৰেইনৰ সংগ্ৰহালয়সমূহৰ ভাৰ্চুৱেল সংগ্ৰহত উপস্থাপন কৰা হৈছিল। == স্থাপত্য == হলি স্পিৰিট গীৰ্জাটো কাঠৰ, তিনি-জোৰা-কাঠৰ গাঁথনিযুক্ত, এটা শীৰ্ষবিশিষ্ট; ইয়াৰ কেন্দ্ৰীয় জোৰা-কাঠৰ গাঁথনিটো বৰ্গাকাৰ, বেদীটো বহুকোণীয়া পাঁচ-দেৱালযুক্ত আৰু বাবিনেটছ দীঘলীয়া। কেন্দ্ৰীয় জোৰা-কাঠৰ গাঁথনিটো দুটা ধাপযুক্ত বৰ্গাকাৰ শীৰ্ষৰে আবৃত। [[File:26-244-0006 Rohatyn Holy Spirit Church RB.jpg|thumb|left|270px]] গীৰ্জাটো নিৰ্মাণৰ তাৰিখ সম্পৰ্কে বিভিন্ন মতামত (১৫৯৮, ১৬৪৪–১৬৪৫, ১৬৪৮ চন আদি) থাকিলেও ইয়াক গেলিচিয়াৰ কাঠৰ স্থাপত্যৰ প্ৰাচীনতম নিদৰ্শনসমূহৰ ভিতৰত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব পাৰি। যদিও গীৰ্জাটোৰ প্ৰাথমিক ৰূপ ১৯শ শতিকাত কিছু পৰিমাণে সলনি কৰা হৈছিল—ঘণ্টাঘৰ সংযোজন কৰাৰ লগতে কেন্দ্ৰীয় শীৰ্ষৰ ওপৰত এটা অতিৰিক্ত [[অষ্টভুজ|অষ্টভুজাকাৰ]] গাঁথনি, খিলানযুক্ত ছিগনাটুৰকা আৰু শীৰ্ষত এটা সুগঠিত অষ্টভুজাকাৰ তম্বু সংযোজন কৰা হৈছিল—তথাপি প্ৰাচীনতম ইউক্ৰেইনীয় কাঠৰ গীৰ্জাৰ এই ধ্ৰুপদী নিদৰ্শনটোৰ মূল বৈশিষ্ট্যসমূহ প্ৰায় অপৰিৱৰ্তিত হৈ আছে। [[File:Rohatyn Jul 2008166.JPG|thumb|175px|গীৰ্জাটোৰ ঘণ্টাঘৰৰ ভিতৰত]] স্মাৰকটোৰ গাঁথনিগত ভিত্তি হৈছে নাভৰ এটা স্মাৰকীয় চতুৰ্ভুজাকাৰ অংশ, বাবিনেটছ আৰু বেদীৰ ষড়ভুজাকাৰ জোৰা-কাঠৰ গাঁথনি, লগতে বাবিনেটছৰ পশ্চিম দেৱালৰ সৈতে সংলগ্ন পৰিকল্পনাত বৰ্গাকাৰ কাঠামোৰ ঘণ্টাঘৰ। তিনিস্তৰীয়া তম্বু-আকাৰৰ ঘণ্টাঘৰ আৰু বিশেষকৈ দুটা ধাপযুক্ত চতুৰ্ভুজাকাৰ বিকশিত শীৰ্ষবিশিষ্ট গীৰ্জাটোৰ কেন্দ্ৰীয় অংশই সমগ্ৰ ভৱনটোৰ গাঁথনিগত বিন্যাসত স্পষ্টভাৱে প্ৰাধান্য বিস্তাৰ কৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে দুটা আৰু পাঁচটা ঢালযুক্ত ছাদৰ তলত থকা বাবিনেটছ আৰু বেদীৰ নিম্ন উচ্চতাৰ কোঠাসমূহে গৌণ ভূমিকা পালন কৰে। স্মাৰকটোৰ বিভিন্ন অংশৰ উচ্চতা, আকৃতি আৰু পৰিকল্পনাগত আকাৰৰ মাজত পাৰ্থক্য থাকিলেও সকলো অংশকে এটা ঐক্যবদ্ধ সমগ্ৰতা হিচাপে অনুভৱ কৰা যায়। ইয়াৰ বাবে অংশসমূহৰ মাজত সঠিকভাৱে নিৰ্ধাৰিত অনুপাত আৰু ভৱনটোৰ পৰিধিৰ চাৰিওফালে অলংকাৰিক ব্ৰেকেটৰ ওপৰত বিস্তৃত ছাদযুক্ত বাৰাণ্ডা স্থাপন কৰাটো সহায়ক হৈছে।<ref>''Zavada V. T.'' // ইউক্ৰেইনৰ স্থাপত্য আৰু নগৰ পৰিকল্পনাৰ স্মাৰকসমূহ।  — কিয়েভ: «টেখনিকা», ২০০০, পৃ. ১২৫</ref> === অভ্যন্তৰীণ অংশ === প্ৰথম অৱস্থাত গীৰ্জাটোৰ ওক কাঠৰ জোৰা-কাঠৰ গাঁথনিসমূহ লোকশিল্পীসকলে চিত্ৰিত কৰিছিল। স্মাৰকটোৰ অভ্যন্তৰত ১৬৫০ চনত ৰোহাটিন ভ্ৰাতৃত্বৰ উদ্যোগ আৰু অৰ্থসাহায্যত নিৰ্মাণ কৰা পাঁচ স্তৰীয়া ইকন'ষ্টেছিছ সংৰক্ষিত হৈ আছে। [[File:Церква Святого Духа, іконостас, м. Рогатин. (2).jpg|thumb|left|270px|ইকন'ষ্টেছিছ]] ইকন'ষ্টেছিছটোৰ স্থাপত্যিক গঠন সুসম আৰু সুষম; ইয়াক সমৃদ্ধ বহুৰঙী অলংকাৰিক খোদাইৰে সজ্জিত কৰা হৈছে। ভ্ৰাতৃত্বৰ সক্ৰিয় অংশগ্ৰহণত চিত্ৰকলাৰ আইকন'গ্ৰাফিক পৰিকল্পনা প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল: ইউক্ৰেইনীয় শিল্পকলাৰ বাবে নতুন বিষয় আৰু প্ৰতিমূৰ্তি আইকন-চিত্ৰসমূহত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইকন'ষ্টেছিছটোৰ উৎসৱমুখৰ আৱেগিক বিন্যাস, যাৰ চিত্ৰকলাত গভীৰ আদৰ্শগত বিষয়-বস্তু, শক্তিশালী প্ৰতিমূৰ্তিগত বৈশিষ্ট্য আৰু অলংকাৰিকতা প্ৰকাশ পাইছে, ১৬৪৮–১৬৭৬ চনৰ জাতীয় বিপ্লৱৰ আৰম্ভণিৰ স্বাধীনতাপ্ৰেমী উত্থান আৰু বিজয়ৰপৰা উদ্ভৱ হৈছিল। গীৰ্জাটোৰ অন্যতম উৎকৃষ্ট আইকন হৈছে ডায়েকনৰ দুৱাৰত থকা “প্ৰধান দূত মিখাইল” আৰু “মেলখিচেদেক”ৰ ৰচনা, খ্ৰীষ্ট আৰু ঈশ্বৰৰ মাতৃৰ স্থানীয় আইকন, আৰু তলৰ স্তৰত থকা দৃশ্যসমূহ। গীৰ্জাটো গেলিচিয়াৰ কাঠৰ স্থাপত্যৰ বিদ্যালয়ৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য স্মাৰক। আনহাতে, হলি স্পিৰিট ইকন'ষ্টেছিছত বাস্তৱতাৰ মানৱতাবাদী উপলব্ধি আৰু [[ৰেনেছাঁ|ৰেনেছাঁ শিল্পকলাৰ]] নান্দনিক নিয়মসমূহ প্ৰতিফলিত হৈছে; সেয়েহে ই ইউক্ৰেইনীয় তথা বিশ্ব শিল্পকলাৰ এক উল্লেখযোগ্য কীৰ্তি হিচাপে গণ্য হয়। == কিংবদন্তি == জনশ্ৰুতি অনুসৰি, ১৬শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে আনাস্তাছিয়া লিছোভস্কা, যি পিছলৈ [[অটোমান সাম্ৰাজ্য]]ৰ শাসক ৰকছ'লানা হিচাপে পৰিচিত হৈছিল, হলি স্পিৰিট গীৰ্জাটোলৈ প্ৰায়ে প্ৰাৰ্থনা কৰিবলৈ আহিছিল। কাৰণ সেই সময়ত ইয়াৰ পুৰোহিত আছিল তেওঁৰ পিতৃ—ফাদাৰ হাভ্ৰিলো লিছোভস্কি।<ref>{{Cite web |url=http://museum-rogatyn.at.ua/index/0-2 |title=ৰোহাটিন চহৰৰ সংগ্ৰহালয় কমপ্লেক্স |accessdate=২১ অক্টোবৰ ২০১০ |archive-date=১৭ এপ্ৰিল ২০১০ |archive-url=https://web.archive.org/web/20100417113137/http://museum-rogatyn.at.ua/index/0-2 }}</ref> == চিত্ৰসমূহ == <gallery heights="150" widths="200"> File:Богоматір біля Святодухівської церкви Рогатин.JPG|ৰোহাটিনৰ হলি স্পিৰিট গীৰ্জাটোৰ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ কাষত File:Рогатинська Святодухівська церква.JPG|ৰোহাটিনৰ হলি স্পিৰিট গীৰ্জাটো (এটা দৃষ্টিকোণ) File:Фрагмент склепіння Рогатинської Церкви Святого Духа.JPG|এখন খিৰিকী আৰু ছাদৰ এটা অংশ File:26-244-0006 Рогатин Святодухівська церква 1.jpg|হলি স্পিৰিট গীৰ্জাটো File:Rohatyn Austrian cholera military cemetery 03.jpg|গীৰ্জাটোৰ ওচৰৰ ১৯১৫–১৯১৬ চনৰ অষ্ট্ৰিয়ান সেনাবাহিনীৰ সৈনিকসকলৰ কলেৰা সমাধিক্ষেত্ৰ </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} == তথ্যসূত্ৰ, সাহিত্য == * ''Zavada V. T.'' // ইউক্ৰেইনৰ স্থাপত্য আৰু নগৰ পৰিকল্পনাৰ স্মাৰকসমূহ।  — কিয়েভ : টেখনিকা, ২০০০।  — পৃ. ১২৫। * ''Zholtovsky P. M.'' ইউক্ৰেইনৰ ১৭–১৮শ শতিকাৰ চিত্ৰকলা।  — কিয়েভ, ১৯৭৮। * ইউক্ৰেইনৰ শিল্পকলাৰ ইতিহাস, খণ্ড ২।  — কিয়েভ, ১৯৬৭। * ''Kovpanenko N. H.'' [http://www.history.org.ua/?l=EHU&verbvar=Dukha_svyatogo_cerkva&abcvar=5&bbcvar=23 পৱিত্ৰ আত্মাৰ গীৰ্জা // ৰোহাটিন চহৰৰ গীৰ্জা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305043626/http://www.history.org.ua/?l=EHU&verbvar=Dukha_svyatogo_cerkva&abcvar=5&bbcvar=23 |date=৫ মাৰ্চ ২০১৬}} // * ''Ovsiichuk V. A.'' ১৬শ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধ–১৭শ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধৰ ইউক্ৰেইনৰ শিল্পকলা।  — কিয়েভ, ১৯৮৫। * ''Slobodian V.'' ৰোহাটিন অঞ্চলৰ গীৰ্জাসমূহ।  — লভিভ : ল'গছ, ২০০৪। * ১৪শ–১৭শ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধৰ ইউক্ৰেইনৰ শিল্পকলা।  — কিয়েভ, ১৯৮৫। * [http://chtyvo.org.ua/authors/Melnyk_Viktor_Iv/Tserkva_Sviatoho_Dukha_v_Rohatyni_Albom ৰোহাটিনৰ হলি স্পিৰিট গীৰ্জা: এলবাম] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180114021324/http://chtyvo.org.ua/authors/Melnyk_Viktor_Iv/Tserkva_Sviatoho_Dukha_v_Rohatyni_Albom |date=১৪ জানুৱাৰী ২০১৮}} / লেখক-সম্পাদক V. I. Melnyk।  — কিয়েভ : মিষ্টেছ্‌টভ', ১৯৯১। * [http://ua.vlasenko.net/_pgs/pgs-html/pgs2-246.html হলি স্পিৰিট গীৰ্জা, ১৫৯৮] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111127222146/http://ua.vlasenko.net/_pgs/pgs-html/pgs2-246.html |date=২৭ নৱেম্বৰ ২০১১}} // ইউক্ৰেইনীয় এছ এছ আৰৰ নগৰ পৰিকল্পনা আৰু স্থাপত্যৰ স্মাৰকসমূহ। ৪টা খণ্ডত (সম্পা. ''Zharikov N. L.'' কিয়েভ: «বুদিভেলনিক», ১৯৮৩–১৯৮৬ (''ইলেক্ট্ৰনিক সংস্কৰণ''), খণ্ড ২, পৃ. ২৪৬ * ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ জনগোষ্ঠীসমূহৰ শিল্পকলাৰ ইতিহাস, খণ্ড ৩।  — মস্কো, ১৯৭৪। * ৰোহাটিন। কাঠৰ হলি স্পিৰিট গীৰ্জা (১৬৪৮) // ইউক্ৰেইন আৰু মলদোভা। তথ্য-ভ্ৰমণপথ নিৰ্দেশিকা।  — মস্কো–লাইপজিগ, ১৯৮২।  — পৃ. ৪৪৯। == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://incognita.day.kiev.ua/virtualna-ekskursiya-czerkvoyu-svyatogo-duxa-v-rogatini.html “ইউক্ৰেইন ইনক'গনিটা” ৱেবছাইটত ৰোহাটিনৰ হলি স্পিৰিট গীৰ্জাটোৰ ভাৰ্চুৱেল ভ্ৰমণ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130811060923/http://incognita.day.kiev.ua/virtualna-ekskursiya-czerkvoyu-svyatogo-duxa-v-rogatini.html |date=১১ আগষ্ট ২০১৩}} * [http://museum-rogatyn.at.ua/index/0-4 ৰোহাটিন চহৰৰ সংগ্ৰহালয় কমপ্লেক্সৰ ৱেবছাইটত হলি স্পিৰিট গীৰ্জাটো] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110117071653/http://museum-rogatyn.at.ua/index/0-4 |date=১৭ জানুৱাৰী ২০১১}} * [http://www.rogatyn.info/?m0prm=40&m1prm=81 হলি স্পিৰিট গীৰ্জাটো] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161220151817/http://www.rogatyn.info/?m0prm=40&m1prm=81 |date=২০ ডিচেম্বৰ ২০১৬}} — [http://www.rogatyn.info/ ৰোহাটিন চহৰৰ ৱেবছাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100819134020/http://rogatyn.info/ |date=১৯ আগষ্ট ২০১০}} * [http://www.youtube.com/watch?v=7TTYqrJoGSc হলি স্পিৰিট গীৰ্জাটো আৰু ইয়াৰ কাষৰ সমাধিক্ষেত্ৰ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141109163909/http://www.youtube.com/watch?v=7TTYqrJoGSc |date=৯ নৱেম্বৰ ২০১৪}} — ভিডিঅ' * [http://www.derev.org.ua/ivfrank/rohatyn.htm হলি স্পিৰিট গীৰ্জা, ১৫৯৮ (ৰোহাটিন)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100213020352/http://derev.org.ua/ivfrank/rohatyn.htm |date=১৩ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১০}} // [[কাঠৰ গীৰ্জা (ৱেবছাইট)|“ইউক্ৰেইনৰ কাঠৰ গীৰ্জাসমূহ”]] ৱেবছাইট [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ গীৰ্জাঘৰ]] [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] 8ggq9ukt9f1klscd9fjvh14y8x8qfpz 0 139052 645682 629481 2026-10-16T22:36:07Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645682 wikitext text/x-wiki {{Infobox historic site | name = এস্কি ডুৰ্বে | native_name = | native_name2 = Eski Durbe | native_name3 = | other_name = | image = Eski Durbe Mausoleum.JPG | image_size = 300px | alt = | caption = | coordinates = {{Coord|44|44|50|N|33|53|6|E|region:IL_type:landmark_source:dewiki}} | gbgridref = | gbgridref_note = | type = [[সমাধিস্থল]] | etymology = পুৰণি সমাধিৰ বাবে ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ | location = জোয়া কচমোডেম'য়ান্স'কা ষ্ট্ৰীট, বাখচিছাৰাই, ক্ৰিমিয়া, [[ইউক্ৰেইন]] | nearest_city = | area = | elevation = | height = | beginning_label = | beginning_date = | formed = | founded = | founder = | built = ১৪ শতিকা (কিছুমান উৎস অনুসৰি, ১৭ শতিকা) | built_for = অজ্ঞাত | original_use = | demolished = | rebuilt = | restored = | restored_by = | current_use = | architect = | sculptor = | architecture = | visitors_num = | visitors_year = | visitors_ref = | governing_body = | owner = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | designation1 = UKRAINE NATIONAL | designation1_offname = এস্কি ডুৰ্বে সমাধি | designation1_type = স্থাপত্য | designation1_criteria = | designation1_date = | delisted1_date = | designation1_partof = | designation1_number = 010078 | designation1_free1name = | designation1_free1value = | designation1_free2name = | designation1_free2value = | designation1_free3name = | designation1_free3value = | designation2 = | designation2_offname = | designation2_type = | designation2_criteria = | designation2_date = | delisted2_date = | designation2_partof = | designation2_number = | designation2_free1name = | designation2_free1value = | designation2_free2name = | designation2_free2value = | designation2_free3name = | designation2_free3value = | designation3 = | designation3_offname = | designation3_type = | designation3_criteria = | designation3_date = | delisted3_date = | designation3_partof = | designation3_number = | designation3_free1name = | designation3_free1value = | designation3_free2name = | designation3_free2value = | designation3_free3name = | designation3_free3value = | designation4 = | designation4_offname = | designation4_type = | designation4_criteria = | designation4_date = | delisted4_date = | designation4_partof = | designation4_number = | designation4_free1name = | designation4_free1value = | designation4_free2name = | designation4_free2value = | designation4_free3name = | designation4_free3value = | designation5 = | designation5_offname = | designation5_type = | designation5_criteria = | designation5_date = | delisted5_date = | designation5_partof = | designation5_number = | designation5_free1name = | designation5_free1value = | designation5_free2name = | designation5_free2value = | designation5_free3name = | designation5_free3value = | embed = | embedded = }} '''এস্কি ডুৰ্বে''' ({{Lang-en| Eski Durbe}}) (ক্ৰিমিয়াৰ টাটাৰৰ অৰ্থ পুৰণি সমাধি) [[ইউক্ৰেইন]]ৰ ক্ৰিমিয়াৰ বাখচিছাৰাই চহৰৰ আটাইতকৈ পুৰণি সমাধিস্থল। একাংশ সূত্ৰৰ মতে খানৰ প্ৰাসাদৰ ১০০ বছৰতকৈও অধিক পূৰ্বে অৰ্থাৎ চতুৰ্দশ শতিকাত এস্কি ডুৰ্বে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। <ref name=rada>{{cite web |title=Про впорядкування справи обліку та охорони пам'ятників архітектури на території Української РСР |url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/970-63-%D0%BF |website=Офіційний вебпортал парламенту України |access-date=20 March 2023 |language=uk |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210505170634/https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/970-63-%D0%BF |archivedate=5 May 2021 |deadurl=yes}}</ref> খানৰ ৰাজপ্ৰসাদৰ পৰা ১৮০ মিটাৰ দক্ষিণ-পূবে চুৰুক ছুভ নদীৰ বাওঁপাৰত অৱস্থিত এই সমাধিস্থলটো। ==ইতিহাস== কিছুমান সূত্ৰৰ মতে গোল্ডেন হৰ্ডৰ সময়ত এস্কি ডুৰ্বে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু আজি ইউক্ৰেইনৰ ষ্টেট ৰেজিষ্টাৰ অৱ ইম’ভেবল মনুমেণ্টৰ মতে ইয়াক স্থাপত্য আৰু ঐতিহাসিক তাৎপৰ্যৰ কীৰ্তিচিহ্ন হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name=rada/> ইয়াৰ ঐতিহাসিক তাৎপৰ্য্য থকাৰ পিছতো এই সমাধিৰ বিশেষ অনুসন্ধান কৰা হোৱা নাই, আৰু তাত কোন মানুহক সমাধিস্থ কৰা হৈছে সেয়াও জানিব পৰা হোৱা নাই। বাখচিছাৰাই ঐতিহাসিক-সাংস্কৃতিক আৰু স্থাপত্যৰ মুকলি আকাশ সংগ্ৰহালয়ৰ বৈজ্ঞানিক কামৰ উপ-সাধাৰণ সঞ্চালক এমিল ছেইডালিয়েভৰ মতে: {{Blockquote|কেৱল লোককথাতহে ইয়াত সমাধিস্থ কৰা এজন "বে"ৰ কথা কোৱা হৈছে, যিজন বাখচচৰাই বসতি স্থাপন কৰাৰ আগতে উপত্যকাৰ মালিক আছিল। মানুহে তেওঁক "ডেৰে-বে" বুলি কয়, অৰ্থাৎ "উপত্যকাৰ ৰাজকুমাৰ" ("প্ৰিন্স অৱ দ্য ভেলী") কিন্তু কোনেও নাজানে তেওঁ কোন আছিল বা কিয় তেওঁ এইখনক তেওঁৰ চূড়ান্ত বিশ্ৰাম স্থান হিচাপে বাছি লৈছিল। যিকোনো ক্ষেত্ৰতে কোনো লিখিত উৎসত সেই নামেৰে কোনো ব্যক্তিৰ কথা উল্লেখ কৰা হোৱা নাই।<ref>{{cite web |last1=КОНОВАЛОВА |first1=ИРИНА |title=Археологические загадки Бахчисарая |url=http://1k.com.ua/514/details/2/1 |website=Первая Крымская |access-date=20 March 2023 |date=5 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150705095444/http://1k.com.ua/514/details/2/1 |archive-date=2015-07-05 |language=ru}}</ref>}} এস্কি ডুৰ্বেক এসময়ত এটা কবৰস্থানেৰে আগুৰি আছিল। ১৯ শতিকাৰ অংকনৰ লগতে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে তোলা ফটোতো সমাধিৰ শিল দেখা যায়।<ref name=handvorec>{{cite web |title=Мавзолей «Эски-Дюрбе» |url=https://handvorec.ru/mavzolej-eski-dyurbe/ |website=Бахчисарайский историко-культурный и археологический музей-заповедник |access-date=20 March 2023 |language=ru}}</ref> ১৯২৭ চনত তেতিয়াৰ বাখচিছাৰাই প্ৰাসাদ-সংগ্ৰহালয়ৰ পৰিচালক উচেইন বোডানিনস্কিৰ তত্বাৱধানত পুনৰুদ্ধাৰৰ কাম কৰা হয়: গম্বুজটো মেৰামতি কৰা হয়, সমাধি আৰু চোতালৰ হেৰুৱা অংশ পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হয় আৰু লোহাৰ দুৱাৰ স্থাপন কৰা হয়।<ref name=handvorec/> ১৯৬৫ চনত অধিক মেৰামতি কৰা হয়: চোতালৰ দেৱালৰ হেৰাই যোৱা অংশবোৰ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়, আৰু গম্বুজটো চিমেণ্টেৰে বনোৱা হয়। ১৯৯০ চনৰ মাজভাগত গম্বুজটো গেলভানাইজড লোহাৰ চাদৰেৰে আবৃত কৰা হৈছিল।<ref name=handvorec/> ২০১৩ চনত এমিল চেডালিয়েভৰ নেতৃত্বত এটা প্ৰত্নতাত্ত্বিক অভিযানে এই কীৰ্তিচিহ্নটোৰ বয়স নিৰ্ণয় কৰিবলৈ গৱেষণা চলাইছিল। অভিযানৰ স্তৰীয় পৰ্যবেক্ষণ অনুসৰি এই কীৰ্তিচিহ্নটোৰ নিৰ্মাণ ১৭ শতিকাৰ বুলি ক'ব পাৰি।<ref name=handvorec/> ==স্থাপত্য== এই সমাধিস্থলটোৰ সু-নিৰ্ধাৰিত শিলৰ কাম আৰু সহজ ৰূপৰ বাবে জনাজাত, ইয়াত সজ্জাগত উপাদান কম। আজিলৈকে থকা ১০টা সমাধিৰ ভিতৰত এস্কি ডুৰ্বেই একমাত্ৰ বগা চূণশিলৰ পৰিৱৰ্তে স্থানীয় হালধীয়া শিলৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত।<ref>{{cite web |last1=ГОРДИЕНКО |first1=АЛЕКСЕЙ |title=Бахчисарай: следы исчезнувшего города |url=https://graal.org.ua/en/articles/crimean-gothia/83-bahchisarai |website=Княжество Феодоро |access-date=21 March 2023 |language=ru}}</ref> সমাধিস্থলটোৰ গঠন অসমতাপূৰ্ণ আৰু ই বিভিন্ন উচ্চতাৰ দুটা অংশৰে গঠিত: সমাধিটো নিজেই আৰু ইয়াৰ দক্ষিণ দিশৰ কাষৰ চোতাল। বিশ্বাস কৰা হয় যে এই চোতালখনত এসময়ত এটা ফোয়াৰা আছিল।<ref name=babenko>{{cite book |last1=Babenko |first1=G. A. |last2=Diulichev |first2=V. P. |title=Шедевры мусульманской архитектуры Крыма |date=2008 |publisher=ОАО "Симфероп. гор. тип." |location=Simferopol |page=204}}</ref> চোতালখনলৈ কেৱল সমাধিৰ ভিতৰৰ পৰাহে যাব পাৰি,<ref name=babenko /> যাৰ ফলত পুৰাতত্ত্ববিদসকলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে ইয়াক পৰিয়ালৰ কবৰস্থান<ref>{{cite book |last1=Krykun |first1=Iukhym |title=Памятники крымскотатарской архитектуры |date=1998 |publisher=Крымучпедгиз |location=Simferopol |page=37 }}</ref> বা মৃতকক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনাবলৈ অহাসকলৰ বাবে ঠাই হিচাপে কল্পনা কৰা হৈছিল।<ref name=babenko /> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইন]] [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] ggvd1i2p6vrowu3m7gwie4sxnxsfa5g 0 139093 645686 629725 2026-10-16T23:32:17Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645686 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম | native_name = | image =Чернігівський колегіум (Чернігів).jpg |image_size=300px | caption = কলেজিয়ামৰ ভৱন | former_names = | alternate_names = | pushpin_map = | building_type = স্থাপত্য স্মাৰক | architectural_style = ইউক্ৰেইনীয় বেৰোক | structural_system = | cost = | location = [[চেৰ্নিহিভ]], [[ইউক্ৰেইন]] | address = [[ডাইটিনেটছ উদ্যান]] | client = | owner = | current_tenants = | landlord = | coordinates = {{coord|51|29|21|N|31|18|22|E|display=it|type:landmark}} | altitude = | construction_start_date = ১৭০০ | completion_date = | inauguration_date = | demolished_date = | height = | roof = | diameter = | other_dimensions = | floor_count = | floor_area = | grounds_area = | elevator_count = | main_contractor = | architect = | structural_engineer = | services_engineer = | civil_engineer = | other_designers = | quantity_surveyor = | awards = | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Колегіум}} (''কলেজিয়াম'') |designation1_type = Architecture |designation1_number = 250050 }} | references = }} '''চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম''' ({{lang-en| Chernihiv Collegium}}) কছাক হেটমেনাতৰ অন্যতম প্ৰথম শিক্ষানুষ্ঠান আছিল। ইয়াত ডিনিপ্ৰ নদীৰ বাওঁপাৰৰ অঞ্চলত প্ৰথমে সম্পূৰ্ণ মাধ্যমিক আৰু পিছলৈ উচ্চ ধৰ্মীয় শিক্ষা প্ৰদান কৰা হৈছিল। কলেজিয়ামটোৰ সৰ্বাধিক সমৃদ্ধিৰ সময়ত ই এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ শিক্ষা আৰু বৌদ্ধিক কেন্দ্ৰলৈ পৰিণত হৈছিল। [[ৰাছিয়া]]ত ইয়াৰ খ্যাতি ইমানেই বৃদ্ধি পাইছিল যে ইয়াক "চেৰ্নিহিভৰ এথেন্স" বুলি কোৱা হৈছিল। ইতিহাসচৰ্চাত চেৰ্নিহিভ কলেজিয়ামক কিয়েভ-ম’হিলা কলেজিয়ামৰ অন্যতম প্ৰথম শাখা বুলি গণ্য কৰা হয়। চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম [[চেৰ্নিহিভ]] চহৰৰ কেন্দ্ৰত, প্ৰাক্তন দুৰ্গৰ গড়ৰ কাষত অৱস্থিত। ইয়াৰ ওচৰতে [[বৰিছ এণ্ড গ্লেব কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ|ছেইণ্ট বৰিছ আৰু গ্লেব কেথেড্ৰেল]] আৰু [[ডাইটিনেটছ উদ্যান]] আছে। ==বিৱৰণ== ১৯৬৩ চনৰ ২৪ আগষ্টত ইউক্ৰেইনীয় ছোভিয়েট সমাজতান্ত্ৰিক গণৰাজ্যৰ মন্ত্ৰী পৰিষদৰ ৯৭০ নম্বৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি ৮১৩ নম্বৰ সংৰক্ষণ নম্বৰৰ সৈতে কলেজিয়ামটোক ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ স্থাপত্য স্মাৰকৰ মৰ্যাদা দিয়া হয়।<ref>{{cite web |title=Про впорядкування справи обліку та охорони пам'ятників архітектури на території Української РСР |url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/970-63-%D0%BF |website=www.rada.gov.ua |access-date=16 March 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210505170634/https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/970-63-%D0%BF |archivedate=5 May 2021 |deadurl=yes}}</ref> ১৭০০ চনত চেৰ্নিহিভ আৰু নোভহ'ৰড-ছিভেৰস্কিৰ আৰ্চবিচপে নোভহ'ৰড-ছিভেৰস্কিৰ স্লাভিক-লেটিন আৰু স্লাভিক-গণিতৰ প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ ভিত্তিত কলেজিয়ামটো স্থাপন কৰে। ইয়াৰ বাবে হেটমেন ইভান মাজেপাৰ কাৰ্যালয়ে ধন আগবঢ়াইছিল। এই প্ৰতিষ্ঠা ৰাছিয়াৰ সম্ৰাট পিটাৰ মহানৰ শিক্ষাৰ উদ্দেশ্যে কলেজিয়াম স্থাপনৰ নিৰ্দেশ অনুসৰি কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Сторінку не знайдено |url=https://day.kyiv.ua/uk/91816 |website=www.kyiv.ua |access-date=16 March 2022}}</ref> কলেজিয়ামৰ ভৱনটো কছাক বেৰোক শৈলীত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ==ইতিহাস== ১৭০০ চনত চেৰ্নিহিভ আৰু নোভহ'ৰড-ছিভেৰস্কিৰ আৰ্চবিচপ তথা পিছলৈ টবোলস্কৰ আৰ্চবিশপ হোৱা য়োৱান মাক্সিমোভিচ ভাসিলকোভস্কিয়ে কলেজিয়ামটো স্থাপন কৰে। প্ৰথম অৱস্থাত চেৰ্নিহিভ কলেজিয়ামক সৰু ৰাছিয়ান কলেজিয়াম বুলি কোৱা হৈছিল। চেৰ্নিহিভ কলেজিয়ামত লাজাৰ বাৰানোভিচৰ বিদ্যালয়সমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। এই বিদ্যালয়সমূহ আছিল স্লাভিক-লেটিন আৰু স্লাভিক-গণিত বিদ্যালয়। ১৬৮৯ চনত এই বিদ্যালয়সমূহ নোভহ'ৰড-ছিভেৰস্কিৰপৰা চেৰ্নিহিভলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। স্লাভিক বিদ্যালয়খন প্ৰথমতে বৰিছোগ্লেবস্কি মঠত আছিল। ১৭শ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধত নিৰ্মাণ কৰা মঠৰ ভোজনালয়ৰ ভৱনটো কলেজিয়ামৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ১৭০০ চনৰপৰা ১৭০২ চনৰ ভিতৰত ভৱনটোৰ পশ্চিম অংশৰ ওপৰত দুটা স্তৰৰ ঘণ্টাঘৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। তলৰ স্তৰটো ঘণ্টাৰ বাবে আৰু ওপৰৰ স্তৰটো ছেইণ্ট জন দ্য থিঅ'লজিয়ানৰ গীৰ্জাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। একে সময়তে ভৱনটোৰ পূব অংশতো নিৰ্মাণৰ কাম চলিছিল। ভোজনালয়ৰ ওপৰত দ্বিতীয় মহলা নিৰ্মাণ কৰা হয়। ইয়াত এটা ডাঙৰ ভোজনালয় আৰু সৰ্বসন্তৰ গীৰ্জা স্থাপন কৰা হৈছিল। কলেজিয়ামৰ ব্যাকৰণৰ শ্ৰেণীত বিভিন্ন ভাষা পঢ়োৱা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত লেটিন, পোলিছ আৰু গীৰ্জাৰ স্লাভিক ভাষা আছিল। ১৮শ শতিকাৰ ৩০ৰ দশকৰপৰা ৰাছিয়ান ভাষাও পঢ়োৱা হৈছিল। প্ৰথমতে কলেজিয়ামত চাৰিটা শ্ৰেণী আছিল। এই শ্ৰেণীবোৰত লেটিন আৰু পোলিছ ভাষাত ব্যাকৰণ আৰু বাক্যগঠন পঢ়োৱা হৈছিল। ব্যাকৰণৰ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছতহে লেটিন ভাষাত অলংকাৰশাস্ত্ৰ, কাব্যতত্ত্ব আৰু দৰ্শনৰ পাঠ আৰম্ভ কৰা হৈছিল। সম্পূৰ্ণ পাঠ্যক্ৰম শেষ কৰিবলৈ ছয় বছৰ লাগিছিল। প্ৰথম অৱস্থাত কলেজিয়ামত দুজন শিক্ষক আৰু এজন অধ্যক্ষ আছিল। ১৮শ শতিকাৰ ৩০ৰ দশকৰপৰা শিক্ষক তিনিজন হৈছিল। ছাত্ৰসকল বিভিন্ন সামাজিক শ্ৰেণীৰ আছিল। কেৱল ধৰ্মযাজকৰ সন্তানেই নহয়, অভিজাত, নগৰবাসী আৰু কছাকসকলৰ সন্তানেও ইয়াত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল। কিয়েভ-ম’হিলা একাডেমীৰ দৰেই ইয়াতো বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ ছাত্ৰ অধ্যয়ন কৰিছিল। ১৮শ শতিকাৰ ৩০ৰ দশকৰ মাজভাগলৈ চেৰ্নিহিভ কলেজিয়ামত কাব্যতত্ত্বৰ বাবে পৃথক শ্ৰেণী নাছিল। অধ্যক্ষই একেলগে অলংকাৰশাস্ত্ৰ, যুক্তিবিদ্যা আৰু দ্বান্দ্বিক যুক্তিৰ সৈতে কাব্যতত্ত্ব পঢ়ুৱাইছিল। কাব্যতত্ত্ব আৰু অলংকাৰশাস্ত্ৰৰ পাঠত প্ৰাচীন কবিতা আৰু বক্তৃতা কলাৰ তাত্ত্বিক ভিত্তি অধ্যয়ন কৰা হৈছিল। ছাত্ৰসকলে লেটিন আৰু পোলিছ ভাষাত কবিতা লিখা, বক্তৃতা প্ৰস্তুত আৰু প্ৰদান কৰা, প্ৰশস্তি আৰু ধৰ্মোপদেশ লিখা আদি শিকিছিল। ১৮শ শতিকাৰ ৪০ৰ দশকৰপৰা ৰাছিয়ান ভাষাতো বক্তৃতা দেখা যাবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref>{{cite web |title=СВЯТИТЕЛЬ ИОАНН (МАКСИМОВИЧ), МИТРОПОЛИТ ТОБОЛЬСКИЙ И ВСЕЯ СИБИРИ |url=https://days.pravoslavie.ru/Life/life6628.htm |website=www.pravoslavie.ru |access-date=16 March 2022}}</ref> কিয়েভ-ম’হিলা একাডেমীত চলি অহা শৈক্ষিক পৰম্পৰা অনুসৰি চেৰ্নিহিভ কলেজিয়ামৰ কাব্যতত্ত্ব, অলংকাৰশাস্ত্ৰ আৰু দৰ্শনৰ প্ৰতিজন শিক্ষকে নিজৰ পাঠ্যক্ৰম প্ৰস্তুত কৰি ছাত্ৰসকলক পঢ়ুৱাব লাগিছিল। বৰ্তমানলৈ চেৰ্নিহিভ কলেজিয়ামৰ অতি কমসংখ্যক হাতে লিখা পাঠ্যক্ৰম সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইতিহাসবিদ এন. আই. পেট্ৰোভে প্ৰথমবাৰৰ বাবে চেৰ্নিহিভ কলেজিয়ামৰ পাঠ্যক্ৰমসমূহৰ বিস্তৃত বিৱৰণ প্ৰস্তুত কৰিছিল। ১৭০৫ চনত কলেজিয়ামত "ঈশ্বৰীয় শাস্ত্ৰৰ দাপোণ" নামৰ ছন্দোবদ্ধ কবিতাৰ এখন সংকলন প্ৰকাশ কৰা হয়। ১৭১৬ চনত কলেজিয়ামৰ শিক্ষকসকলে টাইটাছ লিভিয়াছৰ ৰোমৰ ইতিহাস গীৰ্জাৰ স্লাভিক ভাষালৈ অনুবাদ কৰে। ১৭১৭ চনত চেৰ্নিহিভ কলেজিয়ামৰ শিক্ষক আৰু ট্ৰিনিটি-ইলিনস্কি মঠৰ আৰ্কিমেণ্ড্ৰাইট জাৰ্মান কনোনোভিচয়ে প্ৰথমবাৰৰ বাবে চেৰ্নিহিভত নতুন নিয়ম প্ৰকাশ কৰে। ইয়াত পাঠকৰ বাবে নতুন নিয়মৰ অস্পষ্ট অংশসমূহৰ ব্যাখ্যা দিয়া হৈছিল। ১৭৪৯ চনত এম্ব্ৰ'ছ ডুবনেভিচৰ উদ্যোগত দৰ্শনৰ এটা শ্ৰেণী খোলা হয়। ঠাইৰ অভাৱৰ বাবে এই শ্ৰেণীৰ পাঠ ভোজনালয়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। দৰ্শন আৰু তাৰ পিছত পঢ়োৱা ধৰ্মতত্ত্বৰ পাঠ্যক্ৰমে অলংকাৰশাস্ত্ৰৰ পাঠ্যক্ৰমতকৈ উচ্চ পৰ্যায়ৰ শিক্ষা প্ৰদান কৰিছিল। দৰ্শনৰ পাঠ্যক্ৰম দুবছৰীয়া আছিল। ১৮শ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধৰপৰা কলেজিয়ামত জাৰ্মান, গ্ৰীক আৰু ফৰাচী ভাষাৰ লগতে পাটিগণিত, জ্যামিতি আৰু সমতলমিতিৰ পাঠো আৰম্ভ হয়। ১৭৮৪ চনৰপৰা ১৭৮৬ চনৰ ভিতৰত চেৰ্নিহিভ কলেজিয়ামক চেৰ্নিহিভ ধৰ্মতত্ত্বীয় ছেমিনাৰীলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হয়। ইয়াত গীৰ্জাৰ প্ৰাচীন সামগ্ৰীৰ এটা সংগ্ৰহালয় আৰু এটা গীৰ্জা-প্ৰত্নতাত্ত্বিক আয়োগ স্থাপন কৰা হয়। ছেমিনাৰীৰ শিক্ষকসকলে গৱেষণামূলক কাম কৰিছিল আৰু "চেৰ্নিহিভ ধৰ্মীয় বাতৰি" আৰু "বিশ্বাস আৰু জীৱন" নামৰ আলোচনীত লেখা প্ৰকাশ কৰিছিল। ১৮শ শতিকাৰ শেষৰফালে ভৱনটোত কাৰ্যালয় স্থাপনৰ বাবে ইয়াৰ পুনৰ নিৰ্মাণ আৰম্ভ কৰা হয়। ১৯শ শতিকাত পুনৰ নিৰ্মাণৰ সময়ত ভৱনটোৰ সন্মুখভাগৰ সম্পূৰ্ণ অলংকাৰ ধ্বংস কৰা হয় আৰু দেৱালসমূহ মসৃণভাৱে প্লাষ্টাৰ কৰা হয়। ১৮৯১ চনত পশ্চিমফালে ৰাছিয়ান পুনৰুজ্জীৱন স্থাপত্য শৈলীৰ এটা প্ৰৱেশকক্ষ আৰু বাৰাণ্ডা যোগ কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত ভৱনটো আৱাসিক ব্যৱহাৰৰ উপযোগী কৰিবলৈ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৯৫১ চনৰপৰা ১৯৫৩ চনৰ ভিতৰত স্মাৰকটোৰ পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হয়। ১৯৭০ চনৰপৰা ১৯৮০ চনৰ ভিতৰত ভৱনটোৰ মেৰামতি আৰু সংস্কাৰ কৰা হয়। বৰ্তমান চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম ৰাষ্ট্ৰীয় স্থাপত্য আৰু ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চল "[[প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ]]"ৰ অংশ। ===ধৰ্মযাজক অধ্যক্ষসকলৰ তালিকা=== তলত চেৰ্নিহিভ কলেজিয়ামৰ ধৰ্মযাজক অধ্যক্ষসকলৰ তালিকা দিয়া হৈছে:<ref>{{cite web |title=М О Л І М О С Я! |url=http://orthodox.com.ua/?go=Pages&in=print&id=4 |website=www.orthodox.com.ua |access-date=16 March 2022}}</ref> * এন্থনী ষ্টাখোভস্কি (১৭০০–১৭০৯) * জন ডুবিনস্কি (১৭২১, ১৭২৪–১৭২৫) * জাষ্টিন বোগুছলাভস্কি (১৭২২) * ফাড্ডেই কোকুইলোভিচ (১৭২২, ১৭২৩–১৭২৪) * দিমিত্ৰী স্মিয়ালোভস্কি (১৭২৬–১৭২৭) * ভাৰলাম ডেমচিনস্কি (১৭২৭–১৭২৮) * এফ্ৰাইম বোল্ডিনস্কি (১৭২৭, ১৭২৯–১৭৩০) * মেলেটি ঝুৰাকোভস্কি (১৭৩০–১৭৩১) * টোভিয়া স্মৰঝেভস্কি (১৭৩২–১৭৩৪) * জোছাফ লিপিয়াটস্কি (১৭৩৫–১৭৩৭) * ছফ্ৰনি জিমিনস্কি (১৭৩৭–১৭৩৯) * পাংক্ৰাটি চেৰ্নিস্কি (১৭৩৯–১৭৪২) * ছিমন বোৰেটস্কি (১৭৪২–১৭৪৪) * য়োনা নাৰোঝনিটস্কি (১৭৪৪–১৭৪৮) * ছিলভেষ্টাৰ নোভোপলস্কি (১৭৪৯–১৭৫২) * গেব্ৰিয়েল অগিনস্কি (১৭৫৩–১৭৫৬) * জেৰেমিয়া গুছাৰেভস্কি (১৭৫৬–১৭৫৮) * পেট্ৰনিয় গাংকেভিচ (১৭৫৯–১৭৬১) * পেট্ৰিচি কোটেলনেটস্কি (১৭৬১–১৭৬৮) * কেলিষ্ট জভেনিগোৰোডস্কি (১৭৬৯–১৭৭৬) * য়োনা লেভিটস্কি (১৭৭৬–১৭৭৮) * পাল্লাডি লুকাশেভিচ (১৭৭৮–১৭৮২) * ডেভিড (১৭৮৩–১৭৮৬) ==স্থাপত্যিক ৰূপ== ভৱনটোৰ পৰিকল্পনা দীঘলীয়া আয়তাকাৰ আৰু ই পশ্চিমৰপৰা পূবলৈ বিস্তৃত। ভৱনটোৰ পশ্চিম অংশৰ ওপৰত এটা ঘণ্টাঘৰ আছে। সংলগ্ন প্ৰৱেশকক্ষ আৰু বাৰাণ্ডাসহ ভৱনটোৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৮ মিটাৰ। ঘণ্টাঘৰটোৰ উচ্চতা ৪০ মিটাৰ। দেৱালৰ গাঁথনি খাঁজযুক্ত ইটাৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ভেটি আৰু নিম্নভাগৰ গাঁথনিত বৃহৎ শিল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। মূল ভৱনটোৰ চিলিংসমূহ খিলানযুক্ত আৰু সমতল। ছেইণ্ট জন দ্য ইভানজেলিষ্টৰ গীৰ্জাৰ চিলিং বন্ধ খিলানযুক্ত। ইয়াৰ উলম্ব অংশবোৰ মণিৰ নক্সাযুক্ত দণ্ডৰে সজোৱা হৈছে আৰু খিলানত ষ্টাকোৰ অলংকৰণ আছে। আন কোঠাবোৰৰ চিলিং বন্ধ আৰু অৰ্ধবৃত্তাকাৰ খিলানেৰে নিৰ্মিত। এইবোৰত কাঠামোগত সহায়ক অংশ আছে। সৰ্বসন্তৰ গীৰ্জাৰ গম্বুজসমূহ এতিয়া নাই। কিন্তু বৃহৎ ঢোলাকৃতিৰ অংশৰ ভাৰবহনকাৰী অংশ আৰু গৰ্ভগৃহৰ পাল সংৰক্ষিত হৈ আছে। সন্মুখভাগ পিলাষ্টাৰ, তিনি-চতুৰ্থাংশ স্তম্ভ, খাঁজ, ইটাৰ অলংকাৰ, টাইলৰ সংযোজন আৰু স্তম্ভযুক্ত খিলানৰ বেল্টেৰে সমৃদ্ধভাৱে সজোৱা হৈছে। খিৰিকীবোৰ বিভিন্ন আকৃতিৰ অলংকৃত ফ্ৰেম, স্তম্ভ আৰু কোকোছনিকৰে সজোৱা হৈছে। ঘণ্টাঘৰটোৰ ফ্ৰিজত ষ্টাকোৰ গোলাপাকৃতিৰ অলংকাৰ আৰু মাটিৰে নিৰ্মিত দৃশ্যভিত্তিক উত্থিত অলংকাৰ আছে। কলেজিয়ামটোৰ স্থাপত্য আৰু অলংকৰণ ইউক্ৰেইনীয় বেৰক স্থাপত্যৰ এক উল্লেখযোগ্য নিদৰ্শন আৰু ই ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ এটা স্মাৰক।<ref>{{cite web |title=270 ЧЕРНИГОВСКАЯ ОБЛАСТЬ, ЧЕРНИГОВСКИЙ РАЙОН |url=https://ua.vlasenko.net/_pgs/pgs-html/pgs4-270.html |website=www.vlasenko.net |access-date=16 March 2022}}</ref> ==চিত্ৰসম্ভাৰ== <gallery> File:Чернігівський колегіум, зима.jpg File:Вхід в церкву.jpg File:Чернігівський колегіум 004.jpg File:Чернігівський колегіум Колегіум.jpg File:Чернігівський колегіум 003.jpg File:Collegium-dytynets-Chernihiv-2.jpg File:Collegium-dytynets-Chernihiv-1.jpg File:Kollegium cupola.jpg File:Tschernihiw Kollegium 1.jpg File:Герб Івана Мазепи з Чернігівського колегіуму.jpg </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইন]] 6v7dz3jqyqdgcmqfb1mbdok9cyj9e5z 0 139107 645679 634300 2026-10-16T21:27:58Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645679 wikitext text/x-wiki {{Infobox church | name = ইলিয়া গীৰ্জা | full_name = | other_name = ইলিনস্কা গীৰ্জা | native_name = Іллінська церква | native_name_lang = [[ইউক্ৰেইনীয় ভাষা|ইউক্ৰেইনীয়]] | image = File:Іллінська церква та дзвінниця.jpg | image_upright = 1.3 | imagelink = | alt = | caption = [[চেৰ্নিহিভ]]ত থকা ইলিয়া গীৰ্জা | pushpin_map = | pushpin_alt = | pushpin_map_size = | pushpin_relief = | pushpin_caption = | coordinates = {{coord|51|28|40|N|31|17|03|E|display=it|type:landmark}} | osgraw = <!-- TEXT --> | location = ইলিনস্কা পথ, [[চেৰ্নিহিভ]], চেৰ্নিহিভ অঞ্চল, ১৪০৩০ | country = [[ইউক্ৰেইন]] | denomination = পূব অৰ্থডক্স গীৰ্জা | previous_denomination = | churchmanship = | website = | former_name = | founded = <!-- {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} - but see note below --> | founder = | dedication = | dedicated = | consecrated = | events = | status = উপাসনাগৃহ | functional_status = সক্ৰিয়,সংগ্ৰহালয় | heritage_designation = | designated = | architect = | architectural_type =মন্দিৰ | style = কিয়েভান ৰুছ স্থাপত্য (মূল),<br /> ইউক্ৰেইনীয় বেৰোক (পুনৰ্নিৰ্মিত) | years_built = ৭ | groundbreaking = ১৮২০ (পুনৰুদ্ধাৰ) | completed = ১২শ শতিকা | construction_cost = | closed = | demolished = | capacity = | length = <!-- {{convert| }} --> | width = <!-- {{convert| }} --> | height = <!-- {{convert| }} --> | materials = | parish = | deanery = | archdeaconry = | archdiocese = | metropolis = | diocese = [[চেৰ্নিহিভ]] | province = | district = | division = | archbishop = | bishop = | dean = | succentor = | rector = | vice-rector = | vicar = | priest = | pastor = | abbot = | elder = | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Іллінська церква Троїцько-Іллінського монастиря}} (''ইলিয়া–ত্ৰিত্ব মঠৰ ইলিয়া গীৰ্জা'') |designation1_type = স্থাপত্য |designation1_number = 250053/1 }} }} '''ইলিয়া গীৰ্জা''', বা '''ইলিনস্কা গীৰ্জা''' ({{Lang-en|St. Elijah Church, Chernihiv}}), পূব অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ এখন গীৰ্জা। ই [[ত্ৰিত্ব মঠ, চেৰ্নিহিভ|ত্ৰিত্ব মঠ]]ৰ অংশ আৰু [[চেৰ্নিহিভ]], [[ইউক্ৰেইন]]ত অৱস্থিত। গীৰ্জাখন [[বলডীনি হ’ৰী]]ৰ ঢালত অৱস্থিত।<ref>{{cite web |script-title=uk:Іллінська церква Чернігова – унікальна пам'ятка домонгольської доби давньої Русі |language=uk |url=https://chernihivregion.travel/places/illinska-cerkva |website=risu.ua |access-date=12 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |script-title=uk:Іллінська церква |url=https://chernihivregion.travel/places/illinska-cerkva |language=uk |website=chernihivregion.travel |access-date=12 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |script-title=uk:Загальна інформація про Іллінська церква (Чернігів) |language=uk |url=https://travels.in.ua/uk-UA/object/5744/illinska-tserkva |website=travels.in.ua |access-date=2 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |script-title=uk:Іллінська церква (чернігівська школа) Перша пол. ХІІ ст. |language=uk |url=https://parafia.org.ua/UCA/usi/davnoruski-hramy/chernihivska-obl/row1/illinska-tserkva-chernihivska-shkola/|website=parafia.org.ua |access-date=2 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |script-title=uk:Іллінська церква |url=https://restplace.com.ua/uk/religion/illinska-cerkva |language=uk |website=restplace.com.ua |date=5 February 2013 |access-date=2 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |script-title=uk:Іллінська церква - вул. Іллінська (Успенського), 33 |language=uk |url=https://maps.visicom.ua/c/31.28426,51.47778,17/f/ADR3KJXJK1NAR7TZKS?lang=uk |website=visicom.ua |access-date=2 June 2025}}</ref> ==ইতিহাস== গীৰ্জাখন ১২শ শতিকাত [[ছেইণ্ট এন্থনীৰ গুহা]]ৰ দক্ষিণ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ওচৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। যদিও বুৰঞ্জীমূলক লিখনিত গীৰ্জাখন নিৰ্মাণৰ সময়ৰ উল্লেখ পোৱা নাযায়। গীৰ্জাখন আৰু গুহাসমূহে মিলি ইলিয়া মঠৰ ভেটি স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Trinity-Elias Monastery |url=http://itinery.com.ua/object/view/ilinskaya-cerkov-chernigov |website=itinery.com.ua |access-date=2 June 2025 |archivedate=4 June 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250604025141/https://itinery.com.ua/object/view/ilinskaya-cerkov-chernigov |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |script-title=uk:Іллінська церква Чернігова – унікальна пам'ятка домонгольської доби давньої Русі |language=uk |url=https://risu.ua/illinska-cerkva-chernigova-unikalna-pam-yatka-domongolskoji-dobi-davnoji-rusi_n21823 |website=risu.ua |access-date=2 June 2025}}</ref> প্ৰথমতে গীৰ্জাখন শৰণ প্ৰদানৰ স্থান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ডনিপাৰ অঞ্চলৰ স্থাপত্যত ই এক বিৰল ধৰণৰ গীৰ্জা আছিল। ইয়াৰ তিনিটা অংশ আছিল। ই আছিল একমণ্ডপীয়া আৰু আকাৰত সৰু। ইয়াত এটা আয়তাকাৰ মূল উপাসনাস্থল আৰু এটা অৰ্ধবৃত্তাকাৰ বেদী অংশ আছিল। পশ্চিমফালে মূল অংশৰ সৈতে এটা সৰু প্ৰৱেশকক্ষ সংলগ্ন আছিল। এই গঠনটোৱে ১৩শৰপৰা ১৮শ শতিকালৈ ইউক্ৰেইনৰ ইটাৰ স্থাপত্যত তিনিভাগীয়া গীৰ্জাৰ ধৰণৰ বিকাশত প্ৰভাৱ পেলাইছিল। ১৩শ শতিকাৰ কিয়েভান ৰুছৰ মংগোল আক্ৰমণৰ সময়ত ইলিয়া গীৰ্জাখন যথেষ্ট ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল। ১৬শ শতিকাতহে ইয়াক পুনৰ নিৰ্মাণ আৰু সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয়। গীৰ্জাৰ দেৱালৰ ওপৰত এটা কৰ্ণিচ নিৰ্মাণ কৰা হয়। বেদী অংশ আৰু নাৰীসকলৰ প্ৰাৰ্থনা কক্ষৰ ওপৰত সৰু গম্বুজ নিৰ্মাণ কৰা হয়। গীৰ্জাখন তিনিমণ্ডপীয়া ৰূপ লাভ কৰে। লগতে গীৰ্জাৰ দক্ষিণফালে বেদী অংশৰ সৈতে এটা ভঁৰাল সংযোজন কৰা হয়। ১২৩৯ চনৰ পিছত গুহা মঠটো অৱনতিৰ সন্মুখীন হয়। ১৭শ শতিকাৰ মাজভাগত চেৰ্নিহিভ অঞ্চল পোলিছ শাসনৰপৰা মুক্ত হোৱাৰ পিছতহে মঠটো পুনৰ সক্ৰিয় হয়। ইলিয়া গীৰ্জাখন ইউক্ৰেইনীয় বেৰোক শৈলীত পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। তাৰ পিছৰেপৰা মঠটোক ইলিনস্কি মঠ বুলি কোৱা হয়। একে সময়তে ইলিনস্কা ঈশ্বৰৰ মাতৃৰ প্ৰতিমূৰ্তিখন অলৌকিকতাৰ বাবে বিখ্যাত হৈ পৰে।<ref>{{cite web |script-title=uk:Антонієві Печери Та Іллінська Церква у Чернігові |language=uk |url=https://chernex.org.ua/ua/places/place_11.html |website=chernex.org.ua |access-date=2 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |script-title=uk:Антонієві Печери Та Іллінська Церква у Чернігові |language=uk |url=https://oldchernihiv.com/illinska-tserkva/ |website=oldchernihiv.com |access-date=2 June 2025}}</ref> ইলিয়া গীৰ্জাৰ বৰ্তমানৰ ৰূপ ১৭শ আৰু ১৮শ শতিকাৰ পুনৰ্নিৰ্মাণৰ ফল। বিশেষকৈ ১৬৪৯ চনত চেৰ্নিহিভৰ কৰ্ণেল এছ. পোদোবাইলৰ ধনেৰে প্ৰৱেশকক্ষটো ভাঙি তাৰ ঠাইত এটা বৃহৎ বহুভুজীয়া অংশ নিৰ্মাণ কৰা হয়। নাৰীসকলৰ প্ৰাৰ্থনা কক্ষটোও সম্প্ৰসাৰিত কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত গীৰ্জাখনে তিনিটা খণ্ড আৰু কেইবাটাও স্তৰযুক্ত শীৰ্ষভাগ লাভ কৰে। পুৰণি প্ৰাৰ্থনা কক্ষৰ ওপৰৰ গম্বুজটো আঁতৰাই সম্প্ৰসাৰিত অংশৰ ওপৰত নতুন গম্বুজ নিৰ্মাণ কৰা হয়। এই পুনৰ্নিৰ্মাণৰ ফলত স্মাৰকটোৱে ইউক্ৰেইনীয় বেৰোক স্থাপত্যৰ বৈশিষ্ট্য লাভ কৰে। ১৯০৮–১৯১০ চনত ইলিয়া গীৰ্জাৰ উত্তৰ-পশ্চিমফালে এটা তিনিস্তৰীয়া ঘণ্টা মিনাৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ইয়াৰ গঠন অষ্টভুজীয় ওপৰৰ অংশ আৰু চতুৰ্ভুজীয় তলৰ অংশৰে গঠিত। তলৰ দুটা স্তৰ শিলাৰে নিৰ্মিত আৰু ওপৰৰ স্তৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত। ঘণ্টা মিনাৰৰ ওপৰত বেৰক শৈলীৰ দুটা স্তৰযুক্ত গম্বুজ আছে। ১৯৬৭ চনৰপৰা ইলিয়া গীৰ্জা ৰাষ্ট্ৰীয় স্থাপত্য আৰু ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চল [[প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ]]ৰ অংশ আৰু ইয়াত এটা সংগ্ৰহালয় আছে। ১৯৬৯–১৯৮২ চনত স্থপতি এম. এম. গোভদেংকোৰ নক্সা অনুসৰি গীৰ্জাখন পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |script-title=uk:Про впорядкування справи обліку та охорони пам'ятників архітектури на території Української РСР |language=uk |url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/970-63-%D0%BF#Text |website=zakon.rada.gov.ua |access-date=11 March 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210505170634/https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/970-63-%D0%BF#Text |archivedate=5 May 2021 |title=আৰ্কাইভ কপি |deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web |script-title=uk:Іллінська Церква У Чернігові |url=http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?Z21ID=&I21DBN=EIU&P21DBN=EIU&S21STN=1&S21REF=10&S21FMT=eiu_all&C21COM=S&S21CNR=20&S21P01=0&S21P02=0&S21P03=TRN=&S21COLORTERMS=0&S21STR=illinska_tserkva_u_chernigovi |website=history.org.ua |access-date=2 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |script-title=uk:Монастир Іллінський |language=uk |url=https://irbis-nbuv.gov.ua/ulib/item/ref0000013148 |website=irbis-nbuv.gov.ua |access-date=2 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |script-title=uk:Іллінська церква, Чернігів |language=uk |url=https://itinery.com.ua/object/view/ilinskaya-cerkov-chernigov |website=itinery.com.ua |access-date=2 June 2025 |title=আৰ্কাইভ কপি |archivedate=4 June 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250604025141/https://itinery.com.ua/object/view/ilinskaya-cerkov-chernigov |deadurl=yes }}</ref> বৰ্তমান ইলিয়া গীৰ্জা কিয়েভান ৰুছ যুগৰ ইউক্ৰেইনত সংৰক্ষিত একমাত্ৰ একমণ্ডপীয়া গীৰ্জা। ২০২৫ চনত ইলিয়া গীৰ্জাখন পাঁচ বছৰৰ ভিতৰত প্ৰথমবাৰৰ বাবে জনসাধাৰণৰ বাবে মুকলি কৰা হয়।<ref>{{cite web |script-title=uk:Іллінську церкву у Чернігові вперше за 5 років відкрили для екскурсій: як туди потрапити |language=uk |url=https://suspilne.media/chernihiv/884329-illinsku-cerkvu-u-cernigovi-vperse-za-5-rokiv-vidkrili-dla-ekskursij-ak-tudi-potrapiti/ |website=suspilne.media |date=20 November 2024 |access-date=12 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |script-title=uk:Іллінську церкву у Чернігові вперше за 5 років відкрили для екскурсій: як туди потрапити |language=uk |url=https://cheline.com.ua/chelinetv/suspilstvo-video/u-chernigovi-dlya-ekskursij-vidkrili-illinsku-tserkvu-shho-chernigivtsi-zmozhut-pobachiti-vseredini-video-456466 |website=cheline.com.ua |access-date=2 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |script-title=uk:900-річна Іллінська церква в Чернігові знову відчинена для відвідувачів |language=uk |url=https://cheline.com.ua/news/society/900-richna-illinska-tserkva-v-chernigovi-znovu-vidchinena-dlya-vidviduvachiv-foto-435937 |website=cheline.com.ua |access-date=2 June 2025}}</ref> ==অভ্যন্তৰীণ অংশ== গীৰ্জাৰ অভ্যন্তৰীণ অংশত ওপৰলৈ বিস্তৃত মুকলি স্থানৰ গঠন বিশেষভাৱে লক্ষণীয়। অভ্যন্তৰীণ স্থাপত্যৰ মুখ্য বৈশিষ্ট্য হৈছে স্তম্ভবিহীন গীৰ্জাৰ গঠনৰ সৈতে বাইজেণ্টাইন ক্ৰছ-গম্বুজ ব্যৱস্থাৰ উপাদানৰ ব্যৱহাৰ। এই গঠন কাঠৰ স্থাপত্যৰ বাবে বিশেষভাৱে পৰিচিত। পুৰণি অভ্যন্তৰীণ সজ্জা বৰ্তমান সংৰক্ষিত হৈ থকা নাই। দেৱালৰ চিত্ৰ আৰু চকচকীয়া মাটিৰ ফলিৰে নিৰ্মিত মজিয়াও সংৰক্ষিত হোৱা নাই। ১৭৭৪ চনৰ ৰোকোকো স্থাপত্য শৈলীৰ কেৱল এখন ধৰ্মীয় পৰ্দা সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইয়াত কৰিন্থীয় স্থাপত্যশৈলীৰ ৰূপ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ইলিয়া গীৰ্জাত ইউক্ৰেইনীয় চিত্ৰকলাৰ এটা উল্লেখযোগ্য নিদৰ্শন—"ইলিনস্কা থিয়'ট'ক'ছ" নামৰ প্ৰতিমূৰ্তি আছিল। এই প্ৰতিমূৰ্তিখন ১৬৫৮ চনত হ্ৰিহৰি ডুবেনস্কিয়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল। ইয়াৰ সৈতে এটা কিংবদন্তি জড়িত হৈ আছে, যিটো সামিয়লো ভেলিচকোৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |script-title=uk:Іллінську церкву у Чернігові вперше за 5 років відкрили для екскурсій: як туди потрапити |language=uk |url=https://chernihiv.travel/ua/place/st-ilijah-tserkva |website=chernihiv.travel |access-date=2 June 2025}}</ref> ==সংৰক্ষণৰ মৰ্যাদা== ইলিয়া গীৰ্জা ইউক্ৰেইনৰ স্থাৱৰ সম্পত্তিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় স্মাৰক পঞ্জীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ স্থাপত্য স্মাৰক হিচাপে চেৰ্নিহিভ অঞ্চলৰ এটা সংৰক্ষিত স্মাৰক। ==চিত্ৰসম্ভাৰ== <gallery> Іллінська церква та дзвінниця.jpg Чернігів Дзвіниця.jpg|ইলিয়া গীৰ্জাৰ ঘণ্টা স্তম্ভ Чернігів Комплекс споруд Іллінського монастиря м.jpg Іллінська церква - Чернігів 2.jpg Іллінська церква (Чернігів).JPG </gallery> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://wikimapia.org/7912359/Temple-of-all-Chernihiv-Saints wikimapia.org] [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ গীৰ্জাঘৰ]] hof1yt2k0wkams22f21b42dxl73ts7j 0 139159 645676 632882 2026-10-16T20:48:17Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645676 wikitext text/x-wiki [[File:Map of the Seven Wonders of Ukraine.PNG|thumb|250px|ইউক্ৰেইনৰ সাতটা আশ্চৰ্যৰ অৱস্থান]] '''ইউক্ৰেইনৰ সাতটা আশ্চৰ্য''' (ইউক্ৰেইনীয়ান: Сім чудес України) হৈছে ২০০৭ চনৰ জুলাই মাহত অনুষ্ঠিত 'ইউক্ৰেইনৰ সাতটা আশ্চৰ্য' প্ৰতিযোগিতাত নিৰ্বাচিত হোৱা [[ইউক্ৰেইন]]ৰ সাতটা ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক কীৰ্তিচিহ্ন। এইটো আছিল এই ধৰণৰ প্ৰথমটো ৰাজহুৱা প্ৰতিযোগিতা, যাৰ পিছত ক্ৰমে 'ইউক্ৰেইনৰ সাতটা প্ৰাকৃতিক আশ্চৰ্য', 'ইউক্ৰেইনৰ সাতটা আশ্চৰ্যময় ভ্ৰমণপথ' আৰু 'ইউক্ৰেইনৰ সাতটা আচৰিত দুৰ্গ' প্ৰতিযোগিতা অনুষ্ঠিত হৈছিল। মনোনীত সকলোবোৰ স্থান চৰকাৰী মালিকানাধীন সুৰক্ষিত অঞ্চল আৰু এইসমূহ পৰ্যটনৰ বাবে মুকলি। এই প্ৰতিযোগিতাৰ ভোটগ্ৰহণ প্ৰক্ৰিয়া দুটা ভাগত বিভক্ত আছিল: ইউক্ৰেইনৰ বিশেষজ্ঞসকলে তেওঁলোকৰ মতে সাতটা শ্ৰেষ্ঠ স্থানৰ বাবে ভোট দিছিল আৰু ইণ্টাৰনেট ব্যৱহাৰকাৰীসকলে অফিচিয়েল ৱেবছাইটত নিজৰ প্ৰিয় সাতটা স্থানৰ বাবে ভোটদান কৰিছিল। == ইতিহাস == "পিজনাই উক্ৰাইনু!" (অৰ্থাৎ ইউক্ৰেইনক আৱিষ্কাৰ কৰা) মূলমন্ত্ৰৰে ভাৰখোভ্না ৰাডাৰ এজন উপ-অধ্যক্ষ মাইকোলা টোমেংকোৰ দ্বাৰা এই পদক্ষেপ আৰম্ভ কৰা হৈছিল। এই পদক্ষেপ ইউক্ৰেইনৰ বিভিন্ন অঞ্চলত পূৰ্বে অনুষ্ঠিত হোৱা কেইবাটাও ৰাজহুৱা কাৰ্যসূচীৰ ধাৰাবাহিকতা আছিল, যেনে— পলটাভা অব্লাষ্টত অনুষ্ঠিত "নিকোলাই গোগোলৰ জন্মভূমিত কুপালাৰ খেল", চেৰ্নিহিভ অব্লাষ্টৰ "কাচানিভকাত তৰাভৰা শৰৎ", জাপোৰিজঝিয়া অব্লাষ্টৰ "খৰটিট্চিয়া দ্বীপ আৱিষ্কাৰ কৰোঁ আহক", চেৰ্নিভট্সি অব্লাষ্টৰ "বুকোভিনাত মাচলিয়ানা" আৰু ৰিভনে অব্লাষ্টৰ "আম্বৰৰ আখ্যান" আদি। এই পদক্ষেপৰ পৰৱৰ্তী পৰ্যায় হিচাপে ২০০৮ চনত ইউক্ৰেইনৰ সাতটা প্ৰাকৃতিক আশ্চৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। == সাংগঠনিক সমিতি == এই প্ৰতিযোগিতাৰ সাংগঠনিক সমিতিত তলত উল্লেখ কৰা ব্যক্তিসকল আছিল:<ref>[https://web.archive.org/web/20070621083727/http://7chudes.in.ua/selection2_2.htm Organization Committee]. 7chudes.in.ua.</ref> * '''মাইকোলা টোমেংকো'''— ইউক্ৰেইনৰ সংসদৰ পঞ্চম অধিৱেশনৰ সাংসদ * '''আন্দ্ৰী পাখলিয়া'''— ৰাজ্যিক পৰ্যটন আৰু জিৰণি কেন্দ্ৰ সেৱাৰ মুৰব্বী * '''আলেকজেণ্ডাৰ ভলকোভ'''— ইউক্ৰেইনৰ সংসদৰ পঞ্চম অধিৱেশনৰ সাংসদ * '''আলেকজেণ্ডাৰ ব্ৰিহিনেট্চ'''— কিয়েভ চহৰৰ ৰাজনীতিবিদ * '''ইউৰী আৰ্টিমেংকো'''— সংসদীয় সমিতিৰ উপ-মুৰব্বী * '''ভ্লাদিমিৰ কুৰিন্নী'''— সংসদীয় উপ-সমিতিৰ মুৰব্বী * '''ভ্লাদিমিৰ ইলচেংকো'''— এখন জনপ্ৰিয় ভ্ৰমণ আলোচনীৰ মুখ্য সম্পাদক * '''আলেকজেণ্ডাৰ বোহুট্চকী'''— ইউক্ৰেইনৰ এটা টেলিভিছন চেনেলৰ মহাপৰিপালক * '''ভিক্টৰ কোলেচনিক'''— কিয়েভ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ইতিহাস বিভাগৰ ডীন * '''ভিক্টৰ নাব্ৰুস্কো'''— ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ৰেডিঅ' কোম্পানীৰ সভাপতি * '''ইহৰ পাচিচনিক'''— ওষ্ট্ৰোহ একাডেমী ৰাষ্ট্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য * '''নাতালিয়া চুমস্কা'''— ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় অভিনেত্ৰী * '''আনঝেলিকা ৰুডনিট্চকা'''— ইউক্ৰেইনৰ বিশিষ্ট অভিনেত্ৰী * '''ভ্লাদিমিৰ শ্বেভচেংকো'''— ডনেট্চক ৰাষ্ট্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য * '''আলেকজেণ্ডাৰ খাৰচেংকো'''— এটা তথ্য প্ৰতিষ্ঠানৰ মুখ্য সম্পাদক === অংশীদাৰসকল === * '''টুট ই তাম'''— পৰ্যটন বিশেষজ্ঞসকলৰ ৱেবছাইট * '''ফৰ কিয়েভ'''— এটা ইণ্টাৰনেট পৰ্টেল * '''মাণ্ড্ৰী'''— এখন জনপ্ৰিয় ভ্ৰমণ আলোচনী * '''ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ৰেডিঅ' কোম্পানী''' * '''ইউক্ৰেইনৰ স্বাধীন তথ্য প্ৰতিষ্ঠান'''— এটা সংবাদ তথা তথ্য প্ৰতিষ্ঠান * '''আইচিটিভি'''— এটা দূৰদৰ্শন চেনেল == নিৰ্বাচন == স্থানীয় আৰু প্ৰাদেশিক কৰ্তৃপক্ষই প্ৰথমে ১,০০০ সম্ভাৱ্য প্ৰাৰ্থীৰ এখন তালিকা প্ৰস্তুত কৰিছিল। তাৰ পিছত সাংস্কৃতিক বিশেষজ্ঞ, ইতিহাসবিদ আৰু পৰ্যটন বিশেষজ্ঞক লৈ গঠিত ১০০ জনীয়া এটা বিশেষজ্ঞ পৰিষদে ২১টা স্থানৰ এখন চূড়ান্ত তালিকা নিৰ্বাচন কৰে, য’ত ইণ্টাৰনেট ব্যৱহাৰকাৰীসকলে ভোটদান কৰিব পাৰিছিল। ২০০৭ চনৰ ৭ জুলাইৰ পৰা এই ২১টা সম্ভাৱ্য স্থানৰ বাবে ভোটগ্ৰহণ মুকলি কৰা হয়।<ref>{{cite web | url=http://www.podrobnosti.ua/culture/traditions/2007/07/08/438647.html | title=Открывается голосование за "семь чудес Украины" | work=Podrobnosti | language=ru | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120722032023/http://podrobnosti.ua/culture/traditions/2007/07/08/438647.html | archivedate=2012-07-22 | access-date=2026-08-24 | deadurl=yes}}</ref> এই প্ৰতিযোগিতাত সৰ্বমুঠ প্ৰায় ৭৭,০০০ ইণ্টাৰনেট ব্যৱহাৰকাৰীয়ে ভোটদান কৰিছিল।<ref>{{cite web | url=http://eng.for-ua.com/news/2007/08/22/123404.html | title=Ukrainians chose seven wonders of Ukraine | work=ForUm | access-date=2026-08-24 | archivedate=2007-09-29 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20070929092707/http://eng.for-ua.com/news/2007/08/22/123404.html | deadurl=yes }}</ref> ২০০৭ চনৰ ২১ আগষ্টত ভোটগ্ৰহণ প্ৰক্ৰিয়া বন্ধ কৰা হয় আৰু একে দিনাই চৰকাৰীভাৱে ফলাফল ঘোষণা কৰা হয়।<ref>{{cite web | url=http://7chudes.in.ua/info/177.htm | title=Сім чудес України визначено! | work=Seven Wonders of Ukraine | language=uk | access-date=2026-08-24 | archivedate=2007-11-11 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20071111150520/http://7chudes.in.ua/info/177.htm | deadurl=yes }}</ref> এই সমগ্ৰ অভিযানৰ পৰিকল্পনা ২০০৭ চনৰ মে’ মাহত ইউক্ৰেইনৰ ৰাজনীতিবিদ তথা পঞ্চম অধিৱেশনৰ সংসদ সদস্য মাইকোলা টোমেংকোৱে আৰম্ভ কৰিছিল। বিজয়ী হোৱা প্ৰতিটো স্থানৰ পৰিচালকলক সেউজীয়া মাৰ্বল, মেট ষ্টীল আৰু স্বৰ্ণালী আইনাযুক্ত এক্ৰিলিক ৰঙেৰে নিৰ্মিত একোটাকৈ স্মাৰক প্ৰতিমূৰ্তি প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.vecherniy.kharkov.ua/news/14823|title=CЕГОДНЯ БУДУТ НАЗВАНЫ СЕМЬ ЧУДЕС УКРАИНЫ|work=Vecherniy Kharkov|language=ru|access-date=2026-08-24|archivedate=2007-11-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071122142703/http://www.vecherniy.kharkov.ua/news/14823|deadurl=yes}}</ref> == ফলাফল == ২০০৭ চনৰ ২১ আগষ্টত ভোটগ্ৰহণৰ চূড়ান্ত ফলাফল ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref>[https://web.archive.org/web/20070825141721/http://www.7chudes.in.ua/ Сім чудес України визначено!]. www.7chudes.in.ua. 22 August 2007</ref> {| class="wikitable" |+ ভোটদানৰ ফলাফল |- ! rowspan=2| আশ্চৰ্য !! colspan=2| ইণ্টাৰনেট !! colspan=2| বিশেষজ্ঞ !! rowspan=2| সৰ্বমুঠ নম্বৰ |- ! স্থান !! নম্বৰ !! স্থান !! নম্বৰ |- | ছফিয়িভকা পাৰ্ক || align=center bgcolor=lightgreen|২ || align=center|২০ || align=center bgcolor=lightgreen|৩ || align=center|১৯ || align=center|৩৯ |- | কিয়েভ পেচেৰস্ক লাভ্ৰা || align=center bgcolor=lightgreen|৪ || align=center|১৮ || align=center bgcolor=lightgreen|'''১''' || align=center|২১ || align=center|৩৯ |- | কামিয়ানেটচ্-পোডিলস্কী দুৰ্গ || bgcolor="lightgreen" align="center" |৩ || align=center|১৯ || align=center bgcolor=lightgreen|৫ || align=center|১৭ || align=center|৩৬ |- | খৰটিটচিয়া || align=center bgcolor=lightgreen|'''১''' || align=center|২১ || align=center bgcolor=lightblue|৭ || align=center|১৫ || align=center|৩৬ |- | ছেৰচনেচাচ || align="center" bgcolor="lightblue" |৬ || align=center|১৬ || align=center bgcolor=lightgreen|৪ || align=center|১৮ || align=center|৩৪ |- | কিয়েভৰ চেইণ্ট ছফিয়া কেথেড্ৰেল || align="center" bgcolor="lightblue" |规 || align=center|১৩ || align=center bgcolor=lightgreen|২ || align=center|২০ || align=center|৩৩ |- | খোটিন দুৰ্গ || align=center bgcolor=lightgreen|৫ || align=center|১৭ || align=center|১২ || align=center|১০ || align=center|২৭ |- |colspan=6 style="border:1px black;"| |- | colspan=6 align=center|''বিশেষ শ্ৰেণী'' |- |colspan=6 style="border:1px black;"| |- | লিভাডিয়া প্ৰাসাদ || bgcolor="lightblue" align="center" |৭ || align=center|১৫ || align=center bgcolor=lightblue|১০ || align=center|১২ || align=center|২৭ |- | ওষ্ট্ৰোহ দুৰ্গ || bgcolor="lightblue" align="center" |১০ || align=center|১২ || align=center|১৩ || align=center|৯ || align=center|২১ |- | পিচাংকা সংগ্ৰহালয় || bgcolor="lightblue" align="center" |৮ || align=center|১৪ || align=center bgcolor=lightpink|১৭ || align=center|৫ || align=center|১৯ |- |colspan=6 style="border:1px black;"| |- | colspan=6 align=center|''সম্প্ৰসাৰিত ৰেংকিং'' |- |colspan=6 style="border:1px black;"| |- | শিলৰ সমাধি || align="center" |১২ || align=center|১০ || align=center bgcolor=lightblue|৯ || align=center|১৩ || align=center|২৩ |- | পোচাইভ মঠ || align="center" |১৪ || align=center|৮ || align=center bgcolor=lightblue|৮ || align=center|১৪ || align=center|২২ |- | ওডেছা অপেৰা || align="center" |১১ || align=center|১১ || align=center|১৪ || align=center|৮ || align=center|১৯ |- | পবিত্ৰ পৰ্বত মঠ || bgcolor="lightpink" align="center" |১৯ || align=center|৩ || align=center bgcolor=lightblue|৬ || align=center|১৬ || align=center|১৯ |- | চেইণ্ট এন্থনীৰ গুহা || align="center" |১৬ || align=center|৬ || align=center|১১ || align=center|১১ || align=center|১৭ |- | পালানোক দুৰ্গ || align="center" |১৩ || align=center|৯ || align=center bgcolor=lightpink|১৮ || align=center|৪ || align=center|1৩ |- | ওলেচকো দুৰ্গ || bgcolor="lightpink" align="center" |১৮ || align=center|৪ || align=center|১৫ || align=center|৭ || align=center|১১ |- | লুট্চক দুৰ্গ || align="center" |১৫ || align=center|৭ || align=center bgcolor=lightpink|২০ || align=center|২ || align=center|৯ |- | শ্বেভচেংকো ঐতিহ্য উদ্যান || align="center" bgcolor="lightpink" |২১ || align=center|১ || align=center|১৬ || align=center|৬ || align=center|৭ |- | ৰাজ্যিক উদ্যোগ ভৱন || bgcolor="lightpink" align="center" |১৭ || align=center|৫ || align=center bgcolor=lightpink|২১ || align=center|১ || align=center|৬ |- | পেৰেয়াস্লাভ || bgcolor="lightpink" align="center" |২০ || align=center|২ || align=center bgcolor=lightpink|১৯ || align=center|৩ || align=center|৫ |} === তালিকা === {| class="wikitable" align=center !width=60px| # !width=300px| নাম !width=300px| অৱস্থান !width=200px| চিত্ৰ |- | align=center rowspan="2"| ১ / ২ || ছফিয়িভকা পাৰ্ক<ref>{{cite web|url=http://7chudes.in.ua/info/89.htm|title=National Dendrological Park "Sofiyivka"|access-date=2007-08-24|work=Seven Wonders of Ukraine|language=uk|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070819044826/http://7chudes.in.ua/info/89.htm|archive-date=2007-08-19|archivedate=2007-08-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070819044826/http://7chudes.in.ua/info/89.htm|deadurl=yes}}</ref> || উমান,চেৰকাচি অব্লাষ্ট || [[File:Sofiyivsky Park.jpg|200px|center|ছফিয়িভকা পাৰ্কৰ প্ৰাকৃতিক দৃশ্য]] |- | কিয়েভ পেচেৰস্ক লাভ্ৰা<ref>{{cite web|url=http://7chudes.in.ua/info/66.htm|title=Kyiv Pechersk Lavra|access-date=2007-08-24|work=Seven Wonders of Ukraine|language=uk|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070820030518/http://7chudes.in.ua/info/66.htm|archive-date=2007-08-20|archivedate=2007-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070820030518/http://7chudes.in.ua/info/66.htm|deadurl=yes}}</ref> || কিয়েভ || [[File:Лавра.jpg|200px|center|কিয়েভ পেচেৰস্ক লাভ্ৰা]] |- | align=center rowspan="2"| ৩ / ৪ || কামিয়ানেটচ্-পোডিলস্কী দুৰ্গ|কামিয়ানেটচ্ ৰাষ্ট্ৰীয় ঐতিহাসিক-স্থাপত্য সংৰক্ষিত অঞ্চল<ref>{{cite web|url=http://7chudes.in.ua/info/92.htm|title=National Historical-architectural Complex "Kamianets"|access-date=2007-08-24|work=Seven Wonders of Ukraine|language=uk|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070820014633/http://7chudes.in.ua/info/92.htm|archive-date=2007-08-20|archivedate=2007-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070820014633/http://7chudes.in.ua/info/92.htm|deadurl=yes}}</ref> || কামিয়ানেটচ্-পোডিলস্কী, খমেলনিটচ্কী অব্লাষ্ট || [[File:68-104-9007 Kamianets-Podilskyi Fortress RB 18 2.jpg|200px|center|কামিয়ানেটচ্-পোডিলস্কী দুৰ্গৰ সামগ্ৰিক দৃশ্য]] |- | খৰটিটচিয়া<ref>{{cite web|url=http://7chudes.in.ua/info/51.htm|title=National Reserve-island "Khortytsia"|access-date=2007-08-24|work=Seven Wonders of Ukraine|language=uk|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070818214957/http://7chudes.in.ua/info/51.htm|archive-date=2007-08-18|archivedate=2007-08-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070818214957/http://7chudes.in.ua/info/51.htm|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.ostrov-hortica.org.ua/uk/pro-zapovidnik.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101030153321/http://www.ostrov-hortica.org.ua/uk/pro-zapovidnik.html|url-status=dead|title=Information about the Khortytsia Preserve|archivedate=Oct 30, 2010|accessdate=Aug 14, 2022}}</ref> || জাপোৰিজঝিয়া, জাপোৰিজঝিয়া অব্লাষ্ট || [[File:DneproGES Khortitsa.jpg|200px|center|খৰটিটচিয়া আৰু ওচৰৰে দানিউব জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ দৃশ্য]] |- | align=center rowspan="1"| ৫ || ছেৰচনেচাচ<ref>{{cite web|url=http://7chudes.in.ua/info/64.htm|title=Tauric Chersones|access-date=2007-08-24|work=Seven Wonders of Ukraine|language=uk|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070818214712/http://7chudes.in.ua/info/64.htm|archive-date=2007-08-18|archivedate=2007-08-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070818214712/http://7chudes.in.ua/info/64.htm|deadurl=yes}}</ref> || চেভাষ্টোপল || [[File:Chersonesos ruins.jpg|200px|center|ছেৰচনেচাচ চহৰৰ ধ্বংসাৱশেষ]] |- | align=center rowspan="1"| ৬ || কিয়েভৰ চেইণ্ট ছফিয়া কেথেড্ৰেল|চেইণ্ট ছফিয়া কেথেড্ৰেল<ref>{{cite web|url=http://7chudes.in.ua/info/20.htm|title=Sophia Kyivska|access-date=2007-08-24|work=Seven Wonders of Ukraine|language=uk|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070818074340/http://7chudes.in.ua/info/20.htm|archive-date=2007-08-18|archivedate=2007-08-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070818074340/http://7chudes.in.ua/info/20.htm|deadurl=yes}}</ref> || কিয়েভ || [[File:80-391-0151 Kyiv St.Sophia's Cathedral RB 18.jpg|200px|center|চেইণ্ট ছফিয়া কেথেড্ৰেল]] |- | align=center | ৭ || খোটিন দুৰ্গ<ref>{{cite web|url=http://7chudes.in.ua/info/80.htm|title=Government Historical-architectural Reserve "Khotyn Fortress" (Khotyn, Chernivetska Oblast)|access-date=2007-08-24|work=Seven Wonders of Ukraine|language=uk|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070817221446/http://7chudes.in.ua/info/80.htm|archive-date=2007-08-17|archivedate=2007-08-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070817221446/http://7chudes.in.ua/info/80.htm|deadurl=yes}}</ref> || খোটিন, চেৰ্নিভট্সি অব্লাষ্ট || [[File:Хотинська фортеця в місячну ніч.jpg|200px|center|জোনাক নিশা খোটিন দুৰ্গৰ দৃশ্য]] |} === সম্পূৰ্ণ ৰেংকিং তালিকা === * '''ইণ্টাৰনেট ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ ভোট অনুসৰি ৰেংকিং:''' ১) খৰটিটচিয়া, ২) ছফিয়িভকা পাৰ্ক, ৩) কামিয়ানেটচ্, ৪) কিয়েভ পেচেৰস্ক লাভ্ৰা, ৫) খোটিন দুৰ্গ, ৬) ছেৰচনেচাচ, ৭) লিভাডিয়া প্ৰাসাদ, ৮) পিচাংকা সংগ্ৰহালয়, ৯) কিয়েভৰ চেইণ্ট ছফিয়া কেথেড্ৰেল, ১০) ওষ্ট্ৰোহ দুৰ্গ আৰু একাডেমী, ১১) ওডেছা অপেৰা থিয়েটাৰ, ১২) শিলৰ সমাধি, ১৩) পালানোক দুৰ্গ, ১৪) পোচাইভ মঠ, ১৫) লুট্চক দুৰ্গ, ১৬) চেইণ্ট এন্থনীৰ গুহা, ১৭) ৰাজ্যিক উদ্যোগ ভৱন, ১৮) ওলেচকো দুৰ্গ, ১৯) পবিত্ৰ পৰ্বত মঠ, ২০) পেৰেয়াস্লাভ, ২১) শ্বেভচেংকো ঐতিহ্য উদ্যান * '''বিশেষজ্ঞসকলৰ ভোট অনুসৰি ৰেংকিং:''' ১) কিয়েভ পেচেৰস্ক লাভ্ৰা, ২) কিয়েভৰ চেইণ্ট ছফিয়া কেথেড্ৰেল, ৩) ছফিয়িভকা পাৰ্ক, ৪) ছেৰচনেচাচ, ৫) কামিয়ানেটচ্, ৬) পবিত্ৰ পৰ্বত মঠ, ७) খৰটিটচ্িয়া, ৮) পোচাইভ মঠ, ৯) শিলৰ সমাধি, ১০) লিভাডিয়া প্ৰাসাদ, ১১) চেইণ্ট এন্থনীৰ গুহা, ১২) খোটিন দুৰ্গ, ১৩) ওষ্ট্ৰোহ দুৰ্গ আৰু একাডেমী, ১৪) ওডেছা অপেৰা থিয়েটাৰ, ১৫) ওলেচকো দুৰ্গ, ১৬) শ্বেভচেংকো ঐতিহ্য উদ্যান, ১৭) পিচাংকা সংগ্ৰহালয়, ১৮) পালানোক দুৰ্গ, ১৯) পেৰেয়াস্লাভ, ২০) লুট্চক দুৰ্গ, ২১) ৰাজ্যিক উদ্যোগ ভৱন === বিশেষ শ্ৰেণী === মনোনয়ন তালিকাৰ পৰা তিনিটা বিশেষ স্থানক এক বিশেষ স্বীকৃতি প্ৰদান কৰা হৈছিল: * '''লিভাডিয়া প্ৰাসাদ'''— আধুনিক ইতিহাসৰ এক অনন্য কীৰ্তিচিহ্ন তথা স্থাপত্যকলাৰ নিদৰ্শন হিচাপে এই প্ৰাসাদ-সংগ্ৰহালয়ক বিশেষ স্বীকৃতি দিয়া হয়।<ref> * '''ওষ্ট্ৰোহ দুৰ্গ'''— ওষ্ট্ৰোহ আঞ্চলিক সংগ্ৰহালয়ৰ অংশ এই দুৰ্গটোক এক আধ্যাত্মিক কীৰ্তিচিহ্ন হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয়। * '''পিচাংকা সংগ্ৰহালয়'''— কোলোমিয়াত অৱস্থিত আৰু ইয়োছাফাট কোব্ৰিনস্কী ৰাষ্ট্ৰীয় লোককলা সংগ্ৰহালয়ৰ অন্তৰ্ভুক্ত এই স্থানটোক আধুনিক ইউক্ৰেইনৰ এক অনন্য কীৰ্তিচিহ্ন হিচাপে বিশেষ স্বীকৃতি প্ৰদান কৰা হয়। == আটাইকেইটা মনোনীত স্থান == {{div col}} * '''কিয়েভ:''' কিয়েভ পেচেৰস্ক লাভ্ৰা, কিয়েভৰ চেইণ্ট ছফিয়া কেথেড্ৰেল, কিমেৰা অট্টালিকা; * '''ক্ৰিমিয়া:''' লিভাডিয়া প্ৰাসাদ, মিথ্ৰিদাট পৰ্বত, ভৰোণ্টচোভ প্ৰাসাদ, গিলিঙনীৰ বাহ; * '''ভিন্নিটচিয়া অব্লাষ্ট:''' নিকোলাই পিৰোগোভ ম্যানৰ, বুছা খোদিতচিত্ৰযুক্ত পুৰণি স্লাভিক গুহা মন্দিৰ, নেমিৰিভ চিথিয়ান দুৰ্গ; * '''ভলিন অব্লাষ্ট:''' লুট্চক দুৰ্গ, ভ্লাদিমিৰ ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক কীৰ্তিচিহনৰ গোট, কোлодিয়াঝনেত থকা লেচিয়া উক্ৰাইংকা সংগ্ৰহালয়, কুমাৰী মেৰীৰ চেলম আইকন; * '''দ্নিপ্ৰোপেট্ৰোভস্ক অব্লাষ্ট:''' শিলৰ নাৰী ভাস্কৰ্য, ইভান চিৰকোৰ সমাধি, নোভোমোচকভস্ক ত্ৰিনিটি কেথেড্ৰেল, মেৰীৰ জন্মৰ গীৰ্জা, ইউক্ৰেনীয় প্ৰতিৰক্ষা লাইন; * '''ডনেট্চক অব্লাষ্ট:''' স্বিয়াতোহিৰ্স্কৰ ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্য সংৰক্ষিত অঞ্চল; * '''ঝাইটোמיৰ অব্লাষ্ট:''' চেইণ্ট বাছিল দ্য গ্ৰেট গীৰ্জা, শিলৰ গাঁও, কোৰোলয়োভ মহাকাশ বিজ্ঞান সংগ্ৰহালয়; * '''জাকাৰপেটিয়া অব্লাষ্ট:''' পালানোক দুৰ্গ, চৰ্ণা নদীৰ বন আৰু ৰাফটিং সংগ্ৰহালয়, চেইণ্ট মাইকেল অৰ্থডক্স গীৰ্জา, নেভিত্চকে দুৰ্গ; * '''জাপোৰিজঝিয়া অব্লাষ্ট:''' ঐতিহাসিক আৰু পুৰাতাত্ত্বিক সংৰক্ষিত অঞ্চল "শিলৰ সমাধি", খৰটিটচিয়া, দানিউব জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প; * '''ইভানো-ফ্ৰাঙ্киভস্ক অব্লাষ্ট:''' পিচাংকা সংগ্ৰহালয়, ডভবুষ শিলাখণ্ড, পবিত্ৰ আত্মা গীৰ্জา; * '''কিয়েভ অব্লাষ্ট:''' পেৰেয়াস্লাভ ঐতিহাসিক আৰু নৃতাত্ত্বিক সংৰক্ষিত অঞ্চল, লিউটিঝ যুদ্ধক্ষেত্ৰ, ইভান কোজলোভস্কি ম্যানৰ, অলেক্সেণ্ড্ৰিয়া উদ্ভিদ উদ্যান, ডব্ৰаниচিভকা পুৰাতাত্ত্বিক স্থান, পবিত্ৰ সুৰক্ষা গীৰ্জา, কাটেৰিনা বিলোকুৰ ম্যানৰ; * '''কিৰোভোহ্ৰาড অব্লাষ্ট:''' টোবিলেভিচ সংগ্ৰহালয় ঐতিহ্য উদ্যান, চেইণ্ট ইমানী দুৰ্গ, কিৰোভোহ্ৰาড অব্লাষ্ট কলা সংগ্ৰহালয়; * '''লুহানস্ক অব্লাষ্ট:''' ভ্লাদিমিৰ ডাল সাহিত্য সংগ্ৰহালয়, বিপ্লৱৰ যুঁজাৰুসকলৰ স্মাৰক, ডেৰকুল ষ্টুড... ফাৰ্ম কমপ্লেক্স; * '''লভিভ অব্লাষ্ট:''' ওলেচকো দুৰ্গ, স্বিৰ্ঝ দুৰ্গ, পিল্ধিৰ্ট্চি দুৰ্গ, ক্ৰেখিভ মঠ, টুষ্টান দুৰ্গ; * '''মিকোлайভ অব্লাষ্ট:''' ঐতিহাসিক আৰু পুৰাতাত্ত্বিক সংৰক্ষিত অঞ্চল অলবียা, ডিকী চাড পুৰাতাত্ত্বিক স্থান; * '''오ডেছা অব্লাষ্ট:''' ওডেছা অপেৰা আৰু বেলে থিয়েটাৰ, আক্কাৰমেন দুৰ্গ, পোটেমকিন খটখটি; * '''পলটাভা অব্লাষ্ট:''' গোগোল সংগ্ৰহালয় সংৰক্ষিত অঞ্চল, কোট্লিয়াহ্ৰেভস্কি সাহিত্য আৰু স্মাৰক সংগ্ৰহালয়, চেইণ্ট নিকোলাস গীৰ্জา, পলটাভা আঞ্চলিক অধ্যয়ন সংগ্ৰহালয়, পলটাভা পবিত্ৰ ক্ৰুচ উত্থান মঠ; * '''ৰিভনে অব্লাষ্ট:''' ওষ্ট্ৰোহ দুৰ্গ আৰু একাডেমী, পবিত্ৰ ত্ৰিনিটি মঠ, ডুবনো দুৰ্গ; * '''চুמי অব্লাষ্ট:''' মেমথৰ স্মাৰক, ঘূৰণীয়া চোতাল, ৰেভাৰেণ্ড ছফ্ৰোনি মঠ; * '''টাৰ্নোপিল অব্লাষ্ট:''' ভেৰ্টেবা গুহা, বোহিত পৰ্বত, বুচাচ চহৰ ভৱন, পোচাইভ মঠ, জাভাৰ্নিটচিয়া আধ্যাত্মিক কেন্দ্ৰ, ভিস্নিভেট্চ প্ৰাসাদ কমপ্লেক্স, ইউ.পি.এ. কেম্প, টাৰ্নোপিল অব্লাষ্ট ৰাষ্ট্ৰীয় সংৰক্ষিত দুৰ্গসমূহ; * '''খাৰকিভ অব্লাষ্ট:''' ৰাজ্যিক উদ্যোগ ভৱন, পবিত্ৰ সুৰক্ষা মঠ, স্কোভোৰোডা সাহিত্য আৰু স্মাৰক সংগ্ৰহালয়; * '''খেৰচন অব্লাষ্ট:''' আচকানিয়া-নোভা উদ্যান, কিংবদন্তী যুদ্ধ ৰথ, কোজেল কুৰ্গান, খেৰচনৰ চভকুনেঙ্কো কলা সংগ্ৰহালয়, চেইণ্ট কেথেৰিন কেথেড্ৰেল; * '''খমেলনিটচ্কী অব্লাষ্ট:''' কামিয়ানেটচ্ ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্য সংৰক্ষিত অঞ্চল, মেডঝিবিজ ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক সংৰক্ষিত অঞ্চল, চামচিকি প্ৰাসাদ আৰু উদ্যান; * '''চেৰকাচি অব্লাষ্ট:''' ছфিয়িভকা উদ্ভিদ উদ্যান, তাৰাস শ্বেভচেংকো জন্মভূমি ঐতিহ্য উদ্যান, ত্ৰিপিলিয়া সংস্কৃতি ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক সংৰক্ষিত অঞ্চল, শ্বেভচেংকো ঐতিহ্য উদ্যান; * '''চেৰ্নিভট্সি অব্লাষ্ট:''' খোটিন দুৰ্গ ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্য সংৰক্ষিত অঞ্চল, বুকোভিনাৰ মেট্ৰ’পলিটান প্ৰাসাদ, ৰাছিয়ান পুৰণি বিশ্বাসীসকলৰ এজাম্পচন কেথেড্ৰেল; * '''চেৰ্নিহিভ অব্লাষ্ট:''' চেইণ্ট এন্থনীৰ গুহা, ত্ৰাণকৰ্তা-ৰূপান্তৰ কেথেড্ৰেল, হুষ্টিনিয়া মঠ, ৰাজকুমাৰ দুৰ্গ; * '''চেভাষ্টোপল:''' চেভাষ্টোপল অৱৰোধৰ পেনোৰামা, ছেৰচनेচাচ। {{div col end}} == ইউক্ৰেইনৰ সাতটা প্ৰাকৃতিক আশ্চৰ্য == ইউক্ৰেইনৰ সাতটা প্ৰাকৃতিক আশ্চৰ্য হৈছে ইউক্ৰেইনৰ সাতটা আশ্চৰ্য ৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচীৰ দ্বিতীয় পৰ্যায় হিচাপে নিৰ্বাচিত হোৱা দেশখনৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় আৰু অনন্য প্ৰাকৃতিক কীৰ্তিচিহ্নসমূহ। মনোনীত সকলোবোৰ স্থান চৰকাৰী মালিকানাধীন সুৰক্ষিত অঞ্চল আৰু এইসমূহ পৰ্যটনৰ বাবে মুকলি। === তালিকা === {| class="wikitable" align=center !width=60px | # !width=300px| নাম !width=300px| অৱস্থান !width=200px| চিত্ৰ |- | align=center | ১ || আচকানিয়া-নোভা বাায়োস্ফিয়াৰ সংৰক্ষিত অঞ্চল || আচকানিয়া-নোভা, খেৰচন অব্লাষ্ট || [[File:Przewalski's Horse Askania Nova.jpg|200px|center]] |- | align=center | ২ || বুহ ল্যান্ডস্কেপ পাৰ্ক || মিকোলাইভ অব্লাষ্ট || [[File:"Гранітно-степове Побужжя" Регіональний ландшафтний парк.JPG|200px|center|মেৰ্টভোভোডৰ উপত্যকা]] |- | align=center | ৩ || দ্নিষ্টাৰ কেনিয়ন ল্যান্ডস্কেপ পাৰ্ক || টাৰ্নোপিল অব্লাষ্ট || [[File:Hubyn.JPG|200px|center|হুবিন গাঁৱৰ ওচৰৰ দ্নিষ্টাৰ কেনিয়ন]] |- | align=center | ৪ || চিমেৰোপোল গুহা বিজ্ঞান সংগ্ৰহালয় বা মাৰ্বল গুহা || ক্ৰিমিয়া স্বায়ত্ত্বশাসিত প্ৰজাতন্ত্ৰ || [[File:Marmurova pechera2.jpg|200px|center]] |- | align=center | ৫ || পোডিলস্কি তোভত্ৰী ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰাকৃতিক উদ্যান || খমেলনিটচ্কী অব্লাষ্ট || [[File:Каньйон_Тернави.JPG|200px|center|ঐতিহাসিক বাকোটা চহৰৰ ওচৰত থকা উদ্যানৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ]] |- | align=center | ৬ || চাটচকা ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰাকৃতিক উদ্যান বা চভিটিয়াঝ হ্ৰদ || ভলিন অব্লাষ্ট || [[File:Шацький національний природний парк, Світязь 5.jpg|200px|center|চভিটিয়াঝ হ্ৰদ]] |- | align=center | ७ || চিনেভিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰাকৃতিক উদ্যান || জাকাৰপেটিয়া অব্লাষ্ট || [[File:Synevyr lake 1.jpg|200px|center|চিনেভিৰ হ্ৰদ]] |} === বিশেষ শ্ৰেণী === মনোনয়ন তালিকাৰ পৰা তিনিটা স্থানক বিশেষ শ্ৰেণীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল: * বালাক্লাভা উপসাগৰ— চেভাষ্টোপলৰ ওচৰত অৱস্থিত * ওলেচকী মৰুভূমি— আচকানিয়া-নোভাৰ ওচৰত অৱস্থিত ইউৰোপৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম মৰুভূমি * অপ্টিমিষ্টিচনা গুহা— টাৰ্নোপিল অব্লাষ্টৰ কোৰোলিভকা গাঁৱৰ ওচৰত অৱস্থিত মহাদেশখনৰ বৃহত্তম গুহা === আন গুৰুত্বপূৰ্ণ মনোনীত স্থানসমূহ === * বেছাল্ট স্তম্ভসমূহ * বুকোভিনা জলপ্ৰপাতসমূহ * হোভেৰলা পাহাৰ * ডেস্না নদীৰ প্লাৱনভূমি * দানিউব বায়োস্ফিয়াৰ সংৰক্ষিত অঞ্চল * শিলৰ মৈদামসমূহ * কানিভ পৰ্বতমালা * কাৰাডাগ প্ৰাকৃতিক সংৰক্ষিত অঞ্চল * কোচুবেই ওক গছসমূহ * টুষ্টান দুৰ্গ * আপেল উপনিৱেশ === নিৰ্বাচন প্ৰক্ৰিয়া === ২০০৮ চনৰ ২৬ আগষ্টত ইউক্ৰেইনৰ সাতটা প্ৰাকৃতিক আশ্চৰ্য প্ৰতিযোগিতাত এই স্থানসমূহ নিৰ্বাচন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভোটগ্ৰহণ প্ৰক্ৰিয়া দুটা ভাগত বিভক্ত আছিল: ইউক্ৰেইনৰ বিশেষজ্ঞসকলে তেওঁলোকৰ মতে সাতটা শ্ৰেষ্ঠ স্থানৰ বাবে ভোট দিছিল আৰু ইণ্টাৰনেট ব্যৱহাৰকাৰীসকলে অফিচিয়েল ৱেবছাইটত নিজৰ প্ৰিয় সাতটা স্থানৰ বাবে ভোটদান কৰিছিল। ইউক্ৰেইনৰ মূল সাতটা আশ্চৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ দৰেই স্থানীয় আৰু প্ৰাদেশিক কৰ্তৃপক্ষই প্ৰথমে ১,০০০ সম্ভাৱ্য প্ৰাৰ্থীৰ এখন তালিকা প্ৰস্তুত কৰিছিল। তাৰ পিছত সাংস্কৃতিক বিশেষজ্ঞ, ইতিহাসবিদ আৰু পৰ্যটন বিশেষজ্ঞক লৈ গঠিত ১০০ জনীয়া এটা বিশেষজ্ঞ পৰিষদে ২১টা স্থানৰ এখন চূড়ান্ত তালিকা নিৰ্বাচন কৰে, যাৰ ভিতৰত ইণ্টাৰনেট ব্যৱহাৰকাৰীসকলে ভোটদান কৰিব পাৰিছিল। ২০০৮ চনৰ ৭ জুলাইৰ পৰা এই কাৰ্যসূচীৰ ৱেবছাইটত ২১টা সম্ভাৱ্য স্থানৰ বাবে ইণ্টাৰনেট ভোটগ্ৰহণ মুকলি কৰা হয়। এই প্ৰতিযোগিতাত সৰ্বমুঠ প্ৰায় ৭৭,০০০ ইণ্টাৰনেট ব্যৱহাৰকাৰীয়ে ভোটদান কৰিছিল। ২০০৮ চনৰ ২৬ আগষ্টত ভোটগ্ৰহণ প্ৰক্ৰিয়া বন্ধ কৰা হয় আৰু একে দিনাই চৰকাৰীভাৱে ফলাফল ঘোষণা কৰা হয়। এই সমগ্ৰ অভিযানৰ পৰিকল্পনা ২০০৭ চនৰ মে’ মাহত ইউক্ৰেইনৰ ৰাজনীতিবিদ তথা প্ৰথম অৱস্থাৰ সংসদ সদস্য মাইকোলা টোমেংকোৱে আৰম্ভ কৰিছিল। বিজয়ী হোৱা প্ৰতিটো স্থানৰ পৰিচালকলক সেউজীয়া মাৰ্বল, মেট ষ্টীল আৰু স্বৰ্ণালী আইনাযুক্ত এক্ৰিলিক ৰঙেৰে নিৰ্মিত একোটাকৈ স্মাৰক প্ৰতিমূৰ্তি প্ৰদান কৰা হৈছিল। == ইউক্ৰেইনৰ সাতটা আশ্চৰ্যময় দুৰ্গ আৰু প্ৰাসাদ == ইউক্ৰেইনৰ সাতটা আশ্চৰ্যময় দুৰ্গ আৰু প্ৰাসাদ হৈছে ইউক্ৰেইনৰ সাতটা আশ্চৰ্য কাৰ্যসূচীৰ তৃতীয়টো পৰ্যায়, যিটো তিনি বছৰৰ বিৰতিৰ পিছত পুনৰ আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ২০১১ চনৰ ১ ডিচেম্বৰত এই প্ৰতিযোগিতাৰ জৰিয়তে ইউক্ৰেইনৰ আন সাতটা আচৰিত আকৰ্ষণ নিৰ্বাচিত কৰা হয়। এই বিৰতিৰ সময়ছোৱাত ইউক্ৰেইনৰ সাতটা আশ্চৰ্যময় ভ্ৰমণপথৰ বাবে এখন প্ৰতিযোগিতা অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল, যদিও পিছলৈ সেই ধাৰণাটো বাতিল কৰা হয়। পূৰ্বৰ কাৰ্যসূচীসমূহৰ দৰেই এই প্ৰতিযোগিতাৰ ভোটগ্ৰহণ প্ৰক্ৰিয়াও দুটা ভাগত বিভক্ত ছিল: ইউক্ৰেইনৰ প্ৰসিদ্ধ বিশেষজ্ঞসকলে তেওঁলোকৰ মতে সাতটা শ্ৰেষ্ঠ স্থানৰ বাবে ভোট দিছিল আৰু ইণ্টাৰনেট ব্যৱহাৰকাৰীসকলে অফিচিয়েল ৱেবছাইটত নিজৰ প্ৰিয় সাতটা স্থানৰ বাবে ভোটদান কৰিছিল। ইউক্ৰেইনৰ মূল সাতটা আশ্চৰ্য প্ৰতিযোগিতাত দৰেই স্থানীয় আৰু প্ৰাদেশিক কৰ্তৃপক্ষই প্ৰথমে ১৩৮টা সম্ভাৱ্য স্থানৰ এখন প্ৰাৰম্ভিক তালিকা প্ৰস্তুত কৰিছিল। তাৰ পিছত সাংস্কৃতিক বিশেষজ্ঞ, ইতিহাসবিদ আৰু পৰ্যটন বিশেষজ্ঞক লৈ গঠিত ১০০ জনীয়া এটা বিশেষজ্ঞ পৰিষদে ২১টা স্থানৰ এখন চূড়ান্ত তালিকা (৭টা দুৰ্গ, ৭টা প্ৰাসাদ আৰু ৭টা কিল্লা) নিৰ্বাচিত কৰে, যাৰ ভিতৰত ইণ্টাৰনেট ব্যৱহাৰকাৰীসকলে ভোটদান কৰিব পাৰিছিল। ২০১১ চনৰ ২২ আগষ্টৰ পৰা এই কাৰ্যসূচীৰ ৱেবছাইটত ২১টা সম্ভাৱ্য স্থানৰ বাবে ইণ্টাৰনেট ভোটগ্ৰহণ মুকলি কৰা হয়। এই প্ৰতিযোগিতাত সৰ্বমুঠ প্ৰায় ৭৭,০০০ ইণ্টাৰনেট ব্যৱহাৰকাৰীয়ে ভোটদান কৰিছিল। ২০১১ চনৰ ১ ডিচেম্বৰত ভোটগ্ৰহণ প্ৰক্ৰিয়া বন্ধ কৰা হয় আৰু একে দিনাই চৰকাৰীভাৱে ফলাফল ঘোষণা কৰা হয়। এই সমগ্ৰ অভিযানৰ পৰিকল্পনা ২০০৭ চনৰ মে’ মাহত ইউক্ৰেইনৰ ৰাজনীতিবিদ তথা প্ৰথম অৱস্থাৰ সংসদ সদস্য মাইকোলা টোমেংকোৱে আৰম্ভ কৰিছিল। বিজয়ী হোৱা প্ৰতিটো স্থানৰ পৰিচালকলক সেউজীয়া মাৰ্বল, মেট ষ্টীল আৰু স্বৰ্ণালী আইনাযুক্ত এক্ৰিলিক ৰঙেৰে নিৰ্মিত একোটাকৈ স্মাৰক প্ৰতিমূৰ্তি প্ৰদান কৰা হৈছিল। === তালিকা === {| class="wikitable" align=center !width=60px | # !width=300px| নাম !width=300px| אৱস্থান !width=200px| চিত্ৰ |- | align=center | ১ || লুটচক উচ্চ দুৰ্গ || লুটচক, ভলিন অব্লাষ্ট || [[File:Lutsk castle tower.jpg|100px|center]] |- | align=center | ২ || কামিয়ানেটচ-পোডিলস্কী দুৰ্গ || কামিয়ানেটচ-পোডিলস্কী, খমেলниটচ্কী অব্লাষ্ট || [[File:Kamianets-Podilskyi-2007.jpg|200px|center]] |- | align=center | ৩ || আক্কৰমেন দুৰ্গ || বিলহৰড-দনিষ্ট্ৰোভস্কী, ওডেছা অব্লাষ্ট || [[File:Bilhorod Dnistrovskyi.jpg|200px|center]] |- | align=center | ৪ || মেট্ৰ’পলিটান প্ৰাসাদ || চেৰ্নিভট্সি, চেৰ্নিভট্সি অব্লাষ্ট || [[File:Cernauti Residentia 03.jpg|200px|center]] |- | align=center | ৫ || খোটিন দুৰ্গ || খোটিন, चेৰ্নিভট্সি অব্লাষ্ট || [[File:Chocim stronghold front.jpg|200px|center]] |- | align=center | ৬ || কাচানিভকা প্ৰাসাদ || কাচানিভকা, চেৰ্নিহিভ অব্লাষ্ট || [[File:IСадиба "Качанiвка".JPG|200px|center]] |- | align=center | ७ || ভৰোণ্টচোভ প্ৰাসাদ || আলুপকা, ক্ৰিমিয়া স্বায়ত্ত্বশাসিত প্ৰজাতন্ত্ৰ || [[File:Vorontsov Palace front panorama.jpg|200px|center]] |} === বিশেষ শ্ৰেণী === মনোনয়ন তালিকাৰ পৰা চাৰিটা স্থানক বিশেষ শ্ৰেণীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল: * ওলেচকো দুৰ্গ— ওলেচকো, লভিভ অব্লাষ্ট * চিগিৰিন দুৰ্গ— চিгиৰিন, চেৰকাচি অব্লাষ্ট * বাখচিচাৰাই প্ৰাসাদ— বাখচিচাৰাই, ক্ৰিমিয়া স্বায়ত্ত্বশাসিত প্ৰজাতন্ত্ৰ * কিৰিল ৰোজুমোভস্কী প্ৰাসাদ— বাতুৰিন, চেৰ্নিহিভ অব্লাষ্ট === আন গুৰুত্বপূৰ্ণ মনোনীত স্থানসমূহ === * ডুবনো দুৰ্গ * মেডঝিবিজ দুৰ্গ * জেনোয়া দুৰ্গ * পালানোক দুৰ্গ * জোলোচিভ দুৰ্গ * উঝহোৰোড দুৰ্গ * মাৰিইনস্কী প্ৰাসাদ * কিয়েভ দুৰ্গ * লিভাডিয়া প্ৰাসাদ * জবাৰাজ দুৰ্গ ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{cite web|url=http://www.7chudes.in.ua/|title=The Seven Wonders of Ukraine are announced|access-date=2007-08-24|work=Seven Wonders of Ukraine|language=uk|archive-date=2008-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20080410081951/http://www.7chudes.in.ua/|url-status=dead|archivedate=2008-04-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080410081951/http://www.7chudes.in.ua/|deadurl=yes}} * {{cite web|url=http://www.kuriositas.com/2012/07/the-seven-wonders-of-ukraine.html|title=The Seven Wonders of Ukraine Photoset}} * {{cite web|url=http://ukrhomes.com/the-most-beautiful-castles-palaces-and-fortresses-in-ukraine/|title=The Seven Ukrainian Castles|access-date=2018-02-17|archive-date=2020-08-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20200830021624/https://ukrhomes.com/the-most-beautiful-castles-palaces-and-fortresses-in-ukraine/|url-status=dead|archivedate=2020-08-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200830021624/https://ukrhomes.com/the-most-beautiful-castles-palaces-and-fortresses-in-ukraine/|deadurl=yes}} * {{cite web|url=http://7chudes.in.ua/selection4_19.htm|title=The Seven Natural Wonders of Ukraine are announced|access-date=2009-03-23|work=Seven Wonders of Ukraine|language=uk}} * {{cite web|url=http://7chudes.in.ua/info/506.htm|title=Official rankings|access-date=2009-04-10|work=Seven Wonders of Ukraine|language=uk}} [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] 8v55ypv5um82gicbyknhaiclpeda0q6 0 139189 645675 632881 2026-10-16T20:48:07Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645675 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = ইউক্ৰেইনৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জা | image = Emblem of the Orthodox Church of Ukraine.svg | imagewidth = 160px | caption = ইউক্ৰেইনৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ প্ৰতীক চিহ্ন, য’ত ক্ৰীভৰ ওৰান্সৰ সৈতে এটা ক্ৰছ চিত্ৰিত কৰা হৈছে | abbreviation = OCU | type = স্বতন্ত্ৰ | main_classification = খ্ৰীষ্টান | orientation = পূৰ্বী অৰ্থডক্স | scripture = চেণ্টুৱাজিণ্ট, নতুন নিয়ম | theology = পূৰ্বী অৰ্থডক্স ধৰ্মতত্ত্ব | governance = | structure = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = প্ৰাইমেট | leader_name1 = ক্ৰীভৰ এপিফানিউছ, ক্ৰীভ আৰু সমগ্ৰ ইউক্ৰেইনৰ মেট্ৰ’পলিটান | leader_title2 = বিছপসকল | leader_name2 = ৬২ (ডিচেম্বৰ ২০১৯ চনৰ তথ্য অনুসৰি) | leader_title3 = ধৰ্মযাজকসকল | leader_name3 = সৰ্বমুঠ ৪,৫০০ (ডিচেম্বৰ ২০১৯ চনৰ তথ্য অনুসৰি) | fellowships_type = | fellowships = | division_type = পেৰিছসমূহ | division = ৬,১৮৫ (২০২২) | division_type1 = | division1 = | division_type2 = মঠ-মন্দিৰ/কনভেণ্ট | division2 = ৭১ (পুৰুষ আৰু মহিলা দুয়োৰে বাবে) | language = ইউক্ৰেনীয় ভাষা, চাৰ্চ স্লাভোনিক, ৰোমানিয়ান ভাষা (ডি জুৰে; অকাৰ্যক্ষম ভিকাৰিয়েট), গ্ৰীক ভাষা | liturgy = বাইজেনটাইন ৰীতি | headquarters = ক্ৰীভৰ চেইণ্ট মাইকেলছ গোল্ডেন-ডমড মনেষ্টেৰী | territory = ইউক্ৰেইন | founded_date = ৯৮৮: ক্ৰীভ আৰু সমগ্ৰ ৰুছৰ মেট্ৰ’পলিছ প্ৰতিষ্ঠা<br />১৪৪৮: মস্কোৰ মেট্ৰ’পলিছ বিভাজন<br />১৫৯৬: ব্ৰেষ্টৰ সংঘ<br />১৬২০: অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা<br />১৬৮৫: মস্কো পেট্ৰিয়াৰ্চেটৰদ্বাৰা ক্ৰীভৰ মেট্ৰ’পলিটানেট বিলুপ্তিকৰণ<br />১৯২১: "এচেম্বলী-ৰুলড" স্বতন্ত্ৰ গীৰ্জা সৃষ্টি<br />১৯৩৭: ছোভিয়েট শাসনৰদ্বাৰা "এচেম্বলী-ৰুলড" স্বতন্ত্ৰ গীৰ্জাৰ অৱসান<br />১৯৪৬: অৱশিষ্ট সকলো ইউক্ৰেনীয় গীৰ্জাৰ অৱসান<br />১৯৮৯: ইউক্ৰেনীয় ধৰ্মীয় সংগঠনসমূহৰ পুনৰুত্থান<br />১৯৯০: ইউক্ৰেনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জা গঠন<br />১৯OT: একত্ৰীকৰণ আৰু ইউক্ৰেনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জা – ক্ৰীভ পেট্ৰিয়াৰ্চেট প্ৰতিষ্ঠা<br />১৯৯৩: সৰু ইউক্ৰেনীয় স্বতন্ত্ৰ অৰ্থдক্স গীৰ্জাৰ পুনৰুদ্ধাৰ<br />২০১৮: একত্ৰীকৰণ পৰিষদ | founded_place = | independence = ৫ জানুৱাৰী ২০১৯ (স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত আৰু স্বতন্ত্ৰতা প্ৰদান কৰা হয়) | recognition = স্বতন্ত্ৰতা স্বীকৃতি দিছে:<br />*একুমেনিকাল পেট্ৰিয়াৰ্চেট (৫ জানুৱাৰী ২০১৯)<br />*আলেকজেণ্ড্ৰিয়াৰ পেট্ৰিয়াৰ্চেট (৮ নৱেম্বৰ ২০১৯)<br />*গ্ৰীচৰ গীৰ্জা (১৯ অক্টোবৰ ২০১৯)<br />*চাইপ্ৰাছৰ গীৰ্জা (২৪ অক্টোবৰ ২০২০) | separated_from = | merger = ইউক্ৰেনীয় স্বতন্ত্ৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জা, ইউক্ৰেনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জা – ক্ৰীভ পেট্ৰিয়াৰ্চেট, ইউক্ৰেনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জা (মস্কো পেট্ৰিয়াৰ্চেট) (আংশিকভাৱে) | separations = ২০ জুন ২০১৯ ত ইউক্ৰেনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জা – ক্ৰীভ পেট্ৰিয়াৰ্চেটৰ অংশসমূহ | defunct = | members = ইউক্ৰেনীয় অৰ্থডক্স জনসংখ্যাৰ ৭৮% (মাৰ্চ ২০২২ ৰ ইনফো চেপিয়েন্সৰ অধ্যয়ন অনুসৰি; ইউক্ৰেইনৰ সমগ্ৰ জনসংখ্যাৰ ৫২%) | ministers_type = | ministers = | missionaries = | churches = | hospitals = | other_names = ইউক্ৰেনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জা, ইউক্ৰেইনৰ আটাইতকেই পৱিত্ৰ গীৰ্জা | publications = | website = https://www.pomisna.info | logo = | footnotes = | polity = এপিস্কোপাল | native_name_lang = uk | native_name = Православна церква України }} '''ইউক্ৰেইনৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জা''' (ইউক্ৰেনীয়ান: Православна церква України; ওচিইউ), যাক ইউক্ৰেনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জা বুলিও কোৱা হয়, হ’ল [[ইউক্ৰেইন]]ৰ এটা আংশিকভাৱে স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত পূৰ্বী অৰ্থডক্স গীৰ্জা।<ref name="tribuneGr_15.12.2018">{{cite web|url=https://tribune.gr|script-title=el:Ανακηρύχθηκε η αυτοκέφαλη Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας|date=15 December 2018|website=Tribune.gr|language=el|access-date=16 December 2018}}</ref> ২০১৯ চনৰ ৬ জানুৱাৰীত কনষ্টেণ্টিনোপলৰ একুমেনিকাল পেট্ৰিয়াৰ্কৰদ্বাৰা ইয়াক স্বতন্ত্ৰতা (অট’চেফালি) প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=Патріарший і Синодальний Томос надання автокефального церковного устрою Православній Церкві в Україні|url=https://pomisna.info|website=PCU|accessdate=2019-06-22}}</ref> কিছুমান পূৰ্বী অৰ্থডক্স গীৰ্জাই ইউক্ৰেইনৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জাক ক্ৰীভৰ মেট্ৰ’পলিছৰ একমাত্ৰ বৈৰ্ধ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে স্বীকাৰ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://novynarnia.com|title=Тепер в Україні немає УПЦ МП, – Вселенський патріарх|date=1 November 2020|website=novynarnia.com|accessdate=14 December 2023}}</ref> কনষ্টেণ্টিনোপলৰ একুমেনিকাল পেট্ৰিয়াৰ্চেটৰ ধৰ্মীয় কৰ্তৃত্বৰ অধীনত ২০১৮ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰত ক্ৰীভত মিলিত হোৱা এক একত্ৰীকৰণ পৰিষদৰদ্বাৰা এই গীৰ্জা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। এই একত্ৰীকৰণ পৰিষদে ইউক্ৰেনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জা – ক্ৰীভ পেট্ৰিয়াৰ্চেট আৰু ইউক্ৰেনীয় স্বতন্ত্ৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জাক একত্ৰিত কৰি ওচিইউ গঠন কৰিছিল। পৰিষদে এই কথাত সন্মতি প্ৰকাশ কৰিছিল যে অৰ্থডক্স প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলৰ ভিতৰত থকা ইউক্ৰেনীয় মূলৰ অৰ্থডক্স খ্ৰীষ্টানসকল একুমেনিকাল পেট্ৰিয়াৰ্চেটৰ কৰ্তৃত্বৰ অধীনত থাকিব।<ref name="rbc_15.12.2018">{{cite web|url=https://rbc.ua|title=Православна церква України буде автокефальною – статут|date=15 December 2018|website=РБК-Украина|language=uk|access-date=30 December 2018}}</ref> ওচিইউ-ৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু অন্যান্য স্বতন্দ্ৰ পূৰ্বী অৰ্থডক্স গীৰ্জাসমূহৰদ্বাৰা ইয়াৰ স্বীকৃতি লাভৰ প্ৰক্ৰিয়াক ৰাছিয়াৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জা আৰু লগতে ৰাছিয়া চৰকাৰে বিৰোধিতা কৰি আহিছে।<ref>{{cite web|url=https://eurozine.com|title=The changing dilemmas of Ukrainian Orthodoxy|date=8 November 2019|website=://eurozine.com|access-date=27 December 2019}}</ref> কিছুমান উৎসৰ মতে ওচিইউ হ’ল ইউক্ৰেইনৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ গীৰ্জা, আনহাতে আন কিছুমান উৎসই এই মৰ্যাদা ইউক্ৰেনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জা (মস্কো পেট্ৰিয়াৰ্চেট)-ক দিয়ে।<ref>{{cite web|website=Carnegie Endowment|author=Ksenia Luchenko|date=2022-05-30|access-date=2023-10-05|url=https://carnegieendowment.org|title=Независимость или раскол. Какими станут отношения Украинской и Русской православной церкви}}</ref> ২০২৪ চনৰ আগষ্ট মাহত আক্ৰমণকাৰী ৰাষ্ট্ৰ (ৰাছিয়া)-ৰ সৈতে সহযোগিতা কৰা ধৰ্মীয় সংগঠনসমূহৰ বিৰুদ্ধে এখন আইন গৃহীত হোৱাৰ পিছৰে পৰা, ইউক্ৰেনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জা (মস্কো পেট্ৰিয়াৰ্চেট) ইউক্ৰেইন চৰকাৰৰদ্বাৰা নিষিদ্ধ হোৱাৰ ভাবুকিৰ সন্মুখীন হৈছে। == নামকৰণ == গীৰ্জাটোৰ চৰকাৰী নাম হ’ল "ইউক্ৰেইনৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জা" (ইয়াৰ উপৰি "ইউক্ৰেনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জা" নামটোৰ ব্যৱহাৰো অনুমোদিত)। ইয়াৰ প্ৰধান ধৰ্মযাজক বা প্ৰাইমেটৰ শৈলী হ’ল "হিজ বিয়াটিটিউড (নাম), ক্ৰীভ আৰু সমগ্ৰ ইউক্ৰেইনৰ মেট্ৰ’পলিটান।" ২০আইনৰ ৩০ জানুৱাৰীত ওচিইউ-ক আইনীভাৱে "ইউক্ৰেনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ ক্ৰীভ মেট্ৰ’পলিটানেট (ইউক্ৰেইনৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জা)" নামেৰে পঞ্জীয়ন কৰা হয়। ইউক্ৰেইনৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰ্যালয়ৰ ধৰ্মীয় পৰিক্ৰমা বিভাগৰ মুৰব্বী আন্দ্ৰী য়ুৰাছে স্পষ্ট কৰি দিছিল যে এই দুয়োটা শব্দ সমাৰ্থক শব্দ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হ’ব আৰু এই কথা কনষ্টেণ্টিনোপলৰ একথেনিকাল পেট্ৰিয়াৰ্চেটৰ সৈতে সন্মতি প্ৰকাশ কৰা হৈছে। ২০২০ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰত অনুষ্ঠিত ধৰ্মীয় পৰিষদৰ বাৰ্ষিক প্ৰতিৱেদনত মেট্ৰ’পলিটান এনিফানিউছে স্পষ্ট কৰে যে ইউক্ৰেনীয় স্বতন্ত্ৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জা, ইউক্ৰেনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জা – ক্ৰীভ পেট্ৰিয়াৰ্চেট আৰু ক্ৰীভ পেট্ৰিয়াৰ্চেট নামসমূহ আচলতে একেখন ইউক্ৰেইনৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ অতিৰিক্ত ঐতিহাসিক নাম। == ইতিহাস == === ক্ৰীভৰ মেট্ৰ’পলিছ === ৯৮৮ চনত ব্লাডিমীৰ দ্য গ্ৰেটৰদ্বাৰা ক্ৰীভান ৰুছৰ খ্ৰীষ্টানধৰ্মীয়কৰণৰ ফলস্বৰূপে, ক্ৰীভ চহৰক কেন্দ্ৰ কৰি কনষ্টেণ্টিনোপলৰ একুমেনিকাল পেট্ৰিয়াৰ্চেটৰ অধীনত ইউক্ৰেইন, বেলাৰুছ আৰু ৰাছিয়াৰ ভূ-খণ্ডত ক্ৰীভৰ মেট্ৰ’পলিটানেট নামেৰে প্ৰথম খ্ৰীষ্টান গীৰ্জা গঠন কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=https://galinfo.com.ua/news/lviv_vidvidav_arhiiepyskop_vsevolod_maydanskyy_7222.html|title=Новини України: Львів відвідав Архієпископ Всеволод Майданський|website=galinfo.com.ua|date=6 June 2006|language=uk|accessdate=25 December 2022}}</ref> ১২৯৯ চনত ক্ৰীভ আৰু সমগ্ৰ ৰুছৰ মেট্ৰ’পলিটান মেক্সিমাছে নিজৰ বাসস্থান ভ্লাডিমীৰ চহৰলৈ স্থানান্তৰ কৰে। ১২৩৭-১২৪১ চনৰ ভিতৰত হোৱা ক্ৰীভান ৰুছৰ মংগোল আক্ৰমণৰ সৈতে এই সিদ্ধান্ত পৰম্পৰাগতভাৱে জড়িত বুলি ধৰা হ’লেও ইয়াৰ প্ৰকৃত কাৰণ স্পষ্ট নহয়। তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী তথা পৰৱৰ্তী মেট্ৰ’পলিটান পিটাৰে ১৩২৫ চনত এই বাসস্থান মস্কোলৈ স্থানান্তৰ কৰে। ১৪৩৭ চনত কনষ্টেণ্টিনোপলৰ পেট্ৰিয়াৰ্ক জোচেফ ২-এ ইচিড’ৰক ক্ৰীভ আৰু সমগ্ৰ ৰুছৰ মেট্ৰ’পলিটান হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে, কিন্তু মস্কোৰ ৰাজকুমাৰ বাচিলি ২-এ নতুন মেট্ৰ’পলিটানজনৰ কেথলিক ভাবধাৰাৰ বাবে তেওঁক সন্দেহৰ চকুৰে চাইছিল। ১৪৪৮ চনত ফ্ল’ৰেন্সৰ পৰিষদত কেথলিক ধৰ্মৰ সমৰ্থন কৰা ইচিড’ৰৰ অংশগ্ৰহণৰ পিছত, মস্কোৰ বিছপসকলৰ পৰিষদে তেওঁৰ স্থানত জোনাাক ক্ৰীভ আৰু সমগ্ৰ ৰুছৰ মেট্ৰ’পলিটান হিচাপে স্থলাভিষিক্ত কৰে। এই ঘটনাটো কনষ্টেণ্টিনোপলৰ পেট্ৰিয়াৰ্কৰ সন্মতি অবিহনে ঘটিছিল আৰু ইয়াক স্বীকৃতিহীন, মস্কো-ভিত্তিক ৰাছিয়ান অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ পৃথক্কৰণৰ আৰম্ভণি বুলি গণ্য কৰা হয়। ইফালে, গ্ৰেগৰী দ্য বুলগেৰিয়ানক ক্ৰীভ, গালিচিয়া আৰু সমগ্ৰ ৰুছৰ মেট্ৰ’পলিছৰ মুৰব্বী হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়, যাৰ কাৰ্যালয় প্ৰথম অৱস্থাত নাভাহ্ৰুডাকত আছিল আৰু পিছলৈ ভিলনিউচলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। চতুৰ্দশৰপৰা ষোড়শ শতিকাৰ ভিতৰত, পোলিছ-লিথুৱানিয়ান কমনৱেল্থে পূৰ্বৰ ক্ৰীভান ৰুছৰ পশ্চিমীয়া ভূ-খণ্ডসমূহলৈ নিজৰ সাম্ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰে। তেওঁলোকে ক্ৰীভৰ নিয়ন্ত্ৰণ হাতত লয় আৰু কেথলিক প্ৰভাৱ প্ৰসাৰিত কৰে, যাৰ পৰিণতিত ১৫৯৬ চনত ব্ৰেষ্টৰ সংঘ গঠিত হয়। ব্ৰেষ্টৰ সংঘৰ অধীনত, মেট্ৰ’পলিটান বিছপ মাইকেল ৰোহোজাৰ নিয়ন্ত্ৰণত থকা ক্ৰীভ, গালিচিয়া আৰু ড্নিপ্ৰ’ৰ পূব দিশৰ আংশিক ভূ-খণ্ড ৰোমান কেথলিক গীৰ্জাৰ সৈতে চামিল হৈ ৰুথেনিয়ান ইউনিয়েট গীৰ্জাত পৰিণত হয়। কেইবাজনো পূৰ্বী অৰ্থডক্স বিছপে এই সংঘৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰিছিল, বিশেষকৈ ৰুথেনিয়ান ভইভডশ্বিপত (যি বৰ্তমানৰ পশ্চিম ইউক্ৰেইন)। কিন্তু অটোমান আৰু মংগোল আক্ৰমণৰ ফলত ষোড়শ শতিকাত অৰ্থডক্স খ্ৰীষ্টান ধৰ্মৰ দুৰ্বল অৱস্থাৰ বাবে তেওঁলোকে এই ইউনিয়েট প্ৰভাৱক ৰোধ কৰিবলৈ সমৰ্থ নহ’ল। === মস্কো পেট্ৰিয়াৰ্চেটৰদ্বাৰা ক্ৰীভ মেট্ৰ’পলিটানেট বিলুপ্তিকৰণ === ১৬৮৫ চনত মস্কো পেট্ৰিয়াৰ্চেটে একুমেনিকাল পেট্ৰিয়াৰ্চেটৰ অধীনত থকা ক্ৰীভ মেট্ৰ’পলিটানেট বিলুপ্তিকৰণ বা চামিলকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ কৰে আৰু মুছক’ভীত ক্ৰীভৰ মেট্ৰ’পলিটান গিডিয়নক ধৰ্মীয় পদত দীক্ষিত কৰে। ১৬৮৬ চনত চিমনি বা অৰ্থৰ বিনিময়ত পৱিত্ৰ পদ ক্ৰয় কৰাৰ কু-প্ৰথাৰ জৰিয়তে, কনষ্টেণ্টিনোপলৰ একুমেনিকাল পেট্ৰিয়াৰ্ক ডায়’নিচিয়াছ ৪-এ (যাক পিছলৈ ধৰ্মৰপৰা বহিষ্কাৰ বা এনেথেমা কৰা হৈছিল) এখন ধৰ্মীয় পত্ৰ জাৰি কৰে। এই পত্ৰৰদ্বাৰা ধৰ্মযাজক পৰিষদ আৰু ডায়’চিচৰ বিশ্বাসীসকলৰদ্বাৰা নিৰ্বাচিত ক্ৰীভৰ মেট্ৰ’পলিটানক দীক্ষিত কৰাৰ অধিকাৰ মস্কোৰ পেট্ৰিয়াৰ্কক প্ৰদান কৰা হৈছিল। নিয়ম অনুসৰি ক্ৰীভৰ মেট্ৰ’পলিটানে যিকোনো ধৰ্মীয় সেৱাত কনষ্টеণ্টিনোপলৰ একুমেনিকাল পেট্ৰিয়াৰ্কক নিজৰ প্ৰথম ধৰ্মগুৰু হিচাপে স্মৰণ কৰাটো বাধ্যতামূলক আছিল, যাৰদ্বাৰা মাক-গীৰ্জা কনষ্টেণ্টিনোপলৰ সৈতে থকা কানুমনিক নিৰ্ভৰশীলতা প্ৰকাশ আৰু নিশ্চিত হয়। কিন্তু ইয়াৰ এটাও চৰ্ত পূৰণ কৰা হোৱা নাছিল। ক্ৰীভ মেট্ৰ’পলিটানেট আচলতে মস্কো পেট্ৰিয়াৰ্চেটৰ এটা সাধাৰণ ডায়’চিচত পৰিণত হয়, যেতিয়া ১৭২২ চনত পিটাৰ দ্য গ্ৰেটে বাৰ্লামক মেট্ৰ’পলিটানৰ পৰিৱৰ্তে আৰ্চবিচপ পদত নিযুক্তি দিছিল। ইউক্ৰেইনৰ গীৰ্জাক স্বতন্ত্ৰতা প্ৰদান কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াত, ২০১৮ চনৰ ১১ অক্টোবৰত অনুষ্ঠিত এক বৈঠকত একুমেনিকাল পেট্ৰিয়াৰ্চেটৰ পৱিত্ৰ সিনোদে ১৬৮৬ চনৰ ধৰ্মীয় পত্ৰখন চিমনি আৰু এখন স্বতন্ত্ৰ মেট্ৰ’পলিটানেটৰ অধিকাৰ উলংঘন কৰাৰ বাবে বাতিল কৰে।<ref name=":3">{{cite web|title=DECISION OF THE SYNOD: THE UKRAINIAN CHURCH WILL RECEIVE A THOMOS. Full text|url=http://www.pravda.com.ua/news/2018/10/11/7194911/|language=uk|website=Ukrainska Pravda|access-date=31 August 2019}}</ref> === কনষ্টেণ্টিনোপলৰ কৰ্তৃত্বৰ অধীনত ইউক্ৰেইনৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জা পুনৰুদ্ধাৰৰ প্ৰচেষ্টা === [[File:Portret Mazepa.jpg|thumb|left|ইভান মাজেপা, ইউক্ৰেইনৰ হেটমেন]] কছাক হেটমেনেটৰ স্বতন্ত্ৰতাৰ বাবে প্ৰচেষ্টা চলোৱা ইউক্ৰেনীয় হেটমেন ইভান মাজেপা আছিল প্ৰথমসকলৰ ভিতৰত এজন, যিয়ে একুমেনিকাল পেট্ৰিয়াৰ্চেটৰ কৰ্তৃত্বলৈ ঘূৰি যাবলৈ বিচাৰিছিল। তেওঁৰ শাসনকালত সমগ্ৰ ইউক্ৰেইনত ইউক্ৰেনীয় বেৰোক শৈলীত বহুসংখ্যক গীৰ্জা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ১৭০৮ চনত ৰাছিয়ান গীৰ্জাই মাজেপাৰ ওপৰত ধৰ্মীয় বহিষ্কাৰ বা এনেথেমা আৰোপ কৰা সত্ত্বেও, কনষ্টেণ্টিনোপলৰ একুমেনিকাল পেট্ৰিয়াৰ্চেটে ইয়াক স্বীকৃতি দিয়া নাছিল। একুমেনিকাল পেট্ৰিয়াৰ্চেটে ইয়াক অকানুমনিক বুলি গণ্য কৰে আৰু কোনো ধৰণৰ ধৰ্মীয়, ধৰ্মতাত্ত্বিক বা কানুমনিক কাৰণ নোহোৱাকৈ কেৱল ৰাজনৈতিক আৰু মতাদৰ্শগত দমন-পীড়নৰ মাধ্যম হিচাপে ৰাজনৈতিক উদ্দেশ্যত ইয়াক আৰোপ কৰা হৈছিল বুলি গণ্য কৰে।<ref>{{cite web|title="Ukraine has always been the canonical territory of the Ecumenical Patriarchate"|url=https://www.ecupatria.org/2018/09/20/ukraine-has-always-been-the-canonical-territory-of-the-ecumenical-patriarchate/|website=ECUMENICAL PATRIARCHATE PERMANENT DELEGATION TO THE WORLD COUNCIL OF CHURCHES|date=20 September 2018|language=en|access-date=2 May 2022}}</ref> [[File:Kiev - panoramio (55).jpg|thumb|কিয়েভৰ চেইণ্ট ছফিয়া কেথেড্ৰেলৰ ঘণ্টীঘৰ, হেটমেন মাজেপাৰ শাসনকালত ইউক্ৰেইনত নিৰ্মিত বহুতো গীৰ্জা ভৱনৰ ভিতৰত অন্যতম]] ১৭১০ চনত ৰচিত পিলিপ অৰ্লিকৰ সংবিধানক বিশ্বৰ প্ৰথম সাংবিধানিক দস্তাৱেজসমূহৰ অন্যতম উদাহৰণ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। এই সংবিধানে পূৰ্বী অৰ্থডক্স বিশ্বাসক ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিশ্বাস হিচাপে ঘোষণা কৰিছিল আৰু কিয়েভৰ মেট্ৰ’পলিটানেটক কনষ্টেণ্টিনোপলৰ এপষ্টোলিক গীৰ্জাৰ পোনপটীয়া অধীনলৈ আনিছিল। কিন্তু পোলটাভাৰ যুদ্ধত ৰাছিয়াৰ পিটাৰ ১মৰ হাতত চুইডেনৰ চাৰ্লছ দ্বাদশ আৰু হেটমেন মাজেপাৰ বাহিনী পৰাজিত হোৱাৰ বাবে এই সংবিধান কেতিয়াও কাৰ্যকৰী কৰিব পৰা নগ’ল। === ইউক্ৰেনীয় স্বতন্ত্ৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ ঘোষণা === ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত, ইউক্ৰেনীয় অৰ্থডক্স খ্ৰীষ্টানসকলে পুনৰ মস্কোৰপৰা স্বায়ত্তশাসন বা স্বতন্দ্ৰতা (অট’চেফালি) বিচাৰিছিল। ১৯১৯ চনত ছিমন পেটলিউৰাৰ নেতৃত্বত ইউক্ৰেইনৰ ডাইৰেক্টৰেটৰদ্বাৰা স্বাধীন, স্বতন্ত্ৰ ইউক্ৰেনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জা ঘোষণা কৰা হয়। ইউক্ৰেনীয় স্বতন্ত্ৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ সৰ্বোচ্চ চৰকাৰ সম্পৰ্কীয় আইনে এইটো স্থিৰ কৰিছিল যে ইউক্ৰেইনৰ সৰ্বোচ্চ গীৰ্জা কৰ্তৃপক্ষই ৰাছিয়ান পেট্ৰিয়াৰ্কৰ ওপৰত থকা সকলো নিৰ্ভৰশীলতা হেৰুৱাব আৰু সমগ্ৰ ইউক্ৰেনীয় গীৰ্জা পৰিষদৰ অধীনলৈ যাব।<ref>{{cite web|title=1919 - The Directory of the Ukrainian People's Republic proclaims the autocephaly of the Orthodox Church in the Ukrainian People's Republic|url=https://uinp.gov.ua/istorychnyy-kalendar/sichen/1/novyy-rik-testova-podiya|website=Ukrainian Institute of National Memory|language=uk|access-date=2 May 2022}}</ref> ১৯২১ চনত ক্ৰীভত এখন সমগ্ৰ ইউক্ৰেনীয় ধৰ্মীয় পৰিষদ (সিনোড) আহ্বান কৰা হয়, আৰু ইউক্ৰেনীয় স্বতন্ত্ৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জাক মস্কো পেট্ৰিয়াৰ্চেটৰপৰা স্বাধীন বুলি ঘোষণা কৰা হয়। পৰিষদৰ প্ৰতিনিধিসকলে মেট্ৰ’পলিটান বাচিল লিপ্কিভস্কিক গীৰ্জাৰ মুৰব্বী হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। এই ৰূপত, ইউক্ৰেনীয় স্বতন্ত্ৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জা ১৯৩৬ চনলৈকে বৰ্তি আছিল। তাৰ পিছত ছোভিয়েট ইউনিয়ৰ হেঁচাত ইয়াক বিলুপ্ত কৰা হয়, আৰু ইয়াৰ কিছুমান সদস্যই আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। ১৯৪২ চনত নাজী জাৰ্মানীৰদ্বাৰা ইউক্ৰেইন দখলৰ সময়ত এক চুটি সময়ৰ বাবে এই গীৰ্জা পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হৈছিল। এই সময়ছোৱা ১৯৪৪ চনত ৰেড আৰ্মীৰ প্ৰত্যাৱৰ্তন পৰ্যন্ত চলিছিল, যাৰ পিছত গীৰ্জাটো দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে পুনৰ বিলুপ্ত কৰা হয় আৰু ই কেৱল ইউক্ৰেনীয় প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলৰ মাজতহে সংগঠিত হৈ আছিল। ১৯৯০ চনত ইউক্ৰেনীয় স্বতন্ত্ৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জা ইউক্ৰেইনত পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়, আৰু কানাডাৰ পূৰ্বৰ ইউক্ৰেনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ মেট্ৰ’পলিটান মষ্টিস্লাভক পেট্ৰিয়াৰ্ক হিচাপে অধিষ্ঠিত কৰা হয়। ২০০০ চনৰপৰা গীৰ্জাৰ প্ৰধান ধৰ্মযাজক বা প্ৰাইমেট হিচাপে ক্ৰীভ আৰু সমগ্ৰ ইউক্ৰেইনৰ মেট্ৰ’পলিটান কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আহিছে। === একত্ৰীকৰণ পৰিষদ === [[File:Unification_council_of_Orthodox_Church_in_Ukraine_132.jpg|alt=|left|thumb|একত্ৰীকৰণ পৰিষদৰ ঠিক পিছত মেট্ৰ’পলিটান এপিফানিউছ আৰু ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি প’ৰ’শ্বেংকৌ]] [[File:Working visit of the President of Ukraine Petro Poroshenko to the Turkish Republic (2019-01-05) 18.jpg|alt=|left|thumb|ওচিইউ-ৰ কিয়েভ আৰু সমগ্ৰ ইউক্ৰেইনৰ প্ৰথম মেট্ৰ’পলিটান এপিফানিউছ]] কেইবামাহো জোৰা আলোচনা আৰু প্ৰস্তুতিৰ পিছত, ২০১৮ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰত ইউক্ৰেনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জা – কিয়েভ পেট্ৰিয়াৰ্কেট আৰু ইউক্ৰেনীয় স্বতন্ত্ৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ আটাইকেইজন বিচপৰ লগতে ইউক্ৰেনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জা (মস্কো পেট্ৰিয়াৰ্কেট)ৰ দুজন মেট্ৰ’পলিটান কিয়েভৰ চেইণ্ট ছফিয়া কেথেড্ৰেলত মিলিত হয়। একুমেনিকাল সিংহাসনৰ মেট্ৰ’পলিটান ইমানুৱেল আদামাকিসৰ অধ্যক্ষতাত অনুষ্ঠিত এই পৰিষদৰ উদ্দেশ্য আছিল ইউক্ৰেইনৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জাসমূহক একত্ৰিত কৰা, তেওঁলোকৰ প্ৰধান ধৰ্মযাজক বা প্ৰাইমেট নিৰ্বাচন কৰা আৰু ইউক্ৰেইনৰ নৱ-স্বতন্ত্ৰ গীৰ্জাৰ সংবিধান গ্ৰহণ কৰা। ইউক্ৰেনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জা – কিয়েভ পেট্ৰিয়াৰ্কেটৰদ্বাৰা ১৩ ডিচেম্বৰত একমাত্ৰ প্ৰাৰ্থী হিচাপে মনোনীত আৰু ফিলাৰেট ডেনিচেনকোৰ সোঁহাত তথা অনুগামী বুলি বিবেচিত হোৱা মেট্ৰ’পলিটান এপিফানিউছ ডুমেনকোক একত্ৰীকৰণ পৰিষদে দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ ভোটদানৰ অন্তত কিয়েভ আৰু সমগ্ৰ ইউক্ৰেইনৰ মেট্ৰ’পলিটান হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে।<ref name="euromaidan_16.12.2018">{{cite web|url=http://euromaidanpress.com/2018/12/16/history-in-the-making-future-ukrainian-orthodox-church-elects-its-primate/|title=History in the making: future Ukrainian Orthodox Church elects its Primate|date=16 December 2018|website=Euromaidan Press|language=en-US|access-date=17 December 2018}}</ref> মেট্ৰ’পলিটান এপিফানিউছে পিছত স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে গীৰ্জাৰ আনুষ্ঠানিক ধৰ্মীয় আদেশনামা বা ট’ম’ছ লাভ নকৰা পৰ্যন্ত তেওঁলোকৰ গীৰ্জাৰদ্বাৰা কোনো গুৰুত্বপূৰ্ণ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰা নহ’ব। একুমেনিকাল পেট্ৰিয়াৰ্কে নিৰ্বাচনৰ দিনাই নতুনকৈ নিৰ্বাচিত মেট্ৰ’পলিটানক অভিনন্দন আৰু আশীৰ্বাদ জনায়। তেওঁ উল্লেখ কৰে যে নতুনকৈ নিৰ্বাচিত প্ৰধান ধৰ্মযাজকজনক ইস্তানবুললৈ আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছে যাতে তেওঁ একুমেনিকাল পেট্ৰিয়াৰ্কৰ সৈতে পৱিত্ৰ লিটুৰ্জী উদ্‌যাপন কৰিব পাৰে আৰু ২০১৯ চনৰ ৬ জানুৱাৰীত ইউক্ৰেইনৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ বাবে ট’ম’ছ গ্ৰহণ কৰিব পাৰে।<ref name="bbc_15.12.2018">{{cite news|url=https://www.bbc.com/ukrainian/news-46581712|title=Варфоломій благословив Епіфанія та запросив за томосом у Стамбул|date=15 December 2018|work=BBC News Україна|access-date=15 December 2018|language=uk}}</ref> পৰিষদৰ বৈঠকৰ অলপ পাছতে মেট্ৰ’পলিটান এপিফানিউছে কয় যে ওচিইউ-ৰ অধীনত প্ৰায় ৭ হাজাৰ পেৰিছ বা ধৰ্মীয় অঞ্চল আছে। একত্ৰীকৰণ পৰিষদ গঠনৰ কেইবামাহো পূৰ্বৰেপৰা একত্ৰিত ইউক্ৰেনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে বিজ্ঞাপন প্ৰকাশ কৰা হৈছিল। ৰাষ্ট্ৰপতি পেট্ৰ’ প’ৰ’শ্বেংকৌৱে ঘোষণা কৰিছিল যে ইয়াৰ বাবে ইউক্ৰেইন চৰকাৰৰফালৰপৰা কোনো ধৰণৰ ধন দিয়া হোৱা নাছিল, বৰঞ্চ তেওঁ নিজৰ ব্যক্তিগত ধনেৰেহে এই বিজ্ঞাপনসমূহৰ খৰচ বহন কৰিছে। অৱশ্যে ইয়াৰ বাবে কিমান ধন খৰচ কৰা হৈছিল সেই বিষয়ে প’ৰ’শ্বেংকৌৱে প্ৰকাশ কৰা নাছিল। পৰিষদৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি, ১৯৯৫ চনৰপৰা ২০১৮ চনলৈ ইউক্ৰেনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জা – কিয়েভ পেট্ৰিয়াৰ্কেটৰ প্ৰধান ধৰ্মযাজক আৰু পেট্ৰিয়াৰ্ক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰা ফিলাৰেট ডেনিচেনকো ইউক্ৰেইনৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ এজন সন্মানীয় পেট্ৰিয়াৰ্ক হয় আৰু চেইণ্ট ভলডীমিৰ কেথেড্ৰেলত নিজৰ ধৰ্মীয় সেৱা আগবঢ়াবলৈ লয়। === স্বতন্ত্ৰতাৰ ট’ম’ছ প্ৰদান === [[File:Working visit of the President of Ukraine Petro Poroshenko to the Turkish Republic (2019-01-05) 33.jpg|alt=|thumb|পেট্ৰিয়াৰ্ক বাৰ্থলমিউ ট’ম’ছত স্বাক্ষৰ কৰিছে, তেওঁৰ পিছফালে বগা ক্লোবুক পৰিধিত ক্ৰীভৰ এপিফানিউছ থিয় হৈ আছে]] [[File:Batholomew handing tomos to Epiphanius.jpg|alt=|thumb|পেট্ৰিয়াৰ্ক বাৰ্থলমিউ ( বাঁওফালে) মেট্ৰ’পলিটান এпиফানিউছক (সোঁফালে) ট’ম’ছখন হস্তান্তৰ কৰিছে]] ২০আইনৰ ৫ জানুৱাৰীত কনষ্টেণ্টিনোপলৰ বাৰ্থলমিউ ১ আৰু মেট্ৰ’পলিটান এপিফানিউছে কনষ্টেণ্টিনোপলৰ চেইণ্ট জৰ্জ কেথেড্ৰেলত এক পৱিত্ৰ লিটুৰ্জী উদ্‌যাপন কৰে। ইয়াৰ পিছত চেইণ্ট জৰ্জ কেথেড্ৰেলতে ট’ম’ছত স্বাক্ষৰ কৰা হয়। স্বাক্ষৰ কৰাৰ মুহূৰ্তৰপৰাই এই ট’ম’ছ কাৰ্যকৰী হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://risu.org.ua/en/index/all_news/orthodox/constantinople_patriarchy/74166/|title=Patriarch Bartholomew signs Tomos of autocephaly of Orthodox Church of Ukraine|date=5 January 2019|website=risu.org.ua|access-date=5 January 2019}}</ref> ট’ম’ছৰ এই স্বাক্ষৰে আনুষ্ঠানিকভাৱে স্বতন্ত্ৰ ইউক্ৰেইনৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জা প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ট’ম’ছত স্বাক্ষৰ কৰাৰ পাছত পেট্ৰিয়াৰ্ক বাৰ্থলমিউৱে মেট্ৰ’পলিটান এপিফানিউছক উদ্দেশ্যি এক ভাষণ প্ৰদান কৰে। ৰাষ্ট্ৰপতি প’ৰ’শ্বেংকৌ আৰু মেট্ৰ’পলিটান এপিফানিউছেও ভাষণ আগবঢ়ায়। এপিফানিউছে পেট্ৰ’ প’ৰ’শ্বেংকৌ উদ্দেশ্যি কয়, "মাননীয় ৰাষ্ট্ৰপতি মহোদয়, আপোনাৰ নাম ইউক্ৰেনীয় জনসাধাৰণ আৰু গীৰ্জাৰ ইতিহাসত আমাৰ ৰাজকুমাৰ ব্লাডিমীৰ দ্য গ্ৰেট, ইয়াৰোশ্লাভ দ্য ৱাইজ, কোষ্টিয়াণ্টিন অক্ট্ৰোজস্কি আৰু হেটমেন ইভান মাজেপাৰ নামৰ কাষতে চিৰদিন জিলিকি থাকিব।" ২০আইনৰ ৬ জানুৱাৰীত মেট্ৰ’পলিটান এপিফানিউছ আৰু পেট্ৰিয়াৰ্ক বাৰ্থলমিউৰদ্বাৰা যুটীয়াভাৱে উদযাপিত পৱিত্ৰ লিটুৰ্জীৰ পিছত, পেট্ৰিয়াৰ্কে ওচিইউ-ৰ ট’ম’ছখন পাঠ কৰে আৰু তাৰ পিছত ইয়াক মেট্ৰ’পলিটান এপিফানিউছৰ হাতত অৰ্পণ কৰে।<ref name=":18">{{cite web|url=https://risu.org.ua/en/index/all_news/orthodox/ocu/74190/|title=Ukraine receives Tomos officially and forever|date=6 January 2019|website=risu.org.ua|access-date=6 January 2019}}</ref> ট’ম’ছৰ স্বাক্ষৰ আৰু হস্তান্তৰ কাৰ্যসূচীৰ সময়ত ৰাষ্ট্ৰপতি প’ৰ’শ্বেংকৌ উপস্থিত আছিল। ২০আইনৰ ৭ জানুৱাৰীত মেট্ৰ’পলিটান এপিফানিউছ চেইণ্ট ছফিয়া কেথেড্ৰেলত পৱিত্ৰ লিটুৰ্জী উদ্‌যাপন কৰে, য’ত লিটুৰ্জীৰ সময়ত স্বতন্ত্ৰতাৰ ট’ম’ছখন প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। তাৰ পিছত সাধাৰণ ৰাইজ আৰু পৰ্যটকসকলে প্ৰতিদিনে দৰ্শন কৰিব পৰাকৈ চেইণ্ট ছফিয়া কেথেড্ৰেলৰ ৰিফেক্টৰী গীৰ্জাত ট’ম’ছখন চিৰদিনৰ বাবে প্ৰদৰ্শনীৰ বাবে ৰখা হয়।<ref name=":13">{{cite web|url=https://www.unian.info/society/10400781-tomos-of-autocephaly-being-exhibited-in-st-sophia-cathedral-on-orthodox-christmas-video.html|title=Tomos of autocephaly being exhibited in St Sophia Cathedral on Orthodox Christmas (Video)|date=7 January 2019|website=www.unian.info|language=en|access-date=7 January 2019}}</ref> ২০আইনৰ ৮ জানুৱাৰীত ট’ম’ছখন পুনৰ ইস্তানবুললৈ লৈ যোৱা হয় যাতে কনষ্টেণ্টিনোপল পেট্ৰিয়াৰ্চেটৰ পৱিত্ৰ সিনোডৰ আটাইকেইজন সদস্যই ইয়াত স্বাক্ষৰ কৰিব পাৰে।<ref name=":142">{{cite news|url=https://www.bbc.com/ukrainian/news-46800260|title=Що з підписами під томосом і чому його повертають до Стамбула|date=8 January 2019|work=BBC News Україна|access-date=9 January 2019}}</ref> ওচিইউ-ৰ প্ৰেছ শাখাৰ প্ৰতিনিधि ধৰ্মযাজক ইভান ছিডৰে কয় যে একুমেনিকাল পেট্ৰিয়াৰ্কৰ স্বাক্ষৰৰ পিছতেই ট’ম’ছখন বৈধ হৈ পৰিছিল, "কিন্তু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি, কনষ্টেণ্টিনোপল পেট্ৰিয়াৰ্চেটৰ সিনোডত অংশগ্ৰহণ কৰা বিছপসকলৰ স্বাক্ষৰো ইয়াত থকাটো প্ৰয়োজন।" <ref name=":102">{{cite web|url=https://www.kyivpost.com/ukraine-politics/archbishop-members-of-ecumenical-patriarchates-synod-sign-public-copy-of-tomos-for-ukraine.html|title=Archbishop: Members of Ecumenical Patriarchate's Synod sign public copy of tomos for Ukraine|date=9 January 2019|website=Kyiv Post|access-date=9 January 2019}}</ref> ২০১৯ চনৰ ৯ জানুৱাৰীত একুমেনিকাল পেট্ৰিয়াৰ্চেটৰ সিনোডৰ আটাইকেইজন সদস্যই ট’ম’ছখনত স্বাক্ষৰ কৰে। === প্ৰধান ধৰ্মযাজকৰ প্ৰাৰম্ভিক ৰাজহুৱা মন্তব্য === ২০১৯ চনৰ ১৩ ফেব্ৰুৱাৰীত প্ৰকাশিত এক সাক্ষাৎকাৰত এপিফানিউছে ওচিইউ-ৱে পূৰণ কৰিবলগীয়া মূল কামসমূহৰ বিষয়ে এইদৰে উল্লেখ কৰিছিল: {{Blockquote|text=প্ৰথমতে, একত্ৰীকৰণ পৰিষদত ঘোষণা কৰা একতা ৰক্ষা কৰা। দ্বিতীয়তে, শিক্ষা আৰু প্ৰশিক্ষণৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া, যিটো আমাৰ ভৱিষ্যত। তৃতীয় প্ৰতিশ্ৰুতিটো হৈছে যুৱক-যুৱতীসকলৰ সৈতে, যিসকলক আমি গীৰ্জালৈ কেনেকৈ আকৰ্ষণ কৰিব লাগে সেই বিষয়ে জানিব লাগিব। আধ্যাত্মিক গঠন অবিহনে, সাধাৰণতে শিক্ষাৰ বিকাশ অবিহনে আমি একো কৰিব নোৱাৰিম।<ref>{{cite web|url=http://www.asianews.it/news-en/Epiphanius-of-Kiev:-Lets-build-the-future-of-Ukraine-together-46262.html|title=Epiphanius of Kiev: Let's build the future of Ukraine together|last=Rozanskij|first=Vladimir|date=15 February 2019|website=www.asianews.it|access-date=20 February 2019}}</ref>}} ২০১৯ চনৰ ১৬ ফেব্ৰুৱাৰীত ওচিইউ-ৰ প্ৰধান ধৰ্মযাজক এপিফানিউছে কয় যে ওচিইউ-ৱে সংস্কাৰসমূহ "স্বাভাৱিক আৰু লাহে লাহে" ৰূপায়ণ কৰিব। তেওঁ উদাহৰণস্বৰূপে অৰ্থডক্স সংশোধিত জুলিয়ান বৰ্ষপঞ্জী বা নতুন কেলেণ্ডাৰলৈ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ কথা উল্লেখ কৰে। ইয়াৰ পূৰ্বে ২০১৮ চনৰ ১৬ ডিচেম্বৰতো তেওঁ অৰ্থডক্স নতুন কেলেণ্ডাৰ ব্যৱহাৰ কৰাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিছিল।<ref>{{cite news|url=https://www.radiosvoboda.org/a/29659149.html|title=Нам потрібно довершити повноцінне єднання – Епіфаній про єдину Православну церкву України|date=16 December 2018|newspaper=Радіо Свобода|language=uk|access-date=17 February 2019|last1=Кушнір|first1=Мар'ян}}</ref> === প্ৰধান ধৰ্মযাজকৰ অভিষেক আৰু সিনোডৰ প্ৰথম বৈঠক === ২০১৯ চনৰ ৩ ফেব্ৰুৱাৰীত এপিফানিউছৰ ৪০সংখ্যক জন্মদিনৰদিনাই তেওঁৰ অভিষেক অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=14871|title=Enthronement of Yepifaniy to be held on Feb 3|date=18 January 2019|website=www.interfax-religion.com|access-date=18 January 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221203185559/http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=14871|archivedate=3 December 2022|deadurl=yes}}</ref> তাৰ পিছতেই ওচিইউ-ৰ প্ৰথম সিনোড বৈঠক অনুষ্ঠিত হোৱাৰ কথা আছিল। মাউণ্ট এথচৰ মঠসমূহে এই অভিষেক অনুষ্ঠানলৈ কোনো প্ৰতিনিধি দল প্ৰেৰণ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল। ইয়াৰ কাৰণ এইটো নাছিল যে তাত থকা ধৰ্মগুৰুসকলে ইয়াৰ বৈধতা বা কানুমনিক মৰ্যাদাক স্বীকাৰ কৰা নাছিল, বৰঞ্চ তেওঁলোকে নিজৰ চৰকাৰী পৰম্পৰা অক্ষুণ্ণ ৰাখি কেৱল নিজৰ ধৰ্মীয় মুৰব্বী একুমেনিকাল পেট্ৰিয়াৰ্কৰ অভিষেকৰ আমন্ত্ৰণহে গ্ৰহণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। অৱশ্যে মাউণ্ট এথচৰ দুজন মঠাধিকাৰী (Abbots) একুমেনিকাল পেট্ৰিয়াৰ্চেটৰ প্ৰতিনিধি দলৰ অংশ হিচাপে এই অভিষেক অনুষ্ঠানলৈ অহাৰ কথা স্থিৰ হৈছিল। ২০১৯ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীত ক্ৰীভত উপস্থিত হোৱাৰ পিছতেই সেই দুজন মঠাধিকাৰীৰ ভিতৰত এজন, আৰ্চিমেণ্ড্ৰাইট এফ্ৰেম হৃদৰোগত আক্ৰান্ত হৈ চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি হ’বলগীয়া হয়। ২ ফেব্ৰুৱাৰীত মেট্ৰ’পলিটান এপিফানিউছে চিকিৎসালয়লৈ গৈ আৰ্চিমেণ্ড্ৰাইট এফ্ৰেমক সাক্ষাৎ কৰে। পূৰ্ব পৰিকল্পনা অনুসৰি, ২০১৯ চনৰ ৩ ফেব্ৰুৱাৰীত চেইণ্ট ছফিয়া কেথেড্ৰেলত এপিফানিউছৰ আনুষ্ঠানিকভাৱে প্ৰধান ধৰ্মযাজকৰ আসনত অধিষ্ঠিত কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.unian.info/society/10432056-metropolitan-of-kyiv-and-all-ukraine-epifaniy-inaugurated-as-primate-of-orthodox-church-of-ukraine.html|title=Metropolitan of Kyiv and All Ukraine Epifaniy inaugurated as Primate of Orthodox Church of Ukraine|date=3 History 2019|website=www.unian.info|language=en|access-date=3 February 2019}}</ref> শাৰীৰিক অসুস্থতাৰ বাবে ফিলাৰেট এই অনুষ্ঠানত উপস্থিত থাকিব পৰা নাছিল, গতিকে তেওঁ প্ৰধান ধৰ্মযাজক এপিফানিউছলৈ এক লিখিত শুভেচ্ছা বাৰ্তা প্ৰেৰণ কৰিছিল। ফিলাৰেটৰ এই বাৰ্তা লিটুৰ্জীৰ শেষত পাঠ কৰা হৈছিল। চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি হৈ থকা আৰ্চিমেণ্ড্ৰাইট এফ্ৰেম অভিষেক অনুষ্ঠানত উপস্থিত থাকিব নোৱাৰিলে, কিন্তু তেওঁৰ মঠৰ এজন হাইৰোমনক (Hieromonk) এই অনুষ্ঠানত উপস্থিত আছিল। ইয়াৰ উপৰি কুটলুমুছিউ মঠৰ এটা ধৰ্মীয় আশ্ৰমৰ (Skete) এজন ধৰ্মগুৰুও এই অভিষেক অনুষ্ঠানত উপস্থিত আছিল। ২০১৯ চনৰ ৫ ফেব্ৰুৱাৰীত ওচিইউ-ৰ পৱিত্ৰ সিনোডৰ প্ৰথমখন বৈঠক অনুষ্ঠিত হয়।<ref>{{cite web|url=https://risu.org.ua/en/index/all_news/orthodox/ocu/74607/|title=Filaret to head Kyiv Diocese, Metropolitan Symeon elected Chief Secretary of the OCU, the Synod decides|date=5 February 2019|website=risu.org.ua|access-date=9 February 2019}}</ref> ২০১৯ চনৰ ১ মাৰ্চত প্ৰকাশিত এক সাক্ষাৎকাৰত এপিফানিউছে বিবিচিক এইদৰে কৈছিল:<ref>{{cite web|url=https://risu.org.ua/en/index/all_news/orthodox/ocu/74919/|title=OCU Primate: We will implement good reforms and shift away from Russian imperial traditions|date=1 March 2019|website=risu.org.ua|access-date=2 March 2019}}</ref><ref name=":27">{{cite news|url=https://www.bbc.com/ukrainian/features-47408699|title=Митрополит Епіфаній: "Ми не маємо права розпалювати в Україні релігійний фронт"|last=Червоненко|first=Святослав Хоменко, Віталій|date=1 March 2019|access-date=5 March 2019|language=uk}}</ref> {{Blockquote|text=আমাৰ ওপৰত দীৰ্ঘদিন ধৰি জাপি দিয়া সেই [[ৰাছিয়া]]ন সাম্ৰাজ্যবাদী পৰম্পৰাসমূহৰপৰা আমি আঁতৰি আহিব লাগিব। যেতিয়াই আমি গ্ৰীক পৰম্পৰাৰ গীৰ্জাসমূহ দৰ্শন কৰোঁ, তেতিয়াই আমি দেখিবলৈ পাওঁ যে সেই সকলোবোৰ পৰম্পৰা পিটাৰ মগিলাৰ সময়তো ইউক্ৰেনীয় গীৰ্জাত আছিল। ‌ কিন্তু সকলো কাম লাহে লাহে কৰা হ’ব, যাতে গোড়াপন্থী বিশ্বাসীসকলৰপৰা কোনো ধৰণৰ প্ৰতিৰোধৰ সৃষ্টি নহয়, যিসকলে সংস্কাৰসমূহক সহজভাৱে গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰে। আমি বিশ্বাসৰ ভেটি বা ধৰ্মতত্ত্ব পৰিৱৰ্তন কৰাৰ কথা কোৱা নাই। আমি কেৱল কিছুমান ভাল সংস্কাৰৰ কথাহে কৈছোঁ। আমি জ্ঞানৰ প্ৰসাৰ কৰিব লাগিব আৰু মানুহক বুজাব লাগিব যে আমি অধিক উন্নত হ’ব লাগিব, যাতে আমাৰ মাজত প্ৰেমৰ জয় হয়। }} সেই একেটা সাক্ষাৎকাৰতে যেতিয়া তেওঁক সোধা হৈছিল যে তেওঁ এলজিবিটি (LGBT) সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলক ধৰ্মীয় পৱিত্ৰ প্ৰসাদ বা কমিউনিয়ন গ্ৰহণ কৰিবলৈ অনুমতি দিবনে, তেতিয়া এপিফানিউছে ঘোষণা কৰিছিল: {{Blockquote|text=আমাৰ স্থিতি একেবাৰে স্পষ্ট এইটো এটা পাপ যাৰ বিষয়ে আমি মুকলিকৈ ক’ব লাগিব এইটো এনে এটা জীৱন-শৈলী যিটো খ্ৰীষ্টান ভাবধাৰাৰ সৈতে খাপ নাখায়। গতিকে, এয়া হৈছে অৰ্থডক্স গীৰ্জা তথা সমগ্ৰ ইউক্ৰেনীয় গীৰ্জা পৰিষদৰ স্থিতি, আৰু এই ক্ষেত্ৰত আমাৰ স্থিতি অলৰ-অচৰ। কিয়নো আমাৰ ভেটি হ’ল পৱিত্ৰ ধৰ্মগ্ৰন্থ (বাইবেল), য’ত স্পষ্টকৈ উল্লেখ আছে যে এইটো এটা পাপ। মানুহে নিজৰ পাপৰ বাবে অনুতাপ কৰিব লাগিব আৰু নিজৰ ভুলসমূহ সংশোধন কৰিব লাগিব। আৰু যদি কোনো ব্যক্তিয়ে অনুতাপ কৰে, যদি তেওঁ নিজৰ ভুল স্বীকাৰ কৰে, তেন্তে অৱশ্যে তেওঁ গীৰ্জাৰ পৱিত্ৰ সংস্কাৰসমূহত অংশগ্ৰহণ কৰিব পাৰিব।<ref name=":27" />}} === ফিলাৰেটৰ সৈতে সংঘাত === ২০১৯ চনৰ বসন্তকালত ওচিইউ-ৰ শাসন-ব্যৱস্থা, প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলৰ পৰিচালনা, নাম আৰু সংবিধানক লৈ ফিলাৰেট ডেনিচেনকো আৰু এপিফানিউছৰ মাজত এক সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। প্ৰায় ২০ নিযুত ইউক্ৰেনীয় লোক বিদেশত বাস কৰে আৰু তেওঁলোকৰ সৰহভাগেই অৰ্থডক্স খ্ৰীষ্টান। আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু কানাডাত আটাইতকৈ ডাঙৰ ইউক্ৰেনীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী সম্প্ৰদায়সমূহ আছে।<ref name="novinite.com">{{cite web|url=https://www.novinite.com/articles/198000/Opinion%3A+Only+Patriarch+Filaret+will+Protect+Ukrainian+Faithful+in+Diaspora|title=Opinion: Only Patriarch Filaret will Protect Ukrainian Faithful in Diaspora|date=21 June 2019|website=Novinite}}</ref> ২০১৯ চনৰ মে’ মাহত ফিলাৰেটে দিয়া এক মন্তব্য অনুসৰি, একত্ৰীকৰণ পৰিষদত হোৱা চুক্তিখন আছিল এইদৰে: "প্ৰধান ধৰ্মযাজক বা প্ৰাইমেট ইউক্ৰেনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ বাহ্যিক প্ৰতিনিধিত্বৰ বাবে দায়বদ্ধ থাকিব, আৰু পেট্ৰিয়াৰ্কজন প্ৰাইমেটৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি ইউক্ৰেইনৰ অভ্যন্তৰীণ গীৰ্জা জীৱনৰ বাবে দায়বদ্ধ থাকিব। প্ৰাইমেটে পেট্ৰিয়াৰ্কৰ সন্মতি অবিহনে গীৰ্জাত একো নকৰিব। একতা ৰক্ষা, ইয়াৰ বিকাশ আৰু দৃঢ়তাৰ স্বাৰ্থত পেট্ৰিয়াৰ্কে পৱিত্ৰ সিনোড আৰু ওচিইউ-ৰ বৈঠকত অধ্যক্ষতা কৰিব।" ফিলাৰেটে কয় যে সেই চুক্তিখন পূৰণ কৰা হোৱা নাছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.unian.info/society/10549452-patriarch-filaret-talks-of-split-schools-metropolitan-epifaniy.html|title=Patriarch Filaret talks of split, schools Metropolitan Epifaniy|date=15 May 2019|website=www.unian.info|language=en|access-date=15 May 2019}}</ref> ২০আইনৰ ২০ জুনত ধৰ্মযাজকসকলৰ এটা গোট— য’ত ফিলাৰেটৰ উপৰি কেৱল দুজন বিছপ আছিল আৰু দুয়োজনেই ৰাছিয়াৰ আছিল— ক্ৰীভৰ চেইণ্ট ভলডীমিৰ কেথেড্ৰেলত মিলিত হয়। তেওঁলোকে এখন দস্তাৱেজ গ্ৰহণ কৰে যিয়ে ২০১৮ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰৰ একত্ৰীকৰণ পৰিষদৰ সিদ্ধান্তসমূহ বাতিল কৰিবলৈ বিচাৰিছিল। এই দস্তাৱেজত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে ইউক্ৰেনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জা – ক্ৰীভ পেট্ৰিয়াৰ্চেট বৰ্তি আছে আৰু ইয়াৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পঞ্জীয়নো আছে, আনহাতে ফিলাৰেট ইয়াৰ মুৰব্বী হৈয়েই আছে।<ref>{{cite web|url=https://risu.org.ua/en/index/all_news/orthodox/uoc_kp/76218|title=Filaret's 'Council' restores UOC-KP with all its structure, property and criticizes Tomos|date=20 June 2019|website=risu.org.ua|access-date=20 June 2019}}</ref> ২০১৯ চনৰ ১৪ ডিচেম্বৰত, ওচিইউ প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰথম বাৰ্ষিকী উপলক্ষ্যে ক্ৰীভত অনুষ্ঠিত হোৱা বিছপসকলৰ পৰিষদত মেট্ৰ’পলিটান এপিফানিউছে অৱগত কৰে যে তাৰ ঠিক আগদিনাই ইউক্ৰেনীয় স্বতন্ত্ৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জা আৰু ইউক্ৰেনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জা – ক্ৰীভ পেট্ৰিয়াৰ্চেটক আইনী প্ৰক্ৰিয়াৰে বিলুপ্ত কৰাৰ কাৰ্যসূচী সম্পূৰ্ণ হৈছে। এই পৰিষদৰ বৈঠকত ফিলাৰেট উপস্থিত থকা নাছিল।<ref name="counsil2019">{{cite web|url=https://www.pomisna.info/uk/vsi-novyny/vidbuvsya-pershyj-arhiyerejskyj-sobor-ob-yednanoyi-pravoslavnoyi-tserkvy-ukrayiny/|title=Відбувся перший Архієрейського Собор об'єднаної Православної Церкви України|date=14 December 2019|website=pomisna.info|language=uk|access-date=16 December 2019}}</ref> আন আন সিদ্ধান্তসমূহৰ লগতে বিছপসকলৰ পৰিষদে "সন্মানীয় পেট্ৰিয়াৰ্ক ফিলাৰেট আৰু তেওঁৰ অনুগামীসকলক পুনৰ একত্ৰিত হ’বলৈ তথা আত্ম-আইছ’লেশ্যন বা বিচ্ছিন্নতাৰ অন্ত পেলাবলৈ আহ্বান জনাবলৈ" এক প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰে।<ref name="counsil2019decisions">{{cite web|url=https://www.pomisna.info/uk/document-post/postanovy-arhiyerejskogo-soboru-vid-14-grudnya-2019-r/|title=Постанови Архієрейського Собору від 14 грудня 2019 р.|date=14 December 2019|website=pomisna.info|language=uk|access-date=20 December 2019}}</ref> ফিলাৰেটৰ বয়স আৰু গীৰ্জাসমূহৰ পুৰণি ঐতিহাসিক নামসমূহ থকা সত্ত্বেও, ১৫ শতাংশতকৈও অধিক ইউক্ৰেনীয় লোকে আজিও পেট্ৰিয়াৰ্ক ফিলাৰেটক ৰাষ্ট্ৰীয় তথা প্ৰব্ৰজনকাৰী গীৰ্জাসমূহৰ প্ৰধান ধৰ্মযাজক বা প্ৰাইমেট হিচাপে চাবলৈ ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰে। == গীৰ্জা প্ৰশাসন == === স্থানীয় পৰিষদ (মহা সভা) === ওচিইউ-ৰ সংবিধান অনুসৰি, ইউক্ৰেইনৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ সৰ্বোচ্চ পৰিচালনা সংস্থা হৈছে ইয়াৰ স্থানীয় পৰিষদ, যিখন ধৰ্মযাজক আৰু সাধাৰণ বিশ্বাসী লোকসকলৰ এক একত্ৰিত সভা। এই স্থানীয় পৰিষদখন প্ৰতিখন ইপাৰ্চী বা ডায়’চিচৰপৰা ইপাৰ্চিয়েল সভাৰদ্বাৰা নিৰ্বাচিত সকলো স্তৰৰ ধৰ্মগুৰু, শাসনকৰ্তা আৰু অন্যান্য বিছপ, ধৰ্মযাজক, সন্ন্যাসী তথা সাধাৰণ লোকৰদ্বাৰা গঠিত হয়। ক্ৰীভৰ মেট্ৰ’পলিটান অৰ্থাৎ ইয়াৰ অধ্যক্ষ আৰু স্থায়ী পৱিত্ৰ সিনোডৰদ্বাৰা কমেও পাঁচ বছৰত এবাৰকৈ নিয়মিতভাৱে এই স্থানীয় পৰিষদ আহ্বান কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰি, অধ্যক্ষই ইচ্ছা কৰিলে যিকোনো সময়তে জৰুৰীকালীনভাৱে এক বিশেষ স্থানীয় পৰিষদ আহ্বান কৰিব পাৰে। এই স্থানীয় পৰিষদে বিছপসকলৰ পৰিষদে প্ৰস্তাৱ কৰা তিনিজন প্ৰাৰ্থীৰ ভিতৰৰপৰা ক্ৰীভৰ মেট্ৰ’পলিটানক নিৰ্বাচিত কৰে। স্থানীয় পৰিষদে গীৰ্জাৰ সংবিধান অনুমোদন কৰিব পাৰে আৰু ইয়াত প্ৰয়োজনীয় সংশোধনী আনিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰি বিছপসকলৰ পৰিষদে দাখিল কৰা সংবিধানৰ সংশোধনীসমূহকো ই অনুমোদন জনায়।<ref name=":5">{{cite web|url=https://rbc.ua|title=Православна церква України буде автокефальною – статут|date=15 December 2018|website=РБК-Украина|language=uk|access-date=30 December 2018}}</ref> === বিছপসকলৰ পৰিষদ আৰু পৱিত্ৰ সিনোড === পৱিত্ৰ ধৰ্মীয় সভা বা বিছпসকলৰ পৰিষদ ক্ৰীভৰ মেট্ৰ’পলিটান আৰু সকলো ইপাৰ্চিয়েল ধৰ্মগুৰু বা বিছপৰদ্বাৰা গঠিত হয়। ওচিইউ-ৰ স্থায়ী পৱিত্ৰ সিনোড বা ধৰ্মীয় পৰিষদ বাৰজন আৱৰ্তনশীল বা সলনি হৈ থকা সদস্যৰদ্বাৰা গঠিত হয় আৰু ইয়াত ক্ৰীভৰ মেট্ৰ’পলিটানে অধ্যক্ষতা কৰে। পৰিৱৰ্তনকালীন বা অন্তৱৰ্তীকালীন সময়ছোৱাৰ বাবে সিনোডৰ তিনিজন স্থায়ী সদস্য নিযুক্তি দিয়া হৈছে: ইউক্ৰেনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জা – ক্ৰীভ পেট্ৰিয়াৰ্চেটৰ পূৰ্বৰ প্ৰধান ধৰ্মযাজক ফিলাৰেট, ইউক্ৰেনীয় স্বতন্ত্ৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ পূৰ্বৰ প্ৰধান ধৰ্মযাজক মাকাৰী আৰু ইউক্ৰেনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জা (মস্কো পেট্ৰিয়াৰ্চেট)-ৰ পূৰ্বৰ মেট্ৰ’পলিটান চিমিয়ন।<ref name=":5"/> === প্ৰধান ধৰ্মযাজকসকল === ==== পূৰ্বৱৰ্তী (পোলেণ্ড-লিথুৱানিয়ান কমনৱেল্থৰ অধীনত) ==== ইউক্ৰেইনৰ এক্সাৰচেটৰ মেট্ৰ’পলিটানসকলৰ তালিকা: * জোব বৰেটস্কি (১৬২০–১৬৩১) * ইচায়া কপিনস্কি (১৬৩১–১৬৩৩) * পিটাৰ মগিলা বা পিটাৰ তৃতীয় (১৬৩৩–১৬৪৬) যি আছিল পোলেণ্ডৰ ৰাজমুকুটৰদ্বাৰা স্বীকৃতি লাভ কৰা প্ৰথমজন মেট্ৰ’পলিটান * চিলভেষ্টাৰ কছভ (১৬৪৭–১৬৫৭) * ডায়’নিচিয়াছ বালাভান বা ডায়’নিচিয়াছ দ্বিতীয় (১৬৫৭–১৬৬৩) যিয়ে মস্কোৰ সামৰিক আক্ৰমণৰ বাবে মেট্ৰ’পলিটানৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ক্ৰীভৰপৰা চিহিৰিনলৈ স্থানান্তৰ কৰিছিল * জোচেফ নেলুবোভিচ-তুৰালস্কি বা জোচেফ পঞ্চম (১৬৬৩–১৬৭৫) ** এণ্টন ভিনিকি (প্ৰতি-মেট্ৰ’পলিটান) (১৬৬৩–১৬৭৯) * ৰিক্ত বা খালী পদ (১৬৭৯–১৬৮৫) ৰোমানভ অসামৰিক কৰ্তৃপক্ষৰদ্বাৰা নিযুক্ত (ক্ৰীভত বাসস্থান থকা): * ল’কাম টেনেন্স (অস্থায়ী তত্ত্বাৱধায়ক) লাজাৰ বাৰানোভিচ (১৬৫৯–১৬৬১) * ল’কাম টেনেন্স মেথোডিয়াছ ফিলিমোনোভিচ (১৬৬১–১৬৬৮) * ল’কাম টেনেন্স লাজাৰ বাৰানোভিচ (১৬৭০–১৬৮৫) মস্কো পেট্ৰিয়াৰ্চেটৰদ্বাৰা ক্ৰীভ মেট্ৰ’পলিটানেট বিলুপ্তিকৰণ ==== বৰ্তমান (ইউক্ৰেইন) ==== * ক্ৰীভৰ এপিফানিউছ (২০১৯–বৰ্তমান) == বাহ্যিক সম্পৰ্ক == === ঘৰুৱা আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চৰকাৰী বিষয়াৰ সৈতে সম্পৰ্ক === ==== ইউক্ৰেইন চৰকাৰ ==== বিভিন্ন চৰকাৰী ভাষণৰ সময়ত ৰাষ্ট্ৰপতি প’ৰ’শ্বেংকৌৱে ইউক্ৰেইনে লাভ কৰা স্বতন্ত্ৰতাৰ ট’ম’ছখনৰ গুৰুত্বৰ ওপৰত জোৰ দি কৈছিল যে ইউক্ৰেইন ইয়াৰ "যোগ্য।" তেওঁ ইয়াক ইউক্ৰেইনৰ আধ্যাত্মিক স্বাধীনতাৰ এক চনদৰ সমতুল্য বুলি অভিহিত কৰে, যিটো ইউক্ৰেইনৰ স্বাধীনতা গণভোটৰ সৈতে তুলনা কৰিব পাৰি আৰু ই ইউক্ৰেইনৰ স্বাধীনতাৰ আন এক স্তম্ভ হ’ব। ইউক্ৰেইনৰ স্বাধীনতা গণভোটৰ ২৭সংখ্যক বাৰ্ষিকীত প’ৰ’শ্বেংকৌৱে ঘোষণা কৰে যে স্বতন্ত্ৰতাৰ ট’ম’ছখন আছিল ইউক্ৰেইনৰফালৰপৰা 'মস্কোৰপৰা আঁতৰত!' আৰু 'এতিয়া ইউৰোপ!' বুলি কোৱাৰ সমতুল্য। ২০১৮ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰত এপিফানিউছৰ নিৰ্বাচনৰ পিছত প’ৰ’শ্বেংকৌৱে এক ভাষণ প্ৰদান কৰে। এই ভাষণত তেওঁ কয় যে এই স্বতন্ত্ৰ গীৰ্জাখন পুতিন আৰু পেট্ৰিয়াৰ্ক কিৰিলৰ অবিহনে কেৱল ঈশ্বৰ আৰু ইউক্ৰেইনৰ সৈতে হ’ব। তেওঁ লগতে কয় যে স্বতন্ত্ৰতা লাভ কৰাটো আমাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতি-ইউৰোপীয় আৰু প্ৰতি-ইউক্ৰেনীয় ৰণনীতিৰ এক অংশ। ৬ জানুৱাৰীত ওচিইউ-ৱে ট’ম’ছ লাভ কৰাৰ পাছত ৰাষ্ট্ৰপতি প’ৰ’শ্বেংকৌৱে ঘোষণা কৰে, "পৱিত্ৰ একুমেনিকাল পেট্ৰিয়াৰ্ক বাৰ্থলমিউৰ ইউক্ৰেইনৰ ইতিহাসত ইতিমধ্যে এক বিশেষ স্থান আছে। তেওঁৰ জ্ঞান, নেতৃত্ব আৰু ইউক্ৰেইন তথা অৰ্থডক্স ধৰ্মৰ প্ৰতি থকা নিষ্ঠাৰ বাবে মই ক’ব খোজো যে তেওঁক নতুন ইউক্ৰেইনৰ এজন সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে গণ্য কৰা হ’ব। এয়া এক অতি বিশেষ আৰু ঐতিহাসিক মিছন।" ২০১৯ চনৰ ৭ জানুৱাৰীত ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি পেট্ৰ’ প’ৰ’শ্বেংকৌৱে কয় যে ইউক্ৰেইনৰ স্বতন্ত্ৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জা গঠনৰ জৰিয়তে ইউক্ৰেইনে অৱশেষত ৰাছিয়াৰ সৈতে থকা সকলো সম্পৰ্ক ছিন্ন কৰিছে। তেওঁ লগতে কয়, "ইউক্ৰেইনৰ স্বতন্ত্ৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জা গঠন আমাৰ স্বাধীনতাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি। এয়া আমাৰ আধ্যাত্মিক স্বাধীনতাৰ ভেটি। আমি মস্কো আৰু ইউক্ৰেইনক ৰাছিয়ান অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ কানুমনিক ভূ-খণ্ড বুলি ভবা ইয়াৰ কাল্পনিক চিন্তাৰ সৈতে সংযোগ কৰা অন্তিমটো সম্পৰ্কও কাটি পেলাইছোঁ। এয়া এতিয়া আৰু ভৱিষ্যতে কেতিয়াও নহ’ব।" কিয়েভৰ চেইণ্ট ছফিয়া কেথেড্ৰেলত অনুষ্ঠিত বৰদিনৰ ধৰ্মীয় প্ৰাৰ্থনাত তেওঁ এই ঘোষণা কৰিছিল, য’ত ইউক্ৰেইনৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ স্বতন্ত্ৰতাৰ ট’ম’ছখন সৰ্বসাধাৰণৰ বাবে প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। ==== ৰাছিয়া চৰকাৰ ==== ২০১৮ চনৰ ১২ অক্টোবৰত, ৰাছিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰপতিৰ প্ৰেছ শাখাই অৱগত কৰে যে ইউক্ৰেইনত ৰাছিয়ান অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ স্থিতিৰ বিষয়টো ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে ৰাছিয়াৰ নিৰাপত্তা পৰিষদৰ চিৰস্থায়ী সদস্যসকলৰ সৈতে অনুষ্ঠিত কৰা এক জৰুৰী বৈঠকত আলোচনাৰ মুখ্য বিষয় আছিল।<ref>{{cite web|url=http://kremlin.ru|title=Совещание с постоянными членами Совета Безопасности|date=12 October 2018|website=President of Russia|language=ru|access-date=9 November 2019}}</ref> ৰাষ্ট্ৰপতিৰ মুখপাত্ৰ ডিমিট্ৰী পেছকভে মন্তব্য কৰে যে ক্ৰেমলিনে ৰাছিয়ান অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ স্থিতিক সম্পূৰ্ণ সমৰ্থন কৰে আৰু ইউক্ৰেইনত থকা অৰ্থডক্স বিশ্বাসীসকলক সুৰক্ষা প্ৰদান কৰিবলৈ সাজু আছে।<ref>{{cite web|url=http://interfax-religion.ru|title=В Кремле разделяют обеспокоенность РПЦ последствиями решения Константинопольского патриархата — Песков|date=12 October 2018|website=Interfax|language=ru|access-date=9 November 2019}}</ref> ২০১৮ চনৰ ১৭ ডিচেম্বৰত প্ৰকাশিত এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ৰাছিয়াৰ ফেডাৰেল নিৰাপত্তা সংস্থা (FSB) আৰু মস্কো পেট্ৰিয়াৰ্চেটৰ সদস্যসকলে মিলি ইউক্ৰেইনৰ ধৰ্মীয় সম্প্ৰদায়সমূহক ইউক্ৰেনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জা (মস্কো পেট্ৰিয়াৰ্চেট)-ৰপৰা ওচিইউ-লৈ স্থানান্তৰ হোৱাত বাধা দিবলৈ কিছুমান ভ্ৰাম্যমাণ গোট (Mobile groups) গঠন কৰিছিল। এই গোটসমূহ মস্কো পেট্ৰিয়াৰ্চেটৰ অধীনস্থ প্ৰতিখন ডায়’চিচত সক্ৰিয় আছিল আৰু প্ৰতিটো গোটত এজনকৈ অধিবক্তা তথা কেইজনমান লোক অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name=":9">{{cite web|url=https://risu.org.ua|title=UOC MP set up mobile groups to block transfer of communities to Orthodox Church of Ukraine|date=19 December 2018|website=risu.org.ua|access-date=19 December 2018}}</ref> ২০ ডিচেম্বৰত ৰাছিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ভ্লাডিমীৰ পুতিনে ওচিইউ গঠনৰ তীব্ৰ গৰিহণা কৰে।<ref name=":43">{{cite web|url=https://voanews.com|title=Putin Condemns Creation of Independent Ukraine Church|date=20 December 2018|website=VOA|language=en|access-date=22 December 2018}}</ref> ২০১৯ চনৰ ১৬ জানুৱাৰীত ৰাছিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰপতিৰ চৰকাৰী ৱেবছাইটত প্ৰকাশিত এক সাক্ষাৎকাৰত পুতিনে কয় যে ওচিইউ গঠন আৰু ট’ম’ছৰ জৰিয়তে ইয়াৰ আনুষ্ঠানিক প্ৰতিষ্ঠা হ’ল ইস্তানবুলৰ কৰ্তৃত্বৰ অধীনত ইউক্ৰেইনত থকা বিচ্ছিন্নতাবাদী সম্প্ৰদায়সমূহক বৈধতা প্ৰদান কৰাৰ এক প্ৰয়াস, যিটো অৰ্থডক্স ধৰ্মীয় নিয়মৰ এক গুৰুতৰ উলংঘন। ২০১৯ চনৰ ৬ নৱেম্বৰত গ্ৰীচৰ বৈদেশিক মন্ত্ৰী নিকোছ ডেণ্ডিয়াছৰ সৈতে হোৱা আলোচনাৰ পিছত, ৰাছিয়াৰ বৈদেশিক মন্ত্ৰী চাৰ্গেই লাভৰভে এক সংবাদ-মেলত কয় যে ওচিইউ-ৰ এই স্বীকৃতি প্ৰক্ৰিয়াটো আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ চৰকাৰ আৰু ব্যক্তিগতভাৱে ছেক্ৰেটেৰী অৱ ষ্টেট মাইক পম্পেঅ’ৰ প্ৰচেষ্টাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি পৰিচালিত হৈছিল। লাভৰভে এই মন্তব্য এনে এক সময়ত কৰিছিল, যাৰ ঠিক অলপ দিন পূৰ্বে মস্কো পেট্ৰিয়াৰ্চেটে ওচিইউ-ক স্বীকৃতি দিয়াৰ প্ৰতিশোধ স্বৰূপে গ্ৰীচৰ গীৰ্জাৰ সৈতে ধৰ্মীয় সম্পৰ্ক ছিন্ন কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://tass.ru|title=Лавров обвинил США в попытках продвигать раскол во всем православном мире|date=6 November 2019|website=TASS|language=ru|access-date=9 November 2019}}</ref> ==== কানাডা চৰকাৰ ==== ২০১৯ চনৰ ৮ জানুৱাৰীত, কানাডাৰ বৈদেশিক মন্ত্ৰী ক্ৰীষ্টিয়া ফ্ৰীলেণ্ডে ইউক্ৰেইনৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জাক স্বতন্ত্ৰতাৰ ঐতিহাসিক আদেশনামা বা ট’ম’ছ লাভ কৰাৰ বাবে অভিনন্দন জ্ঞাপন কৰে।<ref>{{cite web|url=https://en.interfax.com.ua/news/general/557613.html|title=Canada hails receiving of tomos by OCU and becoming Autocephalous Church — Canada's FM|date=8 January 2019|website=Interfax-Ukraine|language=en|access-date=10 January 2019}}</ref> ==== আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ চৰকাৰ ==== ২০১৮ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰত, কিয়েভত থকা আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ দূতাবাসে টুইটাৰ (বৰ্তমানৰ এক্স)-ৰ জৰিয়তে ইউক্ৰেইনৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ প্ৰধান ধৰ্মযাজক নিৰ্বাচিত কৰাৰ বাবে ইউক্ৰেইনক অভিনন্দন জ্ঞাপন কৰে।<ref>{{cite web|url=https://www.unian.info/politics/10378569-u-s-congratulates-ukraine-on-establishing-local-ukrainian-orthodox-church.html|title=U.S. congratulates Ukraine on establishing local Ukrainian Orthodox Church|website=www.unian.info|date=15 December 2018|language=en|access-date=15 December 2018}}</ref> ১৭ ডিচেম্বৰত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা দপ্তৰে (U.S. Department of State) আনুষ্ঠানিকভাৱে মেট্ৰ’পলিটান এপিফানিউছক তেওঁৰ নিৰ্বাচনৰ বাবে অভিনন্দন জনায়।<ref>{{cite web|url=https://www.unian.info/politics/10380978-u-s-congratulates-ukraine-s-metropolitan-epifaniy-on-election-as-head-of-local-orthodox-church.html|title=U.S. congratulates Ukraine's Metropolitan Epifaniy on election as head of local Orthodox Church|date=18 December 2018|website=www.unian.info|language=en|access-date=18 December 2018}}</ref> ২০১৯ চনৰ ১০ জানুৱাৰীত, ছেক্ৰেটেৰী অৱ ষ্টেট মাইক পম্পেঅ’ৰ নেতৃত্বত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা দপ্তৰে এক বিবৃতি প্ৰকাশ কৰে: {{Blockquote|text=৬ জানুৱাৰীত এখন স্বতন্ত্ৰ ইউক্ৰেইনৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ বাবে স্বতন্ত্ৰতা (অট’চেফালি) ঘোষণা কৰাটো এক ঐতিহাসিক সাফল্য হিচাপে চিহ্নিত হৈছে, কিয়নো ইউক্ৰেইনে নিজৰ ভৱিষ্যত নিজেই গঢ়িবলৈ চেষ্টা কৰিছে। এই গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ষণত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰই সাৰ্বভৌম আৰু স্বাধীন ইউক্ৰেইনৰ প্ৰতি নিজৰ অলৰ-অচৰ সমৰ্থন পুনৰ দোহাৰিছে। আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰই ধৰ্মীয় স্বাধীনতাৰ প্ৰতি নিজৰ দৃঢ় সমৰ্থন অব্যাহত ৰাখিছে, যাৰ ভিতৰত ধৰ্মীয় গোটসমূহৰ সদস্যসকলে কোনো বাহ্যিক হস্তক্ষেপ নোহোৱাকৈ নিজৰ বিশ্বাস অনুসৰি ধৰ্ম পৰিচালনা কৰাৰ স্বাধীনতাও অন্তৰ্ভুক্ত। আমি মেট্ৰ’পলিটান এপিফানিউছৰ মন্তব্যক আদৰণি জনাইছোঁ যে ইউক্ৰেইনৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জা সকলো অৰ্থডক্স বিশ্বাসীৰ বাবে উন্মুক্ত। আমি চৰকাৰ আৰু গীৰ্জাৰ বিষয়াসকলক সকলো ধৰ্মীয় সংযোগৰ সদস্যসকলৰ নিজৰ পছন্দ অনুসৰি উপাসনা কৰাৰ স্বাধীনতাৰ প্ৰতি সহনশীলতা আৰু সন্মান প্ৰসাৰ কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰিছোঁ।<ref>{{cite web|url=https://risu.org.ua/en/index/all_news/ukraine_and_world/international_relations/74253/|title=US State Department officially reacted to Tomos|date=11 January 2019|website=risu.org.ua|access-date=11 January 2019}}</ref>}} ==== চিৰিয়া চৰকাৰ ==== ৰাছিয়াৰ সংসদৰ এটা প্ৰতিনিধি দলৰ সদস্য ডিমিট্ৰী ছাবলিনে চিৰিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰপতি বাশ্বাৰ আল-আছাদৰ মন্তব্য উদ্ধৃত কৰি এইদৰে কয়: "বিশ্বাসীসকলক বিভক্ত কৰাৰ প্ৰয়াস কেৱল আপোনালোকৰ বাবেই নহয়, আমাৰ বাবেও এক আটাইতকৈ গুৰুতৰ প্ৰত্যাহ্বান। আজি আমি আমাৰ ভূ-খণ্ডতো গীৰ্জাক বিভক্ত কৰাৰ প্ৰয়াস দেখিবলৈ পাইছোঁ, অৰ্থাৎ চিৰিয়া আৰু লেবাননত থকা এণ্টিঅ’কৰ গীৰ্জাক বিভক্ত কৰাৰ এক প্ৰচেষ্টা চলিছে।" আছাদে বিশেষভাৱে উল্লেখ কৰে যে লেবাননৰ মেট্ৰ’পলিটানেটক স্বতন্ত্ৰতা প্ৰদান কৰাৰ বিষয়ে আলোচনা চলি আছে আৰু তেওঁ লগতে কয় যে "ভৱিষ্যতে সেই প্ৰক্ৰিয়াটোৰ ধাৰাবাহিকতা অব্যাহত থাকিব পাৰে।"<ref>{{cite web|url=http://tass.com/society/1040455|title=Assad points to attempts to divide Church of Antioch in Syria, Lebanon|date=17 January 2019|website=TASS|language=en|access-date=26 May 2019}}</ref> === অন্যান্য পূৰ্বী অৰ্থডক্স গীৰ্জাসমূহৰদ্বাৰা স্বীকৃতি === {| class=wikitable style="border:black 2px solid; font-size:90%; line-height:1.33; white-space:nowrap" ! style="border-bottom:2px solid" | গীৰ্জা ! style="border-bottom:2px solid" | ওচিইউ-ৰ চৰকাৰী স্বীকৃতি ! style="border-bottom:2px solid" | ওচিইউ ধৰ্মগুৰুৰ সৈতে প্ৰথম যুটীয়া উপাসনা বা<br />ডিপ্টীচত ইয়াৰ প্ৰধান ধৰ্মযাজকৰ স্মৰণ |- style="background:lightgreen" | কনষ্টেণ্টিনোপলৰ একুমেনিকাল পেট্ৰিয়াৰ্চেট | ৬ জানুৱাৰী, ২০১৯ | ৫ জানুৱাৰী, ২০১৯ |- style="background:lightgreen" | আলেকজেণ্ড্ৰিয়াৰ গ্ৰীক অৰ্থডক্স পেট্ৰিয়াৰ্চেট | ৮ নৱেম্বৰ, ২০১৯<ref>{{Cite web|title=Патріарх Феодор ІІ: Моє рішення визнати Українську Церкву прийшло після багатьох молитов та роздумів|url=https://df.news/2019/11/19/patriarkh-feodor-ii-moie-rishennia-vyznaty-ukrainsku-tserkvu-pryishlo-pislia-bahatokh-molytov-ta-rozdumiv/|website=Духовний Фронт України|date=2019-11-19|accessdate=2021-06-25|language=uk}}</ref> | ১১ ছেপ্টেম্বৰ, ২০১৯ |- bgcolor=white | এণ্টিঅ’কৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জা | - | - |- style="background:yellow" | জেৰুজালেমৰ গ্ৰীক অৰ্থডক্স পেট্ৰিয়াৰ্চেট | - | ৩ ছেপ্টেম্বৰ, ২০২৩<ref>{{Cite web|title=Ecumenical Patriarch Bartholomew and His Beatitude Metropolitan Epifaniy of the OCU prayerfully greeted the Indict|url=https://www.pomisna.info/uk/vsi-novyny/vselenskyj-patriarh-varfolomij-ta-blazhennijshyj-predstoyatel-ptsu-mytropolyt-epifanij-molytovno-zustrily-indykt-tserkovne-novolittya/|website=pomisna.info|date=2023-09-03|accessdate=2023-09-03|language=uk}}</ref> |- style="background:pink" | ৰাছিয়ান অৰ্থডক্স গীৰ্জা | - | - |- style="background:pink" | ছাৰ্বিয়ান অৰ্থডক্স গীৰ্জা | (প্ৰত্যাখ্যান: ১৩ মাৰ্চ, ২০১৯) | - |- style="background:yellow" | ৰোমানিয়ান অৰ্থডক্স গীৰ্জা | - | ২৫ অক্টোবৰ, ২০২১<ref>{{Cite web|title=Romanian Orthodox Church de facto recognises OCU|url=https://www.keuapc.org/2021/10/25/rumunska-pravoslavna-tserkva-de-fakto-vyznala-ptsu/|website=Mukachevo-Carpathian Diocese of the Orthodox Church of Ukraine|date=2021-10-25|accessdate=2021-10-25|language=uk}}</ref>, ২৪ ছেপ্টেম্বৰ, ২০২৩<ref>{{Cite web|title=Romanian bishop concelebrates with OCU metropolitan in neighbouring Hungary|url=http://www.mukachevo.net/ua/news/view/5688005|website=MUKACHEVO.NET|accessdate=2024-01-14|language=uk-UA}}</ref> |- style="background:yellow" | বুলগেৰিয়ান অৰ্থডক্স গীৰ্জা | - | ২৭ নৱেম্বৰ, ২০১৯, ২৬ ডিচেম্বৰ, ২০২১<ref>{{Cite web|title=Bulgarian Church takes step toward recognizing OCU – Archbishop Yevstratiy|work=Spiritual Front|date=1 January 2022|access-date=23 May 2025|url=https://df.news/en/2022/01/01/bulgarian-church-takes-step-toward-recognizing-ocu-archbishop-yevstratiy/}}</ref>, ১৯ মে’, ২০২৪ |- bgcolor=white | জৰ্জিয়ান অৰ্থডক্স গীৰ্জা | - | - |- style="background:lightgreen" | চাইপ্ৰাছৰ গীৰ্জা | ২৪ অক্টোবৰ, ২০২০ | ৩০ নৱেম্বৰ, ২০১৯ |- style="background:lightgreen" | গ্ৰীচৰ গীৰ্জা | ১২ অক্টোবৰ, ২০১৯ | ২৬ জুলাই, ২০১৯ |- bgcolor=white | পোলিছ অৰ্থডক্স গীৰ্জা | (চৰ্ত পূৰণ হোৱা নাই) | - |- bgcolor=white | আলবেনিয়ান অৰ্থডক্স গীৰ্জা | - | - |- style="background:yellow" | চেক গণৰাজ্য আৰু শ্ল’ভাকিয়াৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জা | - | ২০ নৱেম্বৰ, ২০১৯<ref>{{Cite web|title=Bishop from Czech Orthodox Church concelebrated with Metropolitan Epifaniy of Kyiv|work=Orthodox Times (en)|date=21 November 2019|accessdate=23 May 2025|url=https://orthodoxtimes.com/bishop-from-czech-orthodox-church-concelebrated-with-metropolitan-epifaniy-of-kyiv/}}</ref> |- bgcolor=white | মেচিডোনিয়ান অৰ্থডক্স গীৰ্জা – ওহ্ৰিড আৰ্চবিচপ্ৰিক | - | (স্থগিত: ২৮ মাৰ্চ, ২০২৩)<ref>{{cite web|title=Macedonian Church rejects communion with Ukrainian schismatics|url=https://orthochristian.com/152856.html|website=OrthoChristian|date=31 March 2023|accessdate=23 May 2025}}</ref> |} ==== স্বীকৃতি ==== ===== একুমেনিকাল পেট্ৰিয়াৰ্চেট ===== ২০১৮ চনৰ ২৪ ডিচেম্বৰত, কনষ্টেণ্টিনোপলৰ একুমেনিকাল পেট্ৰিয়াৰ্চেটে সকলো স্বতন্ত্ৰ পূৰ্বী অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ প্ৰধান ধৰ্মযাজকসকললৈ ওচিইউ-ক স্বীকৃতি দিবলৈ আহ্বান জনাই এখন পত্ৰ প্ৰেৰণ কৰে।<ref>{{cite web|url=https://www.unian.info/politics/10399443-bartholomew-calls-on-leaders-of-autocephalous-churches-to-recognize-orthodox-church-of-ukraine.html|title=Bartholomew calls on leaders of autocephalous churches to recognize Orthodox Church of Ukraine|date=4 January 2019|website=www.unian.info|language=en|access-date=4 January 2019}}</ref> ২০১৮ চনৰ ১৬ ডিচেম্বৰ দেওবাৰে, ওচিইউ-ৰ প্ৰধান ধৰ্মযাজক হিচাপে এপিফানিউছ নিৰ্বাচিত হোৱাৰ ঠিক পাছদিনাই, একুমেনিকাল পেট্ৰিয়াৰ্কে পৱিত্ৰ লিটুৰ্জীৰ সময়ত অন্যান্য অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ মুৰব্বীসকলৰ সৈতে তেওঁৰ নামো স্মৰণ কৰে। ২০১৯ চনৰ ৮ জানুৱাৰীত, একুমেনিকাল পেট্ৰিয়াৰ্কে একুমেনিকাল পেট্ৰিয়াৰ্চেটৰ সকলো ধৰ্মগুৰুলৈ পত্ৰ প্ৰেৰণ কৰি ধৰ্মীয় ডিপ্টীচ বা তালিকাত এপিফানিউছৰ নাম স্মৰণ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে।<ref>{{cite web|url=https://orthodoxie.com/en/patriarch-bartholomews-letter-to-the-hierarchs-of-the-ecumenical-throne-on-ukraine/|title=Patriarch Bartholomew's letter to the hierarchs of the Ecumenical Throne on Ukraine|last=Cazabonne|first=Emma|date=14 January 2019|website=Orthodoxie.com|language=en-US|access-date=15 January 2019}}</ref> ২০১৯ চনৰ ২৩ জানুৱাৰীত, একুমেনিকাল পেট্ৰিয়াৰ্চেটৰ অন্যতম চৰকাৰী ৱেবছাইটত "স্বতন্ত্ৰ গীৰ্জা" (Autocephalous churches) শ্ৰেণীৰ অধীনত ওচিইউ-ৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=https://risu.org.ua/en/index/all_news/orthodox/constantinople_patriarchy/74439/|title=Ecumenical Patriarchate's official website lists Orthodox Church of Ukraine|date=23 January 2019|website=risu.org.ua|access-date=27 January 2019}}</ref> ===== আলেকজেণ্ড্ৰিয়াৰ পেট্ৰিয়াৰ্চেট ===== ২০১৯ চনৰ জুন মাহত, আলেকজেণ্ড্ৰিয়া আৰু সমগ্ৰ আফ্ৰিকাৰ পোপ তথা পেট্ৰিয়াৰ্ক থিয়ডৰ ২-এ গ্ৰীচৰ সংবাদ পত্ৰ 'ইথনছ'ক কয় যে একুমেনিকাল পেট্ৰিয়াৰ্কৰ স্বতন্ত্ৰতা প্ৰদান কৰাৰ সম্পূৰ্ণ অধিকাৰ আছে, কিন্তু ইয়াৰ সৈতে জড়িত দুয়োটা পেট্ৰিয়াৰ্চেটৰ মাজত হোৱা আলোচনাসমূহ কেৱল ইউক্ৰেইনৰ বিশ্বাসীসকলৰ পুনৰ একত্ৰীকৰণৰ বাবেহে আছিল। ২০১৯ চনৰ ১২ ছেপ্টেম্বৰত থিচেল’নিকীৰ ওচৰৰ ওছা গাঁৱত কনষ্টেণ্টিনোপল পেট্ৰিয়াৰ্চেট, গ্ৰীচৰ গীৰ্জা (লেংগাডাছৰ মেট্ৰ’পলিছ)-ৰ ধৰ্মগুৰুসকলৰ লগতে ইউক্ৰেইনৰ গীৰ্জাৰ বিছপ ভ্লাডিমীৰ শ্লাপাক আৰু আলেকজেণ্ড্ৰিয়াৰ গ্ৰীক অৰ্থডক্স পেট্ৰিয়াৰ্চেটৰ মোজাম্বিকৰ বিছপ ক্ৰীচ’ষ্টম কাৰাঙ্গুনিছে যুটীয়াভাৱে এক ধৰ্মীয় লিটুৰ্জী উদ্‌যাপন কৰে। ওচিইউ-ৰফালৰপৰা এই যুটীয়া উপাসনাটোক আলেকজেণ্ড্ৰিয়াৰ গীৰ্জাৰদ্বাৰা ওচিইউ-ক 'ডি ফেক্টো' বা বাস্তৱিক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰা বুলি অভিহিত কৰা হয়। ২০১৯ চনৰ ৮ নৱেম্বৰত, বিশ্বৰ পূৰ্বী অৰ্থডক্স গীৰ্জাসমূহৰ ডিপ্টীচ বা তালিকাত দ্বিতীয় স্থানত থকা আলেকজেণ্ড্ৰিয়াৰ পেট্ৰিয়াৰ্চেটে চৰকাৰীভাৱে ইউক্ৰেইনৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জাক স্বীকৃতি দিয়াৰ কথা ঘোষণা কৰে। কায়ৰোৰ আৰ্চএঞ্জেলছ কেথেড্ৰেলত অনুষ্ঠিত লিটুৰ্জীৰ সময়ত পেট্ৰিয়াৰ্ক থিয়ডৰ ২-এ কিয়েভৰ মেট্ৰ’পলিটান এপিফানিউছৰ নাম স্মৰণ কৰে। ইয়াৰ পিছত, আলেকজেণ্ড্ৰিয়াৰ পেট্ৰিয়াৰ্কে এপিফানিউছলৈ এখন সঁহাৰি পত্ৰ প্ৰেৰণ কৰে, যিয়ে এই দুয়োখন গীৰ্জাৰ মাজত পূৰ্ণ ধৰ্মীয় সংযোগ নিশ্চিত কৰে। ===== গ্ৰীচৰ গীৰ্জা ===== ২০১৯ চনৰ ৮ জানুৱাৰীত, গ্ৰীচৰ গীৰ্জাৰ স্থায়ী সিনোডে সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে যে ওচিইউ-ক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰাৰ বিষয়টো গ্ৰীচৰ গীৰ্জাৰ বিছপসকলৰ সৰ্বোচ্চ পৰিষদ বা সিনোডৰ বৈঠকৰদ্বাৰা নিষ্পত্তি কৰা হ’ব।<ref name=":0">{{cite web|url=http://ecclesia.gr|title=H ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ : Ιερά Σύνοδος Εκκλησίας Ελλάδος – Δελτία Τύπου της Ιεράς Συνόδου|date=8 January 2019|website=ecclesia.gr|access-date=8 January 2019}}</ref> ২০১৯ চনৰ মাৰ্চ মাহৰ আৰম্ভণিতে, স্থায়ী সিনোডে ইউক্ৰেইনৰ বিষয়টো লৈ আলোচনা কৰে আৰু ইয়াক পৰীক্ষা কৰি উপযুক্ত পৰামৰ্শ আগবঢ়াবলৈ দুখন ধৰ্মীয় কমিটীক দায়িত্ব অৰ্পণ কৰে। আথেন্স আৰু সমগ্ৰ গ্ৰীচৰ আৰ্চবিচপ য়েৰ’নিম’ছ ২-এ সংবাদ মাধ্যমক জনাইছিল যে বিছপসকলৰ পৰিষদে ২০১৯ চনৰ ১৯-২০ মাৰ্চত অনুষ্ঠিত হ’বলগীয়া বৈঠকত ইউক্ৰেইনৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিব।<ref>{{cite web|url=https://www.ethnos.gr/ellada/25508_ieronymos-sto-ethnos-syzitisame-thema-tis-misthodosias-klirikon|title=Ιερώνυμος στο Έθνος: Συζητήσαμε το θέμα της μισθοδοσίας κληρικών|date=7 March 2019|work=Ethnos|language=el|access-date=11 October 2019}}</ref> অৱশ্যে সেই বৈঠকত ওচিইউ-ৰ বিষয়টো আলোচনা কৰা হোৱা নাছিল। ১০ জুনত, আথেন্সৰ আৰ্চবিচপ য়েৰ’নিম’ছ ২-এ মেট্ৰ’পলিটান এপিফানিউছৰ সৈতে গ্ৰেট ভেছপাৰ্ছ (প্ৰাৰ্থনা সভা) অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰে। ১৪ জুলাইত, ডেমেট্ৰিয়াছ আৰু ভ’ল’ছৰ মেট্ৰ’পলিটান ইগ্নেটিয়াছে একুমেনিকাল পেট্ৰিয়াৰ্কক সাক্ষাৎ কৰে। তেওঁ ঘোষণা কৰে যে পেট্ৰিয়াৰ্ক বাৰ্থলমিউৰ ইউক্ৰেইনক স্বতন্ত্ৰতা প্ৰদান কৰাৰ সম্পূৰ্ণ অধিকাৰ আছিল আৰু ভ’ল’ছ থিয়ল’জিকেল একাডেমীয়ে ওচিইউ একাডেমীৰ শিক্ষাৰ্থীসকলক গ্ৰহণ কৰিবলৈ সাজু আছে। ২৮ জুলাইত, কিয়েভান ৰুছ-ইউক্ৰেইনৰ খ্ৰীষ্টানধৰ্মীয়কৰণৰ ১০৩১সংখ্যক বাৰ্ষিকী উদ্‌যাপনৰ সময়ত, লেংগাডাছৰ মেট্ৰ’পলিটান ইঅ’ৱানিছে গ্ৰীচৰ গীৰ্জাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি মেট্ৰ’পলিটান এপিফানিউছৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে উপাসনা সম্পাদন কৰে। ইয়াৰ পূৰ্বে, চেৰ্নিভট্চিৰ আৰ্চবিচপ জাৰ্মান’ছে থিচেল’নিকীত গ্ৰীচ আৰু কনষ্টেণ্টিনোপলৰ ধৰ্মগুৰুসকলৰ সৈতে যুটীয়া উপাসনা সমাপন কৰিছিল। ২০১৯ চনৰ ২৮ আগষ্টত গ্ৰীক সংবাদ মাধ্যমে প্ৰকাশ কৰে যে গ্ৰীচৰ গীৰ্জাই ওচিইউ-ৰ স্বতন্ত্ৰতাক সমৰ্থন কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://www.ekathimerini.com/243987/article/ekathimerini/news/greek-orthodox-church-backs-independence-of-ukrainian-church|title=Greek Orthodox Church backs independence of Ukrainian Church|website=www.ekathimerini.com|language=en|access-date=29 August 2019}}</ref> ২৮ আগষ্টত গ্ৰীচৰ গীৰ্জাৰ স্থায়ী পৱিত্ৰ সিনোডে উল্লেখ কৰে যে একুমেনিকাল পেট্ৰিয়াৰ্কৰ স্বতন্ত্ৰতা প্ৰদান কৰাৰ সম্পূৰ্ণ অধিকাৰ আছে, আৰু গ্ৰীচৰ গীৰ্জাৰ প্ৰধান ধৰ্মযাজকৰ ওচিইউ-ক স্বীকৃতি দিয়াৰ বিষয়টো আগবঢ়াই লৈ যোৱাৰ বিশেষ অধিকাৰ আছে। যদিও পৱিত্ৰ সিনোডে ওচিইউ-ৰ স্বতন্ত্ৰতাক আনুষ্ঠানিকভাৱে স্বীকৃতি দিয়া নাছিল, তথাপি এপিফানিউছে যুক্তি দিছিল যে ওচিইউ-ৱে এক সন্মানীয় স্বীকৃতি লাভ কৰিছে। ২০১৯ চনৰ ৭ অক্টোবৰত, গ্ৰীচৰ গীৰ্জাৰ বিছপসকলৰ পৰিষদৰ বৈঠক আৰম্ভ হোৱাৰ ঠিক এদিন পূৰ্বে, আথেন্সৰ আৰ্চবিচপে বিছপসকললৈ এখন পত্ৰ প্ৰেৰণ কৰি অৱগত কৰে যে তেওঁ অহা শনিবাৰে কেৱল ইউক্ৰেইনৰ বিষয়টোক লৈ এখন জৰুৰীকালীন বিশেষ বৈঠক আহ্বান কৰিব।<ref name="orthodoxtimes.com">{{cite web|url=https://orthodoxtimes.com/extraordinary-meeting-of-the-hierarchy-of-the-church-of-greece-to-discuss-the-ukrainian-autocephaly-issue/|title=Extraordinary meeting of the Hierarchy of the Church of Greece to discuss the Ukrainian autocephaly issue|date=7 October 2019|website=Orthodox Times|language=en-US|access-date=12 October 2019}}</ref> এই বৈঠকখন ১২ অক্টোবৰত অনুষ্ঠিত কৰাৰ বাবে দিন ধাৰ্য কৰা হৈছিল। ২০১৯ চনৰ ১২ অক্টোবৰত, গ্ৰীচৰ গীৰ্জাৰ বিছপসকলৰ পৰিষদে ৭ জন বিছপৰ আপত্তিসূচক মন্তব্যৰ পিছতো এই কথা স্বীকাৰ কৰে যে কনষ্টেণ্টিনোপলৰ একুমেনিকাল পেট্ৰিয়াৰ্চেটৰ স্বতন্ত্ৰতা প্ৰদান কৰাৰ সম্পূৰ্ণ অধিকাৰ আছে আৰু সেই অনুসৰি ওচিইউ-ৰ স্বতন্ত্ৰতাৰ বিষয়ত ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিবলৈ আৰ্চবিচপ য়েৰ’নিম’ছ ২-ক সম্পূৰ্ণ ক্ষমতা অৰ্পণ কৰে।<ref name=":22">{{cite web|url=https://orthodoxtimes.com/|title=Greek Church recognizes Ecumenical Patriarchate's right to grant autocephaly to Ukraine|website=Orthodox Times|language=en|access-date=12 October 2019}}</ref> == সংস্কাৰসমূহ == ইউক্ৰেইনৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জাই নিজৰ গীৰ্জাসমূহত কেইবাটাও নতুন নিয়ম প্ৰৱৰ্তন কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে। বিশেষকৈ, বৰ্তমান বিছপসকলৰ মাজত আলোচনা চলি থকা নতুন পদক্ষেপসমূহৰ ভিতৰত আছে মহিলাসকলক মূৰত ওৰণি বা কাপোৰ নোলোৱাকৈ গীৰ্জাত প্ৰৱেশ কৰাৰ অনুমতি দিয়া, গীৰ্জাৰ ভিতৰত বহিবলৈ বেঞ্চৰ ব্যৱস্থা কৰা আৰু কেথলিক ধৰ্মৰ লোকসকলক কবৰ দিয়াৰ বাবে অনুমতি প্ৰদান কৰা।<ref>{{cite web|title=Не покривати голову хусткою та лавки в церквах: ПЦУ змінить правила для вірян|url=https://www.5.ua/suspilstvo/ne-pokryvaty-holovu-khustkoiu-ta-lavky-v-tserkvakh-ptsu-zminyt-pravyla-dlia-virian-189053.html|access-date=19 December 2021|website=5 канал|date=25 March 2019|language=uk}}</ref> গীৰ্জাৰ সংগীতৰ ক্ষেত্ৰতো কিছুমান নতুন শৈলী প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছে। উদাহৰণস্বৰূপে, ২০১৯ চনৰ বৰদিন বা ইষ্টাৰ উদ্‌যাপনৰ সময়ত চেইণ্ট মাইকেলছ গোল্ডেন-ডমড কেথেড্ৰেলত এক বিশেষ ঘণ্টাৰ ধ্বনি বা বাদ্য পৰিৱেশন কৰা হৈছিল, যিটো কিয়েভ অৰ্থডক্স থিয়ল’জিকেল একাডেমীৰ ছাত্ৰসকলে নিজে ৰচনা আৰু পৰিৱেশন কৰিছিল। ২০১৯ চনৰ ২০ মে’ত, ওচিইউ-ৰ চেৰ্কাছী আৰু চিহিৰিনৰ মেট্ৰ’পলিটান ইঅ’ৱানে ঘোষণা কৰে যে ইউক্ৰেইনৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জাত এতিয়াৰপৰা 'আৱেদনকাৰীৰ নীতি' (Applicant basis)-ৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি সদস্যপদ প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছে। ইয়াৰ অধীনত প্ৰতিখন পেৰিছ বা ধৰ্মীয় অঞ্চলে নিজৰ সদস্যসকলৰ এখন মুকলি পঞ্জীয়ন বহী বা ৰেজিষ্টাৰ সংৰক্ষণ কৰিব, যিসকল সদস্যই সম্প্ৰদায়টোৰ ধৰ্মীয়, শৈক্ষিক, বিত্তীয়, অৰ্থনৈতিক আৰু জনকল্যাণমূলক কাৰ্যকলাপত সক্ৰিয়ভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://procherk.info/news/7-cherkassy/72536-u-pravoslavnij-tserkvi-ukrayini-zaprovadzhujut-vidkritij-reestr-chleniv-parafij-mitropolit-ioan|title=У Православній церкві України запроваджують відкритий реєстр членів парафій, – митрополит Іоан|date=20 May 2019|website=procherk.info|access-date=21 May 2019}}</ref> === কেলেণ্ডাৰ === পশ্চিম ইউক্ৰেইনত ১৫৮২ চনৰ ১৫ অক্টোবৰত আৰু পূব ইউক্ৰেইনত ১৯১৮ চনৰ ১৪ ফেব্ৰুৱাৰীত গ্ৰীগৰিয়ান বৰ্ষপঞ্জী চৰকাৰীভাৱে গ্ৰহণ কৰা হৈছিল, যাৰ ফলত অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ কেলেণ্ডাৰ আৰু সাধাৰণ চৰকাৰী কেলেণ্ডাৰৰ মাজত এক ব্যৱধানৰ সৃষ্টি হৈছিল। গীৰ্জাৰ কেলেণ্ডাৰত হ’ব পৰা সম্ভাৱ্য পৰিৱৰ্তনৰ সন্দৰ্ভত মন্তব্য কৰি মেট্ৰ’পলিটান এপিফানিউছে ২০১৯–২০২০ চনৰ ভিতৰত বাৰে বাৰে জোৰ দি কৈছিল যে এই পৰিৱৰ্তনসমূহ সমাজৰ মনোভাবৰ পৰিৱৰ্তন আৰু শিক্ষামূলক কাৰ্যসূচীৰ ফলস্বৰূপে লাহে লাহে আৰু ধাপে ধাপে হ’ব লাগে।<ref>{{cite web|title=Епіфаній розповів про можливі реформи календаря та "дрес-коду" в ПЦУ|url=https://tsn.ua/ukrayina/epifaniy-rozpoviv-pro-mozhlivi-reformi-kalendarya-ta-dres-kodu-v-pcu-1298550.html|website=ТСН.ua|date=16 February 2019}}</ref> লুটেস্ক আৰু ভলিনৰ মেট্ৰ’পলিটান মিখাইলৰ (আৰু একাংশ বিছপৰ) ২৫ ডিচেম্বৰ আৰু ৭ জানুৱাৰী—দুয়োটা দিনতে বৰদিন উদ্‌যাপন কৰাৰ সিদ্ধান্তৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই ওচিইউ-ৰ পৱিত্ৰ সিনোডে ২০২০ চনৰ ৪ ফেব্ৰুৱাৰীত সিদ্ধান্ত লয় যে: {{Blockquote|text=যেতিয়া ইউক্ৰেইনৰ একাংশ অৰ্থডক্স খ্ৰীষ্টান মস্কো পেট্ৰিয়াৰ্চেটৰ প্ৰভাৱত আছে, আৰু অন্যান্য স্থানীয় গীৰ্জাসমূহত হোৱা 'পুৰণি কেলেণ্ডাৰ পন্থী বিভাজন'ৰ অভিজ্ঞতালৈ লক্ষ্য ৰাখি... ইউক্ৰেইনৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জাত অপৰিকল্পিত আৰু খৰ-খেদাকৈ কৰা কেলেণ্ডাৰ সংস্কাৰে বৰ্তমানৰ বিভাজনক অধিক শক্তিশালী কৰিব পাৰে আৰু নতুন সংকটৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।}} অৱশ্যে, সিনোডে শাসনকৰ্তা বিছপৰ আশীৰ্বাদ সাপেক্ষে ২৫ ডিচেম্বৰত বৰদিনৰ একাথিষ্ট প্ৰাৰ্থনা আৰু কেৰল বা বৰদিনৰ গীত পৰিৱেশন কৰাৰ অনুমতি প্ৰদান কৰিছিল।<ref>{{cite web|title=Відбулося чергове засідання Священного Синоду|url=https://www.pomisna.info/uk/vsi-novyny/vidbulosya-chergove-zasidannya-svyashhennogo-synodu-2/|website=PCU|date=4 February 2020}}</ref> ২০২১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত, ৰেডিঅ’ ফ্ৰী ইউৰোপক দিয়া এক সাক্ষাৎকাৰত মেট্ৰ’পলিটান এপিফানিউছে আশা প্ৰকাশ কৰে যে অহা ১০ বছৰৰ ভিতৰত সৰহভাগ ইউক্ৰেনীয় লোকে ২৫ ডিচেম্বৰত বৰদিন উদ্‌যাপন কৰাৰ দিশলৈ অগ্ৰসৰ হ’ব পাৰে: {{Blockquote|text=আমি সৰ্বপ্ৰথম শিক্ষামূলক কাৰ্যসূচী চলোৱা উচিত। যদিও আমি ২৫ তাৰিখে উদ্‌যাপন কৰোঁ, কিন্তু কেৱল বেলেগ বেলেগ কেলেণ্ডাৰ অনুসৰণ কৰোঁ। হয়, এই ভুলটো সংশোধন কৰাৰ প্ৰয়োজন হ’ব। কিন্তু পৰম্পৰা হ’ল পৰম্পৰা—ই ইমানেই গভীৰভাৱে শিপাই আছে যে যদি আমি হঠাত্ পৰিৱৰ্তন কৰোঁ, মোৰ বিশ্বাস যে সৰহভাগ ক্ষেত্ৰতে ২৫ তাৰিখৰ গীৰ্জাসমূহ খালী থাকিব আৰু ৭ তাৰিখৰ দিনা ভিৰ হ’ব। কিয়নো ইয়াৰ বাবে মানুহ মানসিকভাৱে প্ৰস্তুত হ’ব লাগিব আৰু যেতিয়া আমি সকলোৱে একেলগে সিদ্ধান্ত ল’ম, তেতিয়াহে ই সম্ভৱ। কিন্তু এই প্ৰক্ৰিয়া লাহে লাহে আগবাঢ়িছে আৰু ইয়াৰ সমৰ্থকৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পাইছে। মই ভাবো যে অহা ১০ বছৰৰ ভিতৰত আমি এই পৰিসংখ্যাৰ পৰিৱৰ্তন দেখিবলৈ পাম।|author=মেট্ৰ’পলিটান এপিফানিউছ}} ২০২২ চনৰ ১৮ অক্টোবৰত, ইউক্ৰেইনৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জাই ডায়’চিচসমূহক সংশোধিত জুলিয়ান কেলেণ্ডাৰ অনুসৰি অৰ্থাৎ ২৫ ডিচেম্বৰত বৰদিনৰ ধৰ্মীয় প্ৰাৰ্থনা সভা অনুষ্ঠিত কৰাৰ আনুষ্ঠানিক অনুমতি প্ৰদান কৰে। যিবোৰ অঞ্চলত বিশ্বাসীসকলৰ স্পষ্ট ইচ্ছা আৰু প্ৰয়োজনীয় পৰিস্থিতি দেখা যাব, তাত এক ব্যতিক্ৰম হিচাপে ২০২২ চনৰ ২৫ ডিচেম্বৰত ধৰ্মীয় উপাসনা কৰাৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল। ইয়াৰ লগতে সেই দিনটোত উপাসনাত অংশগ্ৰহণ কৰা লোকসকলক বৰদিনৰ ব্ৰত বা উপবাসৰ বাধা-নিষেধৰ পৰাও ৰেহাই দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=OCU allowed Christmas services on December 25|url=https://www.pravda.com.ua/news/2022/10/18/7372478/|website=Ukrainian Pravda|date=18 October 2022}}</ref> ২০২২ চনৰ ২৪ ডিচেম্বৰত, এক চৰকাৰী বৈঠকৰ সময়ত মেজৰ আৰ্চবিচপ স্ভিয়াত’স্লাভে মেট্ৰ’পলিটান এপিফানিউছক ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ বিছপসকলৰ কেলেণ্ডাৰ সংস্কাৰ সম্পৰ্কীয় এক পৰামৰ্শ পত্ৰ অৰ্পণ কৰে। দুয়োজন ধৰ্মগুৰুৱে কেলেণ্ডাৰ সংস্কাৰৰ বাবে এক যুটীয়া ৱৰ্কিং গ্ৰুপ বা কাৰ্যবাহী গোট গঠন কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। এই যুটীয়া গোটটো ৩২৫ চনত নাইচিয়াত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰথম একুমেনিকাল পৰিষদৰ ১৭০০সংখ্যক বাৰ্ষিকী উপলক্ষ্যে আৰম্ভ কৰা হৈছে, য’ত গীৰ্জাৰ জীৱনৰ মূল কেলেণ্ডাৰ নীতিসমূহ স্থিৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=During the meeting of His Beatitude Sviatoslav with His Beatitude Epiphanius, they talked about the reform of the church calendar|url=https://news.ugcc.ua/data/pid-chas-zustrichi-blazhennishogo-svyatoslava-z-blazhennishym-epifaniem-govoryly-pro-reformu-tserkovnogo-kalendarya-1713/|website=Українська Греко-Католицька Церква|date=24 December 2022|access-date=24 August 2026|archivedate=24 December 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221224150917/https://news.ugcc.ua/data/pid-chas-zustrichi-blazhennishogo-svyatoslava-z-blazhennishym-epifaniem-govoryly-pro-reformu-tserkovnogo-kalendarya-1713/|deadurl=yes}}</ref> ২৫ ডিচেম্বৰ ২০২২-ত মেট্ৰ’পলিটান এপিফানিউছে ঘোষণা কৰে যে সিনোডৰ অহা বৈঠকত তেওঁলোকে ২৫ ডিচেম্বৰৰ বৰদিন উদ্‌যাপনৰ ইতিবাচক আৰু নেতিবাচক দুয়োটা দিশ পৰীক্ষা কৰিব আৰু ভৱিষ্যতৰ পদক্ষেপসমূহ পৰিষদৰদ্বাৰাহে স্থিৰ কৰা হ’ব। ২০২৩ চনৰ ৬ জানুৱাৰীত, মেট্ৰ’পলিটান এপিফানিউছে ঘোষণা কৰে যে ইউক্ৰেইনৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ যিবোৰ পেৰিছে সম্পূৰ্ণৰূপে সংশোধিত জুলিয়ান কেলেণ্ডাৰলৈ পৰিৱৰ্তন হ’ব বিচাৰে, তেওঁলোকে সিনোডৰ পৰৱৰ্তী বৈঠকৰ পিছতেই সেয়া কৰিব পাৰিব। তেওঁ উল্লেখ কৰে যে ওচিইউ-ৱে ইতিমধ্যে গীৰ্জাৰ কেলেণ্ডাৰ সংস্কাৰৰ পথত খোজ পেলাইছে আৰু ২০২৩ চনৰ ভিতৰতে ইয়াক কাৰ্যকৰী কৰিবলৈ সকলো প্ৰয়াস কৰা হ’ব।<ref>{{Cite web|title="The date is not important, it is not a dogma": Epiphanius told when Ukraine will celebrate Christmas and Intercession|url=https://tsn.ua/exclusive/data-nevazhliva-ce-ne-dogma-koli-ukrayina-svyatkuvatime-rizdvo-ta-pokrovu-epifaniy-2238925.html|website=ТСН.ua|date=7 January 2023}}</ref> === ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতি === ইউক্ৰেইনৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ ধৰ্মযাজকসকল 'ইউক্ৰেনীয় লিটুৰ্জী ছ’চাইটী' (Ukrainian Liturgical Society)-ৰ কাৰ্যকলাপৰ সৈতে জড়িত। এই সংস্থাই ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতিসংক্ৰান্তীয় পাঠ্যসমূহৰ ইউক্ৰেনীয় ভাষালৈ কৰা অনুবাদৰ মান উন্নত কৰাৰ বাবে আৰু প্ৰাৰ্থনা, লিটুৰ্জী তথা ধৰ্মতাত্ত্বিক পৰিভাষাসমূহৰ বিকাশৰ বাবে কাম কৰি আছে।<ref>{{cite web|title=Отець Андрій Дудченко про важливість якісних літургійних текстів українською|url=https://risu.org.ua/ua/index/monitoring/religious_digest/76929/|website=risu.org.ua|access-date=15 December 2019}}</ref> গৱেষক ভি. ক্ৰ’মেটচৰ মতে, বৰ্তমানৰ এক অন্যতম অনিষ্পন্ন সমস্যা হৈছে বিদ্যমান অনুবাদসমূহৰ মূল উৎসৰ (বিশেষকৈ গ্ৰীক ভাষা) সৈতে থকা অসংগতি। ইয়াৰ উপৰি ইউক্ৰেইনৰ অৰ্থডক্স লিটুৰ্জী পৰম্পৰা আৰু ধৰ্মীয় সাহিত্যৰ ওপৰত দীৰ্ঘদিন ধৰি থকা মস্কো পেট্ৰিয়াৰ্চেটৰ কৰ্তৃত্বৰ এক গভীৰ প্ৰভাৱ পৰিছিল।<ref>{{cite web|title=Віталій Хромець про переклад літургії на сучасну українську мову|url=https://risu.org.ua/article_print.php?id=76886&name=religious_digest&_lang=ua&|website=risu.org.ua|access-date=15 December 2019}}</ref> প্ৰাচীন লিটুৰ্জী পৰম্পৰাসমূহ পুনৰুদ্ধাৰ কৰাৰ দিশত এক অন্যতম পদক্ষেপ আছিল ওচিইউ-ৰ সিনোডে গ্ৰহণ কৰা এক বিশেষ সিদ্ধান্ত। এই সিদ্ধান্ত অনুসৰি যিবোৰ পেৰিছ বা ধৰ্মীয় অঞ্চলত নতুনকৈ ধৰ্মান্তৰিত হ’বলগীয়া লোক আছে (যিসকলে দীক্ষাগ্ৰহণ বা বাপ্তিজম আৰু ধৰ্মীয় শিক্ষা লাভৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলাইছে), তেওঁলোকৰ বাবে বিশেষ প্ৰাৰ্থনা সভা বা লিটানী (Litany) সম্পন্ন কৰাটো আৱশ্যক। ইয়াৰ উপৰি, ষোড়শ শতিকাৰ পূৰ্বে ইউক্ৰেইনৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জাত প্ৰচলিত থকা পৰম্পৰা অনুসৰি 'এপিক্লেচিছ' (Epiclesis) অৰ্থাৎ "উৎসৰ্গিত উপহাৰসমূহৰ ওপৰত পৱিত্ৰ আত্মাৰ আশীৰ্বাদ আহ্বান কৰা" ৰীতিটোকো পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|title=Журнали засідання Священного Синоду від 19 листопада та 5 грудня 2019 р.|url=https://www.pomisna.info/uk/vsi-novyny/zhurnaly-zasidannya-svyashhennogo-synodu-vid-19-lystopada-2019-r/|website=PCU|date=10 December 2019|access-date=14 December 2019}}</ref> === ১০টা সূত্ৰ === মেট্ৰ’পলিটান এপিফানিউছৰ অভিষেকৰ প্ৰাকমুহূৰ্তত, ওচিইউ-ৰ ধৰ্মযাজক আৰু সাধাৰণ বিশ্বাসী লোকসকলৰ এটা উদ্যোগী গোটে নৱ-প্ৰতিষ্ঠিত স্বতন্ত্ৰ গীৰ্জাৰ বাবে ১০টা কাৰ্যসূচী সম্বলিত এটা প্ৰস্তাৱ আৰ্হি প্ৰকাশ কৰে। এই প্ৰস্তাৱে গীৰ্জাটোক বৰ্তমানৰ পৰিস্থিতিত নিজৰ ধৰ্মীয় কৰ্তব্যসমূহ অধিক সুচাৰুৰূপে পালন কৰাত সহায় কৰিব বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল প্ৰকৃত কেথলিক মৰ্যাদা ৰক্ষা, পেৰিছ বা স্থানীয় ধৰ্মীয় জীৱনৰ পুনৰুত্থান, গীৰ্জাৰ কাৰ্যকলাপত বিশ্বাসীসকলক অধিক জড়িত কৰা, লিটুৰ্জী বা ধৰ্মীয় পাঠ্যসমূহৰ গুণগত অনুবাদ, "নতুন ধৰ্মপ্ৰচাৰ", গীৰ্জা আৰু ৰাষ্ট্ৰৰ মাজত থকা পুৰণি চিজাৰ’পাপিজম বা একনায়কত্ববাদী আৰ্হি ত্যাগ কৰা, প্ৰশাসনিক স্বচ্ছতা আৰু জবাবদিহিতা বৃদ্ধি কৰা, গীৰ্জাৰ সামাজিক সেৱা, ধৰ্মীয় শিক্ষাৰ সংস্কাৰ, পাৰস্পৰিক আলোচনা আৰু উদাৰতা ৰক্ষা কৰা।<ref>{{cite web|url=https://risu.org.ua/ua/index/all_news/orthodox/ocu/74547/|title=10 тез для ПЦУ: віряни опублікували пропозиції до плану дій нової помісної Церкви|date=31 January 2019|website=risu.org.ua|publisher=Релігійно-інформаційна служба України|access-date=9 June 2019}}</ref> == মস্কো পেট্ৰিয়াৰ্চেটৰপৰা ওচিইউ-লৈ ধৰ্মীয় সম্প্ৰদায়সমূহৰ স্থানান্তৰ == [[File:Вінниця - Домініканський костьол DSC 4301.JPG|thumb|ভিন্নিট্চিয়াত অৱস্থিত ক্ৰীষ্টৰ ৰূপান্তৰ কেথেড্ৰেল, যি মেট্ৰ’পলিটান চিমিয়নৰ আসন]] ওচিইউ গঠনৰ পিছৰে পৰা ইউক্ৰেনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জা (মস্কো পেট্ৰিয়াৰ্চেট)-ৰ ধৰ্মীয় সম্প্ৰদায় বা পেৰিছসমূহে ওচিইউ-ৰ কৰ্তৃত্বৰ অধীনলৈ স্থানান্তৰ হ’বলৈ আৰম্ভ কৰে। ২০১৮ চনৰ ১৬ ডিচেম্বৰত মেট্ৰ’পলিটান চিমিয়নৰ কেথেড্ৰেলখন ওচিইউ-ৰ সৈতে চামিল হয়। চিমিয়ন আছিল ইউক্ৰেনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জা (মস্কো পেট্ৰিয়াৰ্চেট)-ৰ সেইসকল বিছপৰ ভিতৰত এজন, যিয়ে একত্ৰীকৰণ পৰিষদৰ বৈঠকত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://risu.org.ua/ua/index/all_news/orthodox/ocu/73952/|title=У Вінниці владика Симеон оголосив про перехід від УПЦ МП до Православної Церкви України|date=17 December 2018|website=risu.org.ua|access-date=20 December 2018}}</ref> ২০১৮ চনৰ ১৭ ডিচেম্বৰত ওচিইউ-ৰ সামৰিক ধৰ্মযাজক শাখাৰ সিনোডাল বিভাগৰ এক মন্তব্য সংবাদ মাধ্যমত উদ্ধৃত কৰা হয়। সেই অনুসৰি, ৰাছিয়াৰ ফেডাৰেল নিৰাপত্তা সংস্থা (FSB) আৰু মস্কো পেট্ৰিয়াৰ্চেটৰ সদস্যসকলে মিলি ইউক্ৰেইনৰ ধৰ্মীয় সম্প্ৰদায়সমূহক ওচিইউ-লৈ স্থানান্তৰ হোৱাত বাধা দিবলৈ কিছুমান ভ্ৰাম্যমাণ গোট গঠন কৰিছিল, যিবোৰ মস্কো পেট্ৰিয়াৰ্চেটৰ প্ৰতিখন ডায়’চিচত সক্ৰিয় আছিল। ২০১৮ চনৰ ১৯ ডিচেম্বৰত মেট্ৰ’পলিটান ওলেক্সাণ্ডাৰৰ কেথেড্ৰেলখন ওচিইউ-ত যোগ দিয়ে। তেওঁ আছিল একত্ৰীকৰণ পৰিষদৰ বৈঠকত অংশগ্ৰহণ কৰা মস্কো পেট্ৰিয়াৰ্চেটৰ দুজন বিছপৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref>{{cite web|url=https://risu.org.ua/en/index/all_news/orthodox/ocu/73985/|title=Metropolitan Oleksandr (Drabynko)'s parish moves to OCU|date=20 December 2018|website=risu.org.ua|access-date=20 December 2018}}</ref> ২০১৯ চনৰ ১৭ মাৰ্চত টিএছএন (TSN)-এ প্ৰকাশ কৰা এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ৫০০ তকৈও অধিক পেৰিছ ইতিমধ্যে ওচিইউ-লৈ স্থানান্তৰ হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://tsn.ua/ukrayina/pershi-pivtisyachi-do-pcu-priyednalis-vzhe-ponad-500-parafiy-upc-mp-1313373.html|title=Перші півтисячі: до ПЦУ приєднались вже понад 500 парафій УПЦ МП|date=17 March 2019|website=ТСН.ua|language=uk|access-date=25 March 2019}}</ref> অৱশ্যে, সেই মাহৰে শেষৰফালে মস্কো পেট্ৰিয়াৰ্চেটৰ মুৰব্বীয়ে এই পৰিসংখ্যাক লৈ আপত্তি দৰ্শাই কেৱল ৪২টা স্থানান্তৰহে বৈধ বুলি দাবী কৰে আৰু বাকীবোৰক অবৈধ কাৰ্যকলাপ বুলি অভিহিত কৰে। ৩০ মাৰ্চত মস্কো পেট্ৰিয়াৰ্চেটে ৬১খন পেৰিছ স্থানান্তৰ হোৱা বুলি স্বীকাৰ কৰাৰ বিপৰীতে ওচিইউ-ৱে ৫০৬খন পেৰিছ স্থানান্তৰ হোৱা বুলি দাবী কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://euromaidanpress.com/2019/03/31/kyiv-says-506-parishes-have-shifted-from-moscow-church-moscow-claims-only-61-have/|title=Kyiv says 506 parishes have shifted from Moscow Church; Moscow claims only 61 have|last=A. Goble|first=Paul|date=31 March 2019|website=Euromaidan Press|language=en-US|access-date=6 April 2019}}</ref> ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহত ৰাছিয়াৰ ইউক্ৰেইন আক্ৰমণৰ পিছত মস্কো পেট্ৰিয়াৰ্চেটৰ অধীনত থকা বহুতো পেৰিছে ওচিইউ-ৰ প্ৰতি আনুগত্য প্ৰকাশ কৰাৰ ইচ্ছা ব্যক্ত কৰে। ইয়াৰ অন্যতম প্ৰধান কাৰণ আছিল মস্কোৰ পেট্ৰিয়াৰ্ক কিৰিলৰ যুদ্ধৰ প্ৰতি জনোৱা সমৰ্থন আৰু তেওঁৰ ভূমিকা।<ref>{{cite news|last1=Maqbool|first1=Aleem|title='I'm shocked by my church leaders in Moscow' - priest in Ukraine|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-61109104|access-date=23 April 2022|work=BBC News|date=15 April 2022}}</ref> ২০১৮ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰৰপৰা ২০২২ চনৰ ৭ নৱেম্বৰলৈকে সৰ্বমুঠ ১,১৫৩টা ধৰ্মীয় সম্প্ৰদায় আৰু মঠ-মন্দিৰে মস্কো পেট্ৰিয়াৰ্চেট ত্যাগ কৰি ইউক্ৰেইনৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জাত যোগদান কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰে। ২০২৩ চনৰ জানুৱাৰী মাহৰ তথ্য অনুসৰি, সমগ্ৰ গীৰ্জাটোৰ অধীনত ৮,০০০ তকৈও অধিক পেৰিছ আছিল।<ref name="lbua_06.01.2023">{{cite web|url=https://lb.ua/society/2023/01/06/541606_mitropolit_epifaniy_mi_prosto.html|title=Митрополит Епіфаній: «Ми просто терпимо присутність МП - вони не мають права перебувати на нашій території»|date=6 January 2023|website=lb.ua|language=uk|access-date=10 April 2023}}</ref> ২০২৪ চনৰ আগষ্ট মাহত ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ভলোডিমিৰ জেলেনস্কিয়ে মস্কোৰ সৈতে সম্পৰ্ক থকা এই গীৰ্জাটো (UOC-MP) ইউক্ৰেইনত নিষিদ্ধ কৰাৰ বাবে এখন ঐতিহাসিক আইনত স্বাক্ষৰ কৰে।<ref>{{Cite web|title=Ukraine adopts 'historic' law to ban Moscow-linked Orthodox Church|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/8/21/ukraine-adopts-historic-law-to-ban-moscow-linked-orthodox-church|access-date=2024-08-28|website=Al Jazeera|language=en}}</ref> == লগতে চাওক == *[[:en:Autocephaly of the Orthodox Church of Ukraine|ইউক্ৰেইনৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ স্বতন্ত্ৰতা (অট’চেফালি)]] *[[:en:Unification council of the Orthodox churches of Ukraine|ইউক্ৰেইনৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জাসমূহৰ একত্ৰীকৰণ পৰিষদ]] *[[:en:Conflict between Filaret and Epiphanius|ফিলাৰেট আৰু এপিফানিউছৰ মাজৰ ধৰ্মীয় সংঘাত]] *[[:en:Volhynian Orthodox Theological Academy|ভলিনিয়ান অৰ্থডক্স থিয়ল’জিকেল একাডেমী]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} == অধিক পঢ়ক == * ডেনিচেনকো, নিকোলাছ, 'দ্য অৰ্থডক্স চাৰ্চ ইন ইউক্ৰেইন: এ চেণ্টুৰী অৱ চিপাৰেশ্যন', নৰ্দাৰ্ন ইলিনয় ইউনিভাৰ্চিটি প্ৰেছ, ২০১৮ (ISBN: 978-0875807898) * ইউক্ৰেইনৰ বিশ্বকোষ বা এনচাইক্লোপেডিয়া অৱ ইউক্ৰেইনত উপলব্ধ ইউক্ৰেনীয় গীৰ্জাৰ ইতিহাস (History of the Ukrainian church)সংক্ৰান্তীয় তথ্যৰ খতিয়ান * মিখালেইকো, আন্দ্ৰী, 'দ্য নিউ ইণ্ডিপেণ্ডেণ্ট অৰ্থডক্স চাৰ্চ ইন ইউক্ৰেইন', কম্পাৰেটিভ চাউথইষ্ট ইউৰোপীয়ান ষ্টাডিজ, ১ ডিচেম্বৰ ২০১৯, খণ্ড° ৬৭, সংখ্যা: ৪, পৃষ্ঠা: ৪৭৬-৪৯৯ * ইউৰোমাইডান প্ৰেছত প্ৰকাশিত চিৰিল হোভোৰুনৰ প্ৰবন্ধ 'ইউক্ৰেইনৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জা এক গভীৰ শুদ্ধিকৰণ প্ৰক্ৰিয়াৰ মাজৰে গতি কৰিছে', ৬ জুলাই ২০১৯ ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category-inline}} *{{Official|http://www.pomisna.info/en}} *{{Facebook|Orthodox.in.Ukraine}} *[https://www.patriarchate.org/announcements/-/asset_publisher/MF6geT6kmaDE/content/patriarchikos-kai-synodikos-tomos-choregeseos-autokephalou-ekklesiastikou-kathestotos-eis-ten-en-oukraniai-orthodoxon-ekklesian?_101_INSTANCE_MF6geT6kmaDE_languageId=en_US Text of the tomos of autocephaly of the Orthodox church of Ukraine in Ukrainian, Greek and English] ([https://risu.org.ua/ua/index/resourses/church_doc/ocu_doc/74179/ in Ukrainian on RISU.org]) ([http://fanarion.blogspot.com/2019/01/blog-post_58.html in Greek in the archives of the Ecumenical Patriarchate]) [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ গীৰ্জাঘৰ]] ded7r8jy22gcf12gmume32orx74bo2t 0 139404 645591 638494 2026-10-16T15:10:53Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:এছীয় লিপি]] using [[WP:HC|HotCat]] 645591 wikitext text/x-wiki {{Short description|চীনা আখৰৰ মান্যীকৃত সমষ্টি}} {{Infobox writing system <!-- এই প্ৰবন্ধটো সৰলীকৃত ৰূপ নথকা চীনা ভাষাসমূহ লিখিবলৈ ব্যৱহৃত নিৰ্দিষ্ট আধুনিক আখৰসমষ্টিৰ বিষয়ে। "কাঞ্জি" আৰু "সাধাৰণভাৱে চীনা আখৰ/জিউ জিচিং" আমাৰ উদ্দেশ্যত পৃথক বিষয়। --> | name = পৰম্পৰাগত চীনা | type = লোগোগ্ৰাফিক | languages = চীনা ভাষাসমূহ | time = খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকা–বৰ্তমান | published = {{ubl|টাইৱান: ({{hlist|class=inline|১৯৭৯|১৯৮২}})|হংকং: (১৯৮৬)}} | fam1 = অস্থি-ভৱিষ্যদ্বাণী লিপি | fam2 = ক্ষুদ্ৰ মোহৰ লিপি | fam3 = কেৰাণী লিপি | fam4 = নিয়মীয়া লিপি | sisters = {{hlist|সৰলীকৃত আখৰ|[[কাঞ্জি]]|হাঞ্জা|চু নোম|বোপোমোফো|খিতান বৃহৎ লিপি|খিতান ক্ষুদ্ৰ লিপি|ছাউণ্ডিপ}} | sample = Hanzi (traditional).svg | imagesize = 100px | iso15924 = Hant | direction = * বাঁওফালৰপৰা সোঁফাললৈ * ওপৰৰপৰা তললৈ, স্তম্ভ সোঁফালৰপৰা বাঁওফাললৈ | official script = {{ubl|[[টাইৱান]]|[[হংকং]]|[[মাকাও]]}} | unicode = no | module = {{Infobox Chinese | child = yes | s = 正体字 | t = 正體字 | j = zing3 tai2 zi6 | y = Jing tái jih | p = Zhèngtǐzì | s2 = 繁体字 | t2 = 繁體字 | p2 = Fántǐzì | j2 = faan4 tai2 zi6 | y2 = Fàahn tái jih | l = Orthodox form characters | l2 = Complex form characters | w = {{tonesup|Chêng4-tʻi3-tzŭ4}} | w2 = {{tonesup|Fan2-tʻi3-tzŭ4}} | mi = {{IPAc-cmn|zh|eng|4|.|t|i|3|.|zi|4}} | ci = {{IPAc-yue|z|ing|3|.|t|ai|2|.|z|i|6}} | bpmf = {{bpmfsp|ㄓㄥˋ|ㄊㄧˇ|ㄗˋ}} | tp = Jhèng-tǐ-zìh | tp2 = Fán-tǐ-zìh | bpmf2 = {{bpmfsp|ㄈㄢˊ|ㄊㄧˇ|ㄗˋ}} | mi2 = {{IPAc-cmn|f|an|2|.|t|i|3|.|zi|4}} | ci2 = {{IPAc-yue|f|aan|4|-|t|ai|2|-|z|i|6}} }} }} '''পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ''' {{en|Traditional Chinese characters}} [[চীনা ভাষা]] লিখিবলৈ ব্যৱহৃত দুটা মান্যীকৃত আখৰসমষ্টিৰ এটা। আনটো হৈছে সৰলীকৃত চীনা আখৰ। বিংশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে পৰম্পৰাগত আখৰ পূব এছিয়াৰ ঐতিহাসিক সাধাৰণ ভাষা লিখিত চীনা ভাষাত প্ৰধানভাৱে ব্যৱহৃত হৈছিল।<ref name="BiWei">{{Cite journal |last=Wei |first=Bi |year=2014 |title=The Origin and Evolvement of Chinese Characters |url=https://core.ac.uk/download/pdf/229246973.pdf|journal=Gdańskie Studia Azji Wschodniej |volume=5 |pages=33–44 |access-date=29 September 2023 |via=CORE}}</ref><ref>{{Cite book |last=Kornicki |first=P. F. |author-link=Peter Kornicki |title=New Word Order: Transnational Themes in Book History |year=2011 |publisher=Worldview Publications |isbn=978-81-920651-1-3 |editor-last=Chakravorty |editor-first=Swapan |pages=65–79 |chapter=A Transnational Approach to East Asian Book History |editor-last2=Gupta |editor-first2=Abhijit |chapter-url={{Google books|bjJBrKfCKIYC |page=65 |plainurl=yes}}}}</ref> বৰ্তমান এই আখৰসমষ্টি [[টাইৱান]], [[হংকং]] আৰু [[মাকাও]]ত, লগতে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ বাহিৰৰ অধিকাংশ বিদেশস্থ চীনা সম্প্ৰদায়ত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite journal |last1=Yan |first1=Pu |last2=Yasseri |first2=Taha |year=2016 |title=Two Diverging Roads: A Semantic Network Analysis of Chinese Social Connection ("Guanxi") on Twitter |journal=Frontiers in Digital Humanities |volume=4 |article-number=11 |arxiv=1605.05139 |doi=10.3389/fdigh.2017.00011 |doi-access=free}}</ref> বিংশ শতিকাৰ মাজভাগত [[চীন|চীন গণৰাজ্য]]ই সৰলীকৃত চীনা আখৰৰ মান্যীকৰণ আৰম্ভ কৰে। এই কামত অধিকাংশ ক্ষেত্ৰত আগৰেপৰা বিকল্প ৰূপ হিচাপে থকা আখৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু কেতিয়াবা আগতে পৃথক থকা আখৰৰ ৰূপসমূহ একত্ৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Pae |first=H. K. |title=Script Effects as the Hidden Drive of the Mind, Cognition, and Culture |publisher=Springer |year=2020 |isbn=978-3-030-55151-3 |series=Literacy Studies (Perspectives from Cognitive Neurosciences, Linguistics, Psychology and Education) |volume=21 |location=Cham |pages=71–105 |chapter=Chinese, Japanese, and Korean Writing Systems: All East-Asian but Different Scripts |doi=10.1007/978-3-030-55152-0_5 |s2cid=234940515}}</ref><ref>{{Cite book |last=Twine |first=Nanette |title=Language and the Modern State: The Reform of Written Japanese |url=https://archive.org/details/languagemodernst0000nane |publisher=Taylor & Francis |year=1991 |isbn=978-0-415-00990-4}}</ref> "পৰম্পৰাগত" শব্দটো সৰলীকৰণ নকৰা আখৰৰ বাবে পিছত প্ৰয়োগ কৰা এক নাম। চীনা ভাষাৰ বাহিৰৰ ভাষাই চীনা আখৰ ব্যৱহাৰ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত জাপানী [[কাঞ্জি]]ত [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ পিছত মান্য কৰা শিনজিতাই নামৰ বহু সৰলীকৃত আখৰ আছে। এইবোৰ কেতিয়াবা সৰলীকৃত চীনা আখৰৰ সমতুল্য ৰূপৰপৰা পৃথক। কোৰিয়ান [[হাঞ্জা]] পৰম্পৰাগত চীনা আখৰৰ সৈতে প্ৰায় সম্পূৰ্ণ একে হৈ আছে। পৰম্পৰাগত আৰু সৰলীকৃত চীনা আখৰৰ মাজৰ পৰম্পৰাগত আৰু সৰলীকৃত চীনা আখৰৰ বিতৰ্ক সত্ত্বেও,<ref>{{Cite web |last=O'Neill |first=Mark |date=8 June 2020 |title=China Should Restore Traditional Characters-Taiwan Scholar |url=https://www.ejinsight.com/eji/article/id/2488630/20200608-China-should-restore-traditional-characters-Taiwan-scholar|access-date=30 March 2021 |website=EJ Insight |publisher=Hong Kong Economic Journal}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sui |first=Cindy |date=16 June 2011 |title=Taiwan Deletes Simplified Chinese from Official Sites |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-13795301|access-date=30 March 2021 |publisher=BBC}}</ref> দুয়োটা লিপি অধিকাংশ মাতৃভাষী লোকৰ বাবে পৰস্পৰ বোধগম্য আৰু বহু চীনা ভাষাৰ মঞ্চত ব্যৱহাৰকাৰীয়ে দুয়োটাৰ মাজত সলনি কৰিব পাৰে।<ref name="yzzk">{{Cite web |last=Lin |first=Youshun |author-mask=Lin Youshun (林友順) |year=2009 |script-title=zh:大馬華社遊走於簡繁之間 |trans-title=The Malaysian Chinese Community Wanders Between Simplified and Traditional Characters |url=https://www.yzzk.com/article/details/%E5%B0%81%E9%9D%A2%E5%B0%88%E9%A1%8C/2009-25/1365566312660/%E5%A4%A7%E9%A6%AC%E8%8F%AF%E7%A4%BE%E9%81%8A%E8%B5%B0%E6%96%BC%E7%B0%A1%E7%B9%81%E4%B9%8B%E9%96%93 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210523114033/https://www.yzzk.com/article/details/%E5%B0%81%E9%9D%A2%E5%B0%88%E9%A1%8C/2009-25/1365566312660/%E5%A4%A7%E9%A6%AC%E8%8F%AF%E7%A4%BE%E9%81%8A%E8%B5%B0%E6%96%BC%E7%B9%81%E4%B9%8B%E9%96%93|archive-date=23 May 2021 |access-date=30 March 2021 |publisher=Yazhou Zhoukan |language=zh}}</ref> == নামকৰণ == চীনা ভাষী অঞ্চলসমূহত পৰম্পৰাগত আখৰক বিভিন্ন নামেৰে জনা যায়। আটাইতকৈ বেছি ব্যৱহৃত নাম হৈছে 繁体字 টাইৱান চৰকাৰে আনুষ্ঠানিকভাৱে এইবোৰক 正体字 বুলি কয়।<ref>{{cite web|url=http://law.moj.gov.tw/Law/LawSearchResult.aspx?p=A&t=A1A2E1F1&k1=正體字|script-title=zh:查詢結果|date=2014-09-26|publisher=Ministry of Justice (Republic of China)|access-date=2014-10-07}}</ref> এই শব্দটো কেতিয়াবা টাইৱানৰ বাহিৰতো সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত দুয়ো ধৰণৰ মান্য আখৰক অন্য বিকল্প আৰু কথিত আখৰৰপৰা পৃথক কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite book |last=Academy of Social Sciences |title=Modern Chinese Dictionary |year=1978 |publisher=The Commercial Press |location=Beijing }}</ref> পৰম্পৰাগত আখৰক সৰলীকৃত আখৰৰপৰা পৃথক কৰিবলৈ 老字 বা 全体字 বুলিও কোৱা হয়। কিছুমানৰ মতে পৰম্পৰাগত আখৰ বহু সময়ত মূল মান্য ৰূপ হোৱাৰ বাবে ইয়াক "জটিল" বুলি কোৱা উচিত নহয়। আনহাতে, পৰম্পৰাগত আখৰক "মান্য" বুলি বৰ্ণনা কৰাৰ ক্ষেত্ৰতো সাধাৰণ আপত্তি আছে, কাৰণ বহুসংখ্যক চীনা ভাষীৰ মাজত এইবোৰ ব্যৱহৃত নহয়। ইয়াৰ উপৰি, চীনা আখৰ সৃষ্টিৰ প্ৰক্ৰিয়াত বহু আখৰ সময়ৰ লগে লগে অধিক জটিল হৈ পৰাৰ বাবে, সেইবোৰক "পৰম্পৰাগত" বুলি বৰ্ণনা কৰাত কেতিয়াবা দ্বিধা দেখা যায়।<ref>{{Cite book |last=Norman |first=Jerry |title=Chinese |url=https://archive.org/details/chinese0000norm |year=1988 |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |pages=[https://archive.org/details/chinese0000norm/page/81 81]}}</ref> == অঞ্চলভেদে ব্যৱহাৰ == পৰম্পৰাগত চীনা আখৰৰ আধুনিক ৰূপসমূহ কেৰাণী লিপিৰ উদ্ভৱৰ সৈতে প্ৰথম দেখা দিছিল [[হান ৰাজবংশ]]ৰ সময়ত, প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০ চনত। দক্ষিণ আৰু উত্তৰ ৰাজবংশৰ সময়ছোৱা, প্ৰায় পঞ্চম শতিকাৰ পৰা, এই ৰূপসমূহ আৰু মানসমূহ কম-বেছি পৰিমাণে স্থিৰ হৈ আছে। === মূল ভূ-খণ্ড চীন === [[File:廣州日報印務中心.JPG|thumb|''গুৱাংঝৌ দৈনিক'', চীনৰ সৰ্বাধিক পঢ়া বাতৰিকাকতসমূহৰ এখন, ইয়াৰ পৰিচয়চিহ্নত পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ ব্যৱহাৰ কৰে।]] ১ জানুৱাৰী ২০২৬ৰপৰা কাৰ্যকৰী হোৱা চীনৰ মান্য কথিত আৰু লিখিত ভাষাৰ আইন অনুসৰি, পৰম্পৰাগত আখৰ আৰু বিভিন্ন ৰূপৰ আখৰ তলত উল্লেখ কৰা পৰিস্থিতিসমূহত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি:<ref>{{Cite web |title=中华人民共和国国家通用语言文字法【2025-12-27】 |url=[http://lawdb.cncourt.org/show.php?fid=158211](http://lawdb.cncourt.org/show.php?fid=158211) |access-date=2026-06-08 |website=lawdb.cncourt.org}}</ref> # সাংস্কৃতিক সম্পদ আৰু ঐতিহাসিক স্থানত # ব্যক্তিগত নামত বিভিন্ন ৰূপৰ আখৰ # কেলিগ্ৰাফী আৰু মোহৰ খোদাইৰ দৰে শিল্পকৰ্মত # হাতে লিখা লিপি আৰু নামফলকত # য'ত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ প্ৰয়োজনীয়, তেনে প্ৰকাশন, শিক্ষা আৰু গৱেষণাত # চীনৰ ৰাজ্যিক পৰিষদৰ সংশ্লিষ্ট বিভাগে অনুমোদন কৰা বিশেষ পৰিস্থিতিত চীনৰ বহু প্ৰধান প্ৰতিষ্ঠানৰ নামফলক আৰু ল’গ’ পৰম্পৰাগত আখৰত লিখা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত ''জনসাধাৰণৰ দৈনিক,'' ছিংহুৱা বিশ্ববিদ্যালয়, চীন বেংক, এয়াৰ চায়না আৰু চীন পেট্ৰ'কেমিকেল উল্লেখযোগ্য। [[মাও জেদং]]ৰপৰা [[ছি জিনপিং]]লৈকে চীনা নেতাসকলে নিজৰ নাম আৰু কেলিগ্ৰাফীৰ উৎসৰ্গা সম্পূৰ্ণ বা আংশিকভাৱে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰত লিখি অহা দেখা যায়।<ref>{{Cite web |title=组图：第三届亚洲政党国际会议举行和平签名活动 |url=https://news.sina.com.cn/c/2004-09-05/15003589028s.shtml|access-date=2026-06-01 |website=news.sina.com.cn}}</ref><ref>{{Cite web |last=錢鋼 |title=錢鋼專文：筆跡鑒定─從毛澤東到習近平 {{!}} 錢鋼 {{!}} 評論 |url=https://www.storm.mg/article/813768|access-date=2026-06-01 |website=www.storm.mg|language=zh-Hant-TW}}</ref> আখৰ সৰলীকৰণৰ এজন উল্লেখযোগ্য সমালোচক আছিল প্ৰখ্যাত ইতিহাসবিদ ছেন ইনকে। তেওঁৰ ইচ্ছা অনুসৰি সৰলীকৃত আখৰ প্ৰচলিত হোৱাৰ বহু পিছতো মূল ভূ-খণ্ড চীনত তেওঁৰ গ্ৰন্থসমূহ পৰম্পৰাগত আখৰত প্ৰকাশ হৈ থাকিছিল। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পঞ্চাশ বছৰৰ পাছত, ২০২০ চনত স্বত্বাধিকাৰ শেষ হোৱাৰ পিছতহে তেওঁৰ গ্ৰন্থসমূহ সৰলীকৃত চীনা আখৰত প্ৰকাশ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |last=澎湃新闻 |date=2020-03-23 |title=陈寅恪著作进入公版，简体字版《陈寅恪合集》出版引发争议 |url=https://news.sina.cn/2020-03-23/detail-iimxxsth1202357.d.html|access-date=2026-05-27 |website=手机新浪网 |language=zh-CN}}</ref> ছিয়ান জুংশুৱেও তেওঁৰ কিছুমান পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ গ্ৰন্থ পৰম্পৰাগত চীনা আখৰত প্ৰকাশ কৰিবলৈ কৈছিল।<ref>{{Cite web |title=围城 - 钱钟书{{!}}读书 |url=https://doosho.com/cn/72|access-date=2026-06-09 |website=doosho.com}}</ref> তেওঁ নিজৰ নামত থকা ''zhong''ৰ পৰম্পৰাগত ৰূপ 鍾 পছন্দ কৰিছিল। এই ৰূপটো 鐘ৰ সৈতে সৰলীকৃত আখৰ 钟ত একত্ৰ কৰা হৈছিল। ফলস্বৰূপে প্ৰকাশক আৰু সংবাদমাধ্যমত ''zhong''ৰ দুয়োটা ৰূপ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। (সৰলীকৃত ''qian'' আৰু ''shu''ক লৈ তেওঁৰ আপত্তি নাছিল, কাৰণ সেইবোৰ পৃথক অৰ্থৰ আখৰৰ সৈতে একত্ৰ কৰা হোৱা নাছিল। ) ২০১৩ চনত 锺ক মান্য সৰলীকৃত আখৰ হিচাপে পুনৰ স্থাপন কৰা হয়; ইয়াত সৰলীকৃত মূলচিহ্ন ৰখাৰ লগতে ধ্বনিগত অংশটো পুনৰ স্থাপন কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=北京师范大学出版科学研究院 |url=[https://pub.bnu.edu.cn/jzyg1/114931.html](https://pub.bnu.edu.cn/jzyg1/114931.html) |access-date=2026-06-09 |website=pub.bnu.edu.cn }}{{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> মূল ভূ-খণ্ড চীনত পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ মান্য, পৰম্পৰাগত আৰু বিভিন্ন চীনা আখৰৰ তুলনামূলক তালিকা অনুসৰি মান্য কৰা হয়।<ref name=tygfhzb>{{Cite web |date=5 June 2013 |title=国务院关于公布《通用规范汉字表》的通知 |trans-title=Notice of the State Council on the publication of the "List of Commonly Used Standard Chinese Characters" |url=http://www.gov.cn/zwgk/2013-08/19/content_2469793.htm|website=Gov.cn |publisher=State Council of the People's Republic of China |language=zh}}</ref> মূল ভূ-খণ্ড চীনত প্ৰকাশিত অভিধানসমূহত সাধাৰণতে সৰলীকৃত আখৰ আৰু তাৰ পৰম্পৰাগত সমতুল্য ৰূপ দুয়োটাই দেখুওৱা হয়।<ref>{{Cite book |last=DeFrancis |first=John |author-link=John DeFrancis |title=The Chinese Language: Fact and Fantasy|url=https://archive.org/details/chineselanguagef0000defr_g7y0 |date=1984 |publisher=University of Hawaii Press |isbn=0-585-31289-3 |location=Honolulu |oclc=45733542 |page=[https://archive.org/details/chineselanguagef0000defr_g7y0/page/291 291]}}</ref> মূল ভূ-খণ্ড চীন আৰু আন ঠাইত গ্ৰহণ কৰা পৰম্পৰাগত ৰূপৰ মাজত সৰু সৰু পাৰ্থক্য আছে। উদাহৰণস্বৰূপে, মূল ভূ-খণ্ড চীনত 产ৰ গ্ৰহণযোগ্য পৰম্পৰাগত ৰূপ হৈছে 産; জাপান আৰু কোৰিয়াতো এই ৰূপ গ্ৰহণযোগ্য। আনহাতে হংকং, মাকাও আৰু টাইৱানত গ্ৰহণযোগ্য ৰূপ হৈছে 產, যিটো ভিয়েটনামী চু নোমতো গ্ৰহণযোগ্য ৰূপ।<ref name="tyhzzxb">{{cite book|title=印刷通用汉字字形表 (List of character forms of General Used Chinese characters for Publishing)|publisher=文字改革出版社|date=1986|language=Chinese}}</ref> === হংকং আৰু মাকাও === [[হংকং]] আৰু [[মাকাও]]ত ঔপনিৱেশিক সময়ছোৱাত পৰম্পৰাগত আখৰ সংৰক্ষিত হৈ আছিল। কিন্তু মূল ভূ-খণ্ড চীনৰপৰা অহা প্ৰব্ৰজনকাৰী আৰু পৰ্যটকসকলৰ সুবিধাৰ বাবে সৰলীকৃত আখৰৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি পোৱাত<ref>{{Cite web |last=Li |first=Hanwen |author-mask=Li Hanwen (李翰文) |script-title=zh:分析：中国與香港之間的「繁簡矛盾」 |url=http://www.bbc.com/zhongwen/trad/hong_kong_review/2016/02/160224_monitoring_simp_trad|access-date=2018-07-01 |website=BBC News |date=24 February 2016 |language=zh}}</ref> কিছুমান স্থানীয় লোকৰ মাজত তেওঁলোকে সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য হিচাপে গণ্য কৰা বস্তু সংৰক্ষণক লৈ উদ্বেগ বৃদ্ধি পাইছে।<ref>{{Cite web |last=Lai |first=Ying-kit |date=17 July 2013 |title=Hong Kong Actor's Criticism of Simplified Chinese Character Use Stirs up Passions Online |url=https://www.scmp.com/news/hong-kong/article/1284691/hong-kong-actors-criticism-simplified-character-use-stirs-passions?page=all|access-date=2018-07-01 |website=Post Magazine |publisher=South China Morning Post }}</ref><ref>{{Cite news |date=2016-03-01 |title=Hong Kong TV Station Criticized for Using Simplified Chinese|work=SINA English |url=http://english.sina.com/china/2016/0229/894388.html|access-date=2018-07-01}}</ref> হংকঙত পৰম্পৰাগত আখৰৰ সমষ্টি সাধাৰণভাৱে ব্যৱহৃত চীনা আখৰৰ ৰূপতালিকাত হংকং শিক্ষা ব্যুৰোৱে নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। === টাইৱান === যদিও চীন গণৰাজ্য চৰকাৰে ১৯৩০ আৰু ১৯৫০ৰ দশকত ক্ৰমে মূল ভূ-খণ্ড চীন আৰু টাইৱানত নিজৰ সৰলীকৃত আখৰৰ আঁচনি প্ৰচাৰ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল, দুয়োটা প্ৰচেষ্টাই ব্যৰ্থ হৈছিল। ১৯৫৬ চনত [[চীন গণৰাজ্য]]ই আখৰ সৰলীকৰণ কাৰ্যসূচী ঘোষণা কৰাৰ পাছত চীন গণৰাজ্য চৰকাৰে নিজৰ পৰিকল্পনা পৰিত্যাগ কৰে আৰু পিছত আৰু সৰলীকৰণৰ প্ৰচেষ্টা নচলালে।<ref>{{Cite journal |title=1950 年代臺灣的漢字簡化問題 |url=https://www.ntl.edu.tw/public/Attachment/911513424117.pdf|journal=台灣學研究}}</ref> চৰকাৰীভাৱে নিৰুৎসাহিত কৰা সত্ত্বেও,<ref>{{Cite news |last=Chiang |first=Evelyn |date=2006-04-11 |title=Character Debate Ends up Being Nothing but Hot Air: Traditional Chinese Will Always Be Used in Education, Minister Says |work=Taiwan News |url=https://www.taiwannews.com.tw/en/news/91775|access-date=25 May 2021 |archive-date=25 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210525121443/https://www.taiwannews.com.tw/en/news/91775|url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news |date=2011-06-17 |title=Taiwan Rules out Official Use of Simplified Chinese |work=Taiwan News |agency=Central News Agency |url=https://www.taiwannews.com.tw/en/news/1628627|access-date=25 May 2021 |archive-date=25 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210525111309/https://www.taiwannews.com.tw/en/news/1628627|url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |script-title=zh:寫作測驗 |trans-title=Writing Test |url=https://cap.rcpet.edu.tw/test_5_1.html|website=Guozhong jiaoyu huikao |language=zh |quote=若寫作測驗文章中出現簡體字，在評閱過程中可能被視為「錯別字」處理，但寫作測驗的評閱方式，並不會針對單一錯字扣分……然而，當簡體字影響閱讀理解時，文意的完整性亦可能受到影響，故考生應盡量避免書寫簡體字}}</ref><ref>{{Cite web |script-title=zh:轉知:各校辦理課後社團，應檢視授課教師之教材內容，避免有不符我國國情或使用簡體字之情形 |url=https://www.tres.ntpc.edu.tw/modules/tadnews/index.php?ncsn=17&nsn=2512 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210525111310/https://www.tres.ntpc.edu.tw/modules/tadnews/index.php?ncsn=17&nsn=2512 |url-status=dead |archive-date=25 May 2021 |website=Xin beishi tong rong guomin xiaoxue |language=zh |title=আৰ্কাইভ কপি |access-date=31 August 2026 |archivedate=25 May 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210525111310/https://www.tres.ntpc.edu.tw/modules/tadnews/index.php?ncsn=17&nsn=2512 |deadurl=yes }}</ref> দৈনন্দিন জীৱনত সৰলীকৃত আখৰৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি পাইছে। উল্লেখযোগ্যভাৱে, "টাইৱান" বৰ্তমান পৰম্পৰাগত 臺灣ৰ সলনি সৰলীকৃত 台灣 বা 台湾 ৰূপত অধিক লিখা হয়। ছাই ইং-ৱেন, ছু ছেং-ছাং আৰু লাই ছিং-তেৰ দৰে ৰাজনৈতিক নেতাসকলেও ব্যক্তিগত হাতে লিখনিত সৰলীকৃত আখৰ ব্যৱহাৰ কৰা দেখা গৈছে।<ref>{{Cite web |title=台媒披露蔡英文写信用简体 还有错别字(图)_宝岛聚焦_台湾民主自治同盟 |url=https://www.taimeng.org.cn/hxla/bdjj/200906/t20090611_396474.html|access-date=2026-06-09 |website=www.taimeng.org.cn}}</ref><ref>{{Cite web |last=ETtoday新聞雲 |date=2024-12-06 |title=抓包「賴清德寫簡體字」 陳玉珍：他是不是被統戰了？ {{!}} ETtoday政治新聞 {{!}} ETtoday新聞雲 |url=https://www.ettoday.net/news/20241206/2868563.htm|access-date=2026-06-09 |website=www.ettoday.net|language=zh-Hant}}</ref> অৱশ্যে এই ৰূপসমূহৰ কিছুমান বহু পুৰণি বিকল্প ৰূপ আৰু মূল ভূ-খণ্ড চীনত নিৰ্ধাৰিত সৰলীকৃত লিপিৰ সৈতে সিহঁতৰ মিল থাকিবই লাগিব বুলি নহয়।<ref>{{Cite book |last=Cheung |first=Yat-Shing |title=Sociolinguistics Today: International Perspectives |year=1992 |publisher=Routledge |editor-last=Bolton |editor-first=Kingsley |pages=[https://books.google.com/books?id=fAYOAAAAQAAJ&pg=PA211 211] |chapter=Language Variation, Culture, and Society}}</ref><ref>{{Cite book |last=Price |first=Fiona Swee-Lin |url=https://books.google.com/books?id=-FRIYcHARa0C&q=Guangdong+traditional+characters&pg=PA67|title=Success with Asian Names: A Practical Guide for Business and Everyday Life |year=2007 |publisher=Nicholas Brealey |isbn=978-1-85788-378-7 |via=Google Books}}</ref> [[টাইৱান]]ত পৰম্পৰাগত আখৰৰ সমষ্টি শিক্ষা মন্ত্ৰ্যালয়ে নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় আখৰৰ মান্য ৰূপত মান্য কৰা হৈছে। === ছিংগাপুৰ === ১৯৬৯ চনলৈকে ছিংগাপুৰত পৰম্পৰাগত আখৰক চৰকাৰী লিপি হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছিল। সেই বছৰত চৰকাৰে সৰলীকৃত আখৰ গ্ৰহণ কৰে।<ref name="reflection on use of simplified Chinese in Singapore">{{Cite conference |last=Chia |first=Shih Yar | author-mask=Chia Shih Yar (谢世涯) |script-title=zh:新加坡汉字规范的回顾与前瞻 |trans-title=Review and Prospect of Standardization of Chinese Characters in Singapore |url=http://www.huayuqiao.org/articles/xieshiya/Simplified/5_XinJiaPoHanZiGuiFan-XP.html|conference=Paper presented at The Fourth International Conference on Chinese Characters. Convened by The Society of Chinese Philology, Jiangsu Educational Publishing House and State Language Commission of PRC. Suzhou, China. 26–27 Nov 1997 |language=zh |via=huayuqiao.org}}</ref> চৰকাৰী আৰু শিক্ষামূলক ক্ষেত্ৰৰ বাহিৰেও পৰম্পৰাগত আখৰ দৈনন্দিন আৰু বাণিজ্যিক ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ হৈ আছে।<ref name="yzzk"/> === ফিলিপাইন === চীনা ফিলিপিনো সম্প্ৰদায় সৰলীকৰণৰ ক্ষেত্ৰত দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ আটাইতকৈ ৰক্ষণশীল সম্প্ৰদায়সমূহৰ এটা হৈ আছে। যদিও প্ৰধান ৰাজহুৱা বিশ্ববিদ্যালয়সমূহত সৰলীকৃত আখৰত শিক্ষা দিয়া হয়, বহু পুৰণি প্ৰতিষ্ঠিত চীনা বিদ্যালয়ে এতিয়াও পৰম্পৰাগত আখৰ ব্যৱহাৰ কৰে। ''চীনা বাণিজ্যিক বাতৰি'', ''বিশ্ব বাতৰি'' আৰু ''ইউনাইটেড ডেইলি নিউজ''ৰ দৰে প্ৰকাশনসমূহে পৰম্পৰাগত আখৰ ব্যৱহাৰ কৰে। ''ফিলিপাইন চীনা দৈনিক''ত সৰলীকৃত আখৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [[File:Announcement in a Filipino Chinese daily newspaper (Traditional Chinese).jpg|thumb|center|পৰম্পৰাগত চীনা আখৰত লিখা এখন ফিলিপিনো চীনা দৈনিক বাতৰিকাকতৰ বিজ্ঞাপন]] === উত্তৰ আমেৰিকা === বিংশ শতিকাৰ শেষভাগত সৰলীকৃত চীনা আখৰ ব্যাপকভাৱে গ্ৰহণ কৰাৰ আগতেই অধিকাংশ চীনা প্ৰব্ৰজনকাৰী [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]লৈ অহাৰ বাবে চীনা-আমেৰিকান সম্প্ৰদায়সমূহত, চাইনাটাউন আৰু চীনা ভাষাৰ বাতৰিকাকতসমূহৰ ভিতৰত, পৰম্পৰাগত আখৰ প্ৰধান হৈ আছে। যেতিয়া কেৱল এটা লিপিহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, তেতিয়া আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ চৰকাৰে প্ৰকাশ কৰা চীনা ভাষাৰ ৰাজহুৱা জাননী আৰু ফলকসমূহ পৰম্পৰাগত আখৰত থকাৰ সম্ভাৱনা ঐতিহাসিকভাৱে বেছি আছিল। একবিংশ শতিকাত মূল ভূ-খণ্ড চীনৰপৰা অহা প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ সংখ্যা বৃদ্ধি আৰু [[চীন গণৰাজ্য]]ৰ সৈতে যোগাযোগ বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে সৰলীকৃত আখৰৰ ব্যৱহাৰো বৃদ্ধি পাইছে। বৰ্তমান আমেৰিকাৰ বিদ্যালয় আৰু বিশ্ববিদ্যালয়সমূহৰ অধিকাংশ আধুনিক চীনা ভাষাৰ পাঠ্যক্ৰমত কেৱল সৰলীকৃত আখৰ শিকোৱা হয়।<ref name=":0">For instance, {{Cite web |url=https://www.irs.gov/irm/part22/irm_22-031-001.html|work=Internal Revenue Manual |title=22.31.1.6.3 |date=6 November 2012 |quote=The standard language for translation is Traditional Chinese |publisher=Internal Revenue Service }}.</ref> == কম্পিউটাৰত ব্যৱহাৰ == === সংকেতায়ন === অতীতত পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ কম্পিউটাৰত বিগ৫ মানদণ্ড ব্যৱহাৰ কৰি সৰ্বাধিক সংকেতায়িত কৰা হৈছিল। এই মানদণ্ডত পৰম্পৰাগত আখৰক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া হৈছিল। কিন্তু সৰ্বব্যাপী [[ইউনিক'ড]] মানদণ্ডই সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ দুয়োটাকে সমান গুৰুত্ব দিয়ে আৰু বৰ্তমান চীনা ভাষাৰ পাঠৰ বাবে ই আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় সংকেতায়ন। === ইনপুট পদ্ধতি === কম্পিউটাৰত চীনা আখৰ ইনপুট কৰিবলৈ বিভিন্ন ইনপুট পদ্ধতি সম্পাদক উপলব্ধ। বহু আখৰ, বিশেষকৈ উপভাষাগত ৰূপসমূহ ইউনিক'ডত সংকেতায়িত কৰা হৈছে যদিও কিছুমান ইনপুট পদ্ধতি সম্পাদকৰ সহায়ত সেইবোৰ ইনপুট কৰিব নোৱাৰি। ইয়াৰ এটা উদাহৰণ হৈছে ছাংহাই ভাষাৰ আখৰ {{unichar|20C8E|CJK UNIFIED IDEOGRAPH-20C8E}}। এই আখৰটো 伐ৰ সৈতে 口 মূলচিহ্ন সংযোজন কৰি গঠিত আৰু মান্য চীনা 嗎ৰ সলনি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। === আখৰৰ ছাঁচ === আখৰছাঁচসমূহত পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ ব্যৱহাৰ বুজাবলৈ প্ৰায়ে {{code|TC}} আৰু [[সৰলীকৃত চীনা আখৰ]]ৰ বাবে {{code|SC}} সংক্ষিপ্ত ৰূপ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰি নোটো আখৰচাঁচ পৰিয়ালে, উদাহৰণস্বৰূপে, টাইৱানত ব্যৱহৃত পৰম্পৰাগত আখৰসমষ্টি ({{code|TC}}) আৰু হংকঙত ব্যৱহৃত আখৰসমষ্টিৰ ({{code|HK}}) বাবে পৃথক আখৰচাঁচ প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |title=Noto CJK |url=[https://www.google.com/get/noto/help/cjk/](https://www.google.com/get/noto/help/cjk/) |website=Google Noto Fonts }}</ref> === ৱেবপৃষ্ঠা === বৰ্তমান অধিকাংশ চীনা ভাষাৰ ৱেবপৃষ্ঠাই নিজৰ পাঠৰ বাবে ইউনিক'ড ব্যৱহাৰ কৰে। ৱৰ্ল্ড ৱাইড ৱেব কনছৰ্টিয়ামে পৰম্পৰাগত আখৰত লিখা ৱেবপৃষ্ঠাৰ বিষয়-বস্তু নিৰ্দিষ্ট কৰিবলৈ ভাষা টেগ {{code|zh-Hant}} ব্যৱহাৰৰ পৰামৰ্শ দিয়ে।<ref>{{Cite web |title=Internationalization Best Practices: Specifying Language in XHTML & HTML Content |url=[http://www.w3.org/TR/i18n-html-tech-lang/#ri20040429.113217290](http://www.w3.org/TR/i18n-html-tech-lang/#ri20040429.113217290) |access-date=2009-05-27 |publisher=W3C }}</ref> আই এছ অ' ১৫৯২৪-এ পৰম্পৰাগত চীনা ভাষাৰ পাঠ চিহ্নিত কৰিবলৈ {{code|Hant}} আৰু পৰম্পৰাগত চীনা আৰু লেটিন আখৰ মিশ্ৰিত পাঠৰ বাবে {{code|Hntl}}<ref name="IETF">{{cite web |title=IETF Language Subtag Registry |url=[https://www.iana.org/assignments/language-subtag-registry/language-subtag-registry](https://www.iana.org/assignments/language-subtag-registry/language-subtag-registry) |access-date=15 July 2025 |language=en |date=2025-06-23 }}{{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> প্ৰদান কৰে। পিছৰটো কেতিয়াবা টাইৱানীজ হোক্কিয়েনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। == অন্য লিপিৰ সৈতে তুলনা == জাপানী লিখন পদ্ধতিত কিউজিতাই হৈছে পৰম্পৰাগত ৰূপ। [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ পিছত মান্য জাপানী ব্যৱহাৰৰ বাবে শিনজিতাই সৃষ্টি কৰিবলৈ এইবোৰ সৰলীকৃত কৰা হৈছিল। ক্ষুদ্ৰ শৈলীগত পাৰ্থক্য বাদ দিলে কিউজিতাইৰ ৰূপসমূহ চীনা পৰম্পৰাগত আখৰৰ সৈতে প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে একে। জোয়ো [[কাঞ্জি]] তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত নোহোৱা আখৰসমূহ সাধাৰণতে কেইটামান ব্যতিক্ৰম বাদ দি পৰম্পৰাগত ৰূপত ছপা কৰাৰ পৰামৰ্শ দিয়া হয়। ইয়াৰ উপৰি কোকুজি আখৰো আছে। এইবোৰ মূলতঃ চীনৰপৰা ধাৰ কৰা নহয়, বৰং জাপানতে সম্পূৰ্ণৰূপে সৃষ্টি কৰা কাঞ্জি। কোৰিয়ান লিখন পদ্ধতিত [[হাঞ্জা]] [[দক্ষিণ কোৰিয়া]]ত প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে [[হাংগুল]]ৰদ্বাৰা আৰু [[উত্তৰ কোৰিয়া]]ত সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰতিষ্ঠাপিত হৈছে। ক্ষুদ্ৰ শৈলীগত পাৰ্থক্য বাদ দিলে ই পৰম্পৰাগত চীনা আখৰৰ সৈতে প্ৰায় একে। জাপানীৰ দৰে কোৰিয়াতো নিজাভাৱে সৃষ্টি হোৱা হাঞ্জা আছে, যিবোৰ গুকজা নামেৰে জনা যায়। পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ চীনা নোহোৱা জাতিগত গোটসমূহেও ব্যৱহাৰ কৰে। [[থাইলেণ্ড]] আৰু [[মালয়েছিয়া]]ত বাস কৰা মাণিক লোকসকলে কেনছিউ ভাষা লিখিবলৈ চীনা আখৰ ব্যৱহাৰ কৰে।<ref name="Glossary of Aslian Languages.">{{Cite journal |last=Phaiboon |first=D. |date=2005 |title=Glossary of Aslian Languages: The Northern Aslian Languages of South Thailand |url=http://sealang.net/sala/archives/pdf8/phaiboon2006glossary.pdf|journal=Mon-Khmer Studies |volume=36 |pages=207–224 |via=Southeast Asian Linguistics Archives |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240106093538/http://sealang.net/sala/archives/pdf8/phaiboon2006glossary.pdf|archive-date= Jan 6, 2024 }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Bishop |first=N. |date=1996 |title=Who's Who in Kensiw? Terms of Reference and Address in Kensiw |url=http://sealang.net/sala/archives/pdf8/bishop1996who.pdf|url-status=dead |journal=Mon-Khmer Studies |volume=26 |pages=245–253 |via=Southeast Asian Linguistics Archives |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719030049/http://sealang.net/sala/archives/pdf8/bishop1996who.pdf|archive-date=2011-07-19 |access-date=2010-12-12}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:এছীয় লিপি]] cvjnr7kj0exbm2jbdw53jiauz4ycjpx 0 139879 645622 640749 2026-10-16T16:27:44Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645622 wikitext text/x-wiki '''ৰেডিঅ' গোপ-চপ‌ ৯৪.৩ এফ.এম.''' ([[ইংৰাজী]]: Radio Gup-Shup; শ্লোগান: ''Proud to be Local'') হৈছে [[গুৱাহাটী]]স্থিত এটা এফএম ৰেডিঅ' ষ্টেচন। এইটো ষ্টেচনে ২০০৬ চনত গুৱাহাটীৰপৰা সংগীত আৰু ইনফ’টেইনমেণ্ট যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিছিল আৰু আজি উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ সাতখন ৰাজ্যৰ ভৌগোলিক অঞ্চলৰ ৬০%তকৈও অধিক অঞ্চল সামৰি ল’বলৈ সাজু হৈছে।<ref name="GupShupRadio">{{Cite web|title=About Us|url=https://gupshupradio.com/about/|website=GupShup Radio|access-date=2026-10-01}}</ref><ref name="WhereeRadioGupShup">{{Cite web|title=Radio Gup Shup 94.3 FM|url=https://radio-gup-shup-94-3fm.wheree.com/|website=Wheree|access-date=2026-10-01}}</ref> [[উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]]ৰ স্থানীয় সংগীত, লোক-সংস্কৃতি, কথোপকথন, নাটক, ক্ৰীড়া আৰু সমাজৰ কণ্ঠস্বৰক আগুৱাই নিয়া ই এক আঞ্চলিক এফএম ষ্টেচন।<ref name="PrismaticFM">{{Cite web|title=Listen to Radio GupShup 94.3 FM Guwahati Live|url=https://www.prismatic.fm/stations/radio-gupshup-94-3-fm-guwahati|website=Prismatic FM|access-date=2026-10-01}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ষ্টেচনসমূহ== ৰেডিঅ' গোপ-চপ‌ ৯৪.৩ এফ.এম.ৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলত থকা এফএম ৰেডিঅ' ষ্টেচনসমূহ হ'ল — [[গুৱাহাটী]], [[ইটানগৰ]], [[হাফলং]], [[ধুবুৰী]] আৰু [[আইজল]]।<ref name="GupShupRadioStations">{{Cite web|title=Stations|url=https://gupshupradio.com/stations/|website=GupShup Radio|access-date=2026-10-01}}</ref><ref name="ExcellentPublicityRadioGupShup">{{Cite web|title=Radio Gup Shup|url=https://www.excellentpublicity.com/media/radio/station/radio-gup-shup|website=Excellent Publicity|access-date=2026-10-01}}</ref> ==আৰ.জে.== * '''আৰ.জে. মৈথিলী''' ([[ইংৰাজী]]: RJ Maithili), ডিব্ৰুগড়ৰ ২৫বছৰীয়া মধুৰ আৰু সজীৱ কণ্ঠৰ ৰেডিঅ' জকি, যিয়ে এয়াৰৱেভলৈ আনন্দ আৰু ইতিবাচকতা কঢ়িয়াই আনে।<ref name="GupShupRadioRJMaithili">{{Cite web|title=RJ Maithili|url=https://gupshupradio.com/rj-maithili/|website=GupShup Radio|access-date=2026-10-01}}</ref> ==অনলাইনত শুনক== *[https://indiaradio.in/radio-gupshup-94-3-fm ৰেডিঅ' গোপ-চপ‌ ৯৪.৩ এফ.এম.] ===লগতে চাওক=== *[https://as.wikipedia.org/wiki/অসমৰ_ৱেবছাইটসমূহৰ_তালিকা#অনলাইন_ৰেডিঅ'_চেনেল অসমৰ সকলো ৰেডিঅ' ষ্টেচন] ==বাহ্যিক সংযোগ== * ৰেডিঅ' গোপ-চপ‌ৰ [https://gupshupradio.com/ ৱেবছাইট] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী]] [[শ্ৰেণী:ৰেডিঅ' ষ্টেচন]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ প্ৰচাৰ মাধ্যম]] qllgf5n70lzp6fu9194owwzog63tlkb 0 139946 645462 643655 2026-10-16T12:04:01Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645462 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = সোহন লাল দ্বিবেদী <br />Sohan Lal Dwivedi | image = Sohan-Lal-Dwivedi.webp | imagesize = | caption = | birth_date = {{Birth date|df=yes|1906|02|22}} | birth_place = বিন্দকি, ফটেহপুৰ, [[উত্তৰ প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]] | death_date = {{Death date and age|1988|03|01|1906|02|22|df=y}} | death_place = | restingplace = | restingplacecoordinates = | othername = | occupation = কবি, স্বাধীনতা সংগ্ৰামী | yearsactive = | known for = | spouse = | domesticpartner = | children = | parents = | website = | awards = [[পদ্মশ্ৰী]] }} '''সোহন লাল দ্বিবেদী''' ({{lang-en|Sohan Lal Dwivedi}}; জন্ম:২২ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯০৬-১ মাৰ্চ ১৯৮৮) এগৰাকী ভাৰতীয় কবি<ref name="Cusat">{{cite thesis | url=http://dyuthi.cusat.ac.in/xmlui/handle/purl/1286 | title=Cusat | publisher=Cochin University of Science and Technology | date=1988 | accessdate=22 May 2015 | last1=S | first1=Jalaja | last2=Nair | first2=N. | archiveurl=https://web.archive.org/web/20141230160450/http://dyuthi.cusat.ac.in/xmlui/handle/purl/1286 | archivedate=30 December 2014 | deadurl=yes }}</ref>, গান্ধীবাদী আৰু স্বাধীনতা সংগ্ৰামী।<ref name="TOI">{{cite web | url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kanpur/No-one-to-hoist-name-of-flag-song-writer/articleshow/40036432.cms | title=No one to hoist name of flag song writer | work=The Times of India | date=11 August 2014 | accessdate=22 May 2015}}</ref> তেওঁক তেওঁৰ স্বদেশপ্ৰেমমূলক কবিতা ''তুমহে নমন'', যিটো মহাত্মা গান্ধী বিষয়ত ৰচিত; ''আলি ৰাছ’ চাঁদ'', ''খাদী গীত'', ''গিৰিৰাজ'', ''নেইনো কে ৰেছম ডৰি চে'', ''মাতৃভূমি'', ''প্ৰকৃতি সন্দেচ'', ''জয় ৰাষ্ট্ৰ নিশান'', ''ৰে মেন'', ''বন্দনা'' আৰু হিমালয়াৰ বাবে জনা যায়।<ref name="Tumhe Naman">{{cite web | url=http://geeta-kavita.com/hindi_sahitya.asp?id=173 | title=Tumhe Naman | publisher=Geeta Kavita | date=2015 | accessdate=22 May 2015 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20150419174729/http://www.geeta-kavita.com/hindi_sahitya.asp?id=173 | archivedate=19 April 2015 | deadurl=yes}}</ref> [[উত্তৰ প্ৰদেশ|উত্তৰ প্ৰদেশৰ]] এখন সৰু টাউন ফটেহপুৰৰৰ বিন্দকিত ১৯০৬ চনৰ ২২ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে সোহন লাল দ্বিবেদীৰ জন্ম হৈছিল।<ref name="Anubhuti"/> তেওঁ হিন্দীত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰি সংস্কৃতত উচ্চ শিক্ষা লৈছিল। তেওঁৰ কেইবাটিও সংকলন প্ৰকাশ হৈছিল।<ref name="Geeta Kavita list">{{cite web | url=http://www.geeta-kavita.com/indian_poetry_list.asp?author=Sohanlal_Dwivedi | title=Geeta Kavita list | publisher=Geeta Kavita | date=2015 | accessdate=22 May 2015}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তাৰ ভিতৰত ভৈৰৱী, পূজা গীত, প্ৰভাতী, য়ুগধাৰা, কুনাল, চেতনা আৰু বাসুৰী উল্লেখযোগ্য।<ref name="Anubhuti">{{cite web | url=http://www.anubhuti-hindi.org/gauravgram/sld/ | title=Anubhuti | publisher=Anubhuti | date=2015 | accessdate=22 May 2015}}</ref> ''হাম বলবীৰ''<ref name="Hum Balveer">{{cite book | title=Hum Balveer | publisher=Rajpal and Sons | author=Sohan Lal Dwivedi | isbn=978-8170286196}}</ref> আৰু ''অন্ধেৰী ৰাত''<ref name="Andheri Nagri">{{cite book | title=Andheri Nagri | publisher=Rajpal and Sons | author=Sohan Lal Dwivedi | year=2011 | isbn=978-8170286202}}</ref> হৈছে দ্বিবেদীৰ আন দুখন উল্লেখযোগ্য সংকলন। তেওঁ মহাত্মা গান্ধীৰ দৰ্শন আৰু ব্যক্তিত্বৰ দ্বাৰা গভীৰভাৱে প্ৰভাৱিত কৰিছিল আৰু গান্ধীজীৰ জনপ্ৰিয়তাক তেওঁ এনেদৰে বৰ্ণাইছে; {{Quote|चल पड़े जिधर दो डगमग में, चल पड़े कोटि पग उसी ओर।}} ১৯৮৮ চনৰ ১ মাৰ্চৰ দিনা, ৮২ বছৰ বয়সত দ্বিবেদীৰ মৃত্যু হয়। তেওঁক ৰাষ্ট্ৰীয় কবি<ref name="Anubhuti" /> ৰূপে গণ্য কৰা হৈছিল আৰু ১৯৭০ চনত ভাৰত চৰকাৰে প্ৰদান কৰা ভাৰতৰ চতুৰ্থ সৰ্ব্বশ্ৰেষ্ঠ অসামৰিক সন্মান [[পদ্মশ্ৰী|পদ্মশ্ৰীৰে]] তেখেতক সন্মান যঁচা হৈছিল।<ref name="Padma Shri">{{cite web | url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf | title=Padma Shri | publisher=Padma Shri | date=2015 | accessdate=11 November 2014 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf | archivedate=15 October 2015 | deadurl=yes}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{ৰেফলিষ্ট}} [[শ্ৰেণী:উত্তৰ প্ৰদেশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন, ২০২৬]] kiiomz26gsx6bt5emymga1ri7jcf81b 0 140066 645650 642199 2026-10-16T18:22:36Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645650 wikitext text/x-wiki ; শিক্ষানুষ্ঠান * মহাত্মা গান্ধী ছিনিয়ৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল — ভালুকডুবি, [[গোৱালপাৰা]]<ref>{{cite web |url=https://mggoalpara.com/ |title=Mahatma Gandhi Senior Secondary School |website=Mahatma Gandhi Senior Secondary School |access-date=2026-10-05}}</ref> * মহাত্মা গান্ধী মহাবিদ্যালয় — চলন্তপাৰা, [[বঙাইগাঁও]]<ref>{{cite web |url=https://www.mgcc.ac.in/about-college |title=About the College |website=Mahatma Gandhi College, Chalantapara |access-date=2026-10-05}}</ref> * মহাত্মা গান্ধী মেম'ৰিয়েল ইংলিছ স্কুল — [[ডিফু]], [[কাৰ্বি আংলং]]<ref>{{cite web |url=https://www.feeregulatoryassam.com/staff-details-of-school-data/2955/7 |title=Institution Staff Details: Mahatma Gandhi Memorial English School |website=Fee Regulatory Committee, Assam |access-date=2026-10-05}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * মহাত্মা গান্ধী জাতীয় বিদ্যালয় — সোণামুই * মহাত্মা গান্ধী জাতীয় বিদ্যালয় — মহিষবাথান * মহাত্মা গান্ধী মেম'ৰিয়েল একাডেমী — কালিয়াৰখাল, কুমাৰীগাঁও * মহাত্মা গান্ধী একাডেমী — কোদামতলা * মহাত্মা গান্ধী বুনিয়াদী বিদ্যালয় — ফটাশিল, [[গুৱাহাটী]]<ref>{{cite web |url=https://gmc.assam.gov.in/information-services/municipal-schools |title=Municipal Schools |website=Guwahati Municipal Corporation, Government of Assam |access-date=2026-10-05}}</ref> * মহাত্মা গান্ধী উচ্চ বিদ্যালয় — কাৰেং গাঁও * মহাত্মা গান্ধী এলপি স্কুল — চাওঁতাল গাঁও, নিজ দলগাঁও * মহাত্মা গান্ধী এলপি স্কুল — শিলাপথাৰ * মহাত্মা গান্ধী প্ৰাথমিক বিদ্যালয় — [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] * মহাত্মা গান্ধী এল পি স্কুল — পিপলপুখুৰী * মহাত্মা গান্ধী মহাবিদ্যালয় — [[যোৰহাট]] ; চিকিৎসালয় * মহাত্মা গান্ধী মডেল হাস্পতাল — ৰজা গাধোৱা * মহাত্মা গান্ধী হাস্পতাল — পুনিয়াগাঁও * মহাত্মা গান্ধী নাৰায়ণপুৰ মডেল হাস্পতাল — নাৰায়ণপুৰ * মহাত্মা গান্ধী মডেল হাস্পতাল — ছোটদুধপাতিল * মহাত্মা গান্ধী মডেল হাস্পতাল — বামুণীগাঁও ; উদ্যান * মহাত্মা গান্ধী উদ্যান — [[ডিব্ৰুগড়]] * মহাত্মা গান্ধী উদ্যান — খনিকাৰ, ডিব্ৰুগড় ; মূৰ্তি * মহাত্মা গান্ধীৰ মূৰ্তি — [[ধিং]] * মহাত্মা গান্ধীৰ মূৰ্তি — বিনাকান্দি ঘাট, [[হাইলাকান্দি]] * মহাত্মা গান্ধীৰ মূৰ্তি — থানাচাৰিআলি, [[ডিব্ৰুগড়]] ; অন্যান্য * গান্ধী মণ্ডপ — শৰণীয়া পাহাৰ, [[গুৱাহাটী]]<ref>{{cite web |url=https://gscl.assam.gov.in/projects/detail/refurbishment-of-gandhi-mandap |title=Refurbishment of Gandhi Mandap |website=Guwahati Smart City Limited, Government of Assam |access-date=2026-10-05}}</ref><ref>{{cite web |url=https://assamtourism.gov.in/gandhi-mandap.php |title=Gandhi Mandap |website=Assam Tourism |access-date=2026-10-05}}</ref> * গান্ধী আশ্ৰম — [[শুৱালকুছি]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] [[শ্ৰেণী:মহাত্মা গান্ধী]] [[শ্ৰেণী:মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন, ২০২৬]] phx89a7qpixsmrjaht3l3v444vymoyx 0 140186 645681 645070 2026-10-16T22:32:19Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645681 wikitext text/x-wiki {{Short description|কানাডীয় কবি আৰু শিক্ষাবিদ}} {{Infobox writer | image = Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards.jpg | name = এন পেট্ৰিচিয়া কাৰ্ছন | honorific_suffix = অৰ্ডাৰ অৱ কানাডা | caption = ২০২৪ চনত কাৰ্ছন | pen_name = | birth_name = এন পেট্ৰিচিয়া কাৰ্ছন | birth_date = {{birth date and age|1950|6|21|mf=y}} | birth_place = টৰণ্টো, অণ্টাৰিঅ', [[কানাডা]] | citizenship = {{hlist|কানাডা|আইচলেণ্ড}} | death_date = | death_place = | education = {{ubl|টৰণ্টো বিশ্ববিদ্যালয়<br />{{small|(বি এ, এম এ, পিএইচডি)}}}} | spouse = ৰবাৰ্ট কাৰি | occupation = {{hlist|কবি|প্ৰবন্ধকাৰ|অনুবাদক|ধ্ৰুপদী সাহিত্য-গৱেষক|অধ্যাপক}} | period = ১৯৭৯–বৰ্তমান | genre = {{hlist|কবিতা|প্ৰবন্ধ|অনুবাদ}} | subject = | movement = | notable_works = {{ubl|''ইৰ'ছ দ্য বিটাৰছুইট''|''[[অটোবায়'গ্ৰাফী অৱ ৰেড]]''|''মেন ইন দ্য অফ আৱাৰ্ছ''|''দ্য বিউটি অৱ দ্য হাজবেণ্ড''|''ৰেড ডক>''}} | awards = {{ubl|লান্নান সাহিত্য বঁটা|গুগেনহাইম ফেল'শ্বিপ|মেকআৰ্থাৰ ফেল'শ্বিপ|গ্ৰিফিন কবিতা বঁটা {{small|(দুবাৰ)}}|টি এছ এলিয়ট বঁটা|অৰ্ডাৰ অৱ কানাডাৰ সদস্য|প্ৰিন্সেছ অৱ আস্তুৰিয়াছ বঁটা|পেন/নাবোকভ বঁটা| [[নোবেল বঁটা|২০২৬ চনৰ সাহিত্যৰ নোবেল বঁটা]]}} | influences = | influenced = | signature = | website = }} '''এন পেট্ৰিচিয়া কাৰ্ছন''' ({{lang-en| Anne Carson}}; জন্ম ২১ জুন, ১৯৫০)<ref name=":0">{{Cite web |last=Morra |first=Linda |date=2014-09-08 |title=Anne Carson |url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson |access-date=2023-05-21 |website=The Canadian Encyclopedia |archive-date=2023-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson |url-status=live }}</ref> এগৰাকী কানাডীয় কবি, প্ৰবন্ধকাৰ, অনুবাদক, ধ্ৰুপদী সাহিত্য-গৱেষক আৰু অধ্যাপক। ২০২৬ চনত কাৰ্ছনে সাহিত্যৰ [[নোবেল বঁটা]] লাভ কৰে। টৰণ্টো বিশ্ববিদ্যালয়ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰা কাৰ্ছনে ১৯৭৯ চনৰপৰা [[কানাডা]] আৰু [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ বিভিন্ন বিশ্ববিদ্যালয়ত ধ্ৰুপদী সাহিত্য, তুলনামূলক সাহিত্য আৰু সৃষ্টিশীল লেখাৰ পাঠদান কৰি আহিছে। তেওঁ মেকগিল বিশ্ববিদ্যালয়, মিছিগান বিশ্ববিদ্যালয়, নিউয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয় আৰু প্ৰিন্সটন বিশ্ববিদ্যালয়ত শিক্ষকতা কৰিছে। বৰ্তমানলৈকে বিশখনতকৈও অধিক গ্ৰন্থ আৰু অনুবাদ প্ৰকাশ কৰা কাৰ্ছনে গুগেনহাইম আৰু মেকআৰ্থাৰ ফেল'শ্বিপ লাভ কৰিছে। তেওঁ লান্নান সাহিত্য বঁটা, দুটাকৈ গ্ৰিফিন কবিতা বঁটা, টি এছ এলিয়ট বঁটা, প্ৰিন্সেছ অৱ আস্তুৰিয়াছ বঁটা, ইংৰাজী ভাষাৰ কবিতাৰ বাবে গৱৰ্ণৰ জেনেৰেলৰ বঁটা আৰু পেন/নাবোকভ বঁটা লাভ কৰিছে। কানাডীয় সাহিত্যলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে ২০০৫ চনত তেওঁক অৰ্ডাৰ অৱ কানাডাৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ২০২৬ চনত তেওঁক সাহিত্যৰ [[নোবেল বঁটা]] প্ৰদান কৰা হয়—“ধ্ৰুপদী পৰম্পৰাৰ সৈতে খেলিমেলি সংলাপৰ জৰিয়তে সমকালীন সাহিত্যৰ বাবে নতুন ৰূপ সৃষ্টি কৰা তেওঁৰ সাহসী আৰু অভিনৱ সাহিত্যকৰ্মৰ বাবে”।<ref>{{Cite web |title=Nobel Prize in Literature 2026 |url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/ |access-date=2026-10-08 |publisher=[[Nobel Foundation]] |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == ১৯৫০ চনৰ ২১ জুনত টৰণ্টোত এন কাৰ্ছনৰ জন্ম হৈছিল।<ref name=":0" /> তেওঁৰ পিতৃ এজন বেংক কৰ্মচাৰী আছিল আৰু তেওঁ কানাডাৰ কেইবাখনো সৰু চহৰত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Anne Carson |url=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson |access-date=2 July 2022 |archive-date=2 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220702210552/https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson |url-status=live }}</ref> উচ্চ বিদ্যালয়ত লেটিন ভাষাৰ এগৰাকী শিক্ষকে তেওঁক প্ৰাচীন গ্ৰীচৰ জগত আৰু ভাষাৰ সৈতে পৰিচয় কৰাই দিছিল আৰু ব্যক্তিগতভাৱে তেওঁক শিক্ষা দিছিল।<ref name="LitEncyc">{{cite web |last1=Rae |first1=Ian |title=Anne Carson |url=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758 |website=The Literary Encyclopedia |access-date=16 September 2020 |date=27 December 2001 |archive-date=16 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916195706/https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758 |url-status=live }}</ref> টৰণ্টো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ছেইণ্ট মাইকেলছ কলেজত নামভৰ্তি কৰাৰ পাছত তেওঁ প্ৰথম আৰু দ্বিতীয় বৰ্ষৰ শেষত দুবাৰকৈ পঢ়া এৰি দিছিল। পাঠ্যক্ৰমৰ কিছুমান বাধ্যতামূলক বিষয়, বিশেষকৈ মিল্টনৰ ওপৰত থকা এটা পাঠ্যক্ৰমে তেওঁক অসন্তুষ্ট কৰিছিল। সেয়ে তেওঁ কিছুসময়ৰ বাবে চিত্ৰকলা আৰু দৃশ্যশিল্পৰ জগতখনলৈ আঁতৰি গৈছিল।<ref name="LitEncyc" /> পিছলৈ তেওঁ টৰণ্টো বিশ্ববিদ্যালয়লৈ ঘূৰি আহে আৰু ১৯৭৪ চনত কলা স্নাতক, ১৯৭৫ চনত কলা স্নাতকোত্তৰ আৰু ১৯৮১ চনত পি এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{cite journal |last1=Ross |first1=Val |author-link1=Val Ross |title=Alumni: Classic Carson |journal=University of Toronto Magazine |date=23 March 2001 |url=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |access-date=16 September 2020 |archive-date=16 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916170640/https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |url-status=live }}</ref> তেওঁ ছেইণ্ট এণ্ড্ৰুজ বিশ্ববিদ্যালয়তো এবছৰ গ্ৰীক ছন্দ আৰু গ্ৰীক পাঠ-সমালোচনা অধ্যয়ন কৰিছিল।<ref name="Cove Park">{{cite journal |last1=Munoz |first1=Theresa |title=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |journal=Scottish Review of Books |date=9 October 2013 |url=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |access-date=16 September 2020 |archive-date=17 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917010613/https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |url-status=live }}</ref> == লিখনশৈলী == ধ্ৰুপদী সাহিত্যৰ গৱেষক হিচাপে প্ৰশিক্ষণ লাভ কৰা আৰু তুলনামূলক সাহিত্য, নৃতত্ত্ব, ইতিহাস আৰু কলাৰ প্ৰতি আগ্ৰহী কাৰ্ছনে তেওঁৰ লেখাত বিভিন্ন ক্ষেত্ৰৰ ধাৰণা আৰু বিষয় একেলগ কৰে। তেওঁ প্ৰাচীন গ্ৰীক আৰু লেটিন সাহিত্যৰ লেখকসকলৰ উল্লেখ কৰে, তেওঁলোকৰ ৰচনা আধুনিক ৰূপ দিয়ে আৰু অনুবাদ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত এস্কাইলাছ, কেটুলাছ, ইউৰিপিডিছ, [[হোমাৰ]], আইবাইকাছ, মিমনাৰ্মাছ, ছেফো, ছিমোনিডিছ, [[সোফোক্লেচ]], ষ্টেছিকোৰাছ আৰু থুচিডিডিছ আদি উল্লেখযোগ্য। তেওঁ এমিলি ব্ৰণ্টি, পল চেলান, [[এমিলি ডিকিনচন]], [[হেগেল|জৰ্জ ভিলহেল্ম ফ্ৰিড্ৰিখ হেগেল]], মাৰ্টিন হাইডেগাৰ, ফ্ৰিড্ৰিখ হ'ল্ডাৰলিন, [[ফ্ৰান্‌ৎছ কাফকা]], [[জন কীটছ]], গাৰ্ট্ৰুড ষ্টেইন, ছিমন ৱেইল আৰু [[ভাৰ্জিনিয়া উল্‌ফ]]ৰ দৰে আধুনিক লেখক আৰু চিন্তাবিদৰ ৰচনাৰপৰাও প্ৰভাৱ গ্ৰহণ কৰে। তেওঁৰ বহুতো গ্ৰন্থত কবিতা, প্ৰবন্ধ, গদ্য, সমালোচনা, অনুবাদ, নাট্যসংলাপ, কল্পকাহিনী আৰু অকল্পকাহিনীৰ ৰূপ বিভিন্ন মাত্ৰাত একেলগ হৈছে। ২০২১ চনালৈকে কাৰ্ছনৰ লিখনিৰ ওঠৰখন গ্ৰন্থৰ প্ৰথম সংস্কৰণ আমেৰিকাত নপ, নিউ ডাইৰেকচনছ আৰু প্ৰিন্সটন ইউনিভাৰ্চিটি প্ৰেছৰ দৰে প্ৰকাশকে প্ৰকাশ কৰিছে। কানাডাত ব্ৰিক বুকছ আৰু মেকক্লেলেণ্ড এণ্ড ষ্টুৱাৰ্টে আৰু যুক্তৰাজ্যত ব্লাডেস্ক বুকছ, জনাথন কেপ, অবেৰন বুকছ আৰু ছিল্ফ এডিচনছে সেইবোৰ প্ৰকাশ কৰিছে। ২০২৫ চনত কানাডাৰ ইণ্ডি ৰক বেণ্ড ৰিঅ'ষ্টেটিকছৰ ''দ্য গ্ৰেট লেকছ ছুইট'' নামৰ এলবামত কাৰ্ছনে অংশগ্ৰহণ কৰে। এলবামটোত তেওঁ গ্ৰেট লেকছৰপৰা অনুপ্ৰাণিত কেইবাটাও কবিতা আবৃত্তি কৰে।<ref>Alex Hudson, [https://exclaim.ca/music/article/rheostatics-detail-new-album-featuring-gord-downie-alex-lifeson-tanya-tagaq "Rheostatics Detail New Album Featuring Gord Downie, Alex Lifeson, Tanya Tagaq"]. ''Exclaim! '', October 8, 2025.</ref> === ৰচনাসমুহ === ''ইৰছ দ্য বিটাৰছুইট'' — ১৯৮৬ চনত প্ৰকাশিত কাৰ্ছনৰ প্ৰথমখন সমালোচনামূলক গ্ৰন্থ। গ্ৰন্থখনত ''ইৰছ''ক একে সময়তে আনন্দ আৰু বেদনাৰ অভিজ্ঞতা হিচাপে আলোচনা কৰা হৈছে। ছেফোৱে সৃষ্টি কৰা "গ্লুকুপিক্ৰন" শব্দটো এই ধাৰণাৰ এটা উল্লেখযোগ্য উদাহৰণ আৰু গ্ৰন্থখনৰ শিৰোনামৰ "তিতা-মিঠা" অৰ্থৰ সৈতে সম্পৰ্কিত।<ref>{{cite book |last1=Corless-Smith |first1=Martin |editor1-last=Wilkinson |editor1-first=Joshua Marie |editor1-link=Joshua Marie Wilkinson |title=Anne Carson: Ecstatic Lyre |date=2015 |publisher=University of Michigan Press |location=Ann Arbor |isbn=978-0-472-05253-0 |url=https://books.google.com/books?id=KnEvBgAAQBAJ&q=Anne+Carson:+Ecstatic+Lyre |chapter=Living on the Edge: The Bittersweet Place of Poetry}}</ref> গ্ৰন্থখনত ছেফো, প্ৰাচীন গ্ৰীক উপন্যাসকাৰ আৰু প্লেটোৰ লেখাত আকাংক্ষাৰ ত্ৰিকোণীয় ৰূপ কেনেদৰে প্ৰকাশ পায় সেই বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে।<ref name="Scranton 2014">{{cite journal |last1=Scranton |first1=Roy |author-link1=Roy Scranton |title=Estranged Pain: Anne Carson's ''Red Doc>'' |journal=Contemporary Literature |date=Spring 2014 |volume=55 |issue=1 |pages=202–214 |publisher=University of Wisconsin Press |doi=10.1353/cli.2014.0010 |s2cid=162212718 |url=https://journals.openedition.org/jsse/1117 |access-date=18 September 2020 |archive-date=7 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200607230821/https://journals.openedition.org/jsse/1117 |url-status=live |url-access=subscription }}</ref> এই গ্ৰন্থখন ১৯৮১ চনত দাখিল কৰা তেওঁৰ পি এইচ ডি গৱেষণা-অভিসন্দৰ্ভ ''অডি এট আমো এৰ্গো ছুম''ৰ ("মই ঘৃণা কৰোঁ আৰু মই ভালপাওঁ, সেয়ে মই আছোঁ") পুনৰ্নিমাণ।<ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-link1=Anne Carson |title=Odi et Amo Ergo Sum |date=1981 |publisher=University of Toronto |location=Toronto}} [Doctoral thesis; under the name Anne Carson Giacomelli]</ref> ''ইৰছ দ্য বিটাৰছুইট'' গ্ৰন্থখনে তেওঁৰ পিছৰ প্ৰকাশনসমূহৰ বাবে ভিত্তি প্ৰস্তুত কৰিছিল আৰু তেওঁৰ কবিতাত পিছলৈ গুৰুত্ব লাভ কৰা আকাংক্ষাৰ ধাৰণাসমূহ গঢ়ি তুলিছিল।<ref name="LitEncyc"/> ইয়াৰ জৰিয়তে ধ্ৰুপদী গ্ৰীক সাহিত্যৰ আৰ্হিত লেখনি গঢ়াৰ তেওঁৰ শৈলীও প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল।<ref name="Poetry Foundation">{{cite web |title=Anne Carson |url=https://www.poetryfoundation.org/poets/anne-carson |publisher=The Poetry Foundation |access-date=14 September 2020 |archive-date=26 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726181311/https://www.poetryfoundation.org/poets/anne-carson |url-status=live }}</ref> ''মেন ইন দ্য অফ আৱাৰ্ছ'' (২০০০) এখন মিশ্ৰধৰ্মী সংকলন। ইয়াত চমু কবিতা, পদ্য-প্ৰবন্ধ, সমাধিলিপি, স্মৃতিচাৰণমূলক গদ্য, সাক্ষাৎকাৰ, নাট্যপাঠ আৰু প্ৰাচীন গ্ৰীক-লেটিন ভাষাৰ অনুবাদ আছে।<ref name="Poetry Foundation" /> এই গ্ৰন্থখনত কাৰ্ছনৰ দীঘল কবিতা লিখাৰ আগৰ ধাৰাটোৰপৰা এক নতুন দিশলৈ পৰিৱৰ্তন দেখা যায়।<ref name="LitEncyc" /> গ্ৰন্থখনৰ বিভিন্ন ৰচনাত লেখক, চিন্তাবিদ আৰু শিল্পীৰ লগতে ঐতিহাসিক, বাইবেলীয় আৰু পৌৰাণিক ব্যক্তিত্বৰ উল্লেখ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত আন্না আখমাটোভা, এণ্টিগনী, আন্তনা আৰ্তো, জন জেমছ অডুবন, অগাষ্টিন, বে দাও, কেথৰিন ডেনুভ, এমিলি ডিকিনছন, তামিকি হাৰা, হোকুচাই, এডৱাৰ্ড হপাৰ, লংগিনাছ, থুচিডিডিছ, লিঅ' টলষ্টয় আৰু ভাৰ্জিনিয়া উলফ আদি উল্লেখযোগ্য। ২০১২ চনত টৰণ্টো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পি এইচ ডি সমাৱৰ্তন অনুষ্ঠানত কাৰ্ছনে বিভিন্ন বিষয়ৰ ওপৰত "চমু বক্তৃতা" বা চমু আকাৰৰ কবিতাৰ এটা শৃংখলা উপস্থাপন কৰে।<ref name="U of T honor" /> ২০১১ চনত তেওঁ বুশ থিয়েটাৰৰ ''ছিক্সটি ছিক্স বুকছ'' প্ৰকল্পতো অংশগ্ৰহণ কৰে। তেওঁ কিং জেমছ বাইবেলৰ ''জুড'' পত্ৰৰ আধাৰত "জুড° দ্য গোট এট মিডনাইট" নামৰ এটা ৰচনা লিখিছিল।<ref>{{cite web |last1=Woddis |first1=Carole |title=Sixty-Six Books, Bush Theatre |url=https://www.theartsdesk.com/theatre/sixty-six-books-bush-theatre |website=The Arts Desk |access-date=16 September 2020 |date=17 October 2011 |archive-date=16 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916185853/https://www.theartsdesk.com/theatre/sixty-six-books-bush-theatre |url-status=live }}</ref><ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |editor1-last=Haydon |editor1-first=Christopher |editor2-last=Holmes |editor2-first=Rachel |editor3-last=Power |editor3-first=Ben |editor4-last=Rourke |editor4-first=Josie |editor1-link=Christopher Haydon |editor3-link=Ben Power |editor4-link=Josie Rourke |title=Sixty-Six Books: 21st Century Writers Speak to the King James Bible |date=2011 |publisher=Oberon Books |location=London |isbn=978-1-84943-227-6 |page=521 |chapter=The Goat at Midnight}}</ref> === গ্ৰহণযোগ্যতা === কাৰ্ছনৰ প্ৰথমখন কবিতাৰ গ্ৰন্থ — ১৯৮৪ চনৰ ''কানিকুলা দি আন্না'' — তেওঁক প্ৰথম সাহিত্যিক পুৰস্কাৰ লাভ কৰোৱাইছিল। গ্ৰন্থখনে ''কোৱাৰ্টাৰলি ৰিভিউ অৱ লিটাৰেচাৰ'' বেটী কলাডে পুৰস্কাৰ লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last1=Carson |first1=Anne |editor1-last=Weiss |editor1-first=Renée |editor2-last=Weiss |editor2-first=Theodore |editor2-link=Theodore Weiss (poet) |title=Canicula di Anna |journal=Quarterly Review of Literature |date=1984 |volume=25 |pages=4–39 |series=Contemporary Poetry Series 6 |location=Princeton}}</ref><ref name="Meyer Colladay">{{cite book |last1=Meyer |first1=Paul |title=She] ⟨Ha?⟩ She – The ''Canicula di Anna'': A Fractal Approach |date=2016 |publisher=University of Toronto |location=Toronto |page=2 |chapter=Foreword |url=https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf |access-date=26 August 2020 |archive-date=31 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331121258/https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="Jaget">{{cite journal |last1=Carson |first1=Anne |title=Jaget |journal=Chicago Review |date=1996 |volume=42 |issue=2 |pages=38–41 |doi=10.2307/25304108 |jstor=25304108 }}</ref> ১৯৮৬ চনত প্ৰকাশিত তেওঁৰ প্ৰথম প্ৰবন্ধ-গ্ৰন্থ ''ইৰছ দ্য বিটাৰছুইট''-ৰ প্ৰশংসা তাৰ পিছৰ পোন্ধৰ বছৰত ক্ৰমে বৃদ্ধি পায়। প্ৰথমে ধ্ৰুপদী সাহিত্যৰ গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰত এই গ্ৰন্থখনক গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। পিছত ইয়াক চেনেকা, মণ্টেইন আৰু এমাৰছনৰ দৰে লেখকৰ গীতিধৰ্মী প্ৰবন্ধৰ পুনৰাগমন হিচাপে দেখা হৈছিল। ১৯৯০ৰ দশকৰ গভীৰ সময়ত গ্ৰন্থখন পুনৰ প্ৰকাশ কৰি নতুন পাঠকৰ বাবে "সাহিত্য" হিচাপে উপস্থাপন কৰাৰ পাছত কবিসকলৰ মাজতো ইয়াৰ প্ৰভাৱ বৃদ্ধি পায়।<ref>{{cite journal |last1=D'Agata |first1=John |author-link1=John D'Agata |title=Review: Men in the Off Hours |journal=Boston Review |date=1 June 2000 |url=http://bostonreview.net/poetry/john-dagata-review-men-hours |access-date=16 September 2020 |archive-date=5 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190905142930/http://bostonreview.net/poetry/john-dagata-review-men-hours |url-status=live }}</ref> ১৯৯৯ চনত ''ইৰছ দ্য বিটাৰছুইট'' বিংশ শতিকাৰ শ্ৰেষ্ঠ ১০০খন অকল্পকাহিনী গ্ৰন্থৰ মডাৰ্ণ লাইব্ৰেৰীৰ পাঠক তালিকাত স্থান লাভ কৰে।<ref name="Modern Library">{{cite web |title=Modern Library: 100 Best Nonfiction |url=http://www.modernlibrary.com/top-100/100-best-nonfiction |publisher=Modern Library |archive-url=https://web.archive.org/web/20120306013605/http://www.modernlibrary.com/top-100/100-best-nonfiction |access-date=16 September 2020|archive-date=2012-03-06 }}</ref> ২০০৪ চনত ''[[অটোবায়'গ্ৰাফী অৱ ৰেড]]''ৰ সৈতে গ্ৰন্থখনৰ উল্লেখ টেলিভিছন ধাৰাবাহিক ''দ্য এল ৱৰ্ড''ৰ এটা খণ্ডতো কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |last1=O'Rourke |first1=Meghan |title=Hermetic Hotties: What is Anne Carson doing on The L Word? |url=https://slate.com/news-and-politics/2004/02/why-the-l-word-gives-props-to-anne-carson.html |website=Slate |access-date=16 September 2020 |date=11 February 2004 |archive-date=30 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210130025003/https://slate.com/news-and-politics/2004/02/why-the-l-word-gives-props-to-anne-carson.html |url-status=live }}</ref> কাৰ্ছনৰ কামৰ আৰম্ভণিৰ স্বীকৃতি কুইবেক ৰাইটাৰ্ছ ফেডাৰেচন বঁটাৰপৰাও আহিছিল। ১৯৯৩ চনত ''শ্বৰ্ট টকছ'' গ্ৰন্থখনৰ বাবে তেওঁক চূড়ান্ত তালিকাত ৰখা হৈছিল আৰু ১৯৯৬ৰপৰা ২০০১ৰ ভিতৰত তেওঁ তিনিবাৰ এই সন্মান লাভ কৰিছিল।<ref name="QSPELL" /> তেওঁৰ আৰম্ভণিৰ প্ৰকাশনসমূহৰ বাবে ১৯৯৪ চনৰ জাৰ্নি পুৰস্কাৰৰ চূড়ান্ত তালিকাত "ৱাটাৰ মাৰ্জিনছ" অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল।<ref name="Journey 1994" /> ১৯৯৬ চনত তেওঁ কবিতাৰ বাবে লেনান সাহিত্য বঁটা আৰু ১৯৯৭ চনত "জাজেট" কবিতাৰ বাবে পুশকাৰ্ট পুৰস্কাৰ লাভ কৰে।<ref name="Lannan Award" /><ref name="Meyer Pushcart">{{cite book |last1=Meyer |first1=Paul |title=She] ⟨Ha?⟩ She – The ''Canicula di Anna'': A Fractal Approach |date=2016 |publisher=University of Toronto |location=Toronto |page=211 |chapter=''blue for'' (On Lecturing in Anne Carson) |url=https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf |access-date=26 August 2020 |archive-date=31 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331121258/https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="Jaget"/> ১৯৯৭ চনত তেওঁ ৰকফেলাৰ বেলাজিঅ' চেণ্টাৰ ফেল'শ্বিপ, ১৯৯৮ চনত কবিতাৰ বাবে গুগেনহাইম ফেল'শ্বিপ আৰু ২০০০ চনত মেকআৰ্থাৰ ফেল'শ্বিপ লাভ কৰে।<ref name="Bellagio" /><ref name="Guggenheim 1998" /><ref name="MacArthur 2000" /> নেশ্যনেল বুক ক্ৰিটিকছ চাৰ্কল বঁটাৰ বাবে কাৰ্ছন তিনিবাৰ চূড়ান্ত তালিকাত আছিল — ১৯৯৮ চনত ''[[অটোবায়'গ্ৰাফী অৱ ৰেড]]'', ২০০০ চনত ''মেন ইন দ্য অফ আৱাৰ্ছ'' আৰু ২০১০ চনত ''নক্স''ৰ বাবে।<ref name="NBCCA 1998" /><ref name="NBCCA 2000" /><ref name="NBCCA 2010" /> ১৯৯৮ চনত এই বঁটাৰ পৰিসৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় হোৱাৰ পিছত কাৰ্ছন আৰু এলিছ মুনৰো প্ৰথম দুগৰাকী আমেৰিকাৰ বাহিৰৰ মনোনীত ব্যক্তি হৈছিল।<ref name="Poetry Foundation"/><ref>{{cite web |last1=Wolfe |first1=Linda |title=Remembering Alice Munro's National Book Critics Circle Award |url=https://www.bookcritics.org/2013/10/23/remembering-alice-munros-national-book-critics-circle-award/ |publisher=National Book Critics Circle |access-date=14 September 2020 |date=23 October 2013 |archive-date=24 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200924104757/https://www.bookcritics.org/2013/10/23/remembering-alice-munros-national-book-critics-circle-award/ |url-status=live }}</ref> ১৯৯৮ চনত তেওঁ ''গ্লাছ এণ্ড গড''ৰ বাবে ফৰৱাৰ্ড পুৰস্কাৰৰ চূড়ান্ত তালিকাতো আছিল।<ref name="Forward 1998" /> ১৯৯৯ৰপৰা ২০১৩ৰ ভিতৰত তেওঁ চাৰিবাৰ টি এছ এলিয়ট পুৰস্কাৰৰ চূড়ান্ত তালিকাত আছিল আৰু ২০০১ চনত ''দ্য বিউটি অৱ দ্য হাজবেণ্ড''ৰ বাবে পুৰস্কাৰ লাভ কৰে।<ref name="Eliot 2001" /> তেওঁ এই পুৰস্কাৰ লাভ কৰা প্ৰথমগৰাকী মহিলা আছিল।<ref>{{cite news |last1=Kennedy |first1=Maev |title=Canadian poet becomes first woman to win TS Eliot Prize |url=https://www.theguardian.com/uk/2002/jan/22/books.humanities |access-date=13 September 2020 |agency=The Guardian |date=22 January 2002 |archive-date=24 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190624170847/https://www.theguardian.com/uk/2002/jan/22/books.humanities |url-status=live }}</ref> ২০০১ চনত ''মেন ইন দ্য অফ আৱাৰ্ছ''ৰ বাবে কাৰ্ছন গ্ৰিফিন কবিতা পুৰস্কাৰ লাভ কৰা প্ৰথমগৰাকী কবি হয়।<ref name="Griffin 2001" /> ২০১৩ চনত ''ৰেড ডক>''ৰ বাবে তেওঁ এই পুৰস্কাৰ দ্বিতীয়বাৰ লাভ কৰা প্ৰথমগৰাকী কবিও হয়।<ref name="Griffin 2014" /><ref>{{cite news |title=Anne Carson adds second Griffin poetry prize |url=https://calgaryherald.com/entertainment/books/anne-carson-adds-second-griffin-poetry-prize |access-date=13 September 2020 |work=Calgary Herald |date=7 June 2014}}</ref> ২০১০ চনৰ গ্ৰিফিন কবিতা পুৰস্কাৰৰ বিচাৰকৰ দায়িত্বও তেওঁ পালন কৰিছিল।<ref name="Griffin 2010" /> ২০০৫ চনত কাৰ্ছনক অৰ্ডাৰ অৱ কানাডাৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্ত কৰা হয়। সেই সময়ত তেওঁক "আমাৰ দেশৰ সাহিত্যৰ এক অনন্য কণ্ঠ" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল।<ref name="Canada MC" /> ২০১২ চনত তেওঁ তেওঁৰ শিক্ষানুষ্ঠান টৰণ্টো বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা সন্মানীয় ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="U of T honor" /> ২০১৪ চনত তেওঁ ছেইণ্ট এণ্ড্ৰুজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ডক্টৰ অৱ লেটাৰ্ছৰ সন্মানীয় ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="U of St A honour" /> ২০১৮ চনত ২০১৮ চনৰ নোবেল সাহিত্য বঁটা পিছুৱাই দিয়াৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত বিকল্প হিচাপে স্থাপন কৰা নিউ একাডেমি পুৰস্কাৰৰ বাবে কাৰ্ছনক দীঘল তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।<ref name="New Academy Prize">{{cite news |title=Margaret Atwood, Kim Thúy and Anne Carson nominated for alternative Nobel Prize |url=https://www.cbc.ca/books/margaret-atwood-kim-th%C3%BAy-and-anne-carson-nominated-for-alternative-nobel-prize-1.4744398 |access-date=17 October 2020 |work=CBC |date=12 July 2018 |archive-date=18 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118202917/https://www.cbc.ca/books/margaret-atwood-kim-th%C3%BAy-and-anne-carson-nominated-for-alternative-nobel-prize-1.4744398 |url-status=live }}</ref> ২০২০ চনত তেওঁ সাহিত্যৰ বাবে প্ৰিন্সেছ অৱ আষ্টুৰিয়াছ পুৰস্কাৰ লাভ কৰে।<ref name="Asturias" /> ২০২১ চনত তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহিত্যত কৃতিত্বৰ বাবে পেন/নাবোকভ পুৰস্কাৰ লাভ কৰে।<ref name="PEN2021">{{cite web |title=Announcing the 2021 PEN America Literary Awards Career Achievement Winners |date=23 March 2021 |url=https://pen.org/literary-awards/2021-pen-america-literary-awards-career-achievement-winners/ |publisher=PEN America |access-date=14 April 2021 |archive-date=14 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210414040744/https://pen.org/literary-awards/2021-pen-america-literary-awards-career-achievement-winners/ |url-status=live }}</ref> ২০২০ চনত তেওঁ ''নৰ্মা জিন বেকাৰ অৱ ট্ৰয়''ৰ বাবে গৱৰ্ণৰ জেনেৰেলৰ ইংৰাজী কবিতা সাহিত্য বঁটাও লাভ কৰে।<ref name="ggaward" /> ২০২৪ চনৰ তেওঁৰ গ্ৰন্থ ''[[ৰং নৰ্মা]]'' নেশ্যনেল বুক বঁটাৰ কবিতা শাখাৰ দীঘল তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল।<ref>{{cite magazine |title=The 2024 National Book Awards Longlist |url=https://www.newyorker.com/books/page-turner/2024-national-book-awards-longlist |access-date=13 September 2024 |magazine=The New Yorker |date=12 September 2024}}</ref> কাৰ্ছনৰ কামৰ ওপৰত দুখন সম্পাদিত গ্ৰন্থও প্ৰকাশ পাইছে। ''এন কাৰ্ছন: একষ্টেটিক লাইৰ'' জছুৱা মেৰী উইলকিনছনে সম্পাদনা কৰি ২০১৫ চনত মিছিগান বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰেছে প্ৰকাশ কৰে। গ্ৰন্থখনত তেওঁৰ বিভিন্ন ৰচনাৰ বিস্তৃত আলোচনা আছে।<ref>{{cite book |editor1-last=Wilkinson |editor1-first=Joshua Marie |editor1-link=Joshua Marie Wilkinson |title=Anne Carson: Ecstatic Lyre |date=2015 |publisher=University of Michigan Press |location=Ann Arbor |isbn=978-0-472-05253-0 |url=https://books.google.com/books?id=KnEvBgAAQBAJ&q=Anne+Carson:+Ecstatic+Lyre}}</ref> ''এন কাৰ্ছন/এণ্টিকুইটি'' লৰা জেনছেনে সম্পাদনা কৰি ২০২১ চনত ব্লুমছবেৰীয়ে প্ৰকাশ কৰে। ইয়াত তেওঁৰ কবিতা, অনুবাদ, প্ৰবন্ধ আৰু দৃশ্যশিল্পত প্ৰকাশ পোৱা ধ্ৰুপদী সাহিত্যৰ প্ৰভাৱ আলোচনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |editor1-last=Jansen |editor1-first=Laura |title=Anne Carson/ Antiquity |date=2021 |publisher=Bloomsbury Academic |location=New York |isbn=978-1-350-17475-7 |url=https://www.bloomsbury.com/uk/anne-carson-antiquity-9781350174771/ |access-date=2021-10-07 |archive-date=2021-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211007092150/https://www.bloomsbury.com/uk/anne-carson-antiquity-9781350174771/ |url-status=live }}</ref> ২০২৩ চনত এলিজাবেথ ছাৰা ক'লছে কাৰ্ছনৰ কামৰ ওপৰত ''এন কাৰ্ছন: দ্য গ্লাছ এছেইষ্ট'' নামৰ সমালোচনামূলক গ্ৰন্থ প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite book |author1-last=Coles |author1-first=Elizabeth Sarah |title=Anne Carson: The Glass Essayist |date=2023 |publisher=Oxford University Press |location=Oxford and New York |isbn=978-0-197-81333-1 |url=https://global.oup.com/academic/product/anne-carson-9780197813331?lang=en&cc=gb# |access-date=3 February 2025}}</ref> এই গ্ৰন্থখনে ২০২৪ চনত কবিতা সমালোচনাৰ বাবে পোয়েট্ৰি ফাউণ্ডেচনৰ পেগাছাছ পুৰস্কাৰ লাভ কৰে। শেহতীয়া বছৰসমূহত কাৰ্ছনক নোবেল সাহিত্য বঁটাৰ সম্ভাৱ্য প্ৰাৰ্থী হিচাপে বিবেচনা কৰা হৈছিল। তেওঁৰ সৈতে মাৰ্গাৰেট এটউড, মেৰিজ কঁদে, হাৰুকি মুৰাকামি, ঙুগি ৱা থিয়ং'অ, লিউডমিলা উলিৎস্কায়া আৰু ক্যান শোৱেৰ দৰে লেখকৰ নামো উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news |last1=Ahlander |first1=Johan |title=Moving on from scandal, Swedish Academy to award two Nobel literature prizes |url=https://www.reuters.com/article/us-nobel-prize-literature/moving-on-from-scandal-swedish-academy-to-award-two-nobel-literature-prizes-idUSKBN1WM23V |access-date=14 September 2020 |work=Reuters |date=7 October 2019 |archive-date=15 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200215023028/https://www.reuters.com/article/us-nobel-prize-literature/moving-on-from-scandal-swedish-academy-to-award-two-nobel-literature-prizes-idUSKBN1WM23V |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last1=Haynes |first1=Suyin |title=Last Year's Nobel Prize in Literature Was Canceled Over Scandal and Conflict. Can 2019's Award Mark a Comeback? |url=https://time.com/5696202/nobel-prize-literature-2019/ |publisher=Time |access-date=14 September 2020 |date=9 October 2019 |archive-date=22 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200922214309/https://time.com/5696202/nobel-prize-literature-2019/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last1=Shephard |first1=Alex |title=Who Will Win the 2019 (or the 2018! ) Nobel Prize in Literature? |url=https://newrepublic.com/article/155316/will-win-2019-or-2018-nobel-prize-literature |publisher=The New Republic |access-date=14 September 2020 |date=9 October 2019 |archive-date=6 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201006174515/https://newrepublic.com/article/155316/will-win-2019-or-2018-nobel-prize-literature |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Henley |first1=Jon |title=Two Nobel literature prizes to be awarded after sexual assault scandal |url=https://www.theguardian.com/books/2019/oct/10/nobel-prize-for-literature-to-be-awarded-twice-after-sexual-assault-scandal |access-date=14 September 2020 |work=The Guardian |date=10 October 2019 |archive-date=10 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191010091152/https://www.theguardian.com/books/2019/oct/10/nobel-prize-for-literature-to-be-awarded-twice-after-sexual-assault-scandal |url-status=live }}</ref> == অনুবাদ == কাৰ্ছনে দহখন প্ৰাচীন গ্ৰীক ট্ৰেজেডী অনুবাদ কৰিছে। ইয়াৰে এখন এস্কাইলাছৰ, দুখন ছফকলিছৰ আৰু সাতখন ইউৰিপিডিছৰ। এস্কাইলাছৰ ''আগামেমনন'', ছফকলিছৰ ''এণ্টিগনী'' আৰু ''ইলেক্ট্ৰা'', আৰু ইউৰিপিডিছৰ ''আল্কেষ্টিছ'', ''হেকুবা'', ''হেৰাক্লিছ'', ''হিপ্প'লাইটাছ'', ''ইফিজেনিয়া ইন টাউৰিছ'', ''অৰেষ্টিছ'' আৰু ''দ্য বাকাই'' তেওঁৰ অনুবাদৰ ভিতৰত আছে। তেওঁ ছেফোৰ কবিতাও ইংৰাজীলৈ অনুবাদ কৰিছে। কাৰ্ছনৰ অনুবাদৰ সাতখন গ্ৰন্থৰ প্ৰথম সংস্কৰণ আমেৰিকাত নপ, ফাৰাৰ, ষ্ট্ৰছ এণ্ড জিৰু, নিউয়ৰ্ক ৰিভিউ অৱ বুকছ আৰু চিকাগো বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰেছে প্ৰকাশ কৰিছে। যুক্তৰাজ্যত অবেৰন বুকছ আৰু অক্সফৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰেছে সেইবোৰ প্ৰকাশ কৰিছে। ১৯৮৬ চনৰ আগষ্টৰপৰা ১৯৮৭ চনৰ আগষ্টলৈ কাৰ্ছন ৰকফেলাৰ ফেল' হিচাপে নিউয়ৰ্কৰ ৯২তম ষ্ট্ৰীট ৱাইত আছিল। তাত তেওঁ ছফকলিছৰ ''ইলেক্ট্ৰা''ৰ অনুবাদৰ কাম কৰিছিল।<ref>{{cite book |last1=Meyer |first1=Paul |title=She] ⟨Ha?⟩ She – The ''Canicula di Anna'': A Fractal Approach |date=2016 |publisher=University of Toronto |location=Toronto |page=192 |chapter=''blue for'' (On Lecturing in Anne Carson) |url=https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf |access-date=26 August 2020 |archive-date=31 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331121258/https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf |url-status=live }}</ref> অনুবাদটো অৱশেষত ২০০১ চনত প্ৰকাশ পায়<ref name="Electra" /> আৰু ২০০৯ চনৰ ''এন অৰেষ্টিয়া'' গ্ৰন্থত অন্তৰ্ভুক্ত হয়।<ref name="Oresteia" /> এই গ্ৰন্থখনে ২০১০ চনত অনুবাদত কবিতাৰ বাবে পেন পুৰস্কাৰ লাভ কৰে।<ref name="PEN Oresteia" /> ''এন অৰেষ্টিয়া''ত এস্কাইলাছৰ ''আগামেমনন'', ছফকলিছৰ ''ইলেক্ট্ৰা'' আৰু ইউৰিপিডিছৰ ''অৰেষ্টিছ'' অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ২০০৯ চনত নিউয়ৰ্কত ক্লাছিক ষ্টেজ কোম্পানীয়ে এই নাটক মঞ্চস্থ কৰে।<ref>{{cite web |title=An Oresteia |url=https://classicstage.org/shows/2009/03/an-oresteia/ |publisher=Classic Stage Company |access-date=15 September 2020 |archive-date=1 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201001120844/https://classicstage.org/shows/2009/03/an-oresteia/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201001120844/https://classicstage.org/shows/2009/03/an-oresteia/ |archivedate=1 October 2020 |deadurl=yes }}</ref> ২০০৭ চনত কাৰ্ছন বাৰ্লিনৰ আমেৰিকান একাডেমীত আন্না-মাৰিয়া কেলেন ফেল' আছিল। তাত তেওঁ প্ৰাচীন গ্ৰীক নাটক ''প্ৰমিথিউছ বাউণ্ড''ৰ অনুবাদৰ কাম কৰিছিল। এই নাটকখন এস্কাইলাছৰ ৰচনা বুলি ধৰা হয়।<ref name="Berlin Fellow" /> ইয়াৰ এটা অংশ ২০১০ চনত প্ৰকাশ পাইছিল।<ref>{{cite journal |last1=Carson |first1=Anne |title=Prometheus Bound: An Excerpt from the Play by Aischylos |journal=The Wolf |date=June 2010 |issue=23 |pages=6–7}}</ref> ২০১৫ চনত ইভো ভান হ'ভে পৰিচালনা কৰা আৰু জুলিয়েট বিনোছে অভিনয় কৰা কাৰ্ছনৰ ''এণ্টিগনী''ৰ এক মঞ্চায়ন লুক্সেমবাৰ্গৰ লেছ থিয়েট্ৰ দ্য লা ভিল দ্য লুক্সেমবাৰ্গত মুকলি হয়। পিছত ই ইউৰোপ আৰু আমেৰিকাৰ কেইবাখনো চহৰলৈ যায়। ইয়াৰ ভিতৰত লণ্ডনৰ বাৰ্বিকান চেণ্টাৰ, নিউয়ৰ্কৰ ব্ৰুকলিন একাডেমী অৱ মিউজিক আৰু পেৰিছৰ থিয়েট্ৰ দ্য লা ভিল আছিল।<ref>{{cite web |title=Antigone |url=https://tga.nl/en/productions/antigone |publisher=Toneelgroep Amsterdam |access-date=15 September 2020 |archive-date=5 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200805213447/https://tga.nl/en/productions/antigone |url-status=live }}</ref> == শিক্ষাদান == কাৰ্ছনে ১৯৭৯ চনত কেলগেৰী বিশ্ববিদ্যালয়ত ধ্ৰুপদী সাহিত্যৰ শিক্ষাদানৰ কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰে। তেতিয়া তেওঁ টৰণ্টো বিশ্ববিদ্যালয়ত পি এইচ ডি সম্পূৰ্ণ কৰা নাছিল।<ref name="LitEncyc" /> ১৯৮০ চনত তেওঁ প্ৰিন্সটন বিশ্ববিদ্যালয়ত যোগদান কৰে আৰু প্ৰথমে প্ৰশিক্ষক আৰু পিছত সহকাৰী অধ্যাপক হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite book |last1=Meyer |first1=Paul |title=She] (Ha?) She – The ''Canicula di Anna'': A Fractal Approach |date=2016 |publisher=University of Toronto |location=Toronto |page=163 |chapter=''blue for'' (On Metonymns in Anne Carson) |quote=While at Princeton Anne Carson taught (as Instructor and later Assistant Professor) the following courses: ''The Anti-Augustans: Ovid and the Elegists''; ''Introduction to Augustan Literature''; ''Beginner's Latin Continued: Basic Prose''; ''The Lyric Age of Greece''; and ''Greek Drama in Translation''. |url=https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf |access-date=26 August 2020 |archive-date=31 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331121258/https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf |url-status=live }}</ref> ১৯৮৬–১৯৮৭ চনত ৰকফেলাৰ ফেল' হিচাপে থাকোঁতে তেওঁ নিউয়ৰ্কৰ ৯২তম ষ্ট্ৰীট ৱাইতো শিক্ষাদান কৰিছিল।<ref>{{cite book |editor1-last=Bloom |editor1-first=Harold |editor2-last=Lehman |editor2-first=David |editor1-link=Harold Bloom |editor2-link=David Lehman |title=The Best of the Best American Poetry 1988-1997 |date=1998 |page=307 |publisher=Scribner Poetry |location=New York |isbn=0-684-84779-5 |url=https://books.google.com/books?id=Vsd9jwYZ5HEC&q=The+Best+American+Poetry+1998 |access-date=17 July 2020}}</ref> স্থায়ী অধ্যাপকৰ পদ লাভ নকৰাৰ পাছত<ref>{{cite journal |last1=Rae |first1=Ian |title=Runaway Classicists: Anne Carson and Alice Munro's 'Juliet' Stories |journal=Journal of the Short Story in English |date=Autumn 2010 |issue=55 – Special Issue: The Short Stories of Alice Munro |page=5 |publisher=Presses universities d'Angers |url=https://journals.openedition.org/jsse/1117 |access-date=18 September 2020 |issn=1969-6108 |archive-date=7 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200607230821/https://journals.openedition.org/jsse/1117 |url-status=live }}</ref> তেওঁ ১৯৮৭ চনত প্ৰিন্সটন এৰি এম'ৰি বিশ্ববিদ্যালয়ত এবছৰ ধ্ৰুপদী ভাষা আৰু সাহিত্য পঢ়ুৱায়। তাৰ পিছত তেওঁ মণ্ট্ৰিয়েললৈ গৈ মেকগিল বিশ্ববিদ্যালয়ত ধ্ৰুপদী সাহিত্যৰ স্নাতকোত্তৰ অধ্যয়নৰ সঞ্চালক হিচাপে যোগদান কৰে।<ref name="Poetry Foundation" /> ১৯৯০ৰ দশকৰ শেষভাগত মেকগিল বিশ্ববিদ্যালয়ে প্ৰাচীন গ্ৰীক ভাষাৰ সকলো স্নাতকোত্তৰ পাঠ্যক্ৰম বন্ধ কৰি ধ্ৰুপদী সাহিত্য বিভাগ বন্ধ কৰে আৰু বাকী ধ্ৰুপদী সাহিত্যৰ পাঠ্যক্ৰম ইতিহাস বিভাগলৈ স্থানান্তৰ কৰে।<ref name="LitEncyc" /> কাৰ্ছনে মেকগিলত সহযোগী অধ্যাপক হিচাপে পঢ়ুৱাই থাকিলেও বছৰৰ আধা সময় আন শিক্ষানুষ্ঠানত অতিথি বক্তা হিচাপে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত মিছিগান বিশ্ববিদ্যালয়, কেলিফৰ্ণিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, বাৰ্কলি আৰু কেলিফৰ্ণিয়া কলেজ অৱ আৰ্টছ এণ্ড ক্ৰাফ্টছ আছিল।<ref name="Freehling">{{cite web |title=Institute for the Humanities: Norman Freehling Visiting Professorship |url=https://lsa.umich.edu/humanities/programs/normal-freehling-visiting-professorship-.html |publisher=University of Michigan |access-date=20 September 2020 |archive-date=17 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180617022858/https://lsa.umich.edu/humanities/programs/normal-freehling-visiting-professorship-.html |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180617022858/https://lsa.umich.edu/humanities/programs/normal-freehling-visiting-professorship-.html |archivedate=17 June 2018 |deadurl=yes }}</ref><ref name="LitEncyc" /> ২০০০ চনত তেওঁ মেকগিল বিশ্ববিদ্যালয়ত জন মেকনটন ধ্ৰুপদী সাহিত্যৰ অধ্যাপক হিচাপে নিযুক্ত হয়।<ref>{{cite web |title=Biography of Anne Carson |url=https://www.brickbooks.ca/reviews/biography-of-anne-carson-reviewed-by/ |publisher=Brick Books |access-date=20 September 2020 |archive-date=9 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161009120324/http://www.brickbooks.ca/reviews/biography-of-anne-carson-reviewed-by/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161009120324/http://www.brickbooks.ca/reviews/biography-of-anne-carson-reviewed-by/ |archivedate=9 October 2016 |deadurl=yes }}</ref> ২০০৩ চনত কাৰ্ছন এন আৰ্বৰলৈ গৈ মিছিগান বিশ্ববিদ্যালয়ত যোগদান কৰে। ২০০৯ চনলৈকে তেওঁ ধ্ৰুপদী অধ্যয়ন, তুলনামূলক সাহিত্য আৰু ইংৰাজী ভাষা-সাহিত্যৰ অধ্যাপক আছিল।<ref>{{cite web |title=Faculty History Project: Anne Carson |url=http://faculty-history.dc.umich.edu/faculty/anne-carson |publisher=Millennium Project, University of Michigan |access-date=20 September 2020 |archive-date=11 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220818184513/http://faculty-history.dc.umich.edu/faculty/anne-carson |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220811184513/http://faculty-history.dc.umich.edu/faculty/anne-carson |archivedate=11 August 2022 |deadurl=yes }}</ref> ২০০৪ চনত অক্সফৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কবিতা অধ্যাপকৰ পদৰ বাবে তেওঁ প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰিছিল আৰু প্ৰায় ৩০টা মনোনয়নৰ ভিতৰত দ্বিতীয় স্থান লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite news |last1=Curtis |first1=Polly |title=Oxford names poetry professor shortlist |url=https://www.theguardian.com/education/2004/apr/30/highereducation.news |access-date=20 September 2020 |work=The Guardian |date=30 April 2004 |archive-date=7 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211207185103/https://www.theguardian.com/education/2004/apr/30/highereducation.news |url-status=live }}</ref> ২০০৯ চনত পুনৰ এই চাৰি বছৰৰ পদটোৰ সম্ভাৱ্য প্ৰাৰ্থী হিচাপে তেওঁৰ নাম উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news |last1=Waterson |first1=James |title=Poet Laureate snubs Oxford poetry post |url=https://cherwell.org/2009/02/26/poet-laurete-snubs-oxford-poetry-post/ |access-date=2 October 2020 |work=Cherwell |publisher=Oxford Student Publications |date=26 February 2009 |archive-date=22 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191122142842/https://cherwell.org/2009/02/26/poet-laurete-snubs-oxford-poetry-post/ |url-status=live }}</ref> ২০০৯ চনত কাৰ্ছনে নিউয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৃষ্টিশীল লিখন কাৰ্যসূচীত বিশিষ্ট কবি-নিবাসী আৰু অতিথি অধ্যাপক হিচাপে যোগদান কৰে।<ref>{{cite web |last1=Polner |first1=Robert |title=NYU Creative Writing Program Presents New Interactive Performance by Anne Carson, Dec. 10 |url=https://zhangnandi.com/about/news-publications/news/2009/november/nyu_creative_writing_program.html |publisher=New York University |access-date=20 September 2020 |date=24 November 2009 }}{{Dead link|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তেওঁৰ স্বামী আৰু সহযোগী ৰবাৰ্ট কাৰিৰ সৈতে তেওঁ নিউয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়ত সহযোগিতাৰ কলাৰ ওপৰত "এগ'চাৰ্কাছ" নামৰ বাৰ্ষিক পাঠ্যক্ৰম পঢ়ুৱায়।<ref name="NYTM 2013">{{cite web |last1=Anderson |first1=Sam |title=The Inscrutable Brilliance of Anne Carson |url=https://www.nytimes.com/2013/03/17/magazine/the-inscrutable-brilliance-of-anne-carson.html |website=The New York Times Magazine |access-date=20 September 2020 |date=14 March 2013 |archive-date=23 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201023213738/https://www.nytimes.com/2013/03/17/magazine/the-inscrutable-brilliance-of-anne-carson.html |url-status=live }}</ref> ২০১০ৰপৰা ২০১৬ চনলৈ তেওঁ কৰ্নেল বিশ্ববিদ্যালয়ত এণ্ড্ৰু ডি. হোৱাইট বৃহৎ-পৰিসৰৰ অধ্যাপক আছিল।<ref name="Cornell">{{cite web |title=All Professors-at-Large – 1965 to June 30, 2025 |url=https://adwhiteprofessors.cornell.edu/all-professors-at-large-1965-to-june-30-20222/ |website=Program for Andrew D. White Professors-at-Large |publisher=Cornell University |access-date=20 September 2020 |archive-date=15 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180615031244/http://adwhiteprofessors.cornell.edu/all-professors-at-large-1965-to-june-30-20222/ |url-status=live }}</ref> ২০১৩ চনত তেওঁ ষ্টেনফৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৃষ্টিশীল লিখন কাৰ্যসূচীত মোহৰ অতিথি কবি আছিল।<ref>{{cite web |title=A Reading by Anne Carson, The Mohr Visiting Poet |url=https://events.stanford.edu/events/335/33565/ |website=Stanford: Event Calendar |publisher=Stanford University |access-date=20 September 2020 |date=23 April 2013 |archive-date=20 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220120041605/https://events.stanford.edu/events/335/33565/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220120041605/https://events.stanford.edu/events/335/33565/ |archivedate=20 January 2022 |deadurl=yes }}</ref> ২০১৪ চনত তেওঁ বাৰ্ড কলেজত অতিথি বিশিষ্ট লেখক-নিবাসী হিচাপে যোগদান কৰি ধ্ৰুপদী অধ্যয়ন আৰু লিখিত কলা পঢ়ুৱায়।<ref>{{cite web |last1=Primoff |first1=Mark |title=Esteemed Writer Anne Carson To Join Bard College Faculty |url=https://www.bard.edu/news/releases/pr/fstory.php?id=2563 |publisher=Bard College |access-date=20 September 2020 |location=Annandale-on-Hudson, New York |date=29 April 2014 |archive-date=15 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200915185155/https://www.bard.edu/news/releases/pr/fstory.php?id=2563 |url-status=live }}</ref> কাৰ্ছনে তেওঁৰ কৰ্মজীৱনৰ পিছৰ পৰ্যায়ৰ অধিক বৈচিত্ৰ্যমজ় ভূমিকাক "এগৰাকী অতিথি [যিয়েই নহওক]" বুলি আৰু প্ৰাচীন গ্ৰীক ভাষা পঢ়ুৱাই কটোৱা দশকসমূহক "সম্পূৰ্ণ আনন্দ" বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref name="NYTM 2013" /> == সন্মান == ২০২২ চনত কাৰ্ছনক ৰয়েল ছ'চাইটি অৱ লিটাৰেচাৰৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় লেখক হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=https://rsliterature.org/rsl-international-writers/|title=RSL International Writers|date=3 September 2023 |access-date=2023-12-03}}</ref> ২০২৩ চনৰ মে' মাহত তেওঁক ২০২৩–২০২৪ সময়ছোৱাৰ বাবে ক্লাছিকেল এছ'চিয়েশ্যনৰ সন্মানীয় সভাপতি হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Council |url=https://classicalassociation.org/governance/council/ |access-date=2023-05-05 |website=The Classical Association |language=en-US |archive-date=2023-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230505122741/https://classicalassociation.org/governance/council/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230505122741/https://classicalassociation.org/governance/council/ |archivedate=2023-05-05 |deadurl=yes }}</ref> বিশ্বৰ ভাষা আৰু সংস্কৃতিলৈ অসাধাৰণ অৱদানৰ বাবে প্ৰদান কৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ভিগডিছ পুৰস্কাৰো তেওঁ লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |title=Anne Carson is the 2023 Vigdís Prize Laureate {{!}} University of Iceland |url=https://english.hi.is/news/anne_carson_is_the_2023_vigdis_prize_laureate |access-date=2024-10-02 |website=english.hi.is |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240223031201/https://english.hi.is/news/anne_carson_is_the_2023_vigdis_prize_laureate |archivedate=2024-02-23 |deadurl=yes}}</ref> তেওঁ ২০২৬ চনৰ নোবেল সাহিত্য বঁটা লাভ কৰে। == ব্যক্তিগত জীৱন == কাৰ্ছনে নিজৰ ব্যক্তিগত জীৱনৰ বিষয়ে কম কথা কয় আৰু তেওঁৰ লেখাক আত্মজীৱনীমূলকভাৱে ব্যাখ্যা কৰাটো উৎসাহিত নকৰে।<ref name="Willard 2011">{{cite book |last1=Willard |first1=Thomas |editor1-last=Canfield Reisman |editor1-first=Rosemary M. |title=Critical Survey of Poetry: British, Irish and Commonwealth Poets |date=2011 |publisher=Salem Press |location=Pasadena, California |isbn=9781587657559 |pages=225–228 |url=https://www.academia.edu/490379 |access-date=26 August 2020 |chapter=Anne Carson |archive-date=17 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220517000614/https://www.academia.edu/490379 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220517000614/https://www.academia.edu/490379 |archivedate=17 May 2022 }}</ref> প্ৰকাশিত তথ্যত তেওঁৰ বিষয়ে প্ৰায়ে কেৱল "এন কাৰ্ছনৰ জন্ম কানাডাত আৰু তেওঁ জীৱিকা হিচাপে প্ৰাচীন গ্ৰীক ভাষা পঢ়ুৱায়" বুলি লিখা থাকে।<ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=Short Talks |date=2015 |publisher=Brick Books Classics |location=London, Ontario |isbn=978-1-77131-342-1}}</ref> তেওঁ স্বীকাৰোক্তিমূলক কবি নহয় যদিও তেওঁৰ কামক ব্যক্তিগত বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name="Scranton 2014" /> কাৰ্ছনে কৈছে যে তেওঁৰ লেখাত তেওঁ নিজৰ জীৱনক পৃথিৱীৰ আন তথ্যসমূহৰ মাজত কেৱল এটা তথ্যসমষ্টি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে।<ref name="D'Agata 1997">{{cite journal |last1=Carson |first1=Anne |last2=D'Agata |first2=John |author-link2=John D'Agata |title=A ___ with Anne Carson |journal=The Iowa Review |date=Summer 1997 |volume=27 |issue=2 |pages=1–22 |doi=10.17077/0021-065X.4868 |doi-access=free }}</ref> তেওঁৰ প্ৰথম বিবাহৰ সময়ত তেওঁ জিয়াকোমেল্লি উপাধি ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই বিবাহ আঠ বছৰ চলি ১৯৮০ চনত শেষ হয়।<ref name="LitEncyc" /> এই বিবাহ আৰু তাৰ পিছৰ ঘটনাসমূহ ''প্লেইনৱাটাৰ''ত সংকলিত "কাইণ্ডছ অৱ ৱাটাৰ" আৰু ''দ্য বিউটি অৱ দ্য হাজবেণ্ড''ৰ উৎস হিচাপে বিবেচনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite news |last1=Merkin |first1=Daphne |author-link1=Daphne Merkin |title=Last Tango |url=https://www.nytimes.com/2001/09/30/books/last-tango.html |access-date=8 October 2020 |work=The New York Times |date=30 September 2001 |quote=It is always difficult, of course, to gauge how much is autobiographical in a writer's material, and Carson is trickier than most in this regard, but 'Husband' strikes me as being the least cloaked about its origins in lived life. |archive-date=11 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201011120415/https://www.nytimes.com/2001/09/30/books/last-tango.html |url-status=live }}</ref> কাৰ্ছনে নিশ্চিত কৰিছে যে বিবাহ বিচ্ছেদৰ সময়ত তেওঁৰ প্ৰথম স্বামীয়ে তেওঁৰ টোকাবহীসমূহ লৈ গৈছিল, যদিও পিছত সেইবোৰ ঘূৰাই দিছিল।<ref name="Wachtel 2012">{{cite journal |last1=Carson |first1=Anne |last2=Wachtel |first2=Eleanor |title=An Interview with Anne Carson |journal=Brick: A Literary Journal |date=Summer 2012 |issue=89 |pages=29–47 |url=https://brickmag.com/an-interview-with-anne-carson/ |access-date=23 July 2020 |archive-date=8 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908224945/https://brickmag.com/an-interview-with-anne-carson/ |url-status=live }}</ref> কাৰ্ছনৰ পিতৃ ৰবাৰ্ট আলঝেইমাৰ ৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল। ''গ্লাছ, আইৰনি এণ্ড গড''ত সংকলিত "দ্য গ্লাছ এছেই", ''প্লেইনৱাটাৰ''ত সংকলিত "ভেৰী নেৰো" আৰু ''মেন ইন দ্য অফ আৱাৰ্ছ''ত সংকলিত "ফাদাৰ্ছ অল্ড ব্লু কাৰ্ডিগান"ত তেওঁৰ মানসিক আৰু শাৰীৰিক অৱনতিৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে। কাৰ্ছনৰ মাতৃ মাৰ্গাৰেট (১৯১৩–১৯৯৭) ''মেন ইন দ্য অফ আৱাৰ্ছ'' লিখি থকা সময়ত মৃত্যুবৰণ কৰে। কাৰ্ছনে সংকলনখন "এপেণ্ডিক্স টু অ'ৰ্ডিনাৰী টাইম" নামৰ গদ্য ৰচনাৰে শেষ কৰিছিল। ইয়াত ভাৰ্জিনিয়া উলফৰ ডায়েৰী আৰু পাণ্ডুলিপিৰ কাটি দিয়া বাক্যাংশ ব্যৱহাৰ কৰি মাতৃৰ বাবে এটা সমাধিলিপি সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref name="LitEncyc" /> ''ৰেড ডক>''ক তেওঁৰ মাতৃৰ মৃত্যুৰ দ্বিতীয়টো শোকগাথা হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref name="Scranton 2014" /> কাৰ্ছনে তেওঁৰ মাতৃক তেওঁৰ জীৱনৰ আটাইতকৈ প্ৰিয় ব্যক্তি বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref name="Wachtel 2012" /><ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |title=Decreation: Poetry, Essays, Opera |date=2006 |publisher=Vintage Books |location=New York |isbn=978-1-4000-7890-5 |page=5 |chapter=Lines}}</ref> কাৰ্ছনৰ ভাতৃ মাইকেলক ১৯৭৮ চনত ড্ৰাগছ বিক্ৰীৰ অভিযোগত গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল। জামিনত মুক্তি পাই তেওঁ কানাডাৰপৰা পলাই যায় আৰু কাৰ্ছনে তেওঁক পুনৰ কেতিয়াও দেখা নাপালে।<ref name="Wachtel 2012" /> কাৰ্ছনে তেওঁৰ জীৱনৰপৰা ভাতৃজন হেৰাই যোৱাৰ ঘটনাটো ''প্লেইনৱাটাৰ''ত সংকলিত "ৱাটাৰ মাৰ্জিনছ: এন এছেই অন ছুইমিং বাই মাই ব্ৰাদাৰ" নামৰ ৰচনাত প্ৰকাশ কৰে। এই ৰচনাখন একপ্ৰকাৰৰ স্মৃতিকথা।<ref name="Willard 2011" /> ২০০০ চনত মাইকেলে তেওঁক ফোন কৰি তেওঁ বাস কৰা কোপেনহেগেনত সাক্ষাৎ কৰাৰ কথা ঠিক কৰিছিল। কিন্তু পুনৰ লগ পোৱাৰ আগতেই তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref name="Sehgal 2011">{{cite news |last1=Carson |first1=Anne |last2=Sehgal |first2=Parul |author-link2=Parul Sehgal |title=Evoking the starry lad her brother was |url=https://www.irishtimes.com/culture/books/evoking-the-starry-lad-her-brother-was-1.577255 |access-date=10 October 2020 |newspaper=The Irish Times |date=19 March 2011 |archive-date=24 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210724045901/https://www.irishtimes.com/culture/books/evoking-the-starry-lad-her-brother-was-1.577255 |url-status=live }}</ref> কাৰ্ছনে ২০০০ চনত ভাতৃৰ বাবে সৃষ্টি কৰি ২০১০ চনত প্ৰকাশ কৰা ''নক্স''ক তেওঁৰ আটাইতকৈ স্পষ্টভাৱে ব্যক্তিগত ৰচনা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="Scranton 2014" /> কাৰ্ছন শিল্পী ৰবাৰ্ট কাৰিৰ সৈতে বিবাহিত। মিছিগান বিশ্ববিদ্যালয়ত পঢ়ুৱাই থকা সময়ত এন আৰ্বৰত তেওঁৰ সৈতে কাৰ্ছনৰ পৰিচয় হৈছিল।<ref name="NYTM 2013" /> তেওঁ কাৰিক "মোৰ সহযোগী-স্বামী-মানুহ" বুলি অভিহিত কৰিছে।<ref name="Cove Park" /> তেওঁলোকৰ যৌথ কামৰ ভিতৰত ''নক্স'' আৰু ''এণ্টিগনিক''ৰ গ্ৰন্থ-নক্সা আৰু মঞ্চ পৰিৱেশন আছে। সৃষ্টিশীল প্ৰক্ৰিয়াৰ সময়ত কাৰ্ছনে কাৰিক "দ্য ৰেণ্ডমাইজাৰ" বুলিও কয়।<ref>{{cite web |last1=Carson |first1=Anne |last2=Currie |first2=Robert |last3=Berkobien |first3=Megan |author-mask=1 |title=An interview with Anne Carson and Robert Currie |url=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/ |website=Asymptote |access-date=7 October 2020 |date=October 2013 |archive-date=14 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201014005528/https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/ |url-status=live }}</ref> ২০২২ চনৰ ১৯ এপ্ৰিলত কাৰ্ছন আৰু কাৰিক আইচলেণ্ডৰ নাগৰিকত্ব প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{cite web | url=https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html | title=Lög um veitingu ríkisborgararéttar | access-date=2022-11-20 | archive-date=2022-11-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221120001721/https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html | url-status=live }}</ref> ২০২৪ চনৰ আগষ্টত ''লণ্ডন ৰিভিউ অৱ বুকছ''ত প্ৰকাশিত এটা প্ৰবন্ধত কাৰ্ছনে প্ৰকাশ কৰে যে তেওঁৰ পাৰ্কিনছন ৰোগ ধৰা পৰিছে।<ref>{{Cite news |last=Carson |first=Anne |date=2024-08-15 |title=Gloves on! |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v46/n16/anne-carson/gloves-on |access-date=2024-08-11 |work=London Review of Books |language=en |volume=46 |issue=16 |issn=0260-9592}}</ref> == পুৰস্কাৰ আৰু ফেল'শ্বিপ == === বিজয়ী === *১৯৮৪: ''কোৱাৰ্টাৰলি ৰিভিউ অৱ লিটাৰেচাৰ'' বেটী কলাডে পুৰস্কাৰ — ''কানিকুলা দি আন্না''ৰ বাবে<ref name="Meyer Colladay" /> *১৯৯৬: কবিতাৰ বাবে লানান সাহিত্য বঁটা<ref name="Lannan Award">{{cite web |title=Anne Carson: 1996 Lannan Literary Award for Poetry |url=https://lannan.org/literary/detail/anne-carson/literary-award |website=Lannan Foundation |access-date=12 September 2020 |archive-date=1 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201001080055/https://lannan.org/literary/detail/anne-carson/literary-award |url-status=live }}</ref> *১৯৯৬: কিউএছপেল বঁটা — এ. এম. ক্লেইন কবিতা পুৰস্কাৰ, ''গ্লাছ, আইৰনি এণ্ড গড''ৰ বাবে<ref name="QSPELL" /> *১৯৯৭: "জাজেট"ৰ বাবে পুশকাৰ্ট পুৰস্কাৰ<ref name="Meyer Pushcart" /> *১৯৯৮: কিউএছপেল বঁটা — এ. এম. ক্লেইন কবিতা পুৰস্কাৰ, ''[[অটোবায়'গ্ৰাফী অৱ ৰেড]]''ৰ বাবে<ref name="QSPELL" /> *২০০১: ''মেন ইন দ্য অফ আৱাৰ্ছ''ৰ বাবে গ্ৰিফিন কবিতা পুৰস্কাৰ, কানাডীয় বিজয়ী<ref name="Griffin 2001">{{cite web |title=Anne Carson: Griffin Poetry Prize 2001 |url=https://www.griffinpoetryprize.com/awards-and-poets/shortlists/2001-shortlist/anne-carson/ |website=The Griffin Trust for Excellence in Poetry |access-date=12 September 2020 |archive-date=5 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200405122314/http://www.griffinpoetryprize.com/awards-and-poets/shortlists/2001-shortlist/anne-carson/ |url-status=live }}</ref> *২০০১: ''দ্য বিউটি অৱ দ্য হাজবেণ্ড''ৰ বাবে টি. এছ. এলিয়ট পুৰস্কাৰ<ref name="Eliot 2001">{{cite web |title=About the T. S. Eliot Prize: List of Previous Winners |url=https://tseliot.com/prize/about-the-t-s-eliot-prize/ |publisher=T. S. Eliot Foundation |access-date=12 September 2020 |archive-date=30 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200930145428/https://tseliot.com/prize/about-the-t-s-eliot-prize/ |url-status=live }}</ref> *২০০১: ''দ্য বিউটি অৱ দ্য হাজবেণ্ড''ৰ বাবে কবিতাৰ লছ এঞ্জেলছ টাইমছ গ্ৰন্থ পুৰস্কাৰ<ref>{{cite news |last1=Guccione |first1=Jean |title=10 Authors Honored With Times Book Prizes |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2002-apr-28-me-awards28-story.html |access-date=12 September 2020 |agency=Los Angeles Times |date=28 April 2002}}</ref> *২০০১: কিউবেক ৰাইটাৰ্ছ ফেডাৰেচন বঁটা — এ. এম. ক্লেইন কবিতা পুৰস্কাৰ, ''দ্য বিউটি অৱ দ্য হাজবেণ্ড''ৰ বাবে<ref name="QSPELL" /> *২০১০: ''এন অৰেষ্টিয়া''ৰ বাবে অনুবাদত কবিতাৰ পেন পুৰস্কাৰ<ref name="PEN Oresteia">{{cite web |title=2010 PEN Award for Poetry in Translation |url=https://pen.org/2010-pen-award-for-poetry-in-translation/ |publisher=PEN America |access-date=12 September 2020 |date=16 November 2012 |archive-date=21 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200621170341/https://pen.org/2010-pen-award-for-poetry-in-translation/ |url-status=live }}</ref> *২০১২: ''এণ্টিগনিক''ৰ বাবে ক্ৰিটিকছ পুৰস্কাৰ<ref name="Criticos 2012">{{cite web |title=The 2012 Prize |url=http://londonhellenicprize.eu/past-winners-2/2012-prize/ |publisher=The London Hellenic Prize |access-date=12 September 2020 |archive-date=30 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201230035928/http://londonhellenicprize.eu/past-winners-2/2012-prize/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201230035928/http://londonhellenicprize.eu/past-winners-2/2012-prize/ |archivedate=30 December 2020 |deadurl=yes }}</ref> *২০১৪: ''ৰেড ডক>''ৰ বাবে গ্ৰিফিন কবিতা পুৰস্কাৰ, কানাডীয় বিজয়ী<ref name="Griffin 2014">{{cite web |title=Anne Carson: Griffin Poetry Prize 2014 |url=https://www.griffinpoetryprize.com/awards-and-poets/shortlists/2014-shortlist/anne-carson/ |website=The Griffin Trust for Excellence in Poetry |access-date=12 September 2020 |archive-date=21 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200921154113/https://www.griffinpoetryprize.com/awards-and-poets/shortlists/2014-shortlist/anne-carson/ |url-status=live }}</ref> *২০১৬: ব্লু মেট্ৰ'পলিছ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহিত্য মহাপুৰস্কাৰ, জীৱনজোৰা কৃতিত্বৰ বাবে<ref name="Blue Met 2016">{{cite web |title=Anne Carson wins 2016 Blue Metropolis Literary Grand Prix |url=http://bluemet.blogspot.com/2016/03/anne-carson-wins-2016-blue-metropolis.html |website=Azure Scratchings |publisher=Blue Metropolis Literary Festival & Foundation |access-date=12 September 2020 |date=23 March 2016 |archive-date=25 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210725054842/http://bluemet.blogspot.com/2016/03/anne-carson-wins-2016-blue-metropolis.html |url-status=live }}</ref> *২০১৯: মেনুৱেল আকুনা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কবিতা পুৰস্কাৰ<ref>{{cite news |title=Anne Carson gana el Premio Internacional Manuel Acuña 2019 |url=https://aristeguinoticias.com/2312/kiosko/anne-carson-gana-el-premio-internacional-manuel-acuna-2019/ |access-date=14 September 2020 |work=Aristegui Noticias |date=23 December 2019 |language=es |archive-date=1 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200301201614/https://aristeguinoticias.com/2312/kiosko/anne-carson-gana-el-premio-internacional-manuel-acuna-2019/ |url-status=live }}</ref> *২০২০: সাহিত্যৰ বাবে প্ৰিন্সেছ অৱ আষ্টুৰিয়াছ পুৰস্কাৰ<ref name="Asturias">{{cite web |title=Anne Carson: Princess of Asturias Award for Literature 2020 |website=Fundación Princesa de Asturias |url=https://www.fpa.es/en/princess-of-asturias-awards/laureates/2020-anne-carson.html |access-date=18 June 2020 |archive-date=15 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200915204531/https://www.fpa.es/en/princess-of-asturias-awards/laureates/2020-anne-carson.html |url-status=live }}</ref> *২০২০: ''নৰ্মা জিন বেকাৰ অৱ ট্ৰয়''ৰ বাবে গৱৰ্ণৰ জেনেৰেলৰ সাহিত্য বঁটা<ref name="ggaward" /> *২০২১: আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহিত্যত কৃতিত্বৰ বাবে পেন/নাবোকভ পুৰস্কাৰ<ref name="PEN2021" /> *২০২৫: জীৱনজোৰা কৃতিত্বৰ বাবে পেৰিছ ৰিভিউ হাডাডা পুৰস্কাৰ<ref name="Hadada 2025">{{cite web |title=Anne Carson Will Receive Our 2025 Hadada Award |url=https://www.theparisreview.org/blog/2024/10/09/anne-carson-will-receive-our-2025-hadada-award/ |website=The Paris Review |access-date=20 June 2025 |date=9 October 2024}}</ref> *২০২৫: জবিগনিউ হাৰ্বাৰ্ট আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহিত্য পুৰস্কাৰ<ref name="Herbert 2025">{{cite web|url=https://www.bn.org.pl/en/news/5700-anne-carson-receives-the-2025-zbigniew-herbert-international-literary-award.html |title=Anne Carson receives the 2025 Zbigniew Herbert International Literary Award |work=Biblioteka Narodowa (National Library) |date=14 June 2025 |access-date=8 July 2026}}</ref> === চূড়ান্ত তালিকাৰ প্ৰাৰ্থী === *১৯৯৩: কিউএছপেল বঁটা — এ. এম. ক্লেইন কবিতা পুৰস্কাৰৰ চূড়ান্ত তালিকা, ''শ্বৰ্ট টকছ''ৰ বাবে<ref name="QSPELL">{{cite web |title=The QWF Literary Awards: The A. M. Klein Prize for Poetry |url=https://qwf.org/prize/the-a-m-klein-prize-for-poetry/ |publisher=Quebec Writer's Federation |access-date=12 September 2020 |archive-date=8 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221208130359/https://qwf.org/prize/the-a-m-klein-prize-for-poetry/ |url-status=live }}</ref> *১৯৯৪: জাৰ্নি পুৰস্কাৰৰ চূড়ান্ত তালিকা, "ৱাটাৰ মাৰ্জিনছ"ৰ বাবে<ref name="Journey 1994">{{cite book |editor1-last=Glover |editor1-first=Douglas |editor1-link=Douglas Glover (writer) |title=The Journey Prize Anthology 6: Short Fiction from the Best of Canada's New Writers |date=1993 |publisher=McClelland & Stewart |location=Toronto |isbn=978-0771003141}}</ref> *১৯৯৮: ফৰৱাৰ্ড পুৰস্কাৰৰ চূড়ান্ত তালিকা, ''গ্লাছ এণ্ড গড''ৰ বাবে<ref name="Forward 1998">{{cite web |title=Forward Prizes Alumni: Shortlists by Year, 1998 |work=Forward Arts Foundation |url=https://www.forwardartsfoundation.org/forward-prizes-for-poetry/forward-prizes-alumni/ |access-date=12 September 2020 |archive-date=24 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200924082945/https://www.forwardartsfoundation.org/forward-prizes-for-poetry/forward-prizes-alumni/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200924082945/https://www.forwardartsfoundation.org/forward-prizes-for-poetry/forward-prizes-alumni/ |archivedate=24 September 2020 |deadurl=yes }}</ref> *১৯৯৮: নেশ্যনেল বুক ক্ৰিটিকছ চাৰ্কল বঁটাৰ কবিতা শাখাৰ চূড়ান্ত প্ৰাৰ্থী, ''[[অটোবায়'গ্ৰাফী অৱ ৰেড]]''ৰ বাবে<ref name="NBCCA 1998">{{cite web |title=The National Book Critics Circle Award: 1998 Winners & Finalists |url=https://www.bookcritics.org/past-awards/1998/ |publisher=National Book Critics Circle |access-date=12 September 2020 |archive-date=28 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200928085617/https://www.bookcritics.org/past-awards/1998/ |url-status=live }}</ref> *১৯৯৯: টি. এছ. এলিয়ট পুৰস্কাৰৰ চূড়ান্ত তালিকা, ''[[অটোবায়'গ্ৰাফী অৱ ৰেড]]''ৰ বাবে<ref>{{cite news |last1=Potts |first1=Robert |title=Best in the Language |url=https://www.theguardian.com/books/2000/jan/15/poetry.awardsandprizes |access-date=12 September 2020 |agency=The Guardian |date=15 January 2000 |archive-date=22 October 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151022063724/http://www.theguardian.com/books/2000/jan/15/poetry.awardsandprizes |url-status=live }}</ref> *২০০০: টি. এছ. এলিয়ট পুৰস্কাৰৰ চূড়ান্ত তালিকা, ''মেন ইন দ্য অফ আৱাৰ্ছ''ৰ বাবে<ref>{{cite news |last1=Gibbons |first1=Fiachra |title=Sun shines again on poet Longley |url=https://www.theguardian.com/books/2000/jan/15/poetry.awardsandprizes |access-date=12 September 2020 |agency=The Guardian |date=23 January 2001 |archive-date=22 October 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151022063724/http://www.theguardian.com/books/2000/jan/15/poetry.awardsandprizes |url-status=live }}</ref> *২০০০: নেশ্যনেল বুক ক্ৰিটিকছ চাৰ্কল বঁটাৰ কবিতা শাখাৰ চূড়ান্ত প্ৰাৰ্থী, ''মেন ইন দ্য অফ আৱাৰ্ছ''ৰ বাবে<ref name="NBCCA 2000">{{cite web |title=The National Book Critics Circle Award: 2000 Winners & Finalists |url=https://www.bookcritics.org/past-awards/2000/ |publisher=National Book Critics Circle |access-date=12 September 2020 |archive-date=25 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200625051658/https://www.bookcritics.org/past-awards/2000/ |url-status=live }}</ref> *২০০১: গৱৰ্ণৰ জেনেৰেলৰ সাহিত্য বঁটাৰ কবিতা শাখাৰ চূড়ান্ত প্ৰাৰ্থী, ''মেন ইন দ্য অফ আৱাৰ্ছ''ৰ বাবে<ref name="ggaward">{{cite web |title=Governor General's Literary Awards: Past Winners and Finalists |url=https://ggbooks.ca/past-winners-and-finalists |website=Governor General's Literary Awards |publisher=Canada Council for the Arts |access-date=12 September 2020 |archive-date=21 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210421134720/https://ggbooks.ca/past-winners-and-finalists |url-status=live }}</ref> *২০০২: লেন'ৰ মাৰ্শ্বেল কবিতা পুৰস্কাৰৰ চূড়ান্ত প্ৰাৰ্থী, ''দ্য বিউটি অৱ দ্য হাজবেণ্ড''ৰ বাবে<ref>{{cite web |title=Madeline DeFrees Receives 2002 Lenore Marshall Poetry Prize |url=http://www.poets.org/academy/news/pr021019.cfm |publisher=The Academy of American Poets |access-date=14 September 2020 |date=19 October 2002 |archive-url=https://web.archive.org/web/20021209032808/http://www.poets.org/academy/news/pr021019.cfm |archive-date=2002-12-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20021209032808/http://www.poets.org/academy/news/pr021019.cfm |archivedate=9 December 2002 |deadurl=yes }}</ref> *২০১০: নেশ্যনেল বুক ক্ৰিটিকছ চাৰ্কল বঁটাৰ কবিতা শাখাৰ চূড়ান্ত প্ৰাৰ্থী, ''নক্স''ৰ বাবে<ref name="NBCCA 2010">{{cite web |title=The National Book Critics Circle Award: 2010 Winners & Finalists |url=https://www.bookcritics.org/past-awards/2010/ |publisher=National Book Critics Circle |access-date=12 September 2020 |archive-date=21 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200921190204/https://www.bookcritics.org/past-awards/2010/ |url-status=live }}</ref> *২০১৩: টি. এছ. এলিয়ট পুৰস্কাৰৰ চূড়ান্ত তালিকা, ''ৰেড ডক>''ৰ বাবে<ref>{{cite news |title=T. S. Eliot poetry prize shortlist announced |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-24657057 |access-date=12 September 2020 |agency=BBC News |date=24 October 2013}}</ref> *২০১৩: কিটচিজ ৰেড টেণ্টেকল পুৰস্কাৰৰ চূড়ান্ত প্ৰাৰ্থী, ''ৰেড ডক>''ৰ বাবে<ref>{{cite news |last1=Flood |first1=Alison |title=Thomas Pynchon in line for Kitschies' Red Tentacle award: Famously reclusive author joins Anne Carson, Patrick Ness, Ruth Ozeki and James Smythe on science fiction prize shortlist |url=https://www.theguardian.com/books/2014/jan/23/thomas-pynchon-kitschies-red-tentacle-award |access-date=2 October 2020 |work=The Guardian |date=23 January 2014 |archive-date=12 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112021355/http://www.theguardian.com/books/2014/jan/23/thomas-pynchon-kitschies-red-tentacle-award |url-status=live }}</ref> *২০১৪: ফোলিঅ' পুৰস্কাৰৰ চূড়ান্ত তালিকা, ''ৰেড ডক>''ৰ বাবে<ref name=2014Folio>{{cite web |url=http://www.thefolioprize.com/2014/02/the-2014-folio-prize-shortlist-is-announced/ |title=The 2014 Folio Prize Shortlist is Announced |publisher=The Folio Prize |date=10 February 2014 |access-date=13 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140302022828/http://www.thefolioprize.com/2014/02/the-2014-folio-prize-shortlist-is-announced/ |archive-date=2 March 2014}}</ref> *২০১৮: নিউ একাডেমি পুৰস্কাৰ ইন লিটাৰেচাৰৰ দীঘল তালিকা<ref name="New Academy Prize" /> *২০২২: গৱৰ্ণৰ জেনেৰেলৰ সাহিত্য বঁটাৰ কবিতা শাখাৰ চূড়ান্ত প্ৰাৰ্থী, ''এইচ অৱ এইচ প্লেবুক''ৰ বাবে<ref>{{cite web |title=The Canada Council for the Arts Reveals the Governor General's Literary Awards Finalists |url=https://canadacouncil.ca/press/2022/10/the-canada-council-for-the-arts-reveals-the-governor-generals-literary-awards-finalists |website=Governor General's Literary Awards |publisher=Canada Council for the Arts |access-date=17 October 2022 |archive-date=16 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221016233455/https://canadacouncil.ca/press/2022/10/the-canada-council-for-the-arts-reveals-the-governor-generals-literary-awards-finalists |url-status=live }}</ref> {{col-break}} === ফেল'শ্বিপ === *১৯৯৭: ৰকফেলাৰ বেলাজিঅ' চেণ্টাৰ ফেল'শ্বিপ<ref name="Bellagio">{{cite journal |last1=Mullins |first1=Andrew |last2=McDonagh |first2=Patrick |title=A Poet's Life |journal=McGill News: Alumni Quarterly |date=Winter 1997 |url=http://news-archive.mcgill.ca/w97/poet.htm |access-date=20 September 2020 |publisher=McGill University |location=Montreal|archive-url=https://web.archive.org/web/20131104062705/http://news-archive.mcgill.ca/w97/poet.htm |archive-date=2013-11-04 }}</ref> *১৯৯৮: কবিতাৰ বাবে গুগেনহাইম ফেল'শ্বিপ<ref name="Guggenheim 1998">{{cite web |title=Fellows: Anne Carson |url=https://www.gf.org/fellows/all-fellows/anne-carson/ |website=John Simon Guggenheim Memorial Foundation |access-date=12 September 2020 |ref=Guggenheim |archive-date=1 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191001111629/https://www.gf.org/fellows/all-fellows/anne-carson/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191001111629/https://www.gf.org/fellows/all-fellows/anne-carson/ |archivedate=1 October 2019 |deadurl=yes }}</ref> *২০০০: মেকআৰ্থাৰ ফেল'শ্বিপ<ref name="MacArthur 2000">{{cite web |title=MacArthur Fellows Program: Anne Carson, Poet and Classicist |url=https://www.macfound.org/fellows/634/ |website=MacArthur Foundation |access-date=12 September 2012 |date=1 July 2000 |archive-date=9 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109162135/https://www.macfound.org/fellows/634/ |url-status=live }}</ref> *২০০৭: আন্না-মাৰিয়া কেলেন ফেল'শ্বিপ, বাৰ্লিনৰ আমেৰিকান একাডেমী<ref name="Berlin Fellow">{{cite web |title=Fellows & Distinguished Visitors: Anne Carson (Class of Fall 2007) |url=https://www.americanacademy.de/person/anne-carson/ |publisher=The American Academy in Berlin: Hans Arnhold Center |access-date=12 September 2020 |archive-date=24 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200924041122/https://www.americanacademy.de/person/anne-carson/ |url-status=live }}</ref> *২০১১: ক্ৰিয়েটিভ স্কটলেণ্ড / ক'ভ পাৰ্ক মুৰিয়েল স্পাৰ্ক ফেল'শ্বিপ<ref>{{cite web |title=Creative Scotland / Cove Park Muriel Spark Fellowship: Anne Carson |url=https://covepark.org/residencies/creative-scotlandcove-park-muriel-spark-fellowship/ |publisher=Cove Park |access-date=16 September 2020 |archive-date=16 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916232735/https://covepark.org/residencies/creative-scotlandcove-park-muriel-spark-fellowship/ |url-status=live }}</ref> *২০১৮: ইংগা মাৰেন অট্টো ফেল'শ্বিপ, ৱাটাৰমিল চেণ্টাৰ<ref>{{cite web |title=Anne Carson (In Residence: Inga Maren Otto Fellow) |url=https://www.watermillcenter.org/anne-carson/#1 |website=The Watermill Center |date=22 November 2017 |access-date=12 September 2020 |archive-date=18 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200518212713/https://www.watermillcenter.org/anne-carson/#1 |url-status=live }}</ref> === শৈক্ষিক === *১৯৮৬–১৯৮৭: ৰকফেলাৰ স্কলাৰ-ইন-ৰেছিডেন্স, ৯২তম ষ্ট্ৰীট ৱাই, নিউয়ৰ্ক<ref>{{cite book |editor1-last=Bloom |editor1-first=Harold |editor2-last=Lehman |editor2-first=David |editor1-link=Harold Bloom |editor2-link=David Lehman |title=The Best of the Best American Poetry 1988-1997 |date=1998 |page=307 |publisher=Scribner Poetry |location=New York |isbn=0-684-84779-5 |chapter=Anne Carson |url=https://books.google.com/books?id=Vsd9jwYZ5HEC&q=The+Best+American+Poetry+1998 |access-date=17 July 2020}}</ref> *২০১২: টৰণ্টো বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা সন্মানীয় ডিগ্ৰী<ref name="U of T honor">{{cite web |last1=Au-Yeung |first1=Gavin |title=Celebrating Fall Convocation 2012 |url=https://www.utoronto.ca/news/celebrating-fall-convocation-2012 |publisher=University of Toronto |access-date=12 September 2020 |date=12 November 2012 |archive-date=3 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181203193212/https://www.utoronto.ca/news/celebrating-fall-convocation-2012 |url-status=live }}</ref> *২০১৪: ছেইণ্ট এণ্ড্ৰুজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা সন্মানীয় ডিগ্ৰী, ডক্টৰ অৱ লেটাৰ্ছ<ref name="U of St A honour">{{cite web |last1=Sweetman |first1=Rebecca |author-link1=Rebecca Sweetman |title=Laureation address: Anne Carson |url=https://news.st-andrews.ac.uk/archive/laureation-address-anne-carson/ |publisher=University of St Andrews |access-date=22 September 2020 |date=1 December 2014 |archive-date=17 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210617232125/https://news.st-andrews.ac.uk/archive/laureation-address-anne-carson/ |url-status=live }}</ref> === অন্যান্য === *১৯৯৯: আমেৰিকান একাডেমী অৱ আৰ্টছ এণ্ড ছায়েন্সেছৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মানীয় সদস্য<ref>{{cite web |title=Member Directory: Ms. Anne Carson |url=https://www.amacad.org/person/anne-carson |publisher=American Academy of Arts and Sciences |access-date=14 September 2020 |archive-date=11 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220811153751/https://www.amacad.org/person/anne-carson |url-status=live }}</ref> *১৯৯৯: মডাৰ্ণ লাইব্ৰেৰী — বিংশ শতিকাৰ ১০০খন শ্ৰেষ্ঠ অকল্পকাহিনী গ্ৰন্থৰ পাঠক তালিকা — ''ইৰছ দ্য বিটাৰছুইট''<ref name="Modern Library" /> *২০০০: নিউয়ৰ্ক টাইমছৰ উল্লেখযোগ্য গ্ৰন্থৰবছৰীয়া তালিকা — ''মেন ইন দ্য অফ আৱাৰ্ছ''<ref>{{cite news |title=Notable Books |url=https://www.nytimes.com/2000/12/03/books/notable-books.html |access-date=2 October 2020 |work=The New York Times |date=3 December 2000 |page=66 |archive-date=17 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201117121236/https://www.nytimes.com/2000/12/03/books/notable-books.html |url-status=live }}</ref> *২০০৫: অৰ্ডাৰ অৱ কানাডাৰ সদস্য<ref name="Canada MC">{{cite web |title=Order of Canada: Anne Carson, C.M. |url=https://archive.gg.ca/honours/search-recherche/honours-desc.asp?lang=e&TypeID=orc&id=10628 |website=Governor General of Canada Archives |access-date=12 September 2020 |date=29 June 2005 |archive-date=19 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200619162917/https://archive.gg.ca/honours/search-recherche/honours-desc.asp?lang=e&TypeID=orc&id=10628 |url-status=live }}</ref> *২০১০: গ্ৰিফিন কবিতা পুৰস্কাৰৰ বিচাৰক<ref name="Griffin 2010">{{cite web |title=Griffin Poetry Prize: 2010 Judges |url=https://www.griffinpoetryprize.com/judges/2010-judges/ |website=The Griffin Trust for Excellence in Poetry |access-date=12 September 2020 |archive-date=10 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200810052202/http://www.griffinpoetryprize.com/judges/2010-judges/ |url-status=live }}</ref> *২০১১: আমেৰিকান একাডেমী অৱ আৰ্টছ এণ্ড লেটাৰ্ছৰ বিদেশী সন্মানীয় সদস্য<ref>{{cite web |title=Members: Anne Carson |url=https://artsandletters.org/?s=%22Anne+Carson%22&restype=member |publisher=American Academy of Arts and Letters |access-date=14 September 2020 |archive-date=18 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220818174058/https://artsandletters.org/?s=%22Anne+Carson%22&restype=member |url-status=live }}</ref> == নিৰ্বাচিত গ্ৰন্থপঞ্জী == {{col-begin}} {{col-break}} === ৰচনা === *''ইৰছ দ্য বিটাৰছুইট'' (১৯৮৬)<ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |title=Eros the Bittersweet: An Essay |date=1986 |publisher=Princeton University Press |location=Princeton |isbn=9780608027401}}</ref> *''শ্বৰ্ট টকছ'' (১৯৯২)<ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=Short Talks |date=1992 |publisher=Brick Books |location=London, Ontario |isbn=978-1-77131-342-1}}</ref> *''গ্লাছ, আইৰনি এণ্ড গড'' (১৯৯৫)<ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=Glass, Irony, and God |date=1995 |publisher=New Directions |location=New York |isbn=978-0-8112-1302-8}}</ref> *''প্লেইনৱাটাৰ'' (১৯৯৫)<ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=Plainwater: Essays and Poetry |date=1995 |publisher=Alfred A. Knopf |location=New York |isbn=0-679-43178-0}}</ref> *''[[অটোবায়'গ্ৰাফী অৱ ৰেড]]'' (১৯৯৮)<ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=Autobiography of Red: A Novel in Verse |date=1998 |publisher=Alfred A. Knopf |location=New York |isbn=0-375-40133-4}}</ref> *''ইকনমি অৱ দ্য আনলষ্ট'' (১৯৯৯)<ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=Economy of the Unlost (Reading Simonides of Keos with Paul Celan) |date=1999 |publisher=Princeton University Press |location=Princeton |isbn=0-691-03677-2}}</ref> *''মেন ইন দ্য অফ আৱাৰ্ছ'' (২০০০)<ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=Men in the Off Hours |date=2000 |publisher=Alfred A. Knopf |location=New York |isbn=978-0-375-40803-8}}</ref> *''দ্য বিউটি অৱ দ্য হাজবেণ্ড'' (২০০১)<ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=The Beauty of the Husband: A Fictional Essay in 29 Tangos |date=2001 |publisher=Alfred A. Knopf |location=New York |isbn=9780375408045}}</ref> *''ডিক্ৰিয়েচন'' (২০০৫)<ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=Decreation: Poetry, Essays, Opera |date=2005 |publisher=Alfred A. Knopf |location=New York |isbn=978-1-4000-4349-1}}</ref> *''নক্স'' (২০১০)<ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=Nox |date=2010 |publisher=New Directions |location=New York |isbn=978-0-8112-1870-2}}</ref> *''এণ্টিগনিক'' (২০১২)<ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=Antigonick (Sophokles) |date=2012 |publisher=New Directions |location=New York |isbn=9780811219570}}</ref> *''ৰেড ডক>'' (২০১৩)<ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=Red Doc> |date=2013 |publisher=Alfred A. Knopf |location=New York |isbn=9780307960597}}</ref> *''নেই ৰাদাৰ'' (২০১৩)<ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=Nay Rather |date=2013 |publisher=Sylph Editions (with the Center for Writers and Translators at the American University of Paris); The Cahiers Series, Number 21 |location=London |isbn=978-1-90963103-8}}</ref> *''দ্য আলবাৰ্টিন ৱৰ্কআউট'' (২০১৪)<ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=The Albertine Workout |date=2014 |publisher=New Directions [Poetry Pamphlet #13] |location=New York |isbn=978-0-8112-2317-1}}</ref> *''ফ্ল'ট'' (২০১৬)<ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=Float |date=2016 |publisher=Alfred A. Knopf |location=New York |isbn=978-1-101-94684-8}}</ref> *''নৰ্মা জিন বেকাৰ অৱ ট্ৰয়'' (২০১৯)<ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=Norma Jeane Baker of Troy |date=2019 |publisher=Oberon Books |location=London |isbn=9781786827616}}</ref> *''দ্য ট্ৰজান ৱিমেন: এ কমিক'' (২০২১)<ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |last2=Bruno |first2=Rosanna |author-mask=1 |title=Euripides' The Trojan Women: A Comic |date=2021 |publisher=New Directions |location=New York |isbn=9780811230797}}</ref> *''এইচ অৱ এইচ প্লেবুক'' (২০২১)<ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=H of H Playbook |date=2021 |publisher=New Directions |location=New York |isbn=9780811231237}}</ref> *''ৰং নৰ্মা'' (২০২৪)<ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=Wrong Norma |date=2024 |publisher=New Directions |location=New York |isbn=9780811230346}}</ref> {{col-break}} === অনুবাদ === *''ইলেক্ট্ৰা'' (২০০১)<ref name="Electra">{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |title=Sophocles, Electra |date=2001 |publisher=Oxford University Press |location=Oxford & New York |isbn=0-19-504960-8}}</ref> *''ইফ নট, ৱিণ্টাৰ'' (২০০২)<ref name="Winter">{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=If Not, Winter: Fragments of Sappho |date=2002 |publisher=Alfred A. Knopf |location=New York |isbn=978-0-375-41067-3}}</ref> *''গ্ৰিফ লেছনছ'' (২০০৬)<ref name="Grief">{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=Grief Lessons: Four Plays by Euripides |date=2006 |publisher=The New York Review of Books |location=New York |isbn=1-59017-180-2}}</ref> *''এন অৰেষ্টিয়া'' (২০০৯)<ref name="Oresteia">{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=An Oresteia |date=2009 |publisher=Farrar, Straus and Giroux |location=New York |isbn=978-0-86547-916-6}}</ref> *''ইফিজেনিয়া এমং দ্য ট'ৰিয়ানছ'' (২০১৪)<ref name="Iphigenia">{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=Euripides, Iphigenia Among the Taurians |date=2014 |publisher=The University of Chicago Press |location=Chicago & London |isbn=978-0-226-20362-1}}</ref> *''এণ্টিগনী'' (২০১৫)<ref name="Antigone">{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |title=Sophokles, Antigone |date=2015 |publisher=Oberon Books |location=London |isbn=978-1-78319-810-8}}</ref> *''বাকখাই'' (২০১৫)<ref name="Bakkhai">{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=Euripides, Bakkhai |date=2015 |publisher=Oberon Books |location=London |isbn=978-1-78319-915-0}}</ref> {{col-end}} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{sister project links|d=Q2633699|s=no|commons=no|n=no|b=no|v=no|voy=no|mw=no|m=no|species=no|wikt=no|position=right}} * {{Nobelprize}} * [https://www.poetryfoundation.org/poets/anne-carson Poetry Foundation biography] * [https://poets.org/poet/anne-carson Academy of American Poets biography] * [https://web.archive.org/web/20240902191227/https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson ''The Canadian Encyclopedia'' biography] * [https://www.theparisreview.org/interviews/5420/the-art-of-poetry-no-88-anne-carson ''The Paris Review'' interview] by Will Aitken (2004) * [https://brickmag.com/an-interview-with-anne-carson/ ''Brick'' interview] by Eleanor Wachtel (2012) * [https://www.publicbooks.org/cant-stop-screaming/ Commentary on ''Antigonick''] by Judith Butler (2012) * [https://49thshelf.com/Blog/2021/07/06/The-Chat-with-GG-s-Literature-Award-Winner-Anne-Carson The Chat with GG's Literature Award Winner Anne Carson] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''49th Shelf'' (2021) {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:কানাডাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:কবি]] [[শ্ৰেণী:শিক্ষাবিদ]] [[শ্ৰেণী:অনুবাদক]] [[শ্ৰেণী:সাহিত্যৰ ন'বেল বঁটা বিজয়ী]] kzee2hzd2rppl5ts32qeqy0f2clywqk 0 140191 645627 644848 2026-10-16T16:47:12Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645627 wikitext text/x-wiki {{Infobox Chinese |title=সৰ্বোচ্চ দেৱতাৰ পাঁচ ৰূপ |pic=五方上帝.jpg |piccap=আধুনিক শিল্পকলাত ‘‘পাঁচ দেৱতা’’ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা হৈছে |pic2=Wufang Shangdi – Five Forms of the Supreme Deity color.svg |piccap2="হুৱাইনানজি"ৰপৰা সংযোগবোৰৰ চিত্ৰফলক |s={{linktext|五方上帝}} |p=Wǔfāng Shàngdì |w=Wu Fang Shang Ti |altname=পাঁচ দেৱতা |c2=五帝 |p2=Wǔdì |w2=Wu Ti }} '''ৱুফাং চাংডি''' ({{lang-en|Wufang Shangdi}}) (চীনা: "পাঁচটা অঞ্চলৰ সৰ্বোচ্চ দেৱতা"), বা সৰলকৈ '''ৱুডি''' (পাঁচজন দেৱতা) বা '''ৱুশেন''' (পাঁচজন ভগৱান) হৈছে চীনা ধ্ৰুপদী গ্ৰন্থ আৰু সাধাৰণ চীনা লোক ধৰ্ম অনুসৰি স্বৰ্গৰ সৰ্বোচ্চ ঈশ্বৰৰ ('তিয়ান' বা সমপৰ্যায়ৰ 'চাংডি') পাঁচটা ভিন্ন ৰূপ বা প্ৰকাশ। এই ধৰ্মতত্ত্বৰ ইতিহাস অতি কমেও শাং ৰাজবংশৰ দিনৰপৰাই আৰম্ভ হৈছে।<ref>^{{{sfnb|Pankenier|2013|pp=112–113}} {{zhp|p='''Wǔdì'''|c=五帝|tr=Five Deities}} or {{zhp|p='''Wǔshén'''|c=五神|tr=Five Gods}}{{sfnb|Medhurst|1847|p=260}}}</ref> '''স্বৰ্গৰ পাঁচখন পৰিৱৰ্তনশীল মুখ''' বুলি বৰ্ণনা কৰা এই দেৱতাসকলে স্বৰ্গৰ সেই মহাজাগতিক ক্ৰিয়াক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে, যিয়ে বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডক 'তান' বা "যজ্ঞবেদী" হিচাপে গঢ় দিয়ে। ই স্বৰ্গৰ সেই শৃংখলাক অনুকৰণ কৰে যিটো তৰাভৰা আকাশ, উত্তৰ মেৰু আৰু ইয়াৰ চাৰিওফালে ঘূৰি থকা তাৰকামণ্ডলীবোৰত দৃশ্যমান হয়। (এই চীনা ধাৰণাটো ভাৰতীয় 'মণ্ডলী' বা 'মণ্ডলা'ৰ সমতুল্য)। এই পাঁচজন দেৱতাই নিজেই উক্ত তাৰকামণ্ডলীবোৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। ত্ৰিশক্তি বা ত্ৰিমাত্ৰিক তত্ত্ব অনুসৰি তেওঁলোকৰ এটা মহাজাগতিক, এটা পাৰ্থিৱ আৰু এটা পাতাল সম্পৰ্কীয় ৰূপ আছে। হান চীনাসকলে নিজকে ৰঙা আৰু হালধীয়া দেৱতাৰ বংশধৰ বুলি পৰিচয় দিয়ে।<ref>{{sfnb|Sun|Kistemaker|1997|pp=120–123}}</ref><ref>{{sfnb|Zhong|2014|p=75}}</ref> তেওঁলোক পাঁচটা ৰং, নিৰন্তৰ সৃষ্টিৰ পাঁচটা পৰ্যায় বা পঞ্চভূত, সৌৰজগতৰ পাঁচটা ধ্ৰুপদী গ্ৰহ, আকাশৰ মেৰুক কেন্দ্ৰ কৰি ঘূৰি থকা পাঁচটা তাৰকামণ্ডলী, চীনৰ পাঁচখন পৱিত্ৰ পৰ্বত আৰু মহাকাশৰ পাঁচটা দিশ (তেওঁলোকৰ পাৰ্থিৱ ৰূপ) আৰু পাঁচজন ড্ৰেগন ভগৱান বা ড্ৰেগন দেৱতাৰ সৈতে জড়িত। এই ড্ৰেগন দেৱতাসকলে তেওঁলোকৰ বাহনক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে, অৰ্থাৎ তেওঁলোকে শাসন কৰা ভৌতিক শক্তিসমূহক (তেওঁলোকৰ পাতাল সম্পৰ্কীয় ৰূপ) সূচায়। তেওঁলোকক সৰল অৰ্থত স্বৰ্গৰ ঈশ্বৰক উপাসনা কৰাৰ পাঁচটা বিশেষ ৰূপ, বা বিভিন্ন পৰিস্থিতিত স্বৰ্গৰ সেৱা কৰাৰ বাবে উপযোগী পাঁচটা ভিন্ন দৃষ্টিভংগী বা "প্ৰৱেশদ্বাৰ" বুলিও সংজ্ঞা দিয়া হৈছে।<ref>{{sfnb|Zhong|2014|p=81}}{{zhi|p=gǎn|c=感}}&#93; made by the spirits of the Five Deities.}}</ref> ঝেং সুৱানৰ মতে, তেওঁলোকৰ কাৰ্যকলাপৰ প্ৰভাৱে পৃথিৱীত বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ জীৱৰ সৃষ্টি কৰে। স্বৰ্গই পাৰ্থিৱ মহিলাসকলক গৰ্ভৱতী কৰাৰ ফলত ৰজাসকলৰ উৎপত্তি হোৱা সম্পৰ্কীয় প্ৰাচীন ধৰ্মতত্ত্বৰ ব্যাখ্যা দি তেওঁ মন্তব্য কৰিছিল: {{Cquote|"প্ৰতিজন ৰজাৰ পূৰ্বপুৰুষেই পাঁচজন দেৱতাৰ আত্মাৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত এক গতি বা সঞ্চালনৰ ফলত জন্ম লাভ কৰিছিল।" }} == নাম আৰু অৰ্থ == এই পাঁচজন দেৱতাক সামূহিকভাৱে জনাজাত আন আন নামবোৰ হ'ল: * ৱুফাং তিয়ানশেন: পাঁচটা অঞ্চলৰ স্বৰ্গীয় দেৱতা; <ref>{{zhp|p=Wǔfāng Tiānshén|c=五方天神|tr=Five Regions' Heavenly Deities}}</ref> * ৱুফাংডি: পাঁচটা অঞ্চলৰ দেৱতা; * ৱুতিয়ানডি: পাঁচজন স্বৰ্গীয় দেৱতা; * ৱুলাওজুন: পাঁচজন প্ৰাচীন প্ৰভু; * ৱুডাওশেন: পাঁচটা পথৰ দেৱতা; * সিয়ানতিয়ান ৱুডি: প্ৰাক্তন স্বৰ্গৰ পাঁচজন দেৱতা; * ৱুচেডি: পাঁচটা ৰঙৰ দেৱতা। কিছুমান গ্ৰন্থত তেওঁলোকক এজন একক দেৱতা হিচাপে কল্পনা কৰা হৈছে, যাক "স্বৰ্গীয় ৰজা মহান দেৱতা" (তিয়ানহুয়াং দাদি) বা "বিশাল স্বৰ্গৰ সৰ্বোচ্চ দেৱতা" (হাওতিয়ান চাংডি) বুলি কোৱা হয়, যিবোৰ স্বৰ্গৰ সৰ্বোচ্চ ঈশ্বৰৰে অন্য নাম। পৰম্পৰাগত চীনা চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ তত্ত্ব অনুসৰি, এই ধাৰণাটো মানৱ শৰীৰৰ স্তৰত হৃদযন্ত্ৰ আৰু 'শেন' বা আত্মাৰ গুণাগুণ প্ৰতিফলিত কৰা আন চাৰিটা আত্মাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। == ইয়াহুংডী—হালধীয়া দেৱতা == [[File:Temple of Huangdi in Xinzheng, Henan.jpg|thumb|চীনৰ হেনান প্ৰান্তৰ জেনঝৌত অৱস্থিত, জুয়ানিয়ানৰ জন্মস্থান হিচাপে খ্যাত জিনঝেঙৰ য়াংডী মন্দিৰ। ]] [[File:Zhongyuemiao.JPG|thumb|হেনানৰ মাউণ্ট ছঙত থকা কেন্দ্ৰীয় শৃংগৰ মন্দিৰ]] === হালধীয়া সম্ৰাট === হুয়াংডী (চীনা: পিনয়িন: হুয়াংডী, অৰ্থাৎ "হালধীয়া সম্ৰাট" বা "হালধীয়া দেৱতা"), যাক হুয়াংশেন (চীনা: "হালধীয়া ঈশ্বৰ") বুলিও কোৱা হয়, চীনৰ পৰম্পৰাত সৰ্বোচ্চ ঈশ্বৰৰ আন এটা নাম। তেওঁ বিশেষকৈ আকাশৰ উত্তৰ মেৰু আৰু সপ্তৰ্ষি মণ্ডল (বা গ্ৰেট চেৰিয়ট, বা উৰ্ছা মেজৰ) আৰু 'ৱু' তান্ত্ৰিক বা ওজাসকলৰ শক্তিৰ সৈতে জড়িত। এগৰাকী মানৱ সংস্কৃতিৰ নায়ক আৰু আদিপুৰুষ হিচাপে তেওঁক জুয়ানিয়ান (চীনা:"ৰথৰ দণ্ড"), জুয়ানিয়ানশ্বী ("ৰথৰ দণ্ডৰ অধিপতি"), বা জুয়ানিয়ান হুয়াংডী ("ৰথৰ দণ্ডৰ হালধীয়া দেৱতা") বুলিও জনা যায়। বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ প্ৰতীক হিচাপে তেওঁক ঝংইউৱেডাডী ("কেন্দ্ৰীয় শৃংগৰ মহান দেৱতা") বুলি কোৱা হয়। তেওঁ পৃথিৱীৰ সাৰমৰ্ম আৰু হালধীয়া ড্ৰেগনক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। প্ৰাচীন সাহিত্যত 'হালধীয়া' ৰঙৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা 'হুয়াং' আখৰটো প্ৰায়ে সৰ্বোচ্চ ঈশ্বৰৰ গুণাগুণ যেনে "মহামহিম", "সৃষ্টিকৰ্তা" আৰু "উজ্জ্বল" বুজাবলৈ 'হুয়াং'ৰ সমাৰ্থক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref> name=Wells2014>{{cite book|last=Wells|first=Marnix|title=The Pheasant Cap Master and the End of History: Linking Religion to Philosophy in Early China|year=2014|publisher=Three Pines Press|isbn=978-1931483261}}</ref> তেওঁ হৈছে এনে এজন দেৱতা যিয়ে ভৌতিক জগতখনক গঢ় দিয়ে। তেওঁ হুয়াক্সিয়া সভ্যতা, বিবাহ আৰু নৈতিকতা, ভাষা আৰু বংশৰ সৃষ্টিকৰ্তা, আৰু সমগ্ৰ চীনা জাতিৰ আদি পূৰ্বপুৰুষ। ৱুফেং চাংডীৰ সৃষ্টিতত্ত্বত তেওঁৰ মহাজাগতিক শৰীৰটো হৈছে শনি গ্ৰহ, কিন্তু তেওঁক সূৰ্য্য দেৱতা হিচাপেও চিনাক্ত কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰি সিংহ ৰাশিৰ ৰেগুলাছ তৰা আৰু লিন্ক্স তাৰকামণ্ডলীৰ সৈতেও তেওঁ জড়িত, যাৰ ভিতৰত পিছৰটোৱে হালধীয়া ড্ৰেগনৰ শৰীৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite book|author1=An Liu|author2=John S. Major|title=The Huainanzi: A Guide to the Theory and Practice of Government in Early Han China|year=2010|publisher=Columbia University Press|isbn=978-0231142045}} p. 117, note 11.</ref> তেওঁ সপ্তৰ্ষি মণ্ডলৰ হালধীয়া ভগৱানৰ সৈতে সাদৃশ্যপূৰ্ণ, যাৰ বিষয়ে কিছুমান ঐতিহাসিক উৎসত তেওঁক মানৱ ৰূপ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু এই দুয়োৰে মাজত এক আধ্যাত্মিক পাৰ্থক্য দেখুওৱা হৈছে। উদাহৰণস্বৰূপে, হেটু সম্পৰ্কীয় কিছুমান ধৰ্মগ্ৰন্থৰ সংজ্ঞা অনুসায়ী, হালধীয়া সম্ৰাটজন "সপ্তৰ্ষি মণ্ডলৰ হালধীয়া ঈশ্বৰৰ সাৰমৰ্মৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে", তেওঁ "এগৰাকী ধৰিত্ৰী দেৱীৰ গৰ্ভত" জন্মগ্ৰহণ কৰিছে, আৰু সেইবাবেই তেওঁ "স্বৰ্গ আৰু পৃথিৱীৰ সংমিশ্ৰণৰ এক মহাজাগতিক সৃষ্টি।" হালধীয়া ঈশ্বৰক হালধীয়া সম্ৰাটৰ "আধ্যাত্মিক পিতৃ আৰু মহাজাগতিক প্ৰতিৰূপ" বুলিও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{zhp|p=Xuānyuánshì|c=轩辕氏|tr=Master of the Chariot Shaft}}, or {{zhp|p=Xuānyuán Huángdì|c=轩辕黄帝|tr=Yellow Deity of the Chariot Shaft}}, and as a cosmological symbol as {{zhp|p=Zhōngyuèdàdì|c=中岳大帝|tr=Great Deity of the Central Peak}}</ref> এজন মানৱ হিচাপে, হালধীয়া সম্ৰাট, এগৰাকী কুমাৰী মাতৃৰ সন্তান আছিল বুলি কোৱা হয়। তেওঁৰ মাতৃ ফুবাও যেতিয়া গাঁৱৰ বাটেৰে খোজকাঢ়ি গৈ আছিল, তেতিয়া তেওঁ সপ্তৰ্ষি মণ্ডল বা আকাশৰ উত্তৰ মেৰুক বেষ্টন কৰি থকা এটা পোহৰ (য়ুৱানকু, "আদিম প্ৰাণবায়ু") বা বিজুলী প্ৰত্যক্ষ কৰে আৰু তাৰদ্বাৰাই তেওঁ গৰ্ভৱতী হয়। চৌ (দীৰ্ঘায়ু) পৰ্বত বা জুয়ানিয়ান পৰ্বতত চব্বিছ মাহ গৰ্ভধাৰণৰ পিছত তেওঁ পুত্ৰ সন্তানটি জন্ম দিয়ে, যাৰ নামেৰে পিছলৈ তেওঁৰ নাম ৰখা হয়। মানৱীয় দিশৰপৰা তেওঁ ভালুকৰ বংশধৰ 'ইউক্সিয়ং' ৰ বংশধৰ আছিল—যিটো সপ্তৰ্ষি মণ্ডলৰেই আন এটা প্ৰসংগ। পণ্ডিত জন চি ডিডিয়াৰে হালধীয়া সম্ৰাটৰ পৌৰাণিক কাহিনীৰ সৈতে অন্যান্য সংস্কৃতিৰ থকা সাদৃশ্যসমূহ অধ্যয়ন কৰি এই পৌৰাণিক কাহিনীৰ এক প্ৰাচীন উৎস চাইবেৰিয়া বা উত্তৰ এছিয়াত আছিল বুলি অনুমান কৰিছে।<ref>{{zhi|c=黄龙|p=Huánglóng}}){{sfnb|Fowler|2005|pp=200–201}}</ref> প্ৰাচীন আখ্যানবোৰত, হালধীয়া সম্ৰাটক পোহৰৰ দেৱতা হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে (আৰু 'শুওৱেন জিয়েজী' গ্ৰন্থত তেওঁৰ নামটো 'গুয়াং' অৰ্থাৎ পোহৰৰপৰা অহা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে) আৰু তেওঁ মেঘৰ গৰ্জন তথা "বজ্ৰ দেৱতা" ৰ সৈতে এক আৰু অভিন্ন।<ref>{{sfnb|Pregadio|2013|pp=504–505}}</ref> === চাংডী—নীলা দেৱতা === [[File:柏山东岳庙山门.JPG|thumb|চীনৰ শ্বানক্সি প্ৰান্তৰ লিনফেনৰ পু কাউণ্টিত অৱস্থিত বৈশ্বানৰ পূব শৃংগৰ মন্দিৰ। ]] চাংডী (চীনা:"সেউজীয়া দেৱতা" বা "সেউজীয়া সম্ৰাট") বা চাংশেন (চীনা:"সেউজীয়া ঈশ্বৰ"), যাক কুইংডী ("নীলা দেৱতা" বা "নীলা সম্ৰাট") বা কুইংশেন ("নীলা ঈশ্বৰ") বুলিও জনা যায়, হৈছে সৰ্বোচ্চ ঈশ্বৰৰ এক ৰূপ। বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ সৃষ্টিতত্ত্ব অনুসায়ী তেওঁক ডংডী ("পূবৰ দেৱতা") বা ডংইউৱেডাডী ("পূব শৃংগৰ মহান দেৱতা") বুলি কোৱা হয়। তেওঁ কাঠৰ সাৰমৰ্ম আৰু বসন্ত ঋতুৰ সৈতে জড়িত, যাৰ বাবে তেওঁক উৰ্বৰতাৰ দেৱতা হিচাপে উপাসনা কৰা হয়। নীলা ড্ৰেগন হৈছে তেওঁৰ প্ৰাণীকুলৰ ৰূপ আৰু তাৰকামণ্ডলী। মানৱ ৰূপত তেওঁ আছিল টাইহাউ (ফু জি)। তেওঁৰ স্ত্ৰী হ'ল উৰ্বৰতাৰ দেৱী বিক্সিয়া। তেওঁৰ মহাজাগতিক শৰীৰটো হৈছে বৃহস্পতি গ্ৰহ।<ref>{{sfnb|Sun|Kistemaker|1997|p=121}}</ref><ref>{{zhp|p=Qīngshén|c=青神|tr=Blue God}}</ref> === হেইডী—কলা দেৱতা === [[File:Yibin Zhenwushan Gujianzhuqun2014.04.27 15-50-59.jpg|thumb|চীনৰ চিচুৱান প্ৰান্তৰ ইবিনত অৱস্থিত ডাৰ্ক এনচেষ্টৰ (প্ৰাচীন পূৰ্বপুৰুষ) ৰ মন্দিৰ। ]] হেইডী ("কলা দেৱতা" বা "কলা সম্ৰাট") বা হেইশেন ("কলা ঈশ্বৰ"), যাক সৃষ্টিতত্ত্ব অনুসায়ী বেইডী ("উত্তৰৰ দেৱতা") বা বেইইউৱেডাডী ("উত্তৰ শৃংগৰ মহান দেৱতা") বুলিও জনা যায়, হৈছে সৰ্বোচ্চ ঈশ্বৰৰ এক ৰূপ। তেওঁক ঝুয়ানক্সু বুলি চিনাক্ত কৰা হয়। বৰ্তমান তেওঁক প্ৰায়ে জুয়ানৱু ("কলা যোদ্ধা") বা ঝেনৱু বুলি উপাসনা কৰা হয়। তেওঁ পানীৰ সাৰমৰ্ম আৰু শীত ঋতুৰ সৈতে জড়িত। তেওঁৰ প্ৰাণীকুলৰ ৰূপ হৈছে কলা ড্ৰেগন (ৰহস্যমজ় ড্ৰেগন) আৰু তেওঁৰ তাৰকামণ্ডলীৰ প্ৰাণী হৈছে কছোপ-সৰ্প। তেওঁৰ মহাজাগতিক শৰীৰটো হৈছে বুধ গ্ৰহ।<ref>{{zhp|p=Hēidì|c=黑帝|tr=Black Deity" or "Black Emperor}} or {{zhp|p=Hēishén|c=黑神|tr=Black God}}, also known as the cosmological {{zhp|p=Běidì|c=北帝|tr=North Deity}} or {{zhp|p=Běiyuèdàdì|c=北岳大帝|tr=Great Deity of the Northern Peak}}, and identified as {{zhp|p=[[Zhuanxu|Zhuānxū]]|c=颛顼}}, today frequently worshipped as {{zhp|p=[[Xuanwu (god)|Xuánwǔ]]|c=玄武|tr=Dark Warrior}} or {{zhp|p=Zhēnwǔ|c=|真武}}</ref><ref>{{sfnb|Fowler|2005|pp=200–201}} His astral body is [[Mercury (planet)|Mercury]].{{sfnb|Sun|Kistemaker|1997|p=121}}</ref> === চিডী—ৰঙা দেৱতা === [[File:炎帝故里.jpg|thumb|হুবেই প্ৰান্তৰ চুইঝৌত অৱস্থিত য়ানডীৰ জন্মস্থান হিচাপে খ্যাত য়ানডী মন্দিৰ। ]] চিডী ("ৰঙা দেৱতা" বা "ৰঙা সম্ৰাট") বা চিশেন ("ৰঙা ঈশ্বৰ"), যাক নন্দী ("দক্ষিণৰ দেৱতা") বা নানইউৱেডাডী ("দক্ষিণ শৃংগৰ মহান দেৱতা") বুলিও জনা যায়, মানৱ ৰূপত তেওঁ আছিল শেননং ("কৃষক দেৱতা" বা "হাল বোৱা দেৱতা")। তেওঁ য়ান সম্ৰাট বা য়ানডী ("অগ্নি দেৱতা") ৰ সৈতেও একেই, যিটো পদবী ধৰ্মীয় ইতিহাসত বিভিন্ন দেৱতা আৰু দেৱ-ৰজাসকলে লাভ কৰিছিল। শেননং তিনিগৰাকী পৃষ্ঠপোষকৰ ভিতৰত অন্যতম, বিশেষকৈ মানৱতাৰ পৃষ্ঠপোষক আৰু তেওঁ এই তিনি পৃষ্ঠপোষক আৰু হুয়াংডীৰ সংযোগবিন্দু। তেওঁ দক্ষিণৰ কিছুমান জনগোষ্ঠীৰ দেৱতা চিয়ু ৰ সৈতেও চিত্ৰকল্প আৰু আখ্যান উভয় দিশতে জড়িত। কিয়নো শেননং য়ানডী আৰু চিয়ু দুয়োজনে হালধীয়া সম্ৰাটৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিছিল। অৱশ্যে চিয়ুক পৰম্পৰাগতভাৱে অধিক হিংস্ৰ বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু তেওঁৰ যুঁজ দিয়া ম'হৰ দৰে শিং আছিল, আনহাতে শেননং য়ানডী অধিক শান্তিপূৰ্ণ আছিল আৰু তেওঁৰ হাল বোৱা ম'হৰ দৰে শিং আছিল। তেওঁ হৈছে জুইৰ সাৰমৰ্মৰ সৈতে জড়িত সৰ্বোচ্চ ঈশ্বৰৰ এক ৰূপ; তেওঁৰ প্ৰাণীকুলৰ ৰূপ হ'ল ৰঙা ড্ৰেগন (চীনা: 朱龙, পিনয়িন: Zhūlóng) আৰু তেওঁৰ তাৰকামণ্ডলীৰ প্ৰাণী হৈছে ফিনিক্স। তেওঁ কৃষি, পশুপালন, ঔষধি উদ্ভিদ আৰু বজাৰৰ দেৱতা। ব্যাপক ধাৰণাত তেওঁ বিজ্ঞান আৰু শিল্পৰ দেৱতা, লগতে চিকিৎসক আৰু ফাৰ্মাচীষ্টসকলৰ পৃষ্ঠপোষক। তেওঁৰ মহাজাগতিক শৰীৰটো হৈছে মঙল গ্ৰহ।<ref>{{zhp|p=Chìdì|c=赤帝|tr=Red Deity" or "Red Emperor}} or {{zhp|p=Chìshén|c=赤神|tr=Red God}}, also known as the {{zhp|p=Nándì|c=南帝|tr=South Deity}} or {{zhp|p=Nányuèdàdì|c=南岳大帝|tr=Great Deity of the Southern Peak}}, as a human was {{zhp|p=[[Shennong|Shénnóng]]|c=神农|tr=Farmer God" or "Plowing God}}</ref> === বাইডী—বগা দেৱতা === [[File:曲阳北岳庙.jpg|thumb|উত্তৰ প্ৰদেশৰ বাওডিং প্ৰান্তৰ কুয়াং কাউণ্টিত অৱস্থিত পশ্চিম শৃংগৰ মন্দিৰ। ]] বাইডী ("বগা সম্ৰাট" বা "বগা দেৱতা") বা বাইছেন ("বগা ঈশ্বৰ"), যাক জিডী ("পশ্চিমৰ দেৱতা") বা জিউইউৱেডাডী ("পশ্চিম শৃংগৰ মহান দেৱতা") বুলিও জনা যায়, মানৱ ৰূপত তেওঁ আছিল শ্বাওহাও। তেওঁ ধাতুৰ সাৰমৰ্ম আৰু শৰৎ ঋতুৰ সৈতে জড়িত সৰ্বোচ্চ ঈশ্বৰৰ এক ৰূপ। তেওঁৰ প্ৰাণীকুলৰ ৰূপ হৈছে বগা ড্ৰেগন আৰু তেওঁৰ তাৰকামণ্ডলীৰ প্ৰাণী হৈছে বাঘ। তেওঁৰ মহাজাগতিক শৰীৰটো হৈছে শুক্ৰ গ্ৰহ।<ref>{{zhp|p=Báidì|c=白帝|tr=White Emperor" or "White Deity}} or {{zhp|p=Báishén|c=白神|tr=White God}}, also known as the {{zhp|p=Xīdì|c=西帝|tr=West Deity}} or {{zhp|p=Xīyuèdàdì|c=西岳大帝|tr=Great Deity of the Western Peak}}, as a human was {{zhp|p=[[Shaohao|Shǎohào]]|c=少昊}}</ref> == সম্পৰ্কিত বিষয়ৰ তালিকা == * [[Three Sovereigns and Five Emperors]] * [[Chinese astrology]] ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{cite book|last=Bonnefoy|first=Yves|title=Asian Mythologies|publisher=University of Chicago Press|year=1993|isbn=0226064565}} * {{cite book|last=Chamberlain|first=Jonathan|year=2009|title=Chinese Gods : An Introduction to Chinese Folk Religion|publisher=Blacksmith Books|location=Hong Kong|isbn=9789881774217}} * {{cite journal|last=Didier|first=John C.|title=In and Outside the Square: The Sky and the Power of Belief in Ancient China and the World, c. 4500 BC – AD 200|journal=[[Sino-Platonic Papers]]|issue=192|publisher=Victor H. Mair|date=2009}} ''[http://sino-platonic.org/complete/spp192_vol1.pdf Volume I: The Ancient Eurasian World and the Celestial Pivot]'', ''[http://sino-platonic.org/complete/spp192_vol2.pdf Volume II: Representations and Identities of High Powers in Neolithic and Bronze China]'', ''[http://sino-platonic.org/complete/spp192_vol3.pdf Volume III: Terrestrial and Celestial Transformations in Zhou and Early-Imperial China]''. * {{citation|author-last=Espesset|author-first=Grégoire|article=Latter Han Mass Religious Movements and the Early Daoist Church|editor-last1=Lagerwey|editor-first1=John|editor-last2=Kalinowski|editor-first2=Marc|title=Early Chinese Religion: Part One: Shang Through Han (1250 BC-220 AD)|pages=1117–1158|isbn=978-9004168350|year=2008|publisher=Brill|location=Leiden}}. [https://halshs.archives-ouvertes.fr/halshs-00670873/document Consulted HAL-SHS version], pages 1–56. * {{cite book|last=Fowler|first=Jeanine D.|year=2005|title=An Introduction to the Philosophy and Religion of Taoism: Pathways to Immortality|publisher=Sussex Academic Press|url=https://books.google.com/books?id=9wi-ZDdmaqEC|isbn=1845190866}} * {{cite book|last1=Lagerwey|first1=John|last2=Kalinowski|first2=Marc|year=2008|title=Early Chinese Religion: Part One: Shang Through Han (1250 BC-220 AD)|publisher=Brill|url=https://books.google.com/books?id=Idhyr1hqS0kC|isbn=978-9004168350}} * {{cite book|last=Medhurst|first=Walter H.|year=1847|title=A Dissertation on the Theology of the Chinese, with a View to the Elucidation of the Most Appropriate Term for Expressing the Deity, in the Chinese Language|publisher=Mission Press|url=https://archive.org/details/pli.kerala.rare.13521}} Original preserved at The British Library. Digitalised in 2014. * {{cite book|last1=Little|first1=Stephen|last2=Eichman|first2=Shawn|year=2000|title=Taoism and the Arts of China|publisher=University of California Press|url=https://archive.org/details/bub_gb_5ame4Rl1RXMC|isbn=0520227859}} * {{cite book|last1=Pankenier|first1=David W.|year=2013|title=Astrology and Cosmology in Early China|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.com/books?id=wUuyAAAAQBAJ|isbn=978-1107006720}} * {{cite book|last=Pregadio|first=Fabrizio|year=2013|title=The Encyclopedia of Taoism|publisher=Routledge|url=https://books.google.com/books?id=R3Sp6TfzhpIC|isbn=978-1135796341}} Two volumes: 1) A-L; 2) L-Z. * {{cite book|last1=Sun|first1=Xiaochun|last2=Kistemaker|first2=Jacob|year=1997|title=The Chinese Sky During the Han: Constellating Stars and Society|publisher=Brill|url=https://books.google.com/books?id=87lvBoFi8A0C|isbn=9004107371}} * {{cite thesis|last=Zhong|first=Xinzi|title=A Reconstruction of Zhū Xī's Religious Philosophy Inspired by Leibniz: The Natural Theology of Heaven|series=Open Access Theses and Dissertations|number=112|publisher=Hong Kong Baptist University Institutional Repository|year=2014|url=https://repository.hkbu.edu.hk/cgi/viewcontent.cgi?article=1111&context=etd_oa|format=PDF|archive-date=2019-06-09|access-date=2018-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20190609155724/https://repository.hkbu.edu.hk/cgi/viewcontent.cgi?article=1111&context=etd_oa|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180228161848/https://repository.hkbu.edu.hk/cgi/viewcontent.cgi?article=1111&context=etd_oa|archivedate=2018-02-28|deadurl=yes}} * {{cite journal|last=Zhou|first=Jixu|title=Old Chinese "*tees" and Proto-Indo-European "*deus": Similarity in Religious Ideas and a Common Source in Linguistics|journal=[[Sino-Platonic Papers]]|issue=167|publisher=Victor H. Mair|date=2005|url=http://www.sino-platonic.org/complete/spp167_old_chinese_proto_indo_european.pdf}} == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:চীনা সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:চীনা দেৱতা]] 3m6nj95r87dnlpba0g939bx8gmokajp 0 140212 645699 643788 2026-10-17T02:45:26Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645699 wikitext text/x-wiki {{Infobox intangible heritage | ICH = মেশ্ৰেপ | Image = Uyghur Meshrep.jpg | Country = চীন | ID = 00304 | Region = APA | Year = 2010 | Session = 5th | List = জৰুৰী সংৰক্ষণৰ প্ৰয়োজন থকা ঐতিহ্যৰ তালিকা }} '''মেশ্ৰেপ''' ({{lang|ug|مەشرەپ|nocat=yes}}, {{lang|ug|мәшрәп}}; {{lang|ug-Latn|mäxräp}}; {{lang-zh|c=[[wikt:麦西热甫|麦西热甫]]|p=màixīrèfǔ}}; আক্ষৰিক অৰ্থত "শস্য চপোৱাৰ উৎসৱ") হৈছে উইঘুৰ জনগোষ্ঠীৰ পৰম্পৰাগত সমূহীয়া সমাৱেশ। ইয়াত সাধাৰণতে কবিতা, সংগীত, নৃত্য আৰু পৰস্পৰৰ মাজত কথোপকথন অনুষ্ঠিত হয়।<ref name="Thwaites"/> মেশ্ৰেপত সাধাৰণতে [[মুকাম]] সংগীত পৰিৱেশন কৰা হয় আৰু নৈতিক বিষয়সমূহৰ বিচাৰৰ বাবে অনানুষ্ঠানিক সভা অনুষ্ঠিত হয়। সাধাৰণতে মছজিদ, ৰাজহুৱা সমাৱেশৰ স্থান অথবা কোনো সদস্যৰ ঘৰৰ চোতালত মেশ্ৰেপ অনুষ্ঠিত হয়। == সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব == পৰম্পৰাগতভাৱে মেশ্ৰেপ হৈছে সংগীত, নৃত্য, কবিতা আৰু নৈতিক বিচাৰৰ এক সমূহীয়া অনুষ্ঠান। আধুনিক কালত বিশেষকৈ ১৯৯০-ৰ দশকত আনুষ্ঠানিক ৰূপ পোৱা কিছুমান মেশ্ৰেপত পুৰুষৰ অংশগ্ৰহণ অধিক দেখা যায়। কিন্তু এই পৰম্পৰা কেৱল পুৰুষৰ মাজতে সীমাবদ্ধ নহয়। ইউনেস্ক'ৰ অমূৰ্ত সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ তালিকাৰ বিৱৰণ অনুসৰি, "সকলো উইঘুৰ লোকেই মেশ্ৰেপৰ অনুশীলনকাৰী। প্ৰতিটো অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণকাৰীৰ সংখ্যাৰ কোনো সীমা নাই। পুৰুষ বা মহিলা, ডেকা বা বুঢ়া—সকলোৱে গান গাই, নাচি, সাঁথৰৰ উত্তৰ বিচাৰি অথবা খেল খেলি এই অনুষ্ঠানত অংশ ল'ব পাৰে।" <ref>{{cite web|title=Meshrep|url=https://ich.unesco.org/en/USL/meshrep-00304|website=UNESCO Intangible Cultural Heritage|publisher=UNESCO|year=2010|quote=All Uyghur people are the practitioners of Meshrep. There is no limit to the number of participants for each event. Everyone, man or woman, young or old, is allowed to take part in the practice by singing, dancing, guessing riddles or playing games.}}</ref> নৃতাত্ত্বিক সংগীত বিষয়ক ক্ষেত্ৰভিত্তিক গৱেষণাতো উল্লেখ কৰা হৈছে যে ছিনচিয়াঙৰ কিছুমান অঞ্চলত মহিলা আৰু পুৰুষে একেলগে মেশ্ৰেপত অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite journal|last=Harris|first=Rachel|title=Listening to the Past: Uyghur Mäshräp and Music in the 1990s|journal=Central Asian Survey|volume=19|issue=1|year=2000|pages=63–97|url=https://core.ac.uk/download/pdf/161528035.pdf|quote=In the south, women and men actively participate in mäshräp.}}</ref> == পৰম্পৰাগত গাঁথনি == উইঘুৰ সমাজৰ বিভিন্ন গোটৰ মাজত মেশ্ৰেপৰ ৰীতি-নীতিৰ পাৰ্থক্য আছে। তথাপি ইয়াৰ কিছুমান সাধাৰণ বৈশিষ্ট্য দেখা যায়। পৰম্পৰাগতভাৱে শস্য চপোৱাৰ সময়ত, বিয়াত, ল'ৰাৰ চুন্নত অনুষ্ঠানত আৰু ছোৱালীৰ বয়ঃসন্ধি উপলক্ষ্যে মেশ্ৰেপ অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল।<ref name="Harris">{{Cite book|title=The Making of a Musical Canon in Chinese Central Asia: The Uyghur Twelve Muqam|author=Harris, Rachel A.|publisher=[[Ashgate Publishing]]|year=2008|pages=24–25, 104–106}}</ref> প্ৰতিটো মেশ্ৰেপত এজন নেতা (''য়িগিত বাশি'', সাধাৰণতে বয়সস্থ পুৰুষ), এজন অনুশাসন ৰক্ষক (''পাছিপ বেগি'') আৰু ৩০ জন যুৱক (''অট্টুজ অঘুল'') থাকে। তেওঁলোকে বয়স আৰু জ্যেষ্ঠতাৰ ক্ৰম অনুসৰি এখন কাৰ্পেটত বহে।<ref name="Thwaites">{{Cite journal|author=Thwaites, Dilber Kahraman|title=An Uyghur Meshrep Dichotomy|journal=Central Eurasian Studies Review|volume=4|number=2|date=Summer 2005|pages=22–25}}</ref> ইউনেস্ক'ৰ বিৱৰণ অনুসৰি, বৃহত্তৰ পৰম্পৰাটোৱে কেৱল পুৰুষৰ অংশগ্ৰহণত সীমা আৰোপ নকৰে। বহু অঞ্চলত পুৰুষ-মহিলা, ডেকা-বুঢ়া সকলোৱে গান গাই, নাচি, সাঁথৰৰ উত্তৰ বিচাৰি অথবা খেল খেলি এই অনুষ্ঠানত অংশ ল'ব পাৰে।<ref>{{cite web |title=Meshrep |url=https://ich.unesco.org/en/USL/meshrep-00304 |website=UNESCO Intangible Cultural Heritage |publisher=UNESCO |year=2010 |quote=All Uyghur people are the practitioners of Meshrep. There is no limit to the number of participants for each event. Everyone, man or woman, young or old, is allowed to take part in the practice by singing, dancing, guessing riddles or playing games. }}</ref> কিছুমান অঞ্চলত মেশ্ৰেপ মূলতঃ পুৰুষৰ মাজত সামাজিক সম্পৰ্ক দৃঢ় কৰাৰ অনুষ্ঠান আছিল।<ref name="Thwaites"/> এনে অনুষ্ঠানত আয়োজকৰ পৰিয়ালৰ মহিলা আৰু শিশুসকল ঘৰৰ ভিতৰত থাকিছিল। তেওঁলোকে পুৰুষসকলক খাদ্য দিবলৈ বা আন সেৱা আগবঢ়াবলৈহে বাহিৰলৈ আহিছিল।<ref name="Harris"/> মেশ্ৰেপৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ হৈছে সংগীত। অনুষ্ঠানৰ সময়ত পুৰুষসকলে দোতাৰ বাদ্যযন্ত্ৰত ক্ৰমে দ্ৰুত গতিৰ [[মুকাম]] সুৰ বজায়। আনসকলে কোনে আটাইতকৈ বেছি সময় ধৰি ঘূৰি ঘূৰি নাচিব পাৰে, তাৰ প্ৰতিযোগিতা কৰে। কিছুমান মেশ্ৰেপত গীত, চুটি নাটিকা আৰু ধৰ্মীয় নেতাসকলৰ বক্তৃতাও থাকে।<ref name="Harris"/> মনোৰঞ্জনৰ উপৰি এই সমাৱেশসমূহে উইঘুৰ সমাজৰ অনানুষ্ঠানিক শাসন-ব্যৱস্থাৰো অংশ হিচাপে কাম কৰিছিল। চীনৰ বাহিৰত আজিও কিছুমান ঠাইত এই ভূমিকা অব্যাহত আছে।<ref name="Roberts204">{{citation|chapter='The Dawn of the East': A Portrait of a Uyghur Community Between China and Kazakhstan|last=Roberts|first=Sean R.|title=Situating the Uyghurs between China and Central Asia|editor-first=Ildikó|editor-last=Bellér-Hann|year=2007|series=Anthropology and cultural history in Asia and the Indo-Pacific|publisher=Ashgate Publishing|isbn=978-0-7546-7041-4|page=204}}</ref> মেশ্ৰেপৰ ভিতৰত পুৰুষসকলৰ নৈতিক অপৰাধ, যেনে [[বহুবিবাহ]], ৰাজহুৱাভাৱে সমালোচনা কৰা হয়। অপৰাধ কৰা লোকক চৰ মাৰি<ref name="Harris"/> অথবা লাখুটিৰে কোবাই শাস্তি দিয়া হয়।<ref name="Wayne"/> মেশ্ৰেপৰ সময়সীমা বা অংশগ্ৰহণকাৰীৰ সংখ্যাৰ কোনো নিৰ্দিষ্ট সীমা নাই। দোলান উইঘুৰসকলে শ শ লোকৰ অংশগ্ৰহণেৰে গোটেই নিশা চলি থকা মেশ্ৰেপৰ আয়োজন কৰাৰ বাবে খ্যাতি অৰ্জন কৰিছিল।<ref name="Harris"/> == ইলি যুৱ মেশ্ৰেপ == আধুনিক চীনা সাহিত্যত মেশ্ৰেপৰ উল্লেখ ১৯৪২ চনতে পোৱা যায়। সেই সময়ৰ সমাজবাদী বাস্তৱবাদী নাটক ''গুলনিছা''ত মেশ্ৰেপক ধৰ্মনিৰপেক্ষ আৰু ল'ৰা-ছোৱালীয়ে একেলগে অংশগ্ৰহণ কৰা যুৱ সংস্কৃতিৰ অনুষ্ঠান হিচাপে দেখুওৱা হৈছিল।<ref name="Thwaites"/> সেই সময়ত ইনিং (গুলজা)ৰ মেশ্ৰেপত সংগীত পৰিৱেশন আৰু সমাজৰ বিৰোধী মত প্ৰকাশ কৰা লোকসকলৰ বিষয়ে অনানুষ্ঠানিক বিচাৰ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref name="Harris"/> কাজাখস্তানৰ উইঘুৰ লোকসকলে ১৯৭০-ৰ দশকতে মেশ্ৰেপৰ অনুশীলন আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="Roberts204"/> ১৯৮০-ৰ দশকত চীনৰ অৰ্থনৈতিক সংস্কাৰৰ পিছত দেশখনত মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ বিকাশ ঘটে। সাধাৰণ লোকসকলৰ আজৰি সময় আৰু ইচ্ছামতে খৰচ কৰিব পৰা ধন বৃদ্ধি পায়।<ref name="Starr"/> একে সময়তে ৰাজনৈতিক আৰু ধৰ্মীয় নিয়ন্ত্ৰণ কিছু শিথিল হয়। চীনৰ বিষয়াসকলে মছজিদ নিৰ্মাণ আৰু মহিলাসকলৰ [[হিজাব|পৰ্দা প্ৰথা]]ৰ প্ৰচাৰকো উৎসাহিত কৰে।<ref name="Thwaites"/> এই অঞ্চলৰ সমসাময়িক পৰিৱৰ্তনসমূহৰ ভিতৰত বিশ্বজুৰি ইছলামৰ পুনৰুত্থান আৰু ১৯৯২ চনত ছোভিয়েট মধ্য এছিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ স্বাধীনতাই উইঘুৰসকলৰ মাজত স্বাধীনতাৰ আকাংক্ষা বৃদ্ধি কৰে। ইয়াৰ লগতে পূব তুৰ্কিস্তান ইছলামিক আন্দোলন (ইটিম)ৰ দৰে সশস্ত্ৰ গোটৰো সৃষ্টি হয়।<ref name="Bulard">{{Cite news|url=http://mondediplo.com/2009/08/02china|title=China's wild west|first=Martine|last=Bulard|date=August 2009|newspaper=Le Monde diplomatique}}</ref> == অ'লতুৰাখ সমাৱেশ == ১৯৯০-ৰ দশকত ইনিং (গুলজা)ৰ সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক জীৱন মূলতঃ ধৰ্মনিৰপেক্ষ আছিল। ইনিঙত যুৱ উইঘুৰ পুৰুষসকলে সাধাৰণতে সপ্তাহত এবাৰ অনানুষ্ঠানিকভাৱে একত্ৰিত হৈছিল। তেওঁলোকে বাইজিউ পান কৰিছিল, কবিতা আবৃত্তি কৰিছিল, সংগীত পৰিৱেশন কৰিছিল আৰু পৰস্পৰৰ সৈতে সময় কটাইছিল। ''অ'লতুৰাখ'' নামেৰে জনাজাত এই মেশ্ৰেপ সমাৱেশসমূহে ইনিঙৰ সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক জীৱনত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিবলৈ ধৰিছিল।<ref name="Starr"/> == ইছলামপন্থী আৰু জাতীয়তাবাদী ধাৰাৰ উত্থান == সন্ধিয়া অনুষ্ঠিত হোৱা ইছলামপন্থী যুৱ সমাৱেশসমূহে অ'লতুৰাখৰ বিৰোধিতা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু পিছলৈ ইয়াৰ প্ৰভাৱ অতিক্ৰম কৰে। এই সমাৱেশসমূহে "চীনৰ শাসনৰ বিৰুদ্ধে উইঘুৰ প্ৰতিৰোধৰ কেন্দ্ৰ" হিচাপেও কাম কৰিছিল।<ref name="Starr"/><ref name="Bulard"/> এই গোটসমূহে নিজকে "মেশ্ৰেপ" বুলি অভিহিত কৰিছিল। তেওঁলোকে অ'লতুৰাখৰ ধৰ্মনিৰপেক্ষ চৰিত্ৰক সমালোচনা কৰিছিল<ref name="Tyler"/> আৰু সুৰাপানক ইছলামবিৰোধী বুলি গণ্য কৰিছিল।<ref name="Starr"/> এই মেশ্ৰেপসমূহক কেথলিক ধৰ্মৰ কলম্বাছৰ নাইটছ সংগঠনৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে।<ref name="ETIM">{{Cite book|title=The ETIM: China's Islamic Militants and the Global Terrorist Threat|author=Reed, J. Todd|author2=Raschke, Diana|publisher=ABC-CLIO|year=2010|page=23}}</ref> অ'লতুৰাখৰ তুলনাত এই গোটসমূহ অধিক আনুষ্ঠানিক আছিল। তেওঁলোকৰ উদ্দেশ্য আছিল নৈতিক পথ-নিৰ্দেশনা প্ৰদান কৰা। সদস্যসকলৰ এখন নিৰ্দিষ্ট তালিকা ৰখা হৈছিল আৰু নিয়মীয়াকৈ সভা অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল। এই সভাসমূহত সদস্যসকলে [[কোৰআন]]ৰ অংশ পাঠ কৰিছিল।<ref name="Thwaites"/> মেশ্ৰেপৰ সদস্যসকলে দৈনন্দিন জীৱনত ইছলামীয় আচৰণবিধি কঠোৰভাৱে মানি চলিব লাগিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত সুৰা আৰু হাছিছৰপৰা আঁতৰি থকাটোও আছিল। মেশ্ৰেপত নতুন সদস্য হিচাপে যোগদান কৰাৰ সময়ত অপমানজনক আৰু কঠোৰ আচৰণৰ সন্মুখীন কৰোৱা হৈছিল।<ref name="Wayne"/> সদস্যপদ লাভ কৰাৰ পাছত কোনো পুৰুষে মুছলমান ধৰ্মীয় অনুশাসনৰ মানদণ্ড মানি নচলিলে তেওঁক শাৰীৰিক শাস্তি দিয়া হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত লাখুটিৰে কোবোৱা<ref name="Wayne"/> অথবা গোটৰদ্বাৰা সৰু জৰিমনা বিহা আদি আছিল।<ref name="Starr"/> এই ৰীতি-নীতিসমূহ মেশ্ৰেপৰ ধৰ্মনিৰপেক্ষ পৰম্পৰাৰপৰা যথেষ্ট পৃথক আছিল।<ref name="Thwaites"/> ফলত ইনিঙত মেশ্ৰেপৰ পুনৰুত্থানৰ লগে লগে ইয়াত "নতুন ধৰ্মীয় আৰু জাতীয়তাবাদী অৰ্থ" সংযোজিত হয়।<ref name="Harris"/> প্ৰথম অৱস্থাত সামাজিক সংস্কাৰক আৰু স্থানীয় প্ৰশাসন উভয়ে মেশ্ৰেপক সমৰ্থন কৰিছিল। কাৰণ নিবনুৱা সমস্যা, মদ্যপান, নিচাযুক্ত দ্ৰব্যৰ অপব্যৱহাৰ আৰু জুৱাৰ প্ৰভাৱ থকা পৰিৱেশত এই অনুষ্ঠানসমূহে যুৱ উইঘুৰ পুৰুষসকলক একত্ৰিত হোৱাৰ সুযোগ দিছিল।<ref name="Thwaites"/><ref name="Tyler"/> কিন্তু মেশ্ৰেপৰ জনপ্ৰিয়তা বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে এই গোটসমূহে চৰকাৰৰ লক্ষ্যৰ বিৰোধিতা অধিক দৃঢ়তাৰে কৰিবলৈ ধৰিলে।<ref name="Thwaites"/> ১৯৯৫ চনৰ বসন্ত আৰু গ্ৰীষ্মকালত মেশ্ৰেপৰ সদস্যসকলে ইনিং আৰু ইয়াৰ ওচৰৰ গাঁওসমূহত সুৰা বিক্ৰী কৰা দোকানৰ বিৰুদ্ধে বৰ্জন আৰু ভীতি প্ৰদৰ্শনৰ অভিযান আৰম্ভ কৰে।<ref name="Wayne">{{Cite book|title=China's War on Terrorism: Counter-insurgency, politics, and internal security|author=Wayne, Martin I.|publisher=Psychology Press|year=2008}}</ref> মেশ্ৰেপৰ ৰাজনৈতিক প্ৰভাৱৰ আশংকাত ছিনচিয়াঙৰ কৰ্তৃপক্ষই ১৯৯৫ চনৰ জুলাই মাহত এই সমাৱেশসমূহ নিষিদ্ধ কৰে।<ref name="ETIM"/> তথাপি অধিকাংশ মেশ্ৰেপ গোটে গোপনে কাম কৰি থাকে অথবা নৈতিক অনুশাসন ৰক্ষাৰ দায়িত্ব বৈধ চুবুৰীয়া পহৰা গোটসমূহক অৰ্পণ কৰে।<ref name="Starr"/> ভূ-গৰ্ভস্থ মেশ্ৰেপ গোটে আয়োজন কৰা এখন [[ফুটবল]] খেল কৰ্তৃপক্ষই বাতিল কৰাৰ পাছত মেশ্ৰেপৰ সদস্যসকলে কেইবাশ উইঘুৰ পুৰুষক একত্ৰিত কৰি চৰকাৰী কাৰ্যালয়সমূহৰ সন্মুখেৰে সমদল উলিয়ায় আৰু ইনিঙৰ মূল চৌহদত সমবেত হয়। অৱশ্যে কোনো হিংসাত্মক ঘটনা সংঘটিত হোৱা নাছিল আৰু কেইদিনমানৰ পিছত সমবেত লোকসকল আঁতৰি যায়। ইয়াৰ পিছত কৰ্তৃপক্ষই "স্বাস্থ্যকৰ, পৰম্পৰাগত" মেশ্ৰেপ আৰু "অবৈধ" ৰাজনৈতিক তথা ধৰ্মীয় মেশ্ৰেপৰ মাজত পাৰ্থক্য নিৰ্ধাৰণ কৰে। তেওঁলোকে প্ৰথমবিধক উৎসাহিত কৰাৰ লগতে দ্বিতীয়বিধৰ বিৰুদ্ধে কঠোৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Starr">{{Cite book|title=Xinjiang: China's Muslim Borderland|author=Starr, S. Frederick|publisher=[[M. E. Sharpe]]|year=2004|pages=109, 282, 284–287}}</ref> ১৯৯৭ চনত দেশজুৰি চলোৱা অপৰাধবিৰোধী অভিযানে ইনিঙত মেশ্ৰেপৰ নেতা আৰু তালিবেসকলৰ গ্ৰেপ্তাৰৰ সূচনা কৰে। ইয়াৰ ফলত ব্যাপক সংঘৰ্ষৰ সৃষ্টি হয়, যাক গুলজা ঘটনা বুলি জনা যায়।<ref name="Tyler">{{Cite book|title=Wild West China: The Taming of Xinjiang|first=Christian|last=Tyler|publisher=Rutgers University Press|year=2004|pages=168, 171}}</ref> == আধুনিক মেশ্ৰেপ == গুলজা ঘটনাৰ পিছত চৰকাৰবিৰোধী স্থানীয় উইঘুৰসকল কাজাখস্তানৰ আলমাটিলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। তাত তেওঁলোকে ইলি অঞ্চলৰ দৰে মেশ্ৰেপৰ পৰম্পৰা অব্যাহত ৰাখে।<ref>{{Cite book|title=Central Asia and the Caucasus: Transnationalism and Diaspora|first1=Touraj|last1=Atabaki|first2=Sanjyot|last2=Mehendale|publisher=Psychology Press|year=2005|pages=159, 161}}</ref> ২০১০ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত [[ইউনেস্ক']]ই মেশ্ৰেপক জৰুৰী সংৰক্ষণৰ প্ৰয়োজন থকা অমূৰ্ত সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ বাবে চীনে দাখিল কৰা প্ৰস্তাৱ অনুমোদন কৰে।<ref>{{Cite news|url=http://big5.xinhuanet.com/gate/big5/news.xinhuanet.com/english2010/china/2010-11/15/c_13608055.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20120404033556/http://big5.xinhuanet.com/gate/big5/news.xinhuanet.com/english2010/china/2010-11/15/c_13608055.htm|archive-date=April 4, 2012|title=China's three nominations inscribed on List of Intangible Cultural Heritage in Need of Urgent Safeguarding|date=2010-11-15|access-date=2011-07-30|publisher=[[Xinhua]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120404033556/http://big5.xinhuanet.com/gate/big5/news.xinhuanet.com/english2010/china/2010-11/15/c_13608055.htm|archivedate=2012-04-04|deadurl=yes}}</ref> ২০১৬ চনৰপৰা উইঘুৰসকলৰ বিৰুদ্ধে চীন চৰকাৰে কঠোৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত স্থানীয় উইঘুৰ সমাজসমূহৰ বাবে নিজাববীয়াকৈ মেশ্ৰেপৰ আয়োজন কৰাটো ক্ৰমাৎ কঠিন হৈ পৰে। ইয়াৰ ব্যতিক্ৰম আছিল পৰ্যটকসকলৰ বাবে চৰকাৰৰ উদ্যোগত আয়োজন কৰা মেশ্ৰেপৰ অনুষ্ঠানসমূহ।<ref>{{Cite web|url= https://globalvoices.org/2020/07/08/the-uyghur-meshrep-a-traditional-community-gathering-censored-in-china/|title= The Uyghur Meshrep: A traditional community gathering censored in China|website=Global Voices|date= 8 July 2020}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:চীনৰ উৎসৱ]] [[শ্ৰেণী:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য]] hknn5yovr63tzpt3l3fm1oby8gdkgja 0 140217 645688 643894 2026-10-17T00:04:10Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645688 wikitext text/x-wiki {{Short description|South African comedian (born 1984)}} {{Infobox comedian | name = ট্ৰেভৰ নোৱা | image = Trevor Noah (53554114243) (portrait crop).jpg | alt = Trevor Noah | caption = ২০২৪ বৰ্ষত নোৱা | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1984|2|20}} | birth_place = জোহান্সবাৰ্গ, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] | death_date = <!-- {{Death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|1984|2|20}} --> | death_place = | years_active = ২০০২-বৰ্তমান | medium = {{hlist|ষ্টেণ্ড্-আপ কমেডী|দূৰদৰ্শন|চলচ্চিত্ৰ|কিতাপ|পডকাষ্ট}} | genre = {{hlist|ৰাজনৈতিক ব্যংগ|ব্যংগ সংবাদ|নিৰীক্ষণমূলক বংগ|অধিবাস্তৱিক ব্যংগ|বৰ্ণ-ভিত্তিক কৌতুক|বিদ্ৰূপাত্মক কৌতুক|শুষ্ক ব্যংগ (ডেডপেন)}} | subjects = {{hlist|[[Mass media]]/[[news media]]/[[media criticism]]|[[American politics]]|[[South African culture]]|[[current events]]|[[race relations]]|[[pop culture]]}} | website = {{URL|trevornoah.com}} | module = {{infobox person | embed = yes | signature = Trevor_Noah_signature.svg }} }} '''ট্ৰেভৰ নোৱা''' (ইংৰাজী : Trevor Noah ; জন্ম: ২০ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৮৪) এজন দক্ষিণ আফ্ৰিকান কৌতুক অভিনেতা, লেখক, প্ৰযোজক, ৰাজনৈতিক মন্তব্যকাৰী, অভিনেতা আৰু টেলিভিছন পৰিচালক। ২০১৫ চনৰ পৰা ২০২২ চনলৈকে তেওঁ কমেডী চেণ্ট্ৰেলত আমেৰিকাৰ গভীৰ নিশাৰ টক শ্ব' আৰু ব্যংগ বাতৰি অনুষ্ঠান দ্য ডেইলী শ্ব'ৰ আয়োজক আছিল।<ref name="Emmys">{{cite web |url=https://www.emmys.com/bios/trevor-noah |title=Trevor Noah |publisher=[[Academy of Television Arts & Sciences]]/[[National Academy of Television Arts and Sciences]] |access-date=30 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200819105405/https://www.emmys.com/bios/trevor-noah |archive-date=19 August 2020 |url-status=live}}</ref> ২০১৭ আৰু ২০১৮ চনত দ্য হলিউড ৰিপ'ৰ্টাৰে তেওঁক "নিউয়ৰ্ক মিডিয়াৰ ৩৫ জন আটাইতকৈ শক্তিশালী লোক"ৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে।<ref>{{cite news |url=https://www.hollywoodreporter.com/lists/35-powerful-people-new-york-media-993285 |title=The 35 Most Powerful People in New York Media |work=[[The Hollywood Reporter]] |date=13 April 2017 |access-date=6 December 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130420011814/https://www.hollywoodreporter.com/lists/35-powerful-people-new-york-media-993285 |archive-date=20 April 2013}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.hollywoodreporter.com/lists/35-powerful-nyc-media-figures-2018-hosts-anchors-more-1100942 |title=The 35 Most Powerful People in New York Media |work=[[The Hollywood Reporter]] |date=12 April 2018 |access-date=20 June 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130420011814/https://www.hollywoodreporter.com/lists/35-powerful-nyc-media-figures-2018-hosts-anchors-more-1100942 |archive-date=20 April 2013}}</ref> ২০১৮ চনত টাইম আলোচনীয়ে তেওঁক বিশ্বৰ ১০০ জন প্ৰভাৱশালী ব্যক্তিৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি অভিহিত কৰিছিল।<ref>{{cite magazine |last=Nyong'o |first=Lupita |author-link=Lupita Nyong'o |date=19 April 2018 |title=Trevor Noah |magazine=Time |url=https://time.com/collection/most-influential-people-2018/5217611/trevor-noah/ |url-status=live |access-date=19 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180420020720/http://time.com/collection/most-influential-people-2018/5217611/trevor-noah/ |archive-date=20 April 2018}}</ref> জোহানেছবাৰ্গত জন্মগ্ৰহণ কৰা নোৱাই ২০০৮ চনত দক্ষিণ আফ্ৰিকাত নিজৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে। তেওঁ দক্ষিণ আফ্ৰিকান ব্ৰডকাষ্টিং কৰ্প'ৰেশ্যন (SABC)ৰ সৈতে কেইবাটাও অনুষ্ঠানত আয়োজকৰ ভূমিকা পালন কৰিছিল আৰু ২০০৮ চনত দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ষ্ট্ৰিক্টলি কাম ডান্সিঙৰ চতুৰ্থ ছিজনত ৰানাৰ্ছ আপ আছিল। ২০১০ চনৰ পৰা ২০১১ চনলৈকে তেওঁ লেট নাইট ৱিথ ট্ৰেভৰ নোৱা নামেৰে টক শ্ব' আয়োজন কৰিছিল, যিটো এম-নেট আৰু ডিএছটিভিত প্ৰচাৰ হৈছিল। ২০১৪ চনত নোৱাই দ্য ডেইলী শ্ব'ৰ জ্যেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংবাদদাতা হয় আৰু ২০১৫ চনত দীৰ্ঘদিনীয়া আয়োজক জন ষ্টুৱেৰ্টৰ উত্তৰাধিকাৰী হয়।<ref>{{cite news |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-09-14/-daily-show-host-noah-lands-new-deal-as-trump-bits-lift-ratings |title='The Daily Show' Host Trevor Noah Lands New Deal After Ratings Success |work=Bloomberg |last=Shaw |first=Lucas |date=15 September 2017 |access-date=22 April 2018 |archive-date=25 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201125023656/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-09-14/-daily-show-host-noah-lands-new-deal-as-trump-bits-lift-ratings |url-status=live}}</ref> তেওঁৰ আত্মজীৱনীমূলক কমেডী গ্ৰন্থ বৰ্ণ এ ক্ৰাইম ২০১৬ চনত প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name="NYT">{{cite news |last=Kakutani |first=Michiko |author-link=Michiko Kakutani |url=https://www.nytimes.com/2016/11/28/books/review-born-a-crime-trevor-noahs-raw-account-of-life-under-apartheid.html |title='Born a Crime,' Trevor Noah's Raw Account of Life Under Apartheid |work=[[The New York Times]] |date=28 November 2016 |access-date=18 March 2017 |archive-date=8 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308053311/https://www.nytimes.com/2016/11/28/books/review-born-a-crime-trevor-noahs-raw-account-of-life-under-apartheid.html |url-status=live}}</ref><ref name="LARB">{{cite news |last=Darden |first=Jeneé |url=https://lareviewofbooks.org/article/born-crime-memoir-love-hope-resistance/ |title=Born a Crime: A Memoir of Love, Hope, and Resistance |work=[[Los Angeles Review of Books]] |date=18 February 2017 |access-date=18 March 2017 |archive-date=28 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210128045755/https://lareviewofbooks.org/article/born-crime-memoir-love-hope-resistance |url-status=live}}</ref><ref name="USATODAY">{{cite news |last=Seymour |first=Gene |url=https://www.usatoday.com/story/life/books/2016/11/14/born-a-crime-trevor-noah-book-review/93600572/ |title=Trevor Noah recalls childhood under apartheid in new memoir |work=[[USA Today]] |date=14 November 2016 |access-date=18 March 2017 |archive-date=30 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030100128/https://www.usatoday.com/story/life/books/2016/11/14/born-a-crime-trevor-noah-book-review/93600572/ |url-status=live}}</ref> ২০২১ চনৰ পৰা ২০২৬ চনলৈকে তেওঁ একেৰাহে ছয় বছৰ ধৰি গ্ৰেমী বঁটাৰ আয়োজন কৰিছে, লগতে ২০২২ চনৰ হোৱাইট হাউছৰ সংবাদদাতা ডিনাৰৰ আয়োজন কৰিছে।<ref>{{Cite web |date=23 November 2020 |title=2021 GRAMMYs Performers & Host |url=https://www.grammy.com/grammys/2021-grammy-performers-host |access-date=14 March 2021 |website=GRAMMY.com |language=en |archive-date=11 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210311165554/https://www.grammy.com/grammys/2021-grammy-performers-host |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210311165554/https://www.grammy.com/grammys/2021-grammy-performers-host |archivedate=11 March 2021 |deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web |title=Trevor Noah Of "The Daily Show" Returns To Host The 2022 GRAMMYs Awards Show |url=https://www.grammy.com/news/trevor-noah-host-2022-grammys-awards-64th-annual-host-announcement-recording-academy |access-date=19 October 2022 |website=www.grammy.com |archive-date=19 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019041017/https://www.grammy.com/news/trevor-noah-host-2022-grammys-awards-64th-annual-host-announcement-recording-academy |url-status=live}}</ref><ref name="Aswad">{{Cite web |last=Aswad |first=Jem |date=15 December 2022 |title=Trevor Noah to Return as Grammy Awards Host |url=https://variety.com/2022/music/news/trevor-noah-returns-grammy-awards-host-1235462201/ |access-date=15 December 2022 |website=Variety |language=en-US |archive-date=4 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230204024618/https://variety.com/2022/music/news/trevor-noah-returns-grammy-awards-host-1235462201/ |url-status=live}}</ref><ref name="Grammy24">{{Cite web |last=Horowitz |first=Steven J. |date=13 December 2023 |title=Trevor Noah to Host the 2024 Grammys for Fourth Consecutive Year |url=https://variety.com/2023/music/news/trevor-noah-returns-host-grammy-awards-2024-1235837577/ |access-date=13 December 2023 |website=Variety |language=en-US |archive-date=4 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230204024618/https://variety.com/2023/music/news/trevor-noah-returns-host-grammy-awards-2024-1235837577/ |url-status=live}}</ref><ref name="Grammy25">{{Cite web |last=Czachor |first=Emily Mae |date=21 January 2025 |title=Trevor Noah returns to host 2025 Grammy Awards |url=https://www.cbsnews.com/news/trevor-noah-host-2025-grammy-awards/ |access-date=21 January 2025 |website=[[CBS News]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite magazine |last=Grein |first=Paul |date=1 December 2021 |title=Trevor Noah Set to Return as Host for 2022 Grammy Awards |url=https://www.billboard.com/music/awards/grammy-awards-2022-trevor-noah-host-1235004011/ |access-date=5 April 2022 |magazine=Billboard |language=en-US |archive-date=5 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220105013626/https://www.billboard.com/music/awards/grammy-awards-2022-trevor-noah-host-1235004011/ |url-status=live}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ট্ৰেভৰ নোৱাৰ জন্ম হৈছিল ১৯৮৪ চনৰ ২০ ফেব্ৰুৱাৰীত দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ জোহান্সবাৰ্গ, ট্ৰেন্সভাল, (বৰ্তমান গাউটেং)ত।<ref>{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/blogs/erik-wemple/wp/2015/03/31/new-daily-show-host-tweeted-a-fat-chick-joke-at-age-27/ |title=New 'Daily Show' host tweeted a 'fat-chick joke' at age 27! |last1=Wemple |first1=Erik |date=31 March 2015 |newspaper=[[The Washington Post]] |access-date=11 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150704210625/http://www.washingtonpost.com/blogs/erik-wemple/wp/2015/03/31/new-daily-show-host-tweeted-a-fat-chick-joke-at-age-27/ |archive-date=4 July 2015 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.nation.co.ke/lifestyle/weekend/Trevor-Noah-The-making-of-a-global-star-from-Mama-Boy/1220-3907478-q73aj4/index.html |title=Trevor Noah: The making of a global star from Mama's Boy |last=Odhiambo |first=Tom |date=28 April 2017 |work=Daily Nation |access-date=28 March 2018 |archive-date=8 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208111659/https://www.nation.co.ke/lifestyle/weekend/Trevor-Noah-The-making-of-a-global-star-from-Mama-Boy/1220-3907478-q73aj4/index.html |url-status=live}}</ref> তেওঁৰ পিতৃ ৰবাৰ্ট চুইছ-জাৰ্মান আৰু মাতৃ পেট্ৰিচিয়া নম্বুইচেলো নোৱা জোছা।<ref name=":0">{{cite web |url=https://www.npr.org/templates/transcript/transcript.php?storyId=503009220 |title=Trevor Noah Says He Grew Up 'In The Shadow Of A Giant' (His Mom) |first=Terry |last=Gross |publisher=NPR |date=22 November 2016 |access-date=18 January 2017 |archive-date=31 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191031215503/https://www.npr.org/templates/transcript/transcript.php?storyId=503009220 |url-status=live}}</ref> বৰ্ণবৈষম্য আইন অনুসৰি নোৱাৰ মাকক কৃষ্ণাংগ আৰু পিতৃক শ্বেতাংগ হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছিল। নোৱাক বৰ্ণাংগ হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছিল। জন্মৰ সময়ত তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃৰ আন্তঃবৰ্ণগত সম্পৰ্ক অবৈধ আছিল, যিটো নোৱাই তেওঁৰ আত্মজীৱনী ''ব'ৰ্ণ এ ক্ৰাইম''ত উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{Cite book |last=Noah |first=Trevor |title=Born a crime: stories from a South African childhood |date=2016 |publisher=One World |isbn=978-0-525-50902-8 |edition=A One World international |location=New York}}</ref> ১৯৮৫ চনত অনৈতিকতা আইন সংশোধন কৰাৰ পিছত আন্তঃবৰ্ণীয় যৌন সম্পৰ্ক আৰু বিবাহক অপৰাধমুক্ত কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Trevor Noah's tough upbringing in Soweto will help him: granny |url=http://www.thenewage.co.za/155558-1007-53-Trevor_Noahs_tough_upbringing_in_Soweto_will_help_himgranny |archive-url=https://web.archive.org/web/20150407183359/http://www.thenewage.co.za/155558-1007-53-Trevor_Noahs_tough_upbringing_in_Soweto_will_help_himgranny |archive-date=7 April 2015 |access-date=11 April 2015 |work=[[The New Age (South African newspaper)|The New Age]] |date=2 April 2015}}</ref> নোৱাই জোহান্সবাৰ্গৰ উপকণ্ঠ অঞ্চল গাউটেঙৰ মেৰিভেলৰ ব্যক্তিগত ৰোমান কেথলিক প্ৰাথমিক আৰু হাইস্কুল মেৰীভেল কলেজত স্কুলীয়া শিক্ষা আৰম্ভ কৰে।<ref name="nytimes33114">{{cite news |author-link=Dave Itzkoff |last1=Itzkoff |first1=Dave |title=Trevor Noah to Succeed Jon Stewart on 'The Daily Show' |url=https://www.nytimes.com/2015/03/31/arts/television/trevor-noah-to-succeed-jon-stewart-on-the-daily-show.html |access-date=11 April 2015 |work=[[The New York Times]] |date=30 March 2015 |archive-date=4 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200604005340/https://www.nytimes.com/2015/03/31/arts/television/trevor-noah-to-succeed-jon-stewart-on-the-daily-show.html |url-status=live}}</ref><ref name="Armstrong">{{cite news |last=Armstrong |first=Stephen |date=16 December 2012 |title=Heard the one about the Swiss South African? |pages=12–13 |publisher=[[Sunday Times]] Culture magazine |url=https://www.thetimes.com/article/heard-the-one-about-the-swiss-south-african-lzx9jq6nth8 |access-date=9 December 2021 |archive-date=9 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211209153726/https://www.thetimes.co.uk/article/heard-the-one-about-the-swiss-south-african-lzx9jq6nth8 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.birminghampost.co.uk/whats-on/comedy-gigs/south-african-comedian-trevor-noah-6319931 |title=South African comedian Trevor Noah to play Birmingham's Glee Club |last=Laws |first=Roz |date=22 November 2013 |work=Birmingham Post |access-date=30 March 2015 |archive-date=27 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150327083710/http://www.birminghampost.co.uk/whats-on/comedy-gigs/south-african-comedian-trevor-noah-6319931 |url-status=live}}</ref> তেওঁ দক্ষিণ আফ্ৰিকাত বহুসংস্কৃতিৰ পৰিৱেশত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল, যিয়ে তেওঁৰ শ্বেতাংগ আৰু কৃষ্ণাংগ দুয়োটা ঐতিহ্যক প্ৰতিফলিত কৰিছিল। একান্তভাৱে সমৰ্পিত এটা খ্ৰীষ্টান পৰিয়ালত ডাঙৰ-দীঘল হোৱা নোৱা ইহুদী পৰম্পৰাৰ কিছুমান দিশৰ সৈতেও পৰিচিত হৈছিল,<ref>{{cite web |last1=Fairbanks |first1=Eve |title=Trevor Noah Is an Outsider's Outsider |url=https://momentmag.com/trevor-noah/?srsltid=AfmBOorP2UusqbxgBw4rl017OdN2Q1nqOLCmJkbluWqBGM461RXZmaxJ |website=[[Moment (magazine)|Moment]] |date=29 April 2022}}</ref> যাৰ ভিতৰত উল্লেখনীয় আছিল ১৩ বছৰীয়া জন্মদিনত বাৰ মিৎজ্ৱা উদযাপন কৰা।<ref>{{cite web |title=Trevor Noah Says He Grew Up 'In The Shadow Of A Giant' (His Mom) |url=https://www.npr.org/2016/12/16/505847054/trevor-noah-says-he-grew-up-in-the-shadow-of-a-giant-his-mom |website=[[National Public Radio]] |date=16 December 2016 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Dolsten |first1=Josefin |title=Why 'Daily Show' host Trevor Noah had a bar mitzvah |url=https://www.timesofisrael.com/why-daily-show-host-trevor-noah-had-a-bar-mitzvah/ |website=[[The Times of Israel]] |date=23 November 2016}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== নোৱাই ইংৰাজী, জাৰ্মান, দক্ষিণ ছ'থো, জুলু, জোছা, ছোৱানা, ছংগা আৰু আফ্ৰিকান ভাষা কয়। তেওঁ নিউয়ৰ্ক চহৰত বাস কৰে। ''বৰ্ণ এ ক্ৰাইম'' নামৰ কিতাপখনত নোৱাই শ্বেতাংগ পিতৃৰ সৈতে আৰু মিশ্ৰ জাতিৰ শিশু হিচাপে দক্ষিণ আফ্ৰিকাত সন্মুখীন হোৱা বৰ্ণবৈষম্যতাৰ প্ৰত্যাহ্বানৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰিছে। নোৱাৰ পিতৃ ৰবাৰ্টে পুত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্ক বিচাৰিছিল যদিও সম্পৰ্কটো ব্যক্তিগতভাৱে ৰখা হৈছিল। তেওঁ শৈশৱৰ ঘটনা এটা উল্লেখ কৰি লিখিছে যে তেওঁ এবাৰ ৰবাৰ্টৰ ফালে "দেউতা, দেউতা" বুলি চিঞৰি দৌৰিছিল। পৃথক বৰ্ণৰ ৰবাৰ্ট তেওঁৰ ফালে আগবাঢি যোৱাটোৱে জনসাধাৰণৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল। সেই সময়ত নোৱাই ভাবিছিল যে দেউতাকে টেগ খেল খেলিব বিচাৰে। সেইদিনাৰ পিছত ৰবাৰ্ট আৰু নোৱা লগ হৈছিল কেৱল ৰবাৰ্টৰ এপাৰ্টমেণ্টত। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:কমেডিয়ান]] [[শ্ৰেণী:ষ্টেণ্ড আপ কমেডিয়ান]] ksz70y1hmw9pnt0xdkcunp74lte1zb2 0 140223 645616 643986 2026-10-16T16:06:50Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645616 wikitext text/x-wiki '''ৰীলচ''' ([[ইংৰাজী]]: Reels) হৈছে এটা চুটি ফৰ্মেটৰ ভিডিঅ' ভাগ-বতৰা কৰা প্লেটফৰ্ম, য'ত সংগীত, অডিঅ' আৰু কৃত্ৰিম প্ৰভাৱ সম্বলিত ভিডিঅ'সমূহৰ এক অসীমিত ফিড প্ৰদৰ্শিত হয়। এই প্লেটফৰ্মটো আমেৰিকান কোম্পানী মেটা প্লেটফৰ্মছৰ মালিকানাধীন অনলাইন সামাজিক নেটৱৰ্কিং সেৱা [[ফেচবুক]] আৰু [[ইনষ্টাগ্ৰাম]]ৰদ্বাৰা আগবঢ়োৱা হয়। ইয়াৰ মূল সেৱাসমূহৰ দৰেই এই প্লেটফৰ্মটোতো ব্যৱহাৰকাৰীৰদ্বাৰা সৃষ্টি কৰা সমলসমূহ আপলোড কৰা হয়, কিন্তু ইয়াত ভিডিঅ'সমূহ সৰ্বাধিক ৯০ চেকেণ্ড দৈৰ্ঘ্যৰ আৰু ৯:১৬ অনুপাতৰ হ'ব লাগে। ২০২৩ চনৰপৰা মেটা এআই-য়েও ৰীলচ প্ৰদৰ্শন কৰা আৰম্ভ কৰিছে। == ইতিহাস == ২০১৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত,<ref>{{Cite web |last=Leskin |first=Paige |title=Take a closer look at Instagram Reels, Facebook's TikTok rival launching today in the US |url=https://www.businessinsider.com/instagram-reels-tiktok-competitor-short-video-us-launch-explainer-2020-7 |access-date=January 15, 2025 |website=Business Insider |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Constine |first=Josh |date=November 12, 2019 |title=Instagram Stories launches TikTok clone Reels in Brazil |url=https://techcrunch.com/2019/11/12/instagram-reels/ |access-date=January 15, 2025 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> মেটাই [[ব্ৰাজিল]]ত ৰীলচৰ পৰীক্ষণ আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |date=August 5, 2020 |title=Facebook Launches Instagram Reels, Hoping To Lure TikTok Users |url=https://www.npr.org/2020/08/05/899319721/facebook-launches-reels-hoping-to-lure-tiktok-users}}</ref><ref name=":0">{{Cite journal |last=Karapetyan |first=Yelena |date=2022 |title=The Effectiveness of Instagram Reels as a Modern Internet Marketing Tool |url=http://alternative.am/wp-content/uploads/2022/10/Yelena-KARAPETYAN-The-effectiveness-of-Instagram-reels-as-a-modern-internet-marketing-tools.pdf |journal=Alternative |language=en |pages=100–105 |doi=10.55528/18292828-2022.3-100 |doi-broken-date=July 1, 2025 |issn=1829-2828 |archive-date=October 18, 2022 |access-date=January 15, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221018134640/http://alternative.am/wp-content/uploads/2022/10/Yelena-KARAPETYAN-The-effectiveness-of-Instagram-reels-as-a-modern-internet-marketing-tools.pdf |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221018134640/http://alternative.am/wp-content/uploads/2022/10/Yelena-KARAPETYAN-The-effectiveness-of-Instagram-reels-as-a-modern-internet-marketing-tools.pdf |archivedate=October 18, 2022 |deadurl=yes }}</ref> ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফেচবুকে [[আমেৰিকা]] আৰু [[ভাৰত]]ৰ ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে ৩০ চেকেণ্ড পৰ্যন্ত উলম্ব ভিডিঅ' দেখুওৱাৰ পৰীক্ষা আৰম্ভ কৰে। ২০২১ চনৰ এপ্ৰিল মাহত ইয়াক অধিকাৰিকভাৱে ব্ৰাজিলত মুকলি কৰা হয়,<ref>{{Cite web |last=PODER360 |date=April 15, 2021 |title=Mensagens integradas do Facebook e do Instagram ficam disponíveis no Brasil |url=https://www.poder360.com.br/tecnologia/mensagens-integradas-do-facebook-e-do-instagram-ficam-disponiveis-no-brasil/ |access-date=January 15, 2025 |website=Poder360 |language=pt-br}}</ref> আৰু অষ্ট্ৰেলিয়া তথা জাৰ্মানীত ইয়াৰ পৰীক্ষণ আৰম্ভ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Facebook launches ads globally for Instagram Reels |url=https://www.reuters.com/business/facebook-launches-ads-globally-instagram-reels-2021-06-17/ |website=[[ৰয়টাৰ্ছ]]}}</ref><ref name=":0" /> ভাৰতত [[টিকটক]] নিষিদ্ধ হোৱাৰ পিছত, ২০২১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত প্ৰথমবাৰৰ বাবে আমেৰিকাত 'ফেচবুক ৰীলচ' মুকলি কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Facebook Launches Reels on Facebook to US Users |url=https://www.socialmediatoday.com/news/facebook-launches-reels-on-facebook-to-us-users/607402/ |access-date=December 9, 2022 |website=Social Media Today |language=en-US}}</ref> ইয়াৰ পিছত ২০২২ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ১৫০ টাৰো অধিক দেশত ফেচবুক ৰীলচ গোলকীয়ভাৱে মুকলি কৰা হয়।<ref>{{Cite web |date=February 22, 2022 |title=Facebook launches Reels globally, betting on 'fastest growing' format |url=https://www.theguardian.com/technology/2022/feb/22/facebook-launches-reels-globally-betting-on-fastest-growing-format |access-date=December 9, 2022 |website=the Guardian |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Cohen |first=David |date=February 22, 2022 |title=Facebook Reels Rolls Out in Over 150 Countries Worldwide |url=https://www.adweek.com/media/facebook-reels-rolls-out-in-over-150-countries-worldwide/ |access-date=December 9, 2022 |language=en-US}}</ref> ২০২৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ভিডিঅ'ৰ সৰ্বাধিক দৈৰ্ঘ্য ৯০ চেকেণ্ডলৈ বৃদ্ধি কৰা হয়।<ref>{{cite web | url=https://techcrunch.com/2023/03/03/meta-rolls-out-new-facebook-reels-features-expands-max-video-length-to-90-seconds/ | title=Meta rolls out new Facebook Reels features, expands max video length to 90 seconds | date=March 3, 2023 }}</ref> ২০২৩ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত মেটা এআই-য়ে ৰীলচ সমৰ্থন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref>{{Cite web |last=Perez |first=Sarah |date=December 6, 2023 |title=Meta AI adds Reels support and 'reimagine,' a way to generate new AI images in group chats, and more |url=https://techcrunch.com/2023/12/06/meta-ai-adds-reels-support-and-reimagine-a-way-to-generate-new-ai-images-in-group-chats/ |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ২০২৬ চনত ইয়াক ব্যক্তিগতকৃত বিজ্ঞাপন আৰু ব্যৱহাৰকাৰীৰ চেটৰ তথ্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ৰীলচৰ মান উন্নত কৰাৰ পৰিকল্পনাৰে সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |last=Figueiredo |first=Ana Luiza |date=May 27, 2026 |title=Meta anuncia novos planos pagos para Meta AI e redes sociais |url=https://olhardigital.com.br/2026/05/27/internet-e-redes-sociais/meta-anuncia-novos-planos-pagos-para-meta-ai-e-redes-sociais/ |website=Olhar Digital |language=pt-BR}}</ref> == বোনাছ == শ্ৰেষ্ঠ ৰীলচ সৃষ্টিকৰ্তাসকলক পুৰস্কৃত কৰাৰ উদ্দেশ্যে ফেচবুকে ২০২১ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ফেচবুকত "চেলেঞ্জ" কাৰ্যসূচী হিচাপে 'ৰীলচ প্লে বোনাছ' কাৰ্যসূচী মুকলি কৰে। ২০২১-২০২২ চনৰ বাবে এই কাৰ্যসূচীৰ জৰিয়তে সৃষ্টিকৰ্তাসকলক সহায় কৰিবলৈ ফেচবুকে ১ বিলিয়ন ডলাৰৰ এক পদক্ষেপ ঘোষণা কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Reels launch on Facebook in U.S. with more creator bonuses |url=https://blog.hootsuite.com/social-media-updates/facebook/reels-launch-on-facebook-us/ |access-date=December 9, 2022 |website=Social Media Marketing & Management Dashboard |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Investing $1 billion in the creator community |url=https://www.facebook.com/creators/investing-one-billion-in-the-creator-community |access-date=December 9, 2022 |website=Investing $1&nbsp; billion in the creator community |language=en}}</ref> আৰম্ভণিতে এই ৰীলচ প্লে বোনাছ কাৰ্যসূচী আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, কানাডা আৰু মেক্সিকোৰ সৃষ্টিকৰ্তাসকলৰ বাবে উপলব্ধ আছিল। পিছলৈ ফেচবুকে এক নিৰ্বাচিত গোটৰ বাবে এই কাৰ্যসূচী আন বহুতো দেশলৈ সম্প্ৰসাৰণ কৰে আৰু এই কাৰ্যসূচীত কেৱল আমন্ত্ৰণৰ জৰিয়তেহে অংশগ্ৰহণ কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |last=Southern |first=Matt G. |date=February 6, 2022 |title=Facebook Shifts Focus To Short-Form Video After Stock Plunge |url=https://www.searchenginejournal.com/facebook-shifts-focus-to-short-form-video-after-stock-plunge/436700/ |access-date=December 9, 2022 |website=Search Engine Journal |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=July 25, 2022 |title=Facebook's splitting ad revenue with creators who use licensed songs |url=https://www.tubefilter.com/2022/07/25/facebook-music-revenue-sharing/ |access-date=December 9, 2022 |website=Tubefilter |language=en-US}}</ref> === প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ === মেটা প্লেটফৰ্মছৰ অনুসৰি, ফেচবুকে ৰীলচ প্লে বোনাছ কাৰ্যসূচীত অংশগ্ৰহণ কৰা সৃষ্টিকৰ্তাসকলক প্ৰতি মাহে সৰ্বাধিক ৪,০০০ ডলাৰ পৰ্যন্ত উপাৰ্জন কৰাৰ এক নতুন সুযোগ প্ৰদান কৰিছে। মেটাই স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে:<ref>{{Cite web |title=Meta expands monetization support for Reels |url=https://blog.hootsuite.com/social-media-updates/facebook/reels-monetization/ |access-date=December 9, 2022 |website=Social Media Marketing & Management Dashboard |language=en-US}}</ref> * প্ৰতি মাহে সৃষ্টিকৰ্তাসকলে কেইবাটাও ক্ৰমাগত আৰু ক্ৰমবৰ্ধমান চেলেঞ্জত অংশ ল'ব পাৰে। আপোনাৰ ৫টা ৰিলৰ প্ৰতিটোৱে ১০০ বাৰকৈ প্লে হ'লে ২০ ডলাৰ লাভ কৰিব পাৰিব। * এজন সৃষ্টিকৰ্তাই বৰ্তমানৰ চেলেঞ্জটো সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছতহে এটা নতুন চেলেঞ্জ মুকলি কৰিব পাৰিব। উদাহৰণস্বৰূপ, পূৰ্বৰ লক্ষ্য সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছত তেওঁলোকে এটা নতুন চেলেঞ্জ লাভ কৰিব, য'ত লিখা থাকিব: আপোনাৰ ২০টা ৰিলৰ প্ৰতিটোৱে ৫০০ বাৰকৈ প্লে হ'লে ১০০ ডলাৰ লাভ কৰক। * প্ৰতি ৩০ দিনীয়া বোনাছৰ সময়সীমাৰ আৰম্ভণিতে চেলেঞ্জৰ প্ৰগতি পুনৰ ১ নম্বৰৰপৰা আৰম্ভ হ'ব। == মনিটাইজেচন == ফেচবুকে ২০২২ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ৰীলচ সমলসমূহৰ বাবে এটা বিজ্ঞাপন মনিটাইজেচন (ধনাগম) প্লেটফৰ্মৰ পৰীক্ষণ আৰম্ভ কৰে, যাৰ ফলত ব্যৱহাৰকাৰীসকলে তেওঁলোকৰ কামৰপৰা উপাৰ্জন কৰাৰ আন এক সুযোগ লাভ কৰে। ফেচবুকে জনাইছিল যে ৰীলচ মনিটাইজেচন প্ৰক্ৰিয়াটো ক্ৰমান্বয়ে কাৰ্যকৰী কৰা হ'ব। মাৰ্চ মাহৰ মাজভাগলৈকে, বৰ্তমান ইন-ষ্ট্ৰীম বিজ্ঞাপন মনিটাইজেচন কাৰ্যসূচী থকা প্ৰায় আটাইবোৰ দেশতে ফেচবুক ৰীলচত অভাৰলে বিজ্ঞাপনসমূহ উপলব্ধ হ'ব।<ref>{{Cite web |last=Osmundson |first=Brooke |date=February 24, 2022 |title=Monetize Facebook Reels With Overlay Ads |url=https://www.searchenginejournal.com/monetize-facebook-reels/439449/ |access-date=December 9, 2022 |website=Search Engine Journal |language=en}}</ref> এই অভাৰলে বিজ্ঞাপনসমূহ দুটা ফৰ্মেটত উপলব্ধ হ'ব— বেনাৰ বিজ্ঞাপন আৰু ষ্টিৰ্কাৰ বিজ্ঞাপন।<ref>{{Cite web |title=Meta Announces New Ad Options for Facebook Reels Which Could Facilitate Creator Revenue Share |url=https://www.socialmediatoday.com/news/Meta-Tests-New-Ad-Options-for-Facebook-Reels/633343/ |access-date=December 9, 2022 |website=Social Media Today |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ads on Facebook Reels {{!}} Meta for Creators |url=https://www.facebook.com/creators/tools/ads-on-facebook-reels |access-date=December 9, 2022 |website=Ads on Facebook Reels {{!}} Meta for Creators |language=en}}</ref> == লগতে চাওক == *[[ফেচবুক]] *[[ইনষ্টাগ্ৰাম]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://www.facebook.com/creators/tools/reels ফেচবুক ৰীলচ সৃষ্টিকৰ্তাৰ পৃষ্ঠা (Facebook Reels creator page)] [[শ্ৰেণী:ইণ্টাৰনেট]] [[শ্ৰেণী:চচিয়েল নেটৱৰ্ক]] 9vpjo672xvjjffhocpbmxlgw7y3juxk 0 140229 645541 644039 2026-10-16T14:22:28Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645541 wikitext text/x-wiki '''২০২৭''' (দুহাজাৰ ছাব্বিশ চন; MMXXVI) এটা সাধাৰণ বছৰ, যিটো [[গ্ৰেগ'ৰিয়ান কেলেণ্ডাৰ]] অনুসৰি [[শুক্ৰবাৰ]]ৰপৰা আৰম্ভ হয়। ই ৩য় সহস্ৰাব্দৰ ২৭ বছৰ আৰু একবিংশ শতিকা আৰু ২০২০ দশকৰ অষ্টম বছৰ। {| class="wikitable" style="width:99%; background-color:#eaf3ff;" | style="text-align:left; padding:30px;" | [[২০২৬ চন|← পূৰ্বৱৰ্তী বছৰ]] | style="text-align:right; padding:30px;" | [[২০২৮ চন|পৰৱৰ্তী বছৰ →]] |} == পৰিকল্পিত আৰু অনুসূচিত ঘটনাৱলী == * [[৭ জানুৱাৰী]]–[[৫ ফেব্ৰুৱাৰী]] – [[চৌদি আৰৱ]]ৰ [[ৰিয়াদ]], [[জেদ্দা]] আৰু [[আল খোবৰ]] চহৰত ২০২৭ চনৰ [[এএফচি এছিয়ান কাপ]] অনুষ্ঠিত হ'ব। এই প্ৰতিযোগিতাখন এছিয়ান কাপৰ ১৯তম সংস্কৰণ হ'ব।<ref name="AFC2027">{{Cite web |title=AFC announces dates for 2027 Asian Cup |date=2025-01-07 |website=Saudi Arabian Football Federation |url=https://www.saff.com.sa/en/news.php?id=3440 |access-date=2026-10-10}}</ref> * [[১৩ জানুৱাৰী]]–[[৩১ জানুৱাৰী]] – [[জাৰ্মানী]]ত ২০২৭ চনৰ পুৰুষৰ হেণ্ডবল বিশ্ব চেম্পিয়নশ্বিপ অনুষ্ঠিত হ'ব। প্ৰতিযোগিতাখনৰ খেলসমূহ [[কলোন]], [[হেনোভাৰ]], [[কিয়েল]], [[মেগডেবাৰ্গ]], [[মিউনিখ]] আৰু [[ষ্টুটগাৰ্ট]]ত অনুষ্ঠিত হ'ব। চূড়ান্ত খেলখন ৩১ জানুৱাৰীত কলোনত অনুষ্ঠিত হোৱাৰ কথা।<ref name="IHF2027">{{Cite web |title=Match schedule confirmed for the 2027 IHF Men's World Championship |date=2026-06-18 |website=International Handball Federation |url=https://ihf.info |access-date=2026-10-10}}</ref> * [[১৫ জানুৱাৰী]]–[[২৫ জানুৱাৰী]] – [[চীন]]ৰ [[চাংচুন]]ত ২০২৭ চনৰ শীতকালীন বিশ্ব বিশ্ববিদ্যালয় ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা অনুষ্ঠিত হ'ব। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় ক্ৰীড়া ফেডাৰেচনে (FISU) এই প্ৰতিযোগিতাৰ আয়োজন কৰিব।<ref name="FISU2027">{{Cite web |title=Regulations for the Changchun 2027 Winter Universiade |date=2026-02-13 |website=FISU |url=https://fisu.net |access-date=2026-10-10}}</ref> * [[২০ জানুৱাৰী]]–[[৭ ফেব্ৰুৱাৰী]] – [[ইজিপ্ত]]ৰ [[কায়ৰো]]ত ২০২৭ চনৰ আফ্ৰিকান গেমছ অনুষ্ঠিত হোৱাৰ কথা।<ref name="AfricanGames2027">{{Cite web |title=Egypt ready for the African Games in 2027 |date=2025-06-24 |website=African Union Sports Council |url=https://au.int |access-date=2026-10-10}}</ref> * [[৩০ জানুৱাৰী]] – [[জাৰ্মানী]]ৰ ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচনৰ বাবে ফেডাৰেল কনভেনচন অনুষ্ঠিত হ'ব। * [[ফেব্ৰুৱাৰী]] – [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ [[এৰিজোনা]]ত ৪০তম [[ৰয়েল ৰাম্বল]] অনুষ্ঠিত হোৱাৰ কথা। এই প্ৰতিযোগিতাখন [[ডব্লিউ ডব্লিউ ই]]ৰ বাৰ্ষিক পেছাদাৰী মল্লযুঁজৰ অনুষ্ঠান আৰু ইয়াৰ ফলাফলৰ ভিত্তিত [[ৰেছলমেনিয়া ৪৩]]ত চেম্পিয়নশ্বিপৰ বাবে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰাৰ সুযোগ নিৰ্ধাৰিত হ'ব।<ref>{{Cite web |title=TKO, Arizona Sports & Events Alliance, and Legends Global announce Noche UFC, WWE Royal Rumble and PBR World Finals coming to Arizona |date=2026-08-04 |website=WWE Corporate |url=https://wwe.com |access-date=2026-10-10}}</ref> * [[৭ মাৰ্চ]] – যদিহে তাৰ আগতে নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত নহয়, তেন্তে [[এস্তোনিয়া]]ৰ পৰৱৰ্তী সংসদীয় নিৰ্বাচন এই তাৰিখৰ ভিতৰত অনুষ্ঠিত হ'ব লাগিব। * [[১৯ মাৰ্চ]]–[[২৬ ছেপ্টেম্বৰ]] – [[জাপান]]ৰ [[য়োকোহামা]]ত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানশস্য প্ৰদৰ্শনী ২০২৭ অনুষ্ঠিত হ'ব। এই প্ৰদৰ্শনীখনক ''GREEN×EXPO 2027'' বুলিও জনা যায়। ইয়াৰ মূল বিষয়বস্তু হৈছে ''সুখৰ বাবে ভৱিষ্যতৰ দৃশ্যপট'' (Scenery of the Future for Happiness)।<ref name="Yokohama2027">{{Cite web |title=GREEN×EXPO 2027 |website=International Horticultural Expo 2027 Association |url=https://expo2027yokohama.or.jp |access-date=2026-10-10}}</ref> * [[১৮ এপ্ৰিল]] – [[ফিনলেণ্ড]]ৰ সংসদীয় নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হ'বলৈ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে। * [[এপ্ৰিল]] – [[ফ্ৰান্স]]ত ২০২৭ চনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হ'ব।<ref>{{Cite web |title=French presidential election |website=Vie publique |url=https://www.vie-publique.fr |access-date=2026-10-10}}</ref> * [[১১ মে']]–[[১৫ মে']] – [[বুলগেৰিয়া]]ৰ [[বুৰ্গাচ]] চহৰৰ [[এৰিনা বুৰ্গাচ]]ত ৭১তম [[ইউৰোভিজন সংগীত প্ৰতিযোগিতা]] অনুষ্ঠিত হ'ব। প্ৰথম ছেমি ফাইনেল ১১ মে'ত, দ্বিতীয় ছেমি ফাইনেল ১৩ মে'ত আৰু চূড়ান্ত অনুষ্ঠান ১৫ মে'ত অনুষ্ঠিত হ'ব।<ref name="Eurovision2027">{{Cite web |title=FAQs: Burgas 2027 |website=Eurovision.com |url=https://www.eurovision.com/newsroom/frequently-asked-questions/faqs-burgas-2027/ |access-date=2026-10-10}}</ref> * [[১৩ মে']] – [[জাৰ্মানী]]ৰ [[গেলজেনকিৰ্শেন]] চহৰৰ [[ভেলটিন্স এৰিনা]]ত জাৰ্মানী আৰু চুইজাৰলেণ্ডৰ মাজত ২০২৭ চনৰ আইআইএইচএফ পুৰুষৰ বিশ্ব আইচ হকী চেম্পিয়নশ্বিপৰ উদ্বোধনী খেল অনুষ্ঠিত হ'ব। মূল প্ৰতিযোগিতাখন [[১৪ মে']]ৰ পৰা [[৩০ মে']]লৈ [[ডুচেলডৰ্ফ]] আৰু [[মেনহাইম]]ত অনুষ্ঠিত হ'ব।<ref name="IIHF2027">{{Cite web |title=Schedule, ticket sales and anticipation: The IIHF World Championship Germany 2027 gathers momentum |date=2026-09-07 |website=International Ice Hockey Federation |url=https://www.iihf.com/en/events/2027/wm/news/75647/schedule_ticket_sales_and_anticipation_the_iihf_wo |access-date=2026-10-10}}</ref> * [[১৫ মে']]–[[১৫ আগষ্ট]] – [[ছাৰ্বিয়া]]ৰ [[বেলগ্ৰেড]]ত এক বিশেষ প্ৰদৰ্শনী হিচাপে [[এক্সপো ২০২৭]] অনুষ্ঠিত হ'ব। ইয়াৰ মূল বিষয়বস্তু হৈছে ''মানৱতাৰ বাবে ক্ৰীড়া: সকলোৰে বাবে ক্ৰীড়া আৰু সংগীত'' (Play for Humanity: Sport and Music for All)।<ref name="ExpoBelgrade2027">{{Cite web |title=BIE General Assembly recognises Specialised Expo 2027 Belgrade |date=2024-11-25 |website=Bureau International des Expositions |url=https://bie-paris.org |access-date=2026-10-10}}</ref> * [[২৬ মে']] – [[জাৰ্মানী]]ৰ [[ফ্ৰাংকফুৰ্ট]]ত ২০২৭ চনৰ [[ইউইএফএ ইউৰোপা লীগ]]ৰ চূড়ান্ত খেল অনুষ্ঠিত হ'বলৈ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে। * [[৫ জুন]] – [[স্পেইন]]ৰ [[মাদ্ৰিদ]] চহৰৰ [[মেট্ৰ'পলিটানো ষ্টেডিয়াম]]ত ২০২৭ চনৰ [[ইউইএফএ চেম্পিয়নছ লীগ]]ৰ চূড়ান্ত খেল অনুষ্ঠিত হ'ব।<ref name="UCL2027">{{Cite web |title=2027 UEFA Champions League final: Estadio Metropolitano, Madrid |date=2026-09-09 |website=UEFA.com |url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/029d-1eb2d5faf53c-d67c9fed04fa-1000--2027-uefa-europa-league-final-waldstadion-frankfurt/ |access-date=2026-10-10}}</ref> * [[৬ জুন]] – [[মেক্সিকো]]ত ২০২৭ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হ'বলৈ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে। * [[১৬ জুন]]–[[২৭ জুন]] – [[তুৰস্ক]]ৰ [[ইষ্টাম্বুল]]ত ২০২৭ চনৰ [[ইউৰোপীয় গেমছ]] অনুষ্ঠিত হ'ব। প্ৰতিযোগিতাখনত ২৬টা ক্ৰীড়া শাখা অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে।<ref name="EuropeanGames2027">{{Cite web |title=4th European Games Istanbul 2027 confirmed with 26 sports in the programme on the road to LA28 |date=2026-03-26 |website=European Olympic Committees |url=https://eurolympic.org |access-date=2026-10-10}}</ref> * [[১৯ জুন]]–[[১৭ জুলাই]] – [[কেনিয়া]], [[তাঞ্জানিয়া]] আৰু [[উগাণ্ডা]]ই যুটীয়াভাৱে ২০২৭ চনৰ [[আফ্ৰিকা কাপ অৱ নেচনছ]] ফুটবল প্ৰতিযোগিতা আয়োজন কৰিব। উদ্বোধনী খেল ১৯ জুনত আৰু চূড়ান্ত খেল ১৭ জুলাইত অনুষ্ঠিত হ'বলৈ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে। তিনিখন দেশে যুটীয়াভাৱে আয়োজন কৰা এইখন প্ৰথম আফ্ৰিকা কাপ অৱ নেচনছ প্ৰতিযোগিতা হ'ব।<ref name="AFCON2027">{{Cite web |title=ROAD TO EAST AFRICA! CAF Announces Kick-Off, Final and Qualifiers Dates for the TotalEnergies CAF Africa Cup of Nations PAMOJA 2027 |date=2026-05-02 |website=Confederation of African Football |url=https://cafonline.com |access-date=2026-10-10}}</ref> * [[২৪ জুন]]–[[২৫ জুলাই]] – [[ব্ৰাজিল]]ত ২০২৭ চনৰ [[ফিফা মহিলা বিশ্বকাপ]] অনুষ্ঠিত হ'ব। দক্ষিণ আমেৰিকাত অনুষ্ঠিত হ'বলগীয়া এইখন প্ৰথম ফিফা মহিলা বিশ্বকাপ হ'ব। [[ৰিঅ' ডি জেনেইৰো]]ৰ [[মাৰাকানা ষ্টেডিয়াম]]ত উদ্বোধনী খেল আৰু চূড়ান্ত খেল অনুষ্ঠিত হ'ব।<ref name="FIFAWWC2027">{{Cite web |title=Everything you need to know about the FIFA Women's World Cup 2027 |date=2025-07-01 |website=FIFA |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/womens/womensworldcup/brazil-2027/articles/everything-you-need-to-know |access-date=2026-10-10}}</ref> * [[২৫ জুন]]–[[৪ জুলাই]] – [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ [[উত্তৰ কেৰোলাইনা]] আৰু [[দক্ষিণ কেৰোলাইনা]]ৰ বিভিন্ন স্থানত ২০২৭ চনৰ সামৰিক বিশ্ব ক্ৰীড়া অনুষ্ঠিত হ'বলৈ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে। * [[২৩ জুলাই]]–[[৮ আগষ্ট]] – [[পেৰু]]ৰ [[লিমা]]ত ২০২৭ চনৰ [[পান আমেৰিকান গেমছ]] অনুষ্ঠিত হ'ব। ইয়াত ৪১খন দেশৰ খেলুৱৈয়ে ৩৮টা ক্ৰীড়া শাখাত প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰিব।<ref name="Lima2027">{{Cite web |title=Official sports schedule for the Lima 2027 Pan American Games confirmed |date=2026-05-14 |website=Panam Sports |url=https://www.panamsports.org |access-date=2026-10-10}}</ref> * [[২৪ জুলাই]]–[[৮ আগষ্ট]] – [[ফৰাচী পলিনেছিয়া]]ৰ [[তাহিতি]]ত ২০২৭ চনৰ [[পেচিফিক গেমছ]] অনুষ্ঠিত হ'বলৈ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে। * [[২৫ জুলাই]] – যদিহে তাৰ আগতে নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত নহয়, তেন্তে [[গ্ৰীচ]]ৰ পৰৱৰ্তী সংসদীয় নিৰ্বাচন এই তাৰিখৰ ভিতৰত অনুষ্ঠিত হ'ব লাগিব। * [[১ আগষ্ট]]–[[১২ আগষ্ট]] – [[দক্ষিণ কোৰিয়া]]ৰ [[ছুংচেওং অঞ্চল]]ত ২০২৭ চনৰ গ্ৰীষ্মকালীন বিশ্ব বিশ্ববিদ্যালয় ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা অনুষ্ঠিত হ'ব। অংশগ্ৰহণকাৰী চহৰ আৰু প্ৰদেশসমূহত যুটীয়াভাৱে খেলসমূহ অনুষ্ঠিত হ'ব।<ref name="FISUSummer2027">{{Cite web |title=Chungcheong 2027 FISU World University Games |website=FISU |url=https://www.fisu.net/events/chungcheong-2027-fisu-world-university-games/ |access-date=2026-10-10}}</ref> * [[৩ আগষ্ট]]–[[৮ আগষ্ট]] – [[দক্ষিণ কোৰিয়া]]ৰ [[ছিউল]]ত [[বিশ্ব যুৱ দিৱস ২০২৭]] অনুষ্ঠিত হ'ব। এই সমাৱেশত বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ যুৱক-যুৱতীসকলে [[পোপ লিঅ' চতুৰ্দশ]]ৰ সৈতে অংশগ্ৰহণ কৰিব।<ref name="WYD2027">{{Cite web |title=Words of His Holiness Pope Leo XIV to Young People following Holy Mass - Jubilee of Youth |date=2025-08-03 |website=Holy See Press Office |url=https://press.vatican.va/content/leo-xiv/en/angelus/2025/documents/20250803-angelus.pdf |access-date=2026-10-10}}</ref> * [[১০ আগষ্ট]] – [[কেনিয়া]]ত ২০২৭ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হ'বলৈ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে। * [[২৭ আগষ্ট]]–[[১২ ছেপ্টেম্বৰ]] – [[কাটাৰ]]ৰ [[দোহা]]ত ২০২৭ চনৰ [[ফিবা বাস্কেটবল বিশ্বকাপ]] অনুষ্ঠিত হ'ব। প্ৰতিযোগিতাখনত ৩২টা ৰাষ্ট্ৰীয় দলে অংশগ্ৰহণ কৰিব আৰু চাৰিটা ক্ৰীড়া প্ৰেক্ষাগৃহত মুঠ ৯২খন খেল অনুষ্ঠিত হ'ব।<ref name="FIBA2027">{{Cite web |title=Get Ready: World Cup 2027 venues confirmed with exactly two years to go |date=2025-08-27 |website=FIBA Basketball |url=https://www.fiba.basketball/en/news/get-ready-world-cup-2027-venues-confirmed-with-exactly-two-years-to-go |access-date=2026-10-10}}</ref> * [[২৮ ছেপ্টেম্বৰ]] – যদিহে তাৰ আগতে নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত নহয়, তেন্তে [[শ্লোভাকিয়া]]ৰ পৰৱৰ্তী সংসদীয় নিৰ্বাচন এই তাৰিখৰ ভিতৰত অনুষ্ঠিত হ'ব লাগিব। * [[১ অক্টোবৰ]]–[[১৩ নৱেম্বৰ]] – [[অষ্ট্ৰেলিয়া]]ত ২০২৭ চনৰ [[ৰাগবী বিশ্বকাপ]] অনুষ্ঠিত হ'ব। এইবাৰৰ প্ৰতিযোগিতাখনত ২৪টা দলে অংশগ্ৰহণ কৰিব। উদ্বোধনী খেলখন [[পাৰ্থ]]ত আৰু চূড়ান্ত খেলখন [[ছিডনী]]ত অনুষ্ঠিত হ'ব।<ref name="RWC2027">{{Cite web |title=About Men's Rugby World Cup 2027 |website=World Rugby |url=https://www.rugbyworldcup.com/2027/en/about |access-date=2026-10-10}}</ref> * [[২ অক্টোবৰ]]–[[২১ নৱেম্বৰ]] – [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]], [[জিম্বাবৱে]] আৰু [[নামিবিয়া]]ত ২০২৭ চনৰ পুৰুষৰ [[ক্ৰিকেট বিশ্বকাপ]] অনুষ্ঠিত হ'ব। প্ৰতিযোগিতাখনত ১৪টা দলে অংশগ্ৰহণ কৰিব আৰু মুঠ ৫৪খন খেল অনুষ্ঠিত হ'বলৈ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে।<ref name="CWC2027">{{Cite web |title=ICC Events |website=International Cricket Council |url=https://www.icc-cricket.com |access-date=2026-10-10}}</ref> * [[১৬ অক্টোবৰ]]–[[২৪ অক্টোবৰ]] – [[চিলি]]ৰ [[ছাণ্টিয়াগো]]ত ২০২৭ চনৰ [[বিশেষ অলিম্পিক বিশ্ব গ্ৰীষ্মকালীন ক্ৰীড়া]] অনুষ্ঠিত হ'বলৈ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে। * [[২৪ অক্টোবৰ]] – [[আৰ্জেণ্টিনা]]ত ২০২৭ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হ'বলৈ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে। * [[২৭ অক্টোবৰ]]–[[৪ নৱেম্বৰ]] – [[মাল্টা]]ত ২০২৭ চনৰ [[কমনৱেলথ যুৱ ক্ৰীড়া]] অনুষ্ঠিত হ'ব।<ref>{{Cite web |title=Malta to Host the 2027 Commonwealth Youth Games |date=2025-07-31 |website=Commonwealth Sport |url=https://www.commonwealthsport.com/news/4328644/www.commonwealthsport.com/news/4328644/malta-to-host-the-2027-commonwealth-youth-games |access-date=2026-10-10}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[১১ নৱেম্বৰ]] – যদিহে তাৰ আগতে নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত নহয়, তেন্তে [[পোলেণ্ড]]ৰ পৰৱৰ্তী সংসদীয় নিৰ্বাচন এই তাৰিখৰ ভিতৰত অনুষ্ঠিত হ'ব লাগিব। * [[২২ ডিচেম্বৰ]] – যদিহে তাৰ আগতে নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত নহয়, তেন্তে [[ইটালী]]ৰ পৰৱৰ্তী সাধাৰণ নিৰ্বাচন এই তাৰিখৰ ভিতৰত অনুষ্ঠিত হ'ব লাগিব। == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:বৰ্ষ]] [[শ্ৰেণী:২০২৭ চন]] 7wqtssb1ylw4yvtlx4u8ca9gxv3nr6x 0 140277 645558 644835 2026-10-16T14:52:26Z Kandarpajit Kallol 6257 removed [[Category:ভাষা]]; added [[Category:নিৰ্মিত ভাষা]] using [[WP:HC|HotCat]] 645558 wikitext text/x-wiki '''নিৰ্মিত ভাষা''' ([[ইংৰাজী]]: Constructed language, সংক্ষেপে ''কনলেং'' বুলি কোৱা হয়) হৈছে [[মানুহ]]ৰ মাজত যোগাযোগৰ বাবে সৃষ্টি কৰা একো একোটা ভাষা (কম্পিউটাৰৰ সৈতে বা [[কম্পিউটাৰ]]ৰ মাজত নহয়)। এই [[ভাষা]] মানুহৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ পৰা স্বাভাৱিকতে উদ্ভৱ হোৱা ভাষাৰ দৰে নহয়। কোনো ব্যক্তি বা গোটে কোনো বিশেষ উদ্দেশ্যৰ বাবে এনে ভাষাৰ উদ্ভাৱন কৰে। নিৰ্মিত ভাষাক বহু সময়ত কাল্পনিক ভাষা, কৃত্ৰিম ভাষা, পৰিকল্পিত ভাষা, উদ্ভাৱনী ভাষা আদি নামাকৰণ কৰা হয় যদিও ই সম্পূৰ্ণৰূপে কৃত্ৰিম ভাষাৰ শাৰীত নপৰে। নিৰ্মিত ভাষাত [[ধ্বনিবিজ্ঞান]], [[ব্যাকৰণ]], অৰ্থলিপি আৰু শব্দভাণ্ডাৰকে ধৰি প্ৰাকৃতিক ভাষাৰ কথা মনত পেলোৱা দিশসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত হ'ব পাৰে। আন্তঃভাষাবিজ্ঞানত নিৰ্মিত ভাষাৰ অধ্যয়ন অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ==কৃত্ৰিম ভাষাৰ সৈতে পাৰ্থক্য== '''কৃত্ৰিম ভাষা''' (ইংৰাজী: [[:en:Artificial language|Artificial language]]) হৈছে সাধাৰণতে অতি সীমিত আকাৰৰ ভাষা। যিবোৰ কৃত্ৰিম এজেণ্টৰ মাজত কম্পিউটাৰ চিমুলেচন, ৰবটৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া বা মানুহৰ সৈতে নিয়ন্ত্ৰিত মানসিক পৰীক্ষাত উত্থাপন হয়। এইবোৰ নিৰ্মিত ভাষা আৰু আনুষ্ঠানিক ভাষা দুয়োটাৰে পৰা পৃথক কাৰণ ইহঁত কোনো ব্যক্তি বা গোটৰ দ্বাৰা সচেতনভাৱে উদ্ভাৱন কৰা হোৱা নাই কিন্তু প্ৰাকৃতিক ভাষাৰ দৰেই (বিতৰণ কৰা) গতানুগতিককৰণ প্ৰক্ৰিয়াৰ ফল। কেন্দ্ৰীয় ডিজাইনাৰ ধাৰণাটোৰ বিপৰীতে কৃত্ৰিম ভাষাৰ বিৱৰ্তনৰ ক্ষেত্ৰখনক অধিক সাধাৰণ সাংস্কৃতিক বিৱৰ্তন অধ্যয়নৰ উপ-অংশ হিচাপে গণ্য কৰিব পাৰি। ==নিৰ্মিত ভাষাৰ গ্ৰহণযোগ্যতা== নিৰ্মিত ভাষাত পাকৈত বা নিপুণ কওঁতাৰ সংখ্যা অতি নগণ্য। উদাহৰণস্বৰূপে, ২০১১ চনৰ হাংগেৰীৰ লোকপিয়লত ৮,৩৯৭ জন এস্পেৰাণ্টো ভাষী লোক পোৱা গৈছিল,<ref>{{Cite web|url=http://www.ksh.hu/nepszamlalas/tables_regional_00|title=Hungarian Central Statistical Office|website=www.ksh.hu|access-date=18 August 2019}}</ref> আৰু ২০০১ চনৰ লোকপিয়লত ১০ জন ৰোমানিড, দুজনকৈ ইণ্টাৰলিংগুৱা আৰু ইডো তথা এজনকৈ ইডিয়ম নিউট্ৰেল আৰু মুণ্ডোলিনকো ভাষী লোক পোৱা গৈছিল।<ref>{{Cite web|url=http://www.nepszamlalas2001.hu/hun/kotetek/18/tables/load2_39_1.html|title=18. Demográfiai adatok – Központi Statisztikai Hivatal|website=www.nepszamlalas2001.hu|access-date=10 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20180617000434/http://www.nepszamlalas2001.hu/hun/kotetek/18/tables/load2_39_1.html|archive-date=17 June 2018|url-status=dead}}</ref> ২০১০ চনৰ ৰাছিয়ান লোকপিয়ল অনুসৰি [[ৰাছিয়া]]ত প্ৰায় ৯৯২ জন এস্পেৰাণ্টো ভাষী (১২০তম আটাইতকৈ সচৰাচৰ ব্যৱহৃত ভাষা) আৰু ৯ জন এস্পেৰানটিডো শাখাৰ ইডো ভাষী লোক আছিল।<ref>{{Cite web|url=http://sezonoj.ru/2011/12/censo/|title=Kiom da esperantistoj en Ruslando? Ne malpli ol 992 – La Ondo de Esperanto|date=18 December 2011}}</ref> ''এথন’লগ''ৰ মতে, প্ৰায় ২০০ৰ পৰা ২০০০ জন লোকে এস্পেৰাণ্টোক প্ৰথম ভাষা বা মাতৃভাষা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। ক্লিংগন লেংগুৱেজ ইনষ্টিটিউটৰ এজন সদস্য ডি'আৰমণ্ড স্পীৰ্ছে [[ইংৰাজী]] আৰু নিৰ্মিত ক্লিংগন ভাষা দুয়োটাকে ব্যৱহাৰ কৰি তেওঁৰ পুত্ৰক দ্বিভাষিক হিচাপে ডাঙৰ-দীঘল কৰাৰ প্ৰয়াস কৰিছিল।<ref>{{Cite magazine|url=https://www.wired.com/1999/08/hollywood-at-war-the-sequel/|title=Hollywood at War: The Sequel|first=James Der|last=Derian|magazine=Wired|date=1 August 1999|via=www.wired.com}}</ref> ==পৰিচায়ক ক’ডসমূহ== নিৰ্মিত ভাষাৰ বাবে ক’ডসমূহৰ ভিতৰত ISO 639-2-ৰ <code>art</code> ক’ড অন্তৰ্ভুক্ত; অৱশ্যে কিছুমান কৃত্ৰিম ভাষাৰ নিজস্ব ISO 639 ভাষা ক’ড আছে (যেনে— এস্পেৰাণ্টোৰ বাবে <code>eo</code> আৰু <code>epo</code>, লজবানৰ বাবে <code>jbo</code>, [[আন্তঃলিংগুৱা|ইণ্টাৰলিংগুৱা]]ৰ বাবে <code>ia</code> আৰু <code>ina</code>, ইণ্টাৰলিংগুৱেৰ বাবে <code>ie</code>, ক্লিংগনৰ বাবে <code>tlh</code>, ইডোৰ বাবে <code>io</code> আৰু <code>ido</code>, [[লিংগুয়া ফ্ৰাংকা নোভা|লিংগুৱা ফ্ৰাংকা নোভা]]ৰ বাবে <code>lfn</code>, আৰু [[টোকি পোনা]]ৰ বাবে <code>tok</code>)। == ৱিকিপিডিয়াত নিৰ্মিত ভাষাসমূহ == তলত উল্লেখ কৰা এঘাৰটা নিৰ্মিত ভাষাৰ প্ৰতিটোৰে ৱিকিপিডিয়াৰ একোটা সংস্কৰণ আছে। ইয়াৰে আঠটা ভাষা হৈছে আইএএল বা আইএঅ' (আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সহায়ক ভাষা), লজবান আৰু [[টোকি পোনা]] হৈছে অভিযান্ত্ৰিক ভাষা, আৰু ইণ্টাৰশ্লাভিক হৈছে এটা আঞ্চলিক সহায়ক ভাষা। ২০০৫ চনলৈকে টোকি পোনা আৰু ক্লিংগন নামৰ নিৰ্মিত ভাষা দুটাৰো ৱিকিপিডিয়া সংস্কৰণ আছিল, কিন্তু পিছলৈ সেইবোৰ বিলোপ কৰা হয়।<ref>[[:Meta:List of Wikipedias]]</ref> টোকি পনা ৱিকি প্ৰকল্পটো স্বতন্ত্ৰভাৱে "ৱিকিপেচিজা" নামেৰে চলি আছিল আৰু ২০২৫ চনত ইয়াক পুনৰ মুকলি কৰা হয়। {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+ |- ! scope="col" | নাম ! scope="col" | ৱিকিপিডিয়াৰ লিংক ! scope="col" | উৎপত্তি ! scope="col" | বিশ্বজুৰি ব্যৱহাৰকাৰী ! scope="col" | সক্ৰিয় সম্পাদক ! scope="col" | প্ৰবন্ধসমূহ |- ! scope="row" | ভোলাপ্যুক | ''[[:vo:|vo]]'' || ১৮৮০ || ? || {{NUMBEROF|activeusers|vo|N}} || {{NUMBEROF|articles|vo|N}} |- ! scope="row" | এস্পেৰাণ্টো | ''[[:eo:|eo]]'' || ১৮৮৭ || ১০০,০০০ – ২,০০০,০০০ || {{NUMBEROF|activeusers|eo|N}} || {{NUMBEROF|articles|eo|N}} |- ! scope="row" | ইডো | ''[[:io:|io]]'' || ১৯০৭ || আনুমানিক ১,০০০ || {{NUMBEROF|activeusers|io|N}} || {{NUMBEROF|articles|io|N}} |- ! scope="row" | ইণ্টাৰলিংগুৱে | ''[[:ie:|ie]]'' || ১৯২২ || ? || {{NUMBEROF|activeusers|ie|N}} || {{NUMBEROF|articles|ie|N}} |- ! scope="row" | নোভিয়াল | ''[[:nov:|nov]]'' || ১৯২৮ || ? || {{NUMBEROF|activeusers|nov|N}} || {{NUMBEROF|articles|nov|N}} |- ! scope="row" | [[আন্তঃলিংগুৱা|ইণ্টাৰলিংগুৱা]] | ''[[:ia:|ia]]'' || ১৯৫১ || আনুমানিক ১,০০০ || {{NUMBEROF|activeusers|ia|N}} || {{NUMBEROF|articles|ia|N}} |- ! scope="row" | কটাভা | ''[[:avk:|avk]]'' || ১৯৭৮ || ? || {{NUMBEROF|activeusers|avk|N}} || {{NUMBEROF|articles|avk|N}} |- ! scope="row" | লজবান | ''[[:jbo:|jbo]]'' || ১৯৮৭ || ? || {{NUMBEROF|activeusers|jbo|N}} || {{NUMBEROF|articles|jbo|N}} |- ! scope="row" | [[লিংগুয়া ফ্ৰাংকা নোভা|লিংগুৱা ফ্ৰাংকা নোভা]] | ''[[:lfn:|lfn]]'' || ১৯৯৮ || ? || {{NUMBEROF|activeusers|lfn|N}} || {{NUMBEROF|articles|lfn|N}} |- ! scope="row" | [[টোকি পোনা]] | ''[[:tok:|tok]]'' || ২০০১ || ? || {{NUMBEROF|activeusers|tok|N}} || {{NUMBEROF|articles|tok|N}} |- ! scope="row" | ইণ্টাৰশ্লাভিক | ''[[:isv:|isv]]'' || ২০১১–২০১৭ || ৭,০০০ – ২০,০০০ || {{NUMBEROF|activeusers|isv|N}} || {{NUMBEROF|articles|isv|N}} |} ==আৰু চাওক== *[[নিৰ্মিত ভাষাৰ তালিকা]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:নিৰ্মিত ভাষা]] [[শ্ৰেণী:ভাষাবিজ্ঞান]] q2m64tgho7ht29dgmn6r12sqwnf5j06 0 140319 645607 645218 2026-10-16T15:14:24Z Pranamikaadhikary 27435 added [[Category:ৰাজশাহী]] using [[WP:HC|HotCat]] 645607 wikitext text/x-wiki {{Infobox Mandir | image = Choto Annik Mandir 1.jpg | pushpin_map = Bangladesh | creator = প্ৰেম নাৰায়ণ ৰয় | deity = | country = [[বাংলাদেশ]] | state = [[ৰাজশাহী]] | district = | location = [[পুথিয়া উপজিলা]] | coordinates = {{Coord|24.332|88.861|type:landmark|display=inline,title}}<!--These coordinates lead to an empty field in the middle of nowhere. More accurate coordinates are needed--> }} '''ছোটা আহ্নিক মন্দিৰ''' [[বাংলাদেশ]]ৰ [[ৰাজশাহী সংমণ্ডল]]ৰ [[পুথিয়া উপজিলা]]ৰ [[পুথিয়া মন্দিৰ চৌহদ]]ত থকা এটা হিন্দু মন্দিৰ।<ref name="anhik">{{cite web |url=http://puthia.rajshahi.gov.bd/node/1151988/%E0%A6%9B%E0%A7%8B%E0%A6%9F-%E0%A6%86%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A6%BF%E0%A6%B0 |script-title=bn:ছোট আহ্নিক মন্দিৰ |language=bn |archive-url=https://web.archive.org/web/20161219143022/http://puthia.rajshahi.gov.bd/node/1151988/%E0%A6%9B%E0%A7%8B%E0%A6%9F-%E0%A6%86%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A6%BF%E0%A6%B0 |archive-date=2016-12-19 |url-status=dead |access-date=2016-08-06}}</ref> ==অৱস্থান== মন্দিৰটো থকা পুথিয়া চহৰখনলৈ ৰাজশাহী চহৰৰপৰা ৩২ কিলোমিটাৰ দূৰত্ব আৰু ৰাস্তাৰে যাব পাৰি, চহৰখনৰপৰা ৰেল যোগাযোগৰ ব্যৱস্থাও আছে। ঢাকা ৰাজশাহী ঘাইপথত অৱস্থিত ৰাজশাহী। ই [[পুথিয়া ৰাজবাৰী]]ৰ পিছফালে অৱস্থিত।<ref name="Rangan"/> ==স্থাপত্য== বংগ মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ ''দো চালি'' শৈলী অনুসৰণ কৰি নিৰ্মাণ কৰা এটা সৰু মন্দিৰ। সম্মুখৰ প্ৰৱেশ অংশত জটিল টেৰাকোটা সজ্জাৰে সম্পূৰ্ণ ধেনুভিৰীয়া প্ৰৱেশদ্বাৰ আছে।<ref name="Rangan">{{cite news |last1=Datta |first1=Rangan |title=Explore the grandeur of Puthia, a temple town of Bangladesh |url=https://www.telegraphindia.com/my-kolkata/places/explore-the-grandeur-of-puthia-a-temple-town-of-bangladesh/cid/2027632 |access-date=20 June 2024 |agency=My Kolkata |issue=17 June 2024 |publisher=The Telegraph}}</ref> ==চিত্ৰভাণ্ডাৰ== <gallery class="center"> Terracotta on Chota Anhik Mandir.jpg|বেৰত টেৰাকোটা কৰ্ম Terracotta on Chota Anhik Mandir 02.jpg|বেৰত টেৰাকোটা কৰ্ম Chota annik mondir.jpg|ছোটো আন্নিক মন্দিৰ </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] 7ce0s3bf4tlf2h8le7c0ifjqb95cmse 645687 645607 2026-10-16T23:39:09Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645687 wikitext text/x-wiki {{Infobox Mandir | image = Choto Annik Mandir 1.jpg | pushpin_map = Bangladesh | creator = প্ৰেম নাৰায়ণ ৰয় | deity = | country = [[বাংলাদেশ]] | state = [[ৰাজশাহী]] | district = | location = [[পুথিয়া উপজিলা]] | coordinates = {{Coord|24.332|88.861|type:landmark|display=inline,title}}<!--These coordinates lead to an empty field in the middle of nowhere. More accurate coordinates are needed--> }} '''ছোটা আহ্নিক মন্দিৰ''' [[বাংলাদেশ]]ৰ [[ৰাজশাহী সংমণ্ডল]]ৰ [[পুথিয়া উপজিলা]]ৰ [[পুথিয়া মন্দিৰ চৌহদ]]ত থকা এটা হিন্দু মন্দিৰ।<ref name="anhik">{{cite web |url=http://puthia.rajshahi.gov.bd/node/1151988/%E0%A6%9B%E0%A7%8B%E0%A6%9F-%E0%A6%86%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A6%BF%E0%A6%B0 |script-title=bn:ছোট আহ্নিক মন্দিৰ |language=bn |archive-url=https://web.archive.org/web/20161219143022/http://puthia.rajshahi.gov.bd/node/1151988/%E0%A6%9B%E0%A7%8B%E0%A6%9F-%E0%A6%86%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A6%BF%E0%A6%B0 |archive-date=2016-12-19 |url-status=dead |access-date=2016-08-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161219143022/http://puthia.rajshahi.gov.bd/node/1151988/%E0%A6%9B%E0%A7%8B%E0%A6%9F-%E0%A6%86%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A6%BF%E0%A6%B0 |archivedate=2016-12-19 |title=আৰ্কাইভ কপি |deadurl=yes}}</ref> ==অৱস্থান== মন্দিৰটো থকা পুথিয়া চহৰখনলৈ ৰাজশাহী চহৰৰপৰা ৩২ কিলোমিটাৰ দূৰত্ব আৰু ৰাস্তাৰে যাব পাৰি, চহৰখনৰপৰা ৰেল যোগাযোগৰ ব্যৱস্থাও আছে। ঢাকা ৰাজশাহী ঘাইপথত অৱস্থিত ৰাজশাহী। ই [[পুথিয়া ৰাজবাৰী]]ৰ পিছফালে অৱস্থিত।<ref name="Rangan"/> ==স্থাপত্য== বংগ মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ ''দো চালি'' শৈলী অনুসৰণ কৰি নিৰ্মাণ কৰা এটা সৰু মন্দিৰ। সম্মুখৰ প্ৰৱেশ অংশত জটিল টেৰাকোটা সজ্জাৰে সম্পূৰ্ণ ধেনুভিৰীয়া প্ৰৱেশদ্বাৰ আছে।<ref name="Rangan">{{cite news |last1=Datta |first1=Rangan |title=Explore the grandeur of Puthia, a temple town of Bangladesh |url=https://www.telegraphindia.com/my-kolkata/places/explore-the-grandeur-of-puthia-a-temple-town-of-bangladesh/cid/2027632 |access-date=20 June 2024 |agency=My Kolkata |issue=17 June 2024 |publisher=The Telegraph}}</ref> ==চিত্ৰভাণ্ডাৰ== <gallery class="center"> Terracotta on Chota Anhik Mandir.jpg|বেৰত টেৰাকোটা কৰ্ম Terracotta on Chota Anhik Mandir 02.jpg|বেৰত টেৰাকোটা কৰ্ম Chota annik mondir.jpg|ছোটো আন্নিক মন্দিৰ </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] csryn86jm0uym57v9zohgubqm8k7uxq 0 140321 645606 645301 2026-10-16T15:13:53Z Pranamikaadhikary 27435 added [[Category:ৰাজশাহী]] using [[WP:HC|HotCat]] 645606 wikitext text/x-wiki [[File:Panoramic view of Puthia Temple Complex 1.jpg|thumb|পুথিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ প্যানোৰামিক দৃশ্য ১]] [[File:Shiva temple at Puthia, Rajshahi.JPG|thumb|শিৱসাগৰ হ্ৰদৰ ওপৰত পুঠিয়াত শিৱ মন্দিৰ। বাওঁফালে ৰথ মন্দিৰ।]] [[File:Puthia Mandirs10.JPG|thumb|right|[[পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ]]]] '''পুথিয়া মন্দিৰ চৌহদ''' [[বাংলাদেশ]]ৰ [[ৰাজশাহী জিলা]]ৰ [[পুথিয়া উপজিলা]]ত থকা উল্লেখযোগ্য পুৰণি হিন্দু মন্দিৰৰ থুপেৰে গঠিত এটা চৌহদ। ৰাজশাহী চহৰৰপৰা ২৩ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত এই মন্দিৰত বাংলাদেশৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক ঐতিহাসিক মন্দিৰ আছে।<ref name=lp>McAdam, Marika. (2004) [https://books.google.com/books?id=IkQndiJHRyoC&dq=puthiya+temple+bangladesh&pg=PA114 ''Lonely Planet's Bangladesh''.] pp. 114-115.</ref> এই মন্দিৰসমূহ নিৰ্মাণ কৰিছিল পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ হিন্দু জমিদাৰ ৰজসকলে, যিসকল ৰাজশাহীৰ বিখ্যাত দানবীৰ আছিল। মন্দিৰসমূহ সাধাৰণ [[জোৰ-বাংলা শৈলী]]ৰ স্থাপত্যৰ অন্যান্য প্ৰভাৱৰ সৈতে সংযুক্ত কৰি বিভিন্ন শৈলীত টেৰাকোটাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ৰাজবাৰী বা পুথিয়াৰ ৰজাৰ ৰাজপ্ৰাসাদ আৰু দোল মাঞ্চা এই কমপ্লেক্সৰ অংশ।<ref>{{cite magazine |last=Fakir |first=Adnan M. S. |date=22 December 2005 |title=Just tavel Bangladesh for once and stop complaingn |url=http://www.thedailystar.net/rising/2005/12/04/index.htm |magazine=Rising Stars |publisher=The Daily Star}}</ref> শ্যামসাগৰ নামৰ এটা হ্ৰদৰ চাৰিওফালে মন্দিৰসমূহ বিস্তৃত হৈ আছে আৰু এই চৌহদটোৰ চাৰিওফালে শিৱসাগৰ নামৰ এটা খাদ আছে।<ref name="Rangan">{{cite news |last1=Datta |first1=Rangan |title=Explore the grandeur of Puthia, a temple town of Bangladesh |url=https://www.telegraphindia.com/my-kolkata/places/explore-the-grandeur-of-puthia-a-temple-town-of-bangladesh/cid/2027632 |access-date=20 June 2024 |agency=My Kolkata |issue=17 June 2024 |publisher=The Telegraph}}</ref><ref>{{cite news |last=Behan |first=Rosemary |date=17 January 2009 |title=Dhaka Calling |url=http://www.thenational.ae/article/20090117/TRAVEL/561365769/1259/LIFE |work=The National |archive-url=https://web.archive.org/web/20090120082131/http://www.thenational.ae/article/20090117/TRAVEL/561365769/1259/LIFE |archive-date=20 January 2009}}</ref> ষোড়শ শতিকাত বাস কৰা বৎসাচাৰ্য নামৰ এজন পৱিত্ৰ ব্যক্তিয়ে পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালটো প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। মোগল সম্ৰাট [[আকবৰ]]ৰ মন্ত্ৰী ৰাজা মান সিংহই ৰাজশাহীৰ লস্কৰ খান নামৰ অবাধ্য পাঠান জাগীৰদাৰ জাগীৰক জব্দ কৰি তেওঁৰ শিক্ষাৰ বাবে সাধু বৎসাচাৰ্যক জমিদাৰী প্ৰদান কৰে, কিন্তু তেওঁ অস্বীকাৰ কৰে। কিন্তু তেওঁৰ পুত্ৰ পীতাম্বৰক লস্কৰপুৰ বাগিছাখন স্থায়ীভাৱে মঞ্জুৰ কৰা হয়। তেওঁৰ মৃত্যুৰ লগে লগে তেওঁৰ পুত্ৰ নীলাম্বৰে সম্ৰাট [[জাহাংগীৰ]]ৰপৰা ৰাজ উপাধি লাভ কৰে।<ref name="Rangan"/> পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ বাগিছাখন আছিল ব্ৰিটিছ বংগৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম জমিদাৰী আৰু আটাইতকৈ ধনী। ভাৰত বিভাজনৰ পিছত তেতিয়াৰ পাকিস্তান চৰকাৰে জমিদাৰী ব্যৱস্থা বিলুপ্ত কৰি হিন্দুৰ সকলো সম্পত্তি জব্দ কৰে। ইয়াৰ কিছুসময়ৰ পাছতে ৰজাঘৰীয়া পৰিয়াল ভাৰতলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। ==পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ== পুথিয়াৰ বিখ্যাত মন্দিৰ, [[পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ]] ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগত পুথিয়াৰ ৰাণীয়ে স্থাপন কৰিছিল। ইয়াক ''বড়ো গোবিন্দো মন্দিৰ'' বুলিও কোৱা হয়। এই মন্দিৰটোৱে [[ৰত্ন শিল্পৰীতি|পঞ্চৰত্ন শৈলী]]ৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰে।<ref name="Rangan"/> পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালক [[ৰাধামোহন ঠাকুৰা]]ই বৈষ্ণৱ ধৰ্মলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ বাবে এই মন্দিৰটো ভগৱান [[কৃষ্ণ | শ্ৰীকৃষ্ণ]]ৰ নামত উছৰ্গা কৰিছে। মন্দিৰটোত [[কৃষ্ণ]] আৰু [[ৰাধা]]ৰ মাজৰ ঐশ্বৰিক ৰোমাঞ্চক চিত্ৰিত কৰা সুন্দৰ টেৰাকোটা অলংকাৰ দেখা যায়। মন্দিৰৰ ওচৰতে নতুনকৈ স্থাপন কৰা মহাবিদ্যালয়খনৰ বাবে আৰু সংৰক্ষণৰ প্ৰচেষ্টাৰ অভাৱৰ বাবে মন্দিৰৰ অস্তিত্বৰ প্ৰতি ভাবুকি আহি পৰিছে। ১৮২৩ চনৰপৰা ১৮৯৫ চনৰ ভিতৰত মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>[http://www.bangladeshnews.com.bd/2008/04/05/ancient-temples-in-puthia-falling-apart-for-lack-of-care/ Bangladesh News] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090505015043/http://www.bangladeshnews.com.bd/2008/04/05/ancient-temples-in-puthia-falling-apart-for-lack-of-care/ |date=2009-05-05 }}</ref> ==ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ== [[ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ]] বা বড়ো শিৱ মন্দিৰ বা পঞ্চৰত্ন শিৱ মন্দিৰ বাংলাদেশৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ শিৱ মন্দিৰ। ৰাজা জগত নাৰায়ণ ৰায়ৰ বিধৱা ৰাণী ভূবনময়ী দেৱীয়ে ১৮২৩ চনত নিৰ্মাণ কৰা এইটো শিৱসাগৰ হ্ৰদৰ পাৰতে নিৰ্মিত হৈছে। এই অলংকৃত মন্দিৰটো পূব ভাৰতত সাধাৰণ পাঁচটা শিখৰ শৈলী ([[ৰত্ন শিল্পৰীতি]]) মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ এক আকৰ্ষণীয় আৰু উৎকৃষ্ট উদাহৰণ। পাঁচটা শিখৰৰ প্ৰতিটোতে কেইবাটাও উপ শিখৰ থাকে। কোণৰ প্ৰতিটো শিখৰ ১৭টা সৰু শিখৰেৰে গঠিত, আনহাতে ডাঙৰ কেন্দ্ৰীয় শিখৰত মুঠ ১০৮টা উপ-শিখৰ থাকে।<ref name="Rangan"/> কৰিডৰবোৰত জয়পুৰী স্থাপত্যৰ স্পৰ্শ আছে আৰু পৱিত্ৰ সংৰক্ষিত অঞ্চলটোত, দেশৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ ডাঙৰ এটা অতি বৃহৎ ক’লা বেছাল্ট শিৱ লিংগ নিহিত হৈ আছে। ১৯৭১ চনত [[বাংলাদেশ মুক্তি যুদ্ধ]]ৰ সময়ত শিলৰ খোদিত আৰু ভাস্কৰ্য্য শিল্পকৰ্মসমূহ বিক্ষিপ্ত কৰা হৈছে। আগ্ৰাসী পাকিস্তানী সৈন্যই শিৱলিংগক স্থানচ্যুত কৰি ভাঙিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও স্থানৰপৰা আঁতৰাই নিব পৰা নাছিল। মন্দিৰটো বৰ্তমান এক সংৰক্ষিত স্মৃতিসৌধ।<ref name=lp/><ref name="Sneha">{{cite news |last1=Bhura |first1=Sneha |title=Bangladesh's beautiful terracotta temples find unlikely saviours |url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/south-asia/bangladeshs-beautiful-terracotta-temples-find-unlikely-saviours/articleshow/112436225.cms?fbclid=IwY2xjawEz2KdleHRuA2FlbQIxMAABHdYKaP2eDvXWE0LMjn330NedcMCcnbRfB1UCknC-3kOEpUub73vV2wMxbA_aem_VkbvRszko-9yhDii_sKHMg |access-date=22 August 2024 |agency=Times of India |date=11 August 2024}}</ref> ==জগন্নাথ মন্দিৰ== জগন্নাথ মন্দিৰ (ৰথ মন্দিৰ বুলিও জনা যায়) কৃষ্ণৰ এক ৰূপ জগন্নাথৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত। ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰৰ কাষতে অৱস্থিত। ই দুমহলীয়া অষ্টভুজ গঠন।<ref>[http://www.chattagramsamity.co.uk/know_bangladesh2008.htm Know Bangladesh]</ref><ref name="Rangan"/> ==ছোটা আহ্নিক মন্দিৰ== [[ছোটা আহ্নিক মন্দিৰ]] পুথিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ এটা সৰু হিন্দু মন্দিৰ। ই [[চালা শিল্পশৈলী|ডো চালা শৈলী]] অনুসৰণ কৰে আৰু পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰৰ ওচৰত অৱস্থিত।<ref name="Rangan"/> ==চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ== [[চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ]] যাক ''ছোটো গোবিন্দো মন্দিৰ'' বুলিও কোৱা হয় পুথিয়া চৌহদৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। ই [[চালা শিল্পশৈলী|চাৰ চালা শৈলী]]ৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰে। এই মন্দিৰটো ১৭৯০-১৮০০ চনৰ বুলি ধাৰণা কৰা হয়। দক্ষিণৰ সন্মুখভাগ [[টেৰাকোটা]]ৰ ফলকেৰে বিস্তৃতভাৱে সজাই তোলা হৈছে, য'ত বিষ্ণুৰ দহটা অৱতাৰ, লংকাণ্ড মহাকাব্য ৰামায়ণ কিংবদন্তিৰ এটা অধ্যায়, ৰাধা-কৃষ্ণ মহাকাব্য কাহিনী, ফুলৰ ডিজাইন আৰু জ্যামিতিক শিল্প আৰু সেই সময়ৰ নাগৰিক জীৱনৰ দৃশ্যসমূহ চিত্ৰিত কৰা হৈছে।<ref name="Rangan"/> ==বড়া অহ্নিক মন্দিৰ== বড়া আহ্নিক মন্দিৰ (Big Anhik Temple) পুথিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। ই কমপ্লেক্সৰ পশ্চিম দিশত চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰৰ কাষতে থিয় হৈ পূব দিশলৈ মুখ কৰি আছে। ইয়াক পুথিয়াৰ ৰজাসকলে নিৰ্মাণ কৰিছিল। ই বংগ মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ মিশ্ৰিত ৰূপ অনুসৰণ কৰে আৰু ইয়াৰ দুয়োকাষে দুটা চৰ চালা গঠনৰ কাষে কাষে কেন্দ্ৰীয় ডো চালা থাকে।<ref name="Rangan"/> বাংলাদেশৰ একেধৰণৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰা আন একমাত্ৰ মন্দিৰটো হ’ল ফৰিদপুৰ জিলাৰ ৰাজাৰাম মন্দিৰ। ==ছোটো শিৱ মন্দিৰ== এই সৰু শিৱ মন্দিৰটো পুথিয়া ৰাজবাৰীৰ পিছফালে অৱস্থিত। [[চালা শিল্পশৈলী|চাৰ চালা শৈলী]]ৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰি এটা সৰু মন্দিৰ। সন্মুখৰ মুখখনত জটিল টেৰাকোটা অলংকাৰ আছে।<ref name="Rangan"/> ==চিত্ৰভাণ্ডাৰ== <gallery> File:Shiva_Temple,_Puthia,_Rajshahi_NK_(2).jpg|শিৱ মন্দিৰ File:Bara Ahnik Mandir at Puthia.JPG|পুথিয়াৰ [[বড়া আহ্নিক মন্দিৰ]] File:Palace at Puthia, Rajshahi.JPG| [[পুথিয়া ৰাজবাৰী]] File:Dol Mandir at Puthia.JPG|পুথিয়াৰ [[দৌল মন্দিৰ]] File:Chota Shiva Temple, Puthia.jpg|ছোট শিৱ মন্দিৰ File:Terracotta work at puthiya govinda temple, rajshahi.jpg|গোবিন্দ মন্দিৰত টেৰাকোটা কৰ্ম File:Massive terracitta work at govinda mandir of puthia.jpg|ৰাজশাহীৰ পুথিয়াৰ গোবিন্দ মন্দিৰত বিশাল আৰু বিশদ টেৰাকোটাৰ কাম </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] [[শ্ৰেণী:মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] 0o5g6txvllt4kwl311t9pbngkn49jsd 0 140322 645604 645331 2026-10-16T15:13:30Z Pranamikaadhikary 27435 added [[Category:ৰাজশাহী]] using [[WP:HC|HotCat]] 645604 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | image = Puthia_Mandirs10.JPG | alt = | caption = বাংলাদেশৰ ৰাজশাহীৰ পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ | country = [[বাংলাদেশ]] | state = | district = | location = পুথিয়া, [[ৰাজশাহী]] | elevation_m = | deity = | temple_quantity = | monument_quantity = | inscriptions = | completed = ১৮২৩ আৰু ১৮৯৫ৰ মাজভাগত | architect = | creator = | website = }} '''পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ''' [[বাংলাদেশ]]ৰ ৰাজশাহী জিলাৰ পুথিয়া গাঁৱত অৱস্থিত। ১৯ শতিকাত নিৰ্মাণ কৰা এই মন্দিৰটো এটা আকৰ্ষণীয় কীৰ্তিচিহ্ন। ইয়াত পাঁচটা ৰত্ন বা শিখৰৰ স্থাপত্য বৈশিষ্ট্য আছে। ই [[পুথিয়া ৰাজবাৰী]] বা ৰাজপ্ৰাসাদৰ ভিতৰৰ চৌহদৰ ভিতৰত অৱস্থিত।<ref name="Ahmad1990">{{cite book|author=Nazimuddin Ahmad|title=Epic Stories in Terracotta: Depicted on Kantanagar Temple, Bangladesh|url=https://books.google.com/books?id=T3McAAAAIAAJ|year=1990|publisher=University Press|page=107|isbn=0836437721}}</ref><ref name="Butler2008">{{cite book|author=Stuart Butler|title=Bangladesh. Ediz. Inglese|url=https://books.google.com/books?id=pxcRDuFIYUsC&pg=PA117|year=2008|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74104-547-5|page=117}}</ref> ==অৱস্থান== এই মন্দিৰটো পুথিয়া চহৰত অৱস্থিত যি ৰাজশাহী চহৰৰপৰা পথৰদ্বাৰা ৩২ কিলোমিটাৰ (২০ মাইল) দূৰত;<ref name=Mahmamuda>{{citation|author=Alam, Mahmamuda|url=http://dspace.bracu.ac.bd/xmlui/bitstream/handle/10361/2984/07108018.pdf|title=Puthia temple complex: Developing tourism through architecture|publisher=[[BRAC University]]|accessdate=11 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20220117045236/https://dspace.bracu.ac.bd/xmlui/bitstream/handle/10361/2984/07108018.pdf|archive-date=17 January 2022|url-status=dead}}</ref> চহৰখন ৰেলৰ সংযোগস্থল আৰু ঢাকা ৰাজশাহী ঘাইপথত অৱস্থিত।<ref name="LeungMeggitt2009">{{cite book|author1=Mikey Leung|author2=Belinda Meggitt|title=Bangladesh|url=https://books.google.com/books?id=TT2z_1ajY4AC&pg=PA301|year=2009|publisher=Bradt Travel Guides|isbn=978-0836437720|page=301}}</ref> ==ইতিহাস== পঞ্চ অনি ৰাজপ্ৰাসাদৰ গোবিন্দবাৰী বা মন্দিৰংগনৰ বাঁওফালে ৰাজবাৰীৰ ভিতৰৰ চৌহদত অৱস্থিত এই মন্দিৰটো ১৮২৩ চনৰপৰা ১৮৯৫ চনৰ ভিতৰত নিৰ্মাণ কৰা বুলি কোৱা হয়।<ref name="Butler2008"/><ref name=Puthia>{{Cite web|url=http://dept.ru.ac.bd/ihc/Mostafiz/Puthia.htm|title=Puthia Rajbari|work=Pancha Ratna Bara Govinda Mandir|accessdate=11 May 2015|publisher=Rajshahi University Web Page|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518100540/http://dept.ru.ac.bd/ihc/Mostafiz/Puthia.htm|archive-date=18 May 2015|url-status=dead}}</ref> ==বৈশিষ্ট্যসমূহ== মন্দিৰটো বৃহৎ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ভৱন আৰু ইয়াত পাঁচটা সজ্জিত ৰত্ন বা শিখৰ আছে। শিখৰৰ তলৰ অংশৰ বৈশিষ্ট্যটো শিখৰেৰে গঠিত আৰু ওপৰৰ অংশটো ওপৰলৈ ঠেক।<ref name="Ahmad1990"/><ref name=Puthia/> ইয়াক ওখ মঞ্চৰ ওপৰত ইটা-শিলৰ দ্বাৰা নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। মন্দিৰৰ ভিতৰৰ অংশত বৰ্গক্ষেত্ৰৰ সংৰক্ষিত অঞ্চল (গৰ্ভগৃহ) আছে, চুকত চাৰিটা বৰ্গক্ষেত্ৰৰ কোঠা, চাৰিওফালে সৰু সৰু পথ আৰু ধেনুভিৰীয়াকৈ খোলা আছে। সংৰক্ষিত ঠাই আৰু কোঠাবোৰৰ চাল অৰ্ধবৃত্তাকাৰ গম্বুজৰদ্বাৰা গঠিত, আনহাতে পথবোৰৰ ওপৰৰ চালখন গুম্ফাযুক্ত।<ref name=Puthia/> ইয়াৰ পৃষ্ঠত সহজ প্লাষ্টাৰিং আছে কিন্তু বাহিৰৰ চাৰিওখন বেৰত ৰঙা ৰঙৰ টেৰাকোটাৰ আৰ্হিৰ সৈতে মিহি বিৱৰণ আছে।<ref name="Butler2008"/><ref name=Puthia/> কোৱা হয় যে প্ৰায় ১০০ বছৰ আগতে নিৰ্মিত কান্তানগা মন্দিৰৰপৰাই এই মন্দিৰৰ স্থাপত্য অনুপ্ৰাণিত হৈছিল। টেৰাকোটাৰ ডিজাইনসমূহ পেনেলত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে য’ত ৰামায়ণৰ হিন্দু মহাকাব্য আৰু কৃষ্ণ আৰু ৰাধাৰ সৈতে জড়িত ৰাধা-কৃষ্ণ খণ্ডৰ ৰোমাণ্টিক দৃশ্যৰ চিত্ৰণ কৰা হৈছে। মন্দিৰৰ গৰ্ভগৃহত কৃষ্ণৰ প্ৰতিমূৰ্তি আছে যিটো স্থানীয় হিন্দুসকলে পূজা কৰে।<ref name="Butler2008"/><ref name=Puthia/> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] [[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] hnw5wz1go74ef4wj0ozta9hedzv74zt 645689 645604 2026-10-17T00:48:52Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645689 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | image = Puthia_Mandirs10.JPG | alt = | caption = বাংলাদেশৰ ৰাজশাহীৰ পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ | country = [[বাংলাদেশ]] | state = | district = | location = পুথিয়া, [[ৰাজশাহী]] | elevation_m = | deity = | temple_quantity = | monument_quantity = | inscriptions = | completed = ১৮২৩ আৰু ১৮৯৫ৰ মাজভাগত | architect = | creator = | website = }} '''পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ''' [[বাংলাদেশ]]ৰ ৰাজশাহী জিলাৰ পুথিয়া গাঁৱত অৱস্থিত। ১৯ শতিকাত নিৰ্মাণ কৰা এই মন্দিৰটো এটা আকৰ্ষণীয় কীৰ্তিচিহ্ন। ইয়াত পাঁচটা ৰত্ন বা শিখৰৰ স্থাপত্য বৈশিষ্ট্য আছে। ই [[পুথিয়া ৰাজবাৰী]] বা ৰাজপ্ৰাসাদৰ ভিতৰৰ চৌহদৰ ভিতৰত অৱস্থিত।<ref name="Ahmad1990">{{cite book|author=Nazimuddin Ahmad|title=Epic Stories in Terracotta: Depicted on Kantanagar Temple, Bangladesh|url=https://books.google.com/books?id=T3McAAAAIAAJ|year=1990|publisher=University Press|page=107|isbn=0836437721}}</ref><ref name="Butler2008">{{cite book|author=Stuart Butler|title=Bangladesh. Ediz. Inglese|url=https://books.google.com/books?id=pxcRDuFIYUsC&pg=PA117|year=2008|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74104-547-5|page=117}}</ref> ==অৱস্থান== এই মন্দিৰটো পুথিয়া চহৰত অৱস্থিত যি ৰাজশাহী চহৰৰপৰা পথৰদ্বাৰা ৩২ কিলোমিটাৰ (২০ মাইল) দূৰত;<ref name=Mahmamuda>{{citation|author=Alam, Mahmamuda|url=http://dspace.bracu.ac.bd/xmlui/bitstream/handle/10361/2984/07108018.pdf|title=Puthia temple complex: Developing tourism through architecture|publisher=[[BRAC University]]|accessdate=11 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20220117045236/https://dspace.bracu.ac.bd/xmlui/bitstream/handle/10361/2984/07108018.pdf|archive-date=17 January 2022|url-status=dead}}</ref> চহৰখন ৰেলৰ সংযোগস্থল আৰু ঢাকা ৰাজশাহী ঘাইপথত অৱস্থিত।<ref name="LeungMeggitt2009">{{cite book|author1=Mikey Leung|author2=Belinda Meggitt|title=Bangladesh|url=https://books.google.com/books?id=TT2z_1ajY4AC&pg=PA301|year=2009|publisher=Bradt Travel Guides|isbn=978-0836437720|page=301}}</ref> ==ইতিহাস== পঞ্চ অনি ৰাজপ্ৰাসাদৰ গোবিন্দবাৰী বা মন্দিৰংগনৰ বাঁওফালে ৰাজবাৰীৰ ভিতৰৰ চৌহদত অৱস্থিত এই মন্দিৰটো ১৮২৩ চনৰপৰা ১৮৯৫ চনৰ ভিতৰত নিৰ্মাণ কৰা বুলি কোৱা হয়।<ref name="Butler2008"/><ref name=Puthia>{{Cite web|url=http://dept.ru.ac.bd/ihc/Mostafiz/Puthia.htm|title=Puthia Rajbari|work=Pancha Ratna Bara Govinda Mandir|accessdate=11 May 2015|publisher=Rajshahi University Web Page|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518100540/http://dept.ru.ac.bd/ihc/Mostafiz/Puthia.htm|archive-date=18 May 2015|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518100540/http://dept.ru.ac.bd/ihc/Mostafiz/Puthia.htm|archivedate=18 May 2015|deadurl=yes}}</ref> ==বৈশিষ্ট্যসমূহ== মন্দিৰটো বৃহৎ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ভৱন আৰু ইয়াত পাঁচটা সজ্জিত ৰত্ন বা শিখৰ আছে। শিখৰৰ তলৰ অংশৰ বৈশিষ্ট্যটো শিখৰেৰে গঠিত আৰু ওপৰৰ অংশটো ওপৰলৈ ঠেক।<ref name="Ahmad1990"/><ref name=Puthia/> ইয়াক ওখ মঞ্চৰ ওপৰত ইটা-শিলৰ দ্বাৰা নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। মন্দিৰৰ ভিতৰৰ অংশত বৰ্গক্ষেত্ৰৰ সংৰক্ষিত অঞ্চল (গৰ্ভগৃহ) আছে, চুকত চাৰিটা বৰ্গক্ষেত্ৰৰ কোঠা, চাৰিওফালে সৰু সৰু পথ আৰু ধেনুভিৰীয়াকৈ খোলা আছে। সংৰক্ষিত ঠাই আৰু কোঠাবোৰৰ চাল অৰ্ধবৃত্তাকাৰ গম্বুজৰদ্বাৰা গঠিত, আনহাতে পথবোৰৰ ওপৰৰ চালখন গুম্ফাযুক্ত।<ref name=Puthia/> ইয়াৰ পৃষ্ঠত সহজ প্লাষ্টাৰিং আছে কিন্তু বাহিৰৰ চাৰিওখন বেৰত ৰঙা ৰঙৰ টেৰাকোটাৰ আৰ্হিৰ সৈতে মিহি বিৱৰণ আছে।<ref name="Butler2008"/><ref name=Puthia/> কোৱা হয় যে প্ৰায় ১০০ বছৰ আগতে নিৰ্মিত কান্তানগা মন্দিৰৰপৰাই এই মন্দিৰৰ স্থাপত্য অনুপ্ৰাণিত হৈছিল। টেৰাকোটাৰ ডিজাইনসমূহ পেনেলত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে য’ত ৰামায়ণৰ হিন্দু মহাকাব্য আৰু কৃষ্ণ আৰু ৰাধাৰ সৈতে জড়িত ৰাধা-কৃষ্ণ খণ্ডৰ ৰোমাণ্টিক দৃশ্যৰ চিত্ৰণ কৰা হৈছে। মন্দিৰৰ গৰ্ভগৃহত কৃষ্ণৰ প্ৰতিমূৰ্তি আছে যিটো স্থানীয় হিন্দুসকলে পূজা কৰে।<ref name="Butler2008"/><ref name=Puthia/> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] [[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] brdu3aks0lbtrledwt0qwgbtvqdrw4z 0 140323 645602 645332 2026-10-16T15:13:14Z Pranamikaadhikary 27435 added [[Category:ৰাজশাহী]] using [[WP:HC|HotCat]] 645602 wikitext text/x-wiki '''মহাৰাণী শৰৎসুন্দৰী দেৱী''' (১৮৪৯-১৮৮৬) [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ৰ (যি বৰ্তমান [[বাংলাদেশ]]ৰ অংশ) বেংগল প্ৰেছিডেন্সীৰ [[ৰাজশাহী]] জিলাত ভিত্তি কৰি পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ এগৰাকী ৰাণী আৰু বঙালী খিলঞ্জীয়া অভিজাত ব্যক্তি আছিল।<ref name="dspr">{{cite web|last1=Rahman|first1=Kazi Md Mostafizur|title=Devi, Saratsundari|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Devi,_Saratsundari|website=Banglapedia|access-date=18 November 2017|language=en}}</ref> ==পটভূমি== নীলাম্বৰক ৰাজ-অনুগ্ৰহৰ উপাধি দিয়াৰ পাছত সপ্তদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মোগল সম্ৰাট জাহাংগীৰে ৰাজশাহীত পুথিয়া ৰাজ পৰিয়াল প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ১৭৪৪ চনত এই বাগিছাখন চাৰিজন ভাতৃৰ মাজত বিভক্ত কৰা হয়। ১৯৫০ চনত পূব পাকিস্তানত পাকিস্তান চৰকাৰে ইয়াক বিলুপ্ত কৰে।<ref>{{cite web|last1=Rahman|first1=Mostafizur|title=Puthia|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Puthia|website=Banglapedia|access-date=18 November 2017|language=en}}</ref> ==জীৱনী== ১৮৬৫ চনত পঞ্চনী বাগিছাৰ নিয়ন্ত্ৰণ গ্ৰহণ কৰি বাগিছাখনৰ পৰিচালনাৰ কাম অতি নিপুণতাৰে চলাইছিল। দানশীলতাৰ বাবে কিছু খ্যাতি অৰ্জন কৰাৰ লগতে প্ৰজাৰ মাজত তেওঁ জনপ্ৰিয় আছিল। ১৮৭৪ চনত ব্ৰিটিছ ৰাজে তেওঁক ৰাণী উপাধি প্ৰদান কৰে আৰু দুবছৰৰ পাছত ১৮৭৭ চনত ব্ৰিটিছ ৰাজে তেওঁক মহাৰাণী উপাধি প্ৰদান কৰে।<ref name="dspr" /> ১৮৮৩ চনত তেওঁৰ দত্তক পুত্ৰ যতীন্দ্ৰ নাৰায়ণ ৰায়ৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁৰ বোৱাৰী [[হেমন্ত কুমাৰী দেৱী]]ক উইল প্ৰদান কৰি সম্পত্তিৰ দায়িত্ব দিয়ে। হেমন্ত কুমাৰীও এজন উল্লেখযোগ্য দানশীল ব্যক্তি আছিল।<ref name=":1">{{cite web|last1=Rahman|first1=Kazi Md Mostafizur|title=Devi, Hemantakumari|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Devi,_Hemantakumari|access-date=18 November 2017|website=Banglapedia|language=en}}</ref><ref name=":0">{{cite book|last1=Leung|first1=Mikey|url=https://books.google.com/books?id=TT2z_1ajY4AC&q=Saratsundari+Devi&pg=PA301|title=Bangladesh|last2=Meggitt|first2=Belinda|date=2009|publisher=Bradt Travel Guides|isbn=9781841622934|page=301|language=en|access-date=18 November 2017}}</ref> ==মৃত্যু== ১৮৮৬ চনত কাশীত শৰৎসুন্দৰী দেৱীৰ মৃত্যু হয়, তেতিয়া তেওঁৰ বয়স ৩৭ বছৰ আছিল।<ref name="dspr" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰত নাৰী]] [[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] t59vkygkbnby0jytxi2emh8d40w98oc 0 140324 645465 645389 2026-10-16T12:30:32Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] using [[WP:HC|HotCat]] 645465 wikitext text/x-wiki {{infobox ethnic group | group = বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী (Bihari diaspora) | languages = [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]], [[অংগিকা]], [[মগহী ভাষা|মগহী]], [[বজ্জিকা]], [[হিন্দুস্তানী ভাষা|হিন্দুস্তানী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]<br>কেৰিবিয়ান ইংৰাজী আৰু [[কেৰিবিয়ান হিন্দুস্তানী]] (কেৰিবিয়ান দ্বীপপুঞ্জত)<br>[[ফিজি হিন্দী]], পিজিন ফিজিয়ান আৰু ফিজিয়ান ইংৰাজী ([[ফিজি]]ত)<br>দক্ষিণ আফ্ৰিকান ইংৰাজী, আফ্ৰিকান্স আৰু [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী (নাইতালি)]] ([[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ত)<br>[[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], মৰিচিয়ান ক্ৰেঅ'ল আৰু মৰিচিয়ান ভোজপুৰী ([[মৰিছাছ]]ত)<br>ছেচেলচ ক্ৰেঅ'ল, [[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]] আৰু [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] (ছেচেলচত) | religions = প্ৰধানকৈ: [[File:Om.svg|17px]] [[হিন্দু ধৰ্ম]] ৮০%<br/>সংখ্যালঘু: [[File:Star and Crescent.svg|16px]] [[ইছলাম ধৰ্ম]] ১৭%, [[File:Dharma Wheel.svg|15px]] [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] ৩% | related_groups = [[নেপালী প্ৰব্ৰজনকাৰী]], [[বাঙালী প্ৰব্ৰজনকাৰী]], [[ওড়িয়া প্ৰব্ৰজনকাৰী]] আৰু [[অসমীয়া মানুহ|অসমীয়া প্ৰব্ৰজনকাৰী]] }} '''বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী''' ([[ইংৰাজী]]: Bihari diaspora) বুলিলে ভাৰতৰ পূব প্ৰান্তৰ ৰাজ্য [[বিহাৰ]]ৰ মূল বাসিন্দা যিসকল ভাৰতৰ বাহিৰত বসবাস কৰে, সেই বিহাৰীসকলক বুজায়। তেওঁলোকৰ মাজত [[ভোজপুৰী]], [[মৈথিলী]] আৰু [[মগহী]] আদিকে ধৰি বিভিন্ন ভাষিক- জনগোষ্ঠীয় গোট অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। ==পাকিস্তান আৰু বাংলাদেশ== ১৯৪৭ চনৰ [[ভাৰত]] বিভাজনৰ সময়ত বহুসংখ্যক বিহাৰী [[মুছলমান]] পশ্চিম [[পাকিস্তান]] আৰু পূব পাকিস্তান দুয়োখন ঠাইলৈকে প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তাত তেওঁলোকক অন্যান্য মুহাজিৰসকলৰ সৈতে গণ্য কৰা হৈছিল আৰু বৰ্তমানৰ পাকিস্তানতো তেওঁলোকক একে বুলিয়েই ধৰা হয়। পূব ভাৰতৰ বিহাৰৰপৰা প্ৰায় ১০ লাখ বিহাৰী [[উৰ্দু]]ভাষী লোক পূব পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰিত হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Haq |first=Farhat |date=November 1995 |title=Rise of the MQM in Pakistan: Politics of Ethnic Mobilization |journal=Asian Survey |volume=35 |issue=11 |page=995 |doi=10.2307/2645723 |jstor=2645723 }}</ref> ১৯৭১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত বাংলাদেশৰ মুক্তি যুদ্ধৰ অন্তত পূব পাকিস্তান যেতিয়া [[বাংলাদেশ]] নামৰ এখন স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠিত হয়, তেতিয়া উৰ্দুভাষী হোৱাৰ বাবে দেশ এৰিবলৈ বিচৰা, বিভক্ত পৰিয়ালৰ সদস্য আৰু চৰম দুৰৱস্থাত পৰা ৮৩,০০০ বিহাৰীক (যাৰ ভিতৰত ৫৮,০০০ প্ৰ প্ৰাক্তন চৰকাৰী কৰ্মচাৰী আৰু সামৰিক কৰ্মী আছিল) পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৯৭৪ চনৰ ভিতৰত ১০৮,০০০ লোকক (প্ৰধানকৈ আকাশী পথেৰে) পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়; আৰু ১৯৮১ চনৰ ভিতৰত এই সংখ্যা প্ৰায় ১৬৩,০০০ হয়গৈ। পূব বংগৰ বাকী থকা বিহাৰীসকল ইয়াতেই ৰৈ যায় আৰু দুয়োখন দেশৰ বাবেই তেওঁলোক অবাঞ্ছিত হৈ পৰে। পাকিস্তানে নতুনকৈ গঠিত বাংলাদেশত থাকি যোৱা বিহাৰীসকলক গ্ৰহণ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে, কিয়নো সেই সময়ত পাকিস্তানে নিজেই হাজাৰ হাজাৰ আফগান শৰণাৰ্থীক আশ্ৰয় দি ব্যৱস্থাপনা কৰিবলৈ সংগ্ৰাম কৰি আছিল।<ref name="BBC2002">{{cite web |title=Musharraf wraps up Bangladesh visit |url=https://bbc.co.uk |work=BBC News|date=31 July 2002 |access-date=16 March 2019 |archive-url=https://archive.org |archive-date=4 May 2004 |url-status=live |quote=The president said while he had every sympathy for the plight of thousands of people in Bangladesh known as 'stranded Pakistanis', he could not allow them to emigrate to Pakistan. The president said he would do everything possible to resolve the issue, but at the moment, Pakistan is still struggling to accommodate thousands of Afghan refugees.}}</ref> আনহাতে, যুদ্ধৰ সময়ত পশ্চিম পাকিস্তানক সমৰ্থন কৰাৰ বাবে আৰু [[বাংলা ভাষা]]ৰ পৰিৱৰ্তে নিজৰ মাতৃভাষা উৰ্দুক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াৰ বাবে বাংলাদেশীসকলেও এই বিহাৰীসকলক ঘৃণাৰ চকুৰে চাইছিল। বিহাৰীসকলক পাকিস্তানী নাগৰিকত্ব প্ৰদান কৰা বা তেওঁলোকৰ নিজা জন্মভূমি ভাৰতৰ বিহাৰলৈ নিৰাপদে উভতি যোৱাৰ বাবে কোনো ধৰণৰ আইনী বা ৰাজনৈতিক আলোচনা নোহোৱাৰ ফলত বহুসংখ্যক বিহাৰী, যিসকলক "আবদ্ধ পাকিস্তানী" বুলি কোৱা হয়, বছৰ বছৰ ধৰি ৰাষ্ট্ৰহীন হৈ পৰি ৰয়। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ শৰণাৰ্থী উচ্চায়ুক্তই এই বিহাৰীসকলৰ দুৰ্দশাৰ বিষয়টোত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া নাই। এক অনুমান অনুসৰি বৰ্তমান বাংলাদেশৰ ১৩টা অঞ্চলৰ ৬৬টা শিবিৰত প্ৰায় ৬,০০,০০০ বিহাৰীয়ে বসবাস কৰি আছে আৰু সমসংখ্যক লোকে বাংলাদেশেৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰিছে। ১৯৯০ চনত অতি কমসংখ্যক বিহাৰীক পাকিস্তানলৈ প্ৰব্ৰজন কৰাৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল। পাকিস্তানে বাৰে বাৰে দোহাৰিছে যে পূব পাকিস্তানৰ উত্তৰাধিকাৰী ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে বাংলাদেশে বিহাৰীসকলক পূৰ্ণ নাগৰিক হিচাপে গ্ৰহণ কৰা উচিত। পাকিস্তানী ৰাজনীতিবিদ আৰু চৰকাৰী বিষয়াসকলে ইমান বিপুলসংখ্যক প্ৰব্ৰজনকাৰীক গ্ৰহণ কৰিবলৈ অসমৰ্থ হোৱাৰ অজুহাত দেখুৱাই বিহাৰী মূলৰ এই প্ৰায় ৩,০০,০০০ আবদ্ধ পাকিস্তানী লোকক আশ্ৰয় দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰি আহে। ২০০৮ চনৰ মে' মাহত বাংলাদেশ উচ্চ ন্যায়ালয়ে ৰায় দিয়ে যে ১৯৭১ চনত যিসকল নাবালক আছিল বা ১৯৭১ চনৰ পিছত জন্মগ্ৰহণ কৰা বিহাৰীসকল বাংলাদেশৰ নাগৰিক আৰু তেওঁলোকৰ ভোটাধিকাৰ আছে।<ref name=reuters051908>[http://reuters.com "Court rules that young Biharis are Bangladesh citizens"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119060855/http://reuters.com |date=19 November 2016 }}. ৰয়টাৰ্ছ. 19 May 2008.</ref><ref name=bbc051908>[https://bbc.co.uk "Citizenship for Bihari refugees"] . বিবিচি নিউজ. 19 May 2008.</ref> এই ঐতিহাসিক ৰায়ৰ ফলত বাংলাদেশত বসবাস কৰা ৩,০০,০০০ বিহাৰীৰ ভিতৰত প্ৰায় ১,৫০,০০০ লোক বাংলাদেশী নাগৰিকত্ব লাভৰ বাবে যোগ্য বিবেচিত হয়।<ref name=bbc051908/> যদিও আদালতৰ ৰায়ত স্পষ্টকৈ কোৱা হৈছিল যে বিহাৰীসকলে ২০০৮ চনৰ ডিচেম্বৰৰ নিৰ্বাচনত ভোটদানৰ বাবে পঞ্জীয়ন কৰিব পাৰিব, তথাপি নিৰ্বাচন আয়োগে ২০০৮ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁলোকৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত নকৰাকৈয়ে ভোটাৰ তালিকাৰ কাম সামৰণি মাৰে।<ref>{{cite news |title=Bangladesh fails to register its Urdu-speaking citizens as voters |url=http://thaindian.com |newspaper=Thaindian News |agency=ইণ্ডো-এছিয়ান নিউজ চাৰ্ভিচ |date=15 August 2008 |access-date=14 July 2020 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304193532/http://thaindian.com |url-status=dead }}</ref> ==কেৰিবিয়ান, ফিজি, মৰিছাছ, ম্যানমাৰ, দক্ষিণ আফ্ৰিকা আৰু ছেচেলচ== ১৯ শতিকাত [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ৰ [[বিহাৰ]] প্ৰদেশ আৰু সংযুক্ত প্ৰদেশৰ [[ভোজপুৰী]]ভাষী অঞ্চলৰ বুজনসংখ্যক লোকে কেৰিবিয়ান, [[ফিজি]], [[মৰিছাছ]], [[ম্যানমাৰ]], ছেচেলচ আৰু নাটাল, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ [[কুঁহিয়াৰ]], ক'ক', [[ধান]] আৰু ৰবৰৰ খেতিপথাৰত চুক্তিবদ্ধ শ্ৰমিক হিচাপে কাম কৰিবলৈ বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তলৈ যাত্ৰা কৰিছিল। ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ানসকলৰ বেছিভাগেই হৈছে বিহাৰী মৰিচিয়ান,<ref name=biharimauritianmajority>{{cite news |title=Mauritians will be able to track Bihar roots more easily |url=http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/mauritians-will-be-able-to-track-bihar-roots-more-easily_10019052.html |newspaper=Thaindian News |agency=Indo-Asian News Service |date=2008-02-19 |access-date=2013-07-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130718233715/http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/mauritians-will-be-able-to-track-bihar-roots-more-easily_10019052.html |archive-date=18 July 2013}}</ref> ঠিক সেইদৰে ভাৰতীয় মূলৰ ছেচেলচবাসীৰো এক অংশ বিহাৰী মূলৰ (দেশখনৰ জাতীয় ভাৰতীয়সকলৰ বেছিভাগেই দক্ষিণ ভাৰতীয় আৰু [[গুজৰাটী]] হোৱাৰ বাবে তেওঁলোক তৃতীয় বৃহত্তম গোট)। ইয়াৰ উপৰি ভাৰতীয় দক্ষিণ আফ্ৰিকানসকলৰো (গুজৰাটী, [[তামিল]] আৰু [[তেলেগু]]সকলৰ পিছতে দেশখনৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম উপগোট) এক অংশ বিহাৰী মূলৰ লোক। মৰিছাছৰ বেছিভাগ প্ৰধানমন্ত্ৰী বা ৰাষ্ট্ৰপতিয়েই আছিল ভাৰতৰ বিহাৰ আৰু [[উত্তৰ প্ৰদেশ]] ৰাজ্যৰ ভোজপুৰ-পূৰ্বাঞ্চল অঞ্চলৰ বিহাৰী বংশোদ্ভৱ ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ান লোক।<ref>{{cite web |url=http://pinkpigeonpress.com/documents/kalapani.html |title=The Indian Diaspora |website=Pink Pigeon Press |access-date=2013-07-18}}</ref> বহুতো ভাৰতীয় মূলৰ কেৰিবিয়ান লোকেও উত্তৰ প্ৰদেশৰ পূৰ্বাঞ্চল আৰু অৱধ অঞ্চলৰ ভোজপুৰী বা [[অৱধী]] বংশোদ্ভৱ।<ref>{{Cite web|title=THE EXPERIENCE OF INDIAN INDENTURE IN TRINIDAD: ARRIVAL AND SETTLEMENT|url=http://www.caribbean-atlas.com/en/themes/waves-of-colonization-and-control-in-the-caribbean/waves-of-colonization/the-experience-of-indian-indenture-in-trinidad-arrival-and-settlement.html|access-date=2020-12-17|website=www.caribbean-atlas.com}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-09-14|title=How Hindi travelled to these five countries from India|url=https://indianexpress.com/article/research/hindi-diwas-2018-hindi-travelled-to-these-five-countries-from-india/|access-date=2020-12-17|website=The Indian Express|language=en}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ফিজি]] [[শ্ৰেণী:মৰিছাছ]] [[শ্ৰেণী:ম্যানমাৰ]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:বিহাৰৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] siu2rk17567ab0zc3bo2ur1nlzzfkht 645466 645465 2026-10-16T12:31:12Z Kandarpajit Kallol 6257 645466 wikitext text/x-wiki {{infobox ethnic group | group = বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী (Bihari diaspora) | languages = [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]], [[অংগিকা]], [[মগহী ভাষা|মগহী]], [[বজ্জিকা]], [[হিন্দুস্তানী ভাষা|হিন্দুস্তানী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]<br>কেৰিবিয়ান ইংৰাজী আৰু [[কেৰিবিয়ান হিন্দুস্তানী]] (কেৰিবিয়ান দ্বীপপুঞ্জত)<br>[[ফিজি হিন্দী]], পিজিন ফিজিয়ান আৰু ফিজিয়ান ইংৰাজী ([[ফিজি]]ত)<br>দক্ষিণ আফ্ৰিকান ইংৰাজী, আফ্ৰিকান্স আৰু [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী (নাইতালি)]] ([[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ত)<br>[[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], মৰিচিয়ান ক্ৰেঅ'ল আৰু মৰিচিয়ান ভোজপুৰী ([[মৰিছাছ]]ত)<br>ছেচেলচ ক্ৰেঅ'ল, [[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]] আৰু [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] (ছেচেলচত) | religions = প্ৰধানকৈ: [[File:Om.svg|17px]] [[হিন্দু ধৰ্ম]] ৮০%<br/>সংখ্যালঘু: [[File:Star and Crescent.svg|16px]] [[ইছলাম ধৰ্ম]] ১৭%, [[File:Dharma Wheel.svg|15px]] [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] ৩% | related_groups = [[নেপালী প্ৰব্ৰজনকাৰী]], [[বাঙালী প্ৰব্ৰজনকাৰী]], [[ওড়িয়া প্ৰব্ৰজনকাৰী]] আৰু [[অসমীয়া মানুহ|অসমীয়া প্ৰব্ৰজনকাৰী]] }} '''বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী''' ([[ইংৰাজী]]: Bihari diaspora) বুলিলে ভাৰতৰ পূব প্ৰান্তৰ ৰাজ্য [[বিহাৰ]]ৰ মূল বাসিন্দা যিসকল ভাৰতৰ বাহিৰত বসবাস কৰে, সেই বিহাৰীসকলক বুজায়। তেওঁলোকৰ মাজত [[ভোজপুৰী]], [[মৈথিলী]] আৰু [[মগহী]] আদিকে ধৰি বিভিন্ন ভাষিক- জনগোষ্ঠীয় গোট অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। ==পাকিস্তান আৰু বাংলাদেশ== ১৯৪৭ চনৰ [[ভাৰত]] বিভাজনৰ সময়ত বহুসংখ্যক বিহাৰী [[মুছলমান]] পশ্চিম [[পাকিস্তান]] আৰু পূব পাকিস্তান দুয়োখন ঠাইলৈকে প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তাত তেওঁলোকক অন্যান্য মুহাজিৰসকলৰ সৈতে গণ্য কৰা হৈছিল আৰু বৰ্তমানৰ পাকিস্তানতো তেওঁলোকক একে বুলিয়েই ধৰা হয়। পূব ভাৰতৰ বিহাৰৰপৰা প্ৰায় ১০ লাখ বিহাৰী [[উৰ্দু]]ভাষী লোক পূব পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰিত হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Haq |first=Farhat |date=November 1995 |title=Rise of the MQM in Pakistan: Politics of Ethnic Mobilization |journal=Asian Survey |volume=35 |issue=11 |page=995 |doi=10.2307/2645723 |jstor=2645723 }}</ref> ১৯৭১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত বাংলাদেশৰ মুক্তি যুদ্ধৰ অন্তত পূব পাকিস্তান যেতিয়া [[বাংলাদেশ]] নামৰ এখন স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠিত হয়, তেতিয়া উৰ্দুভাষী হোৱাৰ বাবে দেশ এৰিবলৈ বিচৰা, বিভক্ত পৰিয়ালৰ সদস্য আৰু চৰম দুৰৱস্থাত পৰা ৮৩,০০০ বিহাৰীক (যাৰ ভিতৰত ৫৮,০০০ প্ৰ প্ৰাক্তন চৰকাৰী কৰ্মচাৰী আৰু সামৰিক কৰ্মী আছিল) পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৯৭৪ চনৰ ভিতৰত ১০৮,০০০ লোকক (প্ৰধানকৈ আকাশী পথেৰে) পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়; আৰু ১৯৮১ চনৰ ভিতৰত এই সংখ্যা প্ৰায় ১৬৩,০০০ হয়গৈ। পূব বংগৰ বাকী থকা বিহাৰীসকল ইয়াতেই ৰৈ যায় আৰু দুয়োখন দেশৰ বাবেই তেওঁলোক অবাঞ্ছিত হৈ পৰে। পাকিস্তানে নতুনকৈ গঠিত বাংলাদেশত থাকি যোৱা বিহাৰীসকলক গ্ৰহণ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে, কিয়নো সেই সময়ত পাকিস্তানে নিজেই হাজাৰ হাজাৰ আফগান শৰণাৰ্থীক আশ্ৰয় দি ব্যৱস্থাপনা কৰিবলৈ সংগ্ৰাম কৰি আছিল।<ref name="BBC2002">{{cite web |title=Musharraf wraps up Bangladesh visit |url=https://bbc.co.uk |work=BBC News|date=31 July 2002 |access-date=16 March 2019 |archive-url=https://archive.org |archive-date=4 May 2004 |url-status=live |quote=The president said while he had every sympathy for the plight of thousands of people in Bangladesh known as 'stranded Pakistanis', he could not allow them to emigrate to Pakistan. The president said he would do everything possible to resolve the issue, but at the moment, Pakistan is still struggling to accommodate thousands of Afghan refugees.}}</ref> আনহাতে, যুদ্ধৰ সময়ত পশ্চিম পাকিস্তানক সমৰ্থন কৰাৰ বাবে আৰু [[বাংলা ভাষা]]ৰ পৰিৱৰ্তে নিজৰ মাতৃভাষা উৰ্দুক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াৰ বাবে বাংলাদেশীসকলেও এই বিহাৰীসকলক ঘৃণাৰ চকুৰে চাইছিল। বিহাৰীসকলক পাকিস্তানী নাগৰিকত্ব প্ৰদান কৰা বা তেওঁলোকৰ নিজা জন্মভূমি ভাৰতৰ বিহাৰলৈ নিৰাপদে উভতি যোৱাৰ বাবে কোনো ধৰণৰ আইনী বা ৰাজনৈতিক আলোচনা নোহোৱাৰ ফলত বহুসংখ্যক বিহাৰী, যিসকলক "আবদ্ধ পাকিস্তানী" বুলি কোৱা হয়, বছৰ বছৰ ধৰি ৰাষ্ট্ৰহীন হৈ পৰি ৰয়। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ শৰণাৰ্থী উচ্চায়ুক্তই এই বিহাৰীসকলৰ দুৰ্দশাৰ বিষয়টোত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া নাই। এক অনুমান অনুসৰি বৰ্তমান বাংলাদেশৰ ১৩টা অঞ্চলৰ ৬৬টা শিবিৰত প্ৰায় ৬,০০,০০০ বিহাৰীয়ে বসবাস কৰি আছে আৰু সমসংখ্যক লোকে বাংলাদেশেৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰিছে। ১৯৯০ চনত অতি কমসংখ্যক বিহাৰীক পাকিস্তানলৈ প্ৰব্ৰজন কৰাৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল। পাকিস্তানে বাৰে বাৰে দোহাৰিছে যে পূব পাকিস্তানৰ উত্তৰাধিকাৰী ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে বাংলাদেশে বিহাৰীসকলক পূৰ্ণ নাগৰিক হিচাপে গ্ৰহণ কৰা উচিত। পাকিস্তানী ৰাজনীতিবিদ আৰু চৰকাৰী বিষয়াসকলে ইমান বিপুলসংখ্যক প্ৰব্ৰজনকাৰীক গ্ৰহণ কৰিবলৈ অসমৰ্থ হোৱাৰ অজুহাত দেখুৱাই বিহাৰী মূলৰ এই প্ৰায় ৩,০০,০০০ আবদ্ধ পাকিস্তানী লোকক আশ্ৰয় দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰি আহে। ২০০৮ চনৰ মে' মাহত বাংলাদেশ উচ্চ ন্যায়ালয়ে ৰায় দিয়ে যে ১৯৭১ চনত যিসকল নাবালক আছিল বা ১৯৭১ চনৰ পিছত জন্মগ্ৰহণ কৰা বিহাৰীসকল বাংলাদেশৰ নাগৰিক আৰু তেওঁলোকৰ ভোটাধিকাৰ আছে।<ref name=reuters051908>[http://reuters.com "Court rules that young Biharis are Bangladesh citizens"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119060855/http://reuters.com |date=19 November 2016 }}. ৰয়টাৰ্ছ. 19 May 2008.</ref><ref name=bbc051908>[https://bbc.co.uk "Citizenship for Bihari refugees"] . বিবিচি নিউজ. 19 May 2008.</ref> এই ঐতিহাসিক ৰায়ৰ ফলত বাংলাদেশত বসবাস কৰা ৩,০০,০০০ বিহাৰীৰ ভিতৰত প্ৰায় ১,৫০,০০০ লোক বাংলাদেশী নাগৰিকত্ব লাভৰ বাবে যোগ্য বিবেচিত হয়।<ref name=bbc051908/> যদিও আদালতৰ ৰায়ত স্পষ্টকৈ কোৱা হৈছিল যে বিহাৰীসকলে ২০০৮ চনৰ ডিচেম্বৰৰ নিৰ্বাচনত ভোটদানৰ বাবে পঞ্জীয়ন কৰিব পাৰিব, তথাপি নিৰ্বাচন আয়োগে ২০০৮ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁলোকৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত নকৰাকৈয়ে ভোটাৰ তালিকাৰ কাম সামৰণি মাৰে।<ref>{{cite news |title=Bangladesh fails to register its Urdu-speaking citizens as voters |url=http://thaindian.com |newspaper=Thaindian News |agency=ইণ্ডো-এছিয়ান নিউজ চাৰ্ভিচ |date=15 August 2008 |access-date=14 July 2020 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304193532/http://thaindian.com |url-status=dead }}</ref> ==কেৰিবিয়ান, ফিজি, মৰিছাছ, ম্যানমাৰ, দক্ষিণ আফ্ৰিকা আৰু ছেচেলচ== ১৯ শতিকাত [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ৰ [[বিহাৰ]] প্ৰদেশ আৰু সংযুক্ত প্ৰদেশৰ [[ভোজপুৰী]]ভাষী অঞ্চলৰ বুজনসংখ্যক লোকে কেৰিবিয়ান, [[ফিজি]], [[মৰিছাছ]], [[ম্যানমাৰ]], ছেচেলচ আৰু নাটাল, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ [[কুঁহিয়াৰ]], ক'ক', [[ধান]] আৰু ৰবৰৰ খেতিপথাৰত চুক্তিবদ্ধ শ্ৰমিক হিচাপে কাম কৰিবলৈ বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তলৈ যাত্ৰা কৰিছিল। ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ানসকলৰ বেছিভাগেই হৈছে বিহাৰী মৰিচিয়ান,<ref name=biharimauritianmajority>{{cite news |title=Mauritians will be able to track Bihar roots more easily |url=http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/mauritians-will-be-able-to-track-bihar-roots-more-easily_10019052.html |newspaper=Thaindian News |agency=Indo-Asian News Service |date=2008-02-19 |access-date=2013-07-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130718233715/http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/mauritians-will-be-able-to-track-bihar-roots-more-easily_10019052.html |archive-date=18 July 2013}}</ref> ঠিক সেইদৰে ভাৰতীয় মূলৰ ছেচেলচবাসীৰো এক অংশ বিহাৰী মূলৰ (দেশখনৰ জাতীয় ভাৰতীয়সকলৰ বেছিভাগেই দক্ষিণ ভাৰতীয় আৰু [[গুজৰাটী]] হোৱাৰ বাবে তেওঁলোক তৃতীয় বৃহত্তম গোট)। ইয়াৰ উপৰি ভাৰতীয় দক্ষিণ আফ্ৰিকানসকলৰো (গুজৰাটী, [[তামিল]] আৰু [[তেলেগু]]সকলৰ পিছতে দেশখনৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম উপগোট) এক অংশ বিহাৰী মূলৰ লোক। মৰিছাছৰ বেছিভাগ প্ৰধানমন্ত্ৰী বা ৰাষ্ট্ৰপতিয়েই আছিল ভাৰতৰ বিহাৰ আৰু [[উত্তৰ প্ৰদেশ]] ৰাজ্যৰ ভোজপুৰ-পূৰ্বাঞ্চল অঞ্চলৰ বিহাৰী বংশোদ্ভৱ ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ান লোক।<ref>{{cite web |url=http://pinkpigeonpress.com/documents/kalapani.html |title=The Indian Diaspora |website=Pink Pigeon Press |access-date=2013-07-18}}</ref> বহুতো ভাৰতীয় মূলৰ কেৰিবিয়ান লোকেও উত্তৰ প্ৰদেশৰ পূৰ্বাঞ্চল আৰু অৱধ অঞ্চলৰ ভোজপুৰী বা [[অৱধী]] বংশোদ্ভৱ।<ref>{{Cite web|title=THE EXPERIENCE OF INDIAN INDENTURE IN TRINIDAD: ARRIVAL AND SETTLEMENT|url=http://www.caribbean-atlas.com/en/themes/waves-of-colonization-and-control-in-the-caribbean/waves-of-colonization/the-experience-of-indian-indenture-in-trinidad-arrival-and-settlement.html|access-date=2020-12-17|website=www.caribbean-atlas.com}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-09-14|title=How Hindi travelled to these five countries from India|url=https://indianexpress.com/article/research/hindi-diwas-2018-hindi-travelled-to-these-five-countries-from-india/|access-date=2020-12-17|website=The Indian Express|language=en}}</ref> ==আৰু চাওক== *[[ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ফিজি]] [[শ্ৰেণী:মৰিছাছ]] [[শ্ৰেণী:ম্যানমাৰ]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:বিহাৰৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] hsdwfbkj8hyw3q9h2i924h63v6l097l 645694 645466 2026-10-17T01:30:06Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645694 wikitext text/x-wiki {{infobox ethnic group | group = বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী (Bihari diaspora) | languages = [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]], [[অংগিকা]], [[মগহী ভাষা|মগহী]], [[বজ্জিকা]], [[হিন্দুস্তানী ভাষা|হিন্দুস্তানী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]<br>কেৰিবিয়ান ইংৰাজী আৰু [[কেৰিবিয়ান হিন্দুস্তানী]] (কেৰিবিয়ান দ্বীপপুঞ্জত)<br>[[ফিজি হিন্দী]], পিজিন ফিজিয়ান আৰু ফিজিয়ান ইংৰাজী ([[ফিজি]]ত)<br>দক্ষিণ আফ্ৰিকান ইংৰাজী, আফ্ৰিকান্স আৰু [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী (নাইতালি)]] ([[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ত)<br>[[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], মৰিচিয়ান ক্ৰেঅ'ল আৰু মৰিচিয়ান ভোজপুৰী ([[মৰিছাছ]]ত)<br>ছেচেলচ ক্ৰেঅ'ল, [[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]] আৰু [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] (ছেচেলচত) | religions = প্ৰধানকৈ: [[File:Om.svg|17px]] [[হিন্দু ধৰ্ম]] ৮০%<br/>সংখ্যালঘু: [[File:Star and Crescent.svg|16px]] [[ইছলাম ধৰ্ম]] ১৭%, [[File:Dharma Wheel.svg|15px]] [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] ৩% | related_groups = [[নেপালী প্ৰব্ৰজনকাৰী]], [[বাঙালী প্ৰব্ৰজনকাৰী]], [[ওড়িয়া প্ৰব্ৰজনকাৰী]] আৰু [[অসমীয়া মানুহ|অসমীয়া প্ৰব্ৰজনকাৰী]] }} '''বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী''' ([[ইংৰাজী]]: Bihari diaspora) বুলিলে ভাৰতৰ পূব প্ৰান্তৰ ৰাজ্য [[বিহাৰ]]ৰ মূল বাসিন্দা যিসকল ভাৰতৰ বাহিৰত বসবাস কৰে, সেই বিহাৰীসকলক বুজায়। তেওঁলোকৰ মাজত [[ভোজপুৰী]], [[মৈথিলী]] আৰু [[মগহী]] আদিকে ধৰি বিভিন্ন ভাষিক- জনগোষ্ঠীয় গোট অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। ==পাকিস্তান আৰু বাংলাদেশ== ১৯৪৭ চনৰ [[ভাৰত]] বিভাজনৰ সময়ত বহুসংখ্যক বিহাৰী [[মুছলমান]] পশ্চিম [[পাকিস্তান]] আৰু পূব পাকিস্তান দুয়োখন ঠাইলৈকে প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তাত তেওঁলোকক অন্যান্য মুহাজিৰসকলৰ সৈতে গণ্য কৰা হৈছিল আৰু বৰ্তমানৰ পাকিস্তানতো তেওঁলোকক একে বুলিয়েই ধৰা হয়। পূব ভাৰতৰ বিহাৰৰপৰা প্ৰায় ১০ লাখ বিহাৰী [[উৰ্দু]]ভাষী লোক পূব পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰিত হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Haq |first=Farhat |date=November 1995 |title=Rise of the MQM in Pakistan: Politics of Ethnic Mobilization |journal=Asian Survey |volume=35 |issue=11 |page=995 |doi=10.2307/2645723 |jstor=2645723 }}</ref> ১৯৭১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত বাংলাদেশৰ মুক্তি যুদ্ধৰ অন্তত পূব পাকিস্তান যেতিয়া [[বাংলাদেশ]] নামৰ এখন স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠিত হয়, তেতিয়া উৰ্দুভাষী হোৱাৰ বাবে দেশ এৰিবলৈ বিচৰা, বিভক্ত পৰিয়ালৰ সদস্য আৰু চৰম দুৰৱস্থাত পৰা ৮৩,০০০ বিহাৰীক (যাৰ ভিতৰত ৫৮,০০০ প্ৰ প্ৰাক্তন চৰকাৰী কৰ্মচাৰী আৰু সামৰিক কৰ্মী আছিল) পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৯৭৪ চনৰ ভিতৰত ১০৮,০০০ লোকক (প্ৰধানকৈ আকাশী পথেৰে) পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়; আৰু ১৯৮১ চনৰ ভিতৰত এই সংখ্যা প্ৰায় ১৬৩,০০০ হয়গৈ। পূব বংগৰ বাকী থকা বিহাৰীসকল ইয়াতেই ৰৈ যায় আৰু দুয়োখন দেশৰ বাবেই তেওঁলোক অবাঞ্ছিত হৈ পৰে। পাকিস্তানে নতুনকৈ গঠিত বাংলাদেশত থাকি যোৱা বিহাৰীসকলক গ্ৰহণ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে, কিয়নো সেই সময়ত পাকিস্তানে নিজেই হাজাৰ হাজাৰ আফগান শৰণাৰ্থীক আশ্ৰয় দি ব্যৱস্থাপনা কৰিবলৈ সংগ্ৰাম কৰি আছিল।<ref name="BBC2002">{{cite web |title=Musharraf wraps up Bangladesh visit |url=https://bbc.co.uk |work=BBC News|date=31 July 2002 |access-date=16 March 2019 |archive-url=https://archive.org |archive-date=4 May 2004 |url-status=live |quote=The president said while he had every sympathy for the plight of thousands of people in Bangladesh known as 'stranded Pakistanis', he could not allow them to emigrate to Pakistan. The president said he would do everything possible to resolve the issue, but at the moment, Pakistan is still struggling to accommodate thousands of Afghan refugees.}}</ref> আনহাতে, যুদ্ধৰ সময়ত পশ্চিম পাকিস্তানক সমৰ্থন কৰাৰ বাবে আৰু [[বাংলা ভাষা]]ৰ পৰিৱৰ্তে নিজৰ মাতৃভাষা উৰ্দুক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াৰ বাবে বাংলাদেশীসকলেও এই বিহাৰীসকলক ঘৃণাৰ চকুৰে চাইছিল। বিহাৰীসকলক পাকিস্তানী নাগৰিকত্ব প্ৰদান কৰা বা তেওঁলোকৰ নিজা জন্মভূমি ভাৰতৰ বিহাৰলৈ নিৰাপদে উভতি যোৱাৰ বাবে কোনো ধৰণৰ আইনী বা ৰাজনৈতিক আলোচনা নোহোৱাৰ ফলত বহুসংখ্যক বিহাৰী, যিসকলক "আবদ্ধ পাকিস্তানী" বুলি কোৱা হয়, বছৰ বছৰ ধৰি ৰাষ্ট্ৰহীন হৈ পৰি ৰয়। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ শৰণাৰ্থী উচ্চায়ুক্তই এই বিহাৰীসকলৰ দুৰ্দশাৰ বিষয়টোত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া নাই। এক অনুমান অনুসৰি বৰ্তমান বাংলাদেশৰ ১৩টা অঞ্চলৰ ৬৬টা শিবিৰত প্ৰায় ৬,০০,০০০ বিহাৰীয়ে বসবাস কৰি আছে আৰু সমসংখ্যক লোকে বাংলাদেশেৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰিছে। ১৯৯০ চনত অতি কমসংখ্যক বিহাৰীক পাকিস্তানলৈ প্ৰব্ৰজন কৰাৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল। পাকিস্তানে বাৰে বাৰে দোহাৰিছে যে পূব পাকিস্তানৰ উত্তৰাধিকাৰী ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে বাংলাদেশে বিহাৰীসকলক পূৰ্ণ নাগৰিক হিচাপে গ্ৰহণ কৰা উচিত। পাকিস্তানী ৰাজনীতিবিদ আৰু চৰকাৰী বিষয়াসকলে ইমান বিপুলসংখ্যক প্ৰব্ৰজনকাৰীক গ্ৰহণ কৰিবলৈ অসমৰ্থ হোৱাৰ অজুহাত দেখুৱাই বিহাৰী মূলৰ এই প্ৰায় ৩,০০,০০০ আবদ্ধ পাকিস্তানী লোকক আশ্ৰয় দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰি আহে। ২০০৮ চনৰ মে' মাহত বাংলাদেশ উচ্চ ন্যায়ালয়ে ৰায় দিয়ে যে ১৯৭১ চনত যিসকল নাবালক আছিল বা ১৯৭১ চনৰ পিছত জন্মগ্ৰহণ কৰা বিহাৰীসকল বাংলাদেশৰ নাগৰিক আৰু তেওঁলোকৰ ভোটাধিকাৰ আছে।<ref name=reuters051908>[http://reuters.com "Court rules that young Biharis are Bangladesh citizens"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119060855/http://reuters.com |date=19 November 2016 }}. ৰয়টাৰ্ছ. 19 May 2008.</ref><ref name=bbc051908>[https://bbc.co.uk "Citizenship for Bihari refugees"] . বিবিচি নিউজ. 19 May 2008.</ref> এই ঐতিহাসিক ৰায়ৰ ফলত বাংলাদেশত বসবাস কৰা ৩,০০,০০০ বিহাৰীৰ ভিতৰত প্ৰায় ১,৫০,০০০ লোক বাংলাদেশী নাগৰিকত্ব লাভৰ বাবে যোগ্য বিবেচিত হয়।<ref name=bbc051908/> যদিও আদালতৰ ৰায়ত স্পষ্টকৈ কোৱা হৈছিল যে বিহাৰীসকলে ২০০৮ চনৰ ডিচেম্বৰৰ নিৰ্বাচনত ভোটদানৰ বাবে পঞ্জীয়ন কৰিব পাৰিব, তথাপি নিৰ্বাচন আয়োগে ২০০৮ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁলোকৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত নকৰাকৈয়ে ভোটাৰ তালিকাৰ কাম সামৰণি মাৰে।<ref>{{cite news |title=Bangladesh fails to register its Urdu-speaking citizens as voters |url=http://thaindian.com |newspaper=Thaindian News |agency=ইণ্ডো-এছিয়ান নিউজ চাৰ্ভিচ |date=15 August 2008 |access-date=14 July 2020 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304193532/http://thaindian.com |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100413031415/http://thaindian.com/ |archivedate=13 April 2010 |deadurl=yes }}</ref> ==কেৰিবিয়ান, ফিজি, মৰিছাছ, ম্যানমাৰ, দক্ষিণ আফ্ৰিকা আৰু ছেচেলচ== ১৯ শতিকাত [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ৰ [[বিহাৰ]] প্ৰদেশ আৰু সংযুক্ত প্ৰদেশৰ [[ভোজপুৰী]]ভাষী অঞ্চলৰ বুজনসংখ্যক লোকে কেৰিবিয়ান, [[ফিজি]], [[মৰিছাছ]], [[ম্যানমাৰ]], ছেচেলচ আৰু নাটাল, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ [[কুঁহিয়াৰ]], ক'ক', [[ধান]] আৰু ৰবৰৰ খেতিপথাৰত চুক্তিবদ্ধ শ্ৰমিক হিচাপে কাম কৰিবলৈ বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তলৈ যাত্ৰা কৰিছিল। ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ানসকলৰ বেছিভাগেই হৈছে বিহাৰী মৰিচিয়ান,<ref name=biharimauritianmajority>{{cite news |title=Mauritians will be able to track Bihar roots more easily |url=http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/mauritians-will-be-able-to-track-bihar-roots-more-easily_10019052.html |newspaper=Thaindian News |agency=Indo-Asian News Service |date=2008-02-19 |access-date=2013-07-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130718233715/http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/mauritians-will-be-able-to-track-bihar-roots-more-easily_10019052.html |archive-date=18 July 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130718233715/http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/mauritians-will-be-able-to-track-bihar-roots-more-easily_10019052.html |archivedate=2013-07-18 |deadurl=yes}}</ref> ঠিক সেইদৰে ভাৰতীয় মূলৰ ছেচেলচবাসীৰো এক অংশ বিহাৰী মূলৰ (দেশখনৰ জাতীয় ভাৰতীয়সকলৰ বেছিভাগেই দক্ষিণ ভাৰতীয় আৰু [[গুজৰাটী]] হোৱাৰ বাবে তেওঁলোক তৃতীয় বৃহত্তম গোট)। ইয়াৰ উপৰি ভাৰতীয় দক্ষিণ আফ্ৰিকানসকলৰো (গুজৰাটী, [[তামিল]] আৰু [[তেলেগু]]সকলৰ পিছতে দেশখনৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম উপগোট) এক অংশ বিহাৰী মূলৰ লোক। মৰিছাছৰ বেছিভাগ প্ৰধানমন্ত্ৰী বা ৰাষ্ট্ৰপতিয়েই আছিল ভাৰতৰ বিহাৰ আৰু [[উত্তৰ প্ৰদেশ]] ৰাজ্যৰ ভোজপুৰ-পূৰ্বাঞ্চল অঞ্চলৰ বিহাৰী বংশোদ্ভৱ ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ান লোক।<ref>{{cite web |url=http://pinkpigeonpress.com/documents/kalapani.html |title=The Indian Diaspora |website=Pink Pigeon Press |access-date=2013-07-18}}</ref> বহুতো ভাৰতীয় মূলৰ কেৰিবিয়ান লোকেও উত্তৰ প্ৰদেশৰ পূৰ্বাঞ্চল আৰু অৱধ অঞ্চলৰ ভোজপুৰী বা [[অৱধী]] বংশোদ্ভৱ।<ref>{{Cite web|title=THE EXPERIENCE OF INDIAN INDENTURE IN TRINIDAD: ARRIVAL AND SETTLEMENT|url=http://www.caribbean-atlas.com/en/themes/waves-of-colonization-and-control-in-the-caribbean/waves-of-colonization/the-experience-of-indian-indenture-in-trinidad-arrival-and-settlement.html|access-date=2020-12-17|website=www.caribbean-atlas.com}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-09-14|title=How Hindi travelled to these five countries from India|url=https://indianexpress.com/article/research/hindi-diwas-2018-hindi-travelled-to-these-five-countries-from-india/|access-date=2020-12-17|website=The Indian Express|language=en}}</ref> ==আৰু চাওক== *[[ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ফিজি]] [[শ্ৰেণী:মৰিছাছ]] [[শ্ৰেণী:ম্যানমাৰ]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:বিহাৰৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] qwmesx49zpyojewd77ar5v5f6gewb5p 0 140326 645617 645442 2026-10-16T16:07:38Z AjayDas 12623 /* */ 645617 wikitext text/x-wiki {{Short description|১৬ অক্টোবৰত পালন কৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় দিৱস}} {{Infobox holiday | holiday_name = বিশ্ব এনেস্থেচিয়া দিৱস | type = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | image = The First Operation Under Ether - Robert Hinckley.jpg | caption = ৰবাৰ্ট কাটলাৰ হিংকলিৰ অংকন ''ইথাৰৰ সহায়ত কৰা প্ৰথম অস্ত্ৰোপচাৰ'' | observedby = বিশ্বৰ বিভিন্ন দেশ | significance = এনেস্থেচিয়াৰ ইতিহাস আৰু গুৰুত্বৰ বিষয়ে সজাগতা সৃষ্টি | begins = ১৬ অক্টোবৰ ১৮৪৬ | date = ১৬ অক্টোবৰ | scheduling = প্ৰতি বছৰে একেদিনাই | duration = ১ দিন | frequency = বাৰ্ষিক }} '''বিশ্ব এনেস্থেচিয়া দিৱস''' {{en|World Anaesthesia Day}} প্ৰতি বছৰে ১৬ অক্টোবৰত পালন কৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় দিৱস। চিকিৎসাৰ সময়ত বিষ অনুভৱ নকৰাকৈ অস্ত্ৰোপচাৰ কৰিব পৰা পদ্ধতিৰ বিকাশৰ ইতিহাস সোঁৱৰণ কৰা আৰু নিৰাপদ এনেস্থেচিয়াৰ গুৰুত্বৰ বিষয়ে সজাগতা বৃদ্ধি কৰাই এই দিৱসৰ মূল উদ্দেশ্য। এই দিৱসক কিছুমান দেশত ৰাষ্ট্ৰীয় এনেস্থেচিয়া দিৱস বা ইথাৰ দিৱস বুলিও জনা যায়।<ref name="Haridas">{{cite journal |last=Haridas |first=Rajesh P. |title=October 16: Ether Day, National Anaesthesia Day and World Anaesthesia Day |journal=Journal of Anesthesia History |year=2017 |volume=3 |issue=4 |pages=115–116 |pmid=29275801 |doi=10.1016/j.janh.2017.11.001}}</ref><ref name="WFSA">{{cite web |title=World Anaesthesia Day |url=https://wfsahq.org/our-work/advocacy/campaigns/world-anaesthesia-day/ |website=World Federation of Societies of Anaesthesiologists |access-date=16 October 2026}}</ref> ১৮৪৬ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বষ্টন চহৰৰ মেছাচুচেটছ জেনেৰেল চিকিৎসালয়ত ইথাৰ ব্যৱহাৰ কৰি বিষ অনুভৱ নকৰাকৈ অস্ত্ৰোপচাৰ কৰাৰ এটা সফল ৰাজহুৱা প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। দন্ত চিকিৎসক ৱিলিয়াম টমাছ গ্ৰীণ মৰ্টনে ৰোগী এডৱাৰ্ড গিলবাৰ্ট এবটক ইথাৰৰ বাষ্প উশাহত ল'বলৈ দিছিল। ইয়াৰ পিছত শল্য চিকিৎসক জন কলিনছ ৱাৰেনে তেওঁৰ ডিঙিৰ তলৰ অংশত থকা এটা টেমুনা আঁতৰাইছিল। এই ঘটনাই আধুনিক এনেস্থেচিয়াৰ ইতিহাসত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান লাভ কৰে।<ref name="WFSAHistory">{{cite web |title=History of Anaesthesia: a personal view |url=https://wfsahq.org/about/history/history-of-anaesthesia/ |website=World Federation of Societies of Anaesthesiologists |access-date=16 October 2026}}</ref><ref name="EtherDay">{{cite journal |title=Ether Day Revisited: The Surgical Records of Edward Gilbert Abbott |journal=Journal of Anesthesia History |year=2022 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10431558/ |access-date=16 October 2026}}</ref> == ইতিহাস == === ইথাৰৰ সহায়ত অস্ত্ৰোপচাৰৰ আৰম্ভণি === এনেস্থেচিয়া আধুনিক চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ আৱিষ্কাৰ। এনেস্থেচিয়া প্ৰয়োগৰ আগতে অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত ৰোগীয়ে তীব্ৰ বিষ সহ্য কৰিবলগীয়া হৈছিল। সেই সময়ত অস্ত্ৰোপচাৰ সাধাৰণতে অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে সম্পন্ন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা হৈছিল। বিষ কমোৱাৰ নিৰ্ভৰযোগ্য উপায়ৰ অভাৱত বহুতো জটিল অস্ত্ৰোপচাৰ কৰাটো কঠিন আছিল।<ref name="WFSAHistory"/> ১৮৪৬ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত বষ্টনৰ মেছাচুচেটছ জেনেৰেল চিকিৎসালয়ৰ অস্ত্ৰোপচাৰ কক্ষত ইথাৰৰ সহায়ত বিষ অনুভৱ নকৰাকৈ অস্ত্ৰোপচাৰ কৰাৰ ৰাজহুৱা প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। এই প্ৰদৰ্শনত দন্ত চিকিৎসক ৱিলিয়াম টমাছ গ্ৰীণ মৰ্টনে এনেস্থেচিয়া প্ৰয়োগ কৰিছিল আৰু শল্য চিকিৎসক জন কলিনছ ৱাৰেনে অস্ত্ৰোপচাৰ সম্পন্ন কৰিছিল। ৰোগী এডৱাৰ্ড গিলবাৰ্ট এবটৰ ডিঙিৰ তলৰ অংশত থকা এটা টেমুনা আঁতৰোৱা হৈছিল।<ref name="WFSAHistory"/><ref name="EtherDay"/> এই ঘটনাৰ স্থানটো বৰ্তমান ''ইথাৰ ডোম'' নামেৰে জনাজাত। এই প্ৰদৰ্শনে অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত বিষ নিয়ন্ত্ৰণৰ ক্ষেত্ৰত এক নতুন যুগৰ সূচনা কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত চিকিৎসকসকলে অধিক সময় লৈ আৰু অধিক নিখুঁতভাৱে অস্ত্ৰোপচাৰ কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত এনেস্থেচিয়াৰ বিভিন্ন ঔষধ আৰু প্ৰয়োগ-পদ্ধতিৰ বিকাশে জটিল অস্ত্ৰোপচাৰক অধিক সম্ভৱ কৰি তোলে।<ref name="WFSAHistory"/><ref name="EtherDay"/> অৱশ্যে ১৮৪৬ চনৰ ঘটনাটোক এনেস্থেচিয়াৰ ইতিহাসৰ একমাত্ৰ আৰম্ভণি বুলি ক'ব নোৱাৰি। ইয়াৰ আগতেও বিভিন্ন দেশত বিষ কমোৱাৰ বাবে ঔষধ আৰু বনৌষধিৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। জাপানৰ চিকিৎসক হানাৱকা ছেইছুৱে ১৮শ শতিকাৰ শেষৰফালে বনৌষধিৰে প্ৰস্তুত কৰা ঔষধ ব্যৱহাৰ কৰি এনেস্থেচিয়াৰ সহায়ত অস্ত্ৰোপচাৰ কৰিছিল। একেদৰে, ১৮৪২ চনত আমেৰিকাৰ চিকিৎসক ক্ৰফৰ্ড লেঙো ইথাৰ ব্যৱহাৰ কৰি অস্ত্ৰোপচাৰ কৰিছিল। কিন্তু মৰ্টনৰ ১৮৪৬ চনৰ প্ৰদৰ্শন আধুনিক এনেস্থেচিয়াৰ প্ৰথম বহুলভাৱে প্ৰচাৰিত ৰাজহুৱা প্ৰদৰ্শন হিচাপে বিশেষভাৱে পৰিচিত হয়।<ref name="WFSAHistory"/><ref>{{cite journal |title=Ether day: an intriguing history |journal=Indian Journal of Anaesthesia |year=2011 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4920664/ |access-date=16 October 2026}}</ref> === দিৱসৰ পালন === ১৮৪৬ চনৰ ঐতিহাসিক ঘটনাটোৰ স্মৃতিত ১৬ অক্টোবৰৰ দিনটো ইথাৰ দিৱস হিচাপেও জনপ্ৰিয় হৈ পৰে। ১৯০৩ চনৰপৰাই এই তাৰিখ উপলক্ষ্যে বিশেষ অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হোৱাৰ তথ্য পোৱা যায়। পিছলৈ এই দিনটো বিশ্ব এনেস্থেচিয়া দিৱস হিচাপে বিভিন্ন দেশত পালন কৰা হয়।<ref name="Haridas"/> বিশ্ব এনেস্থেচিয়াবিদ সংস্থাসমূহৰ মহাসংঘই প্ৰতি বছৰে এই দিৱস উপলক্ষ্যে সজাগতামূলক কাৰ্যসূচী গ্ৰহণ কৰে। এই সংস্থাই এনেস্থেচিয়াৰ চিকিৎসক, স্বাস্থ্যকৰ্মী আৰু সংশ্লিষ্ট সংগঠনসমূহৰ মাজত সহযোগিতা বৃদ্ধি কৰাৰ লগতে জনসাধাৰণক নিৰাপদ এনেস্থেচিয়াৰ বিষয়ে অৱগত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে।<ref name="WFSA"/> প্ৰতি বছৰে এই দিৱসৰ বাবে বিভিন্ন বিষয় নিৰ্বাচন কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, ২০২৩ চনত এনেস্থেচিয়া আৰু কৰ্কট ৰোগৰ চিকিৎসাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। ২০২৪ চনত এনেস্থেচিয়াবিদসকলৰ কৰ্মজীৱনৰ সুস্থতাৰ বিষয়টো বিশেষভাৱে উত্থাপন কৰা হৈছিল। ২০২৫ চনত জৰুৰী স্বাস্থ্যসেৱাত এনেস্থেচিয়াৰ ভূমিকা বিশেষ গুৰুত্ব লাভ কৰিছিল। ২০২৬ চনৰ বিষয় হৈছে অস্ত্ৰোপচাৰৰ আগতে, অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত আৰু তাৰ পিছত এনেস্থেচিয়াবিদসকলৰ ভূমিকা।<ref name="WFSA"/> == এনেস্থেচিয়াৰ গুৰুত্ব == এনেস্থেচিয়া হৈছে চিকিৎসাৰ এনে এক পদ্ধতি, যাৰ সহায়ত অস্ত্ৰোপচাৰ বা আন কিছুমান চিকিৎসা-প্ৰক্ৰিয়াৰ সময়ত বিষৰ অনুভূতি কমোৱা বা বন্ধ কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰয়োগৰ ফলত ৰোগীয়ে অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত অধিক আৰাম লাভ কৰে আৰু চিকিৎসকে নিৰাপদভাৱে চিকিৎসা সম্পন্ন কৰিবলৈ সুবিধা পায়। এনেস্থেচিয়াৰ কেইবাটাও প্ৰধান প্ৰকাৰ আছে। সাধাৰণ এনেস্থেচিয়াত ৰোগীক অচেতন কৰা হয়। স্থানীয় এনেস্থেচিয়াত শৰীৰৰ এটা সৰু অংশৰ অনুভূতি সাময়িকভাৱে বন্ধ কৰা হয়। আঞ্চলিক এনেস্থেচিয়াত শৰীৰৰ এটা ডাঙৰ অংশৰ বিষৰ অনুভূতি বন্ধ কৰা হয়। ৰোগীৰ অৱস্থা, অস্ত্ৰোপচাৰৰ প্ৰকৃতি আৰু অন্যান্য চিকিৎসাগত দিশ বিবেচনা কৰি চিকিৎসকে উপযুক্ত পদ্ধতি নিৰ্বাচন কৰে। এনেস্থেচিয়াবিদসকলে কেৱল অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়তে নহয়, অস্ত্ৰোপচাৰৰ আগতে আৰু পিছতো ৰোগীৰ যত্ন লয়। তেওঁলোকে ৰোগীৰ শাৰীৰিক অৱস্থা পৰীক্ষা কৰে, বিষ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু প্ৰয়োজন অনুসৰি শ্বাস-প্ৰশ্বাস, ৰক্তচাপ আৰু অন্যান্য গুৰুত্বপূৰ্ণ শাৰীৰিক কাৰ্য নিৰীক্ষণ কৰে। জৰুৰী চিকিৎসা আৰু গুৰুতৰ অৱস্থাত থকা ৰোগীৰ যত্নতো তেওঁলোকৰ ভূমিকা আছে।<ref name="WFSA"/><ref name="WFSAHistory"/> == নিৰাপদ এনেস্থেচিয়াৰ প্ৰয়োজনীয়তা == এনেস্থেচিয়াৰ ক্ষেত্ৰত যথেষ্ট উন্নতি হোৱা সত্ত্বেও বিশ্বৰ বহু লোক এতিয়াও নিৰাপদ এনেস্থেচিয়া আৰু অস্ত্ৰোপচাৰৰ সুবিধাৰপৰা বঞ্চিত। বিশ্ব এনেস্থেচিয়াবিদ সংস্থাসমূহৰ মহাসংঘই এই সমস্যাৰ বিষয়ে সজাগতা সৃষ্টি আৰু স্বাস্থ্যসেৱাৰ সুবিধা উন্নত কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে।<ref name="WFSA"/> নিৰাপদ এনেস্থেচিয়াৰ বাবে প্ৰশিক্ষিত চিকিৎসক আৰু স্বাস্থ্যকৰ্মী, উপযুক্ত চিকিৎসা-সঁজুলি, প্ৰয়োজনীয় ঔষধ আৰু ৰোগীৰ নিৰন্তৰ নিৰীক্ষণ অতি প্ৰয়োজনীয়। বিশ্ব এনেস্থেচিয়া দিৱসৰ জৰিয়তে এই ক্ষেত্ৰৰ উন্নতি, চিকিৎসকসকলৰ অৱদান আৰু সকলোৰে বাবে নিৰাপদ অস্ত্ৰোপচাৰৰ সুবিধা নিশ্চিত কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ বিষয়ে জনসাধাৰণক সজাগ কৰা হয়।<ref name="WFSA"/> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:দিৱসসমূহ]] [[শ্ৰেণী:চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰ]] q17ath27p3rersfiz9soifg6xcp0wv0 645618 645617 2026-10-16T16:08:53Z AjayDas 12623 /* */ 645618 wikitext text/x-wiki {{Short description|১৬ অক্টোবৰত পালন কৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় দিৱস}} {{Infobox holiday | holiday_name = বিশ্ব এনেস্থেচিয়া দিৱস | type = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | image = The First Operation Under Ether - Robert Hinckley.jpg | caption = ৰবাৰ্ট কাটলাৰ হিংকলিয়ে অংকন কৰা ছবি ''ইথাৰৰ সহায়ত কৰা প্ৰথম অস্ত্ৰোপচাৰ'' | observedby = বিশ্বৰ বিভিন্ন দেশ | significance = এনেস্থেচিয়াৰ ইতিহাস আৰু গুৰুত্বৰ বিষয়ে সজাগতা সৃষ্টি | begins = ১৬ অক্টোবৰ ১৮৪৬ | date = ১৬ অক্টোবৰ | scheduling = প্ৰতি বছৰে একেদিনাই | duration = ১ দিন | frequency = বাৰ্ষিক }} '''বিশ্ব এনেস্থেচিয়া দিৱস''' {{en|World Anaesthesia Day}} প্ৰতি বছৰে ১৬ অক্টোবৰত পালন কৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় দিৱস। চিকিৎসাৰ সময়ত বিষ অনুভৱ নকৰাকৈ অস্ত্ৰোপচাৰ কৰিব পৰা পদ্ধতিৰ বিকাশৰ ইতিহাস সোঁৱৰণ কৰা আৰু নিৰাপদ এনেস্থেচিয়াৰ গুৰুত্বৰ বিষয়ে সজাগতা বৃদ্ধি কৰাই এই দিৱসৰ মূল উদ্দেশ্য। এই দিৱসক কিছুমান দেশত ৰাষ্ট্ৰীয় এনেস্থেচিয়া দিৱস বা ইথাৰ দিৱস বুলিও জনা যায়।<ref name="Haridas">{{cite journal |last=Haridas |first=Rajesh P. |title=October 16: Ether Day, National Anaesthesia Day and World Anaesthesia Day |journal=Journal of Anesthesia History |year=2017 |volume=3 |issue=4 |pages=115–116 |pmid=29275801 |doi=10.1016/j.janh.2017.11.001}}</ref><ref name="WFSA">{{cite web |title=World Anaesthesia Day |url=https://wfsahq.org/our-work/advocacy/campaigns/world-anaesthesia-day/ |website=World Federation of Societies of Anaesthesiologists |access-date=16 October 2026}}</ref> ১৮৪৬ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বষ্টন চহৰৰ মেছাচুচেটছ জেনেৰেল চিকিৎসালয়ত ইথাৰ ব্যৱহাৰ কৰি বিষ অনুভৱ নকৰাকৈ অস্ত্ৰোপচাৰ কৰাৰ এটা সফল ৰাজহুৱা প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। দন্ত চিকিৎসক ৱিলিয়াম টমাছ গ্ৰীণ মৰ্টনে ৰোগী এডৱাৰ্ড গিলবাৰ্ট এবটক ইথাৰৰ বাষ্প উশাহত ল'বলৈ দিছিল। ইয়াৰ পিছত শল্য চিকিৎসক জন কলিনছ ৱাৰেনে তেওঁৰ ডিঙিৰ তলৰ অংশত থকা এটা টেমুনা আঁতৰাইছিল। এই ঘটনাই আধুনিক এনেস্থেচিয়াৰ ইতিহাসত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান লাভ কৰে।<ref name="WFSAHistory">{{cite web |title=History of Anaesthesia: a personal view |url=https://wfsahq.org/about/history/history-of-anaesthesia/ |website=World Federation of Societies of Anaesthesiologists |access-date=16 October 2026}}</ref><ref name="EtherDay">{{cite journal |title=Ether Day Revisited: The Surgical Records of Edward Gilbert Abbott |journal=Journal of Anesthesia History |year=2022 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10431558/ |access-date=16 October 2026}}</ref> == ইতিহাস == === ইথাৰৰ সহায়ত অস্ত্ৰোপচাৰৰ আৰম্ভণি === এনেস্থেচিয়া আধুনিক চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ আৱিষ্কাৰ। এনেস্থেচিয়া প্ৰয়োগৰ আগতে অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত ৰোগীয়ে তীব্ৰ বিষ সহ্য কৰিবলগীয়া হৈছিল। সেই সময়ত অস্ত্ৰোপচাৰ সাধাৰণতে অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে সম্পন্ন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা হৈছিল। বিষ কমোৱাৰ নিৰ্ভৰযোগ্য উপায়ৰ অভাৱত বহুতো জটিল অস্ত্ৰোপচাৰ কৰাটো কঠিন আছিল।<ref name="WFSAHistory"/> ১৮৪৬ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত বষ্টনৰ মেছাচুচেটছ জেনেৰেল চিকিৎসালয়ৰ অস্ত্ৰোপচাৰ কক্ষত ইথাৰৰ সহায়ত বিষ অনুভৱ নকৰাকৈ অস্ত্ৰোপচাৰ কৰাৰ ৰাজহুৱা প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। এই প্ৰদৰ্শনত দন্ত চিকিৎসক ৱিলিয়াম টমাছ গ্ৰীণ মৰ্টনে এনেস্থেচিয়া প্ৰয়োগ কৰিছিল আৰু শল্য চিকিৎসক জন কলিনছ ৱাৰেনে অস্ত্ৰোপচাৰ সম্পন্ন কৰিছিল। ৰোগী এডৱাৰ্ড গিলবাৰ্ট এবটৰ ডিঙিৰ তলৰ অংশত থকা এটা টেমুনা আঁতৰোৱা হৈছিল।<ref name="WFSAHistory"/><ref name="EtherDay"/> এই ঘটনাৰ স্থানটো বৰ্তমান ''ইথাৰ ডোম'' নামেৰে জনাজাত। এই প্ৰদৰ্শনে অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত বিষ নিয়ন্ত্ৰণৰ ক্ষেত্ৰত এক নতুন যুগৰ সূচনা কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত চিকিৎসকসকলে অধিক সময় লৈ আৰু অধিক নিখুঁতভাৱে অস্ত্ৰোপচাৰ কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত এনেস্থেচিয়াৰ বিভিন্ন ঔষধ আৰু প্ৰয়োগ-পদ্ধতিৰ বিকাশে জটিল অস্ত্ৰোপচাৰক অধিক সম্ভৱ কৰি তোলে।<ref name="WFSAHistory"/><ref name="EtherDay"/> অৱশ্যে ১৮৪৬ চনৰ ঘটনাটোক এনেস্থেচিয়াৰ ইতিহাসৰ একমাত্ৰ আৰম্ভণি বুলি ক'ব নোৱাৰি। ইয়াৰ আগতেও বিভিন্ন দেশত বিষ কমোৱাৰ বাবে ঔষধ আৰু বনৌষধিৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। জাপানৰ চিকিৎসক হানাৱকা ছেইছুৱে ১৮শ শতিকাৰ শেষৰফালে বনৌষধিৰে প্ৰস্তুত কৰা ঔষধ ব্যৱহাৰ কৰি এনেস্থেচিয়াৰ সহায়ত অস্ত্ৰোপচাৰ কৰিছিল। একেদৰে, ১৮৪২ চনত আমেৰিকাৰ চিকিৎসক ক্ৰফৰ্ড লেঙো ইথাৰ ব্যৱহাৰ কৰি অস্ত্ৰোপচাৰ কৰিছিল। কিন্তু মৰ্টনৰ ১৮৪৬ চনৰ প্ৰদৰ্শন আধুনিক এনেস্থেচিয়াৰ প্ৰথম বহুলভাৱে প্ৰচাৰিত ৰাজহুৱা প্ৰদৰ্শন হিচাপে বিশেষভাৱে পৰিচিত হয়।<ref name="WFSAHistory"/><ref>{{cite journal |title=Ether day: an intriguing history |journal=Indian Journal of Anaesthesia |year=2011 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4920664/ |access-date=16 October 2026}}</ref> === দিৱসৰ পালন === ১৮৪৬ চনৰ ঐতিহাসিক ঘটনাটোৰ স্মৃতিত ১৬ অক্টোবৰৰ দিনটো ইথাৰ দিৱস হিচাপেও জনপ্ৰিয় হৈ পৰে। ১৯০৩ চনৰপৰাই এই তাৰিখ উপলক্ষ্যে বিশেষ অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হোৱাৰ তথ্য পোৱা যায়। পিছলৈ এই দিনটো বিশ্ব এনেস্থেচিয়া দিৱস হিচাপে বিভিন্ন দেশত পালন কৰা হয়।<ref name="Haridas"/> বিশ্ব এনেস্থেচিয়াবিদ সংস্থাসমূহৰ মহাসংঘই প্ৰতি বছৰে এই দিৱস উপলক্ষ্যে সজাগতামূলক কাৰ্যসূচী গ্ৰহণ কৰে। এই সংস্থাই এনেস্থেচিয়াৰ চিকিৎসক, স্বাস্থ্যকৰ্মী আৰু সংশ্লিষ্ট সংগঠনসমূহৰ মাজত সহযোগিতা বৃদ্ধি কৰাৰ লগতে জনসাধাৰণক নিৰাপদ এনেস্থেচিয়াৰ বিষয়ে অৱগত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে।<ref name="WFSA"/> প্ৰতি বছৰে এই দিৱসৰ বাবে বিভিন্ন বিষয় নিৰ্বাচন কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, ২০২৩ চনত এনেস্থেচিয়া আৰু কৰ্কট ৰোগৰ চিকিৎসাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। ২০২৪ চনত এনেস্থেচিয়াবিদসকলৰ কৰ্মজীৱনৰ সুস্থতাৰ বিষয়টো বিশেষভাৱে উত্থাপন কৰা হৈছিল। ২০২৫ চনত জৰুৰী স্বাস্থ্যসেৱাত এনেস্থেচিয়াৰ ভূমিকা বিশেষ গুৰুত্ব লাভ কৰিছিল। ২০২৬ চনৰ বিষয় হৈছে অস্ত্ৰোপচাৰৰ আগতে, অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত আৰু তাৰ পিছত এনেস্থেচিয়াবিদসকলৰ ভূমিকা।<ref name="WFSA"/> == এনেস্থেচিয়াৰ গুৰুত্ব == এনেস্থেচিয়া হৈছে চিকিৎসাৰ এনে এক পদ্ধতি, যাৰ সহায়ত অস্ত্ৰোপচাৰ বা আন কিছুমান চিকিৎসা-প্ৰক্ৰিয়াৰ সময়ত বিষৰ অনুভূতি কমোৱা বা বন্ধ কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰয়োগৰ ফলত ৰোগীয়ে অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত অধিক আৰাম লাভ কৰে আৰু চিকিৎসকে নিৰাপদভাৱে চিকিৎসা সম্পন্ন কৰিবলৈ সুবিধা পায়। এনেস্থেচিয়াৰ কেইবাটাও প্ৰধান প্ৰকাৰ আছে। সাধাৰণ এনেস্থেচিয়াত ৰোগীক অচেতন কৰা হয়। স্থানীয় এনেস্থেচিয়াত শৰীৰৰ এটা সৰু অংশৰ অনুভূতি সাময়িকভাৱে বন্ধ কৰা হয়। আঞ্চলিক এনেস্থেচিয়াত শৰীৰৰ এটা ডাঙৰ অংশৰ বিষৰ অনুভূতি বন্ধ কৰা হয়। ৰোগীৰ অৱস্থা, অস্ত্ৰোপচাৰৰ প্ৰকৃতি আৰু অন্যান্য চিকিৎসাগত দিশ বিবেচনা কৰি চিকিৎসকে উপযুক্ত পদ্ধতি নিৰ্বাচন কৰে। এনেস্থেচিয়াবিদসকলে কেৱল অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়তে নহয়, অস্ত্ৰোপচাৰৰ আগতে আৰু পিছতো ৰোগীৰ যত্ন লয়। তেওঁলোকে ৰোগীৰ শাৰীৰিক অৱস্থা পৰীক্ষা কৰে, বিষ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু প্ৰয়োজন অনুসৰি শ্বাস-প্ৰশ্বাস, ৰক্তচাপ আৰু অন্যান্য গুৰুত্বপূৰ্ণ শাৰীৰিক কাৰ্য নিৰীক্ষণ কৰে। জৰুৰী চিকিৎসা আৰু গুৰুতৰ অৱস্থাত থকা ৰোগীৰ যত্নতো তেওঁলোকৰ ভূমিকা আছে।<ref name="WFSA"/><ref name="WFSAHistory"/> == নিৰাপদ এনেস্থেচিয়াৰ প্ৰয়োজনীয়তা == এনেস্থেচিয়াৰ ক্ষেত্ৰত যথেষ্ট উন্নতি হোৱা সত্ত্বেও বিশ্বৰ বহু লোক এতিয়াও নিৰাপদ এনেস্থেচিয়া আৰু অস্ত্ৰোপচাৰৰ সুবিধাৰপৰা বঞ্চিত। বিশ্ব এনেস্থেচিয়াবিদ সংস্থাসমূহৰ মহাসংঘই এই সমস্যাৰ বিষয়ে সজাগতা সৃষ্টি আৰু স্বাস্থ্যসেৱাৰ সুবিধা উন্নত কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে।<ref name="WFSA"/> নিৰাপদ এনেস্থেচিয়াৰ বাবে প্ৰশিক্ষিত চিকিৎসক আৰু স্বাস্থ্যকৰ্মী, উপযুক্ত চিকিৎসা-সঁজুলি, প্ৰয়োজনীয় ঔষধ আৰু ৰোগীৰ নিৰন্তৰ নিৰীক্ষণ অতি প্ৰয়োজনীয়। বিশ্ব এনেস্থেচিয়া দিৱসৰ জৰিয়তে এই ক্ষেত্ৰৰ উন্নতি, চিকিৎসকসকলৰ অৱদান আৰু সকলোৰে বাবে নিৰাপদ অস্ত্ৰোপচাৰৰ সুবিধা নিশ্চিত কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ বিষয়ে জনসাধাৰণক সজাগ কৰা হয়।<ref name="WFSA"/> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:দিৱসসমূহ]] [[শ্ৰেণী:চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰ]] rbajyhzo5lchvu5dznkhqkw1tfygpcx 0 140328 645467 2026-10-16T12:32:29Z Kandarpajit Kallol 6257 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox ethnic group | group = ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী (Indian diaspora) | native_name = {{collapsible list |titlestyle = text-align:center; font-size:85%; |title = {{nobold|অন্যান্য অনুসূচিত ভাষাসমূহ:}} |{{Infobox|subbox=yes|bodystyle= font-size:80%; | rowclass1 = mergedrow| label1 = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]: | d... 645467 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী (Indian diaspora) | native_name = {{collapsible list |titlestyle = text-align:center; font-size:85%; |title = {{nobold|অন্যান্য অনুসূচিত ভাষাসমূহ:}} |{{Infobox|subbox=yes|bodystyle= font-size:80%; | rowclass1 = mergedrow| label1 = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]: | data1 = {{lang|as|ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী}} | rowclass2 = mergedrow| label2 = [[বঙালী ভাষা|বঙালী]]: | data2 = {{lang|bn|ভারতীয় প্রবাসী}} | rowclass3 = mergedrow| label3 = [[বড়ো ভাষা|বড়ো]]: | data3 = {{lang|brx|भारतीय प्रवासी}} | rowclass4 = mergedrow| label4 = [[ডোগ্ৰী ভাষা|ডোগ্ৰী]]: | data4 = {{lang|doi|भारतीय प्रवासी}} | rowclass5 = mergedrow| label5 = [[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]]: | data5 = {{lang|gu|ભારતીય প্ৰવાસી}} | rowclass6 = mergedrow| label6 = [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]: | data6 = {{lang|hi|भारतीय प्रवासी}} | rowclass7 = mergedrow| label7 = [[উৰ্দু ভাষা|উৰ্দু]]: | data7 = {{lang|ur|ہندوستانی ڈائاسপورا}} | rowclass8 = mergedrow| label8 = [[কানাড়া ভাষা|কানাড়া]]: | data8 = {{lang|kn|ಭாரತೀಯ ವಲಸೆಗಾರರು}} | rowclass9 = mergedrow| label9 = [[কাশ্মীৰী ভাষা|কাশ্মীৰী]]: | data9 = {{lang|ks|بھارتی نازک}} | rowclass10 = mergedrow| label10 = [[কোংকণী ভাষা|কোংকণী]]: | data10 = {{lang|kok|भारतीय प्रवासी लोक}} | rowclass11 = mergedrow| label11 = [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]]: | data11 = {{lang|mai| 𑒦𑒩𑒞𑒱𑒨 𑒩𑒫𑒰𑒮𑒱}} | rowclass12 = mergedrow| label12 = [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]]: | data12 = {{lang|ml|ഇന്ത്യൻ പ്രവാസികൾ}} | rowclass13 = mergedrow| label13 = [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]]: | data12 = {{lang|mr|परदेशस्थ भारतीय }} | rowclass14 = mergedrow| label14 = [[মেইতেই ভাষা|মণিপুৰী (মেইতেই)]]: | data13 = {{lang|mni|ঈন্দিঅ গি maযাঙ লেইবাক্}} | rowclass15 = mergedrow| label15 = [[নেপালী ভাষা|নেপালী]]: | data14 = {{lang|ne|भारतीय प्रवासी}} | rowclass16 = mergedrow| label16 = [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]]: | data15 = {{lang|or|ଭାରତୀୟ ପ୍ରବାସୀ}} | rowclass17 = mergedrow| label17 = [[পঞ্জাবী ভাষা|পঞ্জাবী]]: | data16 = {{lang|pa|ਭਾਰਤੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ}} | rowclass18 = mergedrow| label18 = [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]]: | data17 = {{lang|sa|भारतीय प्रवासी}} | rowclass19 = mergedrow| label19 = [[চাওঁতালি ভাষা|চাওঁতালি]]: | data18 = {{lang|sat|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱰᱟᱭᱥᱯᱳᱨᱟ}} | rowclass20 = mergedrow| label20 = [[সিন্ধী ভাষা|সিন্ধী]]: | data19 = {{lang|sd| هندستاني پرديسي برادري}} | rowclass21 = mergedrow| label21 = [[তামিল ভাষা|তামিল]]: | data20 = {{lang|ta|இந்திய புலம்பெயர்ந்தோர்}} | rowclass22 = mergedrow| label22 = [[তেলেগু ভাষা|তেলেগু]]: | data21 = {{lang|te|భாரতীয় డయాస్పోరా}} }} }} | native_name_lang = | flag = [[File:Flag of India.svg|border|250px]] | flag_caption = [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা]] | population = '''{{Circa|~৩৭ নিযুত|lk=yes}}''' (২০২৬ আনুমানিক){{Efn|জানুৱাৰী ২০২৬ চনৰ ভাৰতীয় [[বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)|বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]]ৰ আনুমানিক হিচাপ}}<ref name="POI" /> | region1 = {{flag|United States}} | pop1 = ৫,১৬০,২০৩<ref name="ACS 2023">{{cite web |url=https://census.gov |publisher=U.S. Census Bureau |access-date=2024-09-21 |title=US Census Data}}</ref> | region2 = {{flag|UAE}} | pop2 = ৪,৪২৫,১৪৪<ref name="POI"/><ref name="Pew research"/> | region3 = {{flag|Saudi Arabia}} | pop3 = ১৮,৮৪,৪৭৬–২৫,৯৪,৯৪৭<ref name="MEA Saudi"/> | region4 = {{flag|Malaysia}} | pop4 = ২০,১৯,৬০০<ref name="penerangan Malaysia"/> | region5 = {{flag|Myanmar}} | pop5 = ২০,MD,২০৭<ref name="POI"/><ref name="rediff.com"/> | region6 = {{flag|United Kingdom}} | pop6 = ১৯,২৭,১৫০<ref name=2021census/> | region7 = {{flag|Canada}} | pop7 = ১৮,৫৮,৭৫৫<ref name="Canada Census"/> | region8 = {{flag|South Africa}} | pop8 = ১৬,৯৭,৫০৬<ref name="statssa"/> | region9 = {{flag|Kuwait}} | pop9 = ১১,৫২,১৭৫<ref name="External Affairs Report" /> | region10 = {{flag|Oman}} | pop10 = ৬,৮০,০০০–১৩,৭৫,৬৬৭<ref name="Intl Migrant Stock"/> | region11 = {{flag|Singapore}} | pop11 = ৮,১২,০০০<ref name="singstat"/><ref name="et"/> }} '''ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী''' ([[ISO 15919|ISO]]: {{IAST|Bhāratīya Pravāsī}}), চৰকাৰীভাৱে '''অনিবাসী ভাৰতীয়''' ('''NRI''') আৰু '''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''' ('''PIO'''), হৈছে ভাৰতৰ বাহিৰত বসবাস কৰা বা তাৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ লোক, যিসকলে এক বৃহৎ [[দক্ষিণ এছীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী|দক্ষিণ এছীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী গোট]]ৰ অংশ গঠন কৰে। [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ মতে, ''অনিবাসী ভাৰতীয়'' (NRI) হৈছে ভাৰতৰ এনে একাংশ নাগৰিক যিসকলে বৰ্তমান ভাৰতত বসবাস কৰা নাই, আনহাতে ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি'' (PIO) বুলিলে ভাৰতত জন্মগ্ৰহণ কৰা বা ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ এনে লোকক বুজায় যিসকল ভাৰতৰ বাহিৰৰ অন্য দেশৰ নাগৰিক (কিছু ব্যতিক্ৰমৰ বাহিৰে)। ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি'' (PIO) আৰু যিসকল লোক নিজে ভাৰতীয় মূলৰ নহয় কিন্তু এজন ''ভাৰতীয় নাগৰিক'' বা ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''ৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছে, তেওঁলোকক [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব]] (OCI) প্ৰদান কৰা হয়। OCI মৰ্যাদা লাভ কৰা ব্যক্তিসকলক '''ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক''' ('''OCI''') বুলি জনা যায়।<ref>{{cite web |title=Initiatives for Overseas Indians |url=https://www.cgisf.gov.in/page/initiatives-for-overseas-indians/ |publisher=Consulate General of India |access-date=26 March 2023 |archive-date=2023-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326135725/https://www.cgisf.gov.in/page/initiatives-for-overseas-indians/ |url-status=live}}</ref> OCI মৰ্যাদা হৈছে বিদেশী পাছপৰ্ট লৈ ভাৰত ভ্ৰমণ কৰাৰ বাবে এক স্থায়ী ভিছা। ২০২৪ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত উন্নীত কৰা [[বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)|বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]]ৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ভাৰতৰ বাহিৰত ৩৫.৪ নিযুত অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) আৰু ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) (OCI সমূহক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি) বসবাস কৰি আছে। ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলে বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ বহিঃৰাজ্যৰ প্ৰব্ৰজনকাৰী গোট গঠন কৰিছে।<ref name="POI" /> প্ৰতি বছৰে ২.৫ নিযুত (২৫ [[লাখ]]) ভাৰতীয়ই বিদেশলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে, যাৰ ফলত ভাৰত সমগ্ৰ বিশ্বৰ ভিতৰতে বছৰি আটাইতকৈ বেছি প্ৰব্ৰজনকাৰী ওলাই যোৱা দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref>[https://www.news18.com/news/world/planning-to-study-work-in-canada-heres-why-tomorrows-election-could-amend-immigration-rules-4219631.html Planning to Study, Work in Canada? Here's Why Tomorrow's Election Could Amend Immigration Rules] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210920213949/https://www.news18.com/news/world/planning-to-study-work-in-canada-heres-why-tomorrows-election-could-amend-immigration-rules-4219631.html |date=20 September 2021}}, News18, SEPTEMBER 19, 2021.</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} 9w9ju06poseo19vy3rvcssvqhz5tzxo 645468 645467 2026-10-16T12:32:42Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] using [[WP:HC|HotCat]] 645468 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী (Indian diaspora) | native_name = {{collapsible list |titlestyle = text-align:center; font-size:85%; |title = {{nobold|অন্যান্য অনুসূচিত ভাষাসমূহ:}} |{{Infobox|subbox=yes|bodystyle= font-size:80%; | rowclass1 = mergedrow| label1 = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]: | data1 = {{lang|as|ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী}} | rowclass2 = mergedrow| label2 = [[বঙালী ভাষা|বঙালী]]: | data2 = {{lang|bn|ভারতীয় প্রবাসী}} | rowclass3 = mergedrow| label3 = [[বড়ো ভাষা|বড়ো]]: | data3 = {{lang|brx|भारतीय प्रवासी}} | rowclass4 = mergedrow| label4 = [[ডোগ্ৰী ভাষা|ডোগ্ৰী]]: | data4 = {{lang|doi|भारतीय प्रवासी}} | rowclass5 = mergedrow| label5 = [[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]]: | data5 = {{lang|gu|ભારતીય প্ৰવાસી}} | rowclass6 = mergedrow| label6 = [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]: | data6 = {{lang|hi|भारतीय प्रवासी}} | rowclass7 = mergedrow| label7 = [[উৰ্দু ভাষা|উৰ্দু]]: | data7 = {{lang|ur|ہندوستانی ڈائاسপورا}} | rowclass8 = mergedrow| label8 = [[কানাড়া ভাষা|কানাড়া]]: | data8 = {{lang|kn|ಭாரತೀಯ ವಲಸೆಗಾರರು}} | rowclass9 = mergedrow| label9 = [[কাশ্মীৰী ভাষা|কাশ্মীৰী]]: | data9 = {{lang|ks|بھارتی نازک}} | rowclass10 = mergedrow| label10 = [[কোংকণী ভাষা|কোংকণী]]: | data10 = {{lang|kok|भारतीय प्रवासी लोक}} | rowclass11 = mergedrow| label11 = [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]]: | data11 = {{lang|mai| 𑒦𑒩𑒞𑒱𑒨 𑒩𑒫𑒰𑒮𑒱}} | rowclass12 = mergedrow| label12 = [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]]: | data12 = {{lang|ml|ഇന്ത്യൻ പ്രവാസികൾ}} | rowclass13 = mergedrow| label13 = [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]]: | data12 = {{lang|mr|परदेशस्थ भारतीय }} | rowclass14 = mergedrow| label14 = [[মেইতেই ভাষা|মণিপুৰী (মেইতেই)]]: | data13 = {{lang|mni|ঈন্দিঅ গি maযাঙ লেইবাক্}} | rowclass15 = mergedrow| label15 = [[নেপালী ভাষা|নেপালী]]: | data14 = {{lang|ne|भारतीय प्रवासी}} | rowclass16 = mergedrow| label16 = [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]]: | data15 = {{lang|or|ଭାରତୀୟ ପ୍ରବାସୀ}} | rowclass17 = mergedrow| label17 = [[পঞ্জাবী ভাষা|পঞ্জাবী]]: | data16 = {{lang|pa|ਭਾਰਤੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ}} | rowclass18 = mergedrow| label18 = [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]]: | data17 = {{lang|sa|भारतीय प्रवासी}} | rowclass19 = mergedrow| label19 = [[চাওঁতালি ভাষা|চাওঁতালি]]: | data18 = {{lang|sat|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱰᱟᱭᱥᱯᱳᱨᱟ}} | rowclass20 = mergedrow| label20 = [[সিন্ধী ভাষা|সিন্ধী]]: | data19 = {{lang|sd| هندستاني پرديسي برادري}} | rowclass21 = mergedrow| label21 = [[তামিল ভাষা|তামিল]]: | data20 = {{lang|ta|இந்திய புலம்பெயர்ந்தோர்}} | rowclass22 = mergedrow| label22 = [[তেলেগু ভাষা|তেলেগু]]: | data21 = {{lang|te|భாரতীয় డయాస్పోరా}} }} }} | native_name_lang = | flag = [[File:Flag of India.svg|border|250px]] | flag_caption = [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা]] | population = '''{{Circa|~৩৭ নিযুত|lk=yes}}''' (২০২৬ আনুমানিক){{Efn|জানুৱাৰী ২০২৬ চনৰ ভাৰতীয় [[বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)|বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]]ৰ আনুমানিক হিচাপ}}<ref name="POI" /> | region1 = {{flag|United States}} | pop1 = ৫,১৬০,২০৩<ref name="ACS 2023">{{cite web |url=https://census.gov |publisher=U.S. Census Bureau |access-date=2024-09-21 |title=US Census Data}}</ref> | region2 = {{flag|UAE}} | pop2 = ৪,৪২৫,১৪৪<ref name="POI"/><ref name="Pew research"/> | region3 = {{flag|Saudi Arabia}} | pop3 = ১৮,৮৪,৪৭৬–২৫,৯৪,৯৪৭<ref name="MEA Saudi"/> | region4 = {{flag|Malaysia}} | pop4 = ২০,১৯,৬০০<ref name="penerangan Malaysia"/> | region5 = {{flag|Myanmar}} | pop5 = ২০,MD,২০৭<ref name="POI"/><ref name="rediff.com"/> | region6 = {{flag|United Kingdom}} | pop6 = ১৯,২৭,১৫০<ref name=2021census/> | region7 = {{flag|Canada}} | pop7 = ১৮,৫৮,৭৫৫<ref name="Canada Census"/> | region8 = {{flag|South Africa}} | pop8 = ১৬,৯৭,৫০৬<ref name="statssa"/> | region9 = {{flag|Kuwait}} | pop9 = ১১,৫২,১৭৫<ref name="External Affairs Report" /> | region10 = {{flag|Oman}} | pop10 = ৬,৮০,০০০–১৩,৭৫,৬৬৭<ref name="Intl Migrant Stock"/> | region11 = {{flag|Singapore}} | pop11 = ৮,১২,০০০<ref name="singstat"/><ref name="et"/> }} '''ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী''' ([[ISO 15919|ISO]]: {{IAST|Bhāratīya Pravāsī}}), চৰকাৰীভাৱে '''অনিবাসী ভাৰতীয়''' ('''NRI''') আৰু '''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''' ('''PIO'''), হৈছে ভাৰতৰ বাহিৰত বসবাস কৰা বা তাৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ লোক, যিসকলে এক বৃহৎ [[দক্ষিণ এছীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী|দক্ষিণ এছীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী গোট]]ৰ অংশ গঠন কৰে। [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ মতে, ''অনিবাসী ভাৰতীয়'' (NRI) হৈছে ভাৰতৰ এনে একাংশ নাগৰিক যিসকলে বৰ্তমান ভাৰতত বসবাস কৰা নাই, আনহাতে ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি'' (PIO) বুলিলে ভাৰতত জন্মগ্ৰহণ কৰা বা ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ এনে লোকক বুজায় যিসকল ভাৰতৰ বাহিৰৰ অন্য দেশৰ নাগৰিক (কিছু ব্যতিক্ৰমৰ বাহিৰে)। ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি'' (PIO) আৰু যিসকল লোক নিজে ভাৰতীয় মূলৰ নহয় কিন্তু এজন ''ভাৰতীয় নাগৰিক'' বা ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''ৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছে, তেওঁলোকক [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব]] (OCI) প্ৰদান কৰা হয়। OCI মৰ্যাদা লাভ কৰা ব্যক্তিসকলক '''ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক''' ('''OCI''') বুলি জনা যায়।<ref>{{cite web |title=Initiatives for Overseas Indians |url=https://www.cgisf.gov.in/page/initiatives-for-overseas-indians/ |publisher=Consulate General of India |access-date=26 March 2023 |archive-date=2023-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326135725/https://www.cgisf.gov.in/page/initiatives-for-overseas-indians/ |url-status=live}}</ref> OCI মৰ্যাদা হৈছে বিদেশী পাছপৰ্ট লৈ ভাৰত ভ্ৰমণ কৰাৰ বাবে এক স্থায়ী ভিছা। ২০২৪ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত উন্নীত কৰা [[বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)|বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]]ৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ভাৰতৰ বাহিৰত ৩৫.৪ নিযুত অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) আৰু ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) (OCI সমূহক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি) বসবাস কৰি আছে। ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলে বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ বহিঃৰাজ্যৰ প্ৰব্ৰজনকাৰী গোট গঠন কৰিছে।<ref name="POI" /> প্ৰতি বছৰে ২.৫ নিযুত (২৫ [[লাখ]]) ভাৰতীয়ই বিদেশলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে, যাৰ ফলত ভাৰত সমগ্ৰ বিশ্বৰ ভিতৰতে বছৰি আটাইতকৈ বেছি প্ৰব্ৰজনকাৰী ওলাই যোৱা দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref>[https://www.news18.com/news/world/planning-to-study-work-in-canada-heres-why-tomorrows-election-could-amend-immigration-rules-4219631.html Planning to Study, Work in Canada? Here's Why Tomorrow's Election Could Amend Immigration Rules] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210920213949/https://www.news18.com/news/world/planning-to-study-work-in-canada-heres-why-tomorrows-election-could-amend-immigration-rules-4219631.html |date=20 September 2021}}, News18, SEPTEMBER 19, 2021.</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] 5pjotbi66575zsab662l05dbz36a8wh 645472 645468 2026-10-16T12:35:06Z Kandarpajit Kallol 6257 645472 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী (Indian diaspora) | native_name = {{collapsible list |titlestyle = text-align:center; font-size:85%; |title = {{nobold|অন্যান্য অনুসূচিত ভাষাসমূহ:}} |{{Infobox|subbox=yes|bodystyle= font-size:80%; | rowclass1 = mergedrow| label1 = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]: | data1 = {{lang|as|ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী}} | rowclass2 = mergedrow| label2 = [[বঙালী ভাষা|বঙালী]]: | data2 = {{lang|bn|ভারতীয় প্রবাসী}} | rowclass3 = mergedrow| label3 = [[বড়ো ভাষা|বড়ো]]: | data3 = {{lang|brx|भारतीय प्रवासी}} | rowclass4 = mergedrow| label4 = [[ডোগ্ৰী ভাষা|ডোগ্ৰী]]: | data4 = {{lang|doi|भारतीय प्रवासी}} | rowclass5 = mergedrow| label5 = [[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]]: | data5 = {{lang|gu|ભારતીય প্ৰવાસી}} | rowclass6 = mergedrow| label6 = [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]: | data6 = {{lang|hi|भारतीय प्रवासी}} | rowclass7 = mergedrow| label7 = [[উৰ্দু ভাষা|উৰ্দু]]: | data7 = {{lang|ur|ہندوستانی ڈائاسপورا}} | rowclass8 = mergedrow| label8 = [[কানাড়া ভাষা|কানাড়া]]: | data8 = {{lang|kn|ಭாரತೀಯ ವಲಸೆಗಾರರು}} | rowclass9 = mergedrow| label9 = [[কাশ্মীৰী ভাষা|কাশ্মীৰী]]: | data9 = {{lang|ks|بھارتی نازک}} | rowclass10 = mergedrow| label10 = [[কোংকণী ভাষা|কোংকণী]]: | data10 = {{lang|kok|भारतीय प्रवासी लोक}} | rowclass11 = mergedrow| label11 = [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]]: | data11 = {{lang|mai| 𑒦𑒩𑒞𑒱𑒨 𑒩𑒫𑒰𑒮𑒱}} | rowclass12 = mergedrow| label12 = [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]]: | data12 = {{lang|ml|ഇന്ത്യൻ പ്രവാസികൾ}} | rowclass13 = mergedrow| label13 = [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]]: | data12 = {{lang|mr|परदेशस्थ भारतीय }} | rowclass14 = mergedrow| label14 = [[মেইতেই ভাষা|মণিপুৰী (মেইতেই)]]: | data13 = {{lang|mni|ঈন্দিঅ গি maযাঙ লেইবাক্}} | rowclass15 = mergedrow| label15 = [[নেপালী ভাষা|নেপালী]]: | data14 = {{lang|ne|भारतीय प्रवासी}} | rowclass16 = mergedrow| label16 = [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]]: | data15 = {{lang|or|ଭାରତୀୟ ପ୍ରବାସୀ}} | rowclass17 = mergedrow| label17 = [[পঞ্জাবী ভাষা|পঞ্জাবী]]: | data16 = {{lang|pa|ਭਾਰਤੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ}} | rowclass18 = mergedrow| label18 = [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]]: | data17 = {{lang|sa|भारतीय प्रवासी}} | rowclass19 = mergedrow| label19 = [[চাওঁতালি ভাষা|চাওঁতালি]]: | data18 = {{lang|sat|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱰᱟᱭᱥᱯᱳᱨᱟ}} | rowclass20 = mergedrow| label20 = [[সিন্ধী ভাষা|সিন্ধী]]: | data19 = {{lang|sd| هندستاني پرديسي برادري}} | rowclass21 = mergedrow| label21 = [[তামিল ভাষা|তামিল]]: | data20 = {{lang|ta|இந்திய புலம்பெயர்ந்தோர்}} | rowclass22 = mergedrow| label22 = [[তেলেগু ভাষা|তেলেগু]]: | data21 = {{lang|te|భாரতীয় డయాస్పోరా}} }} }} | native_name_lang = | flag = [[File:Flag of India.svg|border|250px]] | flag_caption = [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা]] | population = '''{{Circa|~৩৭ নিযুত|lk=yes}}''' (২০২৬ আনুমানিক){{Efn|জানুৱাৰী ২০২৬ চনৰ ভাৰতীয় [[বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)|বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]]ৰ আনুমানিক হিচাপ}}<ref name="POI" /> | region1 = {{flag|United States}} | pop1 = ৫,১৬০,২০৩<ref name="ACS 2023">{{cite web |url=https://census.gov |publisher=U.S. Census Bureau |access-date=2024-09-21 |title=US Census Data}}</ref> | region2 = {{flag|UAE}} | pop2 = ৪,৪২৫,১৪৪<ref name="POI"/><ref name="Pew research"/> | region3 = {{flag|Saudi Arabia}} | pop3 = ১৮,৮৪,৪৭৬–২৫,৯৪,৯৪৭<ref name="MEA Saudi"/> | region4 = {{flag|Malaysia}} | pop4 = ২০,১৯,৬০০<ref name="penerangan Malaysia"/> | region5 = {{flag|Myanmar}} | pop5 = ২০,MD,২০৭<ref name="POI"/><ref name="rediff.com"/> | region6 = {{flag|United Kingdom}} | pop6 = ১৯,২৭,১৫০<ref name=2021census/> | region7 = {{flag|Canada}} | pop7 = ১৮,৫৮,৭৫৫<ref name="Canada Census"/> | region8 = {{flag|South Africa}} | pop8 = ১৬,৯৭,৫০৬<ref name="statssa"/> | region9 = {{flag|Kuwait}} | pop9 = ১১,৫২,১৭৫<ref name="External Affairs Report" /> | region10 = {{flag|Oman}} | pop10 = ৬,৮০,০০০–১৩,৭৫,৬৬৭<ref name="Intl Migrant Stock"/> | region11 = {{flag|Singapore}} | pop11 = ৮,১২,০০০<ref name="singstat"/><ref name="et"/> }} '''ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী''' ([[ISO 15919|ISO]]: {{IAST|Bhāratīya Pravāsī}}), চৰকাৰীভাৱে '''অনিবাসী ভাৰতীয়''' ('''NRI''') আৰু '''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''' ('''PIO'''), হৈছে ভাৰতৰ বাহিৰত বসবাস কৰা বা তাৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ লোক, যিসকলে এক বৃহৎ [[দক্ষিণ এছীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী|দক্ষিণ এছীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী গোট]]ৰ অংশ গঠন কৰে। [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ মতে, ''অনিবাসী ভাৰতীয়'' (NRI) হৈছে ভাৰতৰ এনে একাংশ নাগৰিক যিসকলে বৰ্তমান ভাৰতত বসবাস কৰা নাই, আনহাতে ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি'' (PIO) বুলিলে ভাৰতত জন্মগ্ৰহণ কৰা বা ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ এনে লোকক বুজায় যিসকল ভাৰতৰ বাহিৰৰ অন্য দেশৰ নাগৰিক (কিছু ব্যতিক্ৰমৰ বাহিৰে)। ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি'' (PIO) আৰু যিসকল লোক নিজে ভাৰতীয় মূলৰ নহয় কিন্তু এজন ''ভাৰতীয় নাগৰিক'' বা ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''ৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছে, তেওঁলোকক [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব]] (OCI) প্ৰদান কৰা হয়। OCI মৰ্যাদা লাভ কৰা ব্যক্তিসকলক '''ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক''' ('''OCI''') বুলি জনা যায়।<ref>{{cite web |title=Initiatives for Overseas Indians |url=https://www.cgisf.gov.in/page/initiatives-for-overseas-indians/ |publisher=Consulate General of India |access-date=26 March 2023 |archive-date=2023-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326135725/https://www.cgisf.gov.in/page/initiatives-for-overseas-indians/ |url-status=live}}</ref> OCI মৰ্যাদা হৈছে বিদেশী পাছপৰ্ট লৈ ভাৰত ভ্ৰমণ কৰাৰ বাবে এক স্থায়ী ভিছা। ২০২৪ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত উন্নীত কৰা [[বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)|বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]]ৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ভাৰতৰ বাহিৰত ৩৫.৪ নিযুত অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) আৰু ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) (OCI সমূহক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি) বসবাস কৰি আছে। ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলে বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ বহিঃৰাজ্যৰ প্ৰব্ৰজনকাৰী গোট গঠন কৰিছে।<ref name="POI" /> প্ৰতি বছৰে ২.৫ নিযুত (২৫ [[লাখ]]) ভাৰতীয়ই বিদেশলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে, যাৰ ফলত ভাৰত সমগ্ৰ বিশ্বৰ ভিতৰতে বছৰি আটাইতকৈ বেছি প্ৰব্ৰজনকাৰী ওলাই যোৱা দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref>[https://www.news18.com/news/world/planning-to-study-work-in-canada-heres-why-tomorrows-election-could-amend-immigration-rules-4219631.html Planning to Study, Work in Canada? Here's Why Tomorrow's Election Could Amend Immigration Rules] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210920213949/https://www.news18.com/news/world/planning-to-study-work-in-canada-heres-why-tomorrows-election-could-amend-immigration-rules-4219631.html |date=20 September 2021}}, News18, SEPTEMBER 19, 2021.</ref> ==টোকা== <references group="টোকা"/> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] bx982nhf7t69afa6487eo88m5i3qmtx 645474 645472 2026-10-16T12:40:52Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645474 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী (Indian diaspora) | native_name = {{collapsible list |titlestyle = text-align:center; font-size:85%; |title = {{nobold|অন্যান্য অনুসূচিত ভাষাসমূহ:}} |{{Infobox|subbox=yes|bodystyle= font-size:80%; | rowclass1 = mergedrow| label1 = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]: | data1 = {{lang|as|ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী}} | rowclass2 = mergedrow| label2 = [[বঙালী ভাষা|বঙালী]]: | data2 = {{lang|bn|ভারতীয় প্রবাসী}} | rowclass3 = mergedrow| label3 = [[বড়ো ভাষা|বড়ো]]: | data3 = {{lang|brx|भारतीय प्रवासी}} | rowclass4 = mergedrow| label4 = [[ডোগ্ৰী ভাষা|ডোগ্ৰী]]: | data4 = {{lang|doi|भारतीय प्रवासी}} | rowclass5 = mergedrow| label5 = [[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]]: | data5 = {{lang|gu|ભારતીય প্ৰવાસી}} | rowclass6 = mergedrow| label6 = [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]: | data6 = {{lang|hi|भारतीय प्रवासी}} | rowclass7 = mergedrow| label7 = [[উৰ্দু ভাষা|উৰ্দু]]: | data7 = {{lang|ur|ہندوستانی ڈائاسপورا}} | rowclass8 = mergedrow| label8 = [[কানাড়া ভাষা|কানাড়া]]: | data8 = {{lang|kn|ಭாரತೀಯ ವಲಸೆಗಾರರು}} | rowclass9 = mergedrow| label9 = [[কাশ্মীৰী ভাষা|কাশ্মীৰী]]: | data9 = {{lang|ks|بھارتی نازک}} | rowclass10 = mergedrow| label10 = [[কোংকণী ভাষা|কোংকণী]]: | data10 = {{lang|kok|भारतीय प्रवासी लोक}} | rowclass11 = mergedrow| label11 = [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]]: | data11 = {{lang|mai| 𑒦𑒩𑒞𑒱𑒨 𑒩𑒫𑒰𑒮𑒱}} | rowclass12 = mergedrow| label12 = [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]]: | data12 = {{lang|ml|ഇന്ത്യൻ പ്രവാസികൾ}} | rowclass13 = mergedrow| label13 = [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]]: | data12 = {{lang|mr|परदेशस्थ भारतीय }} | rowclass14 = mergedrow| label14 = [[মেইতেই ভাষা|মণিপুৰী (মেইতেই)]]: | data13 = {{lang|mni|ঈন্দিঅ গি maযাঙ লেইবাক্}} | rowclass15 = mergedrow| label15 = [[নেপালী ভাষা|নেপালী]]: | data14 = {{lang|ne|भारतीय प्रवासी}} | rowclass16 = mergedrow| label16 = [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]]: | data15 = {{lang|or|ଭାରତୀୟ ପ୍ରବାସୀ}} | rowclass17 = mergedrow| label17 = [[পঞ্জাবী ভাষা|পঞ্জাবী]]: | data16 = {{lang|pa|ਭਾਰਤੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ}} | rowclass18 = mergedrow| label18 = [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]]: | data17 = {{lang|sa|भारतीय प्रवासी}} | rowclass19 = mergedrow| label19 = [[চাওঁতালি ভাষা|চাওঁতালি]]: | data18 = {{lang|sat|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱰᱟᱭᱥᱯᱳᱨᱟ}} | rowclass20 = mergedrow| label20 = [[সিন্ধী ভাষা|সিন্ধী]]: | data19 = {{lang|sd| هندستاني پرديسي برادري}} | rowclass21 = mergedrow| label21 = [[তামিল ভাষা|তামিল]]: | data20 = {{lang|ta|இந்திய புலம்பெயர்ந்தோர்}} | rowclass22 = mergedrow| label22 = [[তেলেগু ভাষা|তেলেগু]]: | data21 = {{lang|te|భாரতীয় డయాస్పోరా}} }} }} | native_name_lang = | flag = [[File:Flag of India.svg|border|250px]] | flag_caption = [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা]] | population = '''{{Circa|~৩৭ নিযুত|lk=yes}}''' (২০২৬ আনুমানিক){{Efn|জানুৱাৰী ২০২৬ চনৰ ভাৰতীয় [[বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)|বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]]ৰ আনুমানিক হিচাপ}}<ref name="POI" /> | region1 = {{flag|United States}} | pop1 = ৫,১৬০,২০৩<ref name="ACS 2023">{{cite web |url=https://census.gov |publisher=U.S. Census Bureau |access-date=2024-09-21 |title=US Census Data}}</ref> | region2 = {{flag|UAE}} | pop2 = ৪,৪২৫,১৪৪<ref name="POI"/><ref name="Pew research"/> | region3 = {{flag|Saudi Arabia}} | pop3 = ১৮,৮৪,৪৭৬–২৫,৯৪,৯৪৭<ref name="MEA Saudi"/> | region4 = {{flag|Malaysia}} | pop4 = ২০,১৯,৬০০<ref name="penerangan Malaysia"/> | region5 = {{flag|Myanmar}} | pop5 = ২০,MD,২০৭<ref name="POI"/><ref name="rediff.com"/> | region6 = {{flag|United Kingdom}} | pop6 = ১৯,২৭,১৫০<ref name=2021census/> | region7 = {{flag|Canada}} | pop7 = ১৮,৫৮,৭৫৫<ref name="Canada Census"/> | region8 = {{flag|South Africa}} | pop8 = ১৬,৯৭,৫০৬<ref name="statssa"/> | region9 = {{flag|Kuwait}} | pop9 = ১১,৫২,১৭৫<ref name="External Affairs Report" /> | region10 = {{flag|Oman}} | pop10 = ৬,৮০,০০০–১৩,৭৫,৬৬৭<ref name="Intl Migrant Stock"/> | region11 = {{flag|Singapore}} | pop11 = ৮,১২,০০০<ref name="singstat"/><ref name="et"/> }} '''ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী''' ([[ISO 15919|ISO]]: {{IAST|Bhāratīya Pravāsī}}), চৰকাৰীভাৱে '''অনিবাসী ভাৰতীয়''' ('''NRI''') আৰু '''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''' ('''PIO'''), হৈছে ভাৰতৰ বাহিৰত বসবাস কৰা বা তাৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ লোক, যিসকলে এক বৃহৎ [[দক্ষিণ এছীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী|দক্ষিণ এছীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী গোট]]ৰ অংশ গঠন কৰে। [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ মতে, ''অনিবাসী ভাৰতীয়'' (NRI) হৈছে ভাৰতৰ এনে একাংশ নাগৰিক যিসকলে বৰ্তমান ভাৰতত বসবাস কৰা নাই, আনহাতে ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি'' (PIO) বুলিলে ভাৰতত জন্মগ্ৰহণ কৰা বা ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ এনে লোকক বুজায় যিসকল ভাৰতৰ বাহিৰৰ অন্য দেশৰ নাগৰিক (কিছু ব্যতিক্ৰমৰ বাহিৰে)। ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি'' (PIO) আৰু যিসকল লোক নিজে ভাৰতীয় মূলৰ নহয় কিন্তু এজন ''ভাৰতীয় নাগৰিক'' বা ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''ৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছে, তেওঁলোকক [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব]] (OCI) প্ৰদান কৰা হয়। OCI মৰ্যাদা লাভ কৰা ব্যক্তিসকলক '''ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক''' ('''OCI''') বুলি জনা যায়।<ref>{{cite web |title=Initiatives for Overseas Indians |url=https://www.cgisf.gov.in/page/initiatives-for-overseas-indians/ |publisher=Consulate General of India |access-date=26 March 2023 |archive-date=2023-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326135725/https://www.cgisf.gov.in/page/initiatives-for-overseas-indians/ |url-status=live}}</ref> OCI মৰ্যাদা হৈছে বিদেশী পাছপৰ্ট লৈ ভাৰত ভ্ৰমণ কৰাৰ বাবে এক স্থায়ী ভিছা। ২০২৪ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত উন্নীত কৰা [[বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)|বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]]ৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ভাৰতৰ বাহিৰত ৩৫.৪ নিযুত অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) আৰু ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) (OCI সমূহক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি) বসবাস কৰি আছে। ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলে বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ বহিঃৰাজ্যৰ প্ৰব্ৰজনকাৰী গোট গঠন কৰিছে।<ref name="POI" /> প্ৰতি বছৰে ২.৫ নিযুত (২৫ [[লাখ]]) ভাৰতীয়ই বিদেশলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে, যাৰ ফলত ভাৰত সমগ্ৰ বিশ্বৰ ভিতৰতে বছৰি আটাইতকৈ বেছি প্ৰব্ৰজনকাৰী ওলাই যোৱা দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref>[https://www.news18.com/news/world/planning-to-study-work-in-canada-heres-why-tomorrows-election-could-amend-immigration-rules-4219631.html Planning to Study, Work in Canada? Here's Why Tomorrow's Election Could Amend Immigration Rules] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210920213949/https://www.news18.com/news/world/planning-to-study-work-in-canada-heres-why-tomorrows-election-could-amend-immigration-rules-4219631.html |date=20 September 2021}}, News18, SEPTEMBER 19, 2021.</ref> == আইনী গাঁথনি == === অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) === প্ৰকৃততে, ''[[বিদেশী (আইন)|অনিবাসী]] ভাৰতীয়'' (Non-resident Indian) শব্দটোৱে কেৱল এজন ভাৰতীয় নাগৰিকৰ [[আয়কৰ|কৰ সংক্ৰান্তীয় মৰ্যাদা]]ক বুজায়। [[আয়কৰ আইন, ১৯৬১|আয়কৰ আইন, ১৯৬১]]-ৰ ধাৰা ৬ অনুসৰি, আয়কৰ সংক্ৰান্তীয় উদ্দেশ্যৰ বাবে যিজন ব্যক্তি এক নিৰ্দিষ্ট সময়সীমাৰ বাবে ভাৰতত বসবাস কৰা নাই, তেওঁক অনিবাসী বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name="itact" >{{Citation |title=Income Tax Act |date=18 December 2012 |url=http://law.incometaxindia.gov.in/DIT/Income-tax-acts.aspx |archive-url=https://archive.today/20121218153423/http://law.incometaxindia.gov.in/DIT/Income-tax-acts.aspx |access-date=9 September 2012 |archive-date=18 December 2012 |url-status=live}}</ref> "ভাৰতৰ বাসিন্দা" ব্যক্তি আৰু এজন NRI-ৰ বাবে আয়কৰৰ হাৰ বেলেগ বেলেগ হয়। আয়কৰ আইনৰ উদ্দেশ্যৰ বাবে, "ভাৰতত বাসস্থান" হ’বলৈ হ’লে এটা বিত্তীয় বৰ্ষত অন্ততঃ ১৮২ দিন বা ধাৰাবাহিক চাৰি বছৰত ৩৬৫ দিন আৰু প্ৰাসংগিক বৰ্ষটোত অন্ততঃ ৬০ দিন ভাৰতত থকাটো আৱশ্যক। এই আইন অনুসৰি, যিকোনো ভাৰতীয় নাগৰিক যিয়ে "ভাৰতৰ বাসিন্দা" হোৱাৰ চৰ্তসমূহ পূৰণ নকৰে, তেওঁক ভাৰতৰ অনিবাসী হিচাপে গণ্য কৰা হয় আৰু আয়কৰ পৰিশোধৰ ক্ষেত্ৰত NRI হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সাগৰীয় নাবিকসকলক (Seafarers) সাধাৰণতে NRI বুলি গণ্য কৰা নহয়। কিন্তু যিহেতু তেওঁলোকে ভাৰতৰ বাহিৰত কাম কৰে (প্ৰায়েই ১৮২ দিনতকৈ অধিক সময়), সেয়েহে তেওঁলোকৰ উপাৰ্জনৰ ওপৰত NRI-ৰ দৰেই কৰ আৰোপ কৰা হয়, যদিও তেওঁলোকে এজন নাগৰিকৰ অন্যান্য সকলো অধিকাৰ লাভ কৰে। === ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) === '''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''' ('''PIO''')<ref>PIO OCI Card - MEA, GOI https://mea.gov.in/Portal/CountryQuickLink/703_PIO-OCI.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210309025619/https://mea.gov.in/Portal/CountryQuickLink/703_PIO-OCI.pdf |date=9 March 2021}}</ref> বুলিলে [[পাকিস্তান]], [[আফগানিস্তান]], [[বাংলাদেশ]], [[চীন]], [[ইৰান]], [[ভূটান]], [[শ্ৰীলংকা]] আৰু/বা [[নেপাল]]ৰ নাগৰিকৰ বাহিৰে অন্য দেশৰ এনে এজন বিদেশী নাগৰিকক বুজায়, যিয়ে: * পূৰ্বে এখন ভাৰতীয় [[পাছপৰ্ট]] বহন কৰিছিল, * যাৰ পিতৃ-মাতৃ/ককাদেউতা-আইতা/আজোককাদেউতা-আজোআইতাৰ ভিতৰত যিকোনো এজন [[ভাৰত চৰকাৰ আইন ১৯৩৫|ভাৰত চৰকাৰ আইন, ১৯৩৫]]-ত সংজ্ঞায়িত অনুসৰি ভাৰতত বা পৰৱৰ্তী সময়ত ভাৰতৰ অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা অন্যান্য ভূখণ্ডত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু স্থায়ীভাৱে বসবাস কৰিছিল (অৱশ্যে তেওঁলোকৰ কোনো এজন কেতিয়াও ওপৰত উল্লেখ কৰা দেশসমূহৰ নাগৰিক হ’ব নোৱাৰিব), অথবা * যি এজন ভাৰতীয় নাগৰিকৰ বা এজন PIO-ৰ পত্নী/স্বামী। === ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব (OCI) === {{Main|ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব}} ভাৰতীয় ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰখনৰ বিভিন্ন নেতাৰ বহু প্ৰচেষ্টাৰ অন্তত এক দীৰ্ঘম্যাদী ভিছা আঁচনি প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ইয়াক "ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব" বুলি নামাকৰণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াক সাধাৰণতে ''OCI কাৰ্ড'' বুলি জনা যায়। এই নামটো কিছু পৰিমাণে বিভ্ৰান্তিকৰ, কিয়নো ই প্ৰকৃত ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব প্ৰদান নকৰে। [[ভাৰতৰ সংবিধান]]-এ সম্পূৰ্ণ দ্বৈত নাগৰিকত্বৰ অনুমতি নিদিয়ে। ওচিআই (OCI) কাৰ্ডখন প্ৰকৃততে এখন দীৰ্ঘম্যাদী ভিছা, য’ত ভোটাধিকাৰ আৰু চৰকাৰী চাকৰি লাভৰ ক্ষেত্ৰত নিষেধাজ্ঞা থাকে। এই কাৰ্ডখন বিদেশত থকা কিছুসংখ্যক প্ৰাক্তন ভাৰতীয়ৰ বাবে উপলব্ধ। ই কাৰ্ডধাৰীসকলক বসবাসৰ অধিকাৰ আৰু অন্যান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে যদিও ইয়াত কিছুমান আইনী বাধ্যবাধকতা থাকে। সাংবিধানিক দৃষ্টিকোণৰ পৰা ইয়াক কোনো ধৰণৰ ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব বুলি গণ্য কৰা নহয়। ২০১৪ চনৰ ২৮ ছেপ্টেম্বৰত [[ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী|প্ৰধানমন্ত্ৰী]] [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে PIO আৰু OCI কাৰ্ড দুখন একত্ৰিত কৰা হ’ব বুলি ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite news |last=Sharma |first=Reetu |date=2 March 2016 |title=Modi announces merging of OCI and POI cards, but how will it help: Explained |language=en |website=Oneindia.com |agency=One India |url=http://www.oneindia.com/feature/modi-announces-merging-oci-poi-cards-but-how-will-it-help-explained-1531663.html |url-status=live |access-date=22 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170422122532/http://www.oneindia.com/feature/modi-announces-merging-oci-poi-cards-but-how-will-it-help-explained-1531663.html |archive-date=22 April 2017}}</ref> ২০১৫ চনৰ ৯ জানুৱাৰীত ভাৰত চৰকাৰে ‘ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি’ (PIO) কাৰ্ড আঁচনিখন প্ৰত্যাহাৰ কৰে আৰু ইয়াক ওচিআই (OCI) কাৰ্ড আঁচনিৰ সৈতে একত্ৰিত কৰে। বৰ্তমানৰ পিআইঅ’ কাৰ্ডধাৰীসকলে তেওঁলোকৰ কাৰ্ডসমূহ ওচিআই কাৰ্ডলৈ ৰূপান্তৰ কৰাৰ বাবে আবেদন কৰিব লাগে। [[ভাৰতৰ প্ৰব্ৰজন ব্যুৰো]]ই (Bureau of Immigration) জানিবলৈ দিছিল যে পুৰণি পিআইঅ’ কাৰ্ডসমূহক ২০২৩ চনৰ ৩১ ডিচেম্বৰলৈকে বৈধ ভ্ৰমণ নথি হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হ’ব।<ref>{{Cite web |title=Ministry of External Affairs |url=https://eoi.gov.in/eoisearch/MyPrint.php?17539?001/0004#:~:text=Government%20of%20India%20has%20decided,2023. |access-date=2023-10-10 |website=eoi.gov.in}}</ref> === তুলনা === {| class="wikitable" |+ বাসিন্দা ভাৰতীয়, NRI, PIO আৰু OCI-ৰ মাজত তুলনা<ref>{{Citation |title=Comparative Chart on NRI/PIO/PIO CARD HOLDERS/OCI |date=15 June 2020 |url=http://mha.nic.in/pdfs/oci-chart.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20090619061930/http://mha.nic.in/pdfs/oci-chart.pdf |access-date=15 June 2020 |archive-date=19 June 2009 |url-status=dead}}</ref> ! শ্ৰেণী !! ভাৰতীয় পাছপৰ্ট<br />(ভাৰতীয় নাগৰিক) !! ভাৰতৰ বাসিন্দা !! প্ৰব্ৰজনকাৰী !! কৰ মৰ্যাদা !! OCI কাৰ্ড !! আইনী অধিনিয়ম !! টোকা |- ! ভাৰতীয় (বাসিন্দা) | হয় || হয় || নহয় || হয় || নহয় || [[ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব আইন]]<br />[[পাছপৰ্ট আইন]] || |- ! অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) | হয় || নহয় || হয় <br />(ভাৰতৰ পৰা) || নহয় || নহয় || [[ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব আইন]]<br />[[পাছপৰ্ট আইন]]<br />[[আয়কৰ আইন, ১৯৬১|আয়কৰ আইন, ১৯৬১]]<ref name="itact" /> || |- ! ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO){{ref|n1|১}} /<br />ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক (OCI){{ref|n2|২}} | নহয় || হয় (ভাৰতত থাকিলে)<br />অন্যথা, নহয় || হয় <br />(ভাৰতত) || হয় <br />(যদি ভাৰতৰ বাসিন্দা হয়)<br />ইউনিয়ন স্তৰত, নহয় || হয় || [[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০০৩]]<br />(ধাৰা ৭ক–ঘ) || আজীৱন ভিছা /<br />[[স্থায়ী বাসস্থান]] |} {| class="wikitable" |+ PIO আৰু OCI ! বিদেশী নাগৰিক !! OCI কাৰ্ডৰ বাবে যোগ্য !! ব্যতিক্ৰম !! আইনী অধিনিয়ম !! OCI লাভ কৰাৰ পিছৰ মৰ্যাদা |- ! ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) | হয় || – || – || [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব#PIO OCIs|PIO OCI]] |- ! অন্যান্য | নহয় || হয়, যদি কোনো ভাৰতীয় নাগৰিক বা PIO OCI-ৰ সৈতে দুই বছৰতকৈ অধিক সময় ধৰি বিবাহপাশত আৱদ্ধ থাকে || [[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০০৩]]<br />(ধাৰা ৭ক(ঘ)) || [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব#Non-PIO OCIs|Non-PIO OCI]] |} <small>'''টোকা:'''</small> :১. {{note|n1}}<small>ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) বুলিলে ভাৰতীয় জন্ম বা বংশোদ্ভৱ এনে লোকক বুজায় যিসকল ভাৰতৰ নাগৰিক নহয়, কিন্তু অন্য দেশৰ নাগৰিক। যিসকল PIO-ই OCI কাৰ্ডৰ জৰিয়তে ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰিছে, তেওঁলোকক ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক (OCI) বুলি জনা যায়। পূৰ্বতে PIo কাৰ্ড নামেৰে জনাজাত এই কাৰ্ডখন ২০১৪ চনৰ পৰা OCI কাৰ্ডৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হৈছে।</small> :২. {{note|n2}}<small>ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকসকলৰ ভিতৰত PIO OCI আৰু অনা-PIO OCI দুয়োটা গোটেই অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও যিসকল বিদেশী নাগৰিকে ভাৰতীয় নাগৰিকক বিয়া কৰায়, তেওঁলোকেও ওচিআই কাৰ্ড লাভ কৰিব পাৰে। সেয়েহে, অনা-পিআইঅ’ ওচিআই (Non-PIO OCI) সকল যিহেতু ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ অংশ নহয়, সেয়ে তেওঁলোকক ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হোৱা নাই।</small> ==টোকা== <references group="টোকা"/> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] a7v205kyozxi7jnuevnvvywb66xejtk 645475 645474 2026-10-16T12:42:14Z Kandarpajit Kallol 6257 645475 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী (Indian diaspora) | native_name = {{collapsible list |titlestyle = text-align:center; font-size:85%; |title = {{nobold|অন্যান্য অনুসূচিত ভাষাসমূহ:}} |{{Infobox|subbox=yes|bodystyle= font-size:80%; | rowclass1 = mergedrow| label1 = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]: | data1 = {{lang|as|ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী}} | rowclass2 = mergedrow| label2 = [[বঙালী ভাষা|বঙালী]]: | data2 = {{lang|bn|ভারতীয় প্রবাসী}} | rowclass3 = mergedrow| label3 = [[বড়ো ভাষা|বড়ো]]: | data3 = {{lang|brx|भारतीय प्रवासी}} | rowclass4 = mergedrow| label4 = [[ডোগ্ৰী ভাষা|ডোগ্ৰী]]: | data4 = {{lang|doi|भारतीय प्रवासी}} | rowclass5 = mergedrow| label5 = [[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]]: | data5 = {{lang|gu|ભારતીય প্ৰવાસી}} | rowclass6 = mergedrow| label6 = [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]: | data6 = {{lang|hi|भारतीय प्रवासी}} | rowclass7 = mergedrow| label7 = [[উৰ্দু ভাষা|উৰ্দু]]: | data7 = {{lang|ur|ہندوستانی ڈائاسপورا}} | rowclass8 = mergedrow| label8 = [[কানাড়া ভাষা|কানাড়া]]: | data8 = {{lang|kn|ಭாரತೀಯ ವಲಸೆಗಾರರು}} | rowclass9 = mergedrow| label9 = [[কাশ্মীৰী ভাষা|কাশ্মীৰী]]: | data9 = {{lang|ks|بھارتی نازک}} | rowclass10 = mergedrow| label10 = [[কোংকণী ভাষা|কোংকণী]]: | data10 = {{lang|kok|भारतीय प्रवासी लोक}} | rowclass11 = mergedrow| label11 = [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]]: | data11 = {{lang|mai| 𑒦𑒩𑒞𑒱𑒨 𑒩𑒫𑒰𑒮𑒱}} | rowclass12 = mergedrow| label12 = [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]]: | data12 = {{lang|ml|ഇന്ത്യൻ പ്രവാസികൾ}} | rowclass13 = mergedrow| label13 = [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]]: | data12 = {{lang|mr|परदेशस्थ भारतीय }} | rowclass14 = mergedrow| label14 = [[মেইতেই ভাষা|মণিপুৰী (মেইতেই)]]: | data13 = {{lang|mni|ঈন্দিঅ গি maযাঙ লেইবাক্}} | rowclass15 = mergedrow| label15 = [[নেপালী ভাষা|নেপালী]]: | data14 = {{lang|ne|भारतीय प्रवासी}} | rowclass16 = mergedrow| label16 = [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]]: | data15 = {{lang|or|ଭାରତୀୟ ପ୍ରବାସୀ}} | rowclass17 = mergedrow| label17 = [[পঞ্জাবী ভাষা|পঞ্জাবী]]: | data16 = {{lang|pa|ਭਾਰਤੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ}} | rowclass18 = mergedrow| label18 = [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]]: | data17 = {{lang|sa|भारतीय प्रवासी}} | rowclass19 = mergedrow| label19 = [[চাওঁতালি ভাষা|চাওঁতালি]]: | data18 = {{lang|sat|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱰᱟᱭᱥᱯᱳᱨᱟ}} | rowclass20 = mergedrow| label20 = [[সিন্ধী ভাষা|সিন্ধী]]: | data19 = {{lang|sd| هندستاني پرديسي برادري}} | rowclass21 = mergedrow| label21 = [[তামিল ভাষা|তামিল]]: | data20 = {{lang|ta|இந்திய புலம்பெயர்ந்தோர்}} | rowclass22 = mergedrow| label22 = [[তেলেগু ভাষা|তেলেগু]]: | data21 = {{lang|te|భாரতীয় డయాస్పోరా}} }} }} | native_name_lang = | flag = [[File:Flag of India.svg|border|250px]] | flag_caption = [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা]] | population = '''{{Circa|~৩৭ নিযুত|lk=yes}}''' (২০২৬ আনুমানিক){{Efn|জানুৱাৰী ২০২৬ চনৰ ভাৰতীয় [[বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)|বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]]ৰ আনুমানিক হিচাপ}}<ref name="POI" /> | region1 = {{flag|United States}} | pop1 = ৫,১৬০,২০৩<ref name="ACS 2023">{{cite web |url=https://census.gov |publisher=U.S. Census Bureau |access-date=2024-09-21 |title=US Census Data}}</ref> | region2 = {{flag|UAE}} | pop2 = ৪,৪২৫,১৪৪<ref name="POI"/><ref name="Pew research"/> | region3 = {{flag|Saudi Arabia}} | pop3 = ১৮,৮৪,৪৭৬–২৫,৯৪,৯৪৭<ref name="MEA Saudi"/> | region4 = {{flag|Malaysia}} | pop4 = ২০,১৯,৬০০<ref name="penerangan Malaysia"/> | region5 = {{flag|Myanmar}} | pop5 = ২০,MD,২০৭<ref name="POI"/><ref name="rediff.com"/> | region6 = {{flag|United Kingdom}} | pop6 = ১৯,২৭,১৫০<ref name=2021census/> | region7 = {{flag|Canada}} | pop7 = ১৮,৫৮,৭৫৫<ref name="Canada Census"/> | region8 = {{flag|South Africa}} | pop8 = ১৬,৯৭,৫০৬<ref name="statssa"/> | region9 = {{flag|Kuwait}} | pop9 = ১১,৫২,১৭৫<ref name="External Affairs Report" /> | region10 = {{flag|Oman}} | pop10 = ৬,৮০,০০০–১৩,৭৫,৬৬৭<ref name="Intl Migrant Stock"/> | region11 = {{flag|Singapore}} | pop11 = ৮,১২,০০০<ref name="singstat"/><ref name="et"/> }} '''ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী''' ([[ISO 15919|ISO]]: {{IAST|Bhāratīya Pravāsī}}), চৰকাৰীভাৱে '''অনিবাসী ভাৰতীয়''' ('''NRI''') আৰু '''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''' ('''PIO'''), হৈছে ভাৰতৰ বাহিৰত বসবাস কৰা বা তাৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ লোক, যিসকলে এক বৃহৎ [[দক্ষিণ এছীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী|দক্ষিণ এছীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী গোট]]ৰ অংশ গঠন কৰে। [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ মতে, ''অনিবাসী ভাৰতীয়'' (NRI) হৈছে ভাৰতৰ এনে একাংশ নাগৰিক যিসকলে বৰ্তমান ভাৰতত বসবাস কৰা নাই, আনহাতে ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি'' (PIO) বুলিলে ভাৰতত জন্মগ্ৰহণ কৰা বা ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ এনে লোকক বুজায় যিসকল ভাৰতৰ বাহিৰৰ অন্য দেশৰ নাগৰিক (কিছু ব্যতিক্ৰমৰ বাহিৰে)। ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি'' (PIO) আৰু যিসকল লোক নিজে ভাৰতীয় মূলৰ নহয় কিন্তু এজন ''ভাৰতীয় নাগৰিক'' বা ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''ৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছে, তেওঁলোকক [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব]] (OCI) প্ৰদান কৰা হয়। OCI মৰ্যাদা লাভ কৰা ব্যক্তিসকলক '''ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক''' ('''OCI''') বুলি জনা যায়।<ref>{{cite web |title=Initiatives for Overseas Indians |url=https://www.cgisf.gov.in/page/initiatives-for-overseas-indians/ |publisher=Consulate General of India |access-date=26 March 2023 |archive-date=2023-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326135725/https://www.cgisf.gov.in/page/initiatives-for-overseas-indians/ |url-status=live}}</ref> OCI মৰ্যাদা হৈছে বিদেশী পাছপৰ্ট লৈ ভাৰত ভ্ৰমণ কৰাৰ বাবে এক স্থায়ী ভিছা। ২০২৪ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত উন্নীত কৰা [[বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)|বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]]ৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ভাৰতৰ বাহিৰত ৩৫.৪ নিযুত অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) আৰু ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) (OCI সমূহক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি) বসবাস কৰি আছে। ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলে বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ বহিঃৰাজ্যৰ প্ৰব্ৰজনকাৰী গোট গঠন কৰিছে।<ref name="POI" /> প্ৰতি বছৰে ২.৫ নিযুত (২৫ [[লাখ]]) ভাৰতীয়ই বিদেশলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে, যাৰ ফলত ভাৰত সমগ্ৰ বিশ্বৰ ভিতৰতে বছৰি আটাইতকৈ বেছি প্ৰব্ৰজনকাৰী ওলাই যোৱা দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref>[https://www.news18.com/news/world/planning-to-study-work-in-canada-heres-why-tomorrows-election-could-amend-immigration-rules-4219631.html Planning to Study, Work in Canada? Here's Why Tomorrow's Election Could Amend Immigration Rules] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210920213949/https://www.news18.com/news/world/planning-to-study-work-in-canada-heres-why-tomorrows-election-could-amend-immigration-rules-4219631.html |date=20 September 2021}}, News18, SEPTEMBER 19, 2021.</ref> == আইনী গাঁথনি == === অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) === প্ৰকৃততে, ''[[বিদেশী (আইন)|অনিবাসী]] ভাৰতীয়'' (Non-resident Indian) শব্দটোৱে কেৱল এজন ভাৰতীয় নাগৰিকৰ [[আয়কৰ|কৰ সংক্ৰান্তীয় মৰ্যাদা]]ক বুজায়। [[আয়কৰ আইন, ১৯৬১|আয়কৰ আইন, ১৯৬১]]-ৰ ধাৰা ৬ অনুসৰি, আয়কৰ সংক্ৰান্তীয় উদ্দেশ্যৰ বাবে যিজন ব্যক্তি এক নিৰ্দিষ্ট সময়সীমাৰ বাবে ভাৰতত বসবাস কৰা নাই, তেওঁক অনিবাসী বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name="itact" >{{Citation |title=Income Tax Act |date=18 December 2012 |url=http://law.incometaxindia.gov.in/DIT/Income-tax-acts.aspx |archive-url=https://archive.today/20121218153423/http://law.incometaxindia.gov.in/DIT/Income-tax-acts.aspx |access-date=9 September 2012 |archive-date=18 December 2012 |url-status=live}}</ref> "ভাৰতৰ বাসিন্দা" ব্যক্তি আৰু এজন NRI-ৰ বাবে আয়কৰৰ হাৰ বেলেগ বেলেগ হয়। আয়কৰ আইনৰ উদ্দেশ্যৰ বাবে, "ভাৰতত বাসস্থান" হ’বলৈ হ’লে এটা বিত্তীয় বৰ্ষত অন্ততঃ ১৮২ দিন বা ধাৰাবাহিক চাৰি বছৰত ৩৬৫ দিন আৰু প্ৰাসংগিক বৰ্ষটোত অন্ততঃ ৬০ দিন ভাৰতত থকাটো আৱশ্যক। এই আইন অনুসৰি, যিকোনো ভাৰতীয় নাগৰিক যিয়ে "ভাৰতৰ বাসিন্দা" হোৱাৰ চৰ্তসমূহ পূৰণ নকৰে, তেওঁক ভাৰতৰ অনিবাসী হিচাপে গণ্য কৰা হয় আৰু আয়কৰ পৰিশোধৰ ক্ষেত্ৰত NRI হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সাগৰীয় নাবিকসকলক (Seafarers) সাধাৰণতে NRI বুলি গণ্য কৰা নহয়। কিন্তু যিহেতু তেওঁলোকে ভাৰতৰ বাহিৰত কাম কৰে (প্ৰায়েই ১৮২ দিনতকৈ অধিক সময়), সেয়েহে তেওঁলোকৰ উপাৰ্জনৰ ওপৰত NRI-ৰ দৰেই কৰ আৰোপ কৰা হয়, যদিও তেওঁলোকে এজন নাগৰিকৰ অন্যান্য সকলো অধিকাৰ লাভ কৰে। === ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) === '''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''' ('''PIO''')<ref>PIO OCI Card - MEA, GOI https://mea.gov.in/Portal/CountryQuickLink/703_PIO-OCI.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210309025619/https://mea.gov.in/Portal/CountryQuickLink/703_PIO-OCI.pdf |date=9 March 2021}}</ref> বুলিলে [[পাকিস্তান]], [[আফগানিস্তান]], [[বাংলাদেশ]], [[চীন]], [[ইৰান]], [[ভূটান]], [[শ্ৰীলংকা]] আৰু/বা [[নেপাল]]ৰ নাগৰিকৰ বাহিৰে অন্য দেশৰ এনে এজন বিদেশী নাগৰিকক বুজায়, যিয়ে: * পূৰ্বে এখন ভাৰতীয় [[পাছপৰ্ট]] বহন কৰিছিল, * যাৰ পিতৃ-মাতৃ/ককাদেউতা-আইতা/আজোককাদেউতা-আজোআইতাৰ ভিতৰত যিকোনো এজন [[ভাৰত চৰকাৰ আইন ১৯৩৫|ভাৰত চৰকাৰ আইন, ১৯৩৫]]-ত সংজ্ঞায়িত অনুসৰি ভাৰতত বা পৰৱৰ্তী সময়ত ভাৰতৰ অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা অন্যান্য ভূখণ্ডত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু স্থায়ীভাৱে বসবাস কৰিছিল (অৱশ্যে তেওঁলোকৰ কোনো এজন কেতিয়াও ওপৰত উল্লেখ কৰা দেশসমূহৰ নাগৰিক হ’ব নোৱাৰিব), অথবা * যি এজন ভাৰতীয় নাগৰিকৰ বা এজন PIO-ৰ পত্নী/স্বামী। === ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব (OCI) === {{Main|ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব}} ভাৰতীয় ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰখনৰ বিভিন্ন নেতাৰ বহু প্ৰচেষ্টাৰ অন্তত এক দীৰ্ঘম্যাদী ভিছা আঁচনি প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ইয়াক "ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব" বুলি নামাকৰণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াক সাধাৰণতে ''OCI কাৰ্ড'' বুলি জনা যায়। এই নামটো কিছু পৰিমাণে বিভ্ৰান্তিকৰ, কিয়নো ই প্ৰকৃত ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব প্ৰদান নকৰে। [[ভাৰতৰ সংবিধান]]-এ সম্পূৰ্ণ দ্বৈত নাগৰিকত্বৰ অনুমতি নিদিয়ে। ওচিআই (OCI) কাৰ্ডখন প্ৰকৃততে এখন দীৰ্ঘম্যাদী ভিছা, য’ত ভোটাধিকাৰ আৰু চৰকাৰী চাকৰি লাভৰ ক্ষেত্ৰত নিষেধাজ্ঞা থাকে। এই কাৰ্ডখন বিদেশত থকা কিছুসংখ্যক প্ৰাক্তন ভাৰতীয়ৰ বাবে উপলব্ধ। ই কাৰ্ডধাৰীসকলক বসবাসৰ অধিকাৰ আৰু অন্যান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে যদিও ইয়াত কিছুমান আইনী বাধ্যবাধকতা থাকে। সাংবিধানিক দৃষ্টিকোণৰ পৰা ইয়াক কোনো ধৰণৰ ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব বুলি গণ্য কৰা নহয়। ২০১৪ চনৰ ২৮ ছেপ্টেম্বৰত [[ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী|প্ৰধানমন্ত্ৰী]] [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে PIO আৰু OCI কাৰ্ড দুখন একত্ৰিত কৰা হ’ব বুলি ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite news |last=Sharma |first=Reetu |date=2 March 2016 |title=Modi announces merging of OCI and POI cards, but how will it help: Explained |language=en |website=Oneindia.com |agency=One India |url=http://www.oneindia.com/feature/modi-announces-merging-oci-poi-cards-but-how-will-it-help-explained-1531663.html |url-status=live |access-date=22 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170422122532/http://www.oneindia.com/feature/modi-announces-merging-oci-poi-cards-but-how-will-it-help-explained-1531663.html |archive-date=22 April 2017}}</ref> ২০১৫ চনৰ ৯ জানুৱাৰীত ভাৰত চৰকাৰে ‘ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি’ (PIO) কাৰ্ড আঁচনিখন প্ৰত্যাহাৰ কৰে আৰু ইয়াক ওচিআই (OCI) কাৰ্ড আঁচনিৰ সৈতে একত্ৰিত কৰে। বৰ্তমানৰ পিআইঅ’ কাৰ্ডধাৰীসকলে তেওঁলোকৰ কাৰ্ডসমূহ ওচিআই কাৰ্ডলৈ ৰূপান্তৰ কৰাৰ বাবে আবেদন কৰিব লাগে। [[ভাৰতৰ প্ৰব্ৰজন ব্যুৰো]]ই (Bureau of Immigration) জানিবলৈ দিছিল যে পুৰণি পিআইঅ’ কাৰ্ডসমূহক ২০২৩ চনৰ ৩১ ডিচেম্বৰলৈকে বৈধ ভ্ৰমণ নথি হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হ’ব।<ref>{{Cite web |title=Ministry of External Affairs |url=https://eoi.gov.in/eoisearch/MyPrint.php?17539?001/0004#:~:text=Government%20of%20India%20has%20decided,2023. |access-date=2023-10-10 |website=eoi.gov.in}}</ref> === তুলনা === {| class="wikitable" |+ বাসিন্দা ভাৰতীয়, NRI, PIO আৰু OCI-ৰ মাজত তুলনা<ref>{{Citation |title=Comparative Chart on NRI/PIO/PIO CARD HOLDERS/OCI |date=15 June 2020 |url=http://mha.nic.in/pdfs/oci-chart.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20090619061930/http://mha.nic.in/pdfs/oci-chart.pdf |access-date=15 June 2020 |archive-date=19 June 2009 |url-status=dead}}</ref> ! শ্ৰেণী !! ভাৰতীয় পাছপৰ্ট<br />(ভাৰতীয় নাগৰিক) !! ভাৰতৰ বাসিন্দা !! প্ৰব্ৰজনকাৰী !! কৰ মৰ্যাদা !! OCI কাৰ্ড !! আইনী অধিনিয়ম !! টোকা |- ! ভাৰতীয় (বাসিন্দা) | হয় || হয় || নহয় || হয় || নহয় || [[ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব আইন]]<br />[[পাছপৰ্ট আইন]] || |- ! অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) | হয় || নহয় || হয় <br />(ভাৰতৰ পৰা) || নহয় || নহয় || [[ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব আইন]]<br />[[পাছপৰ্ট আইন]]<br />[[আয়কৰ আইন, ১৯৬১|আয়কৰ আইন, ১৯৬১]]<ref name="itact" /> || |- ! ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO){{ref|n1|১}} /<br />ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক (OCI){{ref|n2|২}} | নহয় || হয় (ভাৰতত থাকিলে)<br />অন্যথা, নহয় || হয় <br />(ভাৰতত) || হয় <br />(যদি ভাৰতৰ বাসিন্দা হয়)<br />ইউনিয়ন স্তৰত, নহয় || হয় || [[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০০৩]]<br />(ধাৰা ৭ক–ঘ) || আজীৱন ভিছা /<br />[[স্থায়ী বাসস্থান]] |} {| class="wikitable" |+ PIO আৰু OCI ! বিদেশী নাগৰিক !! OCI কাৰ্ডৰ বাবে যোগ্য !! ব্যতিক্ৰম !! আইনী অধিনিয়ম !! OCI লাভ কৰাৰ পিছৰ মৰ্যাদা |- ! ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) | হয় || – || – || [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব#PIO OCIs|PIO OCI]] |- ! অন্যান্য | নহয় || হয়, যদি কোনো ভাৰতীয় নাগৰিক বা PIO OCI-ৰ সৈতে দুই বছৰতকৈ অধিক সময় ধৰি বিবাহপাশত আৱদ্ধ থাকে || [[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০০৩]]<br />(ধাৰা ৭ক(ঘ)) || [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব#Non-PIO OCIs|Non-PIO OCI]] |} <small>'''টোকা:'''</small> :১. {{note|n1}}<small>ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) বুলিলে ভাৰতীয় জন্ম বা বংশোদ্ভৱ এনে লোকক বুজায় যিসকল ভাৰতৰ নাগৰিক নহয়, কিন্তু অন্য দেশৰ নাগৰিক। যিসকল PIO-ই OCI কাৰ্ডৰ জৰিয়তে ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰিছে, তেওঁলোকক ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক (OCI) বুলি জনা যায়। পূৰ্বতে PIo কাৰ্ড নামেৰে জনাজাত এই কাৰ্ডখন ২০১৪ চনৰ পৰা OCI কাৰ্ডৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হৈছে।</small> :২. {{note|n2}}<small>ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকসকলৰ ভিতৰত PIO OCI আৰু অনা-PIO OCI দুয়োটা গোটেই অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও যিসকল বিদেশী নাগৰিকে ভাৰতীয় নাগৰিকক বিয়া কৰায়, তেওঁলোকেও ওচিআই কাৰ্ড লাভ কৰিব পাৰে। সেয়েহে, অনা-পিআইঅ’ ওচিআই (Non-PIO OCI) সকল যিহেতু ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ অংশ নহয়, সেয়ে তেওঁলোকক ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হোৱা নাই।</small> ==আৰু চাওক== *[[বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী]] *[[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব]] ==টোকা== <references group="টোকা"/> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] 7vhiz1e9wc47zuitg1njspynw8nsoqe 645476 645475 2026-10-16T12:42:31Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645476 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}{{Infobox ethnic group | group = ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী (Indian diaspora) | native_name = {{collapsible list |titlestyle = text-align:center; font-size:85%; |title = {{nobold|অন্যান্য অনুসূচিত ভাষাসমূহ:}} |{{Infobox|subbox=yes|bodystyle= font-size:80%; | rowclass1 = mergedrow| label1 = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]: | data1 = {{lang|as|ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী}} | rowclass2 = mergedrow| label2 = [[বঙালী ভাষা|বঙালী]]: | data2 = {{lang|bn|ভারতীয় প্রবাসী}} | rowclass3 = mergedrow| label3 = [[বড়ো ভাষা|বড়ো]]: | data3 = {{lang|brx|भारतीय प्रवासी}} | rowclass4 = mergedrow| label4 = [[ডোগ্ৰী ভাষা|ডোগ্ৰী]]: | data4 = {{lang|doi|भारतीय प्रवासी}} | rowclass5 = mergedrow| label5 = [[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]]: | data5 = {{lang|gu|ભારતીય প্ৰવાસી}} | rowclass6 = mergedrow| label6 = [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]: | data6 = {{lang|hi|भारतीय प्रवासी}} | rowclass7 = mergedrow| label7 = [[উৰ্দু ভাষা|উৰ্দু]]: | data7 = {{lang|ur|ہندوستانی ڈائاسপورا}} | rowclass8 = mergedrow| label8 = [[কানাড়া ভাষা|কানাড়া]]: | data8 = {{lang|kn|ಭாரತೀಯ ವಲಸೆಗಾರರು}} | rowclass9 = mergedrow| label9 = [[কাশ্মীৰী ভাষা|কাশ্মীৰী]]: | data9 = {{lang|ks|بھارتی نازک}} | rowclass10 = mergedrow| label10 = [[কোংকণী ভাষা|কোংকণী]]: | data10 = {{lang|kok|भारतीय प्रवासी लोक}} | rowclass11 = mergedrow| label11 = [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]]: | data11 = {{lang|mai| 𑒦𑒩𑒞𑒱𑒨 𑒩𑒫𑒰𑒮𑒱}} | rowclass12 = mergedrow| label12 = [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]]: | data12 = {{lang|ml|ഇന്ത്യൻ പ്രവാസികൾ}} | rowclass13 = mergedrow| label13 = [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]]: | data12 = {{lang|mr|परदेशस्थ भारतीय }} | rowclass14 = mergedrow| label14 = [[মেইতেই ভাষা|মণিপুৰী (মেইতেই)]]: | data13 = {{lang|mni|ঈন্দিঅ গি maযাঙ লেইবাক্}} | rowclass15 = mergedrow| label15 = [[নেপালী ভাষা|নেপালী]]: | data14 = {{lang|ne|भारतीय प्रवासी}} | rowclass16 = mergedrow| label16 = [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]]: | data15 = {{lang|or|ଭାରତୀୟ ପ୍ରବାସୀ}} | rowclass17 = mergedrow| label17 = [[পঞ্জাবী ভাষা|পঞ্জাবী]]: | data16 = {{lang|pa|ਭਾਰਤੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ}} | rowclass18 = mergedrow| label18 = [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]]: | data17 = {{lang|sa|भारतीय प्रवासी}} | rowclass19 = mergedrow| label19 = [[চাওঁতালি ভাষা|চাওঁতালি]]: | data18 = {{lang|sat|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱰᱟᱭᱥᱯᱳᱨᱟ}} | rowclass20 = mergedrow| label20 = [[সিন্ধী ভাষা|সিন্ধী]]: | data19 = {{lang|sd| هندستاني پرديسي برادري}} | rowclass21 = mergedrow| label21 = [[তামিল ভাষা|তামিল]]: | data20 = {{lang|ta|இந்திய புலம்பெயர்ந்தோர்}} | rowclass22 = mergedrow| label22 = [[তেলেগু ভাষা|তেলেগু]]: | data21 = {{lang|te|భாரতীয় డయాస్పోరా}} }} }} | native_name_lang = | flag = [[File:Flag of India.svg|border|250px]] | flag_caption = [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা]] | population = '''{{Circa|~৩৭ নিযুত|lk=yes}}''' (২০২৬ আনুমানিক){{Efn|জানুৱাৰী ২০২৬ চনৰ ভাৰতীয় [[বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)|বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]]ৰ আনুমানিক হিচাপ}}<ref name="POI" /> | region1 = {{flag|United States}} | pop1 = ৫,১৬০,২০৩<ref name="ACS 2023">{{cite web |url=https://census.gov |publisher=U.S. Census Bureau |access-date=2024-09-21 |title=US Census Data}}</ref> | region2 = {{flag|UAE}} | pop2 = ৪,৪২৫,১৪৪<ref name="POI"/><ref name="Pew research"/> | region3 = {{flag|Saudi Arabia}} | pop3 = ১৮,৮৪,৪৭৬–২৫,৯৪,৯৪৭<ref name="MEA Saudi"/> | region4 = {{flag|Malaysia}} | pop4 = ২০,১৯,৬০০<ref name="penerangan Malaysia"/> | region5 = {{flag|Myanmar}} | pop5 = ২০,MD,২০৭<ref name="POI"/><ref name="rediff.com"/> | region6 = {{flag|United Kingdom}} | pop6 = ১৯,২৭,১৫০<ref name=2021census/> | region7 = {{flag|Canada}} | pop7 = ১৮,৫৮,৭৫৫<ref name="Canada Census"/> | region8 = {{flag|South Africa}} | pop8 = ১৬,৯৭,৫০৬<ref name="statssa"/> | region9 = {{flag|Kuwait}} | pop9 = ১১,৫২,১৭৫<ref name="External Affairs Report" /> | region10 = {{flag|Oman}} | pop10 = ৬,৮০,০০০–১৩,৭৫,৬৬৭<ref name="Intl Migrant Stock"/> | region11 = {{flag|Singapore}} | pop11 = ৮,১২,০০০<ref name="singstat"/><ref name="et"/> }} '''ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী''' ([[ISO 15919|ISO]]: {{IAST|Bhāratīya Pravāsī}}), চৰকাৰীভাৱে '''অনিবাসী ভাৰতীয়''' ('''NRI''') আৰু '''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''' ('''PIO'''), হৈছে ভাৰতৰ বাহিৰত বসবাস কৰা বা তাৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ লোক, যিসকলে এক বৃহৎ [[দক্ষিণ এছীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী|দক্ষিণ এছীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী গোট]]ৰ অংশ গঠন কৰে। [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ মতে, ''অনিবাসী ভাৰতীয়'' (NRI) হৈছে ভাৰতৰ এনে একাংশ নাগৰিক যিসকলে বৰ্তমান ভাৰতত বসবাস কৰা নাই, আনহাতে ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি'' (PIO) বুলিলে ভাৰতত জন্মগ্ৰহণ কৰা বা ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ এনে লোকক বুজায় যিসকল ভাৰতৰ বাহিৰৰ অন্য দেশৰ নাগৰিক (কিছু ব্যতিক্ৰমৰ বাহিৰে)। ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি'' (PIO) আৰু যিসকল লোক নিজে ভাৰতীয় মূলৰ নহয় কিন্তু এজন ''ভাৰতীয় নাগৰিক'' বা ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''ৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছে, তেওঁলোকক [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব]] (OCI) প্ৰদান কৰা হয়। OCI মৰ্যাদা লাভ কৰা ব্যক্তিসকলক '''ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক''' ('''OCI''') বুলি জনা যায়।<ref>{{cite web |title=Initiatives for Overseas Indians |url=https://www.cgisf.gov.in/page/initiatives-for-overseas-indians/ |publisher=Consulate General of India |access-date=26 March 2023 |archive-date=2023-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326135725/https://www.cgisf.gov.in/page/initiatives-for-overseas-indians/ |url-status=live}}</ref> OCI মৰ্যাদা হৈছে বিদেশী পাছপৰ্ট লৈ ভাৰত ভ্ৰমণ কৰাৰ বাবে এক স্থায়ী ভিছা। ২০২৪ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত উন্নীত কৰা [[বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)|বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]]ৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ভাৰতৰ বাহিৰত ৩৫.৪ নিযুত অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) আৰু ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) (OCI সমূহক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি) বসবাস কৰি আছে। ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলে বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ বহিঃৰাজ্যৰ প্ৰব্ৰজনকাৰী গোট গঠন কৰিছে।<ref name="POI" /> প্ৰতি বছৰে ২.৫ নিযুত (২৫ [[লাখ]]) ভাৰতীয়ই বিদেশলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে, যাৰ ফলত ভাৰত সমগ্ৰ বিশ্বৰ ভিতৰতে বছৰি আটাইতকৈ বেছি প্ৰব্ৰজনকাৰী ওলাই যোৱা দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref>[https://www.news18.com/news/world/planning-to-study-work-in-canada-heres-why-tomorrows-election-could-amend-immigration-rules-4219631.html Planning to Study, Work in Canada? Here's Why Tomorrow's Election Could Amend Immigration Rules] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210920213949/https://www.news18.com/news/world/planning-to-study-work-in-canada-heres-why-tomorrows-election-could-amend-immigration-rules-4219631.html |date=20 September 2021}}, News18, SEPTEMBER 19, 2021.</ref> == আইনী গাঁথনি == === অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) === প্ৰকৃততে, ''[[বিদেশী (আইন)|অনিবাসী]] ভাৰতীয়'' (Non-resident Indian) শব্দটোৱে কেৱল এজন ভাৰতীয় নাগৰিকৰ [[আয়কৰ|কৰ সংক্ৰান্তীয় মৰ্যাদা]]ক বুজায়। [[আয়কৰ আইন, ১৯৬১|আয়কৰ আইন, ১৯৬১]]-ৰ ধাৰা ৬ অনুসৰি, আয়কৰ সংক্ৰান্তীয় উদ্দেশ্যৰ বাবে যিজন ব্যক্তি এক নিৰ্দিষ্ট সময়সীমাৰ বাবে ভাৰতত বসবাস কৰা নাই, তেওঁক অনিবাসী বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name="itact" >{{Citation |title=Income Tax Act |date=18 December 2012 |url=http://law.incometaxindia.gov.in/DIT/Income-tax-acts.aspx |archive-url=https://archive.today/20121218153423/http://law.incometaxindia.gov.in/DIT/Income-tax-acts.aspx |access-date=9 September 2012 |archive-date=18 December 2012 |url-status=live}}</ref> "ভাৰতৰ বাসিন্দা" ব্যক্তি আৰু এজন NRI-ৰ বাবে আয়কৰৰ হাৰ বেলেগ বেলেগ হয়। আয়কৰ আইনৰ উদ্দেশ্যৰ বাবে, "ভাৰতত বাসস্থান" হ’বলৈ হ’লে এটা বিত্তীয় বৰ্ষত অন্ততঃ ১৮২ দিন বা ধাৰাবাহিক চাৰি বছৰত ৩৬৫ দিন আৰু প্ৰাসংগিক বৰ্ষটোত অন্ততঃ ৬০ দিন ভাৰতত থকাটো আৱশ্যক। এই আইন অনুসৰি, যিকোনো ভাৰতীয় নাগৰিক যিয়ে "ভাৰতৰ বাসিন্দা" হোৱাৰ চৰ্তসমূহ পূৰণ নকৰে, তেওঁক ভাৰতৰ অনিবাসী হিচাপে গণ্য কৰা হয় আৰু আয়কৰ পৰিশোধৰ ক্ষেত্ৰত NRI হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সাগৰীয় নাবিকসকলক (Seafarers) সাধাৰণতে NRI বুলি গণ্য কৰা নহয়। কিন্তু যিহেতু তেওঁলোকে ভাৰতৰ বাহিৰত কাম কৰে (প্ৰায়েই ১৮২ দিনতকৈ অধিক সময়), সেয়েহে তেওঁলোকৰ উপাৰ্জনৰ ওপৰত NRI-ৰ দৰেই কৰ আৰোপ কৰা হয়, যদিও তেওঁলোকে এজন নাগৰিকৰ অন্যান্য সকলো অধিকাৰ লাভ কৰে। === ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) === '''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''' ('''PIO''')<ref>PIO OCI Card - MEA, GOI https://mea.gov.in/Portal/CountryQuickLink/703_PIO-OCI.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210309025619/https://mea.gov.in/Portal/CountryQuickLink/703_PIO-OCI.pdf |date=9 March 2021}}</ref> বুলিলে [[পাকিস্তান]], [[আফগানিস্তান]], [[বাংলাদেশ]], [[চীন]], [[ইৰান]], [[ভূটান]], [[শ্ৰীলংকা]] আৰু/বা [[নেপাল]]ৰ নাগৰিকৰ বাহিৰে অন্য দেশৰ এনে এজন বিদেশী নাগৰিকক বুজায়, যিয়ে: * পূৰ্বে এখন ভাৰতীয় [[পাছপৰ্ট]] বহন কৰিছিল, * যাৰ পিতৃ-মাতৃ/ককাদেউতা-আইতা/আজোককাদেউতা-আজোআইতাৰ ভিতৰত যিকোনো এজন [[ভাৰত চৰকাৰ আইন ১৯৩৫|ভাৰত চৰকাৰ আইন, ১৯৩৫]]-ত সংজ্ঞায়িত অনুসৰি ভাৰতত বা পৰৱৰ্তী সময়ত ভাৰতৰ অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা অন্যান্য ভূখণ্ডত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু স্থায়ীভাৱে বসবাস কৰিছিল (অৱশ্যে তেওঁলোকৰ কোনো এজন কেতিয়াও ওপৰত উল্লেখ কৰা দেশসমূহৰ নাগৰিক হ’ব নোৱাৰিব), অথবা * যি এজন ভাৰতীয় নাগৰিকৰ বা এজন PIO-ৰ পত্নী/স্বামী। === ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব (OCI) === {{Main|ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব}} ভাৰতীয় ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰখনৰ বিভিন্ন নেতাৰ বহু প্ৰচেষ্টাৰ অন্তত এক দীৰ্ঘম্যাদী ভিছা আঁচনি প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ইয়াক "ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব" বুলি নামাকৰণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াক সাধাৰণতে ''OCI কাৰ্ড'' বুলি জনা যায়। এই নামটো কিছু পৰিমাণে বিভ্ৰান্তিকৰ, কিয়নো ই প্ৰকৃত ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব প্ৰদান নকৰে। [[ভাৰতৰ সংবিধান]]-এ সম্পূৰ্ণ দ্বৈত নাগৰিকত্বৰ অনুমতি নিদিয়ে। ওচিআই (OCI) কাৰ্ডখন প্ৰকৃততে এখন দীৰ্ঘম্যাদী ভিছা, য’ত ভোটাধিকাৰ আৰু চৰকাৰী চাকৰি লাভৰ ক্ষেত্ৰত নিষেধাজ্ঞা থাকে। এই কাৰ্ডখন বিদেশত থকা কিছুসংখ্যক প্ৰাক্তন ভাৰতীয়ৰ বাবে উপলব্ধ। ই কাৰ্ডধাৰীসকলক বসবাসৰ অধিকাৰ আৰু অন্যান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে যদিও ইয়াত কিছুমান আইনী বাধ্যবাধকতা থাকে। সাংবিধানিক দৃষ্টিকোণৰ পৰা ইয়াক কোনো ধৰণৰ ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব বুলি গণ্য কৰা নহয়। ২০১৪ চনৰ ২৮ ছেপ্টেম্বৰত [[ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী|প্ৰধানমন্ত্ৰী]] [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে PIO আৰু OCI কাৰ্ড দুখন একত্ৰিত কৰা হ’ব বুলি ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite news |last=Sharma |first=Reetu |date=2 March 2016 |title=Modi announces merging of OCI and POI cards, but how will it help: Explained |language=en |website=Oneindia.com |agency=One India |url=http://www.oneindia.com/feature/modi-announces-merging-oci-poi-cards-but-how-will-it-help-explained-1531663.html |url-status=live |access-date=22 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170422122532/http://www.oneindia.com/feature/modi-announces-merging-oci-poi-cards-but-how-will-it-help-explained-1531663.html |archive-date=22 April 2017}}</ref> ২০১৫ চনৰ ৯ জানুৱাৰীত ভাৰত চৰকাৰে ‘ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি’ (PIO) কাৰ্ড আঁচনিখন প্ৰত্যাহাৰ কৰে আৰু ইয়াক ওচিআই (OCI) কাৰ্ড আঁচনিৰ সৈতে একত্ৰিত কৰে। বৰ্তমানৰ পিআইঅ’ কাৰ্ডধাৰীসকলে তেওঁলোকৰ কাৰ্ডসমূহ ওচিআই কাৰ্ডলৈ ৰূপান্তৰ কৰাৰ বাবে আবেদন কৰিব লাগে। [[ভাৰতৰ প্ৰব্ৰজন ব্যুৰো]]ই (Bureau of Immigration) জানিবলৈ দিছিল যে পুৰণি পিআইঅ’ কাৰ্ডসমূহক ২০২৩ চনৰ ৩১ ডিচেম্বৰলৈকে বৈধ ভ্ৰমণ নথি হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হ’ব।<ref>{{Cite web |title=Ministry of External Affairs |url=https://eoi.gov.in/eoisearch/MyPrint.php?17539?001/0004#:~:text=Government%20of%20India%20has%20decided,2023. |access-date=2023-10-10 |website=eoi.gov.in}}</ref> === তুলনা === {| class="wikitable" |+ বাসিন্দা ভাৰতীয়, NRI, PIO আৰু OCI-ৰ মাজত তুলনা<ref>{{Citation |title=Comparative Chart on NRI/PIO/PIO CARD HOLDERS/OCI |date=15 June 2020 |url=http://mha.nic.in/pdfs/oci-chart.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20090619061930/http://mha.nic.in/pdfs/oci-chart.pdf |access-date=15 June 2020 |archive-date=19 June 2009 |url-status=dead}}</ref> ! শ্ৰেণী !! ভাৰতীয় পাছপৰ্ট<br />(ভাৰতীয় নাগৰিক) !! ভাৰতৰ বাসিন্দা !! প্ৰব্ৰজনকাৰী !! কৰ মৰ্যাদা !! OCI কাৰ্ড !! আইনী অধিনিয়ম !! টোকা |- ! ভাৰতীয় (বাসিন্দা) | হয় || হয় || নহয় || হয় || নহয় || [[ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব আইন]]<br />[[পাছপৰ্ট আইন]] || |- ! অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) | হয় || নহয় || হয় <br />(ভাৰতৰ পৰা) || নহয় || নহয় || [[ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব আইন]]<br />[[পাছপৰ্ট আইন]]<br />[[আয়কৰ আইন, ১৯৬১|আয়কৰ আইন, ১৯৬১]]<ref name="itact" /> || |- ! ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO){{ref|n1|১}} /<br />ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক (OCI){{ref|n2|২}} | নহয় || হয় (ভাৰতত থাকিলে)<br />অন্যথা, নহয় || হয় <br />(ভাৰতত) || হয় <br />(যদি ভাৰতৰ বাসিন্দা হয়)<br />ইউনিয়ন স্তৰত, নহয় || হয় || [[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০০৩]]<br />(ধাৰা ৭ক–ঘ) || আজীৱন ভিছা /<br />[[স্থায়ী বাসস্থান]] |} {| class="wikitable" |+ PIO আৰু OCI ! বিদেশী নাগৰিক !! OCI কাৰ্ডৰ বাবে যোগ্য !! ব্যতিক্ৰম !! আইনী অধিনিয়ম !! OCI লাভ কৰাৰ পিছৰ মৰ্যাদা |- ! ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) | হয় || – || – || [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব#PIO OCIs|PIO OCI]] |- ! অন্যান্য | নহয় || হয়, যদি কোনো ভাৰতীয় নাগৰিক বা PIO OCI-ৰ সৈতে দুই বছৰতকৈ অধিক সময় ধৰি বিবাহপাশত আৱদ্ধ থাকে || [[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০০৩]]<br />(ধাৰা ৭ক(ঘ)) || [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব#Non-PIO OCIs|Non-PIO OCI]] |} <small>'''টোকা:'''</small> :১. {{note|n1}}<small>ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) বুলিলে ভাৰতীয় জন্ম বা বংশোদ্ভৱ এনে লোকক বুজায় যিসকল ভাৰতৰ নাগৰিক নহয়, কিন্তু অন্য দেশৰ নাগৰিক। যিসকল PIO-ই OCI কাৰ্ডৰ জৰিয়তে ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰিছে, তেওঁলোকক ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক (OCI) বুলি জনা যায়। পূৰ্বতে PIo কাৰ্ড নামেৰে জনাজাত এই কাৰ্ডখন ২০১৪ চনৰ পৰা OCI কাৰ্ডৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হৈছে।</small> :২. {{note|n2}}<small>ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকসকলৰ ভিতৰত PIO OCI আৰু অনা-PIO OCI দুয়োটা গোটেই অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও যিসকল বিদেশী নাগৰিকে ভাৰতীয় নাগৰিকক বিয়া কৰায়, তেওঁলোকেও ওচিআই কাৰ্ড লাভ কৰিব পাৰে। সেয়েহে, অনা-পিআইঅ’ ওচিআই (Non-PIO OCI) সকল যিহেতু ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ অংশ নহয়, সেয়ে তেওঁলোকক ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হোৱা নাই।</small> ==আৰু চাওক== *[[বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী]] *[[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব]] ==টোকা== <references group="টোকা"/> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] rgobiqg7sx72fbvo4qwwtmg5awgul9p 645479 645476 2026-10-16T13:02:14Z Kandarpajit Kallol 6257 645479 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}{{Infobox ethnic group | group = ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী (Indian diaspora) | native_name = {{collapsible list |titlestyle = text-align:center; font-size:85%; |title = {{nobold|অন্যান্য অনুসূচিত ভাষাসমূহ:}} |{{Infobox|subbox=yes|bodystyle= font-size:80%; | rowclass1 = mergedrow| label1 = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]: | data1 = {{lang|as|ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী}} | rowclass2 = mergedrow| label2 = [[বঙালী ভাষা|বঙালী]]: | data2 = {{lang|bn|ভারতীয় প্রবাসী}} | rowclass3 = mergedrow| label3 = [[বড়ো ভাষা|বড়ো]]: | data3 = {{lang|brx|भारतीय प्रवासी}} | rowclass4 = mergedrow| label4 = [[ডোগ্ৰী ভাষা|ডোগ্ৰী]]: | data4 = {{lang|doi|भारतीय प्रवासी}} | rowclass5 = mergedrow| label5 = [[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]]: | data5 = {{lang|gu|ભારતીય প্ৰવાસી}} | rowclass6 = mergedrow| label6 = [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]: | data6 = {{lang|hi|भारतीय प्रवासी}} | rowclass7 = mergedrow| label7 = [[উৰ্দু ভাষা|উৰ্দু]]: | data7 = {{lang|ur|ہندوستانی ڈائاسপورا}} | rowclass8 = mergedrow| label8 = [[কানাড়া ভাষা|কানাড়া]]: | data8 = {{lang|kn|ಭாரತೀಯ ವಲಸೆಗಾರರು}} | rowclass9 = mergedrow| label9 = [[কাশ্মীৰী ভাষা|কাশ্মীৰী]]: | data9 = {{lang|ks|بھارتی نازک}} | rowclass10 = mergedrow| label10 = [[কোংকণী ভাষা|কোংকণী]]: | data10 = {{lang|kok|भारतीय प्रवासी लोक}} | rowclass11 = mergedrow| label11 = [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]]: | data11 = {{lang|mai| 𑒦𑒩𑒞𑒱𑒨 𑒩𑒫𑒰𑒮𑒱}} | rowclass12 = mergedrow| label12 = [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]]: | data12 = {{lang|ml|ഇന്ത്യൻ പ്രവാസികൾ}} | rowclass13 = mergedrow| label13 = [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]]: | data12 = {{lang|mr|परदेशस्थ भारतीय }} | rowclass14 = mergedrow| label14 = [[মেইতেই ভাষা|মণিপুৰী (মেইতেই)]]: | data13 = {{lang|mni|ঈন্দিঅ গি maযাঙ লেইবাক্}} | rowclass15 = mergedrow| label15 = [[নেপালী ভাষা|নেপালী]]: | data14 = {{lang|ne|भारतीय प्रवासी}} | rowclass16 = mergedrow| label16 = [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]]: | data15 = {{lang|or|ଭାରତୀୟ ପ୍ରବାସୀ}} | rowclass17 = mergedrow| label17 = [[পঞ্জাবী ভাষা|পঞ্জাবী]]: | data16 = {{lang|pa|ਭਾਰਤੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ}} | rowclass18 = mergedrow| label18 = [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]]: | data17 = {{lang|sa|भारतीय प्रवासी}} | rowclass19 = mergedrow| label19 = [[চাওঁতালি ভাষা|চাওঁতালি]]: | data18 = {{lang|sat|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱰᱟᱭᱥᱯᱳᱨᱟ}} | rowclass20 = mergedrow| label20 = [[সিন্ধী ভাষা|সিন্ধী]]: | data19 = {{lang|sd| هندستاني پرديسي برادري}} | rowclass21 = mergedrow| label21 = [[তামিল ভাষা|তামিল]]: | data20 = {{lang|ta|இந்திய புலம்பெயர்ந்தோர்}} | rowclass22 = mergedrow| label22 = [[তেলেগু ভাষা|তেলেগু]]: | data21 = {{lang|te|భாரতীয় డయాస్పోరా}} }} }} | native_name_lang = | flag = [[File:Flag of India.svg|border|250px]] | flag_caption = [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা]] | population = '''{{Circa|~৩৭ নিযুত|lk=yes}}''' (২০২৬ আনুমানিক){{Efn|জানুৱাৰী ২০২৬ চনৰ ভাৰতীয় [[বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)|বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]]ৰ আনুমানিক হিচাপ}}<ref name="POI" /> | region1 = {{flag|United States}} | pop1 = ৫,১৬০,২০৩<ref name="ACS 2023">{{cite web |url=https://census.gov |publisher=U.S. Census Bureau |access-date=2024-09-21 |title=US Census Data}}</ref> | region2 = {{flag|UAE}} | pop2 = ৪,৪২৫,১৪৪<ref name="POI"/><ref name="Pew research"/> | region3 = {{flag|Saudi Arabia}} | pop3 = ১৮,৮৪,৪৭৬–২৫,৯৪,৯৪৭<ref name="MEA Saudi"/> | region4 = {{flag|Malaysia}} | pop4 = ২০,১৯,৬০০<ref name="penerangan Malaysia"/> | region5 = {{flag|Myanmar}} | pop5 = ২০,MD,২০৭<ref name="POI"/><ref name="rediff.com"/> | region6 = {{flag|United Kingdom}} | pop6 = ১৯,২৭,১৫০<ref name=2021census/> | region7 = {{flag|Canada}} | pop7 = ১৮,৫৮,৭৫৫<ref name="Canada Census"/> | region8 = {{flag|South Africa}} | pop8 = ১৬,৯৭,৫০৬<ref name="statssa"/> | region9 = {{flag|Kuwait}} | pop9 = ১১,৫২,১৭৫<ref name="External Affairs Report" /> | region10 = {{flag|Oman}} | pop10 = ৬,৮০,০০০–১৩,৭৫,৬৬৭<ref name="Intl Migrant Stock"/> | region11 = {{flag|Singapore}} | pop11 = ৮,১২,০০০<ref name="singstat"/><ref name="et"/> }} '''ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী''' ([[ISO 15919|ISO]]: {{IAST|Bhāratīya Pravāsī}}), চৰকাৰীভাৱে '''অনিবাসী ভাৰতীয়''' ('''NRI''') আৰু '''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''' ('''PIO'''), হৈছে ভাৰতৰ বাহিৰত বসবাস কৰা বা তাৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ লোক, যিসকলে এক বৃহৎ [[দক্ষিণ এছীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী|দক্ষিণ এছীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী গোট]]ৰ অংশ গঠন কৰে। [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ মতে, ''অনিবাসী ভাৰতীয়'' (NRI) হৈছে ভাৰতৰ এনে একাংশ নাগৰিক যিসকলে বৰ্তমান ভাৰতত বসবাস কৰা নাই, আনহাতে ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি'' (PIO) বুলিলে ভাৰতত জন্মগ্ৰহণ কৰা বা ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ এনে লোকক বুজায় যিসকল ভাৰতৰ বাহিৰৰ অন্য দেশৰ নাগৰিক (কিছু ব্যতিক্ৰমৰ বাহিৰে)। ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি'' (PIO) আৰু যিসকল লোক নিজে ভাৰতীয় মূলৰ নহয় কিন্তু এজন ''ভাৰতীয় নাগৰিক'' বা ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''ৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছে, তেওঁলোকক [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব]] (OCI) প্ৰদান কৰা হয়। OCI মৰ্যাদা লাভ কৰা ব্যক্তিসকলক '''ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক''' ('''OCI''') বুলি জনা যায়।<ref>{{cite web |title=Initiatives for Overseas Indians |url=https://www.cgisf.gov.in/page/initiatives-for-overseas-indians/ |publisher=Consulate General of India |access-date=26 March 2023 |archive-date=2023-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326135725/https://www.cgisf.gov.in/page/initiatives-for-overseas-indians/ |url-status=live}}</ref> OCI মৰ্যাদা হৈছে বিদেশী পাছপৰ্ট লৈ ভাৰত ভ্ৰমণ কৰাৰ বাবে এক স্থায়ী ভিছা। ২০২৪ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত উন্নীত কৰা [[বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)|বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]]ৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ভাৰতৰ বাহিৰত ৩৫.৪ নিযুত অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) আৰু ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) (OCI সমূহক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি) বসবাস কৰি আছে। ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলে বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ বহিঃৰাজ্যৰ প্ৰব্ৰজনকাৰী গোট গঠন কৰিছে।<ref name="POI" /> প্ৰতি বছৰে ২.৫ নিযুত (২৫ [[লাখ]]) ভাৰতীয়ই বিদেশলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে, যাৰ ফলত ভাৰত সমগ্ৰ বিশ্বৰ ভিতৰতে বছৰি আটাইতকৈ বেছি প্ৰব্ৰজনকাৰী ওলাই যোৱা দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref>[https://www.news18.com/news/world/planning-to-study-work-in-canada-heres-why-tomorrows-election-could-amend-immigration-rules-4219631.html Planning to Study, Work in Canada? Here's Why Tomorrow's Election Could Amend Immigration Rules] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210920213949/https://www.news18.com/news/world/planning-to-study-work-in-canada-heres-why-tomorrows-election-could-amend-immigration-rules-4219631.html |date=20 September 2021}}, News18, SEPTEMBER 19, 2021.</ref> == আইনী গাঁথনি == === অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) === প্ৰকৃততে, ''[[বিদেশী (আইন)|অনিবাসী]] ভাৰতীয়'' (Non-resident Indian) শব্দটোৱে কেৱল এজন ভাৰতীয় নাগৰিকৰ [[আয়কৰ|কৰ সংক্ৰান্তীয় মৰ্যাদা]]ক বুজায়। [[আয়কৰ আইন, ১৯৬১|আয়কৰ আইন, ১৯৬১]]-ৰ ধাৰা ৬ অনুসৰি, আয়কৰ সংক্ৰান্তীয় উদ্দেশ্যৰ বাবে যিজন ব্যক্তি এক নিৰ্দিষ্ট সময়সীমাৰ বাবে ভাৰতত বসবাস কৰা নাই, তেওঁক অনিবাসী বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name="itact" >{{Citation |title=Income Tax Act |date=18 December 2012 |url=http://law.incometaxindia.gov.in/DIT/Income-tax-acts.aspx |archive-url=https://archive.today/20121218153423/http://law.incometaxindia.gov.in/DIT/Income-tax-acts.aspx |access-date=9 September 2012 |archive-date=18 December 2012 |url-status=live}}</ref> "ভাৰতৰ বাসিন্দা" ব্যক্তি আৰু এজন NRI-ৰ বাবে আয়কৰৰ হাৰ বেলেগ বেলেগ হয়। আয়কৰ আইনৰ উদ্দেশ্যৰ বাবে, "ভাৰতত বাসস্থান" হ’বলৈ হ’লে এটা বিত্তীয় বৰ্ষত অন্ততঃ ১৮২ দিন বা ধাৰাবাহিক চাৰি বছৰত ৩৬৫ দিন আৰু প্ৰাসংগিক বৰ্ষটোত অন্ততঃ ৬০ দিন ভাৰতত থকাটো আৱশ্যক। এই আইন অনুসৰি, যিকোনো ভাৰতীয় নাগৰিক যিয়ে "ভাৰতৰ বাসিন্দা" হোৱাৰ চৰ্তসমূহ পূৰণ নকৰে, তেওঁক ভাৰতৰ অনিবাসী হিচাপে গণ্য কৰা হয় আৰু আয়কৰ পৰিশোধৰ ক্ষেত্ৰত NRI হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সাগৰীয় নাবিকসকলক (Seafarers) সাধাৰণতে NRI বুলি গণ্য কৰা নহয়। কিন্তু যিহেতু তেওঁলোকে ভাৰতৰ বাহিৰত কাম কৰে (প্ৰায়েই ১৮২ দিনতকৈ অধিক সময়), সেয়েহে তেওঁলোকৰ উপাৰ্জনৰ ওপৰত NRI-ৰ দৰেই কৰ আৰোপ কৰা হয়, যদিও তেওঁলোকে এজন নাগৰিকৰ অন্যান্য সকলো অধিকাৰ লাভ কৰে। === ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) === '''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''' ('''PIO''')<ref>PIO OCI Card - MEA, GOI https://mea.gov.in/Portal/CountryQuickLink/703_PIO-OCI.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210309025619/https://mea.gov.in/Portal/CountryQuickLink/703_PIO-OCI.pdf |date=9 March 2021}}</ref> বুলিলে [[পাকিস্তান]], [[আফগানিস্তান]], [[বাংলাদেশ]], [[চীন]], [[ইৰান]], [[ভূটান]], [[শ্ৰীলংকা]] আৰু/বা [[নেপাল]]ৰ নাগৰিকৰ বাহিৰে অন্য দেশৰ এনে এজন বিদেশী নাগৰিকক বুজায়, যিয়ে: * পূৰ্বে এখন ভাৰতীয় [[পাছপৰ্ট]] বহন কৰিছিল, * যাৰ পিতৃ-মাতৃ/ককাদেউতা-আইতা/আজোককাদেউতা-আজোআইতাৰ ভিতৰত যিকোনো এজন [[ভাৰত চৰকাৰ আইন ১৯৩৫|ভাৰত চৰকাৰ আইন, ১৯৩৫]]-ত সংজ্ঞায়িত অনুসৰি ভাৰতত বা পৰৱৰ্তী সময়ত ভাৰতৰ অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা অন্যান্য ভূখণ্ডত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু স্থায়ীভাৱে বসবাস কৰিছিল (অৱশ্যে তেওঁলোকৰ কোনো এজন কেতিয়াও ওপৰত উল্লেখ কৰা দেশসমূহৰ নাগৰিক হ’ব নোৱাৰিব), অথবা * যি এজন ভাৰতীয় নাগৰিকৰ বা এজন PIO-ৰ পত্নী/স্বামী। === ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব (OCI) === {{Main|ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব}} ভাৰতীয় ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰখনৰ বিভিন্ন নেতাৰ বহু প্ৰচেষ্টাৰ অন্তত এক দীৰ্ঘম্যাদী ভিছা আঁচনি প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ইয়াক "ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব" বুলি নামাকৰণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াক সাধাৰণতে ''OCI কাৰ্ড'' বুলি জনা যায়। এই নামটো কিছু পৰিমাণে বিভ্ৰান্তিকৰ, কিয়নো ই প্ৰকৃত ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব প্ৰদান নকৰে। [[ভাৰতৰ সংবিধান]]-এ সম্পূৰ্ণ দ্বৈত নাগৰিকত্বৰ অনুমতি নিদিয়ে। ওচিআই (OCI) কাৰ্ডখন প্ৰকৃততে এখন দীৰ্ঘম্যাদী ভিছা, য’ত ভোটাধিকাৰ আৰু চৰকাৰী চাকৰি লাভৰ ক্ষেত্ৰত নিষেধাজ্ঞা থাকে। এই কাৰ্ডখন বিদেশত থকা কিছুসংখ্যক প্ৰাক্তন ভাৰতীয়ৰ বাবে উপলব্ধ। ই কাৰ্ডধাৰীসকলক বসবাসৰ অধিকাৰ আৰু অন্যান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে যদিও ইয়াত কিছুমান আইনী বাধ্যবাধকতা থাকে। সাংবিধানিক দৃষ্টিকোণৰ পৰা ইয়াক কোনো ধৰণৰ ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব বুলি গণ্য কৰা নহয়। ২০১৪ চনৰ ২৮ ছেপ্টেম্বৰত [[ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী|প্ৰধানমন্ত্ৰী]] [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে PIO আৰু OCI কাৰ্ড দুখন একত্ৰিত কৰা হ’ব বুলি ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite news |last=Sharma |first=Reetu |date=2 March 2016 |title=Modi announces merging of OCI and POI cards, but how will it help: Explained |language=en |website=Oneindia.com |agency=One India |url=http://www.oneindia.com/feature/modi-announces-merging-oci-poi-cards-but-how-will-it-help-explained-1531663.html |url-status=live |access-date=22 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170422122532/http://www.oneindia.com/feature/modi-announces-merging-oci-poi-cards-but-how-will-it-help-explained-1531663.html |archive-date=22 April 2017}}</ref> ২০১৫ চনৰ ৯ জানুৱাৰীত ভাৰত চৰকাৰে ‘ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি’ (PIO) কাৰ্ড আঁচনিখন প্ৰত্যাহাৰ কৰে আৰু ইয়াক ওচিআই (OCI) কাৰ্ড আঁচনিৰ সৈতে একত্ৰিত কৰে। বৰ্তমানৰ পিআইঅ’ কাৰ্ডধাৰীসকলে তেওঁলোকৰ কাৰ্ডসমূহ ওচিআই কাৰ্ডলৈ ৰূপান্তৰ কৰাৰ বাবে আবেদন কৰিব লাগে। [[ভাৰতৰ প্ৰব্ৰজন ব্যুৰো]]ই (Bureau of Immigration) জানিবলৈ দিছিল যে পুৰণি পিআইঅ’ কাৰ্ডসমূহক ২০২৩ চনৰ ৩১ ডিচেম্বৰলৈকে বৈধ ভ্ৰমণ নথি হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হ’ব।<ref>{{Cite web |title=Ministry of External Affairs |url=https://eoi.gov.in/eoisearch/MyPrint.php?17539?001/0004#:~:text=Government%20of%20India%20has%20decided,2023. |access-date=2023-10-10 |website=eoi.gov.in}}</ref> === তুলনা === {| class="wikitable" |+ বাসিন্দা ভাৰতীয়, NRI, PIO আৰু OCI-ৰ মাজত তুলনা<ref>{{Citation |title=Comparative Chart on NRI/PIO/PIO CARD HOLDERS/OCI |date=15 June 2020 |url=http://mha.nic.in/pdfs/oci-chart.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20090619061930/http://mha.nic.in/pdfs/oci-chart.pdf |access-date=15 June 2020 |archive-date=19 June 2009 |url-status=dead}}</ref> ! শ্ৰেণী !! ভাৰতীয় পাছপৰ্ট<br />(ভাৰতীয় নাগৰিক) !! ভাৰতৰ বাসিন্দা !! প্ৰব্ৰজনকাৰী !! কৰ মৰ্যাদা !! OCI কাৰ্ড !! আইনী অধিনিয়ম !! টোকা |- ! ভাৰতীয় (বাসিন্দা) | হয় || হয় || নহয় || হয় || নহয় || [[ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব আইন]]<br />[[পাছপৰ্ট আইন]] || |- ! অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) | হয় || নহয় || হয় <br />(ভাৰতৰ পৰা) || নহয় || নহয় || [[ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব আইন]]<br />[[পাছপৰ্ট আইন]]<br />[[আয়কৰ আইন, ১৯৬১|আয়কৰ আইন, ১৯৬১]]<ref name="itact" /> || |- ! ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO){{ref|n1|১}} /<br />ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক (OCI){{ref|n2|২}} | নহয় || হয় (ভাৰতত থাকিলে)<br />অন্যথা, নহয় || হয় <br />(ভাৰতত) || হয় <br />(যদি ভাৰতৰ বাসিন্দা হয়)<br />ইউনিয়ন স্তৰত, নহয় || হয় || [[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০০৩]]<br />(ধাৰা ৭ক–ঘ) || আজীৱন ভিছা /<br />[[স্থায়ী বাসস্থান]] |} {| class="wikitable" |+ PIO আৰু OCI ! বিদেশী নাগৰিক !! OCI কাৰ্ডৰ বাবে যোগ্য !! ব্যতিক্ৰম !! আইনী অধিনিয়ম !! OCI লাভ কৰাৰ পিছৰ মৰ্যাদা |- ! ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) | হয় || – || – || [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব#PIO OCIs|PIO OCI]] |- ! অন্যান্য | নহয় || হয়, যদি কোনো ভাৰতীয় নাগৰিক বা PIO OCI-ৰ সৈতে দুই বছৰতকৈ অধিক সময় ধৰি বিবাহপাশত আৱদ্ধ থাকে || [[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০০৩]]<br />(ধাৰা ৭ক(ঘ)) || [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব#Non-PIO OCIs|Non-PIO OCI]] |} <small>'''টোকা:'''</small> :১. {{note|n1}}<small>ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) বুলিলে ভাৰতীয় জন্ম বা বংশোদ্ভৱ এনে লোকক বুজায় যিসকল ভাৰতৰ নাগৰিক নহয়, কিন্তু অন্য দেশৰ নাগৰিক। যিসকল PIO-ই OCI কাৰ্ডৰ জৰিয়তে ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰিছে, তেওঁলোকক ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক (OCI) বুলি জনা যায়। পূৰ্বতে PIo কাৰ্ড নামেৰে জনাজাত এই কাৰ্ডখন ২০১৪ চনৰ পৰা OCI কাৰ্ডৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হৈছে।</small> :২. {{note|n2}}<small>ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকসকলৰ ভিতৰত PIO OCI আৰু অনা-PIO OCI দুয়োটা গোটেই অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও যিসকল বিদেশী নাগৰিকে ভাৰতীয় নাগৰিকক বিয়া কৰায়, তেওঁলোকেও ওচিআই কাৰ্ড লাভ কৰিব পাৰে। সেয়েহে, অনা-পিআইঅ’ ওচিআই (Non-PIO OCI) সকল যিহেতু ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ অংশ নহয়, সেয়ে তেওঁলোকক ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হোৱা নাই।</small> == ভাৰতৰ পৰা প্ৰব্ৰজনৰ ইতিহাস == === আৰব উপদ্বীপ === {{See also|ওমানত থকা ভাৰতীয়সকল|এডেন প্ৰটেক্টৰেট}} === মধ্য এছিয়া === নৰসিংহন আৰু অন্যান্য গৱেষকসকলে (২০১৯)<ref>{{cite journal |last1=Narasimhan |first1=Vagheesh M. |last2=Patterson |first2=Nick |last3=Moorjani |first3=Priya |last4=Rohland |first4=Nadin |last5=Bernardos |first5=Rebecca |last6=Mallick |first6=Swapan |last7=Lazaridis |first7=Iosif |last8=Nakatsuka |first8=Nathan |last9=Olalde |first9=Iñigo |last10=Lipson |first10=Mark |last11=Kim |first11=Alexander M. |last12=Olivieri |first12=Luca M. |last13=Coppa |first13=Alfredo |last14=Vidale |first14=Massimo |last15=Mallory |first15=James |last16=Moiseyev |first16=Vyacheslav |last17=Kitov |first17=Egor |last18=Monge |first18=Janet |last19=Adamski |first19=Nicole |last20=Alex |first20=Neel |last21=Broomandkhoshbacht |first21=Nasreen |last22=Candilio |first22=Francesca |last23=Callan |first23=Kimberly |last24=Cheronet |first24=Olivia |last25=Culleton |first25=Brendan J. |last26=Ferry |first26=Matthew |last27=Fernandes |first27=Daniel |last28=Freilich |first28=Suzanne |last29=Gamarra |first29=Beatriz |last30=Gaudio |first30=Daniel |last31=Hajdinjak |first31=Mateja |last32=Harney |first32=Éadaoin |last33=Harper |first33=Thomas K. |last34=Keating |first34=Denise |last35=Lawson |first35=Ann Marie |last36=Mah |first36=Matthew |last37=Mandl |first37=Kirsten |last38=Michel |first38=Megan |last39=Novak |first39=Mario |last40=Oppenheimer |first40=Jonas |last41=Rai |first41=Niraj |last42=Sirak |first42=Kendra |last43=Slon |first43=Viviane |last44=Stewardson |first44=Kristin |last45=Zalzala |first45=Fatma |last46=Zhang |first46=Zhao |last47=Akhatov |first47=Gaziz |last48=Bagashev |first48=Anatoly N. |last49=Bagnera |first49=Alessandra |last50=Baitanayev |first50=Bauryzhan |last51=Bendezu-Sarmiento |first51=Julio |last52=Bissembaev |first52=Arman A. |last53=Bonora |first53=Gian Luca |last54=Chargynov |first54=Temirlan T. |last55=Chikisheva |first55=Tatiana |last56=Dashkovskiy |first56=Petr K. |last57=Derevianko |first57=Anatoly |last58=Dobeš |first58=Miroslav |last59=Douka |first59=Katerina |last60=Dubova |first60=Nadezhda |last61=Duisengali |first61=Meiram N. |last62=Enshin |first62=Dmitry |last63=Epimakhov |first63=Andrey |last64=Fribus |first64=Alexey V. |last65=Fuller |first65=Dorian |last66=Goryachev |first66=Alexander |last67=Gromov |first67=Andrey |last68=Grushin |first68=Sergey P. |last69=Hanks |first69=Bryan |last70=Judd |first70=Margaret |last71=Kazizov |first71=Erlan |last72=Khokhlov |first72=Aleksander |last73=Krygin |first73=Aleksander P. |last74=Kupriyanova |first74=Elena |last75=Kuznetsov |first75=Pavel |last76=Luiselli |first76=Donata |last77=Maksudov |first77=Farhod |last78=Mamedov |first78=Aslan M. |last79=Mamirov |first79=Talgat B. |last80=Meiklejohn |first80=Christopher |last81=Merrett |first81=Deborah C. |last82=Micheli |first82=Roberto |last83=Mochalov |first83=Oleg |last84=Mustafokulov |first84=Samariddin |last85=Nayak |first85=Ayushi |last86=Pettener |first86=Davide |last87=Potts |first87=Richard |last88=Razhev |first88=Dmitry |last89=Rykun |first89=Marina |last90=Sarno |first90=Stefania |last91=Savenkova |first91=Tatyana M. |last92=Sikhymbaeva |first92=Kulyan |last93=Slepchenko |first93=Sergey M. |last94=Soltobaev |first94=Oroz A. |last95=Stepanova |first95=Nadezhda |last96=Svyatko |first96=Svetlana |last97=Tabaldiev |first97=Kubatbek |last98=Teschler-Nicola |first98=Maria |last99=Tishkin |first99=Alexey A. |display-authors=1 |last100=Tkachev |first100=Vitaly V. |last101=Vasilyev |first101=Sergey |last102=Velemínský |first102=Petr |last103=Voyakin |first103=Dmitriy |last104=Yermolayeva |first104=Antonina |last105=Zahir |first105=Muhammad |last106=Zubkov |first106=Valery S. |last107=Zubova |first107=Alisa |last108=Shinde |first108=Vasant S. |last109=Lalueza-Fox |first109=Carles |last110=Meyer |first110=Matthias |last111=Anthony |first111=David |last112=Boivin |first112=Nicole |last113=Thangaraj |first113=Kumarasamy |last114=Kennett |first114=Douglas J. |last115=Frachetti |first115=Michael |last116=Pinhasi |first116=Ron |last117=Reich |first117=David |title=The formation of human populations in South and Central Asia |journal=Science |date=6 September 2019 |volume=365 |issue=6457 |article-number=eaat7487 |doi=10.1126/science.aat7487 |pmid=31488661 |pmc=6822619 |bibcode=2019Sci...365t7487N }}</ref> তথ্য পাইছে যে [[ব্ৰঞ্জ যুগ]]ত [[মধ্য এছিয়া]]ত এক "সিন্ধু পৰিধীয়" (Indus periphery) জনসংখ্যাই বাস কৰিছিল। তেওঁলোকে [[সিন্ধু উপত্যকা সভ্যতা]]ৰ পৰা প্ৰব্ৰজন কৰিছিল আৰু বাণিজ্যৰ উদ্দেশ্যে বেক্ট্ৰিয়া-মাৰ্গিয়ানা প্ৰত্নতাত্ত্বিক কমপ্লেক্সৰ (BMAC) বসতিস্থলসমূহত নিৰৱচ্ছিন্নভাৱে বসবাস কৰিছিল; মধ্য এছিয়াত সিন্ধু উপত্যকাৰ মোহৰ (Seals) আৱিষ্কাৰ হোৱাটোৱে এই কথা প্ৰমাণ কৰে।<ref>Possehl, Gregory L, The Indus Civilization: A Contemporary Perspective, New Delhi: Dev Publishers & Distributor, 2002, Page 231</ref> মধ্য এছিয়া আৰু আৰৱ ভূখণ্ডত আধুনিক ভাৰতীয় ব্যৱসায়ী প্ৰব্ৰজনকাৰী গোটসমূহৰ উৎপত্তি ১৬ শতিকাৰ মাজভাগত হৈছিল আৰু ই প্ৰায় চাৰি শতিকাতকৈও অধিক সময় ধৰি সক্ৰিয় আছিল। [[ছাফাৱী ৰাজবংশ|ছাফাৱী ইৰান]]ত হিন্দু আৰু মুছলমান দুয়োটা ধৰ্মীয় পটভূমিৰ [[মূলতান|মুলতানী]], [[শিকাৰপুৰ, সিন্ধু|শিকাৰপুৰী]] আৰু মাৱাৰৰ লোকসকলে বেংকাৰ আৰু ব্যৱসায়ী হিচাপে কাম কৰিছিল। এজন আৰ্মেনীয় ইতিহাসবিদৰ মতে, হামাদানত থকা হিন্দু ব্যৱসায়ীসকলক [[অটোমান সাম্ৰাজ্য]]ই গণহত্যা কৰিছিল; যাৰ ফলত ইৰানত অটোমান আৰু আফগান যুদ্ধৰ (১৭২২-২৭) বাবে ভাৰতীয় ব্যৱসায়ী সম্প্ৰদায়ৰ সংখ্যা বহুখিনি হ্ৰাস পাইছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=India vii. Relations: the Afsharid and Zand Periods |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/india-vii-relations-the-afsharid-and-zand-periods |access-date=1 January 2017 |date=15 December 2004 |volume=XIII |pages=21–26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200228122428/http://www.iranicaonline.org/articles/india-vii-relations-the-afsharid-and-zand-periods |archive-date=28 February 2020 |url-status=live}}</ref> কেৰমানত হিন্দু পটভূমিৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ এখন নিজা কাৰাভান্সাৰাই (Caravanserai - পন্থীনিৱাস) আছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=BĀZĀR ii. Organization and Function |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/bazar-ii |access-date=1 January 2017 |date=15 December 1989 |volume=IV |pages=25–30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101162115/http://www.iranicaonline.org/articles/bazar-ii |archive-date=1 January 2017 |url-status=live}}</ref> পাৰস্যৰ ছাফাৱী ৰাজবংশৰ শাসনকালত জিন চাৰ্ডিন, জিন ডি থেভেনট, এডাম অলেয়াৰিয়াছ আৰু এফ. এ. কতোভে ভাৰতীয় পটভূমিৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে, য’ত তেওঁলোকে ইহুদী আৰু আৰ্মেনীয়সকলৰ সৈতে বাস কৰিছিল। ইৰানত নাদিৰ শ্বাহৰ কঠোৰ দমনমূলক নীতি আৰু আফগান খিলজি যুদ্ধৰ পিছত সঁহাৰি স্বৰূপে শিখ আৰু হিন্দু পটভূমিৰ ভাৰতীয় ব্যৱসায়ীসকলে পাৰস্যৰ কাজাৰ আৰু জন্দ ৰাজবংশৰ সময়তো বসবাস কৰিছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=India xiii. Indo-iranian Commercial Relations |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/india-xiii-indo-iranian-commercial-relations |access-date=1 January 2017 |date=15 December 2004 |volume=XIII |pages=44–47 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117083050/http://www.iranicaonline.org/articles/india-xiii-indo-iranian-commercial-relations |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> জৰ্জ ফৰেষ্টাৰৰ মতে, ১৭৮৩ চনত কান্দাহাৰত থকা হিন্দু মূলৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ পৰা চমৰকন্দী আৰু বুখাৰাৰ ব্যৱসায়ীসকলে ভাৰতীয় নীল (Indigo dye) ক্ৰয় কৰিছিল। এলফিনষ্টোনৰ (১৮১৫) বিৱৰণ অনুসৰি, কান্দাহাৰৰ আটাইতকৈ ওখ অট্টালিকাবোৰৰ গৰাকী আছিল হিন্দুসকল। লামছডেনে কান্দাহাৰত হিন্দুসকলৰ মালিকানাধীন ৩৫০খন দোকানৰ তথ্য নথিভুক্ত কৰিছিল। কান্দাহাৰৰ বিত্তীয় লেনদেন, বহুমূলীয়া ধাতু আৰু বস্ত্ৰৰ ব্যৱসায় আদি সকলোবোৰ মূলত শিখ আৰু হিন্দু ব্যৱসায়ীসকলে চম্ভালিছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=Kandahar i. Historical Geography to 1979 |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/kandahar-historical-geography-to-1979 |access-date=1 January 2017 |date=15 December 2010 |volume=XV |pages=466–475 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117091401/http://www.iranicaonline.org/articles/kandahar-historical-geography-to-1979 |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> ==আৰু চাওক== *[[বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী]] *[[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব]] ==টোকা== <references group="টোকা"/> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] 5uh2nv4sm5wkvsigu3us0eo2fcii9kg 645480 645479 2026-10-16T13:05:33Z Kandarpajit Kallol 6257 645480 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}{{Infobox ethnic group | group = ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী (Indian diaspora) | native_name = {{collapsible list |titlestyle = text-align:center; font-size:85%; |title = {{nobold|অন্যান্য অনুসূচিত ভাষাসমূহ:}} |{{Infobox|subbox=yes|bodystyle= font-size:80%; | rowclass1 = mergedrow| label1 = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]: | data1 = {{lang|as|ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী}} | rowclass2 = mergedrow| label2 = [[বঙালী ভাষা|বঙালী]]: | data2 = {{lang|bn|ভারতীয় প্রবাসী}} | rowclass3 = mergedrow| label3 = [[বড়ো ভাষা|বড়ো]]: | data3 = {{lang|brx|भारतीय प्रवासी}} | rowclass4 = mergedrow| label4 = [[ডোগ্ৰী ভাষা|ডোগ্ৰী]]: | data4 = {{lang|doi|भारतीय प्रवासी}} | rowclass5 = mergedrow| label5 = [[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]]: | data5 = {{lang|gu|ભારતીય প্ৰવાસી}} | rowclass6 = mergedrow| label6 = [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]: | data6 = {{lang|hi|भारतीय प्रवासी}} | rowclass7 = mergedrow| label7 = [[উৰ্দু ভাষা|উৰ্দু]]: | data7 = {{lang|ur|ہندوستانی ڈائاسপورا}} | rowclass8 = mergedrow| label8 = [[কানাড়া ভাষা|কানাড়া]]: | data8 = {{lang|kn|ಭாரತೀಯ ವಲಸೆಗಾರರು}} | rowclass9 = mergedrow| label9 = [[কাশ্মীৰী ভাষা|কাশ্মীৰী]]: | data9 = {{lang|ks|بھارتی نازک}} | rowclass10 = mergedrow| label10 = [[কোংকণী ভাষা|কোংকণী]]: | data10 = {{lang|kok|भारतीय प्रवासी लोक}} | rowclass11 = mergedrow| label11 = [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]]: | data11 = {{lang|mai| 𑒦𑒩𑒞𑒱𑒨 𑒩𑒫𑒰𑒮𑒱}} | rowclass12 = mergedrow| label12 = [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]]: | data12 = {{lang|ml|ഇന്ത്യൻ പ്രവാസികൾ}} | rowclass13 = mergedrow| label13 = [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]]: | data12 = {{lang|mr|परदेशस्थ भारतीय }} | rowclass14 = mergedrow| label14 = [[মেইতেই ভাষা|মণিপুৰী (মেইতেই)]]: | data13 = {{lang|mni|ঈন্দিঅ গি maযাঙ লেইবাক্}} | rowclass15 = mergedrow| label15 = [[নেপালী ভাষা|নেপালী]]: | data14 = {{lang|ne|भारतीय प्रवासी}} | rowclass16 = mergedrow| label16 = [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]]: | data15 = {{lang|or|ଭାରତୀୟ ପ୍ରବାସୀ}} | rowclass17 = mergedrow| label17 = [[পঞ্জাবী ভাষা|পঞ্জাবী]]: | data16 = {{lang|pa|ਭਾਰਤੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ}} | rowclass18 = mergedrow| label18 = [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]]: | data17 = {{lang|sa|भारतीय प्रवासी}} | rowclass19 = mergedrow| label19 = [[চাওঁতালি ভাষা|চাওঁতালি]]: | data18 = {{lang|sat|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱰᱟᱭᱥᱯᱳᱨᱟ}} | rowclass20 = mergedrow| label20 = [[সিন্ধী ভাষা|সিন্ধী]]: | data19 = {{lang|sd| هندستاني پرديسي برادري}} | rowclass21 = mergedrow| label21 = [[তামিল ভাষা|তামিল]]: | data20 = {{lang|ta|இந்திய புலம்பெயர்ந்தோர்}} | rowclass22 = mergedrow| label22 = [[তেলেগু ভাষা|তেলেগু]]: | data21 = {{lang|te|భாரতীয় డయాస్పోరా}} }} }} | native_name_lang = | flag = [[File:Flag of India.svg|border|250px]] | flag_caption = [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা]] | population = '''{{Circa|~৩৭ নিযুত|lk=yes}}''' (২০২৬ আনুমানিক){{Efn|জানুৱাৰী ২০২৬ চনৰ ভাৰতীয় [[বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)|বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]]ৰ আনুমানিক হিচাপ}}<ref name="POI" /> | region1 = {{flag|United States}} | pop1 = ৫,১৬০,২০৩<ref name="ACS 2023">{{cite web |url=https://census.gov |publisher=U.S. Census Bureau |access-date=2024-09-21 |title=US Census Data}}</ref> | region2 = {{flag|UAE}} | pop2 = ৪,৪২৫,১৪৪<ref name="POI"/><ref name="Pew research"/> | region3 = {{flag|Saudi Arabia}} | pop3 = ১৮,৮৪,৪৭৬–২৫,৯৪,৯৪৭<ref name="MEA Saudi"/> | region4 = {{flag|Malaysia}} | pop4 = ২০,১৯,৬০০<ref name="penerangan Malaysia"/> | region5 = {{flag|Myanmar}} | pop5 = ২০,MD,২০৭<ref name="POI"/><ref name="rediff.com"/> | region6 = {{flag|United Kingdom}} | pop6 = ১৯,২৭,১৫০<ref name=2021census/> | region7 = {{flag|Canada}} | pop7 = ১৮,৫৮,৭৫৫<ref name="Canada Census"/> | region8 = {{flag|South Africa}} | pop8 = ১৬,৯৭,৫০৬<ref name="statssa"/> | region9 = {{flag|Kuwait}} | pop9 = ১১,৫২,১৭৫<ref name="External Affairs Report" /> | region10 = {{flag|Oman}} | pop10 = ৬,৮০,০০০–১৩,৭৫,৬৬৭<ref name="Intl Migrant Stock"/> | region11 = {{flag|Singapore}} | pop11 = ৮,১২,০০০<ref name="singstat"/><ref name="et"/> }} '''ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী''' ([[ISO 15919|ISO]]: {{IAST|Bhāratīya Pravāsī}}), চৰকাৰীভাৱে '''অনিবাসী ভাৰতীয়''' ('''NRI''') আৰু '''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''' ('''PIO'''), হৈছে ভাৰতৰ বাহিৰত বসবাস কৰা বা তাৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ লোক, যিসকলে এক বৃহৎ [[দক্ষিণ এছীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী|দক্ষিণ এছীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী গোট]]ৰ অংশ গঠন কৰে। [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ মতে, ''অনিবাসী ভাৰতীয়'' (NRI) হৈছে ভাৰতৰ এনে একাংশ নাগৰিক যিসকলে বৰ্তমান ভাৰতত বসবাস কৰা নাই, আনহাতে ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি'' (PIO) বুলিলে ভাৰতত জন্মগ্ৰহণ কৰা বা ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ এনে লোকক বুজায় যিসকল ভাৰতৰ বাহিৰৰ অন্য দেশৰ নাগৰিক (কিছু ব্যতিক্ৰমৰ বাহিৰে)। ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি'' (PIO) আৰু যিসকল লোক নিজে ভাৰতীয় মূলৰ নহয় কিন্তু এজন ''ভাৰতীয় নাগৰিক'' বা ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''ৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছে, তেওঁলোকক [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব]] (OCI) প্ৰদান কৰা হয়। OCI মৰ্যাদা লাভ কৰা ব্যক্তিসকলক '''ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক''' ('''OCI''') বুলি জনা যায়।<ref>{{cite web |title=Initiatives for Overseas Indians |url=https://www.cgisf.gov.in/page/initiatives-for-overseas-indians/ |publisher=Consulate General of India |access-date=26 March 2023 |archive-date=2023-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326135725/https://www.cgisf.gov.in/page/initiatives-for-overseas-indians/ |url-status=live}}</ref> OCI মৰ্যাদা হৈছে বিদেশী পাছপৰ্ট লৈ ভাৰত ভ্ৰমণ কৰাৰ বাবে এক স্থায়ী ভিছা। ২০২৪ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত উন্নীত কৰা [[বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)|বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]]ৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ভাৰতৰ বাহিৰত ৩৫.৪ নিযুত অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) আৰু ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) (OCI সমূহক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি) বসবাস কৰি আছে। ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলে বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ বহিঃৰাজ্যৰ প্ৰব্ৰজনকাৰী গোট গঠন কৰিছে।<ref name="POI" /> প্ৰতি বছৰে ২.৫ নিযুত (২৫ [[লাখ]]) ভাৰতীয়ই বিদেশলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে, যাৰ ফলত ভাৰত সমগ্ৰ বিশ্বৰ ভিতৰতে বছৰি আটাইতকৈ বেছি প্ৰব্ৰজনকাৰী ওলাই যোৱা দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref>[https://www.news18.com/news/world/planning-to-study-work-in-canada-heres-why-tomorrows-election-could-amend-immigration-rules-4219631.html Planning to Study, Work in Canada? Here's Why Tomorrow's Election Could Amend Immigration Rules] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210920213949/https://www.news18.com/news/world/planning-to-study-work-in-canada-heres-why-tomorrows-election-could-amend-immigration-rules-4219631.html |date=20 September 2021}}, News18, SEPTEMBER 19, 2021.</ref> == আইনী গাঁথনি == === অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) === প্ৰকৃততে, ''[[বিদেশী (আইন)|অনিবাসী]] ভাৰতীয়'' (Non-resident Indian) শব্দটোৱে কেৱল এজন ভাৰতীয় নাগৰিকৰ [[আয়কৰ|কৰ সংক্ৰান্তীয় মৰ্যাদা]]ক বুজায়। [[আয়কৰ আইন, ১৯৬১|আয়কৰ আইন, ১৯৬১]]-ৰ ধাৰা ৬ অনুসৰি, আয়কৰ সংক্ৰান্তীয় উদ্দেশ্যৰ বাবে যিজন ব্যক্তি এক নিৰ্দিষ্ট সময়সীমাৰ বাবে ভাৰতত বসবাস কৰা নাই, তেওঁক অনিবাসী বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name="itact" >{{Citation |title=Income Tax Act |date=18 December 2012 |url=http://law.incometaxindia.gov.in/DIT/Income-tax-acts.aspx |archive-url=https://archive.today/20121218153423/http://law.incometaxindia.gov.in/DIT/Income-tax-acts.aspx |access-date=9 September 2012 |archive-date=18 December 2012 |url-status=live}}</ref> "ভাৰতৰ বাসিন্দা" ব্যক্তি আৰু এজন NRI-ৰ বাবে আয়কৰৰ হাৰ বেলেগ বেলেগ হয়। আয়কৰ আইনৰ উদ্দেশ্যৰ বাবে, "ভাৰতত বাসস্থান" হ’বলৈ হ’লে এটা বিত্তীয় বৰ্ষত অন্ততঃ ১৮২ দিন বা ধাৰাবাহিক চাৰি বছৰত ৩৬৫ দিন আৰু প্ৰাসংগিক বৰ্ষটোত অন্ততঃ ৬০ দিন ভাৰতত থকাটো আৱশ্যক। এই আইন অনুসৰি, যিকোনো ভাৰতীয় নাগৰিক যিয়ে "ভাৰতৰ বাসিন্দা" হোৱাৰ চৰ্তসমূহ পূৰণ নকৰে, তেওঁক ভাৰতৰ অনিবাসী হিচাপে গণ্য কৰা হয় আৰু আয়কৰ পৰিশোধৰ ক্ষেত্ৰত NRI হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সাগৰীয় নাবিকসকলক (Seafarers) সাধাৰণতে NRI বুলি গণ্য কৰা নহয়। কিন্তু যিহেতু তেওঁলোকে ভাৰতৰ বাহিৰত কাম কৰে (প্ৰায়েই ১৮২ দিনতকৈ অধিক সময়), সেয়েহে তেওঁলোকৰ উপাৰ্জনৰ ওপৰত NRI-ৰ দৰেই কৰ আৰোপ কৰা হয়, যদিও তেওঁলোকে এজন নাগৰিকৰ অন্যান্য সকলো অধিকাৰ লাভ কৰে। পেশোৱাৰী আৰু [[শিকাৰপুৰ, সিন্ধু|শিকাৰপুৰী]] ভাৰতীয় ব্যৱসায়ীসকল মধ্য এছিয়াৰ ব্যৱসায়-বাণিজ্যৰ সৈতে জড়িত আছিল। শিকাৰপুৰী ব্যৱসায়ীসকলে [[বুখাৰা আমিৰশ্বাহী|বুখাৰা আমিৰশ্বাহীত]] শস্যৰ ব্যৱসায় আৰু [[ফাৰগানা]]ৰ কপাহৰ খেতিত বিনিয়োগ কৰিছিল। তেওঁলোকে বুখাৰাত আইনীভাৱে সুতৰ বিনিময়ত ধন ধাৰে দিয়া (Money lending) ব্যৱসায়ো কৰিছিল, যিটো কৰাৰ তেওঁলোকৰ [[ৰাছিয়ান তুৰ্কীস্তান]]ত কোনো আইনী অধিকাৰ নাছিল।<ref>{{Cite book |author=Claude Markovits |url=https://books.google.com/books?id=M2vu7Odjz6kC |title=The Global World of Indian Merchants, 1750–1947: Traders of Sind from Bukhara to Panama |date=22 June 2000 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-43127-9 |page=191 |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210713032126/https://books.google.com/books?id=M2vu7Odjz6kC |archive-date=13 July 2021 |url-status=live}}</ref> চমৰকন্দত ইহুদী, হিন্দু, [[বেলুচ লোক|বেলুচ]], পাৰ্চী আৰু আৰৱীয়সকলে একেলগে বসবাস কৰিছিল; আনহাতে ইৰানৰ বেলুচিস্তান আৰু [[খোৰাচান]] অঞ্চলত হিন্দু আৰু [[বাহায়ী ধৰ্ম|বাহায়ী]] ধৰ্মাৱলম্বী লোকসকলে বাস কৰিছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=ETHNOGRAPHY (Text) |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/ethnography-i |access-date=1 January 2017 |date=15 December 1998 |volume=IX |pages=9–28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117060912/http://www.iranicaonline.org/articles/ethnography-i |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> উইঘুৰ ব্যৱসায়ীসকলে হিন্দু সুতখোৰসকলক (Usurers) তেওঁলোকে গৰুৰ মাংস খাই নেকি বুলি চিঞৰি চিঞৰি সুধি বা তেওঁলোকৰ থকা ঠাইৰ আশপাশে গৰুৰ ছাল ওলমাই থৈ হাৰাশাস্তি কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও ১৯০৭ চনত [[পোছকাম কাউণ্টি, ছিনজিয়াং|পোছকাম]] আৰু [[য়াৰকাণ্ড কাউণ্টি|য়াৰকাণ্ড]]ত উইঘুৰ মহিলাক বিয়া কৰোৱাৰ অপৰাধত উইঘুৰ পুৰুষসকলে দিত্তী ৰামৰ দৰে হিন্দুসকলৰ ওপৰত আক্ৰমণ চলাই দাঙ্গাৰ সৃষ্টি কৰিছিল। তেওঁলোকে এই ভাৰতীয়সকলৰ শিৰোচ্ছেদ কৰিবলৈ দাবী জনাইছিল আৰু শিল দলিয়াই হত্যা কৰিছিল, যাৰ ফলত এক তীব্ৰ [[হিন্দুবিদ্বেষ|হিন্দুবিৰোধী হিংসাত্মক পৰিৱেশ]]ৰ সৃষ্টি হৈছিল।<ref>{{cite thesis |last=Schluessel |first=Eric T |title=The Muslim Emperor of China: Everyday. Politics in Colonial Xinjiang, 1877-1933 |type=Doctoral dissertation |publisher=Harvard |url=https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/33493602/SCHLUESSEL-DISSERTATION-2016.pdf |pages=207, 208 |archive-date=2022-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922115430/https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/33493602/SCHLUESSEL-DISSERTATION-2016.pdf |url-status=live}}</ref> আনকি হিন্দু ধৰ্মী ভাৰতীয় সুতখোৰসকলে এটা ধৰ্মীয় শোভাযাত্ৰা উলিওৱাৰ বাবেও মুছলমান উইঘুৰসকলে তেওঁলোকৰ ওপৰত জঘন্য আক্ৰমণ চলাইছিল।<ref>{{cite book |last1=Hultvall |first1=John |title=Mission and Revolution in Central Asia The MCCS Mission Work in Eastern Turkestan 1892-1938 |url=https://equmeniakyrkan.se/wp-content/uploads/2019/12/mission-and-revolution-part-1-hultvall-eng.pdf |pages=8 |archive-date=2022-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220428002913/https://equmeniakyrkan.se/wp-content/uploads/2019/12/mission-and-revolution-part-1-hultvall-eng.pdf |url-status=live}}</ref> ১৮৯৬ চনত দুজন উইঘুৰ তুৰ্কীয়ে এজন হিন্দু ব্যৱসায়ীক আক্ৰমণ কৰাৰ অপৰাধত ব্ৰিটিছ কনচুল [[মেকাৰ্টনী দূতাবাস|মেকাৰ্টনীয়ে]] দোষী উইঘুৰ দুজনক চাবুকেৰে কোবাই শাস্তি দিবলৈ দাবী জনাইছিল।<ref>{{cite book |last1=Nightingale |last2=Skrine |last2=C.P. |title=Macartney at Kashgar: New Light on British, Chinese and Russian Activities in Sinkiang, 1890-1918 |date=2013 |publisher=Routledge |isbn=978-1136576164 |edition=reprint |url=https://books.google.com/books?id=Bbr5AQAAQBAJ&dq=sharpcut+horse+turki&pg=PT93}}</ref> [[ছিনজিয়াং|ছিনজিয়াং]]ত থকা ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ হিন্দু পটভূমিৰ সুতখোৰ আৰু ব্যৱসায়ীসকলৰ নিৰাপত্তা ব্ৰিটিছ কনচুল জেনেৰেলৰ দ্বাৰা সুনিশ্চিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Officially+protect+rights+traders+money+lenders+eastern+end+parish+roughly&pg=PA97 |title=Setting the East Ablaze: On Secret Service in Bolshevik Asia |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0-19-280212-5 |pages=97– |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120459/https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Officially+protect+rights+traders+money+lenders+eastern+end+parish+roughly&pg=PA97 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=although+messages+morse+telegraph+line+wireless+invaluable+radio+disposal+rounded&pg=PT57 |title=Setting the East Ablaze: Lenin's Dream of an Empire in Asia |date=16 February 2012 |publisher=Hodder & Stoughton |isbn=978-1-84854-725-4 |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120458/https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=although+messages+morse+telegraph+line+wireless+invaluable+radio+disposal+rounded&pg=PT57 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref> ৰাছিয়ান শৰণাৰ্থী, মিছনেৰী আৰু ব্ৰিটিছ-ভাৰতীয় হিন্দু ব্যৱসায়ীসকল প্ৰায়েই [[কাছগাৰ|কাছগাৰী]] গুণ্ডাবাহিনীৰ লক্ষ্য হৈ পৰিছিল, যাৰ বাবে ব্ৰিটেইনৰ কনচুলেট জেনেৰেলৰ কাৰ্যালয়টো তেওঁলোকৰ বাবে এটা আশ্ৰয়স্থল স্বৰূপ আছিল।<ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Gillan+refuge+Hindu+money+lenders+traders+citizenship+Russians&pg=PA191 |title=Setting the East Ablaze: On Secret Service in Bolshevik Asia |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0-19-280212-5 |pages=191– |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120454/https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Gillan+refuge+Hindu+money+lenders+traders+citizenship+Russians&pg=PA191 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=pay+any+attention+flee+intelligence+sergeants+posted+impossible+tours&pg=PT107 |title=Setting the East Ablaze: Lenin's Dream of an Empire in Asia |date=16 February 2012 |publisher=Hodder & Stoughton |isbn=978-1-84854-725-4 |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120453/https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=pay+any+attention+flee+intelligence+sergeants+posted+impossible+tours&pg=PT107 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref> [[পূব তুৰ্কীস্তান প্ৰথম প্ৰজাতন্ত্ৰ|পূব তুৰ্কীস্তান প্ৰথম প্ৰজাতন্ত্ৰ]]ৰ সময়ত শেম্বা বজাৰত উইঘুৰসকলৰ হাতত দুজন হিন্দু ধৰ্মী লোক অত্যন্ত নিষ্ঠুৰ আৰু মধ্যযুগীয় বৰ্বৰতাৰে প্ৰাণ হেৰুৱাব lগা হৈছিল।<ref>{{Cite book |author=Andrew D. W. Forbes |url=https://books.google.com/books?id=IAs9AAAAIAAJ&pg=PA76 |title=Warlords and Muslims in Chinese Central Asia: A Political History of Republican Sinkiang 1911–1949 |date=9 October 1986 |publisher=CUP Archive |isbn=978-0-521-25514-1 |pages=76– |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522170728/https://books.google.com/books?id=IAs9AAAAIAAJ&pg=PA76 |archive-date=22 May 2020 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth&pg=PT122 |title=Setting the East Ablaze: Lenin's Dream of an Empire in Asia |date=16 February 2012 |publisher=Hodder & Stoughton |isbn=978-1-84854-725-4 |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120450/https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth&pg=PT122 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&pg=PA222 |title=Setting the East Ablaze: On Secret Service in Bolshevik Asia |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0-19-280212-5 |pages=222– |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522170637/https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&pg=PA222 |archive-date=22 May 2020 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Nils Peter Ambolt |url=https://books.google.com/books?id=HH1CAAAAIAAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth |title=Karavan: Travels in Eastern Turkestan |publisher=Blackie & son, limited |year=1939 |page=169 |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120457/https://books.google.com/books?id=HH1CAAAAIAAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref> হত্যা কৰা ব্ৰিটিছ ভাৰতীয়সকলৰ বহুমূলীয়া সামগ্ৰীসমূহ লুণ্ঠন কৰা হৈছিল। === ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) === '''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''' ('''PIO''')<ref>PIO OCI Card - MEA, GOI https://mea.gov.in/Portal/CountryQuickLink/703_PIO-OCI.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210309025619/https://mea.gov.in/Portal/CountryQuickLink/703_PIO-OCI.pdf |date=9 March 2021}}</ref> বুলিলে [[পাকিস্তান]], [[আফগানিস্তান]], [[বাংলাদেশ]], [[চীন]], [[ইৰান]], [[ভূটান]], [[শ্ৰীলংকা]] আৰু/বা [[নেপাল]]ৰ নাগৰিকৰ বাহিৰে অন্য দেশৰ এনে এজন বিদেশী নাগৰিকক বুজায়, যিয়ে: * পূৰ্বে এখন ভাৰতীয় [[পাছপৰ্ট]] বহন কৰিছিল, * যাৰ পিতৃ-মাতৃ/ককাদেউতা-আইতা/আজোককাদেউতা-আজোআইতাৰ ভিতৰত যিকোনো এজন [[ভাৰত চৰকাৰ আইন ১৯৩৫|ভাৰত চৰকাৰ আইন, ১৯৩৫]]-ত সংজ্ঞায়িত অনুসৰি ভাৰতত বা পৰৱৰ্তী সময়ত ভাৰতৰ অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা অন্যান্য ভূখণ্ডত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু স্থায়ীভাৱে বসবাস কৰিছিল (অৱশ্যে তেওঁলোকৰ কোনো এজন কেতিয়াও ওপৰত উল্লেখ কৰা দেশসমূহৰ নাগৰিক হ’ব নোৱাৰিব), অথবা * যি এজন ভাৰতীয় নাগৰিকৰ বা এজন PIO-ৰ পত্নী/স্বামী। === ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব (OCI) === {{Main|ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব}} ভাৰতীয় ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰখনৰ বিভিন্ন নেতাৰ বহু প্ৰচেষ্টাৰ অন্তত এক দীৰ্ঘম্যাদী ভিছা আঁচনি প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ইয়াক "ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব" বুলি নামাকৰণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াক সাধাৰণতে ''OCI কাৰ্ড'' বুলি জনা যায়। এই নামটো কিছু পৰিমাণে বিভ্ৰান্তিকৰ, কিয়নো ই প্ৰকৃত ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব প্ৰদান নকৰে। [[ভাৰতৰ সংবিধান]]-এ সম্পূৰ্ণ দ্বৈত নাগৰিকত্বৰ অনুমতি নিদিয়ে। ওচিআই (OCI) কাৰ্ডখন প্ৰকৃততে এখন দীৰ্ঘম্যাদী ভিছা, য’ত ভোটাধিকাৰ আৰু চৰকাৰী চাকৰি লাভৰ ক্ষেত্ৰত নিষেধাজ্ঞা থাকে। এই কাৰ্ডখন বিদেশত থকা কিছুসংখ্যক প্ৰাক্তন ভাৰতীয়ৰ বাবে উপলব্ধ। ই কাৰ্ডধাৰীসকলক বসবাসৰ অধিকাৰ আৰু অন্যান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে যদিও ইয়াত কিছুমান আইনী বাধ্যবাধকতা থাকে। সাংবিধানিক দৃষ্টিকোণৰ পৰা ইয়াক কোনো ধৰণৰ ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব বুলি গণ্য কৰা নহয়। ২০১৪ চনৰ ২৮ ছেপ্টেম্বৰত [[ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী|প্ৰধানমন্ত্ৰী]] [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে PIO আৰু OCI কাৰ্ড দুখন একত্ৰিত কৰা হ’ব বুলি ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite news |last=Sharma |first=Reetu |date=2 March 2016 |title=Modi announces merging of OCI and POI cards, but how will it help: Explained |language=en |website=Oneindia.com |agency=One India |url=http://www.oneindia.com/feature/modi-announces-merging-oci-poi-cards-but-how-will-it-help-explained-1531663.html |url-status=live |access-date=22 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170422122532/http://www.oneindia.com/feature/modi-announces-merging-oci-poi-cards-but-how-will-it-help-explained-1531663.html |archive-date=22 April 2017}}</ref> ২০১৫ চনৰ ৯ জানুৱাৰীত ভাৰত চৰকাৰে ‘ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি’ (PIO) কাৰ্ড আঁচনিখন প্ৰত্যাহাৰ কৰে আৰু ইয়াক ওচিআই (OCI) কাৰ্ড আঁচনিৰ সৈতে একত্ৰিত কৰে। বৰ্তমানৰ পিআইঅ’ কাৰ্ডধাৰীসকলে তেওঁলোকৰ কাৰ্ডসমূহ ওচিআই কাৰ্ডলৈ ৰূপান্তৰ কৰাৰ বাবে আবেদন কৰিব লাগে। [[ভাৰতৰ প্ৰব্ৰজন ব্যুৰো]]ই (Bureau of Immigration) জানিবলৈ দিছিল যে পুৰণি পিআইঅ’ কাৰ্ডসমূহক ২০২৩ চনৰ ৩১ ডিচেম্বৰলৈকে বৈধ ভ্ৰমণ নথি হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হ’ব।<ref>{{Cite web |title=Ministry of External Affairs |url=https://eoi.gov.in/eoisearch/MyPrint.php?17539?001/0004#:~:text=Government%20of%20India%20has%20decided,2023. |access-date=2023-10-10 |website=eoi.gov.in}}</ref> === তুলনা === {| class="wikitable" |+ বাসিন্দা ভাৰতীয়, NRI, PIO আৰু OCI-ৰ মাজত তুলনা<ref>{{Citation |title=Comparative Chart on NRI/PIO/PIO CARD HOLDERS/OCI |date=15 June 2020 |url=http://mha.nic.in/pdfs/oci-chart.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20090619061930/http://mha.nic.in/pdfs/oci-chart.pdf |access-date=15 June 2020 |archive-date=19 June 2009 |url-status=dead}}</ref> ! শ্ৰেণী !! ভাৰতীয় পাছপৰ্ট<br />(ভাৰতীয় নাগৰিক) !! ভাৰতৰ বাসিন্দা !! প্ৰব্ৰজনকাৰী !! কৰ মৰ্যাদা !! OCI কাৰ্ড !! আইনী অধিনিয়ম !! টোকা |- ! ভাৰতীয় (বাসিন্দা) | হয় || হয় || নহয় || হয় || নহয় || [[ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব আইন]]<br />[[পাছপৰ্ট আইন]] || |- ! অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) | হয় || নহয় || হয় <br />(ভাৰতৰ পৰা) || নহয় || নহয় || [[ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব আইন]]<br />[[পাছপৰ্ট আইন]]<br />[[আয়কৰ আইন, ১৯৬১|আয়কৰ আইন, ১৯৬১]]<ref name="itact" /> || |- ! ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO){{ref|n1|১}} /<br />ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক (OCI){{ref|n2|২}} | নহয় || হয় (ভাৰতত থাকিলে)<br />অন্যথা, নহয় || হয় <br />(ভাৰতত) || হয় <br />(যদি ভাৰতৰ বাসিন্দা হয়)<br />ইউনিয়ন স্তৰত, নহয় || হয় || [[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০০৩]]<br />(ধাৰা ৭ক–ঘ) || আজীৱন ভিছা /<br />[[স্থায়ী বাসস্থান]] |} {| class="wikitable" |+ PIO আৰু OCI ! বিদেশী নাগৰিক !! OCI কাৰ্ডৰ বাবে যোগ্য !! ব্যতিক্ৰম !! আইনী অধিনিয়ম !! OCI লাভ কৰাৰ পিছৰ মৰ্যাদা |- ! ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) | হয় || – || – || [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব#PIO OCIs|PIO OCI]] |- ! অন্যান্য | নহয় || হয়, যদি কোনো ভাৰতীয় নাগৰিক বা PIO OCI-ৰ সৈতে দুই বছৰতকৈ অধিক সময় ধৰি বিবাহপাশত আৱদ্ধ থাকে || [[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০০৩]]<br />(ধাৰা ৭ক(ঘ)) || [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব#Non-PIO OCIs|Non-PIO OCI]] |} <small>'''টোকা:'''</small> :১. {{note|n1}}<small>ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) বুলিলে ভাৰতীয় জন্ম বা বংশোদ্ভৱ এনে লোকক বুজায় যিসকল ভাৰতৰ নাগৰিক নহয়, কিন্তু অন্য দেশৰ নাগৰিক। যিসকল PIO-ই OCI কাৰ্ডৰ জৰিয়তে ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰিছে, তেওঁলোকক ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক (OCI) বুলি জনা যায়। পূৰ্বতে PIo কাৰ্ড নামেৰে জনাজাত এই কাৰ্ডখন ২০১৪ চনৰ পৰা OCI কাৰ্ডৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হৈছে।</small> :২. {{note|n2}}<small>ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকসকলৰ ভিতৰত PIO OCI আৰু অনা-PIO OCI দুয়োটা গোটেই অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও যিসকল বিদেশী নাগৰিকে ভাৰতীয় নাগৰিকক বিয়া কৰায়, তেওঁলোকেও ওচিআই কাৰ্ড লাভ কৰিব পাৰে। সেয়েহে, অনা-পিআইঅ’ ওচিআই (Non-PIO OCI) সকল যিহেতু ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ অংশ নহয়, সেয়ে তেওঁলোকক ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হোৱা নাই।</small> == ভাৰতৰ পৰা প্ৰব্ৰজনৰ ইতিহাস == === আৰব উপদ্বীপ === {{See also|ওমানত থকা ভাৰতীয়সকল|এডেন প্ৰটেক্টৰেট}} === মধ্য এছিয়া === নৰসিংহন আৰু অন্যান্য গৱেষকসকলে (২০১৯)<ref>{{cite journal |last1=Narasimhan |first1=Vagheesh M. |last2=Patterson |first2=Nick |last3=Moorjani |first3=Priya |last4=Rohland |first4=Nadin |last5=Bernardos |first5=Rebecca |last6=Mallick |first6=Swapan |last7=Lazaridis |first7=Iosif |last8=Nakatsuka |first8=Nathan |last9=Olalde |first9=Iñigo |last10=Lipson |first10=Mark |last11=Kim |first11=Alexander M. |last12=Olivieri |first12=Luca M. |last13=Coppa |first13=Alfredo |last14=Vidale |first14=Massimo |last15=Mallory |first15=James |last16=Moiseyev |first16=Vyacheslav |last17=Kitov |first17=Egor |last18=Monge |first18=Janet |last19=Adamski |first19=Nicole |last20=Alex |first20=Neel |last21=Broomandkhoshbacht |first21=Nasreen |last22=Candilio |first22=Francesca |last23=Callan |first23=Kimberly |last24=Cheronet |first24=Olivia |last25=Culleton |first25=Brendan J. |last26=Ferry |first26=Matthew |last27=Fernandes |first27=Daniel |last28=Freilich |first28=Suzanne |last29=Gamarra |first29=Beatriz |last30=Gaudio |first30=Daniel |last31=Hajdinjak |first31=Mateja |last32=Harney |first32=Éadaoin |last33=Harper |first33=Thomas K. |last34=Keating |first34=Denise |last35=Lawson |first35=Ann Marie |last36=Mah |first36=Matthew |last37=Mandl |first37=Kirsten |last38=Michel |first38=Megan |last39=Novak |first39=Mario |last40=Oppenheimer |first40=Jonas |last41=Rai |first41=Niraj |last42=Sirak |first42=Kendra |last43=Slon |first43=Viviane |last44=Stewardson |first44=Kristin |last45=Zalzala |first45=Fatma |last46=Zhang |first46=Zhao |last47=Akhatov |first47=Gaziz |last48=Bagashev |first48=Anatoly N. |last49=Bagnera |first49=Alessandra |last50=Baitanayev |first50=Bauryzhan |last51=Bendezu-Sarmiento |first51=Julio |last52=Bissembaev |first52=Arman A. |last53=Bonora |first53=Gian Luca |last54=Chargynov |first54=Temirlan T. |last55=Chikisheva |first55=Tatiana |last56=Dashkovskiy |first56=Petr K. |last57=Derevianko |first57=Anatoly |last58=Dobeš |first58=Miroslav |last59=Douka |first59=Katerina |last60=Dubova |first60=Nadezhda |last61=Duisengali |first61=Meiram N. |last62=Enshin |first62=Dmitry |last63=Epimakhov |first63=Andrey |last64=Fribus |first64=Alexey V. |last65=Fuller |first65=Dorian |last66=Goryachev |first66=Alexander |last67=Gromov |first67=Andrey |last68=Grushin |first68=Sergey P. |last69=Hanks |first69=Bryan |last70=Judd |first70=Margaret |last71=Kazizov |first71=Erlan |last72=Khokhlov |first72=Aleksander |last73=Krygin |first73=Aleksander P. |last74=Kupriyanova |first74=Elena |last75=Kuznetsov |first75=Pavel |last76=Luiselli |first76=Donata |last77=Maksudov |first77=Farhod |last78=Mamedov |first78=Aslan M. |last79=Mamirov |first79=Talgat B. |last80=Meiklejohn |first80=Christopher |last81=Merrett |first81=Deborah C. |last82=Micheli |first82=Roberto |last83=Mochalov |first83=Oleg |last84=Mustafokulov |first84=Samariddin |last85=Nayak |first85=Ayushi |last86=Pettener |first86=Davide |last87=Potts |first87=Richard |last88=Razhev |first88=Dmitry |last89=Rykun |first89=Marina |last90=Sarno |first90=Stefania |last91=Savenkova |first91=Tatyana M. |last92=Sikhymbaeva |first92=Kulyan |last93=Slepchenko |first93=Sergey M. |last94=Soltobaev |first94=Oroz A. |last95=Stepanova |first95=Nadezhda |last96=Svyatko |first96=Svetlana |last97=Tabaldiev |first97=Kubatbek |last98=Teschler-Nicola |first98=Maria |last99=Tishkin |first99=Alexey A. |display-authors=1 |last100=Tkachev |first100=Vitaly V. |last101=Vasilyev |first101=Sergey |last102=Velemínský |first102=Petr |last103=Voyakin |first103=Dmitriy |last104=Yermolayeva |first104=Antonina |last105=Zahir |first105=Muhammad |last106=Zubkov |first106=Valery S. |last107=Zubova |first107=Alisa |last108=Shinde |first108=Vasant S. |last109=Lalueza-Fox |first109=Carles |last110=Meyer |first110=Matthias |last111=Anthony |first111=David |last112=Boivin |first112=Nicole |last113=Thangaraj |first113=Kumarasamy |last114=Kennett |first114=Douglas J. |last115=Frachetti |first115=Michael |last116=Pinhasi |first116=Ron |last117=Reich |first117=David |title=The formation of human populations in South and Central Asia |journal=Science |date=6 September 2019 |volume=365 |issue=6457 |article-number=eaat7487 |doi=10.1126/science.aat7487 |pmid=31488661 |pmc=6822619 |bibcode=2019Sci...365t7487N }}</ref> তথ্য পাইছে যে [[ব্ৰঞ্জ যুগ]]ত [[মধ্য এছিয়া]]ত এক "সিন্ধু পৰিধীয়" (Indus periphery) জনসংখ্যাই বাস কৰিছিল। তেওঁলোকে [[সিন্ধু উপত্যকা সভ্যতা]]ৰ পৰা প্ৰব্ৰজন কৰিছিল আৰু বাণিজ্যৰ উদ্দেশ্যে বেক্ট্ৰিয়া-মাৰ্গিয়ানা প্ৰত্নতাত্ত্বিক কমপ্লেক্সৰ (BMAC) বসতিস্থলসমূহত নিৰৱচ্ছিন্নভাৱে বসবাস কৰিছিল; মধ্য এছিয়াত সিন্ধু উপত্যকাৰ মোহৰ (Seals) আৱিষ্কাৰ হোৱাটোৱে এই কথা প্ৰমাণ কৰে।<ref>Possehl, Gregory L, The Indus Civilization: A Contemporary Perspective, New Delhi: Dev Publishers & Distributor, 2002, Page 231</ref> মধ্য এছিয়া আৰু আৰৱ ভূখণ্ডত আধুনিক ভাৰতীয় ব্যৱসায়ী প্ৰব্ৰজনকাৰী গোটসমূহৰ উৎপত্তি ১৬ শতিকাৰ মাজভাগত হৈছিল আৰু ই প্ৰায় চাৰি শতিকাতকৈও অধিক সময় ধৰি সক্ৰিয় আছিল। [[ছাফাৱী ৰাজবংশ|ছাফাৱী ইৰান]]ত হিন্দু আৰু মুছলমান দুয়োটা ধৰ্মীয় পটভূমিৰ [[মূলতান|মুলতানী]], [[শিকাৰপুৰ, সিন্ধু|শিকাৰপুৰী]] আৰু মাৱাৰৰ লোকসকলে বেংকাৰ আৰু ব্যৱসায়ী হিচাপে কাম কৰিছিল। এজন আৰ্মেনীয় ইতিহাসবিদৰ মতে, হামাদানত থকা হিন্দু ব্যৱসায়ীসকলক [[অটোমান সাম্ৰাজ্য]]ই গণহত্যা কৰিছিল; যাৰ ফলত ইৰানত অটোমান আৰু আফগান যুদ্ধৰ (১৭২২-২৭) বাবে ভাৰতীয় ব্যৱসায়ী সম্প্ৰদায়ৰ সংখ্যা বহুখিনি হ্ৰাস পাইছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=India vii. Relations: the Afsharid and Zand Periods |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/india-vii-relations-the-afsharid-and-zand-periods |access-date=1 January 2017 |date=15 December 2004 |volume=XIII |pages=21–26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200228122428/http://www.iranicaonline.org/articles/india-vii-relations-the-afsharid-and-zand-periods |archive-date=28 February 2020 |url-status=live}}</ref> কেৰমানত হিন্দু পটভূমিৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ এখন নিজা কাৰাভান্সাৰাই (Caravanserai - পন্থীনিৱাস) আছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=BĀZĀR ii. Organization and Function |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/bazar-ii |access-date=1 January 2017 |date=15 December 1989 |volume=IV |pages=25–30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101162115/http://www.iranicaonline.org/articles/bazar-ii |archive-date=1 January 2017 |url-status=live}}</ref> পাৰস্যৰ ছাফাৱী ৰাজবংশৰ শাসনকালত জিন চাৰ্ডিন, জিন ডি থেভেনট, এডাম অলেয়াৰিয়াছ আৰু এফ. এ. কতোভে ভাৰতীয় পটভূমিৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে, য’ত তেওঁলোকে ইহুদী আৰু আৰ্মেনীয়সকলৰ সৈতে বাস কৰিছিল। ইৰানত নাদিৰ শ্বাহৰ কঠোৰ দমনমূলক নীতি আৰু আফগান খিলজি যুদ্ধৰ পিছত সঁহাৰি স্বৰূপে শিখ আৰু হিন্দু পটভূমিৰ ভাৰতীয় ব্যৱসায়ীসকলে পাৰস্যৰ কাজাৰ আৰু জন্দ ৰাজবংশৰ সময়তো বসবাস কৰিছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=India xiii. Indo-iranian Commercial Relations |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/india-xiii-indo-iranian-commercial-relations |access-date=1 January 2017 |date=15 December 2004 |volume=XIII |pages=44–47 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117083050/http://www.iranicaonline.org/articles/india-xiii-indo-iranian-commercial-relations |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> জৰ্জ ফৰেষ্টাৰৰ মতে, ১৭৮৩ চনত কান্দাহাৰত থকা হিন্দু মূলৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ পৰা চমৰকন্দী আৰু বুখাৰাৰ ব্যৱসায়ীসকলে ভাৰতীয় নীল (Indigo dye) ক্ৰয় কৰিছিল। এলফিনষ্টোনৰ (১৮১৫) বিৱৰণ অনুসৰি, কান্দাহাৰৰ আটাইতকৈ ওখ অট্টালিকাবোৰৰ গৰাকী আছিল হিন্দুসকল। লামছডেনে কান্দাহাৰত হিন্দুসকলৰ মালিকানাধীন ৩৫০খন দোকানৰ তথ্য নথিভুক্ত কৰিছিল। কান্দাহাৰৰ বিত্তীয় লেনদেন, বহুমূলীয়া ধাতু আৰু বস্ত্ৰৰ ব্যৱসায় আদি সকলোবোৰ মূলত শিখ আৰু হিন্দু ব্যৱসায়ীসকলে চম্ভালিছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=Kandahar i. Historical Geography to 1979 |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/kandahar-historical-geography-to-1979 |access-date=1 January 2017 |date=15 December 2010 |volume=XV |pages=466–475 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117091401/http://www.iranicaonline.org/articles/kandahar-historical-geography-to-1979 |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> ==আৰু চাওক== *[[বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী]] *[[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব]] ==টোকা== <references group="টোকা"/> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] ebrv2kcwtyq7vq0kxlxl2xir703w3hr 645481 645480 2026-10-16T13:06:16Z Kandarpajit Kallol 6257 /* অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) */ 645481 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}{{Infobox ethnic group | group = ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী (Indian diaspora) | native_name = {{collapsible list |titlestyle = text-align:center; font-size:85%; |title = {{nobold|অন্যান্য অনুসূচিত ভাষাসমূহ:}} |{{Infobox|subbox=yes|bodystyle= font-size:80%; | rowclass1 = mergedrow| label1 = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]: | data1 = {{lang|as|ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী}} | rowclass2 = mergedrow| label2 = [[বঙালী ভাষা|বঙালী]]: | data2 = {{lang|bn|ভারতীয় প্রবাসী}} | rowclass3 = mergedrow| label3 = [[বড়ো ভাষা|বড়ো]]: | data3 = {{lang|brx|भारतीय प्रवासी}} | rowclass4 = mergedrow| label4 = [[ডোগ্ৰী ভাষা|ডোগ্ৰী]]: | data4 = {{lang|doi|भारतीय प्रवासी}} | rowclass5 = mergedrow| label5 = [[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]]: | data5 = {{lang|gu|ભારતીય প্ৰવાસી}} | rowclass6 = mergedrow| label6 = [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]: | data6 = {{lang|hi|भारतीय प्रवासी}} | rowclass7 = mergedrow| label7 = [[উৰ্দু ভাষা|উৰ্দু]]: | data7 = {{lang|ur|ہندوستانی ڈائاسপورا}} | rowclass8 = mergedrow| label8 = [[কানাড়া ভাষা|কানাড়া]]: | data8 = {{lang|kn|ಭாரತೀಯ ವಲಸೆಗಾರರು}} | rowclass9 = mergedrow| label9 = [[কাশ্মীৰী ভাষা|কাশ্মীৰী]]: | data9 = {{lang|ks|بھارتی نازک}} | rowclass10 = mergedrow| label10 = [[কোংকণী ভাষা|কোংকণী]]: | data10 = {{lang|kok|भारतीय प्रवासी लोक}} | rowclass11 = mergedrow| label11 = [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]]: | data11 = {{lang|mai| 𑒦𑒩𑒞𑒱𑒨 𑒩𑒫𑒰𑒮𑒱}} | rowclass12 = mergedrow| label12 = [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]]: | data12 = {{lang|ml|ഇന്ത്യൻ പ്രവാസികൾ}} | rowclass13 = mergedrow| label13 = [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]]: | data12 = {{lang|mr|परदेशस्थ भारतीय }} | rowclass14 = mergedrow| label14 = [[মেইতেই ভাষা|মণিপুৰী (মেইতেই)]]: | data13 = {{lang|mni|ঈন্দিঅ গি maযাঙ লেইবাক্}} | rowclass15 = mergedrow| label15 = [[নেপালী ভাষা|নেপালী]]: | data14 = {{lang|ne|भारतीय प्रवासी}} | rowclass16 = mergedrow| label16 = [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]]: | data15 = {{lang|or|ଭାରତୀୟ ପ୍ରବାସୀ}} | rowclass17 = mergedrow| label17 = [[পঞ্জাবী ভাষা|পঞ্জাবী]]: | data16 = {{lang|pa|ਭਾਰਤੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ}} | rowclass18 = mergedrow| label18 = [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]]: | data17 = {{lang|sa|भारतीय प्रवासी}} | rowclass19 = mergedrow| label19 = [[চাওঁতালি ভাষা|চাওঁতালি]]: | data18 = {{lang|sat|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱰᱟᱭᱥᱯᱳᱨᱟ}} | rowclass20 = mergedrow| label20 = [[সিন্ধী ভাষা|সিন্ধী]]: | data19 = {{lang|sd| هندستاني پرديسي برادري}} | rowclass21 = mergedrow| label21 = [[তামিল ভাষা|তামিল]]: | data20 = {{lang|ta|இந்திய புலம்பெயர்ந்தோர்}} | rowclass22 = mergedrow| label22 = [[তেলেগু ভাষা|তেলেগু]]: | data21 = {{lang|te|భாரতীয় డయాస్పోరా}} }} }} | native_name_lang = | flag = [[File:Flag of India.svg|border|250px]] | flag_caption = [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা]] | population = '''{{Circa|~৩৭ নিযুত|lk=yes}}''' (২০২৬ আনুমানিক){{Efn|জানুৱাৰী ২০২৬ চনৰ ভাৰতীয় [[বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)|বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]]ৰ আনুমানিক হিচাপ}}<ref name="POI" /> | region1 = {{flag|United States}} | pop1 = ৫,১৬০,২০৩<ref name="ACS 2023">{{cite web |url=https://census.gov |publisher=U.S. Census Bureau |access-date=2024-09-21 |title=US Census Data}}</ref> | region2 = {{flag|UAE}} | pop2 = ৪,৪২৫,১৪৪<ref name="POI"/><ref name="Pew research"/> | region3 = {{flag|Saudi Arabia}} | pop3 = ১৮,৮৪,৪৭৬–২৫,৯৪,৯৪৭<ref name="MEA Saudi"/> | region4 = {{flag|Malaysia}} | pop4 = ২০,১৯,৬০০<ref name="penerangan Malaysia"/> | region5 = {{flag|Myanmar}} | pop5 = ২০,MD,২০৭<ref name="POI"/><ref name="rediff.com"/> | region6 = {{flag|United Kingdom}} | pop6 = ১৯,২৭,১৫০<ref name=2021census/> | region7 = {{flag|Canada}} | pop7 = ১৮,৫৮,৭৫৫<ref name="Canada Census"/> | region8 = {{flag|South Africa}} | pop8 = ১৬,৯৭,৫০৬<ref name="statssa"/> | region9 = {{flag|Kuwait}} | pop9 = ১১,৫২,১৭৫<ref name="External Affairs Report" /> | region10 = {{flag|Oman}} | pop10 = ৬,৮০,০০০–১৩,৭৫,৬৬৭<ref name="Intl Migrant Stock"/> | region11 = {{flag|Singapore}} | pop11 = ৮,১২,০০০<ref name="singstat"/><ref name="et"/> }} '''ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী''' ([[ISO 15919|ISO]]: {{IAST|Bhāratīya Pravāsī}}), চৰকাৰীভাৱে '''অনিবাসী ভাৰতীয়''' ('''NRI''') আৰু '''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''' ('''PIO'''), হৈছে ভাৰতৰ বাহিৰত বসবাস কৰা বা তাৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ লোক, যিসকলে এক বৃহৎ [[দক্ষিণ এছীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী|দক্ষিণ এছীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী গোট]]ৰ অংশ গঠন কৰে। [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ মতে, ''অনিবাসী ভাৰতীয়'' (NRI) হৈছে ভাৰতৰ এনে একাংশ নাগৰিক যিসকলে বৰ্তমান ভাৰতত বসবাস কৰা নাই, আনহাতে ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি'' (PIO) বুলিলে ভাৰতত জন্মগ্ৰহণ কৰা বা ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ এনে লোকক বুজায় যিসকল ভাৰতৰ বাহিৰৰ অন্য দেশৰ নাগৰিক (কিছু ব্যতিক্ৰমৰ বাহিৰে)। ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি'' (PIO) আৰু যিসকল লোক নিজে ভাৰতীয় মূলৰ নহয় কিন্তু এজন ''ভাৰতীয় নাগৰিক'' বা ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''ৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছে, তেওঁলোকক [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব]] (OCI) প্ৰদান কৰা হয়। OCI মৰ্যাদা লাভ কৰা ব্যক্তিসকলক '''ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক''' ('''OCI''') বুলি জনা যায়।<ref>{{cite web |title=Initiatives for Overseas Indians |url=https://www.cgisf.gov.in/page/initiatives-for-overseas-indians/ |publisher=Consulate General of India |access-date=26 March 2023 |archive-date=2023-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326135725/https://www.cgisf.gov.in/page/initiatives-for-overseas-indians/ |url-status=live}}</ref> OCI মৰ্যাদা হৈছে বিদেশী পাছপৰ্ট লৈ ভাৰত ভ্ৰমণ কৰাৰ বাবে এক স্থায়ী ভিছা। ২০২৪ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত উন্নীত কৰা [[বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)|বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]]ৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ভাৰতৰ বাহিৰত ৩৫.৪ নিযুত অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) আৰু ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) (OCI সমূহক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি) বসবাস কৰি আছে। ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলে বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ বহিঃৰাজ্যৰ প্ৰব্ৰজনকাৰী গোট গঠন কৰিছে।<ref name="POI" /> প্ৰতি বছৰে ২.৫ নিযুত (২৫ [[লাখ]]) ভাৰতীয়ই বিদেশলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে, যাৰ ফলত ভাৰত সমগ্ৰ বিশ্বৰ ভিতৰতে বছৰি আটাইতকৈ বেছি প্ৰব্ৰজনকাৰী ওলাই যোৱা দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref>[https://www.news18.com/news/world/planning-to-study-work-in-canada-heres-why-tomorrows-election-could-amend-immigration-rules-4219631.html Planning to Study, Work in Canada? Here's Why Tomorrow's Election Could Amend Immigration Rules] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210920213949/https://www.news18.com/news/world/planning-to-study-work-in-canada-heres-why-tomorrows-election-could-amend-immigration-rules-4219631.html |date=20 September 2021}}, News18, SEPTEMBER 19, 2021.</ref> == আইনী গাঁথনি == === অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) === প্ৰকৃততে, ''[[বিদেশী (আইন)|অনিবাসী]] ভাৰতীয়'' (Non-resident Indian) শব্দটোৱে কেৱল এজন ভাৰতীয় নাগৰিকৰ [[আয়কৰ|কৰ সংক্ৰান্তীয় মৰ্যাদা]]ক বুজায়। [[আয়কৰ আইন, ১৯৬১|আয়কৰ আইন, ১৯৬১]]-ৰ ধাৰা ৬ অনুসৰি, আয়কৰ সংক্ৰান্তীয় উদ্দেশ্যৰ বাবে যিজন ব্যক্তি এক নিৰ্দিষ্ট সময়সীমাৰ বাবে ভাৰতত বসবাস কৰা নাই, তেওঁক অনিবাসী বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name="itact" >{{Citation |title=Income Tax Act |date=18 December 2012 |url=http://law.incometaxindia.gov.in/DIT/Income-tax-acts.aspx |archive-url=https://archive.today/20121218153423/http://law.incometaxindia.gov.in/DIT/Income-tax-acts.aspx |access-date=9 September 2012 |archive-date=18 December 2012 |url-status=live}}</ref> "ভাৰতৰ বাসিন্দা" ব্যক্তি আৰু এজন NRI-ৰ বাবে আয়কৰৰ হাৰ বেলেগ বেলেগ হয়। আয়কৰ আইনৰ উদ্দেশ্যৰ বাবে, "ভাৰতত বাসস্থান" হ’বলৈ হ’লে এটা বিত্তীয় বৰ্ষত অন্ততঃ ১৮২ দিন বা ধাৰাবাহিক চাৰি বছৰত ৩৬৫ দিন আৰু প্ৰাসংগিক বৰ্ষটোত অন্ততঃ ৬০ দিন ভাৰতত থকাটো আৱশ্যক। এই আইন অনুসৰি, যিকোনো ভাৰতীয় নাগৰিক যিয়ে "ভাৰতৰ বাসিন্দা" হোৱাৰ চৰ্তসমূহ পূৰণ নকৰে, তেওঁক ভাৰতৰ অনিবাসী হিচাপে গণ্য কৰা হয় আৰু আয়কৰ পৰিশোধৰ ক্ষেত্ৰত NRI হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সাগৰীয় নাবিকসকলক (Seafarers) সাধাৰণতে NRI বুলি গণ্য কৰা নহয়। কিন্তু যিহেতু তেওঁলোকে ভাৰতৰ বাহিৰত কাম কৰে (প্ৰায়েই ১৮২ দিনতকৈ অধিক সময়), সেয়েহে তেওঁলোকৰ উপাৰ্জনৰ ওপৰত NRI-ৰ দৰেই কৰ আৰোপ কৰা হয়, যদিও তেওঁলোকে এজন নাগৰিকৰ অন্যান্য সকলো অধিকাৰ লাভ কৰে। === ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) === '''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''' ('''PIO''')<ref>PIO OCI Card - MEA, GOI https://mea.gov.in/Portal/CountryQuickLink/703_PIO-OCI.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210309025619/https://mea.gov.in/Portal/CountryQuickLink/703_PIO-OCI.pdf |date=9 March 2021}}</ref> বুলিলে [[পাকিস্তান]], [[আফগানিস্তান]], [[বাংলাদেশ]], [[চীন]], [[ইৰান]], [[ভূটান]], [[শ্ৰীলংকা]] আৰু/বা [[নেপাল]]ৰ নাগৰিকৰ বাহিৰে অন্য দেশৰ এনে এজন বিদেশী নাগৰিকক বুজায়, যিয়ে: * পূৰ্বে এখন ভাৰতীয় [[পাছপৰ্ট]] বহন কৰিছিল, * যাৰ পিতৃ-মাতৃ/ককাদেউতা-আইতা/আজোককাদেউতা-আজোআইতাৰ ভিতৰত যিকোনো এজন [[ভাৰত চৰকাৰ আইন ১৯৩৫|ভাৰত চৰকাৰ আইন, ১৯৩৫]]-ত সংজ্ঞায়িত অনুসৰি ভাৰতত বা পৰৱৰ্তী সময়ত ভাৰতৰ অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা অন্যান্য ভূখণ্ডত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু স্থায়ীভাৱে বসবাস কৰিছিল (অৱশ্যে তেওঁলোকৰ কোনো এজন কেতিয়াও ওপৰত উল্লেখ কৰা দেশসমূহৰ নাগৰিক হ’ব নোৱাৰিব), অথবা * যি এজন ভাৰতীয় নাগৰিকৰ বা এজন PIO-ৰ পত্নী/স্বামী। === ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব (OCI) === {{Main|ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব}} ভাৰতীয় ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰখনৰ বিভিন্ন নেতাৰ বহু প্ৰচেষ্টাৰ অন্তত এক দীৰ্ঘম্যাদী ভিছা আঁচনি প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ইয়াক "ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব" বুলি নামাকৰণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াক সাধাৰণতে ''OCI কাৰ্ড'' বুলি জনা যায়। এই নামটো কিছু পৰিমাণে বিভ্ৰান্তিকৰ, কিয়নো ই প্ৰকৃত ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব প্ৰদান নকৰে। [[ভাৰতৰ সংবিধান]]-এ সম্পূৰ্ণ দ্বৈত নাগৰিকত্বৰ অনুমতি নিদিয়ে। ওচিআই (OCI) কাৰ্ডখন প্ৰকৃততে এখন দীৰ্ঘম্যাদী ভিছা, য’ত ভোটাধিকাৰ আৰু চৰকাৰী চাকৰি লাভৰ ক্ষেত্ৰত নিষেধাজ্ঞা থাকে। এই কাৰ্ডখন বিদেশত থকা কিছুসংখ্যক প্ৰাক্তন ভাৰতীয়ৰ বাবে উপলব্ধ। ই কাৰ্ডধাৰীসকলক বসবাসৰ অধিকাৰ আৰু অন্যান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে যদিও ইয়াত কিছুমান আইনী বাধ্যবাধকতা থাকে। সাংবিধানিক দৃষ্টিকোণৰ পৰা ইয়াক কোনো ধৰণৰ ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব বুলি গণ্য কৰা নহয়। ২০১৪ চনৰ ২৮ ছেপ্টেম্বৰত [[ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী|প্ৰধানমন্ত্ৰী]] [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে PIO আৰু OCI কাৰ্ড দুখন একত্ৰিত কৰা হ’ব বুলি ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite news |last=Sharma |first=Reetu |date=2 March 2016 |title=Modi announces merging of OCI and POI cards, but how will it help: Explained |language=en |website=Oneindia.com |agency=One India |url=http://www.oneindia.com/feature/modi-announces-merging-oci-poi-cards-but-how-will-it-help-explained-1531663.html |url-status=live |access-date=22 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170422122532/http://www.oneindia.com/feature/modi-announces-merging-oci-poi-cards-but-how-will-it-help-explained-1531663.html |archive-date=22 April 2017}}</ref> ২০১৫ চনৰ ৯ জানুৱাৰীত ভাৰত চৰকাৰে ‘ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি’ (PIO) কাৰ্ড আঁচনিখন প্ৰত্যাহাৰ কৰে আৰু ইয়াক ওচিআই (OCI) কাৰ্ড আঁচনিৰ সৈতে একত্ৰিত কৰে। বৰ্তমানৰ পিআইঅ’ কাৰ্ডধাৰীসকলে তেওঁলোকৰ কাৰ্ডসমূহ ওচিআই কাৰ্ডলৈ ৰূপান্তৰ কৰাৰ বাবে আবেদন কৰিব লাগে। [[ভাৰতৰ প্ৰব্ৰজন ব্যুৰো]]ই (Bureau of Immigration) জানিবলৈ দিছিল যে পুৰণি পিআইঅ’ কাৰ্ডসমূহক ২০২৩ চনৰ ৩১ ডিচেম্বৰলৈকে বৈধ ভ্ৰমণ নথি হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হ’ব।<ref>{{Cite web |title=Ministry of External Affairs |url=https://eoi.gov.in/eoisearch/MyPrint.php?17539?001/0004#:~:text=Government%20of%20India%20has%20decided,2023. |access-date=2023-10-10 |website=eoi.gov.in}}</ref> === তুলনা === {| class="wikitable" |+ বাসিন্দা ভাৰতীয়, NRI, PIO আৰু OCI-ৰ মাজত তুলনা<ref>{{Citation |title=Comparative Chart on NRI/PIO/PIO CARD HOLDERS/OCI |date=15 June 2020 |url=http://mha.nic.in/pdfs/oci-chart.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20090619061930/http://mha.nic.in/pdfs/oci-chart.pdf |access-date=15 June 2020 |archive-date=19 June 2009 |url-status=dead}}</ref> ! শ্ৰেণী !! ভাৰতীয় পাছপৰ্ট<br />(ভাৰতীয় নাগৰিক) !! ভাৰতৰ বাসিন্দা !! প্ৰব্ৰজনকাৰী !! কৰ মৰ্যাদা !! OCI কাৰ্ড !! আইনী অধিনিয়ম !! টোকা |- ! ভাৰতীয় (বাসিন্দা) | হয় || হয় || নহয় || হয় || নহয় || [[ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব আইন]]<br />[[পাছপৰ্ট আইন]] || |- ! অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) | হয় || নহয় || হয় <br />(ভাৰতৰ পৰা) || নহয় || নহয় || [[ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব আইন]]<br />[[পাছপৰ্ট আইন]]<br />[[আয়কৰ আইন, ১৯৬১|আয়কৰ আইন, ১৯৬১]]<ref name="itact" /> || |- ! ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO){{ref|n1|১}} /<br />ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক (OCI){{ref|n2|২}} | নহয় || হয় (ভাৰতত থাকিলে)<br />অন্যথা, নহয় || হয় <br />(ভাৰতত) || হয় <br />(যদি ভাৰতৰ বাসিন্দা হয়)<br />ইউনিয়ন স্তৰত, নহয় || হয় || [[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০০৩]]<br />(ধাৰা ৭ক–ঘ) || আজীৱন ভিছা /<br />[[স্থায়ী বাসস্থান]] |} {| class="wikitable" |+ PIO আৰু OCI ! বিদেশী নাগৰিক !! OCI কাৰ্ডৰ বাবে যোগ্য !! ব্যতিক্ৰম !! আইনী অধিনিয়ম !! OCI লাভ কৰাৰ পিছৰ মৰ্যাদা |- ! ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) | হয় || – || – || [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব#PIO OCIs|PIO OCI]] |- ! অন্যান্য | নহয় || হয়, যদি কোনো ভাৰতীয় নাগৰিক বা PIO OCI-ৰ সৈতে দুই বছৰতকৈ অধিক সময় ধৰি বিবাহপাশত আৱদ্ধ থাকে || [[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০০৩]]<br />(ধাৰা ৭ক(ঘ)) || [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব#Non-PIO OCIs|Non-PIO OCI]] |} <small>'''টোকা:'''</small> :১. {{note|n1}}<small>ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) বুলিলে ভাৰতীয় জন্ম বা বংশোদ্ভৱ এনে লোকক বুজায় যিসকল ভাৰতৰ নাগৰিক নহয়, কিন্তু অন্য দেশৰ নাগৰিক। যিসকল PIO-ই OCI কাৰ্ডৰ জৰিয়তে ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰিছে, তেওঁলোকক ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক (OCI) বুলি জনা যায়। পূৰ্বতে PIo কাৰ্ড নামেৰে জনাজাত এই কাৰ্ডখন ২০১৪ চনৰ পৰা OCI কাৰ্ডৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হৈছে।</small> :২. {{note|n2}}<small>ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকসকলৰ ভিতৰত PIO OCI আৰু অনা-PIO OCI দুয়োটা গোটেই অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও যিসকল বিদেশী নাগৰিকে ভাৰতীয় নাগৰিকক বিয়া কৰায়, তেওঁলোকেও ওচিআই কাৰ্ড লাভ কৰিব পাৰে। সেয়েহে, অনা-পিআইঅ’ ওচিআই (Non-PIO OCI) সকল যিহেতু ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ অংশ নহয়, সেয়ে তেওঁলোকক ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হোৱা নাই।</small> == ভাৰতৰ পৰা প্ৰব্ৰজনৰ ইতিহাস == === আৰব উপদ্বীপ === {{See also|ওমানত থকা ভাৰতীয়সকল|এডেন প্ৰটেক্টৰেট}} === মধ্য এছিয়া === নৰসিংহন আৰু অন্যান্য গৱেষকসকলে (২০১৯)<ref>{{cite journal |last1=Narasimhan |first1=Vagheesh M. |last2=Patterson |first2=Nick |last3=Moorjani |first3=Priya |last4=Rohland |first4=Nadin |last5=Bernardos |first5=Rebecca |last6=Mallick |first6=Swapan |last7=Lazaridis |first7=Iosif |last8=Nakatsuka |first8=Nathan |last9=Olalde |first9=Iñigo |last10=Lipson |first10=Mark |last11=Kim |first11=Alexander M. |last12=Olivieri |first12=Luca M. |last13=Coppa |first13=Alfredo |last14=Vidale |first14=Massimo |last15=Mallory |first15=James |last16=Moiseyev |first16=Vyacheslav |last17=Kitov |first17=Egor |last18=Monge |first18=Janet |last19=Adamski |first19=Nicole |last20=Alex |first20=Neel |last21=Broomandkhoshbacht |first21=Nasreen |last22=Candilio |first22=Francesca |last23=Callan |first23=Kimberly |last24=Cheronet |first24=Olivia |last25=Culleton |first25=Brendan J. |last26=Ferry |first26=Matthew |last27=Fernandes |first27=Daniel |last28=Freilich |first28=Suzanne |last29=Gamarra |first29=Beatriz |last30=Gaudio |first30=Daniel |last31=Hajdinjak |first31=Mateja |last32=Harney |first32=Éadaoin |last33=Harper |first33=Thomas K. |last34=Keating |first34=Denise |last35=Lawson |first35=Ann Marie |last36=Mah |first36=Matthew |last37=Mandl |first37=Kirsten |last38=Michel |first38=Megan |last39=Novak |first39=Mario |last40=Oppenheimer |first40=Jonas |last41=Rai |first41=Niraj |last42=Sirak |first42=Kendra |last43=Slon |first43=Viviane |last44=Stewardson |first44=Kristin |last45=Zalzala |first45=Fatma |last46=Zhang |first46=Zhao |last47=Akhatov |first47=Gaziz |last48=Bagashev |first48=Anatoly N. |last49=Bagnera |first49=Alessandra |last50=Baitanayev |first50=Bauryzhan |last51=Bendezu-Sarmiento |first51=Julio |last52=Bissembaev |first52=Arman A. |last53=Bonora |first53=Gian Luca |last54=Chargynov |first54=Temirlan T. |last55=Chikisheva |first55=Tatiana |last56=Dashkovskiy |first56=Petr K. |last57=Derevianko |first57=Anatoly |last58=Dobeš |first58=Miroslav |last59=Douka |first59=Katerina |last60=Dubova |first60=Nadezhda |last61=Duisengali |first61=Meiram N. |last62=Enshin |first62=Dmitry |last63=Epimakhov |first63=Andrey |last64=Fribus |first64=Alexey V. |last65=Fuller |first65=Dorian |last66=Goryachev |first66=Alexander |last67=Gromov |first67=Andrey |last68=Grushin |first68=Sergey P. |last69=Hanks |first69=Bryan |last70=Judd |first70=Margaret |last71=Kazizov |first71=Erlan |last72=Khokhlov |first72=Aleksander |last73=Krygin |first73=Aleksander P. |last74=Kupriyanova |first74=Elena |last75=Kuznetsov |first75=Pavel |last76=Luiselli |first76=Donata |last77=Maksudov |first77=Farhod |last78=Mamedov |first78=Aslan M. |last79=Mamirov |first79=Talgat B. |last80=Meiklejohn |first80=Christopher |last81=Merrett |first81=Deborah C. |last82=Micheli |first82=Roberto |last83=Mochalov |first83=Oleg |last84=Mustafokulov |first84=Samariddin |last85=Nayak |first85=Ayushi |last86=Pettener |first86=Davide |last87=Potts |first87=Richard |last88=Razhev |first88=Dmitry |last89=Rykun |first89=Marina |last90=Sarno |first90=Stefania |last91=Savenkova |first91=Tatyana M. |last92=Sikhymbaeva |first92=Kulyan |last93=Slepchenko |first93=Sergey M. |last94=Soltobaev |first94=Oroz A. |last95=Stepanova |first95=Nadezhda |last96=Svyatko |first96=Svetlana |last97=Tabaldiev |first97=Kubatbek |last98=Teschler-Nicola |first98=Maria |last99=Tishkin |first99=Alexey A. |display-authors=1 |last100=Tkachev |first100=Vitaly V. |last101=Vasilyev |first101=Sergey |last102=Velemínský |first102=Petr |last103=Voyakin |first103=Dmitriy |last104=Yermolayeva |first104=Antonina |last105=Zahir |first105=Muhammad |last106=Zubkov |first106=Valery S. |last107=Zubova |first107=Alisa |last108=Shinde |first108=Vasant S. |last109=Lalueza-Fox |first109=Carles |last110=Meyer |first110=Matthias |last111=Anthony |first111=David |last112=Boivin |first112=Nicole |last113=Thangaraj |first113=Kumarasamy |last114=Kennett |first114=Douglas J. |last115=Frachetti |first115=Michael |last116=Pinhasi |first116=Ron |last117=Reich |first117=David |title=The formation of human populations in South and Central Asia |journal=Science |date=6 September 2019 |volume=365 |issue=6457 |article-number=eaat7487 |doi=10.1126/science.aat7487 |pmid=31488661 |pmc=6822619 |bibcode=2019Sci...365t7487N }}</ref> তথ্য পাইছে যে [[ব্ৰঞ্জ যুগ]]ত [[মধ্য এছিয়া]]ত এক "সিন্ধু পৰিধীয়" (Indus periphery) জনসংখ্যাই বাস কৰিছিল। তেওঁলোকে [[সিন্ধু উপত্যকা সভ্যতা]]ৰ পৰা প্ৰব্ৰজন কৰিছিল আৰু বাণিজ্যৰ উদ্দেশ্যে বেক্ট্ৰিয়া-মাৰ্গিয়ানা প্ৰত্নতাত্ত্বিক কমপ্লেক্সৰ (BMAC) বসতিস্থলসমূহত নিৰৱচ্ছিন্নভাৱে বসবাস কৰিছিল; মধ্য এছিয়াত সিন্ধু উপত্যকাৰ মোহৰ (Seals) আৱিষ্কাৰ হোৱাটোৱে এই কথা প্ৰমাণ কৰে।<ref>Possehl, Gregory L, The Indus Civilization: A Contemporary Perspective, New Delhi: Dev Publishers & Distributor, 2002, Page 231</ref> মধ্য এছিয়া আৰু আৰৱ ভূখণ্ডত আধুনিক ভাৰতীয় ব্যৱসায়ী প্ৰব্ৰজনকাৰী গোটসমূহৰ উৎপত্তি ১৬ শতিকাৰ মাজভাগত হৈছিল আৰু ই প্ৰায় চাৰি শতিকাতকৈও অধিক সময় ধৰি সক্ৰিয় আছিল। [[ছাফাৱী ৰাজবংশ|ছাফাৱী ইৰান]]ত হিন্দু আৰু মুছলমান দুয়োটা ধৰ্মীয় পটভূমিৰ [[মূলতান|মুলতানী]], [[শিকাৰপুৰ, সিন্ধু|শিকাৰপুৰী]] আৰু মাৱাৰৰ লোকসকলে বেংকাৰ আৰু ব্যৱসায়ী হিচাপে কাম কৰিছিল। এজন আৰ্মেনীয় ইতিহাসবিদৰ মতে, হামাদানত থকা হিন্দু ব্যৱসায়ীসকলক [[অটোমান সাম্ৰাজ্য]]ই গণহত্যা কৰিছিল; যাৰ ফলত ইৰানত অটোমান আৰু আফগান যুদ্ধৰ (১৭২২-২৭) বাবে ভাৰতীয় ব্যৱসায়ী সম্প্ৰদায়ৰ সংখ্যা বহুখিনি হ্ৰাস পাইছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=India vii. Relations: the Afsharid and Zand Periods |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/india-vii-relations-the-afsharid-and-zand-periods |access-date=1 January 2017 |date=15 December 2004 |volume=XIII |pages=21–26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200228122428/http://www.iranicaonline.org/articles/india-vii-relations-the-afsharid-and-zand-periods |archive-date=28 February 2020 |url-status=live}}</ref> কেৰমানত হিন্দু পটভূমিৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ এখন নিজা কাৰাভান্সাৰাই (Caravanserai - পন্থীনিৱাস) আছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=BĀZĀR ii. Organization and Function |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/bazar-ii |access-date=1 January 2017 |date=15 December 1989 |volume=IV |pages=25–30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101162115/http://www.iranicaonline.org/articles/bazar-ii |archive-date=1 January 2017 |url-status=live}}</ref> পাৰস্যৰ ছাফাৱী ৰাজবংশৰ শাসনকালত জিন চাৰ্ডিন, জিন ডি থেভেনট, এডাম অলেয়াৰিয়াছ আৰু এফ. এ. কতোভে ভাৰতীয় পটভূমিৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে, য’ত তেওঁলোকে ইহুদী আৰু আৰ্মেনীয়সকলৰ সৈতে বাস কৰিছিল। ইৰানত নাদিৰ শ্বাহৰ কঠোৰ দমনমূলক নীতি আৰু আফগান খিলজি যুদ্ধৰ পিছত সঁহাৰি স্বৰূপে শিখ আৰু হিন্দু পটভূমিৰ ভাৰতীয় ব্যৱসায়ীসকলে পাৰস্যৰ কাজাৰ আৰু জন্দ ৰাজবংশৰ সময়তো বসবাস কৰিছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=India xiii. Indo-iranian Commercial Relations |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/india-xiii-indo-iranian-commercial-relations |access-date=1 January 2017 |date=15 December 2004 |volume=XIII |pages=44–47 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117083050/http://www.iranicaonline.org/articles/india-xiii-indo-iranian-commercial-relations |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> জৰ্জ ফৰেষ্টাৰৰ মতে, ১৭৮৩ চনত কান্দাহাৰত থকা হিন্দু মূলৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ পৰা চমৰকন্দী আৰু বুখাৰাৰ ব্যৱসায়ীসকলে ভাৰতীয় নীল (Indigo dye) ক্ৰয় কৰিছিল। এলফিনষ্টোনৰ (১৮১৫) বিৱৰণ অনুসৰি, কান্দাহাৰৰ আটাইতকৈ ওখ অট্টালিকাবোৰৰ গৰাকী আছিল হিন্দুসকল। লামছডেনে কান্দাহাৰত হিন্দুসকলৰ মালিকানাধীন ৩৫০খন দোকানৰ তথ্য নথিভুক্ত কৰিছিল। কান্দাহাৰৰ বিত্তীয় লেনদেন, বহুমূলীয়া ধাতু আৰু বস্ত্ৰৰ ব্যৱসায় আদি সকলোবোৰ মূলত শিখ আৰু হিন্দু ব্যৱসায়ীসকলে চম্ভালিছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=Kandahar i. Historical Geography to 1979 |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/kandahar-historical-geography-to-1979 |access-date=1 January 2017 |date=15 December 2010 |volume=XV |pages=466–475 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117091401/http://www.iranicaonline.org/articles/kandahar-historical-geography-to-1979 |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> ==আৰু চাওক== *[[বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী]] *[[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব]] ==টোকা== <references group="টোকা"/> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] 5uh2nv4sm5wkvsigu3us0eo2fcii9kg 645482 645481 2026-10-16T13:06:42Z Kandarpajit Kallol 6257 645482 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}{{Infobox ethnic group | group = ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী (Indian diaspora) | native_name = {{collapsible list |titlestyle = text-align:center; font-size:85%; |title = {{nobold|অন্যান্য অনুসূচিত ভাষাসমূহ:}} |{{Infobox|subbox=yes|bodystyle= font-size:80%; | rowclass1 = mergedrow| label1 = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]: | data1 = {{lang|as|ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী}} | rowclass2 = mergedrow| label2 = [[বঙালী ভাষা|বঙালী]]: | data2 = {{lang|bn|ভারতীয় প্রবাসী}} | rowclass3 = mergedrow| label3 = [[বড়ো ভাষা|বড়ো]]: | data3 = {{lang|brx|भारतीय प्रवासी}} | rowclass4 = mergedrow| label4 = [[ডোগ্ৰী ভাষা|ডোগ্ৰী]]: | data4 = {{lang|doi|भारतीय प्रवासी}} | rowclass5 = mergedrow| label5 = [[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]]: | data5 = {{lang|gu|ભારતીય প্ৰવાસી}} | rowclass6 = mergedrow| label6 = [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]: | data6 = {{lang|hi|भारतीय प्रवासी}} | rowclass7 = mergedrow| label7 = [[উৰ্দু ভাষা|উৰ্দু]]: | data7 = {{lang|ur|ہندوستانی ڈائاسপورا}} | rowclass8 = mergedrow| label8 = [[কানাড়া ভাষা|কানাড়া]]: | data8 = {{lang|kn|ಭாரತೀಯ ವಲಸೆಗಾರರು}} | rowclass9 = mergedrow| label9 = [[কাশ্মীৰী ভাষা|কাশ্মীৰী]]: | data9 = {{lang|ks|بھارتی نازک}} | rowclass10 = mergedrow| label10 = [[কোংকণী ভাষা|কোংকণী]]: | data10 = {{lang|kok|भारतीय प्रवासी लोक}} | rowclass11 = mergedrow| label11 = [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]]: | data11 = {{lang|mai| 𑒦𑒩𑒞𑒱𑒨 𑒩𑒫𑒰𑒮𑒱}} | rowclass12 = mergedrow| label12 = [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]]: | data12 = {{lang|ml|ഇന്ത്യൻ പ്രവാസികൾ}} | rowclass13 = mergedrow| label13 = [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]]: | data12 = {{lang|mr|परदेशस्थ भारतीय }} | rowclass14 = mergedrow| label14 = [[মেইতেই ভাষা|মণিপুৰী (মেইতেই)]]: | data13 = {{lang|mni|ঈন্দিঅ গি maযাঙ লেইবাক্}} | rowclass15 = mergedrow| label15 = [[নেপালী ভাষা|নেপালী]]: | data14 = {{lang|ne|भारतीय प्रवासी}} | rowclass16 = mergedrow| label16 = [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]]: | data15 = {{lang|or|ଭାରତୀୟ ପ୍ରବାସୀ}} | rowclass17 = mergedrow| label17 = [[পঞ্জাবী ভাষা|পঞ্জাবী]]: | data16 = {{lang|pa|ਭਾਰਤੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ}} | rowclass18 = mergedrow| label18 = [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]]: | data17 = {{lang|sa|भारतीय प्रवासी}} | rowclass19 = mergedrow| label19 = [[চাওঁতালি ভাষা|চাওঁতালি]]: | data18 = {{lang|sat|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱰᱟᱭᱥᱯᱳᱨᱟ}} | rowclass20 = mergedrow| label20 = [[সিন্ধী ভাষা|সিন্ধী]]: | data19 = {{lang|sd| هندستاني پرديسي برادري}} | rowclass21 = mergedrow| label21 = [[তামিল ভাষা|তামিল]]: | data20 = {{lang|ta|இந்திய புலம்பெயர்ந்தோர்}} | rowclass22 = mergedrow| label22 = [[তেলেগু ভাষা|তেলেগু]]: | data21 = {{lang|te|భாரতীয় డయాస్పోరా}} }} }} | native_name_lang = | flag = [[File:Flag of India.svg|border|250px]] | flag_caption = [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা]] | population = '''{{Circa|~৩৭ নিযুত|lk=yes}}''' (২০২৬ আনুমানিক){{Efn|জানুৱাৰী ২০২৬ চনৰ ভাৰতীয় [[বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)|বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]]ৰ আনুমানিক হিচাপ}}<ref name="POI" /> | region1 = {{flag|United States}} | pop1 = ৫,১৬০,২০৩<ref name="ACS 2023">{{cite web |url=https://census.gov |publisher=U.S. Census Bureau |access-date=2024-09-21 |title=US Census Data}}</ref> | region2 = {{flag|UAE}} | pop2 = ৪,৪২৫,১৪৪<ref name="POI"/><ref name="Pew research"/> | region3 = {{flag|Saudi Arabia}} | pop3 = ১৮,৮৪,৪৭৬–২৫,৯৪,৯৪৭<ref name="MEA Saudi"/> | region4 = {{flag|Malaysia}} | pop4 = ২০,১৯,৬০০<ref name="penerangan Malaysia"/> | region5 = {{flag|Myanmar}} | pop5 = ২০,MD,২০৭<ref name="POI"/><ref name="rediff.com"/> | region6 = {{flag|United Kingdom}} | pop6 = ১৯,২৭,১৫০<ref name=2021census/> | region7 = {{flag|Canada}} | pop7 = ১৮,৫৮,৭৫৫<ref name="Canada Census"/> | region8 = {{flag|South Africa}} | pop8 = ১৬,৯৭,৫০৬<ref name="statssa"/> | region9 = {{flag|Kuwait}} | pop9 = ১১,৫২,১৭৫<ref name="External Affairs Report" /> | region10 = {{flag|Oman}} | pop10 = ৬,৮০,০০০–১৩,৭৫,৬৬৭<ref name="Intl Migrant Stock"/> | region11 = {{flag|Singapore}} | pop11 = ৮,১২,০০০<ref name="singstat"/><ref name="et"/> }} '''ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী''' ([[ISO 15919|ISO]]: {{IAST|Bhāratīya Pravāsī}}), চৰকাৰীভাৱে '''অনিবাসী ভাৰতীয়''' ('''NRI''') আৰু '''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''' ('''PIO'''), হৈছে ভাৰতৰ বাহিৰত বসবাস কৰা বা তাৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ লোক, যিসকলে এক বৃহৎ [[দক্ষিণ এছীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী|দক্ষিণ এছীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী গোট]]ৰ অংশ গঠন কৰে। [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ মতে, ''অনিবাসী ভাৰতীয়'' (NRI) হৈছে ভাৰতৰ এনে একাংশ নাগৰিক যিসকলে বৰ্তমান ভাৰতত বসবাস কৰা নাই, আনহাতে ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি'' (PIO) বুলিলে ভাৰতত জন্মগ্ৰহণ কৰা বা ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ এনে লোকক বুজায় যিসকল ভাৰতৰ বাহিৰৰ অন্য দেশৰ নাগৰিক (কিছু ব্যতিক্ৰমৰ বাহিৰে)। ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি'' (PIO) আৰু যিসকল লোক নিজে ভাৰতীয় মূলৰ নহয় কিন্তু এজন ''ভাৰতীয় নাগৰিক'' বা ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''ৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছে, তেওঁলোকক [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব]] (OCI) প্ৰদান কৰা হয়। OCI মৰ্যাদা লাভ কৰা ব্যক্তিসকলক '''ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক''' ('''OCI''') বুলি জনা যায়।<ref>{{cite web |title=Initiatives for Overseas Indians |url=https://www.cgisf.gov.in/page/initiatives-for-overseas-indians/ |publisher=Consulate General of India |access-date=26 March 2023 |archive-date=2023-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326135725/https://www.cgisf.gov.in/page/initiatives-for-overseas-indians/ |url-status=live}}</ref> OCI মৰ্যাদা হৈছে বিদেশী পাছপৰ্ট লৈ ভাৰত ভ্ৰমণ কৰাৰ বাবে এক স্থায়ী ভিছা। ২০২৪ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত উন্নীত কৰা [[বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)|বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]]ৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ভাৰতৰ বাহিৰত ৩৫.৪ নিযুত অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) আৰু ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) (OCI সমূহক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি) বসবাস কৰি আছে। ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলে বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ বহিঃৰাজ্যৰ প্ৰব্ৰজনকাৰী গোট গঠন কৰিছে।<ref name="POI" /> প্ৰতি বছৰে ২.৫ নিযুত (২৫ [[লাখ]]) ভাৰতীয়ই বিদেশলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে, যাৰ ফলত ভাৰত সমগ্ৰ বিশ্বৰ ভিতৰতে বছৰি আটাইতকৈ বেছি প্ৰব্ৰজনকাৰী ওলাই যোৱা দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref>[https://www.news18.com/news/world/planning-to-study-work-in-canada-heres-why-tomorrows-election-could-amend-immigration-rules-4219631.html Planning to Study, Work in Canada? Here's Why Tomorrow's Election Could Amend Immigration Rules] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210920213949/https://www.news18.com/news/world/planning-to-study-work-in-canada-heres-why-tomorrows-election-could-amend-immigration-rules-4219631.html |date=20 September 2021}}, News18, SEPTEMBER 19, 2021.</ref> == আইনী গাঁথনি == === অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) === প্ৰকৃততে, ''[[বিদেশী (আইন)|অনিবাসী]] ভাৰতীয়'' (Non-resident Indian) শব্দটোৱে কেৱল এজন ভাৰতীয় নাগৰিকৰ [[আয়কৰ|কৰ সংক্ৰান্তীয় মৰ্যাদা]]ক বুজায়। [[আয়কৰ আইন, ১৯৬১|আয়কৰ আইন, ১৯৬১]]-ৰ ধাৰা ৬ অনুসৰি, আয়কৰ সংক্ৰান্তীয় উদ্দেশ্যৰ বাবে যিজন ব্যক্তি এক নিৰ্দিষ্ট সময়সীমাৰ বাবে ভাৰতত বসবাস কৰা নাই, তেওঁক অনিবাসী বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name="itact" >{{Citation |title=Income Tax Act |date=18 December 2012 |url=http://law.incometaxindia.gov.in/DIT/Income-tax-acts.aspx |archive-url=https://archive.today/20121218153423/http://law.incometaxindia.gov.in/DIT/Income-tax-acts.aspx |access-date=9 September 2012 |archive-date=18 December 2012 |url-status=live}}</ref> "ভাৰতৰ বাসিন্দা" ব্যক্তি আৰু এজন NRI-ৰ বাবে আয়কৰৰ হাৰ বেলেগ বেলেগ হয়। আয়কৰ আইনৰ উদ্দেশ্যৰ বাবে, "ভাৰতত বাসস্থান" হ’বলৈ হ’লে এটা বিত্তীয় বৰ্ষত অন্ততঃ ১৮২ দিন বা ধাৰাবাহিক চাৰি বছৰত ৩৬৫ দিন আৰু প্ৰাসংগিক বৰ্ষটোত অন্ততঃ ৬০ দিন ভাৰতত থকাটো আৱশ্যক। এই আইন অনুসৰি, যিকোনো ভাৰতীয় নাগৰিক যিয়ে "ভাৰতৰ বাসিন্দা" হোৱাৰ চৰ্তসমূহ পূৰণ নকৰে, তেওঁক ভাৰতৰ অনিবাসী হিচাপে গণ্য কৰা হয় আৰু আয়কৰ পৰিশোধৰ ক্ষেত্ৰত NRI হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সাগৰীয় নাবিকসকলক (Seafarers) সাধাৰণতে NRI বুলি গণ্য কৰা নহয়। কিন্তু যিহেতু তেওঁলোকে ভাৰতৰ বাহিৰত কাম কৰে (প্ৰায়েই ১৮২ দিনতকৈ অধিক সময়), সেয়েহে তেওঁলোকৰ উপাৰ্জনৰ ওপৰত NRI-ৰ দৰেই কৰ আৰোপ কৰা হয়, যদিও তেওঁলোকে এজন নাগৰিকৰ অন্যান্য সকলো অধিকাৰ লাভ কৰে। === ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) === '''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''' ('''PIO''')<ref>PIO OCI Card - MEA, GOI https://mea.gov.in/Portal/CountryQuickLink/703_PIO-OCI.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210309025619/https://mea.gov.in/Portal/CountryQuickLink/703_PIO-OCI.pdf |date=9 March 2021}}</ref> বুলিলে [[পাকিস্তান]], [[আফগানিস্তান]], [[বাংলাদেশ]], [[চীন]], [[ইৰান]], [[ভূটান]], [[শ্ৰীলংকা]] আৰু/বা [[নেপাল]]ৰ নাগৰিকৰ বাহিৰে অন্য দেশৰ এনে এজন বিদেশী নাগৰিকক বুজায়, যিয়ে: * পূৰ্বে এখন ভাৰতীয় [[পাছপৰ্ট]] বহন কৰিছিল, * যাৰ পিতৃ-মাতৃ/ককাদেউতা-আইতা/আজোককাদেউতা-আজোআইতাৰ ভিতৰত যিকোনো এজন [[ভাৰত চৰকাৰ আইন ১৯৩৫|ভাৰত চৰকাৰ আইন, ১৯৩৫]]-ত সংজ্ঞায়িত অনুসৰি ভাৰতত বা পৰৱৰ্তী সময়ত ভাৰতৰ অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা অন্যান্য ভূখণ্ডত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু স্থায়ীভাৱে বসবাস কৰিছিল (অৱশ্যে তেওঁলোকৰ কোনো এজন কেতিয়াও ওপৰত উল্লেখ কৰা দেশসমূহৰ নাগৰিক হ’ব নোৱাৰিব), অথবা * যি এজন ভাৰতীয় নাগৰিকৰ বা এজন PIO-ৰ পত্নী/স্বামী। === ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব (OCI) === {{Main|ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব}} ভাৰতীয় ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰখনৰ বিভিন্ন নেতাৰ বহু প্ৰচেষ্টাৰ অন্তত এক দীৰ্ঘম্যাদী ভিছা আঁচনি প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ইয়াক "ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব" বুলি নামাকৰণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াক সাধাৰণতে ''OCI কাৰ্ড'' বুলি জনা যায়। এই নামটো কিছু পৰিমাণে বিভ্ৰান্তিকৰ, কিয়নো ই প্ৰকৃত ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব প্ৰদান নকৰে। [[ভাৰতৰ সংবিধান]]-এ সম্পূৰ্ণ দ্বৈত নাগৰিকত্বৰ অনুমতি নিদিয়ে। ওচিআই (OCI) কাৰ্ডখন প্ৰকৃততে এখন দীৰ্ঘম্যাদী ভিছা, য’ত ভোটাধিকাৰ আৰু চৰকাৰী চাকৰি লাভৰ ক্ষেত্ৰত নিষেধাজ্ঞা থাকে। এই কাৰ্ডখন বিদেশত থকা কিছুসংখ্যক প্ৰাক্তন ভাৰতীয়ৰ বাবে উপলব্ধ। ই কাৰ্ডধাৰীসকলক বসবাসৰ অধিকাৰ আৰু অন্যান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে যদিও ইয়াত কিছুমান আইনী বাধ্যবাধকতা থাকে। সাংবিধানিক দৃষ্টিকোণৰ পৰা ইয়াক কোনো ধৰণৰ ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব বুলি গণ্য কৰা নহয়। ২০১৪ চনৰ ২৮ ছেপ্টেম্বৰত [[ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী|প্ৰধানমন্ত্ৰী]] [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে PIO আৰু OCI কাৰ্ড দুখন একত্ৰিত কৰা হ’ব বুলি ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite news |last=Sharma |first=Reetu |date=2 March 2016 |title=Modi announces merging of OCI and POI cards, but how will it help: Explained |language=en |website=Oneindia.com |agency=One India |url=http://www.oneindia.com/feature/modi-announces-merging-oci-poi-cards-but-how-will-it-help-explained-1531663.html |url-status=live |access-date=22 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170422122532/http://www.oneindia.com/feature/modi-announces-merging-oci-poi-cards-but-how-will-it-help-explained-1531663.html |archive-date=22 April 2017}}</ref> ২০১৫ চনৰ ৯ জানুৱাৰীত ভাৰত চৰকাৰে ‘ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি’ (PIO) কাৰ্ড আঁচনিখন প্ৰত্যাহাৰ কৰে আৰু ইয়াক ওচিআই (OCI) কাৰ্ড আঁচনিৰ সৈতে একত্ৰিত কৰে। বৰ্তমানৰ পিআইঅ’ কাৰ্ডধাৰীসকলে তেওঁলোকৰ কাৰ্ডসমূহ ওচিআই কাৰ্ডলৈ ৰূপান্তৰ কৰাৰ বাবে আবেদন কৰিব লাগে। [[ভাৰতৰ প্ৰব্ৰজন ব্যুৰো]]ই (Bureau of Immigration) জানিবলৈ দিছিল যে পুৰণি পিআইঅ’ কাৰ্ডসমূহক ২০২৩ চনৰ ৩১ ডিচেম্বৰলৈকে বৈধ ভ্ৰমণ নথি হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হ’ব।<ref>{{Cite web |title=Ministry of External Affairs |url=https://eoi.gov.in/eoisearch/MyPrint.php?17539?001/0004#:~:text=Government%20of%20India%20has%20decided,2023. |access-date=2023-10-10 |website=eoi.gov.in}}</ref> === তুলনা === {| class="wikitable" |+ বাসিন্দা ভাৰতীয়, NRI, PIO আৰু OCI-ৰ মাজত তুলনা<ref>{{Citation |title=Comparative Chart on NRI/PIO/PIO CARD HOLDERS/OCI |date=15 June 2020 |url=http://mha.nic.in/pdfs/oci-chart.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20090619061930/http://mha.nic.in/pdfs/oci-chart.pdf |access-date=15 June 2020 |archive-date=19 June 2009 |url-status=dead}}</ref> ! শ্ৰেণী !! ভাৰতীয় পাছপৰ্ট<br />(ভাৰতীয় নাগৰিক) !! ভাৰতৰ বাসিন্দা !! প্ৰব্ৰজনকাৰী !! কৰ মৰ্যাদা !! OCI কাৰ্ড !! আইনী অধিনিয়ম !! টোকা |- ! ভাৰতীয় (বাসিন্দা) | হয় || হয় || নহয় || হয় || নহয় || [[ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব আইন]]<br />[[পাছপৰ্ট আইন]] || |- ! অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) | হয় || নহয় || হয় <br />(ভাৰতৰ পৰা) || নহয় || নহয় || [[ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব আইন]]<br />[[পাছপৰ্ট আইন]]<br />[[আয়কৰ আইন, ১৯৬১|আয়কৰ আইন, ১৯৬১]]<ref name="itact" /> || |- ! ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO){{ref|n1|১}} /<br />ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক (OCI){{ref|n2|২}} | নহয় || হয় (ভাৰতত থাকিলে)<br />অন্যথা, নহয় || হয় <br />(ভাৰতত) || হয় <br />(যদি ভাৰতৰ বাসিন্দা হয়)<br />ইউনিয়ন স্তৰত, নহয় || হয় || [[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০০৩]]<br />(ধাৰা ৭ক–ঘ) || আজীৱন ভিছা /<br />[[স্থায়ী বাসস্থান]] |} {| class="wikitable" |+ PIO আৰু OCI ! বিদেশী নাগৰিক !! OCI কাৰ্ডৰ বাবে যোগ্য !! ব্যতিক্ৰম !! আইনী অধিনিয়ম !! OCI লাভ কৰাৰ পিছৰ মৰ্যাদা |- ! ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) | হয় || – || – || [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব#PIO OCIs|PIO OCI]] |- ! অন্যান্য | নহয় || হয়, যদি কোনো ভাৰতীয় নাগৰিক বা PIO OCI-ৰ সৈতে দুই বছৰতকৈ অধিক সময় ধৰি বিবাহপাশত আৱদ্ধ থাকে || [[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০০৩]]<br />(ধাৰা ৭ক(ঘ)) || [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব#Non-PIO OCIs|Non-PIO OCI]] |} <small>'''টোকা:'''</small> :১. {{note|n1}}<small>ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) বুলিলে ভাৰতীয় জন্ম বা বংশোদ্ভৱ এনে লোকক বুজায় যিসকল ভাৰতৰ নাগৰিক নহয়, কিন্তু অন্য দেশৰ নাগৰিক। যিসকল PIO-ই OCI কাৰ্ডৰ জৰিয়তে ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰিছে, তেওঁলোকক ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক (OCI) বুলি জনা যায়। পূৰ্বতে PIo কাৰ্ড নামেৰে জনাজাত এই কাৰ্ডখন ২০১৪ চনৰ পৰা OCI কাৰ্ডৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হৈছে।</small> :২. {{note|n2}}<small>ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকসকলৰ ভিতৰত PIO OCI আৰু অনা-PIO OCI দুয়োটা গোটেই অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও যিসকল বিদেশী নাগৰিকে ভাৰতীয় নাগৰিকক বিয়া কৰায়, তেওঁলোকেও ওচিআই কাৰ্ড লাভ কৰিব পাৰে। সেয়েহে, অনা-পিআইঅ’ ওচিআই (Non-PIO OCI) সকল যিহেতু ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ অংশ নহয়, সেয়ে তেওঁলোকক ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হোৱা নাই।</small> == ভাৰতৰ পৰা প্ৰব্ৰজনৰ ইতিহাস == === আৰব উপদ্বীপ === {{See also|ওমানত থকা ভাৰতীয়সকল|এডেন প্ৰটেক্টৰেট}} === মধ্য এছিয়া === নৰসিংহন আৰু অন্যান্য গৱেষকসকলে (২০১৯)<ref>{{cite journal |last1=Narasimhan |first1=Vagheesh M. |last2=Patterson |first2=Nick |last3=Moorjani |first3=Priya |last4=Rohland |first4=Nadin |last5=Bernardos |first5=Rebecca |last6=Mallick |first6=Swapan |last7=Lazaridis |first7=Iosif |last8=Nakatsuka |first8=Nathan |last9=Olalde |first9=Iñigo |last10=Lipson |first10=Mark |last11=Kim |first11=Alexander M. |last12=Olivieri |first12=Luca M. |last13=Coppa |first13=Alfredo |last14=Vidale |first14=Massimo |last15=Mallory |first15=James |last16=Moiseyev |first16=Vyacheslav |last17=Kitov |first17=Egor |last18=Monge |first18=Janet |last19=Adamski |first19=Nicole |last20=Alex |first20=Neel |last21=Broomandkhoshbacht |first21=Nasreen |last22=Candilio |first22=Francesca |last23=Callan |first23=Kimberly |last24=Cheronet |first24=Olivia |last25=Culleton |first25=Brendan J. |last26=Ferry |first26=Matthew |last27=Fernandes |first27=Daniel |last28=Freilich |first28=Suzanne |last29=Gamarra |first29=Beatriz |last30=Gaudio |first30=Daniel |last31=Hajdinjak |first31=Mateja |last32=Harney |first32=Éadaoin |last33=Harper |first33=Thomas K. |last34=Keating |first34=Denise |last35=Lawson |first35=Ann Marie |last36=Mah |first36=Matthew |last37=Mandl |first37=Kirsten |last38=Michel |first38=Megan |last39=Novak |first39=Mario |last40=Oppenheimer |first40=Jonas |last41=Rai |first41=Niraj |last42=Sirak |first42=Kendra |last43=Slon |first43=Viviane |last44=Stewardson |first44=Kristin |last45=Zalzala |first45=Fatma |last46=Zhang |first46=Zhao |last47=Akhatov |first47=Gaziz |last48=Bagashev |first48=Anatoly N. |last49=Bagnera |first49=Alessandra |last50=Baitanayev |first50=Bauryzhan |last51=Bendezu-Sarmiento |first51=Julio |last52=Bissembaev |first52=Arman A. |last53=Bonora |first53=Gian Luca |last54=Chargynov |first54=Temirlan T. |last55=Chikisheva |first55=Tatiana |last56=Dashkovskiy |first56=Petr K. |last57=Derevianko |first57=Anatoly |last58=Dobeš |first58=Miroslav |last59=Douka |first59=Katerina |last60=Dubova |first60=Nadezhda |last61=Duisengali |first61=Meiram N. |last62=Enshin |first62=Dmitry |last63=Epimakhov |first63=Andrey |last64=Fribus |first64=Alexey V. |last65=Fuller |first65=Dorian |last66=Goryachev |first66=Alexander |last67=Gromov |first67=Andrey |last68=Grushin |first68=Sergey P. |last69=Hanks |first69=Bryan |last70=Judd |first70=Margaret |last71=Kazizov |first71=Erlan |last72=Khokhlov |first72=Aleksander |last73=Krygin |first73=Aleksander P. |last74=Kupriyanova |first74=Elena |last75=Kuznetsov |first75=Pavel |last76=Luiselli |first76=Donata |last77=Maksudov |first77=Farhod |last78=Mamedov |first78=Aslan M. |last79=Mamirov |first79=Talgat B. |last80=Meiklejohn |first80=Christopher |last81=Merrett |first81=Deborah C. |last82=Micheli |first82=Roberto |last83=Mochalov |first83=Oleg |last84=Mustafokulov |first84=Samariddin |last85=Nayak |first85=Ayushi |last86=Pettener |first86=Davide |last87=Potts |first87=Richard |last88=Razhev |first88=Dmitry |last89=Rykun |first89=Marina |last90=Sarno |first90=Stefania |last91=Savenkova |first91=Tatyana M. |last92=Sikhymbaeva |first92=Kulyan |last93=Slepchenko |first93=Sergey M. |last94=Soltobaev |first94=Oroz A. |last95=Stepanova |first95=Nadezhda |last96=Svyatko |first96=Svetlana |last97=Tabaldiev |first97=Kubatbek |last98=Teschler-Nicola |first98=Maria |last99=Tishkin |first99=Alexey A. |display-authors=1 |last100=Tkachev |first100=Vitaly V. |last101=Vasilyev |first101=Sergey |last102=Velemínský |first102=Petr |last103=Voyakin |first103=Dmitriy |last104=Yermolayeva |first104=Antonina |last105=Zahir |first105=Muhammad |last106=Zubkov |first106=Valery S. |last107=Zubova |first107=Alisa |last108=Shinde |first108=Vasant S. |last109=Lalueza-Fox |first109=Carles |last110=Meyer |first110=Matthias |last111=Anthony |first111=David |last112=Boivin |first112=Nicole |last113=Thangaraj |first113=Kumarasamy |last114=Kennett |first114=Douglas J. |last115=Frachetti |first115=Michael |last116=Pinhasi |first116=Ron |last117=Reich |first117=David |title=The formation of human populations in South and Central Asia |journal=Science |date=6 September 2019 |volume=365 |issue=6457 |article-number=eaat7487 |doi=10.1126/science.aat7487 |pmid=31488661 |pmc=6822619 |bibcode=2019Sci...365t7487N }}</ref> তথ্য পাইছে যে [[ব্ৰঞ্জ যুগ]]ত [[মধ্য এছিয়া]]ত এক "সিন্ধু পৰিধীয়" (Indus periphery) জনসংখ্যাই বাস কৰিছিল। তেওঁলোকে [[সিন্ধু উপত্যকা সভ্যতা]]ৰ পৰা প্ৰব্ৰজন কৰিছিল আৰু বাণিজ্যৰ উদ্দেশ্যে বেক্ট্ৰিয়া-মাৰ্গিয়ানা প্ৰত্নতাত্ত্বিক কমপ্লেক্সৰ (BMAC) বসতিস্থলসমূহত নিৰৱচ্ছিন্নভাৱে বসবাস কৰিছিল; মধ্য এছিয়াত সিন্ধু উপত্যকাৰ মোহৰ (Seals) আৱিষ্কাৰ হোৱাটোৱে এই কথা প্ৰমাণ কৰে।<ref>Possehl, Gregory L, The Indus Civilization: A Contemporary Perspective, New Delhi: Dev Publishers & Distributor, 2002, Page 231</ref> মধ্য এছিয়া আৰু আৰৱ ভূখণ্ডত আধুনিক ভাৰতীয় ব্যৱসায়ী প্ৰব্ৰজনকাৰী গোটসমূহৰ উৎপত্তি ১৬ শতিকাৰ মাজভাগত হৈছিল আৰু ই প্ৰায় চাৰি শতিকাতকৈও অধিক সময় ধৰি সক্ৰিয় আছিল। [[ছাফাৱী ৰাজবংশ|ছাফাৱী ইৰান]]ত হিন্দু আৰু মুছলমান দুয়োটা ধৰ্মীয় পটভূমিৰ [[মূলতান|মুলতানী]], [[শিকাৰপুৰ, সিন্ধু|শিকাৰপুৰী]] আৰু মাৱাৰৰ লোকসকলে বেংকাৰ আৰু ব্যৱসায়ী হিচাপে কাম কৰিছিল। এজন আৰ্মেনীয় ইতিহাসবিদৰ মতে, হামাদানত থকা হিন্দু ব্যৱসায়ীসকলক [[অটোমান সাম্ৰাজ্য]]ই গণহত্যা কৰিছিল; যাৰ ফলত ইৰানত অটোমান আৰু আফগান যুদ্ধৰ (১৭২২-২৭) বাবে ভাৰতীয় ব্যৱসায়ী সম্প্ৰদায়ৰ সংখ্যা বহুখিনি হ্ৰাস পাইছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=India vii. Relations: the Afsharid and Zand Periods |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/india-vii-relations-the-afsharid-and-zand-periods |access-date=1 January 2017 |date=15 December 2004 |volume=XIII |pages=21–26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200228122428/http://www.iranicaonline.org/articles/india-vii-relations-the-afsharid-and-zand-periods |archive-date=28 February 2020 |url-status=live}}</ref> কেৰমানত হিন্দু পটভূমিৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ এখন নিজা কাৰাভান্সাৰাই (Caravanserai - পন্থীনিৱাস) আছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=BĀZĀR ii. Organization and Function |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/bazar-ii |access-date=1 January 2017 |date=15 December 1989 |volume=IV |pages=25–30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101162115/http://www.iranicaonline.org/articles/bazar-ii |archive-date=1 January 2017 |url-status=live}}</ref> পাৰস্যৰ ছাফাৱী ৰাজবংশৰ শাসনকালত জিন চাৰ্ডিন, জিন ডি থেভেনট, এডাম অলেয়াৰিয়াছ আৰু এফ. এ. কতোভে ভাৰতীয় পটভূমিৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে, য’ত তেওঁলোকে ইহুদী আৰু আৰ্মেনীয়সকলৰ সৈতে বাস কৰিছিল। ইৰানত নাদিৰ শ্বাহৰ কঠোৰ দমনমূলক নীতি আৰু আফগান খিলজি যুদ্ধৰ পিছত সঁহাৰি স্বৰূপে শিখ আৰু হিন্দু পটভূমিৰ ভাৰতীয় ব্যৱসায়ীসকলে পাৰস্যৰ কাজাৰ আৰু জন্দ ৰাজবংশৰ সময়তো বসবাস কৰিছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=India xiii. Indo-iranian Commercial Relations |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/india-xiii-indo-iranian-commercial-relations |access-date=1 January 2017 |date=15 December 2004 |volume=XIII |pages=44–47 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117083050/http://www.iranicaonline.org/articles/india-xiii-indo-iranian-commercial-relations |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> জৰ্জ ফৰেষ্টাৰৰ মতে, ১৭৮৩ চনত কান্দাহাৰত থকা হিন্দু মূলৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ পৰা চমৰকন্দী আৰু বুখাৰাৰ ব্যৱসায়ীসকলে ভাৰতীয় নীল (Indigo dye) ক্ৰয় কৰিছিল। এলফিনষ্টোনৰ (১৮১৫) বিৱৰণ অনুসৰি, কান্দাহাৰৰ আটাইতকৈ ওখ অট্টালিকাবোৰৰ গৰাকী আছিল হিন্দুসকল। লামছডেনে কান্দাহাৰত হিন্দুসকলৰ মালিকানাধীন ৩৫০খন দোকানৰ তথ্য নথিভুক্ত কৰিছিল। কান্দাহাৰৰ বিত্তীয় লেনদেন, বহুমূলীয়া ধাতু আৰু বস্ত্ৰৰ ব্যৱসায় আদি সকলোবোৰ মূলত শিখ আৰু হিন্দু ব্যৱসায়ীসকলে চম্ভালিছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=Kandahar i. Historical Geography to 1979 |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/kandahar-historical-geography-to-1979 |access-date=1 January 2017 |date=15 December 2010 |volume=XV |pages=466–475 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117091401/http://www.iranicaonline.org/articles/kandahar-historical-geography-to-1979 |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> পেশোৱাৰী আৰু [[শিকাৰপুৰ, সিন্ধু|শিকাৰপুৰী]] ভাৰতীয় ব্যৱসায়ীসকল মধ্য এছিয়াৰ ব্যৱসায়-বাণিজ্যৰ সৈতে জড়িত আছিল। শিকাৰপুৰী ব্যৱসায়ীসকলে [[বুখাৰা আমিৰশ্বাহী|বুখাৰা আমিৰশ্বাহীত]] শস্যৰ ব্যৱসায় আৰু [[ফাৰগানা]]ৰ কপাহৰ খেতিত বিনিয়োগ কৰিছিল। তেওঁলোকে বুখাৰাত আইনীভাৱে সুতৰ বিনিময়ত ধন ধাৰে দিয়া (Money lending) ব্যৱসায়ো কৰিছিল, যিটো কৰাৰ তেওঁলোকৰ [[ৰাছিয়ান তুৰ্কীস্তান]]ত কোনো আইনী অধিকাৰ নাছিল।<ref>{{Cite book |author=Claude Markovits |url=https://books.google.com/books?id=M2vu7Odjz6kC |title=The Global World of Indian Merchants, 1750–1947: Traders of Sind from Bukhara to Panama |date=22 June 2000 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-43127-9 |page=191 |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210713032126/https://books.google.com/books?id=M2vu7Odjz6kC |archive-date=13 July 2021 |url-status=live}}</ref> চমৰকন্দত ইহুদী, হিন্দু, [[বেলুচ লোক|বেলুচ]], পাৰ্চী আৰু আৰৱীয়সকলে একেলগে বসবাস কৰিছিল; আনহাতে ইৰানৰ বেলুচিস্তান আৰু [[খোৰাচান]] অঞ্চলত হিন্দু আৰু [[বাহায়ী ধৰ্ম|বাহায়ী]] ধৰ্মাৱলম্বী লোকসকলে বাস কৰিছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=ETHNOGRAPHY (Text) |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/ethnography-i |access-date=1 January 2017 |date=15 December 1998 |volume=IX |pages=9–28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117060912/http://www.iranicaonline.org/articles/ethnography-i |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> উইঘুৰ ব্যৱসায়ীসকলে হিন্দু সুতখোৰসকলক (Usurers) তেওঁলোকে গৰুৰ মাংস খাই নেকি বুলি চিঞৰি চিঞৰি সুধি বা তেওঁলোকৰ থকা ঠাইৰ আশপাশে গৰুৰ ছাল ওলমাই থৈ হাৰাশাস্তি কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও ১৯০৭ চনত [[পোছকাম কাউণ্টি, ছিনজিয়াং|পোছকাম]] আৰু [[য়াৰকাণ্ড কাউণ্টি|য়াৰকাণ্ড]]ত উইঘুৰ মহিলাক বিয়া কৰোৱাৰ অপৰাধত উইঘুৰ পুৰুষসকলে দিত্তী ৰামৰ দৰে হিন্দুসকলৰ ওপৰত আক্ৰমণ চলাই দাঙ্গাৰ সৃষ্টি কৰিছিল। তেওঁলোকে এই ভাৰতীয়সকলৰ শিৰোচ্ছেদ কৰিবলৈ দাবী জনাইছিল আৰু শিল দলিয়াই হত্যা কৰিছিল, যাৰ ফলত এক তীব্ৰ [[হিন্দুবিদ্বেষ|হিন্দুবিৰোধী হিংসাত্মক পৰিৱেশ]]ৰ সৃষ্টি হৈছিল।<ref>{{cite thesis |last=Schluessel |first=Eric T |title=The Muslim Emperor of China: Everyday. Politics in Colonial Xinjiang, 1877-1933 |type=Doctoral dissertation |publisher=Harvard |url=https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/33493602/SCHLUESSEL-DISSERTATION-2016.pdf |pages=207, 208 |archive-date=2022-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922115430/https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/33493602/SCHLUESSEL-DISSERTATION-2016.pdf |url-status=live}}</ref> আনকি হিন্দু ধৰ্মী ভাৰতীয় সুতখোৰসকলে এটা ধৰ্মীয় শোভাযাত্ৰা উলিওৱাৰ বাবেও মুছলমান উইঘুৰসকলে তেওঁলোকৰ ওপৰত জঘন্য আক্ৰমণ চলাইছিল।<ref>{{cite book |last1=Hultvall |first1=John |title=Mission and Revolution in Central Asia The MCCS Mission Work in Eastern Turkestan 1892-1938 |url=https://equmeniakyrkan.se/wp-content/uploads/2019/12/mission-and-revolution-part-1-hultvall-eng.pdf |pages=8 |archive-date=2022-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220428002913/https://equmeniakyrkan.se/wp-content/uploads/2019/12/mission-and-revolution-part-1-hultvall-eng.pdf |url-status=live}}</ref> ১৮৯৬ চনত দুজন উইঘুৰ তুৰ্কীয়ে এজন হিন্দু ব্যৱসায়ীক আক্ৰমণ কৰাৰ অপৰাধত ব্ৰিটিছ কনচুল [[মেকাৰ্টনী দূতাবাস|মেকাৰ্টনীয়ে]] দোষী উইঘুৰ দুজনক চাবুকেৰে কোবাই শাস্তি দিবলৈ দাবী জনাইছিল।<ref>{{cite book |last1=Nightingale |last2=Skrine |last2=C.P. |title=Macartney at Kashgar: New Light on British, Chinese and Russian Activities in Sinkiang, 1890-1918 |date=2013 |publisher=Routledge |isbn=978-1136576164 |edition=reprint |url=https://books.google.com/books?id=Bbr5AQAAQBAJ&dq=sharpcut+horse+turki&pg=PT93}}</ref> [[ছিনজিয়াং|ছিনজিয়াং]]ত থকা ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ হিন্দু পটভূমিৰ সুতখোৰ আৰু ব্যৱসায়ীসকলৰ নিৰাপত্তা ব্ৰিটিছ কনচুল জেনেৰেলৰ দ্বাৰা সুনিশ্চিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Officially+protect+rights+traders+money+lenders+eastern+end+parish+roughly&pg=PA97 |title=Setting the East Ablaze: On Secret Service in Bolshevik Asia |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0-19-280212-5 |pages=97– |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120459/https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Officially+protect+rights+traders+money+lenders+eastern+end+parish+roughly&pg=PA97 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=although+messages+morse+telegraph+line+wireless+invaluable+radio+disposal+rounded&pg=PT57 |title=Setting the East Ablaze: Lenin's Dream of an Empire in Asia |date=16 February 2012 |publisher=Hodder & Stoughton |isbn=978-1-84854-725-4 |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120458/https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=although+messages+morse+telegraph+line+wireless+invaluable+radio+disposal+rounded&pg=PT57 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref> ৰাছিয়ান শৰণাৰ্থী, মিছনেৰী আৰু ব্ৰিটিছ-ভাৰতীয় হিন্দু ব্যৱসায়ীসকল প্ৰায়েই [[কাছগাৰ|কাছগাৰী]] গুণ্ডাবাহিনীৰ লক্ষ্য হৈ পৰিছিল, যাৰ বাবে ব্ৰিটেইনৰ কনচুলেট জেনেৰেলৰ কাৰ্যালয়টো তেওঁলোকৰ বাবে এটা আশ্ৰয়স্থল স্বৰূপ আছিল।<ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Gillan+refuge+Hindu+money+lenders+traders+citizenship+Russians&pg=PA191 |title=Setting the East Ablaze: On Secret Service in Bolshevik Asia |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0-19-280212-5 |pages=191– |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120454/https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Gillan+refuge+Hindu+money+lenders+traders+citizenship+Russians&pg=PA191 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=pay+any+attention+flee+intelligence+sergeants+posted+impossible+tours&pg=PT107 |title=Setting the East Ablaze: Lenin's Dream of an Empire in Asia |date=16 February 2012 |publisher=Hodder & Stoughton |isbn=978-1-84854-725-4 |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120453/https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=pay+any+attention+flee+intelligence+sergeants+posted+impossible+tours&pg=PT107 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref> [[পূব তুৰ্কীস্তান প্ৰথম প্ৰজাতন্ত্ৰ|পূব তুৰ্কীস্তান প্ৰথম প্ৰজাতন্ত্ৰ]]ৰ সময়ত শেম্বা বজাৰত উইঘুৰসকলৰ হাতত দুজন হিন্দু ধৰ্মী লোক অত্যন্ত নিষ্ঠুৰ আৰু মধ্যযুগীয় বৰ্বৰতাৰে প্ৰাণ হেৰুৱাব lগা হৈছিল।<ref>{{Cite book |author=Andrew D. W. Forbes |url=https://books.google.com/books?id=IAs9AAAAIAAJ&pg=PA76 |title=Warlords and Muslims in Chinese Central Asia: A Political History of Republican Sinkiang 1911–1949 |date=9 October 1986 |publisher=CUP Archive |isbn=978-0-521-25514-1 |pages=76– |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522170728/https://books.google.com/books?id=IAs9AAAAIAAJ&pg=PA76 |archive-date=22 May 2020 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth&pg=PT122 |title=Setting the East Ablaze: Lenin's Dream of an Empire in Asia |date=16 February 2012 |publisher=Hodder & Stoughton |isbn=978-1-84854-725-4 |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120450/https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth&pg=PT122 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&pg=PA222 |title=Setting the East Ablaze: On Secret Service in Bolshevik Asia |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0-19-280212-5 |pages=222– |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522170637/https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&pg=PA222 |archive-date=22 May 2020 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Nils Peter Ambolt |url=https://books.google.com/books?id=HH1CAAAAIAAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth |title=Karavan: Travels in Eastern Turkestan |publisher=Blackie & son, limited |year=1939 |page=169 |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120457/https://books.google.com/books?id=HH1CAAAAIAAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref> হত্যা কৰা ব্ৰিটিছ ভাৰতীয়সকলৰ বহুমূলীয়া সামগ্ৰীসমূহ লুণ্ঠন কৰা হৈছিল। ==আৰু চাওক== *[[বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী]] *[[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব]] ==টোকা== <references group="টোকা"/> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] c2pg0kvqo4tdjwtjmf4kmsojwecqiaj 645483 645482 2026-10-16T13:09:01Z Kandarpajit Kallol 6257 645483 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}{{Infobox ethnic group | group = ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী (Indian diaspora) | native_name = {{collapsible list |titlestyle = text-align:center; font-size:85%; |title = {{nobold|অন্যান্য অনুসূচিত ভাষাসমূহ:}} |{{Infobox|subbox=yes|bodystyle= font-size:80%; | rowclass1 = mergedrow| label1 = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]: | data1 = {{lang|as|ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী}} | rowclass2 = mergedrow| label2 = [[বঙালী ভাষা|বঙালী]]: | data2 = {{lang|bn|ভারতীয় প্রবাসী}} | rowclass3 = mergedrow| label3 = [[বড়ো ভাষা|বড়ো]]: | data3 = {{lang|brx|भारतीय प्रवासी}} | rowclass4 = mergedrow| label4 = [[ডোগ্ৰী ভাষা|ডোগ্ৰী]]: | data4 = {{lang|doi|भारतीय प्रवासी}} | rowclass5 = mergedrow| label5 = [[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]]: | data5 = {{lang|gu|ભારતીય প্ৰવાસી}} | rowclass6 = mergedrow| label6 = [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]: | data6 = {{lang|hi|भारतीय प्रवासी}} | rowclass7 = mergedrow| label7 = [[উৰ্দু ভাষা|উৰ্দু]]: | data7 = {{lang|ur|ہندوستانی ڈائاسপورا}} | rowclass8 = mergedrow| label8 = [[কানাড়া ভাষা|কানাড়া]]: | data8 = {{lang|kn|ಭாரತೀಯ ವಲಸೆಗಾರರು}} | rowclass9 = mergedrow| label9 = [[কাশ্মীৰী ভাষা|কাশ্মীৰী]]: | data9 = {{lang|ks|بھارتی نازک}} | rowclass10 = mergedrow| label10 = [[কোংকণী ভাষা|কোংকণী]]: | data10 = {{lang|kok|भारतीय प्रवासी लोक}} | rowclass11 = mergedrow| label11 = [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]]: | data11 = {{lang|mai| 𑒦𑒩𑒞𑒱𑒨 𑒩𑒫𑒰𑒮𑒱}} | rowclass12 = mergedrow| label12 = [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]]: | data12 = {{lang|ml|ഇന്ത്യൻ പ്രവാസികൾ}} | rowclass13 = mergedrow| label13 = [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]]: | data12 = {{lang|mr|परदेशस्थ भारतीय }} | rowclass14 = mergedrow| label14 = [[মেইতেই ভাষা|মণিপুৰী (মেইতেই)]]: | data13 = {{lang|mni|ঈন্দিঅ গি maযাঙ লেইবাক্}} | rowclass15 = mergedrow| label15 = [[নেপালী ভাষা|নেপালী]]: | data14 = {{lang|ne|भारतीय प्रवासी}} | rowclass16 = mergedrow| label16 = [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]]: | data15 = {{lang|or|ଭାରତୀୟ ପ୍ରବାସୀ}} | rowclass17 = mergedrow| label17 = [[পঞ্জাবী ভাষা|পঞ্জাবী]]: | data16 = {{lang|pa|ਭਾਰਤੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ}} | rowclass18 = mergedrow| label18 = [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]]: | data17 = {{lang|sa|भारतीय प्रवासी}} | rowclass19 = mergedrow| label19 = [[চাওঁতালি ভাষা|চাওঁতালি]]: | data18 = {{lang|sat|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱰᱟᱭᱥᱯᱳᱨᱟ}} | rowclass20 = mergedrow| label20 = [[সিন্ধী ভাষা|সিন্ধী]]: | data19 = {{lang|sd| هندستاني پرديسي برادري}} | rowclass21 = mergedrow| label21 = [[তামিল ভাষা|তামিল]]: | data20 = {{lang|ta|இந்திய புலம்பெயர்ந்தோர்}} | rowclass22 = mergedrow| label22 = [[তেলেগু ভাষা|তেলেগু]]: | data21 = {{lang|te|భாரতীয় డయాస్పోరా}} }} }} | native_name_lang = | flag = [[File:Flag of India.svg|border|250px]] | flag_caption = [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা]] | population = '''{{Circa|~৩৭ নিযুত|lk=yes}}''' (২০২৬ আনুমানিক){{Efn|জানুৱাৰী ২০২৬ চনৰ ভাৰতীয় [[বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)|বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]]ৰ আনুমানিক হিচাপ}}<ref name="POI" /> | region1 = {{flag|United States}} | pop1 = ৫,১৬০,২০৩<ref name="ACS 2023">{{cite web |url=https://census.gov |publisher=U.S. Census Bureau |access-date=2024-09-21 |title=US Census Data}}</ref> | region2 = {{flag|UAE}} | pop2 = ৪,৪২৫,১৪৪<ref name="POI"/><ref name="Pew research"/> | region3 = {{flag|Saudi Arabia}} | pop3 = ১৮,৮৪,৪৭৬–২৫,৯৪,৯৪৭<ref name="MEA Saudi"/> | region4 = {{flag|Malaysia}} | pop4 = ২০,১৯,৬০০<ref name="penerangan Malaysia"/> | region5 = {{flag|Myanmar}} | pop5 = ২০,MD,২০৭<ref name="POI"/><ref name="rediff.com"/> | region6 = {{flag|United Kingdom}} | pop6 = ১৯,২৭,১৫০<ref name=2021census/> | region7 = {{flag|Canada}} | pop7 = ১৮,৫৮,৭৫৫<ref name="Canada Census"/> | region8 = {{flag|South Africa}} | pop8 = ১৬,৯৭,৫০৬<ref name="statssa"/> | region9 = {{flag|Kuwait}} | pop9 = ১১,৫২,১৭৫<ref name="External Affairs Report" /> | region10 = {{flag|Oman}} | pop10 = ৬,৮০,০০০–১৩,৭৫,৬৬৭<ref name="Intl Migrant Stock"/> | region11 = {{flag|Singapore}} | pop11 = ৮,১২,০০০<ref name="singstat"/><ref name="et"/> }} '''ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী''' ([[ISO 15919|ISO]]: {{IAST|Bhāratīya Pravāsī}}), চৰকাৰীভাৱে '''অনিবাসী ভাৰতীয়''' ('''NRI''') আৰু '''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''' ('''PIO'''), হৈছে ভাৰতৰ বাহিৰত বসবাস কৰা বা তাৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ লোক, যিসকলে এক বৃহৎ [[দক্ষিণ এছীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী|দক্ষিণ এছীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী গোট]]ৰ অংশ গঠন কৰে। [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ মতে, ''অনিবাসী ভাৰতীয়'' (NRI) হৈছে ভাৰতৰ এনে একাংশ নাগৰিক যিসকলে বৰ্তমান ভাৰতত বসবাস কৰা নাই, আনহাতে ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি'' (PIO) বুলিলে ভাৰতত জন্মগ্ৰহণ কৰা বা ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ এনে লোকক বুজায় যিসকল ভাৰতৰ বাহিৰৰ অন্য দেশৰ নাগৰিক (কিছু ব্যতিক্ৰমৰ বাহিৰে)। ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি'' (PIO) আৰু যিসকল লোক নিজে ভাৰতীয় মূলৰ নহয় কিন্তু এজন ''ভাৰতীয় নাগৰিক'' বা ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''ৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছে, তেওঁলোকক [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব]] (OCI) প্ৰদান কৰা হয়। OCI মৰ্যাদা লাভ কৰা ব্যক্তিসকলক '''ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক''' ('''OCI''') বুলি জনা যায়।<ref>{{cite web |title=Initiatives for Overseas Indians |url=https://www.cgisf.gov.in/page/initiatives-for-overseas-indians/ |publisher=Consulate General of India |access-date=26 March 2023 |archive-date=2023-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326135725/https://www.cgisf.gov.in/page/initiatives-for-overseas-indians/ |url-status=live}}</ref> OCI মৰ্যাদা হৈছে বিদেশী পাছপৰ্ট লৈ ভাৰত ভ্ৰমণ কৰাৰ বাবে এক স্থায়ী ভিছা। ২০২৪ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত উন্নীত কৰা [[বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)|বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]]ৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ভাৰতৰ বাহিৰত ৩৫.৪ নিযুত অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) আৰু ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) (OCI সমূহক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি) বসবাস কৰি আছে। ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলে বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ বহিঃৰাজ্যৰ প্ৰব্ৰজনকাৰী গোট গঠন কৰিছে।<ref name="POI" /> প্ৰতি বছৰে ২.৫ নিযুত (২৫ [[লাখ]]) ভাৰতীয়ই বিদেশলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে, যাৰ ফলত ভাৰত সমগ্ৰ বিশ্বৰ ভিতৰতে বছৰি আটাইতকৈ বেছি প্ৰব্ৰজনকাৰী ওলাই যোৱা দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref>[https://www.news18.com/news/world/planning-to-study-work-in-canada-heres-why-tomorrows-election-could-amend-immigration-rules-4219631.html Planning to Study, Work in Canada? Here's Why Tomorrow's Election Could Amend Immigration Rules] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210920213949/https://www.news18.com/news/world/planning-to-study-work-in-canada-heres-why-tomorrows-election-could-amend-immigration-rules-4219631.html |date=20 September 2021}}, News18, SEPTEMBER 19, 2021.</ref> == আইনী গাঁথনি == === অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) === প্ৰকৃততে, ''[[বিদেশী (আইন)|অনিবাসী]] ভাৰতীয়'' (Non-resident Indian) শব্দটোৱে কেৱল এজন ভাৰতীয় নাগৰিকৰ [[আয়কৰ|কৰ সংক্ৰান্তীয় মৰ্যাদা]]ক বুজায়। [[আয়কৰ আইন, ১৯৬১|আয়কৰ আইন, ১৯৬১]]-ৰ ধাৰা ৬ অনুসৰি, আয়কৰ সংক্ৰান্তীয় উদ্দেশ্যৰ বাবে যিজন ব্যক্তি এক নিৰ্দিষ্ট সময়সীমাৰ বাবে ভাৰতত বসবাস কৰা নাই, তেওঁক অনিবাসী বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name="itact" >{{Citation |title=Income Tax Act |date=18 December 2012 |url=http://law.incometaxindia.gov.in/DIT/Income-tax-acts.aspx |archive-url=https://archive.today/20121218153423/http://law.incometaxindia.gov.in/DIT/Income-tax-acts.aspx |access-date=9 September 2012 |archive-date=18 December 2012 |url-status=live}}</ref> "ভাৰতৰ বাসিন্দা" ব্যক্তি আৰু এজন NRI-ৰ বাবে আয়কৰৰ হাৰ বেলেগ বেলেগ হয়। আয়কৰ আইনৰ উদ্দেশ্যৰ বাবে, "ভাৰতত বাসস্থান" হ’বলৈ হ’লে এটা বিত্তীয় বৰ্ষত অন্ততঃ ১৮২ দিন বা ধাৰাবাহিক চাৰি বছৰত ৩৬৫ দিন আৰু প্ৰাসংগিক বৰ্ষটোত অন্ততঃ ৬০ দিন ভাৰতত থকাটো আৱশ্যক। এই আইন অনুসৰি, যিকোনো ভাৰতীয় নাগৰিক যিয়ে "ভাৰতৰ বাসিন্দা" হোৱাৰ চৰ্তসমূহ পূৰণ নকৰে, তেওঁক ভাৰতৰ অনিবাসী হিচাপে গণ্য কৰা হয় আৰু আয়কৰ পৰিশোধৰ ক্ষেত্ৰত NRI হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সাগৰীয় নাবিকসকলক (Seafarers) সাধাৰণতে NRI বুলি গণ্য কৰা নহয়। কিন্তু যিহেতু তেওঁলোকে ভাৰতৰ বাহিৰত কাম কৰে (প্ৰায়েই ১৮২ দিনতকৈ অধিক সময়), সেয়েহে তেওঁলোকৰ উপাৰ্জনৰ ওপৰত NRI-ৰ দৰেই কৰ আৰোপ কৰা হয়, যদিও তেওঁলোকে এজন নাগৰিকৰ অন্যান্য সকলো অধিকাৰ লাভ কৰে। === ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) === '''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''' ('''PIO''')<ref>PIO OCI Card - MEA, GOI https://mea.gov.in/Portal/CountryQuickLink/703_PIO-OCI.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210309025619/https://mea.gov.in/Portal/CountryQuickLink/703_PIO-OCI.pdf |date=9 March 2021}}</ref> বুলিলে [[পাকিস্তান]], [[আফগানিস্তান]], [[বাংলাদেশ]], [[চীন]], [[ইৰান]], [[ভূটান]], [[শ্ৰীলংকা]] আৰু/বা [[নেপাল]]ৰ নাগৰিকৰ বাহিৰে অন্য দেশৰ এনে এজন বিদেশী নাগৰিকক বুজায়, যিয়ে: * পূৰ্বে এখন ভাৰতীয় [[পাছপৰ্ট]] বহন কৰিছিল, * যাৰ পিতৃ-মাতৃ/ককাদেউতা-আইতা/আজোককাদেউতা-আজোআইতাৰ ভিতৰত যিকোনো এজন [[ভাৰত চৰকাৰ আইন ১৯৩৫|ভাৰত চৰকাৰ আইন, ১৯৩৫]]-ত সংজ্ঞায়িত অনুসৰি ভাৰতত বা পৰৱৰ্তী সময়ত ভাৰতৰ অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা অন্যান্য ভূখণ্ডত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু স্থায়ীভাৱে বসবাস কৰিছিল (অৱশ্যে তেওঁলোকৰ কোনো এজন কেতিয়াও ওপৰত উল্লেখ কৰা দেশসমূহৰ নাগৰিক হ’ব নোৱাৰিব), অথবা * যি এজন ভাৰতীয় নাগৰিকৰ বা এজন PIO-ৰ পত্নী/স্বামী। === ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব (OCI) === {{Main|ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব}} ভাৰতীয় ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰখনৰ বিভিন্ন নেতাৰ বহু প্ৰচেষ্টাৰ অন্তত এক দীৰ্ঘম্যাদী ভিছা আঁচনি প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ইয়াক "ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব" বুলি নামাকৰণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াক সাধাৰণতে ''OCI কাৰ্ড'' বুলি জনা যায়। এই নামটো কিছু পৰিমাণে বিভ্ৰান্তিকৰ, কিয়নো ই প্ৰকৃত ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব প্ৰদান নকৰে। [[ভাৰতৰ সংবিধান]]-এ সম্পূৰ্ণ দ্বৈত নাগৰিকত্বৰ অনুমতি নিদিয়ে। ওচিআই (OCI) কাৰ্ডখন প্ৰকৃততে এখন দীৰ্ঘম্যাদী ভিছা, য’ত ভোটাধিকাৰ আৰু চৰকাৰী চাকৰি লাভৰ ক্ষেত্ৰত নিষেধাজ্ঞা থাকে। এই কাৰ্ডখন বিদেশত থকা কিছুসংখ্যক প্ৰাক্তন ভাৰতীয়ৰ বাবে উপলব্ধ। ই কাৰ্ডধাৰীসকলক বসবাসৰ অধিকাৰ আৰু অন্যান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে যদিও ইয়াত কিছুমান আইনী বাধ্যবাধকতা থাকে। সাংবিধানিক দৃষ্টিকোণৰ পৰা ইয়াক কোনো ধৰণৰ ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব বুলি গণ্য কৰা নহয়। ২০১৪ চনৰ ২৮ ছেপ্টেম্বৰত [[ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী|প্ৰধানমন্ত্ৰী]] [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে PIO আৰু OCI কাৰ্ড দুখন একত্ৰিত কৰা হ’ব বুলি ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite news |last=Sharma |first=Reetu |date=2 March 2016 |title=Modi announces merging of OCI and POI cards, but how will it help: Explained |language=en |website=Oneindia.com |agency=One India |url=http://www.oneindia.com/feature/modi-announces-merging-oci-poi-cards-but-how-will-it-help-explained-1531663.html |url-status=live |access-date=22 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170422122532/http://www.oneindia.com/feature/modi-announces-merging-oci-poi-cards-but-how-will-it-help-explained-1531663.html |archive-date=22 April 2017}}</ref> ২০১৫ চনৰ ৯ জানুৱাৰীত ভাৰত চৰকাৰে ‘ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি’ (PIO) কাৰ্ড আঁচনিখন প্ৰত্যাহাৰ কৰে আৰু ইয়াক ওচিআই (OCI) কাৰ্ড আঁচনিৰ সৈতে একত্ৰিত কৰে। বৰ্তমানৰ পিআইঅ’ কাৰ্ডধাৰীসকলে তেওঁলোকৰ কাৰ্ডসমূহ ওচিআই কাৰ্ডলৈ ৰূপান্তৰ কৰাৰ বাবে আবেদন কৰিব লাগে। [[ভাৰতৰ প্ৰব্ৰজন ব্যুৰো]]ই (Bureau of Immigration) জানিবলৈ দিছিল যে পুৰণি পিআইঅ’ কাৰ্ডসমূহক ২০২৩ চনৰ ৩১ ডিচেম্বৰলৈকে বৈধ ভ্ৰমণ নথি হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হ’ব।<ref>{{Cite web |title=Ministry of External Affairs |url=https://eoi.gov.in/eoisearch/MyPrint.php?17539?001/0004#:~:text=Government%20of%20India%20has%20decided,2023. |access-date=2023-10-10 |website=eoi.gov.in}}</ref> === তুলনা === {| class="wikitable" |+ বাসিন্দা ভাৰতীয়, NRI, PIO আৰু OCI-ৰ মাজত তুলনা<ref>{{Citation |title=Comparative Chart on NRI/PIO/PIO CARD HOLDERS/OCI |date=15 June 2020 |url=http://mha.nic.in/pdfs/oci-chart.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20090619061930/http://mha.nic.in/pdfs/oci-chart.pdf |access-date=15 June 2020 |archive-date=19 June 2009 |url-status=dead}}</ref> ! শ্ৰেণী !! ভাৰতীয় পাছপৰ্ট<br />(ভাৰতীয় নাগৰিক) !! ভাৰতৰ বাসিন্দা !! প্ৰব্ৰজনকাৰী !! কৰ মৰ্যাদা !! OCI কাৰ্ড !! আইনী অধিনিয়ম !! টোকা |- ! ভাৰতীয় (বাসিন্দা) | হয় || হয় || নহয় || হয় || নহয় || [[ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব আইন]]<br />[[পাছপৰ্ট আইন]] || |- ! অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) | হয় || নহয় || হয় <br />(ভাৰতৰ পৰা) || নহয় || নহয় || [[ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব আইন]]<br />[[পাছপৰ্ট আইন]]<br />[[আয়কৰ আইন, ১৯৬১|আয়কৰ আইন, ১৯৬১]]<ref name="itact" /> || |- ! ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO){{ref|n1|১}} /<br />ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক (OCI){{ref|n2|২}} | নহয় || হয় (ভাৰতত থাকিলে)<br />অন্যথা, নহয় || হয় <br />(ভাৰতত) || হয় <br />(যদি ভাৰতৰ বাসিন্দা হয়)<br />ইউনিয়ন স্তৰত, নহয় || হয় || [[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০০৩]]<br />(ধাৰা ৭ক–ঘ) || আজীৱন ভিছা /<br />[[স্থায়ী বাসস্থান]] |} {| class="wikitable" |+ PIO আৰু OCI ! বিদেশী নাগৰিক !! OCI কাৰ্ডৰ বাবে যোগ্য !! ব্যতিক্ৰম !! আইনী অধিনিয়ম !! OCI লাভ কৰাৰ পিছৰ মৰ্যাদা |- ! ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) | হয় || – || – || [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব#PIO OCIs|PIO OCI]] |- ! অন্যান্য | নহয় || হয়, যদি কোনো ভাৰতীয় নাগৰিক বা PIO OCI-ৰ সৈতে দুই বছৰতকৈ অধিক সময় ধৰি বিবাহপাশত আৱদ্ধ থাকে || [[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০০৩]]<br />(ধাৰা ৭ক(ঘ)) || [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব#Non-PIO OCIs|Non-PIO OCI]] |} <small>'''টোকা:'''</small> :১. {{note|n1}}<small>ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) বুলিলে ভাৰতীয় জন্ম বা বংশোদ্ভৱ এনে লোকক বুজায় যিসকল ভাৰতৰ নাগৰিক নহয়, কিন্তু অন্য দেশৰ নাগৰিক। যিসকল PIO-ই OCI কাৰ্ডৰ জৰিয়তে ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰিছে, তেওঁলোকক ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক (OCI) বুলি জনা যায়। পূৰ্বতে PIo কাৰ্ড নামেৰে জনাজাত এই কাৰ্ডখন ২০১৪ চনৰ পৰা OCI কাৰ্ডৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হৈছে।</small> :২. {{note|n2}}<small>ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকসকলৰ ভিতৰত PIO OCI আৰু অনা-PIO OCI দুয়োটা গোটেই অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও যিসকল বিদেশী নাগৰিকে ভাৰতীয় নাগৰিকক বিয়া কৰায়, তেওঁলোকেও ওচিআই কাৰ্ড লাভ কৰিব পাৰে। সেয়েহে, অনা-পিআইঅ’ ওচিআই (Non-PIO OCI) সকল যিহেতু ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ অংশ নহয়, সেয়ে তেওঁলোকক ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হোৱা নাই।</small> == ভাৰতৰ পৰা প্ৰব্ৰজনৰ ইতিহাস == === আৰব উপদ্বীপ === {{See also|ওমানত থকা ভাৰতীয়সকল|এডেন প্ৰটেক্টৰেট}} === মধ্য এছিয়া === নৰসিংহন আৰু অন্যান্য গৱেষকসকলে (২০১৯)<ref>{{cite journal |last1=Narasimhan |first1=Vagheesh M. |last2=Patterson |first2=Nick |last3=Moorjani |first3=Priya |last4=Rohland |first4=Nadin |last5=Bernardos |first5=Rebecca |last6=Mallick |first6=Swapan |last7=Lazaridis |first7=Iosif |last8=Nakatsuka |first8=Nathan |last9=Olalde |first9=Iñigo |last10=Lipson |first10=Mark |last11=Kim |first11=Alexander M. |last12=Olivieri |first12=Luca M. |last13=Coppa |first13=Alfredo |last14=Vidale |first14=Massimo |last15=Mallory |first15=James |last16=Moiseyev |first16=Vyacheslav |last17=Kitov |first17=Egor |last18=Monge |first18=Janet |last19=Adamski |first19=Nicole |last20=Alex |first20=Neel |last21=Broomandkhoshbacht |first21=Nasreen |last22=Candilio |first22=Francesca |last23=Callan |first23=Kimberly |last24=Cheronet |first24=Olivia |last25=Culleton |first25=Brendan J. |last26=Ferry |first26=Matthew |last27=Fernandes |first27=Daniel |last28=Freilich |first28=Suzanne |last29=Gamarra |first29=Beatriz |last30=Gaudio |first30=Daniel |last31=Hajdinjak |first31=Mateja |last32=Harney |first32=Éadaoin |last33=Harper |first33=Thomas K. |last34=Keating |first34=Denise |last35=Lawson |first35=Ann Marie |last36=Mah |first36=Matthew |last37=Mandl |first37=Kirsten |last38=Michel |first38=Megan |last39=Novak |first39=Mario |last40=Oppenheimer |first40=Jonas |last41=Rai |first41=Niraj |last42=Sirak |first42=Kendra |last43=Slon |first43=Viviane |last44=Stewardson |first44=Kristin |last45=Zalzala |first45=Fatma |last46=Zhang |first46=Zhao |last47=Akhatov |first47=Gaziz |last48=Bagashev |first48=Anatoly N. |last49=Bagnera |first49=Alessandra |last50=Baitanayev |first50=Bauryzhan |last51=Bendezu-Sarmiento |first51=Julio |last52=Bissembaev |first52=Arman A. |last53=Bonora |first53=Gian Luca |last54=Chargynov |first54=Temirlan T. |last55=Chikisheva |first55=Tatiana |last56=Dashkovskiy |first56=Petr K. |last57=Derevianko |first57=Anatoly |last58=Dobeš |first58=Miroslav |last59=Douka |first59=Katerina |last60=Dubova |first60=Nadezhda |last61=Duisengali |first61=Meiram N. |last62=Enshin |first62=Dmitry |last63=Epimakhov |first63=Andrey |last64=Fribus |first64=Alexey V. |last65=Fuller |first65=Dorian |last66=Goryachev |first66=Alexander |last67=Gromov |first67=Andrey |last68=Grushin |first68=Sergey P. |last69=Hanks |first69=Bryan |last70=Judd |first70=Margaret |last71=Kazizov |first71=Erlan |last72=Khokhlov |first72=Aleksander |last73=Krygin |first73=Aleksander P. |last74=Kupriyanova |first74=Elena |last75=Kuznetsov |first75=Pavel |last76=Luiselli |first76=Donata |last77=Maksudov |first77=Farhod |last78=Mamedov |first78=Aslan M. |last79=Mamirov |first79=Talgat B. |last80=Meiklejohn |first80=Christopher |last81=Merrett |first81=Deborah C. |last82=Micheli |first82=Roberto |last83=Mochalov |first83=Oleg |last84=Mustafokulov |first84=Samariddin |last85=Nayak |first85=Ayushi |last86=Pettener |first86=Davide |last87=Potts |first87=Richard |last88=Razhev |first88=Dmitry |last89=Rykun |first89=Marina |last90=Sarno |first90=Stefania |last91=Savenkova |first91=Tatyana M. |last92=Sikhymbaeva |first92=Kulyan |last93=Slepchenko |first93=Sergey M. |last94=Soltobaev |first94=Oroz A. |last95=Stepanova |first95=Nadezhda |last96=Svyatko |first96=Svetlana |last97=Tabaldiev |first97=Kubatbek |last98=Teschler-Nicola |first98=Maria |last99=Tishkin |first99=Alexey A. |display-authors=1 |last100=Tkachev |first100=Vitaly V. |last101=Vasilyev |first101=Sergey |last102=Velemínský |first102=Petr |last103=Voyakin |first103=Dmitriy |last104=Yermolayeva |first104=Antonina |last105=Zahir |first105=Muhammad |last106=Zubkov |first106=Valery S. |last107=Zubova |first107=Alisa |last108=Shinde |first108=Vasant S. |last109=Lalueza-Fox |first109=Carles |last110=Meyer |first110=Matthias |last111=Anthony |first111=David |last112=Boivin |first112=Nicole |last113=Thangaraj |first113=Kumarasamy |last114=Kennett |first114=Douglas J. |last115=Frachetti |first115=Michael |last116=Pinhasi |first116=Ron |last117=Reich |first117=David |title=The formation of human populations in South and Central Asia |journal=Science |date=6 September 2019 |volume=365 |issue=6457 |article-number=eaat7487 |doi=10.1126/science.aat7487 |pmid=31488661 |pmc=6822619 |bibcode=2019Sci...365t7487N }}</ref> তথ্য পাইছে যে [[ব্ৰঞ্জ যুগ]]ত [[মধ্য এছিয়া]]ত এক "সিন্ধু পৰিধীয়" (Indus periphery) জনসংখ্যাই বাস কৰিছিল। তেওঁলোকে [[সিন্ধু উপত্যকা সভ্যতা]]ৰ পৰা প্ৰব্ৰজন কৰিছিল আৰু বাণিজ্যৰ উদ্দেশ্যে বেক্ট্ৰিয়া-মাৰ্গিয়ানা প্ৰত্নতাত্ত্বিক কমপ্লেক্সৰ (BMAC) বসতিস্থলসমূহত নিৰৱচ্ছিন্নভাৱে বসবাস কৰিছিল; মধ্য এছিয়াত সিন্ধু উপত্যকাৰ মোহৰ (Seals) আৱিষ্কাৰ হোৱাটোৱে এই কথা প্ৰমাণ কৰে।<ref>Possehl, Gregory L, The Indus Civilization: A Contemporary Perspective, New Delhi: Dev Publishers & Distributor, 2002, Page 231</ref> মধ্য এছিয়া আৰু আৰৱ ভূখণ্ডত আধুনিক ভাৰতীয় ব্যৱসায়ী প্ৰব্ৰজনকাৰী গোটসমূহৰ উৎপত্তি ১৬ শতিকাৰ মাজভাগত হৈছিল আৰু ই প্ৰায় চাৰি শতিকাতকৈও অধিক সময় ধৰি সক্ৰিয় আছিল। [[ছাফাৱী ৰাজবংশ|ছাফাৱী ইৰান]]ত হিন্দু আৰু মুছলমান দুয়োটা ধৰ্মীয় পটভূমিৰ [[মূলতান|মুলতানী]], [[শিকাৰপুৰ, সিন্ধু|শিকাৰপুৰী]] আৰু মাৱাৰৰ লোকসকলে বেংকাৰ আৰু ব্যৱসায়ী হিচাপে কাম কৰিছিল। এজন আৰ্মেনীয় ইতিহাসবিদৰ মতে, হামাদানত থকা হিন্দু ব্যৱসায়ীসকলক [[অটোমান সাম্ৰাজ্য]]ই গণহত্যা কৰিছিল; যাৰ ফলত ইৰানত অটোমান আৰু আফগান যুদ্ধৰ (১৭২২-২৭) বাবে ভাৰতীয় ব্যৱসায়ী সম্প্ৰদায়ৰ সংখ্যা বহুখিনি হ্ৰাস পাইছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=India vii. Relations: the Afsharid and Zand Periods |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/india-vii-relations-the-afsharid-and-zand-periods |access-date=1 January 2017 |date=15 December 2004 |volume=XIII |pages=21–26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200228122428/http://www.iranicaonline.org/articles/india-vii-relations-the-afsharid-and-zand-periods |archive-date=28 February 2020 |url-status=live}}</ref> কেৰমানত হিন্দু পটভূমিৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ এখন নিজা কাৰাভান্সাৰাই (Caravanserai - পন্থীনিৱাস) আছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=BĀZĀR ii. Organization and Function |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/bazar-ii |access-date=1 January 2017 |date=15 December 1989 |volume=IV |pages=25–30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101162115/http://www.iranicaonline.org/articles/bazar-ii |archive-date=1 January 2017 |url-status=live}}</ref> পাৰস্যৰ ছাফাৱী ৰাজবংশৰ শাসনকালত জিন চাৰ্ডিন, জিন ডি থেভেনট, এডাম অলেয়াৰিয়াছ আৰু এফ. এ. কতোভে ভাৰতীয় পটভূমিৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে, য’ত তেওঁলোকে ইহুদী আৰু আৰ্মেনীয়সকলৰ সৈতে বাস কৰিছিল। ইৰানত নাদিৰ শ্বাহৰ কঠোৰ দমনমূলক নীতি আৰু আফগান খিলজি যুদ্ধৰ পিছত সঁহাৰি স্বৰূপে শিখ আৰু হিন্দু পটভূমিৰ ভাৰতীয় ব্যৱসায়ীসকলে পাৰস্যৰ কাজাৰ আৰু জন্দ ৰাজবংশৰ সময়তো বসবাস কৰিছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=India xiii. Indo-iranian Commercial Relations |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/india-xiii-indo-iranian-commercial-relations |access-date=1 January 2017 |date=15 December 2004 |volume=XIII |pages=44–47 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117083050/http://www.iranicaonline.org/articles/india-xiii-indo-iranian-commercial-relations |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> জৰ্জ ফৰেষ্টাৰৰ মতে, ১৭৮৩ চনত কান্দাহাৰত থকা হিন্দু মূলৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ পৰা চমৰকন্দী আৰু বুখাৰাৰ ব্যৱসায়ীসকলে ভাৰতীয় নীল (Indigo dye) ক্ৰয় কৰিছিল। এলফিনষ্টোনৰ (১৮১৫) বিৱৰণ অনুসৰি, কান্দাহাৰৰ আটাইতকৈ ওখ অট্টালিকাবোৰৰ গৰাকী আছিল হিন্দুসকল। লামছডেনে কান্দাহাৰত হিন্দুসকলৰ মালিকানাধীন ৩৫০খন দোকানৰ তথ্য নথিভুক্ত কৰিছিল। কান্দাহাৰৰ বিত্তীয় লেনদেন, বহুমূলীয়া ধাতু আৰু বস্ত্ৰৰ ব্যৱসায় আদি সকলোবোৰ মূলত শিখ আৰু হিন্দু ব্যৱসায়ীসকলে চম্ভালিছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=Kandahar i. Historical Geography to 1979 |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/kandahar-historical-geography-to-1979 |access-date=1 January 2017 |date=15 December 2010 |volume=XV |pages=466–475 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117091401/http://www.iranicaonline.org/articles/kandahar-historical-geography-to-1979 |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> পেশোৱাৰী আৰু [[শিকাৰপুৰ, সিন্ধু|শিকাৰপুৰী]] ভাৰতীয় ব্যৱসায়ীসকল মধ্য এছিয়াৰ ব্যৱসায়-বাণিজ্যৰ সৈতে জড়িত আছিল। শিকাৰপুৰী ব্যৱসায়ীসকলে [[বুখাৰা আমিৰশ্বাহী|বুখাৰা আমিৰশ্বাহীত]] শস্যৰ ব্যৱসায় আৰু [[ফাৰগানা]]ৰ কপাহৰ খেতিত বিনিয়োগ কৰিছিল। তেওঁলোকে বুখাৰাত আইনীভাৱে সুতৰ বিনিময়ত ধন ধাৰে দিয়া (Money lending) ব্যৱসায়ো কৰিছিল, যিটো কৰাৰ তেওঁলোকৰ [[ৰাছিয়ান তুৰ্কীস্তান]]ত কোনো আইনী অধিকাৰ নাছিল।<ref>{{Cite book |author=Claude Markovits |url=https://books.google.com/books?id=M2vu7Odjz6kC |title=The Global World of Indian Merchants, 1750–1947: Traders of Sind from Bukhara to Panama |date=22 June 2000 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-43127-9 |page=191 |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210713032126/https://books.google.com/books?id=M2vu7Odjz6kC |archive-date=13 July 2021 |url-status=live}}</ref> চমৰকন্দত ইহুদী, হিন্দু, [[বেলুচ লোক|বেলুচ]], পাৰ্চী আৰু আৰৱীয়সকলে একেলগে বসবাস কৰিছিল; আনহাতে ইৰানৰ বেলুচিস্তান আৰু [[খোৰাচান]] অঞ্চলত হিন্দু আৰু [[বাহায়ী ধৰ্ম|বাহায়ী]] ধৰ্মাৱলম্বী লোকসকলে বাস কৰিছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=ETHNOGRAPHY (Text) |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/ethnography-i |access-date=1 January 2017 |date=15 December 1998 |volume=IX |pages=9–28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117060912/http://www.iranicaonline.org/articles/ethnography-i |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> উইঘুৰ ব্যৱসায়ীসকলে হিন্দু সুতখোৰসকলক (Usurers) তেওঁলোকে গৰুৰ মাংস খাই নেকি বুলি চিঞৰি চিঞৰি সুধি বা তেওঁলোকৰ থকা ঠাইৰ আশপাশে গৰুৰ ছাল ওলমাই থৈ হাৰাশাস্তি কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও ১৯০৭ চনত [[পোছকাম কাউণ্টি, ছিনজিয়াং|পোছকাম]] আৰু [[য়াৰকাণ্ড কাউণ্টি|য়াৰকাণ্ড]]ত উইঘুৰ মহিলাক বিয়া কৰোৱাৰ অপৰাধত উইঘুৰ পুৰুষসকলে দিত্তী ৰামৰ দৰে হিন্দুসকলৰ ওপৰত আক্ৰমণ চলাই দাঙ্গাৰ সৃষ্টি কৰিছিল। তেওঁলোকে এই ভাৰতীয়সকলৰ শিৰোচ্ছেদ কৰিবলৈ দাবী জনাইছিল আৰু শিল দলিয়াই হত্যা কৰিছিল, যাৰ ফলত এক তীব্ৰ [[হিন্দুবিদ্বেষ|হিন্দুবিৰোধী হিংসাত্মক পৰিৱেশ]]ৰ সৃষ্টি হৈছিল।<ref>{{cite thesis |last=Schluessel |first=Eric T |title=The Muslim Emperor of China: Everyday. Politics in Colonial Xinjiang, 1877-1933 |type=Doctoral dissertation |publisher=Harvard |url=https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/33493602/SCHLUESSEL-DISSERTATION-2016.pdf |pages=207, 208 |archive-date=2022-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922115430/https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/33493602/SCHLUESSEL-DISSERTATION-2016.pdf |url-status=live}}</ref> আনকি হিন্দু ধৰ্মী ভাৰতীয় সুতখোৰসকলে এটা ধৰ্মীয় শোভাযাত্ৰা উলিওৱাৰ বাবেও মুছলমান উইঘুৰসকলে তেওঁলোকৰ ওপৰত জঘন্য আক্ৰমণ চলাইছিল।<ref>{{cite book |last1=Hultvall |first1=John |title=Mission and Revolution in Central Asia The MCCS Mission Work in Eastern Turkestan 1892-1938 |url=https://equmeniakyrkan.se/wp-content/uploads/2019/12/mission-and-revolution-part-1-hultvall-eng.pdf |pages=8 |archive-date=2022-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220428002913/https://equmeniakyrkan.se/wp-content/uploads/2019/12/mission-and-revolution-part-1-hultvall-eng.pdf |url-status=live}}</ref> ১৮৯৬ চনত দুজন উইঘুৰ তুৰ্কীয়ে এজন হিন্দু ব্যৱসায়ীক আক্ৰমণ কৰাৰ অপৰাধত ব্ৰিটিছ কনচুল [[মেকাৰ্টনী দূতাবাস|মেকাৰ্টনীয়ে]] দোষী উইঘুৰ দুজনক চাবুকেৰে কোবাই শাস্তি দিবলৈ দাবী জনাইছিল।<ref>{{cite book |last1=Nightingale |last2=Skrine |last2=C.P. |title=Macartney at Kashgar: New Light on British, Chinese and Russian Activities in Sinkiang, 1890-1918 |date=2013 |publisher=Routledge |isbn=978-1136576164 |edition=reprint |url=https://books.google.com/books?id=Bbr5AQAAQBAJ&dq=sharpcut+horse+turki&pg=PT93}}</ref> [[ছিনজিয়াং|ছিনজিয়াং]]ত থকা ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ হিন্দু পটভূমিৰ সুতখোৰ আৰু ব্যৱসায়ীসকলৰ নিৰাপত্তা ব্ৰিটিছ কনচুল জেনেৰেলৰ দ্বাৰা সুনিশ্চিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Officially+protect+rights+traders+money+lenders+eastern+end+parish+roughly&pg=PA97 |title=Setting the East Ablaze: On Secret Service in Bolshevik Asia |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0-19-280212-5 |pages=97– |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120459/https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Officially+protect+rights+traders+money+lenders+eastern+end+parish+roughly&pg=PA97 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=although+messages+morse+telegraph+line+wireless+invaluable+radio+disposal+rounded&pg=PT57 |title=Setting the East Ablaze: Lenin's Dream of an Empire in Asia |date=16 February 2012 |publisher=Hodder & Stoughton |isbn=978-1-84854-725-4 |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120458/https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=although+messages+morse+telegraph+line+wireless+invaluable+radio+disposal+rounded&pg=PT57 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref> ৰাছিয়ান শৰণাৰ্থী, মিছনেৰী আৰু ব্ৰিটিছ-ভাৰতীয় হিন্দু ব্যৱসায়ীসকল প্ৰায়েই [[কাছগাৰ|কাছগাৰী]] গুণ্ডাবাহিনীৰ লক্ষ্য হৈ পৰিছিল, যাৰ বাবে ব্ৰিটেইনৰ কনচুলেট জেনেৰেলৰ কাৰ্যালয়টো তেওঁলোকৰ বাবে এটা আশ্ৰয়স্থল স্বৰূপ আছিল।<ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Gillan+refuge+Hindu+money+lenders+traders+citizenship+Russians&pg=PA191 |title=Setting the East Ablaze: On Secret Service in Bolshevik Asia |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0-19-280212-5 |pages=191– |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120454/https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Gillan+refuge+Hindu+money+lenders+traders+citizenship+Russians&pg=PA191 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=pay+any+attention+flee+intelligence+sergeants+posted+impossible+tours&pg=PT107 |title=Setting the East Ablaze: Lenin's Dream of an Empire in Asia |date=16 February 2012 |publisher=Hodder & Stoughton |isbn=978-1-84854-725-4 |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120453/https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=pay+any+attention+flee+intelligence+sergeants+posted+impossible+tours&pg=PT107 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref> [[পূব তুৰ্কীস্তান প্ৰথম প্ৰজাতন্ত্ৰ|পূব তুৰ্কীস্তান প্ৰথম প্ৰজাতন্ত্ৰ]]ৰ সময়ত শেম্বা বজাৰত উইঘুৰসকলৰ হাতত দুজন হিন্দু ধৰ্মী লোক অত্যন্ত নিষ্ঠুৰ আৰু মধ্যযুগীয় বৰ্বৰতাৰে প্ৰাণ হেৰুৱাব lগা হৈছিল।<ref>{{Cite book |author=Andrew D. W. Forbes |url=https://books.google.com/books?id=IAs9AAAAIAAJ&pg=PA76 |title=Warlords and Muslims in Chinese Central Asia: A Political History of Republican Sinkiang 1911–1949 |date=9 October 1986 |publisher=CUP Archive |isbn=978-0-521-25514-1 |pages=76– |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522170728/https://books.google.com/books?id=IAs9AAAAIAAJ&pg=PA76 |archive-date=22 May 2020 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth&pg=PT122 |title=Setting the East Ablaze: Lenin's Dream of an Empire in Asia |date=16 February 2012 |publisher=Hodder & Stoughton |isbn=978-1-84854-725-4 |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120450/https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth&pg=PT122 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&pg=PA222 |title=Setting the East Ablaze: On Secret Service in Bolshevik Asia |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0-19-280212-5 |pages=222– |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522170637/https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&pg=PA222 |archive-date=22 May 2020 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Nils Peter Ambolt |url=https://books.google.com/books?id=HH1CAAAAIAAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth |title=Karavan: Travels in Eastern Turkestan |publisher=Blackie & son, limited |year=1939 |page=169 |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120457/https://books.google.com/books?id=HH1CAAAAIAAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref> হত্যা কৰা ব্ৰিটিছ ভাৰতীয়সকলৰ বহুমূলীয়া সামগ্ৰীসমূহ লুণ্ঠন কৰা হৈছিল। === দক্ষিণ-পূব এছিয়া === {{see also|দক্ষিণ-পূব এছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম|দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্ম|চিটি}} === ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক শাসন (১৬১২ ৰ পৰা ১৯৪৭) === {{see also|ব্ৰিটিছ ৰাজ}} === স্বাধীনতা-পৰৱৰ্তী কাল === [[File:India Square JC jeh.JPG|thumb|right|সমগ্ৰ বিশ্বৰ বিভিন্ন [[মহানগৰীয় অঞ্চল]]ত ভাৰতীয় মূলৰ লোকসকলে এক উচ্চ [[জনগাঁথনিগত পৰিচিতি]] অৰ্জন কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে, যাৰ ভিতৰত যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ [[নিউ জাৰ্চি]]ৰ [[জাৰ্চি চিটি, নিউ জাৰ্চি#জনগাঁথনি|জাৰ্চি চিটি]]ৰ [[ইণ্ডিয়া স্কোৱাৰ]] (''লিটল [[বম্বে]]''<ref>Kiniry, Laura. "Moon Handbooks New Jersey", Avalon Travel Publishing, 2006. pg. 34 {{ISBN|1-56691-949-5}}. Retrieved 11 April 2015.</ref>) অন্যতম, যিটো [[পশ্চিম গোলাৰ্ধ]]ৰ ভিতৰতে এছিয়ান ভাৰতীয়সকলৰ সৰ্বাধিক কেন্দ্ৰীভূত বাসস্থান হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref>{{Cite news |author=Laryssa Wirstiuk |date=21 April 2014 |title=Neighborhood Spotlight: Journal Square |work=Jersey City Independent |url=http://www.jerseycityindependent.com/2014/04/neighborhood-spotlight-journal-square/ |url-status=dead |access-date=11 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630085618/http://www.jerseycityindependent.com/2014/04/neighborhood-spotlight-journal-square/ |archive-date=30 June 2018}}</ref><ref>{{Cite web |title=Yearbook of Immigration Statistics: 2012 Supplemental Table 2 |url=https://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/immigration-statistics/yearbook/2012/LPR/immsuptable2d.xls |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141222152450/http://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/immigration-statistics/yearbook/2012/LPR/immsuptable2d.xls |archive-date=22 December 2014 |access-date=11 April 2015 |publisher=US Department of Homeland Security}}</ref><ref>{{Cite web |title=Yearbook of Immigration Statistics: 2011 Supplemental Table 2 |url=https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/yearbook/2011/immsuptable2d.xls |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170707193758/https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/yearbook/2011/immsuptable2d.xls |archive-date=7 July 2017 |access-date=11 April 2015 |publisher=US Department of Homeland Security}}</ref><ref>{{Cite web |title=Yearbook of Immigration Statistics: 2010 Supplemental Table 2 |url=https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/yearbook/2010/immsuptable2d.xls |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170707181534/https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/yearbook/2010/immsuptable2d.xls |archive-date=7 July 2017 |access-date=11 April 2015 |publisher=Department of Homeland Security}}</ref>]] [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]]ৰ পৰা স্বাধীনতা লাভ কৰাৰ পিছত, দেশৰ অন্তৰ্ভাগৰ প্ৰব্ৰজনৰ বিপৰীতে চৰকাৰৰ জ্যেষ্ঠ নেতাসকলে ঐতিহাসিকভাৱে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰব্ৰজনৰ ওপৰত কোনো বিশেষ মন্তব্য কৰা নাই। ইয়াৰ পৰিণতিত, ই কেৱল তেনে কিছুমান ৰাজ্যৰ বাবেহে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক বিষয় হৈ ৰৈছে যিবোৰ ৰাজ্যৰ বুজনসংখ্যক লোক বিদেশলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছে, যেনে— [[কেৰালা]], [[পঞ্জাব (ভাৰত)|পঞ্জাব]], [[তামিলনাডু]] আৰু কিছু পৰিমাণে [[গুজৰাট]], [[অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ]] আৰু [[গোৱা]]। অৱশ্যে, এই প্ৰব্ৰজন প্ৰক্ৰিয়াটোৱে বুজনসংখ্যক ভাৰতীয় জনসংখ্যা থকা দেশসমূহৰ সৈতে ভাৰতৰ অৰ্থনৈতিক ([[বিদেশী প্ৰত্যক্ষ বিনিয়োগ]]), সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক সম্পৰ্ক ৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত এক মুখ্য চালিকা শক্তি হিচাপে কাম কৰি আহিছে। উদাহৰণস্বৰূপে, ২০০৮ চনত স্বাক্ষৰিত হোৱা [[ভাৰত-আমেৰিকা অসামৰিক পৰমাণু চুক্তি]]ৰ ক্ষেত্ৰত [[ভাৰতীয় আমেৰিকানসকল|ভাৰতীয় আমেৰিকানসকলে]] চলোৱা তীব্ৰ লবীঙৰ প্ৰভাৱ অপৰিসীম আছিল।<ref>{{Cite web |last=Rao |first=Ashok |date=2013-03-17 |title=The Indian Diaspora - Past, Present and Future |url=https://www.america-times.com/the-indian-diaspora-past-present-and-future/ |access-date=2024-08-30 |website=The America Times |language=en-US}}</ref> ==আৰু চাওক== *[[বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী]] *[[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব]] ==টোকা== <references group="টোকা"/> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] h8iw1n2nd3mpkjj25wo99ciqzb6iued 645484 645483 2026-10-16T13:10:50Z Kandarpajit Kallol 6257 645484 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}{{Infobox ethnic group | group = ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী (Indian diaspora) | native_name = {{collapsible list |titlestyle = text-align:center; font-size:85%; |title = {{nobold|অন্যান্য অনুসূচিত ভাষাসমূহ:}} |{{Infobox|subbox=yes|bodystyle= font-size:80%; | rowclass1 = mergedrow| label1 = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]: | data1 = {{lang|as|ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী}} | rowclass2 = mergedrow| label2 = [[বঙালী ভাষা|বঙালী]]: | data2 = {{lang|bn|ভারতীয় প্রবাসী}} | rowclass3 = mergedrow| label3 = [[বড়ো ভাষা|বড়ো]]: | data3 = {{lang|brx|भारतीय प्रवासी}} | rowclass4 = mergedrow| label4 = [[ডোগ্ৰী ভাষা|ডোগ্ৰী]]: | data4 = {{lang|doi|भारतीय प्रवासी}} | rowclass5 = mergedrow| label5 = [[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]]: | data5 = {{lang|gu|ભારતીય প্ৰવાસી}} | rowclass6 = mergedrow| label6 = [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]: | data6 = {{lang|hi|भारतीय प्रवासी}} | rowclass7 = mergedrow| label7 = [[উৰ্দু ভাষা|উৰ্দু]]: | data7 = {{lang|ur|ہندوستانی ڈائاسপورا}} | rowclass8 = mergedrow| label8 = [[কানাড়া ভাষা|কানাড়া]]: | data8 = {{lang|kn|ಭாரತೀಯ ವಲಸೆಗಾರರು}} | rowclass9 = mergedrow| label9 = [[কাশ্মীৰী ভাষা|কাশ্মীৰী]]: | data9 = {{lang|ks|بھارتی نازک}} | rowclass10 = mergedrow| label10 = [[কোংকণী ভাষা|কোংকণী]]: | data10 = {{lang|kok|भारतीय प्रवासी लोक}} | rowclass11 = mergedrow| label11 = [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]]: | data11 = {{lang|mai| 𑒦𑒩𑒞𑒱𑒨 𑒩𑒫𑒰𑒮𑒱}} | rowclass12 = mergedrow| label12 = [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]]: | data12 = {{lang|ml|ഇന്ത്യൻ പ്രവാസികൾ}} | rowclass13 = mergedrow| label13 = [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]]: | data12 = {{lang|mr|परदेशस्थ भारतीय }} | rowclass14 = mergedrow| label14 = [[মেইতেই ভাষা|মণিপুৰী (মেইতেই)]]: | data13 = {{lang|mni|ঈন্দিঅ গি maযাঙ লেইবাক্}} | rowclass15 = mergedrow| label15 = [[নেপালী ভাষা|নেপালী]]: | data14 = {{lang|ne|भारतीय प्रवासी}} | rowclass16 = mergedrow| label16 = [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]]: | data15 = {{lang|or|ଭାରତୀୟ ପ୍ରବାସୀ}} | rowclass17 = mergedrow| label17 = [[পঞ্জাবী ভাষা|পঞ্জাবী]]: | data16 = {{lang|pa|ਭਾਰਤੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ}} | rowclass18 = mergedrow| label18 = [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]]: | data17 = {{lang|sa|भारतीय प्रवासी}} | rowclass19 = mergedrow| label19 = [[চাওঁতালি ভাষা|চাওঁতালি]]: | data18 = {{lang|sat|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱰᱟᱭᱥᱯᱳᱨᱟ}} | rowclass20 = mergedrow| label20 = [[সিন্ধী ভাষা|সিন্ধী]]: | data19 = {{lang|sd| هندستاني پرديسي برادري}} | rowclass21 = mergedrow| label21 = [[তামিল ভাষা|তামিল]]: | data20 = {{lang|ta|இந்திய புலம்பெயர்ந்தோர்}} | rowclass22 = mergedrow| label22 = [[তেলেগু ভাষা|তেলেগু]]: | data21 = {{lang|te|భாரতীয় డయాస్పోరా}} }} }} | native_name_lang = | flag = [[File:Flag of India.svg|border|250px]] | flag_caption = [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা]] | population = '''{{Circa|~৩৭ নিযুত|lk=yes}}''' (২০২৬ আনুমানিক){{Efn|জানুৱাৰী ২০২৬ চনৰ ভাৰতীয় [[বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)|বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]]ৰ আনুমানিক হিচাপ}}<ref name="POI" /> | region1 = {{flag|United States}} | pop1 = ৫,১৬০,২০৩<ref name="ACS 2023">{{cite web |url=https://census.gov |publisher=U.S. Census Bureau |access-date=2024-09-21 |title=US Census Data}}</ref> | region2 = {{flag|UAE}} | pop2 = ৪,৪২৫,১৪৪<ref name="POI"/><ref name="Pew research"/> | region3 = {{flag|Saudi Arabia}} | pop3 = ১৮,৮৪,৪৭৬–২৫,৯৪,৯৪৭<ref name="MEA Saudi"/> | region4 = {{flag|Malaysia}} | pop4 = ২০,১৯,৬০০<ref name="penerangan Malaysia"/> | region5 = {{flag|Myanmar}} | pop5 = ২০,MD,২০৭<ref name="POI"/><ref name="rediff.com"/> | region6 = {{flag|United Kingdom}} | pop6 = ১৯,২৭,১৫০<ref name=2021census/> | region7 = {{flag|Canada}} | pop7 = ১৮,৫৮,৭৫৫<ref name="Canada Census"/> | region8 = {{flag|South Africa}} | pop8 = ১৬,৯৭,৫০৬<ref name="statssa"/> | region9 = {{flag|Kuwait}} | pop9 = ১১,৫২,১৭৫<ref name="External Affairs Report" /> | region10 = {{flag|Oman}} | pop10 = ৬,৮০,০০০–১৩,৭৫,৬৬৭<ref name="Intl Migrant Stock"/> | region11 = {{flag|Singapore}} | pop11 = ৮,১২,০০০<ref name="singstat"/><ref name="et"/> }} '''ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী''' ([[ISO 15919|ISO]]: {{IAST|Bhāratīya Pravāsī}}), চৰকাৰীভাৱে '''অনিবাসী ভাৰতীয়''' ('''NRI''') আৰু '''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''' ('''PIO'''), হৈছে ভাৰতৰ বাহিৰত বসবাস কৰা বা তাৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ লোক, যিসকলে এক বৃহৎ [[দক্ষিণ এছীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী|দক্ষিণ এছীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী গোট]]ৰ অংশ গঠন কৰে। [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ মতে, ''অনিবাসী ভাৰতীয়'' (NRI) হৈছে ভাৰতৰ এনে একাংশ নাগৰিক যিসকলে বৰ্তমান ভাৰতত বসবাস কৰা নাই, আনহাতে ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি'' (PIO) বুলিলে ভাৰতত জন্মগ্ৰহণ কৰা বা ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ এনে লোকক বুজায় যিসকল ভাৰতৰ বাহিৰৰ অন্য দেশৰ নাগৰিক (কিছু ব্যতিক্ৰমৰ বাহিৰে)। ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি'' (PIO) আৰু যিসকল লোক নিজে ভাৰতীয় মূলৰ নহয় কিন্তু এজন ''ভাৰতীয় নাগৰিক'' বা ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''ৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছে, তেওঁলোকক [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব]] (OCI) প্ৰদান কৰা হয়। OCI মৰ্যাদা লাভ কৰা ব্যক্তিসকলক '''ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক''' ('''OCI''') বুলি জনা যায়।<ref>{{cite web |title=Initiatives for Overseas Indians |url=https://www.cgisf.gov.in/page/initiatives-for-overseas-indians/ |publisher=Consulate General of India |access-date=26 March 2023 |archive-date=2023-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326135725/https://www.cgisf.gov.in/page/initiatives-for-overseas-indians/ |url-status=live}}</ref> OCI মৰ্যাদা হৈছে বিদেশী পাছপৰ্ট লৈ ভাৰত ভ্ৰমণ কৰাৰ বাবে এক স্থায়ী ভিছা। ২০২৪ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত উন্নীত কৰা [[বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)|বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]]ৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ভাৰতৰ বাহিৰত ৩৫.৪ নিযুত অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) আৰু ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) (OCI সমূহক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি) বসবাস কৰি আছে। ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলে বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ বহিঃৰাজ্যৰ প্ৰব্ৰজনকাৰী গোট গঠন কৰিছে।<ref name="POI" /> প্ৰতি বছৰে ২.৫ নিযুত (২৫ [[লাখ]]) ভাৰতীয়ই বিদেশলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে, যাৰ ফলত ভাৰত সমগ্ৰ বিশ্বৰ ভিতৰতে বছৰি আটাইতকৈ বেছি প্ৰব্ৰজনকাৰী ওলাই যোৱা দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref>[https://www.news18.com/news/world/planning-to-study-work-in-canada-heres-why-tomorrows-election-could-amend-immigration-rules-4219631.html Planning to Study, Work in Canada? Here's Why Tomorrow's Election Could Amend Immigration Rules] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210920213949/https://www.news18.com/news/world/planning-to-study-work-in-canada-heres-why-tomorrows-election-could-amend-immigration-rules-4219631.html |date=20 September 2021}}, News18, SEPTEMBER 19, 2021.</ref> == আইনী গাঁথনি == === অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) === প্ৰকৃততে, ''[[বিদেশী (আইন)|অনিবাসী]] ভাৰতীয়'' (Non-resident Indian) শব্দটোৱে কেৱল এজন ভাৰতীয় নাগৰিকৰ [[আয়কৰ|কৰ সংক্ৰান্তীয় মৰ্যাদা]]ক বুজায়। [[আয়কৰ আইন, ১৯৬১|আয়কৰ আইন, ১৯৬১]]-ৰ ধাৰা ৬ অনুসৰি, আয়কৰ সংক্ৰান্তীয় উদ্দেশ্যৰ বাবে যিজন ব্যক্তি এক নিৰ্দিষ্ট সময়সীমাৰ বাবে ভাৰতত বসবাস কৰা নাই, তেওঁক অনিবাসী বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name="itact" >{{Citation |title=Income Tax Act |date=18 December 2012 |url=http://law.incometaxindia.gov.in/DIT/Income-tax-acts.aspx |archive-url=https://archive.today/20121218153423/http://law.incometaxindia.gov.in/DIT/Income-tax-acts.aspx |access-date=9 September 2012 |archive-date=18 December 2012 |url-status=live}}</ref> "ভাৰতৰ বাসিন্দা" ব্যক্তি আৰু এজন NRI-ৰ বাবে আয়কৰৰ হাৰ বেলেগ বেলেগ হয়। আয়কৰ আইনৰ উদ্দেশ্যৰ বাবে, "ভাৰতত বাসস্থান" হ’বলৈ হ’লে এটা বিত্তীয় বৰ্ষত অন্ততঃ ১৮২ দিন বা ধাৰাবাহিক চাৰি বছৰত ৩৬৫ দিন আৰু প্ৰাসংগিক বৰ্ষটোত অন্ততঃ ৬০ দিন ভাৰতত থকাটো আৱশ্যক। এই আইন অনুসৰি, যিকোনো ভাৰতীয় নাগৰিক যিয়ে "ভাৰতৰ বাসিন্দা" হোৱাৰ চৰ্তসমূহ পূৰণ নকৰে, তেওঁক ভাৰতৰ অনিবাসী হিচাপে গণ্য কৰা হয় আৰু আয়কৰ পৰিশোধৰ ক্ষেত্ৰত NRI হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সাগৰীয় নাবিকসকলক (Seafarers) সাধাৰণতে NRI বুলি গণ্য কৰা নহয়। কিন্তু যিহেতু তেওঁলোকে ভাৰতৰ বাহিৰত কাম কৰে (প্ৰায়েই ১৮২ দিনতকৈ অধিক সময়), সেয়েহে তেওঁলোকৰ উপাৰ্জনৰ ওপৰত NRI-ৰ দৰেই কৰ আৰোপ কৰা হয়, যদিও তেওঁলোকে এজন নাগৰিকৰ অন্যান্য সকলো অধিকাৰ লাভ কৰে। === ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) === '''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''' ('''PIO''')<ref>PIO OCI Card - MEA, GOI https://mea.gov.in/Portal/CountryQuickLink/703_PIO-OCI.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210309025619/https://mea.gov.in/Portal/CountryQuickLink/703_PIO-OCI.pdf |date=9 March 2021}}</ref> বুলিলে [[পাকিস্তান]], [[আফগানিস্তান]], [[বাংলাদেশ]], [[চীন]], [[ইৰান]], [[ভূটান]], [[শ্ৰীলংকা]] আৰু/বা [[নেপাল]]ৰ নাগৰিকৰ বাহিৰে অন্য দেশৰ এনে এজন বিদেশী নাগৰিকক বুজায়, যিয়ে: * পূৰ্বে এখন ভাৰতীয় [[পাছপৰ্ট]] বহন কৰিছিল, * যাৰ পিতৃ-মাতৃ/ককাদেউতা-আইতা/আজোককাদেউতা-আজোআইতাৰ ভিতৰত যিকোনো এজন [[ভাৰত চৰকাৰ আইন ১৯৩৫|ভাৰত চৰকাৰ আইন, ১৯৩৫]]-ত সংজ্ঞায়িত অনুসৰি ভাৰতত বা পৰৱৰ্তী সময়ত ভাৰতৰ অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা অন্যান্য ভূখণ্ডত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু স্থায়ীভাৱে বসবাস কৰিছিল (অৱশ্যে তেওঁলোকৰ কোনো এজন কেতিয়াও ওপৰত উল্লেখ কৰা দেশসমূহৰ নাগৰিক হ’ব নোৱাৰিব), অথবা * যি এজন ভাৰতীয় নাগৰিকৰ বা এজন PIO-ৰ পত্নী/স্বামী। === ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব (OCI) === {{Main|ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব}} ভাৰতীয় ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰখনৰ বিভিন্ন নেতাৰ বহু প্ৰচেষ্টাৰ অন্তত এক দীৰ্ঘম্যাদী ভিছা আঁচনি প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ইয়াক "ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব" বুলি নামাকৰণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াক সাধাৰণতে ''OCI কাৰ্ড'' বুলি জনা যায়। এই নামটো কিছু পৰিমাণে বিভ্ৰান্তিকৰ, কিয়নো ই প্ৰকৃত ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব প্ৰদান নকৰে। [[ভাৰতৰ সংবিধান]]-এ সম্পূৰ্ণ দ্বৈত নাগৰিকত্বৰ অনুমতি নিদিয়ে। ওচিআই (OCI) কাৰ্ডখন প্ৰকৃততে এখন দীৰ্ঘম্যাদী ভিছা, য’ত ভোটাধিকাৰ আৰু চৰকাৰী চাকৰি লাভৰ ক্ষেত্ৰত নিষেধাজ্ঞা থাকে। এই কাৰ্ডখন বিদেশত থকা কিছুসংখ্যক প্ৰাক্তন ভাৰতীয়ৰ বাবে উপলব্ধ। ই কাৰ্ডধাৰীসকলক বসবাসৰ অধিকাৰ আৰু অন্যান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে যদিও ইয়াত কিছুমান আইনী বাধ্যবাধকতা থাকে। সাংবিধানিক দৃষ্টিকোণৰ পৰা ইয়াক কোনো ধৰণৰ ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব বুলি গণ্য কৰা নহয়। ২০১৪ চনৰ ২৮ ছেপ্টেম্বৰত [[ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী|প্ৰধানমন্ত্ৰী]] [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে PIO আৰু OCI কাৰ্ড দুখন একত্ৰিত কৰা হ’ব বুলি ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite news |last=Sharma |first=Reetu |date=2 March 2016 |title=Modi announces merging of OCI and POI cards, but how will it help: Explained |language=en |website=Oneindia.com |agency=One India |url=http://www.oneindia.com/feature/modi-announces-merging-oci-poi-cards-but-how-will-it-help-explained-1531663.html |url-status=live |access-date=22 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170422122532/http://www.oneindia.com/feature/modi-announces-merging-oci-poi-cards-but-how-will-it-help-explained-1531663.html |archive-date=22 April 2017}}</ref> ২০১৫ চনৰ ৯ জানুৱাৰীত ভাৰত চৰকাৰে ‘ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি’ (PIO) কাৰ্ড আঁচনিখন প্ৰত্যাহাৰ কৰে আৰু ইয়াক ওচিআই (OCI) কাৰ্ড আঁচনিৰ সৈতে একত্ৰিত কৰে। বৰ্তমানৰ পিআইঅ’ কাৰ্ডধাৰীসকলে তেওঁলোকৰ কাৰ্ডসমূহ ওচিআই কাৰ্ডলৈ ৰূপান্তৰ কৰাৰ বাবে আবেদন কৰিব লাগে। [[ভাৰতৰ প্ৰব্ৰজন ব্যুৰো]]ই (Bureau of Immigration) জানিবলৈ দিছিল যে পুৰণি পিআইঅ’ কাৰ্ডসমূহক ২০২৩ চনৰ ৩১ ডিচেম্বৰলৈকে বৈধ ভ্ৰমণ নথি হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হ’ব।<ref>{{Cite web |title=Ministry of External Affairs |url=https://eoi.gov.in/eoisearch/MyPrint.php?17539?001/0004#:~:text=Government%20of%20India%20has%20decided,2023. |access-date=2023-10-10 |website=eoi.gov.in}}</ref> === তুলনা === {| class="wikitable" |+ বাসিন্দা ভাৰতীয়, NRI, PIO আৰু OCI-ৰ মাজত তুলনা<ref>{{Citation |title=Comparative Chart on NRI/PIO/PIO CARD HOLDERS/OCI |date=15 June 2020 |url=http://mha.nic.in/pdfs/oci-chart.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20090619061930/http://mha.nic.in/pdfs/oci-chart.pdf |access-date=15 June 2020 |archive-date=19 June 2009 |url-status=dead}}</ref> ! শ্ৰেণী !! ভাৰতীয় পাছপৰ্ট<br />(ভাৰতীয় নাগৰিক) !! ভাৰতৰ বাসিন্দা !! প্ৰব্ৰজনকাৰী !! কৰ মৰ্যাদা !! OCI কাৰ্ড !! আইনী অধিনিয়ম !! টোকা |- ! ভাৰতীয় (বাসিন্দা) | হয় || হয় || নহয় || হয় || নহয় || [[ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব আইন]]<br />[[পাছপৰ্ট আইন]] || |- ! অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) | হয় || নহয় || হয় <br />(ভাৰতৰ পৰা) || নহয় || নহয় || [[ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব আইন]]<br />[[পাছপৰ্ট আইন]]<br />[[আয়কৰ আইন, ১৯৬১|আয়কৰ আইন, ১৯৬১]]<ref name="itact" /> || |- ! ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO){{ref|n1|১}} /<br />ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক (OCI){{ref|n2|২}} | নহয় || হয় (ভাৰতত থাকিলে)<br />অন্যথা, নহয় || হয় <br />(ভাৰতত) || হয় <br />(যদি ভাৰতৰ বাসিন্দা হয়)<br />ইউনিয়ন স্তৰত, নহয় || হয় || [[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০০৩]]<br />(ধাৰা ৭ক–ঘ) || আজীৱন ভিছা /<br />[[স্থায়ী বাসস্থান]] |} {| class="wikitable" |+ PIO আৰু OCI ! বিদেশী নাগৰিক !! OCI কাৰ্ডৰ বাবে যোগ্য !! ব্যতিক্ৰম !! আইনী অধিনিয়ম !! OCI লাভ কৰাৰ পিছৰ মৰ্যাদা |- ! ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) | হয় || – || – || [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব#PIO OCIs|PIO OCI]] |- ! অন্যান্য | নহয় || হয়, যদি কোনো ভাৰতীয় নাগৰিক বা PIO OCI-ৰ সৈতে দুই বছৰতকৈ অধিক সময় ধৰি বিবাহপাশত আৱদ্ধ থাকে || [[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০০৩]]<br />(ধাৰা ৭ক(ঘ)) || [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব#Non-PIO OCIs|Non-PIO OCI]] |} <small>'''টোকা:'''</small> :১. {{note|n1}}<small>ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) বুলিলে ভাৰতীয় জন্ম বা বংশোদ্ভৱ এনে লোকক বুজায় যিসকল ভাৰতৰ নাগৰিক নহয়, কিন্তু অন্য দেশৰ নাগৰিক। যিসকল PIO-ই OCI কাৰ্ডৰ জৰিয়তে ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰিছে, তেওঁলোকক ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক (OCI) বুলি জনা যায়। পূৰ্বতে PIo কাৰ্ড নামেৰে জনাজাত এই কাৰ্ডখন ২০১৪ চনৰ পৰা OCI কাৰ্ডৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হৈছে।</small> :২. {{note|n2}}<small>ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকসকলৰ ভিতৰত PIO OCI আৰু অনা-PIO OCI দুয়োটা গোটেই অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও যিসকল বিদেশী নাগৰিকে ভাৰতীয় নাগৰিকক বিয়া কৰায়, তেওঁলোকেও ওচিআই কাৰ্ড লাভ কৰিব পাৰে। সেয়েহে, অনা-পিআইঅ’ ওচিআই (Non-PIO OCI) সকল যিহেতু ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ অংশ নহয়, সেয়ে তেওঁলোকক ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হোৱা নাই।</small> == ভাৰতৰ পৰা প্ৰব্ৰজনৰ ইতিহাস == === আৰব উপদ্বীপ === {{See also|ওমানত থকা ভাৰতীয়সকল|এডেন প্ৰটেক্টৰেট}} === মধ্য এছিয়া === নৰসিংহন আৰু অন্যান্য গৱেষকসকলে (২০১৯)<ref>{{cite journal |last1=Narasimhan |first1=Vagheesh M. |last2=Patterson |first2=Nick |last3=Moorjani |first3=Priya |last4=Rohland |first4=Nadin |last5=Bernardos |first5=Rebecca |last6=Mallick |first6=Swapan |last7=Lazaridis |first7=Iosif |last8=Nakatsuka |first8=Nathan |last9=Olalde |first9=Iñigo |last10=Lipson |first10=Mark |last11=Kim |first11=Alexander M. |last12=Olivieri |first12=Luca M. |last13=Coppa |first13=Alfredo |last14=Vidale |first14=Massimo |last15=Mallory |first15=James |last16=Moiseyev |first16=Vyacheslav |last17=Kitov |first17=Egor |last18=Monge |first18=Janet |last19=Adamski |first19=Nicole |last20=Alex |first20=Neel |last21=Broomandkhoshbacht |first21=Nasreen |last22=Candilio |first22=Francesca |last23=Callan |first23=Kimberly |last24=Cheronet |first24=Olivia |last25=Culleton |first25=Brendan J. |last26=Ferry |first26=Matthew |last27=Fernandes |first27=Daniel |last28=Freilich |first28=Suzanne |last29=Gamarra |first29=Beatriz |last30=Gaudio |first30=Daniel |last31=Hajdinjak |first31=Mateja |last32=Harney |first32=Éadaoin |last33=Harper |first33=Thomas K. |last34=Keating |first34=Denise |last35=Lawson |first35=Ann Marie |last36=Mah |first36=Matthew |last37=Mandl |first37=Kirsten |last38=Michel |first38=Megan |last39=Novak |first39=Mario |last40=Oppenheimer |first40=Jonas |last41=Rai |first41=Niraj |last42=Sirak |first42=Kendra |last43=Slon |first43=Viviane |last44=Stewardson |first44=Kristin |last45=Zalzala |first45=Fatma |last46=Zhang |first46=Zhao |last47=Akhatov |first47=Gaziz |last48=Bagashev |first48=Anatoly N. |last49=Bagnera |first49=Alessandra |last50=Baitanayev |first50=Bauryzhan |last51=Bendezu-Sarmiento |first51=Julio |last52=Bissembaev |first52=Arman A. |last53=Bonora |first53=Gian Luca |last54=Chargynov |first54=Temirlan T. |last55=Chikisheva |first55=Tatiana |last56=Dashkovskiy |first56=Petr K. |last57=Derevianko |first57=Anatoly |last58=Dobeš |first58=Miroslav |last59=Douka |first59=Katerina |last60=Dubova |first60=Nadezhda |last61=Duisengali |first61=Meiram N. |last62=Enshin |first62=Dmitry |last63=Epimakhov |first63=Andrey |last64=Fribus |first64=Alexey V. |last65=Fuller |first65=Dorian |last66=Goryachev |first66=Alexander |last67=Gromov |first67=Andrey |last68=Grushin |first68=Sergey P. |last69=Hanks |first69=Bryan |last70=Judd |first70=Margaret |last71=Kazizov |first71=Erlan |last72=Khokhlov |first72=Aleksander |last73=Krygin |first73=Aleksander P. |last74=Kupriyanova |first74=Elena |last75=Kuznetsov |first75=Pavel |last76=Luiselli |first76=Donata |last77=Maksudov |first77=Farhod |last78=Mamedov |first78=Aslan M. |last79=Mamirov |first79=Talgat B. |last80=Meiklejohn |first80=Christopher |last81=Merrett |first81=Deborah C. |last82=Micheli |first82=Roberto |last83=Mochalov |first83=Oleg |last84=Mustafokulov |first84=Samariddin |last85=Nayak |first85=Ayushi |last86=Pettener |first86=Davide |last87=Potts |first87=Richard |last88=Razhev |first88=Dmitry |last89=Rykun |first89=Marina |last90=Sarno |first90=Stefania |last91=Savenkova |first91=Tatyana M. |last92=Sikhymbaeva |first92=Kulyan |last93=Slepchenko |first93=Sergey M. |last94=Soltobaev |first94=Oroz A. |last95=Stepanova |first95=Nadezhda |last96=Svyatko |first96=Svetlana |last97=Tabaldiev |first97=Kubatbek |last98=Teschler-Nicola |first98=Maria |last99=Tishkin |first99=Alexey A. |display-authors=1 |last100=Tkachev |first100=Vitaly V. |last101=Vasilyev |first101=Sergey |last102=Velemínský |first102=Petr |last103=Voyakin |first103=Dmitriy |last104=Yermolayeva |first104=Antonina |last105=Zahir |first105=Muhammad |last106=Zubkov |first106=Valery S. |last107=Zubova |first107=Alisa |last108=Shinde |first108=Vasant S. |last109=Lalueza-Fox |first109=Carles |last110=Meyer |first110=Matthias |last111=Anthony |first111=David |last112=Boivin |first112=Nicole |last113=Thangaraj |first113=Kumarasamy |last114=Kennett |first114=Douglas J. |last115=Frachetti |first115=Michael |last116=Pinhasi |first116=Ron |last117=Reich |first117=David |title=The formation of human populations in South and Central Asia |journal=Science |date=6 September 2019 |volume=365 |issue=6457 |article-number=eaat7487 |doi=10.1126/science.aat7487 |pmid=31488661 |pmc=6822619 |bibcode=2019Sci...365t7487N }}</ref> তথ্য পাইছে যে [[ব্ৰঞ্জ যুগ]]ত [[মধ্য এছিয়া]]ত এক "সিন্ধু পৰিধীয়" (Indus periphery) জনসংখ্যাই বাস কৰিছিল। তেওঁলোকে [[সিন্ধু উপত্যকা সভ্যতা]]ৰ পৰা প্ৰব্ৰজন কৰিছিল আৰু বাণিজ্যৰ উদ্দেশ্যে বেক্ট্ৰিয়া-মাৰ্গিয়ানা প্ৰত্নতাত্ত্বিক কমপ্লেক্সৰ (BMAC) বসতিস্থলসমূহত নিৰৱচ্ছিন্নভাৱে বসবাস কৰিছিল; মধ্য এছিয়াত সিন্ধু উপত্যকাৰ মোহৰ (Seals) আৱিষ্কাৰ হোৱাটোৱে এই কথা প্ৰমাণ কৰে।<ref>Possehl, Gregory L, The Indus Civilization: A Contemporary Perspective, New Delhi: Dev Publishers & Distributor, 2002, Page 231</ref> মধ্য এছিয়া আৰু আৰৱ ভূখণ্ডত আধুনিক ভাৰতীয় ব্যৱসায়ী প্ৰব্ৰজনকাৰী গোটসমূহৰ উৎপত্তি ১৬ শতিকাৰ মাজভাগত হৈছিল আৰু ই প্ৰায় চাৰি শতিকাতকৈও অধিক সময় ধৰি সক্ৰিয় আছিল। [[ছাফাৱী ৰাজবংশ|ছাফাৱী ইৰান]]ত হিন্দু আৰু মুছলমান দুয়োটা ধৰ্মীয় পটভূমিৰ [[মূলতান|মুলতানী]], [[শিকাৰপুৰ, সিন্ধু|শিকাৰপুৰী]] আৰু মাৱাৰৰ লোকসকলে বেংকাৰ আৰু ব্যৱসায়ী হিচাপে কাম কৰিছিল। এজন আৰ্মেনীয় ইতিহাসবিদৰ মতে, হামাদানত থকা হিন্দু ব্যৱসায়ীসকলক [[অটোমান সাম্ৰাজ্য]]ই গণহত্যা কৰিছিল; যাৰ ফলত ইৰানত অটোমান আৰু আফগান যুদ্ধৰ (১৭২২-২৭) বাবে ভাৰতীয় ব্যৱসায়ী সম্প্ৰদায়ৰ সংখ্যা বহুখিনি হ্ৰাস পাইছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=India vii. Relations: the Afsharid and Zand Periods |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/india-vii-relations-the-afsharid-and-zand-periods |access-date=1 January 2017 |date=15 December 2004 |volume=XIII |pages=21–26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200228122428/http://www.iranicaonline.org/articles/india-vii-relations-the-afsharid-and-zand-periods |archive-date=28 February 2020 |url-status=live}}</ref> কেৰমানত হিন্দু পটভূমিৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ এখন নিজা কাৰাভান্সাৰাই (Caravanserai - পন্থীনিৱাস) আছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=BĀZĀR ii. Organization and Function |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/bazar-ii |access-date=1 January 2017 |date=15 December 1989 |volume=IV |pages=25–30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101162115/http://www.iranicaonline.org/articles/bazar-ii |archive-date=1 January 2017 |url-status=live}}</ref> পাৰস্যৰ ছাফাৱী ৰাজবংশৰ শাসনকালত জিন চাৰ্ডিন, জিন ডি থেভেনট, এডাম অলেয়াৰিয়াছ আৰু এফ. এ. কতোভে ভাৰতীয় পটভূমিৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে, য’ত তেওঁলোকে ইহুদী আৰু আৰ্মেনীয়সকলৰ সৈতে বাস কৰিছিল। ইৰানত নাদিৰ শ্বাহৰ কঠোৰ দমনমূলক নীতি আৰু আফগান খিলজি যুদ্ধৰ পিছত সঁহাৰি স্বৰূপে শিখ আৰু হিন্দু পটভূমিৰ ভাৰতীয় ব্যৱসায়ীসকলে পাৰস্যৰ কাজাৰ আৰু জন্দ ৰাজবংশৰ সময়তো বসবাস কৰিছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=India xiii. Indo-iranian Commercial Relations |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/india-xiii-indo-iranian-commercial-relations |access-date=1 January 2017 |date=15 December 2004 |volume=XIII |pages=44–47 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117083050/http://www.iranicaonline.org/articles/india-xiii-indo-iranian-commercial-relations |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> জৰ্জ ফৰেষ্টাৰৰ মতে, ১৭৮৩ চনত কান্দাহাৰত থকা হিন্দু মূলৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ পৰা চমৰকন্দী আৰু বুখাৰাৰ ব্যৱসায়ীসকলে ভাৰতীয় নীল (Indigo dye) ক্ৰয় কৰিছিল। এলফিনষ্টোনৰ (১৮১৫) বিৱৰণ অনুসৰি, কান্দাহাৰৰ আটাইতকৈ ওখ অট্টালিকাবোৰৰ গৰাকী আছিল হিন্দুসকল। লামছডেনে কান্দাহাৰত হিন্দুসকলৰ মালিকানাধীন ৩৫০খন দোকানৰ তথ্য নথিভুক্ত কৰিছিল। কান্দাহাৰৰ বিত্তীয় লেনদেন, বহুমূলীয়া ধাতু আৰু বস্ত্ৰৰ ব্যৱসায় আদি সকলোবোৰ মূলত শিখ আৰু হিন্দু ব্যৱসায়ীসকলে চম্ভালিছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=Kandahar i. Historical Geography to 1979 |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/kandahar-historical-geography-to-1979 |access-date=1 January 2017 |date=15 December 2010 |volume=XV |pages=466–475 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117091401/http://www.iranicaonline.org/articles/kandahar-historical-geography-to-1979 |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> পেশোৱাৰী আৰু [[শিকাৰপুৰ, সিন্ধু|শিকাৰপুৰী]] ভাৰতীয় ব্যৱসায়ীসকল মধ্য এছিয়াৰ ব্যৱসায়-বাণিজ্যৰ সৈতে জড়িত আছিল। শিকাৰপুৰী ব্যৱসায়ীসকলে [[বুখাৰা আমিৰশ্বাহী|বুখাৰা আমিৰশ্বাহীত]] শস্যৰ ব্যৱসায় আৰু [[ফাৰগানা]]ৰ কপাহৰ খেতিত বিনিয়োগ কৰিছিল। তেওঁলোকে বুখাৰাত আইনীভাৱে সুতৰ বিনিময়ত ধন ধাৰে দিয়া (Money lending) ব্যৱসায়ো কৰিছিল, যিটো কৰাৰ তেওঁলোকৰ [[ৰাছিয়ান তুৰ্কীস্তান]]ত কোনো আইনী অধিকাৰ নাছিল।<ref>{{Cite book |author=Claude Markovits |url=https://books.google.com/books?id=M2vu7Odjz6kC |title=The Global World of Indian Merchants, 1750–1947: Traders of Sind from Bukhara to Panama |date=22 June 2000 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-43127-9 |page=191 |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210713032126/https://books.google.com/books?id=M2vu7Odjz6kC |archive-date=13 July 2021 |url-status=live}}</ref> চমৰকন্দত ইহুদী, হিন্দু, [[বেলুচ লোক|বেলুচ]], পাৰ্চী আৰু আৰৱীয়সকলে একেলগে বসবাস কৰিছিল; আনহাতে ইৰানৰ বেলুচিস্তান আৰু [[খোৰাচান]] অঞ্চলত হিন্দু আৰু [[বাহাই ধৰ্ম|বাহাই]] ধৰ্মাৱলম্বী লোকসকলে বাস কৰিছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=ETHNOGRAPHY (Text) |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/ethnography-i |access-date=1 January 2017 |date=15 December 1998 |volume=IX |pages=9–28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117060912/http://www.iranicaonline.org/articles/ethnography-i |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> উইঘুৰ ব্যৱসায়ীসকলে হিন্দু সুতখোৰসকলক (Usurers) তেওঁলোকে গৰুৰ মাংস খাই নেকি বুলি চিঞৰি চিঞৰি সুধি বা তেওঁলোকৰ থকা ঠাইৰ আশপাশে গৰুৰ ছাল ওলমাই থৈ হাৰাশাস্তি কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও ১৯০৭ চনত [[পোছকাম কাউণ্টি, ছিনজিয়াং|পোছকাম]] আৰু [[য়াৰকাণ্ড কাউণ্টি|য়াৰকাণ্ড]]ত উইঘুৰ মহিলাক বিয়া কৰোৱাৰ অপৰাধত উইঘুৰ পুৰুষসকলে দিত্তী ৰামৰ দৰে হিন্দুসকলৰ ওপৰত আক্ৰমণ চলাই দাঙ্গাৰ সৃষ্টি কৰিছিল। তেওঁলোকে এই ভাৰতীয়সকলৰ শিৰোচ্ছেদ কৰিবলৈ দাবী জনাইছিল আৰু শিল দলিয়াই হত্যা কৰিছিল, যাৰ ফলত এক তীব্ৰ [[হিন্দুবিদ্বেষ|হিন্দুবিৰোধী হিংসাত্মক পৰিৱেশ]]ৰ সৃষ্টি হৈছিল।<ref>{{cite thesis |last=Schluessel |first=Eric T |title=The Muslim Emperor of China: Everyday. Politics in Colonial Xinjiang, 1877-1933 |type=Doctoral dissertation |publisher=Harvard |url=https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/33493602/SCHLUESSEL-DISSERTATION-2016.pdf |pages=207, 208 |archive-date=2022-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922115430/https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/33493602/SCHLUESSEL-DISSERTATION-2016.pdf |url-status=live}}</ref> আনকি হিন্দু ধৰ্মী ভাৰতীয় সুতখোৰসকলে এটা ধৰ্মীয় শোভাযাত্ৰা উলিওৱাৰ বাবেও মুছলমান উইঘুৰসকলে তেওঁলোকৰ ওপৰত জঘন্য আক্ৰমণ চলাইছিল।<ref>{{cite book |last1=Hultvall |first1=John |title=Mission and Revolution in Central Asia The MCCS Mission Work in Eastern Turkestan 1892-1938 |url=https://equmeniakyrkan.se/wp-content/uploads/2019/12/mission-and-revolution-part-1-hultvall-eng.pdf |pages=8 |archive-date=2022-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220428002913/https://equmeniakyrkan.se/wp-content/uploads/2019/12/mission-and-revolution-part-1-hultvall-eng.pdf |url-status=live}}</ref> ১৮৯৬ চনত দুজন উইঘুৰ তুৰ্কীয়ে এজন হিন্দু ব্যৱসায়ীক আক্ৰমণ কৰাৰ অপৰাধত ব্ৰিটিছ কনচুল [[মেকাৰ্টনী দূতাবাস|মেকাৰ্টনীয়ে]] দোষী উইঘুৰ দুজনক চাবুকেৰে কোবাই শাস্তি দিবলৈ দাবী জনাইছিল।<ref>{{cite book |last1=Nightingale |last2=Skrine |last2=C.P. |title=Macartney at Kashgar: New Light on British, Chinese and Russian Activities in Sinkiang, 1890-1918 |date=2013 |publisher=Routledge |isbn=978-1136576164 |edition=reprint |url=https://books.google.com/books?id=Bbr5AQAAQBAJ&dq=sharpcut+horse+turki&pg=PT93}}</ref> [[ছিনজিয়াং|ছিনজিয়াং]]ত থকা ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ হিন্দু পটভূমিৰ সুতখোৰ আৰু ব্যৱসায়ীসকলৰ নিৰাপত্তা ব্ৰিটিছ কনচুল জেনেৰেলৰ দ্বাৰা সুনিশ্চিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Officially+protect+rights+traders+money+lenders+eastern+end+parish+roughly&pg=PA97 |title=Setting the East Ablaze: On Secret Service in Bolshevik Asia |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0-19-280212-5 |pages=97– |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120459/https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Officially+protect+rights+traders+money+lenders+eastern+end+parish+roughly&pg=PA97 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=although+messages+morse+telegraph+line+wireless+invaluable+radio+disposal+rounded&pg=PT57 |title=Setting the East Ablaze: Lenin's Dream of an Empire in Asia |date=16 February 2012 |publisher=Hodder & Stoughton |isbn=978-1-84854-725-4 |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120458/https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=although+messages+morse+telegraph+line+wireless+invaluable+radio+disposal+rounded&pg=PT57 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref> ৰাছিয়ান শৰণাৰ্থী, মিছনেৰী আৰু ব্ৰিটিছ-ভাৰতীয় হিন্দু ব্যৱসায়ীসকল প্ৰায়েই [[কাছগাৰ|কাছগাৰী]] গুণ্ডাবাহিনীৰ লক্ষ্য হৈ পৰিছিল, যাৰ বাবে ব্ৰিটেইনৰ কনচুলেট জেনেৰেলৰ কাৰ্যালয়টো তেওঁলোকৰ বাবে এটা আশ্ৰয়স্থল স্বৰূপ আছিল।<ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Gillan+refuge+Hindu+money+lenders+traders+citizenship+Russians&pg=PA191 |title=Setting the East Ablaze: On Secret Service in Bolshevik Asia |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0-19-280212-5 |pages=191– |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120454/https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Gillan+refuge+Hindu+money+lenders+traders+citizenship+Russians&pg=PA191 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=pay+any+attention+flee+intelligence+sergeants+posted+impossible+tours&pg=PT107 |title=Setting the East Ablaze: Lenin's Dream of an Empire in Asia |date=16 February 2012 |publisher=Hodder & Stoughton |isbn=978-1-84854-725-4 |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120453/https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=pay+any+attention+flee+intelligence+sergeants+posted+impossible+tours&pg=PT107 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref> [[পূব তুৰ্কীস্তান প্ৰথম প্ৰজাতন্ত্ৰ|পূব তুৰ্কীস্তান প্ৰথম প্ৰজাতন্ত্ৰ]]ৰ সময়ত শেম্বা বজাৰত উইঘুৰসকলৰ হাতত দুজন হিন্দু ধৰ্মী লোক অত্যন্ত নিষ্ঠুৰ আৰু মধ্যযুগীয় বৰ্বৰতাৰে প্ৰাণ হেৰুৱাব lগা হৈছিল।<ref>{{Cite book |author=Andrew D. W. Forbes |url=https://books.google.com/books?id=IAs9AAAAIAAJ&pg=PA76 |title=Warlords and Muslims in Chinese Central Asia: A Political History of Republican Sinkiang 1911–1949 |date=9 October 1986 |publisher=CUP Archive |isbn=978-0-521-25514-1 |pages=76– |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522170728/https://books.google.com/books?id=IAs9AAAAIAAJ&pg=PA76 |archive-date=22 May 2020 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth&pg=PT122 |title=Setting the East Ablaze: Lenin's Dream of an Empire in Asia |date=16 February 2012 |publisher=Hodder & Stoughton |isbn=978-1-84854-725-4 |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120450/https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth&pg=PT122 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&pg=PA222 |title=Setting the East Ablaze: On Secret Service in Bolshevik Asia |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0-19-280212-5 |pages=222– |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522170637/https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&pg=PA222 |archive-date=22 May 2020 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Nils Peter Ambolt |url=https://books.google.com/books?id=HH1CAAAAIAAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth |title=Karavan: Travels in Eastern Turkestan |publisher=Blackie & son, limited |year=1939 |page=169 |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120457/https://books.google.com/books?id=HH1CAAAAIAAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref> হত্যা কৰা ব্ৰিটিছ ভাৰতীয়সকলৰ বহুমূলীয়া সামগ্ৰীসমূহ লুণ্ঠন কৰা হৈছিল। === দক্ষিণ-পূব এছিয়া === {{see also|দক্ষিণ-পূব এছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম|দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্ম|চিটি}} === ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক শাসন (১৬১২ ৰ পৰা ১৯৪৭) === {{see also|ব্ৰিটিছ ৰাজ}} === স্বাধীনতা-পৰৱৰ্তী কাল === [[File:India Square JC jeh.JPG|thumb|right|সমগ্ৰ বিশ্বৰ বিভিন্ন [[মহানগৰীয় অঞ্চল]]ত ভাৰতীয় মূলৰ লোকসকলে এক উচ্চ [[জনগাঁথনিগত পৰিচিতি]] অৰ্জন কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে, যাৰ ভিতৰত যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ [[নিউ জাৰ্চি]]ৰ [[জাৰ্চি চিটি, নিউ জাৰ্চি#জনগাঁথনি|জাৰ্চি চিটি]]ৰ [[ইণ্ডিয়া স্কোৱাৰ]] (''লিটল [[বম্বে]]''<ref>Kiniry, Laura. "Moon Handbooks New Jersey", Avalon Travel Publishing, 2006. pg. 34 {{ISBN|1-56691-949-5}}. Retrieved 11 April 2015.</ref>) অন্যতম, যিটো [[পশ্চিম গোলাৰ্ধ]]ৰ ভিতৰতে এছিয়ান ভাৰতীয়সকলৰ সৰ্বাধিক কেন্দ্ৰীভূত বাসস্থান হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref>{{Cite news |author=Laryssa Wirstiuk |date=21 April 2014 |title=Neighborhood Spotlight: Journal Square |work=Jersey City Independent |url=http://www.jerseycityindependent.com/2014/04/neighborhood-spotlight-journal-square/ |url-status=dead |access-date=11 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630085618/http://www.jerseycityindependent.com/2014/04/neighborhood-spotlight-journal-square/ |archive-date=30 June 2018}}</ref><ref>{{Cite web |title=Yearbook of Immigration Statistics: 2012 Supplemental Table 2 |url=https://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/immigration-statistics/yearbook/2012/LPR/immsuptable2d.xls |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141222152450/http://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/immigration-statistics/yearbook/2012/LPR/immsuptable2d.xls |archive-date=22 December 2014 |access-date=11 April 2015 |publisher=US Department of Homeland Security}}</ref><ref>{{Cite web |title=Yearbook of Immigration Statistics: 2011 Supplemental Table 2 |url=https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/yearbook/2011/immsuptable2d.xls |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170707193758/https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/yearbook/2011/immsuptable2d.xls |archive-date=7 July 2017 |access-date=11 April 2015 |publisher=US Department of Homeland Security}}</ref><ref>{{Cite web |title=Yearbook of Immigration Statistics: 2010 Supplemental Table 2 |url=https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/yearbook/2010/immsuptable2d.xls |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170707181534/https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/yearbook/2010/immsuptable2d.xls |archive-date=7 July 2017 |access-date=11 April 2015 |publisher=Department of Homeland Security}}</ref>]] [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]]ৰ পৰা স্বাধীনতা লাভ কৰাৰ পিছত, দেশৰ অন্তৰ্ভাগৰ প্ৰব্ৰজনৰ বিপৰীতে চৰকাৰৰ জ্যেষ্ঠ নেতাসকলে ঐতিহাসিকভাৱে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰব্ৰজনৰ ওপৰত কোনো বিশেষ মন্তব্য কৰা নাই। ইয়াৰ পৰিণতিত, ই কেৱল তেনে কিছুমান ৰাজ্যৰ বাবেহে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক বিষয় হৈ ৰৈছে যিবোৰ ৰাজ্যৰ বুজনসংখ্যক লোক বিদেশলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছে, যেনে— [[কেৰালা]], [[পঞ্জাব (ভাৰত)|পঞ্জাব]], [[তামিলনাডু]] আৰু কিছু পৰিমাণে [[গুজৰাট]], [[অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ]] আৰু [[গোৱা]]। অৱশ্যে, এই প্ৰব্ৰজন প্ৰক্ৰিয়াটোৱে বুজনসংখ্যক ভাৰতীয় জনসংখ্যা থকা দেশসমূহৰ সৈতে ভাৰতৰ অৰ্থনৈতিক ([[বিদেশী প্ৰত্যক্ষ বিনিয়োগ]]), সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক সম্পৰ্ক ৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত এক মুখ্য চালিকা শক্তি হিচাপে কাম কৰি আহিছে। উদাহৰণস্বৰূপে, ২০০৮ চনত স্বাক্ষৰিত হোৱা [[ভাৰত-আমেৰিকা অসামৰিক পৰমাণু চুক্তি]]ৰ ক্ষেত্ৰত [[ভাৰতীয় আমেৰিকানসকল|ভাৰতীয় আমেৰিকানসকলে]] চলোৱা তীব্ৰ লবীঙৰ প্ৰভাৱ অপৰিসীম আছিল।<ref>{{Cite web |last=Rao |first=Ashok |date=2013-03-17 |title=The Indian Diaspora - Past, Present and Future |url=https://www.america-times.com/the-indian-diaspora-past-present-and-future/ |access-date=2024-08-30 |website=The America Times |language=en-US}}</ref> ==আৰু চাওক== *[[বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী]] *[[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব]] ==টোকা== <references group="টোকা"/> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] m4xq32abfthur50ldd210f52lwe9a9t 645485 645484 2026-10-16T13:12:34Z Kandarpajit Kallol 6257 645485 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}{{Infobox ethnic group | group = ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী (Indian diaspora) | native_name = {{collapsible list |titlestyle = text-align:center; font-size:85%; |title = {{nobold|অন্যান্য অনুসূচিত ভাষাসমূহ:}} |{{Infobox|subbox=yes|bodystyle= font-size:80%; | rowclass1 = mergedrow| label1 = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]: | data1 = {{lang|as|ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী}} | rowclass2 = mergedrow| label2 = [[বঙালী ভাষা|বঙালী]]: | data2 = {{lang|bn|ভারতীয় প্রবাসী}} | rowclass3 = mergedrow| label3 = [[বড়ো ভাষা|বড়ো]]: | data3 = {{lang|brx|भारतीय प्रवासी}} | rowclass4 = mergedrow| label4 = [[ডোগ্ৰী ভাষা|ডোগ্ৰী]]: | data4 = {{lang|doi|भारतीय प्रवासी}} | rowclass5 = mergedrow| label5 = [[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]]: | data5 = {{lang|gu|ભારતીય প্ৰવાસી}} | rowclass6 = mergedrow| label6 = [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]: | data6 = {{lang|hi|भारतीय प्रवासी}} | rowclass7 = mergedrow| label7 = [[উৰ্দু ভাষা|উৰ্দু]]: | data7 = {{lang|ur|ہندوستانی ڈائاسপورا}} | rowclass8 = mergedrow| label8 = [[কানাড়া ভাষা|কানাড়া]]: | data8 = {{lang|kn|ಭாரತೀಯ ವಲಸೆಗಾರರು}} | rowclass9 = mergedrow| label9 = [[কাশ্মীৰী ভাষা|কাশ্মীৰী]]: | data9 = {{lang|ks|بھارتی نازک}} | rowclass10 = mergedrow| label10 = [[কোংকণী ভাষা|কোংকণী]]: | data10 = {{lang|kok|भारतीय प्रवासी लोक}} | rowclass11 = mergedrow| label11 = [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]]: | data11 = {{lang|mai| 𑒦𑒩𑒞𑒱𑒨 𑒩𑒫𑒰𑒮𑒱}} | rowclass12 = mergedrow| label12 = [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]]: | data12 = {{lang|ml|ഇന്ത്യൻ പ്രവാസികൾ}} | rowclass13 = mergedrow| label13 = [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]]: | data12 = {{lang|mr|परदेशस्थ भारतीय }} | rowclass14 = mergedrow| label14 = [[মেইতেই ভাষা|মণিপুৰী (মেইতেই)]]: | data13 = {{lang|mni|ঈন্দিঅ গি maযাঙ লেইবাক্}} | rowclass15 = mergedrow| label15 = [[নেপালী ভাষা|নেপালী]]: | data14 = {{lang|ne|भारतीय प्रवासी}} | rowclass16 = mergedrow| label16 = [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]]: | data15 = {{lang|or|ଭାରତୀୟ ପ୍ରବାସୀ}} | rowclass17 = mergedrow| label17 = [[পঞ্জাবী ভাষা|পঞ্জাবী]]: | data16 = {{lang|pa|ਭਾਰਤੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ}} | rowclass18 = mergedrow| label18 = [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]]: | data17 = {{lang|sa|भारतीय प्रवासी}} | rowclass19 = mergedrow| label19 = [[চাওঁতালি ভাষা|চাওঁতালি]]: | data18 = {{lang|sat|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱰᱟᱭᱥᱯᱳᱨᱟ}} | rowclass20 = mergedrow| label20 = [[সিন্ধী ভাষা|সিন্ধী]]: | data19 = {{lang|sd| هندستاني پرديسي برادري}} | rowclass21 = mergedrow| label21 = [[তামিল ভাষা|তামিল]]: | data20 = {{lang|ta|இந்திய புலம்பெயர்ந்தோர்}} | rowclass22 = mergedrow| label22 = [[তেলেগু ভাষা|তেলেগু]]: | data21 = {{lang|te|భாரতীয় డయాస్పోరా}} }} }} | native_name_lang = | flag = [[File:Flag of India.svg|border|250px]] | flag_caption = [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা]] | population = '''{{Circa|~৩৭ নিযুত|lk=yes}}''' (২০২৬ আনুমানিক){{Efn|জানুৱাৰী ২০২৬ চনৰ ভাৰতীয় [[বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)|বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]]ৰ আনুমানিক হিচাপ}}<ref name="POI" /> | region1 = {{flag|United States}} | pop1 = ৫,১৬০,২০৩<ref name="ACS 2023">{{cite web |url=https://census.gov |publisher=U.S. Census Bureau |access-date=2024-09-21 |title=US Census Data}}</ref> | region2 = {{flag|UAE}} | pop2 = ৪,৪২৫,১৪৪<ref name="POI"/><ref name="Pew research"/> | region3 = {{flag|Saudi Arabia}} | pop3 = ১৮,৮৪,৪৭৬–২৫,৯৪,৯৪৭<ref name="MEA Saudi"/> | region4 = {{flag|Malaysia}} | pop4 = ২০,১৯,৬০০<ref name="penerangan Malaysia"/> | region5 = {{flag|Myanmar}} | pop5 = ২০,MD,২০৭<ref name="POI"/><ref name="rediff.com"/> | region6 = {{flag|United Kingdom}} | pop6 = ১৯,২৭,১৫০<ref name=2021census/> | region7 = {{flag|Canada}} | pop7 = ১৮,৫৮,৭৫৫<ref name="Canada Census"/> | region8 = {{flag|South Africa}} | pop8 = ১৬,৯৭,৫০৬<ref name="statssa"/> | region9 = {{flag|Kuwait}} | pop9 = ১১,৫২,১৭৫<ref name="External Affairs Report" /> | region10 = {{flag|Oman}} | pop10 = ৬,৮০,০০০–১৩,৭৫,৬৬৭<ref name="Intl Migrant Stock"/> | region11 = {{flag|Singapore}} | pop11 = ৮,১২,০০০<ref name="singstat"/><ref name="et"/> }} '''ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী''' ([[ISO 15919|ISO]]: {{IAST|Bhāratīya Pravāsī}}), চৰকাৰীভাৱে '''অনিবাসী ভাৰতীয়''' ('''NRI''') আৰু '''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''' ('''PIO'''), হৈছে ভাৰতৰ বাহিৰত বসবাস কৰা বা তাৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ লোক, যিসকলে এক বৃহৎ [[দক্ষিণ এছীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী|দক্ষিণ এছীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী গোট]]ৰ অংশ গঠন কৰে। [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ মতে, ''অনিবাসী ভাৰতীয়'' (NRI) হৈছে ভাৰতৰ এনে একাংশ নাগৰিক যিসকলে বৰ্তমান ভাৰতত বসবাস কৰা নাই, আনহাতে ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি'' (PIO) বুলিলে ভাৰতত জন্মগ্ৰহণ কৰা বা ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ এনে লোকক বুজায় যিসকল ভাৰতৰ বাহিৰৰ অন্য দেশৰ নাগৰিক (কিছু ব্যতিক্ৰমৰ বাহিৰে)। ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি'' (PIO) আৰু যিসকল লোক নিজে ভাৰতীয় মূলৰ নহয় কিন্তু এজন ''ভাৰতীয় নাগৰিক'' বা ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''ৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছে, তেওঁলোকক [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব]] (OCI) প্ৰদান কৰা হয়। OCI মৰ্যাদা লাভ কৰা ব্যক্তিসকলক '''ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক''' ('''OCI''') বুলি জনা যায়।<ref>{{cite web |title=Initiatives for Overseas Indians |url=https://www.cgisf.gov.in/page/initiatives-for-overseas-indians/ |publisher=Consulate General of India |access-date=26 March 2023 |archive-date=2023-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326135725/https://www.cgisf.gov.in/page/initiatives-for-overseas-indians/ |url-status=live}}</ref> OCI মৰ্যাদা হৈছে বিদেশী পাছপৰ্ট লৈ ভাৰত ভ্ৰমণ কৰাৰ বাবে এক স্থায়ী ভিছা। ২০২৪ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত উন্নীত কৰা [[বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)|বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]]ৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ভাৰতৰ বাহিৰত ৩৫.৪ নিযুত অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) আৰু ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) (OCI সমূহক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি) বসবাস কৰি আছে। ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলে বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ বহিঃৰাজ্যৰ প্ৰব্ৰজনকাৰী গোট গঠন কৰিছে।<ref name="POI" /> প্ৰতি বছৰে ২.৫ নিযুত (২৫ [[লাখ]]) ভাৰতীয়ই বিদেশলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে, যাৰ ফলত ভাৰত সমগ্ৰ বিশ্বৰ ভিতৰতে বছৰি আটাইতকৈ বেছি প্ৰব্ৰজনকাৰী ওলাই যোৱা দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref>[https://www.news18.com/news/world/planning-to-study-work-in-canada-heres-why-tomorrows-election-could-amend-immigration-rules-4219631.html Planning to Study, Work in Canada? Here's Why Tomorrow's Election Could Amend Immigration Rules] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210920213949/https://www.news18.com/news/world/planning-to-study-work-in-canada-heres-why-tomorrows-election-could-amend-immigration-rules-4219631.html |date=20 September 2021}}, News18, SEPTEMBER 19, 2021.</ref> == আইনী গাঁথনি == === অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) === প্ৰকৃততে, ''[[বিদেশী (আইন)|অনিবাসী]] ভাৰতীয়'' (Non-resident Indian) শব্দটোৱে কেৱল এজন ভাৰতীয় নাগৰিকৰ [[আয়কৰ|কৰ সংক্ৰান্তীয় মৰ্যাদা]]ক বুজায়। [[আয়কৰ আইন, ১৯৬১|আয়কৰ আইন, ১৯৬১]]-ৰ ধাৰা ৬ অনুসৰি, আয়কৰ সংক্ৰান্তীয় উদ্দেশ্যৰ বাবে যিজন ব্যক্তি এক নিৰ্দিষ্ট সময়সীমাৰ বাবে ভাৰতত বসবাস কৰা নাই, তেওঁক অনিবাসী বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name="itact" >{{Citation |title=Income Tax Act |date=18 December 2012 |url=http://law.incometaxindia.gov.in/DIT/Income-tax-acts.aspx |archive-url=https://archive.today/20121218153423/http://law.incometaxindia.gov.in/DIT/Income-tax-acts.aspx |access-date=9 September 2012 |archive-date=18 December 2012 |url-status=live}}</ref> "ভাৰতৰ বাসিন্দা" ব্যক্তি আৰু এজন NRI-ৰ বাবে আয়কৰৰ হাৰ বেলেগ বেলেগ হয়। আয়কৰ আইনৰ উদ্দেশ্যৰ বাবে, "ভাৰতত বাসস্থান" হ’বলৈ হ’লে এটা বিত্তীয় বৰ্ষত অন্ততঃ ১৮২ দিন বা ধাৰাবাহিক চাৰি বছৰত ৩৬৫ দিন আৰু প্ৰাসংগিক বৰ্ষটোত অন্ততঃ ৬০ দিন ভাৰতত থকাটো আৱশ্যক। এই আইন অনুসৰি, যিকোনো ভাৰতীয় নাগৰিক যিয়ে "ভাৰতৰ বাসিন্দা" হোৱাৰ চৰ্তসমূহ পূৰণ নকৰে, তেওঁক ভাৰতৰ অনিবাসী হিচাপে গণ্য কৰা হয় আৰু আয়কৰ পৰিশোধৰ ক্ষেত্ৰত NRI হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সাগৰীয় নাবিকসকলক (Seafarers) সাধাৰণতে NRI বুলি গণ্য কৰা নহয়। কিন্তু যিহেতু তেওঁলোকে ভাৰতৰ বাহিৰত কাম কৰে (প্ৰায়েই ১৮২ দিনতকৈ অধিক সময়), সেয়েহে তেওঁলোকৰ উপাৰ্জনৰ ওপৰত NRI-ৰ দৰেই কৰ আৰোপ কৰা হয়, যদিও তেওঁলোকে এজন নাগৰিকৰ অন্যান্য সকলো অধিকাৰ লাভ কৰে। === ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) === '''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''' ('''PIO''')<ref>PIO OCI Card - MEA, GOI https://mea.gov.in/Portal/CountryQuickLink/703_PIO-OCI.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210309025619/https://mea.gov.in/Portal/CountryQuickLink/703_PIO-OCI.pdf |date=9 March 2021}}</ref> বুলিলে [[পাকিস্তান]], [[আফগানিস্তান]], [[বাংলাদেশ]], [[চীন]], [[ইৰান]], [[ভূটান]], [[শ্ৰীলংকা]] আৰু/বা [[নেপাল]]ৰ নাগৰিকৰ বাহিৰে অন্য দেশৰ এনে এজন বিদেশী নাগৰিকক বুজায়, যিয়ে: * পূৰ্বে এখন ভাৰতীয় [[পাছপৰ্ট]] বহন কৰিছিল, * যাৰ পিতৃ-মাতৃ/ককাদেউতা-আইতা/আজোককাদেউতা-আজোআইতাৰ ভিতৰত যিকোনো এজন [[ভাৰত চৰকাৰ আইন ১৯৩৫|ভাৰত চৰকাৰ আইন, ১৯৩৫]]-ত সংজ্ঞায়িত অনুসৰি ভাৰতত বা পৰৱৰ্তী সময়ত ভাৰতৰ অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা অন্যান্য ভূখণ্ডত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু স্থায়ীভাৱে বসবাস কৰিছিল (অৱশ্যে তেওঁলোকৰ কোনো এজন কেতিয়াও ওপৰত উল্লেখ কৰা দেশসমূহৰ নাগৰিক হ’ব নোৱাৰিব), অথবা * যি এজন ভাৰতীয় নাগৰিকৰ বা এজন PIO-ৰ পত্নী/স্বামী। === ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব (OCI) === {{Main|ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব}} ভাৰতীয় ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰখনৰ বিভিন্ন নেতাৰ বহু প্ৰচেষ্টাৰ অন্তত এক দীৰ্ঘম্যাদী ভিছা আঁচনি প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ইয়াক "ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব" বুলি নামাকৰণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াক সাধাৰণতে ''OCI কাৰ্ড'' বুলি জনা যায়। এই নামটো কিছু পৰিমাণে বিভ্ৰান্তিকৰ, কিয়নো ই প্ৰকৃত ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব প্ৰদান নকৰে। [[ভাৰতৰ সংবিধান]]-এ সম্পূৰ্ণ দ্বৈত নাগৰিকত্বৰ অনুমতি নিদিয়ে। ওচিআই (OCI) কাৰ্ডখন প্ৰকৃততে এখন দীৰ্ঘম্যাদী ভিছা, য’ত ভোটাধিকাৰ আৰু চৰকাৰী চাকৰি লাভৰ ক্ষেত্ৰত নিষেধাজ্ঞা থাকে। এই কাৰ্ডখন বিদেশত থকা কিছুসংখ্যক প্ৰাক্তন ভাৰতীয়ৰ বাবে উপলব্ধ। ই কাৰ্ডধাৰীসকলক বসবাসৰ অধিকাৰ আৰু অন্যান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে যদিও ইয়াত কিছুমান আইনী বাধ্যবাধকতা থাকে। সাংবিধানিক দৃষ্টিকোণৰ পৰা ইয়াক কোনো ধৰণৰ ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব বুলি গণ্য কৰা নহয়। ২০১৪ চনৰ ২৮ ছেপ্টেম্বৰত [[ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী|প্ৰধানমন্ত্ৰী]] [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে PIO আৰু OCI কাৰ্ড দুখন একত্ৰিত কৰা হ’ব বুলি ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite news |last=Sharma |first=Reetu |date=2 March 2016 |title=Modi announces merging of OCI and POI cards, but how will it help: Explained |language=en |website=Oneindia.com |agency=One India |url=http://www.oneindia.com/feature/modi-announces-merging-oci-poi-cards-but-how-will-it-help-explained-1531663.html |url-status=live |access-date=22 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170422122532/http://www.oneindia.com/feature/modi-announces-merging-oci-poi-cards-but-how-will-it-help-explained-1531663.html |archive-date=22 April 2017}}</ref> ২০১৫ চনৰ ৯ জানুৱাৰীত ভাৰত চৰকাৰে ‘ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি’ (PIO) কাৰ্ড আঁচনিখন প্ৰত্যাহাৰ কৰে আৰু ইয়াক ওচিআই (OCI) কাৰ্ড আঁচনিৰ সৈতে একত্ৰিত কৰে। বৰ্তমানৰ পিআইঅ’ কাৰ্ডধাৰীসকলে তেওঁলোকৰ কাৰ্ডসমূহ ওচিআই কাৰ্ডলৈ ৰূপান্তৰ কৰাৰ বাবে আবেদন কৰিব লাগে। [[ভাৰতৰ প্ৰব্ৰজন ব্যুৰো]]ই (Bureau of Immigration) জানিবলৈ দিছিল যে পুৰণি পিআইঅ’ কাৰ্ডসমূহক ২০২৩ চনৰ ৩১ ডিচেম্বৰলৈকে বৈধ ভ্ৰমণ নথি হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হ’ব।<ref>{{Cite web |title=Ministry of External Affairs |url=https://eoi.gov.in/eoisearch/MyPrint.php?17539?001/0004#:~:text=Government%20of%20India%20has%20decided,2023. |access-date=2023-10-10 |website=eoi.gov.in}}</ref> === তুলনা === {| class="wikitable" |+ বাসিন্দা ভাৰতীয়, NRI, PIO আৰু OCI-ৰ মাজত তুলনা<ref>{{Citation |title=Comparative Chart on NRI/PIO/PIO CARD HOLDERS/OCI |date=15 June 2020 |url=http://mha.nic.in/pdfs/oci-chart.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20090619061930/http://mha.nic.in/pdfs/oci-chart.pdf |access-date=15 June 2020 |archive-date=19 June 2009 |url-status=dead}}</ref> ! শ্ৰেণী !! ভাৰতীয় পাছপৰ্ট<br />(ভাৰতীয় নাগৰিক) !! ভাৰতৰ বাসিন্দা !! প্ৰব্ৰজনকাৰী !! কৰ মৰ্যাদা !! OCI কাৰ্ড !! আইনী অধিনিয়ম !! টোকা |- ! ভাৰতীয় (বাসিন্দা) | হয় || হয় || নহয় || হয় || নহয় || [[ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব আইন]]<br />[[পাছপৰ্ট আইন]] || |- ! অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) | হয় || নহয় || হয় <br />(ভাৰতৰ পৰা) || নহয় || নহয় || [[ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব আইন]]<br />[[পাছপৰ্ট আইন]]<br />[[আয়কৰ আইন, ১৯৬১|আয়কৰ আইন, ১৯৬১]]<ref name="itact" /> || |- ! ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO){{ref|n1|১}} /<br />ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক (OCI){{ref|n2|২}} | নহয় || হয় (ভাৰতত থাকিলে)<br />অন্যথা, নহয় || হয় <br />(ভাৰতত) || হয় <br />(যদি ভাৰতৰ বাসিন্দা হয়)<br />ইউনিয়ন স্তৰত, নহয় || হয় || [[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০০৩]]<br />(ধাৰা ৭ক–ঘ) || আজীৱন ভিছা /<br />[[স্থায়ী বাসস্থান]] |} {| class="wikitable" |+ PIO আৰু OCI ! বিদেশী নাগৰিক !! OCI কাৰ্ডৰ বাবে যোগ্য !! ব্যতিক্ৰম !! আইনী অধিনিয়ম !! OCI লাভ কৰাৰ পিছৰ মৰ্যাদা |- ! ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) | হয় || – || – || [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব#PIO OCIs|PIO OCI]] |- ! অন্যান্য | নহয় || হয়, যদি কোনো ভাৰতীয় নাগৰিক বা PIO OCI-ৰ সৈতে দুই বছৰতকৈ অধিক সময় ধৰি বিবাহপাশত আৱদ্ধ থাকে || [[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০০৩]]<br />(ধাৰা ৭ক(ঘ)) || [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব#Non-PIO OCIs|Non-PIO OCI]] |} <small>'''টোকা:'''</small> :১. {{note|n1}}<small>ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) বুলিলে ভাৰতীয় জন্ম বা বংশোদ্ভৱ এনে লোকক বুজায় যিসকল ভাৰতৰ নাগৰিক নহয়, কিন্তু অন্য দেশৰ নাগৰিক। যিসকল PIO-ই OCI কাৰ্ডৰ জৰিয়তে ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰিছে, তেওঁলোকক ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক (OCI) বুলি জনা যায়। পূৰ্বতে PIo কাৰ্ড নামেৰে জনাজাত এই কাৰ্ডখন ২০১৪ চনৰ পৰা OCI কাৰ্ডৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হৈছে।</small> :২. {{note|n2}}<small>ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকসকলৰ ভিতৰত PIO OCI আৰু অনা-PIO OCI দুয়োটা গোটেই অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও যিসকল বিদেশী নাগৰিকে ভাৰতীয় নাগৰিকক বিয়া কৰায়, তেওঁলোকেও ওচিআই কাৰ্ড লাভ কৰিব পাৰে। সেয়েহে, অনা-পিআইঅ’ ওচিআই (Non-PIO OCI) সকল যিহেতু ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ অংশ নহয়, সেয়ে তেওঁলোকক ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হোৱা নাই।</small> == ভাৰতৰ পৰা প্ৰব্ৰজনৰ ইতিহাস == === আৰব উপদ্বীপ === {{See also|ওমানত থকা ভাৰতীয়সকল|এডেন প্ৰটেক্টৰেট}} === মধ্য এছিয়া === নৰসিংহন আৰু অন্যান্য গৱেষকসকলে (২০১৯)<ref>{{cite journal |last1=Narasimhan |first1=Vagheesh M. |last2=Patterson |first2=Nick |last3=Moorjani |first3=Priya |last4=Rohland |first4=Nadin |last5=Bernardos |first5=Rebecca |last6=Mallick |first6=Swapan |last7=Lazaridis |first7=Iosif |last8=Nakatsuka |first8=Nathan |last9=Olalde |first9=Iñigo |last10=Lipson |first10=Mark |last11=Kim |first11=Alexander M. |last12=Olivieri |first12=Luca M. |last13=Coppa |first13=Alfredo |last14=Vidale |first14=Massimo |last15=Mallory |first15=James |last16=Moiseyev |first16=Vyacheslav |last17=Kitov |first17=Egor |last18=Monge |first18=Janet |last19=Adamski |first19=Nicole |last20=Alex |first20=Neel |last21=Broomandkhoshbacht |first21=Nasreen |last22=Candilio |first22=Francesca |last23=Callan |first23=Kimberly |last24=Cheronet |first24=Olivia |last25=Culleton |first25=Brendan J. |last26=Ferry |first26=Matthew |last27=Fernandes |first27=Daniel |last28=Freilich |first28=Suzanne |last29=Gamarra |first29=Beatriz |last30=Gaudio |first30=Daniel |last31=Hajdinjak |first31=Mateja |last32=Harney |first32=Éadaoin |last33=Harper |first33=Thomas K. |last34=Keating |first34=Denise |last35=Lawson |first35=Ann Marie |last36=Mah |first36=Matthew |last37=Mandl |first37=Kirsten |last38=Michel |first38=Megan |last39=Novak |first39=Mario |last40=Oppenheimer |first40=Jonas |last41=Rai |first41=Niraj |last42=Sirak |first42=Kendra |last43=Slon |first43=Viviane |last44=Stewardson |first44=Kristin |last45=Zalzala |first45=Fatma |last46=Zhang |first46=Zhao |last47=Akhatov |first47=Gaziz |last48=Bagashev |first48=Anatoly N. |last49=Bagnera |first49=Alessandra |last50=Baitanayev |first50=Bauryzhan |last51=Bendezu-Sarmiento |first51=Julio |last52=Bissembaev |first52=Arman A. |last53=Bonora |first53=Gian Luca |last54=Chargynov |first54=Temirlan T. |last55=Chikisheva |first55=Tatiana |last56=Dashkovskiy |first56=Petr K. |last57=Derevianko |first57=Anatoly |last58=Dobeš |first58=Miroslav |last59=Douka |first59=Katerina |last60=Dubova |first60=Nadezhda |last61=Duisengali |first61=Meiram N. |last62=Enshin |first62=Dmitry |last63=Epimakhov |first63=Andrey |last64=Fribus |first64=Alexey V. |last65=Fuller |first65=Dorian |last66=Goryachev |first66=Alexander |last67=Gromov |first67=Andrey |last68=Grushin |first68=Sergey P. |last69=Hanks |first69=Bryan |last70=Judd |first70=Margaret |last71=Kazizov |first71=Erlan |last72=Khokhlov |first72=Aleksander |last73=Krygin |first73=Aleksander P. |last74=Kupriyanova |first74=Elena |last75=Kuznetsov |first75=Pavel |last76=Luiselli |first76=Donata |last77=Maksudov |first77=Farhod |last78=Mamedov |first78=Aslan M. |last79=Mamirov |first79=Talgat B. |last80=Meiklejohn |first80=Christopher |last81=Merrett |first81=Deborah C. |last82=Micheli |first82=Roberto |last83=Mochalov |first83=Oleg |last84=Mustafokulov |first84=Samariddin |last85=Nayak |first85=Ayushi |last86=Pettener |first86=Davide |last87=Potts |first87=Richard |last88=Razhev |first88=Dmitry |last89=Rykun |first89=Marina |last90=Sarno |first90=Stefania |last91=Savenkova |first91=Tatyana M. |last92=Sikhymbaeva |first92=Kulyan |last93=Slepchenko |first93=Sergey M. |last94=Soltobaev |first94=Oroz A. |last95=Stepanova |first95=Nadezhda |last96=Svyatko |first96=Svetlana |last97=Tabaldiev |first97=Kubatbek |last98=Teschler-Nicola |first98=Maria |last99=Tishkin |first99=Alexey A. |display-authors=1 |last100=Tkachev |first100=Vitaly V. |last101=Vasilyev |first101=Sergey |last102=Velemínský |first102=Petr |last103=Voyakin |first103=Dmitriy |last104=Yermolayeva |first104=Antonina |last105=Zahir |first105=Muhammad |last106=Zubkov |first106=Valery S. |last107=Zubova |first107=Alisa |last108=Shinde |first108=Vasant S. |last109=Lalueza-Fox |first109=Carles |last110=Meyer |first110=Matthias |last111=Anthony |first111=David |last112=Boivin |first112=Nicole |last113=Thangaraj |first113=Kumarasamy |last114=Kennett |first114=Douglas J. |last115=Frachetti |first115=Michael |last116=Pinhasi |first116=Ron |last117=Reich |first117=David |title=The formation of human populations in South and Central Asia |journal=Science |date=6 September 2019 |volume=365 |issue=6457 |article-number=eaat7487 |doi=10.1126/science.aat7487 |pmid=31488661 |pmc=6822619 |bibcode=2019Sci...365t7487N }}</ref> তথ্য পাইছে যে [[ব্ৰঞ্জ যুগ]]ত [[মধ্য এছিয়া]]ত এক "সিন্ধু পৰিধীয়" (Indus periphery) জনসংখ্যাই বাস কৰিছিল। তেওঁলোকে [[সিন্ধু উপত্যকা সভ্যতা]]ৰ পৰা প্ৰব্ৰজন কৰিছিল আৰু বাণিজ্যৰ উদ্দেশ্যে বেক্ট্ৰিয়া-মাৰ্গিয়ানা প্ৰত্নতাত্ত্বিক কমপ্লেক্সৰ (BMAC) বসতিস্থলসমূহত নিৰৱচ্ছিন্নভাৱে বসবাস কৰিছিল; মধ্য এছিয়াত সিন্ধু উপত্যকাৰ মোহৰ (Seals) আৱিষ্কাৰ হোৱাটোৱে এই কথা প্ৰমাণ কৰে।<ref>Possehl, Gregory L, The Indus Civilization: A Contemporary Perspective, New Delhi: Dev Publishers & Distributor, 2002, Page 231</ref> মধ্য এছিয়া আৰু আৰৱ ভূখণ্ডত আধুনিক ভাৰতীয় ব্যৱসায়ী প্ৰব্ৰজনকাৰী গোটসমূহৰ উৎপত্তি ১৬ শতিকাৰ মাজভাগত হৈছিল আৰু ই প্ৰায় চাৰি শতিকাতকৈও অধিক সময় ধৰি সক্ৰিয় আছিল। [[ছাফাৱী ৰাজবংশ|ছাফাৱী ইৰান]]ত হিন্দু আৰু মুছলমান দুয়োটা ধৰ্মীয় পটভূমিৰ [[মূলতান|মুলতানী]], [[শিকাৰপুৰ, সিন্ধু|শিকাৰপুৰী]] আৰু মাৱাৰৰ লোকসকলে বেংকাৰ আৰু ব্যৱসায়ী হিচাপে কাম কৰিছিল। এজন আৰ্মেনীয় ইতিহাসবিদৰ মতে, হামাদানত থকা হিন্দু ব্যৱসায়ীসকলক [[অটোমান সাম্ৰাজ্য]]ই গণহত্যা কৰিছিল; যাৰ ফলত ইৰানত অটোমান আৰু আফগান যুদ্ধৰ (১৭২২-২৭) বাবে ভাৰতীয় ব্যৱসায়ী সম্প্ৰদায়ৰ সংখ্যা বহুখিনি হ্ৰাস পাইছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=India vii. Relations: the Afsharid and Zand Periods |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/india-vii-relations-the-afsharid-and-zand-periods |access-date=1 January 2017 |date=15 December 2004 |volume=XIII |pages=21–26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200228122428/http://www.iranicaonline.org/articles/india-vii-relations-the-afsharid-and-zand-periods |archive-date=28 February 2020 |url-status=live}}</ref> কেৰমানত হিন্দু পটভূমিৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ এখন নিজা কাৰাভান্সাৰাই (Caravanserai - পন্থীনিৱাস) আছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=BĀZĀR ii. Organization and Function |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/bazar-ii |access-date=1 January 2017 |date=15 December 1989 |volume=IV |pages=25–30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101162115/http://www.iranicaonline.org/articles/bazar-ii |archive-date=1 January 2017 |url-status=live}}</ref> পাৰস্যৰ ছাফাৱী ৰাজবংশৰ শাসনকালত জিন চাৰ্ডিন, জিন ডি থেভেনট, এডাম অলেয়াৰিয়াছ আৰু এফ. এ. কতোভে ভাৰতীয় পটভূমিৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে, য’ত তেওঁলোকে ইহুদী আৰু আৰ্মেনীয়সকলৰ সৈতে বাস কৰিছিল। ইৰানত নাদিৰ শ্বাহৰ কঠোৰ দমনমূলক নীতি আৰু আফগান খিলজি যুদ্ধৰ পিছত সঁহাৰি স্বৰূপে শিখ আৰু হিন্দু পটভূমিৰ ভাৰতীয় ব্যৱসায়ীসকলে পাৰস্যৰ কাজাৰ আৰু জন্দ ৰাজবংশৰ সময়তো বসবাস কৰিছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=India xiii. Indo-iranian Commercial Relations |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/india-xiii-indo-iranian-commercial-relations |access-date=1 January 2017 |date=15 December 2004 |volume=XIII |pages=44–47 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117083050/http://www.iranicaonline.org/articles/india-xiii-indo-iranian-commercial-relations |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> জৰ্জ ফৰেষ্টাৰৰ মতে, ১৭৮৩ চনত কান্দাহাৰত থকা হিন্দু মূলৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ পৰা চমৰকন্দী আৰু বুখাৰাৰ ব্যৱসায়ীসকলে ভাৰতীয় নীল (Indigo dye) ক্ৰয় কৰিছিল। এলফিনষ্টোনৰ (১৮১৫) বিৱৰণ অনুসৰি, কান্দাহাৰৰ আটাইতকৈ ওখ অট্টালিকাবোৰৰ গৰাকী আছিল হিন্দুসকল। লামছডেনে কান্দাহাৰত হিন্দুসকলৰ মালিকানাধীন ৩৫০খন দোকানৰ তথ্য নথিভুক্ত কৰিছিল। কান্দাহাৰৰ বিত্তীয় লেনদেন, বহুমূলীয়া ধাতু আৰু বস্ত্ৰৰ ব্যৱসায় আদি সকলোবোৰ মূলত শিখ আৰু হিন্দু ব্যৱসায়ীসকলে চম্ভালিছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=Kandahar i. Historical Geography to 1979 |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/kandahar-historical-geography-to-1979 |access-date=1 January 2017 |date=15 December 2010 |volume=XV |pages=466–475 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117091401/http://www.iranicaonline.org/articles/kandahar-historical-geography-to-1979 |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> পেশোৱাৰী আৰু [[শিকাৰপুৰ, সিন্ধু|শিকাৰপুৰী]] ভাৰতীয় ব্যৱসায়ীসকল মধ্য এছিয়াৰ ব্যৱসায়-বাণিজ্যৰ সৈতে জড়িত আছিল। শিকাৰপুৰী ব্যৱসায়ীসকলে [[বুখাৰা আমিৰশ্বাহী|বুখাৰা আমিৰশ্বাহীত]] শস্যৰ ব্যৱসায় আৰু [[ফাৰগানা]]ৰ কপাহৰ খেতিত বিনিয়োগ কৰিছিল। তেওঁলোকে বুখাৰাত আইনীভাৱে সুতৰ বিনিময়ত ধন ধাৰে দিয়া (Money lending) ব্যৱসায়ো কৰিছিল, যিটো কৰাৰ তেওঁলোকৰ [[ৰাছিয়ান তুৰ্কীস্তান]]ত কোনো আইনী অধিকাৰ নাছিল।<ref>{{Cite book |author=Claude Markovits |url=https://books.google.com/books?id=M2vu7Odjz6kC |title=The Global World of Indian Merchants, 1750–1947: Traders of Sind from Bukhara to Panama |date=22 June 2000 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-43127-9 |page=191 |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210713032126/https://books.google.com/books?id=M2vu7Odjz6kC |archive-date=13 July 2021 |url-status=live}}</ref> চমৰকন্দত ইহুদী, হিন্দু, [[বেলুচ লোক|বেলুচ]], পাৰ্চী আৰু আৰৱীয়সকলে একেলগে বসবাস কৰিছিল; আনহাতে ইৰানৰ বেলুচিস্তান আৰু [[খোৰাচান]] অঞ্চলত হিন্দু আৰু [[বাহাই ধৰ্ম|বাহাই]] ধৰ্মাৱলম্বী লোকসকলে বাস কৰিছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=ETHNOGRAPHY (Text) |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/ethnography-i |access-date=1 January 2017 |date=15 December 1998 |volume=IX |pages=9–28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117060912/http://www.iranicaonline.org/articles/ethnography-i |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> উইঘুৰ ব্যৱসায়ীসকলে হিন্দু সুতখোৰসকলক (Usurers) তেওঁলোকে গৰুৰ মাংস খাই নেকি বুলি চিঞৰি চিঞৰি সুধি বা তেওঁলোকৰ থকা ঠাইৰ আশপাশে গৰুৰ ছাল ওলমাই থৈ হাৰাশাস্তি কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও ১৯০৭ চনত [[পোছকাম কাউণ্টি, ছিনজিয়াং|পোছকাম]] আৰু [[য়াৰকাণ্ড কাউণ্টি|য়াৰকাণ্ড]]ত উইঘুৰ মহিলাক বিয়া কৰোৱাৰ অপৰাধত উইঘুৰ পুৰুষসকলে দিত্তী ৰামৰ দৰে হিন্দুসকলৰ ওপৰত আক্ৰমণ চলাই দাঙ্গাৰ সৃষ্টি কৰিছিল। তেওঁলোকে এই ভাৰতীয়সকলৰ শিৰোচ্ছেদ কৰিবলৈ দাবী জনাইছিল আৰু শিল দলিয়াই হত্যা কৰিছিল, যাৰ ফলত এক তীব্ৰ [[হিন্দুবিদ্বেষ|হিন্দুবিৰোধী হিংসাত্মক পৰিৱেশ]]ৰ সৃষ্টি হৈছিল।<ref>{{cite thesis |last=Schluessel |first=Eric T |title=The Muslim Emperor of China: Everyday. Politics in Colonial Xinjiang, 1877-1933 |type=Doctoral dissertation |publisher=Harvard |url=https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/33493602/SCHLUESSEL-DISSERTATION-2016.pdf |pages=207, 208 |archive-date=2022-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922115430/https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/33493602/SCHLUESSEL-DISSERTATION-2016.pdf |url-status=live}}</ref> আনকি হিন্দু ধৰ্মী ভাৰতীয় সুতখোৰসকলে এটা ধৰ্মীয় শোভাযাত্ৰা উলিওৱাৰ বাবেও মুছলমান উইঘুৰসকলে তেওঁলোকৰ ওপৰত জঘন্য আক্ৰমণ চলাইছিল।<ref>{{cite book |last1=Hultvall |first1=John |title=Mission and Revolution in Central Asia The MCCS Mission Work in Eastern Turkestan 1892-1938 |url=https://equmeniakyrkan.se/wp-content/uploads/2019/12/mission-and-revolution-part-1-hultvall-eng.pdf |pages=8 |archive-date=2022-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220428002913/https://equmeniakyrkan.se/wp-content/uploads/2019/12/mission-and-revolution-part-1-hultvall-eng.pdf |url-status=live}}</ref> ১৮৯৬ চনত দুজন উইঘুৰ তুৰ্কীয়ে এজন হিন্দু ব্যৱসায়ীক আক্ৰমণ কৰাৰ অপৰাধত ব্ৰিটিছ কনচুল [[মেকাৰ্টনী দূতাবাস|মেকাৰ্টনীয়ে]] দোষী উইঘুৰ দুজনক চাবুকেৰে কোবাই শাস্তি দিবলৈ দাবী জনাইছিল।<ref>{{cite book |last1=Nightingale |last2=Skrine |last2=C.P. |title=Macartney at Kashgar: New Light on British, Chinese and Russian Activities in Sinkiang, 1890-1918 |date=2013 |publisher=Routledge |isbn=978-1136576164 |edition=reprint |url=https://books.google.com/books?id=Bbr5AQAAQBAJ&dq=sharpcut+horse+turki&pg=PT93}}</ref> [[ছিনজিয়াং|ছিনজিয়াং]]ত থকা ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ হিন্দু পটভূমিৰ সুতখোৰ আৰু ব্যৱসায়ীসকলৰ নিৰাপত্তা ব্ৰিটিছ কনচুল জেনেৰেলৰ দ্বাৰা সুনিশ্চিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Officially+protect+rights+traders+money+lenders+eastern+end+parish+roughly&pg=PA97 |title=Setting the East Ablaze: On Secret Service in Bolshevik Asia |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0-19-280212-5 |pages=97– |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120459/https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Officially+protect+rights+traders+money+lenders+eastern+end+parish+roughly&pg=PA97 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=although+messages+morse+telegraph+line+wireless+invaluable+radio+disposal+rounded&pg=PT57 |title=Setting the East Ablaze: Lenin's Dream of an Empire in Asia |date=16 February 2012 |publisher=Hodder & Stoughton |isbn=978-1-84854-725-4 |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120458/https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=although+messages+morse+telegraph+line+wireless+invaluable+radio+disposal+rounded&pg=PT57 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref> ৰাছিয়ান শৰণাৰ্থী, মিছনেৰী আৰু ব্ৰিটিছ-ভাৰতীয় হিন্দু ব্যৱসায়ীসকল প্ৰায়েই [[কাছগাৰ|কাছগাৰী]] গুণ্ডাবাহিনীৰ লক্ষ্য হৈ পৰিছিল, যাৰ বাবে ব্ৰিটেইনৰ কনচুলেট জেনেৰেলৰ কাৰ্যালয়টো তেওঁলোকৰ বাবে এটা আশ্ৰয়স্থল স্বৰূপ আছিল।<ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Gillan+refuge+Hindu+money+lenders+traders+citizenship+Russians&pg=PA191 |title=Setting the East Ablaze: On Secret Service in Bolshevik Asia |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0-19-280212-5 |pages=191– |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120454/https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Gillan+refuge+Hindu+money+lenders+traders+citizenship+Russians&pg=PA191 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=pay+any+attention+flee+intelligence+sergeants+posted+impossible+tours&pg=PT107 |title=Setting the East Ablaze: Lenin's Dream of an Empire in Asia |date=16 February 2012 |publisher=Hodder & Stoughton |isbn=978-1-84854-725-4 |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120453/https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=pay+any+attention+flee+intelligence+sergeants+posted+impossible+tours&pg=PT107 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref> [[পূব তুৰ্কীস্তান প্ৰথম প্ৰজাতন্ত্ৰ|পূব তুৰ্কীস্তান প্ৰথম প্ৰজাতন্ত্ৰ]]ৰ সময়ত শেম্বা বজাৰত উইঘুৰসকলৰ হাতত দুজন হিন্দু ধৰ্মী লোক অত্যন্ত নিষ্ঠুৰ আৰু মধ্যযুগীয় বৰ্বৰতাৰে প্ৰাণ হেৰুৱাব lগা হৈছিল।<ref>{{Cite book |author=Andrew D. W. Forbes |url=https://books.google.com/books?id=IAs9AAAAIAAJ&pg=PA76 |title=Warlords and Muslims in Chinese Central Asia: A Political History of Republican Sinkiang 1911–1949 |date=9 October 1986 |publisher=CUP Archive |isbn=978-0-521-25514-1 |pages=76– |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522170728/https://books.google.com/books?id=IAs9AAAAIAAJ&pg=PA76 |archive-date=22 May 2020 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth&pg=PT122 |title=Setting the East Ablaze: Lenin's Dream of an Empire in Asia |date=16 February 2012 |publisher=Hodder & Stoughton |isbn=978-1-84854-725-4 |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120450/https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth&pg=PT122 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&pg=PA222 |title=Setting the East Ablaze: On Secret Service in Bolshevik Asia |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0-19-280212-5 |pages=222– |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522170637/https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&pg=PA222 |archive-date=22 May 2020 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Nils Peter Ambolt |url=https://books.google.com/books?id=HH1CAAAAIAAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth |title=Karavan: Travels in Eastern Turkestan |publisher=Blackie & son, limited |year=1939 |page=169 |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120457/https://books.google.com/books?id=HH1CAAAAIAAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref> হত্যা কৰা ব্ৰিটিছ ভাৰতীয়সকলৰ বহুমূলীয়া সামগ্ৰীসমূহ লুণ্ঠন কৰা হৈছিল। === দক্ষিণ-পূব এছিয়া === {{see also|দক্ষিণ-পূব এছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম|দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্ম|চিটি}} === ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক শাসন (১৬১২ ৰ পৰা ১৯৪৭) === {{see also|ব্ৰিটিছ ৰাজ}} === স্বাধীনতা-পৰৱৰ্তী কাল === [[File:India Square JC jeh.JPG|thumb|right|সমগ্ৰ বিশ্বৰ বিভিন্ন [[মহানগৰীয় অঞ্চল]]ত ভাৰতীয় মূলৰ লোকসকলে এক উচ্চ [[জনগাঁথনিগত পৰিচিতি]] অৰ্জন কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে, যাৰ ভিতৰত যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ [[নিউ জাৰ্চি]]ৰ [[জাৰ্চি চিটি, নিউ জাৰ্চি#জনগাঁথনি|জাৰ্চি চিটি]]ৰ [[ইণ্ডিয়া স্কোৱাৰ]] (''লিটল [[বম্বে]]''<ref>Kiniry, Laura. "Moon Handbooks New Jersey", Avalon Travel Publishing, 2006. pg. 34 {{ISBN|1-56691-949-5}}. Retrieved 11 April 2015.</ref>) অন্যতম, যিটো [[পশ্চিম গোলাৰ্ধ]]ৰ ভিতৰতে এছিয়ান ভাৰতীয়সকলৰ সৰ্বাধিক কেন্দ্ৰীভূত বাসস্থান হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref>{{Cite news |author=Laryssa Wirstiuk |date=21 April 2014 |title=Neighborhood Spotlight: Journal Square |work=Jersey City Independent |url=http://www.jerseycityindependent.com/2014/04/neighborhood-spotlight-journal-square/ |url-status=dead |access-date=11 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630085618/http://www.jerseycityindependent.com/2014/04/neighborhood-spotlight-journal-square/ |archive-date=30 June 2018}}</ref><ref>{{Cite web |title=Yearbook of Immigration Statistics: 2012 Supplemental Table 2 |url=https://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/immigration-statistics/yearbook/2012/LPR/immsuptable2d.xls |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141222152450/http://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/immigration-statistics/yearbook/2012/LPR/immsuptable2d.xls |archive-date=22 December 2014 |access-date=11 April 2015 |publisher=US Department of Homeland Security}}</ref><ref>{{Cite web |title=Yearbook of Immigration Statistics: 2011 Supplemental Table 2 |url=https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/yearbook/2011/immsuptable2d.xls |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170707193758/https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/yearbook/2011/immsuptable2d.xls |archive-date=7 July 2017 |access-date=11 April 2015 |publisher=US Department of Homeland Security}}</ref><ref>{{Cite web |title=Yearbook of Immigration Statistics: 2010 Supplemental Table 2 |url=https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/yearbook/2010/immsuptable2d.xls |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170707181534/https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/yearbook/2010/immsuptable2d.xls |archive-date=7 July 2017 |access-date=11 April 2015 |publisher=Department of Homeland Security}}</ref>]] [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]]ৰ পৰা স্বাধীনতা লাভ কৰাৰ পিছত, দেশৰ অন্তৰ্ভাগৰ প্ৰব্ৰজনৰ বিপৰীতে চৰকাৰৰ জ্যেষ্ঠ নেতাসকলে ঐতিহাসিকভাৱে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰব্ৰজনৰ ওপৰত কোনো বিশেষ মন্তব্য কৰা নাই। ইয়াৰ পৰিণতিত, ই কেৱল তেনে কিছুমান ৰাজ্যৰ বাবেহে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক বিষয় হৈ ৰৈছে যিবোৰ ৰাজ্যৰ বুজনসংখ্যক লোক বিদেশলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছে, যেনে— [[কেৰালা]], [[পঞ্জাব (ভাৰত)|পঞ্জাব]], [[তামিলনাডু]] আৰু কিছু পৰিমাণে [[গুজৰাট]], [[অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ]] আৰু [[গোৱা]]। অৱশ্যে, এই প্ৰব্ৰজন প্ৰক্ৰিয়াটোৱে বুজনসংখ্যক ভাৰতীয় জনসংখ্যা থকা দেশসমূহৰ সৈতে ভাৰতৰ অৰ্থনৈতিক ([[বিদেশী প্ৰত্যক্ষ বিনিয়োগ]]), সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক সম্পৰ্ক ৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত এক মুখ্য চালিকা শক্তি হিচাপে কাম কৰি আহিছে। উদাহৰণস্বৰূপে, ২০০৮ চনত স্বাক্ষৰিত হোৱা [[ভাৰত-আমেৰিকা অসামৰিক পৰমাণু চুক্তি]]ৰ ক্ষেত্ৰত [[ভাৰতীয় আমেৰিকানসকল|ভাৰতীয় আমেৰিকানসকলে]] চলোৱা তীব্ৰ লবীঙৰ প্ৰভাৱ অপৰিসীম আছিল।<ref>{{Cite web |last=Rao |first=Ashok |date=2013-03-17 |title=The Indian Diaspora - Past, Present and Future |url=https://www.america-times.com/the-indian-diaspora-past-present-and-future/ |access-date=2024-08-30 |website=The America Times |language=en-US}}</ref> ==আৰু চাওক== *[[বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী]] *[[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব]] *[[ওমানত থকা ভাৰতীয়সকল]] *[[এডেন প্ৰটেক্টৰেট]] *[[দক্ষিণ-পূব এছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম]] *[[দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্ম]] *[[চিটি]] *[[ব্ৰিটিছ ৰাজ]] ==টোকা== <references group="টোকা"/> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] lscnno2j1gd3m4dtpjpxlf71vxbq6q8 645487 645485 2026-10-16T13:22:00Z Kandarpajit Kallol 6257 /* আৰু চাওক */ 645487 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}{{Infobox ethnic group | group = ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী (Indian diaspora) | native_name = {{collapsible list |titlestyle = text-align:center; font-size:85%; |title = {{nobold|অন্যান্য অনুসূচিত ভাষাসমূহ:}} |{{Infobox|subbox=yes|bodystyle= font-size:80%; | rowclass1 = mergedrow| label1 = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]: | data1 = {{lang|as|ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী}} | rowclass2 = mergedrow| label2 = [[বঙালী ভাষা|বঙালী]]: | data2 = {{lang|bn|ভারতীয় প্রবাসী}} | rowclass3 = mergedrow| label3 = [[বড়ো ভাষা|বড়ো]]: | data3 = {{lang|brx|भारतीय प्रवासी}} | rowclass4 = mergedrow| label4 = [[ডোগ্ৰী ভাষা|ডোগ্ৰী]]: | data4 = {{lang|doi|भारतीय प्रवासी}} | rowclass5 = mergedrow| label5 = [[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]]: | data5 = {{lang|gu|ભારતીય প্ৰવાસી}} | rowclass6 = mergedrow| label6 = [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]: | data6 = {{lang|hi|भारतीय प्रवासी}} | rowclass7 = mergedrow| label7 = [[উৰ্দু ভাষা|উৰ্দু]]: | data7 = {{lang|ur|ہندوستانی ڈائاسপورا}} | rowclass8 = mergedrow| label8 = [[কানাড়া ভাষা|কানাড়া]]: | data8 = {{lang|kn|ಭாரತೀಯ ವಲಸೆಗಾರರು}} | rowclass9 = mergedrow| label9 = [[কাশ্মীৰী ভাষা|কাশ্মীৰী]]: | data9 = {{lang|ks|بھارتی نازک}} | rowclass10 = mergedrow| label10 = [[কোংকণী ভাষা|কোংকণী]]: | data10 = {{lang|kok|भारतीय प्रवासी लोक}} | rowclass11 = mergedrow| label11 = [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]]: | data11 = {{lang|mai| 𑒦𑒩𑒞𑒱𑒨 𑒩𑒫𑒰𑒮𑒱}} | rowclass12 = mergedrow| label12 = [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]]: | data12 = {{lang|ml|ഇന്ത്യൻ പ്രവാസികൾ}} | rowclass13 = mergedrow| label13 = [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]]: | data12 = {{lang|mr|परदेशस्थ भारतीय }} | rowclass14 = mergedrow| label14 = [[মেইতেই ভাষা|মণিপুৰী (মেইতেই)]]: | data13 = {{lang|mni|ঈন্দিঅ গি maযাঙ লেইবাক্}} | rowclass15 = mergedrow| label15 = [[নেপালী ভাষা|নেপালী]]: | data14 = {{lang|ne|भारतीय प्रवासी}} | rowclass16 = mergedrow| label16 = [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]]: | data15 = {{lang|or|ଭାରତୀୟ ପ୍ରବାସୀ}} | rowclass17 = mergedrow| label17 = [[পঞ্জাবী ভাষা|পঞ্জাবী]]: | data16 = {{lang|pa|ਭਾਰਤੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ}} | rowclass18 = mergedrow| label18 = [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]]: | data17 = {{lang|sa|भारतीय प्रवासी}} | rowclass19 = mergedrow| label19 = [[চাওঁতালি ভাষা|চাওঁতালি]]: | data18 = {{lang|sat|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱰᱟᱭᱥᱯᱳᱨᱟ}} | rowclass20 = mergedrow| label20 = [[সিন্ধী ভাষা|সিন্ধী]]: | data19 = {{lang|sd| هندستاني پرديسي برادري}} | rowclass21 = mergedrow| label21 = [[তামিল ভাষা|তামিল]]: | data20 = {{lang|ta|இந்திய புலம்பெயர்ந்தோர்}} | rowclass22 = mergedrow| label22 = [[তেলেগু ভাষা|তেলেগু]]: | data21 = {{lang|te|భாரতীয় డయాస్పోరా}} }} }} | native_name_lang = | flag = [[File:Flag of India.svg|border|250px]] | flag_caption = [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা]] | population = '''{{Circa|~৩৭ নিযুত|lk=yes}}''' (২০২৬ আনুমানিক){{Efn|জানুৱাৰী ২০২৬ চনৰ ভাৰতীয় [[বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)|বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]]ৰ আনুমানিক হিচাপ}}<ref name="POI" /> | region1 = {{flag|United States}} | pop1 = ৫,১৬০,২০৩<ref name="ACS 2023">{{cite web |url=https://census.gov |publisher=U.S. Census Bureau |access-date=2024-09-21 |title=US Census Data}}</ref> | region2 = {{flag|UAE}} | pop2 = ৪,৪২৫,১৪৪<ref name="POI"/><ref name="Pew research"/> | region3 = {{flag|Saudi Arabia}} | pop3 = ১৮,৮৪,৪৭৬–২৫,৯৪,৯৪৭<ref name="MEA Saudi"/> | region4 = {{flag|Malaysia}} | pop4 = ২০,১৯,৬০০<ref name="penerangan Malaysia"/> | region5 = {{flag|Myanmar}} | pop5 = ২০,MD,২০৭<ref name="POI"/><ref name="rediff.com"/> | region6 = {{flag|United Kingdom}} | pop6 = ১৯,২৭,১৫০<ref name=2021census/> | region7 = {{flag|Canada}} | pop7 = ১৮,৫৮,৭৫৫<ref name="Canada Census"/> | region8 = {{flag|South Africa}} | pop8 = ১৬,৯৭,৫০৬<ref name="statssa"/> | region9 = {{flag|Kuwait}} | pop9 = ১১,৫২,১৭৫<ref name="External Affairs Report" /> | region10 = {{flag|Oman}} | pop10 = ৬,৮০,০০০–১৩,৭৫,৬৬৭<ref name="Intl Migrant Stock"/> | region11 = {{flag|Singapore}} | pop11 = ৮,১২,০০০<ref name="singstat"/><ref name="et"/> }} '''ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী''' ([[ISO 15919|ISO]]: {{IAST|Bhāratīya Pravāsī}}), চৰকাৰীভাৱে '''অনিবাসী ভাৰতীয়''' ('''NRI''') আৰু '''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''' ('''PIO'''), হৈছে ভাৰতৰ বাহিৰত বসবাস কৰা বা তাৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ লোক, যিসকলে এক বৃহৎ [[দক্ষিণ এছীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী|দক্ষিণ এছীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী গোট]]ৰ অংশ গঠন কৰে। [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ মতে, ''অনিবাসী ভাৰতীয়'' (NRI) হৈছে ভাৰতৰ এনে একাংশ নাগৰিক যিসকলে বৰ্তমান ভাৰতত বসবাস কৰা নাই, আনহাতে ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি'' (PIO) বুলিলে ভাৰতত জন্মগ্ৰহণ কৰা বা ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ এনে লোকক বুজায় যিসকল ভাৰতৰ বাহিৰৰ অন্য দেশৰ নাগৰিক (কিছু ব্যতিক্ৰমৰ বাহিৰে)। ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি'' (PIO) আৰু যিসকল লোক নিজে ভাৰতীয় মূলৰ নহয় কিন্তু এজন ''ভাৰতীয় নাগৰিক'' বা ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''ৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছে, তেওঁলোকক [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব]] (OCI) প্ৰদান কৰা হয়। OCI মৰ্যাদা লাভ কৰা ব্যক্তিসকলক '''ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক''' ('''OCI''') বুলি জনা যায়।<ref>{{cite web |title=Initiatives for Overseas Indians |url=https://www.cgisf.gov.in/page/initiatives-for-overseas-indians/ |publisher=Consulate General of India |access-date=26 March 2023 |archive-date=2023-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326135725/https://www.cgisf.gov.in/page/initiatives-for-overseas-indians/ |url-status=live}}</ref> OCI মৰ্যাদা হৈছে বিদেশী পাছপৰ্ট লৈ ভাৰত ভ্ৰমণ কৰাৰ বাবে এক স্থায়ী ভিছা। ২০২৪ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত উন্নীত কৰা [[বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)|বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]]ৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ভাৰতৰ বাহিৰত ৩৫.৪ নিযুত অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) আৰু ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) (OCI সমূহক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি) বসবাস কৰি আছে। ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলে বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ বহিঃৰাজ্যৰ প্ৰব্ৰজনকাৰী গোট গঠন কৰিছে।<ref name="POI" /> প্ৰতি বছৰে ২.৫ নিযুত (২৫ [[লাখ]]) ভাৰতীয়ই বিদেশলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে, যাৰ ফলত ভাৰত সমগ্ৰ বিশ্বৰ ভিতৰতে বছৰি আটাইতকৈ বেছি প্ৰব্ৰজনকাৰী ওলাই যোৱা দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref>[https://www.news18.com/news/world/planning-to-study-work-in-canada-heres-why-tomorrows-election-could-amend-immigration-rules-4219631.html Planning to Study, Work in Canada? Here's Why Tomorrow's Election Could Amend Immigration Rules] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210920213949/https://www.news18.com/news/world/planning-to-study-work-in-canada-heres-why-tomorrows-election-could-amend-immigration-rules-4219631.html |date=20 September 2021}}, News18, SEPTEMBER 19, 2021.</ref> == আইনী গাঁথনি == === অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) === প্ৰকৃততে, ''[[বিদেশী (আইন)|অনিবাসী]] ভাৰতীয়'' (Non-resident Indian) শব্দটোৱে কেৱল এজন ভাৰতীয় নাগৰিকৰ [[আয়কৰ|কৰ সংক্ৰান্তীয় মৰ্যাদা]]ক বুজায়। [[আয়কৰ আইন, ১৯৬১|আয়কৰ আইন, ১৯৬১]]-ৰ ধাৰা ৬ অনুসৰি, আয়কৰ সংক্ৰান্তীয় উদ্দেশ্যৰ বাবে যিজন ব্যক্তি এক নিৰ্দিষ্ট সময়সীমাৰ বাবে ভাৰতত বসবাস কৰা নাই, তেওঁক অনিবাসী বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name="itact" >{{Citation |title=Income Tax Act |date=18 December 2012 |url=http://law.incometaxindia.gov.in/DIT/Income-tax-acts.aspx |archive-url=https://archive.today/20121218153423/http://law.incometaxindia.gov.in/DIT/Income-tax-acts.aspx |access-date=9 September 2012 |archive-date=18 December 2012 |url-status=live}}</ref> "ভাৰতৰ বাসিন্দা" ব্যক্তি আৰু এজন NRI-ৰ বাবে আয়কৰৰ হাৰ বেলেগ বেলেগ হয়। আয়কৰ আইনৰ উদ্দেশ্যৰ বাবে, "ভাৰতত বাসস্থান" হ’বলৈ হ’লে এটা বিত্তীয় বৰ্ষত অন্ততঃ ১৮২ দিন বা ধাৰাবাহিক চাৰি বছৰত ৩৬৫ দিন আৰু প্ৰাসংগিক বৰ্ষটোত অন্ততঃ ৬০ দিন ভাৰতত থকাটো আৱশ্যক। এই আইন অনুসৰি, যিকোনো ভাৰতীয় নাগৰিক যিয়ে "ভাৰতৰ বাসিন্দা" হোৱাৰ চৰ্তসমূহ পূৰণ নকৰে, তেওঁক ভাৰতৰ অনিবাসী হিচাপে গণ্য কৰা হয় আৰু আয়কৰ পৰিশোধৰ ক্ষেত্ৰত NRI হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সাগৰীয় নাবিকসকলক (Seafarers) সাধাৰণতে NRI বুলি গণ্য কৰা নহয়। কিন্তু যিহেতু তেওঁলোকে ভাৰতৰ বাহিৰত কাম কৰে (প্ৰায়েই ১৮২ দিনতকৈ অধিক সময়), সেয়েহে তেওঁলোকৰ উপাৰ্জনৰ ওপৰত NRI-ৰ দৰেই কৰ আৰোপ কৰা হয়, যদিও তেওঁলোকে এজন নাগৰিকৰ অন্যান্য সকলো অধিকাৰ লাভ কৰে। === ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) === '''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''' ('''PIO''')<ref>PIO OCI Card - MEA, GOI https://mea.gov.in/Portal/CountryQuickLink/703_PIO-OCI.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210309025619/https://mea.gov.in/Portal/CountryQuickLink/703_PIO-OCI.pdf |date=9 March 2021}}</ref> বুলিলে [[পাকিস্তান]], [[আফগানিস্তান]], [[বাংলাদেশ]], [[চীন]], [[ইৰান]], [[ভূটান]], [[শ্ৰীলংকা]] আৰু/বা [[নেপাল]]ৰ নাগৰিকৰ বাহিৰে অন্য দেশৰ এনে এজন বিদেশী নাগৰিকক বুজায়, যিয়ে: * পূৰ্বে এখন ভাৰতীয় [[পাছপৰ্ট]] বহন কৰিছিল, * যাৰ পিতৃ-মাতৃ/ককাদেউতা-আইতা/আজোককাদেউতা-আজোআইতাৰ ভিতৰত যিকোনো এজন [[ভাৰত চৰকাৰ আইন ১৯৩৫|ভাৰত চৰকাৰ আইন, ১৯৩৫]]-ত সংজ্ঞায়িত অনুসৰি ভাৰতত বা পৰৱৰ্তী সময়ত ভাৰতৰ অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা অন্যান্য ভূখণ্ডত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু স্থায়ীভাৱে বসবাস কৰিছিল (অৱশ্যে তেওঁলোকৰ কোনো এজন কেতিয়াও ওপৰত উল্লেখ কৰা দেশসমূহৰ নাগৰিক হ’ব নোৱাৰিব), অথবা * যি এজন ভাৰতীয় নাগৰিকৰ বা এজন PIO-ৰ পত্নী/স্বামী। === ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব (OCI) === {{Main|ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব}} ভাৰতীয় ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰখনৰ বিভিন্ন নেতাৰ বহু প্ৰচেষ্টাৰ অন্তত এক দীৰ্ঘম্যাদী ভিছা আঁচনি প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ইয়াক "ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব" বুলি নামাকৰণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াক সাধাৰণতে ''OCI কাৰ্ড'' বুলি জনা যায়। এই নামটো কিছু পৰিমাণে বিভ্ৰান্তিকৰ, কিয়নো ই প্ৰকৃত ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব প্ৰদান নকৰে। [[ভাৰতৰ সংবিধান]]-এ সম্পূৰ্ণ দ্বৈত নাগৰিকত্বৰ অনুমতি নিদিয়ে। ওচিআই (OCI) কাৰ্ডখন প্ৰকৃততে এখন দীৰ্ঘম্যাদী ভিছা, য’ত ভোটাধিকাৰ আৰু চৰকাৰী চাকৰি লাভৰ ক্ষেত্ৰত নিষেধাজ্ঞা থাকে। এই কাৰ্ডখন বিদেশত থকা কিছুসংখ্যক প্ৰাক্তন ভাৰতীয়ৰ বাবে উপলব্ধ। ই কাৰ্ডধাৰীসকলক বসবাসৰ অধিকাৰ আৰু অন্যান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে যদিও ইয়াত কিছুমান আইনী বাধ্যবাধকতা থাকে। সাংবিধানিক দৃষ্টিকোণৰ পৰা ইয়াক কোনো ধৰণৰ ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব বুলি গণ্য কৰা নহয়। ২০১৪ চনৰ ২৮ ছেপ্টেম্বৰত [[ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী|প্ৰধানমন্ত্ৰী]] [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে PIO আৰু OCI কাৰ্ড দুখন একত্ৰিত কৰা হ’ব বুলি ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite news |last=Sharma |first=Reetu |date=2 March 2016 |title=Modi announces merging of OCI and POI cards, but how will it help: Explained |language=en |website=Oneindia.com |agency=One India |url=http://www.oneindia.com/feature/modi-announces-merging-oci-poi-cards-but-how-will-it-help-explained-1531663.html |url-status=live |access-date=22 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170422122532/http://www.oneindia.com/feature/modi-announces-merging-oci-poi-cards-but-how-will-it-help-explained-1531663.html |archive-date=22 April 2017}}</ref> ২০১৫ চনৰ ৯ জানুৱাৰীত ভাৰত চৰকাৰে ‘ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি’ (PIO) কাৰ্ড আঁচনিখন প্ৰত্যাহাৰ কৰে আৰু ইয়াক ওচিআই (OCI) কাৰ্ড আঁচনিৰ সৈতে একত্ৰিত কৰে। বৰ্তমানৰ পিআইঅ’ কাৰ্ডধাৰীসকলে তেওঁলোকৰ কাৰ্ডসমূহ ওচিআই কাৰ্ডলৈ ৰূপান্তৰ কৰাৰ বাবে আবেদন কৰিব লাগে। [[ভাৰতৰ প্ৰব্ৰজন ব্যুৰো]]ই (Bureau of Immigration) জানিবলৈ দিছিল যে পুৰণি পিআইঅ’ কাৰ্ডসমূহক ২০২৩ চনৰ ৩১ ডিচেম্বৰলৈকে বৈধ ভ্ৰমণ নথি হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হ’ব।<ref>{{Cite web |title=Ministry of External Affairs |url=https://eoi.gov.in/eoisearch/MyPrint.php?17539?001/0004#:~:text=Government%20of%20India%20has%20decided,2023. |access-date=2023-10-10 |website=eoi.gov.in}}</ref> === তুলনা === {| class="wikitable" |+ বাসিন্দা ভাৰতীয়, NRI, PIO আৰু OCI-ৰ মাজত তুলনা<ref>{{Citation |title=Comparative Chart on NRI/PIO/PIO CARD HOLDERS/OCI |date=15 June 2020 |url=http://mha.nic.in/pdfs/oci-chart.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20090619061930/http://mha.nic.in/pdfs/oci-chart.pdf |access-date=15 June 2020 |archive-date=19 June 2009 |url-status=dead}}</ref> ! শ্ৰেণী !! ভাৰতীয় পাছপৰ্ট<br />(ভাৰতীয় নাগৰিক) !! ভাৰতৰ বাসিন্দা !! প্ৰব্ৰজনকাৰী !! কৰ মৰ্যাদা !! OCI কাৰ্ড !! আইনী অধিনিয়ম !! টোকা |- ! ভাৰতীয় (বাসিন্দা) | হয় || হয় || নহয় || হয় || নহয় || [[ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব আইন]]<br />[[পাছপৰ্ট আইন]] || |- ! অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) | হয় || নহয় || হয় <br />(ভাৰতৰ পৰা) || নহয় || নহয় || [[ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব আইন]]<br />[[পাছপৰ্ট আইন]]<br />[[আয়কৰ আইন, ১৯৬১|আয়কৰ আইন, ১৯৬১]]<ref name="itact" /> || |- ! ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO){{ref|n1|১}} /<br />ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক (OCI){{ref|n2|২}} | নহয় || হয় (ভাৰতত থাকিলে)<br />অন্যথা, নহয় || হয় <br />(ভাৰতত) || হয় <br />(যদি ভাৰতৰ বাসিন্দা হয়)<br />ইউনিয়ন স্তৰত, নহয় || হয় || [[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০০৩]]<br />(ধাৰা ৭ক–ঘ) || আজীৱন ভিছা /<br />[[স্থায়ী বাসস্থান]] |} {| class="wikitable" |+ PIO আৰু OCI ! বিদেশী নাগৰিক !! OCI কাৰ্ডৰ বাবে যোগ্য !! ব্যতিক্ৰম !! আইনী অধিনিয়ম !! OCI লাভ কৰাৰ পিছৰ মৰ্যাদা |- ! ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) | হয় || – || – || [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব#PIO OCIs|PIO OCI]] |- ! অন্যান্য | নহয় || হয়, যদি কোনো ভাৰতীয় নাগৰিক বা PIO OCI-ৰ সৈতে দুই বছৰতকৈ অধিক সময় ধৰি বিবাহপাশত আৱদ্ধ থাকে || [[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০০৩]]<br />(ধাৰা ৭ক(ঘ)) || [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব#Non-PIO OCIs|Non-PIO OCI]] |} <small>'''টোকা:'''</small> :১. {{note|n1}}<small>ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) বুলিলে ভাৰতীয় জন্ম বা বংশোদ্ভৱ এনে লোকক বুজায় যিসকল ভাৰতৰ নাগৰিক নহয়, কিন্তু অন্য দেশৰ নাগৰিক। যিসকল PIO-ই OCI কাৰ্ডৰ জৰিয়তে ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰিছে, তেওঁলোকক ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক (OCI) বুলি জনা যায়। পূৰ্বতে PIo কাৰ্ড নামেৰে জনাজাত এই কাৰ্ডখন ২০১৪ চনৰ পৰা OCI কাৰ্ডৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হৈছে।</small> :২. {{note|n2}}<small>ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকসকলৰ ভিতৰত PIO OCI আৰু অনা-PIO OCI দুয়োটা গোটেই অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও যিসকল বিদেশী নাগৰিকে ভাৰতীয় নাগৰিকক বিয়া কৰায়, তেওঁলোকেও ওচিআই কাৰ্ড লাভ কৰিব পাৰে। সেয়েহে, অনা-পিআইঅ’ ওচিআই (Non-PIO OCI) সকল যিহেতু ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ অংশ নহয়, সেয়ে তেওঁলোকক ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হোৱা নাই।</small> == ভাৰতৰ পৰা প্ৰব্ৰজনৰ ইতিহাস == === আৰব উপদ্বীপ === {{See also|ওমানত থকা ভাৰতীয়সকল|এডেন প্ৰটেক্টৰেট}} === মধ্য এছিয়া === নৰসিংহন আৰু অন্যান্য গৱেষকসকলে (২০১৯)<ref>{{cite journal |last1=Narasimhan |first1=Vagheesh M. |last2=Patterson |first2=Nick |last3=Moorjani |first3=Priya |last4=Rohland |first4=Nadin |last5=Bernardos |first5=Rebecca |last6=Mallick |first6=Swapan |last7=Lazaridis |first7=Iosif |last8=Nakatsuka |first8=Nathan |last9=Olalde |first9=Iñigo |last10=Lipson |first10=Mark |last11=Kim |first11=Alexander M. |last12=Olivieri |first12=Luca M. |last13=Coppa |first13=Alfredo |last14=Vidale |first14=Massimo |last15=Mallory |first15=James |last16=Moiseyev |first16=Vyacheslav |last17=Kitov |first17=Egor |last18=Monge |first18=Janet |last19=Adamski |first19=Nicole |last20=Alex |first20=Neel |last21=Broomandkhoshbacht |first21=Nasreen |last22=Candilio |first22=Francesca |last23=Callan |first23=Kimberly |last24=Cheronet |first24=Olivia |last25=Culleton |first25=Brendan J. |last26=Ferry |first26=Matthew |last27=Fernandes |first27=Daniel |last28=Freilich |first28=Suzanne |last29=Gamarra |first29=Beatriz |last30=Gaudio |first30=Daniel |last31=Hajdinjak |first31=Mateja |last32=Harney |first32=Éadaoin |last33=Harper |first33=Thomas K. |last34=Keating |first34=Denise |last35=Lawson |first35=Ann Marie |last36=Mah |first36=Matthew |last37=Mandl |first37=Kirsten |last38=Michel |first38=Megan |last39=Novak |first39=Mario |last40=Oppenheimer |first40=Jonas |last41=Rai |first41=Niraj |last42=Sirak |first42=Kendra |last43=Slon |first43=Viviane |last44=Stewardson |first44=Kristin |last45=Zalzala |first45=Fatma |last46=Zhang |first46=Zhao |last47=Akhatov |first47=Gaziz |last48=Bagashev |first48=Anatoly N. |last49=Bagnera |first49=Alessandra |last50=Baitanayev |first50=Bauryzhan |last51=Bendezu-Sarmiento |first51=Julio |last52=Bissembaev |first52=Arman A. |last53=Bonora |first53=Gian Luca |last54=Chargynov |first54=Temirlan T. |last55=Chikisheva |first55=Tatiana |last56=Dashkovskiy |first56=Petr K. |last57=Derevianko |first57=Anatoly |last58=Dobeš |first58=Miroslav |last59=Douka |first59=Katerina |last60=Dubova |first60=Nadezhda |last61=Duisengali |first61=Meiram N. |last62=Enshin |first62=Dmitry |last63=Epimakhov |first63=Andrey |last64=Fribus |first64=Alexey V. |last65=Fuller |first65=Dorian |last66=Goryachev |first66=Alexander |last67=Gromov |first67=Andrey |last68=Grushin |first68=Sergey P. |last69=Hanks |first69=Bryan |last70=Judd |first70=Margaret |last71=Kazizov |first71=Erlan |last72=Khokhlov |first72=Aleksander |last73=Krygin |first73=Aleksander P. |last74=Kupriyanova |first74=Elena |last75=Kuznetsov |first75=Pavel |last76=Luiselli |first76=Donata |last77=Maksudov |first77=Farhod |last78=Mamedov |first78=Aslan M. |last79=Mamirov |first79=Talgat B. |last80=Meiklejohn |first80=Christopher |last81=Merrett |first81=Deborah C. |last82=Micheli |first82=Roberto |last83=Mochalov |first83=Oleg |last84=Mustafokulov |first84=Samariddin |last85=Nayak |first85=Ayushi |last86=Pettener |first86=Davide |last87=Potts |first87=Richard |last88=Razhev |first88=Dmitry |last89=Rykun |first89=Marina |last90=Sarno |first90=Stefania |last91=Savenkova |first91=Tatyana M. |last92=Sikhymbaeva |first92=Kulyan |last93=Slepchenko |first93=Sergey M. |last94=Soltobaev |first94=Oroz A. |last95=Stepanova |first95=Nadezhda |last96=Svyatko |first96=Svetlana |last97=Tabaldiev |first97=Kubatbek |last98=Teschler-Nicola |first98=Maria |last99=Tishkin |first99=Alexey A. |display-authors=1 |last100=Tkachev |first100=Vitaly V. |last101=Vasilyev |first101=Sergey |last102=Velemínský |first102=Petr |last103=Voyakin |first103=Dmitriy |last104=Yermolayeva |first104=Antonina |last105=Zahir |first105=Muhammad |last106=Zubkov |first106=Valery S. |last107=Zubova |first107=Alisa |last108=Shinde |first108=Vasant S. |last109=Lalueza-Fox |first109=Carles |last110=Meyer |first110=Matthias |last111=Anthony |first111=David |last112=Boivin |first112=Nicole |last113=Thangaraj |first113=Kumarasamy |last114=Kennett |first114=Douglas J. |last115=Frachetti |first115=Michael |last116=Pinhasi |first116=Ron |last117=Reich |first117=David |title=The formation of human populations in South and Central Asia |journal=Science |date=6 September 2019 |volume=365 |issue=6457 |article-number=eaat7487 |doi=10.1126/science.aat7487 |pmid=31488661 |pmc=6822619 |bibcode=2019Sci...365t7487N }}</ref> তথ্য পাইছে যে [[ব্ৰঞ্জ যুগ]]ত [[মধ্য এছিয়া]]ত এক "সিন্ধু পৰিধীয়" (Indus periphery) জনসংখ্যাই বাস কৰিছিল। তেওঁলোকে [[সিন্ধু উপত্যকা সভ্যতা]]ৰ পৰা প্ৰব্ৰজন কৰিছিল আৰু বাণিজ্যৰ উদ্দেশ্যে বেক্ট্ৰিয়া-মাৰ্গিয়ানা প্ৰত্নতাত্ত্বিক কমপ্লেক্সৰ (BMAC) বসতিস্থলসমূহত নিৰৱচ্ছিন্নভাৱে বসবাস কৰিছিল; মধ্য এছিয়াত সিন্ধু উপত্যকাৰ মোহৰ (Seals) আৱিষ্কাৰ হোৱাটোৱে এই কথা প্ৰমাণ কৰে।<ref>Possehl, Gregory L, The Indus Civilization: A Contemporary Perspective, New Delhi: Dev Publishers & Distributor, 2002, Page 231</ref> মধ্য এছিয়া আৰু আৰৱ ভূখণ্ডত আধুনিক ভাৰতীয় ব্যৱসায়ী প্ৰব্ৰজনকাৰী গোটসমূহৰ উৎপত্তি ১৬ শতিকাৰ মাজভাগত হৈছিল আৰু ই প্ৰায় চাৰি শতিকাতকৈও অধিক সময় ধৰি সক্ৰিয় আছিল। [[ছাফাৱী ৰাজবংশ|ছাফাৱী ইৰান]]ত হিন্দু আৰু মুছলমান দুয়োটা ধৰ্মীয় পটভূমিৰ [[মূলতান|মুলতানী]], [[শিকাৰপুৰ, সিন্ধু|শিকাৰপুৰী]] আৰু মাৱাৰৰ লোকসকলে বেংকাৰ আৰু ব্যৱসায়ী হিচাপে কাম কৰিছিল। এজন আৰ্মেনীয় ইতিহাসবিদৰ মতে, হামাদানত থকা হিন্দু ব্যৱসায়ীসকলক [[অটোমান সাম্ৰাজ্য]]ই গণহত্যা কৰিছিল; যাৰ ফলত ইৰানত অটোমান আৰু আফগান যুদ্ধৰ (১৭২২-২৭) বাবে ভাৰতীয় ব্যৱসায়ী সম্প্ৰদায়ৰ সংখ্যা বহুখিনি হ্ৰাস পাইছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=India vii. Relations: the Afsharid and Zand Periods |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/india-vii-relations-the-afsharid-and-zand-periods |access-date=1 January 2017 |date=15 December 2004 |volume=XIII |pages=21–26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200228122428/http://www.iranicaonline.org/articles/india-vii-relations-the-afsharid-and-zand-periods |archive-date=28 February 2020 |url-status=live}}</ref> কেৰমানত হিন্দু পটভূমিৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ এখন নিজা কাৰাভান্সাৰাই (Caravanserai - পন্থীনিৱাস) আছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=BĀZĀR ii. Organization and Function |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/bazar-ii |access-date=1 January 2017 |date=15 December 1989 |volume=IV |pages=25–30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101162115/http://www.iranicaonline.org/articles/bazar-ii |archive-date=1 January 2017 |url-status=live}}</ref> পাৰস্যৰ ছাফাৱী ৰাজবংশৰ শাসনকালত জিন চাৰ্ডিন, জিন ডি থেভেনট, এডাম অলেয়াৰিয়াছ আৰু এফ. এ. কতোভে ভাৰতীয় পটভূমিৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে, য’ত তেওঁলোকে ইহুদী আৰু আৰ্মেনীয়সকলৰ সৈতে বাস কৰিছিল। ইৰানত নাদিৰ শ্বাহৰ কঠোৰ দমনমূলক নীতি আৰু আফগান খিলজি যুদ্ধৰ পিছত সঁহাৰি স্বৰূপে শিখ আৰু হিন্দু পটভূমিৰ ভাৰতীয় ব্যৱসায়ীসকলে পাৰস্যৰ কাজাৰ আৰু জন্দ ৰাজবংশৰ সময়তো বসবাস কৰিছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=India xiii. Indo-iranian Commercial Relations |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/india-xiii-indo-iranian-commercial-relations |access-date=1 January 2017 |date=15 December 2004 |volume=XIII |pages=44–47 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117083050/http://www.iranicaonline.org/articles/india-xiii-indo-iranian-commercial-relations |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> জৰ্জ ফৰেষ্টাৰৰ মতে, ১৭৮৩ চনত কান্দাহাৰত থকা হিন্দু মূলৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ পৰা চমৰকন্দী আৰু বুখাৰাৰ ব্যৱসায়ীসকলে ভাৰতীয় নীল (Indigo dye) ক্ৰয় কৰিছিল। এলফিনষ্টোনৰ (১৮১৫) বিৱৰণ অনুসৰি, কান্দাহাৰৰ আটাইতকৈ ওখ অট্টালিকাবোৰৰ গৰাকী আছিল হিন্দুসকল। লামছডেনে কান্দাহাৰত হিন্দুসকলৰ মালিকানাধীন ৩৫০খন দোকানৰ তথ্য নথিভুক্ত কৰিছিল। কান্দাহাৰৰ বিত্তীয় লেনদেন, বহুমূলীয়া ধাতু আৰু বস্ত্ৰৰ ব্যৱসায় আদি সকলোবোৰ মূলত শিখ আৰু হিন্দু ব্যৱসায়ীসকলে চম্ভালিছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=Kandahar i. Historical Geography to 1979 |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/kandahar-historical-geography-to-1979 |access-date=1 January 2017 |date=15 December 2010 |volume=XV |pages=466–475 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117091401/http://www.iranicaonline.org/articles/kandahar-historical-geography-to-1979 |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> পেশোৱাৰী আৰু [[শিকাৰপুৰ, সিন্ধু|শিকাৰপুৰী]] ভাৰতীয় ব্যৱসায়ীসকল মধ্য এছিয়াৰ ব্যৱসায়-বাণিজ্যৰ সৈতে জড়িত আছিল। শিকাৰপুৰী ব্যৱসায়ীসকলে [[বুখাৰা আমিৰশ্বাহী|বুখাৰা আমিৰশ্বাহীত]] শস্যৰ ব্যৱসায় আৰু [[ফাৰগানা]]ৰ কপাহৰ খেতিত বিনিয়োগ কৰিছিল। তেওঁলোকে বুখাৰাত আইনীভাৱে সুতৰ বিনিময়ত ধন ধাৰে দিয়া (Money lending) ব্যৱসায়ো কৰিছিল, যিটো কৰাৰ তেওঁলোকৰ [[ৰাছিয়ান তুৰ্কীস্তান]]ত কোনো আইনী অধিকাৰ নাছিল।<ref>{{Cite book |author=Claude Markovits |url=https://books.google.com/books?id=M2vu7Odjz6kC |title=The Global World of Indian Merchants, 1750–1947: Traders of Sind from Bukhara to Panama |date=22 June 2000 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-43127-9 |page=191 |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210713032126/https://books.google.com/books?id=M2vu7Odjz6kC |archive-date=13 July 2021 |url-status=live}}</ref> চমৰকন্দত ইহুদী, হিন্দু, [[বেলুচ লোক|বেলুচ]], পাৰ্চী আৰু আৰৱীয়সকলে একেলগে বসবাস কৰিছিল; আনহাতে ইৰানৰ বেলুচিস্তান আৰু [[খোৰাচান]] অঞ্চলত হিন্দু আৰু [[বাহাই ধৰ্ম|বাহাই]] ধৰ্মাৱলম্বী লোকসকলে বাস কৰিছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=ETHNOGRAPHY (Text) |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/ethnography-i |access-date=1 January 2017 |date=15 December 1998 |volume=IX |pages=9–28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117060912/http://www.iranicaonline.org/articles/ethnography-i |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> উইঘুৰ ব্যৱসায়ীসকলে হিন্দু সুতখোৰসকলক (Usurers) তেওঁলোকে গৰুৰ মাংস খাই নেকি বুলি চিঞৰি চিঞৰি সুধি বা তেওঁলোকৰ থকা ঠাইৰ আশপাশে গৰুৰ ছাল ওলমাই থৈ হাৰাশাস্তি কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও ১৯০৭ চনত [[পোছকাম কাউণ্টি, ছিনজিয়াং|পোছকাম]] আৰু [[য়াৰকাণ্ড কাউণ্টি|য়াৰকাণ্ড]]ত উইঘুৰ মহিলাক বিয়া কৰোৱাৰ অপৰাধত উইঘুৰ পুৰুষসকলে দিত্তী ৰামৰ দৰে হিন্দুসকলৰ ওপৰত আক্ৰমণ চলাই দাঙ্গাৰ সৃষ্টি কৰিছিল। তেওঁলোকে এই ভাৰতীয়সকলৰ শিৰোচ্ছেদ কৰিবলৈ দাবী জনাইছিল আৰু শিল দলিয়াই হত্যা কৰিছিল, যাৰ ফলত এক তীব্ৰ [[হিন্দুবিদ্বেষ|হিন্দুবিৰোধী হিংসাত্মক পৰিৱেশ]]ৰ সৃষ্টি হৈছিল।<ref>{{cite thesis |last=Schluessel |first=Eric T |title=The Muslim Emperor of China: Everyday. Politics in Colonial Xinjiang, 1877-1933 |type=Doctoral dissertation |publisher=Harvard |url=https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/33493602/SCHLUESSEL-DISSERTATION-2016.pdf |pages=207, 208 |archive-date=2022-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922115430/https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/33493602/SCHLUESSEL-DISSERTATION-2016.pdf |url-status=live}}</ref> আনকি হিন্দু ধৰ্মী ভাৰতীয় সুতখোৰসকলে এটা ধৰ্মীয় শোভাযাত্ৰা উলিওৱাৰ বাবেও মুছলমান উইঘুৰসকলে তেওঁলোকৰ ওপৰত জঘন্য আক্ৰমণ চলাইছিল।<ref>{{cite book |last1=Hultvall |first1=John |title=Mission and Revolution in Central Asia The MCCS Mission Work in Eastern Turkestan 1892-1938 |url=https://equmeniakyrkan.se/wp-content/uploads/2019/12/mission-and-revolution-part-1-hultvall-eng.pdf |pages=8 |archive-date=2022-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220428002913/https://equmeniakyrkan.se/wp-content/uploads/2019/12/mission-and-revolution-part-1-hultvall-eng.pdf |url-status=live}}</ref> ১৮৯৬ চনত দুজন উইঘুৰ তুৰ্কীয়ে এজন হিন্দু ব্যৱসায়ীক আক্ৰমণ কৰাৰ অপৰাধত ব্ৰিটিছ কনচুল [[মেকাৰ্টনী দূতাবাস|মেকাৰ্টনীয়ে]] দোষী উইঘুৰ দুজনক চাবুকেৰে কোবাই শাস্তি দিবলৈ দাবী জনাইছিল।<ref>{{cite book |last1=Nightingale |last2=Skrine |last2=C.P. |title=Macartney at Kashgar: New Light on British, Chinese and Russian Activities in Sinkiang, 1890-1918 |date=2013 |publisher=Routledge |isbn=978-1136576164 |edition=reprint |url=https://books.google.com/books?id=Bbr5AQAAQBAJ&dq=sharpcut+horse+turki&pg=PT93}}</ref> [[ছিনজিয়াং|ছিনজিয়াং]]ত থকা ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ হিন্দু পটভূমিৰ সুতখোৰ আৰু ব্যৱসায়ীসকলৰ নিৰাপত্তা ব্ৰিটিছ কনচুল জেনেৰেলৰ দ্বাৰা সুনিশ্চিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Officially+protect+rights+traders+money+lenders+eastern+end+parish+roughly&pg=PA97 |title=Setting the East Ablaze: On Secret Service in Bolshevik Asia |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0-19-280212-5 |pages=97– |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120459/https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Officially+protect+rights+traders+money+lenders+eastern+end+parish+roughly&pg=PA97 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=although+messages+morse+telegraph+line+wireless+invaluable+radio+disposal+rounded&pg=PT57 |title=Setting the East Ablaze: Lenin's Dream of an Empire in Asia |date=16 February 2012 |publisher=Hodder & Stoughton |isbn=978-1-84854-725-4 |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120458/https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=although+messages+morse+telegraph+line+wireless+invaluable+radio+disposal+rounded&pg=PT57 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref> ৰাছিয়ান শৰণাৰ্থী, মিছনেৰী আৰু ব্ৰিটিছ-ভাৰতীয় হিন্দু ব্যৱসায়ীসকল প্ৰায়েই [[কাছগাৰ|কাছগাৰী]] গুণ্ডাবাহিনীৰ লক্ষ্য হৈ পৰিছিল, যাৰ বাবে ব্ৰিটেইনৰ কনচুলেট জেনেৰেলৰ কাৰ্যালয়টো তেওঁলোকৰ বাবে এটা আশ্ৰয়স্থল স্বৰূপ আছিল।<ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Gillan+refuge+Hindu+money+lenders+traders+citizenship+Russians&pg=PA191 |title=Setting the East Ablaze: On Secret Service in Bolshevik Asia |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0-19-280212-5 |pages=191– |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120454/https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Gillan+refuge+Hindu+money+lenders+traders+citizenship+Russians&pg=PA191 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=pay+any+attention+flee+intelligence+sergeants+posted+impossible+tours&pg=PT107 |title=Setting the East Ablaze: Lenin's Dream of an Empire in Asia |date=16 February 2012 |publisher=Hodder & Stoughton |isbn=978-1-84854-725-4 |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120453/https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=pay+any+attention+flee+intelligence+sergeants+posted+impossible+tours&pg=PT107 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref> [[পূব তুৰ্কীস্তান প্ৰথম প্ৰজাতন্ত্ৰ|পূব তুৰ্কীস্তান প্ৰথম প্ৰজাতন্ত্ৰ]]ৰ সময়ত শেম্বা বজাৰত উইঘুৰসকলৰ হাতত দুজন হিন্দু ধৰ্মী লোক অত্যন্ত নিষ্ঠুৰ আৰু মধ্যযুগীয় বৰ্বৰতাৰে প্ৰাণ হেৰুৱাব lগা হৈছিল।<ref>{{Cite book |author=Andrew D. W. Forbes |url=https://books.google.com/books?id=IAs9AAAAIAAJ&pg=PA76 |title=Warlords and Muslims in Chinese Central Asia: A Political History of Republican Sinkiang 1911–1949 |date=9 October 1986 |publisher=CUP Archive |isbn=978-0-521-25514-1 |pages=76– |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522170728/https://books.google.com/books?id=IAs9AAAAIAAJ&pg=PA76 |archive-date=22 May 2020 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth&pg=PT122 |title=Setting the East Ablaze: Lenin's Dream of an Empire in Asia |date=16 February 2012 |publisher=Hodder & Stoughton |isbn=978-1-84854-725-4 |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120450/https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth&pg=PT122 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&pg=PA222 |title=Setting the East Ablaze: On Secret Service in Bolshevik Asia |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0-19-280212-5 |pages=222– |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522170637/https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&pg=PA222 |archive-date=22 May 2020 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Nils Peter Ambolt |url=https://books.google.com/books?id=HH1CAAAAIAAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth |title=Karavan: Travels in Eastern Turkestan |publisher=Blackie & son, limited |year=1939 |page=169 |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120457/https://books.google.com/books?id=HH1CAAAAIAAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref> হত্যা কৰা ব্ৰিটিছ ভাৰতীয়সকলৰ বহুমূলীয়া সামগ্ৰীসমূহ লুণ্ঠন কৰা হৈছিল। === দক্ষিণ-পূব এছিয়া === {{see also|দক্ষিণ-পূব এছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম|দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্ম|চিটি}} === ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক শাসন (১৬১২ ৰ পৰা ১৯৪৭) === {{see also|ব্ৰিটিছ ৰাজ}} === স্বাধীনতা-পৰৱৰ্তী কাল === [[File:India Square JC jeh.JPG|thumb|right|সমগ্ৰ বিশ্বৰ বিভিন্ন [[মহানগৰীয় অঞ্চল]]ত ভাৰতীয় মূলৰ লোকসকলে এক উচ্চ [[জনগাঁথনিগত পৰিচিতি]] অৰ্জন কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে, যাৰ ভিতৰত যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ [[নিউ জাৰ্চি]]ৰ [[জাৰ্চি চিটি, নিউ জাৰ্চি#জনগাঁথনি|জাৰ্চি চিটি]]ৰ [[ইণ্ডিয়া স্কোৱাৰ]] (''লিটল [[বম্বে]]''<ref>Kiniry, Laura. "Moon Handbooks New Jersey", Avalon Travel Publishing, 2006. pg. 34 {{ISBN|1-56691-949-5}}. Retrieved 11 April 2015.</ref>) অন্যতম, যিটো [[পশ্চিম গোলাৰ্ধ]]ৰ ভিতৰতে এছিয়ান ভাৰতীয়সকলৰ সৰ্বাধিক কেন্দ্ৰীভূত বাসস্থান হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref>{{Cite news |author=Laryssa Wirstiuk |date=21 April 2014 |title=Neighborhood Spotlight: Journal Square |work=Jersey City Independent |url=http://www.jerseycityindependent.com/2014/04/neighborhood-spotlight-journal-square/ |url-status=dead |access-date=11 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630085618/http://www.jerseycityindependent.com/2014/04/neighborhood-spotlight-journal-square/ |archive-date=30 June 2018}}</ref><ref>{{Cite web |title=Yearbook of Immigration Statistics: 2012 Supplemental Table 2 |url=https://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/immigration-statistics/yearbook/2012/LPR/immsuptable2d.xls |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141222152450/http://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/immigration-statistics/yearbook/2012/LPR/immsuptable2d.xls |archive-date=22 December 2014 |access-date=11 April 2015 |publisher=US Department of Homeland Security}}</ref><ref>{{Cite web |title=Yearbook of Immigration Statistics: 2011 Supplemental Table 2 |url=https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/yearbook/2011/immsuptable2d.xls |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170707193758/https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/yearbook/2011/immsuptable2d.xls |archive-date=7 July 2017 |access-date=11 April 2015 |publisher=US Department of Homeland Security}}</ref><ref>{{Cite web |title=Yearbook of Immigration Statistics: 2010 Supplemental Table 2 |url=https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/yearbook/2010/immsuptable2d.xls |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170707181534/https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/yearbook/2010/immsuptable2d.xls |archive-date=7 July 2017 |access-date=11 April 2015 |publisher=Department of Homeland Security}}</ref>]] [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]]ৰ পৰা স্বাধীনতা লাভ কৰাৰ পিছত, দেশৰ অন্তৰ্ভাগৰ প্ৰব্ৰজনৰ বিপৰীতে চৰকাৰৰ জ্যেষ্ঠ নেতাসকলে ঐতিহাসিকভাৱে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰব্ৰজনৰ ওপৰত কোনো বিশেষ মন্তব্য কৰা নাই। ইয়াৰ পৰিণতিত, ই কেৱল তেনে কিছুমান ৰাজ্যৰ বাবেহে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক বিষয় হৈ ৰৈছে যিবোৰ ৰাজ্যৰ বুজনসংখ্যক লোক বিদেশলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছে, যেনে— [[কেৰালা]], [[পঞ্জাব (ভাৰত)|পঞ্জাব]], [[তামিলনাডু]] আৰু কিছু পৰিমাণে [[গুজৰাট]], [[অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ]] আৰু [[গোৱা]]। অৱশ্যে, এই প্ৰব্ৰজন প্ৰক্ৰিয়াটোৱে বুজনসংখ্যক ভাৰতীয় জনসংখ্যা থকা দেশসমূহৰ সৈতে ভাৰতৰ অৰ্থনৈতিক ([[বিদেশী প্ৰত্যক্ষ বিনিয়োগ]]), সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক সম্পৰ্ক ৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত এক মুখ্য চালিকা শক্তি হিচাপে কাম কৰি আহিছে। উদাহৰণস্বৰূপে, ২০০৮ চনত স্বাক্ষৰিত হোৱা [[ভাৰত-আমেৰিকা অসামৰিক পৰমাণু চুক্তি]]ৰ ক্ষেত্ৰত [[ভাৰতীয় আমেৰিকানসকল|ভাৰতীয় আমেৰিকানসকলে]] চলোৱা তীব্ৰ লবীঙৰ প্ৰভাৱ অপৰিসীম আছিল।<ref>{{Cite web |last=Rao |first=Ashok |date=2013-03-17 |title=The Indian Diaspora - Past, Present and Future |url=https://www.america-times.com/the-indian-diaspora-past-present-and-future/ |access-date=2024-08-30 |website=The America Times |language=en-US}}</ref> ==আৰু চাওক== *[[বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী]] *[[দক্ষিণ-পূব এছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম]] *[[দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্ম]] *[[ব্ৰিটিছ ৰাজ]] *[[:en:Category:Indian_diaspora|''ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী সম্পৰ্কে সকলো প্ৰবন্ধ'']] ''(ইংৰাজীত)'' ==টোকা== <references group="টোকা"/> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] 5frgny94vynfxgj0tgupq9nrttbol0t 645488 645487 2026-10-16T13:22:30Z Kandarpajit Kallol 6257 645488 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}{{Infobox ethnic group | group = ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী (Indian diaspora) | native_name = {{collapsible list |titlestyle = text-align:center; font-size:85%; |title = {{nobold|অন্যান্য অনুসূচিত ভাষাসমূহ:}} |{{Infobox|subbox=yes|bodystyle= font-size:80%; | rowclass1 = mergedrow| label1 = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]: | data1 = {{lang|as|ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী}} | rowclass2 = mergedrow| label2 = [[বঙালী ভাষা|বঙালী]]: | data2 = {{lang|bn|ভারতীয় প্রবাসী}} | rowclass3 = mergedrow| label3 = [[বড়ো ভাষা|বড়ো]]: | data3 = {{lang|brx|भारतीय प्रवासी}} | rowclass4 = mergedrow| label4 = [[ডোগ্ৰী ভাষা|ডোগ্ৰী]]: | data4 = {{lang|doi|भारतीय प्रवासी}} | rowclass5 = mergedrow| label5 = [[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]]: | data5 = {{lang|gu|ભારતીય প্ৰવાસી}} | rowclass6 = mergedrow| label6 = [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]: | data6 = {{lang|hi|भारतीय प्रवासी}} | rowclass7 = mergedrow| label7 = [[উৰ্দু ভাষা|উৰ্দু]]: | data7 = {{lang|ur|ہندوستانی ڈائاسপورا}} | rowclass8 = mergedrow| label8 = [[কানাড়া ভাষা|কানাড়া]]: | data8 = {{lang|kn|ಭாரತೀಯ ವಲಸೆಗಾರರು}} | rowclass9 = mergedrow| label9 = [[কাশ্মীৰী ভাষা|কাশ্মীৰী]]: | data9 = {{lang|ks|بھارتی نازک}} | rowclass10 = mergedrow| label10 = [[কোংকণী ভাষা|কোংকণী]]: | data10 = {{lang|kok|भारतीय प्रवासी लोक}} | rowclass11 = mergedrow| label11 = [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]]: | data11 = {{lang|mai| 𑒦𑒩𑒞𑒱𑒨 𑒩𑒫𑒰𑒮𑒱}} | rowclass12 = mergedrow| label12 = [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]]: | data12 = {{lang|ml|ഇന്ത്യൻ പ്രവാസികൾ}} | rowclass13 = mergedrow| label13 = [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]]: | data12 = {{lang|mr|परदेशस्थ भारतीय }} | rowclass14 = mergedrow| label14 = [[মেইতেই ভাষা|মণিপুৰী (মেইতেই)]]: | data13 = {{lang|mni|ঈন্দিঅ গি maযাঙ লেইবাক্}} | rowclass15 = mergedrow| label15 = [[নেপালী ভাষা|নেপালী]]: | data14 = {{lang|ne|भारतीय प्रवासी}} | rowclass16 = mergedrow| label16 = [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]]: | data15 = {{lang|or|ଭାରତୀୟ ପ୍ରବାସୀ}} | rowclass17 = mergedrow| label17 = [[পঞ্জাবী ভাষা|পঞ্জাবী]]: | data16 = {{lang|pa|ਭਾਰਤੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ}} | rowclass18 = mergedrow| label18 = [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]]: | data17 = {{lang|sa|भारतीय प्रवासी}} | rowclass19 = mergedrow| label19 = [[চাওঁতালি ভাষা|চাওঁতালি]]: | data18 = {{lang|sat|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱰᱟᱭᱥᱯᱳᱨᱟ}} | rowclass20 = mergedrow| label20 = [[সিন্ধী ভাষা|সিন্ধী]]: | data19 = {{lang|sd| هندستاني پرديسي برادري}} | rowclass21 = mergedrow| label21 = [[তামিল ভাষা|তামিল]]: | data20 = {{lang|ta|இந்திய புலம்பெயர்ந்தோர்}} | rowclass22 = mergedrow| label22 = [[তেলেগু ভাষা|তেলেগু]]: | data21 = {{lang|te|భாரতীয় డయాస్పోరా}} }} }} | native_name_lang = | flag = [[File:Flag of India.svg|border|250px]] | flag_caption = [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা]] | population = '''{{Circa|~৩৭ নিযুত|lk=yes}}''' (২০২৬ আনুমানিক){{Efn|জানুৱাৰী ২০২৬ চনৰ ভাৰতীয় [[বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)|বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]]ৰ আনুমানিক হিচাপ}}<ref name="POI" /> | region1 = {{flag|United States}} | pop1 = ৫,১৬০,২০৩<ref name="ACS 2023">{{cite web |url=https://census.gov |publisher=U.S. Census Bureau |access-date=2024-09-21 |title=US Census Data}}</ref> | region2 = {{flag|UAE}} | pop2 = ৪,৪২৫,১৪৪<ref name="POI"/><ref name="Pew research"/> | region3 = {{flag|Saudi Arabia}} | pop3 = ১৮,৮৪,৪৭৬–২৫,৯৪,৯৪৭<ref name="MEA Saudi"/> | region4 = {{flag|Malaysia}} | pop4 = ২০,১৯,৬০০<ref name="penerangan Malaysia"/> | region5 = {{flag|Myanmar}} | pop5 = ২০,MD,২০৭<ref name="POI"/><ref name="rediff.com"/> | region6 = {{flag|United Kingdom}} | pop6 = ১৯,২৭,১৫০<ref name=2021census/> | region7 = {{flag|Canada}} | pop7 = ১৮,৫৮,৭৫৫<ref name="Canada Census"/> | region8 = {{flag|South Africa}} | pop8 = ১৬,৯৭,৫০৬<ref name="statssa"/> | region9 = {{flag|Kuwait}} | pop9 = ১১,৫২,১৭৫<ref name="External Affairs Report" /> | region10 = {{flag|Oman}} | pop10 = ৬,৮০,০০০–১৩,৭৫,৬৬৭<ref name="Intl Migrant Stock"/> | region11 = {{flag|Singapore}} | pop11 = ৮,১২,০০০<ref name="singstat"/><ref name="et"/> }} '''ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী''' ([[ISO 15919|ISO]]: {{IAST|Bhāratīya Pravāsī}}), চৰকাৰীভাৱে '''অনিবাসী ভাৰতীয়''' ('''NRI''') আৰু '''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''' ('''PIO'''), হৈছে ভাৰতৰ বাহিৰত বসবাস কৰা বা তাৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ লোক, যিসকলে এক বৃহৎ [[দক্ষিণ এছীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী|দক্ষিণ এছীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী গোট]]ৰ অংশ গঠন কৰে। [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ মতে, ''অনিবাসী ভাৰতীয়'' (NRI) হৈছে ভাৰতৰ এনে একাংশ নাগৰিক যিসকলে বৰ্তমান ভাৰতত বসবাস কৰা নাই, আনহাতে ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি'' (PIO) বুলিলে ভাৰতত জন্মগ্ৰহণ কৰা বা ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ এনে লোকক বুজায় যিসকল ভাৰতৰ বাহিৰৰ অন্য দেশৰ নাগৰিক (কিছু ব্যতিক্ৰমৰ বাহিৰে)। ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি'' (PIO) আৰু যিসকল লোক নিজে ভাৰতীয় মূলৰ নহয় কিন্তু এজন ''ভাৰতীয় নাগৰিক'' বা ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''ৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছে, তেওঁলোকক [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব]] (OCI) প্ৰদান কৰা হয়। OCI মৰ্যাদা লাভ কৰা ব্যক্তিসকলক '''ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক''' ('''OCI''') বুলি জনা যায়।<ref>{{cite web |title=Initiatives for Overseas Indians |url=https://www.cgisf.gov.in/page/initiatives-for-overseas-indians/ |publisher=Consulate General of India |access-date=26 March 2023 |archive-date=2023-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326135725/https://www.cgisf.gov.in/page/initiatives-for-overseas-indians/ |url-status=live}}</ref> OCI মৰ্যাদা হৈছে বিদেশী পাছপৰ্ট লৈ ভাৰত ভ্ৰমণ কৰাৰ বাবে এক স্থায়ী ভিছা। ২০২৪ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত উন্নীত কৰা [[বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)|বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]]ৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ভাৰতৰ বাহিৰত ৩৫.৪ নিযুত অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) আৰু ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) (OCI সমূহক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি) বসবাস কৰি আছে। ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলে বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ বহিঃৰাজ্যৰ প্ৰব্ৰজনকাৰী গোট গঠন কৰিছে।<ref name="POI" /> প্ৰতি বছৰে ২.৫ নিযুত (২৫ [[লাখ]]) ভাৰতীয়ই বিদেশলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে, যাৰ ফলত ভাৰত সমগ্ৰ বিশ্বৰ ভিতৰতে বছৰি আটাইতকৈ বেছি প্ৰব্ৰজনকাৰী ওলাই যোৱা দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref>[https://www.news18.com/news/world/planning-to-study-work-in-canada-heres-why-tomorrows-election-could-amend-immigration-rules-4219631.html Planning to Study, Work in Canada? Here's Why Tomorrow's Election Could Amend Immigration Rules] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210920213949/https://www.news18.com/news/world/planning-to-study-work-in-canada-heres-why-tomorrows-election-could-amend-immigration-rules-4219631.html |date=20 September 2021}}, News18, SEPTEMBER 19, 2021.</ref> == আইনী গাঁথনি == === অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) === প্ৰকৃততে, ''[[বিদেশী (আইন)|অনিবাসী]] ভাৰতীয়'' (Non-resident Indian) শব্দটোৱে কেৱল এজন ভাৰতীয় নাগৰিকৰ [[আয়কৰ|কৰ সংক্ৰান্তীয় মৰ্যাদা]]ক বুজায়। [[আয়কৰ আইন, ১৯৬১|আয়কৰ আইন, ১৯৬১]]-ৰ ধাৰা ৬ অনুসৰি, আয়কৰ সংক্ৰান্তীয় উদ্দেশ্যৰ বাবে যিজন ব্যক্তি এক নিৰ্দিষ্ট সময়সীমাৰ বাবে ভাৰতত বসবাস কৰা নাই, তেওঁক অনিবাসী বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name="itact" >{{Citation |title=Income Tax Act |date=18 December 2012 |url=http://law.incometaxindia.gov.in/DIT/Income-tax-acts.aspx |archive-url=https://archive.today/20121218153423/http://law.incometaxindia.gov.in/DIT/Income-tax-acts.aspx |access-date=9 September 2012 |archive-date=18 December 2012 |url-status=live}}</ref> "ভাৰতৰ বাসিন্দা" ব্যক্তি আৰু এজন NRI-ৰ বাবে আয়কৰৰ হাৰ বেলেগ বেলেগ হয়। আয়কৰ আইনৰ উদ্দেশ্যৰ বাবে, "ভাৰতত বাসস্থান" হ’বলৈ হ’লে এটা বিত্তীয় বৰ্ষত অন্ততঃ ১৮২ দিন বা ধাৰাবাহিক চাৰি বছৰত ৩৬৫ দিন আৰু প্ৰাসংগিক বৰ্ষটোত অন্ততঃ ৬০ দিন ভাৰতত থকাটো আৱশ্যক। এই আইন অনুসৰি, যিকোনো ভাৰতীয় নাগৰিক যিয়ে "ভাৰতৰ বাসিন্দা" হোৱাৰ চৰ্তসমূহ পূৰণ নকৰে, তেওঁক ভাৰতৰ অনিবাসী হিচাপে গণ্য কৰা হয় আৰু আয়কৰ পৰিশোধৰ ক্ষেত্ৰত NRI হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সাগৰীয় নাবিকসকলক (Seafarers) সাধাৰণতে NRI বুলি গণ্য কৰা নহয়। কিন্তু যিহেতু তেওঁলোকে ভাৰতৰ বাহিৰত কাম কৰে (প্ৰায়েই ১৮২ দিনতকৈ অধিক সময়), সেয়েহে তেওঁলোকৰ উপাৰ্জনৰ ওপৰত NRI-ৰ দৰেই কৰ আৰোপ কৰা হয়, যদিও তেওঁলোকে এজন নাগৰিকৰ অন্যান্য সকলো অধিকাৰ লাভ কৰে। === ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) === '''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''' ('''PIO''')<ref>PIO OCI Card - MEA, GOI https://mea.gov.in/Portal/CountryQuickLink/703_PIO-OCI.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210309025619/https://mea.gov.in/Portal/CountryQuickLink/703_PIO-OCI.pdf |date=9 March 2021}}</ref> বুলিলে [[পাকিস্তান]], [[আফগানিস্তান]], [[বাংলাদেশ]], [[চীন]], [[ইৰান]], [[ভূটান]], [[শ্ৰীলংকা]] আৰু/বা [[নেপাল]]ৰ নাগৰিকৰ বাহিৰে অন্য দেশৰ এনে এজন বিদেশী নাগৰিকক বুজায়, যিয়ে: * পূৰ্বে এখন ভাৰতীয় [[পাছপৰ্ট]] বহন কৰিছিল, * যাৰ পিতৃ-মাতৃ/ককাদেউতা-আইতা/আজোককাদেউতা-আজোআইতাৰ ভিতৰত যিকোনো এজন [[ভাৰত চৰকাৰ আইন ১৯৩৫|ভাৰত চৰকাৰ আইন, ১৯৩৫]]-ত সংজ্ঞায়িত অনুসৰি ভাৰতত বা পৰৱৰ্তী সময়ত ভাৰতৰ অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা অন্যান্য ভূখণ্ডত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু স্থায়ীভাৱে বসবাস কৰিছিল (অৱশ্যে তেওঁলোকৰ কোনো এজন কেতিয়াও ওপৰত উল্লেখ কৰা দেশসমূহৰ নাগৰিক হ’ব নোৱাৰিব), অথবা * যি এজন ভাৰতীয় নাগৰিকৰ বা এজন PIO-ৰ পত্নী/স্বামী। === ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব (OCI) === {{Main|ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব}} ভাৰতীয় ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰখনৰ বিভিন্ন নেতাৰ বহু প্ৰচেষ্টাৰ অন্তত এক দীৰ্ঘম্যাদী ভিছা আঁচনি প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ইয়াক "ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব" বুলি নামাকৰণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াক সাধাৰণতে ''OCI কাৰ্ড'' বুলি জনা যায়। এই নামটো কিছু পৰিমাণে বিভ্ৰান্তিকৰ, কিয়নো ই প্ৰকৃত ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব প্ৰদান নকৰে। [[ভাৰতৰ সংবিধান]]-এ সম্পূৰ্ণ দ্বৈত নাগৰিকত্বৰ অনুমতি নিদিয়ে। ওচিআই (OCI) কাৰ্ডখন প্ৰকৃততে এখন দীৰ্ঘম্যাদী ভিছা, য’ত ভোটাধিকাৰ আৰু চৰকাৰী চাকৰি লাভৰ ক্ষেত্ৰত নিষেধাজ্ঞা থাকে। এই কাৰ্ডখন বিদেশত থকা কিছুসংখ্যক প্ৰাক্তন ভাৰতীয়ৰ বাবে উপলব্ধ। ই কাৰ্ডধাৰীসকলক বসবাসৰ অধিকাৰ আৰু অন্যান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে যদিও ইয়াত কিছুমান আইনী বাধ্যবাধকতা থাকে। সাংবিধানিক দৃষ্টিকোণৰ পৰা ইয়াক কোনো ধৰণৰ ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব বুলি গণ্য কৰা নহয়। ২০১৪ চনৰ ২৮ ছেপ্টেম্বৰত [[ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী|প্ৰধানমন্ত্ৰী]] [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে PIO আৰু OCI কাৰ্ড দুখন একত্ৰিত কৰা হ’ব বুলি ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite news |last=Sharma |first=Reetu |date=2 March 2016 |title=Modi announces merging of OCI and POI cards, but how will it help: Explained |language=en |website=Oneindia.com |agency=One India |url=http://www.oneindia.com/feature/modi-announces-merging-oci-poi-cards-but-how-will-it-help-explained-1531663.html |url-status=live |access-date=22 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170422122532/http://www.oneindia.com/feature/modi-announces-merging-oci-poi-cards-but-how-will-it-help-explained-1531663.html |archive-date=22 April 2017}}</ref> ২০১৫ চনৰ ৯ জানুৱাৰীত ভাৰত চৰকাৰে ‘ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি’ (PIO) কাৰ্ড আঁচনিখন প্ৰত্যাহাৰ কৰে আৰু ইয়াক ওচিআই (OCI) কাৰ্ড আঁচনিৰ সৈতে একত্ৰিত কৰে। বৰ্তমানৰ পিআইঅ’ কাৰ্ডধাৰীসকলে তেওঁলোকৰ কাৰ্ডসমূহ ওচিআই কাৰ্ডলৈ ৰূপান্তৰ কৰাৰ বাবে আবেদন কৰিব লাগে। [[ভাৰতৰ প্ৰব্ৰজন ব্যুৰো]]ই (Bureau of Immigration) জানিবলৈ দিছিল যে পুৰণি পিআইঅ’ কাৰ্ডসমূহক ২০২৩ চনৰ ৩১ ডিচেম্বৰলৈকে বৈধ ভ্ৰমণ নথি হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হ’ব।<ref>{{Cite web |title=Ministry of External Affairs |url=https://eoi.gov.in/eoisearch/MyPrint.php?17539?001/0004#:~:text=Government%20of%20India%20has%20decided,2023. |access-date=2023-10-10 |website=eoi.gov.in}}</ref> === তুলনা === {| class="wikitable" |+ বাসিন্দা ভাৰতীয়, NRI, PIO আৰু OCI-ৰ মাজত তুলনা<ref>{{Citation |title=Comparative Chart on NRI/PIO/PIO CARD HOLDERS/OCI |date=15 June 2020 |url=http://mha.nic.in/pdfs/oci-chart.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20090619061930/http://mha.nic.in/pdfs/oci-chart.pdf |access-date=15 June 2020 |archive-date=19 June 2009 |url-status=dead}}</ref> ! শ্ৰেণী !! ভাৰতীয় পাছপৰ্ট<br />(ভাৰতীয় নাগৰিক) !! ভাৰতৰ বাসিন্দা !! প্ৰব্ৰজনকাৰী !! কৰ মৰ্যাদা !! OCI কাৰ্ড !! আইনী অধিনিয়ম !! টোকা |- ! ভাৰতীয় (বাসিন্দা) | হয় || হয় || নহয় || হয় || নহয় || [[ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব আইন]]<br />[[পাছপৰ্ট আইন]] || |- ! অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) | হয় || নহয় || হয় <br />(ভাৰতৰ পৰা) || নহয় || নহয় || [[ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব আইন]]<br />[[পাছপৰ্ট আইন]]<br />[[আয়কৰ আইন, ১৯৬১|আয়কৰ আইন, ১৯৬১]]<ref name="itact" /> || |- ! ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO){{ref|n1|১}} /<br />ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক (OCI){{ref|n2|২}} | নহয় || হয় (ভাৰতত থাকিলে)<br />অন্যথা, নহয় || হয় <br />(ভাৰতত) || হয় <br />(যদি ভাৰতৰ বাসিন্দা হয়)<br />ইউনিয়ন স্তৰত, নহয় || হয় || [[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০০৩]]<br />(ধাৰা ৭ক–ঘ) || আজীৱন ভিছা /<br />[[স্থায়ী বাসস্থান]] |} {| class="wikitable" |+ PIO আৰু OCI ! বিদেশী নাগৰিক !! OCI কাৰ্ডৰ বাবে যোগ্য !! ব্যতিক্ৰম !! আইনী অধিনিয়ম !! OCI লাভ কৰাৰ পিছৰ মৰ্যাদা |- ! ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) | হয় || – || – || [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব#PIO OCIs|PIO OCI]] |- ! অন্যান্য | নহয় || হয়, যদি কোনো ভাৰতীয় নাগৰিক বা PIO OCI-ৰ সৈতে দুই বছৰতকৈ অধিক সময় ধৰি বিবাহপাশত আৱদ্ধ থাকে || [[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০০৩]]<br />(ধাৰা ৭ক(ঘ)) || [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব#Non-PIO OCIs|Non-PIO OCI]] |} <small>'''টোকা:'''</small> :১. {{note|n1}}<small>ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) বুলিলে ভাৰতীয় জন্ম বা বংশোদ্ভৱ এনে লোকক বুজায় যিসকল ভাৰতৰ নাগৰিক নহয়, কিন্তু অন্য দেশৰ নাগৰিক। যিসকল PIO-ই OCI কাৰ্ডৰ জৰিয়তে ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰিছে, তেওঁলোকক ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক (OCI) বুলি জনা যায়। পূৰ্বতে PIo কাৰ্ড নামেৰে জনাজাত এই কাৰ্ডখন ২০১৪ চনৰ পৰা OCI কাৰ্ডৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হৈছে।</small> :২. {{note|n2}}<small>ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকসকলৰ ভিতৰত PIO OCI আৰু অনা-PIO OCI দুয়োটা গোটেই অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও যিসকল বিদেশী নাগৰিকে ভাৰতীয় নাগৰিকক বিয়া কৰায়, তেওঁলোকেও ওচিআই কাৰ্ড লাভ কৰিব পাৰে। সেয়েহে, অনা-পিআইঅ’ ওচিআই (Non-PIO OCI) সকল যিহেতু ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ অংশ নহয়, সেয়ে তেওঁলোকক ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হোৱা নাই।</small> == ভাৰতৰ পৰা প্ৰব্ৰজনৰ ইতিহাস == === আৰব উপদ্বীপ === {{See also|ওমানত থকা ভাৰতীয়সকল|এডেন প্ৰটেক্টৰেট}} === মধ্য এছিয়া === নৰসিংহন আৰু অন্যান্য গৱেষকসকলে (২০১৯)<ref>{{cite journal |last1=Narasimhan |first1=Vagheesh M. |last2=Patterson |first2=Nick |last3=Moorjani |first3=Priya |last4=Rohland |first4=Nadin |last5=Bernardos |first5=Rebecca |last6=Mallick |first6=Swapan |last7=Lazaridis |first7=Iosif |last8=Nakatsuka |first8=Nathan |last9=Olalde |first9=Iñigo |last10=Lipson |first10=Mark |last11=Kim |first11=Alexander M. |last12=Olivieri |first12=Luca M. |last13=Coppa |first13=Alfredo |last14=Vidale |first14=Massimo |last15=Mallory |first15=James |last16=Moiseyev |first16=Vyacheslav |last17=Kitov |first17=Egor |last18=Monge |first18=Janet |last19=Adamski |first19=Nicole |last20=Alex |first20=Neel |last21=Broomandkhoshbacht |first21=Nasreen |last22=Candilio |first22=Francesca |last23=Callan |first23=Kimberly |last24=Cheronet |first24=Olivia |last25=Culleton |first25=Brendan J. |last26=Ferry |first26=Matthew |last27=Fernandes |first27=Daniel |last28=Freilich |first28=Suzanne |last29=Gamarra |first29=Beatriz |last30=Gaudio |first30=Daniel |last31=Hajdinjak |first31=Mateja |last32=Harney |first32=Éadaoin |last33=Harper |first33=Thomas K. |last34=Keating |first34=Denise |last35=Lawson |first35=Ann Marie |last36=Mah |first36=Matthew |last37=Mandl |first37=Kirsten |last38=Michel |first38=Megan |last39=Novak |first39=Mario |last40=Oppenheimer |first40=Jonas |last41=Rai |first41=Niraj |last42=Sirak |first42=Kendra |last43=Slon |first43=Viviane |last44=Stewardson |first44=Kristin |last45=Zalzala |first45=Fatma |last46=Zhang |first46=Zhao |last47=Akhatov |first47=Gaziz |last48=Bagashev |first48=Anatoly N. |last49=Bagnera |first49=Alessandra |last50=Baitanayev |first50=Bauryzhan |last51=Bendezu-Sarmiento |first51=Julio |last52=Bissembaev |first52=Arman A. |last53=Bonora |first53=Gian Luca |last54=Chargynov |first54=Temirlan T. |last55=Chikisheva |first55=Tatiana |last56=Dashkovskiy |first56=Petr K. |last57=Derevianko |first57=Anatoly |last58=Dobeš |first58=Miroslav |last59=Douka |first59=Katerina |last60=Dubova |first60=Nadezhda |last61=Duisengali |first61=Meiram N. |last62=Enshin |first62=Dmitry |last63=Epimakhov |first63=Andrey |last64=Fribus |first64=Alexey V. |last65=Fuller |first65=Dorian |last66=Goryachev |first66=Alexander |last67=Gromov |first67=Andrey |last68=Grushin |first68=Sergey P. |last69=Hanks |first69=Bryan |last70=Judd |first70=Margaret |last71=Kazizov |first71=Erlan |last72=Khokhlov |first72=Aleksander |last73=Krygin |first73=Aleksander P. |last74=Kupriyanova |first74=Elena |last75=Kuznetsov |first75=Pavel |last76=Luiselli |first76=Donata |last77=Maksudov |first77=Farhod |last78=Mamedov |first78=Aslan M. |last79=Mamirov |first79=Talgat B. |last80=Meiklejohn |first80=Christopher |last81=Merrett |first81=Deborah C. |last82=Micheli |first82=Roberto |last83=Mochalov |first83=Oleg |last84=Mustafokulov |first84=Samariddin |last85=Nayak |first85=Ayushi |last86=Pettener |first86=Davide |last87=Potts |first87=Richard |last88=Razhev |first88=Dmitry |last89=Rykun |first89=Marina |last90=Sarno |first90=Stefania |last91=Savenkova |first91=Tatyana M. |last92=Sikhymbaeva |first92=Kulyan |last93=Slepchenko |first93=Sergey M. |last94=Soltobaev |first94=Oroz A. |last95=Stepanova |first95=Nadezhda |last96=Svyatko |first96=Svetlana |last97=Tabaldiev |first97=Kubatbek |last98=Teschler-Nicola |first98=Maria |last99=Tishkin |first99=Alexey A. |display-authors=1 |last100=Tkachev |first100=Vitaly V. |last101=Vasilyev |first101=Sergey |last102=Velemínský |first102=Petr |last103=Voyakin |first103=Dmitriy |last104=Yermolayeva |first104=Antonina |last105=Zahir |first105=Muhammad |last106=Zubkov |first106=Valery S. |last107=Zubova |first107=Alisa |last108=Shinde |first108=Vasant S. |last109=Lalueza-Fox |first109=Carles |last110=Meyer |first110=Matthias |last111=Anthony |first111=David |last112=Boivin |first112=Nicole |last113=Thangaraj |first113=Kumarasamy |last114=Kennett |first114=Douglas J. |last115=Frachetti |first115=Michael |last116=Pinhasi |first116=Ron |last117=Reich |first117=David |title=The formation of human populations in South and Central Asia |journal=Science |date=6 September 2019 |volume=365 |issue=6457 |article-number=eaat7487 |doi=10.1126/science.aat7487 |pmid=31488661 |pmc=6822619 |bibcode=2019Sci...365t7487N }}</ref> তথ্য পাইছে যে [[ব্ৰঞ্জ যুগ]]ত [[মধ্য এছিয়া]]ত এক "সিন্ধু পৰিধীয়" (Indus periphery) জনসংখ্যাই বাস কৰিছিল। তেওঁলোকে [[সিন্ধু উপত্যকা সভ্যতা]]ৰ পৰা প্ৰব্ৰজন কৰিছিল আৰু বাণিজ্যৰ উদ্দেশ্যে বেক্ট্ৰিয়া-মাৰ্গিয়ানা প্ৰত্নতাত্ত্বিক কমপ্লেক্সৰ (BMAC) বসতিস্থলসমূহত নিৰৱচ্ছিন্নভাৱে বসবাস কৰিছিল; মধ্য এছিয়াত সিন্ধু উপত্যকাৰ মোহৰ (Seals) আৱিষ্কাৰ হোৱাটোৱে এই কথা প্ৰমাণ কৰে।<ref>Possehl, Gregory L, The Indus Civilization: A Contemporary Perspective, New Delhi: Dev Publishers & Distributor, 2002, Page 231</ref> মধ্য এছিয়া আৰু আৰৱ ভূখণ্ডত আধুনিক ভাৰতীয় ব্যৱসায়ী প্ৰব্ৰজনকাৰী গোটসমূহৰ উৎপত্তি ১৬ শতিকাৰ মাজভাগত হৈছিল আৰু ই প্ৰায় চাৰি শতিকাতকৈও অধিক সময় ধৰি সক্ৰিয় আছিল। [[ছাফাৱী ৰাজবংশ|ছাফাৱী ইৰান]]ত হিন্দু আৰু মুছলমান দুয়োটা ধৰ্মীয় পটভূমিৰ [[মূলতান|মুলতানী]], [[শিকাৰপুৰ, সিন্ধু|শিকাৰপুৰী]] আৰু মাৱাৰৰ লোকসকলে বেংকাৰ আৰু ব্যৱসায়ী হিচাপে কাম কৰিছিল। এজন আৰ্মেনীয় ইতিহাসবিদৰ মতে, হামাদানত থকা হিন্দু ব্যৱসায়ীসকলক [[অটোমান সাম্ৰাজ্য]]ই গণহত্যা কৰিছিল; যাৰ ফলত ইৰানত অটোমান আৰু আফগান যুদ্ধৰ (১৭২২-২৭) বাবে ভাৰতীয় ব্যৱসায়ী সম্প্ৰদায়ৰ সংখ্যা বহুখিনি হ্ৰাস পাইছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=India vii. Relations: the Afsharid and Zand Periods |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/india-vii-relations-the-afsharid-and-zand-periods |access-date=1 January 2017 |date=15 December 2004 |volume=XIII |pages=21–26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200228122428/http://www.iranicaonline.org/articles/india-vii-relations-the-afsharid-and-zand-periods |archive-date=28 February 2020 |url-status=live}}</ref> কেৰমানত হিন্দু পটভূমিৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ এখন নিজা কাৰাভান্সাৰাই (Caravanserai - পন্থীনিৱাস) আছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=BĀZĀR ii. Organization and Function |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/bazar-ii |access-date=1 January 2017 |date=15 December 1989 |volume=IV |pages=25–30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101162115/http://www.iranicaonline.org/articles/bazar-ii |archive-date=1 January 2017 |url-status=live}}</ref> পাৰস্যৰ ছাফাৱী ৰাজবংশৰ শাসনকালত জিন চাৰ্ডিন, জিন ডি থেভেনট, এডাম অলেয়াৰিয়াছ আৰু এফ. এ. কতোভে ভাৰতীয় পটভূমিৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে, য’ত তেওঁলোকে ইহুদী আৰু আৰ্মেনীয়সকলৰ সৈতে বাস কৰিছিল। ইৰানত নাদিৰ শ্বাহৰ কঠোৰ দমনমূলক নীতি আৰু আফগান খিলজি যুদ্ধৰ পিছত সঁহাৰি স্বৰূপে শিখ আৰু হিন্দু পটভূমিৰ ভাৰতীয় ব্যৱসায়ীসকলে পাৰস্যৰ কাজাৰ আৰু জন্দ ৰাজবংশৰ সময়তো বসবাস কৰিছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=India xiii. Indo-iranian Commercial Relations |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/india-xiii-indo-iranian-commercial-relations |access-date=1 January 2017 |date=15 December 2004 |volume=XIII |pages=44–47 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117083050/http://www.iranicaonline.org/articles/india-xiii-indo-iranian-commercial-relations |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> জৰ্জ ফৰেষ্টাৰৰ মতে, ১৭৮৩ চনত কান্দাহাৰত থকা হিন্দু মূলৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ পৰা চমৰকন্দী আৰু বুখাৰাৰ ব্যৱসায়ীসকলে ভাৰতীয় নীল (Indigo dye) ক্ৰয় কৰিছিল। এলফিনষ্টোনৰ (১৮১৫) বিৱৰণ অনুসৰি, কান্দাহাৰৰ আটাইতকৈ ওখ অট্টালিকাবোৰৰ গৰাকী আছিল হিন্দুসকল। লামছডেনে কান্দাহাৰত হিন্দুসকলৰ মালিকানাধীন ৩৫০খন দোকানৰ তথ্য নথিভুক্ত কৰিছিল। কান্দাহাৰৰ বিত্তীয় লেনদেন, বহুমূলীয়া ধাতু আৰু বস্ত্ৰৰ ব্যৱসায় আদি সকলোবোৰ মূলত শিখ আৰু হিন্দু ব্যৱসায়ীসকলে চম্ভালিছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=Kandahar i. Historical Geography to 1979 |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/kandahar-historical-geography-to-1979 |access-date=1 January 2017 |date=15 December 2010 |volume=XV |pages=466–475 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117091401/http://www.iranicaonline.org/articles/kandahar-historical-geography-to-1979 |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> পেশোৱাৰী আৰু [[শিকাৰপুৰ, সিন্ধু|শিকাৰপুৰী]] ভাৰতীয় ব্যৱসায়ীসকল মধ্য এছিয়াৰ ব্যৱসায়-বাণিজ্যৰ সৈতে জড়িত আছিল। শিকাৰপুৰী ব্যৱসায়ীসকলে [[বুখাৰা আমিৰশ্বাহী|বুখাৰা আমিৰশ্বাহীত]] শস্যৰ ব্যৱসায় আৰু [[ফাৰগানা]]ৰ কপাহৰ খেতিত বিনিয়োগ কৰিছিল। তেওঁলোকে বুখাৰাত আইনীভাৱে সুতৰ বিনিময়ত ধন ধাৰে দিয়া (Money lending) ব্যৱসায়ো কৰিছিল, যিটো কৰাৰ তেওঁলোকৰ [[ৰাছিয়ান তুৰ্কীস্তান]]ত কোনো আইনী অধিকাৰ নাছিল।<ref>{{Cite book |author=Claude Markovits |url=https://books.google.com/books?id=M2vu7Odjz6kC |title=The Global World of Indian Merchants, 1750–1947: Traders of Sind from Bukhara to Panama |date=22 June 2000 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-43127-9 |page=191 |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210713032126/https://books.google.com/books?id=M2vu7Odjz6kC |archive-date=13 July 2021 |url-status=live}}</ref> চমৰকন্দত ইহুদী, হিন্দু, [[বেলুচ লোক|বেলুচ]], পাৰ্চী আৰু আৰৱীয়সকলে একেলগে বসবাস কৰিছিল; আনহাতে ইৰানৰ বেলুচিস্তান আৰু [[খোৰাচান]] অঞ্চলত হিন্দু আৰু [[বাহাই ধৰ্ম|বাহাই]] ধৰ্মাৱলম্বী লোকসকলে বাস কৰিছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=ETHNOGRAPHY (Text) |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/ethnography-i |access-date=1 January 2017 |date=15 December 1998 |volume=IX |pages=9–28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117060912/http://www.iranicaonline.org/articles/ethnography-i |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> উইঘুৰ ব্যৱসায়ীসকলে হিন্দু সুতখোৰসকলক (Usurers) তেওঁলোকে গৰুৰ মাংস খাই নেকি বুলি চিঞৰি চিঞৰি সুধি বা তেওঁলোকৰ থকা ঠাইৰ আশপাশে গৰুৰ ছাল ওলমাই থৈ হাৰাশাস্তি কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও ১৯০৭ চনত [[পোছকাম কাউণ্টি, ছিনজিয়াং|পোছকাম]] আৰু [[য়াৰকাণ্ড কাউণ্টি|য়াৰকাণ্ড]]ত উইঘুৰ মহিলাক বিয়া কৰোৱাৰ অপৰাধত উইঘুৰ পুৰুষসকলে দিত্তী ৰামৰ দৰে হিন্দুসকলৰ ওপৰত আক্ৰমণ চলাই দাঙ্গাৰ সৃষ্টি কৰিছিল। তেওঁলোকে এই ভাৰতীয়সকলৰ শিৰোচ্ছেদ কৰিবলৈ দাবী জনাইছিল আৰু শিল দলিয়াই হত্যা কৰিছিল, যাৰ ফলত এক তীব্ৰ [[হিন্দুবিদ্বেষ|হিন্দুবিৰোধী হিংসাত্মক পৰিৱেশ]]ৰ সৃষ্টি হৈছিল।<ref>{{cite thesis |last=Schluessel |first=Eric T |title=The Muslim Emperor of China: Everyday. Politics in Colonial Xinjiang, 1877-1933 |type=Doctoral dissertation |publisher=Harvard |url=https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/33493602/SCHLUESSEL-DISSERTATION-2016.pdf |pages=207, 208 |archive-date=2022-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922115430/https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/33493602/SCHLUESSEL-DISSERTATION-2016.pdf |url-status=live}}</ref> আনকি হিন্দু ধৰ্মী ভাৰতীয় সুতখোৰসকলে এটা ধৰ্মীয় শোভাযাত্ৰা উলিওৱাৰ বাবেও মুছলমান উইঘুৰসকলে তেওঁলোকৰ ওপৰত জঘন্য আক্ৰমণ চলাইছিল।<ref>{{cite book |last1=Hultvall |first1=John |title=Mission and Revolution in Central Asia The MCCS Mission Work in Eastern Turkestan 1892-1938 |url=https://equmeniakyrkan.se/wp-content/uploads/2019/12/mission-and-revolution-part-1-hultvall-eng.pdf |pages=8 |archive-date=2022-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220428002913/https://equmeniakyrkan.se/wp-content/uploads/2019/12/mission-and-revolution-part-1-hultvall-eng.pdf |url-status=live}}</ref> ১৮৯৬ চনত দুজন উইঘুৰ তুৰ্কীয়ে এজন হিন্দু ব্যৱসায়ীক আক্ৰমণ কৰাৰ অপৰাধত ব্ৰিটিছ কনচুল [[মেকাৰ্টনী দূতাবাস|মেকাৰ্টনীয়ে]] দোষী উইঘুৰ দুজনক চাবুকেৰে কোবাই শাস্তি দিবলৈ দাবী জনাইছিল।<ref>{{cite book |last1=Nightingale |last2=Skrine |last2=C.P. |title=Macartney at Kashgar: New Light on British, Chinese and Russian Activities in Sinkiang, 1890-1918 |date=2013 |publisher=Routledge |isbn=978-1136576164 |edition=reprint |url=https://books.google.com/books?id=Bbr5AQAAQBAJ&dq=sharpcut+horse+turki&pg=PT93}}</ref> [[ছিনজিয়াং|ছিনজিয়াং]]ত থকা ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ হিন্দু পটভূমিৰ সুতখোৰ আৰু ব্যৱসায়ীসকলৰ নিৰাপত্তা ব্ৰিটিছ কনচুল জেনেৰেলৰ দ্বাৰা সুনিশ্চিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Officially+protect+rights+traders+money+lenders+eastern+end+parish+roughly&pg=PA97 |title=Setting the East Ablaze: On Secret Service in Bolshevik Asia |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0-19-280212-5 |pages=97– |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120459/https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Officially+protect+rights+traders+money+lenders+eastern+end+parish+roughly&pg=PA97 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=although+messages+morse+telegraph+line+wireless+invaluable+radio+disposal+rounded&pg=PT57 |title=Setting the East Ablaze: Lenin's Dream of an Empire in Asia |date=16 February 2012 |publisher=Hodder & Stoughton |isbn=978-1-84854-725-4 |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120458/https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=although+messages+morse+telegraph+line+wireless+invaluable+radio+disposal+rounded&pg=PT57 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref> ৰাছিয়ান শৰণাৰ্থী, মিছনেৰী আৰু ব্ৰিটিছ-ভাৰতীয় হিন্দু ব্যৱসায়ীসকল প্ৰায়েই [[কাছগাৰ|কাছগাৰী]] গুণ্ডাবাহিনীৰ লক্ষ্য হৈ পৰিছিল, যাৰ বাবে ব্ৰিটেইনৰ কনচুলেট জেনেৰেলৰ কাৰ্যালয়টো তেওঁলোকৰ বাবে এটা আশ্ৰয়স্থল স্বৰূপ আছিল।<ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Gillan+refuge+Hindu+money+lenders+traders+citizenship+Russians&pg=PA191 |title=Setting the East Ablaze: On Secret Service in Bolshevik Asia |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0-19-280212-5 |pages=191– |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120454/https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Gillan+refuge+Hindu+money+lenders+traders+citizenship+Russians&pg=PA191 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=pay+any+attention+flee+intelligence+sergeants+posted+impossible+tours&pg=PT107 |title=Setting the East Ablaze: Lenin's Dream of an Empire in Asia |date=16 February 2012 |publisher=Hodder & Stoughton |isbn=978-1-84854-725-4 |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120453/https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=pay+any+attention+flee+intelligence+sergeants+posted+impossible+tours&pg=PT107 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref> [[পূব তুৰ্কীস্তান প্ৰথম প্ৰজাতন্ত্ৰ|পূব তুৰ্কীস্তান প্ৰথম প্ৰজাতন্ত্ৰ]]ৰ সময়ত শেম্বা বজাৰত উইঘুৰসকলৰ হাতত দুজন হিন্দু ধৰ্মী লোক অত্যন্ত নিষ্ঠুৰ আৰু মধ্যযুগীয় বৰ্বৰতাৰে প্ৰাণ হেৰুৱাব lগা হৈছিল।<ref>{{Cite book |author=Andrew D. W. Forbes |url=https://books.google.com/books?id=IAs9AAAAIAAJ&pg=PA76 |title=Warlords and Muslims in Chinese Central Asia: A Political History of Republican Sinkiang 1911–1949 |date=9 October 1986 |publisher=CUP Archive |isbn=978-0-521-25514-1 |pages=76– |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522170728/https://books.google.com/books?id=IAs9AAAAIAAJ&pg=PA76 |archive-date=22 May 2020 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth&pg=PT122 |title=Setting the East Ablaze: Lenin's Dream of an Empire in Asia |date=16 February 2012 |publisher=Hodder & Stoughton |isbn=978-1-84854-725-4 |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120450/https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth&pg=PT122 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&pg=PA222 |title=Setting the East Ablaze: On Secret Service in Bolshevik Asia |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0-19-280212-5 |pages=222– |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522170637/https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&pg=PA222 |archive-date=22 May 2020 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Nils Peter Ambolt |url=https://books.google.com/books?id=HH1CAAAAIAAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth |title=Karavan: Travels in Eastern Turkestan |publisher=Blackie & son, limited |year=1939 |page=169 |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120457/https://books.google.com/books?id=HH1CAAAAIAAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref> হত্যা কৰা ব্ৰিটিছ ভাৰতীয়সকলৰ বহুমূলীয়া সামগ্ৰীসমূহ লুণ্ঠন কৰা হৈছিল। === দক্ষিণ-পূব এছিয়া === {{see also|দক্ষিণ-পূব এছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম|দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্ম|চিটি}} === ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক শাসন (১৬১২ ৰ পৰা ১৯৪৭) === {{see also|ব্ৰিটিছ ৰাজ}} === স্বাধীনতা-পৰৱৰ্তী কাল === [[File:India Square JC jeh.JPG|thumb|right|সমগ্ৰ বিশ্বৰ বিভিন্ন [[মহানগৰীয় অঞ্চল]]ত ভাৰতীয় মূলৰ লোকসকলে এক উচ্চ [[জনগাঁথনিগত পৰিচিতি]] অৰ্জন কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে, যাৰ ভিতৰত যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ [[নিউ জাৰ্চি]]ৰ [[জাৰ্চি চিটি, নিউ জাৰ্চি#জনগাঁথনি|জাৰ্চি চিটি]]ৰ [[ইণ্ডিয়া স্কোৱাৰ]] (''লিটল [[বম্বে]]''<ref>Kiniry, Laura. "Moon Handbooks New Jersey", Avalon Travel Publishing, 2006. pg. 34 {{ISBN|1-56691-949-5}}. Retrieved 11 April 2015.</ref>) অন্যতম, যিটো [[পশ্চিম গোলাৰ্ধ]]ৰ ভিতৰতে এছিয়ান ভাৰতীয়সকলৰ সৰ্বাধিক কেন্দ্ৰীভূত বাসস্থান হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref>{{Cite news |author=Laryssa Wirstiuk |date=21 April 2014 |title=Neighborhood Spotlight: Journal Square |work=Jersey City Independent |url=http://www.jerseycityindependent.com/2014/04/neighborhood-spotlight-journal-square/ |url-status=dead |access-date=11 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630085618/http://www.jerseycityindependent.com/2014/04/neighborhood-spotlight-journal-square/ |archive-date=30 June 2018}}</ref><ref>{{Cite web |title=Yearbook of Immigration Statistics: 2012 Supplemental Table 2 |url=https://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/immigration-statistics/yearbook/2012/LPR/immsuptable2d.xls |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141222152450/http://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/immigration-statistics/yearbook/2012/LPR/immsuptable2d.xls |archive-date=22 December 2014 |access-date=11 April 2015 |publisher=US Department of Homeland Security}}</ref><ref>{{Cite web |title=Yearbook of Immigration Statistics: 2011 Supplemental Table 2 |url=https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/yearbook/2011/immsuptable2d.xls |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170707193758/https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/yearbook/2011/immsuptable2d.xls |archive-date=7 July 2017 |access-date=11 April 2015 |publisher=US Department of Homeland Security}}</ref><ref>{{Cite web |title=Yearbook of Immigration Statistics: 2010 Supplemental Table 2 |url=https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/yearbook/2010/immsuptable2d.xls |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170707181534/https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/yearbook/2010/immsuptable2d.xls |archive-date=7 July 2017 |access-date=11 April 2015 |publisher=Department of Homeland Security}}</ref>]] [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]]ৰ পৰা স্বাধীনতা লাভ কৰাৰ পিছত, দেশৰ অন্তৰ্ভাগৰ প্ৰব্ৰজনৰ বিপৰীতে চৰকাৰৰ জ্যেষ্ঠ নেতাসকলে ঐতিহাসিকভাৱে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰব্ৰজনৰ ওপৰত কোনো বিশেষ মন্তব্য কৰা নাই। ইয়াৰ পৰিণতিত, ই কেৱল তেনে কিছুমান ৰাজ্যৰ বাবেহে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক বিষয় হৈ ৰৈছে যিবোৰ ৰাজ্যৰ বুজনসংখ্যক লোক বিদেশলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছে, যেনে— [[কেৰালা]], [[পঞ্জাব (ভাৰত)|পঞ্জাব]], [[তামিলনাডু]] আৰু কিছু পৰিমাণে [[গুজৰাট]], [[অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ]] আৰু [[গোৱা]]। অৱশ্যে, এই প্ৰব্ৰজন প্ৰক্ৰিয়াটোৱে বুজনসংখ্যক ভাৰতীয় জনসংখ্যা থকা দেশসমূহৰ সৈতে ভাৰতৰ অৰ্থনৈতিক ([[বিদেশী প্ৰত্যক্ষ বিনিয়োগ]]), সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক সম্পৰ্ক ৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত এক মুখ্য চালিকা শক্তি হিচাপে কাম কৰি আহিছে। উদাহৰণস্বৰূপে, ২০০৮ চনত স্বাক্ষৰিত হোৱা [[ভাৰত-আমেৰিকা অসামৰিক পৰমাণু চুক্তি]]ৰ ক্ষেত্ৰত [[ভাৰতীয় আমেৰিকানসকল|ভাৰতীয় আমেৰিকানসকলে]] চলোৱা তীব্ৰ লবীঙৰ প্ৰভাৱ অপৰিসীম আছিল।<ref>{{Cite web |last=Rao |first=Ashok |date=2013-03-17 |title=The Indian Diaspora - Past, Present and Future |url=https://www.america-times.com/the-indian-diaspora-past-present-and-future/ |access-date=2024-08-30 |website=The America Times |language=en-US}}</ref> ==আৰু চাওক== *[[:en:Category:Indian_diaspora|''ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী সম্পৰ্কে সকলো প্ৰবন্ধ'']] ''(ইংৰাজীত)'' *[[বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী]] *[[দক্ষিণ-পূব এছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম]] *[[দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্ম]] *[[ব্ৰিটিছ ৰাজ]] ==টোকা== <references group="টোকা"/> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] qr2ih6vk9qlstmqswv0k41y9jegez3w 645489 645488 2026-10-16T13:24:09Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645489 wikitext text/x-wiki {{বিস্তাৰ}}{{Infobox ethnic group | group = ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী (Indian diaspora) | native_name = {{collapsible list |titlestyle = text-align:center; font-size:85%; |title = {{nobold|অন্যান্য অনুসূচিত ভাষাসমূহ:}} |{{Infobox|subbox=yes|bodystyle= font-size:80%; | rowclass1 = mergedrow| label1 = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]: | data1 = {{lang|as|ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী}} | rowclass2 = mergedrow| label2 = [[বঙালী ভাষা|বঙালী]]: | data2 = {{lang|bn|ভারতীয় প্রবাসী}} | rowclass3 = mergedrow| label3 = [[বড়ো ভাষা|বড়ো]]: | data3 = {{lang|brx|भारतीय प्रवासी}} | rowclass4 = mergedrow| label4 = [[ডোগ্ৰী ভাষা|ডোগ্ৰী]]: | data4 = {{lang|doi|भारतीय प्रवासी}} | rowclass5 = mergedrow| label5 = [[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]]: | data5 = {{lang|gu|ભારતીય প্ৰવાસી}} | rowclass6 = mergedrow| label6 = [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]: | data6 = {{lang|hi|भारतीय प्रवासी}} | rowclass7 = mergedrow| label7 = [[উৰ্দু ভাষা|উৰ্দু]]: | data7 = {{lang|ur|ہندوستانی ڈائاسপورا}} | rowclass8 = mergedrow| label8 = [[কানাড়া ভাষা|কানাড়া]]: | data8 = {{lang|kn|ಭாரತೀಯ ವಲಸೆಗಾರರು}} | rowclass9 = mergedrow| label9 = [[কাশ্মীৰী ভাষা|কাশ্মীৰী]]: | data9 = {{lang|ks|بھارتی نازک}} | rowclass10 = mergedrow| label10 = [[কোংকণী ভাষা|কোংকণী]]: | data10 = {{lang|kok|भारतीय प्रवासी लोक}} | rowclass11 = mergedrow| label11 = [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]]: | data11 = {{lang|mai| 𑒦𑒩𑒞𑒱𑒨 𑒩𑒫𑒰𑒮𑒱}} | rowclass12 = mergedrow| label12 = [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]]: | data12 = {{lang|ml|ഇന്ത്യൻ പ്രവാസികൾ}} | rowclass13 = mergedrow| label13 = [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]]: | data12 = {{lang|mr|परदेशस्थ भारतीय }} | rowclass14 = mergedrow| label14 = [[মেইতেই ভাষা|মণিপুৰী (মেইতেই)]]: | data13 = {{lang|mni|ঈন্দিঅ গি maযাঙ লেইবাক্}} | rowclass15 = mergedrow| label15 = [[নেপালী ভাষা|নেপালী]]: | data14 = {{lang|ne|भारतीय प्रवासी}} | rowclass16 = mergedrow| label16 = [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]]: | data15 = {{lang|or|ଭାରତୀୟ ପ୍ରବାସୀ}} | rowclass17 = mergedrow| label17 = [[পঞ্জাবী ভাষা|পঞ্জাবী]]: | data16 = {{lang|pa|ਭਾਰਤੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ}} | rowclass18 = mergedrow| label18 = [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]]: | data17 = {{lang|sa|भारतीय प्रवासी}} | rowclass19 = mergedrow| label19 = [[চাওঁতালি ভাষা|চাওঁতালি]]: | data18 = {{lang|sat|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱰᱟᱭᱥᱯᱳᱨᱟ}} | rowclass20 = mergedrow| label20 = [[সিন্ধী ভাষা|সিন্ধী]]: | data19 = {{lang|sd| هندستاني پرديسي برادري}} | rowclass21 = mergedrow| label21 = [[তামিল ভাষা|তামিল]]: | data20 = {{lang|ta|இந்திய புலம்பெயர்ந்தோர்}} | rowclass22 = mergedrow| label22 = [[তেলেগু ভাষা|তেলেগু]]: | data21 = {{lang|te|భாரতীয় డయాస్పోరా}} }} }} | native_name_lang = | flag = [[File:Flag of India.svg|border|250px]] | flag_caption = [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা]] | population = '''{{Circa|~৩৭ নিযুত|lk=yes}}''' (২০২৬ আনুমানিক){{Efn|জানুৱাৰী ২০২৬ চনৰ ভাৰতীয় [[বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)|বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]]ৰ আনুমানিক হিচাপ}}<ref name="POI" /> | region1 = {{flag|United States}} | pop1 = ৫,১৬০,২০৩<ref name="ACS 2023">{{cite web |url=https://census.gov |publisher=U.S. Census Bureau |access-date=2024-09-21 |title=US Census Data}}</ref> | region2 = {{flag|UAE}} | pop2 = ৪,৪২৫,১৪৪<ref name="POI"/><ref name="Pew research"/> | region3 = {{flag|Saudi Arabia}} | pop3 = ১৮,৮৪,৪৭৬–২৫,৯৪,৯৪৭<ref name="MEA Saudi"/> | region4 = {{flag|Malaysia}} | pop4 = ২০,১৯,৬০০<ref name="penerangan Malaysia"/> | region5 = {{flag|Myanmar}} | pop5 = ২০,MD,২০৭<ref name="POI"/><ref name="rediff.com"/> | region6 = {{flag|United Kingdom}} | pop6 = ১৯,২৭,১৫০<ref name=2021census/> | region7 = {{flag|Canada}} | pop7 = ১৮,৫৮,৭৫৫<ref name="Canada Census"/> | region8 = {{flag|South Africa}} | pop8 = ১৬,৯৭,৫০৬<ref name="statssa"/> | region9 = {{flag|Kuwait}} | pop9 = ১১,৫২,১৭৫<ref name="External Affairs Report" /> | region10 = {{flag|Oman}} | pop10 = ৬,৮০,০০০–১৩,৭৫,৬৬৭<ref name="Intl Migrant Stock"/> | region11 = {{flag|Singapore}} | pop11 = ৮,১২,০০০<ref name="singstat"/><ref name="et"/> }} '''ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী''' ([[ISO 15919|ISO]]: {{IAST|Bhāratīya Pravāsī}}), চৰকাৰীভাৱে '''অনিবাসী ভাৰতীয়''' ('''NRI''') আৰু '''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''' ('''PIO'''), হৈছে ভাৰতৰ বাহিৰত বসবাস কৰা বা তাৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ লোক, যিসকলে এক বৃহৎ [[দক্ষিণ এছীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী|দক্ষিণ এছীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী গোট]]ৰ অংশ গঠন কৰে। [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ মতে, ''অনিবাসী ভাৰতীয়'' (NRI) হৈছে ভাৰতৰ এনে একাংশ নাগৰিক যিসকলে বৰ্তমান ভাৰতত বসবাস কৰা নাই, আনহাতে ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি'' (PIO) বুলিলে ভাৰতত জন্মগ্ৰহণ কৰা বা ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ এনে লোকক বুজায় যিসকল ভাৰতৰ বাহিৰৰ অন্য দেশৰ নাগৰিক (কিছু ব্যতিক্ৰমৰ বাহিৰে)। ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি'' (PIO) আৰু যিসকল লোক নিজে ভাৰতীয় মূলৰ নহয় কিন্তু এজন ''ভাৰতীয় নাগৰিক'' বা ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''ৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছে, তেওঁলোকক [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব]] (OCI) প্ৰদান কৰা হয়। OCI মৰ্যাদা লাভ কৰা ব্যক্তিসকলক '''ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক''' ('''OCI''') বুলি জনা যায়।<ref>{{cite web |title=Initiatives for Overseas Indians |url=https://www.cgisf.gov.in/page/initiatives-for-overseas-indians/ |publisher=Consulate General of India |access-date=26 March 2023 |archive-date=2023-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326135725/https://www.cgisf.gov.in/page/initiatives-for-overseas-indians/ |url-status=live}}</ref> OCI মৰ্যাদা হৈছে বিদেশী পাছপৰ্ট লৈ ভাৰত ভ্ৰমণ কৰাৰ বাবে এক স্থায়ী ভিছা। ২০২৪ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত উন্নীত কৰা [[বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)|বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]]ৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ভাৰতৰ বাহিৰত ৩৫.৪ নিযুত অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) আৰু ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) (OCI সমূহক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি) বসবাস কৰি আছে। ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলে বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ বহিঃৰাজ্যৰ প্ৰব্ৰজনকাৰী গোট গঠন কৰিছে।<ref name="POI" /> প্ৰতি বছৰে ২.৫ নিযুত (২৫ [[লাখ]]) ভাৰতীয়ই বিদেশলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে, যাৰ ফলত ভাৰত সমগ্ৰ বিশ্বৰ ভিতৰতে বছৰি আটাইতকৈ বেছি প্ৰব্ৰজনকাৰী ওলাই যোৱা দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref>[https://www.news18.com/news/world/planning-to-study-work-in-canada-heres-why-tomorrows-election-could-amend-immigration-rules-4219631.html Planning to Study, Work in Canada? Here's Why Tomorrow's Election Could Amend Immigration Rules] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210920213949/https://www.news18.com/news/world/planning-to-study-work-in-canada-heres-why-tomorrows-election-could-amend-immigration-rules-4219631.html |date=20 September 2021}}, News18, SEPTEMBER 19, 2021.</ref> == আইনী গাঁথনি == === অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) === প্ৰকৃততে, ''[[বিদেশী (আইন)|অনিবাসী]] ভাৰতীয়'' (Non-resident Indian) শব্দটোৱে কেৱল এজন ভাৰতীয় নাগৰিকৰ [[আয়কৰ|কৰ সংক্ৰান্তীয় মৰ্যাদা]]ক বুজায়। [[আয়কৰ আইন, ১৯৬১|আয়কৰ আইন, ১৯৬১]]-ৰ ধাৰা ৬ অনুসৰি, আয়কৰ সংক্ৰান্তীয় উদ্দেশ্যৰ বাবে যিজন ব্যক্তি এক নিৰ্দিষ্ট সময়সীমাৰ বাবে ভাৰতত বসবাস কৰা নাই, তেওঁক অনিবাসী বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name="itact" >{{Citation |title=Income Tax Act |date=18 December 2012 |url=http://law.incometaxindia.gov.in/DIT/Income-tax-acts.aspx |archive-url=https://archive.today/20121218153423/http://law.incometaxindia.gov.in/DIT/Income-tax-acts.aspx |access-date=9 September 2012 |archive-date=18 December 2012 |url-status=live}}</ref> "ভাৰতৰ বাসিন্দা" ব্যক্তি আৰু এজন NRI-ৰ বাবে আয়কৰৰ হাৰ বেলেগ বেলেগ হয়। আয়কৰ আইনৰ উদ্দেশ্যৰ বাবে, "ভাৰতত বাসস্থান" হ’বলৈ হ’লে এটা বিত্তীয় বৰ্ষত অন্ততঃ ১৮২ দিন বা ধাৰাবাহিক চাৰি বছৰত ৩৬৫ দিন আৰু প্ৰাসংগিক বৰ্ষটোত অন্ততঃ ৬০ দিন ভাৰতত থকাটো আৱশ্যক। এই আইন অনুসৰি, যিকোনো ভাৰতীয় নাগৰিক যিয়ে "ভাৰতৰ বাসিন্দা" হোৱাৰ চৰ্তসমূহ পূৰণ নকৰে, তেওঁক ভাৰতৰ অনিবাসী হিচাপে গণ্য কৰা হয় আৰু আয়কৰ পৰিশোধৰ ক্ষেত্ৰত NRI হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সাগৰীয় নাবিকসকলক (Seafarers) সাধাৰণতে NRI বুলি গণ্য কৰা নহয়। কিন্তু যিহেতু তেওঁলোকে ভাৰতৰ বাহিৰত কাম কৰে (প্ৰায়েই ১৮২ দিনতকৈ অধিক সময়), সেয়েহে তেওঁলোকৰ উপাৰ্জনৰ ওপৰত NRI-ৰ দৰেই কৰ আৰোপ কৰা হয়, যদিও তেওঁলোকে এজন নাগৰিকৰ অন্যান্য সকলো অধিকাৰ লাভ কৰে। === ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) === '''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''' ('''PIO''')<ref>PIO OCI Card - MEA, GOI https://mea.gov.in/Portal/CountryQuickLink/703_PIO-OCI.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210309025619/https://mea.gov.in/Portal/CountryQuickLink/703_PIO-OCI.pdf |date=9 March 2021}}</ref> বুলিলে [[পাকিস্তান]], [[আফগানিস্তান]], [[বাংলাদেশ]], [[চীন]], [[ইৰান]], [[ভূটান]], [[শ্ৰীলংকা]] আৰু/বা [[নেপাল]]ৰ নাগৰিকৰ বাহিৰে অন্য দেশৰ এনে এজন বিদেশী নাগৰিকক বুজায়, যিয়ে: * পূৰ্বে এখন ভাৰতীয় [[পাছপৰ্ট]] বহন কৰিছিল, * যাৰ পিতৃ-মাতৃ/ককাদেউতা-আইতা/আজোককাদেউতা-আজোআইতাৰ ভিতৰত যিকোনো এজন [[ভাৰত চৰকাৰ আইন ১৯৩৫|ভাৰত চৰকাৰ আইন, ১৯৩৫]]-ত সংজ্ঞায়িত অনুসৰি ভাৰতত বা পৰৱৰ্তী সময়ত ভাৰতৰ অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা অন্যান্য ভূখণ্ডত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু স্থায়ীভাৱে বসবাস কৰিছিল (অৱশ্যে তেওঁলোকৰ কোনো এজন কেতিয়াও ওপৰত উল্লেখ কৰা দেশসমূহৰ নাগৰিক হ’ব নোৱাৰিব), অথবা * যি এজন ভাৰতীয় নাগৰিকৰ বা এজন PIO-ৰ পত্নী/স্বামী। === ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব (OCI) === {{Main|ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব}} ভাৰতীয় ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰখনৰ বিভিন্ন নেতাৰ বহু প্ৰচেষ্টাৰ অন্তত এক দীৰ্ঘম্যাদী ভিছা আঁচনি প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ইয়াক "ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব" বুলি নামাকৰণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াক সাধাৰণতে ''OCI কাৰ্ড'' বুলি জনা যায়। এই নামটো কিছু পৰিমাণে বিভ্ৰান্তিকৰ, কিয়নো ই প্ৰকৃত ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব প্ৰদান নকৰে। [[ভাৰতৰ সংবিধান]]-এ সম্পূৰ্ণ দ্বৈত নাগৰিকত্বৰ অনুমতি নিদিয়ে। ওচিআই (OCI) কাৰ্ডখন প্ৰকৃততে এখন দীৰ্ঘম্যাদী ভিছা, য’ত ভোটাধিকাৰ আৰু চৰকাৰী চাকৰি লাভৰ ক্ষেত্ৰত নিষেধাজ্ঞা থাকে। এই কাৰ্ডখন বিদেশত থকা কিছুসংখ্যক প্ৰাক্তন ভাৰতীয়ৰ বাবে উপলব্ধ। ই কাৰ্ডধাৰীসকলক বসবাসৰ অধিকাৰ আৰু অন্যান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে যদিও ইয়াত কিছুমান আইনী বাধ্যবাধকতা থাকে। সাংবিধানিক দৃষ্টিকোণৰ পৰা ইয়াক কোনো ধৰণৰ ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব বুলি গণ্য কৰা নহয়। ২০১৪ চনৰ ২৮ ছেপ্টেম্বৰত [[ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী|প্ৰধানমন্ত্ৰী]] [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে PIO আৰু OCI কাৰ্ড দুখন একত্ৰিত কৰা হ’ব বুলি ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite news |last=Sharma |first=Reetu |date=2 March 2016 |title=Modi announces merging of OCI and POI cards, but how will it help: Explained |language=en |website=Oneindia.com |agency=One India |url=http://www.oneindia.com/feature/modi-announces-merging-oci-poi-cards-but-how-will-it-help-explained-1531663.html |url-status=live |access-date=22 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170422122532/http://www.oneindia.com/feature/modi-announces-merging-oci-poi-cards-but-how-will-it-help-explained-1531663.html |archive-date=22 April 2017}}</ref> ২০১৫ চনৰ ৯ জানুৱাৰীত ভাৰত চৰকাৰে ‘ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি’ (PIO) কাৰ্ড আঁচনিখন প্ৰত্যাহাৰ কৰে আৰু ইয়াক ওচিআই (OCI) কাৰ্ড আঁচনিৰ সৈতে একত্ৰিত কৰে। বৰ্তমানৰ পিআইঅ’ কাৰ্ডধাৰীসকলে তেওঁলোকৰ কাৰ্ডসমূহ ওচিআই কাৰ্ডলৈ ৰূপান্তৰ কৰাৰ বাবে আবেদন কৰিব লাগে। [[ভাৰতৰ প্ৰব্ৰজন ব্যুৰো]]ই (Bureau of Immigration) জানিবলৈ দিছিল যে পুৰণি পিআইঅ’ কাৰ্ডসমূহক ২০২৩ চনৰ ৩১ ডিচেম্বৰলৈকে বৈধ ভ্ৰমণ নথি হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হ’ব।<ref>{{Cite web |title=Ministry of External Affairs |url=https://eoi.gov.in/eoisearch/MyPrint.php?17539?001/0004#:~:text=Government%20of%20India%20has%20decided,2023. |access-date=2023-10-10 |website=eoi.gov.in}}</ref> === তুলনা === {| class="wikitable" |+ বাসিন্দা ভাৰতীয়, NRI, PIO আৰু OCI-ৰ মাজত তুলনা<ref>{{Citation |title=Comparative Chart on NRI/PIO/PIO CARD HOLDERS/OCI |date=15 June 2020 |url=http://mha.nic.in/pdfs/oci-chart.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20090619061930/http://mha.nic.in/pdfs/oci-chart.pdf |access-date=15 June 2020 |archive-date=19 June 2009 |url-status=dead}}</ref> ! শ্ৰেণী !! ভাৰতীয় পাছপৰ্ট<br />(ভাৰতীয় নাগৰিক) !! ভাৰতৰ বাসিন্দা !! প্ৰব্ৰজনকাৰী !! কৰ মৰ্যাদা !! OCI কাৰ্ড !! আইনী অধিনিয়ম !! টোকা |- ! ভাৰতীয় (বাসিন্দা) | হয় || হয় || নহয় || হয় || নহয় || [[ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব আইন]]<br />[[পাছপৰ্ট আইন]] || |- ! অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) | হয় || নহয় || হয় <br />(ভাৰতৰ পৰা) || নহয় || নহয় || [[ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব আইন]]<br />[[পাছপৰ্ট আইন]]<br />[[আয়কৰ আইন, ১৯৬১|আয়কৰ আইন, ১৯৬১]]<ref name="itact" /> || |- ! ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO){{ref|n1|১}} /<br />ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক (OCI){{ref|n2|২}} | নহয় || হয় (ভাৰতত থাকিলে)<br />অন্যথা, নহয় || হয় <br />(ভাৰতত) || হয় <br />(যদি ভাৰতৰ বাসিন্দা হয়)<br />ইউনিয়ন স্তৰত, নহয় || হয় || [[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০০৩]]<br />(ধাৰা ৭ক–ঘ) || আজীৱন ভিছা /<br />[[স্থায়ী বাসস্থান]] |} {| class="wikitable" |+ PIO আৰু OCI ! বিদেশী নাগৰিক !! OCI কাৰ্ডৰ বাবে যোগ্য !! ব্যতিক্ৰম !! আইনী অধিনিয়ম !! OCI লাভ কৰাৰ পিছৰ মৰ্যাদা |- ! ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) | হয় || – || – || [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব#PIO OCIs|PIO OCI]] |- ! অন্যান্য | নহয় || হয়, যদি কোনো ভাৰতীয় নাগৰিক বা PIO OCI-ৰ সৈতে দুই বছৰতকৈ অধিক সময় ধৰি বিবাহপাশত আৱদ্ধ থাকে || [[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০০৩]]<br />(ধাৰা ৭ক(ঘ)) || [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব#Non-PIO OCIs|Non-PIO OCI]] |} <small>'''টোকা:'''</small> :১. {{note|n1}}<small>ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) বুলিলে ভাৰতীয় জন্ম বা বংশোদ্ভৱ এনে লোকক বুজায় যিসকল ভাৰতৰ নাগৰিক নহয়, কিন্তু অন্য দেশৰ নাগৰিক। যিসকল PIO-ই OCI কাৰ্ডৰ জৰিয়তে ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰিছে, তেওঁলোকক ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক (OCI) বুলি জনা যায়। পূৰ্বতে PIo কাৰ্ড নামেৰে জনাজাত এই কাৰ্ডখন ২০১৪ চনৰ পৰা OCI কাৰ্ডৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হৈছে।</small> :২. {{note|n2}}<small>ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকসকলৰ ভিতৰত PIO OCI আৰু অনা-PIO OCI দুয়োটা গোটেই অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও যিসকল বিদেশী নাগৰিকে ভাৰতীয় নাগৰিকক বিয়া কৰায়, তেওঁলোকেও ওচিআই কাৰ্ড লাভ কৰিব পাৰে। সেয়েহে, অনা-পিআইঅ’ ওচিআই (Non-PIO OCI) সকল যিহেতু ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ অংশ নহয়, সেয়ে তেওঁলোকক ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হোৱা নাই।</small> == ভাৰতৰ পৰা প্ৰব্ৰজনৰ ইতিহাস == === আৰব উপদ্বীপ === {{See also|ওমানত থকা ভাৰতীয়সকল|এডেন প্ৰটেক্টৰেট}} === মধ্য এছিয়া === নৰসিংহন আৰু অন্যান্য গৱেষকসকলে (২০১৯)<ref>{{cite journal |last1=Narasimhan |first1=Vagheesh M. |last2=Patterson |first2=Nick |last3=Moorjani |first3=Priya |last4=Rohland |first4=Nadin |last5=Bernardos |first5=Rebecca |last6=Mallick |first6=Swapan |last7=Lazaridis |first7=Iosif |last8=Nakatsuka |first8=Nathan |last9=Olalde |first9=Iñigo |last10=Lipson |first10=Mark |last11=Kim |first11=Alexander M. |last12=Olivieri |first12=Luca M. |last13=Coppa |first13=Alfredo |last14=Vidale |first14=Massimo |last15=Mallory |first15=James |last16=Moiseyev |first16=Vyacheslav |last17=Kitov |first17=Egor |last18=Monge |first18=Janet |last19=Adamski |first19=Nicole |last20=Alex |first20=Neel |last21=Broomandkhoshbacht |first21=Nasreen |last22=Candilio |first22=Francesca |last23=Callan |first23=Kimberly |last24=Cheronet |first24=Olivia |last25=Culleton |first25=Brendan J. |last26=Ferry |first26=Matthew |last27=Fernandes |first27=Daniel |last28=Freilich |first28=Suzanne |last29=Gamarra |first29=Beatriz |last30=Gaudio |first30=Daniel |last31=Hajdinjak |first31=Mateja |last32=Harney |first32=Éadaoin |last33=Harper |first33=Thomas K. |last34=Keating |first34=Denise |last35=Lawson |first35=Ann Marie |last36=Mah |first36=Matthew |last37=Mandl |first37=Kirsten |last38=Michel |first38=Megan |last39=Novak |first39=Mario |last40=Oppenheimer |first40=Jonas |last41=Rai |first41=Niraj |last42=Sirak |first42=Kendra |last43=Slon |first43=Viviane |last44=Stewardson |first44=Kristin |last45=Zalzala |first45=Fatma |last46=Zhang |first46=Zhao |last47=Akhatov |first47=Gaziz |last48=Bagashev |first48=Anatoly N. |last49=Bagnera |first49=Alessandra |last50=Baitanayev |first50=Bauryzhan |last51=Bendezu-Sarmiento |first51=Julio |last52=Bissembaev |first52=Arman A. |last53=Bonora |first53=Gian Luca |last54=Chargynov |first54=Temirlan T. |last55=Chikisheva |first55=Tatiana |last56=Dashkovskiy |first56=Petr K. |last57=Derevianko |first57=Anatoly |last58=Dobeš |first58=Miroslav |last59=Douka |first59=Katerina |last60=Dubova |first60=Nadezhda |last61=Duisengali |first61=Meiram N. |last62=Enshin |first62=Dmitry |last63=Epimakhov |first63=Andrey |last64=Fribus |first64=Alexey V. |last65=Fuller |first65=Dorian |last66=Goryachev |first66=Alexander |last67=Gromov |first67=Andrey |last68=Grushin |first68=Sergey P. |last69=Hanks |first69=Bryan |last70=Judd |first70=Margaret |last71=Kazizov |first71=Erlan |last72=Khokhlov |first72=Aleksander |last73=Krygin |first73=Aleksander P. |last74=Kupriyanova |first74=Elena |last75=Kuznetsov |first75=Pavel |last76=Luiselli |first76=Donata |last77=Maksudov |first77=Farhod |last78=Mamedov |first78=Aslan M. |last79=Mamirov |first79=Talgat B. |last80=Meiklejohn |first80=Christopher |last81=Merrett |first81=Deborah C. |last82=Micheli |first82=Roberto |last83=Mochalov |first83=Oleg |last84=Mustafokulov |first84=Samariddin |last85=Nayak |first85=Ayushi |last86=Pettener |first86=Davide |last87=Potts |first87=Richard |last88=Razhev |first88=Dmitry |last89=Rykun |first89=Marina |last90=Sarno |first90=Stefania |last91=Savenkova |first91=Tatyana M. |last92=Sikhymbaeva |first92=Kulyan |last93=Slepchenko |first93=Sergey M. |last94=Soltobaev |first94=Oroz A. |last95=Stepanova |first95=Nadezhda |last96=Svyatko |first96=Svetlana |last97=Tabaldiev |first97=Kubatbek |last98=Teschler-Nicola |first98=Maria |last99=Tishkin |first99=Alexey A. |display-authors=1 |last100=Tkachev |first100=Vitaly V. |last101=Vasilyev |first101=Sergey |last102=Velemínský |first102=Petr |last103=Voyakin |first103=Dmitriy |last104=Yermolayeva |first104=Antonina |last105=Zahir |first105=Muhammad |last106=Zubkov |first106=Valery S. |last107=Zubova |first107=Alisa |last108=Shinde |first108=Vasant S. |last109=Lalueza-Fox |first109=Carles |last110=Meyer |first110=Matthias |last111=Anthony |first111=David |last112=Boivin |first112=Nicole |last113=Thangaraj |first113=Kumarasamy |last114=Kennett |first114=Douglas J. |last115=Frachetti |first115=Michael |last116=Pinhasi |first116=Ron |last117=Reich |first117=David |title=The formation of human populations in South and Central Asia |journal=Science |date=6 September 2019 |volume=365 |issue=6457 |article-number=eaat7487 |doi=10.1126/science.aat7487 |pmid=31488661 |pmc=6822619 |bibcode=2019Sci...365t7487N }}</ref> তথ্য পাইছে যে [[ব্ৰঞ্জ যুগ]]ত [[মধ্য এছিয়া]]ত এক "সিন্ধু পৰিধীয়" (Indus periphery) জনসংখ্যাই বাস কৰিছিল। তেওঁলোকে [[সিন্ধু উপত্যকা সভ্যতা]]ৰ পৰা প্ৰব্ৰজন কৰিছিল আৰু বাণিজ্যৰ উদ্দেশ্যে বেক্ট্ৰিয়া-মাৰ্গিয়ানা প্ৰত্নতাত্ত্বিক কমপ্লেক্সৰ (BMAC) বসতিস্থলসমূহত নিৰৱচ্ছিন্নভাৱে বসবাস কৰিছিল; মধ্য এছিয়াত সিন্ধু উপত্যকাৰ মোহৰ (Seals) আৱিষ্কাৰ হোৱাটোৱে এই কথা প্ৰমাণ কৰে।<ref>Possehl, Gregory L, The Indus Civilization: A Contemporary Perspective, New Delhi: Dev Publishers & Distributor, 2002, Page 231</ref> মধ্য এছিয়া আৰু আৰৱ ভূখণ্ডত আধুনিক ভাৰতীয় ব্যৱসায়ী প্ৰব্ৰজনকাৰী গোটসমূহৰ উৎপত্তি ১৬ শতিকাৰ মাজভাগত হৈছিল আৰু ই প্ৰায় চাৰি শতিকাতকৈও অধিক সময় ধৰি সক্ৰিয় আছিল। [[ছাফাৱী ৰাজবংশ|ছাফাৱী ইৰান]]ত হিন্দু আৰু মুছলমান দুয়োটা ধৰ্মীয় পটভূমিৰ [[মূলতান|মুলতানী]], [[শিকাৰপুৰ, সিন্ধু|শিকাৰপুৰী]] আৰু মাৱাৰৰ লোকসকলে বেংকাৰ আৰু ব্যৱসায়ী হিচাপে কাম কৰিছিল। এজন আৰ্মেনীয় ইতিহাসবিদৰ মতে, হামাদানত থকা হিন্দু ব্যৱসায়ীসকলক [[অটোমান সাম্ৰাজ্য]]ই গণহত্যা কৰিছিল; যাৰ ফলত ইৰানত অটোমান আৰু আফগান যুদ্ধৰ (১৭২২-২৭) বাবে ভাৰতীয় ব্যৱসায়ী সম্প্ৰদায়ৰ সংখ্যা বহুখিনি হ্ৰাস পাইছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=India vii. Relations: the Afsharid and Zand Periods |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/india-vii-relations-the-afsharid-and-zand-periods |access-date=1 January 2017 |date=15 December 2004 |volume=XIII |pages=21–26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200228122428/http://www.iranicaonline.org/articles/india-vii-relations-the-afsharid-and-zand-periods |archive-date=28 February 2020 |url-status=live}}</ref> কেৰমানত হিন্দু পটভূমিৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ এখন নিজা কাৰাভান্সাৰাই (Caravanserai - পন্থীনিৱাস) আছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=BĀZĀR ii. Organization and Function |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/bazar-ii |access-date=1 January 2017 |date=15 December 1989 |volume=IV |pages=25–30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101162115/http://www.iranicaonline.org/articles/bazar-ii |archive-date=1 January 2017 |url-status=live}}</ref> পাৰস্যৰ ছাফাৱী ৰাজবংশৰ শাসনকালত জিন চাৰ্ডিন, জিন ডি থেভেনট, এডাম অলেয়াৰিয়াছ আৰু এফ. এ. কতোভে ভাৰতীয় পটভূমিৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে, য’ত তেওঁলোকে ইহুদী আৰু আৰ্মেনীয়সকলৰ সৈতে বাস কৰিছিল। ইৰানত নাদিৰ শ্বাহৰ কঠোৰ দমনমূলক নীতি আৰু আফগান খিলজি যুদ্ধৰ পিছত সঁহাৰি স্বৰূপে শিখ আৰু হিন্দু পটভূমিৰ ভাৰতীয় ব্যৱসায়ীসকলে পাৰস্যৰ কাজাৰ আৰু জন্দ ৰাজবংশৰ সময়তো বসবাস কৰিছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=India xiii. Indo-iranian Commercial Relations |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/india-xiii-indo-iranian-commercial-relations |access-date=1 January 2017 |date=15 December 2004 |volume=XIII |pages=44–47 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117083050/http://www.iranicaonline.org/articles/india-xiii-indo-iranian-commercial-relations |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> জৰ্জ ফৰেষ্টাৰৰ মতে, ১৭৮৩ চনত কান্দাহাৰত থকা হিন্দু মূলৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ পৰা চমৰকন্দী আৰু বুখাৰাৰ ব্যৱসায়ীসকলে ভাৰতীয় নীল (Indigo dye) ক্ৰয় কৰিছিল। এলফিনষ্টোনৰ (১৮১৫) বিৱৰণ অনুসৰি, কান্দাহাৰৰ আটাইতকৈ ওখ অট্টালিকাবোৰৰ গৰাকী আছিল হিন্দুসকল। লামছডেনে কান্দাহাৰত হিন্দুসকলৰ মালিকানাধীন ৩৫০খন দোকানৰ তথ্য নথিভুক্ত কৰিছিল। কান্দাহাৰৰ বিত্তীয় লেনদেন, বহুমূলীয়া ধাতু আৰু বস্ত্ৰৰ ব্যৱসায় আদি সকলোবোৰ মূলত শিখ আৰু হিন্দু ব্যৱসায়ীসকলে চম্ভালিছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=Kandahar i. Historical Geography to 1979 |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/kandahar-historical-geography-to-1979 |access-date=1 January 2017 |date=15 December 2010 |volume=XV |pages=466–475 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117091401/http://www.iranicaonline.org/articles/kandahar-historical-geography-to-1979 |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> পেশোৱাৰী আৰু [[শিকাৰপুৰ, সিন্ধু|শিকাৰপুৰী]] ভাৰতীয় ব্যৱসায়ীসকল মধ্য এছিয়াৰ ব্যৱসায়-বাণিজ্যৰ সৈতে জড়িত আছিল। শিকাৰপুৰী ব্যৱসায়ীসকলে [[বুখাৰা আমিৰশ্বাহী|বুখাৰা আমিৰশ্বাহীত]] শস্যৰ ব্যৱসায় আৰু [[ফাৰগানা]]ৰ কপাহৰ খেতিত বিনিয়োগ কৰিছিল। তেওঁলোকে বুখাৰাত আইনীভাৱে সুতৰ বিনিময়ত ধন ধাৰে দিয়া (Money lending) ব্যৱসায়ো কৰিছিল, যিটো কৰাৰ তেওঁলোকৰ [[ৰাছিয়ান তুৰ্কীস্তান]]ত কোনো আইনী অধিকাৰ নাছিল।<ref>{{Cite book |author=Claude Markovits |url=https://books.google.com/books?id=M2vu7Odjz6kC |title=The Global World of Indian Merchants, 1750–1947: Traders of Sind from Bukhara to Panama |date=22 June 2000 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-43127-9 |page=191 |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210713032126/https://books.google.com/books?id=M2vu7Odjz6kC |archive-date=13 July 2021 |url-status=live}}</ref> চমৰকন্দত ইহুদী, হিন্দু, [[বেলুচ লোক|বেলুচ]], পাৰ্চী আৰু আৰৱীয়সকলে একেলগে বসবাস কৰিছিল; আনহাতে ইৰানৰ বেলুচিস্তান আৰু [[খোৰাচান]] অঞ্চলত হিন্দু আৰু [[বাহাই ধৰ্ম|বাহাই]] ধৰ্মাৱলম্বী লোকসকলে বাস কৰিছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=ETHNOGRAPHY (Text) |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/ethnography-i |access-date=1 January 2017 |date=15 December 1998 |volume=IX |pages=9–28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117060912/http://www.iranicaonline.org/articles/ethnography-i |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> উইঘুৰ ব্যৱসায়ীসকলে হিন্দু সুতখোৰসকলক (Usurers) তেওঁলোকে গৰুৰ মাংস খাই নেকি বুলি চিঞৰি চিঞৰি সুধি বা তেওঁলোকৰ থকা ঠাইৰ আশপাশে গৰুৰ ছাল ওলমাই থৈ হাৰাশাস্তি কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও ১৯০৭ চনত [[পোছকাম কাউণ্টি, ছিনজিয়াং|পোছকাম]] আৰু [[য়াৰকাণ্ড কাউণ্টি|য়াৰকাণ্ড]]ত উইঘুৰ মহিলাক বিয়া কৰোৱাৰ অপৰাধত উইঘুৰ পুৰুষসকলে দিত্তী ৰামৰ দৰে হিন্দুসকলৰ ওপৰত আক্ৰমণ চলাই দাঙ্গাৰ সৃষ্টি কৰিছিল। তেওঁলোকে এই ভাৰতীয়সকলৰ শিৰোচ্ছেদ কৰিবলৈ দাবী জনাইছিল আৰু শিল দলিয়াই হত্যা কৰিছিল, যাৰ ফলত এক তীব্ৰ [[হিন্দুবিদ্বেষ|হিন্দুবিৰোধী হিংসাত্মক পৰিৱেশ]]ৰ সৃষ্টি হৈছিল।<ref>{{cite thesis |last=Schluessel |first=Eric T |title=The Muslim Emperor of China: Everyday. Politics in Colonial Xinjiang, 1877-1933 |type=Doctoral dissertation |publisher=Harvard |url=https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/33493602/SCHLUESSEL-DISSERTATION-2016.pdf |pages=207, 208 |archive-date=2022-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922115430/https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/33493602/SCHLUESSEL-DISSERTATION-2016.pdf |url-status=live}}</ref> আনকি হিন্দু ধৰ্মী ভাৰতীয় সুতখোৰসকলে এটা ধৰ্মীয় শোভাযাত্ৰা উলিওৱাৰ বাবেও মুছলমান উইঘুৰসকলে তেওঁলোকৰ ওপৰত জঘন্য আক্ৰমণ চলাইছিল।<ref>{{cite book |last1=Hultvall |first1=John |title=Mission and Revolution in Central Asia The MCCS Mission Work in Eastern Turkestan 1892-1938 |url=https://equmeniakyrkan.se/wp-content/uploads/2019/12/mission-and-revolution-part-1-hultvall-eng.pdf |pages=8 |archive-date=2022-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220428002913/https://equmeniakyrkan.se/wp-content/uploads/2019/12/mission-and-revolution-part-1-hultvall-eng.pdf |url-status=live}}</ref> ১৮৯৬ চনত দুজন উইঘুৰ তুৰ্কীয়ে এজন হিন্দু ব্যৱসায়ীক আক্ৰমণ কৰাৰ অপৰাধত ব্ৰিটিছ কনচুল [[মেকাৰ্টনী দূতাবাস|মেকাৰ্টনীয়ে]] দোষী উইঘুৰ দুজনক চাবুকেৰে কোবাই শাস্তি দিবলৈ দাবী জনাইছিল।<ref>{{cite book |last1=Nightingale |last2=Skrine |last2=C.P. |title=Macartney at Kashgar: New Light on British, Chinese and Russian Activities in Sinkiang, 1890-1918 |date=2013 |publisher=Routledge |isbn=978-1136576164 |edition=reprint |url=https://books.google.com/books?id=Bbr5AQAAQBAJ&dq=sharpcut+horse+turki&pg=PT93}}</ref> [[ছিনজিয়াং|ছিনজিয়াং]]ত থকা ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ হিন্দু পটভূমিৰ সুতখোৰ আৰু ব্যৱসায়ীসকলৰ নিৰাপত্তা ব্ৰিটিছ কনচুল জেনেৰেলৰ দ্বাৰা সুনিশ্চিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Officially+protect+rights+traders+money+lenders+eastern+end+parish+roughly&pg=PA97 |title=Setting the East Ablaze: On Secret Service in Bolshevik Asia |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0-19-280212-5 |pages=97– |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120459/https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Officially+protect+rights+traders+money+lenders+eastern+end+parish+roughly&pg=PA97 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=although+messages+morse+telegraph+line+wireless+invaluable+radio+disposal+rounded&pg=PT57 |title=Setting the East Ablaze: Lenin's Dream of an Empire in Asia |date=16 February 2012 |publisher=Hodder & Stoughton |isbn=978-1-84854-725-4 |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120458/https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=although+messages+morse+telegraph+line+wireless+invaluable+radio+disposal+rounded&pg=PT57 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref> ৰাছিয়ান শৰণাৰ্থী, মিছনেৰী আৰু ব্ৰিটিছ-ভাৰতীয় হিন্দু ব্যৱসায়ীসকল প্ৰায়েই [[কাছগাৰ|কাছগাৰী]] গুণ্ডাবাহিনীৰ লক্ষ্য হৈ পৰিছিল, যাৰ বাবে ব্ৰিটেইনৰ কনচুলেট জেনেৰেলৰ কাৰ্যালয়টো তেওঁলোকৰ বাবে এটা আশ্ৰয়স্থল স্বৰূপ আছিল।<ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Gillan+refuge+Hindu+money+lenders+traders+citizenship+Russians&pg=PA191 |title=Setting the East Ablaze: On Secret Service in Bolshevik Asia |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0-19-280212-5 |pages=191– |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120454/https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Gillan+refuge+Hindu+money+lenders+traders+citizenship+Russians&pg=PA191 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=pay+any+attention+flee+intelligence+sergeants+posted+impossible+tours&pg=PT107 |title=Setting the East Ablaze: Lenin's Dream of an Empire in Asia |date=16 February 2012 |publisher=Hodder & Stoughton |isbn=978-1-84854-725-4 |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120453/https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=pay+any+attention+flee+intelligence+sergeants+posted+impossible+tours&pg=PT107 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref> [[পূব তুৰ্কীস্তান প্ৰথম প্ৰজাতন্ত্ৰ|পূব তুৰ্কীস্তান প্ৰথম প্ৰজাতন্ত্ৰ]]ৰ সময়ত শেম্বা বজাৰত উইঘুৰসকলৰ হাতত দুজন হিন্দু ধৰ্মী লোক অত্যন্ত নিষ্ঠুৰ আৰু মধ্যযুগীয় বৰ্বৰতাৰে প্ৰাণ হেৰুৱাব lগা হৈছিল।<ref>{{Cite book |author=Andrew D. W. Forbes |url=https://books.google.com/books?id=IAs9AAAAIAAJ&pg=PA76 |title=Warlords and Muslims in Chinese Central Asia: A Political History of Republican Sinkiang 1911–1949 |date=9 October 1986 |publisher=CUP Archive |isbn=978-0-521-25514-1 |pages=76– |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522170728/https://books.google.com/books?id=IAs9AAAAIAAJ&pg=PA76 |archive-date=22 May 2020 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth&pg=PT122 |title=Setting the East Ablaze: Lenin's Dream of an Empire in Asia |date=16 February 2012 |publisher=Hodder & Stoughton |isbn=978-1-84854-725-4 |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120450/https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth&pg=PT122 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&pg=PA222 |title=Setting the East Ablaze: On Secret Service in Bolshevik Asia |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0-19-280212-5 |pages=222– |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522170637/https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&pg=PA222 |archive-date=22 May 2020 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Nils Peter Ambolt |url=https://books.google.com/books?id=HH1CAAAAIAAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth |title=Karavan: Travels in Eastern Turkestan |publisher=Blackie & son, limited |year=1939 |page=169 |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120457/https://books.google.com/books?id=HH1CAAAAIAAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref> হত্যা কৰা ব্ৰিটিছ ভাৰতীয়সকলৰ বহুমূলীয়া সামগ্ৰীসমূহ লুণ্ঠন কৰা হৈছিল। === দক্ষিণ-পূব এছিয়া === {{see also|দক্ষিণ-পূব এছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম|দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্ম|চিটি}} === ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক শাসন (১৬১২ ৰ পৰা ১৯৪৭) === {{see also|ব্ৰিটিছ ৰাজ}} === স্বাধীনতা-পৰৱৰ্তী কাল === [[File:India Square JC jeh.JPG|thumb|right|সমগ্ৰ বিশ্বৰ বিভিন্ন [[মহানগৰীয় অঞ্চল]]ত ভাৰতীয় মূলৰ লোকসকলে এক উচ্চ [[জনগাঁথনিগত পৰিচিতি]] অৰ্জন কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে, যাৰ ভিতৰত যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ [[নিউ জাৰ্চি]]ৰ [[জাৰ্চি চিটি, নিউ জাৰ্চি#জনগাঁথনি|জাৰ্চি চিটি]]ৰ [[ইণ্ডিয়া স্কোৱাৰ]] (''লিটল [[বম্বে]]''<ref>Kiniry, Laura. "Moon Handbooks New Jersey", Avalon Travel Publishing, 2006. pg. 34 {{ISBN|1-56691-949-5}}. Retrieved 11 April 2015.</ref>) অন্যতম, যিটো [[পশ্চিম গোলাৰ্ধ]]ৰ ভিতৰতে এছিয়ান ভাৰতীয়সকলৰ সৰ্বাধিক কেন্দ্ৰীভূত বাসস্থান হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref>{{Cite news |author=Laryssa Wirstiuk |date=21 April 2014 |title=Neighborhood Spotlight: Journal Square |work=Jersey City Independent |url=http://www.jerseycityindependent.com/2014/04/neighborhood-spotlight-journal-square/ |url-status=dead |access-date=11 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630085618/http://www.jerseycityindependent.com/2014/04/neighborhood-spotlight-journal-square/ |archive-date=30 June 2018}}</ref><ref>{{Cite web |title=Yearbook of Immigration Statistics: 2012 Supplemental Table 2 |url=https://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/immigration-statistics/yearbook/2012/LPR/immsuptable2d.xls |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141222152450/http://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/immigration-statistics/yearbook/2012/LPR/immsuptable2d.xls |archive-date=22 December 2014 |access-date=11 April 2015 |publisher=US Department of Homeland Security}}</ref><ref>{{Cite web |title=Yearbook of Immigration Statistics: 2011 Supplemental Table 2 |url=https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/yearbook/2011/immsuptable2d.xls |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170707193758/https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/yearbook/2011/immsuptable2d.xls |archive-date=7 July 2017 |access-date=11 April 2015 |publisher=US Department of Homeland Security}}</ref><ref>{{Cite web |title=Yearbook of Immigration Statistics: 2010 Supplemental Table 2 |url=https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/yearbook/2010/immsuptable2d.xls |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170707181534/https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/yearbook/2010/immsuptable2d.xls |archive-date=7 July 2017 |access-date=11 April 2015 |publisher=Department of Homeland Security}}</ref>]] [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]]ৰ পৰা স্বাধীনতা লাভ কৰাৰ পিছত, দেশৰ অন্তৰ্ভাগৰ প্ৰব্ৰজনৰ বিপৰীতে চৰকাৰৰ জ্যেষ্ঠ নেতাসকলে ঐতিহাসিকভাৱে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰব্ৰজনৰ ওপৰত কোনো বিশেষ মন্তব্য কৰা নাই। ইয়াৰ পৰিণতিত, ই কেৱল তেনে কিছুমান ৰাজ্যৰ বাবেহে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক বিষয় হৈ ৰৈছে যিবোৰ ৰাজ্যৰ বুজনসংখ্যক লোক বিদেশলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছে, যেনে— [[কেৰালা]], [[পঞ্জাব (ভাৰত)|পঞ্জাব]], [[তামিলনাডু]] আৰু কিছু পৰিমাণে [[গুজৰাট]], [[অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ]] আৰু [[গোৱা]]। অৱশ্যে, এই প্ৰব্ৰজন প্ৰক্ৰিয়াটোৱে বুজনসংখ্যক ভাৰতীয় জনসংখ্যা থকা দেশসমূহৰ সৈতে ভাৰতৰ অৰ্থনৈতিক ([[বিদেশী প্ৰত্যক্ষ বিনিয়োগ]]), সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক সম্পৰ্ক ৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত এক মুখ্য চালিকা শক্তি হিচাপে কাম কৰি আহিছে। উদাহৰণস্বৰূপে, ২০০৮ চনত স্বাক্ষৰিত হোৱা [[ভাৰত-আমেৰিকা অসামৰিক পৰমাণু চুক্তি]]ৰ ক্ষেত্ৰত [[ভাৰতীয় আমেৰিকানসকল|ভাৰতীয় আমেৰিকানসকলে]] চলোৱা তীব্ৰ লবীঙৰ প্ৰভাৱ অপৰিসীম আছিল।<ref>{{Cite web |last=Rao |first=Ashok |date=2013-03-17 |title=The Indian Diaspora - Past, Present and Future |url=https://www.america-times.com/the-indian-diaspora-past-present-and-future/ |access-date=2024-08-30 |website=The America Times |language=en-US}}</ref> ==আৰু চাওক== *[[:en:Category:Indian_diaspora|''ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী সম্পৰ্কে সকলো প্ৰবন্ধ'']] ''(ইংৰাজীত)'' *[[বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী]] *[[দক্ষিণ-পূব এছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম]] *[[দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্ম]] *[[ব্ৰিটিছ ৰাজ]] ==টোকা== <references group="টোকা"/> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] 75w78vwp2gwr7k45yl2m8vufh1uczj7 645490 645489 2026-10-16T13:25:37Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645490 wikitext text/x-wiki {{বিস্তাৰ}}{{Infobox ethnic group | group = ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী (Indian diaspora) | native_name = {{collapsible list |titlestyle = text-align:center; font-size:85%; |title = {{nobold|অন্যান্য অনুসূচিত ভাষাসমূহ:}} |{{Infobox|subbox=yes|bodystyle= font-size:80%; | rowclass1 = mergedrow| label1 = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]: | data1 = {{lang|as|ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী}} | rowclass2 = mergedrow| label2 = [[বাংলা ভাষা|বাঙালী]]: | data2 = {{lang|bn|ভারতীয় প্রবাসী}} | rowclass3 = mergedrow| label3 = [[বড়ো ভাষা|বড়ো]]: | data3 = {{lang|brx|भारतीय प्रवासी}} | rowclass4 = mergedrow| label4 = [[ডোগ্ৰী ভাষা|ডোগ্ৰী]]: | data4 = {{lang|doi|भारतीय प्रवासी}} | rowclass5 = mergedrow| label5 = [[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]]: | data5 = {{lang|gu|ભારતીય প্ৰવાસી}} | rowclass6 = mergedrow| label6 = [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]: | data6 = {{lang|hi|भारतीय प्रवासी}} | rowclass7 = mergedrow| label7 = [[উৰ্দু ভাষা|উৰ্দু]]: | data7 = {{lang|ur|ہندوستانی ڈائاسপورا}} | rowclass8 = mergedrow| label8 = [[কানাড়া ভাষা|কানাড়া]]: | data8 = {{lang|kn|ಭாரತೀಯ ವಲಸೆಗಾರರು}} | rowclass9 = mergedrow| label9 = [[কাশ্মীৰী ভাষা|কাশ্মীৰী]]: | data9 = {{lang|ks|بھارتی نازک}} | rowclass10 = mergedrow| label10 = [[কোংকণী ভাষা|কোংকণী]]: | data10 = {{lang|kok|भारतीय प्रवासी लोक}} | rowclass11 = mergedrow| label11 = [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]]: | data11 = {{lang|mai| 𑒦𑒩𑒞𑒱𑒨 𑒩𑒫𑒰𑒮𑒱}} | rowclass12 = mergedrow| label12 = [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]]: | data12 = {{lang|ml|ഇന്ത്യൻ പ്രവാസികൾ}} | rowclass13 = mergedrow| label13 = [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]]: | data12 = {{lang|mr|परदेशस्थ भारतीय }} | rowclass14 = mergedrow| label14 = [[মেইতেই ভাষা|মণিপুৰী (মেইতেই)]]: | data13 = {{lang|mni|ঈন্দিঅ গি maযাঙ লেইবাক্}} | rowclass15 = mergedrow| label15 = [[নেপালী ভাষা|নেপালী]]: | data14 = {{lang|ne|भारतीय प्रवासी}} | rowclass16 = mergedrow| label16 = [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]]: | data15 = {{lang|or|ଭାରତୀୟ ପ୍ରବାସୀ}} | rowclass17 = mergedrow| label17 = [[পঞ্জাবী ভাষা|পঞ্জাবী]]: | data16 = {{lang|pa|ਭਾਰਤੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ}} | rowclass18 = mergedrow| label18 = [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]]: | data17 = {{lang|sa|भारतीय प्रवासी}} | rowclass19 = mergedrow| label19 = [[চাওঁতালি ভাষা|চাওঁতালি]]: | data18 = {{lang|sat|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱰᱟᱭᱥᱯᱳᱨᱟ}} | rowclass20 = mergedrow| label20 = [[সিন্ধী ভাষা|সিন্ধী]]: | data19 = {{lang|sd| هندستاني پرديسي برادري}} | rowclass21 = mergedrow| label21 = [[তামিল ভাষা|তামিল]]: | data20 = {{lang|ta|இந்திய புலம்பெயர்ந்தோர்}} | rowclass22 = mergedrow| label22 = [[তেলেগু ভাষা|তেলেগু]]: | data21 = {{lang|te|భாரতীয় డయాస్పోరా}} }} }} | native_name_lang = | flag = [[File:Flag of India.svg|border|250px]] | flag_caption = [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা]] | population = '''{{Circa|~৩৭ নিযুত|lk=yes}}''' (২০২৬ আনুমানিক){{Efn|জানুৱাৰী ২০২৬ চনৰ ভাৰতীয় [[বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)|বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]]ৰ আনুমানিক হিচাপ}}<ref name="POI" /> | region1 = {{flag|United States}} | pop1 = ৫,১৬০,২০৩<ref name="ACS 2023">{{cite web |url=https://census.gov |publisher=U.S. Census Bureau |access-date=2024-09-21 |title=US Census Data}}</ref> | region2 = {{flag|UAE}} | pop2 = ৪,৪২৫,১৪৪<ref name="POI"/><ref name="Pew research"/> | region3 = {{flag|Saudi Arabia}} | pop3 = ১৮,৮৪,৪৭৬–২৫,৯৪,৯৪৭<ref name="MEA Saudi"/> | region4 = {{flag|Malaysia}} | pop4 = ২০,১৯,৬০০<ref name="penerangan Malaysia"/> | region5 = {{flag|Myanmar}} | pop5 = ২০,০৯,২০৭<ref name="POI"/><ref name="rediff.com"/> | region6 = {{flag|United Kingdom}} | pop6 = ১৯,২৭,১৫০<ref name=2021census/> | region7 = {{flag|Canada}} | pop7 = ১৮,৫৮,৭৫৫<ref name="Canada Census"/> | region8 = {{flag|South Africa}} | pop8 = ১৬,৯৭,৫০৬<ref name="statssa"/> | region9 = {{flag|Kuwait}} | pop9 = ১১,৫২,১৭৫<ref name="External Affairs Report" /> | region10 = {{flag|Oman}} | pop10 = ৬,৮০,০০০–১৩,৭৫,৬৬৭<ref name="Intl Migrant Stock"/> | region11 = {{flag|Singapore}} | pop11 = ৮,১২,০০০<ref name="singstat"/><ref name="et"/> }} '''ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী''' ([[ISO 15919|ISO]]: {{IAST|Bhāratīya Pravāsī}}), চৰকাৰীভাৱে '''অনিবাসী ভাৰতীয়''' ('''NRI''') আৰু '''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''' ('''PIO'''), হৈছে ভাৰতৰ বাহিৰত বসবাস কৰা বা তাৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ লোক, যিসকলে এক বৃহৎ [[দক্ষিণ এছীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী|দক্ষিণ এছীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী গোট]]ৰ অংশ গঠন কৰে। [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ মতে, ''অনিবাসী ভাৰতীয়'' (NRI) হৈছে ভাৰতৰ এনে একাংশ নাগৰিক যিসকলে বৰ্তমান ভাৰতত বসবাস কৰা নাই, আনহাতে ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি'' (PIO) বুলিলে ভাৰতত জন্মগ্ৰহণ কৰা বা ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ এনে লোকক বুজায় যিসকল ভাৰতৰ বাহিৰৰ অন্য দেশৰ নাগৰিক (কিছু ব্যতিক্ৰমৰ বাহিৰে)। ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি'' (PIO) আৰু যিসকল লোক নিজে ভাৰতীয় মূলৰ নহয় কিন্তু এজন ''ভাৰতীয় নাগৰিক'' বা ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''ৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছে, তেওঁলোকক [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব]] (OCI) প্ৰদান কৰা হয়। OCI মৰ্যাদা লাভ কৰা ব্যক্তিসকলক '''ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক''' ('''OCI''') বুলি জনা যায়।<ref>{{cite web |title=Initiatives for Overseas Indians |url=https://www.cgisf.gov.in/page/initiatives-for-overseas-indians/ |publisher=Consulate General of India |access-date=26 March 2023 |archive-date=2023-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326135725/https://www.cgisf.gov.in/page/initiatives-for-overseas-indians/ |url-status=live}}</ref> OCI মৰ্যাদা হৈছে বিদেশী পাছপৰ্ট লৈ ভাৰত ভ্ৰমণ কৰাৰ বাবে এক স্থায়ী ভিছা। ২০২৪ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত উন্নীত কৰা [[বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)|বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]]ৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ভাৰতৰ বাহিৰত ৩৫.৪ নিযুত অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) আৰু ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) (OCI সমূহক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি) বসবাস কৰি আছে। ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলে বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ বহিঃৰাজ্যৰ প্ৰব্ৰজনকাৰী গোট গঠন কৰিছে।<ref name="POI" /> প্ৰতি বছৰে ২.৫ নিযুত (২৫ [[লাখ]]) ভাৰতীয়ই বিদেশলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে, যাৰ ফলত ভাৰত সমগ্ৰ বিশ্বৰ ভিতৰতে বছৰি আটাইতকৈ বেছি প্ৰব্ৰজনকাৰী ওলাই যোৱা দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref>[https://www.news18.com/news/world/planning-to-study-work-in-canada-heres-why-tomorrows-election-could-amend-immigration-rules-4219631.html Planning to Study, Work in Canada? Here's Why Tomorrow's Election Could Amend Immigration Rules] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210920213949/https://www.news18.com/news/world/planning-to-study-work-in-canada-heres-why-tomorrows-election-could-amend-immigration-rules-4219631.html |date=20 September 2021}}, News18, SEPTEMBER 19, 2021.</ref> == আইনী গাঁথনি == === অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) === প্ৰকৃততে, ''[[বিদেশী (আইন)|অনিবাসী]] ভাৰতীয়'' (Non-resident Indian) শব্দটোৱে কেৱল এজন ভাৰতীয় নাগৰিকৰ [[আয়কৰ|কৰ সংক্ৰান্তীয় মৰ্যাদা]]ক বুজায়। [[আয়কৰ আইন, ১৯৬১|আয়কৰ আইন, ১৯৬১]]-ৰ ধাৰা ৬ অনুসৰি, আয়কৰ সংক্ৰান্তীয় উদ্দেশ্যৰ বাবে যিজন ব্যক্তি এক নিৰ্দিষ্ট সময়সীমাৰ বাবে ভাৰতত বসবাস কৰা নাই, তেওঁক অনিবাসী বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name="itact" >{{Citation |title=Income Tax Act |date=18 December 2012 |url=http://law.incometaxindia.gov.in/DIT/Income-tax-acts.aspx |archive-url=https://archive.today/20121218153423/http://law.incometaxindia.gov.in/DIT/Income-tax-acts.aspx |access-date=9 September 2012 |archive-date=18 December 2012 |url-status=live}}</ref> "ভাৰতৰ বাসিন্দা" ব্যক্তি আৰু এজন NRI-ৰ বাবে আয়কৰৰ হাৰ বেলেগ বেলেগ হয়। আয়কৰ আইনৰ উদ্দেশ্যৰ বাবে, "ভাৰতত বাসস্থান" হ’বলৈ হ’লে এটা বিত্তীয় বৰ্ষত অন্ততঃ ১৮২ দিন বা ধাৰাবাহিক চাৰি বছৰত ৩৬৫ দিন আৰু প্ৰাসংগিক বৰ্ষটোত অন্ততঃ ৬০ দিন ভাৰতত থকাটো আৱশ্যক। এই আইন অনুসৰি, যিকোনো ভাৰতীয় নাগৰিক যিয়ে "ভাৰতৰ বাসিন্দা" হোৱাৰ চৰ্তসমূহ পূৰণ নকৰে, তেওঁক ভাৰতৰ অনিবাসী হিচাপে গণ্য কৰা হয় আৰু আয়কৰ পৰিশোধৰ ক্ষেত্ৰত NRI হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সাগৰীয় নাবিকসকলক (Seafarers) সাধাৰণতে NRI বুলি গণ্য কৰা নহয়। কিন্তু যিহেতু তেওঁলোকে ভাৰতৰ বাহিৰত কাম কৰে (প্ৰায়েই ১৮২ দিনতকৈ অধিক সময়), সেয়েহে তেওঁলোকৰ উপাৰ্জনৰ ওপৰত NRI-ৰ দৰেই কৰ আৰোপ কৰা হয়, যদিও তেওঁলোকে এজন নাগৰিকৰ অন্যান্য সকলো অধিকাৰ লাভ কৰে। === ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) === '''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''' ('''PIO''')<ref>PIO OCI Card - MEA, GOI https://mea.gov.in/Portal/CountryQuickLink/703_PIO-OCI.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210309025619/https://mea.gov.in/Portal/CountryQuickLink/703_PIO-OCI.pdf |date=9 March 2021}}</ref> বুলিলে [[পাকিস্তান]], [[আফগানিস্তান]], [[বাংলাদেশ]], [[চীন]], [[ইৰান]], [[ভূটান]], [[শ্ৰীলংকা]] আৰু/বা [[নেপাল]]ৰ নাগৰিকৰ বাহিৰে অন্য দেশৰ এনে এজন বিদেশী নাগৰিকক বুজায়, যিয়ে: * পূৰ্বে এখন ভাৰতীয় [[পাছপৰ্ট]] বহন কৰিছিল, * যাৰ পিতৃ-মাতৃ/ককাদেউতা-আইতা/আজোককাদেউতা-আজোআইতাৰ ভিতৰত যিকোনো এজন [[ভাৰত চৰকাৰ আইন ১৯৩৫|ভাৰত চৰকাৰ আইন, ১৯৩৫]]-ত সংজ্ঞায়িত অনুসৰি ভাৰতত বা পৰৱৰ্তী সময়ত ভাৰতৰ অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা অন্যান্য ভূখণ্ডত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু স্থায়ীভাৱে বসবাস কৰিছিল (অৱশ্যে তেওঁলোকৰ কোনো এজন কেতিয়াও ওপৰত উল্লেখ কৰা দেশসমূহৰ নাগৰিক হ’ব নোৱাৰিব), অথবা * যি এজন ভাৰতীয় নাগৰিকৰ বা এজন PIO-ৰ পত্নী/স্বামী। === ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব (OCI) === {{Main|ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব}} ভাৰতীয় ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰখনৰ বিভিন্ন নেতাৰ বহু প্ৰচেষ্টাৰ অন্তত এক দীৰ্ঘম্যাদী ভিছা আঁচনি প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ইয়াক "ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব" বুলি নামাকৰণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াক সাধাৰণতে ''OCI কাৰ্ড'' বুলি জনা যায়। এই নামটো কিছু পৰিমাণে বিভ্ৰান্তিকৰ, কিয়নো ই প্ৰকৃত ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব প্ৰদান নকৰে। [[ভাৰতৰ সংবিধান]]-এ সম্পূৰ্ণ দ্বৈত নাগৰিকত্বৰ অনুমতি নিদিয়ে। ওচিআই (OCI) কাৰ্ডখন প্ৰকৃততে এখন দীৰ্ঘম্যাদী ভিছা, য’ত ভোটাধিকাৰ আৰু চৰকাৰী চাকৰি লাভৰ ক্ষেত্ৰত নিষেধাজ্ঞা থাকে। এই কাৰ্ডখন বিদেশত থকা কিছুসংখ্যক প্ৰাক্তন ভাৰতীয়ৰ বাবে উপলব্ধ। ই কাৰ্ডধাৰীসকলক বসবাসৰ অধিকাৰ আৰু অন্যান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে যদিও ইয়াত কিছুমান আইনী বাধ্যবাধকতা থাকে। সাংবিধানিক দৃষ্টিকোণৰ পৰা ইয়াক কোনো ধৰণৰ ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব বুলি গণ্য কৰা নহয়। ২০১৪ চনৰ ২৮ ছেপ্টেম্বৰত [[ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী|প্ৰধানমন্ত্ৰী]] [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে PIO আৰু OCI কাৰ্ড দুখন একত্ৰিত কৰা হ’ব বুলি ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite news |last=Sharma |first=Reetu |date=2 March 2016 |title=Modi announces merging of OCI and POI cards, but how will it help: Explained |language=en |website=Oneindia.com |agency=One India |url=http://www.oneindia.com/feature/modi-announces-merging-oci-poi-cards-but-how-will-it-help-explained-1531663.html |url-status=live |access-date=22 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170422122532/http://www.oneindia.com/feature/modi-announces-merging-oci-poi-cards-but-how-will-it-help-explained-1531663.html |archive-date=22 April 2017}}</ref> ২০১৫ চনৰ ৯ জানুৱাৰীত ভাৰত চৰকাৰে ‘ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি’ (PIO) কাৰ্ড আঁচনিখন প্ৰত্যাহাৰ কৰে আৰু ইয়াক ওচিআই (OCI) কাৰ্ড আঁচনিৰ সৈতে একত্ৰিত কৰে। বৰ্তমানৰ পিআইঅ’ কাৰ্ডধাৰীসকলে তেওঁলোকৰ কাৰ্ডসমূহ ওচিআই কাৰ্ডলৈ ৰূপান্তৰ কৰাৰ বাবে আবেদন কৰিব লাগে। [[ভাৰতৰ প্ৰব্ৰজন ব্যুৰো]]ই (Bureau of Immigration) জানিবলৈ দিছিল যে পুৰণি পিআইঅ’ কাৰ্ডসমূহক ২০২৩ চনৰ ৩১ ডিচেম্বৰলৈকে বৈধ ভ্ৰমণ নথি হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হ’ব।<ref>{{Cite web |title=Ministry of External Affairs |url=https://eoi.gov.in/eoisearch/MyPrint.php?17539?001/0004#:~:text=Government%20of%20India%20has%20decided,2023. |access-date=2023-10-10 |website=eoi.gov.in}}</ref> === তুলনা === {| class="wikitable" |+ বাসিন্দা ভাৰতীয়, NRI, PIO আৰু OCI-ৰ মাজত তুলনা<ref>{{Citation |title=Comparative Chart on NRI/PIO/PIO CARD HOLDERS/OCI |date=15 June 2020 |url=http://mha.nic.in/pdfs/oci-chart.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20090619061930/http://mha.nic.in/pdfs/oci-chart.pdf |access-date=15 June 2020 |archive-date=19 June 2009 |url-status=dead}}</ref> ! শ্ৰেণী !! ভাৰতীয় পাছপৰ্ট<br />(ভাৰতীয় নাগৰিক) !! ভাৰতৰ বাসিন্দা !! প্ৰব্ৰজনকাৰী !! কৰ মৰ্যাদা !! OCI কাৰ্ড !! আইনী অধিনিয়ম !! টোকা |- ! ভাৰতীয় (বাসিন্দা) | হয় || হয় || নহয় || হয় || নহয় || [[ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব আইন]]<br />[[পাছপৰ্ট আইন]] || |- ! অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) | হয় || নহয় || হয় <br />(ভাৰতৰ পৰা) || নহয় || নহয় || [[ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব আইন]]<br />[[পাছপৰ্ট আইন]]<br />[[আয়কৰ আইন, ১৯৬১|আয়কৰ আইন, ১৯৬১]]<ref name="itact" /> || |- ! ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO){{ref|n1|১}} /<br />ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক (OCI){{ref|n2|২}} | নহয় || হয় (ভাৰতত থাকিলে)<br />অন্যথা, নহয় || হয় <br />(ভাৰতত) || হয় <br />(যদি ভাৰতৰ বাসিন্দা হয়)<br />ইউনিয়ন স্তৰত, নহয় || হয় || [[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০০৩]]<br />(ধাৰা ৭ক–ঘ) || আজীৱন ভিছা /<br />[[স্থায়ী বাসস্থান]] |} {| class="wikitable" |+ PIO আৰু OCI ! বিদেশী নাগৰিক !! OCI কাৰ্ডৰ বাবে যোগ্য !! ব্যতিক্ৰম !! আইনী অধিনিয়ম !! OCI লাভ কৰাৰ পিছৰ মৰ্যাদা |- ! ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) | হয় || – || – || [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব#PIO OCIs|PIO OCI]] |- ! অন্যান্য | নহয় || হয়, যদি কোনো ভাৰতীয় নাগৰিক বা PIO OCI-ৰ সৈতে দুই বছৰতকৈ অধিক সময় ধৰি বিবাহপাশত আৱদ্ধ থাকে || [[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০০৩]]<br />(ধাৰা ৭ক(ঘ)) || [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব#Non-PIO OCIs|Non-PIO OCI]] |} <small>'''টোকা:'''</small> :১. {{note|n1}}<small>ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) বুলিলে ভাৰতীয় জন্ম বা বংশোদ্ভৱ এনে লোকক বুজায় যিসকল ভাৰতৰ নাগৰিক নহয়, কিন্তু অন্য দেশৰ নাগৰিক। যিসকল PIO-ই OCI কাৰ্ডৰ জৰিয়তে ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰিছে, তেওঁলোকক ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক (OCI) বুলি জনা যায়। পূৰ্বতে PIo কাৰ্ড নামেৰে জনাজাত এই কাৰ্ডখন ২০১৪ চনৰ পৰা OCI কাৰ্ডৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হৈছে।</small> :২. {{note|n2}}<small>ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকসকলৰ ভিতৰত PIO OCI আৰু অনা-PIO OCI দুয়োটা গোটেই অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও যিসকল বিদেশী নাগৰিকে ভাৰতীয় নাগৰিকক বিয়া কৰায়, তেওঁলোকেও ওচিআই কাৰ্ড লাভ কৰিব পাৰে। সেয়েহে, অনা-পিআইঅ’ ওচিআই (Non-PIO OCI) সকল যিহেতু ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ অংশ নহয়, সেয়ে তেওঁলোকক ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হোৱা নাই।</small> == ভাৰতৰ পৰা প্ৰব্ৰজনৰ ইতিহাস == === আৰব উপদ্বীপ === {{See also|ওমানত থকা ভাৰতীয়সকল|এডেন প্ৰটেক্টৰেট}} === মধ্য এছিয়া === নৰসিংহন আৰু অন্যান্য গৱেষকসকলে (২০১৯)<ref>{{cite journal |last1=Narasimhan |first1=Vagheesh M. |last2=Patterson |first2=Nick |last3=Moorjani |first3=Priya |last4=Rohland |first4=Nadin |last5=Bernardos |first5=Rebecca |last6=Mallick |first6=Swapan |last7=Lazaridis |first7=Iosif |last8=Nakatsuka |first8=Nathan |last9=Olalde |first9=Iñigo |last10=Lipson |first10=Mark |last11=Kim |first11=Alexander M. |last12=Olivieri |first12=Luca M. |last13=Coppa |first13=Alfredo |last14=Vidale |first14=Massimo |last15=Mallory |first15=James |last16=Moiseyev |first16=Vyacheslav |last17=Kitov |first17=Egor |last18=Monge |first18=Janet |last19=Adamski |first19=Nicole |last20=Alex |first20=Neel |last21=Broomandkhoshbacht |first21=Nasreen |last22=Candilio |first22=Francesca |last23=Callan |first23=Kimberly |last24=Cheronet |first24=Olivia |last25=Culleton |first25=Brendan J. |last26=Ferry |first26=Matthew |last27=Fernandes |first27=Daniel |last28=Freilich |first28=Suzanne |last29=Gamarra |first29=Beatriz |last30=Gaudio |first30=Daniel |last31=Hajdinjak |first31=Mateja |last32=Harney |first32=Éadaoin |last33=Harper |first33=Thomas K. |last34=Keating |first34=Denise |last35=Lawson |first35=Ann Marie |last36=Mah |first36=Matthew |last37=Mandl |first37=Kirsten |last38=Michel |first38=Megan |last39=Novak |first39=Mario |last40=Oppenheimer |first40=Jonas |last41=Rai |first41=Niraj |last42=Sirak |first42=Kendra |last43=Slon |first43=Viviane |last44=Stewardson |first44=Kristin |last45=Zalzala |first45=Fatma |last46=Zhang |first46=Zhao |last47=Akhatov |first47=Gaziz |last48=Bagashev |first48=Anatoly N. |last49=Bagnera |first49=Alessandra |last50=Baitanayev |first50=Bauryzhan |last51=Bendezu-Sarmiento |first51=Julio |last52=Bissembaev |first52=Arman A. |last53=Bonora |first53=Gian Luca |last54=Chargynov |first54=Temirlan T. |last55=Chikisheva |first55=Tatiana |last56=Dashkovskiy |first56=Petr K. |last57=Derevianko |first57=Anatoly |last58=Dobeš |first58=Miroslav |last59=Douka |first59=Katerina |last60=Dubova |first60=Nadezhda |last61=Duisengali |first61=Meiram N. |last62=Enshin |first62=Dmitry |last63=Epimakhov |first63=Andrey |last64=Fribus |first64=Alexey V. |last65=Fuller |first65=Dorian |last66=Goryachev |first66=Alexander |last67=Gromov |first67=Andrey |last68=Grushin |first68=Sergey P. |last69=Hanks |first69=Bryan |last70=Judd |first70=Margaret |last71=Kazizov |first71=Erlan |last72=Khokhlov |first72=Aleksander |last73=Krygin |first73=Aleksander P. |last74=Kupriyanova |first74=Elena |last75=Kuznetsov |first75=Pavel |last76=Luiselli |first76=Donata |last77=Maksudov |first77=Farhod |last78=Mamedov |first78=Aslan M. |last79=Mamirov |first79=Talgat B. |last80=Meiklejohn |first80=Christopher |last81=Merrett |first81=Deborah C. |last82=Micheli |first82=Roberto |last83=Mochalov |first83=Oleg |last84=Mustafokulov |first84=Samariddin |last85=Nayak |first85=Ayushi |last86=Pettener |first86=Davide |last87=Potts |first87=Richard |last88=Razhev |first88=Dmitry |last89=Rykun |first89=Marina |last90=Sarno |first90=Stefania |last91=Savenkova |first91=Tatyana M. |last92=Sikhymbaeva |first92=Kulyan |last93=Slepchenko |first93=Sergey M. |last94=Soltobaev |first94=Oroz A. |last95=Stepanova |first95=Nadezhda |last96=Svyatko |first96=Svetlana |last97=Tabaldiev |first97=Kubatbek |last98=Teschler-Nicola |first98=Maria |last99=Tishkin |first99=Alexey A. |display-authors=1 |last100=Tkachev |first100=Vitaly V. |last101=Vasilyev |first101=Sergey |last102=Velemínský |first102=Petr |last103=Voyakin |first103=Dmitriy |last104=Yermolayeva |first104=Antonina |last105=Zahir |first105=Muhammad |last106=Zubkov |first106=Valery S. |last107=Zubova |first107=Alisa |last108=Shinde |first108=Vasant S. |last109=Lalueza-Fox |first109=Carles |last110=Meyer |first110=Matthias |last111=Anthony |first111=David |last112=Boivin |first112=Nicole |last113=Thangaraj |first113=Kumarasamy |last114=Kennett |first114=Douglas J. |last115=Frachetti |first115=Michael |last116=Pinhasi |first116=Ron |last117=Reich |first117=David |title=The formation of human populations in South and Central Asia |journal=Science |date=6 September 2019 |volume=365 |issue=6457 |article-number=eaat7487 |doi=10.1126/science.aat7487 |pmid=31488661 |pmc=6822619 |bibcode=2019Sci...365t7487N }}</ref> তথ্য পাইছে যে [[ব্ৰঞ্জ যুগ]]ত [[মধ্য এছিয়া]]ত এক "সিন্ধু পৰিধীয়" (Indus periphery) জনসংখ্যাই বাস কৰিছিল। তেওঁলোকে [[সিন্ধু উপত্যকা সভ্যতা]]ৰ পৰা প্ৰব্ৰজন কৰিছিল আৰু বাণিজ্যৰ উদ্দেশ্যে বেক্ট্ৰিয়া-মাৰ্গিয়ানা প্ৰত্নতাত্ত্বিক কমপ্লেক্সৰ (BMAC) বসতিস্থলসমূহত নিৰৱচ্ছিন্নভাৱে বসবাস কৰিছিল; মধ্য এছিয়াত সিন্ধু উপত্যকাৰ মোহৰ (Seals) আৱিষ্কাৰ হোৱাটোৱে এই কথা প্ৰমাণ কৰে।<ref>Possehl, Gregory L, The Indus Civilization: A Contemporary Perspective, New Delhi: Dev Publishers & Distributor, 2002, Page 231</ref> মধ্য এছিয়া আৰু আৰৱ ভূখণ্ডত আধুনিক ভাৰতীয় ব্যৱসায়ী প্ৰব্ৰজনকাৰী গোটসমূহৰ উৎপত্তি ১৬ শতিকাৰ মাজভাগত হৈছিল আৰু ই প্ৰায় চাৰি শতিকাতকৈও অধিক সময় ধৰি সক্ৰিয় আছিল। [[ছাফাৱী ৰাজবংশ|ছাফাৱী ইৰান]]ত হিন্দু আৰু মুছলমান দুয়োটা ধৰ্মীয় পটভূমিৰ [[মূলতান|মুলতানী]], [[শিকাৰপুৰ, সিন্ধু|শিকাৰপুৰী]] আৰু মাৱাৰৰ লোকসকলে বেংকাৰ আৰু ব্যৱসায়ী হিচাপে কাম কৰিছিল। এজন আৰ্মেনীয় ইতিহাসবিদৰ মতে, হামাদানত থকা হিন্দু ব্যৱসায়ীসকলক [[অটোমান সাম্ৰাজ্য]]ই গণহত্যা কৰিছিল; যাৰ ফলত ইৰানত অটোমান আৰু আফগান যুদ্ধৰ (১৭২২-২৭) বাবে ভাৰতীয় ব্যৱসায়ী সম্প্ৰদায়ৰ সংখ্যা বহুখিনি হ্ৰাস পাইছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=India vii. Relations: the Afsharid and Zand Periods |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/india-vii-relations-the-afsharid-and-zand-periods |access-date=1 January 2017 |date=15 December 2004 |volume=XIII |pages=21–26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200228122428/http://www.iranicaonline.org/articles/india-vii-relations-the-afsharid-and-zand-periods |archive-date=28 February 2020 |url-status=live}}</ref> কেৰমানত হিন্দু পটভূমিৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ এখন নিজা কাৰাভান্সাৰাই (Caravanserai - পন্থীনিৱাস) আছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=BĀZĀR ii. Organization and Function |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/bazar-ii |access-date=1 January 2017 |date=15 December 1989 |volume=IV |pages=25–30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101162115/http://www.iranicaonline.org/articles/bazar-ii |archive-date=1 January 2017 |url-status=live}}</ref> পাৰস্যৰ ছাফাৱী ৰাজবংশৰ শাসনকালত জিন চাৰ্ডিন, জিন ডি থেভেনট, এডাম অলেয়াৰিয়াছ আৰু এফ. এ. কতোভে ভাৰতীয় পটভূমিৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে, য’ত তেওঁলোকে ইহুদী আৰু আৰ্মেনীয়সকলৰ সৈতে বাস কৰিছিল। ইৰানত নাদিৰ শ্বাহৰ কঠোৰ দমনমূলক নীতি আৰু আফগান খিলজি যুদ্ধৰ পিছত সঁহাৰি স্বৰূপে শিখ আৰু হিন্দু পটভূমিৰ ভাৰতীয় ব্যৱসায়ীসকলে পাৰস্যৰ কাজাৰ আৰু জন্দ ৰাজবংশৰ সময়তো বসবাস কৰিছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=India xiii. Indo-iranian Commercial Relations |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/india-xiii-indo-iranian-commercial-relations |access-date=1 January 2017 |date=15 December 2004 |volume=XIII |pages=44–47 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117083050/http://www.iranicaonline.org/articles/india-xiii-indo-iranian-commercial-relations |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> জৰ্জ ফৰেষ্টাৰৰ মতে, ১৭৮৩ চনত কান্দাহাৰত থকা হিন্দু মূলৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ পৰা চমৰকন্দী আৰু বুখাৰাৰ ব্যৱসায়ীসকলে ভাৰতীয় নীল (Indigo dye) ক্ৰয় কৰিছিল। এলফিনষ্টোনৰ (১৮১৫) বিৱৰণ অনুসৰি, কান্দাহাৰৰ আটাইতকৈ ওখ অট্টালিকাবোৰৰ গৰাকী আছিল হিন্দুসকল। লামছডেনে কান্দাহাৰত হিন্দুসকলৰ মালিকানাধীন ৩৫০খন দোকানৰ তথ্য নথিভুক্ত কৰিছিল। কান্দাহাৰৰ বিত্তীয় লেনদেন, বহুমূলীয়া ধাতু আৰু বস্ত্ৰৰ ব্যৱসায় আদি সকলোবোৰ মূলত শিখ আৰু হিন্দু ব্যৱসায়ীসকলে চম্ভালিছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=Kandahar i. Historical Geography to 1979 |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/kandahar-historical-geography-to-1979 |access-date=1 January 2017 |date=15 December 2010 |volume=XV |pages=466–475 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117091401/http://www.iranicaonline.org/articles/kandahar-historical-geography-to-1979 |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> পেশোৱাৰী আৰু [[শিকাৰপুৰ, সিন্ধু|শিকাৰপুৰী]] ভাৰতীয় ব্যৱসায়ীসকল মধ্য এছিয়াৰ ব্যৱসায়-বাণিজ্যৰ সৈতে জড়িত আছিল। শিকাৰপুৰী ব্যৱসায়ীসকলে [[বুখাৰা আমিৰশ্বাহী|বুখাৰা আমিৰশ্বাহীত]] শস্যৰ ব্যৱসায় আৰু [[ফাৰগানা]]ৰ কপাহৰ খেতিত বিনিয়োগ কৰিছিল। তেওঁলোকে বুখাৰাত আইনীভাৱে সুতৰ বিনিময়ত ধন ধাৰে দিয়া (Money lending) ব্যৱসায়ো কৰিছিল, যিটো কৰাৰ তেওঁলোকৰ [[ৰাছিয়ান তুৰ্কীস্তান]]ত কোনো আইনী অধিকাৰ নাছিল।<ref>{{Cite book |author=Claude Markovits |url=https://books.google.com/books?id=M2vu7Odjz6kC |title=The Global World of Indian Merchants, 1750–1947: Traders of Sind from Bukhara to Panama |date=22 June 2000 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-43127-9 |page=191 |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210713032126/https://books.google.com/books?id=M2vu7Odjz6kC |archive-date=13 July 2021 |url-status=live}}</ref> চমৰকন্দত ইহুদী, হিন্দু, [[বেলুচ লোক|বেলুচ]], পাৰ্চী আৰু আৰৱীয়সকলে একেলগে বসবাস কৰিছিল; আনহাতে ইৰানৰ বেলুচিস্তান আৰু [[খোৰাচান]] অঞ্চলত হিন্দু আৰু [[বাহাই ধৰ্ম|বাহাই]] ধৰ্মাৱলম্বী লোকসকলে বাস কৰিছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=ETHNOGRAPHY (Text) |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/ethnography-i |access-date=1 January 2017 |date=15 December 1998 |volume=IX |pages=9–28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117060912/http://www.iranicaonline.org/articles/ethnography-i |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> উইঘুৰ ব্যৱসায়ীসকলে হিন্দু সুতখোৰসকলক (Usurers) তেওঁলোকে গৰুৰ মাংস খাই নেকি বুলি চিঞৰি চিঞৰি সুধি বা তেওঁলোকৰ থকা ঠাইৰ আশপাশে গৰুৰ ছাল ওলমাই থৈ হাৰাশাস্তি কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও ১৯০৭ চনত [[পোছকাম কাউণ্টি, ছিনজিয়াং|পোছকাম]] আৰু [[য়াৰকাণ্ড কাউণ্টি|য়াৰকাণ্ড]]ত উইঘুৰ মহিলাক বিয়া কৰোৱাৰ অপৰাধত উইঘুৰ পুৰুষসকলে দিত্তী ৰামৰ দৰে হিন্দুসকলৰ ওপৰত আক্ৰমণ চলাই দাঙ্গাৰ সৃষ্টি কৰিছিল। তেওঁলোকে এই ভাৰতীয়সকলৰ শিৰোচ্ছেদ কৰিবলৈ দাবী জনাইছিল আৰু শিল দলিয়াই হত্যা কৰিছিল, যাৰ ফলত এক তীব্ৰ [[হিন্দুবিদ্বেষ|হিন্দুবিৰোধী হিংসাত্মক পৰিৱেশ]]ৰ সৃষ্টি হৈছিল।<ref>{{cite thesis |last=Schluessel |first=Eric T |title=The Muslim Emperor of China: Everyday. Politics in Colonial Xinjiang, 1877-1933 |type=Doctoral dissertation |publisher=Harvard |url=https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/33493602/SCHLUESSEL-DISSERTATION-2016.pdf |pages=207, 208 |archive-date=2022-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922115430/https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/33493602/SCHLUESSEL-DISSERTATION-2016.pdf |url-status=live}}</ref> আনকি হিন্দু ধৰ্মী ভাৰতীয় সুতখোৰসকলে এটা ধৰ্মীয় শোভাযাত্ৰা উলিওৱাৰ বাবেও মুছলমান উইঘুৰসকলে তেওঁলোকৰ ওপৰত জঘন্য আক্ৰমণ চলাইছিল।<ref>{{cite book |last1=Hultvall |first1=John |title=Mission and Revolution in Central Asia The MCCS Mission Work in Eastern Turkestan 1892-1938 |url=https://equmeniakyrkan.se/wp-content/uploads/2019/12/mission-and-revolution-part-1-hultvall-eng.pdf |pages=8 |archive-date=2022-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220428002913/https://equmeniakyrkan.se/wp-content/uploads/2019/12/mission-and-revolution-part-1-hultvall-eng.pdf |url-status=live}}</ref> ১৮৯৬ চনত দুজন উইঘুৰ তুৰ্কীয়ে এজন হিন্দু ব্যৱসায়ীক আক্ৰমণ কৰাৰ অপৰাধত ব্ৰিটিছ কনচুল [[মেকাৰ্টনী দূতাবাস|মেকাৰ্টনীয়ে]] দোষী উইঘুৰ দুজনক চাবুকেৰে কোবাই শাস্তি দিবলৈ দাবী জনাইছিল।<ref>{{cite book |last1=Nightingale |last2=Skrine |last2=C.P. |title=Macartney at Kashgar: New Light on British, Chinese and Russian Activities in Sinkiang, 1890-1918 |date=2013 |publisher=Routledge |isbn=978-1136576164 |edition=reprint |url=https://books.google.com/books?id=Bbr5AQAAQBAJ&dq=sharpcut+horse+turki&pg=PT93}}</ref> [[ছিনজিয়াং|ছিনজিয়াং]]ত থকা ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ হিন্দু পটভূমিৰ সুতখোৰ আৰু ব্যৱসায়ীসকলৰ নিৰাপত্তা ব্ৰিটিছ কনচুল জেনেৰেলৰ দ্বাৰা সুনিশ্চিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Officially+protect+rights+traders+money+lenders+eastern+end+parish+roughly&pg=PA97 |title=Setting the East Ablaze: On Secret Service in Bolshevik Asia |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0-19-280212-5 |pages=97– |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120459/https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Officially+protect+rights+traders+money+lenders+eastern+end+parish+roughly&pg=PA97 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=although+messages+morse+telegraph+line+wireless+invaluable+radio+disposal+rounded&pg=PT57 |title=Setting the East Ablaze: Lenin's Dream of an Empire in Asia |date=16 February 2012 |publisher=Hodder & Stoughton |isbn=978-1-84854-725-4 |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120458/https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=although+messages+morse+telegraph+line+wireless+invaluable+radio+disposal+rounded&pg=PT57 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref> ৰাছিয়ান শৰণাৰ্থী, মিছনেৰী আৰু ব্ৰিটিছ-ভাৰতীয় হিন্দু ব্যৱসায়ীসকল প্ৰায়েই [[কাছগাৰ|কাছগাৰী]] গুণ্ডাবাহিনীৰ লক্ষ্য হৈ পৰিছিল, যাৰ বাবে ব্ৰিটেইনৰ কনচুলেট জেনেৰেলৰ কাৰ্যালয়টো তেওঁলোকৰ বাবে এটা আশ্ৰয়স্থল স্বৰূপ আছিল।<ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Gillan+refuge+Hindu+money+lenders+traders+citizenship+Russians&pg=PA191 |title=Setting the East Ablaze: On Secret Service in Bolshevik Asia |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0-19-280212-5 |pages=191– |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120454/https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Gillan+refuge+Hindu+money+lenders+traders+citizenship+Russians&pg=PA191 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=pay+any+attention+flee+intelligence+sergeants+posted+impossible+tours&pg=PT107 |title=Setting the East Ablaze: Lenin's Dream of an Empire in Asia |date=16 February 2012 |publisher=Hodder & Stoughton |isbn=978-1-84854-725-4 |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120453/https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=pay+any+attention+flee+intelligence+sergeants+posted+impossible+tours&pg=PT107 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref> [[পূব তুৰ্কীস্তান প্ৰথম প্ৰজাতন্ত্ৰ|পূব তুৰ্কীস্তান প্ৰথম প্ৰজাতন্ত্ৰ]]ৰ সময়ত শেম্বা বজাৰত উইঘুৰসকলৰ হাতত দুজন হিন্দু ধৰ্মী লোক অত্যন্ত নিষ্ঠুৰ আৰু মধ্যযুগীয় বৰ্বৰতাৰে প্ৰাণ হেৰুৱাব lগা হৈছিল।<ref>{{Cite book |author=Andrew D. W. Forbes |url=https://books.google.com/books?id=IAs9AAAAIAAJ&pg=PA76 |title=Warlords and Muslims in Chinese Central Asia: A Political History of Republican Sinkiang 1911–1949 |date=9 October 1986 |publisher=CUP Archive |isbn=978-0-521-25514-1 |pages=76– |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522170728/https://books.google.com/books?id=IAs9AAAAIAAJ&pg=PA76 |archive-date=22 May 2020 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth&pg=PT122 |title=Setting the East Ablaze: Lenin's Dream of an Empire in Asia |date=16 February 2012 |publisher=Hodder & Stoughton |isbn=978-1-84854-725-4 |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120450/https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth&pg=PT122 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&pg=PA222 |title=Setting the East Ablaze: On Secret Service in Bolshevik Asia |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0-19-280212-5 |pages=222– |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522170637/https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&pg=PA222 |archive-date=22 May 2020 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Nils Peter Ambolt |url=https://books.google.com/books?id=HH1CAAAAIAAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth |title=Karavan: Travels in Eastern Turkestan |publisher=Blackie & son, limited |year=1939 |page=169 |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120457/https://books.google.com/books?id=HH1CAAAAIAAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref> হত্যা কৰা ব্ৰিটিছ ভাৰতীয়সকলৰ বহুমূলীয়া সামগ্ৰীসমূহ লুণ্ঠন কৰা হৈছিল। === দক্ষিণ-পূব এছিয়া === {{see also|দক্ষিণ-পূব এছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম|দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্ম|চিটি}} === ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক শাসন (১৬১২ ৰ পৰা ১৯৪৭) === {{see also|ব্ৰিটিছ ৰাজ}} === স্বাধীনতা-পৰৱৰ্তী কাল === [[File:India Square JC jeh.JPG|thumb|right|সমগ্ৰ বিশ্বৰ বিভিন্ন [[মহানগৰীয় অঞ্চল]]ত ভাৰতীয় মূলৰ লোকসকলে এক উচ্চ [[জনগাঁথনিগত পৰিচিতি]] অৰ্জন কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে, যাৰ ভিতৰত যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ [[নিউ জাৰ্চি]]ৰ [[জাৰ্চি চিটি, নিউ জাৰ্চি#জনগাঁথনি|জাৰ্চি চিটি]]ৰ [[ইণ্ডিয়া স্কোৱাৰ]] (''লিটল [[বম্বে]]''<ref>Kiniry, Laura. "Moon Handbooks New Jersey", Avalon Travel Publishing, 2006. pg. 34 {{ISBN|1-56691-949-5}}. Retrieved 11 April 2015.</ref>) অন্যতম, যিটো [[পশ্চিম গোলাৰ্ধ]]ৰ ভিতৰতে এছিয়ান ভাৰতীয়সকলৰ সৰ্বাধিক কেন্দ্ৰীভূত বাসস্থান হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref>{{Cite news |author=Laryssa Wirstiuk |date=21 April 2014 |title=Neighborhood Spotlight: Journal Square |work=Jersey City Independent |url=http://www.jerseycityindependent.com/2014/04/neighborhood-spotlight-journal-square/ |url-status=dead |access-date=11 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630085618/http://www.jerseycityindependent.com/2014/04/neighborhood-spotlight-journal-square/ |archive-date=30 June 2018}}</ref><ref>{{Cite web |title=Yearbook of Immigration Statistics: 2012 Supplemental Table 2 |url=https://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/immigration-statistics/yearbook/2012/LPR/immsuptable2d.xls |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141222152450/http://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/immigration-statistics/yearbook/2012/LPR/immsuptable2d.xls |archive-date=22 December 2014 |access-date=11 April 2015 |publisher=US Department of Homeland Security}}</ref><ref>{{Cite web |title=Yearbook of Immigration Statistics: 2011 Supplemental Table 2 |url=https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/yearbook/2011/immsuptable2d.xls |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170707193758/https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/yearbook/2011/immsuptable2d.xls |archive-date=7 July 2017 |access-date=11 April 2015 |publisher=US Department of Homeland Security}}</ref><ref>{{Cite web |title=Yearbook of Immigration Statistics: 2010 Supplemental Table 2 |url=https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/yearbook/2010/immsuptable2d.xls |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170707181534/https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/yearbook/2010/immsuptable2d.xls |archive-date=7 July 2017 |access-date=11 April 2015 |publisher=Department of Homeland Security}}</ref>]] [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]]ৰ পৰা স্বাধীনতা লাভ কৰাৰ পিছত, দেশৰ অন্তৰ্ভাগৰ প্ৰব্ৰজনৰ বিপৰীতে চৰকাৰৰ জ্যেষ্ঠ নেতাসকলে ঐতিহাসিকভাৱে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰব্ৰজনৰ ওপৰত কোনো বিশেষ মন্তব্য কৰা নাই। ইয়াৰ পৰিণতিত, ই কেৱল তেনে কিছুমান ৰাজ্যৰ বাবেহে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক বিষয় হৈ ৰৈছে যিবোৰ ৰাজ্যৰ বুজনসংখ্যক লোক বিদেশলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছে, যেনে— [[কেৰালা]], [[পঞ্জাব (ভাৰত)|পঞ্জাব]], [[তামিলনাডু]] আৰু কিছু পৰিমাণে [[গুজৰাট]], [[অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ]] আৰু [[গোৱা]]। অৱশ্যে, এই প্ৰব্ৰজন প্ৰক্ৰিয়াটোৱে বুজনসংখ্যক ভাৰতীয় জনসংখ্যা থকা দেশসমূহৰ সৈতে ভাৰতৰ অৰ্থনৈতিক ([[বিদেশী প্ৰত্যক্ষ বিনিয়োগ]]), সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক সম্পৰ্ক ৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত এক মুখ্য চালিকা শক্তি হিচাপে কাম কৰি আহিছে। উদাহৰণস্বৰূপে, ২০০৮ চনত স্বাক্ষৰিত হোৱা [[ভাৰত-আমেৰিকা অসামৰিক পৰমাণু চুক্তি]]ৰ ক্ষেত্ৰত [[ভাৰতীয় আমেৰিকানসকল|ভাৰতীয় আমেৰিকানসকলে]] চলোৱা তীব্ৰ লবীঙৰ প্ৰভাৱ অপৰিসীম আছিল।<ref>{{Cite web |last=Rao |first=Ashok |date=2013-03-17 |title=The Indian Diaspora - Past, Present and Future |url=https://www.america-times.com/the-indian-diaspora-past-present-and-future/ |access-date=2024-08-30 |website=The America Times |language=en-US}}</ref> ==আৰু চাওক== *[[:en:Category:Indian_diaspora|''ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী সম্পৰ্কে সকলো প্ৰবন্ধ'']] ''(ইংৰাজীত)'' *[[বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী]] *[[দক্ষিণ-পূব এছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম]] *[[দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্ম]] *[[ব্ৰিটিছ ৰাজ]] ==টোকা== <references group="টোকা"/> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] 5a0n5qlzomwk5cxv32l7ea1ugxfhvdf 645492 645490 2026-10-16T13:28:44Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645492 wikitext text/x-wiki {{বিস্তাৰ}}{{Infobox ethnic group | group = ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী (Indian diaspora) | native_name = {{collapsible list |titlestyle = text-align:center; font-size:85%; |title = {{nobold|Other scheduled languages:}} |{{Infobox|subbox=yes|bodystyle= font-size:80%; | rowclass1 = mergedrow| label1 = [[Assamese language|Assamese]]: | data1 = {{lang|as|ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী}} | rowclass2 = mergedrow| label2 = [[Bengali language|Bengali]]: | data2 = {{lang|bn|ভারতীয় প্রবাসী}} | rowclass3 = mergedrow| label3 = [[Boro language (India)|Bodo]]: | data3 = {{lang|brx|भारतीय प्रवासी}} | rowclass4 = mergedrow| label4 = [[Dogri language|Dogri]]: | data4 = {{lang|doi|भारतीय प्रवासी}} | rowclass5 = mergedrow| label5 = [[Gujarati language|Gujarati]]: | data5 = {{lang|gu|ભારતીય પ્રવાસી}} | rowclass6 = mergedrow| label6 = [[Hindustani language|Hindustani]]: | data6 = {{lang|hi|भारतीय प्रवासी}} <br /> {{lang|ur|ہندوستانی ڈائاسپورا}} | rowclass7 = mergedrow| label7 = [[Kannada]]: | data7 = {{lang|kn|ಭಾರತೀಯ ವಲಸೆಗಾರರು}} | rowclass8 = mergedrow| label8 = [[Kashmiri language|Kashmiri]]: | data8 = {{lang|ks|بھارتی نازک}} | rowclass9 = mergedrow| label9 = [[Konkani language|Konkani]]: | data9 = {{lang|kok|भारतीय प्रवासी लोक}} | rowclass10 = mergedrow| label10 = [[Maithili language|Maithili]]: | data10 = {{lang|mai| 𑒦𑒩𑒞𑒱𑒨 𑒩𑒫𑒰𑒮𑒱}} | rowclass11 = mergedrow| label11 = [[Malayalam]]: | data11 = {{lang|ml|ഇന്ത്യൻ പ്രവാസികൾ}} | rowclass12 = mergedrow| label12 = [[Marathi language|Marathi]]: | data12 = {{lang|mr|परदेशस्थ भारतीय }} | rowclass13 = mergedrow| label13 = [[Meitei language|Meitei]]: | data13 = {{lang|mni|ঈন্দিঅ গি মাযাঙ লেইবাক্}} | rowclass14 = mergedrow| label14 = [[Nepali language|Nepali]]: | data14 = {{lang|ne|भारतीय प्रवासी}} | rowclass15 = mergedrow| label15 = [[Odia language|Odia]]: | data15 = {{lang|or|ଭାରତୀୟ ପ୍ରବାସୀ}} | rowclass16 = mergedrow| label16 = [[Punjabi language|Punjabi]]: | data16 = {{lang|pa|ਭਾਰਤੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ}} | rowclass17 = mergedrow| label17 = [[Sanskrit]]: | data17 = {{lang|sa|भारतीय प्रवासी}} | rowclass18 = mergedrow| label18 = [[Santali language|Santali]]: | data18 = {{lang|sat|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱰᱟᱭᱥᱯᱳᱨᱟ}} | rowclass19 = mergedrow| label19 = [[Sindhi language|Sindhi]]: | data19 = {{lang|sd| هندستاني پرديسي برادري}} | rowclass20 = mergedrow| label20 = [[Tamil language|Tamil]]: | data20 = {{lang|ta|இந்திய புலம்பெயர்ந்தோர்}} | rowclass21 = mergedrow| label21 = [[Telugu language|Telugu]]: | data21 = {{lang|te|భారతీయ డయాస్పోరా}} }} }} | native_name_lang = | flag = [[File:Flag of India.svg|border|250px]] | flag_caption = [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা]] | population = '''{{Circa|~৩৭ নিযুত|lk=yes}}''' (২০২৬ আনুমানিক){{Efn|জানুৱাৰী ২০২৬ চনৰ ভাৰতীয় [[বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)|বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]]ৰ আনুমানিক হিচাপ}}<ref name="POI" /> | region1 = {{flag|United States}} | pop1 = ৫,১৬০,২০৩<ref name="ACS 2023">{{cite web |url=https://census.gov |publisher=U.S. Census Bureau |access-date=2024-09-21 |title=US Census Data}}</ref> | region2 = {{flag|UAE}} | pop2 = ৪,৪২৫,১৪৪<ref name="POI"/><ref name="Pew research"/> | region3 = {{flag|Saudi Arabia}} | pop3 = ১৮,৮৪,৪৭৬–২৫,৯৪,৯৪৭<ref name="MEA Saudi"/> | region4 = {{flag|Malaysia}} | pop4 = ২০,১৯,৬০০<ref name="penerangan Malaysia"/> | region5 = {{flag|Myanmar}} | pop5 = ২০,০৯,২০৭<ref name="POI"/><ref name="rediff.com"/> | region6 = {{flag|United Kingdom}} | pop6 = ১৯,২৭,১৫০<ref name=2021census/> | region7 = {{flag|Canada}} | pop7 = ১৮,৫৮,৭৫৫<ref name="Canada Census"/> | region8 = {{flag|South Africa}} | pop8 = ১৬,৯৭,৫০৬<ref name="statssa"/> | region9 = {{flag|Kuwait}} | pop9 = ১১,৫২,১৭৫<ref name="External Affairs Report" /> | region10 = {{flag|Oman}} | pop10 = ৬,৮০,০০০–১৩,৭৫,৬৬৭<ref name="Intl Migrant Stock"/> | region11 = {{flag|Singapore}} | pop11 = ৮,১২,০০০<ref name="singstat"/><ref name="et"/> }} '''ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী''' ([[ISO 15919|ISO]]: {{IAST|Bhāratīya Pravāsī}}), চৰকাৰীভাৱে '''অনিবাসী ভাৰতীয়''' ('''NRI''') আৰু '''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''' ('''PIO'''), হৈছে ভাৰতৰ বাহিৰত বসবাস কৰা বা তাৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ লোক, যিসকলে এক বৃহৎ [[দক্ষিণ এছীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী|দক্ষিণ এছীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী গোট]]ৰ অংশ গঠন কৰে। [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ মতে, ''অনিবাসী ভাৰতীয়'' (NRI) হৈছে ভাৰতৰ এনে একাংশ নাগৰিক যিসকলে বৰ্তমান ভাৰতত বসবাস কৰা নাই, আনহাতে ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি'' (PIO) বুলিলে ভাৰতত জন্মগ্ৰহণ কৰা বা ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ এনে লোকক বুজায় যিসকল ভাৰতৰ বাহিৰৰ অন্য দেশৰ নাগৰিক (কিছু ব্যতিক্ৰমৰ বাহিৰে)। ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি'' (PIO) আৰু যিসকল লোক নিজে ভাৰতীয় মূলৰ নহয় কিন্তু এজন ''ভাৰতীয় নাগৰিক'' বা ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''ৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছে, তেওঁলোকক [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব]] (OCI) প্ৰদান কৰা হয়। OCI মৰ্যাদা লাভ কৰা ব্যক্তিসকলক '''ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক''' ('''OCI''') বুলি জনা যায়।<ref>{{cite web |title=Initiatives for Overseas Indians |url=https://www.cgisf.gov.in/page/initiatives-for-overseas-indians/ |publisher=Consulate General of India |access-date=26 March 2023 |archive-date=2023-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326135725/https://www.cgisf.gov.in/page/initiatives-for-overseas-indians/ |url-status=live}}</ref> OCI মৰ্যাদা হৈছে বিদেশী পাছপৰ্ট লৈ ভাৰত ভ্ৰমণ কৰাৰ বাবে এক স্থায়ী ভিছা। ২০২৪ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত উন্নীত কৰা [[বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)|বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]]ৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ভাৰতৰ বাহিৰত ৩৫.৪ নিযুত অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) আৰু ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) (OCI সমূহক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি) বসবাস কৰি আছে। ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলে বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ বহিঃৰাজ্যৰ প্ৰব্ৰজনকাৰী গোট গঠন কৰিছে।<ref name="POI" /> প্ৰতি বছৰে ২.৫ নিযুত (২৫ [[লাখ]]) ভাৰতীয়ই বিদেশলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে, যাৰ ফলত ভাৰত সমগ্ৰ বিশ্বৰ ভিতৰতে বছৰি আটাইতকৈ বেছি প্ৰব্ৰজনকাৰী ওলাই যোৱা দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref>[https://www.news18.com/news/world/planning-to-study-work-in-canada-heres-why-tomorrows-election-could-amend-immigration-rules-4219631.html Planning to Study, Work in Canada? Here's Why Tomorrow's Election Could Amend Immigration Rules] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210920213949/https://www.news18.com/news/world/planning-to-study-work-in-canada-heres-why-tomorrows-election-could-amend-immigration-rules-4219631.html |date=20 September 2021}}, News18, SEPTEMBER 19, 2021.</ref> == আইনী গাঁথনি == === অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) === প্ৰকৃততে, ''[[বিদেশী (আইন)|অনিবাসী]] ভাৰতীয়'' (Non-resident Indian) শব্দটোৱে কেৱল এজন ভাৰতীয় নাগৰিকৰ [[আয়কৰ|কৰ সংক্ৰান্তীয় মৰ্যাদা]]ক বুজায়। [[আয়কৰ আইন, ১৯৬১|আয়কৰ আইন, ১৯৬১]]-ৰ ধাৰা ৬ অনুসৰি, আয়কৰ সংক্ৰান্তীয় উদ্দেশ্যৰ বাবে যিজন ব্যক্তি এক নিৰ্দিষ্ট সময়সীমাৰ বাবে ভাৰতত বসবাস কৰা নাই, তেওঁক অনিবাসী বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name="itact" >{{Citation |title=Income Tax Act |date=18 December 2012 |url=http://law.incometaxindia.gov.in/DIT/Income-tax-acts.aspx |archive-url=https://archive.today/20121218153423/http://law.incometaxindia.gov.in/DIT/Income-tax-acts.aspx |access-date=9 September 2012 |archive-date=18 December 2012 |url-status=live}}</ref> "ভাৰতৰ বাসিন্দা" ব্যক্তি আৰু এজন NRI-ৰ বাবে আয়কৰৰ হাৰ বেলেগ বেলেগ হয়। আয়কৰ আইনৰ উদ্দেশ্যৰ বাবে, "ভাৰতত বাসস্থান" হ’বলৈ হ’লে এটা বিত্তীয় বৰ্ষত অন্ততঃ ১৮২ দিন বা ধাৰাবাহিক চাৰি বছৰত ৩৬৫ দিন আৰু প্ৰাসংগিক বৰ্ষটোত অন্ততঃ ৬০ দিন ভাৰতত থকাটো আৱশ্যক। এই আইন অনুসৰি, যিকোনো ভাৰতীয় নাগৰিক যিয়ে "ভাৰতৰ বাসিন্দা" হোৱাৰ চৰ্তসমূহ পূৰণ নকৰে, তেওঁক ভাৰতৰ অনিবাসী হিচাপে গণ্য কৰা হয় আৰু আয়কৰ পৰিশোধৰ ক্ষেত্ৰত NRI হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সাগৰীয় নাবিকসকলক (Seafarers) সাধাৰণতে NRI বুলি গণ্য কৰা নহয়। কিন্তু যিহেতু তেওঁলোকে ভাৰতৰ বাহিৰত কাম কৰে (প্ৰায়েই ১৮২ দিনতকৈ অধিক সময়), সেয়েহে তেওঁলোকৰ উপাৰ্জনৰ ওপৰত NRI-ৰ দৰেই কৰ আৰোপ কৰা হয়, যদিও তেওঁলোকে এজন নাগৰিকৰ অন্যান্য সকলো অধিকাৰ লাভ কৰে। === ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) === '''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''' ('''PIO''')<ref>PIO OCI Card - MEA, GOI https://mea.gov.in/Portal/CountryQuickLink/703_PIO-OCI.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210309025619/https://mea.gov.in/Portal/CountryQuickLink/703_PIO-OCI.pdf |date=9 March 2021}}</ref> বুলিলে [[পাকিস্তান]], [[আফগানিস্তান]], [[বাংলাদেশ]], [[চীন]], [[ইৰান]], [[ভূটান]], [[শ্ৰীলংকা]] আৰু/বা [[নেপাল]]ৰ নাগৰিকৰ বাহিৰে অন্য দেশৰ এনে এজন বিদেশী নাগৰিকক বুজায়, যিয়ে: * পূৰ্বে এখন ভাৰতীয় [[পাছপৰ্ট]] বহন কৰিছিল, * যাৰ পিতৃ-মাতৃ/ককাদেউতা-আইতা/আজোককাদেউতা-আজোআইতাৰ ভিতৰত যিকোনো এজন [[ভাৰত চৰকাৰ আইন ১৯৩৫|ভাৰত চৰকাৰ আইন, ১৯৩৫]]-ত সংজ্ঞায়িত অনুসৰি ভাৰতত বা পৰৱৰ্তী সময়ত ভাৰতৰ অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা অন্যান্য ভূখণ্ডত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু স্থায়ীভাৱে বসবাস কৰিছিল (অৱশ্যে তেওঁলোকৰ কোনো এজন কেতিয়াও ওপৰত উল্লেখ কৰা দেশসমূহৰ নাগৰিক হ’ব নোৱাৰিব), অথবা * যি এজন ভাৰতীয় নাগৰিকৰ বা এজন PIO-ৰ পত্নী/স্বামী। === ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব (OCI) === {{Main|ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব}} ভাৰতীয় ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰখনৰ বিভিন্ন নেতাৰ বহু প্ৰচেষ্টাৰ অন্তত এক দীৰ্ঘম্যাদী ভিছা আঁচনি প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ইয়াক "ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব" বুলি নামাকৰণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াক সাধাৰণতে ''OCI কাৰ্ড'' বুলি জনা যায়। এই নামটো কিছু পৰিমাণে বিভ্ৰান্তিকৰ, কিয়নো ই প্ৰকৃত ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব প্ৰদান নকৰে। [[ভাৰতৰ সংবিধান]]-এ সম্পূৰ্ণ দ্বৈত নাগৰিকত্বৰ অনুমতি নিদিয়ে। ওচিআই (OCI) কাৰ্ডখন প্ৰকৃততে এখন দীৰ্ঘম্যাদী ভিছা, য’ত ভোটাধিকাৰ আৰু চৰকাৰী চাকৰি লাভৰ ক্ষেত্ৰত নিষেধাজ্ঞা থাকে। এই কাৰ্ডখন বিদেশত থকা কিছুসংখ্যক প্ৰাক্তন ভাৰতীয়ৰ বাবে উপলব্ধ। ই কাৰ্ডধাৰীসকলক বসবাসৰ অধিকাৰ আৰু অন্যান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে যদিও ইয়াত কিছুমান আইনী বাধ্যবাধকতা থাকে। সাংবিধানিক দৃষ্টিকোণৰ পৰা ইয়াক কোনো ধৰণৰ ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব বুলি গণ্য কৰা নহয়। ২০১৪ চনৰ ২৮ ছেপ্টেম্বৰত [[ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী|প্ৰধানমন্ত্ৰী]] [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে PIO আৰু OCI কাৰ্ড দুখন একত্ৰিত কৰা হ’ব বুলি ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite news |last=Sharma |first=Reetu |date=2 March 2016 |title=Modi announces merging of OCI and POI cards, but how will it help: Explained |language=en |website=Oneindia.com |agency=One India |url=http://www.oneindia.com/feature/modi-announces-merging-oci-poi-cards-but-how-will-it-help-explained-1531663.html |url-status=live |access-date=22 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170422122532/http://www.oneindia.com/feature/modi-announces-merging-oci-poi-cards-but-how-will-it-help-explained-1531663.html |archive-date=22 April 2017}}</ref> ২০১৫ চনৰ ৯ জানুৱাৰীত ভাৰত চৰকাৰে ‘ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি’ (PIO) কাৰ্ড আঁচনিখন প্ৰত্যাহাৰ কৰে আৰু ইয়াক ওচিআই (OCI) কাৰ্ড আঁচনিৰ সৈতে একত্ৰিত কৰে। বৰ্তমানৰ পিআইঅ’ কাৰ্ডধাৰীসকলে তেওঁলোকৰ কাৰ্ডসমূহ ওচিআই কাৰ্ডলৈ ৰূপান্তৰ কৰাৰ বাবে আবেদন কৰিব লাগে। [[ভাৰতৰ প্ৰব্ৰজন ব্যুৰো]]ই (Bureau of Immigration) জানিবলৈ দিছিল যে পুৰণি পিআইঅ’ কাৰ্ডসমূহক ২০২৩ চনৰ ৩১ ডিচেম্বৰলৈকে বৈধ ভ্ৰমণ নথি হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হ’ব।<ref>{{Cite web |title=Ministry of External Affairs |url=https://eoi.gov.in/eoisearch/MyPrint.php?17539?001/0004#:~:text=Government%20of%20India%20has%20decided,2023. |access-date=2023-10-10 |website=eoi.gov.in}}</ref> === তুলনা === {| class="wikitable" |+ বাসিন্দা ভাৰতীয়, NRI, PIO আৰু OCI-ৰ মাজত তুলনা<ref>{{Citation |title=Comparative Chart on NRI/PIO/PIO CARD HOLDERS/OCI |date=15 June 2020 |url=http://mha.nic.in/pdfs/oci-chart.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20090619061930/http://mha.nic.in/pdfs/oci-chart.pdf |access-date=15 June 2020 |archive-date=19 June 2009 |url-status=dead}}</ref> ! শ্ৰেণী !! ভাৰতীয় পাছপৰ্ট<br />(ভাৰতীয় নাগৰিক) !! ভাৰতৰ বাসিন্দা !! প্ৰব্ৰজনকাৰী !! কৰ মৰ্যাদা !! OCI কাৰ্ড !! আইনী অধিনিয়ম !! টোকা |- ! ভাৰতীয় (বাসিন্দা) | হয় || হয় || নহয় || হয় || নহয় || [[ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব আইন]]<br />[[পাছপৰ্ট আইন]] || |- ! অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) | হয় || নহয় || হয় <br />(ভাৰতৰ পৰা) || নহয় || নহয় || [[ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব আইন]]<br />[[পাছপৰ্ট আইন]]<br />[[আয়কৰ আইন, ১৯৬১|আয়কৰ আইন, ১৯৬১]]<ref name="itact" /> || |- ! ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO){{ref|n1|১}} /<br />ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক (OCI){{ref|n2|২}} | নহয় || হয় (ভাৰতত থাকিলে)<br />অন্যথা, নহয় || হয় <br />(ভাৰতত) || হয় <br />(যদি ভাৰতৰ বাসিন্দা হয়)<br />ইউনিয়ন স্তৰত, নহয় || হয় || [[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০০৩]]<br />(ধাৰা ৭ক–ঘ) || আজীৱন ভিছা /<br />[[স্থায়ী বাসস্থান]] |} {| class="wikitable" |+ PIO আৰু OCI ! বিদেশী নাগৰিক !! OCI কাৰ্ডৰ বাবে যোগ্য !! ব্যতিক্ৰম !! আইনী অধিনিয়ম !! OCI লাভ কৰাৰ পিছৰ মৰ্যাদা |- ! ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) | হয় || – || – || [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব#PIO OCIs|PIO OCI]] |- ! অন্যান্য | নহয় || হয়, যদি কোনো ভাৰতীয় নাগৰিক বা PIO OCI-ৰ সৈতে দুই বছৰতকৈ অধিক সময় ধৰি বিবাহপাশত আৱদ্ধ থাকে || [[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০০৩]]<br />(ধাৰা ৭ক(ঘ)) || [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব#Non-PIO OCIs|Non-PIO OCI]] |} <small>'''টোকা:'''</small> :১. {{note|n1}}<small>ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) বুলিলে ভাৰতীয় জন্ম বা বংশোদ্ভৱ এনে লোকক বুজায় যিসকল ভাৰতৰ নাগৰিক নহয়, কিন্তু অন্য দেশৰ নাগৰিক। যিসকল PIO-ই OCI কাৰ্ডৰ জৰিয়তে ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰিছে, তেওঁলোকক ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক (OCI) বুলি জনা যায়। পূৰ্বতে PIo কাৰ্ড নামেৰে জনাজাত এই কাৰ্ডখন ২০১৪ চনৰ পৰা OCI কাৰ্ডৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হৈছে।</small> :২. {{note|n2}}<small>ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকসকলৰ ভিতৰত PIO OCI আৰু অনা-PIO OCI দুয়োটা গোটেই অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও যিসকল বিদেশী নাগৰিকে ভাৰতীয় নাগৰিকক বিয়া কৰায়, তেওঁলোকেও ওচিআই কাৰ্ড লাভ কৰিব পাৰে। সেয়েহে, অনা-পিআইঅ’ ওচিআই (Non-PIO OCI) সকল যিহেতু ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ অংশ নহয়, সেয়ে তেওঁলোকক ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হোৱা নাই।</small> == ভাৰতৰ পৰা প্ৰব্ৰজনৰ ইতিহাস == === আৰব উপদ্বীপ === {{See also|ওমানত থকা ভাৰতীয়সকল|এডেন প্ৰটেক্টৰেট}} === মধ্য এছিয়া === নৰসিংহন আৰু অন্যান্য গৱেষকসকলে (২০১৯)<ref>{{cite journal |last1=Narasimhan |first1=Vagheesh M. |last2=Patterson |first2=Nick |last3=Moorjani |first3=Priya |last4=Rohland |first4=Nadin |last5=Bernardos |first5=Rebecca |last6=Mallick |first6=Swapan |last7=Lazaridis |first7=Iosif |last8=Nakatsuka |first8=Nathan |last9=Olalde |first9=Iñigo |last10=Lipson |first10=Mark |last11=Kim |first11=Alexander M. |last12=Olivieri |first12=Luca M. |last13=Coppa |first13=Alfredo |last14=Vidale |first14=Massimo |last15=Mallory |first15=James |last16=Moiseyev |first16=Vyacheslav |last17=Kitov |first17=Egor |last18=Monge |first18=Janet |last19=Adamski |first19=Nicole |last20=Alex |first20=Neel |last21=Broomandkhoshbacht |first21=Nasreen |last22=Candilio |first22=Francesca |last23=Callan |first23=Kimberly |last24=Cheronet |first24=Olivia |last25=Culleton |first25=Brendan J. |last26=Ferry |first26=Matthew |last27=Fernandes |first27=Daniel |last28=Freilich |first28=Suzanne |last29=Gamarra |first29=Beatriz |last30=Gaudio |first30=Daniel |last31=Hajdinjak |first31=Mateja |last32=Harney |first32=Éadaoin |last33=Harper |first33=Thomas K. |last34=Keating |first34=Denise |last35=Lawson |first35=Ann Marie |last36=Mah |first36=Matthew |last37=Mandl |first37=Kirsten |last38=Michel |first38=Megan |last39=Novak |first39=Mario |last40=Oppenheimer |first40=Jonas |last41=Rai |first41=Niraj |last42=Sirak |first42=Kendra |last43=Slon |first43=Viviane |last44=Stewardson |first44=Kristin |last45=Zalzala |first45=Fatma |last46=Zhang |first46=Zhao |last47=Akhatov |first47=Gaziz |last48=Bagashev |first48=Anatoly N. |last49=Bagnera |first49=Alessandra |last50=Baitanayev |first50=Bauryzhan |last51=Bendezu-Sarmiento |first51=Julio |last52=Bissembaev |first52=Arman A. |last53=Bonora |first53=Gian Luca |last54=Chargynov |first54=Temirlan T. |last55=Chikisheva |first55=Tatiana |last56=Dashkovskiy |first56=Petr K. |last57=Derevianko |first57=Anatoly |last58=Dobeš |first58=Miroslav |last59=Douka |first59=Katerina |last60=Dubova |first60=Nadezhda |last61=Duisengali |first61=Meiram N. |last62=Enshin |first62=Dmitry |last63=Epimakhov |first63=Andrey |last64=Fribus |first64=Alexey V. |last65=Fuller |first65=Dorian |last66=Goryachev |first66=Alexander |last67=Gromov |first67=Andrey |last68=Grushin |first68=Sergey P. |last69=Hanks |first69=Bryan |last70=Judd |first70=Margaret |last71=Kazizov |first71=Erlan |last72=Khokhlov |first72=Aleksander |last73=Krygin |first73=Aleksander P. |last74=Kupriyanova |first74=Elena |last75=Kuznetsov |first75=Pavel |last76=Luiselli |first76=Donata |last77=Maksudov |first77=Farhod |last78=Mamedov |first78=Aslan M. |last79=Mamirov |first79=Talgat B. |last80=Meiklejohn |first80=Christopher |last81=Merrett |first81=Deborah C. |last82=Micheli |first82=Roberto |last83=Mochalov |first83=Oleg |last84=Mustafokulov |first84=Samariddin |last85=Nayak |first85=Ayushi |last86=Pettener |first86=Davide |last87=Potts |first87=Richard |last88=Razhev |first88=Dmitry |last89=Rykun |first89=Marina |last90=Sarno |first90=Stefania |last91=Savenkova |first91=Tatyana M. |last92=Sikhymbaeva |first92=Kulyan |last93=Slepchenko |first93=Sergey M. |last94=Soltobaev |first94=Oroz A. |last95=Stepanova |first95=Nadezhda |last96=Svyatko |first96=Svetlana |last97=Tabaldiev |first97=Kubatbek |last98=Teschler-Nicola |first98=Maria |last99=Tishkin |first99=Alexey A. |display-authors=1 |last100=Tkachev |first100=Vitaly V. |last101=Vasilyev |first101=Sergey |last102=Velemínský |first102=Petr |last103=Voyakin |first103=Dmitriy |last104=Yermolayeva |first104=Antonina |last105=Zahir |first105=Muhammad |last106=Zubkov |first106=Valery S. |last107=Zubova |first107=Alisa |last108=Shinde |first108=Vasant S. |last109=Lalueza-Fox |first109=Carles |last110=Meyer |first110=Matthias |last111=Anthony |first111=David |last112=Boivin |first112=Nicole |last113=Thangaraj |first113=Kumarasamy |last114=Kennett |first114=Douglas J. |last115=Frachetti |first115=Michael |last116=Pinhasi |first116=Ron |last117=Reich |first117=David |title=The formation of human populations in South and Central Asia |journal=Science |date=6 September 2019 |volume=365 |issue=6457 |article-number=eaat7487 |doi=10.1126/science.aat7487 |pmid=31488661 |pmc=6822619 |bibcode=2019Sci...365t7487N }}</ref> তথ্য পাইছে যে [[ব্ৰঞ্জ যুগ]]ত [[মধ্য এছিয়া]]ত এক "সিন্ধু পৰিধীয়" (Indus periphery) জনসংখ্যাই বাস কৰিছিল। তেওঁলোকে [[সিন্ধু উপত্যকা সভ্যতা]]ৰ পৰা প্ৰব্ৰজন কৰিছিল আৰু বাণিজ্যৰ উদ্দেশ্যে বেক্ট্ৰিয়া-মাৰ্গিয়ানা প্ৰত্নতাত্ত্বিক কমপ্লেক্সৰ (BMAC) বসতিস্থলসমূহত নিৰৱচ্ছিন্নভাৱে বসবাস কৰিছিল; মধ্য এছিয়াত সিন্ধু উপত্যকাৰ মোহৰ (Seals) আৱিষ্কাৰ হোৱাটোৱে এই কথা প্ৰমাণ কৰে।<ref>Possehl, Gregory L, The Indus Civilization: A Contemporary Perspective, New Delhi: Dev Publishers & Distributor, 2002, Page 231</ref> মধ্য এছিয়া আৰু আৰৱ ভূখণ্ডত আধুনিক ভাৰতীয় ব্যৱসায়ী প্ৰব্ৰজনকাৰী গোটসমূহৰ উৎপত্তি ১৬ শতিকাৰ মাজভাগত হৈছিল আৰু ই প্ৰায় চাৰি শতিকাতকৈও অধিক সময় ধৰি সক্ৰিয় আছিল। [[ছাফাৱী ৰাজবংশ|ছাফাৱী ইৰান]]ত হিন্দু আৰু মুছলমান দুয়োটা ধৰ্মীয় পটভূমিৰ [[মূলতান|মুলতানী]], [[শিকাৰপুৰ, সিন্ধু|শিকাৰপুৰী]] আৰু মাৱাৰৰ লোকসকলে বেংকাৰ আৰু ব্যৱসায়ী হিচাপে কাম কৰিছিল। এজন আৰ্মেনীয় ইতিহাসবিদৰ মতে, হামাদানত থকা হিন্দু ব্যৱসায়ীসকলক [[অটোমান সাম্ৰাজ্য]]ই গণহত্যা কৰিছিল; যাৰ ফলত ইৰানত অটোমান আৰু আফগান যুদ্ধৰ (১৭২২-২৭) বাবে ভাৰতীয় ব্যৱসায়ী সম্প্ৰদায়ৰ সংখ্যা বহুখিনি হ্ৰাস পাইছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=India vii. Relations: the Afsharid and Zand Periods |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/india-vii-relations-the-afsharid-and-zand-periods |access-date=1 January 2017 |date=15 December 2004 |volume=XIII |pages=21–26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200228122428/http://www.iranicaonline.org/articles/india-vii-relations-the-afsharid-and-zand-periods |archive-date=28 February 2020 |url-status=live}}</ref> কেৰমানত হিন্দু পটভূমিৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ এখন নিজা কাৰাভান্সাৰাই (Caravanserai - পন্থীনিৱাস) আছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=BĀZĀR ii. Organization and Function |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/bazar-ii |access-date=1 January 2017 |date=15 December 1989 |volume=IV |pages=25–30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101162115/http://www.iranicaonline.org/articles/bazar-ii |archive-date=1 January 2017 |url-status=live}}</ref> পাৰস্যৰ ছাফাৱী ৰাজবংশৰ শাসনকালত জিন চাৰ্ডিন, জিন ডি থেভেনট, এডাম অলেয়াৰিয়াছ আৰু এফ. এ. কতোভে ভাৰতীয় পটভূমিৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে, য’ত তেওঁলোকে ইহুদী আৰু আৰ্মেনীয়সকলৰ সৈতে বাস কৰিছিল। ইৰানত নাদিৰ শ্বাহৰ কঠোৰ দমনমূলক নীতি আৰু আফগান খিলজি যুদ্ধৰ পিছত সঁহাৰি স্বৰূপে শিখ আৰু হিন্দু পটভূমিৰ ভাৰতীয় ব্যৱসায়ীসকলে পাৰস্যৰ কাজাৰ আৰু জন্দ ৰাজবংশৰ সময়তো বসবাস কৰিছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=India xiii. Indo-iranian Commercial Relations |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/india-xiii-indo-iranian-commercial-relations |access-date=1 January 2017 |date=15 December 2004 |volume=XIII |pages=44–47 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117083050/http://www.iranicaonline.org/articles/india-xiii-indo-iranian-commercial-relations |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> জৰ্জ ফৰেষ্টাৰৰ মতে, ১৭৮৩ চনত কান্দাহাৰত থকা হিন্দু মূলৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ পৰা চমৰকন্দী আৰু বুখাৰাৰ ব্যৱসায়ীসকলে ভাৰতীয় নীল (Indigo dye) ক্ৰয় কৰিছিল। এলফিনষ্টোনৰ (১৮১৫) বিৱৰণ অনুসৰি, কান্দাহাৰৰ আটাইতকৈ ওখ অট্টালিকাবোৰৰ গৰাকী আছিল হিন্দুসকল। লামছডেনে কান্দাহাৰত হিন্দুসকলৰ মালিকানাধীন ৩৫০খন দোকানৰ তথ্য নথিভুক্ত কৰিছিল। কান্দাহাৰৰ বিত্তীয় লেনদেন, বহুমূলীয়া ধাতু আৰু বস্ত্ৰৰ ব্যৱসায় আদি সকলোবোৰ মূলত শিখ আৰু হিন্দু ব্যৱসায়ীসকলে চম্ভালিছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=Kandahar i. Historical Geography to 1979 |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/kandahar-historical-geography-to-1979 |access-date=1 January 2017 |date=15 December 2010 |volume=XV |pages=466–475 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117091401/http://www.iranicaonline.org/articles/kandahar-historical-geography-to-1979 |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> পেশোৱাৰী আৰু [[শিকাৰপুৰ, সিন্ধু|শিকাৰপুৰী]] ভাৰতীয় ব্যৱসায়ীসকল মধ্য এছিয়াৰ ব্যৱসায়-বাণিজ্যৰ সৈতে জড়িত আছিল। শিকাৰপুৰী ব্যৱসায়ীসকলে [[বুখাৰা আমিৰশ্বাহী|বুখাৰা আমিৰশ্বাহীত]] শস্যৰ ব্যৱসায় আৰু [[ফাৰগানা]]ৰ কপাহৰ খেতিত বিনিয়োগ কৰিছিল। তেওঁলোকে বুখাৰাত আইনীভাৱে সুতৰ বিনিময়ত ধন ধাৰে দিয়া (Money lending) ব্যৱসায়ো কৰিছিল, যিটো কৰাৰ তেওঁলোকৰ [[ৰাছিয়ান তুৰ্কীস্তান]]ত কোনো আইনী অধিকাৰ নাছিল।<ref>{{Cite book |author=Claude Markovits |url=https://books.google.com/books?id=M2vu7Odjz6kC |title=The Global World of Indian Merchants, 1750–1947: Traders of Sind from Bukhara to Panama |date=22 June 2000 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-43127-9 |page=191 |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210713032126/https://books.google.com/books?id=M2vu7Odjz6kC |archive-date=13 July 2021 |url-status=live}}</ref> চমৰকন্দত ইহুদী, হিন্দু, [[বেলুচ লোক|বেলুচ]], পাৰ্চী আৰু আৰৱীয়সকলে একেলগে বসবাস কৰিছিল; আনহাতে ইৰানৰ বেলুচিস্তান আৰু [[খোৰাচান]] অঞ্চলত হিন্দু আৰু [[বাহাই ধৰ্ম|বাহাই]] ধৰ্মাৱলম্বী লোকসকলে বাস কৰিছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=ETHNOGRAPHY (Text) |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/ethnography-i |access-date=1 January 2017 |date=15 December 1998 |volume=IX |pages=9–28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117060912/http://www.iranicaonline.org/articles/ethnography-i |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> উইঘুৰ ব্যৱসায়ীসকলে হিন্দু সুতখোৰসকলক (Usurers) তেওঁলোকে গৰুৰ মাংস খাই নেকি বুলি চিঞৰি চিঞৰি সুধি বা তেওঁলোকৰ থকা ঠাইৰ আশপাশে গৰুৰ ছাল ওলমাই থৈ হাৰাশাস্তি কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও ১৯০৭ চনত [[পোছকাম কাউণ্টি, ছিনজিয়াং|পোছকাম]] আৰু [[য়াৰকাণ্ড কাউণ্টি|য়াৰকাণ্ড]]ত উইঘুৰ মহিলাক বিয়া কৰোৱাৰ অপৰাধত উইঘুৰ পুৰুষসকলে দিত্তী ৰামৰ দৰে হিন্দুসকলৰ ওপৰত আক্ৰমণ চলাই দাঙ্গাৰ সৃষ্টি কৰিছিল। তেওঁলোকে এই ভাৰতীয়সকলৰ শিৰোচ্ছেদ কৰিবলৈ দাবী জনাইছিল আৰু শিল দলিয়াই হত্যা কৰিছিল, যাৰ ফলত এক তীব্ৰ [[হিন্দুবিদ্বেষ|হিন্দুবিৰোধী হিংসাত্মক পৰিৱেশ]]ৰ সৃষ্টি হৈছিল।<ref>{{cite thesis |last=Schluessel |first=Eric T |title=The Muslim Emperor of China: Everyday. Politics in Colonial Xinjiang, 1877-1933 |type=Doctoral dissertation |publisher=Harvard |url=https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/33493602/SCHLUESSEL-DISSERTATION-2016.pdf |pages=207, 208 |archive-date=2022-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922115430/https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/33493602/SCHLUESSEL-DISSERTATION-2016.pdf |url-status=live}}</ref> আনকি হিন্দু ধৰ্মী ভাৰতীয় সুতখোৰসকলে এটা ধৰ্মীয় শোভাযাত্ৰা উলিওৱাৰ বাবেও মুছলমান উইঘুৰসকলে তেওঁলোকৰ ওপৰত জঘন্য আক্ৰমণ চলাইছিল।<ref>{{cite book |last1=Hultvall |first1=John |title=Mission and Revolution in Central Asia The MCCS Mission Work in Eastern Turkestan 1892-1938 |url=https://equmeniakyrkan.se/wp-content/uploads/2019/12/mission-and-revolution-part-1-hultvall-eng.pdf |pages=8 |archive-date=2022-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220428002913/https://equmeniakyrkan.se/wp-content/uploads/2019/12/mission-and-revolution-part-1-hultvall-eng.pdf |url-status=live}}</ref> ১৮৯৬ চনত দুজন উইঘুৰ তুৰ্কীয়ে এজন হিন্দু ব্যৱসায়ীক আক্ৰমণ কৰাৰ অপৰাধত ব্ৰিটিছ কনচুল [[মেকাৰ্টনী দূতাবাস|মেকাৰ্টনীয়ে]] দোষী উইঘুৰ দুজনক চাবুকেৰে কোবাই শাস্তি দিবলৈ দাবী জনাইছিল।<ref>{{cite book |last1=Nightingale |last2=Skrine |last2=C.P. |title=Macartney at Kashgar: New Light on British, Chinese and Russian Activities in Sinkiang, 1890-1918 |date=2013 |publisher=Routledge |isbn=978-1136576164 |edition=reprint |url=https://books.google.com/books?id=Bbr5AQAAQBAJ&dq=sharpcut+horse+turki&pg=PT93}}</ref> [[ছিনজিয়াং|ছিনজিয়াং]]ত থকা ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ হিন্দু পটভূমিৰ সুতখোৰ আৰু ব্যৱসায়ীসকলৰ নিৰাপত্তা ব্ৰিটিছ কনচুল জেনেৰেলৰ দ্বাৰা সুনিশ্চিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Officially+protect+rights+traders+money+lenders+eastern+end+parish+roughly&pg=PA97 |title=Setting the East Ablaze: On Secret Service in Bolshevik Asia |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0-19-280212-5 |pages=97– |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120459/https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Officially+protect+rights+traders+money+lenders+eastern+end+parish+roughly&pg=PA97 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=although+messages+morse+telegraph+line+wireless+invaluable+radio+disposal+rounded&pg=PT57 |title=Setting the East Ablaze: Lenin's Dream of an Empire in Asia |date=16 February 2012 |publisher=Hodder & Stoughton |isbn=978-1-84854-725-4 |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120458/https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=although+messages+morse+telegraph+line+wireless+invaluable+radio+disposal+rounded&pg=PT57 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref> ৰাছিয়ান শৰণাৰ্থী, মিছনেৰী আৰু ব্ৰিটিছ-ভাৰতীয় হিন্দু ব্যৱসায়ীসকল প্ৰায়েই [[কাছগাৰ|কাছগাৰী]] গুণ্ডাবাহিনীৰ লক্ষ্য হৈ পৰিছিল, যাৰ বাবে ব্ৰিটেইনৰ কনচুলেট জেনেৰেলৰ কাৰ্যালয়টো তেওঁলোকৰ বাবে এটা আশ্ৰয়স্থল স্বৰূপ আছিল।<ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Gillan+refuge+Hindu+money+lenders+traders+citizenship+Russians&pg=PA191 |title=Setting the East Ablaze: On Secret Service in Bolshevik Asia |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0-19-280212-5 |pages=191– |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120454/https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Gillan+refuge+Hindu+money+lenders+traders+citizenship+Russians&pg=PA191 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=pay+any+attention+flee+intelligence+sergeants+posted+impossible+tours&pg=PT107 |title=Setting the East Ablaze: Lenin's Dream of an Empire in Asia |date=16 February 2012 |publisher=Hodder & Stoughton |isbn=978-1-84854-725-4 |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120453/https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=pay+any+attention+flee+intelligence+sergeants+posted+impossible+tours&pg=PT107 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref> [[পূব তুৰ্কীস্তান প্ৰথম প্ৰজাতন্ত্ৰ|পূব তুৰ্কীস্তান প্ৰথম প্ৰজাতন্ত্ৰ]]ৰ সময়ত শেম্বা বজাৰত উইঘুৰসকলৰ হাতত দুজন হিন্দু ধৰ্মী লোক অত্যন্ত নিষ্ঠুৰ আৰু মধ্যযুগীয় বৰ্বৰতাৰে প্ৰাণ হেৰুৱাব lগা হৈছিল।<ref>{{Cite book |author=Andrew D. W. Forbes |url=https://books.google.com/books?id=IAs9AAAAIAAJ&pg=PA76 |title=Warlords and Muslims in Chinese Central Asia: A Political History of Republican Sinkiang 1911–1949 |date=9 October 1986 |publisher=CUP Archive |isbn=978-0-521-25514-1 |pages=76– |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522170728/https://books.google.com/books?id=IAs9AAAAIAAJ&pg=PA76 |archive-date=22 May 2020 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth&pg=PT122 |title=Setting the East Ablaze: Lenin's Dream of an Empire in Asia |date=16 February 2012 |publisher=Hodder & Stoughton |isbn=978-1-84854-725-4 |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120450/https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth&pg=PT122 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&pg=PA222 |title=Setting the East Ablaze: On Secret Service in Bolshevik Asia |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0-19-280212-5 |pages=222– |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522170637/https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&pg=PA222 |archive-date=22 May 2020 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Nils Peter Ambolt |url=https://books.google.com/books?id=HH1CAAAAIAAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth |title=Karavan: Travels in Eastern Turkestan |publisher=Blackie & son, limited |year=1939 |page=169 |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120457/https://books.google.com/books?id=HH1CAAAAIAAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref> হত্যা কৰা ব্ৰিটিছ ভাৰতীয়সকলৰ বহুমূলীয়া সামগ্ৰীসমূহ লুণ্ঠন কৰা হৈছিল। === দক্ষিণ-পূব এছিয়া === {{see also|দক্ষিণ-পূব এছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম|দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্ম|চিটি}} === ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক শাসন (১৬১২ ৰ পৰা ১৯৪৭) === {{see also|ব্ৰিটিছ ৰাজ}} === স্বাধীনতা-পৰৱৰ্তী কাল === [[File:India Square JC jeh.JPG|thumb|right|সমগ্ৰ বিশ্বৰ বিভিন্ন [[মহানগৰীয় অঞ্চল]]ত ভাৰতীয় মূলৰ লোকসকলে এক উচ্চ [[জনগাঁথনিগত পৰিচিতি]] অৰ্জন কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে, যাৰ ভিতৰত যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ [[নিউ জাৰ্চি]]ৰ [[জাৰ্চি চিটি, নিউ জাৰ্চি#জনগাঁথনি|জাৰ্চি চিটি]]ৰ [[ইণ্ডিয়া স্কোৱাৰ]] (''লিটল [[বম্বে]]''<ref>Kiniry, Laura. "Moon Handbooks New Jersey", Avalon Travel Publishing, 2006. pg. 34 {{ISBN|1-56691-949-5}}. Retrieved 11 April 2015.</ref>) অন্যতম, যিটো [[পশ্চিম গোলাৰ্ধ]]ৰ ভিতৰতে এছিয়ান ভাৰতীয়সকলৰ সৰ্বাধিক কেন্দ্ৰীভূত বাসস্থান হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref>{{Cite news |author=Laryssa Wirstiuk |date=21 April 2014 |title=Neighborhood Spotlight: Journal Square |work=Jersey City Independent |url=http://www.jerseycityindependent.com/2014/04/neighborhood-spotlight-journal-square/ |url-status=dead |access-date=11 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630085618/http://www.jerseycityindependent.com/2014/04/neighborhood-spotlight-journal-square/ |archive-date=30 June 2018}}</ref><ref>{{Cite web |title=Yearbook of Immigration Statistics: 2012 Supplemental Table 2 |url=https://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/immigration-statistics/yearbook/2012/LPR/immsuptable2d.xls |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141222152450/http://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/immigration-statistics/yearbook/2012/LPR/immsuptable2d.xls |archive-date=22 December 2014 |access-date=11 April 2015 |publisher=US Department of Homeland Security}}</ref><ref>{{Cite web |title=Yearbook of Immigration Statistics: 2011 Supplemental Table 2 |url=https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/yearbook/2011/immsuptable2d.xls |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170707193758/https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/yearbook/2011/immsuptable2d.xls |archive-date=7 July 2017 |access-date=11 April 2015 |publisher=US Department of Homeland Security}}</ref><ref>{{Cite web |title=Yearbook of Immigration Statistics: 2010 Supplemental Table 2 |url=https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/yearbook/2010/immsuptable2d.xls |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170707181534/https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/yearbook/2010/immsuptable2d.xls |archive-date=7 July 2017 |access-date=11 April 2015 |publisher=Department of Homeland Security}}</ref>]] [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]]ৰ পৰা স্বাধীনতা লাভ কৰাৰ পিছত, দেশৰ অন্তৰ্ভাগৰ প্ৰব্ৰজনৰ বিপৰীতে চৰকাৰৰ জ্যেষ্ঠ নেতাসকলে ঐতিহাসিকভাৱে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰব্ৰজনৰ ওপৰত কোনো বিশেষ মন্তব্য কৰা নাই। ইয়াৰ পৰিণতিত, ই কেৱল তেনে কিছুমান ৰাজ্যৰ বাবেহে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক বিষয় হৈ ৰৈছে যিবোৰ ৰাজ্যৰ বুজনসংখ্যক লোক বিদেশলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছে, যেনে— [[কেৰালা]], [[পঞ্জাব (ভাৰত)|পঞ্জাব]], [[তামিলনাডু]] আৰু কিছু পৰিমাণে [[গুজৰাট]], [[অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ]] আৰু [[গোৱা]]। অৱশ্যে, এই প্ৰব্ৰজন প্ৰক্ৰিয়াটোৱে বুজনসংখ্যক ভাৰতীয় জনসংখ্যা থকা দেশসমূহৰ সৈতে ভাৰতৰ অৰ্থনৈতিক ([[বিদেশী প্ৰত্যক্ষ বিনিয়োগ]]), সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক সম্পৰ্ক ৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত এক মুখ্য চালিকা শক্তি হিচাপে কাম কৰি আহিছে। উদাহৰণস্বৰূপে, ২০০৮ চনত স্বাক্ষৰিত হোৱা [[ভাৰত-আমেৰিকা অসামৰিক পৰমাণু চুক্তি]]ৰ ক্ষেত্ৰত [[ভাৰতীয় আমেৰিকানসকল|ভাৰতীয় আমেৰিকানসকলে]] চলোৱা তীব্ৰ লবীঙৰ প্ৰভাৱ অপৰিসীম আছিল।<ref>{{Cite web |last=Rao |first=Ashok |date=2013-03-17 |title=The Indian Diaspora - Past, Present and Future |url=https://www.america-times.com/the-indian-diaspora-past-present-and-future/ |access-date=2024-08-30 |website=The America Times |language=en-US}}</ref> ==আৰু চাওক== *[[:en:Category:Indian_diaspora|''ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী সম্পৰ্কে সকলো প্ৰবন্ধ'']] ''(ইংৰাজীত)'' *[[বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী]] *[[দক্ষিণ-পূব এছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম]] *[[দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্ম]] *[[ব্ৰিটিছ ৰাজ]] ==টোকা== <references group="টোকা"/> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] gueussfocbjjqnu43e8ff0alo1cfwn3 645493 645492 2026-10-16T13:30:02Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645493 wikitext text/x-wiki {{বিস্তাৰ}}{{Infobox ethnic group | group = ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী (Indian diaspora) | native_name = {{collapsible list |titlestyle = text-align:center; font-size:85%; |title = {{nobold|Other scheduled languages:}} |{{Infobox|subbox=yes|bodystyle= font-size:80%; | rowclass1 = mergedrow| label1 = [[Assamese language|Assamese]]: | data1 = {{lang|as|ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী}} | rowclass2 = mergedrow| label2 = [[Bengali language|Bengali]]: | data2 = {{lang|bn|ভারতীয় প্রবাসী}} | rowclass3 = mergedrow| label3 = [[Boro language (India)|Bodo]]: | data3 = {{lang|brx|भारतीय प्रवासी}} | rowclass4 = mergedrow| label4 = [[Dogri language|Dogri]]: | data4 = {{lang|doi|भारतीय प्रवासी}} | rowclass5 = mergedrow| label5 = [[Gujarati language|Gujarati]]: | data5 = {{lang|gu|ભારતીય પ્રવાસી}} | rowclass6 = mergedrow| label6 = [[Hindustani language|Hindustani]]: | data6 = {{lang|hi|भारतीय प्रवासी}} <br /> {{lang|ur|ہندوستانی ڈائاسپورا}} | rowclass7 = mergedrow| label7 = [[Kannada]]: | data7 = {{lang|kn|ಭಾರತೀಯ ವಲಸೆಗಾರರು}} | rowclass8 = mergedrow| label8 = [[Kashmiri language|Kashmiri]]: | data8 = {{lang|ks|بھارتی نازک}} | rowclass9 = mergedrow| label9 = [[Konkani language|Konkani]]: | data9 = {{lang|kok|भारतीय प्रवासी लोक}} | rowclass10 = mergedrow| label10 = [[Maithili language|Maithili]]: | data10 = {{lang|mai| 𑒦𑒩𑒞𑒱𑒨 𑒩𑒫𑒰𑒮𑒱}} | rowclass11 = mergedrow| label11 = [[Malayalam]]: | data11 = {{lang|ml|ഇന്ത്യൻ പ്രവാസികൾ}} | rowclass12 = mergedrow| label12 = [[Marathi language|Marathi]]: | data12 = {{lang|mr|परदेशस्थ भारतीय }} | rowclass13 = mergedrow| label13 = [[Meitei language|Meitei]]: | data13 = {{lang|mni|ঈন্দিঅ গি মাযাঙ লেইবাক্}} | rowclass14 = mergedrow| label14 = [[Nepali language|Nepali]]: | data14 = {{lang|ne|भारतीय प्रवासी}} | rowclass15 = mergedrow| label15 = [[Odia language|Odia]]: | data15 = {{lang|or|ଭାରତୀୟ ପ୍ରବାସୀ}} | rowclass16 = mergedrow| label16 = [[Punjabi language|Punjabi]]: | data16 = {{lang|pa|ਭਾਰਤੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ}} | rowclass17 = mergedrow| label17 = [[Sanskrit]]: | data17 = {{lang|sa|भारतीय प्रवासी}} | rowclass18 = mergedrow| label18 = [[Santali language|Santali]]: | data18 = {{lang|sat|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱰᱟᱭᱥᱯᱳᱨᱟ}} | rowclass19 = mergedrow| label19 = [[Sindhi language|Sindhi]]: | data19 = {{lang|sd| هندستاني پرديسي برادري}} | rowclass20 = mergedrow| label20 = [[Tamil language|Tamil]]: | data20 = {{lang|ta|இந்திய புலம்பெயர்ந்தோர்}} | rowclass21 = mergedrow| label21 = [[Telugu language|Telugu]]: | data21 = {{lang|te|భారతీయ డయాస్పోరా}} }} }} | native_name_lang = | flag = [[File:Flag of India.svg|border|250px]] | flag_caption = [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা]] | population = '''{{Circa|~৩৭ নিযুত|lk=yes}}''' (২০২৬ আনুমানিক){{Efn|জানুৱাৰী ২০২৬ চনৰ ভাৰতীয় [[বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)|বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]]ৰ আনুমানিক হিচাপ}}<ref name="POI" /> | region1 = {{flag|United States}} | pop1 = ৫,১৬০,২০৩<ref name="ACS 2023">{{cite web |url=https://census.gov |publisher=U.S. Census Bureau |access-date=2024-09-21 |title=US Census Data}}</ref> | region2 = {{flag|UAE}} | pop2 = ৪,৪২৫,১৪৪<ref name="POI"/><ref name="Pew research"/> | region3 = {{flag|Saudi Arabia}} | pop3 = ১৮,৮৪,৪৭৬–২৫,৯৪,৯৪৭<ref name="MEA Saudi"/> | region4 = {{flag|Malaysia}} | pop4 = ২০,১৯,৬০০<ref name="penerangan Malaysia"/> | region5 = {{flag|Myanmar}} | pop5 = ২০,০৯,২০৭<ref name="POI"/><ref name="rediff.com"/> | region6 = {{flag|United Kingdom}} | pop6 = ১৯,২৭,১৫০<ref name=2021census/> | region7 = {{flag|Canada}} | pop7 = ১৮,৫৮,৭৫৫<ref name="Canada Census"/> | region8 = {{flag|South Africa}} | pop8 = ১৬,৯৭,৫০৬<ref name="statssa"/> | region9 = {{flag|Kuwait}} | pop9 = ১১,৫২,১৭৫<ref name="External Affairs Report" /> | region10 = {{flag|Oman}} | pop10 = ৬,৮০,০০০–১৩,৭৫,৬৬৭<ref name="Intl Migrant Stock"/> | region11 = {{flag|Singapore}} | pop11 = ৮,১২,০০০<ref name="singstat"/><ref name="et"/> }} '''ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী''' (ISO: {{IAST|Bhāratīya Pravāsī}}), চৰকাৰীভাৱে '''অনিবাসী ভাৰতীয়''' ('''NRI''') আৰু '''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''' ('''PIO'''), হৈছে ভাৰতৰ বাহিৰত বসবাস কৰা বা তাৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ লোক, যিসকলে এক বৃহৎ দক্ষিণ এছীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী গোটৰ অংশ গঠন কৰে। [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ মতে, ''অনিবাসী ভাৰতীয়'' (NRI) হৈছে ভাৰতৰ এনে একাংশ নাগৰিক যিসকলে বৰ্তমান ভাৰতত বসবাস কৰা নাই, আনহাতে ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি'' (PIO) বুলিলে ভাৰতত জন্মগ্ৰহণ কৰা বা ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ এনে লোকক বুজায় যিসকল ভাৰতৰ বাহিৰৰ অন্য দেশৰ নাগৰিক (কিছু ব্যতিক্ৰমৰ বাহিৰে)। ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি'' (PIO) আৰু যিসকল লোক নিজে ভাৰতীয় মূলৰ নহয় কিন্তু এজন ''ভাৰতীয় নাগৰিক'' বা ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''ৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছে, তেওঁলোকক ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব (OCI) প্ৰদান কৰা হয়। OCI মৰ্যাদা লাভ কৰা ব্যক্তিসকলক '''ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক''' ('''OCI''') বুলি জনা যায়।<ref>{{cite web |title=Initiatives for Overseas Indians |url=https://www.cgisf.gov.in/page/initiatives-for-overseas-indians/ |publisher=Consulate General of India |access-date=26 March 2023 |archive-date=2023-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326135725/https://www.cgisf.gov.in/page/initiatives-for-overseas-indians/ |url-status=live}}</ref> OCI মৰ্যাদা হৈছে বিদেশী পাছপৰ্ট লৈ ভাৰত ভ্ৰমণ কৰাৰ বাবে এক স্থায়ী ভিছা। ২০২৪ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত উন্নীত কৰা বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ভাৰতৰ বাহিৰত ৩৫.৪ নিযুত অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) আৰু ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) (OCI সমূহক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি) বসবাস কৰি আছে। ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলে বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ বহিঃৰাজ্যৰ প্ৰব্ৰজনকাৰী গোট গঠন কৰিছে।<ref name="POI" /> প্ৰতি বছৰে ২.৫ নিযুত (২৫ লাখ) ভাৰতীয়ই বিদেশলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে, যাৰ ফলত ভাৰত সমগ্ৰ বিশ্বৰ ভিতৰতে বছৰি আটাইতকৈ বেছি প্ৰব্ৰজনকাৰী ওলাই যোৱা দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref>[https://www.news18.com/news/world/planning-to-study-work-in-canada-heres-why-tomorrows-election-could-amend-immigration-rules-4219631.html Planning to Study, Work in Canada? Here's Why Tomorrow's Election Could Amend Immigration Rules] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210920213949/https://www.news18.com/news/world/planning-to-study-work-in-canada-heres-why-tomorrows-election-could-amend-immigration-rules-4219631.html |date=20 September 2021}}, News18, SEPTEMBER 19, 2021.</ref> == আইনী গাঁথনি == === অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) === প্ৰকৃততে, ''[[বিদেশী (আইন)|অনিবাসী]] ভাৰতীয়'' (Non-resident Indian) শব্দটোৱে কেৱল এজন ভাৰতীয় নাগৰিকৰ [[আয়কৰ|কৰ সংক্ৰান্তীয় মৰ্যাদা]]ক বুজায়। [[আয়কৰ আইন, ১৯৬১|আয়কৰ আইন, ১৯৬১]]-ৰ ধাৰা ৬ অনুসৰি, আয়কৰ সংক্ৰান্তীয় উদ্দেশ্যৰ বাবে যিজন ব্যক্তি এক নিৰ্দিষ্ট সময়সীমাৰ বাবে ভাৰতত বসবাস কৰা নাই, তেওঁক অনিবাসী বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name="itact" >{{Citation |title=Income Tax Act |date=18 December 2012 |url=http://law.incometaxindia.gov.in/DIT/Income-tax-acts.aspx |archive-url=https://archive.today/20121218153423/http://law.incometaxindia.gov.in/DIT/Income-tax-acts.aspx |access-date=9 September 2012 |archive-date=18 December 2012 |url-status=live}}</ref> "ভাৰতৰ বাসিন্দা" ব্যক্তি আৰু এজন NRI-ৰ বাবে আয়কৰৰ হাৰ বেলেগ বেলেগ হয়। আয়কৰ আইনৰ উদ্দেশ্যৰ বাবে, "ভাৰতত বাসস্থান" হ’বলৈ হ’লে এটা বিত্তীয় বৰ্ষত অন্ততঃ ১৮২ দিন বা ধাৰাবাহিক চাৰি বছৰত ৩৬৫ দিন আৰু প্ৰাসংগিক বৰ্ষটোত অন্ততঃ ৬০ দিন ভাৰতত থকাটো আৱশ্যক। এই আইন অনুসৰি, যিকোনো ভাৰতীয় নাগৰিক যিয়ে "ভাৰতৰ বাসিন্দা" হোৱাৰ চৰ্তসমূহ পূৰণ নকৰে, তেওঁক ভাৰতৰ অনিবাসী হিচাপে গণ্য কৰা হয় আৰু আয়কৰ পৰিশোধৰ ক্ষেত্ৰত NRI হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সাগৰীয় নাবিকসকলক (Seafarers) সাধাৰণতে NRI বুলি গণ্য কৰা নহয়। কিন্তু যিহেতু তেওঁলোকে ভাৰতৰ বাহিৰত কাম কৰে (প্ৰায়েই ১৮২ দিনতকৈ অধিক সময়), সেয়েহে তেওঁলোকৰ উপাৰ্জনৰ ওপৰত NRI-ৰ দৰেই কৰ আৰোপ কৰা হয়, যদিও তেওঁলোকে এজন নাগৰিকৰ অন্যান্য সকলো অধিকাৰ লাভ কৰে। === ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) === '''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''' ('''PIO''')<ref>PIO OCI Card - MEA, GOI https://mea.gov.in/Portal/CountryQuickLink/703_PIO-OCI.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210309025619/https://mea.gov.in/Portal/CountryQuickLink/703_PIO-OCI.pdf |date=9 March 2021}}</ref> বুলিলে [[পাকিস্তান]], [[আফগানিস্তান]], [[বাংলাদেশ]], [[চীন]], [[ইৰান]], [[ভূটান]], [[শ্ৰীলংকা]] আৰু/বা [[নেপাল]]ৰ নাগৰিকৰ বাহিৰে অন্য দেশৰ এনে এজন বিদেশী নাগৰিকক বুজায়, যিয়ে: * পূৰ্বে এখন ভাৰতীয় [[পাছপৰ্ট]] বহন কৰিছিল, * যাৰ পিতৃ-মাতৃ/ককাদেউতা-আইতা/আজোককাদেউতা-আজোআইতাৰ ভিতৰত যিকোনো এজন [[ভাৰত চৰকাৰ আইন ১৯৩৫|ভাৰত চৰকাৰ আইন, ১৯৩৫]]-ত সংজ্ঞায়িত অনুসৰি ভাৰতত বা পৰৱৰ্তী সময়ত ভাৰতৰ অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা অন্যান্য ভূখণ্ডত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু স্থায়ীভাৱে বসবাস কৰিছিল (অৱশ্যে তেওঁলোকৰ কোনো এজন কেতিয়াও ওপৰত উল্লেখ কৰা দেশসমূহৰ নাগৰিক হ’ব নোৱাৰিব), অথবা * যি এজন ভাৰতীয় নাগৰিকৰ বা এজন PIO-ৰ পত্নী/স্বামী। === ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব (OCI) === {{Main|ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব}} ভাৰতীয় ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰখনৰ বিভিন্ন নেতাৰ বহু প্ৰচেষ্টাৰ অন্তত এক দীৰ্ঘম্যাদী ভিছা আঁচনি প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ইয়াক "ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব" বুলি নামাকৰণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াক সাধাৰণতে ''OCI কাৰ্ড'' বুলি জনা যায়। এই নামটো কিছু পৰিমাণে বিভ্ৰান্তিকৰ, কিয়নো ই প্ৰকৃত ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব প্ৰদান নকৰে। [[ভাৰতৰ সংবিধান]]-এ সম্পূৰ্ণ দ্বৈত নাগৰিকত্বৰ অনুমতি নিদিয়ে। ওচিআই (OCI) কাৰ্ডখন প্ৰকৃততে এখন দীৰ্ঘম্যাদী ভিছা, য’ত ভোটাধিকাৰ আৰু চৰকাৰী চাকৰি লাভৰ ক্ষেত্ৰত নিষেধাজ্ঞা থাকে। এই কাৰ্ডখন বিদেশত থকা কিছুসংখ্যক প্ৰাক্তন ভাৰতীয়ৰ বাবে উপলব্ধ। ই কাৰ্ডধাৰীসকলক বসবাসৰ অধিকাৰ আৰু অন্যান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে যদিও ইয়াত কিছুমান আইনী বাধ্যবাধকতা থাকে। সাংবিধানিক দৃষ্টিকোণৰ পৰা ইয়াক কোনো ধৰণৰ ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব বুলি গণ্য কৰা নহয়। ২০১৪ চনৰ ২৮ ছেপ্টেম্বৰত [[ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী|প্ৰধানমন্ত্ৰী]] [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে PIO আৰু OCI কাৰ্ড দুখন একত্ৰিত কৰা হ’ব বুলি ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite news |last=Sharma |first=Reetu |date=2 March 2016 |title=Modi announces merging of OCI and POI cards, but how will it help: Explained |language=en |website=Oneindia.com |agency=One India |url=http://www.oneindia.com/feature/modi-announces-merging-oci-poi-cards-but-how-will-it-help-explained-1531663.html |url-status=live |access-date=22 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170422122532/http://www.oneindia.com/feature/modi-announces-merging-oci-poi-cards-but-how-will-it-help-explained-1531663.html |archive-date=22 April 2017}}</ref> ২০১৫ চনৰ ৯ জানুৱাৰীত ভাৰত চৰকাৰে ‘ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি’ (PIO) কাৰ্ড আঁচনিখন প্ৰত্যাহাৰ কৰে আৰু ইয়াক ওচিআই (OCI) কাৰ্ড আঁচনিৰ সৈতে একত্ৰিত কৰে। বৰ্তমানৰ পিআইঅ’ কাৰ্ডধাৰীসকলে তেওঁলোকৰ কাৰ্ডসমূহ ওচিআই কাৰ্ডলৈ ৰূপান্তৰ কৰাৰ বাবে আবেদন কৰিব লাগে। [[ভাৰতৰ প্ৰব্ৰজন ব্যুৰো]]ই (Bureau of Immigration) জানিবলৈ দিছিল যে পুৰণি পিআইঅ’ কাৰ্ডসমূহক ২০২৩ চনৰ ৩১ ডিচেম্বৰলৈকে বৈধ ভ্ৰমণ নথি হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হ’ব।<ref>{{Cite web |title=Ministry of External Affairs |url=https://eoi.gov.in/eoisearch/MyPrint.php?17539?001/0004#:~:text=Government%20of%20India%20has%20decided,2023. |access-date=2023-10-10 |website=eoi.gov.in}}</ref> === তুলনা === {| class="wikitable" |+ বাসিন্দা ভাৰতীয়, NRI, PIO আৰু OCI-ৰ মাজত তুলনা<ref>{{Citation |title=Comparative Chart on NRI/PIO/PIO CARD HOLDERS/OCI |date=15 June 2020 |url=http://mha.nic.in/pdfs/oci-chart.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20090619061930/http://mha.nic.in/pdfs/oci-chart.pdf |access-date=15 June 2020 |archive-date=19 June 2009 |url-status=dead}}</ref> ! শ্ৰেণী !! ভাৰতীয় পাছপৰ্ট<br />(ভাৰতীয় নাগৰিক) !! ভাৰতৰ বাসিন্দা !! প্ৰব্ৰজনকাৰী !! কৰ মৰ্যাদা !! OCI কাৰ্ড !! আইনী অধিনিয়ম !! টোকা |- ! ভাৰতীয় (বাসিন্দা) | হয় || হয় || নহয় || হয় || নহয় || [[ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব আইন]]<br />[[পাছপৰ্ট আইন]] || |- ! অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) | হয় || নহয় || হয় <br />(ভাৰতৰ পৰা) || নহয় || নহয় || [[ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব আইন]]<br />[[পাছপৰ্ট আইন]]<br />[[আয়কৰ আইন, ১৯৬১|আয়কৰ আইন, ১৯৬১]]<ref name="itact" /> || |- ! ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO){{ref|n1|১}} /<br />ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক (OCI){{ref|n2|২}} | নহয় || হয় (ভাৰতত থাকিলে)<br />অন্যথা, নহয় || হয় <br />(ভাৰতত) || হয় <br />(যদি ভাৰতৰ বাসিন্দা হয়)<br />ইউনিয়ন স্তৰত, নহয় || হয় || [[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০০৩]]<br />(ধাৰা ৭ক–ঘ) || আজীৱন ভিছা /<br />[[স্থায়ী বাসস্থান]] |} {| class="wikitable" |+ PIO আৰু OCI ! বিদেশী নাগৰিক !! OCI কাৰ্ডৰ বাবে যোগ্য !! ব্যতিক্ৰম !! আইনী অধিনিয়ম !! OCI লাভ কৰাৰ পিছৰ মৰ্যাদা |- ! ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) | হয় || – || – || [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব#PIO OCIs|PIO OCI]] |- ! অন্যান্য | নহয় || হয়, যদি কোনো ভাৰতীয় নাগৰিক বা PIO OCI-ৰ সৈতে দুই বছৰতকৈ অধিক সময় ধৰি বিবাহপাশত আৱদ্ধ থাকে || [[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০০৩]]<br />(ধাৰা ৭ক(ঘ)) || [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব#Non-PIO OCIs|Non-PIO OCI]] |} <small>'''টোকা:'''</small> :১. {{note|n1}}<small>ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) বুলিলে ভাৰতীয় জন্ম বা বংশোদ্ভৱ এনে লোকক বুজায় যিসকল ভাৰতৰ নাগৰিক নহয়, কিন্তু অন্য দেশৰ নাগৰিক। যিসকল PIO-ই OCI কাৰ্ডৰ জৰিয়তে ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰিছে, তেওঁলোকক ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক (OCI) বুলি জনা যায়। পূৰ্বতে PIo কাৰ্ড নামেৰে জনাজাত এই কাৰ্ডখন ২০১৪ চনৰ পৰা OCI কাৰ্ডৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হৈছে।</small> :২. {{note|n2}}<small>ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকসকলৰ ভিতৰত PIO OCI আৰু অনা-PIO OCI দুয়োটা গোটেই অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও যিসকল বিদেশী নাগৰিকে ভাৰতীয় নাগৰিকক বিয়া কৰায়, তেওঁলোকেও ওচিআই কাৰ্ড লাভ কৰিব পাৰে। সেয়েহে, অনা-পিআইঅ’ ওচিআই (Non-PIO OCI) সকল যিহেতু ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ অংশ নহয়, সেয়ে তেওঁলোকক ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হোৱা নাই।</small> == ভাৰতৰ পৰা প্ৰব্ৰজনৰ ইতিহাস == === আৰব উপদ্বীপ === {{See also|ওমানত থকা ভাৰতীয়সকল|এডেন প্ৰটেক্টৰেট}} === মধ্য এছিয়া === নৰসিংহন আৰু অন্যান্য গৱেষকসকলে (২০১৯)<ref>{{cite journal |last1=Narasimhan |first1=Vagheesh M. |last2=Patterson |first2=Nick |last3=Moorjani |first3=Priya |last4=Rohland |first4=Nadin |last5=Bernardos |first5=Rebecca |last6=Mallick |first6=Swapan |last7=Lazaridis |first7=Iosif |last8=Nakatsuka |first8=Nathan |last9=Olalde |first9=Iñigo |last10=Lipson |first10=Mark |last11=Kim |first11=Alexander M. |last12=Olivieri |first12=Luca M. |last13=Coppa |first13=Alfredo |last14=Vidale |first14=Massimo |last15=Mallory |first15=James |last16=Moiseyev |first16=Vyacheslav |last17=Kitov |first17=Egor |last18=Monge |first18=Janet |last19=Adamski |first19=Nicole |last20=Alex |first20=Neel |last21=Broomandkhoshbacht |first21=Nasreen |last22=Candilio |first22=Francesca |last23=Callan |first23=Kimberly |last24=Cheronet |first24=Olivia |last25=Culleton |first25=Brendan J. |last26=Ferry |first26=Matthew |last27=Fernandes |first27=Daniel |last28=Freilich |first28=Suzanne |last29=Gamarra |first29=Beatriz |last30=Gaudio |first30=Daniel |last31=Hajdinjak |first31=Mateja |last32=Harney |first32=Éadaoin |last33=Harper |first33=Thomas K. |last34=Keating |first34=Denise |last35=Lawson |first35=Ann Marie |last36=Mah |first36=Matthew |last37=Mandl |first37=Kirsten |last38=Michel |first38=Megan |last39=Novak |first39=Mario |last40=Oppenheimer |first40=Jonas |last41=Rai |first41=Niraj |last42=Sirak |first42=Kendra |last43=Slon |first43=Viviane |last44=Stewardson |first44=Kristin |last45=Zalzala |first45=Fatma |last46=Zhang |first46=Zhao |last47=Akhatov |first47=Gaziz |last48=Bagashev |first48=Anatoly N. |last49=Bagnera |first49=Alessandra |last50=Baitanayev |first50=Bauryzhan |last51=Bendezu-Sarmiento |first51=Julio |last52=Bissembaev |first52=Arman A. |last53=Bonora |first53=Gian Luca |last54=Chargynov |first54=Temirlan T. |last55=Chikisheva |first55=Tatiana |last56=Dashkovskiy |first56=Petr K. |last57=Derevianko |first57=Anatoly |last58=Dobeš |first58=Miroslav |last59=Douka |first59=Katerina |last60=Dubova |first60=Nadezhda |last61=Duisengali |first61=Meiram N. |last62=Enshin |first62=Dmitry |last63=Epimakhov |first63=Andrey |last64=Fribus |first64=Alexey V. |last65=Fuller |first65=Dorian |last66=Goryachev |first66=Alexander |last67=Gromov |first67=Andrey |last68=Grushin |first68=Sergey P. |last69=Hanks |first69=Bryan |last70=Judd |first70=Margaret |last71=Kazizov |first71=Erlan |last72=Khokhlov |first72=Aleksander |last73=Krygin |first73=Aleksander P. |last74=Kupriyanova |first74=Elena |last75=Kuznetsov |first75=Pavel |last76=Luiselli |first76=Donata |last77=Maksudov |first77=Farhod |last78=Mamedov |first78=Aslan M. |last79=Mamirov |first79=Talgat B. |last80=Meiklejohn |first80=Christopher |last81=Merrett |first81=Deborah C. |last82=Micheli |first82=Roberto |last83=Mochalov |first83=Oleg |last84=Mustafokulov |first84=Samariddin |last85=Nayak |first85=Ayushi |last86=Pettener |first86=Davide |last87=Potts |first87=Richard |last88=Razhev |first88=Dmitry |last89=Rykun |first89=Marina |last90=Sarno |first90=Stefania |last91=Savenkova |first91=Tatyana M. |last92=Sikhymbaeva |first92=Kulyan |last93=Slepchenko |first93=Sergey M. |last94=Soltobaev |first94=Oroz A. |last95=Stepanova |first95=Nadezhda |last96=Svyatko |first96=Svetlana |last97=Tabaldiev |first97=Kubatbek |last98=Teschler-Nicola |first98=Maria |last99=Tishkin |first99=Alexey A. |display-authors=1 |last100=Tkachev |first100=Vitaly V. |last101=Vasilyev |first101=Sergey |last102=Velemínský |first102=Petr |last103=Voyakin |first103=Dmitriy |last104=Yermolayeva |first104=Antonina |last105=Zahir |first105=Muhammad |last106=Zubkov |first106=Valery S. |last107=Zubova |first107=Alisa |last108=Shinde |first108=Vasant S. |last109=Lalueza-Fox |first109=Carles |last110=Meyer |first110=Matthias |last111=Anthony |first111=David |last112=Boivin |first112=Nicole |last113=Thangaraj |first113=Kumarasamy |last114=Kennett |first114=Douglas J. |last115=Frachetti |first115=Michael |last116=Pinhasi |first116=Ron |last117=Reich |first117=David |title=The formation of human populations in South and Central Asia |journal=Science |date=6 September 2019 |volume=365 |issue=6457 |article-number=eaat7487 |doi=10.1126/science.aat7487 |pmid=31488661 |pmc=6822619 |bibcode=2019Sci...365t7487N }}</ref> তথ্য পাইছে যে [[ব্ৰঞ্জ যুগ]]ত [[মধ্য এছিয়া]]ত এক "সিন্ধু পৰিধীয়" (Indus periphery) জনসংখ্যাই বাস কৰিছিল। তেওঁলোকে [[সিন্ধু উপত্যকা সভ্যতা]]ৰ পৰা প্ৰব্ৰজন কৰিছিল আৰু বাণিজ্যৰ উদ্দেশ্যে বেক্ট্ৰিয়া-মাৰ্গিয়ানা প্ৰত্নতাত্ত্বিক কমপ্লেক্সৰ (BMAC) বসতিস্থলসমূহত নিৰৱচ্ছিন্নভাৱে বসবাস কৰিছিল; মধ্য এছিয়াত সিন্ধু উপত্যকাৰ মোহৰ (Seals) আৱিষ্কাৰ হোৱাটোৱে এই কথা প্ৰমাণ কৰে।<ref>Possehl, Gregory L, The Indus Civilization: A Contemporary Perspective, New Delhi: Dev Publishers & Distributor, 2002, Page 231</ref> মধ্য এছিয়া আৰু আৰৱ ভূখণ্ডত আধুনিক ভাৰতীয় ব্যৱসায়ী প্ৰব্ৰজনকাৰী গোটসমূহৰ উৎপত্তি ১৬ শতিকাৰ মাজভাগত হৈছিল আৰু ই প্ৰায় চাৰি শতিকাতকৈও অধিক সময় ধৰি সক্ৰিয় আছিল। [[ছাফাৱী ৰাজবংশ|ছাফাৱী ইৰান]]ত হিন্দু আৰু মুছলমান দুয়োটা ধৰ্মীয় পটভূমিৰ [[মূলতান|মুলতানী]], [[শিকাৰপুৰ, সিন্ধু|শিকাৰপুৰী]] আৰু মাৱাৰৰ লোকসকলে বেংকাৰ আৰু ব্যৱসায়ী হিচাপে কাম কৰিছিল। এজন আৰ্মেনীয় ইতিহাসবিদৰ মতে, হামাদানত থকা হিন্দু ব্যৱসায়ীসকলক [[অটোমান সাম্ৰাজ্য]]ই গণহত্যা কৰিছিল; যাৰ ফলত ইৰানত অটোমান আৰু আফগান যুদ্ধৰ (১৭২২-২৭) বাবে ভাৰতীয় ব্যৱসায়ী সম্প্ৰদায়ৰ সংখ্যা বহুখিনি হ্ৰাস পাইছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=India vii. Relations: the Afsharid and Zand Periods |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/india-vii-relations-the-afsharid-and-zand-periods |access-date=1 January 2017 |date=15 December 2004 |volume=XIII |pages=21–26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200228122428/http://www.iranicaonline.org/articles/india-vii-relations-the-afsharid-and-zand-periods |archive-date=28 February 2020 |url-status=live}}</ref> কেৰমানত হিন্দু পটভূমিৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ এখন নিজা কাৰাভান্সাৰাই (Caravanserai - পন্থীনিৱাস) আছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=BĀZĀR ii. Organization and Function |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/bazar-ii |access-date=1 January 2017 |date=15 December 1989 |volume=IV |pages=25–30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101162115/http://www.iranicaonline.org/articles/bazar-ii |archive-date=1 January 2017 |url-status=live}}</ref> পাৰস্যৰ ছাফাৱী ৰাজবংশৰ শাসনকালত জিন চাৰ্ডিন, জিন ডি থেভেনট, এডাম অলেয়াৰিয়াছ আৰু এফ. এ. কতোভে ভাৰতীয় পটভূমিৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে, য’ত তেওঁলোকে ইহুদী আৰু আৰ্মেনীয়সকলৰ সৈতে বাস কৰিছিল। ইৰানত নাদিৰ শ্বাহৰ কঠোৰ দমনমূলক নীতি আৰু আফগান খিলজি যুদ্ধৰ পিছত সঁহাৰি স্বৰূপে শিখ আৰু হিন্দু পটভূমিৰ ভাৰতীয় ব্যৱসায়ীসকলে পাৰস্যৰ কাজাৰ আৰু জন্দ ৰাজবংশৰ সময়তো বসবাস কৰিছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=India xiii. Indo-iranian Commercial Relations |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/india-xiii-indo-iranian-commercial-relations |access-date=1 January 2017 |date=15 December 2004 |volume=XIII |pages=44–47 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117083050/http://www.iranicaonline.org/articles/india-xiii-indo-iranian-commercial-relations |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> জৰ্জ ফৰেষ্টাৰৰ মতে, ১৭৮৩ চনত কান্দাহাৰত থকা হিন্দু মূলৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ পৰা চমৰকন্দী আৰু বুখাৰাৰ ব্যৱসায়ীসকলে ভাৰতীয় নীল (Indigo dye) ক্ৰয় কৰিছিল। এলফিনষ্টোনৰ (১৮১৫) বিৱৰণ অনুসৰি, কান্দাহাৰৰ আটাইতকৈ ওখ অট্টালিকাবোৰৰ গৰাকী আছিল হিন্দুসকল। লামছডেনে কান্দাহাৰত হিন্দুসকলৰ মালিকানাধীন ৩৫০খন দোকানৰ তথ্য নথিভুক্ত কৰিছিল। কান্দাহাৰৰ বিত্তীয় লেনদেন, বহুমূলীয়া ধাতু আৰু বস্ত্ৰৰ ব্যৱসায় আদি সকলোবোৰ মূলত শিখ আৰু হিন্দু ব্যৱসায়ীসকলে চম্ভালিছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=Kandahar i. Historical Geography to 1979 |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/kandahar-historical-geography-to-1979 |access-date=1 January 2017 |date=15 December 2010 |volume=XV |pages=466–475 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117091401/http://www.iranicaonline.org/articles/kandahar-historical-geography-to-1979 |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> পেশোৱাৰী আৰু [[শিকাৰপুৰ, সিন্ধু|শিকাৰপুৰী]] ভাৰতীয় ব্যৱসায়ীসকল মধ্য এছিয়াৰ ব্যৱসায়-বাণিজ্যৰ সৈতে জড়িত আছিল। শিকাৰপুৰী ব্যৱসায়ীসকলে [[বুখাৰা আমিৰশ্বাহী|বুখাৰা আমিৰশ্বাহীত]] শস্যৰ ব্যৱসায় আৰু [[ফাৰগানা]]ৰ কপাহৰ খেতিত বিনিয়োগ কৰিছিল। তেওঁলোকে বুখাৰাত আইনীভাৱে সুতৰ বিনিময়ত ধন ধাৰে দিয়া (Money lending) ব্যৱসায়ো কৰিছিল, যিটো কৰাৰ তেওঁলোকৰ [[ৰাছিয়ান তুৰ্কীস্তান]]ত কোনো আইনী অধিকাৰ নাছিল।<ref>{{Cite book |author=Claude Markovits |url=https://books.google.com/books?id=M2vu7Odjz6kC |title=The Global World of Indian Merchants, 1750–1947: Traders of Sind from Bukhara to Panama |date=22 June 2000 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-43127-9 |page=191 |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210713032126/https://books.google.com/books?id=M2vu7Odjz6kC |archive-date=13 July 2021 |url-status=live}}</ref> চমৰকন্দত ইহুদী, হিন্দু, [[বেলুচ লোক|বেলুচ]], পাৰ্চী আৰু আৰৱীয়সকলে একেলগে বসবাস কৰিছিল; আনহাতে ইৰানৰ বেলুচিস্তান আৰু [[খোৰাচান]] অঞ্চলত হিন্দু আৰু [[বাহাই ধৰ্ম|বাহাই]] ধৰ্মাৱলম্বী লোকসকলে বাস কৰিছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=ETHNOGRAPHY (Text) |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/ethnography-i |access-date=1 January 2017 |date=15 December 1998 |volume=IX |pages=9–28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117060912/http://www.iranicaonline.org/articles/ethnography-i |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> উইঘুৰ ব্যৱসায়ীসকলে হিন্দু সুতখোৰসকলক (Usurers) তেওঁলোকে গৰুৰ মাংস খাই নেকি বুলি চিঞৰি চিঞৰি সুধি বা তেওঁলোকৰ থকা ঠাইৰ আশপাশে গৰুৰ ছাল ওলমাই থৈ হাৰাশাস্তি কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও ১৯০৭ চনত [[পোছকাম কাউণ্টি, ছিনজিয়াং|পোছকাম]] আৰু [[য়াৰকাণ্ড কাউণ্টি|য়াৰকাণ্ড]]ত উইঘুৰ মহিলাক বিয়া কৰোৱাৰ অপৰাধত উইঘুৰ পুৰুষসকলে দিত্তী ৰামৰ দৰে হিন্দুসকলৰ ওপৰত আক্ৰমণ চলাই দাঙ্গাৰ সৃষ্টি কৰিছিল। তেওঁলোকে এই ভাৰতীয়সকলৰ শিৰোচ্ছেদ কৰিবলৈ দাবী জনাইছিল আৰু শিল দলিয়াই হত্যা কৰিছিল, যাৰ ফলত এক তীব্ৰ [[হিন্দুবিদ্বেষ|হিন্দুবিৰোধী হিংসাত্মক পৰিৱেশ]]ৰ সৃষ্টি হৈছিল।<ref>{{cite thesis |last=Schluessel |first=Eric T |title=The Muslim Emperor of China: Everyday. Politics in Colonial Xinjiang, 1877-1933 |type=Doctoral dissertation |publisher=Harvard |url=https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/33493602/SCHLUESSEL-DISSERTATION-2016.pdf |pages=207, 208 |archive-date=2022-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922115430/https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/33493602/SCHLUESSEL-DISSERTATION-2016.pdf |url-status=live}}</ref> আনকি হিন্দু ধৰ্মী ভাৰতীয় সুতখোৰসকলে এটা ধৰ্মীয় শোভাযাত্ৰা উলিওৱাৰ বাবেও মুছলমান উইঘুৰসকলে তেওঁলোকৰ ওপৰত জঘন্য আক্ৰমণ চলাইছিল।<ref>{{cite book |last1=Hultvall |first1=John |title=Mission and Revolution in Central Asia The MCCS Mission Work in Eastern Turkestan 1892-1938 |url=https://equmeniakyrkan.se/wp-content/uploads/2019/12/mission-and-revolution-part-1-hultvall-eng.pdf |pages=8 |archive-date=2022-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220428002913/https://equmeniakyrkan.se/wp-content/uploads/2019/12/mission-and-revolution-part-1-hultvall-eng.pdf |url-status=live}}</ref> ১৮৯৬ চনত দুজন উইঘুৰ তুৰ্কীয়ে এজন হিন্দু ব্যৱসায়ীক আক্ৰমণ কৰাৰ অপৰাধত ব্ৰিটিছ কনচুল [[মেকাৰ্টনী দূতাবাস|মেকাৰ্টনীয়ে]] দোষী উইঘুৰ দুজনক চাবুকেৰে কোবাই শাস্তি দিবলৈ দাবী জনাইছিল।<ref>{{cite book |last1=Nightingale |last2=Skrine |last2=C.P. |title=Macartney at Kashgar: New Light on British, Chinese and Russian Activities in Sinkiang, 1890-1918 |date=2013 |publisher=Routledge |isbn=978-1136576164 |edition=reprint |url=https://books.google.com/books?id=Bbr5AQAAQBAJ&dq=sharpcut+horse+turki&pg=PT93}}</ref> [[ছিনজিয়াং|ছিনজিয়াং]]ত থকা ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ হিন্দু পটভূমিৰ সুতখোৰ আৰু ব্যৱসায়ীসকলৰ নিৰাপত্তা ব্ৰিটিছ কনচুল জেনেৰেলৰ দ্বাৰা সুনিশ্চিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Officially+protect+rights+traders+money+lenders+eastern+end+parish+roughly&pg=PA97 |title=Setting the East Ablaze: On Secret Service in Bolshevik Asia |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0-19-280212-5 |pages=97– |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120459/https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Officially+protect+rights+traders+money+lenders+eastern+end+parish+roughly&pg=PA97 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=although+messages+morse+telegraph+line+wireless+invaluable+radio+disposal+rounded&pg=PT57 |title=Setting the East Ablaze: Lenin's Dream of an Empire in Asia |date=16 February 2012 |publisher=Hodder & Stoughton |isbn=978-1-84854-725-4 |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120458/https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=although+messages+morse+telegraph+line+wireless+invaluable+radio+disposal+rounded&pg=PT57 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref> ৰাছিয়ান শৰণাৰ্থী, মিছনেৰী আৰু ব্ৰিটিছ-ভাৰতীয় হিন্দু ব্যৱসায়ীসকল প্ৰায়েই [[কাছগাৰ|কাছগাৰী]] গুণ্ডাবাহিনীৰ লক্ষ্য হৈ পৰিছিল, যাৰ বাবে ব্ৰিটেইনৰ কনচুলেট জেনেৰেলৰ কাৰ্যালয়টো তেওঁলোকৰ বাবে এটা আশ্ৰয়স্থল স্বৰূপ আছিল।<ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Gillan+refuge+Hindu+money+lenders+traders+citizenship+Russians&pg=PA191 |title=Setting the East Ablaze: On Secret Service in Bolshevik Asia |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0-19-280212-5 |pages=191– |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120454/https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Gillan+refuge+Hindu+money+lenders+traders+citizenship+Russians&pg=PA191 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=pay+any+attention+flee+intelligence+sergeants+posted+impossible+tours&pg=PT107 |title=Setting the East Ablaze: Lenin's Dream of an Empire in Asia |date=16 February 2012 |publisher=Hodder & Stoughton |isbn=978-1-84854-725-4 |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120453/https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=pay+any+attention+flee+intelligence+sergeants+posted+impossible+tours&pg=PT107 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref> [[পূব তুৰ্কীস্তান প্ৰথম প্ৰজাতন্ত্ৰ|পূব তুৰ্কীস্তান প্ৰথম প্ৰজাতন্ত্ৰ]]ৰ সময়ত শেম্বা বজাৰত উইঘুৰসকলৰ হাতত দুজন হিন্দু ধৰ্মী লোক অত্যন্ত নিষ্ঠুৰ আৰু মধ্যযুগীয় বৰ্বৰতাৰে প্ৰাণ হেৰুৱাব lগা হৈছিল।<ref>{{Cite book |author=Andrew D. W. Forbes |url=https://books.google.com/books?id=IAs9AAAAIAAJ&pg=PA76 |title=Warlords and Muslims in Chinese Central Asia: A Political History of Republican Sinkiang 1911–1949 |date=9 October 1986 |publisher=CUP Archive |isbn=978-0-521-25514-1 |pages=76– |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522170728/https://books.google.com/books?id=IAs9AAAAIAAJ&pg=PA76 |archive-date=22 May 2020 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth&pg=PT122 |title=Setting the East Ablaze: Lenin's Dream of an Empire in Asia |date=16 February 2012 |publisher=Hodder & Stoughton |isbn=978-1-84854-725-4 |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120450/https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth&pg=PT122 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&pg=PA222 |title=Setting the East Ablaze: On Secret Service in Bolshevik Asia |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0-19-280212-5 |pages=222– |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522170637/https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&pg=PA222 |archive-date=22 May 2020 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Nils Peter Ambolt |url=https://books.google.com/books?id=HH1CAAAAIAAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth |title=Karavan: Travels in Eastern Turkestan |publisher=Blackie & son, limited |year=1939 |page=169 |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120457/https://books.google.com/books?id=HH1CAAAAIAAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref> হত্যা কৰা ব্ৰিটিছ ভাৰতীয়সকলৰ বহুমূলীয়া সামগ্ৰীসমূহ লুণ্ঠন কৰা হৈছিল। === দক্ষিণ-পূব এছিয়া === {{see also|দক্ষিণ-পূব এছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম|দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্ম|চিটি}} === ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক শাসন (১৬১২ ৰ পৰা ১৯৪৭) === {{see also|ব্ৰিটিছ ৰাজ}} === স্বাধীনতা-পৰৱৰ্তী কাল === [[File:India Square JC jeh.JPG|thumb|right|সমগ্ৰ বিশ্বৰ বিভিন্ন [[মহানগৰীয় অঞ্চল]]ত ভাৰতীয় মূলৰ লোকসকলে এক উচ্চ [[জনগাঁথনিগত পৰিচিতি]] অৰ্জন কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে, যাৰ ভিতৰত যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ [[নিউ জাৰ্চি]]ৰ [[জাৰ্চি চিটি, নিউ জাৰ্চি#জনগাঁথনি|জাৰ্চি চিটি]]ৰ [[ইণ্ডিয়া স্কোৱাৰ]] (''লিটল [[বম্বে]]''<ref>Kiniry, Laura. "Moon Handbooks New Jersey", Avalon Travel Publishing, 2006. pg. 34 {{ISBN|1-56691-949-5}}. Retrieved 11 April 2015.</ref>) অন্যতম, যিটো [[পশ্চিম গোলাৰ্ধ]]ৰ ভিতৰতে এছিয়ান ভাৰতীয়সকলৰ সৰ্বাধিক কেন্দ্ৰীভূত বাসস্থান হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref>{{Cite news |author=Laryssa Wirstiuk |date=21 April 2014 |title=Neighborhood Spotlight: Journal Square |work=Jersey City Independent |url=http://www.jerseycityindependent.com/2014/04/neighborhood-spotlight-journal-square/ |url-status=dead |access-date=11 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630085618/http://www.jerseycityindependent.com/2014/04/neighborhood-spotlight-journal-square/ |archive-date=30 June 2018}}</ref><ref>{{Cite web |title=Yearbook of Immigration Statistics: 2012 Supplemental Table 2 |url=https://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/immigration-statistics/yearbook/2012/LPR/immsuptable2d.xls |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141222152450/http://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/immigration-statistics/yearbook/2012/LPR/immsuptable2d.xls |archive-date=22 December 2014 |access-date=11 April 2015 |publisher=US Department of Homeland Security}}</ref><ref>{{Cite web |title=Yearbook of Immigration Statistics: 2011 Supplemental Table 2 |url=https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/yearbook/2011/immsuptable2d.xls |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170707193758/https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/yearbook/2011/immsuptable2d.xls |archive-date=7 July 2017 |access-date=11 April 2015 |publisher=US Department of Homeland Security}}</ref><ref>{{Cite web |title=Yearbook of Immigration Statistics: 2010 Supplemental Table 2 |url=https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/yearbook/2010/immsuptable2d.xls |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170707181534/https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/yearbook/2010/immsuptable2d.xls |archive-date=7 July 2017 |access-date=11 April 2015 |publisher=Department of Homeland Security}}</ref>]] [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]]ৰ পৰা স্বাধীনতা লাভ কৰাৰ পিছত, দেশৰ অন্তৰ্ভাগৰ প্ৰব্ৰজনৰ বিপৰীতে চৰকাৰৰ জ্যেষ্ঠ নেতাসকলে ঐতিহাসিকভাৱে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰব্ৰজনৰ ওপৰত কোনো বিশেষ মন্তব্য কৰা নাই। ইয়াৰ পৰিণতিত, ই কেৱল তেনে কিছুমান ৰাজ্যৰ বাবেহে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক বিষয় হৈ ৰৈছে যিবোৰ ৰাজ্যৰ বুজনসংখ্যক লোক বিদেশলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছে, যেনে— [[কেৰালা]], [[পঞ্জাব (ভাৰত)|পঞ্জাব]], [[তামিলনাডু]] আৰু কিছু পৰিমাণে [[গুজৰাট]], [[অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ]] আৰু [[গোৱা]]। অৱশ্যে, এই প্ৰব্ৰজন প্ৰক্ৰিয়াটোৱে বুজনসংখ্যক ভাৰতীয় জনসংখ্যা থকা দেশসমূহৰ সৈতে ভাৰতৰ অৰ্থনৈতিক ([[বিদেশী প্ৰত্যক্ষ বিনিয়োগ]]), সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক সম্পৰ্ক ৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত এক মুখ্য চালিকা শক্তি হিচাপে কাম কৰি আহিছে। উদাহৰণস্বৰূপে, ২০০৮ চনত স্বাক্ষৰিত হোৱা [[ভাৰত-আমেৰিকা অসামৰিক পৰমাণু চুক্তি]]ৰ ক্ষেত্ৰত [[ভাৰতীয় আমেৰিকানসকল|ভাৰতীয় আমেৰিকানসকলে]] চলোৱা তীব্ৰ লবীঙৰ প্ৰভাৱ অপৰিসীম আছিল।<ref>{{Cite web |last=Rao |first=Ashok |date=2013-03-17 |title=The Indian Diaspora - Past, Present and Future |url=https://www.america-times.com/the-indian-diaspora-past-present-and-future/ |access-date=2024-08-30 |website=The America Times |language=en-US}}</ref> ==আৰু চাওক== *[[:en:Category:Indian_diaspora|''ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী সম্পৰ্কে সকলো প্ৰবন্ধ'']] ''(ইংৰাজীত)'' *[[বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী]] *[[দক্ষিণ-পূব এছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম]] *[[দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্ম]] *[[ব্ৰিটিছ ৰাজ]] ==টোকা== <references group="টোকা"/> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] ke63dbc6saygyo8of9m89st5oaj3dwa 645698 645493 2026-10-17T01:48:50Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645698 wikitext text/x-wiki {{বিস্তাৰ}}{{Infobox ethnic group | group = ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী (Indian diaspora) | native_name = {{collapsible list |titlestyle = text-align:center; font-size:85%; |title = {{nobold|Other scheduled languages:}} |{{Infobox|subbox=yes|bodystyle= font-size:80%; | rowclass1 = mergedrow| label1 = [[Assamese language|Assamese]]: | data1 = {{lang|as|ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী}} | rowclass2 = mergedrow| label2 = [[Bengali language|Bengali]]: | data2 = {{lang|bn|ভারতীয় প্রবাসী}} | rowclass3 = mergedrow| label3 = [[Boro language (India)|Bodo]]: | data3 = {{lang|brx|भारतीय प्रवासी}} | rowclass4 = mergedrow| label4 = [[Dogri language|Dogri]]: | data4 = {{lang|doi|भारतीय प्रवासी}} | rowclass5 = mergedrow| label5 = [[Gujarati language|Gujarati]]: | data5 = {{lang|gu|ભારતીય પ્રવાસી}} | rowclass6 = mergedrow| label6 = [[Hindustani language|Hindustani]]: | data6 = {{lang|hi|भारतीय प्रवासी}} <br /> {{lang|ur|ہندوستانی ڈائاسپورا}} | rowclass7 = mergedrow| label7 = [[Kannada]]: | data7 = {{lang|kn|ಭಾರತೀಯ ವಲಸೆಗಾರರು}} | rowclass8 = mergedrow| label8 = [[Kashmiri language|Kashmiri]]: | data8 = {{lang|ks|بھارتی نازک}} | rowclass9 = mergedrow| label9 = [[Konkani language|Konkani]]: | data9 = {{lang|kok|भारतीय प्रवासी लोक}} | rowclass10 = mergedrow| label10 = [[Maithili language|Maithili]]: | data10 = {{lang|mai| 𑒦𑒩𑒞𑒱𑒨 𑒩𑒫𑒰𑒮𑒱}} | rowclass11 = mergedrow| label11 = [[Malayalam]]: | data11 = {{lang|ml|ഇന്ത്യൻ പ്രവാസികൾ}} | rowclass12 = mergedrow| label12 = [[Marathi language|Marathi]]: | data12 = {{lang|mr|परदेशस्थ भारतीय }} | rowclass13 = mergedrow| label13 = [[Meitei language|Meitei]]: | data13 = {{lang|mni|ঈন্দিঅ গি মাযাঙ লেইবাক্}} | rowclass14 = mergedrow| label14 = [[Nepali language|Nepali]]: | data14 = {{lang|ne|भारतीय प्रवासी}} | rowclass15 = mergedrow| label15 = [[Odia language|Odia]]: | data15 = {{lang|or|ଭାରତୀୟ ପ୍ରବାସୀ}} | rowclass16 = mergedrow| label16 = [[Punjabi language|Punjabi]]: | data16 = {{lang|pa|ਭਾਰਤੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ}} | rowclass17 = mergedrow| label17 = [[Sanskrit]]: | data17 = {{lang|sa|भारतीय प्रवासी}} | rowclass18 = mergedrow| label18 = [[Santali language|Santali]]: | data18 = {{lang|sat|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱰᱟᱭᱥᱯᱳᱨᱟ}} | rowclass19 = mergedrow| label19 = [[Sindhi language|Sindhi]]: | data19 = {{lang|sd| هندستاني پرديسي برادري}} | rowclass20 = mergedrow| label20 = [[Tamil language|Tamil]]: | data20 = {{lang|ta|இந்திய புலம்பெயர்ந்தோர்}} | rowclass21 = mergedrow| label21 = [[Telugu language|Telugu]]: | data21 = {{lang|te|భారతీయ డయాస్పోరా}} }} }} | native_name_lang = | flag = [[File:Flag of India.svg|border|250px]] | flag_caption = [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা]] | population = '''{{Circa|~৩৭ নিযুত|lk=yes}}''' (২০২৬ আনুমানিক){{Efn|জানুৱাৰী ২০২৬ চনৰ ভাৰতীয় [[বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)|বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]]ৰ আনুমানিক হিচাপ}}<ref name="POI" /> | region1 = {{flag|United States}} | pop1 = ৫,১৬০,২০৩<ref name="ACS 2023">{{cite web |url=https://census.gov |publisher=U.S. Census Bureau |access-date=2024-09-21 |title=US Census Data}}</ref> | region2 = {{flag|UAE}} | pop2 = ৪,৪২৫,১৪৪<ref name="POI"/><ref name="Pew research"/> | region3 = {{flag|Saudi Arabia}} | pop3 = ১৮,৮৪,৪৭৬–২৫,৯৪,৯৪৭<ref name="MEA Saudi"/> | region4 = {{flag|Malaysia}} | pop4 = ২০,১৯,৬০০<ref name="penerangan Malaysia"/> | region5 = {{flag|Myanmar}} | pop5 = ২০,০৯,২০৭<ref name="POI"/><ref name="rediff.com"/> | region6 = {{flag|United Kingdom}} | pop6 = ১৯,২৭,১৫০<ref name=2021census/> | region7 = {{flag|Canada}} | pop7 = ১৮,৫৮,৭৫৫<ref name="Canada Census"/> | region8 = {{flag|South Africa}} | pop8 = ১৬,৯৭,৫০৬<ref name="statssa"/> | region9 = {{flag|Kuwait}} | pop9 = ১১,৫২,১৭৫<ref name="External Affairs Report" /> | region10 = {{flag|Oman}} | pop10 = ৬,৮০,০০০–১৩,৭৫,৬৬৭<ref name="Intl Migrant Stock"/> | region11 = {{flag|Singapore}} | pop11 = ৮,১২,০০০<ref name="singstat"/><ref name="et"/> }} '''ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী''' (ISO: {{IAST|Bhāratīya Pravāsī}}), চৰকাৰীভাৱে '''অনিবাসী ভাৰতীয়''' ('''NRI''') আৰু '''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''' ('''PIO'''), হৈছে ভাৰতৰ বাহিৰত বসবাস কৰা বা তাৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ লোক, যিসকলে এক বৃহৎ দক্ষিণ এছীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী গোটৰ অংশ গঠন কৰে। [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ মতে, ''অনিবাসী ভাৰতীয়'' (NRI) হৈছে ভাৰতৰ এনে একাংশ নাগৰিক যিসকলে বৰ্তমান ভাৰতত বসবাস কৰা নাই, আনহাতে ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি'' (PIO) বুলিলে ভাৰতত জন্মগ্ৰহণ কৰা বা ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ এনে লোকক বুজায় যিসকল ভাৰতৰ বাহিৰৰ অন্য দেশৰ নাগৰিক (কিছু ব্যতিক্ৰমৰ বাহিৰে)। ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি'' (PIO) আৰু যিসকল লোক নিজে ভাৰতীয় মূলৰ নহয় কিন্তু এজন ''ভাৰতীয় নাগৰিক'' বা ''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''ৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছে, তেওঁলোকক ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব (OCI) প্ৰদান কৰা হয়। OCI মৰ্যাদা লাভ কৰা ব্যক্তিসকলক '''ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক''' ('''OCI''') বুলি জনা যায়।<ref>{{cite web |title=Initiatives for Overseas Indians |url=https://www.cgisf.gov.in/page/initiatives-for-overseas-indians/ |publisher=Consulate General of India |access-date=26 March 2023 |archive-date=2023-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326135725/https://www.cgisf.gov.in/page/initiatives-for-overseas-indians/ |url-status=live}}</ref> OCI মৰ্যাদা হৈছে বিদেশী পাছপৰ্ট লৈ ভাৰত ভ্ৰমণ কৰাৰ বাবে এক স্থায়ী ভিছা। ২০২৪ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত উন্নীত কৰা বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ভাৰতৰ বাহিৰত ৩৫.৪ নিযুত অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) আৰু ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) (OCI সমূহক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি) বসবাস কৰি আছে। ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলে বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ বহিঃৰাজ্যৰ প্ৰব্ৰজনকাৰী গোট গঠন কৰিছে।<ref name="POI" /> প্ৰতি বছৰে ২.৫ নিযুত (২৫ লাখ) ভাৰতীয়ই বিদেশলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে, যাৰ ফলত ভাৰত সমগ্ৰ বিশ্বৰ ভিতৰতে বছৰি আটাইতকৈ বেছি প্ৰব্ৰজনকাৰী ওলাই যোৱা দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref>[https://www.news18.com/news/world/planning-to-study-work-in-canada-heres-why-tomorrows-election-could-amend-immigration-rules-4219631.html Planning to Study, Work in Canada? Here's Why Tomorrow's Election Could Amend Immigration Rules] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210920213949/https://www.news18.com/news/world/planning-to-study-work-in-canada-heres-why-tomorrows-election-could-amend-immigration-rules-4219631.html |date=20 September 2021}}, News18, SEPTEMBER 19, 2021.</ref> == আইনী গাঁথনি == === অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) === প্ৰকৃততে, ''[[বিদেশী (আইন)|অনিবাসী]] ভাৰতীয়'' (Non-resident Indian) শব্দটোৱে কেৱল এজন ভাৰতীয় নাগৰিকৰ [[আয়কৰ|কৰ সংক্ৰান্তীয় মৰ্যাদা]]ক বুজায়। [[আয়কৰ আইন, ১৯৬১|আয়কৰ আইন, ১৯৬১]]-ৰ ধাৰা ৬ অনুসৰি, আয়কৰ সংক্ৰান্তীয় উদ্দেশ্যৰ বাবে যিজন ব্যক্তি এক নিৰ্দিষ্ট সময়সীমাৰ বাবে ভাৰতত বসবাস কৰা নাই, তেওঁক অনিবাসী বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name="itact" >{{Citation |title=Income Tax Act |date=18 December 2012 |url=http://law.incometaxindia.gov.in/DIT/Income-tax-acts.aspx |archive-url=https://archive.today/20121218153423/http://law.incometaxindia.gov.in/DIT/Income-tax-acts.aspx |access-date=9 September 2012 |archive-date=18 December 2012 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140920191039/http://law.incometaxindia.gov.in/DIT/Income-tax-acts.aspx |archivedate=20 September 2014}}</ref> "ভাৰতৰ বাসিন্দা" ব্যক্তি আৰু এজন NRI-ৰ বাবে আয়কৰৰ হাৰ বেলেগ বেলেগ হয়। আয়কৰ আইনৰ উদ্দেশ্যৰ বাবে, "ভাৰতত বাসস্থান" হ’বলৈ হ’লে এটা বিত্তীয় বৰ্ষত অন্ততঃ ১৮২ দিন বা ধাৰাবাহিক চাৰি বছৰত ৩৬৫ দিন আৰু প্ৰাসংগিক বৰ্ষটোত অন্ততঃ ৬০ দিন ভাৰতত থকাটো আৱশ্যক। এই আইন অনুসৰি, যিকোনো ভাৰতীয় নাগৰিক যিয়ে "ভাৰতৰ বাসিন্দা" হোৱাৰ চৰ্তসমূহ পূৰণ নকৰে, তেওঁক ভাৰতৰ অনিবাসী হিচাপে গণ্য কৰা হয় আৰু আয়কৰ পৰিশোধৰ ক্ষেত্ৰত NRI হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সাগৰীয় নাবিকসকলক (Seafarers) সাধাৰণতে NRI বুলি গণ্য কৰা নহয়। কিন্তু যিহেতু তেওঁলোকে ভাৰতৰ বাহিৰত কাম কৰে (প্ৰায়েই ১৮২ দিনতকৈ অধিক সময়), সেয়েহে তেওঁলোকৰ উপাৰ্জনৰ ওপৰত NRI-ৰ দৰেই কৰ আৰোপ কৰা হয়, যদিও তেওঁলোকে এজন নাগৰিকৰ অন্যান্য সকলো অধিকাৰ লাভ কৰে। === ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) === '''ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি''' ('''PIO''')<ref>PIO OCI Card - MEA, GOI https://mea.gov.in/Portal/CountryQuickLink/703_PIO-OCI.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210309025619/https://mea.gov.in/Portal/CountryQuickLink/703_PIO-OCI.pdf |date=9 March 2021}}</ref> বুলিলে [[পাকিস্তান]], [[আফগানিস্তান]], [[বাংলাদেশ]], [[চীন]], [[ইৰান]], [[ভূটান]], [[শ্ৰীলংকা]] আৰু/বা [[নেপাল]]ৰ নাগৰিকৰ বাহিৰে অন্য দেশৰ এনে এজন বিদেশী নাগৰিকক বুজায়, যিয়ে: * পূৰ্বে এখন ভাৰতীয় [[পাছপৰ্ট]] বহন কৰিছিল, * যাৰ পিতৃ-মাতৃ/ককাদেউতা-আইতা/আজোককাদেউতা-আজোআইতাৰ ভিতৰত যিকোনো এজন [[ভাৰত চৰকাৰ আইন ১৯৩৫|ভাৰত চৰকাৰ আইন, ১৯৩৫]]-ত সংজ্ঞায়িত অনুসৰি ভাৰতত বা পৰৱৰ্তী সময়ত ভাৰতৰ অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা অন্যান্য ভূখণ্ডত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু স্থায়ীভাৱে বসবাস কৰিছিল (অৱশ্যে তেওঁলোকৰ কোনো এজন কেতিয়াও ওপৰত উল্লেখ কৰা দেশসমূহৰ নাগৰিক হ’ব নোৱাৰিব), অথবা * যি এজন ভাৰতীয় নাগৰিকৰ বা এজন PIO-ৰ পত্নী/স্বামী। === ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব (OCI) === {{Main|ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব}} ভাৰতীয় ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰখনৰ বিভিন্ন নেতাৰ বহু প্ৰচেষ্টাৰ অন্তত এক দীৰ্ঘম্যাদী ভিছা আঁচনি প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ইয়াক "ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব" বুলি নামাকৰণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াক সাধাৰণতে ''OCI কাৰ্ড'' বুলি জনা যায়। এই নামটো কিছু পৰিমাণে বিভ্ৰান্তিকৰ, কিয়নো ই প্ৰকৃত ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব প্ৰদান নকৰে। [[ভাৰতৰ সংবিধান]]-এ সম্পূৰ্ণ দ্বৈত নাগৰিকত্বৰ অনুমতি নিদিয়ে। ওচিআই (OCI) কাৰ্ডখন প্ৰকৃততে এখন দীৰ্ঘম্যাদী ভিছা, য’ত ভোটাধিকাৰ আৰু চৰকাৰী চাকৰি লাভৰ ক্ষেত্ৰত নিষেধাজ্ঞা থাকে। এই কাৰ্ডখন বিদেশত থকা কিছুসংখ্যক প্ৰাক্তন ভাৰতীয়ৰ বাবে উপলব্ধ। ই কাৰ্ডধাৰীসকলক বসবাসৰ অধিকাৰ আৰু অন্যান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে যদিও ইয়াত কিছুমান আইনী বাধ্যবাধকতা থাকে। সাংবিধানিক দৃষ্টিকোণৰ পৰা ইয়াক কোনো ধৰণৰ ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব বুলি গণ্য কৰা নহয়। ২০১৪ চনৰ ২৮ ছেপ্টেম্বৰত [[ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী|প্ৰধানমন্ত্ৰী]] [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে PIO আৰু OCI কাৰ্ড দুখন একত্ৰিত কৰা হ’ব বুলি ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite news |last=Sharma |first=Reetu |date=2 March 2016 |title=Modi announces merging of OCI and POI cards, but how will it help: Explained |language=en |website=Oneindia.com |agency=One India |url=http://www.oneindia.com/feature/modi-announces-merging-oci-poi-cards-but-how-will-it-help-explained-1531663.html |url-status=live |access-date=22 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170422122532/http://www.oneindia.com/feature/modi-announces-merging-oci-poi-cards-but-how-will-it-help-explained-1531663.html |archive-date=22 April 2017}}</ref> ২০১৫ চনৰ ৯ জানুৱাৰীত ভাৰত চৰকাৰে ‘ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি’ (PIO) কাৰ্ড আঁচনিখন প্ৰত্যাহাৰ কৰে আৰু ইয়াক ওচিআই (OCI) কাৰ্ড আঁচনিৰ সৈতে একত্ৰিত কৰে। বৰ্তমানৰ পিআইঅ’ কাৰ্ডধাৰীসকলে তেওঁলোকৰ কাৰ্ডসমূহ ওচিআই কাৰ্ডলৈ ৰূপান্তৰ কৰাৰ বাবে আবেদন কৰিব লাগে। [[ভাৰতৰ প্ৰব্ৰজন ব্যুৰো]]ই (Bureau of Immigration) জানিবলৈ দিছিল যে পুৰণি পিআইঅ’ কাৰ্ডসমূহক ২০২৩ চনৰ ৩১ ডিচেম্বৰলৈকে বৈধ ভ্ৰমণ নথি হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হ’ব।<ref>{{Cite web |title=Ministry of External Affairs |url=https://eoi.gov.in/eoisearch/MyPrint.php?17539?001/0004#:~:text=Government%20of%20India%20has%20decided,2023. |access-date=2023-10-10 |website=eoi.gov.in}}</ref> === তুলনা === {| class="wikitable" |+ বাসিন্দা ভাৰতীয়, NRI, PIO আৰু OCI-ৰ মাজত তুলনা<ref>{{Citation |title=Comparative Chart on NRI/PIO/PIO CARD HOLDERS/OCI |date=15 June 2020 |url=http://mha.nic.in/pdfs/oci-chart.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20090619061930/http://mha.nic.in/pdfs/oci-chart.pdf |access-date=15 June 2020 |archive-date=19 June 2009 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090619061930/http://mha.nic.in/pdfs/oci-chart.pdf |archivedate=19 June 2009}}</ref> ! শ্ৰেণী !! ভাৰতীয় পাছপৰ্ট<br />(ভাৰতীয় নাগৰিক) !! ভাৰতৰ বাসিন্দা !! প্ৰব্ৰজনকাৰী !! কৰ মৰ্যাদা !! OCI কাৰ্ড !! আইনী অধিনিয়ম !! টোকা |- ! ভাৰতীয় (বাসিন্দা) | হয় || হয় || নহয় || হয় || নহয় || [[ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব আইন]]<br />[[পাছপৰ্ট আইন]] || |- ! অনিবাসী ভাৰতীয় (NRI) | হয় || নহয় || হয় <br />(ভাৰতৰ পৰা) || নহয় || নহয় || [[ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব আইন]]<br />[[পাছপৰ্ট আইন]]<br />[[আয়কৰ আইন, ১৯৬১|আয়কৰ আইন, ১৯৬১]]<ref name="itact" /> || |- ! ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO){{ref|n1|১}} /<br />ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক (OCI){{ref|n2|২}} | নহয় || হয় (ভাৰতত থাকিলে)<br />অন্যথা, নহয় || হয় <br />(ভাৰতত) || হয় <br />(যদি ভাৰতৰ বাসিন্দা হয়)<br />ইউনিয়ন স্তৰত, নহয় || হয় || [[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০০৩]]<br />(ধাৰা ৭ক–ঘ) || আজীৱন ভিছা /<br />[[স্থায়ী বাসস্থান]] |} {| class="wikitable" |+ PIO আৰু OCI ! বিদেশী নাগৰিক !! OCI কাৰ্ডৰ বাবে যোগ্য !! ব্যতিক্ৰম !! আইনী অধিনিয়ম !! OCI লাভ কৰাৰ পিছৰ মৰ্যাদা |- ! ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) | হয় || – || – || [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব#PIO OCIs|PIO OCI]] |- ! অন্যান্য | নহয় || হয়, যদি কোনো ভাৰতীয় নাগৰিক বা PIO OCI-ৰ সৈতে দুই বছৰতকৈ অধিক সময় ধৰি বিবাহপাশত আৱদ্ধ থাকে || [[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০০৩]]<br />(ধাৰা ৭ক(ঘ)) || [[ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব#Non-PIO OCIs|Non-PIO OCI]] |} <small>'''টোকা:'''</small> :১. {{note|n1}}<small>ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি (PIO) বুলিলে ভাৰতীয় জন্ম বা বংশোদ্ভৱ এনে লোকক বুজায় যিসকল ভাৰতৰ নাগৰিক নহয়, কিন্তু অন্য দেশৰ নাগৰিক। যিসকল PIO-ই OCI কাৰ্ডৰ জৰিয়তে ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰিছে, তেওঁলোকক ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিক (OCI) বুলি জনা যায়। পূৰ্বতে PIo কাৰ্ড নামেৰে জনাজাত এই কাৰ্ডখন ২০১৪ চনৰ পৰা OCI কাৰ্ডৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হৈছে।</small> :২. {{note|n2}}<small>ভাৰতৰ বহিঃৰাজ্যৰ নাগৰিকসকলৰ ভিতৰত PIO OCI আৰু অনা-PIO OCI দুয়োটা গোটেই অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও যিসকল বিদেশী নাগৰিকে ভাৰতীয় নাগৰিকক বিয়া কৰায়, তেওঁলোকেও ওচিআই কাৰ্ড লাভ কৰিব পাৰে। সেয়েহে, অনা-পিআইঅ’ ওচিআই (Non-PIO OCI) সকল যিহেতু ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ অংশ নহয়, সেয়ে তেওঁলোকক ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হোৱা নাই।</small> == ভাৰতৰ পৰা প্ৰব্ৰজনৰ ইতিহাস == === আৰব উপদ্বীপ === {{See also|ওমানত থকা ভাৰতীয়সকল|এডেন প্ৰটেক্টৰেট}} === মধ্য এছিয়া === নৰসিংহন আৰু অন্যান্য গৱেষকসকলে (২০১৯)<ref>{{cite journal |last1=Narasimhan |first1=Vagheesh M. |last2=Patterson |first2=Nick |last3=Moorjani |first3=Priya |last4=Rohland |first4=Nadin |last5=Bernardos |first5=Rebecca |last6=Mallick |first6=Swapan |last7=Lazaridis |first7=Iosif |last8=Nakatsuka |first8=Nathan |last9=Olalde |first9=Iñigo |last10=Lipson |first10=Mark |last11=Kim |first11=Alexander M. |last12=Olivieri |first12=Luca M. |last13=Coppa |first13=Alfredo |last14=Vidale |first14=Massimo |last15=Mallory |first15=James |last16=Moiseyev |first16=Vyacheslav |last17=Kitov |first17=Egor |last18=Monge |first18=Janet |last19=Adamski |first19=Nicole |last20=Alex |first20=Neel |last21=Broomandkhoshbacht |first21=Nasreen |last22=Candilio |first22=Francesca |last23=Callan |first23=Kimberly |last24=Cheronet |first24=Olivia |last25=Culleton |first25=Brendan J. |last26=Ferry |first26=Matthew |last27=Fernandes |first27=Daniel |last28=Freilich |first28=Suzanne |last29=Gamarra |first29=Beatriz |last30=Gaudio |first30=Daniel |last31=Hajdinjak |first31=Mateja |last32=Harney |first32=Éadaoin |last33=Harper |first33=Thomas K. |last34=Keating |first34=Denise |last35=Lawson |first35=Ann Marie |last36=Mah |first36=Matthew |last37=Mandl |first37=Kirsten |last38=Michel |first38=Megan |last39=Novak |first39=Mario |last40=Oppenheimer |first40=Jonas |last41=Rai |first41=Niraj |last42=Sirak |first42=Kendra |last43=Slon |first43=Viviane |last44=Stewardson |first44=Kristin |last45=Zalzala |first45=Fatma |last46=Zhang |first46=Zhao |last47=Akhatov |first47=Gaziz |last48=Bagashev |first48=Anatoly N. |last49=Bagnera |first49=Alessandra |last50=Baitanayev |first50=Bauryzhan |last51=Bendezu-Sarmiento |first51=Julio |last52=Bissembaev |first52=Arman A. |last53=Bonora |first53=Gian Luca |last54=Chargynov |first54=Temirlan T. |last55=Chikisheva |first55=Tatiana |last56=Dashkovskiy |first56=Petr K. |last57=Derevianko |first57=Anatoly |last58=Dobeš |first58=Miroslav |last59=Douka |first59=Katerina |last60=Dubova |first60=Nadezhda |last61=Duisengali |first61=Meiram N. |last62=Enshin |first62=Dmitry |last63=Epimakhov |first63=Andrey |last64=Fribus |first64=Alexey V. |last65=Fuller |first65=Dorian |last66=Goryachev |first66=Alexander |last67=Gromov |first67=Andrey |last68=Grushin |first68=Sergey P. |last69=Hanks |first69=Bryan |last70=Judd |first70=Margaret |last71=Kazizov |first71=Erlan |last72=Khokhlov |first72=Aleksander |last73=Krygin |first73=Aleksander P. |last74=Kupriyanova |first74=Elena |last75=Kuznetsov |first75=Pavel |last76=Luiselli |first76=Donata |last77=Maksudov |first77=Farhod |last78=Mamedov |first78=Aslan M. |last79=Mamirov |first79=Talgat B. |last80=Meiklejohn |first80=Christopher |last81=Merrett |first81=Deborah C. |last82=Micheli |first82=Roberto |last83=Mochalov |first83=Oleg |last84=Mustafokulov |first84=Samariddin |last85=Nayak |first85=Ayushi |last86=Pettener |first86=Davide |last87=Potts |first87=Richard |last88=Razhev |first88=Dmitry |last89=Rykun |first89=Marina |last90=Sarno |first90=Stefania |last91=Savenkova |first91=Tatyana M. |last92=Sikhymbaeva |first92=Kulyan |last93=Slepchenko |first93=Sergey M. |last94=Soltobaev |first94=Oroz A. |last95=Stepanova |first95=Nadezhda |last96=Svyatko |first96=Svetlana |last97=Tabaldiev |first97=Kubatbek |last98=Teschler-Nicola |first98=Maria |last99=Tishkin |first99=Alexey A. |display-authors=1 |last100=Tkachev |first100=Vitaly V. |last101=Vasilyev |first101=Sergey |last102=Velemínský |first102=Petr |last103=Voyakin |first103=Dmitriy |last104=Yermolayeva |first104=Antonina |last105=Zahir |first105=Muhammad |last106=Zubkov |first106=Valery S. |last107=Zubova |first107=Alisa |last108=Shinde |first108=Vasant S. |last109=Lalueza-Fox |first109=Carles |last110=Meyer |first110=Matthias |last111=Anthony |first111=David |last112=Boivin |first112=Nicole |last113=Thangaraj |first113=Kumarasamy |last114=Kennett |first114=Douglas J. |last115=Frachetti |first115=Michael |last116=Pinhasi |first116=Ron |last117=Reich |first117=David |title=The formation of human populations in South and Central Asia |journal=Science |date=6 September 2019 |volume=365 |issue=6457 |article-number=eaat7487 |doi=10.1126/science.aat7487 |pmid=31488661 |pmc=6822619 |bibcode=2019Sci...365t7487N }}</ref> তথ্য পাইছে যে [[ব্ৰঞ্জ যুগ]]ত [[মধ্য এছিয়া]]ত এক "সিন্ধু পৰিধীয়" (Indus periphery) জনসংখ্যাই বাস কৰিছিল। তেওঁলোকে [[সিন্ধু উপত্যকা সভ্যতা]]ৰ পৰা প্ৰব্ৰজন কৰিছিল আৰু বাণিজ্যৰ উদ্দেশ্যে বেক্ট্ৰিয়া-মাৰ্গিয়ানা প্ৰত্নতাত্ত্বিক কমপ্লেক্সৰ (BMAC) বসতিস্থলসমূহত নিৰৱচ্ছিন্নভাৱে বসবাস কৰিছিল; মধ্য এছিয়াত সিন্ধু উপত্যকাৰ মোহৰ (Seals) আৱিষ্কাৰ হোৱাটোৱে এই কথা প্ৰমাণ কৰে।<ref>Possehl, Gregory L, The Indus Civilization: A Contemporary Perspective, New Delhi: Dev Publishers & Distributor, 2002, Page 231</ref> মধ্য এছিয়া আৰু আৰৱ ভূখণ্ডত আধুনিক ভাৰতীয় ব্যৱসায়ী প্ৰব্ৰজনকাৰী গোটসমূহৰ উৎপত্তি ১৬ শতিকাৰ মাজভাগত হৈছিল আৰু ই প্ৰায় চাৰি শতিকাতকৈও অধিক সময় ধৰি সক্ৰিয় আছিল। [[ছাফাৱী ৰাজবংশ|ছাফাৱী ইৰান]]ত হিন্দু আৰু মুছলমান দুয়োটা ধৰ্মীয় পটভূমিৰ [[মূলতান|মুলতানী]], [[শিকাৰপুৰ, সিন্ধু|শিকাৰপুৰী]] আৰু মাৱাৰৰ লোকসকলে বেংকাৰ আৰু ব্যৱসায়ী হিচাপে কাম কৰিছিল। এজন আৰ্মেনীয় ইতিহাসবিদৰ মতে, হামাদানত থকা হিন্দু ব্যৱসায়ীসকলক [[অটোমান সাম্ৰাজ্য]]ই গণহত্যা কৰিছিল; যাৰ ফলত ইৰানত অটোমান আৰু আফগান যুদ্ধৰ (১৭২২-২৭) বাবে ভাৰতীয় ব্যৱসায়ী সম্প্ৰদায়ৰ সংখ্যা বহুখিনি হ্ৰাস পাইছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=India vii. Relations: the Afsharid and Zand Periods |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/india-vii-relations-the-afsharid-and-zand-periods |access-date=1 January 2017 |date=15 December 2004 |volume=XIII |pages=21–26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200228122428/http://www.iranicaonline.org/articles/india-vii-relations-the-afsharid-and-zand-periods |archive-date=28 February 2020 |url-status=live}}</ref> কেৰমানত হিন্দু পটভূমিৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ এখন নিজা কাৰাভান্সাৰাই (Caravanserai - পন্থীনিৱাস) আছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=BĀZĀR ii. Organization and Function |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/bazar-ii |access-date=1 January 2017 |date=15 December 1989 |volume=IV |pages=25–30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101162115/http://www.iranicaonline.org/articles/bazar-ii |archive-date=1 January 2017 |url-status=live}}</ref> পাৰস্যৰ ছাফাৱী ৰাজবংশৰ শাসনকালত জিন চাৰ্ডিন, জিন ডি থেভেনট, এডাম অলেয়াৰিয়াছ আৰু এফ. এ. কতোভে ভাৰতীয় পটভূমিৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে, য’ত তেওঁলোকে ইহুদী আৰু আৰ্মেনীয়সকলৰ সৈতে বাস কৰিছিল। ইৰানত নাদিৰ শ্বাহৰ কঠোৰ দমনমূলক নীতি আৰু আফগান খিলজি যুদ্ধৰ পিছত সঁহাৰি স্বৰূপে শিখ আৰু হিন্দু পটভূমিৰ ভাৰতীয় ব্যৱসায়ীসকলে পাৰস্যৰ কাজাৰ আৰু জন্দ ৰাজবংশৰ সময়তো বসবাস কৰিছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=India xiii. Indo-iranian Commercial Relations |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/india-xiii-indo-iranian-commercial-relations |access-date=1 January 2017 |date=15 December 2004 |volume=XIII |pages=44–47 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117083050/http://www.iranicaonline.org/articles/india-xiii-indo-iranian-commercial-relations |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> জৰ্জ ফৰেষ্টাৰৰ মতে, ১৭৮৩ চনত কান্দাহাৰত থকা হিন্দু মূলৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ পৰা চমৰকন্দী আৰু বুখাৰাৰ ব্যৱসায়ীসকলে ভাৰতীয় নীল (Indigo dye) ক্ৰয় কৰিছিল। এলফিনষ্টোনৰ (১৮১৫) বিৱৰণ অনুসৰি, কান্দাহাৰৰ আটাইতকৈ ওখ অট্টালিকাবোৰৰ গৰাকী আছিল হিন্দুসকল। লামছডেনে কান্দাহাৰত হিন্দুসকলৰ মালিকানাধীন ৩৫০খন দোকানৰ তথ্য নথিভুক্ত কৰিছিল। কান্দাহাৰৰ বিত্তীয় লেনদেন, বহুমূলীয়া ধাতু আৰু বস্ত্ৰৰ ব্যৱসায় আদি সকলোবোৰ মূলত শিখ আৰু হিন্দু ব্যৱসায়ীসকলে চম্ভালিছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=Kandahar i. Historical Geography to 1979 |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/kandahar-historical-geography-to-1979 |access-date=1 January 2017 |date=15 December 2010 |volume=XV |pages=466–475 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117091401/http://www.iranicaonline.org/articles/kandahar-historical-geography-to-1979 |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> পেশোৱাৰী আৰু [[শিকাৰপুৰ, সিন্ধু|শিকাৰপুৰী]] ভাৰতীয় ব্যৱসায়ীসকল মধ্য এছিয়াৰ ব্যৱসায়-বাণিজ্যৰ সৈতে জড়িত আছিল। শিকাৰপুৰী ব্যৱসায়ীসকলে [[বুখাৰা আমিৰশ্বাহী|বুখাৰা আমিৰশ্বাহীত]] শস্যৰ ব্যৱসায় আৰু [[ফাৰগানা]]ৰ কপাহৰ খেতিত বিনিয়োগ কৰিছিল। তেওঁলোকে বুখাৰাত আইনীভাৱে সুতৰ বিনিময়ত ধন ধাৰে দিয়া (Money lending) ব্যৱসায়ো কৰিছিল, যিটো কৰাৰ তেওঁলোকৰ [[ৰাছিয়ান তুৰ্কীস্তান]]ত কোনো আইনী অধিকাৰ নাছিল।<ref>{{Cite book |author=Claude Markovits |url=https://books.google.com/books?id=M2vu7Odjz6kC |title=The Global World of Indian Merchants, 1750–1947: Traders of Sind from Bukhara to Panama |date=22 June 2000 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-43127-9 |page=191 |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210713032126/https://books.google.com/books?id=M2vu7Odjz6kC |archive-date=13 July 2021 |url-status=live}}</ref> চমৰকন্দত ইহুদী, হিন্দু, [[বেলুচ লোক|বেলুচ]], পাৰ্চী আৰু আৰৱীয়সকলে একেলগে বসবাস কৰিছিল; আনহাতে ইৰানৰ বেলুচিস্তান আৰু [[খোৰাচান]] অঞ্চলত হিন্দু আৰু [[বাহাই ধৰ্ম|বাহাই]] ধৰ্মাৱলম্বী লোকসকলে বাস কৰিছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |title=ETHNOGRAPHY (Text) |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/ethnography-i |access-date=1 January 2017 |date=15 December 1998 |volume=IX |pages=9–28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117060912/http://www.iranicaonline.org/articles/ethnography-i |archive-date=17 November 2016 |url-status=live}}</ref> উইঘুৰ ব্যৱসায়ীসকলে হিন্দু সুতখোৰসকলক (Usurers) তেওঁলোকে গৰুৰ মাংস খাই নেকি বুলি চিঞৰি চিঞৰি সুধি বা তেওঁলোকৰ থকা ঠাইৰ আশপাশে গৰুৰ ছাল ওলমাই থৈ হাৰাশাস্তি কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও ১৯০৭ চনত [[পোছকাম কাউণ্টি, ছিনজিয়াং|পোছকাম]] আৰু [[য়াৰকাণ্ড কাউণ্টি|য়াৰকাণ্ড]]ত উইঘুৰ মহিলাক বিয়া কৰোৱাৰ অপৰাধত উইঘুৰ পুৰুষসকলে দিত্তী ৰামৰ দৰে হিন্দুসকলৰ ওপৰত আক্ৰমণ চলাই দাঙ্গাৰ সৃষ্টি কৰিছিল। তেওঁলোকে এই ভাৰতীয়সকলৰ শিৰোচ্ছেদ কৰিবলৈ দাবী জনাইছিল আৰু শিল দলিয়াই হত্যা কৰিছিল, যাৰ ফলত এক তীব্ৰ [[হিন্দুবিদ্বেষ|হিন্দুবিৰোধী হিংসাত্মক পৰিৱেশ]]ৰ সৃষ্টি হৈছিল।<ref>{{cite thesis |last=Schluessel |first=Eric T |title=The Muslim Emperor of China: Everyday. Politics in Colonial Xinjiang, 1877-1933 |type=Doctoral dissertation |publisher=Harvard |url=https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/33493602/SCHLUESSEL-DISSERTATION-2016.pdf |pages=207, 208 |archive-date=2022-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922115430/https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/33493602/SCHLUESSEL-DISSERTATION-2016.pdf |url-status=live}}</ref> আনকি হিন্দু ধৰ্মী ভাৰতীয় সুতখোৰসকলে এটা ধৰ্মীয় শোভাযাত্ৰা উলিওৱাৰ বাবেও মুছলমান উইঘুৰসকলে তেওঁলোকৰ ওপৰত জঘন্য আক্ৰমণ চলাইছিল।<ref>{{cite book |last1=Hultvall |first1=John |title=Mission and Revolution in Central Asia The MCCS Mission Work in Eastern Turkestan 1892-1938 |url=https://equmeniakyrkan.se/wp-content/uploads/2019/12/mission-and-revolution-part-1-hultvall-eng.pdf |pages=8 |archive-date=2022-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220428002913/https://equmeniakyrkan.se/wp-content/uploads/2019/12/mission-and-revolution-part-1-hultvall-eng.pdf |url-status=live}}</ref> ১৮৯৬ চনত দুজন উইঘুৰ তুৰ্কীয়ে এজন হিন্দু ব্যৱসায়ীক আক্ৰমণ কৰাৰ অপৰাধত ব্ৰিটিছ কনচুল [[মেকাৰ্টনী দূতাবাস|মেকাৰ্টনীয়ে]] দোষী উইঘুৰ দুজনক চাবুকেৰে কোবাই শাস্তি দিবলৈ দাবী জনাইছিল।<ref>{{cite book |last1=Nightingale |last2=Skrine |last2=C.P. |title=Macartney at Kashgar: New Light on British, Chinese and Russian Activities in Sinkiang, 1890-1918 |date=2013 |publisher=Routledge |isbn=978-1136576164 |edition=reprint |url=https://books.google.com/books?id=Bbr5AQAAQBAJ&dq=sharpcut+horse+turki&pg=PT93}}</ref> [[ছিনজিয়াং|ছিনজিয়াং]]ত থকা ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ হিন্দু পটভূমিৰ সুতখোৰ আৰু ব্যৱসায়ীসকলৰ নিৰাপত্তা ব্ৰিটিছ কনচুল জেনেৰেলৰ দ্বাৰা সুনিশ্চিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Officially+protect+rights+traders+money+lenders+eastern+end+parish+roughly&pg=PA97 |title=Setting the East Ablaze: On Secret Service in Bolshevik Asia |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0-19-280212-5 |pages=97– |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120459/https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Officially+protect+rights+traders+money+lenders+eastern+end+parish+roughly&pg=PA97 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=although+messages+morse+telegraph+line+wireless+invaluable+radio+disposal+rounded&pg=PT57 |title=Setting the East Ablaze: Lenin's Dream of an Empire in Asia |date=16 February 2012 |publisher=Hodder & Stoughton |isbn=978-1-84854-725-4 |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120458/https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=although+messages+morse+telegraph+line+wireless+invaluable+radio+disposal+rounded&pg=PT57 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref> ৰাছিয়ান শৰণাৰ্থী, মিছনেৰী আৰু ব্ৰিটিছ-ভাৰতীয় হিন্দু ব্যৱসায়ীসকল প্ৰায়েই [[কাছগাৰ|কাছগাৰী]] গুণ্ডাবাহিনীৰ লক্ষ্য হৈ পৰিছিল, যাৰ বাবে ব্ৰিটেইনৰ কনচুলেট জেনেৰেলৰ কাৰ্যালয়টো তেওঁলোকৰ বাবে এটা আশ্ৰয়স্থল স্বৰূপ আছিল।<ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Gillan+refuge+Hindu+money+lenders+traders+citizenship+Russians&pg=PA191 |title=Setting the East Ablaze: On Secret Service in Bolshevik Asia |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0-19-280212-5 |pages=191– |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120454/https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&q=Gillan+refuge+Hindu+money+lenders+traders+citizenship+Russians&pg=PA191 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=pay+any+attention+flee+intelligence+sergeants+posted+impossible+tours&pg=PT107 |title=Setting the East Ablaze: Lenin's Dream of an Empire in Asia |date=16 February 2012 |publisher=Hodder & Stoughton |isbn=978-1-84854-725-4 |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120453/https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=pay+any+attention+flee+intelligence+sergeants+posted+impossible+tours&pg=PT107 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref> [[পূব তুৰ্কীস্তান প্ৰথম প্ৰজাতন্ত্ৰ|পূব তুৰ্কীস্তান প্ৰথম প্ৰজাতন্ত্ৰ]]ৰ সময়ত শেম্বা বজাৰত উইঘুৰসকলৰ হাতত দুজন হিন্দু ধৰ্মী লোক অত্যন্ত নিষ্ঠুৰ আৰু মধ্যযুগীয় বৰ্বৰতাৰে প্ৰাণ হেৰুৱাব lগা হৈছিল।<ref>{{Cite book |author=Andrew D. W. Forbes |url=https://books.google.com/books?id=IAs9AAAAIAAJ&pg=PA76 |title=Warlords and Muslims in Chinese Central Asia: A Political History of Republican Sinkiang 1911–1949 |date=9 October 1986 |publisher=CUP Archive |isbn=978-0-521-25514-1 |pages=76– |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522170728/https://books.google.com/books?id=IAs9AAAAIAAJ&pg=PA76 |archive-date=22 May 2020 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth&pg=PT122 |title=Setting the East Ablaze: Lenin's Dream of an Empire in Asia |date=16 February 2012 |publisher=Hodder & Stoughton |isbn=978-1-84854-725-4 |access-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120450/https://books.google.com/books?id=e4Q5AgAAQBAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth&pg=PT122 |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Peter Hopkirk |url=https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&pg=PA222 |title=Setting the East Ablaze: On Secret Service in Bolshevik Asia |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0-19-280212-5 |pages=222– |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522170637/https://books.google.com/books?id=EojH3awYyHMC&pg=PA222 |archive-date=22 May 2020 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |author=Nils Peter Ambolt |url=https://books.google.com/books?id=HH1CAAAAIAAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth |title=Karavan: Travels in Eastern Turkestan |publisher=Blackie & son, limited |year=1939 |page=169 |access-date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412120457/https://books.google.com/books?id=HH1CAAAAIAAJ&q=Hindus+methods+mediaeval+cruelty+ears+tongues+eyes+teeth |archive-date=12 April 2021 |url-status=live}}</ref> হত্যা কৰা ব্ৰিটিছ ভাৰতীয়সকলৰ বহুমূলীয়া সামগ্ৰীসমূহ লুণ্ঠন কৰা হৈছিল। === দক্ষিণ-পূব এছিয়া === {{see also|দক্ষিণ-পূব এছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম|দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্ম|চিটি}} === ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক শাসন (১৬১২ ৰ পৰা ১৯৪৭) === {{see also|ব্ৰিটিছ ৰাজ}} === স্বাধীনতা-পৰৱৰ্তী কাল === [[File:India Square JC jeh.JPG|thumb|right|সমগ্ৰ বিশ্বৰ বিভিন্ন [[মহানগৰীয় অঞ্চল]]ত ভাৰতীয় মূলৰ লোকসকলে এক উচ্চ [[জনগাঁথনিগত পৰিচিতি]] অৰ্জন কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে, যাৰ ভিতৰত যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ [[নিউ জাৰ্চি]]ৰ [[জাৰ্চি চিটি, নিউ জাৰ্চি#জনগাঁথনি|জাৰ্চি চিটি]]ৰ [[ইণ্ডিয়া স্কোৱাৰ]] (''লিটল [[বম্বে]]''<ref>Kiniry, Laura. "Moon Handbooks New Jersey", Avalon Travel Publishing, 2006. pg. 34 {{ISBN|1-56691-949-5}}. Retrieved 11 April 2015.</ref>) অন্যতম, যিটো [[পশ্চিম গোলাৰ্ধ]]ৰ ভিতৰতে এছিয়ান ভাৰতীয়সকলৰ সৰ্বাধিক কেন্দ্ৰীভূত বাসস্থান হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref>{{Cite news |author=Laryssa Wirstiuk |date=21 April 2014 |title=Neighborhood Spotlight: Journal Square |work=Jersey City Independent |url=http://www.jerseycityindependent.com/2014/04/neighborhood-spotlight-journal-square/ |url-status=dead |access-date=11 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630085618/http://www.jerseycityindependent.com/2014/04/neighborhood-spotlight-journal-square/ |archive-date=30 June 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180630085618/http://www.jerseycityindependent.com/2014/04/neighborhood-spotlight-journal-square/ |archivedate=30 June 2018 |deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web |title=Yearbook of Immigration Statistics: 2012 Supplemental Table 2 |url=https://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/immigration-statistics/yearbook/2012/LPR/immsuptable2d.xls |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141222152450/http://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/immigration-statistics/yearbook/2012/LPR/immsuptable2d.xls |archive-date=22 December 2014 |access-date=11 April 2015 |publisher=US Department of Homeland Security}}</ref><ref>{{Cite web |title=Yearbook of Immigration Statistics: 2011 Supplemental Table 2 |url=https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/yearbook/2011/immsuptable2d.xls |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170707193758/https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/yearbook/2011/immsuptable2d.xls |archive-date=7 July 2017 |access-date=11 April 2015 |publisher=US Department of Homeland Security}}</ref><ref>{{Cite web |title=Yearbook of Immigration Statistics: 2010 Supplemental Table 2 |url=https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/yearbook/2010/immsuptable2d.xls |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170707181534/https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/yearbook/2010/immsuptable2d.xls |archive-date=7 July 2017 |access-date=11 April 2015 |publisher=Department of Homeland Security}}</ref>]] [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]]ৰ পৰা স্বাধীনতা লাভ কৰাৰ পিছত, দেশৰ অন্তৰ্ভাগৰ প্ৰব্ৰজনৰ বিপৰীতে চৰকাৰৰ জ্যেষ্ঠ নেতাসকলে ঐতিহাসিকভাৱে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰব্ৰজনৰ ওপৰত কোনো বিশেষ মন্তব্য কৰা নাই। ইয়াৰ পৰিণতিত, ই কেৱল তেনে কিছুমান ৰাজ্যৰ বাবেহে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক বিষয় হৈ ৰৈছে যিবোৰ ৰাজ্যৰ বুজনসংখ্যক লোক বিদেশলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছে, যেনে— [[কেৰালা]], [[পঞ্জাব (ভাৰত)|পঞ্জাব]], [[তামিলনাডু]] আৰু কিছু পৰিমাণে [[গুজৰাট]], [[অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ]] আৰু [[গোৱা]]। অৱশ্যে, এই প্ৰব্ৰজন প্ৰক্ৰিয়াটোৱে বুজনসংখ্যক ভাৰতীয় জনসংখ্যা থকা দেশসমূহৰ সৈতে ভাৰতৰ অৰ্থনৈতিক ([[বিদেশী প্ৰত্যক্ষ বিনিয়োগ]]), সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক সম্পৰ্ক ৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত এক মুখ্য চালিকা শক্তি হিচাপে কাম কৰি আহিছে। উদাহৰণস্বৰূপে, ২০০৮ চনত স্বাক্ষৰিত হোৱা [[ভাৰত-আমেৰিকা অসামৰিক পৰমাণু চুক্তি]]ৰ ক্ষেত্ৰত [[ভাৰতীয় আমেৰিকানসকল|ভাৰতীয় আমেৰিকানসকলে]] চলোৱা তীব্ৰ লবীঙৰ প্ৰভাৱ অপৰিসীম আছিল।<ref>{{Cite web |last=Rao |first=Ashok |date=2013-03-17 |title=The Indian Diaspora - Past, Present and Future |url=https://www.america-times.com/the-indian-diaspora-past-present-and-future/ |access-date=2024-08-30 |website=The America Times |language=en-US}}</ref> ==আৰু চাওক== *[[:en:Category:Indian_diaspora|''ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী সম্পৰ্কে সকলো প্ৰবন্ধ'']] ''(ইংৰাজীত)'' *[[বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী]] *[[দক্ষিণ-পূব এছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম]] *[[দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্ম]] *[[ব্ৰিটিছ ৰাজ]] ==টোকা== <references group="টোকা"/> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] 8n377pncs1kcvh20zjh7vq0rgf5wqsn 14 140329 645470 2026-10-16T12:32:59Z Kandarpajit Kallol 6257 Created blank page 645470 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 645471 645470 2026-10-16T12:33:53Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:ভাৰত]] using [[WP:HC|HotCat]] 645471 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:ভাৰত]] 99bxih2viprg9sivx033l7md5hlv9lm 645504 645471 2026-10-16T13:40:05Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] using [[WP:HC|HotCat]] 645504 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:ভাৰত]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] i48c0xoqxql2irgzaro25h4tw8djvxq 0 140330 645494 2026-10-16T13:31:11Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645494 wikitext text/x-wiki '''শ্বাহ মাখদুম বিমানবন্দৰ''', [[ৰাজশাহী]] (IATA: RJH, ICAO: VGRJ) হৈছে বাংলাদেশৰ ৰাজশাহী ডিভিজনৰ প্ৰধান চহৰ ৰাজশাহীত[2] সেৱা আগবঢ়োৱা এটা ঘৰুৱা বিমানবন্দৰ। ই ৰাজশাহী চহৰৰ মাজ-মজিয়াৰপৰা প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ উত্তৰ দিশত নৌহাটাত অৱস্থিত আৰু চুফী সাধু [[শ্বাহ মখদুম]] ৰূপোছৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। বিমানবন্দৰটোৱে দুখন উৰণ প্ৰশিক্ষণ একাডেমীৰ ভিত্তি হিচাপেও কাম কৰে। gbea08xdn1jglb1b1q0v0y38izlm4sg 645495 645494 2026-10-16T13:33:17Z Pranamikaadhikary 27435 645495 wikitext text/x-wiki '''শ্বাহ মাখদুম বিমানবন্দৰ''', [[ৰাজশাহী]] (IATA: RJH, ICAO: VGRJ) হৈছে বাংলাদেশৰ ৰাজশাহী ডিভিজনৰ প্ৰধান চহৰ ৰাজশাহীত[2] সেৱা আগবঢ়োৱা এটা ঘৰুৱা বিমানবন্দৰ। ই ৰাজশাহী চহৰৰ মাজ-মজিয়াৰপৰা প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ উত্তৰ দিশত নৌহাটাত অৱস্থিত আৰু চুফী সাধু [[শ্বাহ মখদুম]] ৰূপোছৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। বিমানবন্দৰটোৱে দুখন উৰণ প্ৰশিক্ষণ একাডেমীৰ ভিত্তি হিচাপেও কাম কৰে। ==সুবিধাসমূহ== গড় সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা ৫৫ ফুট (১৭ মিটাৰ) উচ্চতাত এই বিমানবন্দৰটো অৱস্থিত। ইয়াত একমাত্ৰ এটা ৰাণৱে আছে, যিটোক ১৭/৩৫ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াৰ পৃষ্ঠভাগ ১,৮২৯ বাই ৩০ মিটাৰ (৬,০০১ ফুট × ৯৮ ফুট)।[2] ==বিকাশ== বিমানবন্দৰটোৰ বৰ্তমানৰ সুবিধাসমূহ বৃদ্ধিৰ বাবে এটা প্ৰকল্প চলি আছে। উন্নয়ন প্ৰকল্প সমাপ্ত কৰাৰ পিছত টাৰ্মিনেলটোৰ মুঠ ৩১০০০ বৰ্গফুট এলেকা হ’ব। ৰাণৱেৰ দৈৰ্ঘ্য ১০০০০ ফুট দীঘল আৰু ১৫০ ফুট বহল হ’ব। এপ্ৰ'ন ২৭৫×২৫০ ফুট হ'ব।[4][5] ২০২৪ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ঘোষণা কৰা হয় যে বিমানবন্দৰটোক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হ'ব।[6][7] ==বিমান সংস্থা আৰু গন্তব্যস্থান== ২০২২ চনৰ ১৭ নৱেম্বৰত নভ’এয়াৰে ঢাকাৰ বাহিৰে আন চহৰৰ বিমান চলাচল কৰা দেশৰ প্ৰথমটো বিমান সংস্থা হিচাপে পৰিগণিত হয় আৰু ৰাজশাহীক কক্স বজাৰৰ সৈতে সংযোগ কৰে।[8] l3knbpf7t35y57wytdaocqpw9wcoi3s 645496 645495 2026-10-16T13:34:08Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645496 wikitext text/x-wiki '''শ্বাহ মাখদুম বিমানবন্দৰ''', [[ৰাজশাহী]] (IATA: RJH, ICAO: VGRJ) হৈছে বাংলাদেশৰ ৰাজশাহী ডিভিজনৰ প্ৰধান চহৰ ৰাজশাহীত[2] সেৱা আগবঢ়োৱা এটা ঘৰুৱা বিমানবন্দৰ। ই ৰাজশাহী চহৰৰ মাজ-মজিয়াৰপৰা প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ উত্তৰ দিশত নৌহাটাত অৱস্থিত আৰু চুফী সাধু [[শ্বাহ মখদুম]] ৰূপোছৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। বিমানবন্দৰটোৱে দুখন উৰণ প্ৰশিক্ষণ একাডেমীৰ ভিত্তি হিচাপেও কাম কৰে। ==সুবিধাসমূহ== গড় সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা ৫৫ ফুট (১৭ মিটাৰ) উচ্চতাত এই বিমানবন্দৰটো অৱস্থিত। ইয়াত একমাত্ৰ এটা ৰাণৱে আছে, যিটোক ১৭/৩৫ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াৰ পৃষ্ঠভাগ ১,৮২৯ বাই ৩০ মিটাৰ (৬,০০১ ফুট × ৯৮ ফুট)।[2] ==বিকাশ== বিমানবন্দৰটোৰ বৰ্তমানৰ সুবিধাসমূহ বৃদ্ধিৰ বাবে এটা প্ৰকল্প চলি আছে। উন্নয়ন প্ৰকল্প সমাপ্ত কৰাৰ পিছত টাৰ্মিনেলটোৰ মুঠ ৩১০০০ বৰ্গফুট এলেকা হ’ব। ৰাণৱেৰ দৈৰ্ঘ্য ১০০০০ ফুট দীঘল আৰু ১৫০ ফুট বহল হ’ব। এপ্ৰ'ন ২৭৫×২৫০ ফুট হ'ব।[4][5] ২০২৪ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ঘোষণা কৰা হয় যে বিমানবন্দৰটোক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হ'ব।[6][7] ==বিমান সংস্থা আৰু গন্তব্যস্থান== ২০২২ চনৰ ১৭ নৱেম্বৰত নভ’এয়াৰে ঢাকাৰ বাহিৰে আন চহৰৰ বিমান চলাচল কৰা দেশৰ প্ৰথমটো বিমান সংস্থা হিচাপে পৰিগণিত হয় আৰু ৰাজশাহীক কক্স বজাৰৰ সৈতে সংযোগ কৰে।[8] <!-- Please use only independent sources, not the airport or airline as they are not independent. --> {{Airport-dest-list|3rdcoltitle={{Abbr|Refs.|References}}|3rdcolunsortable=yes <!-- --> |[[Biman Bangladesh Airlines]] | [[Shahjalal International Airport|Dhaka]] |<ref>{{cite web |title=Flight Schedule -Biman Bangladesh |url=https://www.biman-airlines.com/flights/schedule |website=biman-airlines.com |access-date=11 January 2020}}</ref> <!-- --> |[[Novoair]] | [[Cox's Bazar Airport|Cox's Bazar]], [[Shahjalal International Airport|Dhaka]] |<ref>[https://www.flynovoair.com/destinations flynovoair.com - Destinations] retrieved 11 January 2020</ref> <!-- --> |[[US-Bangla Airlines]] | [[Shahjalal International Airport|Dhaka]] |<ref>{{cite news |script-title=bn:সৈয়দপুৰ, ৰাজশাহী ও বৰিশালে ইউএস বাংলাৰ অতিৰিক্ত ফ্লাইট |url=https://www.prothomalo.com/economy/article/1627328/ |access-date=11 December 2019 |work=Prothom Alo |language=bn}}</ref> <!-- --> }} 0b44qn9dga9dlhbv0dmwrc4ka3ofw1d 645498 645496 2026-10-16T13:36:35Z Pranamikaadhikary 27435 /* বিমান সংস্থা আৰু গন্তব্যস্থান */ 645498 wikitext text/x-wiki '''শ্বাহ মাখদুম বিমানবন্দৰ''', [[ৰাজশাহী]] (IATA: RJH, ICAO: VGRJ) হৈছে বাংলাদেশৰ ৰাজশাহী ডিভিজনৰ প্ৰধান চহৰ ৰাজশাহীত[2] সেৱা আগবঢ়োৱা এটা ঘৰুৱা বিমানবন্দৰ। ই ৰাজশাহী চহৰৰ মাজ-মজিয়াৰপৰা প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ উত্তৰ দিশত নৌহাটাত অৱস্থিত আৰু চুফী সাধু [[শ্বাহ মখদুম]] ৰূপোছৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। বিমানবন্দৰটোৱে দুখন উৰণ প্ৰশিক্ষণ একাডেমীৰ ভিত্তি হিচাপেও কাম কৰে। ==সুবিধাসমূহ== গড় সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা ৫৫ ফুট (১৭ মিটাৰ) উচ্চতাত এই বিমানবন্দৰটো অৱস্থিত। ইয়াত একমাত্ৰ এটা ৰাণৱে আছে, যিটোক ১৭/৩৫ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াৰ পৃষ্ঠভাগ ১,৮২৯ বাই ৩০ মিটাৰ (৬,০০১ ফুট × ৯৮ ফুট)।[2] ==বিকাশ== বিমানবন্দৰটোৰ বৰ্তমানৰ সুবিধাসমূহ বৃদ্ধিৰ বাবে এটা প্ৰকল্প চলি আছে। উন্নয়ন প্ৰকল্প সমাপ্ত কৰাৰ পিছত টাৰ্মিনেলটোৰ মুঠ ৩১০০০ বৰ্গফুট এলেকা হ’ব। ৰাণৱেৰ দৈৰ্ঘ্য ১০০০০ ফুট দীঘল আৰু ১৫০ ফুট বহল হ’ব। এপ্ৰ'ন ২৭৫×২৫০ ফুট হ'ব।[4][5] ২০২৪ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ঘোষণা কৰা হয় যে বিমানবন্দৰটোক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হ'ব।[6][7] ==বিমান সংস্থা আৰু গন্তব্যস্থান== ২০২২ চনৰ ১৭ নৱেম্বৰত নভ’এয়াৰে ঢাকাৰ বাহিৰে আন চহৰৰ বিমান চলাচল কৰা দেশৰ প্ৰথমটো বিমান সংস্থা হিচাপে পৰিগণিত হয় আৰু ৰাজশাহীক কক্স বজাৰৰ সৈতে সংযোগ কৰে।[8] <!-- Please use only independent sources, not the airport or airline as they are not independent. --> {{Airport-dest-list|3rdcoltitle={{Abbr|Refs.|References}}|3rdcolunsortable=yes <!-- --> |[[বিমান বাংলাদেশ এয়াৰলাইনছ্]] | [[শ্বাহজালাল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|ঢাকা]] |<ref>{{cite web |title=Flight Schedule -Biman Bangladesh |url=https://www.biman-airlines.com/flights/schedule |website=biman-airlines.com |access-date=11 January 2020}}</ref> <!-- --> |[[নভোয়াৰ]] | [[কক্সবাজাৰ বিমানবন্দৰ|কক্স বাজাৰ]], [[শ্বাহজালাল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|ঢাকা]] |<ref>[https://www.flynovoair.com/destinations flynovoair.com - Destinations] retrieved 11 January 2020</ref> <!-- --> |[[ইউএছ-বাংলা বিমানবন্দৰ]] | [[শ্বাহজালাল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|ঢাকা]] |<ref>{{cite news |script-title=bn:সৈয়দপুৰ, ৰাজশাহী ও বৰিশালে ইউএস বাংলাৰ অতিৰিক্ত ফ্লাইট |url=https://www.prothomalo.com/economy/article/1627328/ |access-date=11 December 2019 |work=Prothom Alo |language=bn}}</ref> <!-- --> }} ris3ocxh4bbmsubmgz3ootrxqkkx3j7 645499 645498 2026-10-16T13:36:53Z Pranamikaadhikary 27435 /* বিমান সংস্থা আৰু গন্তব্যস্থান */ 645499 wikitext text/x-wiki '''শ্বাহ মাখদুম বিমানবন্দৰ''', [[ৰাজশাহী]] (IATA: RJH, ICAO: VGRJ) হৈছে বাংলাদেশৰ ৰাজশাহী ডিভিজনৰ প্ৰধান চহৰ ৰাজশাহীত[2] সেৱা আগবঢ়োৱা এটা ঘৰুৱা বিমানবন্দৰ। ই ৰাজশাহী চহৰৰ মাজ-মজিয়াৰপৰা প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ উত্তৰ দিশত নৌহাটাত অৱস্থিত আৰু চুফী সাধু [[শ্বাহ মখদুম]] ৰূপোছৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। বিমানবন্দৰটোৱে দুখন উৰণ প্ৰশিক্ষণ একাডেমীৰ ভিত্তি হিচাপেও কাম কৰে। ==সুবিধাসমূহ== গড় সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা ৫৫ ফুট (১৭ মিটাৰ) উচ্চতাত এই বিমানবন্দৰটো অৱস্থিত। ইয়াত একমাত্ৰ এটা ৰাণৱে আছে, যিটোক ১৭/৩৫ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াৰ পৃষ্ঠভাগ ১,৮২৯ বাই ৩০ মিটাৰ (৬,০০১ ফুট × ৯৮ ফুট)।[2] ==বিকাশ== বিমানবন্দৰটোৰ বৰ্তমানৰ সুবিধাসমূহ বৃদ্ধিৰ বাবে এটা প্ৰকল্প চলি আছে। উন্নয়ন প্ৰকল্প সমাপ্ত কৰাৰ পিছত টাৰ্মিনেলটোৰ মুঠ ৩১০০০ বৰ্গফুট এলেকা হ’ব। ৰাণৱেৰ দৈৰ্ঘ্য ১০০০০ ফুট দীঘল আৰু ১৫০ ফুট বহল হ’ব। এপ্ৰ'ন ২৭৫×২৫০ ফুট হ'ব।[4][5] ২০২৪ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ঘোষণা কৰা হয় যে বিমানবন্দৰটোক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হ'ব।[6][7] ==বিমান সংস্থা আৰু গন্তব্যস্থান== ২০২২ চনৰ ১৭ নৱেম্বৰত নভ’এয়াৰে ঢাকাৰ বাহিৰে আন চহৰৰ বিমান চলাচল কৰা দেশৰ প্ৰথমটো বিমান সংস্থা হিচাপে পৰিগণিত হয় আৰু ৰাজশাহীক কক্স বজাৰৰ সৈতে সংযোগ কৰে।[8] <!-- Please use only independent sources, not the airport or airline as they are not independent. --> {{Airport-dest-list|3rdcoltitle={{Abbr|Refs.|References}}|3rdcolunsortable=yes <!-- --> |[[বিমান বাংলাদেশ এয়াৰলাইনছ্]] | [[শ্বাহজালাল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|ঢাকা]] |<ref>{{cite web |title=Flight Schedule -Biman Bangladesh |url=https://www.biman-airlines.com/flights/schedule |website=biman-airlines.com |access-date=11 January 2020}}</ref> <!-- --> |[[নভোয়াৰ]] | [[কক্সবাজাৰ বিমানবন্দৰ|কক্স বাজাৰ]], [[শ্বাহজালাল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|ঢাকা]] |<ref>[https://www.flynovoair.com/destinations flynovoair.com - Destinations] retrieved 11 January 2020</ref> <!-- --> |[[ইউএছ-বাংলা বিমানবন্দৰ]] | [[শ্বাহজালাল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|ঢাকা]] |<ref>{{cite news |script-title=bn:সৈয়দপুৰ, ৰাজশাহী ও বৰিশালে ইউএস বাংলাৰ অতিৰিক্ত ফ্লাইট |url=https://www.prothomalo.com/economy/article/1627328/ |access-date=11 December 2019 |work=Prothom Alo |language=bn}}</ref> <!-- --> }} ==তথ্যসূত্ৰ== tac24j47tngtpyh7cszwjtbn88n0p5p 645501 645499 2026-10-16T13:37:13Z Pranamikaadhikary 27435 /* বিমান সংস্থা আৰু গন্তব্যস্থান */ 645501 wikitext text/x-wiki '''শ্বাহ মাখদুম বিমানবন্দৰ''', [[ৰাজশাহী]] (IATA: RJH, ICAO: VGRJ) হৈছে বাংলাদেশৰ ৰাজশাহী ডিভিজনৰ প্ৰধান চহৰ ৰাজশাহীত[2] সেৱা আগবঢ়োৱা এটা ঘৰুৱা বিমানবন্দৰ। ই ৰাজশাহী চহৰৰ মাজ-মজিয়াৰপৰা প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ উত্তৰ দিশত নৌহাটাত অৱস্থিত আৰু চুফী সাধু [[শ্বাহ মখদুম]] ৰূপোছৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। বিমানবন্দৰটোৱে দুখন উৰণ প্ৰশিক্ষণ একাডেমীৰ ভিত্তি হিচাপেও কাম কৰে। ==সুবিধাসমূহ== গড় সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা ৫৫ ফুট (১৭ মিটাৰ) উচ্চতাত এই বিমানবন্দৰটো অৱস্থিত। ইয়াত একমাত্ৰ এটা ৰাণৱে আছে, যিটোক ১৭/৩৫ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াৰ পৃষ্ঠভাগ ১,৮২৯ বাই ৩০ মিটাৰ (৬,০০১ ফুট × ৯৮ ফুট)।[2] ==বিকাশ== বিমানবন্দৰটোৰ বৰ্তমানৰ সুবিধাসমূহ বৃদ্ধিৰ বাবে এটা প্ৰকল্প চলি আছে। উন্নয়ন প্ৰকল্প সমাপ্ত কৰাৰ পিছত টাৰ্মিনেলটোৰ মুঠ ৩১০০০ বৰ্গফুট এলেকা হ’ব। ৰাণৱেৰ দৈৰ্ঘ্য ১০০০০ ফুট দীঘল আৰু ১৫০ ফুট বহল হ’ব। এপ্ৰ'ন ২৭৫×২৫০ ফুট হ'ব।[4][5] ২০২৪ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ঘোষণা কৰা হয় যে বিমানবন্দৰটোক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হ'ব।[6][7] ==বিমান সংস্থা আৰু গন্তব্যস্থান== ২০২২ চনৰ ১৭ নৱেম্বৰত নভ’এয়াৰে ঢাকাৰ বাহিৰে আন চহৰৰ বিমান চলাচল কৰা দেশৰ প্ৰথমটো বিমান সংস্থা হিচাপে পৰিগণিত হয় আৰু ৰাজশাহীক কক্স বজাৰৰ সৈতে সংযোগ কৰে।<ref>{{cite news |title=Novoair starts Rajshahi-Cox's Bazar direct flights |url=https://www.tbsnews.net/economy/aviation/novoair-starts-rajshahi-coxs-bazar-direct-flights-533510 |access-date=19 December 2022 |work=The Business Standard |date=17 November 2022 |language=en}}</ref> <!-- Please use only independent sources, not the airport or airline as they are not independent. --> {{Airport-dest-list|3rdcoltitle={{Abbr|Refs.|References}}|3rdcolunsortable=yes <!-- --> |[[বিমান বাংলাদেশ এয়াৰলাইনছ্]] | [[শ্বাহজালাল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|ঢাকা]] |<ref>{{cite web |title=Flight Schedule -Biman Bangladesh |url=https://www.biman-airlines.com/flights/schedule |website=biman-airlines.com |access-date=11 January 2020}}</ref> <!-- --> |[[নভোয়াৰ]] | [[কক্সবাজাৰ বিমানবন্দৰ|কক্স বাজাৰ]], [[শ্বাহজালাল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|ঢাকা]] |<ref>[https://www.flynovoair.com/destinations flynovoair.com - Destinations] retrieved 11 January 2020</ref> <!-- --> |[[ইউএছ-বাংলা বিমানবন্দৰ]] | [[শ্বাহজালাল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|ঢাকা]] |<ref>{{cite news |script-title=bn:সৈয়দপুৰ, ৰাজশাহী ও বৰিশালে ইউএস বাংলাৰ অতিৰিক্ত ফ্লাইট |url=https://www.prothomalo.com/economy/article/1627328/ |access-date=11 December 2019 |work=Prothom Alo |language=bn}}</ref> <!-- --> }} ==তথ্যসূত্ৰ== kutrw24ubh8dwpygnp3a7f3lojw69bl 645502 645501 2026-10-16T13:37:48Z Pranamikaadhikary 27435 645502 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Shah Makhdum Airport, Rajshahi | native_name = শাহ মাকদুম বিমানবন্দর, রাজশাহী | image = Shah Makhdum Airport, Rajshahi, Bangladesh.JPG | image_size = 250 | IATA = RJH | ICAO = VGRJ | pushpin_map = Bangladesh | pushpin_caption = Location of airport in Bangladesh | pushpin_label = '''RJH''' | pushpin_label_position = right | type = Public | owner = | operator = [[Civil Aviation Authority, Bangladesh]] | area_served = [[Rajshahi]] | location = <!--if different than above--> | elevation_f = 55 | elevation_m = 16.8 | coordinates = {{coord|24|26|13|N|088|36|59|E|region:BD_type:airport|display=inline,title}} | website = | metric_rwy = y | r1_number = 17/35 | r1_length_m = 1,829 | r1_length_f = 6,000 | r1_surface = Asphalt | stat_year = January 2018 – January 2018 | stat1_header = Passengers | stat1_data = 83,451 {{increase}} <!--Do not change or remove the figures, these are strictly as per the sources mentioned below and changing them will cause conflicting with sources.--> | stat2_header = Aircraft movements | stat2_data = | stat3_header = Cargo tonnage | stat3_data = | footnotes = Source:<ref>{{cite web |title=Bangladesh Air Traffic Movement: Passenger: Aerodrome: Rajshahi |url=https://www.ceicdata.com/en/bangladesh/air-traffic-movement/air-traffic-movement-passenger-aerodrome-rajshahi|access-date=10 January 2020}}</ref> [[DAFIF]]<ref name="WAD">{{usurped|1={{Deprecated archive|url=https://archive.today/20130217020001/http://www.worldaerodata.com/wad.cgi?airport=VGRJ|title=Airport information for VGRJ}}}} from [[DAFIF]] (effective October 2006)</ref><ref name="GCM">{{GCM|RJH|source=DAFIF}}</ref> }} '''শ্বাহ মাখদুম বিমানবন্দৰ''', [[ৰাজশাহী]] (IATA: RJH, ICAO: VGRJ) হৈছে বাংলাদেশৰ ৰাজশাহী ডিভিজনৰ প্ৰধান চহৰ ৰাজশাহীত[2] সেৱা আগবঢ়োৱা এটা ঘৰুৱা বিমানবন্দৰ। ই ৰাজশাহী চহৰৰ মাজ-মজিয়াৰপৰা প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ উত্তৰ দিশত নৌহাটাত অৱস্থিত আৰু চুফী সাধু [[শ্বাহ মখদুম]] ৰূপোছৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। বিমানবন্দৰটোৱে দুখন উৰণ প্ৰশিক্ষণ একাডেমীৰ ভিত্তি হিচাপেও কাম কৰে। ==সুবিধাসমূহ== গড় সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা ৫৫ ফুট (১৭ মিটাৰ) উচ্চতাত এই বিমানবন্দৰটো অৱস্থিত। ইয়াত একমাত্ৰ এটা ৰাণৱে আছে, যিটোক ১৭/৩৫ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াৰ পৃষ্ঠভাগ ১,৮২৯ বাই ৩০ মিটাৰ (৬,০০১ ফুট × ৯৮ ফুট)।[2] ==বিকাশ== বিমানবন্দৰটোৰ বৰ্তমানৰ সুবিধাসমূহ বৃদ্ধিৰ বাবে এটা প্ৰকল্প চলি আছে। উন্নয়ন প্ৰকল্প সমাপ্ত কৰাৰ পিছত টাৰ্মিনেলটোৰ মুঠ ৩১০০০ বৰ্গফুট এলেকা হ’ব। ৰাণৱেৰ দৈৰ্ঘ্য ১০০০০ ফুট দীঘল আৰু ১৫০ ফুট বহল হ’ব। এপ্ৰ'ন ২৭৫×২৫০ ফুট হ'ব।[4][5] ২০২৪ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ঘোষণা কৰা হয় যে বিমানবন্দৰটোক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হ'ব।[6][7] ==বিমান সংস্থা আৰু গন্তব্যস্থান== ২০২২ চনৰ ১৭ নৱেম্বৰত নভ’এয়াৰে ঢাকাৰ বাহিৰে আন চহৰৰ বিমান চলাচল কৰা দেশৰ প্ৰথমটো বিমান সংস্থা হিচাপে পৰিগণিত হয় আৰু ৰাজশাহীক কক্স বজাৰৰ সৈতে সংযোগ কৰে।<ref>{{cite news |title=Novoair starts Rajshahi-Cox's Bazar direct flights |url=https://www.tbsnews.net/economy/aviation/novoair-starts-rajshahi-coxs-bazar-direct-flights-533510 |access-date=19 December 2022 |work=The Business Standard |date=17 November 2022 |language=en}}</ref> <!-- Please use only independent sources, not the airport or airline as they are not independent. --> {{Airport-dest-list|3rdcoltitle={{Abbr|Refs.|References}}|3rdcolunsortable=yes <!-- --> |[[বিমান বাংলাদেশ এয়াৰলাইনছ্]] | [[শ্বাহজালাল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|ঢাকা]] |<ref>{{cite web |title=Flight Schedule -Biman Bangladesh |url=https://www.biman-airlines.com/flights/schedule |website=biman-airlines.com |access-date=11 January 2020}}</ref> <!-- --> |[[নভোয়াৰ]] | [[কক্সবাজাৰ বিমানবন্দৰ|কক্স বাজাৰ]], [[শ্বাহজালাল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|ঢাকা]] |<ref>[https://www.flynovoair.com/destinations flynovoair.com - Destinations] retrieved 11 January 2020</ref> <!-- --> |[[ইউএছ-বাংলা বিমানবন্দৰ]] | [[শ্বাহজালাল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|ঢাকা]] |<ref>{{cite news |script-title=bn:সৈয়দপুৰ, ৰাজশাহী ও বৰিশালে ইউএস বাংলাৰ অতিৰিক্ত ফ্লাইট |url=https://www.prothomalo.com/economy/article/1627328/ |access-date=11 December 2019 |work=Prothom Alo |language=bn}}</ref> <!-- --> }} ==তথ্যসূত্ৰ== 211gz1mca39fl97pa5o0u7k60bhgpou 645503 645502 2026-10-16T13:38:37Z Pranamikaadhikary 27435 645503 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = শ্বাহ মাখদুম বিমানবন্দৰ, ৰাজশাহী | native_name = শাহ মাকদুম বিমানবন্দর, রাজশাহী | image = Shah Makhdum Airport, Rajshahi, Bangladesh.JPG | image_size = 250 | IATA = RJH | ICAO = VGRJ | pushpin_map = Bangladesh | pushpin_caption = Location of airport in Bangladesh | pushpin_label = '''RJH''' | pushpin_label_position = right | type = ৰাজহুৱা | owner = | operator = [[Civil Aviation Authority, Bangladesh]] | area_served = [[ৰাজশাহী]] | location = <!--if different than above--> | elevation_f = 55 | elevation_m = 16.8 | coordinates = {{coord|24|26|13|N|088|36|59|E|region:BD_type:airport|display=inline,title}} | website = | metric_rwy = y | r1_number = 17/35 | r1_length_m = 1,829 | r1_length_f = 6,000 | r1_surface = Asphalt | stat_year = January 2018 – January 2018 | stat1_header = Passengers | stat1_data = 83,451 {{increase}} <!--Do not change or remove the figures, these are strictly as per the sources mentioned below and changing them will cause conflicting with sources.--> | stat2_header = Aircraft movements | stat2_data = | stat3_header = Cargo tonnage | stat3_data = | footnotes = Source:<ref>{{cite web |title=Bangladesh Air Traffic Movement: Passenger: Aerodrome: Rajshahi |url=https://www.ceicdata.com/en/bangladesh/air-traffic-movement/air-traffic-movement-passenger-aerodrome-rajshahi|access-date=10 January 2020}}</ref> [[DAFIF]]<ref name="WAD">{{usurped|1={{Deprecated archive|url=https://archive.today/20130217020001/http://www.worldaerodata.com/wad.cgi?airport=VGRJ|title=Airport information for VGRJ}}}} from [[DAFIF]] (effective October 2006)</ref><ref name="GCM">{{GCM|RJH|source=DAFIF}}</ref> }} '''শ্বাহ মাখদুম বিমানবন্দৰ''', [[ৰাজশাহী]] (IATA: RJH, ICAO: VGRJ) হৈছে বাংলাদেশৰ ৰাজশাহী ডিভিজনৰ প্ৰধান চহৰ ৰাজশাহীত[2] সেৱা আগবঢ়োৱা এটা ঘৰুৱা বিমানবন্দৰ। ই ৰাজশাহী চহৰৰ মাজ-মজিয়াৰপৰা প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ উত্তৰ দিশত নৌহাটাত অৱস্থিত আৰু চুফী সাধু [[শ্বাহ মখদুম]] ৰূপোছৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। বিমানবন্দৰটোৱে দুখন উৰণ প্ৰশিক্ষণ একাডেমীৰ ভিত্তি হিচাপেও কাম কৰে। ==সুবিধাসমূহ== গড় সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা ৫৫ ফুট (১৭ মিটাৰ) উচ্চতাত এই বিমানবন্দৰটো অৱস্থিত। ইয়াত একমাত্ৰ এটা ৰাণৱে আছে, যিটোক ১৭/৩৫ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াৰ পৃষ্ঠভাগ ১,৮২৯ বাই ৩০ মিটাৰ (৬,০০১ ফুট × ৯৮ ফুট)।[2] ==বিকাশ== বিমানবন্দৰটোৰ বৰ্তমানৰ সুবিধাসমূহ বৃদ্ধিৰ বাবে এটা প্ৰকল্প চলি আছে। উন্নয়ন প্ৰকল্প সমাপ্ত কৰাৰ পিছত টাৰ্মিনেলটোৰ মুঠ ৩১০০০ বৰ্গফুট এলেকা হ’ব। ৰাণৱেৰ দৈৰ্ঘ্য ১০০০০ ফুট দীঘল আৰু ১৫০ ফুট বহল হ’ব। এপ্ৰ'ন ২৭৫×২৫০ ফুট হ'ব।[4][5] ২০২৪ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ঘোষণা কৰা হয় যে বিমানবন্দৰটোক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হ'ব।[6][7] ==বিমান সংস্থা আৰু গন্তব্যস্থান== ২০২২ চনৰ ১৭ নৱেম্বৰত নভ’এয়াৰে ঢাকাৰ বাহিৰে আন চহৰৰ বিমান চলাচল কৰা দেশৰ প্ৰথমটো বিমান সংস্থা হিচাপে পৰিগণিত হয় আৰু ৰাজশাহীক কক্স বজাৰৰ সৈতে সংযোগ কৰে।<ref>{{cite news |title=Novoair starts Rajshahi-Cox's Bazar direct flights |url=https://www.tbsnews.net/economy/aviation/novoair-starts-rajshahi-coxs-bazar-direct-flights-533510 |access-date=19 December 2022 |work=The Business Standard |date=17 November 2022 |language=en}}</ref> <!-- Please use only independent sources, not the airport or airline as they are not independent. --> {{Airport-dest-list|3rdcoltitle={{Abbr|Refs.|References}}|3rdcolunsortable=yes <!-- --> |[[বিমান বাংলাদেশ এয়াৰলাইনছ্]] | [[শ্বাহজালাল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|ঢাকা]] |<ref>{{cite web |title=Flight Schedule -Biman Bangladesh |url=https://www.biman-airlines.com/flights/schedule |website=biman-airlines.com |access-date=11 January 2020}}</ref> <!-- --> |[[নভোয়াৰ]] | [[কক্সবাজাৰ বিমানবন্দৰ|কক্স বাজাৰ]], [[শ্বাহজালাল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|ঢাকা]] |<ref>[https://www.flynovoair.com/destinations flynovoair.com - Destinations] retrieved 11 January 2020</ref> <!-- --> |[[ইউএছ-বাংলা বিমানবন্দৰ]] | [[শ্বাহজালাল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|ঢাকা]] |<ref>{{cite news |script-title=bn:সৈয়দপুৰ, ৰাজশাহী ও বৰিশালে ইউএস বাংলাৰ অতিৰিক্ত ফ্লাইট |url=https://www.prothomalo.com/economy/article/1627328/ |access-date=11 December 2019 |work=Prothom Alo |language=bn}}</ref> <!-- --> }} ==তথ্যসূত্ৰ== lwbp1x59iadtisl9vmcha1q23wcojuh 645506 645503 2026-10-16T13:40:28Z Pranamikaadhikary 27435 645506 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = শ্বাহ মাখদুম বিমানবন্দৰ, ৰাজশাহী | native_name = শাহ মাকদুম বিমানবন্দর, রাজশাহী | image = Shah Makhdum Airport, Rajshahi, Bangladesh.JPG | image_size = 250 | IATA = RJH | ICAO = VGRJ | pushpin_map = Bangladesh | pushpin_caption = Location of airport in Bangladesh | pushpin_label = '''RJH''' | pushpin_label_position = right | type = ৰাজহুৱা | owner = | operator = [[Civil Aviation Authority, Bangladesh]] | area_served = [[ৰাজশাহী]] | location = <!--if different than above--> | elevation_f = 55 | elevation_m = 16.8 | coordinates = {{coord|24|26|13|N|088|36|59|E|region:BD_type:airport|display=inline,title}} | website = | metric_rwy = y | r1_number = 17/35 | r1_length_m = 1,829 | r1_length_f = 6,000 | r1_surface = Asphalt | stat_year = January 2018 – January 2018 | stat1_header = Passengers | stat1_data = 83,451 {{increase}} <!--Do not change or remove the figures, these are strictly as per the sources mentioned below and changing them will cause conflicting with sources.--> | stat2_header = Aircraft movements | stat2_data = | stat3_header = Cargo tonnage | stat3_data = | footnotes = Source:<ref>{{cite web |title=Bangladesh Air Traffic Movement: Passenger: Aerodrome: Rajshahi |url=https://www.ceicdata.com/en/bangladesh/air-traffic-movement/air-traffic-movement-passenger-aerodrome-rajshahi|access-date=10 January 2020}}</ref> [[DAFIF]]<ref name="WAD">{{usurped|1={{Deprecated archive|url=https://archive.today/20130217020001/http://www.worldaerodata.com/wad.cgi?airport=VGRJ|title=Airport information for VGRJ}}}} from [[DAFIF]] (effective October 2006)</ref><ref name="GCM">{{GCM|RJH|source=DAFIF}}</ref> }} '''শ্বাহ মাখদুম বিমানবন্দৰ''', [[ৰাজশাহী]] (IATA: RJH, ICAO: VGRJ) হৈছে বাংলাদেশৰ ৰাজশাহী ডিভিজনৰ প্ৰধান চহৰ ৰাজশাহীত<ref name="WAD" /> সেৱা আগবঢ়োৱা এটা ঘৰুৱা বিমানবন্দৰ। ই ৰাজশাহী চহৰৰ মাজ-মজিয়াৰপৰা প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ উত্তৰ দিশত নৌহাটাত অৱস্থিত আৰু চুফী সাধু [[শ্বাহ মখদুম]] ৰূপোছৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। বিমানবন্দৰটোৱে দুখন উৰণ প্ৰশিক্ষণ একাডেমীৰ ভিত্তি হিচাপেও কাম কৰে। ==সুবিধাসমূহ== গড় সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা ৫৫ ফুট (১৭ মিটাৰ) উচ্চতাত এই বিমানবন্দৰটো অৱস্থিত। ইয়াত একমাত্ৰ এটা ৰাণৱে আছে, যিটোক ১৭/৩৫ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াৰ পৃষ্ঠভাগ ১,৮২৯ বাই ৩০ মিটাৰ (৬,০০১ ফুট × ৯৮ ফুট)।<ref name="WAD" /> ==বিকাশ== বিমানবন্দৰটোৰ বৰ্তমানৰ সুবিধাসমূহ বৃদ্ধিৰ বাবে এটা প্ৰকল্প চলি আছে। উন্নয়ন প্ৰকল্প সমাপ্ত কৰাৰ পিছত টাৰ্মিনেলটোৰ মুঠ ৩১০০০ বৰ্গফুট এলেকা হ’ব। ৰাণৱেৰ দৈৰ্ঘ্য ১০০০০ ফুট দীঘল আৰু ১৫০ ফুট বহল হ’ব। এপ্ৰ'ন ২৭৫×২৫০ ফুট হ'ব।<ref>{{cite news|url=https://www.banglanews24.com/national/news/bd/764549.details|title=আধুনিকতার ছোঁয়া লাগছে শাহ মখদুম বিমানবন্দরে|newspaper=Banglanews24|accessdate= 9 February 2024}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.tbsnews.net/economy/aviation/ecnec-approves-tk566cr-domestic-airport-development-project-147478|title=ECNEC approves Tk566cr domestic airport development project|newspaper=The Business Standard|accessdate=9 February 2024}}</ref> ২০২৪ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ঘোষণা কৰা হয় যে বিমানবন্দৰটোক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হ’ব।<ref>{{cite news|url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/366600/rajshahi-airport-to-get-modern-makeover-with|title=Rajshahi airport to get modern makeover with runway expansion|date=29 November 2024|access-date=29 November 2024|work=[[Dhaka Tribune]]}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.tbsnews.net/bangladesh/rajshahi-airport-get-new-look-amid-runway-expansion-modernisation-1005456|title=Rajshahi Airport to get new look amid runway expansion, modernisation|date=29 November 2024|access-date=29 November 2024|work=The Business Standard}}</ref> ==বিমান সংস্থা আৰু গন্তব্যস্থান== ২০২২ চনৰ ১৭ নৱেম্বৰত নভ’এয়াৰে ঢাকাৰ বাহিৰে আন চহৰৰ বিমান চলাচল কৰা দেশৰ প্ৰথমটো বিমান সংস্থা হিচাপে পৰিগণিত হয় আৰু ৰাজশাহীক কক্স বজাৰৰ সৈতে সংযোগ কৰে।<ref>{{cite news |title=Novoair starts Rajshahi-Cox's Bazar direct flights |url=https://www.tbsnews.net/economy/aviation/novoair-starts-rajshahi-coxs-bazar-direct-flights-533510 |access-date=19 December 2022 |work=The Business Standard |date=17 November 2022 |language=en}}</ref> <!-- Please use only independent sources, not the airport or airline as they are not independent. --> {{Airport-dest-list|3rdcoltitle={{Abbr|Refs.|References}}|3rdcolunsortable=yes <!-- --> |[[বিমান বাংলাদেশ এয়াৰলাইনছ্]] | [[শ্বাহজালাল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|ঢাকা]] |<ref>{{cite web |title=Flight Schedule -Biman Bangladesh |url=https://www.biman-airlines.com/flights/schedule |website=biman-airlines.com |access-date=11 January 2020}}</ref> <!-- --> |[[নভোয়াৰ]] | [[কক্সবাজাৰ বিমানবন্দৰ|কক্স বাজাৰ]], [[শ্বাহজালাল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|ঢাকা]] |<ref>[https://www.flynovoair.com/destinations flynovoair.com - Destinations] retrieved 11 January 2020</ref> <!-- --> |[[ইউএছ-বাংলা বিমানবন্দৰ]] | [[শ্বাহজালাল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|ঢাকা]] |<ref>{{cite news |script-title=bn:সৈয়দপুৰ, ৰাজশাহী ও বৰিশালে ইউএস বাংলাৰ অতিৰিক্ত ফ্লাইট |url=https://www.prothomalo.com/economy/article/1627328/ |access-date=11 December 2019 |work=Prothom Alo |language=bn}}</ref> <!-- --> }} ==তথ্যসূত্ৰ== b6a362iycoydw8zm644n30k1kfmdnao 645507 645506 2026-10-16T13:40:39Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645507 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = শ্বাহ মাখদুম বিমানবন্দৰ, ৰাজশাহী | native_name = শাহ মাকদুম বিমানবন্দৰ, ৰাজশাহী | image = Shah Makhdum Airport, Rajshahi, Bangladesh.JPG | image_size = 250 | IATA = RJH | ICAO = VGRJ | pushpin_map = Bangladesh | pushpin_caption = Location of airport in Bangladesh | pushpin_label = '''RJH''' | pushpin_label_position = right | type = ৰাজহুৱা | owner = | operator = [[Civil Aviation Authority, Bangladesh]] | area_served = [[ৰাজশাহী]] | location = <!--if different than above--> | elevation_f = 55 | elevation_m = 16.8 | coordinates = {{coord|24|26|13|N|088|36|59|E|region:BD_type:airport|display=inline,title}} | website = | metric_rwy = y | r1_number = 17/35 | r1_length_m = 1,829 | r1_length_f = 6,000 | r1_surface = Asphalt | stat_year = January 2018 – January 2018 | stat1_header = Passengers | stat1_data = 83,451 {{increase}} <!--Do not change or remove the figures, these are strictly as per the sources mentioned below and changing them will cause conflicting with sources.--> | stat2_header = Aircraft movements | stat2_data = | stat3_header = Cargo tonnage | stat3_data = | footnotes = Source:<ref>{{cite web |title=Bangladesh Air Traffic Movement: Passenger: Aerodrome: Rajshahi |url=https://www.ceicdata.com/en/bangladesh/air-traffic-movement/air-traffic-movement-passenger-aerodrome-rajshahi|access-date=10 January 2020}}</ref> [[DAFIF]]<ref name="WAD">{{usurped|1={{Deprecated archive|url=https://archive.today/20130217020001/http://www.worldaerodata.com/wad.cgi?airport=VGRJ|title=Airport information for VGRJ}}}} from [[DAFIF]] (effective October 2006)</ref><ref name="GCM">{{GCM|RJH|source=DAFIF}}</ref> }} '''শ্বাহ মাখদুম বিমানবন্দৰ''', [[ৰাজশাহী]] (IATA: RJH, ICAO: VGRJ) হৈছে বাংলাদেশৰ ৰাজশাহী ডিভিজনৰ প্ৰধান চহৰ ৰাজশাহীত<ref name="WAD" /> সেৱা আগবঢ়োৱা এটা ঘৰুৱা বিমানবন্দৰ। ই ৰাজশাহী চহৰৰ মাজ-মজিয়াৰপৰা প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ উত্তৰ দিশত নৌহাটাত অৱস্থিত আৰু চুফী সাধু [[শ্বাহ মখদুম]] ৰূপোছৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। বিমানবন্দৰটোৱে দুখন উৰণ প্ৰশিক্ষণ একাডেমীৰ ভিত্তি হিচাপেও কাম কৰে। ==সুবিধাসমূহ== গড় সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ৫৫ ফুট (১৭ মিটাৰ) উচ্চতাত এই বিমানবন্দৰটো অৱস্থিত। ইয়াত একমাত্ৰ এটা ৰাণৱে আছে, যিটোক ১৭/৩৫ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াৰ পৃষ্ঠভাগ ১,৮২৯ বাই ৩০ মিটাৰ (৬,০০১ ফুট × ৯৮ ফুট)।<ref name="WAD" /> ==বিকাশ== বিমানবন্দৰটোৰ বৰ্তমানৰ সুবিধাসমূহ বৃদ্ধিৰ বাবে এটা প্ৰকল্প চলি আছে। উন্নয়ন প্ৰকল্প সমাপ্ত কৰাৰ পাছত টাৰ্মিনেলটোৰ মুঠ ৩১০০০ বৰ্গফুট এলেকা হ’ব। ৰাণৱেৰ দৈৰ্ঘ্য ১০০০০ ফুট দীঘল আৰু ১৫০ ফুট বহল হ’ব। এপ্ৰ'ন ২৭৫×২৫০ ফুট হ'ব।<ref>{{cite news|url=https://www.banglanews24.com/national/news/bd/764549.details|title=আধুনিকতাৰ ছোঁয়া লাগছে শাহ মখদুম বিমানবন্দৰে|newspaper=Banglanews24|accessdate= 9 February 2024}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.tbsnews.net/economy/aviation/ecnec-approves-tk566cr-domestic-airport-development-project-147478|title=ECNEC approves Tk566cr domestic airport development project|newspaper=The Business Standard|accessdate=9 February 2024}}</ref> ২০২৪ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ঘোষণা কৰা হয় যে বিমানবন্দৰটোক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হ’ব।<ref>{{cite news|url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/366600/rajshahi-airport-to-get-modern-makeover-with|title=Rajshahi airport to get modern makeover with runway expansion|date=29 November 2024|access-date=29 November 2024|work=[[Dhaka Tribune]]}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.tbsnews.net/bangladesh/rajshahi-airport-get-new-look-amid-runway-expansion-modernisation-1005456|title=Rajshahi Airport to get new look amid runway expansion, modernisation|date=29 November 2024|access-date=29 November 2024|work=The Business Standard}}</ref> ==বিমান সংস্থা আৰু গন্তব্যস্থান== ২০২২ চনৰ ১৭ নৱেম্বৰত নভ’এয়াৰে ঢাকাৰ বাহিৰে আন চহৰৰ বিমান চলাচল কৰা দেশৰ প্ৰথমটো বিমান সংস্থা হিচাপে পৰিগণিত হয় আৰু ৰাজশাহীক কক্স বজাৰৰ সৈতে সংযোগ কৰে।<ref>{{cite news |title=Novoair starts Rajshahi-Cox's Bazar direct flights |url=https://www.tbsnews.net/economy/aviation/novoair-starts-rajshahi-coxs-bazar-direct-flights-533510 |access-date=19 December 2022 |work=The Business Standard |date=17 November 2022 |language=en}}</ref> <!-- Please use only independent sources, not the airport or airline as they are not independent. --> {{Airport-dest-list|3rdcoltitle={{Abbr|Refs.|References}}|3rdcolunsortable=yes <!-- --> |[[বিমান বাংলাদেশ এয়াৰলাইনছ্]] | [[শ্বাহজালাল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|ঢাকা]] |<ref>{{cite web |title=Flight Schedule -Biman Bangladesh |url=https://www.biman-airlines.com/flights/schedule |website=biman-airlines.com |access-date=11 January 2020}}</ref> <!-- --> |[[নভোয়াৰ]] | [[কক্সবাজাৰ বিমানবন্দৰ|কক্স বাজাৰ]], [[শ্বাহজালাল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|ঢাকা]] |<ref>[https://www.flynovoair.com/destinations flynovoair.com - Destinations] retrieved 11 January 2020</ref> <!-- --> |[[ইউএছ-বাংলা বিমানবন্দৰ]] | [[শ্বাহজালাল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|ঢাকা]] |<ref>{{cite news |script-title=bn:সৈয়দপুৰ, ৰাজশাহী ও বৰিশালে ইউএস বাংলাৰ অতিৰিক্ত ফ্লাইট |url=https://www.prothomalo.com/economy/article/1627328/ |access-date=11 December 2019 |work=Prothom Alo |language=bn}}</ref> <!-- --> }} ==তথ্যসূত্ৰ== ll0b265slrvhvwlxlu99vg9ec0ccoyh 645508 645507 2026-10-16T13:40:55Z Pranamikaadhikary 27435 added [[Category:বিমানবন্দৰ]] using [[WP:HC|HotCat]] 645508 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = শ্বাহ মাখদুম বিমানবন্দৰ, ৰাজশাহী | native_name = শাহ মাকদুম বিমানবন্দৰ, ৰাজশাহী | image = Shah Makhdum Airport, Rajshahi, Bangladesh.JPG | image_size = 250 | IATA = RJH | ICAO = VGRJ | pushpin_map = Bangladesh | pushpin_caption = Location of airport in Bangladesh | pushpin_label = '''RJH''' | pushpin_label_position = right | type = ৰাজহুৱা | owner = | operator = [[Civil Aviation Authority, Bangladesh]] | area_served = [[ৰাজশাহী]] | location = <!--if different than above--> | elevation_f = 55 | elevation_m = 16.8 | coordinates = {{coord|24|26|13|N|088|36|59|E|region:BD_type:airport|display=inline,title}} | website = | metric_rwy = y | r1_number = 17/35 | r1_length_m = 1,829 | r1_length_f = 6,000 | r1_surface = Asphalt | stat_year = January 2018 – January 2018 | stat1_header = Passengers | stat1_data = 83,451 {{increase}} <!--Do not change or remove the figures, these are strictly as per the sources mentioned below and changing them will cause conflicting with sources.--> | stat2_header = Aircraft movements | stat2_data = | stat3_header = Cargo tonnage | stat3_data = | footnotes = Source:<ref>{{cite web |title=Bangladesh Air Traffic Movement: Passenger: Aerodrome: Rajshahi |url=https://www.ceicdata.com/en/bangladesh/air-traffic-movement/air-traffic-movement-passenger-aerodrome-rajshahi|access-date=10 January 2020}}</ref> [[DAFIF]]<ref name="WAD">{{usurped|1={{Deprecated archive|url=https://archive.today/20130217020001/http://www.worldaerodata.com/wad.cgi?airport=VGRJ|title=Airport information for VGRJ}}}} from [[DAFIF]] (effective October 2006)</ref><ref name="GCM">{{GCM|RJH|source=DAFIF}}</ref> }} '''শ্বাহ মাখদুম বিমানবন্দৰ''', [[ৰাজশাহী]] (IATA: RJH, ICAO: VGRJ) হৈছে বাংলাদেশৰ ৰাজশাহী ডিভিজনৰ প্ৰধান চহৰ ৰাজশাহীত<ref name="WAD" /> সেৱা আগবঢ়োৱা এটা ঘৰুৱা বিমানবন্দৰ। ই ৰাজশাহী চহৰৰ মাজ-মজিয়াৰপৰা প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ উত্তৰ দিশত নৌহাটাত অৱস্থিত আৰু চুফী সাধু [[শ্বাহ মখদুম]] ৰূপোছৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। বিমানবন্দৰটোৱে দুখন উৰণ প্ৰশিক্ষণ একাডেমীৰ ভিত্তি হিচাপেও কাম কৰে। ==সুবিধাসমূহ== গড় সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ৫৫ ফুট (১৭ মিটাৰ) উচ্চতাত এই বিমানবন্দৰটো অৱস্থিত। ইয়াত একমাত্ৰ এটা ৰাণৱে আছে, যিটোক ১৭/৩৫ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াৰ পৃষ্ঠভাগ ১,৮২৯ বাই ৩০ মিটাৰ (৬,০০১ ফুট × ৯৮ ফুট)।<ref name="WAD" /> ==বিকাশ== বিমানবন্দৰটোৰ বৰ্তমানৰ সুবিধাসমূহ বৃদ্ধিৰ বাবে এটা প্ৰকল্প চলি আছে। উন্নয়ন প্ৰকল্প সমাপ্ত কৰাৰ পাছত টাৰ্মিনেলটোৰ মুঠ ৩১০০০ বৰ্গফুট এলেকা হ’ব। ৰাণৱেৰ দৈৰ্ঘ্য ১০০০০ ফুট দীঘল আৰু ১৫০ ফুট বহল হ’ব। এপ্ৰ'ন ২৭৫×২৫০ ফুট হ'ব।<ref>{{cite news|url=https://www.banglanews24.com/national/news/bd/764549.details|title=আধুনিকতাৰ ছোঁয়া লাগছে শাহ মখদুম বিমানবন্দৰে|newspaper=Banglanews24|accessdate= 9 February 2024}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.tbsnews.net/economy/aviation/ecnec-approves-tk566cr-domestic-airport-development-project-147478|title=ECNEC approves Tk566cr domestic airport development project|newspaper=The Business Standard|accessdate=9 February 2024}}</ref> ২০২৪ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ঘোষণা কৰা হয় যে বিমানবন্দৰটোক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হ’ব।<ref>{{cite news|url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/366600/rajshahi-airport-to-get-modern-makeover-with|title=Rajshahi airport to get modern makeover with runway expansion|date=29 November 2024|access-date=29 November 2024|work=[[Dhaka Tribune]]}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.tbsnews.net/bangladesh/rajshahi-airport-get-new-look-amid-runway-expansion-modernisation-1005456|title=Rajshahi Airport to get new look amid runway expansion, modernisation|date=29 November 2024|access-date=29 November 2024|work=The Business Standard}}</ref> ==বিমান সংস্থা আৰু গন্তব্যস্থান== ২০২২ চনৰ ১৭ নৱেম্বৰত নভ’এয়াৰে ঢাকাৰ বাহিৰে আন চহৰৰ বিমান চলাচল কৰা দেশৰ প্ৰথমটো বিমান সংস্থা হিচাপে পৰিগণিত হয় আৰু ৰাজশাহীক কক্স বজাৰৰ সৈতে সংযোগ কৰে।<ref>{{cite news |title=Novoair starts Rajshahi-Cox's Bazar direct flights |url=https://www.tbsnews.net/economy/aviation/novoair-starts-rajshahi-coxs-bazar-direct-flights-533510 |access-date=19 December 2022 |work=The Business Standard |date=17 November 2022 |language=en}}</ref> <!-- Please use only independent sources, not the airport or airline as they are not independent. --> {{Airport-dest-list|3rdcoltitle={{Abbr|Refs.|References}}|3rdcolunsortable=yes <!-- --> |[[বিমান বাংলাদেশ এয়াৰলাইনছ্]] | [[শ্বাহজালাল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|ঢাকা]] |<ref>{{cite web |title=Flight Schedule -Biman Bangladesh |url=https://www.biman-airlines.com/flights/schedule |website=biman-airlines.com |access-date=11 January 2020}}</ref> <!-- --> |[[নভোয়াৰ]] | [[কক্সবাজাৰ বিমানবন্দৰ|কক্স বাজাৰ]], [[শ্বাহজালাল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|ঢাকা]] |<ref>[https://www.flynovoair.com/destinations flynovoair.com - Destinations] retrieved 11 January 2020</ref> <!-- --> |[[ইউএছ-বাংলা বিমানবন্দৰ]] | [[শ্বাহজালাল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|ঢাকা]] |<ref>{{cite news |script-title=bn:সৈয়দপুৰ, ৰাজশাহী ও বৰিশালে ইউএস বাংলাৰ অতিৰিক্ত ফ্লাইট |url=https://www.prothomalo.com/economy/article/1627328/ |access-date=11 December 2019 |work=Prothom Alo |language=bn}}</ref> <!-- --> }} ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বিমানবন্দৰ]] krsl47sogttxcbrzz2dlm1o65ntomn5 645515 645508 2026-10-16T13:46:51Z Pranamikaadhikary 27435 /* বিমান সংস্থা আৰু গন্তব্যস্থান */ 645515 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = শ্বাহ মাখদুম বিমানবন্দৰ, ৰাজশাহী | native_name = শাহ মাকদুম বিমানবন্দৰ, ৰাজশাহী | image = Shah Makhdum Airport, Rajshahi, Bangladesh.JPG | image_size = 250 | IATA = RJH | ICAO = VGRJ | pushpin_map = Bangladesh | pushpin_caption = Location of airport in Bangladesh | pushpin_label = '''RJH''' | pushpin_label_position = right | type = ৰাজহুৱা | owner = | operator = [[Civil Aviation Authority, Bangladesh]] | area_served = [[ৰাজশাহী]] | location = <!--if different than above--> | elevation_f = 55 | elevation_m = 16.8 | coordinates = {{coord|24|26|13|N|088|36|59|E|region:BD_type:airport|display=inline,title}} | website = | metric_rwy = y | r1_number = 17/35 | r1_length_m = 1,829 | r1_length_f = 6,000 | r1_surface = Asphalt | stat_year = January 2018 – January 2018 | stat1_header = Passengers | stat1_data = 83,451 {{increase}} <!--Do not change or remove the figures, these are strictly as per the sources mentioned below and changing them will cause conflicting with sources.--> | stat2_header = Aircraft movements | stat2_data = | stat3_header = Cargo tonnage | stat3_data = | footnotes = Source:<ref>{{cite web |title=Bangladesh Air Traffic Movement: Passenger: Aerodrome: Rajshahi |url=https://www.ceicdata.com/en/bangladesh/air-traffic-movement/air-traffic-movement-passenger-aerodrome-rajshahi|access-date=10 January 2020}}</ref> [[DAFIF]]<ref name="WAD">{{usurped|1={{Deprecated archive|url=https://archive.today/20130217020001/http://www.worldaerodata.com/wad.cgi?airport=VGRJ|title=Airport information for VGRJ}}}} from [[DAFIF]] (effective October 2006)</ref><ref name="GCM">{{GCM|RJH|source=DAFIF}}</ref> }} '''শ্বাহ মাখদুম বিমানবন্দৰ''', [[ৰাজশাহী]] (IATA: RJH, ICAO: VGRJ) হৈছে বাংলাদেশৰ ৰাজশাহী ডিভিজনৰ প্ৰধান চহৰ ৰাজশাহীত<ref name="WAD" /> সেৱা আগবঢ়োৱা এটা ঘৰুৱা বিমানবন্দৰ। ই ৰাজশাহী চহৰৰ মাজ-মজিয়াৰপৰা প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ উত্তৰ দিশত নৌহাটাত অৱস্থিত আৰু চুফী সাধু [[শ্বাহ মখদুম]] ৰূপোছৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। বিমানবন্দৰটোৱে দুখন উৰণ প্ৰশিক্ষণ একাডেমীৰ ভিত্তি হিচাপেও কাম কৰে। ==সুবিধাসমূহ== গড় সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ৫৫ ফুট (১৭ মিটাৰ) উচ্চতাত এই বিমানবন্দৰটো অৱস্থিত। ইয়াত একমাত্ৰ এটা ৰাণৱে আছে, যিটোক ১৭/৩৫ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াৰ পৃষ্ঠভাগ ১,৮২৯ বাই ৩০ মিটাৰ (৬,০০১ ফুট × ৯৮ ফুট)।<ref name="WAD" /> ==বিকাশ== বিমানবন্দৰটোৰ বৰ্তমানৰ সুবিধাসমূহ বৃদ্ধিৰ বাবে এটা প্ৰকল্প চলি আছে। উন্নয়ন প্ৰকল্প সমাপ্ত কৰাৰ পাছত টাৰ্মিনেলটোৰ মুঠ ৩১০০০ বৰ্গফুট এলেকা হ’ব। ৰাণৱেৰ দৈৰ্ঘ্য ১০০০০ ফুট দীঘল আৰু ১৫০ ফুট বহল হ’ব। এপ্ৰ'ন ২৭৫×২৫০ ফুট হ'ব।<ref>{{cite news|url=https://www.banglanews24.com/national/news/bd/764549.details|title=আধুনিকতাৰ ছোঁয়া লাগছে শাহ মখদুম বিমানবন্দৰে|newspaper=Banglanews24|accessdate= 9 February 2024}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.tbsnews.net/economy/aviation/ecnec-approves-tk566cr-domestic-airport-development-project-147478|title=ECNEC approves Tk566cr domestic airport development project|newspaper=The Business Standard|accessdate=9 February 2024}}</ref> ২০২৪ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ঘোষণা কৰা হয় যে বিমানবন্দৰটোক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হ’ব।<ref>{{cite news|url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/366600/rajshahi-airport-to-get-modern-makeover-with|title=Rajshahi airport to get modern makeover with runway expansion|date=29 November 2024|access-date=29 November 2024|work=[[Dhaka Tribune]]}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.tbsnews.net/bangladesh/rajshahi-airport-get-new-look-amid-runway-expansion-modernisation-1005456|title=Rajshahi Airport to get new look amid runway expansion, modernisation|date=29 November 2024|access-date=29 November 2024|work=The Business Standard}}</ref> ==বিমান সংস্থা আৰু গন্তব্যস্থান== ২০২২ চনৰ ১৭ নৱেম্বৰত নভ’এয়াৰে ঢাকাৰ বাহিৰে আন চহৰৰ বিমান চলাচল কৰা দেশৰ প্ৰথমটো বিমান সংস্থা হিচাপে পৰিগণিত হয় আৰু ৰাজশাহীক কক্স বজাৰৰ সৈতে সংযোগ কৰে।<ref>{{cite news |title=Novoair starts Rajshahi-Cox's Bazar direct flights |url=https://www.tbsnews.net/economy/aviation/novoair-starts-rajshahi-coxs-bazar-direct-flights-533510 |access-date=19 December 2022 |work=The Business Standard |date=17 November 2022 |language=en}}</ref> <!-- Please use only independent sources, not the airport or airline as they are not independent. --> {{Airport-dest-list|3rdcoltitle={{Abbr|Refs.|References}}|3rdcolunsortable=yes <!-- --> |[[বিমান বাংলাদেশ এয়াৰলাইনছ্]] | [[শ্বাহজালাল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|ঢাকা]] |<ref>{{cite web |title=Flight Schedule -Biman Bangladesh |url=https://www.biman-airlines.com/flights/schedule |website=biman-airlines.com |access-date=11 January 2020}}</ref> <!-- --> |[[নভ’এয়াৰ]] | [[কক্সবাজাৰ বিমানবন্দৰ|কক্স বাজাৰ]], [[শ্বাহজালাল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|ঢাকা]] |<ref>[https://www.flynovoair.com/destinations flynovoair.com - Destinations] retrieved 11 January 2020</ref> <!-- --> |[[ইউএছ-বাংলা বিমানবন্দৰ]] | [[শ্বাহজালাল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|ঢাকা]] |<ref>{{cite news |script-title=bn:সৈয়দপুৰ, ৰাজশাহী ও বৰিশালে ইউএস বাংলাৰ অতিৰিক্ত ফ্লাইট |url=https://www.prothomalo.com/economy/article/1627328/ |access-date=11 December 2019 |work=Prothom Alo |language=bn}}</ref> <!-- --> }} ==ঘটনা আৰু দুৰ্ঘটনা== *'''২৫ এপ্ৰিল ২০১৩''': বাংলাদেশ ফ্লাইং একাডেমীৰ উৰণ প্ৰশিক্ষণ বিমান ২ জনীয়া ''চেছনা ১৫২ (S2-ABI)'' বিমান এখন বিয়লি ৪:২৪ বজাত বিমানবন্দৰত দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত হৈ অৱতৰণ কৰে।[12] বিমানখন ওলোটাকৈ উলটি যায়; বিমানখনৰ প্ৰশিক্ষক আৰু বিমানখনৰ প্ৰশিক্ষাৰ্থী পাইলট সামান্য আঘাত পাই পলায়ন কৰে।[12] *'''১ এপ্ৰিল ২০১৫''': বাংলাদেশ ফ্লাইং একাডেমীৰ আন এখন চেছনা ১৫২ (S2-ADI) বিমান দুপৰীয়া প্ৰায় ২ বজাত বিমানবন্দৰত দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত হয় আৰু পাইলটে কাৰিকৰী সমস্যা অনুভৱ কৰি টেক অফ বাতিল কৰাৰ পিছত জুই লাগি যায়।[13] এই দুৰ্ঘটনাত মহিলা প্ৰশিক্ষাৰ্থী পাইলটগৰাকীৰ মৃত্যু হয়, আৰু বিমান প্ৰশিক্ষকগৰাকীৰ মৃত্যু হয়। কিছু সময়ৰ পাছত বিমান প্ৰশিক্ষকজনৰো মৃত্যু হয়।[13] *'''১৬ এপ্ৰিল ২০২১''':ৰাজশাহীৰ তানোৰ লালপুৰত আলুৰ পথাৰত বাংলাদেশ উৰণ একাডেমীৰ এখন চেছনা প্ৰশিক্ষণ বিমান (S2-AGG) দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত হয়। পৰিদৰ্শনৰ পিছত নিশ্চিত হয় যে বিমানখনে আপোনাক দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত কৰিছিল পিঞ্জৰা আৰু ইঞ্জিনৰ দোষ অনুভৱ কৰিবলৈ। ৪ দিন আগতে মিড এয়াৰত বিমানখনে মিছ মেনুৱেৰ হোৱা দেখিছিলোঁ। সেই বিমানখনত প্ৰশিক্ষক বিষয়া আছিল অৱসৰপ্ৰাপ্ত সেনা বিষয়া কেপ্তেইন মাহফিজুৰ ৰহমান আৰু প্ৰশিক্ষক আছিল কেডেট নাহিদ ইৰছাদ। সামান্য আঘাতত দুয়োজনেই নিৰাপদ আৰু এদিন পিছত তাৰ পৰাই বিমানখন উলিয়াই অনা হয়। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বিমানবন্দৰ]] qxq23r67an2k68w29gpxvj61rhxci3w 645520 645515 2026-10-16T13:49:31Z Pranamikaadhikary 27435 /* ঘটনা আৰু দুৰ্ঘটনা */ 645520 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = শ্বাহ মাখদুম বিমানবন্দৰ, ৰাজশাহী | native_name = শাহ মাকদুম বিমানবন্দৰ, ৰাজশাহী | image = Shah Makhdum Airport, Rajshahi, Bangladesh.JPG | image_size = 250 | IATA = RJH | ICAO = VGRJ | pushpin_map = Bangladesh | pushpin_caption = Location of airport in Bangladesh | pushpin_label = '''RJH''' | pushpin_label_position = right | type = ৰাজহুৱা | owner = | operator = [[Civil Aviation Authority, Bangladesh]] | area_served = [[ৰাজশাহী]] | location = <!--if different than above--> | elevation_f = 55 | elevation_m = 16.8 | coordinates = {{coord|24|26|13|N|088|36|59|E|region:BD_type:airport|display=inline,title}} | website = | metric_rwy = y | r1_number = 17/35 | r1_length_m = 1,829 | r1_length_f = 6,000 | r1_surface = Asphalt | stat_year = January 2018 – January 2018 | stat1_header = Passengers | stat1_data = 83,451 {{increase}} <!--Do not change or remove the figures, these are strictly as per the sources mentioned below and changing them will cause conflicting with sources.--> | stat2_header = Aircraft movements | stat2_data = | stat3_header = Cargo tonnage | stat3_data = | footnotes = Source:<ref>{{cite web |title=Bangladesh Air Traffic Movement: Passenger: Aerodrome: Rajshahi |url=https://www.ceicdata.com/en/bangladesh/air-traffic-movement/air-traffic-movement-passenger-aerodrome-rajshahi|access-date=10 January 2020}}</ref> [[DAFIF]]<ref name="WAD">{{usurped|1={{Deprecated archive|url=https://archive.today/20130217020001/http://www.worldaerodata.com/wad.cgi?airport=VGRJ|title=Airport information for VGRJ}}}} from [[DAFIF]] (effective October 2006)</ref><ref name="GCM">{{GCM|RJH|source=DAFIF}}</ref> }} '''শ্বাহ মাখদুম বিমানবন্দৰ''', [[ৰাজশাহী]] (IATA: RJH, ICAO: VGRJ) হৈছে বাংলাদেশৰ ৰাজশাহী ডিভিজনৰ প্ৰধান চহৰ ৰাজশাহীত<ref name="WAD" /> সেৱা আগবঢ়োৱা এটা ঘৰুৱা বিমানবন্দৰ। ই ৰাজশাহী চহৰৰ মাজ-মজিয়াৰপৰা প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ উত্তৰ দিশত নৌহাটাত অৱস্থিত আৰু চুফী সাধু [[শ্বাহ মখদুম]] ৰূপোছৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। বিমানবন্দৰটোৱে দুখন উৰণ প্ৰশিক্ষণ একাডেমীৰ ভিত্তি হিচাপেও কাম কৰে। ==সুবিধাসমূহ== গড় সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ৫৫ ফুট (১৭ মিটাৰ) উচ্চতাত এই বিমানবন্দৰটো অৱস্থিত। ইয়াত একমাত্ৰ এটা ৰাণৱে আছে, যিটোক ১৭/৩৫ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াৰ পৃষ্ঠভাগ ১,৮২৯ বাই ৩০ মিটাৰ (৬,০০১ ফুট × ৯৮ ফুট)।<ref name="WAD" /> ==বিকাশ== বিমানবন্দৰটোৰ বৰ্তমানৰ সুবিধাসমূহ বৃদ্ধিৰ বাবে এটা প্ৰকল্প চলি আছে। উন্নয়ন প্ৰকল্প সমাপ্ত কৰাৰ পাছত টাৰ্মিনেলটোৰ মুঠ ৩১০০০ বৰ্গফুট এলেকা হ’ব। ৰাণৱেৰ দৈৰ্ঘ্য ১০০০০ ফুট দীঘল আৰু ১৫০ ফুট বহল হ’ব। এপ্ৰ'ন ২৭৫×২৫০ ফুট হ'ব।<ref>{{cite news|url=https://www.banglanews24.com/national/news/bd/764549.details|title=আধুনিকতাৰ ছোঁয়া লাগছে শাহ মখদুম বিমানবন্দৰে|newspaper=Banglanews24|accessdate= 9 February 2024}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.tbsnews.net/economy/aviation/ecnec-approves-tk566cr-domestic-airport-development-project-147478|title=ECNEC approves Tk566cr domestic airport development project|newspaper=The Business Standard|accessdate=9 February 2024}}</ref> ২০২৪ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ঘোষণা কৰা হয় যে বিমানবন্দৰটোক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হ’ব।<ref>{{cite news|url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/366600/rajshahi-airport-to-get-modern-makeover-with|title=Rajshahi airport to get modern makeover with runway expansion|date=29 November 2024|access-date=29 November 2024|work=[[Dhaka Tribune]]}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.tbsnews.net/bangladesh/rajshahi-airport-get-new-look-amid-runway-expansion-modernisation-1005456|title=Rajshahi Airport to get new look amid runway expansion, modernisation|date=29 November 2024|access-date=29 November 2024|work=The Business Standard}}</ref> ==বিমান সংস্থা আৰু গন্তব্যস্থান== ২০২২ চনৰ ১৭ নৱেম্বৰত নভ’এয়াৰে ঢাকাৰ বাহিৰে আন চহৰৰ বিমান চলাচল কৰা দেশৰ প্ৰথমটো বিমান সংস্থা হিচাপে পৰিগণিত হয় আৰু ৰাজশাহীক কক্স বজাৰৰ সৈতে সংযোগ কৰে।<ref>{{cite news |title=Novoair starts Rajshahi-Cox's Bazar direct flights |url=https://www.tbsnews.net/economy/aviation/novoair-starts-rajshahi-coxs-bazar-direct-flights-533510 |access-date=19 December 2022 |work=The Business Standard |date=17 November 2022 |language=en}}</ref> <!-- Please use only independent sources, not the airport or airline as they are not independent. --> {{Airport-dest-list|3rdcoltitle={{Abbr|Refs.|References}}|3rdcolunsortable=yes <!-- --> |[[বিমান বাংলাদেশ এয়াৰলাইনছ্]] | [[শ্বাহজালাল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|ঢাকা]] |<ref>{{cite web |title=Flight Schedule -Biman Bangladesh |url=https://www.biman-airlines.com/flights/schedule |website=biman-airlines.com |access-date=11 January 2020}}</ref> <!-- --> |[[নভ’এয়াৰ]] | [[কক্সবাজাৰ বিমানবন্দৰ|কক্স বাজাৰ]], [[শ্বাহজালাল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|ঢাকা]] |<ref>[https://www.flynovoair.com/destinations flynovoair.com - Destinations] retrieved 11 January 2020</ref> <!-- --> |[[ইউএছ-বাংলা বিমানবন্দৰ]] | [[শ্বাহজালাল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|ঢাকা]] |<ref>{{cite news |script-title=bn:সৈয়দপুৰ, ৰাজশাহী ও বৰিশালে ইউএস বাংলাৰ অতিৰিক্ত ফ্লাইট |url=https://www.prothomalo.com/economy/article/1627328/ |access-date=11 December 2019 |work=Prothom Alo |language=bn}}</ref> <!-- --> }} ==ঘটনা আৰু দুৰ্ঘটনা== *'''২৫ এপ্ৰিল ২০১৩''': বাংলাদেশ ফ্লাইং একাডেমীৰ উৰণ প্ৰশিক্ষণ বিমান ২ জনীয়া ''চেছনা ১৫২ (S2-ABI)'' বিমান এখন বিয়লি ৪:২৪ বজাত বিমানবন্দৰত দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত হৈ অৱতৰণ কৰে।[12] বিমানখন ওলোটাকৈ উলটি যায়; বিমানখনৰ প্ৰশিক্ষক আৰু বিমানখনৰ প্ৰশিক্ষাৰ্থী পাইলট সামান্য আঘাত পাই পলায়ন কৰে।[12] *'''১ এপ্ৰিল ২০১৫''': বাংলাদেশ ফ্লাইং একাডেমীৰ আন এখন ''চেছনা ১৫২ (S2-ADI)'' বিমান দুপৰীয়া প্ৰায় ২ বজাত বিমানবন্দৰত দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত হয় আৰু পাইলটে কাৰিকৰী সমস্যা অনুভৱ কৰি টেক অফ বাতিল কৰাৰ পিছত জুই লাগি যায়।[13] এই দুৰ্ঘটনাত মহিলা প্ৰশিক্ষাৰ্থী পাইলটগৰাকীৰ মৃত্যু হয়, আৰু বিমান প্ৰশিক্ষকগৰাকীৰ মৃত্যু হয়। কিছু সময়ৰ পাছত বিমান প্ৰশিক্ষকজনৰো মৃত্যু হয়।[13] *'''১৬ এপ্ৰিল ২০২১''':ৰাজশাহীৰ তানোৰ লালপুৰত আলুৰ পথাৰত বাংলাদেশ উৰণ একাডেমীৰ এখন চেছনা প্ৰশিক্ষণ বিমান (S2-AGG) দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত হয়। পৰিদৰ্শনৰ পিছত নিশ্চিত হয় যে বিমানখনে পিঞ্জৰা আৰু ইঞ্জিনৰ ত্ৰুটী অনুভৱ কৰি দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত কৰিছিল। ৪ দিন আগতে মিড এয়াৰত বিমানখনে মিছ মেনুৱেৰ হোৱা দেখা গৈছিল। সেই বিমানখনত প্ৰশিক্ষক বিষয়া আছিল অৱসৰপ্ৰাপ্ত সেনা বিষয়া কেপ্তেইন মাহফিজুৰ ৰহমান আৰু প্ৰশিক্ষক আছিল কেডেট নাহিদ ইৰছাদ। সামান্য আঘাত পায় যদিও দুয়োজনেই নিৰাপদ আৰু এদিন পিছত তাৰ পৰাই বিমানখন উলিয়াই অনা হয়। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বিমানবন্দৰ]] t0cg4xdlfav19lc8639vkx3h591svb8 645521 645520 2026-10-16T13:51:08Z Pranamikaadhikary 27435 /* ঘটনা আৰু দুৰ্ঘটনা */ 645521 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = শ্বাহ মাখদুম বিমানবন্দৰ, ৰাজশাহী | native_name = শাহ মাকদুম বিমানবন্দৰ, ৰাজশাহী | image = Shah Makhdum Airport, Rajshahi, Bangladesh.JPG | image_size = 250 | IATA = RJH | ICAO = VGRJ | pushpin_map = Bangladesh | pushpin_caption = Location of airport in Bangladesh | pushpin_label = '''RJH''' | pushpin_label_position = right | type = ৰাজহুৱা | owner = | operator = [[Civil Aviation Authority, Bangladesh]] | area_served = [[ৰাজশাহী]] | location = <!--if different than above--> | elevation_f = 55 | elevation_m = 16.8 | coordinates = {{coord|24|26|13|N|088|36|59|E|region:BD_type:airport|display=inline,title}} | website = | metric_rwy = y | r1_number = 17/35 | r1_length_m = 1,829 | r1_length_f = 6,000 | r1_surface = Asphalt | stat_year = January 2018 – January 2018 | stat1_header = Passengers | stat1_data = 83,451 {{increase}} <!--Do not change or remove the figures, these are strictly as per the sources mentioned below and changing them will cause conflicting with sources.--> | stat2_header = Aircraft movements | stat2_data = | stat3_header = Cargo tonnage | stat3_data = | footnotes = Source:<ref>{{cite web |title=Bangladesh Air Traffic Movement: Passenger: Aerodrome: Rajshahi |url=https://www.ceicdata.com/en/bangladesh/air-traffic-movement/air-traffic-movement-passenger-aerodrome-rajshahi|access-date=10 January 2020}}</ref> [[DAFIF]]<ref name="WAD">{{usurped|1={{Deprecated archive|url=https://archive.today/20130217020001/http://www.worldaerodata.com/wad.cgi?airport=VGRJ|title=Airport information for VGRJ}}}} from [[DAFIF]] (effective October 2006)</ref><ref name="GCM">{{GCM|RJH|source=DAFIF}}</ref> }} '''শ্বাহ মাখদুম বিমানবন্দৰ''', [[ৰাজশাহী]] (IATA: RJH, ICAO: VGRJ) হৈছে বাংলাদেশৰ ৰাজশাহী ডিভিজনৰ প্ৰধান চহৰ ৰাজশাহীত<ref name="WAD" /> সেৱা আগবঢ়োৱা এটা ঘৰুৱা বিমানবন্দৰ। ই ৰাজশাহী চহৰৰ মাজ-মজিয়াৰপৰা প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ উত্তৰ দিশত নৌহাটাত অৱস্থিত আৰু চুফী সাধু [[শ্বাহ মখদুম]] ৰূপোছৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। বিমানবন্দৰটোৱে দুখন উৰণ প্ৰশিক্ষণ একাডেমীৰ ভিত্তি হিচাপেও কাম কৰে। ==সুবিধাসমূহ== গড় সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ৫৫ ফুট (১৭ মিটাৰ) উচ্চতাত এই বিমানবন্দৰটো অৱস্থিত। ইয়াত একমাত্ৰ এটা ৰাণৱে আছে, যিটোক ১৭/৩৫ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াৰ পৃষ্ঠভাগ ১,৮২৯ বাই ৩০ মিটাৰ (৬,০০১ ফুট × ৯৮ ফুট)।<ref name="WAD" /> ==বিকাশ== বিমানবন্দৰটোৰ বৰ্তমানৰ সুবিধাসমূহ বৃদ্ধিৰ বাবে এটা প্ৰকল্প চলি আছে। উন্নয়ন প্ৰকল্প সমাপ্ত কৰাৰ পাছত টাৰ্মিনেলটোৰ মুঠ ৩১০০০ বৰ্গফুট এলেকা হ’ব। ৰাণৱেৰ দৈৰ্ঘ্য ১০০০০ ফুট দীঘল আৰু ১৫০ ফুট বহল হ’ব। এপ্ৰ'ন ২৭৫×২৫০ ফুট হ'ব।<ref>{{cite news|url=https://www.banglanews24.com/national/news/bd/764549.details|title=আধুনিকতাৰ ছোঁয়া লাগছে শাহ মখদুম বিমানবন্দৰে|newspaper=Banglanews24|accessdate= 9 February 2024}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.tbsnews.net/economy/aviation/ecnec-approves-tk566cr-domestic-airport-development-project-147478|title=ECNEC approves Tk566cr domestic airport development project|newspaper=The Business Standard|accessdate=9 February 2024}}</ref> ২০২৪ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ঘোষণা কৰা হয় যে বিমানবন্দৰটোক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হ’ব।<ref>{{cite news|url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/366600/rajshahi-airport-to-get-modern-makeover-with|title=Rajshahi airport to get modern makeover with runway expansion|date=29 November 2024|access-date=29 November 2024|work=[[Dhaka Tribune]]}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.tbsnews.net/bangladesh/rajshahi-airport-get-new-look-amid-runway-expansion-modernisation-1005456|title=Rajshahi Airport to get new look amid runway expansion, modernisation|date=29 November 2024|access-date=29 November 2024|work=The Business Standard}}</ref> ==বিমান সংস্থা আৰু গন্তব্যস্থান== ২০২২ চনৰ ১৭ নৱেম্বৰত নভ’এয়াৰে ঢাকাৰ বাহিৰে আন চহৰৰ বিমান চলাচল কৰা দেশৰ প্ৰথমটো বিমান সংস্থা হিচাপে পৰিগণিত হয় আৰু ৰাজশাহীক কক্স বজাৰৰ সৈতে সংযোগ কৰে।<ref>{{cite news |title=Novoair starts Rajshahi-Cox's Bazar direct flights |url=https://www.tbsnews.net/economy/aviation/novoair-starts-rajshahi-coxs-bazar-direct-flights-533510 |access-date=19 December 2022 |work=The Business Standard |date=17 November 2022 |language=en}}</ref> <!-- Please use only independent sources, not the airport or airline as they are not independent. --> {{Airport-dest-list|3rdcoltitle={{Abbr|Refs.|References}}|3rdcolunsortable=yes <!-- --> |[[বিমান বাংলাদেশ এয়াৰলাইনছ্]] | [[শ্বাহজালাল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|ঢাকা]] |<ref>{{cite web |title=Flight Schedule -Biman Bangladesh |url=https://www.biman-airlines.com/flights/schedule |website=biman-airlines.com |access-date=11 January 2020}}</ref> <!-- --> |[[নভ’এয়াৰ]] | [[কক্সবাজাৰ বিমানবন্দৰ|কক্স বাজাৰ]], [[শ্বাহজালাল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|ঢাকা]] |<ref>[https://www.flynovoair.com/destinations flynovoair.com - Destinations] retrieved 11 January 2020</ref> <!-- --> |[[ইউএছ-বাংলা বিমানবন্দৰ]] | [[শ্বাহজালাল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|ঢাকা]] |<ref>{{cite news |script-title=bn:সৈয়দপুৰ, ৰাজশাহী ও বৰিশালে ইউএস বাংলাৰ অতিৰিক্ত ফ্লাইট |url=https://www.prothomalo.com/economy/article/1627328/ |access-date=11 December 2019 |work=Prothom Alo |language=bn}}</ref> <!-- --> }} ==ঘটনা আৰু দুৰ্ঘটনা== *'''২৫ এপ্ৰিল ২০১৩''': বাংলাদেশ ফ্লাইং একাডেমীৰ উৰণ প্ৰশিক্ষণ বিমান ২ জনীয়া ''চেছনা ১৫২ (S2-ABI)'' বিমান এখন বিয়লি ৪:২৪ বজাত বিমানবন্দৰত দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত হৈ অৱতৰণ কৰে।<ref name=Accident1>{{cite news|url=http://www.thedailystar.net/beta2/news/training-plane-crashes-in-rajshahi/|title=Training plane crashes in Rajshahi|date=26 April 2013|newspaper=The Daily Star|access-date=26 April 2013}}</ref> বিমানখন ওলোটাকৈ উলটি যায়; বিমানখনৰ প্ৰশিক্ষক আৰু বিমানখনৰ প্ৰশিক্ষাৰ্থী পাইলট সামান্য আঘাত পাই পলায়ন কৰে।<ref name=Accident1 /> *'''১ এপ্ৰিল ২০১৫''': বাংলাদেশ ফ্লাইং একাডেমীৰ আন এখন ''চেছনা ১৫২ (S2-ADI)'' বিমান দুপৰীয়া প্ৰায় ২ বজাত বিমানবন্দৰত দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত হয় আৰু পাইলটে কাৰিকৰী সমস্যা অনুভৱ কৰি টেক অফ বাতিল কৰাৰ পিছত জুই লাগি যায়।<ref name=Accident2>{{cite news|url=http://www.thedailystar.net/country/trainee-pilot-killed-rajshahi-plane-crash-75001|title=Plane crash in Rajshahi kills female pilot|date=1 April 2015|newspaper=The Daily Star|access-date=2 April 2015}}</ref> এই দুৰ্ঘটনাত মহিলা প্ৰশিক্ষাৰ্থী পাইলটগৰাকীৰ মৃত্যু হয়, আৰু বিমান প্ৰশিক্ষকগৰাকীৰ মৃত্যু হয়। কিছু সময়ৰ পাছত বিমান প্ৰশিক্ষকজনৰো মৃত্যু হয়।<ref name=Accident2 /> *'''১৬ এপ্ৰিল ২০২১''':ৰাজশাহীৰ তানোৰ লালপুৰত আলুৰ পথাৰত বাংলাদেশ উৰণ একাডেমীৰ এখন চেছনা প্ৰশিক্ষণ বিমান (S2-AGG) দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত হয়। পৰিদৰ্শনৰ পিছত নিশ্চিত হয় যে বিমানখনে পিঞ্জৰা আৰু ইঞ্জিনৰ ত্ৰুটী অনুভৱ কৰি দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত কৰিছিল। ৪ দিন আগতে মিড এয়াৰত বিমানখনে মিছ মেনুৱেৰ হোৱা দেখা গৈছিল। সেই বিমানখনত প্ৰশিক্ষক বিষয়া আছিল অৱসৰপ্ৰাপ্ত সেনা বিষয়া কেপ্তেইন মাহফিজুৰ ৰহমান আৰু প্ৰশিক্ষক আছিল কেডেট নাহিদ ইৰছাদ। সামান্য আঘাত পায় যদিও দুয়োজনেই নিৰাপদ আৰু এদিন পিছত তাৰ পৰাই বিমানখন উলিয়াই অনা হয়। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বিমানবন্দৰ]] 03ifhe5qm85ak0rfcd2w4vqneastncw 645600 645521 2026-10-16T15:12:52Z Pranamikaadhikary 27435 +[[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]]; +[[শ্ৰেণী:বাংলাদেশ]] using [[WP:HC|HotCat]] 645600 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = শ্বাহ মাখদুম বিমানবন্দৰ, ৰাজশাহী | native_name = শাহ মাকদুম বিমানবন্দৰ, ৰাজশাহী | image = Shah Makhdum Airport, Rajshahi, Bangladesh.JPG | image_size = 250 | IATA = RJH | ICAO = VGRJ | pushpin_map = Bangladesh | pushpin_caption = Location of airport in Bangladesh | pushpin_label = '''RJH''' | pushpin_label_position = right | type = ৰাজহুৱা | owner = | operator = [[Civil Aviation Authority, Bangladesh]] | area_served = [[ৰাজশাহী]] | location = <!--if different than above--> | elevation_f = 55 | elevation_m = 16.8 | coordinates = {{coord|24|26|13|N|088|36|59|E|region:BD_type:airport|display=inline,title}} | website = | metric_rwy = y | r1_number = 17/35 | r1_length_m = 1,829 | r1_length_f = 6,000 | r1_surface = Asphalt | stat_year = January 2018 – January 2018 | stat1_header = Passengers | stat1_data = 83,451 {{increase}} <!--Do not change or remove the figures, these are strictly as per the sources mentioned below and changing them will cause conflicting with sources.--> | stat2_header = Aircraft movements | stat2_data = | stat3_header = Cargo tonnage | stat3_data = | footnotes = Source:<ref>{{cite web |title=Bangladesh Air Traffic Movement: Passenger: Aerodrome: Rajshahi |url=https://www.ceicdata.com/en/bangladesh/air-traffic-movement/air-traffic-movement-passenger-aerodrome-rajshahi|access-date=10 January 2020}}</ref> [[DAFIF]]<ref name="WAD">{{usurped|1={{Deprecated archive|url=https://archive.today/20130217020001/http://www.worldaerodata.com/wad.cgi?airport=VGRJ|title=Airport information for VGRJ}}}} from [[DAFIF]] (effective October 2006)</ref><ref name="GCM">{{GCM|RJH|source=DAFIF}}</ref> }} '''শ্বাহ মাখদুম বিমানবন্দৰ''', [[ৰাজশাহী]] (IATA: RJH, ICAO: VGRJ) হৈছে বাংলাদেশৰ ৰাজশাহী ডিভিজনৰ প্ৰধান চহৰ ৰাজশাহীত<ref name="WAD" /> সেৱা আগবঢ়োৱা এটা ঘৰুৱা বিমানবন্দৰ। ই ৰাজশাহী চহৰৰ মাজ-মজিয়াৰপৰা প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ উত্তৰ দিশত নৌহাটাত অৱস্থিত আৰু চুফী সাধু [[শ্বাহ মখদুম]] ৰূপোছৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। বিমানবন্দৰটোৱে দুখন উৰণ প্ৰশিক্ষণ একাডেমীৰ ভিত্তি হিচাপেও কাম কৰে। ==সুবিধাসমূহ== গড় সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ৫৫ ফুট (১৭ মিটাৰ) উচ্চতাত এই বিমানবন্দৰটো অৱস্থিত। ইয়াত একমাত্ৰ এটা ৰাণৱে আছে, যিটোক ১৭/৩৫ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াৰ পৃষ্ঠভাগ ১,৮২৯ বাই ৩০ মিটাৰ (৬,০০১ ফুট × ৯৮ ফুট)।<ref name="WAD" /> ==বিকাশ== বিমানবন্দৰটোৰ বৰ্তমানৰ সুবিধাসমূহ বৃদ্ধিৰ বাবে এটা প্ৰকল্প চলি আছে। উন্নয়ন প্ৰকল্প সমাপ্ত কৰাৰ পাছত টাৰ্মিনেলটোৰ মুঠ ৩১০০০ বৰ্গফুট এলেকা হ’ব। ৰাণৱেৰ দৈৰ্ঘ্য ১০০০০ ফুট দীঘল আৰু ১৫০ ফুট বহল হ’ব। এপ্ৰ'ন ২৭৫×২৫০ ফুট হ'ব।<ref>{{cite news|url=https://www.banglanews24.com/national/news/bd/764549.details|title=আধুনিকতাৰ ছোঁয়া লাগছে শাহ মখদুম বিমানবন্দৰে|newspaper=Banglanews24|accessdate= 9 February 2024}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.tbsnews.net/economy/aviation/ecnec-approves-tk566cr-domestic-airport-development-project-147478|title=ECNEC approves Tk566cr domestic airport development project|newspaper=The Business Standard|accessdate=9 February 2024}}</ref> ২০২৪ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ঘোষণা কৰা হয় যে বিমানবন্দৰটোক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হ’ব।<ref>{{cite news|url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/366600/rajshahi-airport-to-get-modern-makeover-with|title=Rajshahi airport to get modern makeover with runway expansion|date=29 November 2024|access-date=29 November 2024|work=[[Dhaka Tribune]]}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.tbsnews.net/bangladesh/rajshahi-airport-get-new-look-amid-runway-expansion-modernisation-1005456|title=Rajshahi Airport to get new look amid runway expansion, modernisation|date=29 November 2024|access-date=29 November 2024|work=The Business Standard}}</ref> ==বিমান সংস্থা আৰু গন্তব্যস্থান== ২০২২ চনৰ ১৭ নৱেম্বৰত নভ’এয়াৰে ঢাকাৰ বাহিৰে আন চহৰৰ বিমান চলাচল কৰা দেশৰ প্ৰথমটো বিমান সংস্থা হিচাপে পৰিগণিত হয় আৰু ৰাজশাহীক কক্স বজাৰৰ সৈতে সংযোগ কৰে।<ref>{{cite news |title=Novoair starts Rajshahi-Cox's Bazar direct flights |url=https://www.tbsnews.net/economy/aviation/novoair-starts-rajshahi-coxs-bazar-direct-flights-533510 |access-date=19 December 2022 |work=The Business Standard |date=17 November 2022 |language=en}}</ref> <!-- Please use only independent sources, not the airport or airline as they are not independent. --> {{Airport-dest-list|3rdcoltitle={{Abbr|Refs.|References}}|3rdcolunsortable=yes <!-- --> |[[বিমান বাংলাদেশ এয়াৰলাইনছ্]] | [[শ্বাহজালাল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|ঢাকা]] |<ref>{{cite web |title=Flight Schedule -Biman Bangladesh |url=https://www.biman-airlines.com/flights/schedule |website=biman-airlines.com |access-date=11 January 2020}}</ref> <!-- --> |[[নভ’এয়াৰ]] | [[কক্সবাজাৰ বিমানবন্দৰ|কক্স বাজাৰ]], [[শ্বাহজালাল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|ঢাকা]] |<ref>[https://www.flynovoair.com/destinations flynovoair.com - Destinations] retrieved 11 January 2020</ref> <!-- --> |[[ইউএছ-বাংলা বিমানবন্দৰ]] | [[শ্বাহজালাল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|ঢাকা]] |<ref>{{cite news |script-title=bn:সৈয়দপুৰ, ৰাজশাহী ও বৰিশালে ইউএস বাংলাৰ অতিৰিক্ত ফ্লাইট |url=https://www.prothomalo.com/economy/article/1627328/ |access-date=11 December 2019 |work=Prothom Alo |language=bn}}</ref> <!-- --> }} ==ঘটনা আৰু দুৰ্ঘটনা== *'''২৫ এপ্ৰিল ২০১৩''': বাংলাদেশ ফ্লাইং একাডেমীৰ উৰণ প্ৰশিক্ষণ বিমান ২ জনীয়া ''চেছনা ১৫২ (S2-ABI)'' বিমান এখন বিয়লি ৪:২৪ বজাত বিমানবন্দৰত দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত হৈ অৱতৰণ কৰে।<ref name=Accident1>{{cite news|url=http://www.thedailystar.net/beta2/news/training-plane-crashes-in-rajshahi/|title=Training plane crashes in Rajshahi|date=26 April 2013|newspaper=The Daily Star|access-date=26 April 2013}}</ref> বিমানখন ওলোটাকৈ উলটি যায়; বিমানখনৰ প্ৰশিক্ষক আৰু বিমানখনৰ প্ৰশিক্ষাৰ্থী পাইলট সামান্য আঘাত পাই পলায়ন কৰে।<ref name=Accident1 /> *'''১ এপ্ৰিল ২০১৫''': বাংলাদেশ ফ্লাইং একাডেমীৰ আন এখন ''চেছনা ১৫২ (S2-ADI)'' বিমান দুপৰীয়া প্ৰায় ২ বজাত বিমানবন্দৰত দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত হয় আৰু পাইলটে কাৰিকৰী সমস্যা অনুভৱ কৰি টেক অফ বাতিল কৰাৰ পিছত জুই লাগি যায়।<ref name=Accident2>{{cite news|url=http://www.thedailystar.net/country/trainee-pilot-killed-rajshahi-plane-crash-75001|title=Plane crash in Rajshahi kills female pilot|date=1 April 2015|newspaper=The Daily Star|access-date=2 April 2015}}</ref> এই দুৰ্ঘটনাত মহিলা প্ৰশিক্ষাৰ্থী পাইলটগৰাকীৰ মৃত্যু হয়, আৰু বিমান প্ৰশিক্ষকগৰাকীৰ মৃত্যু হয়। কিছু সময়ৰ পাছত বিমান প্ৰশিক্ষকজনৰো মৃত্যু হয়।<ref name=Accident2 /> *'''১৬ এপ্ৰিল ২০২১''':ৰাজশাহীৰ তানোৰ লালপুৰত আলুৰ পথাৰত বাংলাদেশ উৰণ একাডেমীৰ এখন চেছনা প্ৰশিক্ষণ বিমান (S2-AGG) দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত হয়। পৰিদৰ্শনৰ পিছত নিশ্চিত হয় যে বিমানখনে পিঞ্জৰা আৰু ইঞ্জিনৰ ত্ৰুটী অনুভৱ কৰি দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত কৰিছিল। ৪ দিন আগতে মিড এয়াৰত বিমানখনে মিছ মেনুৱেৰ হোৱা দেখা গৈছিল। সেই বিমানখনত প্ৰশিক্ষক বিষয়া আছিল অৱসৰপ্ৰাপ্ত সেনা বিষয়া কেপ্তেইন মাহফিজুৰ ৰহমান আৰু প্ৰশিক্ষক আছিল কেডেট নাহিদ ইৰছাদ। সামান্য আঘাত পায় যদিও দুয়োজনেই নিৰাপদ আৰু এদিন পিছত তাৰ পৰাই বিমানখন উলিয়াই অনা হয়। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বিমানবন্দৰ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশ]] nyv4e6l0qbmzakskhz811uxv745vhld 0 140331 645497 2026-10-16T13:34:42Z Kandarpajit Kallol 6257 [[ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 645497 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] 8xxqxflv1w05g75347eo2fh9sbx20r0 14 140332 645511 2026-10-16T13:45:04Z Kandarpajit Kallol 6257 Created blank page 645511 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 645512 645511 2026-10-16T13:45:20Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] using [[WP:HC|HotCat]] 645512 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] ivv1libhb00dwuzdz3owzdepm8ogala 645513 645512 2026-10-16T13:45:30Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:হিন্দু ধৰ্ম]] using [[WP:HC|HotCat]] 645513 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] [[শ্ৰেণী:হিন্দু ধৰ্ম]] 1fxcg468fc6berwbrr0nsl75og5hbyd 3 140333 645523 2026-10-16T13:53:38Z Manchiu 45088 পৃষ্ঠা [[সদস্য বাৰ্তা:Gap chuen]]ৰ পৰা [[সদস্য বাৰ্তা:River of Armour]]লৈ Manchiuয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Gap chuen|Gap chuen]]" to "[[Special:CentralAuth/River of Armour|River of Armour]]" 645523 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[সদস্য বাৰ্তা:River of Armour]] n2jpw1yyqm87ev4ieqg9cndan4rs6ko 14 140334 645525 2026-10-16T13:55:15Z হানিফ আলী 19725 + 645525 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:ইছলাম ধৰ্ম]] [[দেশ অনুসৰি ইছলাম ধৰ্ম]] fpp547bs9z3zh2pigz4haacm4sl4n0o 0 140335 645530 2026-10-16T13:59:53Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645530 wikitext text/x-wiki '''পুণ্ড্ৰবৰ্ধন''' বা পুন্দ্ৰ ৰাজ্য ভাৰত উপমহাদেশৰ বংগ অঞ্চলত অৱস্থিত লৌহ যুগৰ ভাৰতৰ এখন প্ৰাচীন ৰাজ্য আছিল আৰু ইয়াৰ ভূ-খণ্ড বৰ্তমানৰ ৰাজশাহীৰ কিছু অংশ আৰু বাংলাদেশৰ ৰংপুৰ সংমণ্ডলৰ কিছু অংশৰ লগতে ভাৰতৰ পশ্চিম বংগৰ পশ্চিম দিনাজপুৰ জিলাকো সামৰি লৈছিল।[2][3][4] উত্তৰ বাংলাদেশৰ বগৰা জিলাৰ মহাস্থানগড়ত তেতিয়াৰ পুণ্ড্ৰনগৰ (পুন্দ্ৰ নগৰ) নামেৰে জনাজাত ৰাজ্যখনৰ ৰাজধানী আছিল। 0mwrc57v7p37dacb6mhfg2cvp9outcx 645531 645530 2026-10-16T14:01:53Z Pranamikaadhikary 27435 645531 wikitext text/x-wiki '''পুণ্ড্ৰবৰ্ধন''' বা পুন্দ্ৰ ৰাজ্য ভাৰত উপমহাদেশৰ বংগ অঞ্চলত অৱস্থিত লৌহ যুগৰ ভাৰতৰ এখন প্ৰাচীন ৰাজ্য আছিল আৰু ইয়াৰ ভূ-খণ্ড বৰ্তমানৰ ৰাজশাহীৰ কিছু অংশ আৰু বাংলাদেশৰ ৰংপুৰ সংমণ্ডলৰ কিছু অংশৰ লগতে ভাৰতৰ পশ্চিম বংগৰ পশ্চিম দিনাজপুৰ জিলাকো সামৰি লৈছিল।[2][3][4] উত্তৰ বাংলাদেশৰ [[বগ্ৰা জিলা]]ৰ [[মহাস্থানগড়]]ত তেতিয়াৰ পুণ্ড্ৰনগৰ (পুন্দ্ৰ নগৰ) নামেৰে জনাজাত ৰাজ্যখনৰ ৰাজধানী আছিল। ==ভৌগলিক পৰিচয়== পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ প্ৰাচীন ৰাজধানী [[মহাস্থানগড়]] বগ্ৰাৰ পৰা ১১ কিলোমিটাৰ উত্তৰে বগ্ৰা-ৰংপুৰ ঘাইপথত অৱস্থিত, য'ত জাহাজঘাট আৰু ছাইট মিউজিয়ামলৈ যোৱা এটা উপ পথ (দুৰ্গৰ প্ৰাচীৰৰ পূব দিশৰ কাষেৰে ১.৫ কিলোমিটাৰ) আছে।[5] gdh50nspetre77bodo8m85ulv1aepmq 645532 645531 2026-10-16T14:02:58Z Pranamikaadhikary 27435 /* ভৌগলিক পৰিচয় */ 645532 wikitext text/x-wiki '''পুণ্ড্ৰবৰ্ধন''' বা পুন্দ্ৰ ৰাজ্য ভাৰত উপমহাদেশৰ বংগ অঞ্চলত অৱস্থিত লৌহ যুগৰ ভাৰতৰ এখন প্ৰাচীন ৰাজ্য আছিল আৰু ইয়াৰ ভূ-খণ্ড বৰ্তমানৰ ৰাজশাহীৰ কিছু অংশ আৰু বাংলাদেশৰ ৰংপুৰ সংমণ্ডলৰ কিছু অংশৰ লগতে ভাৰতৰ পশ্চিম বংগৰ পশ্চিম দিনাজপুৰ জিলাকো সামৰি লৈছিল।[2][3][4] উত্তৰ বাংলাদেশৰ [[বগ্ৰা জিলা]]ৰ [[মহাস্থানগড়]]ত তেতিয়াৰ পুণ্ড্ৰনগৰ (পুন্দ্ৰ নগৰ) নামেৰে জনাজাত ৰাজ্যখনৰ ৰাজধানী আছিল। ==ভৌগলিক পৰিচয়== পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ প্ৰাচীন ৰাজধানী [[মহাস্থানগড়]] বগ্ৰাৰ পৰা ১১ কিলোমিটাৰ উত্তৰে বগ্ৰা-ৰংপুৰ ঘাইপথত অৱস্থিত, য'ত জাহাজঘাট আৰু ছাইট মিউজিয়ামলৈ যোৱা এটা উপ পথ (দুৰ্গৰ প্ৰাচীৰৰ পূব দিশৰ কাষেৰে ১.৫ কিলোমিটাৰ) আছে।[5] ==পৌৰাণিক সাহিত্যত উল্লেখ== ll4a4sgxvh15cwhqjveypzpnfd3hyaj 645533 645532 2026-10-16T14:09:25Z Pranamikaadhikary 27435 /* পৌৰাণিক সাহিত্যত উল্লেখ */ 645533 wikitext text/x-wiki '''পুণ্ড্ৰবৰ্ধন''' বা পুন্দ্ৰ ৰাজ্য ভাৰত উপমহাদেশৰ বংগ অঞ্চলত অৱস্থিত লৌহ যুগৰ ভাৰতৰ এখন প্ৰাচীন ৰাজ্য আছিল আৰু ইয়াৰ ভূ-খণ্ড বৰ্তমানৰ ৰাজশাহীৰ কিছু অংশ আৰু বাংলাদেশৰ ৰংপুৰ সংমণ্ডলৰ কিছু অংশৰ লগতে ভাৰতৰ পশ্চিম বংগৰ পশ্চিম দিনাজপুৰ জিলাকো সামৰি লৈছিল।[2][3][4] উত্তৰ বাংলাদেশৰ [[বগ্ৰা জিলা]]ৰ [[মহাস্থানগড়]]ত তেতিয়াৰ পুণ্ড্ৰনগৰ (পুন্দ্ৰ নগৰ) নামেৰে জনাজাত ৰাজ্যখনৰ ৰাজধানী আছিল। ==ভৌগলিক পৰিচয়== পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ প্ৰাচীন ৰাজধানী [[মহাস্থানগড়]] বগ্ৰাৰ পৰা ১১ কিলোমিটাৰ উত্তৰে বগ্ৰা-ৰংপুৰ ঘাইপথত অৱস্থিত, য'ত জাহাজঘাট আৰু ছাইট মিউজিয়ামলৈ যোৱা এটা উপ পথ (দুৰ্গৰ প্ৰাচীৰৰ পূব দিশৰ কাষেৰে ১.৫ কিলোমিটাৰ) আছে।[5] ==পৌৰাণিক সাহিত্যত উল্লেখ== ===বালিৰ ঘৰুৱা জীৱন=== [[মহাভাৰত]] (I.104.53–54) আৰু পৌৰাণিক সাহিত্য অনুসৰি পুণ্ড্ৰৰ নাম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু বালি ৰজাৰ পুত্ৰ ৰাজকুমাৰ পুণ্ড্ৰৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল। সন্তানহীন বালিয়ে ঋষি [[দীৰ্ঘতমা]]ক পুত্ৰৰ হোৱাৰ বৰ দিবলৈ অনুৰোধ কৰিলে। এই ঋষিয়ে পত্নী ৰাণী [[সুদেষ্ণা]]ৰ যোগেদি পাঁচটা পুত্ৰ সন্তান জন্ম দিয়া বুলি কোৱা হয়। ৰাজকুমাৰসকলৰ নাম আছিল অংগ, বংগ, কলিংগ, পুণ্ড্ৰ আৰু সুমহা।[6][7] 9u7l94uyjcpa8lirg8fkv4eym2hdza1 645539 645533 2026-10-16T14:20:54Z Pranamikaadhikary 27435 /* বালিৰ ঘৰুৱা জীৱন */ 645539 wikitext text/x-wiki '''পুণ্ড্ৰবৰ্ধন''' বা পুন্দ্ৰ ৰাজ্য ভাৰত উপমহাদেশৰ বংগ অঞ্চলত অৱস্থিত লৌহ যুগৰ ভাৰতৰ এখন প্ৰাচীন ৰাজ্য আছিল আৰু ইয়াৰ ভূ-খণ্ড বৰ্তমানৰ ৰাজশাহীৰ কিছু অংশ আৰু বাংলাদেশৰ ৰংপুৰ সংমণ্ডলৰ কিছু অংশৰ লগতে ভাৰতৰ পশ্চিম বংগৰ পশ্চিম দিনাজপুৰ জিলাকো সামৰি লৈছিল।[2][3][4] উত্তৰ বাংলাদেশৰ [[বগ্ৰা জিলা]]ৰ [[মহাস্থানগড়]]ত তেতিয়াৰ পুণ্ড্ৰনগৰ (পুন্দ্ৰ নগৰ) নামেৰে জনাজাত ৰাজ্যখনৰ ৰাজধানী আছিল। ==ভৌগলিক পৰিচয়== পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ প্ৰাচীন ৰাজধানী [[মহাস্থানগড়]] বগ্ৰাৰ পৰা ১১ কিলোমিটাৰ উত্তৰে বগ্ৰা-ৰংপুৰ ঘাইপথত অৱস্থিত, য'ত জাহাজঘাট আৰু ছাইট মিউজিয়ামলৈ যোৱা এটা উপ পথ (দুৰ্গৰ প্ৰাচীৰৰ পূব দিশৰ কাষেৰে ১.৫ কিলোমিটাৰ) আছে।[5] ==পৌৰাণিক সাহিত্যত উল্লেখ== ===বালিৰ ঘৰুৱা জীৱন=== [[মহাভাৰত]] (I.104.53–54) আৰু পৌৰাণিক সাহিত্য অনুসৰি পুণ্ড্ৰৰ নাম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু বালি ৰজাৰ পুত্ৰ ৰাজকুমাৰ পুণ্ড্ৰৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল। সন্তানহীন বালিয়ে ঋষি [[দীৰ্ঘতমা]]ক পুত্ৰৰ হোৱাৰ বৰ দিবলৈ অনুৰোধ কৰিলে। এই ঋষিয়ে পত্নী ৰাণী [[সুদেষ্ণা]]ৰ যোগেদি পাঁচটা পুত্ৰ সন্তান জন্ম দিয়া বুলি কোৱা হয়। ৰাজকুমাৰসকলৰ নাম আছিল অংগ, বংগ, কলিংগ, পুণ্ড্ৰ আৰু সুমহা।[6][7] ===কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ আৰু তাৰ পিছৰ পৰিণতি=== মহাভাৰতৰ সভা পৰ্ব (দ্বিতীয় গ্ৰন্থ, ২৭ অধ্যায়) অনুসৰি পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণকাৰী হিচাপে লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল আৰু কৌৰৱৰ পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল। কিন্তু পাণ্ডুৰ অধীনত কুৰু ৰাজ্যৰ হাতত পৰাস্ত হৈছিল। কিন্তু যুদ্ধৰ পিছত কুৰুসকলে গ্ৰহণ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা বিভিন্ন বংশৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধৰ পিছৰ অৰ্জুনে সামৰিক অভিযান চলোৱালৈকে ই স্বশাসিত হৈ আছিল।{{cn}} খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩০০ চনৰ আশে-পাশে এই ৰাজ্য ভংগ হয়। পিছলৈ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪৫ চনৰ পৰা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪০ চনৰ ভিতৰত নন্দ সাম্ৰাজ্যই এই ভূমি দখল কৰে।[8] নন্দ সাম্ৰাজ্য ( মৌৰ্যসকলৰ পূৰ্বসূৰী) পতনৰ পিছতো মৌৰ্য যুগত (নন্দ সাম্ৰাজ্যৰ উত্তৰাধিকাৰী) পুণ্ড্ৰৰ নিয়ন্ত্ৰণত থাকিল। ৫ম শতিকাৰ কিংবদন্তি গ্ৰন্থ [[অশোকবাদন]] অনুসৰি মৌৰ্য সম্ৰাট অশোকে তাত থকা এজন অবৌদ্ধ ধৰ্মই নিৰ্গ্ৰন্থ জ্ঞানীপুত্ৰ(মহাবীৰ)ৰ চৰণত [[গৌতম বুদ্ধ]]ই প্ৰণাম কৰা এখন ছবি অংকন কৰাৰ পিছত পুণ্ড্ৰবৰ্ধনত থকা সকলো অজিৱিক (ভাৰতীয় দৰ্শনৰ নাষ্টিক বা "হেটেৰ'ডক্স" বিদ্যালয়ৰ অনুগামী)ক হত্যা কৰাৰ নিৰ্দেশ জাৰি কৰিছিল। এই আদেশৰ ফলত [[আজিৱিকা সম্প্ৰদায়]]ৰ প্ৰায় ১৮,০০০ অনুগামীক মৃত্যুদণ্ড দিয়া বুলি কোৱা হয়।[9][10] [[কে টি এছ চাৰাও]] আৰু [[বেনিমাধব বৰুৱা]]ৰ মতে, অশোকে প্ৰতিদ্বন্দ্বী সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত কৰা অত্যাচাৰৰ কাহিনীবোৰ সাম্প্ৰদায়িক অপপ্ৰচাৰৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা স্পষ্ট ৰচনা যেন লাগে।[11][12][13] অশোকৰ নিজৰ শিলালিপি [[বাৰাবৰ গুহা]]ত তেওঁৰ উদাৰ অনুদান আৰু [[অজিৱিক]]সকলৰ পৃষ্ঠপোষকতা লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।[14] h1pz7wvzh0o6om7fmk4xp1zixdfj4u2 645542 645539 2026-10-16T14:31:55Z Pranamikaadhikary 27435 /* কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ আৰু তাৰ পিছৰ পৰিণতি */ 645542 wikitext text/x-wiki '''পুণ্ড্ৰবৰ্ধন''' বা পুন্দ্ৰ ৰাজ্য ভাৰত উপমহাদেশৰ বংগ অঞ্চলত অৱস্থিত লৌহ যুগৰ ভাৰতৰ এখন প্ৰাচীন ৰাজ্য আছিল আৰু ইয়াৰ ভূ-খণ্ড বৰ্তমানৰ ৰাজশাহীৰ কিছু অংশ আৰু বাংলাদেশৰ ৰংপুৰ সংমণ্ডলৰ কিছু অংশৰ লগতে ভাৰতৰ পশ্চিম বংগৰ পশ্চিম দিনাজপুৰ জিলাকো সামৰি লৈছিল।[2][3][4] উত্তৰ বাংলাদেশৰ [[বগ্ৰা জিলা]]ৰ [[মহাস্থানগড়]]ত তেতিয়াৰ পুণ্ড্ৰনগৰ (পুন্দ্ৰ নগৰ) নামেৰে জনাজাত ৰাজ্যখনৰ ৰাজধানী আছিল। ==ভৌগলিক পৰিচয়== পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ প্ৰাচীন ৰাজধানী [[মহাস্থানগড়]] বগ্ৰাৰ পৰা ১১ কিলোমিটাৰ উত্তৰে বগ্ৰা-ৰংপুৰ ঘাইপথত অৱস্থিত, য'ত জাহাজঘাট আৰু ছাইট মিউজিয়ামলৈ যোৱা এটা উপ পথ (দুৰ্গৰ প্ৰাচীৰৰ পূব দিশৰ কাষেৰে ১.৫ কিলোমিটাৰ) আছে।[5] ==পৌৰাণিক সাহিত্যত উল্লেখ== ===বালিৰ ঘৰুৱা জীৱন=== [[মহাভাৰত]] (I.104.53–54) আৰু পৌৰাণিক সাহিত্য অনুসৰি পুণ্ড্ৰৰ নাম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু বালি ৰজাৰ পুত্ৰ ৰাজকুমাৰ পুণ্ড্ৰৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল। সন্তানহীন বালিয়ে ঋষি [[দীৰ্ঘতমা]]ক পুত্ৰৰ হোৱাৰ বৰ দিবলৈ অনুৰোধ কৰিলে। এই ঋষিয়ে পত্নী ৰাণী [[সুদেষ্ণা]]ৰ যোগেদি পাঁচটা পুত্ৰ সন্তান জন্ম দিয়া বুলি কোৱা হয়। ৰাজকুমাৰসকলৰ নাম আছিল অংগ, বংগ, কলিংগ, পুণ্ড্ৰ আৰু সুমহা।[6][7] ===কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ আৰু তাৰ পিছৰ পৰিণতি=== মহাভাৰতৰ সভা পৰ্ব (দ্বিতীয় গ্ৰন্থ, ২৭ অধ্যায়) অনুসৰি পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণকাৰী হিচাপে লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল আৰু কৌৰৱৰ পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল। কিন্তু পাণ্ডুৰ অধীনত কুৰু ৰাজ্যৰ হাতত পৰাস্ত হৈছিল। কিন্তু যুদ্ধৰ পিছত কুৰুসকলে গ্ৰহণ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা বিভিন্ন বংশৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধৰ পিছৰ অৰ্জুনে সামৰিক অভিযান চলোৱালৈকে ই স্বশাসিত হৈ আছিল।{{cn}} খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩০০ চনৰ আশে-পাশে এই ৰাজ্য ভংগ হয়। পিছলৈ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪৫ চনৰ পৰা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪০ চনৰ ভিতৰত নন্দ সাম্ৰাজ্যই এই ভূমি দখল কৰে।[8] নন্দ সাম্ৰাজ্য ( মৌৰ্যসকলৰ পূৰ্বসূৰী) পতনৰ পিছতো মৌৰ্য যুগত (নন্দ সাম্ৰাজ্যৰ উত্তৰাধিকাৰী) পুণ্ড্ৰৰ নিয়ন্ত্ৰণত থাকিল। ৫ম শতিকাৰ কিংবদন্তি গ্ৰন্থ [[অশোকবাদন]] অনুসৰি মৌৰ্য সম্ৰাট অশোকে তাত থকা এজন অবৌদ্ধ ধৰ্মই নিৰ্গ্ৰন্থ জ্ঞানীপুত্ৰ(মহাবীৰ)ৰ চৰণত [[গৌতম বুদ্ধ]]ই প্ৰণাম কৰা এখন ছবি অংকন কৰাৰ পিছত পুণ্ড্ৰবৰ্ধনত থকা সকলো অজিৱিক (ভাৰতীয় দৰ্শনৰ নাষ্টিক বা "হেটেৰ'ডক্স" বিদ্যালয়ৰ অনুগামী)ক হত্যা কৰাৰ নিৰ্দেশ জাৰি কৰিছিল। এই আদেশৰ ফলত [[আজিৱিকা সম্প্ৰদায়]]ৰ প্ৰায় ১৮,০০০ অনুগামীক মৃত্যুদণ্ড দিয়া বুলি কোৱা হয়।[9][10] [[কে টি এছ চাৰাও]] আৰু [[বেনিমাধব বৰুৱা]]ৰ মতে, অশোকে প্ৰতিদ্বন্দ্বী সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত কৰা অত্যাচাৰৰ কাহিনীবোৰ সাম্প্ৰদায়িক অপপ্ৰচাৰৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা স্পষ্ট ৰচনা যেন লাগে।[11][12][13] অশোকৰ নিজৰ শিলালিপি [[বাৰাবৰ গুহা]]ত তেওঁৰ উদাৰ অনুদান আৰু [[অজিৱিক]]সকলৰ পৃষ্ঠপোষকতা লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।[14] ==ইতিহাস== ===প্ৰতিষ্ঠা=== প্ৰথমতে পুণ্ড্ৰ ৰাজ্যক সাধাৰণতে কেৱল ‘পুণ্ড্ৰ’ বুলি জনা গৈছিল। পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য কেতিয়া প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল সেই সঠিক সময় আজিও সঠিকভাৱে নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাই। কিন্তু বৈদিক লোকসকলে তেওঁলোকৰ আগমনৰ পিছত ভাৰতত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা দেখা প্ৰথম ৰাজ্যসমূহৰ ভিতৰত এখন আছিল "পুণ্ড্ৰ"। পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য আৰু পুণ্ড্ৰৰ প্ৰথম উল্লেখ ঐত ব্ৰাহ্মণত পোৱা যায়। তাত প্ৰাচীন ভাৰতৰ "পুণ্ড্ৰ"ক অনাৰ্য জাতি বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু অন্ধ্ৰ, শৱৰ, পুলিন্দ আৰু মুটিভৰ ভাতৃ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। কিন্তু ৰজা বালিৰ পুত্ৰসকলক অনাৰ্য আৰু আৰ্য জাতিৰ মিশ্ৰণ বুলি ভবা হৈছিল, বিশেষকৈ পুণ্ড্ৰক।[15][পৃষ্ঠাৰ প্ৰয়োজন]। 1zc21c8i4ad18630hnc5vzu15k7ql97 645543 645542 2026-10-16T14:35:51Z Pranamikaadhikary 27435 /* প্ৰতিষ্ঠা */ 645543 wikitext text/x-wiki '''পুণ্ড্ৰবৰ্ধন''' বা পুন্দ্ৰ ৰাজ্য ভাৰত উপমহাদেশৰ বংগ অঞ্চলত অৱস্থিত লৌহ যুগৰ ভাৰতৰ এখন প্ৰাচীন ৰাজ্য আছিল আৰু ইয়াৰ ভূ-খণ্ড বৰ্তমানৰ ৰাজশাহীৰ কিছু অংশ আৰু বাংলাদেশৰ ৰংপুৰ সংমণ্ডলৰ কিছু অংশৰ লগতে ভাৰতৰ পশ্চিম বংগৰ পশ্চিম দিনাজপুৰ জিলাকো সামৰি লৈছিল।[2][3][4] উত্তৰ বাংলাদেশৰ [[বগ্ৰা জিলা]]ৰ [[মহাস্থানগড়]]ত তেতিয়াৰ পুণ্ড্ৰনগৰ (পুন্দ্ৰ নগৰ) নামেৰে জনাজাত ৰাজ্যখনৰ ৰাজধানী আছিল। ==ভৌগলিক পৰিচয়== পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ প্ৰাচীন ৰাজধানী [[মহাস্থানগড়]] বগ্ৰাৰ পৰা ১১ কিলোমিটাৰ উত্তৰে বগ্ৰা-ৰংপুৰ ঘাইপথত অৱস্থিত, য'ত জাহাজঘাট আৰু ছাইট মিউজিয়ামলৈ যোৱা এটা উপ পথ (দুৰ্গৰ প্ৰাচীৰৰ পূব দিশৰ কাষেৰে ১.৫ কিলোমিটাৰ) আছে।[5] ==পৌৰাণিক সাহিত্যত উল্লেখ== ===বালিৰ ঘৰুৱা জীৱন=== [[মহাভাৰত]] (I.104.53–54) আৰু পৌৰাণিক সাহিত্য অনুসৰি পুণ্ড্ৰৰ নাম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু বালি ৰজাৰ পুত্ৰ ৰাজকুমাৰ পুণ্ড্ৰৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল। সন্তানহীন বালিয়ে ঋষি [[দীৰ্ঘতমা]]ক পুত্ৰৰ হোৱাৰ বৰ দিবলৈ অনুৰোধ কৰিলে। এই ঋষিয়ে পত্নী ৰাণী [[সুদেষ্ণা]]ৰ যোগেদি পাঁচটা পুত্ৰ সন্তান জন্ম দিয়া বুলি কোৱা হয়। ৰাজকুমাৰসকলৰ নাম আছিল অংগ, বংগ, কলিংগ, পুণ্ড্ৰ আৰু সুমহা।[6][7] ===কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ আৰু তাৰ পিছৰ পৰিণতি=== মহাভাৰতৰ সভা পৰ্ব (দ্বিতীয় গ্ৰন্থ, ২৭ অধ্যায়) অনুসৰি পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণকাৰী হিচাপে লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল আৰু কৌৰৱৰ পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল। কিন্তু পাণ্ডুৰ অধীনত কুৰু ৰাজ্যৰ হাতত পৰাস্ত হৈছিল। কিন্তু যুদ্ধৰ পিছত কুৰুসকলে গ্ৰহণ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা বিভিন্ন বংশৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধৰ পিছৰ অৰ্জুনে সামৰিক অভিযান চলোৱালৈকে ই স্বশাসিত হৈ আছিল।{{cn}} খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩০০ চনৰ আশে-পাশে এই ৰাজ্য ভংগ হয়। পিছলৈ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪৫ চনৰ পৰা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪০ চনৰ ভিতৰত নন্দ সাম্ৰাজ্যই এই ভূমি দখল কৰে।[8] নন্দ সাম্ৰাজ্য ( মৌৰ্যসকলৰ পূৰ্বসূৰী) পতনৰ পিছতো মৌৰ্য যুগত (নন্দ সাম্ৰাজ্যৰ উত্তৰাধিকাৰী) পুণ্ড্ৰৰ নিয়ন্ত্ৰণত থাকিল। ৫ম শতিকাৰ কিংবদন্তি গ্ৰন্থ [[অশোকবাদন]] অনুসৰি মৌৰ্য সম্ৰাট অশোকে তাত থকা এজন অবৌদ্ধ ধৰ্মই নিৰ্গ্ৰন্থ জ্ঞানীপুত্ৰ(মহাবীৰ)ৰ চৰণত [[গৌতম বুদ্ধ]]ই প্ৰণাম কৰা এখন ছবি অংকন কৰাৰ পিছত পুণ্ড্ৰবৰ্ধনত থকা সকলো অজিৱিক (ভাৰতীয় দৰ্শনৰ নাষ্টিক বা "হেটেৰ'ডক্স" বিদ্যালয়ৰ অনুগামী)ক হত্যা কৰাৰ নিৰ্দেশ জাৰি কৰিছিল। এই আদেশৰ ফলত [[আজিৱিকা সম্প্ৰদায়]]ৰ প্ৰায় ১৮,০০০ অনুগামীক মৃত্যুদণ্ড দিয়া বুলি কোৱা হয়।[9][10] [[কে টি এছ চাৰাও]] আৰু [[বেনিমাধব বৰুৱা]]ৰ মতে, অশোকে প্ৰতিদ্বন্দ্বী সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত কৰা অত্যাচাৰৰ কাহিনীবোৰ সাম্প্ৰদায়িক অপপ্ৰচাৰৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা স্পষ্ট ৰচনা যেন লাগে।[11][12][13] অশোকৰ নিজৰ শিলালিপি [[বাৰাবৰ গুহা]]ত তেওঁৰ উদাৰ অনুদান আৰু [[অজিৱিক]]সকলৰ পৃষ্ঠপোষকতা লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।[14] ==ইতিহাস== ===প্ৰতিষ্ঠা=== প্ৰথমতে পুণ্ড্ৰ ৰাজ্যক সাধাৰণতে কেৱল ‘পুণ্ড্ৰ’ বুলি জনা গৈছিল। পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য কেতিয়া প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল সেই সঠিক সময় আজিও সঠিকভাৱে নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাই। কিন্তু বৈদিক লোকসকলে তেওঁলোকৰ আগমনৰ পিছত ভাৰতত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা দেখা প্ৰথম ৰাজ্যসমূহৰ ভিতৰত এখন আছিল "পুণ্ড্ৰ"। পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য আৰু পুণ্ড্ৰৰ প্ৰথম উল্লেখ ঐত ব্ৰাহ্মণত পোৱা যায়। তাত প্ৰাচীন ভাৰতৰ "পুণ্ড্ৰ"ক অনাৰ্য জাতি বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু অন্ধ্ৰ, শৱৰ, পুলিন্দ আৰু মুটিভৰ ভাতৃ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। কিন্তু ৰজা বালিৰ পুত্ৰসকলক অনাৰ্য আৰু আৰ্য জাতিৰ মিশ্ৰণ বুলি ভবা হৈছিল, বিশেষকৈ পুণ্ড্ৰক।[15][পৃষ্ঠাৰ প্ৰয়োজন]। ===নামকৰণ=== পুণ্ড্ৰ নামৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে কেইবাটাও তত্ত্ব আছে। এটা তত্ত্ব অনুসৰি পুণ্ড্ৰ নামটো পাণ্ডুৰোগৰ পৰাই উদ্ভৱ হৈছে। পুণ্ড্ৰক্ষেত্ৰ (পুণ্ড্ৰভূমি)ৰ অধিকাংশ লোক এই ৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল। আন এটা তত্ত্ব অনুসৰি পুণ্ড্ৰ হৈছে এক প্ৰকাৰৰ তামোল। আৰু য’ত এই তামোলৰ খেতি প্ৰচুৰ পৰিমাণে হ’বলৈ আৰম্ভ কৰিছিল, তাতেই ইয়াৰ নাম ৰখা হৈছিল আৰু ইয়াক পুণ্ড্ৰদেশ বা পুণ্ড্ৰভূমি বুলি জনা গৈছিল। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব সপ্তম-৮ম শতিকাত পোৱা বৈদিক গ্ৰন্থ অনুসৰি পুণ্ড্ৰসকল [[গণ্ডকী নদী]]ৰ পূব দিশত বাস কৰা এটা অনাৰ্য জনগোষ্ঠী আছিল ৷ খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ মহাভাৰতেও এই তথ্যৰ সমৰ্থন কৰে। কোৱা হৈছিল যে "পুণ্ড্ৰ"সকলে বাস কৰা ভূমিৰ নাম পুণ্ড্ৰ।[3] 88b81mipyukyi7u76642c8q4duhrt48 645544 645543 2026-10-16T14:36:34Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645544 wikitext text/x-wiki '''পুণ্ড্ৰবৰ্ধন''' বা পুন্দ্ৰ ৰাজ্য ভাৰত উপমহাদেশৰ বংগ অঞ্চলত অৱস্থিত লৌহ যুগৰ ভাৰতৰ এখন প্ৰাচীন ৰাজ্য আছিল আৰু ইয়াৰ ভূ-খণ্ড বৰ্তমানৰ ৰাজশাহীৰ কিছু অংশ আৰু বাংলাদেশৰ ৰংপুৰ সংমণ্ডলৰ কিছু অংশৰ লগতে ভাৰতৰ পশ্চিম বংগৰ পশ্চিম দিনাজপুৰ জিলাকো সামৰি লৈছিল।[2][3][4] উত্তৰ বাংলাদেশৰ [[বগ্ৰা জিলা]]ৰ [[মহাস্থানগড়]]ত তেতিয়াৰ পুণ্ড্ৰনগৰ (পুন্দ্ৰ নগৰ) নামেৰে জনাজাত ৰাজ্যখনৰ ৰাজধানী আছিল। ==ভৌগলিক পৰিচয়== পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ প্ৰাচীন ৰাজধানী [[মহাস্থানগড়]] বগ্ৰাৰ পৰা ১১ কিলোমিটাৰ উত্তৰে বগ্ৰা-ৰংপুৰ ঘাইপথত অৱস্থিত, য'ত জাহাজঘাট আৰু ছাইট মিউজিয়ামলৈ যোৱা এটা উপ পথ (দুৰ্গৰ প্ৰাচীৰৰ পূব দিশৰ কাষেৰে ১.৫ কিলোমিটাৰ) আছে।[5] ==পৌৰাণিক সাহিত্যত উল্লেখ== ===বালিৰ ঘৰুৱা জীৱন=== [[মহাভাৰত]] (I.104.53–54) আৰু পৌৰাণিক সাহিত্য অনুসৰি পুণ্ড্ৰৰ নাম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু বালি ৰজাৰ পুত্ৰ ৰাজকুমাৰ পুণ্ড্ৰৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল। সন্তানহীন বালিয়ে ঋষি [[দীৰ্ঘতমা]]ক পুত্ৰৰ হোৱাৰ বৰ দিবলৈ অনুৰোধ কৰিলে। এই ঋষিয়ে পত্নী ৰাণী [[সুদেষ্ণা]]ৰ যোগেদি পাঁচটা পুত্ৰ সন্তান জন্ম দিয়া বুলি কোৱা হয়। ৰাজকুমাৰসকলৰ নাম আছিল অংগ, বংগ, কলিংগ, পুণ্ড্ৰ আৰু সুমহা।[6][7] ===কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ আৰু তাৰ পিছৰ পৰিণতি=== মহাভাৰতৰ সভা পৰ্ব (দ্বিতীয় গ্ৰন্থ, ২৭ অধ্যায়) অনুসৰি পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণকাৰী হিচাপে লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল আৰু কৌৰৱৰ পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল। কিন্তু পাণ্ডুৰ অধীনত কুৰু ৰাজ্যৰ হাতত পৰাস্ত হৈছিল। কিন্তু যুদ্ধৰ পিছত কুৰুসকলে গ্ৰহণ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা বিভিন্ন বংশৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধৰ পিছৰ অৰ্জুনে সামৰিক অভিযান চলোৱালৈকে ই স্বশাসিত হৈ আছিল।{{cn}} খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩০০ চনৰ আশে-পাশে এই ৰাজ্য ভংগ হয়। পিছলৈ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪৫ চনৰ পৰা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪০ চনৰ ভিতৰত নন্দ সাম্ৰাজ্যই এই ভূমি দখল কৰে।[8] নন্দ সাম্ৰাজ্য ( মৌৰ্যসকলৰ পূৰ্বসূৰী) পতনৰ পিছতো মৌৰ্য যুগত (নন্দ সাম্ৰাজ্যৰ উত্তৰাধিকাৰী) পুণ্ড্ৰৰ নিয়ন্ত্ৰণত থাকিল। ৫ম শতিকাৰ কিংবদন্তি গ্ৰন্থ [[অশোকবাদন]] অনুসৰি মৌৰ্য সম্ৰাট অশোকে তাত থকা এজন অবৌদ্ধ ধৰ্মই নিৰ্গ্ৰন্থ জ্ঞানীপুত্ৰ(মহাবীৰ)ৰ চৰণত [[গৌতম বুদ্ধ]]ই প্ৰণাম কৰা এখন ছবি অংকন কৰাৰ পিছত পুণ্ড্ৰবৰ্ধনত থকা সকলো অজিৱিক (ভাৰতীয় দৰ্শনৰ নাষ্টিক বা "হেটেৰ'ডক্স" বিদ্যালয়ৰ অনুগামী)ক হত্যা কৰাৰ নিৰ্দেশ জাৰি কৰিছিল। এই আদেশৰ ফলত [[আজিৱিকা সম্প্ৰদায়]]ৰ প্ৰায় ১৮,০০০ অনুগামীক মৃত্যুদণ্ড দিয়া বুলি কোৱা হয়।[9][10] [[কে টি এছ চাৰাও]] আৰু [[বেনিমাধব বৰুৱা]]ৰ মতে, অশোকে প্ৰতিদ্বন্দ্বী সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত কৰা অত্যাচাৰৰ কাহিনীবোৰ সাম্প্ৰদায়িক অপপ্ৰচাৰৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা স্পষ্ট ৰচনা যেন লাগে।[11][12][13] অশোকৰ নিজৰ শিলালিপি [[বাৰাবৰ গুহা]]ত তেওঁৰ উদাৰ অনুদান আৰু [[অজিৱিক]]সকলৰ পৃষ্ঠপোষকতা লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।[14] ==ইতিহাস== ===প্ৰতিষ্ঠা=== প্ৰথমতে পুণ্ড্ৰ ৰাজ্যক সাধাৰণতে কেৱল ‘পুণ্ড্ৰ’ বুলি জনা গৈছিল। পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য কেতিয়া প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল সেই সঠিক সময় আজিও সঠিকভাৱে নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাই। কিন্তু বৈদিক লোকসকলে তেওঁলোকৰ আগমনৰ পিছত ভাৰতত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা দেখা প্ৰথম ৰাজ্যসমূহৰ ভিতৰত এখন আছিল "পুণ্ড্ৰ"। পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য আৰু পুণ্ড্ৰৰ প্ৰথম উল্লেখ ঐত ব্ৰাহ্মণত পোৱা যায়। তাত প্ৰাচীন ভাৰতৰ "পুণ্ড্ৰ"ক অনাৰ্য জাতি বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু অন্ধ্ৰ, শৱৰ, পুলিন্দ আৰু মুটিভৰ ভাতৃ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। কিন্তু ৰজা বালিৰ পুত্ৰসকলক অনাৰ্য আৰু আৰ্য জাতিৰ মিশ্ৰণ বুলি ভবা হৈছিল, বিশেষকৈ পুণ্ড্ৰক।[15][পৃষ্ঠাৰ প্ৰয়োজন]। ===নামকৰণ=== পুণ্ড্ৰ নামৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে কেইবাটাও তত্ত্ব আছে। এটা তত্ত্ব অনুসৰি পুণ্ড্ৰ নামটো পাণ্ডুৰোগৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে। পুণ্ড্ৰক্ষেত্ৰ (পুণ্ড্ৰভূমি)ৰ অধিকাংশ লোক এই ৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল। আন এটা তত্ত্ব অনুসৰি পুণ্ড্ৰ হৈছে একপ্ৰকাৰৰ তামোল। আৰু য’ত এই তামোলৰ খেতি প্ৰচুৰ পৰিমাণে হ’বলৈ আৰম্ভ কৰিছিল, তাতেই ইয়াৰ নাম ৰখা হৈছিল আৰু ইয়াক পুণ্ড্ৰদেশ বা পুণ্ড্ৰভূমি বুলি জনা গৈছিল। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব সপ্তম-৮ম শতিকাত পোৱা বৈদিক গ্ৰন্থ অনুসৰি পুণ্ড্ৰসকল [[গণ্ডকী নদী]]ৰ পূব দিশত বাস কৰা এটা অনাৰ্য জনগোষ্ঠী আছিল। খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ মহাভাৰতেও এই তথ্যৰ সমৰ্থন কৰে। কোৱা হৈছিল যে "পুণ্ড্ৰ"সকলে বাস কৰা ভূমিৰ নাম পুণ্ড্ৰ।[3] ===সংস্কৃতি=== বংগৰ আটাইতকৈ পুৰণি শিলালিপি মৌৰ্য বংগৰ মহাস্থানগড় ব্ৰাহ্মী শিলালিপি খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে, ইয়াত প্ৰাচীন পুন্দ্ৰবৰ্ধনৰ বাসিন্দাসকলক "সম্ভাংগাইয়া" বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।[citation needed] তাত বিতৰ্ক হৈছিল কোন ধৰ্মৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা তাত আছিল যদিও মন কৰিবলগীয়া যে পুন্দ্ৰাৰ বহুত্ববাদৰ সমাজ আছিল। বহুতে দাবী কৰে যে তেওঁলোক আদিতে বৌদ্ধ বা জৈন ধৰ্ম আছিল। য'ত আনসকলে যুক্তি দিয়ে যে তেওঁলোক হিন্দু আছিল যিসকল বেছিভাগেই শিৱ আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ ভক্ত আছিল..[16][17] এই অঞ্চলৰ এজন উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি আছিল চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যৰ আধ্যাত্মিক গুৰু জৈন আচাৰ্য ভদ্ৰবাহু, যিজনৰ জন্ম হৈছিল পুন্দ্ৰবৰ্ধনত ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত।[18] চীনা ভ্ৰমণকাৰী হিউৱেন ছাঙে ৬৩৯–৪৫ চনত পুন্দ্ৰবৰ্ধনা অঞ্চললৈ যাত্ৰা কৰিছিল। তেওঁ কাজাংগলাৰপৰা কামপূৰা হৈ পুন্দ্ৰবৰ্ধনলৈ যাত্ৰা কৰে। জুয়ানজাঙে তাত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ স্পষ্ট বৰ্ণনা দিছিল। পুন্দ্ৰবৰ্ধনৰ বিষয়ে তলত দিয়া উক্তি[19][20][21]: "২০টা বৌদ্ধ মঠ আৰু ৩০০০ৰো অধিক সন্ন্যাসীয়ে "মহাযান আৰু হিনায়ন" বিদ্যালয় অনুসৰণ কৰিছিল; মন্দিৰৰ সংখ্যা আছিল ১০০ আৰু বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ অনুগামী বিস্তৃত আছিল, দিগম্বৰ নিৰ্গ্ৰন্থৰ সংখ্যা আছিল অগণন।" অৰ্থাৎ পুন্দ্ৰৰ জৈন ধৰ্ম আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মৰ উৎপত্তি তাতেই আছিল। 962kqiz2fhibfiyhph3d87y0i51cucl 645545 645544 2026-10-16T14:41:08Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645545 wikitext text/x-wiki '''পুণ্ড্ৰবৰ্ধন''' বা পুন্দ্ৰ ৰাজ্য ভাৰত উপমহাদেশৰ বংগ অঞ্চলত অৱস্থিত লৌহ যুগৰ ভাৰতৰ এখন প্ৰাচীন ৰাজ্য আছিল আৰু ইয়াৰ ভূ-খণ্ড বৰ্তমানৰ ৰাজশাহীৰ কিছু অংশ আৰু বাংলাদেশৰ ৰংপুৰ সংমণ্ডলৰ কিছু অংশৰ লগতে ভাৰতৰ পশ্চিম বংগৰ পশ্চিম দিনাজপুৰ জিলাকো সামৰি লৈছিল।[2][3][4] উত্তৰ বাংলাদেশৰ [[বগ্ৰা জিলা]]ৰ [[মহাস্থানগড়]]ত তেতিয়াৰ পুণ্ড্ৰনগৰ (পুন্দ্ৰ নগৰ) নামেৰে জনাজাত ৰাজ্যখনৰ ৰাজধানী আছিল। ==ভৌগলিক পৰিচয়== পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ প্ৰাচীন ৰাজধানী [[মহাস্থানগড়]] বগ্ৰাৰ পৰা ১১ কিলোমিটাৰ উত্তৰে বগ্ৰা-ৰংপুৰ ঘাইপথত অৱস্থিত, য'ত জাহাজঘাট আৰু ছাইট মিউজিয়ামলৈ যোৱা এটা উপ পথ (দুৰ্গৰ প্ৰাচীৰৰ পূব দিশৰ কাষেৰে ১.৫ কিলোমিটাৰ) আছে।[5] ==পৌৰাণিক সাহিত্যত উল্লেখ== ===বালিৰ ঘৰুৱা জীৱন=== [[মহাভাৰত]] (I.104.53–54) আৰু পৌৰাণিক সাহিত্য অনুসৰি পুণ্ড্ৰৰ নাম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু বালি ৰজাৰ পুত্ৰ ৰাজকুমাৰ পুণ্ড্ৰৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল। সন্তানহীন বালিয়ে ঋষি [[দীৰ্ঘতমা]]ক পুত্ৰৰ হোৱাৰ বৰ দিবলৈ অনুৰোধ কৰিলে। এই ঋষিয়ে পত্নী ৰাণী [[সুদেষ্ণা]]ৰ যোগেদি পাঁচটা পুত্ৰ সন্তান জন্ম দিয়া বুলি কোৱা হয়। ৰাজকুমাৰসকলৰ নাম আছিল অংগ, বংগ, কলিংগ, পুণ্ড্ৰ আৰু সুমহা।[6][7] ===কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ আৰু তাৰ পিছৰ পৰিণতি=== মহাভাৰতৰ সভা পৰ্ব (দ্বিতীয় গ্ৰন্থ, ২৭ অধ্যায়) অনুসৰি পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণকাৰী হিচাপে লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল আৰু কৌৰৱৰ পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল। কিন্তু পাণ্ডুৰ অধীনত কুৰু ৰাজ্যৰ হাতত পৰাস্ত হৈছিল। কিন্তু যুদ্ধৰ পিছত কুৰুসকলে গ্ৰহণ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা বিভিন্ন বংশৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধৰ পিছৰ অৰ্জুনে সামৰিক অভিযান চলোৱালৈকে ই স্বশাসিত হৈ আছিল।{{cn}} খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩০০ চনৰ আশে-পাশে এই ৰাজ্য ভংগ হয়। পিছলৈ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪৫ চনৰ পৰা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪০ চনৰ ভিতৰত নন্দ সাম্ৰাজ্যই এই ভূমি দখল কৰে।[8] নন্দ সাম্ৰাজ্য ( মৌৰ্যসকলৰ পূৰ্বসূৰী) পতনৰ পিছতো মৌৰ্য যুগত (নন্দ সাম্ৰাজ্যৰ উত্তৰাধিকাৰী) পুণ্ড্ৰৰ নিয়ন্ত্ৰণত থাকিল। ৫ম শতিকাৰ কিংবদন্তি গ্ৰন্থ [[অশোকবাদন]] অনুসৰি মৌৰ্য সম্ৰাট অশোকে তাত থকা এজন অবৌদ্ধ ধৰ্মই নিৰ্গ্ৰন্থ জ্ঞানীপুত্ৰ(মহাবীৰ)ৰ চৰণত [[গৌতম বুদ্ধ]]ই প্ৰণাম কৰা এখন ছবি অংকন কৰাৰ পিছত পুণ্ড্ৰবৰ্ধনত থকা সকলো অজিৱিক (ভাৰতীয় দৰ্শনৰ নাষ্টিক বা "হেটেৰ'ডক্স" বিদ্যালয়ৰ অনুগামী)ক হত্যা কৰাৰ নিৰ্দেশ জাৰি কৰিছিল। এই আদেশৰ ফলত [[আজিৱিকা সম্প্ৰদায়]]ৰ প্ৰায় ১৮,০০০ অনুগামীক মৃত্যুদণ্ড দিয়া বুলি কোৱা হয়।[9][10] [[কে টি এছ চাৰাও]] আৰু [[বেনিমাধব বৰুৱা]]ৰ মতে, অশোকে প্ৰতিদ্বন্দ্বী সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত কৰা অত্যাচাৰৰ কাহিনীবোৰ সাম্প্ৰদায়িক অপপ্ৰচাৰৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা স্পষ্ট ৰচনা যেন লাগে।[11][12][13] অশোকৰ নিজৰ শিলালিপি [[বাৰাবৰ গুহা]]ত তেওঁৰ উদাৰ অনুদান আৰু [[অজিৱিক]]সকলৰ পৃষ্ঠপোষকতা লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।[14] ==ইতিহাস== ===প্ৰতিষ্ঠা=== প্ৰথমতে পুণ্ড্ৰ ৰাজ্যক সাধাৰণতে কেৱল ‘পুণ্ড্ৰ’ বুলি জনা গৈছিল। পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য কেতিয়া প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল সেই সঠিক সময় আজিও সঠিকভাৱে নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাই। কিন্তু বৈদিক লোকসকলে তেওঁলোকৰ আগমনৰ পিছত ভাৰতত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা দেখা প্ৰথম ৰাজ্যসমূহৰ ভিতৰত এখন আছিল "পুণ্ড্ৰ"। পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য আৰু পুণ্ড্ৰৰ প্ৰথম উল্লেখ ঐত ব্ৰাহ্মণত পোৱা যায়। তাত প্ৰাচীন ভাৰতৰ "পুণ্ড্ৰ"ক অনাৰ্য জাতি বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু অন্ধ্ৰ, শৱৰ, পুলিন্দ আৰু মুটিভৰ ভাতৃ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। কিন্তু ৰজা বালিৰ পুত্ৰসকলক অনাৰ্য আৰু আৰ্য জাতিৰ মিশ্ৰণ বুলি ভবা হৈছিল, বিশেষকৈ পুণ্ড্ৰক।[15][পৃষ্ঠাৰ প্ৰয়োজন]। ===নামকৰণ=== পুণ্ড্ৰ নামৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে কেইবাটাও তত্ত্ব আছে। এটা তত্ত্ব অনুসৰি পুণ্ড্ৰ নামটো পাণ্ডুৰোগৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে। পুণ্ড্ৰক্ষেত্ৰ (পুণ্ড্ৰভূমি)ৰ অধিকাংশ লোক এই ৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল। আন এটা তত্ত্ব অনুসৰি পুণ্ড্ৰ হৈছে একপ্ৰকাৰৰ তামোল। আৰু য’ত এই তামোলৰ খেতি প্ৰচুৰ পৰিমাণে হ’বলৈ আৰম্ভ কৰিছিল, তাতেই ইয়াৰ নাম ৰখা হৈছিল আৰু ইয়াক পুণ্ড্ৰদেশ বা পুণ্ড্ৰভূমি বুলি জনা গৈছিল। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব সপ্তম-৮ম শতিকাত পোৱা বৈদিক গ্ৰন্থ অনুসৰি পুণ্ড্ৰসকল [[গণ্ডকী নদী]]ৰ পূব দিশত বাস কৰা এটা অনাৰ্য জনগোষ্ঠী আছিল। খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ মহাভাৰতেও এই তথ্যৰ সমৰ্থন কৰে। কোৱা হৈছিল যে "পুণ্ড্ৰ"সকলে বাস কৰা ভূমিৰ নাম পুণ্ড্ৰ।[3] ===সংস্কৃতি=== বংগৰ আটাইতকৈ পুৰণি শিলালিপি মৌৰ্য বংগৰ মহাস্থানগড় ব্ৰাহ্মী শিলালিপি খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে, ইয়াত প্ৰাচীন পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ বাসিন্দাসকলক "সম্ভাংগাইয়া" বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।{{cn}} তাত বিতৰ্ক হৈছিল কোন ধৰ্মৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা তাত আছিল যদিও মন কৰিবলগীয়া যে পুণ্ড্ৰত বহুত্ববাদৰ সমাজ আছিল। বহুতে দাবী কৰে যে তেওঁলোক আদিতে বৌদ্ধ বা জৈন ধৰ্ম আছিল। য'ত আনসকলে যুক্তি দিয়ে যে তেওঁলোক হিন্দু আছিল যিসকল বেছিভাগেই শিৱ আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ ভক্ত আছিল..[16][17] এই অঞ্চলৰ এজন উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি আছিল [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ আধ্যাত্মিক গুৰু জৈন আচাৰ্য [[ভদ্ৰবাহু]], যিজনৰ জন্ম হৈছিল পুণ্ড্ৰবৰ্ধনত ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত।[18] চীনা ভ্ৰমণকাৰী [[হিউৱেন-চাং|হিউৱেন ছাঙে]] ৬৩৯–৪৫ চনত পুণ্ড্ৰবৰ্ধন অঞ্চললৈ যাত্ৰা কৰিছিল। তেওঁ কাজাংগলাৰপৰা কামপূৰা হৈ পুণ্ড্ৰবৰ্ধনলৈ যাত্ৰা কৰে। [[হিউৱেন-চাং|হিউৱেন ছাঙে]] তাত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ স্পষ্ট বৰ্ণনা দিছিল। পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ বিষয়ে তলত দিয়া উক্তি[19][20][21]: {{Cquote|"২০টা বৌদ্ধ মঠ আৰু ৩০০০ৰো অধিক সন্ন্যাসীয়ে "মহাযান আৰু হিনায়ন" বিদ্যালয় অনুসৰণ কৰিছিল; মন্দিৰৰ সংখ্যা আছিল ১০০ আৰু বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ অনুগামী বিস্তৃত আছিল, দিগম্বৰ নিৰ্গ্ৰন্থৰ সংখ্যা আছিল অগণন।" }} অৰ্থাৎ পুণ্ড্ৰৰ জৈন ধৰ্ম আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মৰ উৎপত্তি তাতেই আছিল। 6v5wyw3xpw9todfn3sye7e56y2dh2b5 645546 645545 2026-10-16T14:42:32Z Pranamikaadhikary 27435 /* সংস্কৃতি */ 645546 wikitext text/x-wiki '''পুণ্ড্ৰবৰ্ধন''' বা পুন্দ্ৰ ৰাজ্য ভাৰত উপমহাদেশৰ বংগ অঞ্চলত অৱস্থিত লৌহ যুগৰ ভাৰতৰ এখন প্ৰাচীন ৰাজ্য আছিল আৰু ইয়াৰ ভূ-খণ্ড বৰ্তমানৰ ৰাজশাহীৰ কিছু অংশ আৰু বাংলাদেশৰ ৰংপুৰ সংমণ্ডলৰ কিছু অংশৰ লগতে ভাৰতৰ পশ্চিম বংগৰ পশ্চিম দিনাজপুৰ জিলাকো সামৰি লৈছিল।[2][3][4] উত্তৰ বাংলাদেশৰ [[বগ্ৰা জিলা]]ৰ [[মহাস্থানগড়]]ত তেতিয়াৰ পুণ্ড্ৰনগৰ (পুন্দ্ৰ নগৰ) নামেৰে জনাজাত ৰাজ্যখনৰ ৰাজধানী আছিল। ==ভৌগলিক পৰিচয়== পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ প্ৰাচীন ৰাজধানী [[মহাস্থানগড়]] বগ্ৰাৰ পৰা ১১ কিলোমিটাৰ উত্তৰে বগ্ৰা-ৰংপুৰ ঘাইপথত অৱস্থিত, য'ত জাহাজঘাট আৰু ছাইট মিউজিয়ামলৈ যোৱা এটা উপ পথ (দুৰ্গৰ প্ৰাচীৰৰ পূব দিশৰ কাষেৰে ১.৫ কিলোমিটাৰ) আছে।[5] ==পৌৰাণিক সাহিত্যত উল্লেখ== ===বালিৰ ঘৰুৱা জীৱন=== [[মহাভাৰত]] (I.104.53–54) আৰু পৌৰাণিক সাহিত্য অনুসৰি পুণ্ড্ৰৰ নাম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু বালি ৰজাৰ পুত্ৰ ৰাজকুমাৰ পুণ্ড্ৰৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল। সন্তানহীন বালিয়ে ঋষি [[দীৰ্ঘতমা]]ক পুত্ৰৰ হোৱাৰ বৰ দিবলৈ অনুৰোধ কৰিলে। এই ঋষিয়ে পত্নী ৰাণী [[সুদেষ্ণা]]ৰ যোগেদি পাঁচটা পুত্ৰ সন্তান জন্ম দিয়া বুলি কোৱা হয়। ৰাজকুমাৰসকলৰ নাম আছিল অংগ, বংগ, কলিংগ, পুণ্ড্ৰ আৰু সুমহা।[6][7] ===কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ আৰু তাৰ পিছৰ পৰিণতি=== মহাভাৰতৰ সভা পৰ্ব (দ্বিতীয় গ্ৰন্থ, ২৭ অধ্যায়) অনুসৰি পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণকাৰী হিচাপে লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল আৰু কৌৰৱৰ পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল। কিন্তু পাণ্ডুৰ অধীনত কুৰু ৰাজ্যৰ হাতত পৰাস্ত হৈছিল। কিন্তু যুদ্ধৰ পিছত কুৰুসকলে গ্ৰহণ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা বিভিন্ন বংশৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধৰ পিছৰ অৰ্জুনে সামৰিক অভিযান চলোৱালৈকে ই স্বশাসিত হৈ আছিল।{{cn}} খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩০০ চনৰ আশে-পাশে এই ৰাজ্য ভংগ হয়। পিছলৈ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪৫ চনৰ পৰা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪০ চনৰ ভিতৰত নন্দ সাম্ৰাজ্যই এই ভূমি দখল কৰে।[8] নন্দ সাম্ৰাজ্য ( মৌৰ্যসকলৰ পূৰ্বসূৰী) পতনৰ পিছতো মৌৰ্য যুগত (নন্দ সাম্ৰাজ্যৰ উত্তৰাধিকাৰী) পুণ্ড্ৰৰ নিয়ন্ত্ৰণত থাকিল। ৫ম শতিকাৰ কিংবদন্তি গ্ৰন্থ [[অশোকবাদন]] অনুসৰি মৌৰ্য সম্ৰাট অশোকে তাত থকা এজন অবৌদ্ধ ধৰ্মই নিৰ্গ্ৰন্থ জ্ঞানীপুত্ৰ(মহাবীৰ)ৰ চৰণত [[গৌতম বুদ্ধ]]ই প্ৰণাম কৰা এখন ছবি অংকন কৰাৰ পিছত পুণ্ড্ৰবৰ্ধনত থকা সকলো অজিৱিক (ভাৰতীয় দৰ্শনৰ নাষ্টিক বা "হেটেৰ'ডক্স" বিদ্যালয়ৰ অনুগামী)ক হত্যা কৰাৰ নিৰ্দেশ জাৰি কৰিছিল। এই আদেশৰ ফলত [[আজিৱিকা সম্প্ৰদায়]]ৰ প্ৰায় ১৮,০০০ অনুগামীক মৃত্যুদণ্ড দিয়া বুলি কোৱা হয়।[9][10] [[কে টি এছ চাৰাও]] আৰু [[বেনিমাধব বৰুৱা]]ৰ মতে, অশোকে প্ৰতিদ্বন্দ্বী সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত কৰা অত্যাচাৰৰ কাহিনীবোৰ সাম্প্ৰদায়িক অপপ্ৰচাৰৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা স্পষ্ট ৰচনা যেন লাগে।[11][12][13] অশোকৰ নিজৰ শিলালিপি [[বাৰাবৰ গুহা]]ত তেওঁৰ উদাৰ অনুদান আৰু [[অজিৱিক]]সকলৰ পৃষ্ঠপোষকতা লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।[14] ==ইতিহাস== ===প্ৰতিষ্ঠা=== প্ৰথমতে পুণ্ড্ৰ ৰাজ্যক সাধাৰণতে কেৱল ‘পুণ্ড্ৰ’ বুলি জনা গৈছিল। পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য কেতিয়া প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল সেই সঠিক সময় আজিও সঠিকভাৱে নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাই। কিন্তু বৈদিক লোকসকলে তেওঁলোকৰ আগমনৰ পিছত ভাৰতত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা দেখা প্ৰথম ৰাজ্যসমূহৰ ভিতৰত এখন আছিল "পুণ্ড্ৰ"। পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য আৰু পুণ্ড্ৰৰ প্ৰথম উল্লেখ ঐত ব্ৰাহ্মণত পোৱা যায়। তাত প্ৰাচীন ভাৰতৰ "পুণ্ড্ৰ"ক অনাৰ্য জাতি বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু অন্ধ্ৰ, শৱৰ, পুলিন্দ আৰু মুটিভৰ ভাতৃ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। কিন্তু ৰজা বালিৰ পুত্ৰসকলক অনাৰ্য আৰু আৰ্য জাতিৰ মিশ্ৰণ বুলি ভবা হৈছিল, বিশেষকৈ পুণ্ড্ৰক।[15][পৃষ্ঠাৰ প্ৰয়োজন]। ===নামকৰণ=== পুণ্ড্ৰ নামৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে কেইবাটাও তত্ত্ব আছে। এটা তত্ত্ব অনুসৰি পুণ্ড্ৰ নামটো পাণ্ডুৰোগৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে। পুণ্ড্ৰক্ষেত্ৰ (পুণ্ড্ৰভূমি)ৰ অধিকাংশ লোক এই ৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল। আন এটা তত্ত্ব অনুসৰি পুণ্ড্ৰ হৈছে একপ্ৰকাৰৰ তামোল। আৰু য’ত এই তামোলৰ খেতি প্ৰচুৰ পৰিমাণে হ’বলৈ আৰম্ভ কৰিছিল, তাতেই ইয়াৰ নাম ৰখা হৈছিল আৰু ইয়াক পুণ্ড্ৰদেশ বা পুণ্ড্ৰভূমি বুলি জনা গৈছিল। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব সপ্তম-৮ম শতিকাত পোৱা বৈদিক গ্ৰন্থ অনুসৰি পুণ্ড্ৰসকল [[গণ্ডকী নদী]]ৰ পূব দিশত বাস কৰা এটা অনাৰ্য জনগোষ্ঠী আছিল। খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ মহাভাৰতেও এই তথ্যৰ সমৰ্থন কৰে। কোৱা হৈছিল যে "পুণ্ড্ৰ"সকলে বাস কৰা ভূমিৰ নাম পুণ্ড্ৰ।[3] ===সংস্কৃতি=== বংগৰ আটাইতকৈ পুৰণি শিলালিপি মৌৰ্য বংগৰ মহাস্থানগড় ব্ৰাহ্মী শিলালিপি খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে, ইয়াত প্ৰাচীন পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ বাসিন্দাসকলক "সম্ভাংগাইয়া" বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।{{cn}} তাত বিতৰ্ক হৈছিল কোন ধৰ্মৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা তাত আছিল যদিও মন কৰিবলগীয়া যে পুণ্ড্ৰত বহুত্ববাদৰ সমাজ আছিল। বহুতে দাবী কৰে যে তেওঁলোক আদিতে বৌদ্ধ বা জৈন ধৰ্ম আছিল। য'ত আনসকলে যুক্তি দিয়ে যে তেওঁলোক হিন্দু আছিল যিসকল বেছিভাগেই শিৱ আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ ভক্ত আছিল..[16][17] এই অঞ্চলৰ এজন উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি আছিল [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ আধ্যাত্মিক গুৰু জৈন আচাৰ্য [[ভদ্ৰবাহু]], যিজনৰ জন্ম হৈছিল পুণ্ড্ৰবৰ্ধনত ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত।[18] চীনা ভ্ৰমণকাৰী [[হিউৱেন-চাং|হিউৱেন ছাঙে]] ৬৩৯–৪৫ চনত পুণ্ড্ৰবৰ্ধন অঞ্চললৈ যাত্ৰা কৰিছিল। তেওঁ কাজাংগলাৰপৰা কামপূৰা হৈ পুণ্ড্ৰবৰ্ধনলৈ যাত্ৰা কৰে। [[হিউৱেন-চাং|হিউৱেন ছাঙে]] তাত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ স্পষ্ট বৰ্ণনা দিছিল। পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ বিষয়ে তলত দিয়া উক্তি[19][20][21]: {{Cquote|"২০টা বৌদ্ধ মঠ আৰু ৩০০০ৰো অধিক সন্ন্যাসীয়ে "মহাযান আৰু হিনায়ন" বিদ্যালয় অনুসৰণ কৰিছিল; মন্দিৰৰ সংখ্যা আছিল ১০০ আৰু বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ অনুগামী বিস্তৃত আছিল, দিগম্বৰ নিৰ্গ্ৰন্থৰ সংখ্যা আছিল অগণন।" }} অৰ্থাৎ পুণ্ড্ৰৰ জৈন ধৰ্ম আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মৰ উৎপত্তি তাতেই আছিল। ===আৱিষ্কাৰ=== [[মহাস্থানগড়]]ৰ ধ্বংসাৱশেষ আৱিষ্কাৰ আৰু চিনাক্তকৰণত কেইবাজনো ব্যক্তিয়ে অৰিহণা যোগাইছিল। ১৮০৮ চনত মহাস্থানগড়ৰ স্থান আৰু ভ্ৰমণ কৰা প্ৰথম ইউৰোপীয় এফ বুকানান হেমিল্টন, চি জে অ’ডনেল, ই ভি ৱেষ্টমেকট, আৰু তাৰপিছত বেভেৰিজে। আলেকজেণ্ডাৰ কানিংহামে প্ৰথমে এই স্থানক পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ ৰাজধানী বুলি চিনাক্ত কৰিছিল। ১৮৮৯ চনত তেওঁ এই স্থান ভ্ৰমণ কৰে।[22] 76vx2440u7xh6l0j1qhlf5clseu3wxx 645547 645546 2026-10-16T14:42:50Z Pranamikaadhikary 27435 /* আৱিষ্কাৰ */ 645547 wikitext text/x-wiki '''পুণ্ড্ৰবৰ্ধন''' বা পুন্দ্ৰ ৰাজ্য ভাৰত উপমহাদেশৰ বংগ অঞ্চলত অৱস্থিত লৌহ যুগৰ ভাৰতৰ এখন প্ৰাচীন ৰাজ্য আছিল আৰু ইয়াৰ ভূ-খণ্ড বৰ্তমানৰ ৰাজশাহীৰ কিছু অংশ আৰু বাংলাদেশৰ ৰংপুৰ সংমণ্ডলৰ কিছু অংশৰ লগতে ভাৰতৰ পশ্চিম বংগৰ পশ্চিম দিনাজপুৰ জিলাকো সামৰি লৈছিল।[2][3][4] উত্তৰ বাংলাদেশৰ [[বগ্ৰা জিলা]]ৰ [[মহাস্থানগড়]]ত তেতিয়াৰ পুণ্ড্ৰনগৰ (পুন্দ্ৰ নগৰ) নামেৰে জনাজাত ৰাজ্যখনৰ ৰাজধানী আছিল। ==ভৌগলিক পৰিচয়== পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ প্ৰাচীন ৰাজধানী [[মহাস্থানগড়]] বগ্ৰাৰ পৰা ১১ কিলোমিটাৰ উত্তৰে বগ্ৰা-ৰংপুৰ ঘাইপথত অৱস্থিত, য'ত জাহাজঘাট আৰু ছাইট মিউজিয়ামলৈ যোৱা এটা উপ পথ (দুৰ্গৰ প্ৰাচীৰৰ পূব দিশৰ কাষেৰে ১.৫ কিলোমিটাৰ) আছে।[5] ==পৌৰাণিক সাহিত্যত উল্লেখ== ===বালিৰ ঘৰুৱা জীৱন=== [[মহাভাৰত]] (I.104.53–54) আৰু পৌৰাণিক সাহিত্য অনুসৰি পুণ্ড্ৰৰ নাম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু বালি ৰজাৰ পুত্ৰ ৰাজকুমাৰ পুণ্ড্ৰৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল। সন্তানহীন বালিয়ে ঋষি [[দীৰ্ঘতমা]]ক পুত্ৰৰ হোৱাৰ বৰ দিবলৈ অনুৰোধ কৰিলে। এই ঋষিয়ে পত্নী ৰাণী [[সুদেষ্ণা]]ৰ যোগেদি পাঁচটা পুত্ৰ সন্তান জন্ম দিয়া বুলি কোৱা হয়। ৰাজকুমাৰসকলৰ নাম আছিল অংগ, বংগ, কলিংগ, পুণ্ড্ৰ আৰু সুমহা।[6][7] ===কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ আৰু তাৰ পিছৰ পৰিণতি=== মহাভাৰতৰ সভা পৰ্ব (দ্বিতীয় গ্ৰন্থ, ২৭ অধ্যায়) অনুসৰি পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণকাৰী হিচাপে লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল আৰু কৌৰৱৰ পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল। কিন্তু পাণ্ডুৰ অধীনত কুৰু ৰাজ্যৰ হাতত পৰাস্ত হৈছিল। কিন্তু যুদ্ধৰ পিছত কুৰুসকলে গ্ৰহণ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা বিভিন্ন বংশৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধৰ পিছৰ অৰ্জুনে সামৰিক অভিযান চলোৱালৈকে ই স্বশাসিত হৈ আছিল।{{cn}} খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩০০ চনৰ আশে-পাশে এই ৰাজ্য ভংগ হয়। পিছলৈ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪৫ চনৰ পৰা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪০ চনৰ ভিতৰত নন্দ সাম্ৰাজ্যই এই ভূমি দখল কৰে।[8] নন্দ সাম্ৰাজ্য ( মৌৰ্যসকলৰ পূৰ্বসূৰী) পতনৰ পিছতো মৌৰ্য যুগত (নন্দ সাম্ৰাজ্যৰ উত্তৰাধিকাৰী) পুণ্ড্ৰৰ নিয়ন্ত্ৰণত থাকিল। ৫ম শতিকাৰ কিংবদন্তি গ্ৰন্থ [[অশোকবাদন]] অনুসৰি মৌৰ্য সম্ৰাট অশোকে তাত থকা এজন অবৌদ্ধ ধৰ্মই নিৰ্গ্ৰন্থ জ্ঞানীপুত্ৰ(মহাবীৰ)ৰ চৰণত [[গৌতম বুদ্ধ]]ই প্ৰণাম কৰা এখন ছবি অংকন কৰাৰ পিছত পুণ্ড্ৰবৰ্ধনত থকা সকলো অজিৱিক (ভাৰতীয় দৰ্শনৰ নাষ্টিক বা "হেটেৰ'ডক্স" বিদ্যালয়ৰ অনুগামী)ক হত্যা কৰাৰ নিৰ্দেশ জাৰি কৰিছিল। এই আদেশৰ ফলত [[আজিৱিকা সম্প্ৰদায়]]ৰ প্ৰায় ১৮,০০০ অনুগামীক মৃত্যুদণ্ড দিয়া বুলি কোৱা হয়।[9][10] [[কে টি এছ চাৰাও]] আৰু [[বেনিমাধব বৰুৱা]]ৰ মতে, অশোকে প্ৰতিদ্বন্দ্বী সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত কৰা অত্যাচাৰৰ কাহিনীবোৰ সাম্প্ৰদায়িক অপপ্ৰচাৰৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা স্পষ্ট ৰচনা যেন লাগে।[11][12][13] অশোকৰ নিজৰ শিলালিপি [[বাৰাবৰ গুহা]]ত তেওঁৰ উদাৰ অনুদান আৰু [[অজিৱিক]]সকলৰ পৃষ্ঠপোষকতা লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।[14] ==ইতিহাস== ===প্ৰতিষ্ঠা=== প্ৰথমতে পুণ্ড্ৰ ৰাজ্যক সাধাৰণতে কেৱল ‘পুণ্ড্ৰ’ বুলি জনা গৈছিল। পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য কেতিয়া প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল সেই সঠিক সময় আজিও সঠিকভাৱে নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাই। কিন্তু বৈদিক লোকসকলে তেওঁলোকৰ আগমনৰ পিছত ভাৰতত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা দেখা প্ৰথম ৰাজ্যসমূহৰ ভিতৰত এখন আছিল "পুণ্ড্ৰ"। পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য আৰু পুণ্ড্ৰৰ প্ৰথম উল্লেখ ঐত ব্ৰাহ্মণত পোৱা যায়। তাত প্ৰাচীন ভাৰতৰ "পুণ্ড্ৰ"ক অনাৰ্য জাতি বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু অন্ধ্ৰ, শৱৰ, পুলিন্দ আৰু মুটিভৰ ভাতৃ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। কিন্তু ৰজা বালিৰ পুত্ৰসকলক অনাৰ্য আৰু আৰ্য জাতিৰ মিশ্ৰণ বুলি ভবা হৈছিল, বিশেষকৈ পুণ্ড্ৰক।[15][পৃষ্ঠাৰ প্ৰয়োজন]। ===নামকৰণ=== পুণ্ড্ৰ নামৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে কেইবাটাও তত্ত্ব আছে। এটা তত্ত্ব অনুসৰি পুণ্ড্ৰ নামটো পাণ্ডুৰোগৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে। পুণ্ড্ৰক্ষেত্ৰ (পুণ্ড্ৰভূমি)ৰ অধিকাংশ লোক এই ৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল। আন এটা তত্ত্ব অনুসৰি পুণ্ড্ৰ হৈছে একপ্ৰকাৰৰ তামোল। আৰু য’ত এই তামোলৰ খেতি প্ৰচুৰ পৰিমাণে হ’বলৈ আৰম্ভ কৰিছিল, তাতেই ইয়াৰ নাম ৰখা হৈছিল আৰু ইয়াক পুণ্ড্ৰদেশ বা পুণ্ড্ৰভূমি বুলি জনা গৈছিল। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব সপ্তম-৮ম শতিকাত পোৱা বৈদিক গ্ৰন্থ অনুসৰি পুণ্ড্ৰসকল [[গণ্ডকী নদী]]ৰ পূব দিশত বাস কৰা এটা অনাৰ্য জনগোষ্ঠী আছিল। খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ মহাভাৰতেও এই তথ্যৰ সমৰ্থন কৰে। কোৱা হৈছিল যে "পুণ্ড্ৰ"সকলে বাস কৰা ভূমিৰ নাম পুণ্ড্ৰ।[3] ===সংস্কৃতি=== বংগৰ আটাইতকৈ পুৰণি শিলালিপি মৌৰ্য বংগৰ মহাস্থানগড় ব্ৰাহ্মী শিলালিপি খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে, ইয়াত প্ৰাচীন পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ বাসিন্দাসকলক "সম্ভাংগাইয়া" বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।{{cn}} তাত বিতৰ্ক হৈছিল কোন ধৰ্মৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা তাত আছিল যদিও মন কৰিবলগীয়া যে পুণ্ড্ৰত বহুত্ববাদৰ সমাজ আছিল। বহুতে দাবী কৰে যে তেওঁলোক আদিতে বৌদ্ধ বা জৈন ধৰ্ম আছিল। য'ত আনসকলে যুক্তি দিয়ে যে তেওঁলোক হিন্দু আছিল যিসকল বেছিভাগেই শিৱ আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ ভক্ত আছিল..[16][17] এই অঞ্চলৰ এজন উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি আছিল [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ আধ্যাত্মিক গুৰু জৈন আচাৰ্য [[ভদ্ৰবাহু]], যিজনৰ জন্ম হৈছিল পুণ্ড্ৰবৰ্ধনত ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত।[18] চীনা ভ্ৰমণকাৰী [[হিউৱেন-চাং|হিউৱেন ছাঙে]] ৬৩৯–৪৫ চনত পুণ্ড্ৰবৰ্ধন অঞ্চললৈ যাত্ৰা কৰিছিল। তেওঁ কাজাংগলাৰপৰা কামপূৰা হৈ পুণ্ড্ৰবৰ্ধনলৈ যাত্ৰা কৰে। [[হিউৱেন-চাং|হিউৱেন ছাঙে]] তাত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ স্পষ্ট বৰ্ণনা দিছিল। পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ বিষয়ে তলত দিয়া উক্তি[19][20][21]: {{Cquote|"২০টা বৌদ্ধ মঠ আৰু ৩০০০ৰো অধিক সন্ন্যাসীয়ে "মহাযান আৰু হিনায়ন" বিদ্যালয় অনুসৰণ কৰিছিল; মন্দিৰৰ সংখ্যা আছিল ১০০ আৰু বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ অনুগামী বিস্তৃত আছিল, দিগম্বৰ নিৰ্গ্ৰন্থৰ সংখ্যা আছিল অগণন।" }} অৰ্থাৎ পুণ্ড্ৰৰ জৈন ধৰ্ম আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মৰ উৎপত্তি তাতেই আছিল। ===আৱিষ্কাৰ=== [[মহাস্থানগড়]]ৰ ধ্বংসাৱশেষ আৱিষ্কাৰ আৰু চিনাক্তকৰণত কেইবাজনো ব্যক্তিয়ে অৰিহণা যোগাইছিল। ১৮০৮ চনত মহাস্থানগড়ৰ স্থান আৰু ভ্ৰমণ কৰা প্ৰথম ইউৰোপীয় এফ বুকানান হেমিল্টন, চি জে অ’ডনেল, ই ভি ৱেষ্টমেকট, আৰু তাৰপিছত বেভেৰিজে। আলেকজেণ্ডাৰ কানিংহামে প্ৰথমে এই স্থানক পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ ৰাজধানী বুলি চিনাক্ত কৰিছিল। ১৮৮৯ চনত তেওঁ এই স্থান ভ্ৰমণ কৰে।[22] ==তথ্যসূত্ৰ== d7jof9ftu0x5w1wyp992z78jdy14f06 645551 645547 2026-10-16T14:44:57Z Pranamikaadhikary 27435 +[[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ইতিহাস]]; +[[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] using [[WP:HC|HotCat]] 645551 wikitext text/x-wiki '''পুণ্ড্ৰবৰ্ধন''' বা পুন্দ্ৰ ৰাজ্য ভাৰত উপমহাদেশৰ বংগ অঞ্চলত অৱস্থিত লৌহ যুগৰ ভাৰতৰ এখন প্ৰাচীন ৰাজ্য আছিল আৰু ইয়াৰ ভূ-খণ্ড বৰ্তমানৰ ৰাজশাহীৰ কিছু অংশ আৰু বাংলাদেশৰ ৰংপুৰ সংমণ্ডলৰ কিছু অংশৰ লগতে ভাৰতৰ পশ্চিম বংগৰ পশ্চিম দিনাজপুৰ জিলাকো সামৰি লৈছিল।[2][3][4] উত্তৰ বাংলাদেশৰ [[বগ্ৰা জিলা]]ৰ [[মহাস্থানগড়]]ত তেতিয়াৰ পুণ্ড্ৰনগৰ (পুন্দ্ৰ নগৰ) নামেৰে জনাজাত ৰাজ্যখনৰ ৰাজধানী আছিল। ==ভৌগলিক পৰিচয়== পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ প্ৰাচীন ৰাজধানী [[মহাস্থানগড়]] বগ্ৰাৰ পৰা ১১ কিলোমিটাৰ উত্তৰে বগ্ৰা-ৰংপুৰ ঘাইপথত অৱস্থিত, য'ত জাহাজঘাট আৰু ছাইট মিউজিয়ামলৈ যোৱা এটা উপ পথ (দুৰ্গৰ প্ৰাচীৰৰ পূব দিশৰ কাষেৰে ১.৫ কিলোমিটাৰ) আছে।[5] ==পৌৰাণিক সাহিত্যত উল্লেখ== ===বালিৰ ঘৰুৱা জীৱন=== [[মহাভাৰত]] (I.104.53–54) আৰু পৌৰাণিক সাহিত্য অনুসৰি পুণ্ড্ৰৰ নাম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু বালি ৰজাৰ পুত্ৰ ৰাজকুমাৰ পুণ্ড্ৰৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল। সন্তানহীন বালিয়ে ঋষি [[দীৰ্ঘতমা]]ক পুত্ৰৰ হোৱাৰ বৰ দিবলৈ অনুৰোধ কৰিলে। এই ঋষিয়ে পত্নী ৰাণী [[সুদেষ্ণা]]ৰ যোগেদি পাঁচটা পুত্ৰ সন্তান জন্ম দিয়া বুলি কোৱা হয়। ৰাজকুমাৰসকলৰ নাম আছিল অংগ, বংগ, কলিংগ, পুণ্ড্ৰ আৰু সুমহা।[6][7] ===কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ আৰু তাৰ পিছৰ পৰিণতি=== মহাভাৰতৰ সভা পৰ্ব (দ্বিতীয় গ্ৰন্থ, ২৭ অধ্যায়) অনুসৰি পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণকাৰী হিচাপে লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল আৰু কৌৰৱৰ পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল। কিন্তু পাণ্ডুৰ অধীনত কুৰু ৰাজ্যৰ হাতত পৰাস্ত হৈছিল। কিন্তু যুদ্ধৰ পিছত কুৰুসকলে গ্ৰহণ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা বিভিন্ন বংশৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধৰ পিছৰ অৰ্জুনে সামৰিক অভিযান চলোৱালৈকে ই স্বশাসিত হৈ আছিল।{{cn}} খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩০০ চনৰ আশে-পাশে এই ৰাজ্য ভংগ হয়। পিছলৈ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪৫ চনৰ পৰা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪০ চনৰ ভিতৰত নন্দ সাম্ৰাজ্যই এই ভূমি দখল কৰে।[8] নন্দ সাম্ৰাজ্য ( মৌৰ্যসকলৰ পূৰ্বসূৰী) পতনৰ পিছতো মৌৰ্য যুগত (নন্দ সাম্ৰাজ্যৰ উত্তৰাধিকাৰী) পুণ্ড্ৰৰ নিয়ন্ত্ৰণত থাকিল। ৫ম শতিকাৰ কিংবদন্তি গ্ৰন্থ [[অশোকবাদন]] অনুসৰি মৌৰ্য সম্ৰাট অশোকে তাত থকা এজন অবৌদ্ধ ধৰ্মই নিৰ্গ্ৰন্থ জ্ঞানীপুত্ৰ(মহাবীৰ)ৰ চৰণত [[গৌতম বুদ্ধ]]ই প্ৰণাম কৰা এখন ছবি অংকন কৰাৰ পিছত পুণ্ড্ৰবৰ্ধনত থকা সকলো অজিৱিক (ভাৰতীয় দৰ্শনৰ নাষ্টিক বা "হেটেৰ'ডক্স" বিদ্যালয়ৰ অনুগামী)ক হত্যা কৰাৰ নিৰ্দেশ জাৰি কৰিছিল। এই আদেশৰ ফলত [[আজিৱিকা সম্প্ৰদায়]]ৰ প্ৰায় ১৮,০০০ অনুগামীক মৃত্যুদণ্ড দিয়া বুলি কোৱা হয়।[9][10] [[কে টি এছ চাৰাও]] আৰু [[বেনিমাধব বৰুৱা]]ৰ মতে, অশোকে প্ৰতিদ্বন্দ্বী সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত কৰা অত্যাচাৰৰ কাহিনীবোৰ সাম্প্ৰদায়িক অপপ্ৰচাৰৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা স্পষ্ট ৰচনা যেন লাগে।[11][12][13] অশোকৰ নিজৰ শিলালিপি [[বাৰাবৰ গুহা]]ত তেওঁৰ উদাৰ অনুদান আৰু [[অজিৱিক]]সকলৰ পৃষ্ঠপোষকতা লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।[14] ==ইতিহাস== ===প্ৰতিষ্ঠা=== প্ৰথমতে পুণ্ড্ৰ ৰাজ্যক সাধাৰণতে কেৱল ‘পুণ্ড্ৰ’ বুলি জনা গৈছিল। পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য কেতিয়া প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল সেই সঠিক সময় আজিও সঠিকভাৱে নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাই। কিন্তু বৈদিক লোকসকলে তেওঁলোকৰ আগমনৰ পিছত ভাৰতত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা দেখা প্ৰথম ৰাজ্যসমূহৰ ভিতৰত এখন আছিল "পুণ্ড্ৰ"। পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য আৰু পুণ্ড্ৰৰ প্ৰথম উল্লেখ ঐত ব্ৰাহ্মণত পোৱা যায়। তাত প্ৰাচীন ভাৰতৰ "পুণ্ড্ৰ"ক অনাৰ্য জাতি বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু অন্ধ্ৰ, শৱৰ, পুলিন্দ আৰু মুটিভৰ ভাতৃ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। কিন্তু ৰজা বালিৰ পুত্ৰসকলক অনাৰ্য আৰু আৰ্য জাতিৰ মিশ্ৰণ বুলি ভবা হৈছিল, বিশেষকৈ পুণ্ড্ৰক।[15][পৃষ্ঠাৰ প্ৰয়োজন]। ===নামকৰণ=== পুণ্ড্ৰ নামৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে কেইবাটাও তত্ত্ব আছে। এটা তত্ত্ব অনুসৰি পুণ্ড্ৰ নামটো পাণ্ডুৰোগৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে। পুণ্ড্ৰক্ষেত্ৰ (পুণ্ড্ৰভূমি)ৰ অধিকাংশ লোক এই ৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল। আন এটা তত্ত্ব অনুসৰি পুণ্ড্ৰ হৈছে একপ্ৰকাৰৰ তামোল। আৰু য’ত এই তামোলৰ খেতি প্ৰচুৰ পৰিমাণে হ’বলৈ আৰম্ভ কৰিছিল, তাতেই ইয়াৰ নাম ৰখা হৈছিল আৰু ইয়াক পুণ্ড্ৰদেশ বা পুণ্ড্ৰভূমি বুলি জনা গৈছিল। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব সপ্তম-৮ম শতিকাত পোৱা বৈদিক গ্ৰন্থ অনুসৰি পুণ্ড্ৰসকল [[গণ্ডকী নদী]]ৰ পূব দিশত বাস কৰা এটা অনাৰ্য জনগোষ্ঠী আছিল। খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ মহাভাৰতেও এই তথ্যৰ সমৰ্থন কৰে। কোৱা হৈছিল যে "পুণ্ড্ৰ"সকলে বাস কৰা ভূমিৰ নাম পুণ্ড্ৰ।[3] ===সংস্কৃতি=== বংগৰ আটাইতকৈ পুৰণি শিলালিপি মৌৰ্য বংগৰ মহাস্থানগড় ব্ৰাহ্মী শিলালিপি খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে, ইয়াত প্ৰাচীন পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ বাসিন্দাসকলক "সম্ভাংগাইয়া" বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।{{cn}} তাত বিতৰ্ক হৈছিল কোন ধৰ্মৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা তাত আছিল যদিও মন কৰিবলগীয়া যে পুণ্ড্ৰত বহুত্ববাদৰ সমাজ আছিল। বহুতে দাবী কৰে যে তেওঁলোক আদিতে বৌদ্ধ বা জৈন ধৰ্ম আছিল। য'ত আনসকলে যুক্তি দিয়ে যে তেওঁলোক হিন্দু আছিল যিসকল বেছিভাগেই শিৱ আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ ভক্ত আছিল..[16][17] এই অঞ্চলৰ এজন উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি আছিল [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ আধ্যাত্মিক গুৰু জৈন আচাৰ্য [[ভদ্ৰবাহু]], যিজনৰ জন্ম হৈছিল পুণ্ড্ৰবৰ্ধনত ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত।[18] চীনা ভ্ৰমণকাৰী [[হিউৱেন-চাং|হিউৱেন ছাঙে]] ৬৩৯–৪৫ চনত পুণ্ড্ৰবৰ্ধন অঞ্চললৈ যাত্ৰা কৰিছিল। তেওঁ কাজাংগলাৰপৰা কামপূৰা হৈ পুণ্ড্ৰবৰ্ধনলৈ যাত্ৰা কৰে। [[হিউৱেন-চাং|হিউৱেন ছাঙে]] তাত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ স্পষ্ট বৰ্ণনা দিছিল। পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ বিষয়ে তলত দিয়া উক্তি[19][20][21]: {{Cquote|"২০টা বৌদ্ধ মঠ আৰু ৩০০০ৰো অধিক সন্ন্যাসীয়ে "মহাযান আৰু হিনায়ন" বিদ্যালয় অনুসৰণ কৰিছিল; মন্দিৰৰ সংখ্যা আছিল ১০০ আৰু বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ অনুগামী বিস্তৃত আছিল, দিগম্বৰ নিৰ্গ্ৰন্থৰ সংখ্যা আছিল অগণন।" }} অৰ্থাৎ পুণ্ড্ৰৰ জৈন ধৰ্ম আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মৰ উৎপত্তি তাতেই আছিল। ===আৱিষ্কাৰ=== [[মহাস্থানগড়]]ৰ ধ্বংসাৱশেষ আৱিষ্কাৰ আৰু চিনাক্তকৰণত কেইবাজনো ব্যক্তিয়ে অৰিহণা যোগাইছিল। ১৮০৮ চনত মহাস্থানগড়ৰ স্থান আৰু ভ্ৰমণ কৰা প্ৰথম ইউৰোপীয় এফ বুকানান হেমিল্টন, চি জে অ’ডনেল, ই ভি ৱেষ্টমেকট, আৰু তাৰপিছত বেভেৰিজে। আলেকজেণ্ডাৰ কানিংহামে প্ৰথমে এই স্থানক পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ ৰাজধানী বুলি চিনাক্ত কৰিছিল। ১৮৮৯ চনত তেওঁ এই স্থান ভ্ৰমণ কৰে।[22] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] tu4ryqh4liiqcgb6rus4qa9n7p2eeog 645552 645551 2026-10-16T14:45:44Z Pranamikaadhikary 27435 645552 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country | name = Pundravardhana | image_map = Ancient Political Divisions.jpg | common_name = Pundravardhana | era = [[Bronze Age]]<br/> [[Iron Age]] | government_type = [[Monarchy]] | year_start = unknown (?~1280 BCE) | year_end = unknown (?~300 BCE) | s2 = Mahajanapadas, Janapadas | capital = [[Mahasthangarh|Pundranagara]]<br/> [[Bangarh|Kotivarsha]] (administratitive centre of vishaya or division)<ref>{{cite web|url=https://en.banglapedia.org/index.php/Kotivarsa#:~:text=The%20visayapati%20was%20helped%20in,representation%20in%20the%20local%20government|title=Kotivarsha|publisher=[[Banglapedia]]|last =Ghosh|first=Suchandra|access-date=20 March 2025}}</ref> | common_languages = [[Sanskrit]], [[Pali]], [[Prakrit]] | religion = [[Historical Vedic religion]] <br /> [[Bhadrabahu|Jainism]] <br/> [[Buddhism]] | today = [[Bangladesh]]<br/> [[India]] ([[West Dinajpur district]], [[West Bengal]]) }} '''পুণ্ড্ৰবৰ্ধন''' বা পুন্দ্ৰ ৰাজ্য ভাৰত উপমহাদেশৰ বংগ অঞ্চলত অৱস্থিত লৌহ যুগৰ ভাৰতৰ এখন প্ৰাচীন ৰাজ্য আছিল আৰু ইয়াৰ ভূ-খণ্ড বৰ্তমানৰ ৰাজশাহীৰ কিছু অংশ আৰু বাংলাদেশৰ ৰংপুৰ সংমণ্ডলৰ কিছু অংশৰ লগতে ভাৰতৰ পশ্চিম বংগৰ পশ্চিম দিনাজপুৰ জিলাকো সামৰি লৈছিল।[2][3][4] উত্তৰ বাংলাদেশৰ [[বগ্ৰা জিলা]]ৰ [[মহাস্থানগড়]]ত তেতিয়াৰ পুণ্ড্ৰনগৰ (পুন্দ্ৰ নগৰ) নামেৰে জনাজাত ৰাজ্যখনৰ ৰাজধানী আছিল। ==ভৌগলিক পৰিচয়== পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ প্ৰাচীন ৰাজধানী [[মহাস্থানগড়]] বগ্ৰাৰ পৰা ১১ কিলোমিটাৰ উত্তৰে বগ্ৰা-ৰংপুৰ ঘাইপথত অৱস্থিত, য'ত জাহাজঘাট আৰু ছাইট মিউজিয়ামলৈ যোৱা এটা উপ পথ (দুৰ্গৰ প্ৰাচীৰৰ পূব দিশৰ কাষেৰে ১.৫ কিলোমিটাৰ) আছে।[5] ==পৌৰাণিক সাহিত্যত উল্লেখ== ===বালিৰ ঘৰুৱা জীৱন=== [[মহাভাৰত]] (I.104.53–54) আৰু পৌৰাণিক সাহিত্য অনুসৰি পুণ্ড্ৰৰ নাম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু বালি ৰজাৰ পুত্ৰ ৰাজকুমাৰ পুণ্ড্ৰৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল। সন্তানহীন বালিয়ে ঋষি [[দীৰ্ঘতমা]]ক পুত্ৰৰ হোৱাৰ বৰ দিবলৈ অনুৰোধ কৰিলে। এই ঋষিয়ে পত্নী ৰাণী [[সুদেষ্ণা]]ৰ যোগেদি পাঁচটা পুত্ৰ সন্তান জন্ম দিয়া বুলি কোৱা হয়। ৰাজকুমাৰসকলৰ নাম আছিল অংগ, বংগ, কলিংগ, পুণ্ড্ৰ আৰু সুমহা।[6][7] ===কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ আৰু তাৰ পিছৰ পৰিণতি=== মহাভাৰতৰ সভা পৰ্ব (দ্বিতীয় গ্ৰন্থ, ২৭ অধ্যায়) অনুসৰি পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণকাৰী হিচাপে লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল আৰু কৌৰৱৰ পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল। কিন্তু পাণ্ডুৰ অধীনত কুৰু ৰাজ্যৰ হাতত পৰাস্ত হৈছিল। কিন্তু যুদ্ধৰ পিছত কুৰুসকলে গ্ৰহণ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা বিভিন্ন বংশৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধৰ পিছৰ অৰ্জুনে সামৰিক অভিযান চলোৱালৈকে ই স্বশাসিত হৈ আছিল।{{cn}} খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩০০ চনৰ আশে-পাশে এই ৰাজ্য ভংগ হয়। পিছলৈ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪৫ চনৰ পৰা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪০ চনৰ ভিতৰত নন্দ সাম্ৰাজ্যই এই ভূমি দখল কৰে।[8] নন্দ সাম্ৰাজ্য ( মৌৰ্যসকলৰ পূৰ্বসূৰী) পতনৰ পিছতো মৌৰ্য যুগত (নন্দ সাম্ৰাজ্যৰ উত্তৰাধিকাৰী) পুণ্ড্ৰৰ নিয়ন্ত্ৰণত থাকিল। ৫ম শতিকাৰ কিংবদন্তি গ্ৰন্থ [[অশোকবাদন]] অনুসৰি মৌৰ্য সম্ৰাট অশোকে তাত থকা এজন অবৌদ্ধ ধৰ্মই নিৰ্গ্ৰন্থ জ্ঞানীপুত্ৰ(মহাবীৰ)ৰ চৰণত [[গৌতম বুদ্ধ]]ই প্ৰণাম কৰা এখন ছবি অংকন কৰাৰ পিছত পুণ্ড্ৰবৰ্ধনত থকা সকলো অজিৱিক (ভাৰতীয় দৰ্শনৰ নাষ্টিক বা "হেটেৰ'ডক্স" বিদ্যালয়ৰ অনুগামী)ক হত্যা কৰাৰ নিৰ্দেশ জাৰি কৰিছিল। এই আদেশৰ ফলত [[আজিৱিকা সম্প্ৰদায়]]ৰ প্ৰায় ১৮,০০০ অনুগামীক মৃত্যুদণ্ড দিয়া বুলি কোৱা হয়।[9][10] [[কে টি এছ চাৰাও]] আৰু [[বেনিমাধব বৰুৱা]]ৰ মতে, অশোকে প্ৰতিদ্বন্দ্বী সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত কৰা অত্যাচাৰৰ কাহিনীবোৰ সাম্প্ৰদায়িক অপপ্ৰচাৰৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা স্পষ্ট ৰচনা যেন লাগে।[11][12][13] অশোকৰ নিজৰ শিলালিপি [[বাৰাবৰ গুহা]]ত তেওঁৰ উদাৰ অনুদান আৰু [[অজিৱিক]]সকলৰ পৃষ্ঠপোষকতা লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।[14] ==ইতিহাস== ===প্ৰতিষ্ঠা=== প্ৰথমতে পুণ্ড্ৰ ৰাজ্যক সাধাৰণতে কেৱল ‘পুণ্ড্ৰ’ বুলি জনা গৈছিল। পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য কেতিয়া প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল সেই সঠিক সময় আজিও সঠিকভাৱে নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাই। কিন্তু বৈদিক লোকসকলে তেওঁলোকৰ আগমনৰ পিছত ভাৰতত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা দেখা প্ৰথম ৰাজ্যসমূহৰ ভিতৰত এখন আছিল "পুণ্ড্ৰ"। পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য আৰু পুণ্ড্ৰৰ প্ৰথম উল্লেখ ঐত ব্ৰাহ্মণত পোৱা যায়। তাত প্ৰাচীন ভাৰতৰ "পুণ্ড্ৰ"ক অনাৰ্য জাতি বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু অন্ধ্ৰ, শৱৰ, পুলিন্দ আৰু মুটিভৰ ভাতৃ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। কিন্তু ৰজা বালিৰ পুত্ৰসকলক অনাৰ্য আৰু আৰ্য জাতিৰ মিশ্ৰণ বুলি ভবা হৈছিল, বিশেষকৈ পুণ্ড্ৰক।[15][পৃষ্ঠাৰ প্ৰয়োজন]। ===নামকৰণ=== পুণ্ড্ৰ নামৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে কেইবাটাও তত্ত্ব আছে। এটা তত্ত্ব অনুসৰি পুণ্ড্ৰ নামটো পাণ্ডুৰোগৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে। পুণ্ড্ৰক্ষেত্ৰ (পুণ্ড্ৰভূমি)ৰ অধিকাংশ লোক এই ৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল। আন এটা তত্ত্ব অনুসৰি পুণ্ড্ৰ হৈছে একপ্ৰকাৰৰ তামোল। আৰু য’ত এই তামোলৰ খেতি প্ৰচুৰ পৰিমাণে হ’বলৈ আৰম্ভ কৰিছিল, তাতেই ইয়াৰ নাম ৰখা হৈছিল আৰু ইয়াক পুণ্ড্ৰদেশ বা পুণ্ড্ৰভূমি বুলি জনা গৈছিল। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব সপ্তম-৮ম শতিকাত পোৱা বৈদিক গ্ৰন্থ অনুসৰি পুণ্ড্ৰসকল [[গণ্ডকী নদী]]ৰ পূব দিশত বাস কৰা এটা অনাৰ্য জনগোষ্ঠী আছিল। খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ মহাভাৰতেও এই তথ্যৰ সমৰ্থন কৰে। কোৱা হৈছিল যে "পুণ্ড্ৰ"সকলে বাস কৰা ভূমিৰ নাম পুণ্ড্ৰ।[3] ===সংস্কৃতি=== বংগৰ আটাইতকৈ পুৰণি শিলালিপি মৌৰ্য বংগৰ মহাস্থানগড় ব্ৰাহ্মী শিলালিপি খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে, ইয়াত প্ৰাচীন পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ বাসিন্দাসকলক "সম্ভাংগাইয়া" বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।{{cn}} তাত বিতৰ্ক হৈছিল কোন ধৰ্মৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা তাত আছিল যদিও মন কৰিবলগীয়া যে পুণ্ড্ৰত বহুত্ববাদৰ সমাজ আছিল। বহুতে দাবী কৰে যে তেওঁলোক আদিতে বৌদ্ধ বা জৈন ধৰ্ম আছিল। য'ত আনসকলে যুক্তি দিয়ে যে তেওঁলোক হিন্দু আছিল যিসকল বেছিভাগেই শিৱ আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ ভক্ত আছিল..[16][17] এই অঞ্চলৰ এজন উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি আছিল [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ আধ্যাত্মিক গুৰু জৈন আচাৰ্য [[ভদ্ৰবাহু]], যিজনৰ জন্ম হৈছিল পুণ্ড্ৰবৰ্ধনত ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত।[18] চীনা ভ্ৰমণকাৰী [[হিউৱেন-চাং|হিউৱেন ছাঙে]] ৬৩৯–৪৫ চনত পুণ্ড্ৰবৰ্ধন অঞ্চললৈ যাত্ৰা কৰিছিল। তেওঁ কাজাংগলাৰপৰা কামপূৰা হৈ পুণ্ড্ৰবৰ্ধনলৈ যাত্ৰা কৰে। [[হিউৱেন-চাং|হিউৱেন ছাঙে]] তাত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ স্পষ্ট বৰ্ণনা দিছিল। পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ বিষয়ে তলত দিয়া উক্তি[19][20][21]: {{Cquote|"২০টা বৌদ্ধ মঠ আৰু ৩০০০ৰো অধিক সন্ন্যাসীয়ে "মহাযান আৰু হিনায়ন" বিদ্যালয় অনুসৰণ কৰিছিল; মন্দিৰৰ সংখ্যা আছিল ১০০ আৰু বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ অনুগামী বিস্তৃত আছিল, দিগম্বৰ নিৰ্গ্ৰন্থৰ সংখ্যা আছিল অগণন।" }} অৰ্থাৎ পুণ্ড্ৰৰ জৈন ধৰ্ম আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মৰ উৎপত্তি তাতেই আছিল। ===আৱিষ্কাৰ=== [[মহাস্থানগড়]]ৰ ধ্বংসাৱশেষ আৱিষ্কাৰ আৰু চিনাক্তকৰণত কেইবাজনো ব্যক্তিয়ে অৰিহণা যোগাইছিল। ১৮০৮ চনত মহাস্থানগড়ৰ স্থান আৰু ভ্ৰমণ কৰা প্ৰথম ইউৰোপীয় এফ বুকানান হেমিল্টন, চি জে অ’ডনেল, ই ভি ৱেষ্টমেকট, আৰু তাৰপিছত বেভেৰিজে। আলেকজেণ্ডাৰ কানিংহামে প্ৰথমে এই স্থানক পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ ৰাজধানী বুলি চিনাক্ত কৰিছিল। ১৮৮৯ চনত তেওঁ এই স্থান ভ্ৰমণ কৰে।[22] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] o4l1egiiyccfsgodh1famanzom5yqzg 645553 645552 2026-10-16T14:49:02Z Pranamikaadhikary 27435 645553 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country | name = পুণ্ড্ৰবৰ্ধন | image_map = Ancient Political Divisions.jpg | common_name = পুণ্ড্ৰবৰ্ধন | era = [[তাম্ৰ যুগ]]<br/> [[Iron Age]] | government_type = [[ৰাজতন্ত্ৰ]] | year_start = অজ্ঞাত (?~1280 BCE) | year_end = অজ্ঞাত (?~300 BCE) | s2 = মহাজনপদ, জনপদ | capital = [[মহাস্থানগড়|পুণ্ড্ৰনগৰ]]<br/> [[Bangarh|Kotivarsha]] (administratitive centre of vishaya or division)<ref>{{cite web|url=https://en.banglapedia.org/index.php/Kotivarsa#:~:text=The%20visayapati%20was%20helped%20in,representation%20in%20the%20local%20government|title=Kotivarsha|publisher=[[Banglapedia]]|last =Ghosh|first=Suchandra|access-date=20 March 2025}}</ref> | common_languages = [[সংস্কৃত]], [[পালি]], [[প্ৰাকৃত]] | religion = [[ঐতিহাসিক বৈদিক ধৰ্ম]] <br /> [[ভদ্ৰবাহু|জৈন ধৰ্ম]] <br/> [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] | today = [[বাংলাদেশ]]<br/> [[ভাৰত]] ([[পশ্চিম দিনাজপুৰ জিলা]], [[পশ্চিম বংগ]]) }} '''পুণ্ড্ৰবৰ্ধন''' বা পুন্দ্ৰ ৰাজ্য ভাৰত উপমহাদেশৰ বংগ অঞ্চলত অৱস্থিত লৌহ যুগৰ ভাৰতৰ এখন প্ৰাচীন ৰাজ্য আছিল আৰু ইয়াৰ ভূ-খণ্ড বৰ্তমানৰ ৰাজশাহীৰ কিছু অংশ আৰু বাংলাদেশৰ ৰংপুৰ সংমণ্ডলৰ কিছু অংশৰ লগতে ভাৰতৰ পশ্চিম বংগৰ পশ্চিম দিনাজপুৰ জিলাকো সামৰি লৈছিল।[2][3][4] উত্তৰ বাংলাদেশৰ [[বগ্ৰা জিলা]]ৰ [[মহাস্থানগড়]]ত তেতিয়াৰ পুণ্ড্ৰনগৰ (পুন্দ্ৰ নগৰ) নামেৰে জনাজাত ৰাজ্যখনৰ ৰাজধানী আছিল। ==ভৌগলিক পৰিচয়== পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ প্ৰাচীন ৰাজধানী [[মহাস্থানগড়]] বগ্ৰাৰ পৰা ১১ কিলোমিটাৰ উত্তৰে বগ্ৰা-ৰংপুৰ ঘাইপথত অৱস্থিত, য'ত জাহাজঘাট আৰু ছাইট মিউজিয়ামলৈ যোৱা এটা উপ পথ (দুৰ্গৰ প্ৰাচীৰৰ পূব দিশৰ কাষেৰে ১.৫ কিলোমিটাৰ) আছে।[5] ==পৌৰাণিক সাহিত্যত উল্লেখ== ===বালিৰ ঘৰুৱা জীৱন=== [[মহাভাৰত]] (I.104.53–54) আৰু পৌৰাণিক সাহিত্য অনুসৰি পুণ্ড্ৰৰ নাম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু বালি ৰজাৰ পুত্ৰ ৰাজকুমাৰ পুণ্ড্ৰৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল। সন্তানহীন বালিয়ে ঋষি [[দীৰ্ঘতমা]]ক পুত্ৰৰ হোৱাৰ বৰ দিবলৈ অনুৰোধ কৰিলে। এই ঋষিয়ে পত্নী ৰাণী [[সুদেষ্ণা]]ৰ যোগেদি পাঁচটা পুত্ৰ সন্তান জন্ম দিয়া বুলি কোৱা হয়। ৰাজকুমাৰসকলৰ নাম আছিল অংগ, বংগ, কলিংগ, পুণ্ড্ৰ আৰু সুমহা।[6][7] ===কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ আৰু তাৰ পিছৰ পৰিণতি=== মহাভাৰতৰ সভা পৰ্ব (দ্বিতীয় গ্ৰন্থ, ২৭ অধ্যায়) অনুসৰি পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণকাৰী হিচাপে লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল আৰু কৌৰৱৰ পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল। কিন্তু পাণ্ডুৰ অধীনত কুৰু ৰাজ্যৰ হাতত পৰাস্ত হৈছিল। কিন্তু যুদ্ধৰ পিছত কুৰুসকলে গ্ৰহণ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা বিভিন্ন বংশৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধৰ পিছৰ অৰ্জুনে সামৰিক অভিযান চলোৱালৈকে ই স্বশাসিত হৈ আছিল।{{cn}} খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩০০ চনৰ আশে-পাশে এই ৰাজ্য ভংগ হয়। পিছলৈ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪৫ চনৰ পৰা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪০ চনৰ ভিতৰত নন্দ সাম্ৰাজ্যই এই ভূমি দখল কৰে।[8] নন্দ সাম্ৰাজ্য ( মৌৰ্যসকলৰ পূৰ্বসূৰী) পতনৰ পিছতো মৌৰ্য যুগত (নন্দ সাম্ৰাজ্যৰ উত্তৰাধিকাৰী) পুণ্ড্ৰৰ নিয়ন্ত্ৰণত থাকিল। ৫ম শতিকাৰ কিংবদন্তি গ্ৰন্থ [[অশোকবাদন]] অনুসৰি মৌৰ্য সম্ৰাট অশোকে তাত থকা এজন অবৌদ্ধ ধৰ্মই নিৰ্গ্ৰন্থ জ্ঞানীপুত্ৰ(মহাবীৰ)ৰ চৰণত [[গৌতম বুদ্ধ]]ই প্ৰণাম কৰা এখন ছবি অংকন কৰাৰ পিছত পুণ্ড্ৰবৰ্ধনত থকা সকলো অজিৱিক (ভাৰতীয় দৰ্শনৰ নাষ্টিক বা "হেটেৰ'ডক্স" বিদ্যালয়ৰ অনুগামী)ক হত্যা কৰাৰ নিৰ্দেশ জাৰি কৰিছিল। এই আদেশৰ ফলত [[আজিৱিকা সম্প্ৰদায়]]ৰ প্ৰায় ১৮,০০০ অনুগামীক মৃত্যুদণ্ড দিয়া বুলি কোৱা হয়।[9][10] [[কে টি এছ চাৰাও]] আৰু [[বেনিমাধব বৰুৱা]]ৰ মতে, অশোকে প্ৰতিদ্বন্দ্বী সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত কৰা অত্যাচাৰৰ কাহিনীবোৰ সাম্প্ৰদায়িক অপপ্ৰচাৰৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা স্পষ্ট ৰচনা যেন লাগে।[11][12][13] অশোকৰ নিজৰ শিলালিপি [[বাৰাবৰ গুহা]]ত তেওঁৰ উদাৰ অনুদান আৰু [[অজিৱিক]]সকলৰ পৃষ্ঠপোষকতা লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।[14] ==ইতিহাস== ===প্ৰতিষ্ঠা=== প্ৰথমতে পুণ্ড্ৰ ৰাজ্যক সাধাৰণতে কেৱল ‘পুণ্ড্ৰ’ বুলি জনা গৈছিল। পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য কেতিয়া প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল সেই সঠিক সময় আজিও সঠিকভাৱে নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাই। কিন্তু বৈদিক লোকসকলে তেওঁলোকৰ আগমনৰ পিছত ভাৰতত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা দেখা প্ৰথম ৰাজ্যসমূহৰ ভিতৰত এখন আছিল "পুণ্ড্ৰ"। পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য আৰু পুণ্ড্ৰৰ প্ৰথম উল্লেখ ঐত ব্ৰাহ্মণত পোৱা যায়। তাত প্ৰাচীন ভাৰতৰ "পুণ্ড্ৰ"ক অনাৰ্য জাতি বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু অন্ধ্ৰ, শৱৰ, পুলিন্দ আৰু মুটিভৰ ভাতৃ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। কিন্তু ৰজা বালিৰ পুত্ৰসকলক অনাৰ্য আৰু আৰ্য জাতিৰ মিশ্ৰণ বুলি ভবা হৈছিল, বিশেষকৈ পুণ্ড্ৰক।[15][পৃষ্ঠাৰ প্ৰয়োজন]। ===নামকৰণ=== পুণ্ড্ৰ নামৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে কেইবাটাও তত্ত্ব আছে। এটা তত্ত্ব অনুসৰি পুণ্ড্ৰ নামটো পাণ্ডুৰোগৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে। পুণ্ড্ৰক্ষেত্ৰ (পুণ্ড্ৰভূমি)ৰ অধিকাংশ লোক এই ৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল। আন এটা তত্ত্ব অনুসৰি পুণ্ড্ৰ হৈছে একপ্ৰকাৰৰ তামোল। আৰু য’ত এই তামোলৰ খেতি প্ৰচুৰ পৰিমাণে হ’বলৈ আৰম্ভ কৰিছিল, তাতেই ইয়াৰ নাম ৰখা হৈছিল আৰু ইয়াক পুণ্ড্ৰদেশ বা পুণ্ড্ৰভূমি বুলি জনা গৈছিল। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব সপ্তম-৮ম শতিকাত পোৱা বৈদিক গ্ৰন্থ অনুসৰি পুণ্ড্ৰসকল [[গণ্ডকী নদী]]ৰ পূব দিশত বাস কৰা এটা অনাৰ্য জনগোষ্ঠী আছিল। খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ মহাভাৰতেও এই তথ্যৰ সমৰ্থন কৰে। কোৱা হৈছিল যে "পুণ্ড্ৰ"সকলে বাস কৰা ভূমিৰ নাম পুণ্ড্ৰ।[3] ===সংস্কৃতি=== বংগৰ আটাইতকৈ পুৰণি শিলালিপি মৌৰ্য বংগৰ মহাস্থানগড় ব্ৰাহ্মী শিলালিপি খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে, ইয়াত প্ৰাচীন পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ বাসিন্দাসকলক "সম্ভাংগাইয়া" বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।{{cn}} তাত বিতৰ্ক হৈছিল কোন ধৰ্মৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা তাত আছিল যদিও মন কৰিবলগীয়া যে পুণ্ড্ৰত বহুত্ববাদৰ সমাজ আছিল। বহুতে দাবী কৰে যে তেওঁলোক আদিতে বৌদ্ধ বা জৈন ধৰ্ম আছিল। য'ত আনসকলে যুক্তি দিয়ে যে তেওঁলোক হিন্দু আছিল যিসকল বেছিভাগেই শিৱ আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ ভক্ত আছিল..[16][17] এই অঞ্চলৰ এজন উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি আছিল [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ আধ্যাত্মিক গুৰু জৈন আচাৰ্য [[ভদ্ৰবাহু]], যিজনৰ জন্ম হৈছিল পুণ্ড্ৰবৰ্ধনত ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত।[18] চীনা ভ্ৰমণকাৰী [[হিউৱেন-চাং|হিউৱেন ছাঙে]] ৬৩৯–৪৫ চনত পুণ্ড্ৰবৰ্ধন অঞ্চললৈ যাত্ৰা কৰিছিল। তেওঁ কাজাংগলাৰপৰা কামপূৰা হৈ পুণ্ড্ৰবৰ্ধনলৈ যাত্ৰা কৰে। [[হিউৱেন-চাং|হিউৱেন ছাঙে]] তাত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ স্পষ্ট বৰ্ণনা দিছিল। পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ বিষয়ে তলত দিয়া উক্তি[19][20][21]: {{Cquote|"২০টা বৌদ্ধ মঠ আৰু ৩০০০ৰো অধিক সন্ন্যাসীয়ে "মহাযান আৰু হিনায়ন" বিদ্যালয় অনুসৰণ কৰিছিল; মন্দিৰৰ সংখ্যা আছিল ১০০ আৰু বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ অনুগামী বিস্তৃত আছিল, দিগম্বৰ নিৰ্গ্ৰন্থৰ সংখ্যা আছিল অগণন।" }} অৰ্থাৎ পুণ্ড্ৰৰ জৈন ধৰ্ম আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মৰ উৎপত্তি তাতেই আছিল। ===আৱিষ্কাৰ=== [[মহাস্থানগড়]]ৰ ধ্বংসাৱশেষ আৱিষ্কাৰ আৰু চিনাক্তকৰণত কেইবাজনো ব্যক্তিয়ে অৰিহণা যোগাইছিল। ১৮০৮ চনত মহাস্থানগড়ৰ স্থান আৰু ভ্ৰমণ কৰা প্ৰথম ইউৰোপীয় এফ বুকানান হেমিল্টন, চি জে অ’ডনেল, ই ভি ৱেষ্টমেকট, আৰু তাৰপিছত বেভেৰিজে। আলেকজেণ্ডাৰ কানিংহামে প্ৰথমে এই স্থানক পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ ৰাজধানী বুলি চিনাক্ত কৰিছিল। ১৮৮৯ চনত তেওঁ এই স্থান ভ্ৰমণ কৰে।[22] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] gooiaay6co7s2cz9p2qtegvzz427nld 645554 645553 2026-10-16T14:50:43Z Pranamikaadhikary 27435 645554 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country | name = পুণ্ড্ৰবৰ্ধন | image_map = Ancient Political Divisions.jpg | common_name = পুণ্ড্ৰবৰ্ধন | era = [[তাম্ৰ যুগ]]<br/> [[লৌহ যুগ]] | government_type = [[ৰাজতন্ত্ৰ]] | year_start = অজ্ঞাত (?~1280 BCE) | year_end = অজ্ঞাত (?~300 BCE) | s2 = মহাজনপদ, জনপদ | capital = [[মহাস্থানগড়|পুণ্ড্ৰনগৰ]]<br/> [[Bangarh|কোটিৱৰ্ষ]] (বিষয়া বা বিভাগৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ)<ref>{{cite web|url=https://en.banglapedia.org/index.php/Kotivarsa#:~:text=The%20visayapati%20was%20helped%20in,representation%20in%20the%20local%20government|title=Kotivarsha|publisher=[[Banglapedia]]|last =Ghosh|first=Suchandra|access-date=20 March 2025}}</ref> | common_languages = [[সংস্কৃত]], [[পালি]], [[প্ৰাকৃত]] | religion = [[ঐতিহাসিক বৈদিক ধৰ্ম]] <br /> [[ভদ্ৰবাহু|জৈন ধৰ্ম]] <br/> [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] | today = [[বাংলাদেশ]]<br/> [[ভাৰত]] ([[পশ্চিম দিনাজপুৰ জিলা]], [[পশ্চিম বংগ]]) }} '''পুণ্ড্ৰবৰ্ধন''' বা পুন্দ্ৰ ৰাজ্য ভাৰত উপমহাদেশৰ বংগ অঞ্চলত অৱস্থিত লৌহ যুগৰ ভাৰতৰ এখন প্ৰাচীন ৰাজ্য আছিল আৰু ইয়াৰ ভূ-খণ্ড বৰ্তমানৰ ৰাজশাহীৰ কিছু অংশ আৰু বাংলাদেশৰ ৰংপুৰ সংমণ্ডলৰ কিছু অংশৰ লগতে ভাৰতৰ পশ্চিম বংগৰ পশ্চিম দিনাজপুৰ জিলাকো সামৰি লৈছিল।[2][3][4] উত্তৰ বাংলাদেশৰ [[বগ্ৰা জিলা]]ৰ [[মহাস্থানগড়]]ত তেতিয়াৰ পুণ্ড্ৰনগৰ (পুন্দ্ৰ নগৰ) নামেৰে জনাজাত ৰাজ্যখনৰ ৰাজধানী আছিল। ==ভৌগলিক পৰিচয়== পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ প্ৰাচীন ৰাজধানী [[মহাস্থানগড়]] বগ্ৰাৰ পৰা ১১ কিলোমিটাৰ উত্তৰে বগ্ৰা-ৰংপুৰ ঘাইপথত অৱস্থিত, য'ত জাহাজঘাট আৰু ছাইট মিউজিয়ামলৈ যোৱা এটা উপ পথ (দুৰ্গৰ প্ৰাচীৰৰ পূব দিশৰ কাষেৰে ১.৫ কিলোমিটাৰ) আছে।[5] ==পৌৰাণিক সাহিত্যত উল্লেখ== ===বালিৰ ঘৰুৱা জীৱন=== [[মহাভাৰত]] (I.104.53–54) আৰু পৌৰাণিক সাহিত্য অনুসৰি পুণ্ড্ৰৰ নাম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু বালি ৰজাৰ পুত্ৰ ৰাজকুমাৰ পুণ্ড্ৰৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল। সন্তানহীন বালিয়ে ঋষি [[দীৰ্ঘতমা]]ক পুত্ৰৰ হোৱাৰ বৰ দিবলৈ অনুৰোধ কৰিলে। এই ঋষিয়ে পত্নী ৰাণী [[সুদেষ্ণা]]ৰ যোগেদি পাঁচটা পুত্ৰ সন্তান জন্ম দিয়া বুলি কোৱা হয়। ৰাজকুমাৰসকলৰ নাম আছিল অংগ, বংগ, কলিংগ, পুণ্ড্ৰ আৰু সুমহা।[6][7] ===কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ আৰু তাৰ পিছৰ পৰিণতি=== মহাভাৰতৰ সভা পৰ্ব (দ্বিতীয় গ্ৰন্থ, ২৭ অধ্যায়) অনুসৰি পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণকাৰী হিচাপে লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল আৰু কৌৰৱৰ পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল। কিন্তু পাণ্ডুৰ অধীনত কুৰু ৰাজ্যৰ হাতত পৰাস্ত হৈছিল। কিন্তু যুদ্ধৰ পিছত কুৰুসকলে গ্ৰহণ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা বিভিন্ন বংশৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধৰ পিছৰ অৰ্জুনে সামৰিক অভিযান চলোৱালৈকে ই স্বশাসিত হৈ আছিল।{{cn}} খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩০০ চনৰ আশে-পাশে এই ৰাজ্য ভংগ হয়। পিছলৈ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪৫ চনৰ পৰা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪০ চনৰ ভিতৰত নন্দ সাম্ৰাজ্যই এই ভূমি দখল কৰে।[8] নন্দ সাম্ৰাজ্য ( মৌৰ্যসকলৰ পূৰ্বসূৰী) পতনৰ পিছতো মৌৰ্য যুগত (নন্দ সাম্ৰাজ্যৰ উত্তৰাধিকাৰী) পুণ্ড্ৰৰ নিয়ন্ত্ৰণত থাকিল। ৫ম শতিকাৰ কিংবদন্তি গ্ৰন্থ [[অশোকবাদন]] অনুসৰি মৌৰ্য সম্ৰাট অশোকে তাত থকা এজন অবৌদ্ধ ধৰ্মই নিৰ্গ্ৰন্থ জ্ঞানীপুত্ৰ(মহাবীৰ)ৰ চৰণত [[গৌতম বুদ্ধ]]ই প্ৰণাম কৰা এখন ছবি অংকন কৰাৰ পিছত পুণ্ড্ৰবৰ্ধনত থকা সকলো অজিৱিক (ভাৰতীয় দৰ্শনৰ নাষ্টিক বা "হেটেৰ'ডক্স" বিদ্যালয়ৰ অনুগামী)ক হত্যা কৰাৰ নিৰ্দেশ জাৰি কৰিছিল। এই আদেশৰ ফলত [[আজিৱিকা সম্প্ৰদায়]]ৰ প্ৰায় ১৮,০০০ অনুগামীক মৃত্যুদণ্ড দিয়া বুলি কোৱা হয়।[9][10] [[কে টি এছ চাৰাও]] আৰু [[বেনিমাধব বৰুৱা]]ৰ মতে, অশোকে প্ৰতিদ্বন্দ্বী সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত কৰা অত্যাচাৰৰ কাহিনীবোৰ সাম্প্ৰদায়িক অপপ্ৰচাৰৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা স্পষ্ট ৰচনা যেন লাগে।[11][12][13] অশোকৰ নিজৰ শিলালিপি [[বাৰাবৰ গুহা]]ত তেওঁৰ উদাৰ অনুদান আৰু [[অজিৱিক]]সকলৰ পৃষ্ঠপোষকতা লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।[14] ==ইতিহাস== ===প্ৰতিষ্ঠা=== প্ৰথমতে পুণ্ড্ৰ ৰাজ্যক সাধাৰণতে কেৱল ‘পুণ্ড্ৰ’ বুলি জনা গৈছিল। পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য কেতিয়া প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল সেই সঠিক সময় আজিও সঠিকভাৱে নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাই। কিন্তু বৈদিক লোকসকলে তেওঁলোকৰ আগমনৰ পিছত ভাৰতত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা দেখা প্ৰথম ৰাজ্যসমূহৰ ভিতৰত এখন আছিল "পুণ্ড্ৰ"। পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য আৰু পুণ্ড্ৰৰ প্ৰথম উল্লেখ ঐত ব্ৰাহ্মণত পোৱা যায়। তাত প্ৰাচীন ভাৰতৰ "পুণ্ড্ৰ"ক অনাৰ্য জাতি বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু অন্ধ্ৰ, শৱৰ, পুলিন্দ আৰু মুটিভৰ ভাতৃ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। কিন্তু ৰজা বালিৰ পুত্ৰসকলক অনাৰ্য আৰু আৰ্য জাতিৰ মিশ্ৰণ বুলি ভবা হৈছিল, বিশেষকৈ পুণ্ড্ৰক।[15][পৃষ্ঠাৰ প্ৰয়োজন]। ===নামকৰণ=== পুণ্ড্ৰ নামৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে কেইবাটাও তত্ত্ব আছে। এটা তত্ত্ব অনুসৰি পুণ্ড্ৰ নামটো পাণ্ডুৰোগৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে। পুণ্ড্ৰক্ষেত্ৰ (পুণ্ড্ৰভূমি)ৰ অধিকাংশ লোক এই ৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল। আন এটা তত্ত্ব অনুসৰি পুণ্ড্ৰ হৈছে একপ্ৰকাৰৰ তামোল। আৰু য’ত এই তামোলৰ খেতি প্ৰচুৰ পৰিমাণে হ’বলৈ আৰম্ভ কৰিছিল, তাতেই ইয়াৰ নাম ৰখা হৈছিল আৰু ইয়াক পুণ্ড্ৰদেশ বা পুণ্ড্ৰভূমি বুলি জনা গৈছিল। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব সপ্তম-৮ম শতিকাত পোৱা বৈদিক গ্ৰন্থ অনুসৰি পুণ্ড্ৰসকল [[গণ্ডকী নদী]]ৰ পূব দিশত বাস কৰা এটা অনাৰ্য জনগোষ্ঠী আছিল। খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ মহাভাৰতেও এই তথ্যৰ সমৰ্থন কৰে। কোৱা হৈছিল যে "পুণ্ড্ৰ"সকলে বাস কৰা ভূমিৰ নাম পুণ্ড্ৰ।[3] ===সংস্কৃতি=== বংগৰ আটাইতকৈ পুৰণি শিলালিপি মৌৰ্য বংগৰ মহাস্থানগড় ব্ৰাহ্মী শিলালিপি খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে, ইয়াত প্ৰাচীন পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ বাসিন্দাসকলক "সম্ভাংগাইয়া" বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।{{cn}} তাত বিতৰ্ক হৈছিল কোন ধৰ্মৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা তাত আছিল যদিও মন কৰিবলগীয়া যে পুণ্ড্ৰত বহুত্ববাদৰ সমাজ আছিল। বহুতে দাবী কৰে যে তেওঁলোক আদিতে বৌদ্ধ বা জৈন ধৰ্ম আছিল। য'ত আনসকলে যুক্তি দিয়ে যে তেওঁলোক হিন্দু আছিল যিসকল বেছিভাগেই শিৱ আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ ভক্ত আছিল..[16][17] এই অঞ্চলৰ এজন উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি আছিল [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ আধ্যাত্মিক গুৰু জৈন আচাৰ্য [[ভদ্ৰবাহু]], যিজনৰ জন্ম হৈছিল পুণ্ড্ৰবৰ্ধনত ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত।[18] চীনা ভ্ৰমণকাৰী [[হিউৱেন-চাং|হিউৱেন ছাঙে]] ৬৩৯–৪৫ চনত পুণ্ড্ৰবৰ্ধন অঞ্চললৈ যাত্ৰা কৰিছিল। তেওঁ কাজাংগলাৰপৰা কামপূৰা হৈ পুণ্ড্ৰবৰ্ধনলৈ যাত্ৰা কৰে। [[হিউৱেন-চাং|হিউৱেন ছাঙে]] তাত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ স্পষ্ট বৰ্ণনা দিছিল। পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ বিষয়ে তলত দিয়া উক্তি[19][20][21]: {{Cquote|"২০টা বৌদ্ধ মঠ আৰু ৩০০০ৰো অধিক সন্ন্যাসীয়ে "মহাযান আৰু হিনায়ন" বিদ্যালয় অনুসৰণ কৰিছিল; মন্দিৰৰ সংখ্যা আছিল ১০০ আৰু বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ অনুগামী বিস্তৃত আছিল, দিগম্বৰ নিৰ্গ্ৰন্থৰ সংখ্যা আছিল অগণন।" }} অৰ্থাৎ পুণ্ড্ৰৰ জৈন ধৰ্ম আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মৰ উৎপত্তি তাতেই আছিল। ===আৱিষ্কাৰ=== [[মহাস্থানগড়]]ৰ ধ্বংসাৱশেষ আৱিষ্কাৰ আৰু চিনাক্তকৰণত কেইবাজনো ব্যক্তিয়ে অৰিহণা যোগাইছিল। ১৮০৮ চনত মহাস্থানগড়ৰ স্থান আৰু ভ্ৰমণ কৰা প্ৰথম ইউৰোপীয় এফ বুকানান হেমিল্টন, চি জে অ’ডনেল, ই ভি ৱেষ্টমেকট, আৰু তাৰপিছত বেভেৰিজে। আলেকজেণ্ডাৰ কানিংহামে প্ৰথমে এই স্থানক পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ ৰাজধানী বুলি চিনাক্ত কৰিছিল। ১৮৮৯ চনত তেওঁ এই স্থান ভ্ৰমণ কৰে।[22] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] hslcakl34xqof2naqh6e1l34tw55nnn 645557 645554 2026-10-16T14:52:19Z Pranamikaadhikary 27435 645557 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country | name = পুণ্ড্ৰবৰ্ধন | image_map = Ancient Political Divisions.jpg | common_name = পুণ্ড্ৰবৰ্ধন | era = [[তাম্ৰ যুগ]]<br/> [[লৌহ যুগ]] | government_type = [[ৰাজতন্ত্ৰ]] | year_start = অজ্ঞাত (?~1280 BCE) | year_end = অজ্ঞাত (?~300 BCE) | s2 = মহাজনপদ, জনপদ | capital = [[মহাস্থানগড়|পুণ্ড্ৰনগৰ]]<br/> [[Bangarh|কোটিৱৰ্ষ]] (বিষয়া বা বিভাগৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ)<ref>{{cite web|url=https://en.banglapedia.org/index.php/Kotivarsa#:~:text=The%20visayapati%20was%20helped%20in,representation%20in%20the%20local%20government|title=Kotivarsha|publisher=[[Banglapedia]]|last =Ghosh|first=Suchandra|access-date=20 March 2025}}</ref> | common_languages = [[সংস্কৃত]], [[পালি]], [[প্ৰাকৃত]] | religion = [[ঐতিহাসিক বৈদিক ধৰ্ম]] <br /> [[ভদ্ৰবাহু|জৈন ধৰ্ম]] <br/> [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] | today = [[বাংলাদেশ]]<br/> [[ভাৰত]] ([[পশ্চিম দিনাজপুৰ জিলা]], [[পশ্চিম বংগ]]) }} '''পুণ্ড্ৰবৰ্ধন''' বা পুন্দ্ৰ ৰাজ্য ভাৰত উপমহাদেশৰ বংগ অঞ্চলত অৱস্থিত লৌহ যুগৰ ভাৰতৰ এখন প্ৰাচীন ৰাজ্য আছিল আৰু ইয়াৰ ভূ-খণ্ড বৰ্তমানৰ ৰাজশাহীৰ কিছু অংশ আৰু বাংলাদেশৰ ৰংপুৰ সংমণ্ডলৰ কিছু অংশৰ লগতে ভাৰতৰ পশ্চিম বংগৰ পশ্চিম দিনাজপুৰ জিলাকো সামৰি লৈছিল।<ref name = "Hossain">{{cite book |last1=Hossain |first1=Md. Mosharraf |title=Mahasthan: Anecdote to History |year=2006 |publisher=Dibyaprakash |pages=69, 73 |isbn=984-483-245-4}}</ref><ref name = "Banglapedia">{{cite web | url = https://en.banglapedia.org/index.php?title=Pundravardhana | title = Pundravardhana| access-date = 10 November 2007 | last = Ghosh | first = Suchandra | work = Banglapedia | publisher = Asiatic Society of Bangladesh}}</ref><ref name = "RCMajumdar">{{Cite book |last=Majumdar |first=R. C. |author-link=R. C. Majumdar |title=History of Ancient Bengal |url=https://archive.org/details/dli.bengal.10689.13287/page/n63/mode/1up |year=1971 |location=Calcutta |publisher=G. Bharadwaj & Co |oclc=428554 |page=13}}</ref> উত্তৰ বাংলাদেশৰ [[বগ্ৰা জিলা]]ৰ [[মহাস্থানগড়]]ত তেতিয়াৰ পুণ্ড্ৰনগৰ (পুন্দ্ৰ নগৰ) নামেৰে জনাজাত ৰাজ্যখনৰ ৰাজধানী আছিল। ==ভৌগলিক পৰিচয়== পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ প্ৰাচীন ৰাজধানী [[মহাস্থানগড়]] বগ্ৰাৰ পৰা ১১ কিলোমিটাৰ উত্তৰে বগ্ৰা-ৰংপুৰ ঘাইপথত অৱস্থিত, য'ত জাহাজঘাট আৰু ছাইট মিউজিয়ামলৈ যোৱা এটা উপ পথ (দুৰ্গৰ প্ৰাচীৰৰ পূব দিশৰ কাষেৰে ১.৫ কিলোমিটাৰ) আছে।<ref name = "Hossain 1">Hossain, Md. Mosharraf, pp. 14–15.</ref> ==পৌৰাণিক সাহিত্যত উল্লেখ== ===বালিৰ ঘৰুৱা জীৱন=== [[মহাভাৰত]] (I.104.53–54) আৰু পৌৰাণিক সাহিত্য অনুসৰি পুণ্ড্ৰৰ নাম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু বালি ৰজাৰ পুত্ৰ ৰাজকুমাৰ পুণ্ড্ৰৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল। সন্তানহীন বালিয়ে ঋষি [[দীৰ্ঘতমা]]ক পুত্ৰৰ হোৱাৰ বৰ দিবলৈ অনুৰোধ কৰিলে। এই ঋষিয়ে পত্নী ৰাণী [[সুদেষ্ণা]]ৰ যোগেদি পাঁচটা পুত্ৰ সন্তান জন্ম দিয়া বুলি কোৱা হয়। ৰাজকুমাৰসকলৰ নাম আছিল অংগ, বংগ, কলিংগ, পুণ্ড্ৰ আৰু সুমহা।<ref name=vayu>{{cite book|title=Cultural History from the Vāyu Purāna|year=1946|publisher=Motilal Banarsidass Pub.|pages=46|url=https://books.google.com/books?id=Jmnm-smZm6oC&pg=PA46 |author=Devendrakumar Rajaram Patil|isbn=9788120820852}}</ref><ref name=enHindu>{{cite book|title=Encyclopaedia of the Hindu World, Volume 1|year=1992|publisher=Concept Publishing Company|url=https://books.google.com/books?id=w9pmo51lRnYC&q=Bali+Kalinga+Vanga&pg=PA18|author=Gaṅgā Rām Garg|isbn=9788170223740 |pages=18–20}}</ref> ===কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ আৰু তাৰ পিছৰ পৰিণতি=== মহাভাৰতৰ সভা পৰ্ব (দ্বিতীয় গ্ৰন্থ, ২৭ অধ্যায়) অনুসৰি পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণকাৰী হিচাপে লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল আৰু কৌৰৱৰ পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল। কিন্তু পাণ্ডুৰ অধীনত কুৰু ৰাজ্যৰ হাতত পৰাস্ত হৈছিল। কিন্তু যুদ্ধৰ পিছত কুৰুসকলে গ্ৰহণ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা বিভিন্ন বংশৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধৰ পিছৰ অৰ্জুনে সামৰিক অভিযান চলোৱালৈকে ই স্বশাসিত হৈ আছিল।{{cn}} খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩০০ চনৰ আশে-পাশে এই ৰাজ্য ভংগ হয়। পিছলৈ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪৫ চনৰ পৰা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪০ চনৰ ভিতৰত নন্দ সাম্ৰাজ্যই এই ভূমি দখল কৰে।[8] নন্দ সাম্ৰাজ্য ( মৌৰ্যসকলৰ পূৰ্বসূৰী) পতনৰ পিছতো মৌৰ্য যুগত (নন্দ সাম্ৰাজ্যৰ উত্তৰাধিকাৰী) পুণ্ড্ৰৰ নিয়ন্ত্ৰণত থাকিল। ৫ম শতিকাৰ কিংবদন্তি গ্ৰন্থ [[অশোকবাদন]] অনুসৰি মৌৰ্য সম্ৰাট অশোকে তাত থকা এজন অবৌদ্ধ ধৰ্মই নিৰ্গ্ৰন্থ জ্ঞানীপুত্ৰ(মহাবীৰ)ৰ চৰণত [[গৌতম বুদ্ধ]]ই প্ৰণাম কৰা এখন ছবি অংকন কৰাৰ পিছত পুণ্ড্ৰবৰ্ধনত থকা সকলো অজিৱিক (ভাৰতীয় দৰ্শনৰ নাষ্টিক বা "হেটেৰ'ডক্স" বিদ্যালয়ৰ অনুগামী)ক হত্যা কৰাৰ নিৰ্দেশ জাৰি কৰিছিল। এই আদেশৰ ফলত [[আজিৱিকা সম্প্ৰদায়]]ৰ প্ৰায় ১৮,০০০ অনুগামীক মৃত্যুদণ্ড দিয়া বুলি কোৱা হয়।[9][10] [[কে টি এছ চাৰাও]] আৰু [[বেনিমাধব বৰুৱা]]ৰ মতে, অশোকে প্ৰতিদ্বন্দ্বী সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত কৰা অত্যাচাৰৰ কাহিনীবোৰ সাম্প্ৰদায়িক অপপ্ৰচাৰৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা স্পষ্ট ৰচনা যেন লাগে।[11][12][13] অশোকৰ নিজৰ শিলালিপি [[বাৰাবৰ গুহা]]ত তেওঁৰ উদাৰ অনুদান আৰু [[অজিৱিক]]সকলৰ পৃষ্ঠপোষকতা লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।[14] ==ইতিহাস== ===প্ৰতিষ্ঠা=== প্ৰথমতে পুণ্ড্ৰ ৰাজ্যক সাধাৰণতে কেৱল ‘পুণ্ড্ৰ’ বুলি জনা গৈছিল। পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য কেতিয়া প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল সেই সঠিক সময় আজিও সঠিকভাৱে নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাই। কিন্তু বৈদিক লোকসকলে তেওঁলোকৰ আগমনৰ পিছত ভাৰতত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা দেখা প্ৰথম ৰাজ্যসমূহৰ ভিতৰত এখন আছিল "পুণ্ড্ৰ"। পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য আৰু পুণ্ড্ৰৰ প্ৰথম উল্লেখ ঐত ব্ৰাহ্মণত পোৱা যায়। তাত প্ৰাচীন ভাৰতৰ "পুণ্ড্ৰ"ক অনাৰ্য জাতি বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু অন্ধ্ৰ, শৱৰ, পুলিন্দ আৰু মুটিভৰ ভাতৃ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। কিন্তু ৰজা বালিৰ পুত্ৰসকলক অনাৰ্য আৰু আৰ্য জাতিৰ মিশ্ৰণ বুলি ভবা হৈছিল, বিশেষকৈ পুণ্ড্ৰক।[15][পৃষ্ঠাৰ প্ৰয়োজন]। ===নামকৰণ=== পুণ্ড্ৰ নামৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে কেইবাটাও তত্ত্ব আছে। এটা তত্ত্ব অনুসৰি পুণ্ড্ৰ নামটো পাণ্ডুৰোগৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে। পুণ্ড্ৰক্ষেত্ৰ (পুণ্ড্ৰভূমি)ৰ অধিকাংশ লোক এই ৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল। আন এটা তত্ত্ব অনুসৰি পুণ্ড্ৰ হৈছে একপ্ৰকাৰৰ তামোল। আৰু য’ত এই তামোলৰ খেতি প্ৰচুৰ পৰিমাণে হ’বলৈ আৰম্ভ কৰিছিল, তাতেই ইয়াৰ নাম ৰখা হৈছিল আৰু ইয়াক পুণ্ড্ৰদেশ বা পুণ্ড্ৰভূমি বুলি জনা গৈছিল। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব সপ্তম-৮ম শতিকাত পোৱা বৈদিক গ্ৰন্থ অনুসৰি পুণ্ড্ৰসকল [[গণ্ডকী নদী]]ৰ পূব দিশত বাস কৰা এটা অনাৰ্য জনগোষ্ঠী আছিল। খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ মহাভাৰতেও এই তথ্যৰ সমৰ্থন কৰে। কোৱা হৈছিল যে "পুণ্ড্ৰ"সকলে বাস কৰা ভূমিৰ নাম পুণ্ড্ৰ।[3] ===সংস্কৃতি=== বংগৰ আটাইতকৈ পুৰণি শিলালিপি মৌৰ্য বংগৰ মহাস্থানগড় ব্ৰাহ্মী শিলালিপি খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে, ইয়াত প্ৰাচীন পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ বাসিন্দাসকলক "সম্ভাংগাইয়া" বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।{{cn}} তাত বিতৰ্ক হৈছিল কোন ধৰ্মৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা তাত আছিল যদিও মন কৰিবলগীয়া যে পুণ্ড্ৰত বহুত্ববাদৰ সমাজ আছিল। বহুতে দাবী কৰে যে তেওঁলোক আদিতে বৌদ্ধ বা জৈন ধৰ্ম আছিল। য'ত আনসকলে যুক্তি দিয়ে যে তেওঁলোক হিন্দু আছিল যিসকল বেছিভাগেই শিৱ আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ ভক্ত আছিল..[16][17] এই অঞ্চলৰ এজন উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি আছিল [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ আধ্যাত্মিক গুৰু জৈন আচাৰ্য [[ভদ্ৰবাহু]], যিজনৰ জন্ম হৈছিল পুণ্ড্ৰবৰ্ধনত ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত।[18] চীনা ভ্ৰমণকাৰী [[হিউৱেন-চাং|হিউৱেন ছাঙে]] ৬৩৯–৪৫ চনত পুণ্ড্ৰবৰ্ধন অঞ্চললৈ যাত্ৰা কৰিছিল। তেওঁ কাজাংগলাৰপৰা কামপূৰা হৈ পুণ্ড্ৰবৰ্ধনলৈ যাত্ৰা কৰে। [[হিউৱেন-চাং|হিউৱেন ছাঙে]] তাত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ স্পষ্ট বৰ্ণনা দিছিল। পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ বিষয়ে তলত দিয়া উক্তি[19][20][21]: {{Cquote|"২০টা বৌদ্ধ মঠ আৰু ৩০০০ৰো অধিক সন্ন্যাসীয়ে "মহাযান আৰু হিনায়ন" বিদ্যালয় অনুসৰণ কৰিছিল; মন্দিৰৰ সংখ্যা আছিল ১০০ আৰু বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ অনুগামী বিস্তৃত আছিল, দিগম্বৰ নিৰ্গ্ৰন্থৰ সংখ্যা আছিল অগণন।" }} অৰ্থাৎ পুণ্ড্ৰৰ জৈন ধৰ্ম আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মৰ উৎপত্তি তাতেই আছিল। ===আৱিষ্কাৰ=== [[মহাস্থানগড়]]ৰ ধ্বংসাৱশেষ আৱিষ্কাৰ আৰু চিনাক্তকৰণত কেইবাজনো ব্যক্তিয়ে অৰিহণা যোগাইছিল। ১৮০৮ চনত মহাস্থানগড়ৰ স্থান আৰু ভ্ৰমণ কৰা প্ৰথম ইউৰোপীয় এফ বুকানান হেমিল্টন, চি জে অ’ডনেল, ই ভি ৱেষ্টমেকট, আৰু তাৰপিছত বেভেৰিজে। আলেকজেণ্ডাৰ কানিংহামে প্ৰথমে এই স্থানক পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ ৰাজধানী বুলি চিনাক্ত কৰিছিল। ১৮৮৯ চনত তেওঁ এই স্থান ভ্ৰমণ কৰে।[22] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] d2jl9bwv1i4majzta741yse1vqul8cb 645562 645557 2026-10-16T14:54:56Z Pranamikaadhikary 27435 /* কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ আৰু তাৰ পিছৰ পৰিণতি */ 645562 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country | name = পুণ্ড্ৰবৰ্ধন | image_map = Ancient Political Divisions.jpg | common_name = পুণ্ড্ৰবৰ্ধন | era = [[তাম্ৰ যুগ]]<br/> [[লৌহ যুগ]] | government_type = [[ৰাজতন্ত্ৰ]] | year_start = অজ্ঞাত (?~1280 BCE) | year_end = অজ্ঞাত (?~300 BCE) | s2 = মহাজনপদ, জনপদ | capital = [[মহাস্থানগড়|পুণ্ড্ৰনগৰ]]<br/> [[Bangarh|কোটিৱৰ্ষ]] (বিষয়া বা বিভাগৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ)<ref>{{cite web|url=https://en.banglapedia.org/index.php/Kotivarsa#:~:text=The%20visayapati%20was%20helped%20in,representation%20in%20the%20local%20government|title=Kotivarsha|publisher=[[Banglapedia]]|last =Ghosh|first=Suchandra|access-date=20 March 2025}}</ref> | common_languages = [[সংস্কৃত]], [[পালি]], [[প্ৰাকৃত]] | religion = [[ঐতিহাসিক বৈদিক ধৰ্ম]] <br /> [[ভদ্ৰবাহু|জৈন ধৰ্ম]] <br/> [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] | today = [[বাংলাদেশ]]<br/> [[ভাৰত]] ([[পশ্চিম দিনাজপুৰ জিলা]], [[পশ্চিম বংগ]]) }} '''পুণ্ড্ৰবৰ্ধন''' বা পুন্দ্ৰ ৰাজ্য ভাৰত উপমহাদেশৰ বংগ অঞ্চলত অৱস্থিত লৌহ যুগৰ ভাৰতৰ এখন প্ৰাচীন ৰাজ্য আছিল আৰু ইয়াৰ ভূ-খণ্ড বৰ্তমানৰ ৰাজশাহীৰ কিছু অংশ আৰু বাংলাদেশৰ ৰংপুৰ সংমণ্ডলৰ কিছু অংশৰ লগতে ভাৰতৰ পশ্চিম বংগৰ পশ্চিম দিনাজপুৰ জিলাকো সামৰি লৈছিল।<ref name = "Hossain">{{cite book |last1=Hossain |first1=Md. Mosharraf |title=Mahasthan: Anecdote to History |year=2006 |publisher=Dibyaprakash |pages=69, 73 |isbn=984-483-245-4}}</ref><ref name = "Banglapedia">{{cite web | url = https://en.banglapedia.org/index.php?title=Pundravardhana | title = Pundravardhana| access-date = 10 November 2007 | last = Ghosh | first = Suchandra | work = Banglapedia | publisher = Asiatic Society of Bangladesh}}</ref><ref name = "RCMajumdar">{{Cite book |last=Majumdar |first=R. C. |author-link=R. C. Majumdar |title=History of Ancient Bengal |url=https://archive.org/details/dli.bengal.10689.13287/page/n63/mode/1up |year=1971 |location=Calcutta |publisher=G. Bharadwaj & Co |oclc=428554 |page=13}}</ref> উত্তৰ বাংলাদেশৰ [[বগ্ৰা জিলা]]ৰ [[মহাস্থানগড়]]ত তেতিয়াৰ পুণ্ড্ৰনগৰ (পুন্দ্ৰ নগৰ) নামেৰে জনাজাত ৰাজ্যখনৰ ৰাজধানী আছিল। ==ভৌগলিক পৰিচয়== পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ প্ৰাচীন ৰাজধানী [[মহাস্থানগড়]] বগ্ৰাৰ পৰা ১১ কিলোমিটাৰ উত্তৰে বগ্ৰা-ৰংপুৰ ঘাইপথত অৱস্থিত, য'ত জাহাজঘাট আৰু ছাইট মিউজিয়ামলৈ যোৱা এটা উপ পথ (দুৰ্গৰ প্ৰাচীৰৰ পূব দিশৰ কাষেৰে ১.৫ কিলোমিটাৰ) আছে।<ref name = "Hossain 1">Hossain, Md. Mosharraf, pp. 14–15.</ref> ==পৌৰাণিক সাহিত্যত উল্লেখ== ===বালিৰ ঘৰুৱা জীৱন=== [[মহাভাৰত]] (I.104.53–54) আৰু পৌৰাণিক সাহিত্য অনুসৰি পুণ্ড্ৰৰ নাম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু বালি ৰজাৰ পুত্ৰ ৰাজকুমাৰ পুণ্ড্ৰৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল। সন্তানহীন বালিয়ে ঋষি [[দীৰ্ঘতমা]]ক পুত্ৰৰ হোৱাৰ বৰ দিবলৈ অনুৰোধ কৰিলে। এই ঋষিয়ে পত্নী ৰাণী [[সুদেষ্ণা]]ৰ যোগেদি পাঁচটা পুত্ৰ সন্তান জন্ম দিয়া বুলি কোৱা হয়। ৰাজকুমাৰসকলৰ নাম আছিল অংগ, বংগ, কলিংগ, পুণ্ড্ৰ আৰু সুমহা।<ref name=vayu>{{cite book|title=Cultural History from the Vāyu Purāna|year=1946|publisher=Motilal Banarsidass Pub.|pages=46|url=https://books.google.com/books?id=Jmnm-smZm6oC&pg=PA46 |author=Devendrakumar Rajaram Patil|isbn=9788120820852}}</ref><ref name=enHindu>{{cite book|title=Encyclopaedia of the Hindu World, Volume 1|year=1992|publisher=Concept Publishing Company|url=https://books.google.com/books?id=w9pmo51lRnYC&q=Bali+Kalinga+Vanga&pg=PA18|author=Gaṅgā Rām Garg|isbn=9788170223740 |pages=18–20}}</ref> ===কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ আৰু তাৰ পিছৰ পৰিণতি=== মহাভাৰতৰ সভা পৰ্ব (দ্বিতীয় গ্ৰন্থ, ২৭ অধ্যায়) অনুসৰি পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণকাৰী হিচাপে লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল আৰু কৌৰৱৰ পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল। কিন্তু পাণ্ডুৰ অধীনত কুৰু ৰাজ্যৰ হাতত পৰাস্ত হৈছিল। কিন্তু যুদ্ধৰ পিছত কুৰুসকলে গ্ৰহণ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা বিভিন্ন বংশৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধৰ পিছৰ অৰ্জুনে সামৰিক অভিযান চলোৱালৈকে ই স্বশাসিত হৈ আছিল।{{cn}} খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩০০ চনৰ আশে-পাশে এই ৰাজ্য ভংগ হয়। পিছলৈ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪৫ চনৰ পৰা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪০ চনৰ ভিতৰত নন্দ সাম্ৰাজ্যই এই ভূমি দখল কৰে।<ref>{{Cite web |last=Bangladesh |first=Asiatic Society of |title="PUNDRANAGARA: AN EMPORIUM OF NORTH BENGAL" |url=https://www.bmri.org.uk/articles/PUNDRANAGARA.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20230611154156/https://www.bmri.org.uk/articles/PUNDRANAGARA.pdf |archive-date=2023-06-11 |access-date=2026-03-07 |website=www.bmri.org.uk}}</ref> [[নন্দ সাম্ৰাজ্য]] ( মৌৰ্যসকলৰ পূৰ্বসূৰী) পতনৰ পিছতো মৌৰ্য যুগত (নন্দ সাম্ৰাজ্যৰ উত্তৰাধিকাৰী) পুণ্ড্ৰৰ নিয়ন্ত্ৰণত থাকিল। ৫ম শতিকাৰ কিংবদন্তি গ্ৰন্থ [[অশোকবাদন]] অনুসৰি মৌৰ্য সম্ৰাট অশোকে তাত থকা এজন অবৌদ্ধ ধৰ্মই নিৰ্গ্ৰন্থ জ্ঞানীপুত্ৰ(মহাবীৰ)ৰ চৰণত [[গৌতম বুদ্ধ]]ই প্ৰণাম কৰা এখন ছবি অংকন কৰাৰ পিছত পুণ্ড্ৰবৰ্ধনত থকা সকলো অজিৱিক (ভাৰতীয় দৰ্শনৰ নাষ্টিক বা "হেটেৰ'ডক্স" বিদ্যালয়ৰ অনুগামী)ক হত্যা কৰাৰ নিৰ্দেশ জাৰি কৰিছিল। এই আদেশৰ ফলত [[আজিৱিকা সম্প্ৰদায়]]ৰ প্ৰায় ১৮,০০০ অনুগামীক মৃত্যুদণ্ড দিয়া বুলি কোৱা হয়।<ref name="John1989">{{cite book | author=John S. Strong | author-link = John S. Strong | title=The Legend of King Aśoka: A Study and Translation of the Aśokāvadāna | url=https://books.google.com/books?id=Kp9uaQTQ8h8C&pg=PA232 | access-date=30 October 2012 | year=1989 | publisher=Motilal Banarsidass Publ. | isbn=978-81-208-0616-0 | pages=232}}</ref><ref name="Beni2010">{{cite book | author=Beni Madhab Barua | title=The Ajivikas | url=https://archive.org/details/ajivikas00barurich | access-date=30 October 2012 | date=5 May 2010 | publisher=General Books | isbn=978-1-152-74433-2 | pages=[https://archive.org/details/ajivikas00barurich/page/68 68]–69}}</ref> [[কে টি এছ চাৰাও]] আৰু [[বেনিমাধব বৰুৱা]]ৰ মতে, অশোকে প্ৰতিদ্বন্দ্বী সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত কৰা অত্যাচাৰৰ কাহিনীবোৰ সাম্প্ৰদায়িক অপপ্ৰচাৰৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা স্পষ্ট ৰচনা যেন লাগে।<ref name="Steven2010">{{cite book | editor=Steven L. Danver |editor-link=Steven L. Danver | title=Popular Controversies in World History: Investigating History's Intriguing Questions: Investigating History's Intriguing Questions | url=https://books.google.com/books?id=slVobUjdzGMC&pg=RA1-PA99 | access-date=23 May 2013 | date=22 December 2010 | publisher=ABC-CLIO | isbn=978-1-59884-078-0 | pages=99}}</ref><ref name="LePhuoc2010">{{cite book | author=Le Phuoc | title=Buddhist Architecture | url=https://books.google.com/books?id=9jb364g4BvoC&pg=PA32 | access-date=23 May 2013 | date=March 2010 | publisher=Grafikol | isbn=978-0-9844043-0-8 | pages=32}}</ref><ref>{{cite book | author=Benimadhab Barua | author-link=Benimadhab Barua | title=The Ajivikas | url=https://archive.org/details/ajivikas00barurich | access-date=30 October 2012 | date=5 May 2010 | publisher=[[University of Calcutta]] | isbn=978-1-152-74433-2 | pages=[https://archive.org/details/ajivikas00barurich/page/68 68]–69}}</ref> অশোকৰ নিজৰ শিলালিপি [[বাৰাবৰ গুহা]]ত তেওঁৰ উদাৰ অনুদান আৰু [[অজিৱিক]]সকলৰ পৃষ্ঠপোষকতা লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |author=Nayanjot Lahiri |title=Ashoka in Ancient India |url=https://books.google.com/books?id=bJ_XCgAAQBAJ&pg=PR37 |year=2015 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-05777-7 |page=37}}</ref> ==ইতিহাস== ===প্ৰতিষ্ঠা=== প্ৰথমতে পুণ্ড্ৰ ৰাজ্যক সাধাৰণতে কেৱল ‘পুণ্ড্ৰ’ বুলি জনা গৈছিল। পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য কেতিয়া প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল সেই সঠিক সময় আজিও সঠিকভাৱে নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাই। কিন্তু বৈদিক লোকসকলে তেওঁলোকৰ আগমনৰ পিছত ভাৰতত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা দেখা প্ৰথম ৰাজ্যসমূহৰ ভিতৰত এখন আছিল "পুণ্ড্ৰ"। পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য আৰু পুণ্ড্ৰৰ প্ৰথম উল্লেখ ঐত ব্ৰাহ্মণত পোৱা যায়। তাত প্ৰাচীন ভাৰতৰ "পুণ্ড্ৰ"ক অনাৰ্য জাতি বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু অন্ধ্ৰ, শৱৰ, পুলিন্দ আৰু মুটিভৰ ভাতৃ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। কিন্তু ৰজা বালিৰ পুত্ৰসকলক অনাৰ্য আৰু আৰ্য জাতিৰ মিশ্ৰণ বুলি ভবা হৈছিল, বিশেষকৈ পুণ্ড্ৰক।[15][পৃষ্ঠাৰ প্ৰয়োজন]। ===নামকৰণ=== পুণ্ড্ৰ নামৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে কেইবাটাও তত্ত্ব আছে। এটা তত্ত্ব অনুসৰি পুণ্ড্ৰ নামটো পাণ্ডুৰোগৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে। পুণ্ড্ৰক্ষেত্ৰ (পুণ্ড্ৰভূমি)ৰ অধিকাংশ লোক এই ৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল। আন এটা তত্ত্ব অনুসৰি পুণ্ড্ৰ হৈছে একপ্ৰকাৰৰ তামোল। আৰু য’ত এই তামোলৰ খেতি প্ৰচুৰ পৰিমাণে হ’বলৈ আৰম্ভ কৰিছিল, তাতেই ইয়াৰ নাম ৰখা হৈছিল আৰু ইয়াক পুণ্ড্ৰদেশ বা পুণ্ড্ৰভূমি বুলি জনা গৈছিল। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব সপ্তম-৮ম শতিকাত পোৱা বৈদিক গ্ৰন্থ অনুসৰি পুণ্ড্ৰসকল [[গণ্ডকী নদী]]ৰ পূব দিশত বাস কৰা এটা অনাৰ্য জনগোষ্ঠী আছিল। খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ মহাভাৰতেও এই তথ্যৰ সমৰ্থন কৰে। কোৱা হৈছিল যে "পুণ্ড্ৰ"সকলে বাস কৰা ভূমিৰ নাম পুণ্ড্ৰ।[3] ===সংস্কৃতি=== বংগৰ আটাইতকৈ পুৰণি শিলালিপি মৌৰ্য বংগৰ মহাস্থানগড় ব্ৰাহ্মী শিলালিপি খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে, ইয়াত প্ৰাচীন পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ বাসিন্দাসকলক "সম্ভাংগাইয়া" বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।{{cn}} তাত বিতৰ্ক হৈছিল কোন ধৰ্মৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা তাত আছিল যদিও মন কৰিবলগীয়া যে পুণ্ড্ৰত বহুত্ববাদৰ সমাজ আছিল। বহুতে দাবী কৰে যে তেওঁলোক আদিতে বৌদ্ধ বা জৈন ধৰ্ম আছিল। য'ত আনসকলে যুক্তি দিয়ে যে তেওঁলোক হিন্দু আছিল যিসকল বেছিভাগেই শিৱ আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ ভক্ত আছিল..[16][17] এই অঞ্চলৰ এজন উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি আছিল [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ আধ্যাত্মিক গুৰু জৈন আচাৰ্য [[ভদ্ৰবাহু]], যিজনৰ জন্ম হৈছিল পুণ্ড্ৰবৰ্ধনত ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত।[18] চীনা ভ্ৰমণকাৰী [[হিউৱেন-চাং|হিউৱেন ছাঙে]] ৬৩৯–৪৫ চনত পুণ্ড্ৰবৰ্ধন অঞ্চললৈ যাত্ৰা কৰিছিল। তেওঁ কাজাংগলাৰপৰা কামপূৰা হৈ পুণ্ড্ৰবৰ্ধনলৈ যাত্ৰা কৰে। [[হিউৱেন-চাং|হিউৱেন ছাঙে]] তাত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ স্পষ্ট বৰ্ণনা দিছিল। পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ বিষয়ে তলত দিয়া উক্তি[19][20][21]: {{Cquote|"২০টা বৌদ্ধ মঠ আৰু ৩০০০ৰো অধিক সন্ন্যাসীয়ে "মহাযান আৰু হিনায়ন" বিদ্যালয় অনুসৰণ কৰিছিল; মন্দিৰৰ সংখ্যা আছিল ১০০ আৰু বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ অনুগামী বিস্তৃত আছিল, দিগম্বৰ নিৰ্গ্ৰন্থৰ সংখ্যা আছিল অগণন।" }} অৰ্থাৎ পুণ্ড্ৰৰ জৈন ধৰ্ম আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মৰ উৎপত্তি তাতেই আছিল। ===আৱিষ্কাৰ=== [[মহাস্থানগড়]]ৰ ধ্বংসাৱশেষ আৱিষ্কাৰ আৰু চিনাক্তকৰণত কেইবাজনো ব্যক্তিয়ে অৰিহণা যোগাইছিল। ১৮০৮ চনত মহাস্থানগড়ৰ স্থান আৰু ভ্ৰমণ কৰা প্ৰথম ইউৰোপীয় এফ বুকানান হেমিল্টন, চি জে অ’ডনেল, ই ভি ৱেষ্টমেকট, আৰু তাৰপিছত বেভেৰিজে। আলেকজেণ্ডাৰ কানিংহামে প্ৰথমে এই স্থানক পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ ৰাজধানী বুলি চিনাক্ত কৰিছিল। ১৮৮৯ চনত তেওঁ এই স্থান ভ্ৰমণ কৰে।[22] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] f7cslmm46r10bbwqa9p6jluuu1j3z73 645564 645562 2026-10-16T14:55:37Z Pranamikaadhikary 27435 /* কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ আৰু তাৰ পিছৰ পৰিণতি */ 645564 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country | name = পুণ্ড্ৰবৰ্ধন | image_map = Ancient Political Divisions.jpg | common_name = পুণ্ড্ৰবৰ্ধন | era = [[তাম্ৰ যুগ]]<br/> [[লৌহ যুগ]] | government_type = [[ৰাজতন্ত্ৰ]] | year_start = অজ্ঞাত (?~1280 BCE) | year_end = অজ্ঞাত (?~300 BCE) | s2 = মহাজনপদ, জনপদ | capital = [[মহাস্থানগড়|পুণ্ড্ৰনগৰ]]<br/> [[Bangarh|কোটিৱৰ্ষ]] (বিষয়া বা বিভাগৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ)<ref>{{cite web|url=https://en.banglapedia.org/index.php/Kotivarsa#:~:text=The%20visayapati%20was%20helped%20in,representation%20in%20the%20local%20government|title=Kotivarsha|publisher=[[Banglapedia]]|last =Ghosh|first=Suchandra|access-date=20 March 2025}}</ref> | common_languages = [[সংস্কৃত]], [[পালি]], [[প্ৰাকৃত]] | religion = [[ঐতিহাসিক বৈদিক ধৰ্ম]] <br /> [[ভদ্ৰবাহু|জৈন ধৰ্ম]] <br/> [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] | today = [[বাংলাদেশ]]<br/> [[ভাৰত]] ([[পশ্চিম দিনাজপুৰ জিলা]], [[পশ্চিম বংগ]]) }} '''পুণ্ড্ৰবৰ্ধন''' বা পুন্দ্ৰ ৰাজ্য ভাৰত উপমহাদেশৰ বংগ অঞ্চলত অৱস্থিত লৌহ যুগৰ ভাৰতৰ এখন প্ৰাচীন ৰাজ্য আছিল আৰু ইয়াৰ ভূ-খণ্ড বৰ্তমানৰ ৰাজশাহীৰ কিছু অংশ আৰু বাংলাদেশৰ ৰংপুৰ সংমণ্ডলৰ কিছু অংশৰ লগতে ভাৰতৰ পশ্চিম বংগৰ পশ্চিম দিনাজপুৰ জিলাকো সামৰি লৈছিল।<ref name = "Hossain">{{cite book |last1=Hossain |first1=Md. Mosharraf |title=Mahasthan: Anecdote to History |year=2006 |publisher=Dibyaprakash |pages=69, 73 |isbn=984-483-245-4}}</ref><ref name = "Banglapedia">{{cite web | url = https://en.banglapedia.org/index.php?title=Pundravardhana | title = Pundravardhana| access-date = 10 November 2007 | last = Ghosh | first = Suchandra | work = Banglapedia | publisher = Asiatic Society of Bangladesh}}</ref><ref name = "RCMajumdar">{{Cite book |last=Majumdar |first=R. C. |author-link=R. C. Majumdar |title=History of Ancient Bengal |url=https://archive.org/details/dli.bengal.10689.13287/page/n63/mode/1up |year=1971 |location=Calcutta |publisher=G. Bharadwaj & Co |oclc=428554 |page=13}}</ref> উত্তৰ বাংলাদেশৰ [[বগ্ৰা জিলা]]ৰ [[মহাস্থানগড়]]ত তেতিয়াৰ পুণ্ড্ৰনগৰ (পুন্দ্ৰ নগৰ) নামেৰে জনাজাত ৰাজ্যখনৰ ৰাজধানী আছিল। ==ভৌগলিক পৰিচয়== পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ প্ৰাচীন ৰাজধানী [[মহাস্থানগড়]] বগ্ৰাৰ পৰা ১১ কিলোমিটাৰ উত্তৰে বগ্ৰা-ৰংপুৰ ঘাইপথত অৱস্থিত, য'ত জাহাজঘাট আৰু ছাইট মিউজিয়ামলৈ যোৱা এটা উপ পথ (দুৰ্গৰ প্ৰাচীৰৰ পূব দিশৰ কাষেৰে ১.৫ কিলোমিটাৰ) আছে।<ref name = "Hossain 1">Hossain, Md. Mosharraf, pp. 14–15.</ref> ==পৌৰাণিক সাহিত্যত উল্লেখ== ===বালিৰ ঘৰুৱা জীৱন=== [[মহাভাৰত]] (I.104.53–54) আৰু পৌৰাণিক সাহিত্য অনুসৰি পুণ্ড্ৰৰ নাম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু বালি ৰজাৰ পুত্ৰ ৰাজকুমাৰ পুণ্ড্ৰৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল। সন্তানহীন বালিয়ে ঋষি [[দীৰ্ঘতমা]]ক পুত্ৰৰ হোৱাৰ বৰ দিবলৈ অনুৰোধ কৰিলে। এই ঋষিয়ে পত্নী ৰাণী [[সুদেষ্ণা]]ৰ যোগেদি পাঁচটা পুত্ৰ সন্তান জন্ম দিয়া বুলি কোৱা হয়। ৰাজকুমাৰসকলৰ নাম আছিল অংগ, বংগ, কলিংগ, পুণ্ড্ৰ আৰু সুমহা।<ref name=vayu>{{cite book|title=Cultural History from the Vāyu Purāna|year=1946|publisher=Motilal Banarsidass Pub.|pages=46|url=https://books.google.com/books?id=Jmnm-smZm6oC&pg=PA46 |author=Devendrakumar Rajaram Patil|isbn=9788120820852}}</ref><ref name=enHindu>{{cite book|title=Encyclopaedia of the Hindu World, Volume 1|year=1992|publisher=Concept Publishing Company|url=https://books.google.com/books?id=w9pmo51lRnYC&q=Bali+Kalinga+Vanga&pg=PA18|author=Gaṅgā Rām Garg|isbn=9788170223740 |pages=18–20}}</ref> ===কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ আৰু তাৰ পিছৰ পৰিণতি=== মহাভাৰতৰ সভা পৰ্ব (দ্বিতীয় গ্ৰন্থ, ২৭ অধ্যায়) অনুসৰি পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণকাৰী হিচাপে লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল আৰু কৌৰৱৰ পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল। কিন্তু পাণ্ডুৰ অধীনত কুৰু ৰাজ্যৰ হাতত পৰাস্ত হৈছিল। কিন্তু যুদ্ধৰ পিছত কুৰুসকলে গ্ৰহণ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা বিভিন্ন বংশৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধৰ পিছৰ অৰ্জুনে সামৰিক অভিযান চলোৱালৈকে ই স্বশাসিত হৈ আছিল।{{cn}} খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩০০ চনৰ আশে-পাশে এই ৰাজ্য ভংগ হয়। পিছলৈ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪৫ চনৰ পৰা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪০ চনৰ ভিতৰত নন্দ সাম্ৰাজ্যই এই ভূমি দখল কৰে।<ref>{{Cite web |last=Bangladesh |first=Asiatic Society of |title="PUNDRANAGARA: AN EMPORIUM OF NORTH BENGAL" |url=https://www.bmri.org.uk/articles/PUNDRANAGARA.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20230611154156/https://www.bmri.org.uk/articles/PUNDRANAGARA.pdf |archive-date=2023-06-11 |access-date=2026-03-07 |website=www.bmri.org.uk}}</ref> [[নন্দ সাম্ৰাজ্য]] ( মৌৰ্যসকলৰ পূৰ্বসূৰী) পতনৰ পিছতো মৌৰ্য যুগত (নন্দ সাম্ৰাজ্যৰ উত্তৰাধিকাৰী) পুণ্ড্ৰৰ নিয়ন্ত্ৰণত থাকিল। ৫ম শতিকাৰ কিংবদন্তি গ্ৰন্থ [[অশোকবাদন]] অনুসৰি মৌৰ্য সম্ৰাট অশোকে তাত থকা এজন অবৌদ্ধ ধৰ্মই নিৰ্গ্ৰন্থ জ্ঞানীপুত্ৰ(মহাবীৰ)ৰ চৰণত [[গৌতম বুদ্ধ]]ই প্ৰণাম কৰা এখন ছবি অংকন কৰাৰ পিছত পুণ্ড্ৰবৰ্ধনত থকা সকলো অজিৱিক (ভাৰতীয় দৰ্শনৰ নাষ্টিক বা "হেটেৰ'ডক্স" বিদ্যালয়ৰ অনুগামী)ক হত্যা কৰাৰ নিৰ্দেশ জাৰি কৰিছিল। এই আদেশৰ ফলত [[আজিৱিকা সম্প্ৰদায়]]ৰ প্ৰায় ১৮,০০০ অনুগামীক মৃত্যুদণ্ড দিয়া বুলি কোৱা হয়।<ref name="John1989">{{cite book | author=John S. Strong | author-link = John S. Strong | title=The Legend of King Aśoka: A Study and Translation of the Aśokāvadāna | url=https://books.google.com/books?id=Kp9uaQTQ8h8C&pg=PA232 | access-date=30 October 2012 | year=1989 | publisher=Motilal Banarsidass Publ. | isbn=978-81-208-0616-0 | pages=232}}</ref><ref name="Beni2010">{{cite book | author=Beni Madhab Barua | title=The Ajivikas | url=https://archive.org/details/ajivikas00barurich | access-date=30 October 2012 | date=5 May 2010 | publisher=General Books | isbn=978-1-152-74433-2 | pages=[https://archive.org/details/ajivikas00barurich/page/68 68]–69}}</ref> [[কে টি এছ চাৰাও]] আৰু [[বেনিমাধব বৰুৱা]]ৰ মতে, অশোকে প্ৰতিদ্বন্দ্বী সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত কৰা অত্যাচাৰৰ কাহিনীবোৰ সাম্প্ৰদায়িক অপপ্ৰচাৰৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা স্পষ্ট ৰচনা যেন লাগে।<ref name="Steven2010">{{cite book | editor=Steven L. Danver |editor-link=Steven L. Danver | title=Popular Controversies in World History: Investigating History's Intriguing Questions: Investigating History's Intriguing Questions | url=https://books.google.com/books?id=slVobUjdzGMC&pg=RA1-PA99 | access-date=23 May 2013 | date=22 December 2010 | publisher=ABC-CLIO | isbn=978-1-59884-078-0 | pages=99}}</ref><ref name="LePhuoc2010">{{cite book | author=Le Phuoc | title=Buddhist Architecture | url=https://books.google.com/books?id=9jb364g4BvoC&pg=PA32 | access-date=23 May 2013 | date=March 2010 | publisher=Grafikol | isbn=978-0-9844043-0-8 | pages=32}}</ref><ref>{{cite book | author=Benimadhab Barua | author-link=Benimadhab Barua | title=The Ajivikas | url=https://archive.org/details/ajivikas00barurich | access-date=30 October 2012 | date=5 May 2010 | publisher=[[University of Calcutta]] | isbn=978-1-152-74433-2 | pages=[https://archive.org/details/ajivikas00barurich/page/68 68]–69}}</ref> অশোকৰ নিজৰ শিলালিপি [[বাৰাবৰ গুহা]]ত তেওঁৰ উদাৰ অনুদান আৰু [[আজিৱিকা সম্প্ৰদায়|অজিৱিক]]সকলৰ পৃষ্ঠপোষকতা লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |author=Nayanjot Lahiri |title=Ashoka in Ancient India |url=https://books.google.com/books?id=bJ_XCgAAQBAJ&pg=PR37 |year=2015 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-05777-7 |page=37}}</ref> ==ইতিহাস== ===প্ৰতিষ্ঠা=== প্ৰথমতে পুণ্ড্ৰ ৰাজ্যক সাধাৰণতে কেৱল ‘পুণ্ড্ৰ’ বুলি জনা গৈছিল। পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য কেতিয়া প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল সেই সঠিক সময় আজিও সঠিকভাৱে নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাই। কিন্তু বৈদিক লোকসকলে তেওঁলোকৰ আগমনৰ পিছত ভাৰতত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা দেখা প্ৰথম ৰাজ্যসমূহৰ ভিতৰত এখন আছিল "পুণ্ড্ৰ"। পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য আৰু পুণ্ড্ৰৰ প্ৰথম উল্লেখ ঐত ব্ৰাহ্মণত পোৱা যায়। তাত প্ৰাচীন ভাৰতৰ "পুণ্ড্ৰ"ক অনাৰ্য জাতি বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু অন্ধ্ৰ, শৱৰ, পুলিন্দ আৰু মুটিভৰ ভাতৃ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। কিন্তু ৰজা বালিৰ পুত্ৰসকলক অনাৰ্য আৰু আৰ্য জাতিৰ মিশ্ৰণ বুলি ভবা হৈছিল, বিশেষকৈ পুণ্ড্ৰক।[15][পৃষ্ঠাৰ প্ৰয়োজন]। ===নামকৰণ=== পুণ্ড্ৰ নামৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে কেইবাটাও তত্ত্ব আছে। এটা তত্ত্ব অনুসৰি পুণ্ড্ৰ নামটো পাণ্ডুৰোগৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে। পুণ্ড্ৰক্ষেত্ৰ (পুণ্ড্ৰভূমি)ৰ অধিকাংশ লোক এই ৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল। আন এটা তত্ত্ব অনুসৰি পুণ্ড্ৰ হৈছে একপ্ৰকাৰৰ তামোল। আৰু য’ত এই তামোলৰ খেতি প্ৰচুৰ পৰিমাণে হ’বলৈ আৰম্ভ কৰিছিল, তাতেই ইয়াৰ নাম ৰখা হৈছিল আৰু ইয়াক পুণ্ড্ৰদেশ বা পুণ্ড্ৰভূমি বুলি জনা গৈছিল। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব সপ্তম-৮ম শতিকাত পোৱা বৈদিক গ্ৰন্থ অনুসৰি পুণ্ড্ৰসকল [[গণ্ডকী নদী]]ৰ পূব দিশত বাস কৰা এটা অনাৰ্য জনগোষ্ঠী আছিল। খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ মহাভাৰতেও এই তথ্যৰ সমৰ্থন কৰে। কোৱা হৈছিল যে "পুণ্ড্ৰ"সকলে বাস কৰা ভূমিৰ নাম পুণ্ড্ৰ।[3] ===সংস্কৃতি=== বংগৰ আটাইতকৈ পুৰণি শিলালিপি মৌৰ্য বংগৰ মহাস্থানগড় ব্ৰাহ্মী শিলালিপি খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে, ইয়াত প্ৰাচীন পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ বাসিন্দাসকলক "সম্ভাংগাইয়া" বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।{{cn}} তাত বিতৰ্ক হৈছিল কোন ধৰ্মৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা তাত আছিল যদিও মন কৰিবলগীয়া যে পুণ্ড্ৰত বহুত্ববাদৰ সমাজ আছিল। বহুতে দাবী কৰে যে তেওঁলোক আদিতে বৌদ্ধ বা জৈন ধৰ্ম আছিল। য'ত আনসকলে যুক্তি দিয়ে যে তেওঁলোক হিন্দু আছিল যিসকল বেছিভাগেই শিৱ আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ ভক্ত আছিল..[16][17] এই অঞ্চলৰ এজন উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি আছিল [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ আধ্যাত্মিক গুৰু জৈন আচাৰ্য [[ভদ্ৰবাহু]], যিজনৰ জন্ম হৈছিল পুণ্ড্ৰবৰ্ধনত ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত।[18] চীনা ভ্ৰমণকাৰী [[হিউৱেন-চাং|হিউৱেন ছাঙে]] ৬৩৯–৪৫ চনত পুণ্ড্ৰবৰ্ধন অঞ্চললৈ যাত্ৰা কৰিছিল। তেওঁ কাজাংগলাৰপৰা কামপূৰা হৈ পুণ্ড্ৰবৰ্ধনলৈ যাত্ৰা কৰে। [[হিউৱেন-চাং|হিউৱেন ছাঙে]] তাত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ স্পষ্ট বৰ্ণনা দিছিল। পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ বিষয়ে তলত দিয়া উক্তি[19][20][21]: {{Cquote|"২০টা বৌদ্ধ মঠ আৰু ৩০০০ৰো অধিক সন্ন্যাসীয়ে "মহাযান আৰু হিনায়ন" বিদ্যালয় অনুসৰণ কৰিছিল; মন্দিৰৰ সংখ্যা আছিল ১০০ আৰু বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ অনুগামী বিস্তৃত আছিল, দিগম্বৰ নিৰ্গ্ৰন্থৰ সংখ্যা আছিল অগণন।" }} অৰ্থাৎ পুণ্ড্ৰৰ জৈন ধৰ্ম আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মৰ উৎপত্তি তাতেই আছিল। ===আৱিষ্কাৰ=== [[মহাস্থানগড়]]ৰ ধ্বংসাৱশেষ আৱিষ্কাৰ আৰু চিনাক্তকৰণত কেইবাজনো ব্যক্তিয়ে অৰিহণা যোগাইছিল। ১৮০৮ চনত মহাস্থানগড়ৰ স্থান আৰু ভ্ৰমণ কৰা প্ৰথম ইউৰোপীয় এফ বুকানান হেমিল্টন, চি জে অ’ডনেল, ই ভি ৱেষ্টমেকট, আৰু তাৰপিছত বেভেৰিজে। আলেকজেণ্ডাৰ কানিংহামে প্ৰথমে এই স্থানক পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ ৰাজধানী বুলি চিনাক্ত কৰিছিল। ১৮৮৯ চনত তেওঁ এই স্থান ভ্ৰমণ কৰে।[22] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] moogbll1l1j5e3fyrhvb0vzoo2sy8m1 645568 645564 2026-10-16T15:01:39Z Pranamikaadhikary 27435 /* প্ৰতিষ্ঠা */ 645568 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country | name = পুণ্ড্ৰবৰ্ধন | image_map = Ancient Political Divisions.jpg | common_name = পুণ্ড্ৰবৰ্ধন | era = [[তাম্ৰ যুগ]]<br/> [[লৌহ যুগ]] | government_type = [[ৰাজতন্ত্ৰ]] | year_start = অজ্ঞাত (?~1280 BCE) | year_end = অজ্ঞাত (?~300 BCE) | s2 = মহাজনপদ, জনপদ | capital = [[মহাস্থানগড়|পুণ্ড্ৰনগৰ]]<br/> [[Bangarh|কোটিৱৰ্ষ]] (বিষয়া বা বিভাগৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ)<ref>{{cite web|url=https://en.banglapedia.org/index.php/Kotivarsa#:~:text=The%20visayapati%20was%20helped%20in,representation%20in%20the%20local%20government|title=Kotivarsha|publisher=[[Banglapedia]]|last =Ghosh|first=Suchandra|access-date=20 March 2025}}</ref> | common_languages = [[সংস্কৃত]], [[পালি]], [[প্ৰাকৃত]] | religion = [[ঐতিহাসিক বৈদিক ধৰ্ম]] <br /> [[ভদ্ৰবাহু|জৈন ধৰ্ম]] <br/> [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] | today = [[বাংলাদেশ]]<br/> [[ভাৰত]] ([[পশ্চিম দিনাজপুৰ জিলা]], [[পশ্চিম বংগ]]) }} '''পুণ্ড্ৰবৰ্ধন''' বা পুন্দ্ৰ ৰাজ্য ভাৰত উপমহাদেশৰ বংগ অঞ্চলত অৱস্থিত লৌহ যুগৰ ভাৰতৰ এখন প্ৰাচীন ৰাজ্য আছিল আৰু ইয়াৰ ভূ-খণ্ড বৰ্তমানৰ ৰাজশাহীৰ কিছু অংশ আৰু বাংলাদেশৰ ৰংপুৰ সংমণ্ডলৰ কিছু অংশৰ লগতে ভাৰতৰ পশ্চিম বংগৰ পশ্চিম দিনাজপুৰ জিলাকো সামৰি লৈছিল।<ref name = "Hossain">{{cite book |last1=Hossain |first1=Md. Mosharraf |title=Mahasthan: Anecdote to History |year=2006 |publisher=Dibyaprakash |pages=69, 73 |isbn=984-483-245-4}}</ref><ref name = "Banglapedia">{{cite web | url = https://en.banglapedia.org/index.php?title=Pundravardhana | title = Pundravardhana| access-date = 10 November 2007 | last = Ghosh | first = Suchandra | work = Banglapedia | publisher = Asiatic Society of Bangladesh}}</ref><ref name = "RCMajumdar">{{Cite book |last=Majumdar |first=R. C. |author-link=R. C. Majumdar |title=History of Ancient Bengal |url=https://archive.org/details/dli.bengal.10689.13287/page/n63/mode/1up |year=1971 |location=Calcutta |publisher=G. Bharadwaj & Co |oclc=428554 |page=13}}</ref> উত্তৰ বাংলাদেশৰ [[বগ্ৰা জিলা]]ৰ [[মহাস্থানগড়]]ত তেতিয়াৰ পুণ্ড্ৰনগৰ (পুন্দ্ৰ নগৰ) নামেৰে জনাজাত ৰাজ্যখনৰ ৰাজধানী আছিল। ==ভৌগলিক পৰিচয়== পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ প্ৰাচীন ৰাজধানী [[মহাস্থানগড়]] বগ্ৰাৰ পৰা ১১ কিলোমিটাৰ উত্তৰে বগ্ৰা-ৰংপুৰ ঘাইপথত অৱস্থিত, য'ত জাহাজঘাট আৰু ছাইট মিউজিয়ামলৈ যোৱা এটা উপ পথ (দুৰ্গৰ প্ৰাচীৰৰ পূব দিশৰ কাষেৰে ১.৫ কিলোমিটাৰ) আছে।<ref name = "Hossain 1">Hossain, Md. Mosharraf, pp. 14–15.</ref> ==পৌৰাণিক সাহিত্যত উল্লেখ== ===বালিৰ ঘৰুৱা জীৱন=== [[মহাভাৰত]] (I.104.53–54) আৰু পৌৰাণিক সাহিত্য অনুসৰি পুণ্ড্ৰৰ নাম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু বালি ৰজাৰ পুত্ৰ ৰাজকুমাৰ পুণ্ড্ৰৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল। সন্তানহীন বালিয়ে ঋষি [[দীৰ্ঘতমা]]ক পুত্ৰৰ হোৱাৰ বৰ দিবলৈ অনুৰোধ কৰিলে। এই ঋষিয়ে পত্নী ৰাণী [[সুদেষ্ণা]]ৰ যোগেদি পাঁচটা পুত্ৰ সন্তান জন্ম দিয়া বুলি কোৱা হয়। ৰাজকুমাৰসকলৰ নাম আছিল অংগ, বংগ, কলিংগ, পুণ্ড্ৰ আৰু সুমহা।<ref name=vayu>{{cite book|title=Cultural History from the Vāyu Purāna|year=1946|publisher=Motilal Banarsidass Pub.|pages=46|url=https://books.google.com/books?id=Jmnm-smZm6oC&pg=PA46 |author=Devendrakumar Rajaram Patil|isbn=9788120820852}}</ref><ref name=enHindu>{{cite book|title=Encyclopaedia of the Hindu World, Volume 1|year=1992|publisher=Concept Publishing Company|url=https://books.google.com/books?id=w9pmo51lRnYC&q=Bali+Kalinga+Vanga&pg=PA18|author=Gaṅgā Rām Garg|isbn=9788170223740 |pages=18–20}}</ref> ===কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ আৰু তাৰ পিছৰ পৰিণতি=== মহাভাৰতৰ সভা পৰ্ব (দ্বিতীয় গ্ৰন্থ, ২৭ অধ্যায়) অনুসৰি পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণকাৰী হিচাপে লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল আৰু কৌৰৱৰ পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল। কিন্তু পাণ্ডুৰ অধীনত কুৰু ৰাজ্যৰ হাতত পৰাস্ত হৈছিল। কিন্তু যুদ্ধৰ পিছত কুৰুসকলে গ্ৰহণ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা বিভিন্ন বংশৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধৰ পিছৰ অৰ্জুনে সামৰিক অভিযান চলোৱালৈকে ই স্বশাসিত হৈ আছিল।{{cn}} খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩০০ চনৰ আশে-পাশে এই ৰাজ্য ভংগ হয়। পিছলৈ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪৫ চনৰ পৰা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪০ চনৰ ভিতৰত নন্দ সাম্ৰাজ্যই এই ভূমি দখল কৰে।<ref>{{Cite web |last=Bangladesh |first=Asiatic Society of |title="PUNDRANAGARA: AN EMPORIUM OF NORTH BENGAL" |url=https://www.bmri.org.uk/articles/PUNDRANAGARA.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20230611154156/https://www.bmri.org.uk/articles/PUNDRANAGARA.pdf |archive-date=2023-06-11 |access-date=2026-03-07 |website=www.bmri.org.uk}}</ref> [[নন্দ সাম্ৰাজ্য]] ( মৌৰ্যসকলৰ পূৰ্বসূৰী) পতনৰ পিছতো মৌৰ্য যুগত (নন্দ সাম্ৰাজ্যৰ উত্তৰাধিকাৰী) পুণ্ড্ৰৰ নিয়ন্ত্ৰণত থাকিল। ৫ম শতিকাৰ কিংবদন্তি গ্ৰন্থ [[অশোকবাদন]] অনুসৰি মৌৰ্য সম্ৰাট অশোকে তাত থকা এজন অবৌদ্ধ ধৰ্মই নিৰ্গ্ৰন্থ জ্ঞানীপুত্ৰ(মহাবীৰ)ৰ চৰণত [[গৌতম বুদ্ধ]]ই প্ৰণাম কৰা এখন ছবি অংকন কৰাৰ পিছত পুণ্ড্ৰবৰ্ধনত থকা সকলো অজিৱিক (ভাৰতীয় দৰ্শনৰ নাষ্টিক বা "হেটেৰ'ডক্স" বিদ্যালয়ৰ অনুগামী)ক হত্যা কৰাৰ নিৰ্দেশ জাৰি কৰিছিল। এই আদেশৰ ফলত [[আজিৱিকা সম্প্ৰদায়]]ৰ প্ৰায় ১৮,০০০ অনুগামীক মৃত্যুদণ্ড দিয়া বুলি কোৱা হয়।<ref name="John1989">{{cite book | author=John S. Strong | author-link = John S. Strong | title=The Legend of King Aśoka: A Study and Translation of the Aśokāvadāna | url=https://books.google.com/books?id=Kp9uaQTQ8h8C&pg=PA232 | access-date=30 October 2012 | year=1989 | publisher=Motilal Banarsidass Publ. | isbn=978-81-208-0616-0 | pages=232}}</ref><ref name="Beni2010">{{cite book | author=Beni Madhab Barua | title=The Ajivikas | url=https://archive.org/details/ajivikas00barurich | access-date=30 October 2012 | date=5 May 2010 | publisher=General Books | isbn=978-1-152-74433-2 | pages=[https://archive.org/details/ajivikas00barurich/page/68 68]–69}}</ref> [[কে টি এছ চাৰাও]] আৰু [[বেনিমাধব বৰুৱা]]ৰ মতে, অশোকে প্ৰতিদ্বন্দ্বী সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত কৰা অত্যাচাৰৰ কাহিনীবোৰ সাম্প্ৰদায়িক অপপ্ৰচাৰৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা স্পষ্ট ৰচনা যেন লাগে।<ref name="Steven2010">{{cite book | editor=Steven L. Danver |editor-link=Steven L. Danver | title=Popular Controversies in World History: Investigating History's Intriguing Questions: Investigating History's Intriguing Questions | url=https://books.google.com/books?id=slVobUjdzGMC&pg=RA1-PA99 | access-date=23 May 2013 | date=22 December 2010 | publisher=ABC-CLIO | isbn=978-1-59884-078-0 | pages=99}}</ref><ref name="LePhuoc2010">{{cite book | author=Le Phuoc | title=Buddhist Architecture | url=https://books.google.com/books?id=9jb364g4BvoC&pg=PA32 | access-date=23 May 2013 | date=March 2010 | publisher=Grafikol | isbn=978-0-9844043-0-8 | pages=32}}</ref><ref>{{cite book | author=Benimadhab Barua | author-link=Benimadhab Barua | title=The Ajivikas | url=https://archive.org/details/ajivikas00barurich | access-date=30 October 2012 | date=5 May 2010 | publisher=[[University of Calcutta]] | isbn=978-1-152-74433-2 | pages=[https://archive.org/details/ajivikas00barurich/page/68 68]–69}}</ref> অশোকৰ নিজৰ শিলালিপি [[বাৰাবৰ গুহা]]ত তেওঁৰ উদাৰ অনুদান আৰু [[আজিৱিকা সম্প্ৰদায়|অজিৱিক]]সকলৰ পৃষ্ঠপোষকতা লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |author=Nayanjot Lahiri |title=Ashoka in Ancient India |url=https://books.google.com/books?id=bJ_XCgAAQBAJ&pg=PR37 |year=2015 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-05777-7 |page=37}}</ref> ==ইতিহাস== ===প্ৰতিষ্ঠা=== প্ৰথমতে পুণ্ড্ৰ ৰাজ্যক সাধাৰণতে কেৱল ‘পুণ্ড্ৰ’ বুলি জনা গৈছিল। পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য কেতিয়া প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল সেই সঠিক সময় আজিও সঠিকভাৱে নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাই। কিন্তু বৈদিক লোকসকলে তেওঁলোকৰ আগমনৰ পিছত ভাৰতত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা দেখা প্ৰথম ৰাজ্যসমূহৰ ভিতৰত এখন আছিল "পুণ্ড্ৰ"। পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য আৰু পুণ্ড্ৰৰ প্ৰথম উল্লেখ ঐত ব্ৰাহ্মণত পোৱা যায়। তাত প্ৰাচীন ভাৰতৰ "পুণ্ড্ৰ"ক অনাৰ্য জাতি বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু অন্ধ্ৰ, শৱৰ, পুলিন্দ আৰু মুটিভৰ ভাতৃ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। কিন্তু ৰজা বালিৰ পুত্ৰসকলক অনাৰ্য আৰু আৰ্য জাতিৰ মিশ্ৰণ বুলি ভবা হৈছিল, বিশেষকৈ পুণ্ড্ৰক।<ref>Early North Bengal : From Pundravardhana to Varendra c.400 BCE-1150 CE by Ranjusri Ghosh</ref>{{pn|date=March 2026}} ===নামকৰণ=== পুণ্ড্ৰ নামৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে কেইবাটাও তত্ত্ব আছে। এটা তত্ত্ব অনুসৰি পুণ্ড্ৰ নামটো পাণ্ডুৰোগৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে। পুণ্ড্ৰক্ষেত্ৰ (পুণ্ড্ৰভূমি)ৰ অধিকাংশ লোক এই ৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল। আন এটা তত্ত্ব অনুসৰি পুণ্ড্ৰ হৈছে একপ্ৰকাৰৰ তামোল। আৰু য’ত এই তামোলৰ খেতি প্ৰচুৰ পৰিমাণে হ’বলৈ আৰম্ভ কৰিছিল, তাতেই ইয়াৰ নাম ৰখা হৈছিল আৰু ইয়াক পুণ্ড্ৰদেশ বা পুণ্ড্ৰভূমি বুলি জনা গৈছিল। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব সপ্তম-৮ম শতিকাত পোৱা বৈদিক গ্ৰন্থ অনুসৰি পুণ্ড্ৰসকল [[গণ্ডকী নদী]]ৰ পূব দিশত বাস কৰা এটা অনাৰ্য জনগোষ্ঠী আছিল। খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ মহাভাৰতেও এই তথ্যৰ সমৰ্থন কৰে। কোৱা হৈছিল যে "পুণ্ড্ৰ"সকলে বাস কৰা ভূমিৰ নাম পুণ্ড্ৰ।[3] ===সংস্কৃতি=== বংগৰ আটাইতকৈ পুৰণি শিলালিপি মৌৰ্য বংগৰ মহাস্থানগড় ব্ৰাহ্মী শিলালিপি খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে, ইয়াত প্ৰাচীন পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ বাসিন্দাসকলক "সম্ভাংগাইয়া" বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।{{cn}} তাত বিতৰ্ক হৈছিল কোন ধৰ্মৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা তাত আছিল যদিও মন কৰিবলগীয়া যে পুণ্ড্ৰত বহুত্ববাদৰ সমাজ আছিল। বহুতে দাবী কৰে যে তেওঁলোক আদিতে বৌদ্ধ বা জৈন ধৰ্ম আছিল। য'ত আনসকলে যুক্তি দিয়ে যে তেওঁলোক হিন্দু আছিল যিসকল বেছিভাগেই শিৱ আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ ভক্ত আছিল..[16][17] এই অঞ্চলৰ এজন উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি আছিল [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ আধ্যাত্মিক গুৰু জৈন আচাৰ্য [[ভদ্ৰবাহু]], যিজনৰ জন্ম হৈছিল পুণ্ড্ৰবৰ্ধনত ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত।[18] চীনা ভ্ৰমণকাৰী [[হিউৱেন-চাং|হিউৱেন ছাঙে]] ৬৩৯–৪৫ চনত পুণ্ড্ৰবৰ্ধন অঞ্চললৈ যাত্ৰা কৰিছিল। তেওঁ কাজাংগলাৰপৰা কামপূৰা হৈ পুণ্ড্ৰবৰ্ধনলৈ যাত্ৰা কৰে। [[হিউৱেন-চাং|হিউৱেন ছাঙে]] তাত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ স্পষ্ট বৰ্ণনা দিছিল। পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ বিষয়ে তলত দিয়া উক্তি[19][20][21]: {{Cquote|"২০টা বৌদ্ধ মঠ আৰু ৩০০০ৰো অধিক সন্ন্যাসীয়ে "মহাযান আৰু হিনায়ন" বিদ্যালয় অনুসৰণ কৰিছিল; মন্দিৰৰ সংখ্যা আছিল ১০০ আৰু বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ অনুগামী বিস্তৃত আছিল, দিগম্বৰ নিৰ্গ্ৰন্থৰ সংখ্যা আছিল অগণন।" }} অৰ্থাৎ পুণ্ড্ৰৰ জৈন ধৰ্ম আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মৰ উৎপত্তি তাতেই আছিল। ===আৱিষ্কাৰ=== [[মহাস্থানগড়]]ৰ ধ্বংসাৱশেষ আৱিষ্কাৰ আৰু চিনাক্তকৰণত কেইবাজনো ব্যক্তিয়ে অৰিহণা যোগাইছিল। ১৮০৮ চনত মহাস্থানগড়ৰ স্থান আৰু ভ্ৰমণ কৰা প্ৰথম ইউৰোপীয় এফ বুকানান হেমিল্টন, চি জে অ’ডনেল, ই ভি ৱেষ্টমেকট, আৰু তাৰপিছত বেভেৰিজে। আলেকজেণ্ডাৰ কানিংহামে প্ৰথমে এই স্থানক পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ ৰাজধানী বুলি চিনাক্ত কৰিছিল। ১৮৮৯ চনত তেওঁ এই স্থান ভ্ৰমণ কৰে।[22] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] kgxamcpv4xwe5awd8h4zm302whofn5l 645573 645568 2026-10-16T15:04:07Z Pranamikaadhikary 27435 /* ইতিহাস */ 645573 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country | name = পুণ্ড্ৰবৰ্ধন | image_map = Ancient Political Divisions.jpg | common_name = পুণ্ড্ৰবৰ্ধন | era = [[তাম্ৰ যুগ]]<br/> [[লৌহ যুগ]] | government_type = [[ৰাজতন্ত্ৰ]] | year_start = অজ্ঞাত (?~1280 BCE) | year_end = অজ্ঞাত (?~300 BCE) | s2 = মহাজনপদ, জনপদ | capital = [[মহাস্থানগড়|পুণ্ড্ৰনগৰ]]<br/> [[Bangarh|কোটিৱৰ্ষ]] (বিষয়া বা বিভাগৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ)<ref>{{cite web|url=https://en.banglapedia.org/index.php/Kotivarsa#:~:text=The%20visayapati%20was%20helped%20in,representation%20in%20the%20local%20government|title=Kotivarsha|publisher=[[Banglapedia]]|last =Ghosh|first=Suchandra|access-date=20 March 2025}}</ref> | common_languages = [[সংস্কৃত]], [[পালি]], [[প্ৰাকৃত]] | religion = [[ঐতিহাসিক বৈদিক ধৰ্ম]] <br /> [[ভদ্ৰবাহু|জৈন ধৰ্ম]] <br/> [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] | today = [[বাংলাদেশ]]<br/> [[ভাৰত]] ([[পশ্চিম দিনাজপুৰ জিলা]], [[পশ্চিম বংগ]]) }} '''পুণ্ড্ৰবৰ্ধন''' বা পুন্দ্ৰ ৰাজ্য ভাৰত উপমহাদেশৰ বংগ অঞ্চলত অৱস্থিত লৌহ যুগৰ ভাৰতৰ এখন প্ৰাচীন ৰাজ্য আছিল আৰু ইয়াৰ ভূ-খণ্ড বৰ্তমানৰ ৰাজশাহীৰ কিছু অংশ আৰু বাংলাদেশৰ ৰংপুৰ সংমণ্ডলৰ কিছু অংশৰ লগতে ভাৰতৰ পশ্চিম বংগৰ পশ্চিম দিনাজপুৰ জিলাকো সামৰি লৈছিল।<ref name = "Hossain">{{cite book |last1=Hossain |first1=Md. Mosharraf |title=Mahasthan: Anecdote to History |year=2006 |publisher=Dibyaprakash |pages=69, 73 |isbn=984-483-245-4}}</ref><ref name = "Banglapedia">{{cite web | url = https://en.banglapedia.org/index.php?title=Pundravardhana | title = Pundravardhana| access-date = 10 November 2007 | last = Ghosh | first = Suchandra | work = Banglapedia | publisher = Asiatic Society of Bangladesh}}</ref><ref name = "RCMajumdar">{{Cite book |last=Majumdar |first=R. C. |author-link=R. C. Majumdar |title=History of Ancient Bengal |url=https://archive.org/details/dli.bengal.10689.13287/page/n63/mode/1up |year=1971 |location=Calcutta |publisher=G. Bharadwaj & Co |oclc=428554 |page=13}}</ref> উত্তৰ বাংলাদেশৰ [[বগ্ৰা জিলা]]ৰ [[মহাস্থানগড়]]ত তেতিয়াৰ পুণ্ড্ৰনগৰ (পুন্দ্ৰ নগৰ) নামেৰে জনাজাত ৰাজ্যখনৰ ৰাজধানী আছিল। ==ভৌগলিক পৰিচয়== পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ প্ৰাচীন ৰাজধানী [[মহাস্থানগড়]] বগ্ৰাৰ পৰা ১১ কিলোমিটাৰ উত্তৰে বগ্ৰা-ৰংপুৰ ঘাইপথত অৱস্থিত, য'ত জাহাজঘাট আৰু ছাইট মিউজিয়ামলৈ যোৱা এটা উপ পথ (দুৰ্গৰ প্ৰাচীৰৰ পূব দিশৰ কাষেৰে ১.৫ কিলোমিটাৰ) আছে।<ref name = "Hossain 1">Hossain, Md. Mosharraf, pp. 14–15.</ref> ==পৌৰাণিক সাহিত্যত উল্লেখ== ===বালিৰ ঘৰুৱা জীৱন=== [[মহাভাৰত]] (I.104.53–54) আৰু পৌৰাণিক সাহিত্য অনুসৰি পুণ্ড্ৰৰ নাম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু বালি ৰজাৰ পুত্ৰ ৰাজকুমাৰ পুণ্ড্ৰৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল। সন্তানহীন বালিয়ে ঋষি [[দীৰ্ঘতমা]]ক পুত্ৰৰ হোৱাৰ বৰ দিবলৈ অনুৰোধ কৰিলে। এই ঋষিয়ে পত্নী ৰাণী [[সুদেষ্ণা]]ৰ যোগেদি পাঁচটা পুত্ৰ সন্তান জন্ম দিয়া বুলি কোৱা হয়। ৰাজকুমাৰসকলৰ নাম আছিল অংগ, বংগ, কলিংগ, পুণ্ড্ৰ আৰু সুমহা।<ref name=vayu>{{cite book|title=Cultural History from the Vāyu Purāna|year=1946|publisher=Motilal Banarsidass Pub.|pages=46|url=https://books.google.com/books?id=Jmnm-smZm6oC&pg=PA46 |author=Devendrakumar Rajaram Patil|isbn=9788120820852}}</ref><ref name=enHindu>{{cite book|title=Encyclopaedia of the Hindu World, Volume 1|year=1992|publisher=Concept Publishing Company|url=https://books.google.com/books?id=w9pmo51lRnYC&q=Bali+Kalinga+Vanga&pg=PA18|author=Gaṅgā Rām Garg|isbn=9788170223740 |pages=18–20}}</ref> ===কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ আৰু তাৰ পিছৰ পৰিণতি=== মহাভাৰতৰ সভা পৰ্ব (দ্বিতীয় গ্ৰন্থ, ২৭ অধ্যায়) অনুসৰি পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণকাৰী হিচাপে লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল আৰু কৌৰৱৰ পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল। কিন্তু পাণ্ডুৰ অধীনত কুৰু ৰাজ্যৰ হাতত পৰাস্ত হৈছিল। কিন্তু যুদ্ধৰ পিছত কুৰুসকলে গ্ৰহণ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা বিভিন্ন বংশৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধৰ পিছৰ অৰ্জুনে সামৰিক অভিযান চলোৱালৈকে ই স্বশাসিত হৈ আছিল।{{cn}} খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩০০ চনৰ আশে-পাশে এই ৰাজ্য ভংগ হয়। পিছলৈ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪৫ চনৰ পৰা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪০ চনৰ ভিতৰত নন্দ সাম্ৰাজ্যই এই ভূমি দখল কৰে।<ref>{{Cite web |last=Bangladesh |first=Asiatic Society of |title="PUNDRANAGARA: AN EMPORIUM OF NORTH BENGAL" |url=https://www.bmri.org.uk/articles/PUNDRANAGARA.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20230611154156/https://www.bmri.org.uk/articles/PUNDRANAGARA.pdf |archive-date=2023-06-11 |access-date=2026-03-07 |website=www.bmri.org.uk}}</ref> [[নন্দ সাম্ৰাজ্য]] ( মৌৰ্যসকলৰ পূৰ্বসূৰী) পতনৰ পিছতো মৌৰ্য যুগত (নন্দ সাম্ৰাজ্যৰ উত্তৰাধিকাৰী) পুণ্ড্ৰৰ নিয়ন্ত্ৰণত থাকিল। ৫ম শতিকাৰ কিংবদন্তি গ্ৰন্থ [[অশোকবাদন]] অনুসৰি মৌৰ্য সম্ৰাট অশোকে তাত থকা এজন অবৌদ্ধ ধৰ্মই নিৰ্গ্ৰন্থ জ্ঞানীপুত্ৰ(মহাবীৰ)ৰ চৰণত [[গৌতম বুদ্ধ]]ই প্ৰণাম কৰা এখন ছবি অংকন কৰাৰ পিছত পুণ্ড্ৰবৰ্ধনত থকা সকলো অজিৱিক (ভাৰতীয় দৰ্শনৰ নাষ্টিক বা "হেটেৰ'ডক্স" বিদ্যালয়ৰ অনুগামী)ক হত্যা কৰাৰ নিৰ্দেশ জাৰি কৰিছিল। এই আদেশৰ ফলত [[আজিৱিকা সম্প্ৰদায়]]ৰ প্ৰায় ১৮,০০০ অনুগামীক মৃত্যুদণ্ড দিয়া বুলি কোৱা হয়।<ref name="John1989">{{cite book | author=John S. Strong | author-link = John S. Strong | title=The Legend of King Aśoka: A Study and Translation of the Aśokāvadāna | url=https://books.google.com/books?id=Kp9uaQTQ8h8C&pg=PA232 | access-date=30 October 2012 | year=1989 | publisher=Motilal Banarsidass Publ. | isbn=978-81-208-0616-0 | pages=232}}</ref><ref name="Beni2010">{{cite book | author=Beni Madhab Barua | title=The Ajivikas | url=https://archive.org/details/ajivikas00barurich | access-date=30 October 2012 | date=5 May 2010 | publisher=General Books | isbn=978-1-152-74433-2 | pages=[https://archive.org/details/ajivikas00barurich/page/68 68]–69}}</ref> [[কে টি এছ চাৰাও]] আৰু [[বেনিমাধব বৰুৱা]]ৰ মতে, অশোকে প্ৰতিদ্বন্দ্বী সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত কৰা অত্যাচাৰৰ কাহিনীবোৰ সাম্প্ৰদায়িক অপপ্ৰচাৰৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা স্পষ্ট ৰচনা যেন লাগে।<ref name="Steven2010">{{cite book | editor=Steven L. Danver |editor-link=Steven L. Danver | title=Popular Controversies in World History: Investigating History's Intriguing Questions: Investigating History's Intriguing Questions | url=https://books.google.com/books?id=slVobUjdzGMC&pg=RA1-PA99 | access-date=23 May 2013 | date=22 December 2010 | publisher=ABC-CLIO | isbn=978-1-59884-078-0 | pages=99}}</ref><ref name="LePhuoc2010">{{cite book | author=Le Phuoc | title=Buddhist Architecture | url=https://books.google.com/books?id=9jb364g4BvoC&pg=PA32 | access-date=23 May 2013 | date=March 2010 | publisher=Grafikol | isbn=978-0-9844043-0-8 | pages=32}}</ref><ref>{{cite book | author=Benimadhab Barua | author-link=Benimadhab Barua | title=The Ajivikas | url=https://archive.org/details/ajivikas00barurich | access-date=30 October 2012 | date=5 May 2010 | publisher=[[University of Calcutta]] | isbn=978-1-152-74433-2 | pages=[https://archive.org/details/ajivikas00barurich/page/68 68]–69}}</ref> অশোকৰ নিজৰ শিলালিপি [[বাৰাবৰ গুহা]]ত তেওঁৰ উদাৰ অনুদান আৰু [[আজিৱিকা সম্প্ৰদায়|অজিৱিক]]সকলৰ পৃষ্ঠপোষকতা লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |author=Nayanjot Lahiri |title=Ashoka in Ancient India |url=https://books.google.com/books?id=bJ_XCgAAQBAJ&pg=PR37 |year=2015 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-05777-7 |page=37}}</ref> ==ইতিহাস== ===প্ৰতিষ্ঠা=== প্ৰথমতে পুণ্ড্ৰ ৰাজ্যক সাধাৰণতে কেৱল ‘পুণ্ড্ৰ’ বুলি জনা গৈছিল। পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য কেতিয়া প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল সেই সঠিক সময় আজিও সঠিকভাৱে নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাই। কিন্তু বৈদিক লোকসকলে তেওঁলোকৰ আগমনৰ পিছত ভাৰতত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা দেখা প্ৰথম ৰাজ্যসমূহৰ ভিতৰত এখন আছিল "পুণ্ড্ৰ"। পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য আৰু পুণ্ড্ৰৰ প্ৰথম উল্লেখ ঐত ব্ৰাহ্মণত পোৱা যায়। তাত প্ৰাচীন ভাৰতৰ "পুণ্ড্ৰ"ক অনাৰ্য জাতি বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু অন্ধ্ৰ, শৱৰ, পুলিন্দ আৰু মুটিভৰ ভাতৃ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। কিন্তু ৰজা বালিৰ পুত্ৰসকলক অনাৰ্য আৰু আৰ্য জাতিৰ মিশ্ৰণ বুলি ভবা হৈছিল, বিশেষকৈ পুণ্ড্ৰক।<ref>Early North Bengal : From Pundravardhana to Varendra c.400 BCE-1150 CE by Ranjusri Ghosh</ref>{{pn|date=March 2026}} ===নামকৰণ=== পুণ্ড্ৰ নামৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে কেইবাটাও তত্ত্ব আছে। এটা তত্ত্ব অনুসৰি পুণ্ড্ৰ নামটো পাণ্ডুৰোগৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে। পুণ্ড্ৰক্ষেত্ৰ (পুণ্ড্ৰভূমি)ৰ অধিকাংশ লোক এই ৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল। আন এটা তত্ত্ব অনুসৰি পুণ্ড্ৰ হৈছে একপ্ৰকাৰৰ তামোল। আৰু য’ত এই তামোলৰ খেতি প্ৰচুৰ পৰিমাণে হ’বলৈ আৰম্ভ কৰিছিল, তাতেই ইয়াৰ নাম ৰখা হৈছিল আৰু ইয়াক পুণ্ড্ৰদেশ বা পুণ্ড্ৰভূমি বুলি জনা গৈছিল। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব সপ্তম-৮ম শতিকাত পোৱা বৈদিক গ্ৰন্থ অনুসৰি পুণ্ড্ৰসকল [[গণ্ডকী নদী]]ৰ পূব দিশত বাস কৰা এটা অনাৰ্য জনগোষ্ঠী আছিল। খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ মহাভাৰতেও এই তথ্যৰ সমৰ্থন কৰে। কোৱা হৈছিল যে "পুণ্ড্ৰ"সকলে বাস কৰা ভূমিৰ নাম পুণ্ড্ৰ।<ref name="Banglapedia" /> ===সংস্কৃতি=== বংগৰ আটাইতকৈ পুৰণি শিলালিপি মৌৰ্য বংগৰ মহাস্থানগড় ব্ৰাহ্মী শিলালিপি খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে, ইয়াত প্ৰাচীন পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ বাসিন্দাসকলক "সম্ভাংগাইয়া" বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।{{cn}} তাত বিতৰ্ক হৈছিল কোন ধৰ্মৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা তাত আছিল যদিও মন কৰিবলগীয়া যে পুণ্ড্ৰত বহুত্ববাদৰ সমাজ আছিল। বহুতে দাবী কৰে যে তেওঁলোক আদিতে বৌদ্ধ বা জৈন ধৰ্ম আছিল। য'ত আনসকলে যুক্তি দিয়ে যে তেওঁলোক হিন্দু আছিল যিসকল বেছিভাগেই শিৱ আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ ভক্ত আছিল..<ref>{{Cite web |title=মহাস্থান ব্রাহ্মী লিপি - বাংলাপিডিয়া |url=https://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%AE%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%BE%E0%A6%A8_%E0%A6%AC%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A7%80_%E0%A6%B2%E0%A6%BF%E0%A6%AA%E0%A6%BF |archive-url=https://web.archive.org/web/20250814083513/https://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%AE%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%BE%E0%A6%A8_%E0%A6%AC%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A7%80_%E0%A6%B2%E0%A6%BF%E0%A6%AA%E0%A6%BF |archive-date=2025-08-14 |access-date=2026-03-07 |website=bn.banglapedia.org |language=bn}}</ref><ref>{{Cite news |last=bazar |first=Ananda |date=5 October 2024 |title=প্রাচীন বাঙালির সূত্র খুঁজেই ধ্রুপদী স্বীকৃতি এল বাংলার |url=https://www.anandabazar.com/amp/west-bengal/how-bengali-language-got-its-classical-language-tag/cid/1550903}}</ref> এই অঞ্চলৰ এজন উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি আছিল [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ আধ্যাত্মিক গুৰু জৈন আচাৰ্য [[ভদ্ৰবাহু]], যিজনৰ জন্ম হৈছিল পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ এটা ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত।<ref>{{cite book|last1=Majumdar|first1=R.C.|title=History of Ancient Bengal|date=1971|publisher=G.Bharadwaj & Co.|location=Calcutta|page=12 & 13|edition=1971}}</ref> চীনা ভ্ৰমণকাৰী [[হিউৱেন-চাং|হিউৱেন ছাঙে]] ৬৩৯–৪৫ চনত পুণ্ড্ৰবৰ্ধন অঞ্চললৈ যাত্ৰা কৰিছিল। তেওঁ কাজাংগলাৰপৰা কামপূৰা হৈ পুণ্ড্ৰবৰ্ধনলৈ যাত্ৰা কৰে। [[হিউৱেন-চাং|হিউৱেন ছাঙে]] তাত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ স্পষ্ট বৰ্ণনা দিছিল। পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ বিষয়ে তলত দিয়া উক্তি<ref>{{Cite web |title=RBSI - Hiuen Tsang's (Xuanzang) Pilgrimage Route from China to India and return. Source: Murshidabad.net Travels in India: Xuanzang left Adinapur, which had few Buddhist monks, but many stupas and monast |url=https://www.rarebooksocietyofindia.org/postDetail.php?id=196174216674_10151407389516675#:~:text=In%20637,%20Xuanzang%20set%20out,-monks,%20whom%20he%20praised. |access-date=2026-03-07 |website=www.rarebooksocietyofindia.org |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260307170420/https://www.wisdomlib.org/history/essay/jain-remains-of-ancient-bengal/d/doc1150008.html|archive-date=7 March 2026}}</ref><ref>{{Cite web |title=Xuanzang's 7th Century Bengal Journey|url=https://www.scribd.com/document/975761485/Hiuen-Tsang#:~:text=It%20is%20explicitly%20mentioned%20in,Samatata. |access-date=2026-03-07 |website=www.scribd.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212011926/https://www.rarebooksocietyofindia.org/postDetail.php?id=196174216674_10151407389516675|archive-date=12 February 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=www.wisdomlib.org |date=2022-12-18 |title=Jainism in ancient Bengal according to the travel account of Xuanzang |url=https://www.wisdomlib.org/history/essay/jain-remains-of-ancient-bengal/d/doc1150008.html |access-date=2026-03-07 |website=www.wisdomlib.org |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260307165943/https://www.scribd.com/document/975761485/Hiuen-Tsang|archive-date=7 March 2026}}</ref>: {{Cquote|"২০টা বৌদ্ধ মঠ আৰু ৩০০০ৰো অধিক সন্ন্যাসীয়ে "মহাযান আৰু হিনায়ন" বিদ্যালয় অনুসৰণ কৰিছিল; মন্দিৰৰ সংখ্যা আছিল ১০০ আৰু বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ অনুগামী বিস্তৃত আছিল, দিগম্বৰ নিৰ্গ্ৰন্থৰ সংখ্যা আছিল অগণন।" }} অৰ্থাৎ পুণ্ড্ৰৰ জৈন ধৰ্ম আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মৰ উৎপত্তি তাতেই আছিল। ===আৱিষ্কাৰ=== [[মহাস্থানগড়]]ৰ ধ্বংসাৱশেষ আৱিষ্কাৰ আৰু চিনাক্তকৰণত কেইবাজনো ব্যক্তিয়ে অৰিহণা যোগাইছিল। ১৮০৮ চনত মহাস্থানগড়ৰ স্থান আৰু ভ্ৰমণ কৰা প্ৰথম ইউৰোপীয় এফ বুকানান হেমিল্টন, চি জে অ’ডনেল, ই ভি ৱেষ্টমেকট, আৰু তাৰপিছত বেভেৰিজে। আলেকজেণ্ডাৰ কানিংহামে প্ৰথমে এই স্থানক পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ ৰাজধানী বুলি চিনাক্ত কৰিছিল। ১৮৮৯ চনত তেওঁ এই স্থান ভ্ৰমণ কৰে।<ref name = "Hossain 2">Hossain, Md. Mosharraf, pp. 16–19</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] rn9lku08cvzkxvyibsk88k2f9jhbh1y 645574 645573 2026-10-16T15:04:22Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645574 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country | name = পুণ্ড্ৰবৰ্ধন | image_map = Ancient Political Divisions.jpg | common_name = পুণ্ড্ৰবৰ্ধন | era = [[তাম্ৰ যুগ]]<br/> [[লৌহ যুগ]] | government_type = [[ৰাজতন্ত্ৰ]] | year_start = অজ্ঞাত (?~1280 BCE) | year_end = অজ্ঞাত (?~300 BCE) | s2 = মহাজনপদ, জনপদ | capital = [[মহাস্থানগড়|পুণ্ড্ৰনগৰ]]<br/> [[Bangarh|কোটিৱৰ্ষ]] (বিষয়া বা বিভাগৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ)<ref>{{cite web|url=https://en.banglapedia.org/index.php/Kotivarsa#:~:text=The%20visayapati%20was%20helped%20in,representation%20in%20the%20local%20government|title=Kotivarsha|publisher=[[Banglapedia]]|last =Ghosh|first=Suchandra|access-date=20 March 2025}}</ref> | common_languages = [[সংস্কৃত]], [[পালি]], [[প্ৰাকৃত]] | religion = [[ঐতিহাসিক বৈদিক ধৰ্ম]] <br /> [[ভদ্ৰবাহু|জৈন ধৰ্ম]] <br/> [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] | today = [[বাংলাদেশ]]<br/> [[ভাৰত]] ([[পশ্চিম দিনাজপুৰ জিলা]], [[পশ্চিম বংগ]]) }} '''পুণ্ড্ৰবৰ্ধন''' বা পুন্দ্ৰ ৰাজ্য ভাৰত উপমহাদেশৰ বংগ অঞ্চলত অৱস্থিত লৌহ যুগৰ ভাৰতৰ এখন প্ৰাচীন ৰাজ্য আছিল আৰু ইয়াৰ ভূ-খণ্ড বৰ্তমানৰ ৰাজশাহীৰ কিছু অংশ আৰু বাংলাদেশৰ ৰংপুৰ সংমণ্ডলৰ কিছু অংশৰ লগতে ভাৰতৰ পশ্চিম বংগৰ পশ্চিম দিনাজপুৰ জিলাকো সামৰি লৈছিল।<ref name = "Hossain">{{cite book |last1=Hossain |first1=Md. Mosharraf |title=Mahasthan: Anecdote to History |year=2006 |publisher=Dibyaprakash |pages=69, 73 |isbn=984-483-245-4}}</ref><ref name = "Banglapedia">{{cite web | url = https://en.banglapedia.org/index.php?title=Pundravardhana | title = Pundravardhana| access-date = 10 November 2007 | last = Ghosh | first = Suchandra | work = Banglapedia | publisher = Asiatic Society of Bangladesh}}</ref><ref name = "RCMajumdar">{{Cite book |last=Majumdar |first=R. C. |author-link=R. C. Majumdar |title=History of Ancient Bengal |url=https://archive.org/details/dli.bengal.10689.13287/page/n63/mode/1up |year=1971 |location=Calcutta |publisher=G. Bharadwaj & Co |oclc=428554 |page=13}}</ref> উত্তৰ বাংলাদেশৰ [[বগ্ৰা জিলা]]ৰ [[মহাস্থানগড়]]ত তেতিয়াৰ পুণ্ড্ৰনগৰ (পুন্দ্ৰ নগৰ) নামেৰে জনাজাত ৰাজ্যখনৰ ৰাজধানী আছিল। ==ভৌগোলিক পৰিচয়== পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ প্ৰাচীন ৰাজধানী [[মহাস্থানগড়]] বগ্ৰাৰপৰা ১১ কিলোমিটাৰ উত্তৰে বগ্ৰা-ৰংপুৰ ঘাইপথত অৱস্থিত, য'ত জাহাজঘাট আৰু ছাইট মিউজিয়ামলৈ যোৱা এটা উপ পথ (দুৰ্গৰ প্ৰাচীৰৰ পূব দিশৰ কাষেৰে ১.৫ কিলোমিটাৰ) আছে।<ref name = "Hossain 1">Hossain, Md. Mosharraf, pp. 14–15.</ref> ==পৌৰাণিক সাহিত্যত উল্লেখ== ===বালিৰ ঘৰুৱা জীৱন=== [[মহাভাৰত]] (I.104.53–54) আৰু পৌৰাণিক সাহিত্য অনুসৰি পুণ্ড্ৰৰ নাম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু বালি ৰজাৰ পুত্ৰ ৰাজকুমাৰ পুণ্ড্ৰৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল। সন্তানহীন বালিয়ে ঋষি [[দীৰ্ঘতমা]]ক পুত্ৰৰ হোৱাৰ বৰ দিবলৈ অনুৰোধ কৰিলে। এই ঋষিয়ে পত্নী ৰাণী [[সুদেষ্ণা]]ৰ যোগেদি পাঁচটা পুত্ৰ সন্তান জন্ম দিয়া বুলি কোৱা হয়। ৰাজকুমাৰসকলৰ নাম আছিল অংগ, বংগ, কলিংগ, পুণ্ড্ৰ আৰু সুমহা।<ref name=vayu>{{cite book|title=Cultural History from the Vāyu Purāna|year=1946|publisher=Motilal Banarsidass Pub.|pages=46|url=https://books.google.com/books?id=Jmnm-smZm6oC&pg=PA46 |author=Devendrakumar Rajaram Patil|isbn=9788120820852}}</ref><ref name=enHindu>{{cite book|title=Encyclopaedia of the Hindu World, Volume 1|year=1992|publisher=Concept Publishing Company|url=https://books.google.com/books?id=w9pmo51lRnYC&q=Bali+Kalinga+Vanga&pg=PA18|author=Gaṅgā Rām Garg|isbn=9788170223740 |pages=18–20}}</ref> ===কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ আৰু তাৰ পিছৰ পৰিণতি=== মহাভাৰতৰ সভা পৰ্ব (দ্বিতীয় গ্ৰন্থ, ২৭ অধ্যায়) অনুসৰি পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণকাৰী হিচাপে লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল আৰু কৌৰৱৰ পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল। কিন্তু পাণ্ডুৰ অধীনত কুৰু ৰাজ্যৰ হাতত পৰাস্ত হৈছিল। কিন্তু যুদ্ধৰ পিছত কুৰুসকলে গ্ৰহণ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা বিভিন্ন বংশৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধৰ পিছৰ অৰ্জুনে সামৰিক অভিযান চলোৱালৈকে ই স্বশাসিত হৈ আছিল।{{cn}} খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩০০ চনৰ আশে-পাশে এই ৰাজ্য ভংগ হয়। পিছলৈ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪৫ চনৰপৰা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪০ চনৰ ভিতৰত নন্দ সাম্ৰাজ্যই এই ভূমি দখল কৰে।<ref>{{Cite web |last=Bangladesh |first=Asiatic Society of |title="PUNDRANAGARA: AN EMPORIUM OF NORTH BENGAL" |url=https://www.bmri.org.uk/articles/PUNDRANAGARA.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20230611154156/https://www.bmri.org.uk/articles/PUNDRANAGARA.pdf |archive-date=2023-06-11 |access-date=2026-03-07 |website=www.bmri.org.uk}}</ref> [[নন্দ সাম্ৰাজ্য]] ( মৌৰ্যসকলৰ পূৰ্বসূৰী) পতনৰ পিছতো মৌৰ্য যুগত (নন্দ সাম্ৰাজ্যৰ উত্তৰাধিকাৰী) পুণ্ড্ৰৰ নিয়ন্ত্ৰণত থাকিল। ৫ম শতিকাৰ কিংবদন্তি গ্ৰন্থ [[অশোকবাদন]] অনুসৰি মৌৰ্য সম্ৰাট অশোকে তাত থকা এজন অবৌদ্ধ ধৰ্মই নিৰ্গ্ৰন্থ জ্ঞানীপুত্ৰ(মহাবীৰ)ৰ চৰণত [[গৌতম বুদ্ধ]]ই প্ৰণাম কৰা এখন ছবি অংকন কৰাৰ পাছত পুণ্ড্ৰবৰ্ধনত থকা সকলো অজিৱিক (ভাৰতীয় দৰ্শনৰ নাষ্টিক বা "হেটেৰ'ডক্স" বিদ্যালয়ৰ অনুগামী)ক হত্যা কৰাৰ নিৰ্দেশ জাৰি কৰিছিল। এই আদেশৰ ফলত [[আজিৱিকা সম্প্ৰদায়]]ৰ প্ৰায় ১৮,০০০ অনুগামীক মৃত্যুদণ্ড দিয়া বুলি কোৱা হয়।<ref name="John1989">{{cite book | author=John S. Strong | author-link = John S. Strong | title=The Legend of King Aśoka: A Study and Translation of the Aśokāvadāna | url=https://books.google.com/books?id=Kp9uaQTQ8h8C&pg=PA232 | access-date=30 October 2012 | year=1989 | publisher=Motilal Banarsidass Publ. | isbn=978-81-208-0616-0 | pages=232}}</ref><ref name="Beni2010">{{cite book | author=Beni Madhab Barua | title=The Ajivikas | url=https://archive.org/details/ajivikas00barurich | access-date=30 October 2012 | date=5 May 2010 | publisher=General Books | isbn=978-1-152-74433-2 | pages=[https://archive.org/details/ajivikas00barurich/page/68 68]–69}}</ref> [[কে টি এছ চাৰাও]] আৰু [[বেনিমাধব বৰুৱা]]ৰ মতে, অশোকে প্ৰতিদ্বন্দ্বী সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত কৰা অত্যাচাৰৰ কাহিনীবোৰ সাম্প্ৰদায়িক অপপ্ৰচাৰৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা স্পষ্ট ৰচনা যেন লাগে।<ref name="Steven2010">{{cite book | editor=Steven L. Danver |editor-link=Steven L. Danver | title=Popular Controversies in World History: Investigating History's Intriguing Questions: Investigating History's Intriguing Questions | url=https://books.google.com/books?id=slVobUjdzGMC&pg=RA1-PA99 | access-date=23 May 2013 | date=22 December 2010 | publisher=ABC-CLIO | isbn=978-1-59884-078-0 | pages=99}}</ref><ref name="LePhuoc2010">{{cite book | author=Le Phuoc | title=Buddhist Architecture | url=https://books.google.com/books?id=9jb364g4BvoC&pg=PA32 | access-date=23 May 2013 | date=March 2010 | publisher=Grafikol | isbn=978-0-9844043-0-8 | pages=32}}</ref><ref>{{cite book | author=Benimadhab Barua | author-link=Benimadhab Barua | title=The Ajivikas | url=https://archive.org/details/ajivikas00barurich | access-date=30 October 2012 | date=5 May 2010 | publisher=[[University of Calcutta]] | isbn=978-1-152-74433-2 | pages=[https://archive.org/details/ajivikas00barurich/page/68 68]–69}}</ref> অশোকৰ নিজৰ শিলালিপি [[বাৰাবৰ গুহা]]ত তেওঁৰ উদাৰ অনুদান আৰু [[আজিৱিকা সম্প্ৰদায়|অজিৱিক]]সকলৰ পৃষ্ঠপোষকতা লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |author=Nayanjot Lahiri |title=Ashoka in Ancient India |url=https://books.google.com/books?id=bJ_XCgAAQBAJ&pg=PR37 |year=2015 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-05777-7 |page=37}}</ref> ==ইতিহাস== ===প্ৰতিষ্ঠা=== প্ৰথমতে পুণ্ড্ৰ ৰাজ্যক সাধাৰণতে কেৱল ‘পুণ্ড্ৰ’ বুলি জনা গৈছিল। পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য কেতিয়া প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল সেই সঠিক সময় আজিও সঠিকভাৱে নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাই। কিন্তু বৈদিক লোকসকলে তেওঁলোকৰ আগমনৰ পিছত ভাৰতত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা দেখা প্ৰথম ৰাজ্যসমূহৰ ভিতৰত এখন আছিল "পুণ্ড্ৰ।" পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য আৰু পুণ্ড্ৰৰ প্ৰথম উল্লেখ ঐত ব্ৰাহ্মণত পোৱা যায়। তাত প্ৰাচীন ভাৰতৰ "পুণ্ড্ৰ"ক অনাৰ্য জাতি বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু অন্ধ্ৰ, শৱৰ, পুলিন্দ আৰু মুটিভৰ ভাতৃ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। কিন্তু ৰজা বালিৰ পুত্ৰসকলক অনাৰ্য আৰু আৰ্য জাতিৰ মিশ্ৰণ বুলি ভবা হৈছিল, বিশেষকৈ পুণ্ড্ৰক।<ref>Early North Bengal : From Pundravardhana to Varendra c.400 BCE-1150 CE by Ranjusri Ghosh</ref>{{pn|date=March 2026}} ===নামকৰণ=== পুণ্ড্ৰ নামৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে কেইবাটাও তত্ত্ব আছে। এটা তত্ত্ব অনুসৰি পুণ্ড্ৰ নামটো পাণ্ডুৰোগৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে। পুণ্ড্ৰক্ষেত্ৰ (পুণ্ড্ৰভূমি)ৰ অধিকাংশ লোক এই ৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল। আন এটা তত্ত্ব অনুসৰি পুণ্ড্ৰ হৈছে একপ্ৰকাৰৰ তামোল। আৰু য’ত এই তামোলৰ খেতি প্ৰচুৰ পৰিমাণে হ’বলৈ আৰম্ভ কৰিছিল, তাতেই ইয়াৰ নাম ৰখা হৈছিল আৰু ইয়াক পুণ্ড্ৰদেশ বা পুণ্ড্ৰভূমি বুলি জনা গৈছিল। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব সপ্তম-৮ম শতিকাত পোৱা বৈদিক গ্ৰন্থ অনুসৰি পুণ্ড্ৰসকল [[গণ্ডকী নদী]]ৰ পূব দিশত বাস কৰা এটা অনাৰ্য জনগোষ্ঠী আছিল। খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ মহাভাৰতেও এই তথ্যৰ সমৰ্থন কৰে। কোৱা হৈছিল যে "পুণ্ড্ৰ"সকলে বাস কৰা ভূমিৰ নাম পুণ্ড্ৰ।<ref name="Banglapedia" /> ===সংস্কৃতি=== বংগৰ আটাইতকৈ পুৰণি শিলালিপি মৌৰ্য বংগৰ মহাস্থানগড় ব্ৰাহ্মী শিলালিপি খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে, ইয়াত প্ৰাচীন পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ বাসিন্দাসকলক "সম্ভাংগাইয়া" বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।{{cn}} তাত বিতৰ্ক হৈছিল কোন ধৰ্মৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা তাত আছিল যদিও মন কৰিবলগীয়া যে পুণ্ড্ৰত বহুত্ববাদৰ সমাজ আছিল। বহুতে দাবী কৰে যে তেওঁলোক আদিতে বৌদ্ধ বা জৈন ধৰ্ম আছিল। য'ত আনসকলে যুক্তি দিয়ে যে তেওঁলোক হিন্দু আছিল যিসকল বেছিভাগেই শিৱ আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ ভক্ত আছিল..<ref>{{Cite web |title=মহাস্থান ব্ৰাহ্মী লিপি - বাংলাপিডিয়া |url=https://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%AE%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%BE%E0%A6%A8_%E0%A6%AC%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A7%80_%E0%A6%B2%E0%A6%BF%E0%A6%AA%E0%A6%BF |archive-url=https://web.archive.org/web/20250814083513/https://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%AE%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%BE%E0%A6%A8_%E0%A6%AC%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A7%80_%E0%A6%B2%E0%A6%BF%E0%A6%AA%E0%A6%BF |archive-date=2025-08-14 |access-date=2026-03-07 |website=bn.banglapedia.org |language=bn}}</ref><ref>{{Cite news |last=bazar |first=Ananda |date=5 October 2024 |title=প্ৰাচীন বাঙালিৰ সূত্ৰ খুঁজেই ধ্ৰুপদী স্বীকৃতি এল বাংলাৰ |url=https://www.anandabazar.com/amp/west-bengal/how-bengali-language-got-its-classical-language-tag/cid/1550903}}</ref> এই অঞ্চলৰ এজন উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি আছিল [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ আধ্যাত্মিক গুৰু জৈন আচাৰ্য [[ভদ্ৰবাহু]], যিজনৰ জন্ম হৈছিল পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ এটা ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত।<ref>{{cite book|last1=Majumdar|first1=R.C.|title=History of Ancient Bengal|date=1971|publisher=G.Bharadwaj & Co.|location=Calcutta|page=12 & 13|edition=1971}}</ref> চীনা ভ্ৰমণকাৰী [[হিউৱেন-চাং|হিউৱেন ছাঙে]] ৬৩৯–৪৫ চনত পুণ্ড্ৰবৰ্ধন অঞ্চললৈ যাত্ৰা কৰিছিল। তেওঁ কাজাংগলাৰপৰা কামপূৰা হৈ পুণ্ড্ৰবৰ্ধনলৈ যাত্ৰা কৰে। [[হিউৱেন-চাং|হিউৱেন ছাঙে]] তাত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ স্পষ্ট বৰ্ণনা দিছিল। পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ বিষয়ে তলত দিয়া উক্তি<ref>{{Cite web |title=RBSI - Hiuen Tsang's (Xuanzang) Pilgrimage Route from China to India and return. Source: Murshidabad.net Travels in India: Xuanzang left Adinapur, which had few Buddhist monks, but many stupas and monast |url=https://www.rarebooksocietyofindia.org/postDetail.php?id=196174216674_10151407389516675#:~:text=In%20637,%20Xuanzang%20set%20out,-monks,%20whom%20he%20praised. |access-date=2026-03-07 |website=www.rarebooksocietyofindia.org |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260307170420/https://www.wisdomlib.org/history/essay/jain-remains-of-ancient-bengal/d/doc1150008.html|archive-date=7 March 2026}}</ref><ref>{{Cite web |title=Xuanzang's 7th Century Bengal Journey|url=https://www.scribd.com/document/975761485/Hiuen-Tsang#:~:text=It%20is%20explicitly%20mentioned%20in,Samatata. |access-date=2026-03-07 |website=www.scribd.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212011926/https://www.rarebooksocietyofindia.org/postDetail.php?id=196174216674_10151407389516675|archive-date=12 February 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=www.wisdomlib.org |date=2022-12-18 |title=Jainism in ancient Bengal according to the travel account of Xuanzang |url=https://www.wisdomlib.org/history/essay/jain-remains-of-ancient-bengal/d/doc1150008.html |access-date=2026-03-07 |website=www.wisdomlib.org |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260307165943/https://www.scribd.com/document/975761485/Hiuen-Tsang|archive-date=7 March 2026}}</ref>: {{Cquote|"২০টা বৌদ্ধ মঠ আৰু ৩০০০ৰো অধিক সন্ন্যাসীয়ে "মহাযান আৰু হিনায়ন" বিদ্যালয় অনুসৰণ কৰিছিল; মন্দিৰৰ সংখ্যা আছিল ১০০ আৰু বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ অনুগামী বিস্তৃত আছিল, দিগম্বৰ নিৰ্গ্ৰন্থৰ সংখ্যা আছিল অগণন।" }} অৰ্থাৎ পুণ্ড্ৰৰ জৈন ধৰ্ম আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মৰ উৎপত্তি তাতেই আছিল। ===আৱিষ্কাৰ=== [[মহাস্থানগড়]]ৰ ধ্বংসাৱশেষ আৱিষ্কাৰ আৰু চিনাক্তকৰণত কেইবাজনো ব্যক্তিয়ে অৰিহণা যোগাইছিল। ১৮০৮ চনত মহাস্থানগড়ৰ স্থান আৰু ভ্ৰমণ কৰা প্ৰথম ইউৰোপীয় এফ বুকানান হেমিল্টন, চি জে অ’ডনেল, ই ভি ৱেষ্টমেকট, আৰু তাৰপিছত বেভেৰিজে। আলেকজেণ্ডাৰ কানিংহামে প্ৰথমে এই স্থানক পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ ৰাজধানী বুলি চিনাক্ত কৰিছিল। ১৮৮৯ চনত তেওঁ এই স্থান ভ্ৰমণ কৰে।<ref name = "Hossain 2">Hossain, Md. Mosharraf, pp. 16–19</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] 1wnzu9dp5tuq0v12f2634dlm6a274mw 645594 645574 2026-10-16T15:11:34Z Pranamikaadhikary 27435 added [[Category:ৰাজশাহী]] using [[WP:HC|HotCat]] 645594 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country | name = পুণ্ড্ৰবৰ্ধন | image_map = Ancient Political Divisions.jpg | common_name = পুণ্ড্ৰবৰ্ধন | era = [[তাম্ৰ যুগ]]<br/> [[লৌহ যুগ]] | government_type = [[ৰাজতন্ত্ৰ]] | year_start = অজ্ঞাত (?~1280 BCE) | year_end = অজ্ঞাত (?~300 BCE) | s2 = মহাজনপদ, জনপদ | capital = [[মহাস্থানগড়|পুণ্ড্ৰনগৰ]]<br/> [[Bangarh|কোটিৱৰ্ষ]] (বিষয়া বা বিভাগৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ)<ref>{{cite web|url=https://en.banglapedia.org/index.php/Kotivarsa#:~:text=The%20visayapati%20was%20helped%20in,representation%20in%20the%20local%20government|title=Kotivarsha|publisher=[[Banglapedia]]|last =Ghosh|first=Suchandra|access-date=20 March 2025}}</ref> | common_languages = [[সংস্কৃত]], [[পালি]], [[প্ৰাকৃত]] | religion = [[ঐতিহাসিক বৈদিক ধৰ্ম]] <br /> [[ভদ্ৰবাহু|জৈন ধৰ্ম]] <br/> [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] | today = [[বাংলাদেশ]]<br/> [[ভাৰত]] ([[পশ্চিম দিনাজপুৰ জিলা]], [[পশ্চিম বংগ]]) }} '''পুণ্ড্ৰবৰ্ধন''' বা পুন্দ্ৰ ৰাজ্য ভাৰত উপমহাদেশৰ বংগ অঞ্চলত অৱস্থিত লৌহ যুগৰ ভাৰতৰ এখন প্ৰাচীন ৰাজ্য আছিল আৰু ইয়াৰ ভূ-খণ্ড বৰ্তমানৰ ৰাজশাহীৰ কিছু অংশ আৰু বাংলাদেশৰ ৰংপুৰ সংমণ্ডলৰ কিছু অংশৰ লগতে ভাৰতৰ পশ্চিম বংগৰ পশ্চিম দিনাজপুৰ জিলাকো সামৰি লৈছিল।<ref name = "Hossain">{{cite book |last1=Hossain |first1=Md. Mosharraf |title=Mahasthan: Anecdote to History |year=2006 |publisher=Dibyaprakash |pages=69, 73 |isbn=984-483-245-4}}</ref><ref name = "Banglapedia">{{cite web | url = https://en.banglapedia.org/index.php?title=Pundravardhana | title = Pundravardhana| access-date = 10 November 2007 | last = Ghosh | first = Suchandra | work = Banglapedia | publisher = Asiatic Society of Bangladesh}}</ref><ref name = "RCMajumdar">{{Cite book |last=Majumdar |first=R. C. |author-link=R. C. Majumdar |title=History of Ancient Bengal |url=https://archive.org/details/dli.bengal.10689.13287/page/n63/mode/1up |year=1971 |location=Calcutta |publisher=G. Bharadwaj & Co |oclc=428554 |page=13}}</ref> উত্তৰ বাংলাদেশৰ [[বগ্ৰা জিলা]]ৰ [[মহাস্থানগড়]]ত তেতিয়াৰ পুণ্ড্ৰনগৰ (পুন্দ্ৰ নগৰ) নামেৰে জনাজাত ৰাজ্যখনৰ ৰাজধানী আছিল। ==ভৌগোলিক পৰিচয়== পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ প্ৰাচীন ৰাজধানী [[মহাস্থানগড়]] বগ্ৰাৰপৰা ১১ কিলোমিটাৰ উত্তৰে বগ্ৰা-ৰংপুৰ ঘাইপথত অৱস্থিত, য'ত জাহাজঘাট আৰু ছাইট মিউজিয়ামলৈ যোৱা এটা উপ পথ (দুৰ্গৰ প্ৰাচীৰৰ পূব দিশৰ কাষেৰে ১.৫ কিলোমিটাৰ) আছে।<ref name = "Hossain 1">Hossain, Md. Mosharraf, pp. 14–15.</ref> ==পৌৰাণিক সাহিত্যত উল্লেখ== ===বালিৰ ঘৰুৱা জীৱন=== [[মহাভাৰত]] (I.104.53–54) আৰু পৌৰাণিক সাহিত্য অনুসৰি পুণ্ড্ৰৰ নাম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু বালি ৰজাৰ পুত্ৰ ৰাজকুমাৰ পুণ্ড্ৰৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল। সন্তানহীন বালিয়ে ঋষি [[দীৰ্ঘতমা]]ক পুত্ৰৰ হোৱাৰ বৰ দিবলৈ অনুৰোধ কৰিলে। এই ঋষিয়ে পত্নী ৰাণী [[সুদেষ্ণা]]ৰ যোগেদি পাঁচটা পুত্ৰ সন্তান জন্ম দিয়া বুলি কোৱা হয়। ৰাজকুমাৰসকলৰ নাম আছিল অংগ, বংগ, কলিংগ, পুণ্ড্ৰ আৰু সুমহা।<ref name=vayu>{{cite book|title=Cultural History from the Vāyu Purāna|year=1946|publisher=Motilal Banarsidass Pub.|pages=46|url=https://books.google.com/books?id=Jmnm-smZm6oC&pg=PA46 |author=Devendrakumar Rajaram Patil|isbn=9788120820852}}</ref><ref name=enHindu>{{cite book|title=Encyclopaedia of the Hindu World, Volume 1|year=1992|publisher=Concept Publishing Company|url=https://books.google.com/books?id=w9pmo51lRnYC&q=Bali+Kalinga+Vanga&pg=PA18|author=Gaṅgā Rām Garg|isbn=9788170223740 |pages=18–20}}</ref> ===কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ আৰু তাৰ পিছৰ পৰিণতি=== মহাভাৰতৰ সভা পৰ্ব (দ্বিতীয় গ্ৰন্থ, ২৭ অধ্যায়) অনুসৰি পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণকাৰী হিচাপে লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল আৰু কৌৰৱৰ পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল। কিন্তু পাণ্ডুৰ অধীনত কুৰু ৰাজ্যৰ হাতত পৰাস্ত হৈছিল। কিন্তু যুদ্ধৰ পিছত কুৰুসকলে গ্ৰহণ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা বিভিন্ন বংশৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধৰ পিছৰ অৰ্জুনে সামৰিক অভিযান চলোৱালৈকে ই স্বশাসিত হৈ আছিল।{{cn}} খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩০০ চনৰ আশে-পাশে এই ৰাজ্য ভংগ হয়। পিছলৈ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪৫ চনৰপৰা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪০ চনৰ ভিতৰত নন্দ সাম্ৰাজ্যই এই ভূমি দখল কৰে।<ref>{{Cite web |last=Bangladesh |first=Asiatic Society of |title="PUNDRANAGARA: AN EMPORIUM OF NORTH BENGAL" |url=https://www.bmri.org.uk/articles/PUNDRANAGARA.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20230611154156/https://www.bmri.org.uk/articles/PUNDRANAGARA.pdf |archive-date=2023-06-11 |access-date=2026-03-07 |website=www.bmri.org.uk}}</ref> [[নন্দ সাম্ৰাজ্য]] ( মৌৰ্যসকলৰ পূৰ্বসূৰী) পতনৰ পিছতো মৌৰ্য যুগত (নন্দ সাম্ৰাজ্যৰ উত্তৰাধিকাৰী) পুণ্ড্ৰৰ নিয়ন্ত্ৰণত থাকিল। ৫ম শতিকাৰ কিংবদন্তি গ্ৰন্থ [[অশোকবাদন]] অনুসৰি মৌৰ্য সম্ৰাট অশোকে তাত থকা এজন অবৌদ্ধ ধৰ্মই নিৰ্গ্ৰন্থ জ্ঞানীপুত্ৰ(মহাবীৰ)ৰ চৰণত [[গৌতম বুদ্ধ]]ই প্ৰণাম কৰা এখন ছবি অংকন কৰাৰ পাছত পুণ্ড্ৰবৰ্ধনত থকা সকলো অজিৱিক (ভাৰতীয় দৰ্শনৰ নাষ্টিক বা "হেটেৰ'ডক্স" বিদ্যালয়ৰ অনুগামী)ক হত্যা কৰাৰ নিৰ্দেশ জাৰি কৰিছিল। এই আদেশৰ ফলত [[আজিৱিকা সম্প্ৰদায়]]ৰ প্ৰায় ১৮,০০০ অনুগামীক মৃত্যুদণ্ড দিয়া বুলি কোৱা হয়।<ref name="John1989">{{cite book | author=John S. Strong | author-link = John S. Strong | title=The Legend of King Aśoka: A Study and Translation of the Aśokāvadāna | url=https://books.google.com/books?id=Kp9uaQTQ8h8C&pg=PA232 | access-date=30 October 2012 | year=1989 | publisher=Motilal Banarsidass Publ. | isbn=978-81-208-0616-0 | pages=232}}</ref><ref name="Beni2010">{{cite book | author=Beni Madhab Barua | title=The Ajivikas | url=https://archive.org/details/ajivikas00barurich | access-date=30 October 2012 | date=5 May 2010 | publisher=General Books | isbn=978-1-152-74433-2 | pages=[https://archive.org/details/ajivikas00barurich/page/68 68]–69}}</ref> [[কে টি এছ চাৰাও]] আৰু [[বেনিমাধব বৰুৱা]]ৰ মতে, অশোকে প্ৰতিদ্বন্দ্বী সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত কৰা অত্যাচাৰৰ কাহিনীবোৰ সাম্প্ৰদায়িক অপপ্ৰচাৰৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা স্পষ্ট ৰচনা যেন লাগে।<ref name="Steven2010">{{cite book | editor=Steven L. Danver |editor-link=Steven L. Danver | title=Popular Controversies in World History: Investigating History's Intriguing Questions: Investigating History's Intriguing Questions | url=https://books.google.com/books?id=slVobUjdzGMC&pg=RA1-PA99 | access-date=23 May 2013 | date=22 December 2010 | publisher=ABC-CLIO | isbn=978-1-59884-078-0 | pages=99}}</ref><ref name="LePhuoc2010">{{cite book | author=Le Phuoc | title=Buddhist Architecture | url=https://books.google.com/books?id=9jb364g4BvoC&pg=PA32 | access-date=23 May 2013 | date=March 2010 | publisher=Grafikol | isbn=978-0-9844043-0-8 | pages=32}}</ref><ref>{{cite book | author=Benimadhab Barua | author-link=Benimadhab Barua | title=The Ajivikas | url=https://archive.org/details/ajivikas00barurich | access-date=30 October 2012 | date=5 May 2010 | publisher=[[University of Calcutta]] | isbn=978-1-152-74433-2 | pages=[https://archive.org/details/ajivikas00barurich/page/68 68]–69}}</ref> অশোকৰ নিজৰ শিলালিপি [[বাৰাবৰ গুহা]]ত তেওঁৰ উদাৰ অনুদান আৰু [[আজিৱিকা সম্প্ৰদায়|অজিৱিক]]সকলৰ পৃষ্ঠপোষকতা লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |author=Nayanjot Lahiri |title=Ashoka in Ancient India |url=https://books.google.com/books?id=bJ_XCgAAQBAJ&pg=PR37 |year=2015 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-05777-7 |page=37}}</ref> ==ইতিহাস== ===প্ৰতিষ্ঠা=== প্ৰথমতে পুণ্ড্ৰ ৰাজ্যক সাধাৰণতে কেৱল ‘পুণ্ড্ৰ’ বুলি জনা গৈছিল। পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য কেতিয়া প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল সেই সঠিক সময় আজিও সঠিকভাৱে নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাই। কিন্তু বৈদিক লোকসকলে তেওঁলোকৰ আগমনৰ পিছত ভাৰতত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা দেখা প্ৰথম ৰাজ্যসমূহৰ ভিতৰত এখন আছিল "পুণ্ড্ৰ।" পুণ্ড্ৰ ৰাজ্য আৰু পুণ্ড্ৰৰ প্ৰথম উল্লেখ ঐত ব্ৰাহ্মণত পোৱা যায়। তাত প্ৰাচীন ভাৰতৰ "পুণ্ড্ৰ"ক অনাৰ্য জাতি বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু অন্ধ্ৰ, শৱৰ, পুলিন্দ আৰু মুটিভৰ ভাতৃ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। কিন্তু ৰজা বালিৰ পুত্ৰসকলক অনাৰ্য আৰু আৰ্য জাতিৰ মিশ্ৰণ বুলি ভবা হৈছিল, বিশেষকৈ পুণ্ড্ৰক।<ref>Early North Bengal : From Pundravardhana to Varendra c.400 BCE-1150 CE by Ranjusri Ghosh</ref>{{pn|date=March 2026}} ===নামকৰণ=== পুণ্ড্ৰ নামৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে কেইবাটাও তত্ত্ব আছে। এটা তত্ত্ব অনুসৰি পুণ্ড্ৰ নামটো পাণ্ডুৰোগৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে। পুণ্ড্ৰক্ষেত্ৰ (পুণ্ড্ৰভূমি)ৰ অধিকাংশ লোক এই ৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল। আন এটা তত্ত্ব অনুসৰি পুণ্ড্ৰ হৈছে একপ্ৰকাৰৰ তামোল। আৰু য’ত এই তামোলৰ খেতি প্ৰচুৰ পৰিমাণে হ’বলৈ আৰম্ভ কৰিছিল, তাতেই ইয়াৰ নাম ৰখা হৈছিল আৰু ইয়াক পুণ্ড্ৰদেশ বা পুণ্ড্ৰভূমি বুলি জনা গৈছিল। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব সপ্তম-৮ম শতিকাত পোৱা বৈদিক গ্ৰন্থ অনুসৰি পুণ্ড্ৰসকল [[গণ্ডকী নদী]]ৰ পূব দিশত বাস কৰা এটা অনাৰ্য জনগোষ্ঠী আছিল। খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ মহাভাৰতেও এই তথ্যৰ সমৰ্থন কৰে। কোৱা হৈছিল যে "পুণ্ড্ৰ"সকলে বাস কৰা ভূমিৰ নাম পুণ্ড্ৰ।<ref name="Banglapedia" /> ===সংস্কৃতি=== বংগৰ আটাইতকৈ পুৰণি শিলালিপি মৌৰ্য বংগৰ মহাস্থানগড় ব্ৰাহ্মী শিলালিপি খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে, ইয়াত প্ৰাচীন পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ বাসিন্দাসকলক "সম্ভাংগাইয়া" বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।{{cn}} তাত বিতৰ্ক হৈছিল কোন ধৰ্মৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা তাত আছিল যদিও মন কৰিবলগীয়া যে পুণ্ড্ৰত বহুত্ববাদৰ সমাজ আছিল। বহুতে দাবী কৰে যে তেওঁলোক আদিতে বৌদ্ধ বা জৈন ধৰ্ম আছিল। য'ত আনসকলে যুক্তি দিয়ে যে তেওঁলোক হিন্দু আছিল যিসকল বেছিভাগেই শিৱ আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ ভক্ত আছিল..<ref>{{Cite web |title=মহাস্থান ব্ৰাহ্মী লিপি - বাংলাপিডিয়া |url=https://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%AE%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%BE%E0%A6%A8_%E0%A6%AC%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A7%80_%E0%A6%B2%E0%A6%BF%E0%A6%AA%E0%A6%BF |archive-url=https://web.archive.org/web/20250814083513/https://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%AE%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%BE%E0%A6%A8_%E0%A6%AC%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A7%80_%E0%A6%B2%E0%A6%BF%E0%A6%AA%E0%A6%BF |archive-date=2025-08-14 |access-date=2026-03-07 |website=bn.banglapedia.org |language=bn}}</ref><ref>{{Cite news |last=bazar |first=Ananda |date=5 October 2024 |title=প্ৰাচীন বাঙালিৰ সূত্ৰ খুঁজেই ধ্ৰুপদী স্বীকৃতি এল বাংলাৰ |url=https://www.anandabazar.com/amp/west-bengal/how-bengali-language-got-its-classical-language-tag/cid/1550903}}</ref> এই অঞ্চলৰ এজন উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি আছিল [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ আধ্যাত্মিক গুৰু জৈন আচাৰ্য [[ভদ্ৰবাহু]], যিজনৰ জন্ম হৈছিল পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ এটা ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত।<ref>{{cite book|last1=Majumdar|first1=R.C.|title=History of Ancient Bengal|date=1971|publisher=G.Bharadwaj & Co.|location=Calcutta|page=12 & 13|edition=1971}}</ref> চীনা ভ্ৰমণকাৰী [[হিউৱেন-চাং|হিউৱেন ছাঙে]] ৬৩৯–৪৫ চনত পুণ্ড্ৰবৰ্ধন অঞ্চললৈ যাত্ৰা কৰিছিল। তেওঁ কাজাংগলাৰপৰা কামপূৰা হৈ পুণ্ড্ৰবৰ্ধনলৈ যাত্ৰা কৰে। [[হিউৱেন-চাং|হিউৱেন ছাঙে]] তাত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ স্পষ্ট বৰ্ণনা দিছিল। পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ বিষয়ে তলত দিয়া উক্তি<ref>{{Cite web |title=RBSI - Hiuen Tsang's (Xuanzang) Pilgrimage Route from China to India and return. Source: Murshidabad.net Travels in India: Xuanzang left Adinapur, which had few Buddhist monks, but many stupas and monast |url=https://www.rarebooksocietyofindia.org/postDetail.php?id=196174216674_10151407389516675#:~:text=In%20637,%20Xuanzang%20set%20out,-monks,%20whom%20he%20praised. |access-date=2026-03-07 |website=www.rarebooksocietyofindia.org |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260307170420/https://www.wisdomlib.org/history/essay/jain-remains-of-ancient-bengal/d/doc1150008.html|archive-date=7 March 2026}}</ref><ref>{{Cite web |title=Xuanzang's 7th Century Bengal Journey|url=https://www.scribd.com/document/975761485/Hiuen-Tsang#:~:text=It%20is%20explicitly%20mentioned%20in,Samatata. |access-date=2026-03-07 |website=www.scribd.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212011926/https://www.rarebooksocietyofindia.org/postDetail.php?id=196174216674_10151407389516675|archive-date=12 February 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=www.wisdomlib.org |date=2022-12-18 |title=Jainism in ancient Bengal according to the travel account of Xuanzang |url=https://www.wisdomlib.org/history/essay/jain-remains-of-ancient-bengal/d/doc1150008.html |access-date=2026-03-07 |website=www.wisdomlib.org |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260307165943/https://www.scribd.com/document/975761485/Hiuen-Tsang|archive-date=7 March 2026}}</ref>: {{Cquote|"২০টা বৌদ্ধ মঠ আৰু ৩০০০ৰো অধিক সন্ন্যাসীয়ে "মহাযান আৰু হিনায়ন" বিদ্যালয় অনুসৰণ কৰিছিল; মন্দিৰৰ সংখ্যা আছিল ১০০ আৰু বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ অনুগামী বিস্তৃত আছিল, দিগম্বৰ নিৰ্গ্ৰন্থৰ সংখ্যা আছিল অগণন।" }} অৰ্থাৎ পুণ্ড্ৰৰ জৈন ধৰ্ম আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মৰ উৎপত্তি তাতেই আছিল। ===আৱিষ্কাৰ=== [[মহাস্থানগড়]]ৰ ধ্বংসাৱশেষ আৱিষ্কাৰ আৰু চিনাক্তকৰণত কেইবাজনো ব্যক্তিয়ে অৰিহণা যোগাইছিল। ১৮০৮ চনত মহাস্থানগড়ৰ স্থান আৰু ভ্ৰমণ কৰা প্ৰথম ইউৰোপীয় এফ বুকানান হেমিল্টন, চি জে অ’ডনেল, ই ভি ৱেষ্টমেকট, আৰু তাৰপিছত বেভেৰিজে। আলেকজেণ্ডাৰ কানিংহামে প্ৰথমে এই স্থানক পুণ্ড্ৰবৰ্ধনৰ ৰাজধানী বুলি চিনাক্ত কৰিছিল। ১৮৮৯ চনত তেওঁ এই স্থান ভ্ৰমণ কৰে।<ref name = "Hossain 2">Hossain, Md. Mosharraf, pp. 16–19</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] [[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] a4d6yf51dta926n03300ittaiyltadx 14 140336 645549 2026-10-16T14:43:59Z Kandarpajit Kallol 6257 Created blank page 645549 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 645550 645549 2026-10-16T14:44:10Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:ভাষা]] using [[WP:HC|HotCat]] 645550 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:ভাষা]] n7qpuloblz9whv6ygers6l6zjp5cqsh 14 140337 645561 2026-10-16T14:54:18Z Kandarpajit Kallol 6257 নতুন পৃষ্ঠা: [[শ্ৰেণী:লিপি]] 645561 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:লিপি]] cnkwt86kh5x6jeeo5cy6qvbarv009pq 0 140338 645609 2026-10-16T15:18:36Z Pranamikaadhikary 27435 পৃষ্ঠা [[ৰাজশ্বাহী ৰেচম]]ৰ পৰা [[ৰাজশাহী ৰেচম]]লৈ Pranamikaadhikaryয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Misspelled title 645609 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ৰাজশাহী ৰেচম]] btuugjz5y3xkvob06ysvefh11l1zb7r 1 140339 645611 2026-10-16T15:18:36Z Pranamikaadhikary 27435 পৃষ্ঠা [[বাৰ্তা:ৰাজশ্বাহী ৰেচম]]ৰ পৰা [[বাৰ্তা:ৰাজশাহী ৰেচম]]লৈ Pranamikaadhikaryয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Misspelled title 645611 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[বাৰ্তা:ৰাজশাহী ৰেচম]] asvyxwoo42cj69u1qxcwewihhlvg7w9 0 140340 645628 2026-10-16T17:18:21Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645628 wikitext text/x-wiki পানিহাৰ পাব্লিক লাইব্ৰেৰী হৈছে বাংলাদেশৰ ৰাজশাহীৰ গোদাগৰী উপজিলাৰ এক দুৰ্গম গাঁও পানীহাৰত ব্যক্তিগত পদক্ষেপৰ জৰিয়তে প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰাজহুৱা পুথিভঁৰাল। ১৯৪৫ চনত দানবীৰ এনাটুল্লাহ মাষ্টৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। বৰ্তমান এই পুথিভঁৰালটোত ৭ হাজাৰৰো অধিক গ্ৰন্থ আছে। প্ৰাথমিক জীৱন এনায়েতুল্লাহৰ পিতৃ এজন খেতিয়ক আছিল, যাৰ পঢ়া-শুনাৰ পিয়াহ আছিল। তেওঁ পুত্ৰক ১৩১৮ বাংলা বৰ্ষত (প্ৰায় ১৯১১ খ্ৰীষ্টাব্দ) মুৰ্ছিদাবাদৰ নবাব বাহাদূৰ ইনষ্টিটিউতলৈ পঠিয়াইছিল, তেওঁ নবাব বাহাদূৰ হাইস্কুলৰ পুথিভঁৰালৰ সদস্য আছিল। তাত নিয়মীয়া পাঠক হিচাপে তেওঁৰ কিতাপৰ প্ৰতি গভীৰ মোহ গঢ় লৈ উঠিছিল, যাৰ ফলত তেওঁক নিজৰ গাঁৱতে পুথিভঁৰালৰ পৰিকল্পনা কৰিবলৈ অনুপ্ৰাণিত হৈছিল।[1] কেৰিয়াৰ গৃহ চহৰলৈ উভতি অহাৰ পাছত তেওঁ আইহাই গাঁৱত এখন বিদ্যালয় স্থাপন কৰে, য'ত তেওঁ কলকাতাৰপৰা কিতাপ আনিছিল। পুথিভঁৰাল প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ উদ্দেশ্যেৰে তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে অপাঠ্যপুথি সংগ্ৰহ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ১৯৪৫ চনৰ ভিতৰত তেওঁ স্থানীয় গাঁৱৰ লোকসকলৰ সহায়ত এটা সামান্য সংগ্ৰহ আহৰণ কৰি বোকা ঘৰ এটাত পুথিভঁৰাল স্থাপন কৰে।[2][3] প্ৰায় একে সময়তে তেওঁৰ সহপাঠী সাগৰম মাঝি অঞ্চলটোৰপৰা বিধানসভাৰ সদস্য হিচাপে নিৰ্বাচিত হয় আৰু এনাতুল্লাক পুথিভঁৰালটোৰ উন্নয়নত সহায় কৰে। ১৯৫৮ চনত এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে পানীহাৰ ৰাজহুৱা পুথিভঁৰাল হিচাপে চৰকাৰী স্বীকৃতি লাভ কৰে।[1][4] সংগ্ৰহ পুথিভঁৰালটোত ৭ হাজাৰৰো অধিক গ্ৰন্থ ৰখা হৈছে। কিন্তু সঠিক সংৰক্ষণৰ অভাৱৰ বাবে ৭,৫০০ৰো অধিক কিতাপৰ ক্ষতি হৈছে।[1][5] l5w78ejk3cpy0lt7ht820k79jzo7rxa 645629 645628 2026-10-16T17:19:05Z Pranamikaadhikary 27435 +[[শ্ৰেণী:পুথিভঁৰাল]]; +[[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] using [[WP:HC|HotCat]] 645629 wikitext text/x-wiki পানিহাৰ পাব্লিক লাইব্ৰেৰী হৈছে বাংলাদেশৰ ৰাজশাহীৰ গোদাগৰী উপজিলাৰ এক দুৰ্গম গাঁও পানীহাৰত ব্যক্তিগত পদক্ষেপৰ জৰিয়তে প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰাজহুৱা পুথিভঁৰাল। ১৯৪৫ চনত দানবীৰ এনাটুল্লাহ মাষ্টৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। বৰ্তমান এই পুথিভঁৰালটোত ৭ হাজাৰৰো অধিক গ্ৰন্থ আছে। প্ৰাথমিক জীৱন এনায়েতুল্লাহৰ পিতৃ এজন খেতিয়ক আছিল, যাৰ পঢ়া-শুনাৰ পিয়াহ আছিল। তেওঁ পুত্ৰক ১৩১৮ বাংলা বৰ্ষত (প্ৰায় ১৯১১ খ্ৰীষ্টাব্দ) মুৰ্ছিদাবাদৰ নবাব বাহাদূৰ ইনষ্টিটিউতলৈ পঠিয়াইছিল, তেওঁ নবাব বাহাদূৰ হাইস্কুলৰ পুথিভঁৰালৰ সদস্য আছিল। তাত নিয়মীয়া পাঠক হিচাপে তেওঁৰ কিতাপৰ প্ৰতি গভীৰ মোহ গঢ় লৈ উঠিছিল, যাৰ ফলত তেওঁক নিজৰ গাঁৱতে পুথিভঁৰালৰ পৰিকল্পনা কৰিবলৈ অনুপ্ৰাণিত হৈছিল।[1] কেৰিয়াৰ গৃহ চহৰলৈ উভতি অহাৰ পাছত তেওঁ আইহাই গাঁৱত এখন বিদ্যালয় স্থাপন কৰে, য'ত তেওঁ কলকাতাৰপৰা কিতাপ আনিছিল। পুথিভঁৰাল প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ উদ্দেশ্যেৰে তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে অপাঠ্যপুথি সংগ্ৰহ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ১৯৪৫ চনৰ ভিতৰত তেওঁ স্থানীয় গাঁৱৰ লোকসকলৰ সহায়ত এটা সামান্য সংগ্ৰহ আহৰণ কৰি বোকা ঘৰ এটাত পুথিভঁৰাল স্থাপন কৰে।[2][3] প্ৰায় একে সময়তে তেওঁৰ সহপাঠী সাগৰম মাঝি অঞ্চলটোৰপৰা বিধানসভাৰ সদস্য হিচাপে নিৰ্বাচিত হয় আৰু এনাতুল্লাক পুথিভঁৰালটোৰ উন্নয়নত সহায় কৰে। ১৯৫৮ চনত এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে পানীহাৰ ৰাজহুৱা পুথিভঁৰাল হিচাপে চৰকাৰী স্বীকৃতি লাভ কৰে।[1][4] সংগ্ৰহ পুথিভঁৰালটোত ৭ হাজাৰৰো অধিক গ্ৰন্থ ৰখা হৈছে। কিন্তু সঠিক সংৰক্ষণৰ অভাৱৰ বাবে ৭,৫০০ৰো অধিক কিতাপৰ ক্ষতি হৈছে।[1][5] [[শ্ৰেণী:পুথিভঁৰাল]] [[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] ssa018kmjxm30ex409yf443srihiclp 645630 645629 2026-10-16T17:19:21Z Pranamikaadhikary 27435 645630 wikitext text/x-wiki পানিহাৰ পাব্লিক লাইব্ৰেৰী হৈছে বাংলাদেশৰ ৰাজশাহীৰ গোদাগৰী উপজিলাৰ এক দুৰ্গম গাঁও পানীহাৰত ব্যক্তিগত পদক্ষেপৰ জৰিয়তে প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰাজহুৱা পুথিভঁৰাল। ১৯৪৫ চনত দানবীৰ এনাটুল্লাহ মাষ্টৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। বৰ্তমান এই পুথিভঁৰালটোত ৭ হাজাৰৰো অধিক গ্ৰন্থ আছে। প্ৰাথমিক জীৱন এনায়েতুল্লাহৰ পিতৃ এজন খেতিয়ক আছিল, যাৰ পঢ়া-শুনাৰ পিয়াহ আছিল। তেওঁ পুত্ৰক ১৩১৮ বাংলা বৰ্ষত (প্ৰায় ১৯১১ খ্ৰীষ্টাব্দ) মুৰ্ছিদাবাদৰ নবাব বাহাদূৰ ইনষ্টিটিউতলৈ পঠিয়াইছিল, তেওঁ নবাব বাহাদূৰ হাইস্কুলৰ পুথিভঁৰালৰ সদস্য আছিল। তাত নিয়মীয়া পাঠক হিচাপে তেওঁৰ কিতাপৰ প্ৰতি গভীৰ মোহ গঢ় লৈ উঠিছিল, যাৰ ফলত তেওঁক নিজৰ গাঁৱতে পুথিভঁৰালৰ পৰিকল্পনা কৰিবলৈ অনুপ্ৰাণিত হৈছিল।[1] কেৰিয়াৰ গৃহ চহৰলৈ উভতি অহাৰ পাছত তেওঁ আইহাই গাঁৱত এখন বিদ্যালয় স্থাপন কৰে, য'ত তেওঁ কলকাতাৰপৰা কিতাপ আনিছিল। পুথিভঁৰাল প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ উদ্দেশ্যেৰে তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে অপাঠ্যপুথি সংগ্ৰহ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ১৯৪৫ চনৰ ভিতৰত তেওঁ স্থানীয় গাঁৱৰ লোকসকলৰ সহায়ত এটা সামান্য সংগ্ৰহ আহৰণ কৰি বোকা ঘৰ এটাত পুথিভঁৰাল স্থাপন কৰে।[2][3] প্ৰায় একে সময়তে তেওঁৰ সহপাঠী সাগৰম মাঝি অঞ্চলটোৰপৰা বিধানসভাৰ সদস্য হিচাপে নিৰ্বাচিত হয় আৰু এনাতুল্লাক পুথিভঁৰালটোৰ উন্নয়নত সহায় কৰে। ১৯৫৮ চনত এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে পানীহাৰ ৰাজহুৱা পুথিভঁৰাল হিচাপে চৰকাৰী স্বীকৃতি লাভ কৰে।[1][4] সংগ্ৰহ পুথিভঁৰালটোত ৭ হাজাৰৰো অধিক গ্ৰন্থ ৰখা হৈছে। কিন্তু সঠিক সংৰক্ষণৰ অভাৱৰ বাবে ৭,৫০০ৰো অধিক কিতাপৰ ক্ষতি হৈছে।[1][5] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পুথিভঁৰাল]] [[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] htpigazzzgtnfwtugqp4fvac1ri5x4o 645631 645630 2026-10-16T17:19:56Z Pranamikaadhikary 27435 645631 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = Panihar Public Library | image = A room of Panihar Public Library.jpg | image_border = | image_size = | image_alt = | caption = One of the rooms of the library | map = | map_size = | map_alt = | map_caption = | abbreviation = | former_name = | formation = {{Start date and age|1945}} | logo = | extinction = | type = | status = [[Public Library]] | purpose = | headquarters = | location = Panihar, Godagari, Rajshahi | coordinates = <!-- Coordinates of location using a coordinates template --> | region_served = [[Bangladesh]] | num_members = | language = [[Bengali language|Bangla]] | leader_title = | leader_name = | main_organ = | parent_organization = [[Department of Public Libraries]] | affiliations = | num_staff = | remarks = }} পানিহাৰ পাব্লিক লাইব্ৰেৰী হৈছে বাংলাদেশৰ ৰাজশাহীৰ গোদাগৰী উপজিলাৰ এক দুৰ্গম গাঁও পানীহাৰত ব্যক্তিগত পদক্ষেপৰ জৰিয়তে প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰাজহুৱা পুথিভঁৰাল। ১৯৪৫ চনত দানবীৰ এনাটুল্লাহ মাষ্টৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। বৰ্তমান এই পুথিভঁৰালটোত ৭ হাজাৰৰো অধিক গ্ৰন্থ আছে। প্ৰাথমিক জীৱন এনায়েতুল্লাহৰ পিতৃ এজন খেতিয়ক আছিল, যাৰ পঢ়া-শুনাৰ পিয়াহ আছিল। তেওঁ পুত্ৰক ১৩১৮ বাংলা বৰ্ষত (প্ৰায় ১৯১১ খ্ৰীষ্টাব্দ) মুৰ্ছিদাবাদৰ নবাব বাহাদূৰ ইনষ্টিটিউতলৈ পঠিয়াইছিল, তেওঁ নবাব বাহাদূৰ হাইস্কুলৰ পুথিভঁৰালৰ সদস্য আছিল। তাত নিয়মীয়া পাঠক হিচাপে তেওঁৰ কিতাপৰ প্ৰতি গভীৰ মোহ গঢ় লৈ উঠিছিল, যাৰ ফলত তেওঁক নিজৰ গাঁৱতে পুথিভঁৰালৰ পৰিকল্পনা কৰিবলৈ অনুপ্ৰাণিত হৈছিল।[1] কেৰিয়াৰ গৃহ চহৰলৈ উভতি অহাৰ পাছত তেওঁ আইহাই গাঁৱত এখন বিদ্যালয় স্থাপন কৰে, য'ত তেওঁ কলকাতাৰপৰা কিতাপ আনিছিল। পুথিভঁৰাল প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ উদ্দেশ্যেৰে তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে অপাঠ্যপুথি সংগ্ৰহ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ১৯৪৫ চনৰ ভিতৰত তেওঁ স্থানীয় গাঁৱৰ লোকসকলৰ সহায়ত এটা সামান্য সংগ্ৰহ আহৰণ কৰি বোকা ঘৰ এটাত পুথিভঁৰাল স্থাপন কৰে।[2][3] প্ৰায় একে সময়তে তেওঁৰ সহপাঠী সাগৰম মাঝি অঞ্চলটোৰপৰা বিধানসভাৰ সদস্য হিচাপে নিৰ্বাচিত হয় আৰু এনাতুল্লাক পুথিভঁৰালটোৰ উন্নয়নত সহায় কৰে। ১৯৫৮ চনত এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে পানীহাৰ ৰাজহুৱা পুথিভঁৰাল হিচাপে চৰকাৰী স্বীকৃতি লাভ কৰে।[1][4] সংগ্ৰহ পুথিভঁৰালটোত ৭ হাজাৰৰো অধিক গ্ৰন্থ ৰখা হৈছে। কিন্তু সঠিক সংৰক্ষণৰ অভাৱৰ বাবে ৭,৫০০ৰো অধিক কিতাপৰ ক্ষতি হৈছে।[1][5] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পুথিভঁৰাল]] [[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] oycm4adghsd25899ap482p3ttal0nxq 645632 645631 2026-10-16T17:21:48Z Pranamikaadhikary 27435 645632 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = পানিহাৰ পাব্লিক লাইব্ৰেৰী | image = A room of Panihar Public Library.jpg | image_border = | image_size = | image_alt = | caption = পানিহাৰ পাব্লিক লাইব্ৰেৰীৰ এটা কোঠা | map = | map_size = | map_alt = | map_caption = | abbreviation = | former_name = | formation = {{Start date and age|1945}} | logo = | extinction = | type = | status = [[ৰাজহুৱা পুথিভঁৰাল]] | purpose = | headquarters = | location = পানিহাৰ, গোদাগৰী, ৰাজশাহী | coordinates = <!-- Coordinates of location using a coordinates template --> | region_served = [[বাংলাদেশ]] | num_members = | language = [[বাংলা ভাষা|বাংলা]] | leader_title = | leader_name = | main_organ = | parent_organization = [[ৰাজহুৱা পুথিভঁৰাল বিভাগ]] | affiliations = | num_staff = | remarks = }} পানিহাৰ পাব্লিক লাইব্ৰেৰী হৈছে বাংলাদেশৰ ৰাজশাহীৰ গোদাগৰী উপজিলাৰ এক দুৰ্গম গাঁও পানীহাৰত ব্যক্তিগত পদক্ষেপৰ জৰিয়তে প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰাজহুৱা পুথিভঁৰাল। ১৯৪৫ চনত দানবীৰ এনাটুল্লাহ মাষ্টৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। বৰ্তমান এই পুথিভঁৰালটোত ৭ হাজাৰৰো অধিক গ্ৰন্থ আছে। প্ৰাথমিক জীৱন এনায়েতুল্লাহৰ পিতৃ এজন খেতিয়ক আছিল, যাৰ পঢ়া-শুনাৰ পিয়াহ আছিল। তেওঁ পুত্ৰক ১৩১৮ বাংলা বৰ্ষত (প্ৰায় ১৯১১ খ্ৰীষ্টাব্দ) মুৰ্ছিদাবাদৰ নবাব বাহাদূৰ ইনষ্টিটিউতলৈ পঠিয়াইছিল, তেওঁ নবাব বাহাদূৰ হাইস্কুলৰ পুথিভঁৰালৰ সদস্য আছিল। তাত নিয়মীয়া পাঠক হিচাপে তেওঁৰ কিতাপৰ প্ৰতি গভীৰ মোহ গঢ় লৈ উঠিছিল, যাৰ ফলত তেওঁক নিজৰ গাঁৱতে পুথিভঁৰালৰ পৰিকল্পনা কৰিবলৈ অনুপ্ৰাণিত হৈছিল।[1] কেৰিয়াৰ গৃহ চহৰলৈ উভতি অহাৰ পাছত তেওঁ আইহাই গাঁৱত এখন বিদ্যালয় স্থাপন কৰে, য'ত তেওঁ কলকাতাৰপৰা কিতাপ আনিছিল। পুথিভঁৰাল প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ উদ্দেশ্যেৰে তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে অপাঠ্যপুথি সংগ্ৰহ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ১৯৪৫ চনৰ ভিতৰত তেওঁ স্থানীয় গাঁৱৰ লোকসকলৰ সহায়ত এটা সামান্য সংগ্ৰহ আহৰণ কৰি বোকা ঘৰ এটাত পুথিভঁৰাল স্থাপন কৰে।[2][3] প্ৰায় একে সময়তে তেওঁৰ সহপাঠী সাগৰম মাঝি অঞ্চলটোৰপৰা বিধানসভাৰ সদস্য হিচাপে নিৰ্বাচিত হয় আৰু এনাতুল্লাক পুথিভঁৰালটোৰ উন্নয়নত সহায় কৰে। ১৯৫৮ চনত এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে পানীহাৰ ৰাজহুৱা পুথিভঁৰাল হিচাপে চৰকাৰী স্বীকৃতি লাভ কৰে।[1][4] সংগ্ৰহ পুথিভঁৰালটোত ৭ হাজাৰৰো অধিক গ্ৰন্থ ৰখা হৈছে। কিন্তু সঠিক সংৰক্ষণৰ অভাৱৰ বাবে ৭,৫০০ৰো অধিক কিতাপৰ ক্ষতি হৈছে।[1][5] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পুথিভঁৰাল]] [[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] 210zdr18oxtf02hrull6qcpg9lyo5ld 645633 645632 2026-10-16T17:27:41Z Pranamikaadhikary 27435 645633 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = পানিহাৰ পাব্লিক লাইব্ৰেৰী | image = A room of Panihar Public Library.jpg | image_border = | image_size = | image_alt = | caption = পানিহাৰ পাব্লিক লাইব্ৰেৰীৰ এটা কোঠা | map = | map_size = | map_alt = | map_caption = | abbreviation = | former_name = | formation = {{Start date and age|1945}} | logo = | extinction = | type = | status = [[ৰাজহুৱা পুথিভঁৰাল]] | purpose = | headquarters = | location = পানিহাৰ, গোদাগৰী, ৰাজশাহী | coordinates = <!-- Coordinates of location using a coordinates template --> | region_served = [[বাংলাদেশ]] | num_members = | language = [[বাংলা ভাষা|বাংলা]] | leader_title = | leader_name = | main_organ = | parent_organization = [[ৰাজহুৱা পুথিভঁৰাল বিভাগ]] | affiliations = | num_staff = | remarks = }} '''পানিহাৰ পাব্লিক লাইব্ৰেৰী''' [[বাংলাদেশ]]ৰ [[ৰাজশাহী]]ৰ গোদাগৰী উপজিলাৰ এক দুৰ্গম গাঁও পানীহাৰত ব্যক্তিগত পদক্ষেপৰ জৰিয়তে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এক ৰাজহুৱা পুথিভঁৰাল। ১৯৪৫ চনত দানবীৰ এনাটুল্লাহ মাষ্টৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। বৰ্তমান এই পুথিভঁৰালটোত ৭ হাজাৰৰো অধিক গ্ৰন্থ আছে। ==প্ৰাথমিক জীৱন== এনায়েতুল্লাহৰ পিতৃ এজন খেতিয়ক আছিল, যাৰ পঢ়া-শুনাৰ বৰ হেঁপাহ আছিল। তেওঁ পুত্ৰক ১৩১৮ বাংলা বৰ্ষত (প্ৰায় ১৯১১ খ্ৰীষ্টাব্দ) মুৰ্ছিদাবাদৰ নবাব বাহাদূৰ ইনষ্টিটিউটলৈ পঠিয়াইছিল, তেওঁ নবাব বাহাদূৰ হাইস্কুলৰ পুথিভঁৰালৰ সদস্য আছিল। তাত নিয়মীয়া পাঠক হিচাপে তেওঁৰ কিতাপৰ প্ৰতি গভীৰ মোহ গঢ় লৈ উঠিছিল, যাৰ ফলত তেওঁক নিজৰ গাঁৱতে পুথিভঁৰালৰ পৰিকল্পনা কৰিবলৈ অনুপ্ৰাণিত হৈছিল।<ref name="star">{{Cite news |last=Mahfuz |first=Emran |date=2022-11-10 |title=Panihar Public Library: A heritage in ruins |url=https://www.thedailystar.net/daily-star-books/news/panihar-public-library-heritage-ruins-3164821 |archive-url=https://archive.today/20250826032953/https://www.thedailystar.net/daily-star-books/news/panihar-public-library-heritage-ruins-3164821 |archive-date=2025-08-26 |access-date=2025-08-26 |work=The Daily Star |language=en}}</ref> ==কেৰিয়াৰ== গৃহ চহৰলৈ উভতি অহাৰ পাছত তেওঁ আইহাই গাঁৱত এখন বিদ্যালয় স্থাপন কৰে আৰু তালৈ তেওঁ কলকাতাৰপৰা কিতাপ আনিছিল। পুথিভঁৰাল প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ উদ্দেশ্যেৰে তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে পাঠ্যপুথিৰ বাহিৰে গ্ৰন্থ সংগ্ৰহ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ১৯৪৫ চনৰ ভিতৰত তেওঁ স্থানীয় গাঁৱৰ লোকসকলৰ সহায়ত এটা সামান্য সংগ্ৰহ আহৰণ কৰি মাটিৰ ঘৰ এটাত পুথিভঁৰাল স্থাপন কৰে।<ref name="obs">{{Cite news |title=Panihar Library gets new building |url=https://www.observerbd.com/news/134149 |archive-url=https://archive.today/20250826033600/https://www.observerbd.com/news.php?id=134149 |archive-date=2025-08-26 |access-date=2025-08-26 |work=The Daily Observer}}</ref><ref>{{Cite news |date=March 20, 2023 |script-title=bn:নিবন্ধন পাচ্ছে সেই পানিহার পাবলিক লাইব্রেরি |url=https://www.dhakapost.com/country/181334 |access-date=2025-09-07 |work=Dhaka Post |language=bn}}</ref> প্ৰায় একে সময়তে তেওঁৰ সহপাঠী সাগৰম মাঝি অঞ্চলটোৰপৰা বিধানসভাৰ সদস্য হিচাপে নিৰ্বাচিত হয় আৰু এনাতুল্লাক পুথিভঁৰালটোৰ উন্নয়নত সহায় কৰে। ১৯৫৮ চনত এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে পানিহাৰ ৰাজহুৱা পুথিভঁৰাল হিচাপে চৰকাৰী স্বীকৃতি লাভ কৰে।<ref name="star" /><ref name="jana">{{Cite news |date=July 18, 2025 |script-title=bn:মাটির ঘরে জ্ঞানের ভাণ্ডার |url=https://www.dailyjanakantha.com/different-news/news/834507 |archive-url=https://archive.today/wip/NfM9K |archive-date=September 7, 2025 |access-date=September 7, 2025 |work=Daily Janakantha |language=bn}}</ref> ==সংগ্ৰহ== পুথিভঁৰালটোত ৭ হাজাৰৰো অধিক গ্ৰন্থ ৰখা হৈছে। কিন্তু সঠিক সংৰক্ষণৰ অভাৱৰ বাবে অধিকাংশ কিতাপৰ ক্ষতি হৈছে।<ref name="star" /><ref>{{Cite news |date=2016-06-14 |title='Panihar Library', a tale of 70 years |url=https://dailyasianage.com/news/21856/panihar-library-a-tale-of-70-years |access-date=2025-08-26 |work=The Asian Age |language=en}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পুথিভঁৰাল]] [[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] 82qa60tyeh1mknrcf0d0lht221w249f 0 140341 645635 2026-10-16T17:32:54Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645635 wikitext text/x-wiki '''ৰাজশাহী পুথিভঁৰাল''' ৰাজশাহীৰ এটা ৰাজহুৱা পুথিভঁৰাল আৰু বাংলাদেশৰ অন্যতম পুৰণি পুথিভঁৰাল। ==ইতিহাস== ৰাজশাহী ৰাজহুৱা পুথিভঁৰাল আননাদ নাথ ৰায়ে ১৮৬৬ চনত আননাদ নাথ পুথিভঁৰাল হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰে। আননদ নাথ ৰায় আছিল নাটোৰৰ ৰজা। ১৮৮৪ চনত পুথিভঁৰালটোৰ নাম সলনি কৰি ৰাজশাহী ৰাজহুৱা পুথিভঁৰাল কৰা হয়। পুথিভঁৰালটো ৰাজা চন্দ্ৰ নাথ ৰায়ৰ পিতৃ ৰাজা আনন্দ নাথ ৰায়ৰ মৃত্যুৰ পাছত সহযোগিতা আগবঢ়ায়। ১৮৮৪ চনৰপৰা ১৯২৫ চনত মৃত্যুৰ আগলৈকে ৰাজা প্ৰমোদনাথ ৰায়ে পুথিভঁৰালৰ অধ্যক্ষতা কৰে। ১৯২৫ চনৰপৰা ১৯৪২ চনলৈ এই পুথিভঁৰালটোৰ অধ্যক্ষতা আছিল কুমাৰ শৰতকুমাৰ সত্যজিৎ। ১৯৪২ চনৰপৰা ১৯৪৩ চনলৈ এই পুথিভঁৰালটোৰ অধ্যক্ষ আছিল নাটৰেৰ ৰজা যোগীন্দনাথ ৰায়। ১৯৪৩ চনৰপৰা ১৯৫২ চনলৈ দীঘপটীয়াৰ ৰজা বাবু কিশোৰী মোহন চৌধুৰীয়ে অধ্যক্ষতা কৰিছিল। ভাৰত বিভাজনৰ পিছত পুথিভঁৰালটোৰ বহু পৃষ্ঠপোষক ভাৰতলৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ বাবে এই পুথিভঁৰালটোৰ অৱনতি ঘটে।[1] ১৯৫২ চনৰপৰা এই পুথিভঁৰালটো ৰাজশাহী জিলাৰ জিলা উপায়ুক্তই পৰিচালনা কৰি আহিছে। ১৯৭১ চনত বাংলাদেশ মুক্তি যুদ্ধৰ সময়ত এই পুথিভঁৰালটোৱে নিজৰ অভিলেখ আৰু বহুতো কিতাপ আৰু আচ-বাব হেৰুৱাই পেলায়। বাংলাদেশৰ স্বাধীনতাৰ পিছত গ্ৰন্থসমূহৰ তালিকা এখন তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। এই পুথিভঁৰালটোত ৩৫ হাজাৰৰো অধিক কিতাপ আছে।[1] ২০১৭ চনত ৰাজশাহী চহৰ নিগমে ভাৰত চৰকাৰৰ আৰ্থিক সাহায্যৰে পুথিভঁৰালটো সংস্কাৰ কৰাৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে।[2] ১৩০বছৰীয়া ভৱনটো ভাঙি তাৰ ঠাইত একেবাৰে নতুন পুথিভঁৰাল ভৱন নিৰ্মাণ কৰাৰ পৰিকল্পনাই সেই সময়ত বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল।[3] ২০২৬ চনৰ ৯ মাৰ্চত পুথিভঁৰালটোৰ নতুন ভৱনটো উদ্বোধন কৰা হয়।[4] ==তথ্যসূত্ৰ== 1to6ardg0wzpu1aeu6nty4d38gh3w37 645636 645635 2026-10-16T17:33:53Z Pranamikaadhikary 27435 +[[শ্ৰেণী:পুথিভঁৰাল]]; +[[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] using [[WP:HC|HotCat]] 645636 wikitext text/x-wiki '''ৰাজশাহী পুথিভঁৰাল''' ৰাজশাহীৰ এটা ৰাজহুৱা পুথিভঁৰাল আৰু বাংলাদেশৰ অন্যতম পুৰণি পুথিভঁৰাল। ==ইতিহাস== ৰাজশাহী ৰাজহুৱা পুথিভঁৰাল আননাদ নাথ ৰায়ে ১৮৬৬ চনত আননাদ নাথ পুথিভঁৰাল হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰে। আননদ নাথ ৰায় আছিল নাটোৰৰ ৰজা। ১৮৮৪ চনত পুথিভঁৰালটোৰ নাম সলনি কৰি ৰাজশাহী ৰাজহুৱা পুথিভঁৰাল কৰা হয়। পুথিভঁৰালটো ৰাজা চন্দ্ৰ নাথ ৰায়ৰ পিতৃ ৰাজা আনন্দ নাথ ৰায়ৰ মৃত্যুৰ পাছত সহযোগিতা আগবঢ়ায়। ১৮৮৪ চনৰপৰা ১৯২৫ চনত মৃত্যুৰ আগলৈকে ৰাজা প্ৰমোদনাথ ৰায়ে পুথিভঁৰালৰ অধ্যক্ষতা কৰে। ১৯২৫ চনৰপৰা ১৯৪২ চনলৈ এই পুথিভঁৰালটোৰ অধ্যক্ষতা আছিল কুমাৰ শৰতকুমাৰ সত্যজিৎ। ১৯৪২ চনৰপৰা ১৯৪৩ চনলৈ এই পুথিভঁৰালটোৰ অধ্যক্ষ আছিল নাটৰেৰ ৰজা যোগীন্দনাথ ৰায়। ১৯৪৩ চনৰপৰা ১৯৫২ চনলৈ দীঘপটীয়াৰ ৰজা বাবু কিশোৰী মোহন চৌধুৰীয়ে অধ্যক্ষতা কৰিছিল। ভাৰত বিভাজনৰ পিছত পুথিভঁৰালটোৰ বহু পৃষ্ঠপোষক ভাৰতলৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ বাবে এই পুথিভঁৰালটোৰ অৱনতি ঘটে।[1] ১৯৫২ চনৰপৰা এই পুথিভঁৰালটো ৰাজশাহী জিলাৰ জিলা উপায়ুক্তই পৰিচালনা কৰি আহিছে। ১৯৭১ চনত বাংলাদেশ মুক্তি যুদ্ধৰ সময়ত এই পুথিভঁৰালটোৱে নিজৰ অভিলেখ আৰু বহুতো কিতাপ আৰু আচ-বাব হেৰুৱাই পেলায়। বাংলাদেশৰ স্বাধীনতাৰ পিছত গ্ৰন্থসমূহৰ তালিকা এখন তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। এই পুথিভঁৰালটোত ৩৫ হাজাৰৰো অধিক কিতাপ আছে।[1] ২০১৭ চনত ৰাজশাহী চহৰ নিগমে ভাৰত চৰকাৰৰ আৰ্থিক সাহায্যৰে পুথিভঁৰালটো সংস্কাৰ কৰাৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে।[2] ১৩০বছৰীয়া ভৱনটো ভাঙি তাৰ ঠাইত একেবাৰে নতুন পুথিভঁৰাল ভৱন নিৰ্মাণ কৰাৰ পৰিকল্পনাই সেই সময়ত বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল।[3] ২০২৬ চনৰ ৯ মাৰ্চত পুথিভঁৰালটোৰ নতুন ভৱনটো উদ্বোধন কৰা হয়।[4] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পুথিভঁৰাল]] [[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] lq7zjh60oxwvsogsttem2f8dzppq6r9 645637 645636 2026-10-16T17:35:43Z Pranamikaadhikary 27435 /* ইতিহাস */ 645637 wikitext text/x-wiki '''ৰাজশাহী পুথিভঁৰাল''' ৰাজশাহীৰ এটা ৰাজহুৱা পুথিভঁৰাল আৰু বাংলাদেশৰ অন্যতম পুৰণি পুথিভঁৰাল। ==ইতিহাস== ৰাজশাহী ৰাজহুৱা পুথিভঁৰাল আননাদ নাথ ৰায়ে ১৮৬৬ চনত আননাদ নাথ পুথিভঁৰাল হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰে। আননদ নাথ ৰায় আছিল নাটোৰৰ ৰজা। ১৮৮৪ চনত পুথিভঁৰালটোৰ নাম সলনি কৰি ৰাজশাহী ৰাজহুৱা পুথিভঁৰাল কৰা হয়। পুথিভঁৰালটো ৰাজা চন্দ্ৰ নাথ ৰায়ৰ পিতৃ ৰাজা আনন্দ নাথ ৰায়ৰ মৃত্যুৰ পাছত সহযোগিতা আগবঢ়ায়। ১৮৮৪ চনৰপৰা ১৯২৫ চনত মৃত্যুৰ আগলৈকে ৰাজা প্ৰমোদনাথ ৰায়ে পুথিভঁৰালৰ অধ্যক্ষতা কৰে। ১৯২৫ চনৰপৰা ১৯৪২ চনলৈ এই পুথিভঁৰালটোৰ অধ্যক্ষতা আছিল কুমাৰ শৰতকুমাৰ সত্যজিৎ। ১৯৪২ চনৰপৰা ১৯৪৩ চনলৈ এই পুথিভঁৰালটোৰ অধ্যক্ষ আছিল নাটৰেৰ ৰজা যোগীন্দনাথ ৰায়। ১৯৪৩ চনৰপৰা ১৯৫২ চনলৈ দীঘপটীয়াৰ ৰজা বাবু কিশোৰী মোহন চৌধুৰীয়ে অধ্যক্ষতা কৰিছিল। ভাৰত বিভাজনৰ পিছত পুথিভঁৰালটোৰ বহু পৃষ্ঠপোষক ভাৰতলৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ বাবে এই পুথিভঁৰালটোৰ অৱনতি ঘটে।<ref name="rpl">{{cite web |title=Rajshahi Public Library |url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Rajshahi_Public_Library |website=Banglapedia |publisher=Asiatic Society of Bangladesh |access-date=25 November 2018 |archive-date=25 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125115620/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Rajshahi_Public_Library |url-status=live}}</ref> ১৯৫২ চনৰপৰা এই পুথিভঁৰালটো ৰাজশাহী জিলাৰ জিলা উপায়ুক্তই পৰিচালনা কৰি আহিছে। ১৯৭১ চনত বাংলাদেশ মুক্তি যুদ্ধৰ সময়ত এই পুথিভঁৰালটোৱে নিজৰ অভিলেখ আৰু বহুতো কিতাপ আৰু আচ-বাব হেৰুৱাই পেলায়। বাংলাদেশৰ স্বাধীনতাৰ পিছত গ্ৰন্থসমূহৰ তালিকা এখন তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। এই পুথিভঁৰালটোত ৩৫ হাজাৰৰো অধিক কিতাপ আছে।<ref name="rpl" /> ২০১৭ চনত ৰাজশাহী চহৰ নিগমে ভাৰত চৰকাৰৰ আৰ্থিক সাহায্যৰে পুথিভঁৰালটো সংস্কাৰ কৰাৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite news |url=http://www.daily-sun.com/printversion/details/257231/Public-library-in-Rajshahi-to-get-facelift |title=Public library in Rajshahi to get facelift |work=Daily Sun |access-date=25 November 2018}}</ref> ১৩০বছৰীয়া ভৱনটো ভাঙি তাৰ ঠাইত একেবাৰে নতুন পুথিভঁৰাল ভৱন নিৰ্মাণ কৰাৰ পৰিকল্পনাই সেই সময়ত বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল।<ref>{{Cite news |url=http://www.theindependentbd.com/post/115614 |title=130-year-old Rajshahi library bldg awaits demolition |work=The Independent |location=Dhaka |access-date=2018-11-25 |archive-date=2018-11-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125115720/http://www.theindependentbd.com/post/115614 |url-status=live}}</ref> ২০২৬ চনৰ ৯ মাৰ্চত পুথিভঁৰালটোৰ নতুন ভৱনটো উদ্বোধন কৰা হয়।<ref name="bss">{{Cite web |title=New building of Rajshahi Public Library inaugurated {{!}} District |url=https://www.bssnews.net/district/367202 |access-date=2026-05-22 |website=BSS}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পুথিভঁৰাল]] [[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] neavsjvj0b0kqrcx69x313e6p8jm9bc 645638 645637 2026-10-16T17:36:17Z Pranamikaadhikary 27435 645638 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization |name = Rajshahi Public Library |image = Rajshahi General Library 01.jpg |image_border = |image_size = |image_alt = |caption = One of the oldest libraries in Rajshahi. That was formerly known as Rajshahi Sadharon Pustakaloy. In 1975 it has been changed to Rajshahi Public Library. |map = |map_size = |map_alt = |map_caption = |abbreviation = |formation = {{Start date and age|1884}} |extinction = |type = |status = |purpose = |headquarters = [[Rajshahi]], Bangladesh |location = |coordinates = <!-- Coordinates of location using a coordinates template --> |region_served = Bangladesh |num_members = |language = Bengali |leader_title = |leader_name = |main_organ = |parent_organization = |affiliations = |num_staff = |num_volunteers = |budget = |website = |remarks = }} '''ৰাজশাহী পুথিভঁৰাল''' ৰাজশাহীৰ এটা ৰাজহুৱা পুথিভঁৰাল আৰু বাংলাদেশৰ অন্যতম পুৰণি পুথিভঁৰাল। ==ইতিহাস== ৰাজশাহী ৰাজহুৱা পুথিভঁৰাল আননাদ নাথ ৰায়ে ১৮৬৬ চনত আননাদ নাথ পুথিভঁৰাল হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰে। আননদ নাথ ৰায় আছিল নাটোৰৰ ৰজা। ১৮৮৪ চনত পুথিভঁৰালটোৰ নাম সলনি কৰি ৰাজশাহী ৰাজহুৱা পুথিভঁৰাল কৰা হয়। পুথিভঁৰালটো ৰাজা চন্দ্ৰ নাথ ৰায়ৰ পিতৃ ৰাজা আনন্দ নাথ ৰায়ৰ মৃত্যুৰ পাছত সহযোগিতা আগবঢ়ায়। ১৮৮৪ চনৰপৰা ১৯২৫ চনত মৃত্যুৰ আগলৈকে ৰাজা প্ৰমোদনাথ ৰায়ে পুথিভঁৰালৰ অধ্যক্ষতা কৰে। ১৯২৫ চনৰপৰা ১৯৪২ চনলৈ এই পুথিভঁৰালটোৰ অধ্যক্ষতা আছিল কুমাৰ শৰতকুমাৰ সত্যজিৎ। ১৯৪২ চনৰপৰা ১৯৪৩ চনলৈ এই পুথিভঁৰালটোৰ অধ্যক্ষ আছিল নাটৰেৰ ৰজা যোগীন্দনাথ ৰায়। ১৯৪৩ চনৰপৰা ১৯৫২ চনলৈ দীঘপটীয়াৰ ৰজা বাবু কিশোৰী মোহন চৌধুৰীয়ে অধ্যক্ষতা কৰিছিল। ভাৰত বিভাজনৰ পিছত পুথিভঁৰালটোৰ বহু পৃষ্ঠপোষক ভাৰতলৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ বাবে এই পুথিভঁৰালটোৰ অৱনতি ঘটে।<ref name="rpl">{{cite web |title=Rajshahi Public Library |url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Rajshahi_Public_Library |website=Banglapedia |publisher=Asiatic Society of Bangladesh |access-date=25 November 2018 |archive-date=25 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125115620/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Rajshahi_Public_Library |url-status=live}}</ref> ১৯৫২ চনৰপৰা এই পুথিভঁৰালটো ৰাজশাহী জিলাৰ জিলা উপায়ুক্তই পৰিচালনা কৰি আহিছে। ১৯৭১ চনত বাংলাদেশ মুক্তি যুদ্ধৰ সময়ত এই পুথিভঁৰালটোৱে নিজৰ অভিলেখ আৰু বহুতো কিতাপ আৰু আচ-বাব হেৰুৱাই পেলায়। বাংলাদেশৰ স্বাধীনতাৰ পিছত গ্ৰন্থসমূহৰ তালিকা এখন তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। এই পুথিভঁৰালটোত ৩৫ হাজাৰৰো অধিক কিতাপ আছে।<ref name="rpl" /> ২০১৭ চনত ৰাজশাহী চহৰ নিগমে ভাৰত চৰকাৰৰ আৰ্থিক সাহায্যৰে পুথিভঁৰালটো সংস্কাৰ কৰাৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite news |url=http://www.daily-sun.com/printversion/details/257231/Public-library-in-Rajshahi-to-get-facelift |title=Public library in Rajshahi to get facelift |work=Daily Sun |access-date=25 November 2018}}</ref> ১৩০বছৰীয়া ভৱনটো ভাঙি তাৰ ঠাইত একেবাৰে নতুন পুথিভঁৰাল ভৱন নিৰ্মাণ কৰাৰ পৰিকল্পনাই সেই সময়ত বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল।<ref>{{Cite news |url=http://www.theindependentbd.com/post/115614 |title=130-year-old Rajshahi library bldg awaits demolition |work=The Independent |location=Dhaka |access-date=2018-11-25 |archive-date=2018-11-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125115720/http://www.theindependentbd.com/post/115614 |url-status=live}}</ref> ২০২৬ চনৰ ৯ মাৰ্চত পুথিভঁৰালটোৰ নতুন ভৱনটো উদ্বোধন কৰা হয়।<ref name="bss">{{Cite web |title=New building of Rajshahi Public Library inaugurated {{!}} District |url=https://www.bssnews.net/district/367202 |access-date=2026-05-22 |website=BSS}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পুথিভঁৰাল]] [[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] akv1z4s5pvh63raakpjhbt438h7vct9 645639 645638 2026-10-16T17:37:47Z Pranamikaadhikary 27435 645639 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization |name = ৰাজশাহী ৰাজহুৱা পুথিভঁৰাল |image = Rajshahi General Library 01.jpg |image_border = |image_size = |image_alt = |caption = ৰাজশাহীৰ অন্যতম পুৰণি পুথিভঁৰাল। সেইটো পূৰ্বতে ৰাজশাহী সাধাৰন পুস্তকালয় নামেৰে জনাজাত আছিল। ১৯৭৫ চনত ইয়াক ৰাজশাহী ৰাজহুৱা পুথিভঁৰাললৈ সলনি কৰা হৈছে। |map = |map_size = |map_alt = |map_caption = |abbreviation = |formation = {{Start date and age|1884}} |extinction = |type = |status = |purpose = |headquarters = [[ৰাজশাহী]], বাংলাদেশ |location = |coordinates = <!-- Coordinates of location using a coordinates template --> |region_served = বাংলাদেশ |num_members = |language = বাংলা ভাষা |leader_title = |leader_name = |main_organ = |parent_organization = |affiliations = |num_staff = |num_volunteers = |budget = |website = |remarks = }} '''ৰাজশাহী পুথিভঁৰাল''' ৰাজশাহীৰ এটা ৰাজহুৱা পুথিভঁৰাল আৰু বাংলাদেশৰ অন্যতম পুৰণি পুথিভঁৰাল। ==ইতিহাস== ৰাজশাহী ৰাজহুৱা পুথিভঁৰাল আননাদ নাথ ৰায়ে ১৮৬৬ চনত আননাদ নাথ পুথিভঁৰাল হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰে। আননদ নাথ ৰায় আছিল নাটোৰৰ ৰজা। ১৮৮৪ চনত পুথিভঁৰালটোৰ নাম সলনি কৰি ৰাজশাহী ৰাজহুৱা পুথিভঁৰাল কৰা হয়। পুথিভঁৰালটো ৰাজা চন্দ্ৰ নাথ ৰায়ৰ পিতৃ ৰাজা আনন্দ নাথ ৰায়ৰ মৃত্যুৰ পাছত সহযোগিতা আগবঢ়ায়। ১৮৮৪ চনৰপৰা ১৯২৫ চনত মৃত্যুৰ আগলৈকে ৰাজা প্ৰমোদনাথ ৰায়ে পুথিভঁৰালৰ অধ্যক্ষতা কৰে। ১৯২৫ চনৰপৰা ১৯৪২ চনলৈ এই পুথিভঁৰালটোৰ অধ্যক্ষতা আছিল কুমাৰ শৰতকুমাৰ সত্যজিৎ। ১৯৪২ চনৰপৰা ১৯৪৩ চনলৈ এই পুথিভঁৰালটোৰ অধ্যক্ষ আছিল নাটৰেৰ ৰজা যোগীন্দনাথ ৰায়। ১৯৪৩ চনৰপৰা ১৯৫২ চনলৈ দীঘপটীয়াৰ ৰজা বাবু কিশোৰী মোহন চৌধুৰীয়ে অধ্যক্ষতা কৰিছিল। ভাৰত বিভাজনৰ পিছত পুথিভঁৰালটোৰ বহু পৃষ্ঠপোষক ভাৰতলৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ বাবে এই পুথিভঁৰালটোৰ অৱনতি ঘটে।<ref name="rpl">{{cite web |title=Rajshahi Public Library |url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Rajshahi_Public_Library |website=Banglapedia |publisher=Asiatic Society of Bangladesh |access-date=25 November 2018 |archive-date=25 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125115620/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Rajshahi_Public_Library |url-status=live}}</ref> ১৯৫২ চনৰপৰা এই পুথিভঁৰালটো ৰাজশাহী জিলাৰ জিলা উপায়ুক্তই পৰিচালনা কৰি আহিছে। ১৯৭১ চনত বাংলাদেশ মুক্তি যুদ্ধৰ সময়ত এই পুথিভঁৰালটোৱে নিজৰ অভিলেখ আৰু বহুতো কিতাপ আৰু আচ-বাব হেৰুৱাই পেলায়। বাংলাদেশৰ স্বাধীনতাৰ পিছত গ্ৰন্থসমূহৰ তালিকা এখন তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। এই পুথিভঁৰালটোত ৩৫ হাজাৰৰো অধিক কিতাপ আছে।<ref name="rpl" /> ২০১৭ চনত ৰাজশাহী চহৰ নিগমে ভাৰত চৰকাৰৰ আৰ্থিক সাহায্যৰে পুথিভঁৰালটো সংস্কাৰ কৰাৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite news |url=http://www.daily-sun.com/printversion/details/257231/Public-library-in-Rajshahi-to-get-facelift |title=Public library in Rajshahi to get facelift |work=Daily Sun |access-date=25 November 2018}}</ref> ১৩০বছৰীয়া ভৱনটো ভাঙি তাৰ ঠাইত একেবাৰে নতুন পুথিভঁৰাল ভৱন নিৰ্মাণ কৰাৰ পৰিকল্পনাই সেই সময়ত বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল।<ref>{{Cite news |url=http://www.theindependentbd.com/post/115614 |title=130-year-old Rajshahi library bldg awaits demolition |work=The Independent |location=Dhaka |access-date=2018-11-25 |archive-date=2018-11-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125115720/http://www.theindependentbd.com/post/115614 |url-status=live}}</ref> ২০২৬ চনৰ ৯ মাৰ্চত পুথিভঁৰালটোৰ নতুন ভৱনটো উদ্বোধন কৰা হয়।<ref name="bss">{{Cite web |title=New building of Rajshahi Public Library inaugurated {{!}} District |url=https://www.bssnews.net/district/367202 |access-date=2026-05-22 |website=BSS}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পুথিভঁৰাল]] [[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] dutc0h2ihqbx04779utnlrd8hdizz1v 0 140342 645644 2026-10-16T17:54:25Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645644 wikitext text/x-wiki '''পহেলা ফাল্গুন''' বা পয়লা ফাল্গুন [[বাংলাদেশ]]ৰ বাংলা মাহৰ ফাল্গুনৰ বসন্ত মাহৰ প্ৰথম দিনটোত পালন কৰা এটা উৎসৱ।[1] ১৯৯১ চনত ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সূক্ষ্ম কলা অনুষদৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে এই উদ্‌যাপন আৰম্ভ কৰে।[2] ২০১৯ চনৰ আগতে গ্ৰেগ'ৰিয়ান কেলেণ্ডাৰত ফালগুনৰ প্ৰথম দিনটো ১৩ ফেব্ৰুৱাৰীত পৰে; [3] অৱশ্যে ২০২০ চনৰপৰা বাংলাদেশী কেলেণ্ডাৰৰ সংশোধনৰ বাবে দেশৰ ভেলেণ্টাইন ডে'ৰ লগত সংগতি ৰাখি ১৪ ফেব্ৰুৱাৰীত পহেলা ফাল্গুন পালন কৰা হয়।[4] ৰাষ্ট্ৰীয় বসন্ত উদ্‌যাপন পৰিষদৰ উদ্যোগত এই অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰা হয়। পুৱা পৰম্পৰাগত বাংলাদেশী সংগীতৰ কোৰাছেৰে উদ্‌যাপনৰ আৰম্ভণি হয়। আজিৰ দিনটোত মানুহে শাৰী আৰু পাঞ্জাবী আদি ৰঙীন পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক পৰিধান কৰা দেখা যায়। কিছুমান যুৱতীয়েও বেংগল, টিপ আৰু ফুলৰ অলংকাৰ পিন্ধিবলৈ পছন্দ কৰে।[5] ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== বাংলা ভাষাত পহেলাৰ অৰ্থ হৈছে ‘প্ৰথম’ আৰু ‘ফাল্গুন’ হৈছে বাংলা পঞ্জিকাৰ একাদশ মাহ। ==তথ্যসূত্ৰ== a11r2ye0kccencux4z0u3yml8chzz3u 645645 645644 2026-10-16T17:55:51Z Pranamikaadhikary 27435 645645 wikitext text/x-wiki [[File:Celebrating pahela falgun in Bangladesh 33.jpg|thumb|ৰঙা আৰু হালধীয়া [[শাৰী]] পিন্ধা মহিলাই পহেলা ফাল্গুন উৎসৱত নাচি আছে]] '''পহেলা ফাল্গুন''' বা পয়লা ফাল্গুন [[বাংলাদেশ]]ৰ বাংলা মাহৰ ফাল্গুনৰ বসন্ত মাহৰ প্ৰথম দিনটোত পালন কৰা এটা উৎসৱ।[1] ১৯৯১ চনত ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সূক্ষ্ম কলা অনুষদৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে এই উদ্‌যাপন আৰম্ভ কৰে।[2] ২০১৯ চনৰ আগতে গ্ৰেগ'ৰিয়ান কেলেণ্ডাৰত ফালগুনৰ প্ৰথম দিনটো ১৩ ফেব্ৰুৱাৰীত পৰে; [3] অৱশ্যে ২০২০ চনৰপৰা বাংলাদেশী কেলেণ্ডাৰৰ সংশোধনৰ বাবে দেশৰ ভেলেণ্টাইন ডে'ৰ লগত সংগতি ৰাখি ১৪ ফেব্ৰুৱাৰীত পহেলা ফাল্গুন পালন কৰা হয়।[4] ৰাষ্ট্ৰীয় বসন্ত উদ্‌যাপন পৰিষদৰ উদ্যোগত এই অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰা হয়। পুৱা পৰম্পৰাগত বাংলাদেশী সংগীতৰ কোৰাছেৰে উদ্‌যাপনৰ আৰম্ভণি হয়। আজিৰ দিনটোত মানুহে শাৰী আৰু পাঞ্জাবী আদি ৰঙীন পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক পৰিধান কৰা দেখা যায়। কিছুমান যুৱতীয়েও বেংগল, টিপ আৰু ফুলৰ অলংকাৰ পিন্ধিবলৈ পছন্দ কৰে।[5] ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== বাংলা ভাষাত পহেলাৰ অৰ্থ হৈছে ‘প্ৰথম’ আৰু ‘ফাল্গুন’ হৈছে বাংলা পঞ্জিকাৰ একাদশ মাহ। ==তথ্যসূত্ৰ== a05ysmx3tr7ehqqfrao4cytnkf4wkua 645646 645645 2026-10-16T17:58:59Z Pranamikaadhikary 27435 645646 wikitext text/x-wiki [[File:Celebrating pahela falgun in Bangladesh 33.jpg|thumb|ৰঙা আৰু হালধীয়া [[শাৰী]] পিন্ধা মহিলাই পহেলা ফাল্গুন উৎসৱত নাচি আছে]] '''পহেলা ফাল্গুন''' বা পয়লা ফাল্গুন [[বাংলাদেশ]]ৰ বাংলা মাহৰ ফাল্গুনৰ বসন্ত মাহৰ প্ৰথম দিনটোত পালন কৰা এটা উৎসৱ।<ref name="history">{{cite news|title=Pohela Falgun celebrated |url=http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=174151/ |newspaper=The Daily Star |date=14 February 2011}}</ref> ১৯৯১ চনত ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সূক্ষ্ম কলা অনুষদৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে এই উদ্‌যাপন আৰম্ভ কৰে।<ref>{{Cite news|url=http://www.thedailystar.net/frontpage/falgun-celebration-how-it-all-began-1360324|title=Falgun Fest at DU: How it all began|date=13 February 2017|work=The Daily Star|access-date=2017-04-19|language=en}}</ref> ২০১৯ চনৰ আগতে গ্ৰেগ'ৰিয়ান কেলেণ্ডাৰত ফাল্গুনৰ প্ৰথম দিনটো ১৩ ফেব্ৰুৱাৰীত পৰে;<ref>{{cite web|url=http://www.nepcal.com/date_conv.php |title=Nepali Date Converter |publisher=banned-books.info |access-date=2013-06-21}}</ref> অৱশ্যে ২০২০ চনৰপৰা বাংলাদেশী কেলেণ্ডাৰৰ সংশোধনৰ বাবে দেশৰ ভেলেণ্টাইন ডে'ৰ লগত সংগতি ৰাখি ১৪ ফেব্ৰুৱাৰীত পহেলা ফাল্গুন পালন কৰা হয়।<ref>[https://archive.dhakatribune.com/bangladesh/2020/02/10/pohela-falgun-to-be-celebrated-on-valentine-s-day Pohela Falgun to be celebrated on Valentine's Day, Dhaka Tribune, 10 February 2020]</ref> ৰাষ্ট্ৰীয় বসন্ত উদ্‌যাপন পৰিষদৰ উদ্যোগত এই অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰা হয়। পুৱা পৰম্পৰাগত বাংলাদেশী সংগীতৰ কোৰাছেৰে উদ্‌যাপনৰ আৰম্ভণি হয়। আজিৰ দিনটোত মানুহে শাৰী আৰু পাঞ্জাবী আদি ৰঙীন পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক পৰিধান কৰা দেখা যায়। কিছুমান যুৱতীয়েও বেংগল, টিপ আৰু ফুলৰ অলংকাৰ পিন্ধিবলৈ পছন্দ কৰে।<ref>{{cite web|title=কাল পহেলা ফাল্গুন, বসন্তের সঙ্গে ভালোবাসার দিন|url=https://www.kalerkantho.com/online/lifestyle/2026/02/13/1647415|website=[[Kaler Kantho]]|date=13 February 2026|language=bn}}</ref> ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== বাংলা ভাষাত পহেলাৰ অৰ্থ হৈছে ‘প্ৰথম’ আৰু ‘ফাল্গুন’ হৈছে বাংলা পঞ্জিকাৰ একাদশ মাহ। ==তথ্যসূত্ৰ== ql1hjtbtt23csaeh6es0ligmnml9iv2 645647 645646 2026-10-16T17:59:10Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645647 wikitext text/x-wiki [[File:Celebrating pahela falgun in Bangladesh 33.jpg|thumb|ৰঙা আৰু হালধীয়া [[শাৰী]] পিন্ধা মহিলাই পহেলা ফাল্গুন উৎসৱত নাচি আছে]] '''পহেলা ফাল্গুন''' বা পয়লা ফাল্গুন [[বাংলাদেশ]]ৰ বাংলা মাহৰ ফাল্গুনৰ বসন্ত মাহৰ প্ৰথম দিনটোত পালন কৰা এটা উৎসৱ।<ref name="history">{{cite news|title=Pohela Falgun celebrated |url=http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=174151/ |newspaper=The Daily Star |date=14 February 2011}}</ref> ১৯৯১ চনত ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সূক্ষ্ম কলা অনুষদৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে এই উদ্‌যাপন আৰম্ভ কৰে।<ref>{{Cite news|url=http://www.thedailystar.net/frontpage/falgun-celebration-how-it-all-began-1360324|title=Falgun Fest at DU: How it all began|date=13 February 2017|work=The Daily Star|access-date=2017-04-19|language=en}}</ref> ২০১৯ চনৰ আগতে গ্ৰেগ'ৰিয়ান কেলেণ্ডাৰত ফাল্গুনৰ প্ৰথম দিনটো ১৩ ফেব্ৰুৱাৰীত পৰে; <ref>{{cite web|url=http://www.nepcal.com/date_conv.php |title=Nepali Date Converter |publisher=banned-books.info |access-date=2013-06-21}}</ref> অৱশ্যে ২০২০ চনৰপৰা বাংলাদেশী কেলেণ্ডাৰৰ সংশোধনৰ বাবে দেশৰ ভেলেণ্টাইন ডে'ৰ লগত সংগতি ৰাখি ১৪ ফেব্ৰুৱাৰীত পহেলা ফাল্গুন পালন কৰা হয়।<ref>[https://archive.dhakatribune.com/bangladesh/2020/02/10/pohela-falgun-to-be-celebrated-on-valentine-s-day Pohela Falgun to be celebrated on Valentine's Day, Dhaka Tribune, 10 February 2020]</ref> ৰাষ্ট্ৰীয় বসন্ত উদ্‌যাপন পৰিষদৰ উদ্যোগত এই অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰা হয়। পুৱা পৰম্পৰাগত বাংলাদেশী সংগীতৰ কোৰাছেৰে উদ্‌যাপনৰ আৰম্ভণি হয়। আজিৰ দিনটোত মানুহে শাৰী আৰু পাঞ্জাবী আদি ৰঙীন পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক পৰিধান কৰা দেখা যায়। কিছুমান যুৱতীয়েও বেংগল, টিপ আৰু ফুলৰ অলংকাৰ পিন্ধিবলৈ পছন্দ কৰে।<ref>{{cite web|title=কাল পহেলা ফাল্গুন, বসন্তেৰ সঙ্গে ভালোবাসাৰ দিন|url=https://www.kalerkantho.com/online/lifestyle/2026/02/13/1647415|website=[[Kaler Kantho]]|date=13 February 2026|language=bn}}</ref> ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== বাংলা ভাষাত পহেলাৰ অৰ্থ হৈছে ‘প্ৰথম’ আৰু ‘ফাল্গুন’ হৈছে বাংলা পঞ্জিকাৰ একাদশ মাহ। ==তথ্যসূত্ৰ== prkv2tnw5lxj07nfpk1j7plaf9rpgre 645648 645647 2026-10-16T17:59:30Z Pranamikaadhikary 27435 added [[Category:বাংলাদেশৰ সংস্কৃতি]] using [[WP:HC|HotCat]] 645648 wikitext text/x-wiki [[File:Celebrating pahela falgun in Bangladesh 33.jpg|thumb|ৰঙা আৰু হালধীয়া [[শাৰী]] পিন্ধা মহিলাই পহেলা ফাল্গুন উৎসৱত নাচি আছে]] '''পহেলা ফাল্গুন''' বা পয়লা ফাল্গুন [[বাংলাদেশ]]ৰ বাংলা মাহৰ ফাল্গুনৰ বসন্ত মাহৰ প্ৰথম দিনটোত পালন কৰা এটা উৎসৱ।<ref name="history">{{cite news|title=Pohela Falgun celebrated |url=http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=174151/ |newspaper=The Daily Star |date=14 February 2011}}</ref> ১৯৯১ চনত ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সূক্ষ্ম কলা অনুষদৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে এই উদ্‌যাপন আৰম্ভ কৰে।<ref>{{Cite news|url=http://www.thedailystar.net/frontpage/falgun-celebration-how-it-all-began-1360324|title=Falgun Fest at DU: How it all began|date=13 February 2017|work=The Daily Star|access-date=2017-04-19|language=en}}</ref> ২০১৯ চনৰ আগতে গ্ৰেগ'ৰিয়ান কেলেণ্ডাৰত ফাল্গুনৰ প্ৰথম দিনটো ১৩ ফেব্ৰুৱাৰীত পৰে; <ref>{{cite web|url=http://www.nepcal.com/date_conv.php |title=Nepali Date Converter |publisher=banned-books.info |access-date=2013-06-21}}</ref> অৱশ্যে ২০২০ চনৰপৰা বাংলাদেশী কেলেণ্ডাৰৰ সংশোধনৰ বাবে দেশৰ ভেলেণ্টাইন ডে'ৰ লগত সংগতি ৰাখি ১৪ ফেব্ৰুৱাৰীত পহেলা ফাল্গুন পালন কৰা হয়।<ref>[https://archive.dhakatribune.com/bangladesh/2020/02/10/pohela-falgun-to-be-celebrated-on-valentine-s-day Pohela Falgun to be celebrated on Valentine's Day, Dhaka Tribune, 10 February 2020]</ref> ৰাষ্ট্ৰীয় বসন্ত উদ্‌যাপন পৰিষদৰ উদ্যোগত এই অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰা হয়। পুৱা পৰম্পৰাগত বাংলাদেশী সংগীতৰ কোৰাছেৰে উদ্‌যাপনৰ আৰম্ভণি হয়। আজিৰ দিনটোত মানুহে শাৰী আৰু পাঞ্জাবী আদি ৰঙীন পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক পৰিধান কৰা দেখা যায়। কিছুমান যুৱতীয়েও বেংগল, টিপ আৰু ফুলৰ অলংকাৰ পিন্ধিবলৈ পছন্দ কৰে।<ref>{{cite web|title=কাল পহেলা ফাল্গুন, বসন্তেৰ সঙ্গে ভালোবাসাৰ দিন|url=https://www.kalerkantho.com/online/lifestyle/2026/02/13/1647415|website=[[Kaler Kantho]]|date=13 February 2026|language=bn}}</ref> ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== বাংলা ভাষাত পহেলাৰ অৰ্থ হৈছে ‘প্ৰথম’ আৰু ‘ফাল্গুন’ হৈছে বাংলা পঞ্জিকাৰ একাদশ মাহ। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ সংস্কৃতি]] 9xkjwhupoie0ruhe856jf9zgijqdjvj 645690 645648 2026-10-17T00:50:52Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645690 wikitext text/x-wiki [[File:Celebrating pahela falgun in Bangladesh 33.jpg|thumb|ৰঙা আৰু হালধীয়া [[শাৰী]] পিন্ধা মহিলাই পহেলা ফাল্গুন উৎসৱত নাচি আছে]] '''পহেলা ফাল্গুন''' বা পয়লা ফাল্গুন [[বাংলাদেশ]]ৰ বাংলা মাহৰ ফাল্গুনৰ বসন্ত মাহৰ প্ৰথম দিনটোত পালন কৰা এটা উৎসৱ।<ref name="history">{{cite news |title=Pohela Falgun celebrated |url=http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=174151/ |newspaper=The Daily Star |date=14 February 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304074436/http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=174151/ |archivedate=4 March 2016 |access-date=16 October 2026 |deadurl=yes}}</ref> ১৯৯১ চনত ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সূক্ষ্ম কলা অনুষদৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে এই উদ্‌যাপন আৰম্ভ কৰে।<ref>{{Cite news|url=http://www.thedailystar.net/frontpage/falgun-celebration-how-it-all-began-1360324|title=Falgun Fest at DU: How it all began|date=13 February 2017|work=The Daily Star|access-date=2017-04-19|language=en}}</ref> ২০১৯ চনৰ আগতে গ্ৰেগ'ৰিয়ান কেলেণ্ডাৰত ফাল্গুনৰ প্ৰথম দিনটো ১৩ ফেব্ৰুৱাৰীত পৰে; <ref>{{cite web|url=http://www.nepcal.com/date_conv.php |title=Nepali Date Converter |publisher=banned-books.info |access-date=2013-06-21}}</ref> অৱশ্যে ২০২০ চনৰপৰা বাংলাদেশী কেলেণ্ডাৰৰ সংশোধনৰ বাবে দেশৰ ভেলেণ্টাইন ডে'ৰ লগত সংগতি ৰাখি ১৪ ফেব্ৰুৱাৰীত পহেলা ফাল্গুন পালন কৰা হয়।<ref>[https://archive.dhakatribune.com/bangladesh/2020/02/10/pohela-falgun-to-be-celebrated-on-valentine-s-day Pohela Falgun to be celebrated on Valentine's Day, Dhaka Tribune, 10 February 2020]</ref> ৰাষ্ট্ৰীয় বসন্ত উদ্‌যাপন পৰিষদৰ উদ্যোগত এই অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰা হয়। পুৱা পৰম্পৰাগত বাংলাদেশী সংগীতৰ কোৰাছেৰে উদ্‌যাপনৰ আৰম্ভণি হয়। আজিৰ দিনটোত মানুহে শাৰী আৰু পাঞ্জাবী আদি ৰঙীন পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক পৰিধান কৰা দেখা যায়। কিছুমান যুৱতীয়েও বেংগল, টিপ আৰু ফুলৰ অলংকাৰ পিন্ধিবলৈ পছন্দ কৰে।<ref>{{cite web|title=কাল পহেলা ফাল্গুন, বসন্তেৰ সঙ্গে ভালোবাসাৰ দিন|url=https://www.kalerkantho.com/online/lifestyle/2026/02/13/1647415|website=[[Kaler Kantho]]|date=13 February 2026|language=bn}}</ref> ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== বাংলা ভাষাত পহেলাৰ অৰ্থ হৈছে ‘প্ৰথম’ আৰু ‘ফাল্গুন’ হৈছে বাংলা পঞ্জিকাৰ একাদশ মাহ। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ সংস্কৃতি]] nxyjm7a87zvx3hfp9bp16iq9nf31tvy 0 140343 645651 2026-10-16T18:24:28Z কুমুদ ঘোষ 42738 নতুন পৃষ্ঠা: '''ন' ম'ৰ ফিশ্ব, ন' ফিশ্বাৰমেন''' গীতটিৰ কথা কানাডাৰ লোকসংগীত সংগ্ৰাহক আৰু গায়ক শ্বেলী প'জেনৰ৷ 645651 wikitext text/x-wiki '''ন' ম'ৰ ফিশ্ব, ন' ফিশ্বাৰমেন''' গীতটিৰ কথা কানাডাৰ লোকসংগীত সংগ্ৰাহক আৰু গায়ক শ্বেলী প'জেনৰ৷ akd5dyd271nsycfvl9fqnawweoieqqx 645652 645651 2026-10-16T18:26:48Z কুমুদ ঘোষ 42738 645652 wikitext text/x-wiki '''ন' ম'ৰ ফিশ্ব, ন' ফিশ্বাৰমেন''' গীতটিৰ কথা কানাডাৰ লোকসংগীত সংগ্ৰাহক আৰু গায়ক শ্বেলী প'জেনৰ৷ এই গীতটি‍ নব্বৈৰ দশকত নিউফাউণ্ডলেণ্ডত কড মাছ ধৰা উদ্যোগৰ পতনৰ বিষয়ক লৈ ৰচনা কৰা হৈছিল৷ 7x75cvytet2rd74p4ahru0xqvkvbi0a 645654 645652 2026-10-16T18:33:02Z কুমুদ ঘোষ 42738 645654 wikitext text/x-wiki '''ন' ম'ৰ ফিশ্ব, ন' ফিশ্বাৰমেন''' গীতটিৰ কথা কানাডাৰ লোকসংগীত সংগ্ৰাহক আৰু গায়ক শ্বেলী প'জেনৰ৷ এই গীতটি‍ নব্বৈৰ দশকত নিউফাউণ্ডলেণ্ডত কড মাছ ধৰা উদ্যোগৰ পতনৰ বিষয়ক লৈ ৰচনা কৰা হৈছিল৷ ১৯৯৬ চনত ৰচনা হ’লেও ইয়াক প্ৰায়ে পৰম্পৰাগত গীত বুলি ধৰা হয়। গীতটি কে ছাটক্লিফৰ দ্বাৰা ৰচিত "ক'ল নট ড'ল" (যিটো উত্তৰ ইংলেণ্ডৰ কয়লা উদ্যোগৰ মৃত্যুৰ বিষয়ে)ৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ৰচনা কৰা হৈছিল, যিটো নিজেই ভিক্টোৰিয়ান যুগৰ খ্ৰীষ্টমাছ কেৰল "চি এমিড দ্য উইণ্টাৰছ স্নো"ৰ বাবে জন গছৰ সুৰত লিখা হৈছিল৷ 09ukgq6i8dqsjub073s8sjkfy2sf2wn 645655 645654 2026-10-16T18:34:08Z কুমুদ ঘোষ 42738 645655 wikitext text/x-wiki '''ন' ম'ৰ ফিশ্ব, ন' ফিশ্বাৰমেন''' গীতটিৰ কথা কানাডাৰ লোকসংগীত সংগ্ৰাহক আৰু গায়ক শ্বেলী প'জেনৰ৷ এই গীতটি‍ নব্বৈৰ দশকত নিউফাউণ্ডলেণ্ডত কড মাছ ধৰা উদ্যোগৰ পতনৰ বিষয়ক লৈ ৰচনা কৰা হৈছিল৷<ref>{{cite web |title=No More Fish, No Fishermen (lyrics from author's website) |url=http://www.finestkind.ca/Songs/no_more_fish.htm |accessdate=2008-01-20 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080117083454/http://www.finestkind.ca/Songs/no_more_fish.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 2008-01-17}}</ref> ১৯৯৬ চনত ৰচনা হ’লেও ইয়াক প্ৰায়ে পৰম্পৰাগত গীত বুলি ধৰা হয়।<ref>{{cite web|last=Bedford |first=Jacey |author2=Warren, Rich |author3=Francey, David |author4=Boyes, Georgina |author5=Harris, Roy |author6=Kidman, David |title=Finest Kind (Canada) |publisher=Jacey Bedford Tour Management |url=http://www.jacey-bedford.com/finestkind.htm |format=Web review |accessdate=2008-01-10 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080517102835/http://jacey-bedford.com/finestkind.htm |archivedate=May 17, 2008 }}</ref> গীতটি কে ছাটক্লিফৰ দ্বাৰা ৰচিত "ক'ল নট ড'ল" (যিটো উত্তৰ ইংলেণ্ডৰ কয়লা উদ্যোগৰ মৃত্যুৰ বিষয়ে)ৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ৰচনা কৰা হৈছিল, যিটো নিজেই ভিক্টোৰিয়ান যুগৰ খ্ৰীষ্টমাছ কেৰল "চি এমিড দ্য উইণ্টাৰছ স্নো"ৰ বাবে জন গছৰ সুৰত লিখা হৈছিল৷ 80uagjrg7afmk2ch05ohwhui4we658b 645656 645655 2026-10-16T18:34:34Z কুমুদ ঘোষ 42738 645656 wikitext text/x-wiki '''ন' ম'ৰ ফিশ্ব, ন' ফিশ্বাৰমেন''' গীতটিৰ কথা কানাডাৰ লোকসংগীত সংগ্ৰাহক আৰু গায়ক শ্বেলী প'জেনৰ৷ এই গীতটি‍ নব্বৈৰ দশকত নিউফাউণ্ডলেণ্ডত কড মাছ ধৰা উদ্যোগৰ পতনৰ বিষয়ক লৈ ৰচনা কৰা হৈছিল৷<ref>{{cite web |title=No More Fish, No Fishermen (lyrics from author's website) |url=http://www.finestkind.ca/Songs/no_more_fish.htm |accessdate=2008-01-20 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080117083454/http://www.finestkind.ca/Songs/no_more_fish.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 2008-01-17}}</ref> ১৯৯৬ চনত ৰচনা হ’লেও ইয়াক প্ৰায়ে পৰম্পৰাগত গীত বুলি ধৰা হয়।<ref>{{cite web|last=Bedford |first=Jacey |author2=Warren, Rich |author3=Francey, David |author4=Boyes, Georgina |author5=Harris, Roy |author6=Kidman, David |title=Finest Kind (Canada) |publisher=Jacey Bedford Tour Management |url=http://www.jacey-bedford.com/finestkind.htm |format=Web review |accessdate=2008-01-10 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080517102835/http://jacey-bedford.com/finestkind.htm |archivedate=May 17, 2008 }}</ref> গীতটি কে ছাটক্লিফৰ দ্বাৰা ৰচিত "ক'ল নট ড'ল" (যিটো উত্তৰ ইংলেণ্ডৰ কয়লা উদ্যোগৰ মৃত্যুৰ বিষয়ে)ৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ৰচনা কৰা হৈছিল, যিটো নিজেই ভিক্টোৰিয়ান যুগৰ খ্ৰীষ্টমাছ কেৰল "চি এমিড দ্য উইণ্টাৰছ স্নো"ৰ বাবে জন গছৰ সুৰত লিখা হৈছিল৷<ref>{{Cite web |title=No More Fish, No Fishermen [Shelley Posen] |url=https://mainlynorfolk.info/folk/songs/nomorefishnofishermen.html |access-date=2024-07-23 |website=mainlynorfolk.info}}</ref> suex2jj0uoz0rrioe49azi8pxkl722e 645657 645656 2026-10-16T18:35:08Z কুমুদ ঘোষ 42738 645657 wikitext text/x-wiki '''ন' ম'ৰ ফিশ্ব, ন' ফিশ্বাৰমেন''' গীতটিৰ কথা কানাডাৰ লোকসংগীত সংগ্ৰাহক আৰু গায়ক শ্বেলী প'জেনৰ৷ এই গীতটি‍ নব্বৈৰ দশকত নিউফাউণ্ডলেণ্ডত কড মাছ ধৰা উদ্যোগৰ পতনৰ বিষয়ক লৈ ৰচনা কৰা হৈছিল৷<ref>{{cite web |title=No More Fish, No Fishermen (lyrics from author's website) |url=http://www.finestkind.ca/Songs/no_more_fish.htm |accessdate=2008-01-20 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080117083454/http://www.finestkind.ca/Songs/no_more_fish.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 2008-01-17}}</ref> ১৯৯৬ চনত ৰচনা হ’লেও ইয়াক প্ৰায়ে পৰম্পৰাগত গীত বুলি ধৰা হয়।<ref>{{cite web|last=Bedford |first=Jacey |author2=Warren, Rich |author3=Francey, David |author4=Boyes, Georgina |author5=Harris, Roy |author6=Kidman, David |title=Finest Kind (Canada) |publisher=Jacey Bedford Tour Management |url=http://www.jacey-bedford.com/finestkind.htm |format=Web review |accessdate=2008-01-10 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080517102835/http://jacey-bedford.com/finestkind.htm |archivedate=May 17, 2008 }}</ref> গীতটি কে ছাটক্লিফৰ দ্বাৰা ৰচিত "ক'ল নট ড'ল" (যিটো উত্তৰ ইংলেণ্ডৰ কয়লা উদ্যোগৰ মৃত্যুৰ বিষয়ে)ৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ৰচনা কৰা হৈছিল, যিটো নিজেই ভিক্টোৰিয়ান যুগৰ খ্ৰীষ্টমাছ কেৰল "চি এমিড দ্য উইণ্টাৰছ স্নো"ৰ বাবে জন গছৰ সুৰত লিখা হৈছিল৷<ref>{{Cite web |title=No More Fish, No Fishermen [Shelley Posen] |url=https://mainlynorfolk.info/folk/songs/nomorefishnofishermen.html |access-date=2024-07-23 |website=mainlynorfolk.info}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== fgawaj1wmsc3j1s2xykjuc99e6ddr2q 645659 645657 2026-10-16T18:40:37Z কুমুদ ঘোষ 42738 645659 wikitext text/x-wiki '''ন' ম'ৰ ফিশ্ব, ন' ফিশ্বাৰমেন''' গীতটিৰ কথা কানাডাৰ লোকসংগীত সংগ্ৰাহক আৰু গায়ক শ্বেলী প'জেনৰ৷ এই গীতটি‍ নব্বৈৰ দশকত নিউফাউণ্ডলেণ্ডত কড মাছ ধৰা উদ্যোগৰ পতনৰ বিষয়ক লৈ ৰচনা কৰা হৈছিল৷<ref>{{cite web |title=No More Fish, No Fishermen (lyrics from author's website) |url=http://www.finestkind.ca/Songs/no_more_fish.htm |accessdate=2008-01-20 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080117083454/http://www.finestkind.ca/Songs/no_more_fish.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 2008-01-17}}</ref> ১৯৯৬ চনত ৰচনা হ’লেও ইয়াক প্ৰায়ে পৰম্পৰাগত গীত বুলি ধৰা হয়।<ref>{{cite web|last=Bedford |first=Jacey |author2=Warren, Rich |author3=Francey, David |author4=Boyes, Georgina |author5=Harris, Roy |author6=Kidman, David |title=Finest Kind (Canada) |publisher=Jacey Bedford Tour Management |url=http://www.jacey-bedford.com/finestkind.htm |format=Web review |accessdate=2008-01-10 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080517102835/http://jacey-bedford.com/finestkind.htm |archivedate=May 17, 2008 }}</ref> গীতটি কে ছাটক্লিফৰ দ্বাৰা ৰচিত "ক'ল নট ড'ল" (যিটো উত্তৰ ইংলেণ্ডৰ কয়লা উদ্যোগৰ মৃত্যুৰ বিষয়ে)ৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ৰচনা কৰা হৈছিল, যিটো নিজেই ভিক্টোৰিয়ান যুগৰ খ্ৰীষ্টমাছ কেৰল "চি এমিড দ্য উইণ্টাৰছ স্নো"ৰ বাবে জন গছৰ সুৰত লিখা হৈছিল৷<ref>{{Cite web |title=No More Fish, No Fishermen [Shelley Posen] |url=https://mainlynorfolk.info/folk/songs/nomorefishnofishermen.html |access-date=2024-07-23 |website=mainlynorfolk.info}}</ref> প'জেনে "ন' ম'ৰ ফিশ্ব, ন' ফিশ্বাৰমেন" গানটো ফাইনেষ্ট কাইণ্ড দলৰ সৈতে (তেওঁলোকৰ এলবাম হাৰ্টছ ডিলাইটত) তিনি অংশৰ এ কেপেলা পৰিৱে‍শনা হিচাপে ৰেকৰ্ড কৰিছিল; আৰু তেওঁৰ একক এলবাম ''দ্য অল্ড ছংছ' হোম''ত জেংগল পপ ধাৰাৰ সংগীতায়োজনেৰে ৰেকৰ্ড কৰিছিল, যিয়ে দ্য বাৰ্ডছ বেণ্ডৰ সংগীতক সোঁৱৰাই দিয়ে। তেতিয়াৰে পৰা গানটো ইংৰাজীভাষী বিভিন্ন দেশত বহুতো লোকসংগীত শিল্পীয়ে পৰিৱে‍শন আৰু ৰেকৰ্ড কৰিছে। ==তথ্যসূত্ৰ== hv73hwoy8ei08e3xsugvkgepmor117x 645660 645659 2026-10-16T18:43:06Z কুমুদ ঘোষ 42738 645660 wikitext text/x-wiki '''ন' ম'ৰ ফিশ্ব, ন' ফিশ্বাৰমেন''' ({{lang-en|No More Fish, No Fishermen}}) গীতটিৰ কথা কানাডাৰ লোকসংগীত সংগ্ৰাহক আৰু গায়ক শ্বেলী প'জেনৰ৷ এই গীতটি‍ নব্বৈৰ দশকত নিউফাউণ্ডলেণ্ডত কড মাছ ধৰা উদ্যোগৰ পতনৰ বিষয়ক লৈ ৰচনা কৰা হৈছিল৷<ref>{{cite web |title=No More Fish, No Fishermen (lyrics from author's website) |url=http://www.finestkind.ca/Songs/no_more_fish.htm |accessdate=2008-01-20 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080117083454/http://www.finestkind.ca/Songs/no_more_fish.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 2008-01-17}}</ref> ১৯৯৬ চনত ৰচনা হ’লেও ইয়াক প্ৰায়ে পৰম্পৰাগত গীত বুলি ধৰা হয়।<ref>{{cite web|last=Bedford |first=Jacey |author2=Warren, Rich |author3=Francey, David |author4=Boyes, Georgina |author5=Harris, Roy |author6=Kidman, David |title=Finest Kind (Canada) |publisher=Jacey Bedford Tour Management |url=http://www.jacey-bedford.com/finestkind.htm |format=Web review |accessdate=2008-01-10 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080517102835/http://jacey-bedford.com/finestkind.htm |archivedate=May 17, 2008 }}</ref> গীতটি কে ছাটক্লিফৰ দ্বাৰা ৰচিত "ক'ল নট ড'ল" (যিটো উত্তৰ ইংলেণ্ডৰ কয়লা উদ্যোগৰ মৃত্যুৰ বিষয়ে)ৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ৰচনা কৰা হৈছিল, যিটো নিজেই ভিক্টোৰিয়ান যুগৰ খ্ৰীষ্টমাছ কেৰল "চি এমিড দ্য উইণ্টাৰছ স্নো"ৰ বাবে জন গছৰ সুৰত লিখা হৈছিল৷<ref>{{Cite web |title=No More Fish, No Fishermen [Shelley Posen] |url=https://mainlynorfolk.info/folk/songs/nomorefishnofishermen.html |access-date=2024-07-23 |website=mainlynorfolk.info}}</ref> প'জেনে "ন' ম'ৰ ফিশ্ব, ন' ফিশ্বাৰমেন" গানটো ফাইনেষ্ট কাইণ্ড দলৰ সৈতে (তেওঁলোকৰ এলবাম হাৰ্টছ ডিলাইটত) তিনি অংশৰ এ কেপেলা পৰিৱে‍শনা হিচাপে ৰেকৰ্ড কৰিছিল; আৰু তেওঁৰ একক এলবাম ''দ্য অল্ড ছংছ' হোম''ত জেংগল পপ ধাৰাৰ সংগীতায়োজনেৰে ৰেকৰ্ড কৰিছিল, যিয়ে দ্য বাৰ্ডছ বেণ্ডৰ সংগীতক সোঁৱৰাই দিয়ে। তেতিয়াৰে পৰা গানটো ইংৰাজীভাষী বিভিন্ন দেশত বহুতো লোকসংগীত শিল্পীয়ে পৰিৱে‍শন আৰু ৰেকৰ্ড কৰিছে। ==তথ্যসূত্ৰ== dcgzxh7k6zgquun6axqvknfmqzrudkq 645661 645660 2026-10-16T18:47:16Z কুমুদ ঘোষ 42738 645661 wikitext text/x-wiki '''ন' ম'ৰ ফিশ্ব, ন' ফিশ্বাৰমেন''' ({{lang-en|No More Fish, No Fishermen}}) গীতটিৰ কথা কানাডাৰ লোকসংগীত সংগ্ৰাহক আৰু গায়ক শ্বেলী প'জেনৰ৷ এই গীতটি‍ নব্বৈৰ দশকত নিউফাউণ্ডলেণ্ডত কড মাছ ধৰা উদ্যোগৰ পতনৰ বিষয়ক লৈ ৰচনা কৰা হৈছিল৷<ref>{{cite web |title=No More Fish, No Fishermen (lyrics from author's website) |url=http://www.finestkind.ca/Songs/no_more_fish.htm |accessdate=2008-01-20 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080117083454/http://www.finestkind.ca/Songs/no_more_fish.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 2008-01-17}}</ref> ১৯৯৬ চনত ৰচনা হ’লেও ইয়াক প্ৰায়ে পৰম্পৰাগত গীত বুলি ধৰা হয়।<ref>{{cite web|last=Bedford |first=Jacey |author2=Warren, Rich |author3=Francey, David |author4=Boyes, Georgina |author5=Harris, Roy |author6=Kidman, David |title=Finest Kind (Canada) |publisher=Jacey Bedford Tour Management |url=http://www.jacey-bedford.com/finestkind.htm |format=Web review |accessdate=2008-01-10 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080517102835/http://jacey-bedford.com/finestkind.htm |archivedate=May 17, 2008 }}</ref> গীতটি কে ছাটক্লিফৰ দ্বাৰা ৰচিত "ক'ল নট ড'ল" (যিটো উত্তৰ ইংলেণ্ডৰ কয়লা উদ্যোগৰ মৃত্যুৰ বিষয়ে)ৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ৰচনা কৰা হৈছিল, যিটো নিজেই ভিক্টোৰিয়ান যুগৰ খ্ৰীষ্টমাছ কেৰল "চি এমিড দ্য উইণ্টাৰছ স্নো"ৰ বাবে জন গছৰ সুৰত লিখা হৈছিল৷<ref>{{Cite web |title=No More Fish, No Fishermen [Shelley Posen] |url=https://mainlynorfolk.info/folk/songs/nomorefishnofishermen.html |access-date=2024-07-23 |website=mainlynorfolk.info}}</ref> প'জেনে "ন' ম'ৰ ফিশ্ব, ন' ফিশ্বাৰমেন" গানটো ফাইনেষ্ট কাইণ্ড দলৰ সৈতে (তেওঁলোকৰ এলবাম হাৰ্টছ ডিলাইটত) তিনি অংশৰ এ কেপেলা পৰিৱে‍শনা হিচাপে ৰেকৰ্ড কৰিছিল; আৰু তেওঁৰ একক এলবাম ''দ্য অল্ড ছংছ' হোম''ত জেংগল পপ ধাৰাৰ সংগীতায়োজনেৰে ৰেকৰ্ড কৰিছিল, যিয়ে দ্য বাৰ্ডছ বেণ্ডৰ সংগীতক সোঁৱৰাই দিয়ে। তেতিয়াৰে পৰা গানটো ইংৰাজীভাষী বিভিন্ন দেশত বহুতো লোকসংগীত শিল্পীয়ে পৰিৱে‍শন আৰু ৰেকৰ্ড কৰিছে। ==সংগীত পৰিৱে‍শন== * [[ফাইনেষ্ট কাইণ্ড]], ‘’হাৰ্টছ ডিলাইট'’ * [[শেলি পোছেন]], ‘’দ্য অল্ড ছংছ' হোম'’ * এডাম মিলাৰ, ‘’দ্য অৰফান ট্ৰেইন এণ্ড আদাৰ ৰেমিনিছেন্সেছ'’ * [[জনি কলিনছ]], ‘’নাউ এণ্ড দেন'’ * বিল গেৰেট এণ্ড ছু লোথ্ৰপ, ‘’ৰেড শ্ব'জ'’ (২০০৩) * [[ডেভিড কফিন]], ‘’লাষ্ট ট্ৰিপ হোম'’ (২০০৯) ==তথ্যসূত্ৰ== 48dhk9p5ruqda2kyqezr07x591kjv1h 645662 645661 2026-10-16T18:51:46Z কুমুদ ঘোষ 42738 645662 wikitext text/x-wiki {{Infobox song | name = ''ন' ম'ৰ ফিশ্ব, ন' ফিশ্বাৰমেন'' | cover = | alt = | type = | artist = [[ফাইনেষ্ট কাইণ্ড]] | album = হাৰ্টছ ডিলাইট | EP = | written = | published = ১৯৯৬ | released = ১৯৯৯ | format = | recorded = | studio = | venue = | genre = [[লোকসংগীত]] | length = | label = ফলেন এঞ্জেল মিউজিক | writer = [[শ্বেলী প'জেন]] | composer = | lyricist = | producer = | prev_title = | prev_year = | title = | next_title = | next_year = }} '''ন' ম'ৰ ফিশ্ব, ন' ফিশ্বাৰমেন''' ({{lang-en|No More Fish, No Fishermen}}) গীতটিৰ কথা কানাডাৰ লোকসংগীত সংগ্ৰাহক আৰু গায়ক শ্বেলী প'জেনৰ৷ এই গীতটি‍ নব্বৈৰ দশকত নিউফাউণ্ডলেণ্ডত কড মাছ ধৰা উদ্যোগৰ পতনৰ বিষয়ক লৈ ৰচনা কৰা হৈছিল৷<ref>{{cite web |title=No More Fish, No Fishermen (lyrics from author's website) |url=http://www.finestkind.ca/Songs/no_more_fish.htm |accessdate=2008-01-20 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080117083454/http://www.finestkind.ca/Songs/no_more_fish.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 2008-01-17}}</ref> ১৯৯৬ চনত ৰচনা হ’লেও ইয়াক প্ৰায়ে পৰম্পৰাগত গীত বুলি ধৰা হয়।<ref>{{cite web|last=Bedford |first=Jacey |author2=Warren, Rich |author3=Francey, David |author4=Boyes, Georgina |author5=Harris, Roy |author6=Kidman, David |title=Finest Kind (Canada) |publisher=Jacey Bedford Tour Management |url=http://www.jacey-bedford.com/finestkind.htm |format=Web review |accessdate=2008-01-10 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080517102835/http://jacey-bedford.com/finestkind.htm |archivedate=May 17, 2008 }}</ref> গীতটি কে ছাটক্লিফৰ দ্বাৰা ৰচিত "ক'ল নট ড'ল" (যিটো উত্তৰ ইংলেণ্ডৰ কয়লা উদ্যোগৰ মৃত্যুৰ বিষয়ে)ৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ৰচনা কৰা হৈছিল, যিটো নিজেই ভিক্টোৰিয়ান যুগৰ খ্ৰীষ্টমাছ কেৰল "চি এমিড দ্য উইণ্টাৰছ স্নো"ৰ বাবে জন গছৰ সুৰত লিখা হৈছিল৷<ref>{{Cite web |title=No More Fish, No Fishermen [Shelley Posen] |url=https://mainlynorfolk.info/folk/songs/nomorefishnofishermen.html |access-date=2024-07-23 |website=mainlynorfolk.info}}</ref> প'জেনে "ন' ম'ৰ ফিশ্ব, ন' ফিশ্বাৰমেন" গানটো ফাইনেষ্ট কাইণ্ড দলৰ সৈতে (তেওঁলোকৰ এলবাম হাৰ্টছ ডিলাইটত) তিনি অংশৰ এ কেপেলা পৰিৱে‍শনা হিচাপে ৰেকৰ্ড কৰিছিল; আৰু তেওঁৰ একক এলবাম ''দ্য অল্ড ছংছ' হোম''ত জেংগল পপ ধাৰাৰ সংগীতায়োজনেৰে ৰেকৰ্ড কৰিছিল, যিয়ে দ্য বাৰ্ডছ বেণ্ডৰ সংগীতক সোঁৱৰাই দিয়ে। তেতিয়াৰে পৰা গানটো ইংৰাজীভাষী বিভিন্ন দেশত বহুতো লোকসংগীত শিল্পীয়ে পৰিৱে‍শন আৰু ৰেকৰ্ড কৰিছে। ==সংগীত পৰিৱে‍শন== * [[ফাইনেষ্ট কাইণ্ড]], ‘’হাৰ্টছ ডিলাইট'’ * [[শেলি পোছেন]], ‘’দ্য অল্ড ছংছ' হোম'’ * এডাম মিলাৰ, ‘’দ্য অৰফান ট্ৰেইন এণ্ড আদাৰ ৰেমিনিছেন্সেছ'’ * [[জনি কলিনছ]], ‘’নাউ এণ্ড দেন'’ * বিল গেৰেট এণ্ড ছু লোথ্ৰপ, ‘’ৰেড শ্ব'জ'’ (২০০৩) * [[ডেভিড কফিন]], ‘’লাষ্ট ট্ৰিপ হোম'’ (২০০৯) ==তথ্যসূত্ৰ== qr4wvthsz68888zqtv75s17x16l9cxi 645663 645662 2026-10-16T18:52:08Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* সংগীত পৰিৱে‍শন */ 645663 wikitext text/x-wiki {{Infobox song | name = ''ন' ম'ৰ ফিশ্ব, ন' ফিশ্বাৰমেন'' | cover = | alt = | type = | artist = [[ফাইনেষ্ট কাইণ্ড]] | album = হাৰ্টছ ডিলাইট | EP = | written = | published = ১৯৯৬ | released = ১৯৯৯ | format = | recorded = | studio = | venue = | genre = [[লোকসংগীত]] | length = | label = ফলেন এঞ্জেল মিউজিক | writer = [[শ্বেলী প'জেন]] | composer = | lyricist = | producer = | prev_title = | prev_year = | title = | next_title = | next_year = }} '''ন' ম'ৰ ফিশ্ব, ন' ফিশ্বাৰমেন''' ({{lang-en|No More Fish, No Fishermen}}) গীতটিৰ কথা কানাডাৰ লোকসংগীত সংগ্ৰাহক আৰু গায়ক শ্বেলী প'জেনৰ৷ এই গীতটি‍ নব্বৈৰ দশকত নিউফাউণ্ডলেণ্ডত কড মাছ ধৰা উদ্যোগৰ পতনৰ বিষয়ক লৈ ৰচনা কৰা হৈছিল৷<ref>{{cite web |title=No More Fish, No Fishermen (lyrics from author's website) |url=http://www.finestkind.ca/Songs/no_more_fish.htm |accessdate=2008-01-20 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080117083454/http://www.finestkind.ca/Songs/no_more_fish.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 2008-01-17}}</ref> ১৯৯৬ চনত ৰচনা হ’লেও ইয়াক প্ৰায়ে পৰম্পৰাগত গীত বুলি ধৰা হয়।<ref>{{cite web|last=Bedford |first=Jacey |author2=Warren, Rich |author3=Francey, David |author4=Boyes, Georgina |author5=Harris, Roy |author6=Kidman, David |title=Finest Kind (Canada) |publisher=Jacey Bedford Tour Management |url=http://www.jacey-bedford.com/finestkind.htm |format=Web review |accessdate=2008-01-10 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080517102835/http://jacey-bedford.com/finestkind.htm |archivedate=May 17, 2008 }}</ref> গীতটি কে ছাটক্লিফৰ দ্বাৰা ৰচিত "ক'ল নট ড'ল" (যিটো উত্তৰ ইংলেণ্ডৰ কয়লা উদ্যোগৰ মৃত্যুৰ বিষয়ে)ৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ৰচনা কৰা হৈছিল, যিটো নিজেই ভিক্টোৰিয়ান যুগৰ খ্ৰীষ্টমাছ কেৰল "চি এমিড দ্য উইণ্টাৰছ স্নো"ৰ বাবে জন গছৰ সুৰত লিখা হৈছিল৷<ref>{{Cite web |title=No More Fish, No Fishermen [Shelley Posen] |url=https://mainlynorfolk.info/folk/songs/nomorefishnofishermen.html |access-date=2024-07-23 |website=mainlynorfolk.info}}</ref> প'জেনে "ন' ম'ৰ ফিশ্ব, ন' ফিশ্বাৰমেন" গানটো ফাইনেষ্ট কাইণ্ড দলৰ সৈতে (তেওঁলোকৰ এলবাম হাৰ্টছ ডিলাইটত) তিনি অংশৰ এ কেপেলা পৰিৱে‍শনা হিচাপে ৰেকৰ্ড কৰিছিল; আৰু তেওঁৰ একক এলবাম ''দ্য অল্ড ছংছ' হোম''ত জেংগল পপ ধাৰাৰ সংগীতায়োজনেৰে ৰেকৰ্ড কৰিছিল, যিয়ে দ্য বাৰ্ডছ বেণ্ডৰ সংগীতক সোঁৱৰাই দিয়ে। তেতিয়াৰে পৰা গানটো ইংৰাজীভাষী বিভিন্ন দেশত বহুতো লোকসংগীত শিল্পীয়ে পৰিৱে‍শন আৰু ৰেকৰ্ড কৰিছে। ==সংগীত পৰিৱে‍শন== * [[ফাইনেষ্ট কাইণ্ড]], ‘’হাৰ্টছ ডিলাইট'’ * [[শ্বেলী প'জেন]], ‘’দ্য অল্ড ছংছ' হোম'’ * এডাম মিলাৰ, ‘’দ্য অৰফান ট্ৰেইন এণ্ড আদাৰ ৰেমিনিছেন্সেছ'’ * [[জনি কলিনছ]], ‘’নাউ এণ্ড দেন'’ * বিল গেৰেট এণ্ড ছু লোথ্ৰপ, ‘’ৰেড শ্ব'জ'’ (২০০৩) * [[ডেভিড কফিন]], ‘’লাষ্ট ট্ৰিপ হোম'’ (২০০৯) ==তথ্যসূত্ৰ== t1er011xy65jtha38ewrt8dgqz7mj0t 645664 645663 2026-10-16T18:53:02Z কুমুদ ঘোষ 42738 added [[Category:পৰিৱেশ বিষয়ক গীত]] using [[WP:HC|HotCat]] 645664 wikitext text/x-wiki {{Infobox song | name = ''ন' ম'ৰ ফিশ্ব, ন' ফিশ্বাৰমেন'' | cover = | alt = | type = | artist = [[ফাইনেষ্ট কাইণ্ড]] | album = হাৰ্টছ ডিলাইট | EP = | written = | published = ১৯৯৬ | released = ১৯৯৯ | format = | recorded = | studio = | venue = | genre = [[লোকসংগীত]] | length = | label = ফলেন এঞ্জেল মিউজিক | writer = [[শ্বেলী প'জেন]] | composer = | lyricist = | producer = | prev_title = | prev_year = | title = | next_title = | next_year = }} '''ন' ম'ৰ ফিশ্ব, ন' ফিশ্বাৰমেন''' ({{lang-en|No More Fish, No Fishermen}}) গীতটিৰ কথা কানাডাৰ লোকসংগীত সংগ্ৰাহক আৰু গায়ক শ্বেলী প'জেনৰ৷ এই গীতটি‍ নব্বৈৰ দশকত নিউফাউণ্ডলেণ্ডত কড মাছ ধৰা উদ্যোগৰ পতনৰ বিষয়ক লৈ ৰচনা কৰা হৈছিল৷<ref>{{cite web |title=No More Fish, No Fishermen (lyrics from author's website) |url=http://www.finestkind.ca/Songs/no_more_fish.htm |accessdate=2008-01-20 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080117083454/http://www.finestkind.ca/Songs/no_more_fish.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 2008-01-17}}</ref> ১৯৯৬ চনত ৰচনা হ’লেও ইয়াক প্ৰায়ে পৰম্পৰাগত গীত বুলি ধৰা হয়।<ref>{{cite web|last=Bedford |first=Jacey |author2=Warren, Rich |author3=Francey, David |author4=Boyes, Georgina |author5=Harris, Roy |author6=Kidman, David |title=Finest Kind (Canada) |publisher=Jacey Bedford Tour Management |url=http://www.jacey-bedford.com/finestkind.htm |format=Web review |accessdate=2008-01-10 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080517102835/http://jacey-bedford.com/finestkind.htm |archivedate=May 17, 2008 }}</ref> গীতটি কে ছাটক্লিফৰ দ্বাৰা ৰচিত "ক'ল নট ড'ল" (যিটো উত্তৰ ইংলেণ্ডৰ কয়লা উদ্যোগৰ মৃত্যুৰ বিষয়ে)ৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ৰচনা কৰা হৈছিল, যিটো নিজেই ভিক্টোৰিয়ান যুগৰ খ্ৰীষ্টমাছ কেৰল "চি এমিড দ্য উইণ্টাৰছ স্নো"ৰ বাবে জন গছৰ সুৰত লিখা হৈছিল৷<ref>{{Cite web |title=No More Fish, No Fishermen [Shelley Posen] |url=https://mainlynorfolk.info/folk/songs/nomorefishnofishermen.html |access-date=2024-07-23 |website=mainlynorfolk.info}}</ref> প'জেনে "ন' ম'ৰ ফিশ্ব, ন' ফিশ্বাৰমেন" গানটো ফাইনেষ্ট কাইণ্ড দলৰ সৈতে (তেওঁলোকৰ এলবাম হাৰ্টছ ডিলাইটত) তিনি অংশৰ এ কেপেলা পৰিৱে‍শনা হিচাপে ৰেকৰ্ড কৰিছিল; আৰু তেওঁৰ একক এলবাম ''দ্য অল্ড ছংছ' হোম''ত জেংগল পপ ধাৰাৰ সংগীতায়োজনেৰে ৰেকৰ্ড কৰিছিল, যিয়ে দ্য বাৰ্ডছ বেণ্ডৰ সংগীতক সোঁৱৰাই দিয়ে। তেতিয়াৰে পৰা গানটো ইংৰাজীভাষী বিভিন্ন দেশত বহুতো লোকসংগীত শিল্পীয়ে পৰিৱে‍শন আৰু ৰেকৰ্ড কৰিছে। ==সংগীত পৰিৱে‍শন== * [[ফাইনেষ্ট কাইণ্ড]], ‘’হাৰ্টছ ডিলাইট'’ * [[শ্বেলী প'জেন]], ‘’দ্য অল্ড ছংছ' হোম'’ * এডাম মিলাৰ, ‘’দ্য অৰফান ট্ৰেইন এণ্ড আদাৰ ৰেমিনিছেন্সেছ'’ * [[জনি কলিনছ]], ‘’নাউ এণ্ড দেন'’ * বিল গেৰেট এণ্ড ছু লোথ্ৰপ, ‘’ৰেড শ্ব'জ'’ (২০০৩) * [[ডেভিড কফিন]], ‘’লাষ্ট ট্ৰিপ হোম'’ (২০০৯) ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিষয়ক গীত]] 9x7adsgo868qrcfchbccp93h6a5i0pt 645666 645664 2026-10-16T18:54:10Z কুমুদ ঘোষ 42738 added [[Category:লোকগীত]] using [[WP:HC|HotCat]] 645666 wikitext text/x-wiki {{Infobox song | name = ''ন' ম'ৰ ফিশ্ব, ন' ফিশ্বাৰমেন'' | cover = | alt = | type = | artist = [[ফাইনেষ্ট কাইণ্ড]] | album = হাৰ্টছ ডিলাইট | EP = | written = | published = ১৯৯৬ | released = ১৯৯৯ | format = | recorded = | studio = | venue = | genre = [[লোকসংগীত]] | length = | label = ফলেন এঞ্জেল মিউজিক | writer = [[শ্বেলী প'জেন]] | composer = | lyricist = | producer = | prev_title = | prev_year = | title = | next_title = | next_year = }} '''ন' ম'ৰ ফিশ্ব, ন' ফিশ্বাৰমেন''' ({{lang-en|No More Fish, No Fishermen}}) গীতটিৰ কথা কানাডাৰ লোকসংগীত সংগ্ৰাহক আৰু গায়ক শ্বেলী প'জেনৰ৷ এই গীতটি‍ নব্বৈৰ দশকত নিউফাউণ্ডলেণ্ডত কড মাছ ধৰা উদ্যোগৰ পতনৰ বিষয়ক লৈ ৰচনা কৰা হৈছিল৷<ref>{{cite web |title=No More Fish, No Fishermen (lyrics from author's website) |url=http://www.finestkind.ca/Songs/no_more_fish.htm |accessdate=2008-01-20 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080117083454/http://www.finestkind.ca/Songs/no_more_fish.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 2008-01-17}}</ref> ১৯৯৬ চনত ৰচনা হ’লেও ইয়াক প্ৰায়ে পৰম্পৰাগত গীত বুলি ধৰা হয়।<ref>{{cite web|last=Bedford |first=Jacey |author2=Warren, Rich |author3=Francey, David |author4=Boyes, Georgina |author5=Harris, Roy |author6=Kidman, David |title=Finest Kind (Canada) |publisher=Jacey Bedford Tour Management |url=http://www.jacey-bedford.com/finestkind.htm |format=Web review |accessdate=2008-01-10 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080517102835/http://jacey-bedford.com/finestkind.htm |archivedate=May 17, 2008 }}</ref> গীতটি কে ছাটক্লিফৰ দ্বাৰা ৰচিত "ক'ল নট ড'ল" (যিটো উত্তৰ ইংলেণ্ডৰ কয়লা উদ্যোগৰ মৃত্যুৰ বিষয়ে)ৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ৰচনা কৰা হৈছিল, যিটো নিজেই ভিক্টোৰিয়ান যুগৰ খ্ৰীষ্টমাছ কেৰল "চি এমিড দ্য উইণ্টাৰছ স্নো"ৰ বাবে জন গছৰ সুৰত লিখা হৈছিল৷<ref>{{Cite web |title=No More Fish, No Fishermen [Shelley Posen] |url=https://mainlynorfolk.info/folk/songs/nomorefishnofishermen.html |access-date=2024-07-23 |website=mainlynorfolk.info}}</ref> প'জেনে "ন' ম'ৰ ফিশ্ব, ন' ফিশ্বাৰমেন" গানটো ফাইনেষ্ট কাইণ্ড দলৰ সৈতে (তেওঁলোকৰ এলবাম হাৰ্টছ ডিলাইটত) তিনি অংশৰ এ কেপেলা পৰিৱে‍শনা হিচাপে ৰেকৰ্ড কৰিছিল; আৰু তেওঁৰ একক এলবাম ''দ্য অল্ড ছংছ' হোম''ত জেংগল পপ ধাৰাৰ সংগীতায়োজনেৰে ৰেকৰ্ড কৰিছিল, যিয়ে দ্য বাৰ্ডছ বেণ্ডৰ সংগীতক সোঁৱৰাই দিয়ে। তেতিয়াৰে পৰা গানটো ইংৰাজীভাষী বিভিন্ন দেশত বহুতো লোকসংগীত শিল্পীয়ে পৰিৱে‍শন আৰু ৰেকৰ্ড কৰিছে। ==সংগীত পৰিৱে‍শন== * [[ফাইনেষ্ট কাইণ্ড]], ‘’হাৰ্টছ ডিলাইট'’ * [[শ্বেলী প'জেন]], ‘’দ্য অল্ড ছংছ' হোম'’ * এডাম মিলাৰ, ‘’দ্য অৰফান ট্ৰেইন এণ্ড আদাৰ ৰেমিনিছেন্সেছ'’ * [[জনি কলিনছ]], ‘’নাউ এণ্ড দেন'’ * বিল গেৰেট এণ্ড ছু লোথ্ৰপ, ‘’ৰেড শ্ব'জ'’ (২০০৩) * [[ডেভিড কফিন]], ‘’লাষ্ট ট্ৰিপ হোম'’ (২০০৯) ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিষয়ক গীত]] [[শ্ৰেণী:লোকগীত]] b02uueuxy50clbs1q5s8kf9ruai8dzy 645712 645666 2026-10-17T03:29:33Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645712 wikitext text/x-wiki {{Infobox song | name = ''ন' ম'ৰ ফিশ্ব, ন' ফিশ্বাৰমেন'' | cover = | alt = | type = | artist = [[ফাইনেষ্ট কাইণ্ড]] | album = হাৰ্টছ ডিলাইট | EP = | written = | published = ১৯৯৬ | released = ১৯৯৯ | format = | recorded = | studio = | venue = | genre = [[লোকসংগীত]] | length = | label = ফলেন এঞ্জেল মিউজিক | writer = [[শ্বেলী প'জেন]] | composer = | lyricist = | producer = | prev_title = | prev_year = | title = | next_title = | next_year = }} '''ন' ম'ৰ ফিশ্ব, ন' ফিশ্বাৰমেন''' ({{lang-en|No More Fish, No Fishermen}}) গীতটিৰ কথা [[কানাডা]]ৰ লোকসংগীত সংগ্ৰাহক আৰু গায়ক শ্বেলী প'জেনৰ৷ এই গীতটি‍ নব্বৈৰ দশকত নিউফাউণ্ডলেণ্ডত কড মাছ ধৰা উদ্যোগৰ পতনৰ বিষয়ক লৈ ৰচনা কৰা হৈছিল৷<ref>{{cite web |title=No More Fish, No Fishermen (lyrics from author's website) |url=http://www.finestkind.ca/Songs/no_more_fish.htm |accessdate=2008-01-20 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080117083454/http://www.finestkind.ca/Songs/no_more_fish.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 2008-01-17}}</ref> ১৯৯৬ চনত ৰচনা হ’লেও ইয়াক প্ৰায়ে পৰম্পৰাগত গীত বুলি ধৰা হয়।<ref>{{cite web|last=Bedford |first=Jacey |author2=Warren, Rich |author3=Francey, David |author4=Boyes, Georgina |author5=Harris, Roy |author6=Kidman, David |title=Finest Kind (Canada) |publisher=Jacey Bedford Tour Management |url=http://www.jacey-bedford.com/finestkind.htm |format=Web review |accessdate=2008-01-10 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080517102835/http://jacey-bedford.com/finestkind.htm |archivedate=May 17, 2008 }}</ref> গীতটি কে ছাটক্লিফৰ দ্বাৰা ৰচিত "ক'ল নট ড'ল" (যিটো উত্তৰ [[ইংলেণ্ড]]ৰ কয়লা উদ্যোগৰ মৃত্যুৰ বিষয়ে)ৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ৰচনা কৰা হৈছিল, যিটো নিজেই ভিক্টোৰিয়ান যুগৰ খ্ৰীষ্টমাছ কেৰল "চি এমিড দ্য উইণ্টাৰছ স্নো"ৰ বাবে জন গছৰ সুৰত লিখা হৈছিল৷<ref>{{Cite web |title=No More Fish, No Fishermen [Shelley Posen] |url=https://mainlynorfolk.info/folk/songs/nomorefishnofishermen.html |access-date=2024-07-23 |website=mainlynorfolk.info}}</ref> প'জেনে "ন' ম'ৰ ফিশ্ব, ন' ফিশ্বাৰমেন" গানটো ফাইনেষ্ট কাইণ্ড দলৰ সৈতে (তেওঁলোকৰ এলবাম হাৰ্টছ ডিলাইটত) তিনি অংশৰ এ কেপেলা পৰিৱে‍শনা হিচাপে ৰেকৰ্ড কৰিছিল; আৰু তেওঁৰ একক এলবাম ''দ্য অল্ড ছংছ' হোম''ত জেংগল পপ ধাৰাৰ সংগীতায়োজনেৰে ৰেকৰ্ড কৰিছিল, যিয়ে দ্য বাৰ্ডছ বেণ্ডৰ সংগীতক সোঁৱৰাই দিয়ে। তেতিয়াৰে পৰা গানটো ইংৰাজীভাষী বিভিন্ন দেশত বহুতো লোকসংগীত শিল্পীয়ে পৰিৱে‍শন আৰু ৰেকৰ্ড কৰিছে। ==সংগীত পৰিৱে‍শন== * [[ফাইনেষ্ট কাইণ্ড]], ‘’হাৰ্টছ ডিলাইট'’ * [[শ্বেলী প'জেন]], ‘’দ্য অল্ড ছংছ' হোম'’ * এডাম মিলাৰ, ‘’দ্য অৰফান ট্ৰেইন এণ্ড আদাৰ ৰেমিনিছেন্সেছ'’ * [[জনি কলিনছ]], ‘’নাউ এণ্ড দেন'’ * বিল গেৰেট এণ্ড ছু লোথ্ৰপ, ‘’ৰেড শ্ব'জ'’ (২০০৩) * [[ডেভিড কফিন]], ‘’লাষ্ট ট্ৰিপ হোম'’ (২০০৯) ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিষয়ক গীত]] [[শ্ৰেণী:লোকগীত]] aou1h4b4lzqj6uv9r4etk0jyvkrfpki 14 140344 645665 2026-10-16T18:53:21Z কুমুদ ঘোষ 42738 Created blank page 645665 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 140345 645715 2026-10-17T05:13:24Z Kandarpajit Kallol 6257 নতুন পৃষ্ঠা: [[File:Kevin-Carter-Child-Vulture-Sudan.jpg|thumb|upright=1.35|[[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ৰ [[পুলিৎজাৰ বঁটা]] বিজয়ী আলোকচিত্ৰ, য’ত এজন ভোকাতুৰ [[চুদান]]ী ল’ৰা আৰু পিছফালে খাপ পিটি থকা এটা শগুন দেখা গৈছে]] '''''দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল... 645715 wikitext text/x-wiki [[File:Kevin-Carter-Child-Vulture-Sudan.jpg|thumb|upright=1.35|[[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ৰ [[পুলিৎজাৰ বঁটা]] বিজয়ী আলোকচিত্ৰ, য’ত এজন ভোকাতুৰ [[চুদান]]ী ল’ৰা আৰু পিছফালে খাপ পিটি থকা এটা শগুন দেখা গৈছে]] '''''দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল''''' ([[ইংৰাজী]]: The Vulture and the Little Girl; অসমীয়া অৰ্থ: শগুন আৰু সৰু ছোৱালীজনী), যাক '''''দ্য ষ্ট্ৰাগলিং গাৰ্ল''''' নামেৰেও জনা যায়, হৈছে [[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ৰ দ্বাৰা তোলা এখন বিখ্যাত আলোকচিত্ৰ। এই চিত্ৰখনি প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চত ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ'' কাকতত প্ৰকাশ পাইছিল। আলোকচিত্ৰখনত এগৰাকী দুৰ্বল তথা দুৰ্ভিক্ষ-পীড়িত শিশুক মাটিত বাগৰি পৰা অৱস্থাত দেখা গৈছে, যাক ২০১১ চনলৈকে ভুলবশতঃ এগৰাকী ছোৱালী বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল।<ref name="Kong Nyong">{{cite news|title=Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre|trans-title=Kong Nyong, The Boy Who Survived the Vulture|first=Alberto|last= Rojas|date=21 February 2011|access-date=17 October 2026|url=http://elmundo.es|work=[[El Mundo (Spain)|El Mundo]]| language=Spanish|archive-date=30 June 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20170630053614/http://elmundo.es| url-status=live}}</ref> শিশুটিৰ ঠিক পিছফালে এটা হুদু শগুনে খাপ পিটি থকা দেখা গৈছে। ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত [[চুদান]] (বৰ্তমানৰ দক্ষিণ চুদান)ৰ আয়োদত [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ এটা খাদ্য কেন্দ্ৰৰ পৰা প্ৰায় আধা মাইল দূৰত থকা অৱস্থাত শিশুটিয়ে তাত উপনীত হ’বলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে এই ছবিখন তোলা হৈছিল। তথ্য অনুসৰি শিশুটি এই ঘটনাৰ পৰা ৰক্ষা পৰিছিল। এই ছবিখনে ১৯৯৪ চনত [[পুলিৎজাৰ বঁটা|ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা]] লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। আলোকচিত্ৰশিল্পী কাৰ্টাৰে এই বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰি মাহ পিছত আত্মহত্যা কৰে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} 3h40kzpshlbadhqmerhdeh4n2p3v5j2 645716 645715 2026-10-17T05:14:29Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645716 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} [[File:Kevin-Carter-Child-Vulture-Sudan.jpg|thumb|upright=1.35|[[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ৰ [[পুলিৎজাৰ বঁটা]] বিজয়ী আলোকচিত্ৰ, য’ত এজন ভোকাতুৰ [[চুদান]]ী ল’ৰা আৰু পিছফালে খাপ পিটি থকা এটা শগুন দেখা গৈছে]] '''''দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল''''' ([[ইংৰাজী]]: The Vulture and the Little Girl; অসমীয়া অৰ্থ: শগুন আৰু সৰু ছোৱালীজনী), যাক '''''দ্য ষ্ট্ৰাগলিং গাৰ্ল''''' নামেৰেও জনা যায়, হৈছে [[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ৰ দ্বাৰা তোলা এখন বিখ্যাত আলোকচিত্ৰ। এই চিত্ৰখনি প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চত ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ'' কাকতত প্ৰকাশ পাইছিল। আলোকচিত্ৰখনত এগৰাকী দুৰ্বল তথা দুৰ্ভিক্ষ-পীড়িত শিশুক মাটিত বাগৰি পৰা অৱস্থাত দেখা গৈছে, যাক ২০১১ চনলৈকে ভুলবশতঃ এগৰাকী ছোৱালী বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল।<ref name="Kong Nyong">{{cite news|title=Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre|trans-title=Kong Nyong, The Boy Who Survived the Vulture|first=Alberto|last= Rojas|date=21 February 2011|access-date=17 October 2026|url=http://elmundo.es|work=[[El Mundo (Spain)|El Mundo]]| language=Spanish|archive-date=30 June 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20170630053614/http://elmundo.es| url-status=live}}</ref> শিশুটিৰ ঠিক পিছফালে এটা হুদু শগুনে খাপ পিটি থকা দেখা গৈছে। ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত [[চুদান]] (বৰ্তমানৰ দক্ষিণ চুদান)ৰ আয়োদত [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ এটা খাদ্য কেন্দ্ৰৰ পৰা প্ৰায় আধা মাইল দূৰত থকা অৱস্থাত শিশুটিয়ে তাত উপনীত হ’বলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে এই ছবিখন তোলা হৈছিল। তথ্য অনুসৰি শিশুটি এই ঘটনাৰ পৰা ৰক্ষা পৰিছিল। এই ছবিখনে ১৯৯৪ চনত [[পুলিৎজাৰ বঁটা|ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা]] লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। আলোকচিত্ৰশিল্পী কাৰ্টাৰে এই বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰি মাহ পিছত আত্মহত্যা কৰে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} bc81zgdrsr2z9vnzpkspqlkqh46lbn3 645717 645716 2026-10-17T05:15:04Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645717 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}{{Italic title}}[[File:Kevin-Carter-Child-Vulture-Sudan.jpg|thumb|upright=1.35|[[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ৰ [[পুলিৎজাৰ বঁটা]] বিজয়ী আলোকচিত্ৰ, য’ত এজন ভোকাতুৰ [[চুদান]]ী ল’ৰা আৰু পিছফালে খাপ পিটি থকা এটা শগুন দেখা গৈছে]] '''''দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল''''' ([[ইংৰাজী]]: The Vulture and the Little Girl; অসমীয়া অৰ্থ: শগুন আৰু সৰু ছোৱালীজনী), যাক '''''দ্য ষ্ট্ৰাগলিং গাৰ্ল''''' নামেৰেও জনা যায়, হৈছে [[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ৰ দ্বাৰা তোলা এখন বিখ্যাত আলোকচিত্ৰ। এই চিত্ৰখনি প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চত ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ'' কাকতত প্ৰকাশ পাইছিল। আলোকচিত্ৰখনত এগৰাকী দুৰ্বল তথা দুৰ্ভিক্ষ-পীড়িত শিশুক মাটিত বাগৰি পৰা অৱস্থাত দেখা গৈছে, যাক ২০১১ চনলৈকে ভুলবশতঃ এগৰাকী ছোৱালী বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল।<ref name="Kong Nyong">{{cite news|title=Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre|trans-title=Kong Nyong, The Boy Who Survived the Vulture|first=Alberto|last= Rojas|date=21 February 2011|access-date=17 October 2026|url=http://elmundo.es|work=[[El Mundo (Spain)|El Mundo]]| language=Spanish|archive-date=30 June 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20170630053614/http://elmundo.es| url-status=live}}</ref> শিশুটিৰ ঠিক পিছফালে এটা হুদু শগুনে খাপ পিটি থকা দেখা গৈছে। ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত [[চুদান]] (বৰ্তমানৰ দক্ষিণ চুদান)ৰ আয়োদত [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ এটা খাদ্য কেন্দ্ৰৰ পৰা প্ৰায় আধা মাইল দূৰত থকা অৱস্থাত শিশুটিয়ে তাত উপনীত হ’বলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে এই ছবিখন তোলা হৈছিল। তথ্য অনুসৰি শিশুটি এই ঘটনাৰ পৰা ৰক্ষা পৰিছিল। এই ছবিখনে ১৯৯৪ চনত [[পুলিৎজাৰ বঁটা|ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা]] লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। আলোকচিত্ৰশিল্পী কাৰ্টাৰে এই বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰি মাহ পিছত আত্মহত্যা কৰে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} 6s5iykeeg1shio3c1970tfqcqnmhlm0 645718 645717 2026-10-17T05:24:30Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645718 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}{{Italic title}}[[File:Kevin-Carter-Child-Vulture-Sudan.jpg|thumb|upright=1.35|[[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ৰ [[পুলিৎজাৰ বঁটা]] বিজয়ী আলোকচিত্ৰ, য’ত এজন ভোকাতুৰ [[চুদান]]ী ল’ৰা আৰু পিছফালে খাপ পিটি থকা এটা শগুন দেখা গৈছে]] '''''দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল''''' ([[ইংৰাজী]]: The Vulture and the Little Girl; অসমীয়া অৰ্থ: শগুন আৰু সৰু ছোৱালীজনী), যাক '''''দ্য ষ্ট্ৰাগলিং গাৰ্ল''''' নামেৰেও জনা যায়, হৈছে [[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ৰ দ্বাৰা তোলা এখন বিখ্যাত আলোকচিত্ৰ। এই চিত্ৰখনি প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চত ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ'' কাকতত প্ৰকাশ পাইছিল। আলোকচিত্ৰখনত এগৰাকী দুৰ্বল তথা দুৰ্ভিক্ষ-পীড়িত শিশুক মাটিত বাগৰি পৰা অৱস্থাত দেখা গৈছে, যাক ২০১১ চনলৈকে ভুলবশতঃ এগৰাকী ছোৱালী বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল।<ref name="Kong Nyong">{{cite news|title=Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre|trans-title=Kong Nyong, The Boy Who Survived the Vulture|first=Alberto|last= Rojas|date=21 February 2011|access-date=17 October 2026|url=http://elmundo.es|work=[[El Mundo (Spain)|El Mundo]]| language=Spanish|archive-date=30 June 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20170630053614/http://elmundo.es| url-status=live}}</ref> শিশুটিৰ ঠিক পিছফালে এটা হুদু শগুনে খাপ পিটি থকা দেখা গৈছে। ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত [[চুদান]] (বৰ্তমানৰ দক্ষিণ চুদান)ৰ আয়োদত [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ এটা খাদ্য কেন্দ্ৰৰ পৰা প্ৰায় আধা মাইল দূৰত থকা অৱস্থাত শিশুটিয়ে তাত উপনীত হ’বলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে এই ছবিখন তোলা হৈছিল। তথ্য অনুসৰি শিশুটি এই ঘটনাৰ পৰা ৰক্ষা পৰিছিল। এই ছবিখনে ১৯৯৪ চনত [[পুলিৎজাৰ বঁটা|ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা]] লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। আলোকচিত্ৰশিল্পী কাৰ্টাৰে এই বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰি মাহ পিছত আত্মহত্যা কৰে। == পটভূমি == ১৯৯০ চনৰ প্ৰথম ভাগত সাহায্য সংস্থাসমূহে দক্ষিণ চুদানিজ সম্প্ৰদায়ৰ [[কংগৰ]] (Kongor), [[আয়োদ]] (Ayod) আৰু [[ৱাত]] (Waat) অঞ্চলটোক বুজাবলৈ 'হাংগাৰ ট্ৰায়িংগেল' (ভোকৰ ত্ৰিকোণ) নামটো ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই অঞ্চলটো দুৰ্ভিক্ষৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ [[ইউনেস্ক’]] (UNESCO) আৰু অন্যান্য সাহায্য সংস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল। ১৯৯৩ চনৰ জানুৱাৰী মাহলৈকে এই অঞ্চলৰ পাঁচ বছৰৰ অনুৰ্ধৰ ৪০ শতাংশ শিশু অপিপুষ্টিত ভুগিছিল আৰু কেৱল আয়োদতে দৈনিক আনুমানিক ১০ ৰ পৰা ১৩ জন প্ৰাপ্তবয়স্ক ব্যক্তিৰ অনাহাৰত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.hrw.org/reports/1993/sudan/|first=Jemera|last=Rone|title=Civilisation Devastation: Abuses by All Parties in the War in Southern Sudan|publisher=[[Human Rights Watch]]|date=1993|access-date=17 October 2026|url-status=live|df=dmy-all|archive-date=16 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190916140600/https://www.hrw.org/reports/1993/sudan/}}</ref> এই পৰিস্থিতিৰ সন্দৰ্ভত সজাগতা বৃদ্ধিৰ বাবে 'অপাৰেচন লাইফライン চুদান' (Operation Lifeline Sudan)-এ আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক আৰু পূৰ্বে দেশখনত প্ৰৱেশ কৰাত বাধা থকা আন লোকসকলক তাত চলি থকা পৰিস্থিতিৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত চৰকাৰে সাংবাদিকসকলক ২৪ ঘণ্টা থকাৰ বাবে ভিছা দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। অৱশ্যে দেশৰ ভিতৰত তেওঁলোকৰ ভ্ৰমণৰ ওপৰত তীব্ৰ বাধা-নিষেধ আৰোপ কৰা হৈছিল, যাৰ ভিতৰত সকলো সময়তে চৰকাৰী পৰ্যবেক্ষণত থকাটো বাধ্যতামূলক আছিল।<ref name=NYTimesLoch>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1993/03/26/world/sudan-is-described-as-trying-to-placate-the-west.html?pagewanted=all|title=Sudan Is Described as Trying to Placate the West|work=[[The New York Times]]|first=Donatella|last=Lorch|date=March 26, 1993|access-date=17 October 2026}}</ref> == ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ চুদান্ত == === ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানৰ আমন্ত্ৰণ === ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ [[অপাৰেচন লাইফলাইন চুদান]]ৰ তদানীন্তন তথ্য বিষয়া তথা প্ৰাক্তন আলোকচিত্ৰশিল্পী ৰবাৰ্ট হেডলীয়ে [[জোয়াও ছিলভা (আলোকচিত্ৰশিল্পী)|জোয়াও ছিলভা]] আৰু [[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ক চুদালৈ আহি দেশখনৰ দক্ষিণ প্ৰান্তৰ দুৰ্ভিক্ষৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। তেওঁলোকক বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে দক্ষিণ চুদান্ত ভ্ৰমণ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল। ছিলভাই ইয়াক ভৱিষ্যতে এজন যুদ্ধকালীন আলোকচিত্ৰশিল্পী (war photographer) হিচাপে কাম কৰাৰ এক সুযোগ হিচাপে লৈছিল। তেওঁ যাত্ৰাৰ খৰচ উলিওৱাৰ বাবে কিছুমান অৰ্পণ কৰা কাম (assignments) সুনিশ্চিত কৰি ব্যৱস্থাৱলী আৰম্ভ কৰে। ছিলভাই কাৰ্টাৰক এই প্ৰস্তাৱৰ বিষয়ে জনায় আৰু কাৰ্টাৰেও যাবলৈ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰে। সতীৰ্থ যুদ্ধকালীন আলোকচিত্ৰশিল্পী [[গ্ৰেগ মাৰিনোভিচ]]ৰ মতে, কাৰ্টাৰে এই ভ্ৰমণক তেওঁ "আবদ্ধ হৈ পৰা" বুলি অনুভৱ কৰা কিছুমান সমস্যা সমাধানৰ এক সুযোগ হিচাপে দেখিছিল। চুদানত ছবি তোলাটো এজন ফ্ৰীলেঞ্চাৰ হিচাপে উন্নত কেৰিয়াৰ গঢ়াৰ এক সুযোগ আছিল আৰু কাৰ্টাৰ এই ভ্ৰমণক লৈ যথেষ্ট উৎসাহিত আৰু অনুপ্ৰাণিত হৈ পৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=109-110}} ভ্ৰমণৰ খৰচ যোগাবলৈ কাৰ্টাৰে [[অচোচিয়েটেড প্ৰেছ]] (Associated Press) আৰু অন্যান্য উৎসৰ পৰা কিছু ধনৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=110}} === নাইৰোবিত অপেক্ষা === চুদানলৈ যোৱাৰ পথত ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ [[নাইৰোবি]]ত ৰৈছিল। চুদানত নতুনকৈ আৰম্ভ হোৱা যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকে তাত এক অনিৰ্দিষ্ট সময়ৰ বাবে অপেক্ষা কৰিবলগীয়া হয়। অঞ্চলটোৰ বাবে খাদ্য সাহায্য কঢ়িয়াই নিয়া এখন নাও বাৰ্জৰ ছবি তুলিবলৈ কাৰ্টাৰে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিমান এখনৰ সহায়ত দক্ষিণ চুদানৰ [[জুবা]]লৈ এদিনৰ বাবে উৰা মাৰিছিল, কিন্তু অতি সোনকালে পৰিস্থিতি পুনৰ সলনি হ’ল। ৰাষ্ট্ৰসংঘই এটা বিদ্ৰোহী গোটৰ পৰা [[আয়োদ]]লৈ খাদ্য সাহায্য বিমানযোগে প্ৰেৰণ কৰাৰ অনুমতি লাভ কৰে। ৰব হেডলীয়ে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এখন লঘু বিমানত উৰা মৰাৰ প্ৰস্তুতি চলাইছিল আৰু তেওঁ ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰক তেওঁৰ সৈতে আয়োদলৈ যাবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=114}} === আয়োদত === পাছৰ দিনা তেওঁলোকৰ লঘু বিমানখন আয়োদৰ সৰু গাঁওখনত অৱতৰণ কৰে আৰু তাৰ কিছু সময়ৰ পাছতে মালবাহী বিমানখনো তাত নামে। গাঁওখনৰ বাসিন্দা অহালৈ ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাহায্য কেন্দ্ৰই কিছু সময় ধৰি তদাৰক কৰি আছিল। গ্ৰেগ মাৰিনোভিচ আৰু জোয়াও ছিলভাই তেওঁলোকৰ ''[[দ্য বেং-বেং ক্লাৱ (গ্ৰন্থ)|দ্য বেং-বেং ক্লাৱ]]'' নামৰ কিতাপখনত ইয়াৰ বৰ্ণনা কৰিছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=110–121}} মাৰিনোভিচে লিখিছে যে গাঁৱৰ মানুহবোৰে যিমান পাৰি সোনকালে খাদ্য পাবলৈ ইতিমধ্যে বিমান ঘাটিৰ কাষত অপেক্ষা কৰি আছিল: "খাদ্যৰ বাবে অপেক্ষা কৰা দলটোত যোগ দিয়া মাকসকলে নিজৰ ল’ৰা-ছোৱালীক ওচৰৰে বালিচহীয়া মাটিত এৰি থৈ গৈছিল।"{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=115}} ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ যুদ্ধৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা ভয়াৱহ দুৰ্ভিক্ষৰ চিকাৰ হোৱা জীৱিত আৰু মৃত, শিশু আৰু প্ৰাপ্তবয়স্ক উভয়ৰে ছবি তুলিবলৈ ইজনে সিজনৰ পৰা পৃথক হৈ পৰে। কাৰ্টাৰে কেইবাবাৰো ছিলভাৰ ওচৰলৈ গৈ তেওঁ মাত্ৰ তোলা কিছুমান মৰ্মান্তিক ছবিৰ বিষয়ে কৈছিল। ছিলভাই এনে কিছুমান বিদ্ৰোহী সৈন্যৰ সন্ধান কৰি আছিল যিয়ে তেওঁক কোনো দায়িত্বশীল বিষয়াৰ ওচৰলৈ লৈ যাব পাৰে আৰু যেতিয়া তেওঁ কেইজনমান সৈন্য পালে, কাৰ্টাৰো তেওঁৰ সৈতে যোগ দিলে। সৈন্য কেইজনে ইংৰাজী ক’ব পৰা নাছিল, কিন্তু এজন সৈন্যই কাৰ্টাৰৰ হাতঘড়ীটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ দেখুৱাইছিল। কাৰ্টাৰে তেওঁৰ সুলভ মূল্যৰ হাতঘড়ীটো তেওঁক উপহাৰ হিচাপে দিয়ে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=116}} ইয়াৰ পিছত সৈন্যসকল তেওঁলোকৰ অংগৰক্ষী হৈ পৰে আৰু সুৰক্ষাৰ বাবে তেওঁলোকৰ পিছ লয়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=152–153}}<ref>{{cite web|url=https://vimeo.com/201137365|title=Carter and Soldiers|website=www.vimeo.com}}</ref> বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে এসপ্তাহ থাকিবলৈ তেওঁলোকক এজন বিদ্ৰোহী কমাণ্ডাৰৰ অনুমতিৰ প্ৰয়োজন আছিল। তেওঁলোকৰ বিমানখন এঘণ্টাৰ ভিতৰত প্ৰস্থান কৰাৰ কথা আছিল আৰু থকাৰ অনুমতি নাপালে তেওঁলোকে উৰা মাৰিবলৈ বাধ্য হ’লহেঁতেন। তেওঁলোক পুনৰ পৃথক হ’ল আৰু ছিলভাই ক্লিনিংক কমপ্লেক্সলৈ গৈ বিদ্ৰোহী কমাণ্ডাৰজনৰ কথা সুধিলে। তেওঁ জানিব পাৰিলে যে কমাণ্ডাৰজন দক্ষিণ চুদানৰ কংগৰত আছে। ছিলভাৰ বাবে এইটো ভাল খবৰ আছিল, কিয়নো "তেওঁলোকৰ সৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিমানখন ইয়াৰ পিছত তালৈকে যোৱাৰ কথা আছিল"। তেওঁ ক্লিনিক এৰি পুনৰ বিমান ঘাটিলৈ খোজ ল’লে আৰু বাটত শিশু আৰু প্ৰাপ্তবয়স্কৰ ছবি তুলি গ’ল। খোজ কাঢ়ি যাওঁতে তেওঁ প্ৰখৰ ৰ’দত উবুৰি খাই পৰি থকা এটা শিশু দেখা পালে আৰু তাৰ এখন ছবি তুলিলে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=117}} কাৰ্টাৰে বিমান ঘাটিত ছিলভাক লগ পাই ক’লে: "মই এতিয়া কি ছবি তুলিলোঁ তুমি বিশ্বাস কৰিব নোৱাৰিবা!... মই আঁঠু কাঢ়ি থকা এই শিশুটিৰ ছবি তুলি আছিলোঁ, তাৰ পিছত মোৰ কোণটো সলনি কৰিলোঁ আৰু হঠাত দেখিলো তাইৰ ঠিক পিছফালে এই শগুনটো!... আৰু মই কেৱল ছবি তুলিয়েই থাকিলোঁ{{snd}} বহুতো ফিল্ম শেষ কৰিলোঁ!"{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=117}} ছিলভাই তেওঁক ছবিখন ক’ত তুলিলে সুধিলে আৰু নিজেও এখন ছবি তুলিবলৈ চাৰিওফালে চালে। কাৰ্টাৰে ১৬০ ফুট (প্ৰায় ৫০ মিটাৰ) দূৰৈৰ এটা ঠাইলৈ আঙুলিয়াই দিলে। তাৰ পিছত কাৰ্টাৰে ক’লে যে তেওঁ শগুনটোক খেদি পঠিয়াইছে। তেওঁ ছিলভাক ক’লে যে তেওঁ মাত্ৰ তোলা পৰিস্থিতিটোৱে তেওঁক স্তম্ভিত কৰি তুলিছে, "মই এই সকলোবোৰ দেখিছোঁ, আৰু মই কেৱল মোৰ সৰু ছোৱালী মেগানৰ কথাহে ভাবিব পাৰিছোঁ"। কেইমিনিটমানৰ পিছত তেওঁলোকে আয়োদ এৰি [[কংগৰ]] অভিমুখে যাত্ৰা কৰে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=118}} ২০১১ চনত শিশুটিৰ পিতৃয়ে প্ৰকাশ কৰে যে শিশুটি আচলতে এজন ল’ৰা আছিল, নাম আছিল কং নিয়ং (Kong Nyong) আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য সাহায্য কেন্দ্ৰই তাৰ তদাৰক কৰিছিল। পৰিয়ালৰ লোকৰ মতে, ২০০৭ চনৰ আশে-পাশে "জ্বৰ"ত আক্ৰান্ত হৈ নিয়ঙৰ মৃত্যু হৈছিল।<ref name="Kong Nyong"/> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} 7f7v0k0maoo5komn3atzp9vdpkay2dj 645719 645718 2026-10-17T05:28:20Z Kandarpajit Kallol 6257 645719 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}{{Italic title}}[[File:Kevin-Carter-Child-Vulture-Sudan.jpg|thumb|upright=1.35|[[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ৰ [[পুলিৎজাৰ বঁটা]] বিজয়ী আলোকচিত্ৰ, য’ত এজন ভোকাতুৰ [[চুদান]]ী ল’ৰা আৰু পিছফালে খাপ পিটি থকা এটা শগুন দেখা গৈছে]] '''''দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল''''' ([[ইংৰাজী]]: The Vulture and the Little Girl; অসমীয়া অৰ্থ: শগুন আৰু সৰু ছোৱালীজনী), যাক '''''দ্য ষ্ট্ৰাগলিং গাৰ্ল''''' নামেৰেও জনা যায়, হৈছে [[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ৰ দ্বাৰা তোলা এখন বিখ্যাত আলোকচিত্ৰ। এই চিত্ৰখনি প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চত ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ'' কাকতত প্ৰকাশ পাইছিল। আলোকচিত্ৰখনত এগৰাকী দুৰ্বল তথা দুৰ্ভিক্ষ-পীড়িত শিশুক মাটিত বাগৰি পৰা অৱস্থাত দেখা গৈছে, যাক ২০১১ চনলৈকে ভুলবশতঃ এগৰাকী ছোৱালী বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল।<ref name="Kong Nyong">{{cite news|title=Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre|trans-title=Kong Nyong, The Boy Who Survived the Vulture|first=Alberto|last= Rojas|date=21 February 2011|access-date=17 October 2026|url=http://elmundo.es|work=[[El Mundo (Spain)|El Mundo]]| language=Spanish|archive-date=30 June 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20170630053614/http://elmundo.es| url-status=live}}</ref> শিশুটিৰ ঠিক পিছফালে এটা হুদু শগুনে খাপ পিটি থকা দেখা গৈছে। ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত [[চুদান]] (বৰ্তমানৰ দক্ষিণ চুদান)ৰ আয়োদত [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ এটা খাদ্য কেন্দ্ৰৰ পৰা প্ৰায় আধা মাইল দূৰত থকা অৱস্থাত শিশুটিয়ে তাত উপনীত হ’বলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে এই ছবিখন তোলা হৈছিল। তথ্য অনুসৰি শিশুটি এই ঘটনাৰ পৰা ৰক্ষা পৰিছিল। এই ছবিখনে ১৯৯৪ চনত [[পুলিৎজাৰ বঁটা|ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা]] লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। আলোকচিত্ৰশিল্পী কাৰ্টাৰে এই বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰি মাহ পিছত আত্মহত্যা কৰে। == পটভূমি == ১৯৯০ চনৰ প্ৰথম ভাগত সাহায্য সংস্থাসমূহে দক্ষিণ চুদানিজ সম্প্ৰদায়ৰ [[কংগৰ]] (Kongor), [[আয়োদ]] (Ayod) আৰু [[ৱাত]] (Waat) অঞ্চলটোক বুজাবলৈ 'হাংগাৰ ট্ৰায়িংগেল' (ভোকৰ ত্ৰিকোণ) নামটো ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই অঞ্চলটো দুৰ্ভিক্ষৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ [[ইউনেস্ক’]] (UNESCO) আৰু অন্যান্য সাহায্য সংস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল। ১৯৯৩ চনৰ জানুৱাৰী মাহলৈকে এই অঞ্চলৰ পাঁচ বছৰৰ অনুৰ্ধৰ ৪০ শতাংশ শিশু অপিপুষ্টিত ভুগিছিল আৰু কেৱল আয়োদতে দৈনিক আনুমানিক ১০ ৰ পৰা ১৩ জন প্ৰাপ্তবয়স্ক ব্যক্তিৰ অনাহাৰত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.hrw.org/reports/1993/sudan/|first=Jemera|last=Rone|title=Civilisation Devastation: Abuses by All Parties in the War in Southern Sudan|publisher=[[Human Rights Watch]]|date=1993|access-date=17 October 2026|url-status=live|df=dmy-all|archive-date=16 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190916140600/https://www.hrw.org/reports/1993/sudan/}}</ref> এই পৰিস্থিতিৰ সন্দৰ্ভত সজাগতা বৃদ্ধিৰ বাবে 'অপাৰেচন লাইফライン চুদান' (Operation Lifeline Sudan)-এ আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক আৰু পূৰ্বে দেশখনত প্ৰৱেশ কৰাত বাধা থকা আন লোকসকলক তাত চলি থকা পৰিস্থিতিৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত চৰকাৰে সাংবাদিকসকলক ২৪ ঘণ্টা থকাৰ বাবে ভিছা দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। অৱশ্যে দেশৰ ভিতৰত তেওঁলোকৰ ভ্ৰমণৰ ওপৰত তীব্ৰ বাধা-নিষেধ আৰোপ কৰা হৈছিল, যাৰ ভিতৰত সকলো সময়তে চৰকাৰী পৰ্যবেক্ষণত থকাটো বাধ্যতামূলক আছিল।<ref name=NYTimesLoch>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1993/03/26/world/sudan-is-described-as-trying-to-placate-the-west.html?pagewanted=all|title=Sudan Is Described as Trying to Placate the West|work=[[The New York Times]]|first=Donatella|last=Lorch|date=March 26, 1993|access-date=17 October 2026}}</ref> == ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ চুদান == === ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানৰ আমন্ত্ৰণ === ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ [[অপাৰেচন লাইফলাইন চুদান]]ৰ তদানীন্তন তথ্য বিষয়া তথা প্ৰাক্তন আলোকচিত্ৰশিল্পী ৰবাৰ্ট হেডলীয়ে [[জোয়াও ছিলভা (আলোকচিত্ৰশিল্পী)|জোয়াও ছিলভা]] আৰু [[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ক চুদালৈ আহি দেশখনৰ দক্ষিণ প্ৰান্তৰ দুৰ্ভিক্ষৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। তেওঁলোকক বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে দক্ষিণ চুদান্ত ভ্ৰমণ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল। ছিলভাই ইয়াক ভৱিষ্যতে এজন যুদ্ধকালীন আলোকচিত্ৰশিল্পী (war photographer) হিচাপে কাম কৰাৰ এক সুযোগ হিচাপে লৈছিল। তেওঁ যাত্ৰাৰ খৰচ উলিওৱাৰ বাবে কিছুমান অৰ্পণ কৰা কাম (assignments) সুনিশ্চিত কৰি ব্যৱস্থাৱলী আৰম্ভ কৰে। ছিলভাই কাৰ্টাৰক এই প্ৰস্তাৱৰ বিষয়ে জনায় আৰু কাৰ্টাৰেও যাবলৈ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰে। সতীৰ্থ যুদ্ধকালীন আলোকচিত্ৰশিল্পী [[গ্ৰেগ মাৰিনোভিচ]]ৰ মতে, কাৰ্টাৰে এই ভ্ৰমণক তেওঁ "আবদ্ধ হৈ পৰা" বুলি অনুভৱ কৰা কিছুমান সমস্যা সমাধানৰ এক সুযোগ হিচাপে দেখিছিল। চুদানত ছবি তোলাটো এজন ফ্ৰীলেঞ্চাৰ হিচাপে উন্নত কেৰিয়াৰ গঢ়াৰ এক সুযোগ আছিল আৰু কাৰ্টাৰ এই ভ্ৰমণক লৈ যথেষ্ট উৎসাহিত আৰু অনুপ্ৰাণিত হৈ পৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=109-110}} ভ্ৰমণৰ খৰচ যোগাবলৈ কাৰ্টাৰে [[অচোচিয়েটেড প্ৰেছ]] (Associated Press) আৰু অন্যান্য উৎসৰ পৰা কিছু ধনৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=110}} === নাইৰোবিত অপেক্ষা === চুদানলৈ যোৱাৰ পথত ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ [[নাইৰোবি]]ত ৰৈছিল। চুদানত নতুনকৈ আৰম্ভ হোৱা যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকে তাত এক অনিৰ্দিষ্ট সময়ৰ বাবে অপেক্ষা কৰিবলগীয়া হয়। অঞ্চলটোৰ বাবে খাদ্য সাহায্য কঢ়িয়াই নিয়া এখন নাও বাৰ্জৰ ছবি তুলিবলৈ কাৰ্টাৰে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিমান এখনৰ সহায়ত দক্ষিণ চুদানৰ [[জুবা]]লৈ এদিনৰ বাবে উৰা মাৰিছিল, কিন্তু অতি সোনকালে পৰিস্থিতি পুনৰ সলনি হ’ল। ৰাষ্ট্ৰসংঘই এটা বিদ্ৰোহী গোটৰ পৰা [[আয়োদ]]লৈ খাদ্য সাহায্য বিমানযোগে প্ৰেৰণ কৰাৰ অনুমতি লাভ কৰে। ৰব হেডলীয়ে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এখন লঘু বিমানত উৰা মৰাৰ প্ৰস্তুতি চলাইছিল আৰু তেওঁ ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰক তেওঁৰ সৈতে আয়োদলৈ যাবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=114}} === আয়োদত === পাছৰ দিনা তেওঁলোকৰ লঘু বিমানখন আয়োদৰ সৰু গাঁওখনত অৱতৰণ কৰে আৰু তাৰ কিছু সময়ৰ পাছতে মালবাহী বিমানখনো তাত নামে। গাঁওখনৰ বাসিন্দা অহালৈ ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাহায্য কেন্দ্ৰই কিছু সময় ধৰি তদাৰক কৰি আছিল। গ্ৰেগ মাৰিনোভিচ আৰু জোয়াও ছিলভাই তেওঁলোকৰ ''[[দ্য বেং-বেং ক্লাৱ (গ্ৰন্থ)|দ্য বেং-বেং ক্লাৱ]]'' নামৰ কিতাপখনত ইয়াৰ বৰ্ণনা কৰিছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=110–121}} মাৰিনোভিচে লিখিছে যে গাঁৱৰ মানুহবোৰে যিমান পাৰি সোনকালে খাদ্য পাবলৈ ইতিমধ্যে বিমান ঘাটিৰ কাষত অপেক্ষা কৰি আছিল: "খাদ্যৰ বাবে অপেক্ষা কৰা দলটোত যোগ দিয়া মাকসকলে নিজৰ ল’ৰা-ছোৱালীক ওচৰৰে বালিচহীয়া মাটিত এৰি থৈ গৈছিল।"{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=115}} ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ যুদ্ধৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা ভয়াৱহ দুৰ্ভিক্ষৰ চিকাৰ হোৱা জীৱিত আৰু মৃত, শিশু আৰু প্ৰাপ্তবয়স্ক উভয়ৰে ছবি তুলিবলৈ ইজনে সিজনৰ পৰা পৃথক হৈ পৰে। কাৰ্টাৰে কেইবাবাৰো ছিলভাৰ ওচৰলৈ গৈ তেওঁ মাত্ৰ তোলা কিছুমান মৰ্মান্তিক ছবিৰ বিষয়ে কৈছিল। ছিলভাই এনে কিছুমান বিদ্ৰোহী সৈন্যৰ সন্ধান কৰি আছিল যিয়ে তেওঁক কোনো দায়িত্বশীল বিষয়াৰ ওচৰলৈ লৈ যাব পাৰে আৰু যেতিয়া তেওঁ কেইজনমান সৈন্য পালে, কাৰ্টাৰো তেওঁৰ সৈতে যোগ দিলে। সৈন্য কেইজনে ইংৰাজী ক’ব পৰা নাছিল, কিন্তু এজন সৈন্যই কাৰ্টাৰৰ হাতঘড়ীটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ দেখুৱাইছিল। কাৰ্টাৰে তেওঁৰ সুলভ মূল্যৰ হাতঘড়ীটো তেওঁক উপহাৰ হিচাপে দিয়ে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=116}} ইয়াৰ পিছত সৈন্যসকল তেওঁলোকৰ অংগৰক্ষী হৈ পৰে আৰু সুৰক্ষাৰ বাবে তেওঁলোকৰ পিছ লয়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=152–153}}<ref>{{cite web|url=https://vimeo.com/201137365|title=Carter and Soldiers|website=www.vimeo.com}}</ref> বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে এসপ্তাহ থাকিবলৈ তেওঁলোকক এজন বিদ্ৰোহী কমাণ্ডাৰৰ অনুমতিৰ প্ৰয়োজন আছিল। তেওঁলোকৰ বিমানখন এঘণ্টাৰ ভিতৰত প্ৰস্থান কৰাৰ কথা আছিল আৰু থকাৰ অনুমতি নাপালে তেওঁলোকে উৰা মাৰিবলৈ বাধ্য হ’লহেঁতেন। তেওঁলোক পুনৰ পৃথক হ’ল আৰু ছিলভাই ক্লিনিংক কমপ্লেক্সলৈ গৈ বিদ্ৰোহী কমাণ্ডাৰজনৰ কথা সুধিলে। তেওঁ জানিব পাৰিলে যে কমাণ্ডাৰজন দক্ষিণ চুদানৰ কংগৰত আছে। ছিলভাৰ বাবে এইটো ভাল খবৰ আছিল, কিয়নো "তেওঁলোকৰ সৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিমানখন ইয়াৰ পিছত তালৈকে যোৱাৰ কথা আছিল"। তেওঁ ক্লিনিক এৰি পুনৰ বিমান ঘাটিলৈ খোজ ল’লে আৰু বাটত শিশু আৰু প্ৰাপ্তবয়স্কৰ ছবি তুলি গ’ল। খোজ কাঢ়ি যাওঁতে তেওঁ প্ৰখৰ ৰ’দত উবুৰি খাই পৰি থকা এটা শিশু দেখা পালে আৰু তাৰ এখন ছবি তুলিলে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=117}} কাৰ্টাৰে বিমান ঘাটিত ছিলভাক লগ পাই ক’লে: "মই এতিয়া কি ছবি তুলিলোঁ তুমি বিশ্বাস কৰিব নোৱাৰিবা!... মই আঁঠু কাঢ়ি থকা এই শিশুটিৰ ছবি তুলি আছিলোঁ, তাৰ পিছত মোৰ কোণটো সলনি কৰিলোঁ আৰু হঠাত দেখিলো তাইৰ ঠিক পিছফালে এই শগুনটো!... আৰু মই কেৱল ছবি তুলিয়েই থাকিলোঁ{{snd}} বহুতো ফিল্ম শেষ কৰিলোঁ!"{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=117}} ছিলভাই তেওঁক ছবিখন ক’ত তুলিলে সুধিলে আৰু নিজেও এখন ছবি তুলিবলৈ চাৰিওফালে চালে। কাৰ্টাৰে ১৬০ ফুট (প্ৰায় ৫০ মিটাৰ) দূৰৈৰ এটা ঠাইলৈ আঙুলিয়াই দিলে। তাৰ পিছত কাৰ্টাৰে ক’লে যে তেওঁ শগুনটোক খেদি পঠিয়াইছে। তেওঁ ছিলভাক ক’লে যে তেওঁ মাত্ৰ তোলা পৰিস্থিতিটোৱে তেওঁক স্তম্ভিত কৰি তুলিছে, "মই এই সকলোবোৰ দেখিছোঁ, আৰু মই কেৱল মোৰ সৰু ছোৱালী মেগানৰ কথাহে ভাবিব পাৰিছোঁ"। কেইমিনিটমানৰ পিছত তেওঁলোকে আয়োদ এৰি [[কংগৰ]] অভিমুখে যাত্ৰা কৰে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=118}} ২০১১ চনত শিশুটিৰ পিতৃয়ে প্ৰকাশ কৰে যে শিশুটি আচলতে এজন ল’ৰা আছিল, নাম আছিল কং নিয়ং (Kong Nyong) আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য সাহায্য কেন্দ্ৰই তাৰ তদাৰক কৰিছিল। পৰিয়ালৰ লোকৰ মতে, ২০০৭ চনৰ আশে-পাশে "জ্বৰ"ত আক্ৰান্ত হৈ নিয়ঙৰ মৃত্যু হৈছিল।<ref name="Kong Nyong"/> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ntpnwtgrnb3eexzdrg7c7ye5bw8wchd 645720 645719 2026-10-17T05:28:35Z Kandarpajit Kallol 6257 645720 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}{{Italic title}}[[File:Kevin-Carter-Child-Vulture-Sudan.jpg|thumb|upright=1.35|[[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ৰ [[পুলিৎজাৰ বঁটা]] বিজয়ী আলোকচিত্ৰ, য’ত এজন ভোকাতুৰ [[চুদান]]ী ল’ৰা আৰু পিছফালে খাপ পিটি থকা এটা শগুন দেখা গৈছে]] '''''দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল''''' ([[ইংৰাজী]]: The Vulture and the Little Girl; অসমীয়া অৰ্থ: শগুন আৰু সৰু ছোৱালীজনী), যাক '''''দ্য ষ্ট্ৰাগলিং গাৰ্ল''''' নামেৰেও জনা যায়, হৈছে [[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ৰ দ্বাৰা তোলা এখন বিখ্যাত আলোকচিত্ৰ। এই চিত্ৰখনি প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চত ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ'' কাকতত প্ৰকাশ পাইছিল। আলোকচিত্ৰখনত এগৰাকী দুৰ্বল তথা দুৰ্ভিক্ষ-পীড়িত শিশুক মাটিত বাগৰি পৰা অৱস্থাত দেখা গৈছে, যাক ২০১১ চনলৈকে ভুলবশতঃ এগৰাকী ছোৱালী বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল।<ref name="Kong Nyong">{{cite news|title=Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre|trans-title=Kong Nyong, The Boy Who Survived the Vulture|first=Alberto|last= Rojas|date=21 February 2011|access-date=17 October 2026|url=http://elmundo.es|work=[[El Mundo (Spain)|El Mundo]]| language=Spanish|archive-date=30 June 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20170630053614/http://elmundo.es| url-status=live}}</ref> শিশুটিৰ ঠিক পিছফালে এটা হুদু শগুনে খাপ পিটি থকা দেখা গৈছে। ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত [[চুদান]] (বৰ্তমানৰ দক্ষিণ চুদান)ৰ আয়োদত [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ এটা খাদ্য কেন্দ্ৰৰ পৰা প্ৰায় আধা মাইল দূৰত থকা অৱস্থাত শিশুটিয়ে তাত উপনীত হ’বলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে এই ছবিখন তোলা হৈছিল। তথ্য অনুসৰি শিশুটি এই ঘটনাৰ পৰা ৰক্ষা পৰিছিল। এই ছবিখনে ১৯৯৪ চনত [[পুলিৎজাৰ বঁটা|ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা]] লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। আলোকচিত্ৰশিল্পী কাৰ্টাৰে এই বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰি মাহ পিছত আত্মহত্যা কৰে। == পটভূমি == ১৯৯০ চনৰ প্ৰথম ভাগত সাহায্য সংস্থাসমূহে দক্ষিণ চুদানিজ সম্প্ৰদায়ৰ [[কংগৰ]] (Kongor), [[আয়োদ]] (Ayod) আৰু [[ৱাত]] (Waat) অঞ্চলটোক বুজাবলৈ 'হাংগাৰ ট্ৰায়িংগেল' (ভোকৰ ত্ৰিকোণ) নামটো ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই অঞ্চলটো দুৰ্ভিক্ষৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ [[ইউনেস্ক’]] (UNESCO) আৰু অন্যান্য সাহায্য সংস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল। ১৯৯৩ চনৰ জানুৱাৰী মাহলৈকে এই অঞ্চলৰ পাঁচ বছৰৰ অনুৰ্ধৰ ৪০ শতাংশ শিশু অপিপুষ্টিত ভুগিছিল আৰু কেৱল আয়োদতে দৈনিক আনুমানিক ১০ ৰ পৰা ১৩ জন প্ৰাপ্তবয়স্ক ব্যক্তিৰ অনাহাৰত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.hrw.org/reports/1993/sudan/|first=Jemera|last=Rone|title=Civilisation Devastation: Abuses by All Parties in the War in Southern Sudan|publisher=[[Human Rights Watch]]|date=1993|access-date=17 October 2026|url-status=live|df=dmy-all|archive-date=16 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190916140600/https://www.hrw.org/reports/1993/sudan/}}</ref> এই পৰিস্থিতিৰ সন্দৰ্ভত সজাগতা বৃদ্ধিৰ বাবে 'অপাৰেচন লাইফライン চুদান' (Operation Lifeline Sudan)-এ আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক আৰু পূৰ্বে দেশখনত প্ৰৱেশ কৰাত বাধা থকা আন লোকসকলক তাত চলি থকা পৰিস্থিতিৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত চৰকাৰে সাংবাদিকসকলক ২৪ ঘণ্টা থকাৰ বাবে ভিছা দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। অৱশ্যে দেশৰ ভিতৰত তেওঁলোকৰ ভ্ৰমণৰ ওপৰত তীব্ৰ বাধা-নিষেধ আৰোপ কৰা হৈছিল, যাৰ ভিতৰত সকলো সময়তে চৰকাৰী পৰ্যবেক্ষণত থকাটো বাধ্যতামূলক আছিল।<ref name=NYTimesLoch>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1993/03/26/world/sudan-is-described-as-trying-to-placate-the-west.html?pagewanted=all|title=Sudan Is Described as Trying to Placate the West|work=[[The New York Times]]|first=Donatella|last=Lorch|date=March 26, 1993|access-date=17 October 2026}}</ref> == ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ চুদান == === ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানৰ আমন্ত্ৰণ === ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ [[অপাৰেচন লাইফলাইন চুদান]]ৰ তদানীন্তন তথ্য বিষয়া তথা প্ৰাক্তন আলোকচিত্ৰশিল্পী ৰবাৰ্ট হেডলীয়ে [[জোয়াও ছিলভা (আলোকচিত্ৰশিল্পী)|জোয়াও ছিলভা]] আৰু [[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ক চুদালৈ আহি দেশখনৰ দক্ষিণ প্ৰান্তৰ দুৰ্ভিক্ষৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। তেওঁলোকক বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে দক্ষিণ চুদান্ত ভ্ৰমণ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল। ছিলভাই ইয়াক ভৱিষ্যতে এজন যুদ্ধকালীন আলোকচিত্ৰশিল্পী (war photographer) হিচাপে কাম কৰাৰ এক সুযোগ হিচাপে লৈছিল। তেওঁ যাত্ৰাৰ খৰচ উলিওৱাৰ বাবে কিছুমান অৰ্পণ কৰা কাম (assignments) সুনিশ্চিত কৰি ব্যৱস্থাৱলী আৰম্ভ কৰে। ছিলভাই কাৰ্টাৰক এই প্ৰস্তাৱৰ বিষয়ে জনায় আৰু কাৰ্টাৰেও যাবলৈ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰে। সতীৰ্থ যুদ্ধকালীন আলোকচিত্ৰশিল্পী [[গ্ৰেগ মাৰিনোভিচ]]ৰ মতে, কাৰ্টাৰে এই ভ্ৰমণক তেওঁ "আবদ্ধ হৈ পৰা" বুলি অনুভৱ কৰা কিছুমান সমস্যা সমাধানৰ এক সুযোগ হিচাপে দেখিছিল। চুদানত ছবি তোলাটো এজন ফ্ৰীলেঞ্চাৰ হিচাপে উন্নত কেৰিয়াৰ গঢ়াৰ এক সুযোগ আছিল আৰু কাৰ্টাৰ এই ভ্ৰমণক লৈ যথেষ্ট উৎসাহিত আৰু অনুপ্ৰাণিত হৈ পৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=109-110}} ভ্ৰমণৰ খৰচ যোগাবলৈ কাৰ্টাৰে [[অচোচিয়েটেড প্ৰেছ]] (Associated Press) আৰু অন্যান্য উৎসৰ পৰা কিছু ধনৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=110}} === নাইৰোবিত অপেক্ষা === চুদানলৈ যোৱাৰ পথত ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ [[নাইৰোবি]]ত ৰৈছিল। চুদানত নতুনকৈ আৰম্ভ হোৱা যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকে তাত এক অনিৰ্দিষ্ট সময়ৰ বাবে অপেক্ষা কৰিবলগীয়া হয়। অঞ্চলটোৰ বাবে খাদ্য সাহায্য কঢ়িয়াই নিয়া এখন নাও বাৰ্জৰ ছবি তুলিবলৈ কাৰ্টাৰে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিমান এখনৰ সহায়ত দক্ষিণ চুদানৰ [[জুবা]]লৈ এদিনৰ বাবে উৰা মাৰিছিল, কিন্তু অতি সোনকালে পৰিস্থিতি পুনৰ সলনি হ’ল। ৰাষ্ট্ৰসংঘই এটা বিদ্ৰোহী গোটৰ পৰা [[আয়োদ]]লৈ খাদ্য সাহায্য বিমানযোগে প্ৰেৰণ কৰাৰ অনুমতি লাভ কৰে। ৰব হেডলীয়ে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এখন লঘু বিমানত উৰা মৰাৰ প্ৰস্তুতি চলাইছিল আৰু তেওঁ ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰক তেওঁৰ সৈতে আয়োদলৈ যাবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=114}} === আয়োদত === পাছৰ দিনা তেওঁলোকৰ লঘু বিমানখন আয়োদৰ সৰু গাঁওখনত অৱতৰণ কৰে আৰু তাৰ কিছু সময়ৰ পাছতে মালবাহী বিমানখনো তাত নামে। গাঁওখনৰ বাসিন্দা অহালৈ ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাহায্য কেন্দ্ৰই কিছু সময় ধৰি তদাৰক কৰি আছিল। গ্ৰেগ মাৰিনোভিচ আৰু জোয়াও ছিলভাই তেওঁলোকৰ ''[[দ্য বেং-বেং ক্লাৱ (গ্ৰন্থ)|দ্য বেং-বেং ক্লাৱ]]'' নামৰ কিতাপখনত ইয়াৰ বৰ্ণনা কৰিছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=110–121}} মাৰিনোভিচে লিখিছে যে গাঁৱৰ মানুহবোৰে যিমান পাৰি সোনকালে খাদ্য পাবলৈ ইতিমধ্যে বিমান ঘাটিৰ কাষত অপেক্ষা কৰি আছিল: "খাদ্যৰ বাবে অপেক্ষা কৰা দলটোত যোগ দিয়া মাকসকলে নিজৰ ল’ৰা-ছোৱালীক ওচৰৰে বালিচহীয়া মাটিত এৰি থৈ গৈছিল।"{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=115}} ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ যুদ্ধৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা ভয়াৱহ দুৰ্ভিক্ষৰ চিকাৰ হোৱা জীৱিত আৰু মৃত, শিশু আৰু প্ৰাপ্তবয়স্ক উভয়ৰে ছবি তুলিবলৈ ইজনে সিজনৰ পৰা পৃথক হৈ পৰে। কাৰ্টাৰে কেইবাবাৰো ছিলভাৰ ওচৰলৈ গৈ তেওঁ মাত্ৰ তোলা কিছুমান মৰ্মান্তিক ছবিৰ বিষয়ে কৈছিল। ছিলভাই এনে কিছুমান বিদ্ৰোহী সৈন্যৰ সন্ধান কৰি আছিল যিয়ে তেওঁক কোনো দায়িত্বশীল বিষয়াৰ ওচৰলৈ লৈ যাব পাৰে আৰু যেতিয়া তেওঁ কেইজনমান সৈন্য পালে, কাৰ্টাৰো তেওঁৰ সৈতে যোগ দিলে। সৈন্য কেইজনে ইংৰাজী ক’ব পৰা নাছিল, কিন্তু এজন সৈন্যই কাৰ্টাৰৰ হাতঘড়ীটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ দেখুৱাইছিল। কাৰ্টাৰে তেওঁৰ সুলভ মূল্যৰ হাতঘড়ীটো তেওঁক উপহাৰ হিচাপে দিয়ে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=116}} ইয়াৰ পিছত সৈন্যসকল তেওঁলোকৰ অংগৰক্ষী হৈ পৰে আৰু সুৰক্ষাৰ বাবে তেওঁলোকৰ পিছ লয়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=152–153}}<ref>{{cite web|url=https://vimeo.com/201137365|title=Carter and Soldiers|website=www.vimeo.com}}</ref> বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে এসপ্তাহ থাকিবলৈ তেওঁলোকক এজন বিদ্ৰোহী কমাণ্ডাৰৰ অনুমতিৰ প্ৰয়োজন আছিল। তেওঁলোকৰ বিমানখন এঘণ্টাৰ ভিতৰত প্ৰস্থান কৰাৰ কথা আছিল আৰু থকাৰ অনুমতি নাপালে তেওঁলোকে উৰা মাৰিবলৈ বাধ্য হ’লহেঁতেন। তেওঁলোক পুনৰ পৃথক হ’ল আৰু ছিলভাই ক্লিনিংক কমপ্লেক্সলৈ গৈ বিদ্ৰোহী কমাণ্ডাৰজনৰ কথা সুধিলে। তেওঁ জানিব পাৰিলে যে কমাণ্ডাৰজন দক্ষিণ চুদানৰ কংগৰত আছে। ছিলভাৰ বাবে এইটো ভাল খবৰ আছিল, কিয়নো "তেওঁলোকৰ সৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিমানখন ইয়াৰ পিছত তালৈকে যোৱাৰ কথা আছিল"। তেওঁ ক্লিনিক এৰি পুনৰ বিমান ঘাটিলৈ খোজ ল’লে আৰু বাটত শিশু আৰু প্ৰাপ্তবয়স্কৰ ছবি তুলি গ’ল। খোজ কাঢ়ি যাওঁতে তেওঁ প্ৰখৰ ৰ’দত উবুৰি খাই পৰি থকা এটা শিশু দেখা পালে আৰু তাৰ এখন ছবি তুলিলে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=117}} কাৰ্টাৰে বিমান ঘাটিত ছিলভাক লগ পাই ক’লে: "মই এতিয়া কি ছবি তুলিলোঁ তুমি বিশ্বাস কৰিব নোৱাৰিবা!... মই আঁঠু কাঢ়ি থকা এই শিশুটিৰ ছবি তুলি আছিলোঁ, তাৰ পিছত মোৰ কোণটো সলনি কৰিলোঁ আৰু হঠাত দেখিলো তাইৰ ঠিক পিছফালে এই শগুনটো!... আৰু মই কেৱল ছবি তুলিয়েই থাকিলোঁ{{snd}} বহুতো ফিল্ম শেষ কৰিলোঁ!"{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=117}} ছিলভাই তেওঁক ছবিখন ক’ত তুলিলে সুধিলে আৰু নিজেও এখন ছবি তুলিবলৈ চাৰিওফালে চালে। কাৰ্টাৰে ১৬০ ফুট (প্ৰায় ৫০ মিটাৰ) দূৰৈৰ এটা ঠাইলৈ আঙুলিয়াই দিলে। তাৰ পিছত কাৰ্টাৰে ক’লে যে তেওঁ শগুনটোক খেদি পঠিয়াইছে। তেওঁ ছিলভাক ক’লে যে তেওঁ মাত্ৰ তোলা পৰিস্থিতিটোৱে তেওঁক স্তম্ভিত কৰি তুলিছে, "মই এই সকলোবোৰ দেখিছোঁ, আৰু মই কেৱল মোৰ সৰু ছোৱালী মেগানৰ কথাহে ভাবিব পাৰিছোঁ"। কেইমিনিটমানৰ পিছত তেওঁলোকে আয়োদ এৰি [[কংগৰ]] অভিমুখে যাত্ৰা কৰে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=118}} ২০১১ চনত শিশুটিৰ পিতৃয়ে প্ৰকাশ কৰে যে শিশুটি আচলতে এজন ল’ৰা আছিল, নাম আছিল কং নিয়ং (Kong Nyong) আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য সাহায্য কেন্দ্ৰই তাৰ তদাৰক কৰিছিল। পৰিয়ালৰ লোকৰ মতে, ২০০৭ চনৰ আশে-পাশে "জ্বৰ"ত আক্ৰান্ত হৈ নিয়ঙৰ মৃত্যু হৈছিল।<ref name="Kong Nyong"/> == প্ৰকাশ আৰু জনসাধাৰণৰ প্ৰতিক্ৰিয়া == ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ''[[দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]'' কাকতে চুদানৰ দুৰ্ভিক্ষৰ সন্দৰ্ভত ডোনাটেলা লৰ্চৰ এটা প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰিবলৈ এখন উপযুক্ত ছবিৰ সন্ধান কৰি আছিল। কাকতৰ বৈদেশিক শাখাৰ ছবি সম্পাদক [[নেন্সি বুইৰস্কি]]য়ে মাৰিনোভিচলৈ ফোন কৰিছিল, যিয়ে তেওঁক "বালিত বাগৰি পৰা এজন ভোকাতুৰ শিশুক এটা শগুনে খাপ পিটি থকা এখন ছবি"ৰ বিষয়ে জনাইছিল। কাৰ্টাৰৰ আলোকচিত্ৰখন ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চৰ সংস্কৰণত প্ৰকাশ পাইছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=118–119}} ছবিখনৰ কেপচনত আংশিকভাৱে লিখা আছিল: "ভোকত দুৰ্বল হৈ পৰা এগৰাকী সৰু ছোৱালী অলপতে আয়োদৰ এটা খাদ্য কেন্দ্ৰলৈ যোৱা পথত বাগৰি পৰে। ওচৰতে এটা শগুনে অপেক্ষা কৰি আছিল।"<ref name=NYTimesLoch /> ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ''ত এই প্ৰথম প্ৰকাশে "এক আলোড়নৰ সৃষ্টি কৰিছিল", মাৰিনোভিচে এইদৰে লিখিছিল। তেওঁ লগতে কয়, "সাহায্য সংস্থাসমূহৰ বাবে পুঁজি সংগ্ৰহ কৰাৰ উদ্দেশ্যে পোষ্টাৰত এই ছবিখন ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সমগ্ৰ বিশ্বৰ কাকত আৰু আলোচনীবোৰে ইয়াক প্ৰকাশ কৰিছিল আৰু জনসাধাৰণৰ তাৎক্ষণিক প্ৰতিক্ৰিয়া আছিল চুদানত কৰ্মৰত যিকোনো মানৱীয় সংস্থালৈ ধন প্ৰেৰণ কৰা।"{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=151}} এনেধৰণৰ মৰ্মান্তিক দৃশ্যৰ আলোকচিত্ৰৰ ক্ষেত্ৰত আলোকচিত্ৰশিল্পী, প্ৰকাশক আৰু দৰ্শকৰ দায়িত্বশীল নৈতিক আচৰণৰ দাবী কৰি সাংস্কৃতিক লেখিকা [[সুজান চনটাগ]]-এ তেওঁৰ 'ৰিগাৰ্ডিং দ্য পেইন অৱ আদাৰ্ছ' (Regarding the Pain of Others; ২০০৩) নামৰ প্ৰবন্ধত লিখিছিল:<ref>Susan Sontag, ''Regarding the Pain of Others.'' New York: Picador/Farrar, Straus and Giroux, 2003</ref> "এটা প্ৰকৃত ভয়াবহ দৃশ্য অতি ওচৰৰ পৰা চোৱাৰ মাজত কঁপনি উঠাৰ লগতে এক লজ্জাবোধো থাকে। সম্ভৱতঃ এনে চৰম পৰ্যায়ৰ যন্ত্ৰণাৰ ছবি চোৱাৰ অধিকাৰ কেৱল সেইসকল লোকৰে আছে যিয়ে ইয়াক উপশম কৰিবলৈ কিবা এটা কৰিব পাৰে... বা যিসকলে ইয়াৰ পৰা শিক্ষা ল’ব পাৰে। বাকী সকলো আমি অনিচ্ছাকৃতভাৱে হ’লেও কেৱল নীৰৱ দৰ্শক (voyeurs) হে।"<ref>{{Cite news|last=O'Hagan|first=Sean|date=2010-03-08|title=Viewer or Voyeur? The Morality of Reportage Photography|language=en|work=The Guardian|location=London|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2010/mar/08/world-press-photo-sean-ohagan|access-date=2021-04-05}}</ref> === বিশেষ সম্পাদকীয় === জনসাধাৰণৰ তীব্ৰ প্ৰতিক্ৰিয়া আৰু শিশুটিৰ অৱস্থাৰ সন্দৰ্ভত উত্থাপিত প্ৰশ্নসমূহৰ বাবে ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ''-এ ১৯৯৩ চনৰ ৩০ মাৰ্চৰ সংস্কৰণত এটা বিশেষ সম্পাদকীয় টোকা প্ৰকাশ কৰে, য’ত আংশিকভাৱে কোৱা হৈছিল: "যোৱা শুকুৰবাৰে চুদানৰ সন্দৰ্ভত প্ৰকাশিত এটা প্ৰবন্ধৰ সৈতে এখন ছবিত আয়োদৰ খাদ্য কেন্দ্ৰলৈ যোৱা পথত ভোকত বাগৰি পৰা এগৰাকী সৰু চুদানিজ ছোৱালীক দেখুওৱা হৈছিল। তাইৰ পিছফালে এটা শগুন খাপ পিটি আছিল। বহু পঢ়ুৱৈয়ে ছোৱালীজনীৰ ভাগ্যৰ বিষয়ে জানিবলৈ বিচাৰিছে। আলোকচিত্ৰশিল্পীজনে জনাইছে যে শগুনটোক খেদি পঠিওৱাৰ পিছত তাই পুনৰ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিব পৰাকৈ সুস্থ হৈ উঠিছিল। অৱশ্যে তাই কেন্দ্ৰটোত উপনীত হৈছিলগৈনে নাই সেয়া জনা হোৱা নাই।"<ref>{{cite news|title=Editors' Note|work=The New York Times|date=30 March 1993 |access-date=1 September 2016|url=https://www.nytimes.com/1993/03/30/nyregion/editors-note-513893.html|url-access=subscription}}</ref> == বঁটা আৰু সন্মান == * [[পুলিৎজাৰ বঁটা|ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা]] (১৯৯৪)<ref>{{cite web|access-date=2018-12-31|title=The 1994 Pulitzer Prize Winner in Feature Photography|url=https://www.pulitzer.org/winners/kevin-carter-free-lance-photographer|website=www.pulitzer.org}}</ref><ref>{{cite news|first1=Scott|last1=Macleod|access-date=2018-12-31|title=The Life and Death of Kevin Carter|url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|newspaper=Time|date=24 June 2001|issn=0040-781X|archive-date=14 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514235028/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|url-status=dead}}</ref> * ''[[দ্য আমেৰিকান মেগাজিন]]''ৰ দ্বাৰা বছৰটোৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি (Picture of the Year)<ref name="Photojournalist Kevin Carter dies">{{cite news|title=From the Archive, 30 July 1994: Photojournalist Kevin Carter Dies|first=Eamonn|last= McCabe|date=July 30, 2014|work=[[The Guardian]]|location=London|access-date= September 1, 2016|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|url-status=live}}</ref> == পৰিণতি == {{Main|কেভিন কাৰ্টাৰ#মৃত্যু}} ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ তিনি মাহ আৰু পোন্ধৰ দিন পিছত, ১৯৯৪ চনৰ ২৭ জুলাইত ৩৩ বছৰ বয়সত কাৰ্টাৰে [[কাৰ্বন মনোক্সাইড বিষক্ৰিয়া]]ৰ জৰিয়তে [[আত্মহত্যা]] কৰে।<ref name="pulitzer2016">{{cite news|title=Kevin Carter, a Pulitzer Winner for Sudan Photo, Is Dead at 33|work=[[The New York Times]]|date=29 July 1994|access-date=September 2, 2016|url=https://www.nytimes.com/1994/07/29/world/kevin-carter-a-pulitzer-winner-for-sudan-photo-is-dead-at-33.html|last1=Keller|first1=Bill|archive-date=23 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230923042501/https://www.nytimes.com/1994/07/29/world/kevin-carter-a-pulitzer-winner-for-sudan-photo-is-dead-at-33.html|url-status=live}}</ref><ref name=JohnCarlin>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-kevin-carter-1380732.html|first=John|last=Carlin|author-link=John Carlin (journalist)|title=Obituary: Kevin Carter|work=[[The Independent]]|location=London|date=July 31, 1994|access-date=December 3, 2017|url-status=live|df=dmy-all|archive-date=6 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171206143531/http://www.independent.co.uk/news/people/obituary-kevin-carter-1380732.html}}</ref> দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কেপ টাউনৰ ইমেৰিটছ আৰ্চবিশ্বপ [[ডেক্সমণ্ড টুটু]]ৱে কাৰ্টাৰৰ বিষয়ে লিখিছিল: "মানসিক আঘাতৰ বলি হোৱাৰ বাবে কি মূল্য ভৰিবলগীয়া হয় আৰু ই কেনেকৈ কিছুমানক আত্মহত্যাৰ দিশলৈ ঠেলি দিয়ে, সেই বিষয়ে আমি অলপ হ’লেও জানো। হয়, এই মানুহবোৰ আছিল আটাইতকৈ কঠিন আৰু প্ৰত্যাহ্বানমূলক পৰিস্থিতিৰ মাজত কাম কৰা সাধাৰণ মানুহ।"{{sfn|Tutu|2000|p=xi}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} 9523osomt95tyb0rh7tzk8ssherxn85 645721 645720 2026-10-17T05:54:10Z Kandarpajit Kallol 6257 645721 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}{{Italic title}}[[File:Kevin-Carter-Child-Vulture-Sudan.jpg|thumb|upright=1.35|[[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ৰ [[পুলিৎজাৰ বঁটা]] বিজয়ী আলোকচিত্ৰ, য’ত এজন ভোকাতুৰ [[চুদান]]ী ল’ৰা আৰু পিছফালে খাপ পিটি থকা এটা শগুন দেখা গৈছে]] '''''দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল''''' ([[ইংৰাজী]]: The Vulture and the Little Girl; অসমীয়া অৰ্থ: শগুন আৰু সৰু ছোৱালীজনী), যাক '''''দ্য ষ্ট্ৰাগলিং গাৰ্ল''''' নামেৰেও জনা যায়, হৈছে [[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ৰ দ্বাৰা তোলা এখন বিখ্যাত আলোকচিত্ৰ। এই চিত্ৰখনি প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চত ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ'' কাকতত প্ৰকাশ পাইছিল। আলোকচিত্ৰখনত এগৰাকী দুৰ্বল তথা দুৰ্ভিক্ষ-পীড়িত শিশুক মাটিত বাগৰি পৰা অৱস্থাত দেখা গৈছে, যাক ২০১১ চনলৈকে ভুলবশতঃ এগৰাকী ছোৱালী বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল।<ref name="Kong Nyong">{{cite news|title=Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre|trans-title=Kong Nyong, The Boy Who Survived the Vulture|first=Alberto|last= Rojas|date=21 February 2011|access-date=17 October 2026|url=http://elmundo.es|work=[[El Mundo (Spain)|El Mundo]]| language=Spanish|archive-date=30 June 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20170630053614/http://elmundo.es| url-status=live}}</ref> শিশুটিৰ ঠিক পিছফালে এটা হুদু শগুনে খাপ পিটি থকা দেখা গৈছে। ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত [[চুদান]] (বৰ্তমানৰ দক্ষিণ চুদান)ৰ আয়োদত [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ এটা খাদ্য কেন্দ্ৰৰ পৰা প্ৰায় আধা মাইল দূৰত থকা অৱস্থাত শিশুটিয়ে তাত উপনীত হ’বলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে এই ছবিখন তোলা হৈছিল। তথ্য অনুসৰি শিশুটি এই ঘটনাৰ পৰা ৰক্ষা পৰিছিল। এই ছবিখনে ১৯৯৪ চনত [[পুলিৎজাৰ বঁটা|ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা]] লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। আলোকচিত্ৰশিল্পী কাৰ্টাৰে এই বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰি মাহ পিছত আত্মহত্যা কৰে। == পটভূমি == ১৯৯০ চনৰ প্ৰথম ভাগত সাহায্য সংস্থাসমূহে দক্ষিণ চুদানিজ সম্প্ৰদায়ৰ কংগৰ, আয়োদ আৰু ৱাট অঞ্চলটোক বুজাবলৈ 'হাংগাৰ ট্ৰায়িংগেল' (ভোকৰ ত্ৰিকোণ) নামটো ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই অঞ্চলটো দুৰ্ভিক্ষৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ [[ইউনেস্ক’]] আৰু অন্যান্য সাহায্য সংস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল। ১৯৯৩ চনৰ জানুৱাৰী মাহলৈকে এই অঞ্চলৰ পাঁচ বছৰৰ অনুৰ্ধৰ ৪০ শতাংশ শিশু অপিপুষ্টিত ভুগিছিল আৰু কেৱল আয়োদতে দৈনিক আনুমানিক ১০ ৰ পৰা ১৩ জন প্ৰাপ্তবয়স্ক ব্যক্তিৰ অনাহাৰত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.hrw.org/reports/1993/sudan/|first=Jemera|last=Rone|title=Civilisation Devastation: Abuses by All Parties in the War in Southern Sudan|publisher=[[Human Rights Watch]]|date=1993|access-date=17 October 2026|url-status=live|df=dmy-all|archive-date=16 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190916140600/https://www.hrw.org/reports/1993/sudan/}}</ref> এই পৰিস্থিতিৰ সন্দৰ্ভত সজাগতা বৃদ্ধিৰ বাবে অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানে আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক আৰু পূৰ্বে দেশখনত প্ৰৱেশ কৰাত বাধা থকা আন লোকসকলক তাত চলি থকা পৰিস্থিতিৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত চৰকাৰে সাংবাদিকসকলক ২৪ ঘণ্টা থকাৰ বাবে ভিছা দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। অৱশ্যে দেশৰ ভিতৰত তেওঁলোকৰ ভ্ৰমণৰ ওপৰত তীব্ৰ বাধা-নিষেধ আৰোপ কৰা হৈছিল, যাৰ ভিতৰত সকলো সময়তে চৰকাৰী পৰ্যবেক্ষণত থকাটো বাধ্যতামূলক আছিল।<ref name=NYTimesLoch>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1993/03/26/world/sudan-is-described-as-trying-to-placate-the-west.html?pagewanted=all|title=Sudan Is Described as Trying to Placate the West|work=[[The New York Times]]|first=Donatella|last=Lorch|date=March 26, 1993|access-date=17 October 2026}}</ref> == ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ চুদান == === ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানৰ আমন্ত্ৰণ === ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ [[অপাৰেচন লাইফলাইন চুদান]]ৰ তদানীন্তন তথ্য বিষয়া তথা প্ৰাক্তন আলোকচিত্ৰশিল্পী ৰবাৰ্ট হেডলীয়ে [[জোয়াও ছিলভা (আলোকচিত্ৰশিল্পী)|জোয়াও ছিলভা]] আৰু [[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ক চুদালৈ আহি দেশখনৰ দক্ষিণ প্ৰান্তৰ দুৰ্ভিক্ষৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। তেওঁলোকক বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে দক্ষিণ চুদান্ত ভ্ৰমণ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল। ছিলভাই ইয়াক ভৱিষ্যতে এজন যুদ্ধকালীন আলোকচিত্ৰশিল্পী (war photographer) হিচাপে কাম কৰাৰ এক সুযোগ হিচাপে লৈছিল। তেওঁ যাত্ৰাৰ খৰচ উলিওৱাৰ বাবে কিছুমান অৰ্পণ কৰা কাম (assignments) সুনিশ্চিত কৰি ব্যৱস্থাৱলী আৰম্ভ কৰে। ছিলভাই কাৰ্টাৰক এই প্ৰস্তাৱৰ বিষয়ে জনায় আৰু কাৰ্টাৰেও যাবলৈ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰে। সতীৰ্থ যুদ্ধকালীন আলোকচিত্ৰশিল্পী [[গ্ৰেগ মাৰিনোভিচ]]ৰ মতে, কাৰ্টাৰে এই ভ্ৰমণক তেওঁ "আবদ্ধ হৈ পৰা" বুলি অনুভৱ কৰা কিছুমান সমস্যা সমাধানৰ এক সুযোগ হিচাপে দেখিছিল। চুদানত ছবি তোলাটো এজন ফ্ৰীলেঞ্চাৰ হিচাপে উন্নত কেৰিয়াৰ গঢ়াৰ এক সুযোগ আছিল আৰু কাৰ্টাৰ এই ভ্ৰমণক লৈ যথেষ্ট উৎসাহিত আৰু অনুপ্ৰাণিত হৈ পৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=109-110}} ভ্ৰমণৰ খৰচ যোগাবলৈ কাৰ্টাৰে [[অচোচিয়েটেড প্ৰেছ]] (Associated Press) আৰু অন্যান্য উৎসৰ পৰা কিছু ধনৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=110}} === নাইৰোবিত অপেক্ষা === চুদানলৈ যোৱাৰ পথত ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ [[নাইৰোবি]]ত ৰৈছিল। চুদানত নতুনকৈ আৰম্ভ হোৱা যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকে তাত এক অনিৰ্দিষ্ট সময়ৰ বাবে অপেক্ষা কৰিবলগীয়া হয়। অঞ্চলটোৰ বাবে খাদ্য সাহায্য কঢ়িয়াই নিয়া এখন নাও বাৰ্জৰ ছবি তুলিবলৈ কাৰ্টাৰে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিমান এখনৰ সহায়ত দক্ষিণ চুদানৰ [[জুবা]]লৈ এদিনৰ বাবে উৰা মাৰিছিল, কিন্তু অতি সোনকালে পৰিস্থিতি পুনৰ সলনি হ’ল। ৰাষ্ট্ৰসংঘই এটা বিদ্ৰোহী গোটৰ পৰা [[আয়োদ]]লৈ খাদ্য সাহায্য বিমানযোগে প্ৰেৰণ কৰাৰ অনুমতি লাভ কৰে। ৰব হেডলীয়ে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এখন লঘু বিমানত উৰা মৰাৰ প্ৰস্তুতি চলাইছিল আৰু তেওঁ ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰক তেওঁৰ সৈতে আয়োদলৈ যাবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=114}} === আয়োদত === পাছৰ দিনা তেওঁলোকৰ লঘু বিমানখন আয়োদৰ সৰু গাঁওখনত অৱতৰণ কৰে আৰু তাৰ কিছু সময়ৰ পাছতে মালবাহী বিমানখনো তাত নামে। গাঁওখনৰ বাসিন্দা অহালৈ ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাহায্য কেন্দ্ৰই কিছু সময় ধৰি তদাৰক কৰি আছিল। গ্ৰেগ মাৰিনোভিচ আৰু জোয়াও ছিলভাই তেওঁলোকৰ ''[[দ্য বেং-বেং ক্লাৱ (গ্ৰন্থ)|দ্য বেং-বেং ক্লাৱ]]'' নামৰ কিতাপখনত ইয়াৰ বৰ্ণনা কৰিছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=110–121}} মাৰিনোভিচে লিখিছে যে গাঁৱৰ মানুহবোৰে যিমান পাৰি সোনকালে খাদ্য পাবলৈ ইতিমধ্যে বিমান ঘাটিৰ কাষত অপেক্ষা কৰি আছিল: "খাদ্যৰ বাবে অপেক্ষা কৰা দলটোত যোগ দিয়া মাকসকলে নিজৰ ল’ৰা-ছোৱালীক ওচৰৰে বালিচহীয়া মাটিত এৰি থৈ গৈছিল।"{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=115}} ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ যুদ্ধৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা ভয়াৱহ দুৰ্ভিক্ষৰ চিকাৰ হোৱা জীৱিত আৰু মৃত, শিশু আৰু প্ৰাপ্তবয়স্ক উভয়ৰে ছবি তুলিবলৈ ইজনে সিজনৰ পৰা পৃথক হৈ পৰে। কাৰ্টাৰে কেইবাবাৰো ছিলভাৰ ওচৰলৈ গৈ তেওঁ মাত্ৰ তোলা কিছুমান মৰ্মান্তিক ছবিৰ বিষয়ে কৈছিল। ছিলভাই এনে কিছুমান বিদ্ৰোহী সৈন্যৰ সন্ধান কৰি আছিল যিয়ে তেওঁক কোনো দায়িত্বশীল বিষয়াৰ ওচৰলৈ লৈ যাব পাৰে আৰু যেতিয়া তেওঁ কেইজনমান সৈন্য পালে, কাৰ্টাৰো তেওঁৰ সৈতে যোগ দিলে। সৈন্য কেইজনে ইংৰাজী ক’ব পৰা নাছিল, কিন্তু এজন সৈন্যই কাৰ্টাৰৰ হাতঘড়ীটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ দেখুৱাইছিল। কাৰ্টাৰে তেওঁৰ সুলভ মূল্যৰ হাতঘড়ীটো তেওঁক উপহাৰ হিচাপে দিয়ে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=116}} ইয়াৰ পিছত সৈন্যসকল তেওঁলোকৰ অংগৰক্ষী হৈ পৰে আৰু সুৰক্ষাৰ বাবে তেওঁলোকৰ পিছ লয়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=152–153}}<ref>{{cite web|url=https://vimeo.com/201137365|title=Carter and Soldiers|website=www.vimeo.com}}</ref> বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে এসপ্তাহ থাকিবলৈ তেওঁলোকক এজন বিদ্ৰোহী কমাণ্ডাৰৰ অনুমতিৰ প্ৰয়োজন আছিল। তেওঁলোকৰ বিমানখন এঘণ্টাৰ ভিতৰত প্ৰস্থান কৰাৰ কথা আছিল আৰু থকাৰ অনুমতি নাপালে তেওঁলোকে উৰা মাৰিবলৈ বাধ্য হ’লহেঁতেন। তেওঁলোক পুনৰ পৃথক হ’ল আৰু ছিলভাই ক্লিনিংক কমপ্লেক্সলৈ গৈ বিদ্ৰোহী কমাণ্ডাৰজনৰ কথা সুধিলে। তেওঁ জানিব পাৰিলে যে কমাণ্ডাৰজন দক্ষিণ চুদানৰ কংগৰত আছে। ছিলভাৰ বাবে এইটো ভাল খবৰ আছিল, কিয়নো "তেওঁলোকৰ সৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিমানখন ইয়াৰ পিছত তালৈকে যোৱাৰ কথা আছিল"। তেওঁ ক্লিনিক এৰি পুনৰ বিমান ঘাটিলৈ খোজ ল’লে আৰু বাটত শিশু আৰু প্ৰাপ্তবয়স্কৰ ছবি তুলি গ’ল। খোজ কাঢ়ি যাওঁতে তেওঁ প্ৰখৰ ৰ’দত উবুৰি খাই পৰি থকা এটা শিশু দেখা পালে আৰু তাৰ এখন ছবি তুলিলে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=117}} কাৰ্টাৰে বিমান ঘাটিত ছিলভাক লগ পাই ক’লে: "মই এতিয়া কি ছবি তুলিলোঁ তুমি বিশ্বাস কৰিব নোৱাৰিবা!... মই আঁঠু কাঢ়ি থকা এই শিশুটিৰ ছবি তুলি আছিলোঁ, তাৰ পিছত মোৰ কোণটো সলনি কৰিলোঁ আৰু হঠাত দেখিলো তাইৰ ঠিক পিছফালে এই শগুনটো!... আৰু মই কেৱল ছবি তুলিয়েই থাকিলোঁ{{snd}} বহুতো ফিল্ম শেষ কৰিলোঁ!"{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=117}} ছিলভাই তেওঁক ছবিখন ক’ত তুলিলে সুধিলে আৰু নিজেও এখন ছবি তুলিবলৈ চাৰিওফালে চালে। কাৰ্টাৰে ১৬০ ফুট (প্ৰায় ৫০ মিটাৰ) দূৰৈৰ এটা ঠাইলৈ আঙুলিয়াই দিলে। তাৰ পিছত কাৰ্টাৰে ক’লে যে তেওঁ শগুনটোক খেদি পঠিয়াইছে। তেওঁ ছিলভাক ক’লে যে তেওঁ মাত্ৰ তোলা পৰিস্থিতিটোৱে তেওঁক স্তম্ভিত কৰি তুলিছে, "মই এই সকলোবোৰ দেখিছোঁ, আৰু মই কেৱল মোৰ সৰু ছোৱালী মেগানৰ কথাহে ভাবিব পাৰিছোঁ"। কেইমিনিটমানৰ পিছত তেওঁলোকে আয়োদ এৰি [[কংগৰ]] অভিমুখে যাত্ৰা কৰে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=118}} ২০১১ চনত শিশুটিৰ পিতৃয়ে প্ৰকাশ কৰে যে শিশুটি আচলতে এজন ল’ৰা আছিল, নাম আছিল কং নিয়ং (Kong Nyong) আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য সাহায্য কেন্দ্ৰই তাৰ তদাৰক কৰিছিল। পৰিয়ালৰ লোকৰ মতে, ২০০৭ চনৰ আশে-পাশে "জ্বৰ"ত আক্ৰান্ত হৈ নিয়ঙৰ মৃত্যু হৈছিল।<ref name="Kong Nyong"/> == প্ৰকাশ আৰু জনসাধাৰণৰ প্ৰতিক্ৰিয়া == ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ''[[দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]'' কাকতে চুদানৰ দুৰ্ভিক্ষৰ সন্দৰ্ভত ডোনাটেলা লৰ্চৰ এটা প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰিবলৈ এখন উপযুক্ত ছবিৰ সন্ধান কৰি আছিল। কাকতৰ বৈদেশিক শাখাৰ ছবি সম্পাদক [[নেন্সি বুইৰস্কি]]য়ে মাৰিনোভিচলৈ ফোন কৰিছিল, যিয়ে তেওঁক "বালিত বাগৰি পৰা এজন ভোকাতুৰ শিশুক এটা শগুনে খাপ পিটি থকা এখন ছবি"ৰ বিষয়ে জনাইছিল। কাৰ্টাৰৰ আলোকচিত্ৰখন ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চৰ সংস্কৰণত প্ৰকাশ পাইছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=118–119}} ছবিখনৰ কেপচনত আংশিকভাৱে লিখা আছিল: "ভোকত দুৰ্বল হৈ পৰা এগৰাকী সৰু ছোৱালী অলপতে আয়োদৰ এটা খাদ্য কেন্দ্ৰলৈ যোৱা পথত বাগৰি পৰে। ওচৰতে এটা শগুনে অপেক্ষা কৰি আছিল।"<ref name=NYTimesLoch /> ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ''ত এই প্ৰথম প্ৰকাশে "এক আলোড়নৰ সৃষ্টি কৰিছিল", মাৰিনোভিচে এইদৰে লিখিছিল। তেওঁ লগতে কয়, "সাহায্য সংস্থাসমূহৰ বাবে পুঁজি সংগ্ৰহ কৰাৰ উদ্দেশ্যে পোষ্টাৰত এই ছবিখন ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সমগ্ৰ বিশ্বৰ কাকত আৰু আলোচনীবোৰে ইয়াক প্ৰকাশ কৰিছিল আৰু জনসাধাৰণৰ তাৎক্ষণিক প্ৰতিক্ৰিয়া আছিল চুদানত কৰ্মৰত যিকোনো মানৱীয় সংস্থালৈ ধন প্ৰেৰণ কৰা।"{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=151}} এনেধৰণৰ মৰ্মান্তিক দৃশ্যৰ আলোকচিত্ৰৰ ক্ষেত্ৰত আলোকচিত্ৰশিল্পী, প্ৰকাশক আৰু দৰ্শকৰ দায়িত্বশীল নৈতিক আচৰণৰ দাবী কৰি সাংস্কৃতিক লেখিকা [[সুজান চনটাগ]]-এ তেওঁৰ 'ৰিগাৰ্ডিং দ্য পেইন অৱ আদাৰ্ছ' (Regarding the Pain of Others; ২০০৩) নামৰ প্ৰবন্ধত লিখিছিল:<ref>Susan Sontag, ''Regarding the Pain of Others.'' New York: Picador/Farrar, Straus and Giroux, 2003</ref> "এটা প্ৰকৃত ভয়াবহ দৃশ্য অতি ওচৰৰ পৰা চোৱাৰ মাজত কঁপনি উঠাৰ লগতে এক লজ্জাবোধো থাকে। সম্ভৱতঃ এনে চৰম পৰ্যায়ৰ যন্ত্ৰণাৰ ছবি চোৱাৰ অধিকাৰ কেৱল সেইসকল লোকৰে আছে যিয়ে ইয়াক উপশম কৰিবলৈ কিবা এটা কৰিব পাৰে... বা যিসকলে ইয়াৰ পৰা শিক্ষা ল’ব পাৰে। বাকী সকলো আমি অনিচ্ছাকৃতভাৱে হ’লেও কেৱল নীৰৱ দৰ্শক (voyeurs) হে।"<ref>{{Cite news|last=O'Hagan|first=Sean|date=2010-03-08|title=Viewer or Voyeur? The Morality of Reportage Photography|language=en|work=The Guardian|location=London|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2010/mar/08/world-press-photo-sean-ohagan|access-date=2021-04-05}}</ref> === বিশেষ সম্পাদকীয় === জনসাধাৰণৰ তীব্ৰ প্ৰতিক্ৰিয়া আৰু শিশুটিৰ অৱস্থাৰ সন্দৰ্ভত উত্থাপিত প্ৰশ্নসমূহৰ বাবে ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ''-এ ১৯৯৩ চনৰ ৩০ মাৰ্চৰ সংস্কৰণত এটা বিশেষ সম্পাদকীয় টোকা প্ৰকাশ কৰে, য’ত আংশিকভাৱে কোৱা হৈছিল: "যোৱা শুকুৰবাৰে চুদানৰ সন্দৰ্ভত প্ৰকাশিত এটা প্ৰবন্ধৰ সৈতে এখন ছবিত আয়োদৰ খাদ্য কেন্দ্ৰলৈ যোৱা পথত ভোকত বাগৰি পৰা এগৰাকী সৰু চুদানিজ ছোৱালীক দেখুওৱা হৈছিল। তাইৰ পিছফালে এটা শগুন খাপ পিটি আছিল। বহু পঢ়ুৱৈয়ে ছোৱালীজনীৰ ভাগ্যৰ বিষয়ে জানিবলৈ বিচাৰিছে। আলোকচিত্ৰশিল্পীজনে জনাইছে যে শগুনটোক খেদি পঠিওৱাৰ পিছত তাই পুনৰ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিব পৰাকৈ সুস্থ হৈ উঠিছিল। অৱশ্যে তাই কেন্দ্ৰটোত উপনীত হৈছিলগৈনে নাই সেয়া জনা হোৱা নাই।"<ref>{{cite news|title=Editors' Note|work=The New York Times|date=30 March 1993 |access-date=1 September 2016|url=https://www.nytimes.com/1993/03/30/nyregion/editors-note-513893.html|url-access=subscription}}</ref> == বঁটা আৰু সন্মান == * [[পুলিৎজাৰ বঁটা|ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা]] (১৯৯৪)<ref>{{cite web|access-date=2018-12-31|title=The 1994 Pulitzer Prize Winner in Feature Photography|url=https://www.pulitzer.org/winners/kevin-carter-free-lance-photographer|website=www.pulitzer.org}}</ref><ref>{{cite news|first1=Scott|last1=Macleod|access-date=2018-12-31|title=The Life and Death of Kevin Carter|url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|newspaper=Time|date=24 June 2001|issn=0040-781X|archive-date=14 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514235028/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|url-status=dead}}</ref> * ''[[দ্য আমেৰিকান মেগাজিন]]''ৰ দ্বাৰা বছৰটোৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি (Picture of the Year)<ref name="Photojournalist Kevin Carter dies">{{cite news|title=From the Archive, 30 July 1994: Photojournalist Kevin Carter Dies|first=Eamonn|last= McCabe|date=July 30, 2014|work=[[The Guardian]]|location=London|access-date= September 1, 2016|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|url-status=live}}</ref> == পৰিণতি == {{Main|কেভিন কাৰ্টাৰ#মৃত্যু}} ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ তিনি মাহ আৰু পোন্ধৰ দিন পিছত, ১৯৯৪ চনৰ ২৭ জুলাইত ৩৩ বছৰ বয়সত কাৰ্টাৰে [[কাৰ্বন মনোক্সাইড বিষক্ৰিয়া]]ৰ জৰিয়তে [[আত্মহত্যা]] কৰে।<ref name="pulitzer2016">{{cite news|title=Kevin Carter, a Pulitzer Winner for Sudan Photo, Is Dead at 33|work=[[The New York Times]]|date=29 July 1994|access-date=September 2, 2016|url=https://www.nytimes.com/1994/07/29/world/kevin-carter-a-pulitzer-winner-for-sudan-photo-is-dead-at-33.html|last1=Keller|first1=Bill|archive-date=23 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230923042501/https://www.nytimes.com/1994/07/29/world/kevin-carter-a-pulitzer-winner-for-sudan-photo-is-dead-at-33.html|url-status=live}}</ref><ref name=JohnCarlin>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-kevin-carter-1380732.html|first=John|last=Carlin|author-link=John Carlin (journalist)|title=Obituary: Kevin Carter|work=[[The Independent]]|location=London|date=July 31, 1994|access-date=December 3, 2017|url-status=live|df=dmy-all|archive-date=6 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171206143531/http://www.independent.co.uk/news/people/obituary-kevin-carter-1380732.html}}</ref> দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কেপ টাউনৰ ইমেৰিটছ আৰ্চবিশ্বপ [[ডেক্সমণ্ড টুটু]]ৱে কাৰ্টাৰৰ বিষয়ে লিখিছিল: "মানসিক আঘাতৰ বলি হোৱাৰ বাবে কি মূল্য ভৰিবলগীয়া হয় আৰু ই কেনেকৈ কিছুমানক আত্মহত্যাৰ দিশলৈ ঠেলি দিয়ে, সেই বিষয়ে আমি অলপ হ’লেও জানো। হয়, এই মানুহবোৰ আছিল আটাইতকৈ কঠিন আৰু প্ৰত্যাহ্বানমূলক পৰিস্থিতিৰ মাজত কাম কৰা সাধাৰণ মানুহ।"{{sfn|Tutu|2000|p=xi}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} lh98rvdgdc0e006ssubz5tnvgo2kbjb 645722 645721 2026-10-17T05:55:43Z Kandarpajit Kallol 6257 645722 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}{{Italic title}}[[File:Kevin-Carter-Child-Vulture-Sudan.jpg|thumb|upright=1.35|[[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ৰ [[পুলিৎজাৰ বঁটা]] বিজয়ী আলোকচিত্ৰ, য’ত এজন ভোকাতুৰ [[চুদান]]ী ল’ৰা আৰু পিছফালে খাপ পিটি থকা এটা শগুন দেখা গৈছে]] '''''দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল''''' ([[ইংৰাজী]]: The Vulture and the Little Girl; অসমীয়া অৰ্থ: শগুন আৰু সৰু ছোৱালীজনী), যাক '''''দ্য ষ্ট্ৰাগলিং গাৰ্ল''''' নামেৰেও জনা যায়, হৈছে [[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ৰ দ্বাৰা তোলা এখন বিখ্যাত আলোকচিত্ৰ। এই চিত্ৰখনি প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চত ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ'' কাকতত প্ৰকাশ পাইছিল। আলোকচিত্ৰখনত এগৰাকী দুৰ্বল তথা দুৰ্ভিক্ষ-পীড়িত শিশুক মাটিত বাগৰি পৰা অৱস্থাত দেখা গৈছে, যাক ২০১১ চনলৈকে ভুলবশতঃ এগৰাকী ছোৱালী বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল।<ref name="Kong Nyong">{{cite news|title=Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre|trans-title=Kong Nyong, The Boy Who Survived the Vulture|first=Alberto|last= Rojas|date=21 February 2011|access-date=17 October 2026|url=http://elmundo.es|work=[[El Mundo (Spain)|El Mundo]]| language=Spanish|archive-date=30 June 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20170630053614/http://elmundo.es| url-status=live}}</ref> শিশুটিৰ ঠিক পিছফালে এটা হুদু শগুনে খাপ পিটি থকা দেখা গৈছে। ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত [[চুদান]] (বৰ্তমানৰ দক্ষিণ চুদান)ৰ আয়োদত [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ এটা খাদ্য কেন্দ্ৰৰ পৰা প্ৰায় আধা মাইল দূৰত থকা অৱস্থাত শিশুটিয়ে তাত উপনীত হ’বলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে এই ছবিখন তোলা হৈছিল। তথ্য অনুসৰি শিশুটি এই ঘটনাৰ পৰা ৰক্ষা পৰিছিল। এই ছবিখনে ১৯৯৪ চনত [[পুলিৎজাৰ বঁটা|ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা]] লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। আলোকচিত্ৰশিল্পী কাৰ্টাৰে এই বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰি মাহ পিছত আত্মহত্যা কৰে। == পটভূমি == ১৯৯০ চনৰ প্ৰথম ভাগত সাহায্য সংস্থাসমূহে দক্ষিণ চুদানিজ সম্প্ৰদায়ৰ কংগৰ, আয়োদ আৰু ৱাট অঞ্চলটোক বুজাবলৈ 'হাংগাৰ ট্ৰায়িংগেল' (ভোকৰ ত্ৰিকোণ) নামটো ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই অঞ্চলটো দুৰ্ভিক্ষৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ [[ইউনেস্ক’]] আৰু অন্যান্য সাহায্য সংস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল। ১৯৯৩ চনৰ জানুৱাৰী মাহলৈকে এই অঞ্চলৰ পাঁচ বছৰৰ অনুৰ্ধৰ ৪০ শতাংশ শিশু অপিপুষ্টিত ভুগিছিল আৰু কেৱল আয়োদতে দৈনিক আনুমানিক ১০ ৰ পৰা ১৩ জন প্ৰাপ্তবয়স্ক ব্যক্তিৰ অনাহাৰত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.hrw.org/reports/1993/sudan/|first=Jemera|last=Rone|title=Civilisation Devastation: Abuses by All Parties in the War in Southern Sudan|publisher=[[Human Rights Watch]]|date=1993|access-date=17 October 2026|url-status=live|df=dmy-all|archive-date=16 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190916140600/https://www.hrw.org/reports/1993/sudan/}}</ref> এই পৰিস্থিতিৰ সন্দৰ্ভত সজাগতা বৃদ্ধিৰ বাবে অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানে আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক আৰু পূৰ্বে দেশখনত প্ৰৱেশ কৰাত বাধা থকা আন লোকসকলক তাত চলি থকা পৰিস্থিতিৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত চৰকাৰে সাংবাদিকসকলক ২৪ ঘণ্টা থকাৰ বাবে ভিছা দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। অৱশ্যে দেশৰ ভিতৰত তেওঁলোকৰ ভ্ৰমণৰ ওপৰত তীব্ৰ বাধা-নিষেধ আৰোপ কৰা হৈছিল, যাৰ ভিতৰত সকলো সময়তে চৰকাৰী পৰ্যবেক্ষণত থকাটো বাধ্যতামূলক আছিল।<ref name=NYTimesLoch>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1993/03/26/world/sudan-is-described-as-trying-to-placate-the-west.html?pagewanted=all|title=Sudan Is Described as Trying to Placate the West|work=[[The New York Times]]|first=Donatella|last=Lorch|date=March 26, 1993|access-date=17 October 2026}}</ref> == ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ চুদান == === ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানৰ আমন্ত্ৰণ === ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানৰ তদানীন্তন তথ্য বিষয়া তথা প্ৰাক্তন আলোকচিত্ৰশিল্পী ৰবাৰ্ট হেডলীয়ে জোয়াও ছিলভা আৰু [[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ক চুদানলৈ আহি দেশখনৰ দক্ষিণ প্ৰান্তৰ দুৰ্ভিক্ষৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। তেওঁলোকক বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে দক্ষিণ চুদান ভ্ৰমণ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল। ছিলভাই ইয়াক ভৱিষ্যতে এজন যুদ্ধকালীন আলোকচিত্ৰশিল্পী হিচাপে কাম কৰাৰ এক সুযোগ হিচাপে লৈছিল। তেওঁ যাত্ৰাৰ খৰচ উলিওৱাৰ বাবে কিছুমান অৰ্পণ কৰা কাম সুনিশ্চিত কৰি ব্যৱস্থাৱলী আৰম্ভ কৰে। ছিলভাই কাৰ্টাৰক এই প্ৰস্তাৱৰ বিষয়ে জনায় আৰু কাৰ্টাৰেও যাবলৈ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰে। সতীৰ্থ যুদ্ধকালীন আলোকচিত্ৰশিল্পী গ্ৰেগ মাৰিনোভিচৰ মতে, কাৰ্টাৰে এই ভ্ৰমণক তেওঁ "আবদ্ধ হৈ পৰা" বুলি অনুভৱ কৰা কিছুমান সমস্যা সমাধানৰ এক সুযোগ হিচাপে দেখিছিল। চুদানত ছবি তোলাটো এজন ফ্ৰীলেঞ্চাৰ হিচাপে উন্নত কেৰিয়াৰ গঢ়াৰ এক সুযোগ আছিল আৰু কাৰ্টাৰ এই ভ্ৰমণক লৈ যথেষ্ট উৎসাহিত আৰু অনুপ্ৰাণিত হৈ পৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=109-110}} ভ্ৰমণৰ খৰচ যোগাবলৈ কাৰ্টাৰে অচোচিয়েটেড প্ৰেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰ পৰা কিছু ধনৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=110}} === নাইৰোবিত অপেক্ষা === চুদানলৈ যোৱাৰ পথত ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ [[নাইৰোবি]]ত ৰৈছিল। চুদানত নতুনকৈ আৰম্ভ হোৱা যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকে তাত এক অনিৰ্দিষ্ট সময়ৰ বাবে অপেক্ষা কৰিবলগীয়া হয়। অঞ্চলটোৰ বাবে খাদ্য সাহায্য কঢ়িয়াই নিয়া এখন নাও বাৰ্জৰ ছবি তুলিবলৈ কাৰ্টাৰে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিমান এখনৰ সহায়ত দক্ষিণ চুদানৰ [[জুবা]]লৈ এদিনৰ বাবে উৰা মাৰিছিল, কিন্তু অতি সোনকালে পৰিস্থিতি পুনৰ সলনি হ’ল। ৰাষ্ট্ৰসংঘই এটা বিদ্ৰোহী গোটৰ পৰা [[আয়োদ]]লৈ খাদ্য সাহায্য বিমানযোগে প্ৰেৰণ কৰাৰ অনুমতি লাভ কৰে। ৰব হেডলীয়ে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এখন লঘু বিমানত উৰা মৰাৰ প্ৰস্তুতি চলাইছিল আৰু তেওঁ ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰক তেওঁৰ সৈতে আয়োদলৈ যাবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=114}} === আয়োদত === পাছৰ দিনা তেওঁলোকৰ লঘু বিমানখন আয়োদৰ সৰু গাঁওখনত অৱতৰণ কৰে আৰু তাৰ কিছু সময়ৰ পাছতে মালবাহী বিমানখনো তাত নামে। গাঁওখনৰ বাসিন্দা অহালৈ ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাহায্য কেন্দ্ৰই কিছু সময় ধৰি তদাৰক কৰি আছিল। গ্ৰেগ মাৰিনোভিচ আৰু জোয়াও ছিলভাই তেওঁলোকৰ ''[[দ্য বেং-বেং ক্লাৱ (গ্ৰন্থ)|দ্য বেং-বেং ক্লাৱ]]'' নামৰ কিতাপখনত ইয়াৰ বৰ্ণনা কৰিছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=110–121}} মাৰিনোভিচে লিখিছে যে গাঁৱৰ মানুহবোৰে যিমান পাৰি সোনকালে খাদ্য পাবলৈ ইতিমধ্যে বিমান ঘাটিৰ কাষত অপেক্ষা কৰি আছিল: "খাদ্যৰ বাবে অপেক্ষা কৰা দলটোত যোগ দিয়া মাকসকলে নিজৰ ল’ৰা-ছোৱালীক ওচৰৰে বালিচহীয়া মাটিত এৰি থৈ গৈছিল।"{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=115}} ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ যুদ্ধৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা ভয়াৱহ দুৰ্ভিক্ষৰ চিকাৰ হোৱা জীৱিত আৰু মৃত, শিশু আৰু প্ৰাপ্তবয়স্ক উভয়ৰে ছবি তুলিবলৈ ইজনে সিজনৰ পৰা পৃথক হৈ পৰে। কাৰ্টাৰে কেইবাবাৰো ছিলভাৰ ওচৰলৈ গৈ তেওঁ মাত্ৰ তোলা কিছুমান মৰ্মান্তিক ছবিৰ বিষয়ে কৈছিল। ছিলভাই এনে কিছুমান বিদ্ৰোহী সৈন্যৰ সন্ধান কৰি আছিল যিয়ে তেওঁক কোনো দায়িত্বশীল বিষয়াৰ ওচৰলৈ লৈ যাব পাৰে আৰু যেতিয়া তেওঁ কেইজনমান সৈন্য পালে, কাৰ্টাৰো তেওঁৰ সৈতে যোগ দিলে। সৈন্য কেইজনে ইংৰাজী ক’ব পৰা নাছিল, কিন্তু এজন সৈন্যই কাৰ্টাৰৰ হাতঘড়ীটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ দেখুৱাইছিল। কাৰ্টাৰে তেওঁৰ সুলভ মূল্যৰ হাতঘড়ীটো তেওঁক উপহাৰ হিচাপে দিয়ে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=116}} ইয়াৰ পিছত সৈন্যসকল তেওঁলোকৰ অংগৰক্ষী হৈ পৰে আৰু সুৰক্ষাৰ বাবে তেওঁলোকৰ পিছ লয়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=152–153}}<ref>{{cite web|url=https://vimeo.com/201137365|title=Carter and Soldiers|website=www.vimeo.com}}</ref> বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে এসপ্তাহ থাকিবলৈ তেওঁলোকক এজন বিদ্ৰোহী কমাণ্ডাৰৰ অনুমতিৰ প্ৰয়োজন আছিল। তেওঁলোকৰ বিমানখন এঘণ্টাৰ ভিতৰত প্ৰস্থান কৰাৰ কথা আছিল আৰু থকাৰ অনুমতি নাপালে তেওঁলোকে উৰা মাৰিবলৈ বাধ্য হ’লহেঁতেন। তেওঁলোক পুনৰ পৃথক হ’ল আৰু ছিলভাই ক্লিনিংক কমপ্লেক্সলৈ গৈ বিদ্ৰোহী কমাণ্ডাৰজনৰ কথা সুধিলে। তেওঁ জানিব পাৰিলে যে কমাণ্ডাৰজন দক্ষিণ চুদানৰ কংগৰত আছে। ছিলভাৰ বাবে এইটো ভাল খবৰ আছিল, কিয়নো "তেওঁলোকৰ সৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিমানখন ইয়াৰ পিছত তালৈকে যোৱাৰ কথা আছিল"। তেওঁ ক্লিনিক এৰি পুনৰ বিমান ঘাটিলৈ খোজ ল’লে আৰু বাটত শিশু আৰু প্ৰাপ্তবয়স্কৰ ছবি তুলি গ’ল। খোজ কাঢ়ি যাওঁতে তেওঁ প্ৰখৰ ৰ’দত উবুৰি খাই পৰি থকা এটা শিশু দেখা পালে আৰু তাৰ এখন ছবি তুলিলে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=117}} কাৰ্টাৰে বিমান ঘাটিত ছিলভাক লগ পাই ক’লে: "মই এতিয়া কি ছবি তুলিলোঁ তুমি বিশ্বাস কৰিব নোৱাৰিবা!... মই আঁঠু কাঢ়ি থকা এই শিশুটিৰ ছবি তুলি আছিলোঁ, তাৰ পিছত মোৰ কোণটো সলনি কৰিলোঁ আৰু হঠাত দেখিলো তাইৰ ঠিক পিছফালে এই শগুনটো!... আৰু মই কেৱল ছবি তুলিয়েই থাকিলোঁ{{snd}} বহুতো ফিল্ম শেষ কৰিলোঁ!"{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=117}} ছিলভাই তেওঁক ছবিখন ক’ত তুলিলে সুধিলে আৰু নিজেও এখন ছবি তুলিবলৈ চাৰিওফালে চালে। কাৰ্টাৰে ১৬০ ফুট (প্ৰায় ৫০ মিটাৰ) দূৰৈৰ এটা ঠাইলৈ আঙুলিয়াই দিলে। তাৰ পিছত কাৰ্টাৰে ক’লে যে তেওঁ শগুনটোক খেদি পঠিয়াইছে। তেওঁ ছিলভাক ক’লে যে তেওঁ মাত্ৰ তোলা পৰিস্থিতিটোৱে তেওঁক স্তম্ভিত কৰি তুলিছে, "মই এই সকলোবোৰ দেখিছোঁ, আৰু মই কেৱল মোৰ সৰু ছোৱালী মেগানৰ কথাহে ভাবিব পাৰিছোঁ"। কেইমিনিটমানৰ পিছত তেওঁলোকে আয়োদ এৰি [[কংগৰ]] অভিমুখে যাত্ৰা কৰে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=118}} ২০১১ চনত শিশুটিৰ পিতৃয়ে প্ৰকাশ কৰে যে শিশুটি আচলতে এজন ল’ৰা আছিল, নাম আছিল কং নিয়ং (Kong Nyong) আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য সাহায্য কেন্দ্ৰই তাৰ তদাৰক কৰিছিল। পৰিয়ালৰ লোকৰ মতে, ২০০৭ চনৰ আশে-পাশে "জ্বৰ"ত আক্ৰান্ত হৈ নিয়ঙৰ মৃত্যু হৈছিল।<ref name="Kong Nyong"/> == প্ৰকাশ আৰু জনসাধাৰণৰ প্ৰতিক্ৰিয়া == ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ''[[দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]'' কাকতে চুদানৰ দুৰ্ভিক্ষৰ সন্দৰ্ভত ডোনাটেলা লৰ্চৰ এটা প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰিবলৈ এখন উপযুক্ত ছবিৰ সন্ধান কৰি আছিল। কাকতৰ বৈদেশিক শাখাৰ ছবি সম্পাদক [[নেন্সি বুইৰস্কি]]য়ে মাৰিনোভিচলৈ ফোন কৰিছিল, যিয়ে তেওঁক "বালিত বাগৰি পৰা এজন ভোকাতুৰ শিশুক এটা শগুনে খাপ পিটি থকা এখন ছবি"ৰ বিষয়ে জনাইছিল। কাৰ্টাৰৰ আলোকচিত্ৰখন ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চৰ সংস্কৰণত প্ৰকাশ পাইছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=118–119}} ছবিখনৰ কেপচনত আংশিকভাৱে লিখা আছিল: "ভোকত দুৰ্বল হৈ পৰা এগৰাকী সৰু ছোৱালী অলপতে আয়োদৰ এটা খাদ্য কেন্দ্ৰলৈ যোৱা পথত বাগৰি পৰে। ওচৰতে এটা শগুনে অপেক্ষা কৰি আছিল।"<ref name=NYTimesLoch /> ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ''ত এই প্ৰথম প্ৰকাশে "এক আলোড়নৰ সৃষ্টি কৰিছিল", মাৰিনোভিচে এইদৰে লিখিছিল। তেওঁ লগতে কয়, "সাহায্য সংস্থাসমূহৰ বাবে পুঁজি সংগ্ৰহ কৰাৰ উদ্দেশ্যে পোষ্টাৰত এই ছবিখন ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সমগ্ৰ বিশ্বৰ কাকত আৰু আলোচনীবোৰে ইয়াক প্ৰকাশ কৰিছিল আৰু জনসাধাৰণৰ তাৎক্ষণিক প্ৰতিক্ৰিয়া আছিল চুদানত কৰ্মৰত যিকোনো মানৱীয় সংস্থালৈ ধন প্ৰেৰণ কৰা।"{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=151}} এনেধৰণৰ মৰ্মান্তিক দৃশ্যৰ আলোকচিত্ৰৰ ক্ষেত্ৰত আলোকচিত্ৰশিল্পী, প্ৰকাশক আৰু দৰ্শকৰ দায়িত্বশীল নৈতিক আচৰণৰ দাবী কৰি সাংস্কৃতিক লেখিকা [[সুজান চনটাগ]]-এ তেওঁৰ 'ৰিগাৰ্ডিং দ্য পেইন অৱ আদাৰ্ছ' (Regarding the Pain of Others; ২০০৩) নামৰ প্ৰবন্ধত লিখিছিল:<ref>Susan Sontag, ''Regarding the Pain of Others.'' New York: Picador/Farrar, Straus and Giroux, 2003</ref> "এটা প্ৰকৃত ভয়াবহ দৃশ্য অতি ওচৰৰ পৰা চোৱাৰ মাজত কঁপনি উঠাৰ লগতে এক লজ্জাবোধো থাকে। সম্ভৱতঃ এনে চৰম পৰ্যায়ৰ যন্ত্ৰণাৰ ছবি চোৱাৰ অধিকাৰ কেৱল সেইসকল লোকৰে আছে যিয়ে ইয়াক উপশম কৰিবলৈ কিবা এটা কৰিব পাৰে... বা যিসকলে ইয়াৰ পৰা শিক্ষা ল’ব পাৰে। বাকী সকলো আমি অনিচ্ছাকৃতভাৱে হ’লেও কেৱল নীৰৱ দৰ্শক (voyeurs) হে।"<ref>{{Cite news|last=O'Hagan|first=Sean|date=2010-03-08|title=Viewer or Voyeur? The Morality of Reportage Photography|language=en|work=The Guardian|location=London|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2010/mar/08/world-press-photo-sean-ohagan|access-date=2021-04-05}}</ref> === বিশেষ সম্পাদকীয় === জনসাধাৰণৰ তীব্ৰ প্ৰতিক্ৰিয়া আৰু শিশুটিৰ অৱস্থাৰ সন্দৰ্ভত উত্থাপিত প্ৰশ্নসমূহৰ বাবে ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ''-এ ১৯৯৩ চনৰ ৩০ মাৰ্চৰ সংস্কৰণত এটা বিশেষ সম্পাদকীয় টোকা প্ৰকাশ কৰে, য’ত আংশিকভাৱে কোৱা হৈছিল: "যোৱা শুকুৰবাৰে চুদানৰ সন্দৰ্ভত প্ৰকাশিত এটা প্ৰবন্ধৰ সৈতে এখন ছবিত আয়োদৰ খাদ্য কেন্দ্ৰলৈ যোৱা পথত ভোকত বাগৰি পৰা এগৰাকী সৰু চুদানিজ ছোৱালীক দেখুওৱা হৈছিল। তাইৰ পিছফালে এটা শগুন খাপ পিটি আছিল। বহু পঢ়ুৱৈয়ে ছোৱালীজনীৰ ভাগ্যৰ বিষয়ে জানিবলৈ বিচাৰিছে। আলোকচিত্ৰশিল্পীজনে জনাইছে যে শগুনটোক খেদি পঠিওৱাৰ পিছত তাই পুনৰ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিব পৰাকৈ সুস্থ হৈ উঠিছিল। অৱশ্যে তাই কেন্দ্ৰটোত উপনীত হৈছিলগৈনে নাই সেয়া জনা হোৱা নাই।"<ref>{{cite news|title=Editors' Note|work=The New York Times|date=30 March 1993 |access-date=1 September 2016|url=https://www.nytimes.com/1993/03/30/nyregion/editors-note-513893.html|url-access=subscription}}</ref> == বঁটা আৰু সন্মান == * [[পুলিৎজাৰ বঁটা|ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা]] (১৯৯৪)<ref>{{cite web|access-date=2018-12-31|title=The 1994 Pulitzer Prize Winner in Feature Photography|url=https://www.pulitzer.org/winners/kevin-carter-free-lance-photographer|website=www.pulitzer.org}}</ref><ref>{{cite news|first1=Scott|last1=Macleod|access-date=2018-12-31|title=The Life and Death of Kevin Carter|url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|newspaper=Time|date=24 June 2001|issn=0040-781X|archive-date=14 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514235028/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|url-status=dead}}</ref> * ''[[দ্য আমেৰিকান মেগাজিন]]''ৰ দ্বাৰা বছৰটোৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি (Picture of the Year)<ref name="Photojournalist Kevin Carter dies">{{cite news|title=From the Archive, 30 July 1994: Photojournalist Kevin Carter Dies|first=Eamonn|last= McCabe|date=July 30, 2014|work=[[The Guardian]]|location=London|access-date= September 1, 2016|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|url-status=live}}</ref> == পৰিণতি == {{Main|কেভিন কাৰ্টাৰ#মৃত্যু}} ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ তিনি মাহ আৰু পোন্ধৰ দিন পিছত, ১৯৯৪ চনৰ ২৭ জুলাইত ৩৩ বছৰ বয়সত কাৰ্টাৰে [[কাৰ্বন মনোক্সাইড বিষক্ৰিয়া]]ৰ জৰিয়তে [[আত্মহত্যা]] কৰে।<ref name="pulitzer2016">{{cite news|title=Kevin Carter, a Pulitzer Winner for Sudan Photo, Is Dead at 33|work=[[The New York Times]]|date=29 July 1994|access-date=September 2, 2016|url=https://www.nytimes.com/1994/07/29/world/kevin-carter-a-pulitzer-winner-for-sudan-photo-is-dead-at-33.html|last1=Keller|first1=Bill|archive-date=23 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230923042501/https://www.nytimes.com/1994/07/29/world/kevin-carter-a-pulitzer-winner-for-sudan-photo-is-dead-at-33.html|url-status=live}}</ref><ref name=JohnCarlin>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-kevin-carter-1380732.html|first=John|last=Carlin|author-link=John Carlin (journalist)|title=Obituary: Kevin Carter|work=[[The Independent]]|location=London|date=July 31, 1994|access-date=December 3, 2017|url-status=live|df=dmy-all|archive-date=6 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171206143531/http://www.independent.co.uk/news/people/obituary-kevin-carter-1380732.html}}</ref> দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কেপ টাউনৰ ইমেৰিটছ আৰ্চবিশ্বপ [[ডেক্সমণ্ড টুটু]]ৱে কাৰ্টাৰৰ বিষয়ে লিখিছিল: "মানসিক আঘাতৰ বলি হোৱাৰ বাবে কি মূল্য ভৰিবলগীয়া হয় আৰু ই কেনেকৈ কিছুমানক আত্মহত্যাৰ দিশলৈ ঠেলি দিয়ে, সেই বিষয়ে আমি অলপ হ’লেও জানো। হয়, এই মানুহবোৰ আছিল আটাইতকৈ কঠিন আৰু প্ৰত্যাহ্বানমূলক পৰিস্থিতিৰ মাজত কাম কৰা সাধাৰণ মানুহ।"{{sfn|Tutu|2000|p=xi}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} 2i456fl3ncm32eyegmsj7iw4g9jrqmw 645723 645722 2026-10-17T05:56:19Z Kandarpajit Kallol 6257 /* নাইৰোবিত অপেক্ষা */ 645723 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}{{Italic title}}[[File:Kevin-Carter-Child-Vulture-Sudan.jpg|thumb|upright=1.35|[[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ৰ [[পুলিৎজাৰ বঁটা]] বিজয়ী আলোকচিত্ৰ, য’ত এজন ভোকাতুৰ [[চুদান]]ী ল’ৰা আৰু পিছফালে খাপ পিটি থকা এটা শগুন দেখা গৈছে]] '''''দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল''''' ([[ইংৰাজী]]: The Vulture and the Little Girl; অসমীয়া অৰ্থ: শগুন আৰু সৰু ছোৱালীজনী), যাক '''''দ্য ষ্ট্ৰাগলিং গাৰ্ল''''' নামেৰেও জনা যায়, হৈছে [[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ৰ দ্বাৰা তোলা এখন বিখ্যাত আলোকচিত্ৰ। এই চিত্ৰখনি প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চত ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ'' কাকতত প্ৰকাশ পাইছিল। আলোকচিত্ৰখনত এগৰাকী দুৰ্বল তথা দুৰ্ভিক্ষ-পীড়িত শিশুক মাটিত বাগৰি পৰা অৱস্থাত দেখা গৈছে, যাক ২০১১ চনলৈকে ভুলবশতঃ এগৰাকী ছোৱালী বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল।<ref name="Kong Nyong">{{cite news|title=Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre|trans-title=Kong Nyong, The Boy Who Survived the Vulture|first=Alberto|last= Rojas|date=21 February 2011|access-date=17 October 2026|url=http://elmundo.es|work=[[El Mundo (Spain)|El Mundo]]| language=Spanish|archive-date=30 June 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20170630053614/http://elmundo.es| url-status=live}}</ref> শিশুটিৰ ঠিক পিছফালে এটা হুদু শগুনে খাপ পিটি থকা দেখা গৈছে। ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত [[চুদান]] (বৰ্তমানৰ দক্ষিণ চুদান)ৰ আয়োদত [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ এটা খাদ্য কেন্দ্ৰৰ পৰা প্ৰায় আধা মাইল দূৰত থকা অৱস্থাত শিশুটিয়ে তাত উপনীত হ’বলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে এই ছবিখন তোলা হৈছিল। তথ্য অনুসৰি শিশুটি এই ঘটনাৰ পৰা ৰক্ষা পৰিছিল। এই ছবিখনে ১৯৯৪ চনত [[পুলিৎজাৰ বঁটা|ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা]] লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। আলোকচিত্ৰশিল্পী কাৰ্টাৰে এই বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰি মাহ পিছত আত্মহত্যা কৰে। == পটভূমি == ১৯৯০ চনৰ প্ৰথম ভাগত সাহায্য সংস্থাসমূহে দক্ষিণ চুদানিজ সম্প্ৰদায়ৰ কংগৰ, আয়োদ আৰু ৱাট অঞ্চলটোক বুজাবলৈ 'হাংগাৰ ট্ৰায়িংগেল' (ভোকৰ ত্ৰিকোণ) নামটো ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই অঞ্চলটো দুৰ্ভিক্ষৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ [[ইউনেস্ক’]] আৰু অন্যান্য সাহায্য সংস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল। ১৯৯৩ চনৰ জানুৱাৰী মাহলৈকে এই অঞ্চলৰ পাঁচ বছৰৰ অনুৰ্ধৰ ৪০ শতাংশ শিশু অপিপুষ্টিত ভুগিছিল আৰু কেৱল আয়োদতে দৈনিক আনুমানিক ১০ ৰ পৰা ১৩ জন প্ৰাপ্তবয়স্ক ব্যক্তিৰ অনাহাৰত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.hrw.org/reports/1993/sudan/|first=Jemera|last=Rone|title=Civilisation Devastation: Abuses by All Parties in the War in Southern Sudan|publisher=[[Human Rights Watch]]|date=1993|access-date=17 October 2026|url-status=live|df=dmy-all|archive-date=16 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190916140600/https://www.hrw.org/reports/1993/sudan/}}</ref> এই পৰিস্থিতিৰ সন্দৰ্ভত সজাগতা বৃদ্ধিৰ বাবে অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানে আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক আৰু পূৰ্বে দেশখনত প্ৰৱেশ কৰাত বাধা থকা আন লোকসকলক তাত চলি থকা পৰিস্থিতিৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত চৰকাৰে সাংবাদিকসকলক ২৪ ঘণ্টা থকাৰ বাবে ভিছা দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। অৱশ্যে দেশৰ ভিতৰত তেওঁলোকৰ ভ্ৰমণৰ ওপৰত তীব্ৰ বাধা-নিষেধ আৰোপ কৰা হৈছিল, যাৰ ভিতৰত সকলো সময়তে চৰকাৰী পৰ্যবেক্ষণত থকাটো বাধ্যতামূলক আছিল।<ref name=NYTimesLoch>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1993/03/26/world/sudan-is-described-as-trying-to-placate-the-west.html?pagewanted=all|title=Sudan Is Described as Trying to Placate the West|work=[[The New York Times]]|first=Donatella|last=Lorch|date=March 26, 1993|access-date=17 October 2026}}</ref> == ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ চুদান == === ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানৰ আমন্ত্ৰণ === ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানৰ তদানীন্তন তথ্য বিষয়া তথা প্ৰাক্তন আলোকচিত্ৰশিল্পী ৰবাৰ্ট হেডলীয়ে জোয়াও ছিলভা আৰু [[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ক চুদানলৈ আহি দেশখনৰ দক্ষিণ প্ৰান্তৰ দুৰ্ভিক্ষৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। তেওঁলোকক বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে দক্ষিণ চুদান ভ্ৰমণ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল। ছিলভাই ইয়াক ভৱিষ্যতে এজন যুদ্ধকালীন আলোকচিত্ৰশিল্পী হিচাপে কাম কৰাৰ এক সুযোগ হিচাপে লৈছিল। তেওঁ যাত্ৰাৰ খৰচ উলিওৱাৰ বাবে কিছুমান অৰ্পণ কৰা কাম সুনিশ্চিত কৰি ব্যৱস্থাৱলী আৰম্ভ কৰে। ছিলভাই কাৰ্টাৰক এই প্ৰস্তাৱৰ বিষয়ে জনায় আৰু কাৰ্টাৰেও যাবলৈ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰে। সতীৰ্থ যুদ্ধকালীন আলোকচিত্ৰশিল্পী গ্ৰেগ মাৰিনোভিচৰ মতে, কাৰ্টাৰে এই ভ্ৰমণক তেওঁ "আবদ্ধ হৈ পৰা" বুলি অনুভৱ কৰা কিছুমান সমস্যা সমাধানৰ এক সুযোগ হিচাপে দেখিছিল। চুদানত ছবি তোলাটো এজন ফ্ৰীলেঞ্চাৰ হিচাপে উন্নত কেৰিয়াৰ গঢ়াৰ এক সুযোগ আছিল আৰু কাৰ্টাৰ এই ভ্ৰমণক লৈ যথেষ্ট উৎসাহিত আৰু অনুপ্ৰাণিত হৈ পৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=109-110}} ভ্ৰমণৰ খৰচ যোগাবলৈ কাৰ্টাৰে অচোচিয়েটেড প্ৰেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰ পৰা কিছু ধনৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=110}} === নাইৰোবিত অপেক্ষা === চুদানলৈ যোৱাৰ পথত ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ [[নাইৰোবি]]ত ৰৈছিল। চুদানত নতুনকৈ আৰম্ভ হোৱা যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকে তাত এক অনিৰ্দিষ্ট সময়ৰ বাবে অপেক্ষা কৰিবলগীয়া হয়। অঞ্চলটোৰ বাবে খাদ্য সাহায্য কঢ়িয়াই নিয়া এখন নাও বাৰ্জৰ ছবি তুলিবলৈ কাৰ্টাৰে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিমান এখনৰ সহায়ত দক্ষিণ চুদানৰ জুবালৈ এদিনৰ বাবে উৰা মাৰিছিল, কিন্তু অতি সোনকালে পৰিস্থিতি পুনৰ সলনি হ’ল। ৰাষ্ট্ৰসংঘই এটা বিদ্ৰোহী গোটৰ পৰা আয়োদলৈ খাদ্য সাহায্য বিমানযোগে প্ৰেৰণ কৰাৰ অনুমতি লাভ কৰে। ৰব হেডলীয়ে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এখন লঘু বিমানত উৰা মৰাৰ প্ৰস্তুতি চলাইছিল আৰু তেওঁ ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰক তেওঁৰ সৈতে আয়োদলৈ যাবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=114}} === আয়োদত === পাছৰ দিনা তেওঁলোকৰ লঘু বিমানখন আয়োদৰ সৰু গাঁওখনত অৱতৰণ কৰে আৰু তাৰ কিছু সময়ৰ পাছতে মালবাহী বিমানখনো তাত নামে। গাঁওখনৰ বাসিন্দা অহালৈ ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাহায্য কেন্দ্ৰই কিছু সময় ধৰি তদাৰক কৰি আছিল। গ্ৰেগ মাৰিনোভিচ আৰু জোয়াও ছিলভাই তেওঁলোকৰ ''[[দ্য বেং-বেং ক্লাৱ (গ্ৰন্থ)|দ্য বেং-বেং ক্লাৱ]]'' নামৰ কিতাপখনত ইয়াৰ বৰ্ণনা কৰিছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=110–121}} মাৰিনোভিচে লিখিছে যে গাঁৱৰ মানুহবোৰে যিমান পাৰি সোনকালে খাদ্য পাবলৈ ইতিমধ্যে বিমান ঘাটিৰ কাষত অপেক্ষা কৰি আছিল: "খাদ্যৰ বাবে অপেক্ষা কৰা দলটোত যোগ দিয়া মাকসকলে নিজৰ ল’ৰা-ছোৱালীক ওচৰৰে বালিচহীয়া মাটিত এৰি থৈ গৈছিল।"{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=115}} ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ যুদ্ধৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা ভয়াৱহ দুৰ্ভিক্ষৰ চিকাৰ হোৱা জীৱিত আৰু মৃত, শিশু আৰু প্ৰাপ্তবয়স্ক উভয়ৰে ছবি তুলিবলৈ ইজনে সিজনৰ পৰা পৃথক হৈ পৰে। কাৰ্টাৰে কেইবাবাৰো ছিলভাৰ ওচৰলৈ গৈ তেওঁ মাত্ৰ তোলা কিছুমান মৰ্মান্তিক ছবিৰ বিষয়ে কৈছিল। ছিলভাই এনে কিছুমান বিদ্ৰোহী সৈন্যৰ সন্ধান কৰি আছিল যিয়ে তেওঁক কোনো দায়িত্বশীল বিষয়াৰ ওচৰলৈ লৈ যাব পাৰে আৰু যেতিয়া তেওঁ কেইজনমান সৈন্য পালে, কাৰ্টাৰো তেওঁৰ সৈতে যোগ দিলে। সৈন্য কেইজনে ইংৰাজী ক’ব পৰা নাছিল, কিন্তু এজন সৈন্যই কাৰ্টাৰৰ হাতঘড়ীটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ দেখুৱাইছিল। কাৰ্টাৰে তেওঁৰ সুলভ মূল্যৰ হাতঘড়ীটো তেওঁক উপহাৰ হিচাপে দিয়ে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=116}} ইয়াৰ পিছত সৈন্যসকল তেওঁলোকৰ অংগৰক্ষী হৈ পৰে আৰু সুৰক্ষাৰ বাবে তেওঁলোকৰ পিছ লয়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=152–153}}<ref>{{cite web|url=https://vimeo.com/201137365|title=Carter and Soldiers|website=www.vimeo.com}}</ref> বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে এসপ্তাহ থাকিবলৈ তেওঁলোকক এজন বিদ্ৰোহী কমাণ্ডাৰৰ অনুমতিৰ প্ৰয়োজন আছিল। তেওঁলোকৰ বিমানখন এঘণ্টাৰ ভিতৰত প্ৰস্থান কৰাৰ কথা আছিল আৰু থকাৰ অনুমতি নাপালে তেওঁলোকে উৰা মাৰিবলৈ বাধ্য হ’লহেঁতেন। তেওঁলোক পুনৰ পৃথক হ’ল আৰু ছিলভাই ক্লিনিংক কমপ্লেক্সলৈ গৈ বিদ্ৰোহী কমাণ্ডাৰজনৰ কথা সুধিলে। তেওঁ জানিব পাৰিলে যে কমাণ্ডাৰজন দক্ষিণ চুদানৰ কংগৰত আছে। ছিলভাৰ বাবে এইটো ভাল খবৰ আছিল, কিয়নো "তেওঁলোকৰ সৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিমানখন ইয়াৰ পিছত তালৈকে যোৱাৰ কথা আছিল"। তেওঁ ক্লিনিক এৰি পুনৰ বিমান ঘাটিলৈ খোজ ল’লে আৰু বাটত শিশু আৰু প্ৰাপ্তবয়স্কৰ ছবি তুলি গ’ল। খোজ কাঢ়ি যাওঁতে তেওঁ প্ৰখৰ ৰ’দত উবুৰি খাই পৰি থকা এটা শিশু দেখা পালে আৰু তাৰ এখন ছবি তুলিলে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=117}} কাৰ্টাৰে বিমান ঘাটিত ছিলভাক লগ পাই ক’লে: "মই এতিয়া কি ছবি তুলিলোঁ তুমি বিশ্বাস কৰিব নোৱাৰিবা!... মই আঁঠু কাঢ়ি থকা এই শিশুটিৰ ছবি তুলি আছিলোঁ, তাৰ পিছত মোৰ কোণটো সলনি কৰিলোঁ আৰু হঠাত দেখিলো তাইৰ ঠিক পিছফালে এই শগুনটো!... আৰু মই কেৱল ছবি তুলিয়েই থাকিলোঁ{{snd}} বহুতো ফিল্ম শেষ কৰিলোঁ!"{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=117}} ছিলভাই তেওঁক ছবিখন ক’ত তুলিলে সুধিলে আৰু নিজেও এখন ছবি তুলিবলৈ চাৰিওফালে চালে। কাৰ্টাৰে ১৬০ ফুট (প্ৰায় ৫০ মিটাৰ) দূৰৈৰ এটা ঠাইলৈ আঙুলিয়াই দিলে। তাৰ পিছত কাৰ্টাৰে ক’লে যে তেওঁ শগুনটোক খেদি পঠিয়াইছে। তেওঁ ছিলভাক ক’লে যে তেওঁ মাত্ৰ তোলা পৰিস্থিতিটোৱে তেওঁক স্তম্ভিত কৰি তুলিছে, "মই এই সকলোবোৰ দেখিছোঁ, আৰু মই কেৱল মোৰ সৰু ছোৱালী মেগানৰ কথাহে ভাবিব পাৰিছোঁ"। কেইমিনিটমানৰ পিছত তেওঁলোকে আয়োদ এৰি [[কংগৰ]] অভিমুখে যাত্ৰা কৰে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=118}} ২০১১ চনত শিশুটিৰ পিতৃয়ে প্ৰকাশ কৰে যে শিশুটি আচলতে এজন ল’ৰা আছিল, নাম আছিল কং নিয়ং (Kong Nyong) আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য সাহায্য কেন্দ্ৰই তাৰ তদাৰক কৰিছিল। পৰিয়ালৰ লোকৰ মতে, ২০০৭ চনৰ আশে-পাশে "জ্বৰ"ত আক্ৰান্ত হৈ নিয়ঙৰ মৃত্যু হৈছিল।<ref name="Kong Nyong"/> == প্ৰকাশ আৰু জনসাধাৰণৰ প্ৰতিক্ৰিয়া == ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ''[[দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]'' কাকতে চুদানৰ দুৰ্ভিক্ষৰ সন্দৰ্ভত ডোনাটেলা লৰ্চৰ এটা প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰিবলৈ এখন উপযুক্ত ছবিৰ সন্ধান কৰি আছিল। কাকতৰ বৈদেশিক শাখাৰ ছবি সম্পাদক [[নেন্সি বুইৰস্কি]]য়ে মাৰিনোভিচলৈ ফোন কৰিছিল, যিয়ে তেওঁক "বালিত বাগৰি পৰা এজন ভোকাতুৰ শিশুক এটা শগুনে খাপ পিটি থকা এখন ছবি"ৰ বিষয়ে জনাইছিল। কাৰ্টাৰৰ আলোকচিত্ৰখন ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চৰ সংস্কৰণত প্ৰকাশ পাইছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=118–119}} ছবিখনৰ কেপচনত আংশিকভাৱে লিখা আছিল: "ভোকত দুৰ্বল হৈ পৰা এগৰাকী সৰু ছোৱালী অলপতে আয়োদৰ এটা খাদ্য কেন্দ্ৰলৈ যোৱা পথত বাগৰি পৰে। ওচৰতে এটা শগুনে অপেক্ষা কৰি আছিল।"<ref name=NYTimesLoch /> ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ''ত এই প্ৰথম প্ৰকাশে "এক আলোড়নৰ সৃষ্টি কৰিছিল", মাৰিনোভিচে এইদৰে লিখিছিল। তেওঁ লগতে কয়, "সাহায্য সংস্থাসমূহৰ বাবে পুঁজি সংগ্ৰহ কৰাৰ উদ্দেশ্যে পোষ্টাৰত এই ছবিখন ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সমগ্ৰ বিশ্বৰ কাকত আৰু আলোচনীবোৰে ইয়াক প্ৰকাশ কৰিছিল আৰু জনসাধাৰণৰ তাৎক্ষণিক প্ৰতিক্ৰিয়া আছিল চুদানত কৰ্মৰত যিকোনো মানৱীয় সংস্থালৈ ধন প্ৰেৰণ কৰা।"{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=151}} এনেধৰণৰ মৰ্মান্তিক দৃশ্যৰ আলোকচিত্ৰৰ ক্ষেত্ৰত আলোকচিত্ৰশিল্পী, প্ৰকাশক আৰু দৰ্শকৰ দায়িত্বশীল নৈতিক আচৰণৰ দাবী কৰি সাংস্কৃতিক লেখিকা [[সুজান চনটাগ]]-এ তেওঁৰ 'ৰিগাৰ্ডিং দ্য পেইন অৱ আদাৰ্ছ' (Regarding the Pain of Others; ২০০৩) নামৰ প্ৰবন্ধত লিখিছিল:<ref>Susan Sontag, ''Regarding the Pain of Others.'' New York: Picador/Farrar, Straus and Giroux, 2003</ref> "এটা প্ৰকৃত ভয়াবহ দৃশ্য অতি ওচৰৰ পৰা চোৱাৰ মাজত কঁপনি উঠাৰ লগতে এক লজ্জাবোধো থাকে। সম্ভৱতঃ এনে চৰম পৰ্যায়ৰ যন্ত্ৰণাৰ ছবি চোৱাৰ অধিকাৰ কেৱল সেইসকল লোকৰে আছে যিয়ে ইয়াক উপশম কৰিবলৈ কিবা এটা কৰিব পাৰে... বা যিসকলে ইয়াৰ পৰা শিক্ষা ল’ব পাৰে। বাকী সকলো আমি অনিচ্ছাকৃতভাৱে হ’লেও কেৱল নীৰৱ দৰ্শক (voyeurs) হে।"<ref>{{Cite news|last=O'Hagan|first=Sean|date=2010-03-08|title=Viewer or Voyeur? The Morality of Reportage Photography|language=en|work=The Guardian|location=London|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2010/mar/08/world-press-photo-sean-ohagan|access-date=2021-04-05}}</ref> === বিশেষ সম্পাদকীয় === জনসাধাৰণৰ তীব্ৰ প্ৰতিক্ৰিয়া আৰু শিশুটিৰ অৱস্থাৰ সন্দৰ্ভত উত্থাপিত প্ৰশ্নসমূহৰ বাবে ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ''-এ ১৯৯৩ চনৰ ৩০ মাৰ্চৰ সংস্কৰণত এটা বিশেষ সম্পাদকীয় টোকা প্ৰকাশ কৰে, য’ত আংশিকভাৱে কোৱা হৈছিল: "যোৱা শুকুৰবাৰে চুদানৰ সন্দৰ্ভত প্ৰকাশিত এটা প্ৰবন্ধৰ সৈতে এখন ছবিত আয়োদৰ খাদ্য কেন্দ্ৰলৈ যোৱা পথত ভোকত বাগৰি পৰা এগৰাকী সৰু চুদানিজ ছোৱালীক দেখুওৱা হৈছিল। তাইৰ পিছফালে এটা শগুন খাপ পিটি আছিল। বহু পঢ়ুৱৈয়ে ছোৱালীজনীৰ ভাগ্যৰ বিষয়ে জানিবলৈ বিচাৰিছে। আলোকচিত্ৰশিল্পীজনে জনাইছে যে শগুনটোক খেদি পঠিওৱাৰ পিছত তাই পুনৰ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিব পৰাকৈ সুস্থ হৈ উঠিছিল। অৱশ্যে তাই কেন্দ্ৰটোত উপনীত হৈছিলগৈনে নাই সেয়া জনা হোৱা নাই।"<ref>{{cite news|title=Editors' Note|work=The New York Times|date=30 March 1993 |access-date=1 September 2016|url=https://www.nytimes.com/1993/03/30/nyregion/editors-note-513893.html|url-access=subscription}}</ref> == বঁটা আৰু সন্মান == * [[পুলিৎজাৰ বঁটা|ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা]] (১৯৯৪)<ref>{{cite web|access-date=2018-12-31|title=The 1994 Pulitzer Prize Winner in Feature Photography|url=https://www.pulitzer.org/winners/kevin-carter-free-lance-photographer|website=www.pulitzer.org}}</ref><ref>{{cite news|first1=Scott|last1=Macleod|access-date=2018-12-31|title=The Life and Death of Kevin Carter|url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|newspaper=Time|date=24 June 2001|issn=0040-781X|archive-date=14 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514235028/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|url-status=dead}}</ref> * ''[[দ্য আমেৰিকান মেগাজিন]]''ৰ দ্বাৰা বছৰটোৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি (Picture of the Year)<ref name="Photojournalist Kevin Carter dies">{{cite news|title=From the Archive, 30 July 1994: Photojournalist Kevin Carter Dies|first=Eamonn|last= McCabe|date=July 30, 2014|work=[[The Guardian]]|location=London|access-date= September 1, 2016|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|url-status=live}}</ref> == পৰিণতি == {{Main|কেভিন কাৰ্টাৰ#মৃত্যু}} ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ তিনি মাহ আৰু পোন্ধৰ দিন পিছত, ১৯৯৪ চনৰ ২৭ জুলাইত ৩৩ বছৰ বয়সত কাৰ্টাৰে [[কাৰ্বন মনোক্সাইড বিষক্ৰিয়া]]ৰ জৰিয়তে [[আত্মহত্যা]] কৰে।<ref name="pulitzer2016">{{cite news|title=Kevin Carter, a Pulitzer Winner for Sudan Photo, Is Dead at 33|work=[[The New York Times]]|date=29 July 1994|access-date=September 2, 2016|url=https://www.nytimes.com/1994/07/29/world/kevin-carter-a-pulitzer-winner-for-sudan-photo-is-dead-at-33.html|last1=Keller|first1=Bill|archive-date=23 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230923042501/https://www.nytimes.com/1994/07/29/world/kevin-carter-a-pulitzer-winner-for-sudan-photo-is-dead-at-33.html|url-status=live}}</ref><ref name=JohnCarlin>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-kevin-carter-1380732.html|first=John|last=Carlin|author-link=John Carlin (journalist)|title=Obituary: Kevin Carter|work=[[The Independent]]|location=London|date=July 31, 1994|access-date=December 3, 2017|url-status=live|df=dmy-all|archive-date=6 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171206143531/http://www.independent.co.uk/news/people/obituary-kevin-carter-1380732.html}}</ref> দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কেপ টাউনৰ ইমেৰিটছ আৰ্চবিশ্বপ [[ডেক্সমণ্ড টুটু]]ৱে কাৰ্টাৰৰ বিষয়ে লিখিছিল: "মানসিক আঘাতৰ বলি হোৱাৰ বাবে কি মূল্য ভৰিবলগীয়া হয় আৰু ই কেনেকৈ কিছুমানক আত্মহত্যাৰ দিশলৈ ঠেলি দিয়ে, সেই বিষয়ে আমি অলপ হ’লেও জানো। হয়, এই মানুহবোৰ আছিল আটাইতকৈ কঠিন আৰু প্ৰত্যাহ্বানমূলক পৰিস্থিতিৰ মাজত কাম কৰা সাধাৰণ মানুহ।"{{sfn|Tutu|2000|p=xi}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} gc8oaeq90x2fkzziryee1hwtaod49fd 645724 645723 2026-10-17T05:57:31Z Kandarpajit Kallol 6257 /* আয়োদত */ 645724 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}{{Italic title}}[[File:Kevin-Carter-Child-Vulture-Sudan.jpg|thumb|upright=1.35|[[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ৰ [[পুলিৎজাৰ বঁটা]] বিজয়ী আলোকচিত্ৰ, য’ত এজন ভোকাতুৰ [[চুদান]]ী ল’ৰা আৰু পিছফালে খাপ পিটি থকা এটা শগুন দেখা গৈছে]] '''''দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল''''' ([[ইংৰাজী]]: The Vulture and the Little Girl; অসমীয়া অৰ্থ: শগুন আৰু সৰু ছোৱালীজনী), যাক '''''দ্য ষ্ট্ৰাগলিং গাৰ্ল''''' নামেৰেও জনা যায়, হৈছে [[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ৰ দ্বাৰা তোলা এখন বিখ্যাত আলোকচিত্ৰ। এই চিত্ৰখনি প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চত ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ'' কাকতত প্ৰকাশ পাইছিল। আলোকচিত্ৰখনত এগৰাকী দুৰ্বল তথা দুৰ্ভিক্ষ-পীড়িত শিশুক মাটিত বাগৰি পৰা অৱস্থাত দেখা গৈছে, যাক ২০১১ চনলৈকে ভুলবশতঃ এগৰাকী ছোৱালী বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল।<ref name="Kong Nyong">{{cite news|title=Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre|trans-title=Kong Nyong, The Boy Who Survived the Vulture|first=Alberto|last= Rojas|date=21 February 2011|access-date=17 October 2026|url=http://elmundo.es|work=[[El Mundo (Spain)|El Mundo]]| language=Spanish|archive-date=30 June 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20170630053614/http://elmundo.es| url-status=live}}</ref> শিশুটিৰ ঠিক পিছফালে এটা হুদু শগুনে খাপ পিটি থকা দেখা গৈছে। ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত [[চুদান]] (বৰ্তমানৰ দক্ষিণ চুদান)ৰ আয়োদত [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ এটা খাদ্য কেন্দ্ৰৰ পৰা প্ৰায় আধা মাইল দূৰত থকা অৱস্থাত শিশুটিয়ে তাত উপনীত হ’বলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে এই ছবিখন তোলা হৈছিল। তথ্য অনুসৰি শিশুটি এই ঘটনাৰ পৰা ৰক্ষা পৰিছিল। এই ছবিখনে ১৯৯৪ চনত [[পুলিৎজাৰ বঁটা|ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা]] লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। আলোকচিত্ৰশিল্পী কাৰ্টাৰে এই বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰি মাহ পিছত আত্মহত্যা কৰে। == পটভূমি == ১৯৯০ চনৰ প্ৰথম ভাগত সাহায্য সংস্থাসমূহে দক্ষিণ চুদানিজ সম্প্ৰদায়ৰ কংগৰ, আয়োদ আৰু ৱাট অঞ্চলটোক বুজাবলৈ 'হাংগাৰ ট্ৰায়িংগেল' (ভোকৰ ত্ৰিকোণ) নামটো ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই অঞ্চলটো দুৰ্ভিক্ষৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ [[ইউনেস্ক’]] আৰু অন্যান্য সাহায্য সংস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল। ১৯৯৩ চনৰ জানুৱাৰী মাহলৈকে এই অঞ্চলৰ পাঁচ বছৰৰ অনুৰ্ধৰ ৪০ শতাংশ শিশু অপিপুষ্টিত ভুগিছিল আৰু কেৱল আয়োদতে দৈনিক আনুমানিক ১০ ৰ পৰা ১৩ জন প্ৰাপ্তবয়স্ক ব্যক্তিৰ অনাহাৰত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.hrw.org/reports/1993/sudan/|first=Jemera|last=Rone|title=Civilisation Devastation: Abuses by All Parties in the War in Southern Sudan|publisher=[[Human Rights Watch]]|date=1993|access-date=17 October 2026|url-status=live|df=dmy-all|archive-date=16 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190916140600/https://www.hrw.org/reports/1993/sudan/}}</ref> এই পৰিস্থিতিৰ সন্দৰ্ভত সজাগতা বৃদ্ধিৰ বাবে অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানে আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক আৰু পূৰ্বে দেশখনত প্ৰৱেশ কৰাত বাধা থকা আন লোকসকলক তাত চলি থকা পৰিস্থিতিৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত চৰকাৰে সাংবাদিকসকলক ২৪ ঘণ্টা থকাৰ বাবে ভিছা দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। অৱশ্যে দেশৰ ভিতৰত তেওঁলোকৰ ভ্ৰমণৰ ওপৰত তীব্ৰ বাধা-নিষেধ আৰোপ কৰা হৈছিল, যাৰ ভিতৰত সকলো সময়তে চৰকাৰী পৰ্যবেক্ষণত থকাটো বাধ্যতামূলক আছিল।<ref name=NYTimesLoch>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1993/03/26/world/sudan-is-described-as-trying-to-placate-the-west.html?pagewanted=all|title=Sudan Is Described as Trying to Placate the West|work=[[The New York Times]]|first=Donatella|last=Lorch|date=March 26, 1993|access-date=17 October 2026}}</ref> == ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ চুদান == === ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানৰ আমন্ত্ৰণ === ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানৰ তদানীন্তন তথ্য বিষয়া তথা প্ৰাক্তন আলোকচিত্ৰশিল্পী ৰবাৰ্ট হেডলীয়ে জোয়াও ছিলভা আৰু [[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ক চুদানলৈ আহি দেশখনৰ দক্ষিণ প্ৰান্তৰ দুৰ্ভিক্ষৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। তেওঁলোকক বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে দক্ষিণ চুদান ভ্ৰমণ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল। ছিলভাই ইয়াক ভৱিষ্যতে এজন যুদ্ধকালীন আলোকচিত্ৰশিল্পী হিচাপে কাম কৰাৰ এক সুযোগ হিচাপে লৈছিল। তেওঁ যাত্ৰাৰ খৰচ উলিওৱাৰ বাবে কিছুমান অৰ্পণ কৰা কাম সুনিশ্চিত কৰি ব্যৱস্থাৱলী আৰম্ভ কৰে। ছিলভাই কাৰ্টাৰক এই প্ৰস্তাৱৰ বিষয়ে জনায় আৰু কাৰ্টাৰেও যাবলৈ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰে। সতীৰ্থ যুদ্ধকালীন আলোকচিত্ৰশিল্পী গ্ৰেগ মাৰিনোভিচৰ মতে, কাৰ্টাৰে এই ভ্ৰমণক তেওঁ "আবদ্ধ হৈ পৰা" বুলি অনুভৱ কৰা কিছুমান সমস্যা সমাধানৰ এক সুযোগ হিচাপে দেখিছিল। চুদানত ছবি তোলাটো এজন ফ্ৰীলেঞ্চাৰ হিচাপে উন্নত কেৰিয়াৰ গঢ়াৰ এক সুযোগ আছিল আৰু কাৰ্টাৰ এই ভ্ৰমণক লৈ যথেষ্ট উৎসাহিত আৰু অনুপ্ৰাণিত হৈ পৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=109-110}} ভ্ৰমণৰ খৰচ যোগাবলৈ কাৰ্টাৰে অচোচিয়েটেড প্ৰেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰ পৰা কিছু ধনৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=110}} === নাইৰোবিত অপেক্ষা === চুদানলৈ যোৱাৰ পথত ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ [[নাইৰোবি]]ত ৰৈছিল। চুদানত নতুনকৈ আৰম্ভ হোৱা যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকে তাত এক অনিৰ্দিষ্ট সময়ৰ বাবে অপেক্ষা কৰিবলগীয়া হয়। অঞ্চলটোৰ বাবে খাদ্য সাহায্য কঢ়িয়াই নিয়া এখন নাও বাৰ্জৰ ছবি তুলিবলৈ কাৰ্টাৰে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিমান এখনৰ সহায়ত দক্ষিণ চুদানৰ জুবালৈ এদিনৰ বাবে উৰা মাৰিছিল, কিন্তু অতি সোনকালে পৰিস্থিতি পুনৰ সলনি হ’ল। ৰাষ্ট্ৰসংঘই এটা বিদ্ৰোহী গোটৰ পৰা আয়োদলৈ খাদ্য সাহায্য বিমানযোগে প্ৰেৰণ কৰাৰ অনুমতি লাভ কৰে। ৰব হেডলীয়ে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এখন লঘু বিমানত উৰা মৰাৰ প্ৰস্তুতি চলাইছিল আৰু তেওঁ ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰক তেওঁৰ সৈতে আয়োদলৈ যাবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=114}} === আয়োদত === পাছৰ দিনা তেওঁলোকৰ লঘু বিমানখন আয়োদৰ সৰু গাঁওখনত অৱতৰণ কৰে আৰু তাৰ কিছু সময়ৰ পাছতে মালবাহী বিমানখনো তাত নামে। গাঁওখনৰ বাসিন্দা অহালৈ ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাহায্য কেন্দ্ৰই কিছু সময় ধৰি তদাৰক কৰি আছিল। গ্ৰেগ মাৰিনোভিচ আৰু জোয়াও ছিলভাই তেওঁলোকৰ ''দ্য বেং-বেং ক্লাৱ'' নামৰ কিতাপখনত ইয়াৰ বৰ্ণনা কৰিছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=110–121}} মাৰিনোভিচে লিখিছে যে গাঁৱৰ মানুহবোৰে যিমান পাৰি সোনকালে খাদ্য পাবলৈ ইতিমধ্যে বিমান ঘাটিৰ কাষত অপেক্ষা কৰি আছিল: "খাদ্যৰ বাবে অপেক্ষা কৰা দলটোত যোগ দিয়া মাকসকলে নিজৰ ল’ৰা-ছোৱালীক ওচৰৰে বালিচহীয়া মাটিত এৰি থৈ গৈছিল।"{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=115}} ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ যুদ্ধৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা ভয়াৱহ দুৰ্ভিক্ষৰ চিকাৰ হোৱা জীৱিত আৰু মৃত, শিশু আৰু প্ৰাপ্তবয়স্ক উভয়ৰে ছবি তুলিবলৈ ইজনে সিজনৰ পৰা পৃথক হৈ পৰে। কাৰ্টাৰে কেইবাবাৰো ছিলভাৰ ওচৰলৈ গৈ তেওঁ মাত্ৰ তোলা কিছুমান মৰ্মান্তিক ছবিৰ বিষয়ে কৈছিল। ছিলভাই এনে কিছুমান বিদ্ৰোহী সৈন্যৰ সন্ধান কৰি আছিল যিয়ে তেওঁক কোনো দায়িত্বশীল বিষয়াৰ ওচৰলৈ লৈ যাব পাৰে আৰু যেতিয়া তেওঁ কেইজনমান সৈন্য পালে, কাৰ্টাৰো তেওঁৰ সৈতে যোগ দিলে। সৈন্য কেইজনে ইংৰাজী ক’ব পৰা নাছিল, কিন্তু এজন সৈন্যই কাৰ্টাৰৰ হাতঘড়ীটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ দেখুৱাইছিল। কাৰ্টাৰে তেওঁৰ সুলভ মূল্যৰ হাতঘড়ীটো তেওঁক উপহাৰ হিচাপে দিয়ে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=116}} ইয়াৰ পিছত সৈন্যসকল তেওঁলোকৰ অংগৰক্ষী হৈ পৰে আৰু সুৰক্ষাৰ বাবে তেওঁলোকৰ পিছ লয়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=152–153}}<ref>{{cite web|url=https://vimeo.com/201137365|title=Carter and Soldiers|website=www.vimeo.com}}</ref> বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে এসপ্তাহ থাকিবলৈ তেওঁলোকক এজন বিদ্ৰোহী কমাণ্ডাৰৰ অনুমতিৰ প্ৰয়োজন আছিল। তেওঁলোকৰ বিমানখন এঘণ্টাৰ ভিতৰত প্ৰস্থান কৰাৰ কথা আছিল আৰু থকাৰ অনুমতি নাপালে তেওঁলোকে উৰা মাৰিবলৈ বাধ্য হ’লহেঁতেন। তেওঁলোক পুনৰ পৃথক হ’ল আৰু ছিলভাই ক্লিনিংক কমপ্লেক্সলৈ গৈ বিদ্ৰোহী কমাণ্ডাৰজনৰ কথা সুধিলে। তেওঁ জানিব পাৰিলে যে কমাণ্ডাৰজন দক্ষিণ চুদানৰ কংগৰত আছে। ছিলভাৰ বাবে এইটো ভাল খবৰ আছিল, কিয়নো "তেওঁলোকৰ সৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিমানখন ইয়াৰ পিছত তালৈকে যোৱাৰ কথা আছিল"। তেওঁ ক্লিনিক এৰি পুনৰ বিমান ঘাটিলৈ খোজ ল’লে আৰু বাটত শিশু আৰু প্ৰাপ্তবয়স্কৰ ছবি তুলি গ’ল। খোজ কাঢ়ি যাওঁতে তেওঁ প্ৰখৰ ৰ’দত উবুৰি খাই পৰি থকা এটা শিশু দেখা পালে আৰু তাৰ এখন ছবি তুলিলে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=117}} কাৰ্টাৰে বিমান ঘাটিত ছিলভাক লগ পাই ক’লে: "মই এতিয়া কি ছবি তুলিলোঁ তুমি বিশ্বাস কৰিব নোৱাৰিবা!... মই আঁঠু কাঢ়ি থকা এই শিশুটিৰ ছবি তুলি আছিলোঁ, তাৰ পিছত মোৰ কোণটো সলনি কৰিলোঁ আৰু হঠাত দেখিলো তাইৰ ঠিক পিছফালে এই শগুনটো!... আৰু মই কেৱল ছবি তুলিয়েই থাকিলোঁ{{snd}} বহুতো ফিল্ম শেষ কৰিলোঁ!"{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=117}} ছিলভাই তেওঁক ছবিখন ক’ত তুলিলে সুধিলে আৰু নিজেও এখন ছবি তুলিবলৈ চাৰিওফালে চালে। কাৰ্টাৰে ১৬০ ফুট (প্ৰায় ৫০ মিটাৰ) দূৰৈৰ এটা ঠাইলৈ আঙুলিয়াই দিলে। তাৰ পিছত কাৰ্টাৰে ক’লে যে তেওঁ শগুনটোক খেদি পঠিয়াইছে। তেওঁ ছিলভাক ক’লে যে তেওঁ মাত্ৰ তোলা পৰিস্থিতিটোৱে তেওঁক স্তম্ভিত কৰি তুলিছে, "মই এই সকলোবোৰ দেখিছোঁ, আৰু মই কেৱল মোৰ সৰু ছোৱালী মেগানৰ কথাহে ভাবিব পাৰিছোঁ"। কেইমিনিটমানৰ পিছত তেওঁলোকে আয়োদ এৰি কংগ অভিমুখে যাত্ৰা কৰে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=118}} ২০১১ চনত শিশুটিৰ পিতৃয়ে প্ৰকাশ কৰে যে শিশুটি আচলতে এজন ল’ৰা আছিল, নাম আছিল কং নিয়ং আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য সাহায্য কেন্দ্ৰই তাৰ তদাৰক কৰিছিল। পৰিয়ালৰ লোকৰ মতে, ২০০৭ চনৰ আশে-পাশে "জ্বৰ"ত আক্ৰান্ত হৈ নিয়ঙৰ মৃত্যু হৈছিল।<ref name="Kong Nyong"/> == প্ৰকাশ আৰু জনসাধাৰণৰ প্ৰতিক্ৰিয়া == ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ''[[দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]'' কাকতে চুদানৰ দুৰ্ভিক্ষৰ সন্দৰ্ভত ডোনাটেলা লৰ্চৰ এটা প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰিবলৈ এখন উপযুক্ত ছবিৰ সন্ধান কৰি আছিল। কাকতৰ বৈদেশিক শাখাৰ ছবি সম্পাদক [[নেন্সি বুইৰস্কি]]য়ে মাৰিনোভিচলৈ ফোন কৰিছিল, যিয়ে তেওঁক "বালিত বাগৰি পৰা এজন ভোকাতুৰ শিশুক এটা শগুনে খাপ পিটি থকা এখন ছবি"ৰ বিষয়ে জনাইছিল। কাৰ্টাৰৰ আলোকচিত্ৰখন ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চৰ সংস্কৰণত প্ৰকাশ পাইছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=118–119}} ছবিখনৰ কেপচনত আংশিকভাৱে লিখা আছিল: "ভোকত দুৰ্বল হৈ পৰা এগৰাকী সৰু ছোৱালী অলপতে আয়োদৰ এটা খাদ্য কেন্দ্ৰলৈ যোৱা পথত বাগৰি পৰে। ওচৰতে এটা শগুনে অপেক্ষা কৰি আছিল।"<ref name=NYTimesLoch /> ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ''ত এই প্ৰথম প্ৰকাশে "এক আলোড়নৰ সৃষ্টি কৰিছিল", মাৰিনোভিচে এইদৰে লিখিছিল। তেওঁ লগতে কয়, "সাহায্য সংস্থাসমূহৰ বাবে পুঁজি সংগ্ৰহ কৰাৰ উদ্দেশ্যে পোষ্টাৰত এই ছবিখন ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সমগ্ৰ বিশ্বৰ কাকত আৰু আলোচনীবোৰে ইয়াক প্ৰকাশ কৰিছিল আৰু জনসাধাৰণৰ তাৎক্ষণিক প্ৰতিক্ৰিয়া আছিল চুদানত কৰ্মৰত যিকোনো মানৱীয় সংস্থালৈ ধন প্ৰেৰণ কৰা।"{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=151}} এনেধৰণৰ মৰ্মান্তিক দৃশ্যৰ আলোকচিত্ৰৰ ক্ষেত্ৰত আলোকচিত্ৰশিল্পী, প্ৰকাশক আৰু দৰ্শকৰ দায়িত্বশীল নৈতিক আচৰণৰ দাবী কৰি সাংস্কৃতিক লেখিকা [[সুজান চনটাগ]]-এ তেওঁৰ 'ৰিগাৰ্ডিং দ্য পেইন অৱ আদাৰ্ছ' (Regarding the Pain of Others; ২০০৩) নামৰ প্ৰবন্ধত লিখিছিল:<ref>Susan Sontag, ''Regarding the Pain of Others.'' New York: Picador/Farrar, Straus and Giroux, 2003</ref> "এটা প্ৰকৃত ভয়াবহ দৃশ্য অতি ওচৰৰ পৰা চোৱাৰ মাজত কঁপনি উঠাৰ লগতে এক লজ্জাবোধো থাকে। সম্ভৱতঃ এনে চৰম পৰ্যায়ৰ যন্ত্ৰণাৰ ছবি চোৱাৰ অধিকাৰ কেৱল সেইসকল লোকৰে আছে যিয়ে ইয়াক উপশম কৰিবলৈ কিবা এটা কৰিব পাৰে... বা যিসকলে ইয়াৰ পৰা শিক্ষা ল’ব পাৰে। বাকী সকলো আমি অনিচ্ছাকৃতভাৱে হ’লেও কেৱল নীৰৱ দৰ্শক (voyeurs) হে।"<ref>{{Cite news|last=O'Hagan|first=Sean|date=2010-03-08|title=Viewer or Voyeur? The Morality of Reportage Photography|language=en|work=The Guardian|location=London|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2010/mar/08/world-press-photo-sean-ohagan|access-date=2021-04-05}}</ref> === বিশেষ সম্পাদকীয় === জনসাধাৰণৰ তীব্ৰ প্ৰতিক্ৰিয়া আৰু শিশুটিৰ অৱস্থাৰ সন্দৰ্ভত উত্থাপিত প্ৰশ্নসমূহৰ বাবে ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ''-এ ১৯৯৩ চনৰ ৩০ মাৰ্চৰ সংস্কৰণত এটা বিশেষ সম্পাদকীয় টোকা প্ৰকাশ কৰে, য’ত আংশিকভাৱে কোৱা হৈছিল: "যোৱা শুকুৰবাৰে চুদানৰ সন্দৰ্ভত প্ৰকাশিত এটা প্ৰবন্ধৰ সৈতে এখন ছবিত আয়োদৰ খাদ্য কেন্দ্ৰলৈ যোৱা পথত ভোকত বাগৰি পৰা এগৰাকী সৰু চুদানিজ ছোৱালীক দেখুওৱা হৈছিল। তাইৰ পিছফালে এটা শগুন খাপ পিটি আছিল। বহু পঢ়ুৱৈয়ে ছোৱালীজনীৰ ভাগ্যৰ বিষয়ে জানিবলৈ বিচাৰিছে। আলোকচিত্ৰশিল্পীজনে জনাইছে যে শগুনটোক খেদি পঠিওৱাৰ পিছত তাই পুনৰ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিব পৰাকৈ সুস্থ হৈ উঠিছিল। অৱশ্যে তাই কেন্দ্ৰটোত উপনীত হৈছিলগৈনে নাই সেয়া জনা হোৱা নাই।"<ref>{{cite news|title=Editors' Note|work=The New York Times|date=30 March 1993 |access-date=1 September 2016|url=https://www.nytimes.com/1993/03/30/nyregion/editors-note-513893.html|url-access=subscription}}</ref> == বঁটা আৰু সন্মান == * [[পুলিৎজাৰ বঁটা|ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা]] (১৯৯৪)<ref>{{cite web|access-date=2018-12-31|title=The 1994 Pulitzer Prize Winner in Feature Photography|url=https://www.pulitzer.org/winners/kevin-carter-free-lance-photographer|website=www.pulitzer.org}}</ref><ref>{{cite news|first1=Scott|last1=Macleod|access-date=2018-12-31|title=The Life and Death of Kevin Carter|url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|newspaper=Time|date=24 June 2001|issn=0040-781X|archive-date=14 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514235028/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|url-status=dead}}</ref> * ''[[দ্য আমেৰিকান মেগাজিন]]''ৰ দ্বাৰা বছৰটোৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি (Picture of the Year)<ref name="Photojournalist Kevin Carter dies">{{cite news|title=From the Archive, 30 July 1994: Photojournalist Kevin Carter Dies|first=Eamonn|last= McCabe|date=July 30, 2014|work=[[The Guardian]]|location=London|access-date= September 1, 2016|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|url-status=live}}</ref> == পৰিণতি == {{Main|কেভিন কাৰ্টাৰ#মৃত্যু}} ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ তিনি মাহ আৰু পোন্ধৰ দিন পিছত, ১৯৯৪ চনৰ ২৭ জুলাইত ৩৩ বছৰ বয়সত কাৰ্টাৰে [[কাৰ্বন মনোক্সাইড বিষক্ৰিয়া]]ৰ জৰিয়তে [[আত্মহত্যা]] কৰে।<ref name="pulitzer2016">{{cite news|title=Kevin Carter, a Pulitzer Winner for Sudan Photo, Is Dead at 33|work=[[The New York Times]]|date=29 July 1994|access-date=September 2, 2016|url=https://www.nytimes.com/1994/07/29/world/kevin-carter-a-pulitzer-winner-for-sudan-photo-is-dead-at-33.html|last1=Keller|first1=Bill|archive-date=23 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230923042501/https://www.nytimes.com/1994/07/29/world/kevin-carter-a-pulitzer-winner-for-sudan-photo-is-dead-at-33.html|url-status=live}}</ref><ref name=JohnCarlin>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-kevin-carter-1380732.html|first=John|last=Carlin|author-link=John Carlin (journalist)|title=Obituary: Kevin Carter|work=[[The Independent]]|location=London|date=July 31, 1994|access-date=December 3, 2017|url-status=live|df=dmy-all|archive-date=6 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171206143531/http://www.independent.co.uk/news/people/obituary-kevin-carter-1380732.html}}</ref> দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কেপ টাউনৰ ইমেৰিটছ আৰ্চবিশ্বপ [[ডেক্সমণ্ড টুটু]]ৱে কাৰ্টাৰৰ বিষয়ে লিখিছিল: "মানসিক আঘাতৰ বলি হোৱাৰ বাবে কি মূল্য ভৰিবলগীয়া হয় আৰু ই কেনেকৈ কিছুমানক আত্মহত্যাৰ দিশলৈ ঠেলি দিয়ে, সেই বিষয়ে আমি অলপ হ’লেও জানো। হয়, এই মানুহবোৰ আছিল আটাইতকৈ কঠিন আৰু প্ৰত্যাহ্বানমূলক পৰিস্থিতিৰ মাজত কাম কৰা সাধাৰণ মানুহ।"{{sfn|Tutu|2000|p=xi}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} seyfpv64itodya5q562sw8rneunibsa 645725 645724 2026-10-17T05:58:44Z Kandarpajit Kallol 6257 645725 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}{{Italic title}}[[File:Kevin-Carter-Child-Vulture-Sudan.jpg|thumb|upright=1.35|[[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ৰ [[পুলিৎজাৰ বঁটা]] বিজয়ী আলোকচিত্ৰ, য’ত এজন ভোকাতুৰ [[চুদান]]ী ল’ৰা আৰু পিছফালে খাপ পিটি থকা এটা শগুন দেখা গৈছে]] '''''দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল''''' ([[ইংৰাজী]]: The Vulture and the Little Girl; অসমীয়া অৰ্থ: শগুন আৰু সৰু ছোৱালীজনী), যাক '''''দ্য ষ্ট্ৰাগলিং গাৰ্ল''''' নামেৰেও জনা যায়, হৈছে [[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ৰ দ্বাৰা তোলা এখন বিখ্যাত আলোকচিত্ৰ। এই চিত্ৰখনি প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চত ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ'' কাকতত প্ৰকাশ পাইছিল। আলোকচিত্ৰখনত এগৰাকী দুৰ্বল তথা দুৰ্ভিক্ষ-পীড়িত শিশুক মাটিত বাগৰি পৰা অৱস্থাত দেখা গৈছে, যাক ২০১১ চনলৈকে ভুলবশতঃ এগৰাকী ছোৱালী বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল।<ref name="Kong Nyong">{{cite news|title=Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre|trans-title=Kong Nyong, The Boy Who Survived the Vulture|first=Alberto|last= Rojas|date=21 February 2011|access-date=17 October 2026|url=http://elmundo.es|work=[[El Mundo (Spain)|El Mundo]]| language=Spanish|archive-date=30 June 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20170630053614/http://elmundo.es| url-status=live}}</ref> শিশুটিৰ ঠিক পিছফালে এটা হুদু শগুনে খাপ পিটি থকা দেখা গৈছে। ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত [[চুদান]] (বৰ্তমানৰ দক্ষিণ চুদান)ৰ আয়োদত [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ এটা খাদ্য কেন্দ্ৰৰ পৰা প্ৰায় আধা মাইল দূৰত থকা অৱস্থাত শিশুটিয়ে তাত উপনীত হ’বলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে এই ছবিখন তোলা হৈছিল। তথ্য অনুসৰি শিশুটি এই ঘটনাৰ পৰা ৰক্ষা পৰিছিল। এই ছবিখনে ১৯৯৪ চনত [[পুলিৎজাৰ বঁটা|ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা]] লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। আলোকচিত্ৰশিল্পী কাৰ্টাৰে এই বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰি মাহ পিছত আত্মহত্যা কৰে। == পটভূমি == ১৯৯০ চনৰ প্ৰথম ভাগত সাহায্য সংস্থাসমূহে দক্ষিণ চুদানিজ সম্প্ৰদায়ৰ কংগৰ, আয়োদ আৰু ৱাট অঞ্চলটোক বুজাবলৈ 'হাংগাৰ ট্ৰায়িংগেল' (ভোকৰ ত্ৰিকোণ) নামটো ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই অঞ্চলটো দুৰ্ভিক্ষৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ [[ইউনেস্ক’]] আৰু অন্যান্য সাহায্য সংস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল। ১৯৯৩ চনৰ জানুৱাৰী মাহলৈকে এই অঞ্চলৰ পাঁচ বছৰৰ অনুৰ্ধৰ ৪০ শতাংশ শিশু অপিপুষ্টিত ভুগিছিল আৰু কেৱল আয়োদতে দৈনিক আনুমানিক ১০ ৰ পৰা ১৩ জন প্ৰাপ্তবয়স্ক ব্যক্তিৰ অনাহাৰত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.hrw.org/reports/1993/sudan/|first=Jemera|last=Rone|title=Civilisation Devastation: Abuses by All Parties in the War in Southern Sudan|publisher=[[Human Rights Watch]]|date=1993|access-date=17 October 2026|url-status=live|df=dmy-all|archive-date=16 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190916140600/https://www.hrw.org/reports/1993/sudan/}}</ref> এই পৰিস্থিতিৰ সন্দৰ্ভত সজাগতা বৃদ্ধিৰ বাবে অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানে আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক আৰু পূৰ্বে দেশখনত প্ৰৱেশ কৰাত বাধা থকা আন লোকসকলক তাত চলি থকা পৰিস্থিতিৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত চৰকাৰে সাংবাদিকসকলক ২৪ ঘণ্টা থকাৰ বাবে ভিছা দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। অৱশ্যে দেশৰ ভিতৰত তেওঁলোকৰ ভ্ৰমণৰ ওপৰত তীব্ৰ বাধা-নিষেধ আৰোপ কৰা হৈছিল, যাৰ ভিতৰত সকলো সময়তে চৰকাৰী পৰ্যবেক্ষণত থকাটো বাধ্যতামূলক আছিল।<ref name=NYTimesLoch>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1993/03/26/world/sudan-is-described-as-trying-to-placate-the-west.html?pagewanted=all|title=Sudan Is Described as Trying to Placate the West|work=[[The New York Times]]|first=Donatella|last=Lorch|date=March 26, 1993|access-date=17 October 2026}}</ref> == ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ চুদান == === ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানৰ আমন্ত্ৰণ === ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানৰ তদানীন্তন তথ্য বিষয়া তথা প্ৰাক্তন আলোকচিত্ৰশিল্পী ৰবাৰ্ট হেডলীয়ে জোয়াও ছিলভা আৰু [[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ক চুদানলৈ আহি দেশখনৰ দক্ষিণ প্ৰান্তৰ দুৰ্ভিক্ষৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। তেওঁলোকক বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে দক্ষিণ চুদান ভ্ৰমণ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল। ছিলভাই ইয়াক ভৱিষ্যতে এজন যুদ্ধকালীন আলোকচিত্ৰশিল্পী হিচাপে কাম কৰাৰ এক সুযোগ হিচাপে লৈছিল। তেওঁ যাত্ৰাৰ খৰচ উলিওৱাৰ বাবে কিছুমান অৰ্পণ কৰা কাম সুনিশ্চিত কৰি ব্যৱস্থাৱলী আৰম্ভ কৰে। ছিলভাই কাৰ্টাৰক এই প্ৰস্তাৱৰ বিষয়ে জনায় আৰু কাৰ্টাৰেও যাবলৈ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰে। সতীৰ্থ যুদ্ধকালীন আলোকচিত্ৰশিল্পী গ্ৰেগ মাৰিনোভিচৰ মতে, কাৰ্টাৰে এই ভ্ৰমণক তেওঁ "আবদ্ধ হৈ পৰা" বুলি অনুভৱ কৰা কিছুমান সমস্যা সমাধানৰ এক সুযোগ হিচাপে দেখিছিল। চুদানত ছবি তোলাটো এজন ফ্ৰীলেঞ্চাৰ হিচাপে উন্নত কেৰিয়াৰ গঢ়াৰ এক সুযোগ আছিল আৰু কাৰ্টাৰ এই ভ্ৰমণক লৈ যথেষ্ট উৎসাহিত আৰু অনুপ্ৰাণিত হৈ পৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=109-110}} ভ্ৰমণৰ খৰচ যোগাবলৈ কাৰ্টাৰে অচোচিয়েটেড প্ৰেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰ পৰা কিছু ধনৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=110}} === নাইৰোবিত অপেক্ষা === চুদানলৈ যোৱাৰ পথত ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ [[নাইৰোবি]]ত ৰৈছিল। চুদানত নতুনকৈ আৰম্ভ হোৱা যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকে তাত এক অনিৰ্দিষ্ট সময়ৰ বাবে অপেক্ষা কৰিবলগীয়া হয়। অঞ্চলটোৰ বাবে খাদ্য সাহায্য কঢ়িয়াই নিয়া এখন নাও বাৰ্জৰ ছবি তুলিবলৈ কাৰ্টাৰে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিমান এখনৰ সহায়ত দক্ষিণ চুদানৰ জুবালৈ এদিনৰ বাবে উৰা মাৰিছিল, কিন্তু অতি সোনকালে পৰিস্থিতি পুনৰ সলনি হ’ল। ৰাষ্ট্ৰসংঘই এটা বিদ্ৰোহী গোটৰ পৰা আয়োদলৈ খাদ্য সাহায্য বিমানযোগে প্ৰেৰণ কৰাৰ অনুমতি লাভ কৰে। ৰব হেডলীয়ে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এখন লঘু বিমানত উৰা মৰাৰ প্ৰস্তুতি চলাইছিল আৰু তেওঁ ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰক তেওঁৰ সৈতে আয়োদলৈ যাবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=114}} === আয়োদত === পাছৰ দিনা তেওঁলোকৰ লঘু বিমানখন আয়োদৰ সৰু গাঁওখনত অৱতৰণ কৰে আৰু তাৰ কিছু সময়ৰ পাছতে মালবাহী বিমানখনো তাত নামে। গাঁওখনৰ বাসিন্দা অহালৈ ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাহায্য কেন্দ্ৰই কিছু সময় ধৰি তদাৰক কৰি আছিল। গ্ৰেগ মাৰিনোভিচ আৰু জোয়াও ছিলভাই তেওঁলোকৰ ''দ্য বেং-বেং ক্লাব'' নামৰ কিতাপখনত ইয়াৰ বৰ্ণনা কৰিছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=110–121}} মাৰিনোভিচে লিখিছে যে গাঁৱৰ মানুহবোৰে যিমান পাৰি সোনকালে খাদ্য পাবলৈ ইতিমধ্যে বিমান ঘাটিৰ কাষত অপেক্ষা কৰি আছিল: "খাদ্যৰ বাবে অপেক্ষা কৰা দলটোত যোগ দিয়া মাকসকলে নিজৰ ল’ৰা-ছোৱালীক ওচৰৰে বালিচহীয়া মাটিত এৰি থৈ গৈছিল।"{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=115}} ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ যুদ্ধৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা ভয়াৱহ দুৰ্ভিক্ষৰ চিকাৰ হোৱা জীৱিত আৰু মৃত, শিশু আৰু প্ৰাপ্তবয়স্ক উভয়ৰে ছবি তুলিবলৈ ইজনে সিজনৰ পৰা পৃথক হৈ পৰে। কাৰ্টাৰে কেইবাবাৰো ছিলভাৰ ওচৰলৈ গৈ তেওঁ মাত্ৰ তোলা কিছুমান মৰ্মান্তিক ছবিৰ বিষয়ে কৈছিল। ছিলভাই এনে কিছুমান বিদ্ৰোহী সৈন্যৰ সন্ধান কৰি আছিল যিয়ে তেওঁক কোনো দায়িত্বশীল বিষয়াৰ ওচৰলৈ লৈ যাব পাৰে আৰু যেতিয়া তেওঁ কেইজনমান সৈন্য পালে, কাৰ্টাৰো তেওঁৰ সৈতে যোগ দিলে। সৈন্য কেইজনে ইংৰাজী ক’ব পৰা নাছিল, কিন্তু এজন সৈন্যই কাৰ্টাৰৰ হাতঘড়ীটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ দেখুৱাইছিল। কাৰ্টাৰে তেওঁৰ সুলভ মূল্যৰ হাতঘড়ীটো তেওঁক উপহাৰ হিচাপে দিয়ে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=116}} ইয়াৰ পিছত সৈন্যসকল তেওঁলোকৰ অংগৰক্ষী হৈ পৰে আৰু সুৰক্ষাৰ বাবে তেওঁলোকৰ পিছ লয়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=152–153}}<ref>{{cite web|url=https://vimeo.com/201137365|title=Carter and Soldiers|website=www.vimeo.com}}</ref> বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে এসপ্তাহ থাকিবলৈ তেওঁলোকক এজন বিদ্ৰোহী কমাণ্ডাৰৰ অনুমতিৰ প্ৰয়োজন আছিল। তেওঁলোকৰ বিমানখন এঘণ্টাৰ ভিতৰত প্ৰস্থান কৰাৰ কথা আছিল আৰু থকাৰ অনুমতি নাপালে তেওঁলোকে উৰা মাৰিবলৈ বাধ্য হ’লহেঁতেন। তেওঁলোক পুনৰ পৃথক হ’ল আৰু ছিলভাই ক্লিনিংক কমপ্লেক্সলৈ গৈ বিদ্ৰোহী কমাণ্ডাৰজনৰ কথা সুধিলে। তেওঁ জানিব পাৰিলে যে কমাণ্ডাৰজন দক্ষিণ চুদানৰ কংগৰত আছে। ছিলভাৰ বাবে এইটো ভাল খবৰ আছিল, কিয়নো "তেওঁলোকৰ সৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিমানখন ইয়াৰ পিছত তালৈকে যোৱাৰ কথা আছিল"। তেওঁ ক্লিনিক এৰি পুনৰ বিমান ঘাটিলৈ খোজ ল’লে আৰু বাটত শিশু আৰু প্ৰাপ্তবয়স্কৰ ছবি তুলি গ’ল। খোজ কাঢ়ি যাওঁতে তেওঁ প্ৰখৰ ৰ’দত উবুৰি খাই পৰি থকা এটা শিশু দেখা পালে আৰু তাৰ এখন ছবি তুলিলে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=117}} কাৰ্টাৰে বিমান ঘাটিত ছিলভাক লগ পাই ক’লে: "মই এতিয়া কি ছবি তুলিলোঁ তুমি বিশ্বাস কৰিব নোৱাৰিবা!... মই আঁঠু কাঢ়ি থকা এই শিশুটিৰ ছবি তুলি আছিলোঁ, তাৰ পিছত মোৰ কোণটো সলনি কৰিলোঁ আৰু হঠাত দেখিলো তাইৰ ঠিক পিছফালে এই শগুনটো!... আৰু মই কেৱল ছবি তুলিয়েই থাকিলোঁ{{snd}} বহুতো ফিল্ম শেষ কৰিলোঁ!"{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=117}} ছিলভাই তেওঁক ছবিখন ক’ত তুলিলে সুধিলে আৰু নিজেও এখন ছবি তুলিবলৈ চাৰিওফালে চালে। কাৰ্টাৰে ১৬০ ফুট (প্ৰায় ৫০ মিটাৰ) দূৰৈৰ এটা ঠাইলৈ আঙুলিয়াই দিলে। তাৰ পিছত কাৰ্টাৰে ক’লে যে তেওঁ শগুনটোক খেদি পঠিয়াইছে। তেওঁ ছিলভাক ক’লে যে তেওঁ মাত্ৰ তোলা পৰিস্থিতিটোৱে তেওঁক স্তম্ভিত কৰি তুলিছে, "মই এই সকলোবোৰ দেখিছোঁ, আৰু মই কেৱল মোৰ সৰু ছোৱালী মেগানৰ কথাহে ভাবিব পাৰিছোঁ"। কেইমিনিটমানৰ পিছত তেওঁলোকে আয়োদ এৰি কংগুৰ অভিমুখে যাত্ৰা কৰে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=118}} ২০১১ চনত শিশুটিৰ পিতৃয়ে প্ৰকাশ কৰে যে শিশুটি আচলতে এজন ল’ৰা আছিল, নাম আছিল কং নিয়ং আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য সাহায্য কেন্দ্ৰই তাৰ তদাৰক কৰিছিল। পৰিয়ালৰ লোকৰ মতে, ২০০৭ চনৰ আশে-পাশে "জ্বৰ"ত আক্ৰান্ত হৈ নিয়ঙৰ মৃত্যু হৈছিল।<ref name="Kong Nyong"/> == প্ৰকাশ আৰু জনসাধাৰণৰ প্ৰতিক্ৰিয়া == ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ''[[দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]'' কাকতে চুদানৰ দুৰ্ভিক্ষৰ সন্দৰ্ভত ডোনাটেলা লৰ্চৰ এটা প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰিবলৈ এখন উপযুক্ত ছবিৰ সন্ধান কৰি আছিল। কাকতৰ বৈদেশিক শাখাৰ ছবি সম্পাদক [[নেন্সি বুইৰস্কি]]য়ে মাৰিনোভিচলৈ ফোন কৰিছিল, যিয়ে তেওঁক "বালিত বাগৰি পৰা এজন ভোকাতুৰ শিশুক এটা শগুনে খাপ পিটি থকা এখন ছবি"ৰ বিষয়ে জনাইছিল। কাৰ্টাৰৰ আলোকচিত্ৰখন ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চৰ সংস্কৰণত প্ৰকাশ পাইছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=118–119}} ছবিখনৰ কেপচনত আংশিকভাৱে লিখা আছিল: "ভোকত দুৰ্বল হৈ পৰা এগৰাকী সৰু ছোৱালী অলপতে আয়োদৰ এটা খাদ্য কেন্দ্ৰলৈ যোৱা পথত বাগৰি পৰে। ওচৰতে এটা শগুনে অপেক্ষা কৰি আছিল।"<ref name=NYTimesLoch /> ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ''ত এই প্ৰথম প্ৰকাশে "এক আলোড়নৰ সৃষ্টি কৰিছিল", মাৰিনোভিচে এইদৰে লিখিছিল। তেওঁ লগতে কয়, "সাহায্য সংস্থাসমূহৰ বাবে পুঁজি সংগ্ৰহ কৰাৰ উদ্দেশ্যে পোষ্টাৰত এই ছবিখন ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সমগ্ৰ বিশ্বৰ কাকত আৰু আলোচনীবোৰে ইয়াক প্ৰকাশ কৰিছিল আৰু জনসাধাৰণৰ তাৎক্ষণিক প্ৰতিক্ৰিয়া আছিল চুদানত কৰ্মৰত যিকোনো মানৱীয় সংস্থালৈ ধন প্ৰেৰণ কৰা।"{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=151}} এনেধৰণৰ মৰ্মান্তিক দৃশ্যৰ আলোকচিত্ৰৰ ক্ষেত্ৰত আলোকচিত্ৰশিল্পী, প্ৰকাশক আৰু দৰ্শকৰ দায়িত্বশীল নৈতিক আচৰণৰ দাবী কৰি সাংস্কৃতিক লেখিকা [[সুজান চনটাগ]]-এ তেওঁৰ 'ৰিগাৰ্ডিং দ্য পেইন অৱ আদাৰ্ছ' (Regarding the Pain of Others; ২০০৩) নামৰ প্ৰবন্ধত লিখিছিল:<ref>Susan Sontag, ''Regarding the Pain of Others.'' New York: Picador/Farrar, Straus and Giroux, 2003</ref> "এটা প্ৰকৃত ভয়াবহ দৃশ্য অতি ওচৰৰ পৰা চোৱাৰ মাজত কঁপনি উঠাৰ লগতে এক লজ্জাবোধো থাকে। সম্ভৱতঃ এনে চৰম পৰ্যায়ৰ যন্ত্ৰণাৰ ছবি চোৱাৰ অধিকাৰ কেৱল সেইসকল লোকৰে আছে যিয়ে ইয়াক উপশম কৰিবলৈ কিবা এটা কৰিব পাৰে... বা যিসকলে ইয়াৰ পৰা শিক্ষা ল’ব পাৰে। বাকী সকলো আমি অনিচ্ছাকৃতভাৱে হ’লেও কেৱল নীৰৱ দৰ্শক (voyeurs) হে।"<ref>{{Cite news|last=O'Hagan|first=Sean|date=2010-03-08|title=Viewer or Voyeur? The Morality of Reportage Photography|language=en|work=The Guardian|location=London|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2010/mar/08/world-press-photo-sean-ohagan|access-date=2021-04-05}}</ref> === বিশেষ সম্পাদকীয় === জনসাধাৰণৰ তীব্ৰ প্ৰতিক্ৰিয়া আৰু শিশুটিৰ অৱস্থাৰ সন্দৰ্ভত উত্থাপিত প্ৰশ্নসমূহৰ বাবে ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ''-এ ১৯৯৩ চনৰ ৩০ মাৰ্চৰ সংস্কৰণত এটা বিশেষ সম্পাদকীয় টোকা প্ৰকাশ কৰে, য’ত আংশিকভাৱে কোৱা হৈছিল: "যোৱা শুকুৰবাৰে চুদানৰ সন্দৰ্ভত প্ৰকাশিত এটা প্ৰবন্ধৰ সৈতে এখন ছবিত আয়োদৰ খাদ্য কেন্দ্ৰলৈ যোৱা পথত ভোকত বাগৰি পৰা এগৰাকী সৰু চুদানিজ ছোৱালীক দেখুওৱা হৈছিল। তাইৰ পিছফালে এটা শগুন খাপ পিটি আছিল। বহু পঢ়ুৱৈয়ে ছোৱালীজনীৰ ভাগ্যৰ বিষয়ে জানিবলৈ বিচাৰিছে। আলোকচিত্ৰশিল্পীজনে জনাইছে যে শগুনটোক খেদি পঠিওৱাৰ পিছত তাই পুনৰ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিব পৰাকৈ সুস্থ হৈ উঠিছিল। অৱশ্যে তাই কেন্দ্ৰটোত উপনীত হৈছিলগৈনে নাই সেয়া জনা হোৱা নাই।"<ref>{{cite news|title=Editors' Note|work=The New York Times|date=30 March 1993 |access-date=1 September 2016|url=https://www.nytimes.com/1993/03/30/nyregion/editors-note-513893.html|url-access=subscription}}</ref> == বঁটা আৰু সন্মান == * [[পুলিৎজাৰ বঁটা|ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা]] (১৯৯৪)<ref>{{cite web|access-date=2018-12-31|title=The 1994 Pulitzer Prize Winner in Feature Photography|url=https://www.pulitzer.org/winners/kevin-carter-free-lance-photographer|website=www.pulitzer.org}}</ref><ref>{{cite news|first1=Scott|last1=Macleod|access-date=2018-12-31|title=The Life and Death of Kevin Carter|url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|newspaper=Time|date=24 June 2001|issn=0040-781X|archive-date=14 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514235028/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|url-status=dead}}</ref> * ''[[দ্য আমেৰিকান মেগাজিন]]''ৰ দ্বাৰা বছৰটোৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি (Picture of the Year)<ref name="Photojournalist Kevin Carter dies">{{cite news|title=From the Archive, 30 July 1994: Photojournalist Kevin Carter Dies|first=Eamonn|last= McCabe|date=July 30, 2014|work=[[The Guardian]]|location=London|access-date= September 1, 2016|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|url-status=live}}</ref> == পৰিণতি == {{Main|কেভিন কাৰ্টাৰ#মৃত্যু}} ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ তিনি মাহ আৰু পোন্ধৰ দিন পিছত, ১৯৯৪ চনৰ ২৭ জুলাইত ৩৩ বছৰ বয়সত কাৰ্টাৰে [[কাৰ্বন মনোক্সাইড বিষক্ৰিয়া]]ৰ জৰিয়তে [[আত্মহত্যা]] কৰে।<ref name="pulitzer2016">{{cite news|title=Kevin Carter, a Pulitzer Winner for Sudan Photo, Is Dead at 33|work=[[The New York Times]]|date=29 July 1994|access-date=September 2, 2016|url=https://www.nytimes.com/1994/07/29/world/kevin-carter-a-pulitzer-winner-for-sudan-photo-is-dead-at-33.html|last1=Keller|first1=Bill|archive-date=23 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230923042501/https://www.nytimes.com/1994/07/29/world/kevin-carter-a-pulitzer-winner-for-sudan-photo-is-dead-at-33.html|url-status=live}}</ref><ref name=JohnCarlin>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-kevin-carter-1380732.html|first=John|last=Carlin|author-link=John Carlin (journalist)|title=Obituary: Kevin Carter|work=[[The Independent]]|location=London|date=July 31, 1994|access-date=December 3, 2017|url-status=live|df=dmy-all|archive-date=6 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171206143531/http://www.independent.co.uk/news/people/obituary-kevin-carter-1380732.html}}</ref> দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কেপ টাউনৰ ইমেৰিটছ আৰ্চবিশ্বপ [[ডেক্সমণ্ড টুটু]]ৱে কাৰ্টাৰৰ বিষয়ে লিখিছিল: "মানসিক আঘাতৰ বলি হোৱাৰ বাবে কি মূল্য ভৰিবলগীয়া হয় আৰু ই কেনেকৈ কিছুমানক আত্মহত্যাৰ দিশলৈ ঠেলি দিয়ে, সেই বিষয়ে আমি অলপ হ’লেও জানো। হয়, এই মানুহবোৰ আছিল আটাইতকৈ কঠিন আৰু প্ৰত্যাহ্বানমূলক পৰিস্থিতিৰ মাজত কাম কৰা সাধাৰণ মানুহ।"{{sfn|Tutu|2000|p=xi}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} pmybtnmwmxebs5jvoael5y1gsdcs8hf 645726 645725 2026-10-17T05:59:50Z Kandarpajit Kallol 6257 645726 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}{{Italic title}}[[File:Kevin-Carter-Child-Vulture-Sudan.jpg|thumb|upright=1.35|[[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ৰ [[পুলিৎজাৰ বঁটা]] বিজয়ী আলোকচিত্ৰ, য’ত এজন ভোকাতুৰ [[চুদান]]ী ল’ৰা আৰু পিছফালে খাপ পিটি থকা এটা শগুন দেখা গৈছে]] '''''দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল''''' ([[ইংৰাজী]]: The Vulture and the Little Girl; অসমীয়া অৰ্থ: শগুন আৰু সৰু ছোৱালীজনী), যাক '''''দ্য ষ্ট্ৰাগলিং গাৰ্ল''''' নামেৰেও জনা যায়, হৈছে [[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ৰ দ্বাৰা তোলা এখন বিখ্যাত আলোকচিত্ৰ। এই চিত্ৰখনি প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চত ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ'' কাকতত প্ৰকাশ পাইছিল। আলোকচিত্ৰখনত এগৰাকী দুৰ্বল তথা দুৰ্ভিক্ষ-পীড়িত শিশুক মাটিত বাগৰি পৰা অৱস্থাত দেখা গৈছে, যাক ২০১১ চনলৈকে ভুলবশতঃ এগৰাকী ছোৱালী বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল।<ref name="Kong Nyong">{{cite news|title=Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre|trans-title=Kong Nyong, The Boy Who Survived the Vulture|first=Alberto|last= Rojas|date=21 February 2011|access-date=17 October 2026|url=http://elmundo.es|work=[[El Mundo (Spain)|El Mundo]]| language=Spanish|archive-date=30 June 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20170630053614/http://elmundo.es| url-status=live}}</ref> শিশুটিৰ ঠিক পিছফালে এটা হুদু শগুনে খাপ পিটি থকা দেখা গৈছে। ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত [[চুদান]] (বৰ্তমানৰ দক্ষিণ চুদান)ৰ আয়োদত [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ এটা খাদ্য কেন্দ্ৰৰ পৰা প্ৰায় আধা মাইল দূৰত থকা অৱস্থাত শিশুটিয়ে তাত উপনীত হ’বলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে এই ছবিখন তোলা হৈছিল। তথ্য অনুসৰি শিশুটি এই ঘটনাৰ পৰা ৰক্ষা পৰিছিল। এই ছবিখনে ১৯৯৪ চনত [[পুলিৎজাৰ বঁটা|ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা]] লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। আলোকচিত্ৰশিল্পী কাৰ্টাৰে এই বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰি মাহ পিছত আত্মহত্যা কৰে। == পটভূমি == ১৯৯০ চনৰ প্ৰথম ভাগত সাহায্য সংস্থাসমূহে দক্ষিণ চুদানিজ সম্প্ৰদায়ৰ কংগৰ, আয়োদ আৰু ৱাট অঞ্চলটোক বুজাবলৈ 'হাংগাৰ ট্ৰায়িংগেল' (ভোকৰ ত্ৰিকোণ) নামটো ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই অঞ্চলটো দুৰ্ভিক্ষৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ [[ইউনেস্ক’]] আৰু অন্যান্য সাহায্য সংস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল। ১৯৯৩ চনৰ জানুৱাৰী মাহলৈকে এই অঞ্চলৰ পাঁচ বছৰৰ অনুৰ্ধৰ ৪০ শতাংশ শিশু অপিপুষ্টিত ভুগিছিল আৰু কেৱল আয়োদতে দৈনিক আনুমানিক ১০ ৰ পৰা ১৩ জন প্ৰাপ্তবয়স্ক ব্যক্তিৰ অনাহাৰত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.hrw.org/reports/1993/sudan/|first=Jemera|last=Rone|title=Civilisation Devastation: Abuses by All Parties in the War in Southern Sudan|publisher=[[Human Rights Watch]]|date=1993|access-date=17 October 2026|url-status=live|df=dmy-all|archive-date=16 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190916140600/https://www.hrw.org/reports/1993/sudan/}}</ref> এই পৰিস্থিতিৰ সন্দৰ্ভত সজাগতা বৃদ্ধিৰ বাবে অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানে আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক আৰু পূৰ্বে দেশখনত প্ৰৱেশ কৰাত বাধা থকা আন লোকসকলক তাত চলি থকা পৰিস্থিতিৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত চৰকাৰে সাংবাদিকসকলক ২৪ ঘণ্টা থকাৰ বাবে ভিছা দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। অৱশ্যে দেশৰ ভিতৰত তেওঁলোকৰ ভ্ৰমণৰ ওপৰত তীব্ৰ বাধা-নিষেধ আৰোপ কৰা হৈছিল, যাৰ ভিতৰত সকলো সময়তে চৰকাৰী পৰ্যবেক্ষণত থকাটো বাধ্যতামূলক আছিল।<ref name=NYTimesLoch>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1993/03/26/world/sudan-is-described-as-trying-to-placate-the-west.html?pagewanted=all|title=Sudan Is Described as Trying to Placate the West|work=[[The New York Times]]|first=Donatella|last=Lorch|date=March 26, 1993|access-date=17 October 2026}}</ref> == ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ চুদান == === ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানৰ আমন্ত্ৰণ === ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানৰ তদানীন্তন তথ্য বিষয়া তথা প্ৰাক্তন আলোকচিত্ৰশিল্পী ৰবাৰ্ট হেডলীয়ে জোয়াও ছিলভা আৰু [[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ক চুদানলৈ আহি দেশখনৰ দক্ষিণ প্ৰান্তৰ দুৰ্ভিক্ষৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। তেওঁলোকক বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে দক্ষিণ চুদান ভ্ৰমণ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল। ছিলভাই ইয়াক ভৱিষ্যতে এজন যুদ্ধকালীন আলোকচিত্ৰশিল্পী হিচাপে কাম কৰাৰ এক সুযোগ হিচাপে লৈছিল। তেওঁ যাত্ৰাৰ খৰচ উলিওৱাৰ বাবে কিছুমান অৰ্পণ কৰা কাম সুনিশ্চিত কৰি ব্যৱস্থাৱলী আৰম্ভ কৰে। ছিলভাই কাৰ্টাৰক এই প্ৰস্তাৱৰ বিষয়ে জনায় আৰু কাৰ্টাৰেও যাবলৈ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰে। সতীৰ্থ যুদ্ধকালীন আলোকচিত্ৰশিল্পী গ্ৰেগ মাৰিনোভিচৰ মতে, কাৰ্টাৰে এই ভ্ৰমণক তেওঁ "আবদ্ধ হৈ পৰা" বুলি অনুভৱ কৰা কিছুমান সমস্যা সমাধানৰ এক সুযোগ হিচাপে দেখিছিল। চুদানত ছবি তোলাটো এজন ফ্ৰীলেঞ্চাৰ হিচাপে উন্নত কেৰিয়াৰ গঢ়াৰ এক সুযোগ আছিল আৰু কাৰ্টাৰ এই ভ্ৰমণক লৈ যথেষ্ট উৎসাহিত আৰু অনুপ্ৰাণিত হৈ পৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=109-110}} ভ্ৰমণৰ খৰচ যোগাবলৈ কাৰ্টাৰে অচোচিয়েটেড প্ৰেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰ পৰা কিছু ধনৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=110}} === নাইৰোবিত অপেক্ষা === চুদানলৈ যোৱাৰ পথত ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ [[নাইৰোবি]]ত ৰৈছিল। চুদানত নতুনকৈ আৰম্ভ হোৱা যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকে তাত এক অনিৰ্দিষ্ট সময়ৰ বাবে অপেক্ষা কৰিবলগীয়া হয়। অঞ্চলটোৰ বাবে খাদ্য সাহায্য কঢ়িয়াই নিয়া এখন নাও বাৰ্জৰ ছবি তুলিবলৈ কাৰ্টাৰে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিমান এখনৰ সহায়ত দক্ষিণ চুদানৰ জুবালৈ এদিনৰ বাবে উৰা মাৰিছিল, কিন্তু অতি সোনকালে পৰিস্থিতি পুনৰ সলনি হ’ল। ৰাষ্ট্ৰসংঘই এটা বিদ্ৰোহী গোটৰ পৰা আয়োদলৈ খাদ্য সাহায্য বিমানযোগে প্ৰেৰণ কৰাৰ অনুমতি লাভ কৰে। ৰব হেডলীয়ে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এখন লঘু বিমানত উৰা মৰাৰ প্ৰস্তুতি চলাইছিল আৰু তেওঁ ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰক তেওঁৰ সৈতে আয়োদলৈ যাবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=114}} === আয়োদত === পাছৰ দিনা তেওঁলোকৰ লঘু বিমানখন আয়োদৰ সৰু গাঁওখনত অৱতৰণ কৰে আৰু তাৰ কিছু সময়ৰ পাছতে মালবাহী বিমানখনো তাত নামে। গাঁওখনৰ বাসিন্দা অহালৈ ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাহায্য কেন্দ্ৰই কিছু সময় ধৰি তদাৰক কৰি আছিল। গ্ৰেগ মাৰিনোভিচ আৰু জোয়াও ছিলভাই তেওঁলোকৰ ''দ্য বেং-বেং ক্লাব'' নামৰ কিতাপখনত ইয়াৰ বৰ্ণনা কৰিছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=110–121}} মাৰিনোভিচে লিখিছে যে গাঁৱৰ মানুহবোৰে যিমান পাৰি সোনকালে খাদ্য পাবলৈ ইতিমধ্যে বিমান ঘাটিৰ কাষত অপেক্ষা কৰি আছিল: "খাদ্যৰ বাবে অপেক্ষা কৰা দলটোত যোগ দিয়া মাকসকলে নিজৰ ল’ৰা-ছোৱালীক ওচৰৰে বালিচহীয়া মাটিত এৰি থৈ গৈছিল।"{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=115}} ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ যুদ্ধৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা ভয়াৱহ দুৰ্ভিক্ষৰ চিকাৰ হোৱা জীৱিত আৰু মৃত, শিশু আৰু প্ৰাপ্তবয়স্ক উভয়ৰে ছবি তুলিবলৈ ইজনে সিজনৰ পৰা পৃথক হৈ পৰে। কাৰ্টাৰে কেইবাবাৰো ছিলভাৰ ওচৰলৈ গৈ তেওঁ মাত্ৰ তোলা কিছুমান মৰ্মান্তিক ছবিৰ বিষয়ে কৈছিল। ছিলভাই এনে কিছুমান বিদ্ৰোহী সৈন্যৰ সন্ধান কৰি আছিল যিয়ে তেওঁক কোনো দায়িত্বশীল বিষয়াৰ ওচৰলৈ লৈ যাব পাৰে আৰু যেতিয়া তেওঁ কেইজনমান সৈন্য পালে, কাৰ্টাৰো তেওঁৰ সৈতে যোগ দিলে। সৈন্য কেইজনে ইংৰাজী ক’ব পৰা নাছিল, কিন্তু এজন সৈন্যই কাৰ্টাৰৰ হাতঘড়ীটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ দেখুৱাইছিল। কাৰ্টাৰে তেওঁৰ সুলভ মূল্যৰ হাতঘড়ীটো তেওঁক উপহাৰ হিচাপে দিয়ে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=116}} ইয়াৰ পিছত সৈন্যসকল তেওঁলোকৰ অংগৰক্ষী হৈ পৰে আৰু সুৰক্ষাৰ বাবে তেওঁলোকৰ পিছ লয়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=152–153}}<ref>{{cite web|url=https://vimeo.com/201137365|title=Carter and Soldiers|website=www.vimeo.com}}</ref> বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে এসপ্তাহ থাকিবলৈ তেওঁলোকক এজন বিদ্ৰোহী কমাণ্ডাৰৰ অনুমতিৰ প্ৰয়োজন আছিল। তেওঁলোকৰ বিমানখন এঘণ্টাৰ ভিতৰত প্ৰস্থান কৰাৰ কথা আছিল আৰু থকাৰ অনুমতি নাপালে তেওঁলোকে উৰা মাৰিবলৈ বাধ্য হ’লহেঁতেন। তেওঁলোক পুনৰ পৃথক হ’ল আৰু ছিলভাই ক্লিনিংক কমপ্লেক্সলৈ গৈ বিদ্ৰোহী কমাণ্ডাৰজনৰ কথা সুধিলে। তেওঁ জানিব পাৰিলে যে কমাণ্ডাৰজন দক্ষিণ চুদানৰ কংগৰত আছে। ছিলভাৰ বাবে এইটো ভাল খবৰ আছিল, কিয়নো "তেওঁলোকৰ সৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিমানখন ইয়াৰ পিছত তালৈকে যোৱাৰ কথা আছিল"। তেওঁ ক্লিনিক এৰি পুনৰ বিমান ঘাটিলৈ খোজ ল’লে আৰু বাটত শিশু আৰু প্ৰাপ্তবয়স্কৰ ছবি তুলি গ’ল। খোজ কাঢ়ি যাওঁতে তেওঁ প্ৰখৰ ৰ’দত উবুৰি খাই পৰি থকা এটা শিশু দেখা পালে আৰু তাৰ এখন ছবি তুলিলে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=117}} কাৰ্টাৰে বিমান ঘাটিত ছিলভাক লগ পাই ক’লে: "মই এতিয়া কি ছবি তুলিলোঁ তুমি বিশ্বাস কৰিব নোৱাৰিবা!... মই আঁঠু কাঢ়ি থকা এই শিশুটিৰ ছবি তুলি আছিলোঁ, তাৰ পিছত মোৰ কোণটো সলনি কৰিলোঁ আৰু হঠাত দেখিলো তাইৰ ঠিক পিছফালে এই শগুনটো!... আৰু মই কেৱল ছবি তুলিয়েই থাকিলোঁ{{snd}} বহুতো ফিল্ম শেষ কৰিলোঁ!"{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=117}} ছিলভাই তেওঁক ছবিখন ক’ত তুলিলে সুধিলে আৰু নিজেও এখন ছবি তুলিবলৈ চাৰিওফালে চালে। কাৰ্টাৰে ১৬০ ফুট (প্ৰায় ৫০ মিটাৰ) দূৰৈৰ এটা ঠাইলৈ আঙুলিয়াই দিলে। তাৰ পিছত কাৰ্টাৰে ক’লে যে তেওঁ শগুনটোক খেদি পঠিয়াইছে। তেওঁ ছিলভাক ক’লে যে তেওঁ মাত্ৰ তোলা পৰিস্থিতিটোৱে তেওঁক স্তম্ভিত কৰি তুলিছে, "মই এই সকলোবোৰ দেখিছোঁ, আৰু মই কেৱল মোৰ সৰু ছোৱালী মেগানৰ কথাহে ভাবিব পাৰিছোঁ"। কেইমিনিটমানৰ পিছত তেওঁলোকে আয়োদ এৰি কংগুৰ অভিমুখে যাত্ৰা কৰে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=118}} ২০১১ চনত শিশুটিৰ পিতৃয়ে প্ৰকাশ কৰে যে শিশুটি আচলতে এজন ল’ৰা আছিল, নাম আছিল কং নিয়ং আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য সাহায্য কেন্দ্ৰই তাৰ তদাৰক কৰিছিল। পৰিয়ালৰ লোকৰ মতে, ২০০৭ চনৰ আশে-পাশে "জ্বৰ"ত আক্ৰান্ত হৈ নিয়ঙৰ মৃত্যু হৈছিল।<ref name="Kong Nyong"/> == প্ৰকাশ আৰু জনসাধাৰণৰ প্ৰতিক্ৰিয়া == ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ'' কাকতে চুদানৰ দুৰ্ভিক্ষৰ সন্দৰ্ভত ডোনাটেলা লৰ্চৰ এটা প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰিবলৈ এখন উপযুক্ত ছবিৰ সন্ধান কৰি আছিল। কাকতৰ বৈদেশিক শাখাৰ ছবি সম্পাদক নেন্সি বুইৰস্কিয়ে মাৰিনোভিচলৈ ফোন কৰিছিল, যিয়ে তেওঁক "বালিত বাগৰি পৰা এজন ভোকাতুৰ শিশুক এটা শগুনে খাপ পিটি থকা এখন ছবি"ৰ বিষয়ে জনাইছিল। কাৰ্টাৰৰ আলোকচিত্ৰখন ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চৰ সংস্কৰণত প্ৰকাশ পাইছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=118–119}} ছবিখনৰ কেপচনত আংশিকভাৱে লিখা আছিল: "ভোকত দুৰ্বল হৈ পৰা এগৰাকী সৰু ছোৱালী অলপতে আয়োদৰ এটা খাদ্য কেন্দ্ৰলৈ যোৱা পথত বাগৰি পৰে। ওচৰতে এটা শগুনে অপেক্ষা কৰি আছিল।"<ref name=NYTimesLoch /> ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ''ত এই প্ৰথম প্ৰকাশে "এক আলোড়নৰ সৃষ্টি কৰিছিল", মাৰিনোভিচে এইদৰে লিখিছিল। তেওঁ লগতে কয়, "সাহায্য সংস্থাসমূহৰ বাবে পুঁজি সংগ্ৰহ কৰাৰ উদ্দেশ্যে পোষ্টাৰত এই ছবিখন ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সমগ্ৰ বিশ্বৰ কাকত আৰু আলোচনীবোৰে ইয়াক প্ৰকাশ কৰিছিল আৰু জনসাধাৰণৰ তাৎক্ষণিক প্ৰতিক্ৰিয়া আছিল চুদানত কৰ্মৰত যিকোনো মানৱীয় সংস্থালৈ ধন প্ৰেৰণ কৰা।"{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=151}} এনেধৰণৰ মৰ্মান্তিক দৃশ্যৰ আলোকচিত্ৰৰ ক্ষেত্ৰত আলোকচিত্ৰশিল্পী, প্ৰকাশক আৰু দৰ্শকৰ দায়িত্বশীল নৈতিক আচৰণৰ দাবী কৰি সাংস্কৃতিক লেখিকা সুজান চনটাগে তেওঁৰ 'ৰিগাৰ্ডিং দ্য পেইন অৱ আদাৰ্ছ' (২০০৩) নামৰ প্ৰবন্ধত লিখিছিল:<ref>Susan Sontag, ''Regarding the Pain of Others.'' New York: Picador/Farrar, Straus and Giroux, 2003</ref> "এটা প্ৰকৃত ভয়াবহ দৃশ্য অতি ওচৰৰ পৰা চোৱাৰ মাজত কঁপনি উঠাৰ লগতে এক লজ্জাবোধো থাকে। সম্ভৱতঃ এনে চৰম পৰ্যায়ৰ যন্ত্ৰণাৰ ছবি চোৱাৰ অধিকাৰ কেৱল সেইসকল লোকৰে আছে যিয়ে ইয়াক উপশম কৰিবলৈ কিবা এটা কৰিব পাৰে... বা যিসকলে ইয়াৰ পৰা শিক্ষা ল’ব পাৰে। বাকী সকলো আমি অনিচ্ছাকৃতভাৱে হ’লেও কেৱল নীৰৱ দৰ্শকহে।"<ref>{{Cite news|last=O'Hagan|first=Sean|date=2010-03-08|title=Viewer or Voyeur? The Morality of Reportage Photography|language=en|work=The Guardian|location=London|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2010/mar/08/world-press-photo-sean-ohagan|access-date=2021-04-05}}</ref> === বিশেষ সম্পাদকীয় === জনসাধাৰণৰ তীব্ৰ প্ৰতিক্ৰিয়া আৰু শিশুটিৰ অৱস্থাৰ সন্দৰ্ভত উত্থাপিত প্ৰশ্নসমূহৰ বাবে ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ''-এ ১৯৯৩ চনৰ ৩০ মাৰ্চৰ সংস্কৰণত এটা বিশেষ সম্পাদকীয় টোকা প্ৰকাশ কৰে, য’ত আংশিকভাৱে কোৱা হৈছিল: "যোৱা শুকুৰবাৰে চুদানৰ সন্দৰ্ভত প্ৰকাশিত এটা প্ৰবন্ধৰ সৈতে এখন ছবিত আয়োদৰ খাদ্য কেন্দ্ৰলৈ যোৱা পথত ভোকত বাগৰি পৰা এগৰাকী সৰু চুদানিজ ছোৱালীক দেখুওৱা হৈছিল। তাইৰ পিছফালে এটা শগুন খাপ পিটি আছিল। বহু পঢ়ুৱৈয়ে ছোৱালীজনীৰ ভাগ্যৰ বিষয়ে জানিবলৈ বিচাৰিছে। আলোকচিত্ৰশিল্পীজনে জনাইছে যে শগুনটোক খেদি পঠিওৱাৰ পিছত তাই পুনৰ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিব পৰাকৈ সুস্থ হৈ উঠিছিল। অৱশ্যে তাই কেন্দ্ৰটোত উপনীত হৈছিলগৈনে নাই সেয়া জনা হোৱা নাই।"<ref>{{cite news|title=Editors' Note|work=The New York Times|date=30 March 1993 |access-date=1 September 2016|url=https://www.nytimes.com/1993/03/30/nyregion/editors-note-513893.html|url-access=subscription}}</ref> == বঁটা আৰু সন্মান == * [[পুলিৎজাৰ বঁটা|ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা]] (১৯৯৪)<ref>{{cite web|access-date=2018-12-31|title=The 1994 Pulitzer Prize Winner in Feature Photography|url=https://www.pulitzer.org/winners/kevin-carter-free-lance-photographer|website=www.pulitzer.org}}</ref><ref>{{cite news|first1=Scott|last1=Macleod|access-date=2018-12-31|title=The Life and Death of Kevin Carter|url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|newspaper=Time|date=24 June 2001|issn=0040-781X|archive-date=14 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514235028/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|url-status=dead}}</ref> * ''[[দ্য আমেৰিকান মেগাজিন]]''ৰ দ্বাৰা বছৰটোৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি (Picture of the Year)<ref name="Photojournalist Kevin Carter dies">{{cite news|title=From the Archive, 30 July 1994: Photojournalist Kevin Carter Dies|first=Eamonn|last= McCabe|date=July 30, 2014|work=[[The Guardian]]|location=London|access-date= September 1, 2016|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|url-status=live}}</ref> == পৰিণতি == {{Main|কেভিন কাৰ্টাৰ#মৃত্যু}} ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ তিনি মাহ আৰু পোন্ধৰ দিন পিছত, ১৯৯৪ চনৰ ২৭ জুলাইত ৩৩ বছৰ বয়সত কাৰ্টাৰে [[কাৰ্বন মনোক্সাইড বিষক্ৰিয়া]]ৰ জৰিয়তে [[আত্মহত্যা]] কৰে।<ref name="pulitzer2016">{{cite news|title=Kevin Carter, a Pulitzer Winner for Sudan Photo, Is Dead at 33|work=[[The New York Times]]|date=29 July 1994|access-date=September 2, 2016|url=https://www.nytimes.com/1994/07/29/world/kevin-carter-a-pulitzer-winner-for-sudan-photo-is-dead-at-33.html|last1=Keller|first1=Bill|archive-date=23 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230923042501/https://www.nytimes.com/1994/07/29/world/kevin-carter-a-pulitzer-winner-for-sudan-photo-is-dead-at-33.html|url-status=live}}</ref><ref name=JohnCarlin>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-kevin-carter-1380732.html|first=John|last=Carlin|author-link=John Carlin (journalist)|title=Obituary: Kevin Carter|work=[[The Independent]]|location=London|date=July 31, 1994|access-date=December 3, 2017|url-status=live|df=dmy-all|archive-date=6 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171206143531/http://www.independent.co.uk/news/people/obituary-kevin-carter-1380732.html}}</ref> দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কেপ টাউনৰ ইমেৰিটছ আৰ্চবিশ্বপ [[ডেক্সমণ্ড টুটু]]ৱে কাৰ্টাৰৰ বিষয়ে লিখিছিল: "মানসিক আঘাতৰ বলি হোৱাৰ বাবে কি মূল্য ভৰিবলগীয়া হয় আৰু ই কেনেকৈ কিছুমানক আত্মহত্যাৰ দিশলৈ ঠেলি দিয়ে, সেই বিষয়ে আমি অলপ হ’লেও জানো। হয়, এই মানুহবোৰ আছিল আটাইতকৈ কঠিন আৰু প্ৰত্যাহ্বানমূলক পৰিস্থিতিৰ মাজত কাম কৰা সাধাৰণ মানুহ।"{{sfn|Tutu|2000|p=xi}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} tb7jfagqbd54x4kbgi4c8exfofeplkk 645727 645726 2026-10-17T06:00:09Z Kandarpajit Kallol 6257 645727 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}{{Italic title}}[[File:Kevin-Carter-Child-Vulture-Sudan.jpg|thumb|upright=1.35|[[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ৰ [[পুলিৎজাৰ বঁটা]] বিজয়ী আলোকচিত্ৰ, য’ত এজন ভোকাতুৰ [[চুদান]]ী ল’ৰা আৰু পিছফালে খাপ পিটি থকা এটা শগুন দেখা গৈছে]] '''''দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল''''' ([[ইংৰাজী]]: The Vulture and the Little Girl; অসমীয়া অৰ্থ: শগুন আৰু সৰু ছোৱালীজনী), যাক '''''দ্য ষ্ট্ৰাগলিং গাৰ্ল''''' নামেৰেও জনা যায়, হৈছে [[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ৰ দ্বাৰা তোলা এখন বিখ্যাত আলোকচিত্ৰ। এই চিত্ৰখনি প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চত ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ'' কাকতত প্ৰকাশ পাইছিল। আলোকচিত্ৰখনত এগৰাকী দুৰ্বল তথা দুৰ্ভিক্ষ-পীড়িত শিশুক মাটিত বাগৰি পৰা অৱস্থাত দেখা গৈছে, যাক ২০১১ চনলৈকে ভুলবশতঃ এগৰাকী ছোৱালী বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল।<ref name="Kong Nyong">{{cite news|title=Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre|trans-title=Kong Nyong, The Boy Who Survived the Vulture|first=Alberto|last= Rojas|date=21 February 2011|access-date=17 October 2026|url=http://elmundo.es|work=[[El Mundo (Spain)|El Mundo]]| language=Spanish|archive-date=30 June 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20170630053614/http://elmundo.es| url-status=live}}</ref> শিশুটিৰ ঠিক পিছফালে এটা হুদু শগুনে খাপ পিটি থকা দেখা গৈছে। ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত [[চুদান]] (বৰ্তমানৰ দক্ষিণ চুদান)ৰ আয়োদত [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ এটা খাদ্য কেন্দ্ৰৰ পৰা প্ৰায় আধা মাইল দূৰত থকা অৱস্থাত শিশুটিয়ে তাত উপনীত হ’বলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে এই ছবিখন তোলা হৈছিল। তথ্য অনুসৰি শিশুটি এই ঘটনাৰ পৰা ৰক্ষা পৰিছিল। এই ছবিখনে ১৯৯৪ চনত [[পুলিৎজাৰ বঁটা|ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা]] লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। আলোকচিত্ৰশিল্পী কাৰ্টাৰে এই বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰি মাহ পিছত আত্মহত্যা কৰে। == পটভূমি == ১৯৯০ চনৰ প্ৰথম ভাগত সাহায্য সংস্থাসমূহে দক্ষিণ চুদানিজ সম্প্ৰদায়ৰ কংগৰ, আয়োদ আৰু ৱাট অঞ্চলটোক বুজাবলৈ 'হাংগাৰ ট্ৰায়িংগেল' (ভোকৰ ত্ৰিকোণ) নামটো ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই অঞ্চলটো দুৰ্ভিক্ষৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ [[ইউনেস্ক’]] আৰু অন্যান্য সাহায্য সংস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল। ১৯৯৩ চনৰ জানুৱাৰী মাহলৈকে এই অঞ্চলৰ পাঁচ বছৰৰ অনুৰ্ধৰ ৪০ শতাংশ শিশু অপিপুষ্টিত ভুগিছিল আৰু কেৱল আয়োদতে দৈনিক আনুমানিক ১০ ৰ পৰা ১৩ জন প্ৰাপ্তবয়স্ক ব্যক্তিৰ অনাহাৰত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.hrw.org/reports/1993/sudan/|first=Jemera|last=Rone|title=Civilisation Devastation: Abuses by All Parties in the War in Southern Sudan|publisher=[[Human Rights Watch]]|date=1993|access-date=17 October 2026|url-status=live|df=dmy-all|archive-date=16 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190916140600/https://www.hrw.org/reports/1993/sudan/}}</ref> এই পৰিস্থিতিৰ সন্দৰ্ভত সজাগতা বৃদ্ধিৰ বাবে অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানে আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক আৰু পূৰ্বে দেশখনত প্ৰৱেশ কৰাত বাধা থকা আন লোকসকলক তাত চলি থকা পৰিস্থিতিৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত চৰকাৰে সাংবাদিকসকলক ২৪ ঘণ্টা থকাৰ বাবে ভিছা দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। অৱশ্যে দেশৰ ভিতৰত তেওঁলোকৰ ভ্ৰমণৰ ওপৰত তীব্ৰ বাধা-নিষেধ আৰোপ কৰা হৈছিল, যাৰ ভিতৰত সকলো সময়তে চৰকাৰী পৰ্যবেক্ষণত থকাটো বাধ্যতামূলক আছিল।<ref name=NYTimesLoch>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1993/03/26/world/sudan-is-described-as-trying-to-placate-the-west.html?pagewanted=all|title=Sudan Is Described as Trying to Placate the West|work=[[The New York Times]]|first=Donatella|last=Lorch|date=March 26, 1993|access-date=17 October 2026}}</ref> == ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ চুদান == === ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানৰ আমন্ত্ৰণ === ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানৰ তদানীন্তন তথ্য বিষয়া তথা প্ৰাক্তন আলোকচিত্ৰশিল্পী ৰবাৰ্ট হেডলীয়ে জোয়াও ছিলভা আৰু [[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ক চুদানলৈ আহি দেশখনৰ দক্ষিণ প্ৰান্তৰ দুৰ্ভিক্ষৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। তেওঁলোকক বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে দক্ষিণ চুদান ভ্ৰমণ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল। ছিলভাই ইয়াক ভৱিষ্যতে এজন যুদ্ধকালীন আলোকচিত্ৰশিল্পী হিচাপে কাম কৰাৰ এক সুযোগ হিচাপে লৈছিল। তেওঁ যাত্ৰাৰ খৰচ উলিওৱাৰ বাবে কিছুমান অৰ্পণ কৰা কাম সুনিশ্চিত কৰি ব্যৱস্থাৱলী আৰম্ভ কৰে। ছিলভাই কাৰ্টাৰক এই প্ৰস্তাৱৰ বিষয়ে জনায় আৰু কাৰ্টাৰেও যাবলৈ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰে। সতীৰ্থ যুদ্ধকালীন আলোকচিত্ৰশিল্পী গ্ৰেগ মাৰিনোভিচৰ মতে, কাৰ্টাৰে এই ভ্ৰমণক তেওঁ "আবদ্ধ হৈ পৰা" বুলি অনুভৱ কৰা কিছুমান সমস্যা সমাধানৰ এক সুযোগ হিচাপে দেখিছিল। চুদানত ছবি তোলাটো এজন ফ্ৰীলেঞ্চাৰ হিচাপে উন্নত কেৰিয়াৰ গঢ়াৰ এক সুযোগ আছিল আৰু কাৰ্টাৰ এই ভ্ৰমণক লৈ যথেষ্ট উৎসাহিত আৰু অনুপ্ৰাণিত হৈ পৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=109-110}} ভ্ৰমণৰ খৰচ যোগাবলৈ কাৰ্টাৰে অচোচিয়েটেড প্ৰেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰ পৰা কিছু ধনৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=110}} === নাইৰোবিত অপেক্ষা === চুদানলৈ যোৱাৰ পথত ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ [[নাইৰোবি]]ত ৰৈছিল। চুদানত নতুনকৈ আৰম্ভ হোৱা যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকে তাত এক অনিৰ্দিষ্ট সময়ৰ বাবে অপেক্ষা কৰিবলগীয়া হয়। অঞ্চলটোৰ বাবে খাদ্য সাহায্য কঢ়িয়াই নিয়া এখন নাও বাৰ্জৰ ছবি তুলিবলৈ কাৰ্টাৰে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিমান এখনৰ সহায়ত দক্ষিণ চুদানৰ জুবালৈ এদিনৰ বাবে উৰা মাৰিছিল, কিন্তু অতি সোনকালে পৰিস্থিতি পুনৰ সলনি হ’ল। ৰাষ্ট্ৰসংঘই এটা বিদ্ৰোহী গোটৰ পৰা আয়োদলৈ খাদ্য সাহায্য বিমানযোগে প্ৰেৰণ কৰাৰ অনুমতি লাভ কৰে। ৰব হেডলীয়ে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এখন লঘু বিমানত উৰা মৰাৰ প্ৰস্তুতি চলাইছিল আৰু তেওঁ ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰক তেওঁৰ সৈতে আয়োদলৈ যাবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=114}} === আয়োদত === পাছৰ দিনা তেওঁলোকৰ লঘু বিমানখন আয়োদৰ সৰু গাঁওখনত অৱতৰণ কৰে আৰু তাৰ কিছু সময়ৰ পাছতে মালবাহী বিমানখনো তাত নামে। গাঁওখনৰ বাসিন্দা অহালৈ ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাহায্য কেন্দ্ৰই কিছু সময় ধৰি তদাৰক কৰি আছিল। গ্ৰেগ মাৰিনোভিচ আৰু জোয়াও ছিলভাই তেওঁলোকৰ ''দ্য বেং-বেং ক্লাব'' নামৰ কিতাপখনত ইয়াৰ বৰ্ণনা কৰিছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=110–121}} মাৰিনোভিচে লিখিছে যে গাঁৱৰ মানুহবোৰে যিমান পাৰি সোনকালে খাদ্য পাবলৈ ইতিমধ্যে বিমান ঘাটিৰ কাষত অপেক্ষা কৰি আছিল: "খাদ্যৰ বাবে অপেক্ষা কৰা দলটোত যোগ দিয়া মাকসকলে নিজৰ ল’ৰা-ছোৱালীক ওচৰৰে বালিচহীয়া মাটিত এৰি থৈ গৈছিল।"{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=115}} ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ যুদ্ধৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা ভয়াৱহ দুৰ্ভিক্ষৰ চিকাৰ হোৱা জীৱিত আৰু মৃত, শিশু আৰু প্ৰাপ্তবয়স্ক উভয়ৰে ছবি তুলিবলৈ ইজনে সিজনৰ পৰা পৃথক হৈ পৰে। কাৰ্টাৰে কেইবাবাৰো ছিলভাৰ ওচৰলৈ গৈ তেওঁ মাত্ৰ তোলা কিছুমান মৰ্মান্তিক ছবিৰ বিষয়ে কৈছিল। ছিলভাই এনে কিছুমান বিদ্ৰোহী সৈন্যৰ সন্ধান কৰি আছিল যিয়ে তেওঁক কোনো দায়িত্বশীল বিষয়াৰ ওচৰলৈ লৈ যাব পাৰে আৰু যেতিয়া তেওঁ কেইজনমান সৈন্য পালে, কাৰ্টাৰো তেওঁৰ সৈতে যোগ দিলে। সৈন্য কেইজনে ইংৰাজী ক’ব পৰা নাছিল, কিন্তু এজন সৈন্যই কাৰ্টাৰৰ হাতঘড়ীটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ দেখুৱাইছিল। কাৰ্টাৰে তেওঁৰ সুলভ মূল্যৰ হাতঘড়ীটো তেওঁক উপহাৰ হিচাপে দিয়ে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=116}} ইয়াৰ পিছত সৈন্যসকল তেওঁলোকৰ অংগৰক্ষী হৈ পৰে আৰু সুৰক্ষাৰ বাবে তেওঁলোকৰ পিছ লয়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=152–153}}<ref>{{cite web|url=https://vimeo.com/201137365|title=Carter and Soldiers|website=www.vimeo.com}}</ref> বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে এসপ্তাহ থাকিবলৈ তেওঁলোকক এজন বিদ্ৰোহী কমাণ্ডাৰৰ অনুমতিৰ প্ৰয়োজন আছিল। তেওঁলোকৰ বিমানখন এঘণ্টাৰ ভিতৰত প্ৰস্থান কৰাৰ কথা আছিল আৰু থকাৰ অনুমতি নাপালে তেওঁলোকে উৰা মাৰিবলৈ বাধ্য হ’লহেঁতেন। তেওঁলোক পুনৰ পৃথক হ’ল আৰু ছিলভাই ক্লিনিংক কমপ্লেক্সলৈ গৈ বিদ্ৰোহী কমাণ্ডাৰজনৰ কথা সুধিলে। তেওঁ জানিব পাৰিলে যে কমাণ্ডাৰজন দক্ষিণ চুদানৰ কংগৰত আছে। ছিলভাৰ বাবে এইটো ভাল খবৰ আছিল, কিয়নো "তেওঁলোকৰ সৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিমানখন ইয়াৰ পিছত তালৈকে যোৱাৰ কথা আছিল"। তেওঁ ক্লিনিক এৰি পুনৰ বিমান ঘাটিলৈ খোজ ল’লে আৰু বাটত শিশু আৰু প্ৰাপ্তবয়স্কৰ ছবি তুলি গ’ল। খোজ কাঢ়ি যাওঁতে তেওঁ প্ৰখৰ ৰ’দত উবুৰি খাই পৰি থকা এটা শিশু দেখা পালে আৰু তাৰ এখন ছবি তুলিলে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=117}} কাৰ্টাৰে বিমান ঘাটিত ছিলভাক লগ পাই ক’লে: "মই এতিয়া কি ছবি তুলিলোঁ তুমি বিশ্বাস কৰিব নোৱাৰিবা!... মই আঁঠু কাঢ়ি থকা এই শিশুটিৰ ছবি তুলি আছিলোঁ, তাৰ পিছত মোৰ কোণটো সলনি কৰিলোঁ আৰু হঠাত দেখিলো তাইৰ ঠিক পিছফালে এই শগুনটো!... আৰু মই কেৱল ছবি তুলিয়েই থাকিলোঁ{{snd}} বহুতো ফিল্ম শেষ কৰিলোঁ!"{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=117}} ছিলভাই তেওঁক ছবিখন ক’ত তুলিলে সুধিলে আৰু নিজেও এখন ছবি তুলিবলৈ চাৰিওফালে চালে। কাৰ্টাৰে ১৬০ ফুট (প্ৰায় ৫০ মিটাৰ) দূৰৈৰ এটা ঠাইলৈ আঙুলিয়াই দিলে। তাৰ পিছত কাৰ্টাৰে ক’লে যে তেওঁ শগুনটোক খেদি পঠিয়াইছে। তেওঁ ছিলভাক ক’লে যে তেওঁ মাত্ৰ তোলা পৰিস্থিতিটোৱে তেওঁক স্তম্ভিত কৰি তুলিছে, "মই এই সকলোবোৰ দেখিছোঁ, আৰু মই কেৱল মোৰ সৰু ছোৱালী মেগানৰ কথাহে ভাবিব পাৰিছোঁ"। কেইমিনিটমানৰ পিছত তেওঁলোকে আয়োদ এৰি কংগুৰ অভিমুখে যাত্ৰা কৰে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=118}} ২০১১ চনত শিশুটিৰ পিতৃয়ে প্ৰকাশ কৰে যে শিশুটি আচলতে এজন ল’ৰা আছিল, নাম আছিল কং নিয়ং আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য সাহায্য কেন্দ্ৰই তাৰ তদাৰক কৰিছিল। পৰিয়ালৰ লোকৰ মতে, ২০০৭ চনৰ আশে-পাশে "জ্বৰ"ত আক্ৰান্ত হৈ নিয়ঙৰ মৃত্যু হৈছিল।<ref name="Kong Nyong"/> == প্ৰকাশ আৰু জনসাধাৰণৰ প্ৰতিক্ৰিয়া == ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ'' কাকতে চুদানৰ দুৰ্ভিক্ষৰ সন্দৰ্ভত ডোনাটেলা লৰ্চৰ এটা প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰিবলৈ এখন উপযুক্ত ছবিৰ সন্ধান কৰি আছিল। কাকতৰ বৈদেশিক শাখাৰ ছবি সম্পাদক নেন্সি বুইৰস্কিয়ে মাৰিনোভিচলৈ ফোন কৰিছিল, যিয়ে তেওঁক "বালিত বাগৰি পৰা এজন ভোকাতুৰ শিশুক এটা শগুনে খাপ পিটি থকা এখন ছবি"ৰ বিষয়ে জনাইছিল। কাৰ্টাৰৰ আলোকচিত্ৰখন ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চৰ সংস্কৰণত প্ৰকাশ পাইছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=118–119}} ছবিখনৰ কেপচনত আংশিকভাৱে লিখা আছিল: "ভোকত দুৰ্বল হৈ পৰা এগৰাকী সৰু ছোৱালী অলপতে আয়োদৰ এটা খাদ্য কেন্দ্ৰলৈ যোৱা পথত বাগৰি পৰে। ওচৰতে এটা শগুনে অপেক্ষা কৰি আছিল।"<ref name=NYTimesLoch /> ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ''ত এই প্ৰথম প্ৰকাশে "এক আলোড়নৰ সৃষ্টি কৰিছিল", মাৰিনোভিচে এইদৰে লিখিছিল। তেওঁ লগতে কয়, "সাহায্য সংস্থাসমূহৰ বাবে পুঁজি সংগ্ৰহ কৰাৰ উদ্দেশ্যে পোষ্টাৰত এই ছবিখন ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সমগ্ৰ বিশ্বৰ কাকত আৰু আলোচনীবোৰে ইয়াক প্ৰকাশ কৰিছিল আৰু জনসাধাৰণৰ তাৎক্ষণিক প্ৰতিক্ৰিয়া আছিল চুদানত কৰ্মৰত যিকোনো মানৱীয় সংস্থালৈ ধন প্ৰেৰণ কৰা।"{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=151}} এনেধৰণৰ মৰ্মান্তিক দৃশ্যৰ আলোকচিত্ৰৰ ক্ষেত্ৰত আলোকচিত্ৰশিল্পী, প্ৰকাশক আৰু দৰ্শকৰ দায়িত্বশীল নৈতিক আচৰণৰ দাবী কৰি সাংস্কৃতিক লেখিকা সুজান চনটাগে তেওঁৰ 'ৰিগাৰ্ডিং দ্য পেইন অৱ আদাৰ্ছ' (২০০৩) নামৰ প্ৰবন্ধত লিখিছিল:<ref>Susan Sontag, ''Regarding the Pain of Others.'' New York: Picador/Farrar, Straus and Giroux, 2003</ref> "এটা প্ৰকৃত ভয়াবহ দৃশ্য অতি ওচৰৰ পৰা চোৱাৰ মাজত কঁপনি উঠাৰ লগতে এক লজ্জাবোধো থাকে। সম্ভৱতঃ এনে চৰম পৰ্যায়ৰ যন্ত্ৰণাৰ ছবি চোৱাৰ অধিকাৰ কেৱল সেইসকল লোকৰে আছে যিয়ে ইয়াক উপশম কৰিবলৈ কিবা এটা কৰিব পাৰে... বা যিসকলে ইয়াৰ পৰা শিক্ষা ল’ব পাৰে। বাকী সকলো আমি অনিচ্ছাকৃতভাৱে হ’লেও কেৱল নীৰৱ দৰ্শকহে।"<ref>{{Cite news|last=O'Hagan|first=Sean|date=2010-03-08|title=Viewer or Voyeur? The Morality of Reportage Photography|language=en|work=The Guardian|location=London|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2010/mar/08/world-press-photo-sean-ohagan|access-date=2021-04-05}}</ref> === বিশেষ সম্পাদকীয় === জনসাধাৰণৰ তীব্ৰ প্ৰতিক্ৰিয়া আৰু শিশুটিৰ অৱস্থাৰ সন্দৰ্ভত উত্থাপিত প্ৰশ্নসমূহৰ বাবে ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ''-এ ১৯৯৩ চনৰ ৩০ মাৰ্চৰ সংস্কৰণত এটা বিশেষ সম্পাদকীয় টোকা প্ৰকাশ কৰে, য’ত আংশিকভাৱে কোৱা হৈছিল: "যোৱা শুকুৰবাৰে চুদানৰ সন্দৰ্ভত প্ৰকাশিত এটা প্ৰবন্ধৰ সৈতে এখন ছবিত আয়োদৰ খাদ্য কেন্দ্ৰলৈ যোৱা পথত ভোকত বাগৰি পৰা এগৰাকী সৰু চুদানিজ ছোৱালীক দেখুওৱা হৈছিল। তাইৰ পিছফালে এটা শগুন খাপ পিটি আছিল। বহু পঢ়ুৱৈয়ে ছোৱালীজনীৰ ভাগ্যৰ বিষয়ে জানিবলৈ বিচাৰিছে। আলোকচিত্ৰশিল্পীজনে জনাইছে যে শগুনটোক খেদি পঠিওৱাৰ পিছত তাই পুনৰ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিব পৰাকৈ সুস্থ হৈ উঠিছিল। অৱশ্যে তাই কেন্দ্ৰটোত উপনীত হৈছিলগৈনে নাই সেয়া জনা হোৱা নাই।"<ref>{{cite news|title=Editors' Note|work=The New York Times|date=30 March 1993 |access-date=1 September 2016|url=https://www.nytimes.com/1993/03/30/nyregion/editors-note-513893.html|url-access=subscription}}</ref> == বঁটা আৰু সন্মান == * [[পুলিৎজাৰ বঁটা|ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা]] (১৯৯৪)<ref>{{cite web|access-date=2018-12-31|title=The 1994 Pulitzer Prize Winner in Feature Photography|url=https://www.pulitzer.org/winners/kevin-carter-free-lance-photographer|website=www.pulitzer.org}}</ref><ref>{{cite news|first1=Scott|last1=Macleod|access-date=2018-12-31|title=The Life and Death of Kevin Carter|url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|newspaper=Time|date=24 June 2001|issn=0040-781X|archive-date=14 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514235028/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|url-status=dead}}</ref> * ''দ্য আমেৰিকান মেগাজিন''ৰ দ্বাৰা বছৰটোৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি (Picture of the Year)<ref name="Photojournalist Kevin Carter dies">{{cite news|title=From the Archive, 30 July 1994: Photojournalist Kevin Carter Dies|first=Eamonn|last= McCabe|date=July 30, 2014|work=[[The Guardian]]|location=London|access-date= September 1, 2016|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|url-status=live}}</ref> == পৰিণতি == {{Main|কেভিন কাৰ্টাৰ#মৃত্যু}} ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ তিনি মাহ আৰু পোন্ধৰ দিন পিছত, ১৯৯৪ চনৰ ২৭ জুলাইত ৩৩ বছৰ বয়সত কাৰ্টাৰে [[কাৰ্বন মনোক্সাইড বিষক্ৰিয়া]]ৰ জৰিয়তে [[আত্মহত্যা]] কৰে।<ref name="pulitzer2016">{{cite news|title=Kevin Carter, a Pulitzer Winner for Sudan Photo, Is Dead at 33|work=[[The New York Times]]|date=29 July 1994|access-date=September 2, 2016|url=https://www.nytimes.com/1994/07/29/world/kevin-carter-a-pulitzer-winner-for-sudan-photo-is-dead-at-33.html|last1=Keller|first1=Bill|archive-date=23 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230923042501/https://www.nytimes.com/1994/07/29/world/kevin-carter-a-pulitzer-winner-for-sudan-photo-is-dead-at-33.html|url-status=live}}</ref><ref name=JohnCarlin>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-kevin-carter-1380732.html|first=John|last=Carlin|author-link=John Carlin (journalist)|title=Obituary: Kevin Carter|work=[[The Independent]]|location=London|date=July 31, 1994|access-date=December 3, 2017|url-status=live|df=dmy-all|archive-date=6 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171206143531/http://www.independent.co.uk/news/people/obituary-kevin-carter-1380732.html}}</ref> দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কেপ টাউনৰ ইমেৰিটছ আৰ্চবিশ্বপ [[ডেক্সমণ্ড টুটু]]ৱে কাৰ্টাৰৰ বিষয়ে লিখিছিল: "মানসিক আঘাতৰ বলি হোৱাৰ বাবে কি মূল্য ভৰিবলগীয়া হয় আৰু ই কেনেকৈ কিছুমানক আত্মহত্যাৰ দিশলৈ ঠেলি দিয়ে, সেই বিষয়ে আমি অলপ হ’লেও জানো। হয়, এই মানুহবোৰ আছিল আটাইতকৈ কঠিন আৰু প্ৰত্যাহ্বানমূলক পৰিস্থিতিৰ মাজত কাম কৰা সাধাৰণ মানুহ।"{{sfn|Tutu|2000|p=xi}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} lkbzw2jtlg5aqt22vf823bp7w9hd85v 645728 645727 2026-10-17T06:01:05Z Kandarpajit Kallol 6257 /* পৰিণতি */ 645728 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}{{Italic title}}[[File:Kevin-Carter-Child-Vulture-Sudan.jpg|thumb|upright=1.35|[[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ৰ [[পুলিৎজাৰ বঁটা]] বিজয়ী আলোকচিত্ৰ, য’ত এজন ভোকাতুৰ [[চুদান]]ী ল’ৰা আৰু পিছফালে খাপ পিটি থকা এটা শগুন দেখা গৈছে]] '''''দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল''''' ([[ইংৰাজী]]: The Vulture and the Little Girl; অসমীয়া অৰ্থ: শগুন আৰু সৰু ছোৱালীজনী), যাক '''''দ্য ষ্ট্ৰাগলিং গাৰ্ল''''' নামেৰেও জনা যায়, হৈছে [[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ৰ দ্বাৰা তোলা এখন বিখ্যাত আলোকচিত্ৰ। এই চিত্ৰখনি প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চত ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ'' কাকতত প্ৰকাশ পাইছিল। আলোকচিত্ৰখনত এগৰাকী দুৰ্বল তথা দুৰ্ভিক্ষ-পীড়িত শিশুক মাটিত বাগৰি পৰা অৱস্থাত দেখা গৈছে, যাক ২০১১ চনলৈকে ভুলবশতঃ এগৰাকী ছোৱালী বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল।<ref name="Kong Nyong">{{cite news|title=Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre|trans-title=Kong Nyong, The Boy Who Survived the Vulture|first=Alberto|last= Rojas|date=21 February 2011|access-date=17 October 2026|url=http://elmundo.es|work=[[El Mundo (Spain)|El Mundo]]| language=Spanish|archive-date=30 June 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20170630053614/http://elmundo.es| url-status=live}}</ref> শিশুটিৰ ঠিক পিছফালে এটা হুদু শগুনে খাপ পিটি থকা দেখা গৈছে। ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত [[চুদান]] (বৰ্তমানৰ দক্ষিণ চুদান)ৰ আয়োদত [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ এটা খাদ্য কেন্দ্ৰৰ পৰা প্ৰায় আধা মাইল দূৰত থকা অৱস্থাত শিশুটিয়ে তাত উপনীত হ’বলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে এই ছবিখন তোলা হৈছিল। তথ্য অনুসৰি শিশুটি এই ঘটনাৰ পৰা ৰক্ষা পৰিছিল। এই ছবিখনে ১৯৯৪ চনত [[পুলিৎজাৰ বঁটা|ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা]] লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। আলোকচিত্ৰশিল্পী কাৰ্টাৰে এই বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰি মাহ পিছত আত্মহত্যা কৰে। == পটভূমি == ১৯৯০ চনৰ প্ৰথম ভাগত সাহায্য সংস্থাসমূহে দক্ষিণ চুদানিজ সম্প্ৰদায়ৰ কংগৰ, আয়োদ আৰু ৱাট অঞ্চলটোক বুজাবলৈ 'হাংগাৰ ট্ৰায়িংগেল' (ভোকৰ ত্ৰিকোণ) নামটো ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই অঞ্চলটো দুৰ্ভিক্ষৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ [[ইউনেস্ক’]] আৰু অন্যান্য সাহায্য সংস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল। ১৯৯৩ চনৰ জানুৱাৰী মাহলৈকে এই অঞ্চলৰ পাঁচ বছৰৰ অনুৰ্ধৰ ৪০ শতাংশ শিশু অপিপুষ্টিত ভুগিছিল আৰু কেৱল আয়োদতে দৈনিক আনুমানিক ১০ ৰ পৰা ১৩ জন প্ৰাপ্তবয়স্ক ব্যক্তিৰ অনাহাৰত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.hrw.org/reports/1993/sudan/|first=Jemera|last=Rone|title=Civilisation Devastation: Abuses by All Parties in the War in Southern Sudan|publisher=[[Human Rights Watch]]|date=1993|access-date=17 October 2026|url-status=live|df=dmy-all|archive-date=16 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190916140600/https://www.hrw.org/reports/1993/sudan/}}</ref> এই পৰিস্থিতিৰ সন্দৰ্ভত সজাগতা বৃদ্ধিৰ বাবে অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানে আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক আৰু পূৰ্বে দেশখনত প্ৰৱেশ কৰাত বাধা থকা আন লোকসকলক তাত চলি থকা পৰিস্থিতিৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত চৰকাৰে সাংবাদিকসকলক ২৪ ঘণ্টা থকাৰ বাবে ভিছা দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। অৱশ্যে দেশৰ ভিতৰত তেওঁলোকৰ ভ্ৰমণৰ ওপৰত তীব্ৰ বাধা-নিষেধ আৰোপ কৰা হৈছিল, যাৰ ভিতৰত সকলো সময়তে চৰকাৰী পৰ্যবেক্ষণত থকাটো বাধ্যতামূলক আছিল।<ref name=NYTimesLoch>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1993/03/26/world/sudan-is-described-as-trying-to-placate-the-west.html?pagewanted=all|title=Sudan Is Described as Trying to Placate the West|work=[[The New York Times]]|first=Donatella|last=Lorch|date=March 26, 1993|access-date=17 October 2026}}</ref> == ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ চুদান == === ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানৰ আমন্ত্ৰণ === ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানৰ তদানীন্তন তথ্য বিষয়া তথা প্ৰাক্তন আলোকচিত্ৰশিল্পী ৰবাৰ্ট হেডলীয়ে জোয়াও ছিলভা আৰু [[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ক চুদানলৈ আহি দেশখনৰ দক্ষিণ প্ৰান্তৰ দুৰ্ভিক্ষৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। তেওঁলোকক বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে দক্ষিণ চুদান ভ্ৰমণ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল। ছিলভাই ইয়াক ভৱিষ্যতে এজন যুদ্ধকালীন আলোকচিত্ৰশিল্পী হিচাপে কাম কৰাৰ এক সুযোগ হিচাপে লৈছিল। তেওঁ যাত্ৰাৰ খৰচ উলিওৱাৰ বাবে কিছুমান অৰ্পণ কৰা কাম সুনিশ্চিত কৰি ব্যৱস্থাৱলী আৰম্ভ কৰে। ছিলভাই কাৰ্টাৰক এই প্ৰস্তাৱৰ বিষয়ে জনায় আৰু কাৰ্টাৰেও যাবলৈ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰে। সতীৰ্থ যুদ্ধকালীন আলোকচিত্ৰশিল্পী গ্ৰেগ মাৰিনোভিচৰ মতে, কাৰ্টাৰে এই ভ্ৰমণক তেওঁ "আবদ্ধ হৈ পৰা" বুলি অনুভৱ কৰা কিছুমান সমস্যা সমাধানৰ এক সুযোগ হিচাপে দেখিছিল। চুদানত ছবি তোলাটো এজন ফ্ৰীলেঞ্চাৰ হিচাপে উন্নত কেৰিয়াৰ গঢ়াৰ এক সুযোগ আছিল আৰু কাৰ্টাৰ এই ভ্ৰমণক লৈ যথেষ্ট উৎসাহিত আৰু অনুপ্ৰাণিত হৈ পৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=109-110}} ভ্ৰমণৰ খৰচ যোগাবলৈ কাৰ্টাৰে অচোচিয়েটেড প্ৰেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰ পৰা কিছু ধনৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=110}} === নাইৰোবিত অপেক্ষা === চুদানলৈ যোৱাৰ পথত ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ [[নাইৰোবি]]ত ৰৈছিল। চুদানত নতুনকৈ আৰম্ভ হোৱা যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকে তাত এক অনিৰ্দিষ্ট সময়ৰ বাবে অপেক্ষা কৰিবলগীয়া হয়। অঞ্চলটোৰ বাবে খাদ্য সাহায্য কঢ়িয়াই নিয়া এখন নাও বাৰ্জৰ ছবি তুলিবলৈ কাৰ্টাৰে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিমান এখনৰ সহায়ত দক্ষিণ চুদানৰ জুবালৈ এদিনৰ বাবে উৰা মাৰিছিল, কিন্তু অতি সোনকালে পৰিস্থিতি পুনৰ সলনি হ’ল। ৰাষ্ট্ৰসংঘই এটা বিদ্ৰোহী গোটৰ পৰা আয়োদলৈ খাদ্য সাহায্য বিমানযোগে প্ৰেৰণ কৰাৰ অনুমতি লাভ কৰে। ৰব হেডলীয়ে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এখন লঘু বিমানত উৰা মৰাৰ প্ৰস্তুতি চলাইছিল আৰু তেওঁ ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰক তেওঁৰ সৈতে আয়োদলৈ যাবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=114}} === আয়োদত === পাছৰ দিনা তেওঁলোকৰ লঘু বিমানখন আয়োদৰ সৰু গাঁওখনত অৱতৰণ কৰে আৰু তাৰ কিছু সময়ৰ পাছতে মালবাহী বিমানখনো তাত নামে। গাঁওখনৰ বাসিন্দা অহালৈ ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাহায্য কেন্দ্ৰই কিছু সময় ধৰি তদাৰক কৰি আছিল। গ্ৰেগ মাৰিনোভিচ আৰু জোয়াও ছিলভাই তেওঁলোকৰ ''দ্য বেং-বেং ক্লাব'' নামৰ কিতাপখনত ইয়াৰ বৰ্ণনা কৰিছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=110–121}} মাৰিনোভিচে লিখিছে যে গাঁৱৰ মানুহবোৰে যিমান পাৰি সোনকালে খাদ্য পাবলৈ ইতিমধ্যে বিমান ঘাটিৰ কাষত অপেক্ষা কৰি আছিল: "খাদ্যৰ বাবে অপেক্ষা কৰা দলটোত যোগ দিয়া মাকসকলে নিজৰ ল’ৰা-ছোৱালীক ওচৰৰে বালিচহীয়া মাটিত এৰি থৈ গৈছিল।"{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=115}} ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ যুদ্ধৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা ভয়াৱহ দুৰ্ভিক্ষৰ চিকাৰ হোৱা জীৱিত আৰু মৃত, শিশু আৰু প্ৰাপ্তবয়স্ক উভয়ৰে ছবি তুলিবলৈ ইজনে সিজনৰ পৰা পৃথক হৈ পৰে। কাৰ্টাৰে কেইবাবাৰো ছিলভাৰ ওচৰলৈ গৈ তেওঁ মাত্ৰ তোলা কিছুমান মৰ্মান্তিক ছবিৰ বিষয়ে কৈছিল। ছিলভাই এনে কিছুমান বিদ্ৰোহী সৈন্যৰ সন্ধান কৰি আছিল যিয়ে তেওঁক কোনো দায়িত্বশীল বিষয়াৰ ওচৰলৈ লৈ যাব পাৰে আৰু যেতিয়া তেওঁ কেইজনমান সৈন্য পালে, কাৰ্টাৰো তেওঁৰ সৈতে যোগ দিলে। সৈন্য কেইজনে ইংৰাজী ক’ব পৰা নাছিল, কিন্তু এজন সৈন্যই কাৰ্টাৰৰ হাতঘড়ীটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ দেখুৱাইছিল। কাৰ্টাৰে তেওঁৰ সুলভ মূল্যৰ হাতঘড়ীটো তেওঁক উপহাৰ হিচাপে দিয়ে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=116}} ইয়াৰ পিছত সৈন্যসকল তেওঁলোকৰ অংগৰক্ষী হৈ পৰে আৰু সুৰক্ষাৰ বাবে তেওঁলোকৰ পিছ লয়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=152–153}}<ref>{{cite web|url=https://vimeo.com/201137365|title=Carter and Soldiers|website=www.vimeo.com}}</ref> বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে এসপ্তাহ থাকিবলৈ তেওঁলোকক এজন বিদ্ৰোহী কমাণ্ডাৰৰ অনুমতিৰ প্ৰয়োজন আছিল। তেওঁলোকৰ বিমানখন এঘণ্টাৰ ভিতৰত প্ৰস্থান কৰাৰ কথা আছিল আৰু থকাৰ অনুমতি নাপালে তেওঁলোকে উৰা মাৰিবলৈ বাধ্য হ’লহেঁতেন। তেওঁলোক পুনৰ পৃথক হ’ল আৰু ছিলভাই ক্লিনিংক কমপ্লেক্সলৈ গৈ বিদ্ৰোহী কমাণ্ডাৰজনৰ কথা সুধিলে। তেওঁ জানিব পাৰিলে যে কমাণ্ডাৰজন দক্ষিণ চুদানৰ কংগৰত আছে। ছিলভাৰ বাবে এইটো ভাল খবৰ আছিল, কিয়নো "তেওঁলোকৰ সৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিমানখন ইয়াৰ পিছত তালৈকে যোৱাৰ কথা আছিল"। তেওঁ ক্লিনিক এৰি পুনৰ বিমান ঘাটিলৈ খোজ ল’লে আৰু বাটত শিশু আৰু প্ৰাপ্তবয়স্কৰ ছবি তুলি গ’ল। খোজ কাঢ়ি যাওঁতে তেওঁ প্ৰখৰ ৰ’দত উবুৰি খাই পৰি থকা এটা শিশু দেখা পালে আৰু তাৰ এখন ছবি তুলিলে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=117}} কাৰ্টাৰে বিমান ঘাটিত ছিলভাক লগ পাই ক’লে: "মই এতিয়া কি ছবি তুলিলোঁ তুমি বিশ্বাস কৰিব নোৱাৰিবা!... মই আঁঠু কাঢ়ি থকা এই শিশুটিৰ ছবি তুলি আছিলোঁ, তাৰ পিছত মোৰ কোণটো সলনি কৰিলোঁ আৰু হঠাত দেখিলো তাইৰ ঠিক পিছফালে এই শগুনটো!... আৰু মই কেৱল ছবি তুলিয়েই থাকিলোঁ{{snd}} বহুতো ফিল্ম শেষ কৰিলোঁ!"{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=117}} ছিলভাই তেওঁক ছবিখন ক’ত তুলিলে সুধিলে আৰু নিজেও এখন ছবি তুলিবলৈ চাৰিওফালে চালে। কাৰ্টাৰে ১৬০ ফুট (প্ৰায় ৫০ মিটাৰ) দূৰৈৰ এটা ঠাইলৈ আঙুলিয়াই দিলে। তাৰ পিছত কাৰ্টাৰে ক’লে যে তেওঁ শগুনটোক খেদি পঠিয়াইছে। তেওঁ ছিলভাক ক’লে যে তেওঁ মাত্ৰ তোলা পৰিস্থিতিটোৱে তেওঁক স্তম্ভিত কৰি তুলিছে, "মই এই সকলোবোৰ দেখিছোঁ, আৰু মই কেৱল মোৰ সৰু ছোৱালী মেগানৰ কথাহে ভাবিব পাৰিছোঁ"। কেইমিনিটমানৰ পিছত তেওঁলোকে আয়োদ এৰি কংগুৰ অভিমুখে যাত্ৰা কৰে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=118}} ২০১১ চনত শিশুটিৰ পিতৃয়ে প্ৰকাশ কৰে যে শিশুটি আচলতে এজন ল’ৰা আছিল, নাম আছিল কং নিয়ং আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য সাহায্য কেন্দ্ৰই তাৰ তদাৰক কৰিছিল। পৰিয়ালৰ লোকৰ মতে, ২০০৭ চনৰ আশে-পাশে "জ্বৰ"ত আক্ৰান্ত হৈ নিয়ঙৰ মৃত্যু হৈছিল।<ref name="Kong Nyong"/> == প্ৰকাশ আৰু জনসাধাৰণৰ প্ৰতিক্ৰিয়া == ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ'' কাকতে চুদানৰ দুৰ্ভিক্ষৰ সন্দৰ্ভত ডোনাটেলা লৰ্চৰ এটা প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰিবলৈ এখন উপযুক্ত ছবিৰ সন্ধান কৰি আছিল। কাকতৰ বৈদেশিক শাখাৰ ছবি সম্পাদক নেন্সি বুইৰস্কিয়ে মাৰিনোভিচলৈ ফোন কৰিছিল, যিয়ে তেওঁক "বালিত বাগৰি পৰা এজন ভোকাতুৰ শিশুক এটা শগুনে খাপ পিটি থকা এখন ছবি"ৰ বিষয়ে জনাইছিল। কাৰ্টাৰৰ আলোকচিত্ৰখন ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চৰ সংস্কৰণত প্ৰকাশ পাইছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=118–119}} ছবিখনৰ কেপচনত আংশিকভাৱে লিখা আছিল: "ভোকত দুৰ্বল হৈ পৰা এগৰাকী সৰু ছোৱালী অলপতে আয়োদৰ এটা খাদ্য কেন্দ্ৰলৈ যোৱা পথত বাগৰি পৰে। ওচৰতে এটা শগুনে অপেক্ষা কৰি আছিল।"<ref name=NYTimesLoch /> ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ''ত এই প্ৰথম প্ৰকাশে "এক আলোড়নৰ সৃষ্টি কৰিছিল", মাৰিনোভিচে এইদৰে লিখিছিল। তেওঁ লগতে কয়, "সাহায্য সংস্থাসমূহৰ বাবে পুঁজি সংগ্ৰহ কৰাৰ উদ্দেশ্যে পোষ্টাৰত এই ছবিখন ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সমগ্ৰ বিশ্বৰ কাকত আৰু আলোচনীবোৰে ইয়াক প্ৰকাশ কৰিছিল আৰু জনসাধাৰণৰ তাৎক্ষণিক প্ৰতিক্ৰিয়া আছিল চুদানত কৰ্মৰত যিকোনো মানৱীয় সংস্থালৈ ধন প্ৰেৰণ কৰা।"{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=151}} এনেধৰণৰ মৰ্মান্তিক দৃশ্যৰ আলোকচিত্ৰৰ ক্ষেত্ৰত আলোকচিত্ৰশিল্পী, প্ৰকাশক আৰু দৰ্শকৰ দায়িত্বশীল নৈতিক আচৰণৰ দাবী কৰি সাংস্কৃতিক লেখিকা সুজান চনটাগে তেওঁৰ 'ৰিগাৰ্ডিং দ্য পেইন অৱ আদাৰ্ছ' (২০০৩) নামৰ প্ৰবন্ধত লিখিছিল:<ref>Susan Sontag, ''Regarding the Pain of Others.'' New York: Picador/Farrar, Straus and Giroux, 2003</ref> "এটা প্ৰকৃত ভয়াবহ দৃশ্য অতি ওচৰৰ পৰা চোৱাৰ মাজত কঁপনি উঠাৰ লগতে এক লজ্জাবোধো থাকে। সম্ভৱতঃ এনে চৰম পৰ্যায়ৰ যন্ত্ৰণাৰ ছবি চোৱাৰ অধিকাৰ কেৱল সেইসকল লোকৰে আছে যিয়ে ইয়াক উপশম কৰিবলৈ কিবা এটা কৰিব পাৰে... বা যিসকলে ইয়াৰ পৰা শিক্ষা ল’ব পাৰে। বাকী সকলো আমি অনিচ্ছাকৃতভাৱে হ’লেও কেৱল নীৰৱ দৰ্শকহে।"<ref>{{Cite news|last=O'Hagan|first=Sean|date=2010-03-08|title=Viewer or Voyeur? The Morality of Reportage Photography|language=en|work=The Guardian|location=London|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2010/mar/08/world-press-photo-sean-ohagan|access-date=2021-04-05}}</ref> === বিশেষ সম্পাদকীয় === জনসাধাৰণৰ তীব্ৰ প্ৰতিক্ৰিয়া আৰু শিশুটিৰ অৱস্থাৰ সন্দৰ্ভত উত্থাপিত প্ৰশ্নসমূহৰ বাবে ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ''-এ ১৯৯৩ চনৰ ৩০ মাৰ্চৰ সংস্কৰণত এটা বিশেষ সম্পাদকীয় টোকা প্ৰকাশ কৰে, য’ত আংশিকভাৱে কোৱা হৈছিল: "যোৱা শুকুৰবাৰে চুদানৰ সন্দৰ্ভত প্ৰকাশিত এটা প্ৰবন্ধৰ সৈতে এখন ছবিত আয়োদৰ খাদ্য কেন্দ্ৰলৈ যোৱা পথত ভোকত বাগৰি পৰা এগৰাকী সৰু চুদানিজ ছোৱালীক দেখুওৱা হৈছিল। তাইৰ পিছফালে এটা শগুন খাপ পিটি আছিল। বহু পঢ়ুৱৈয়ে ছোৱালীজনীৰ ভাগ্যৰ বিষয়ে জানিবলৈ বিচাৰিছে। আলোকচিত্ৰশিল্পীজনে জনাইছে যে শগুনটোক খেদি পঠিওৱাৰ পিছত তাই পুনৰ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিব পৰাকৈ সুস্থ হৈ উঠিছিল। অৱশ্যে তাই কেন্দ্ৰটোত উপনীত হৈছিলগৈনে নাই সেয়া জনা হোৱা নাই।"<ref>{{cite news|title=Editors' Note|work=The New York Times|date=30 March 1993 |access-date=1 September 2016|url=https://www.nytimes.com/1993/03/30/nyregion/editors-note-513893.html|url-access=subscription}}</ref> == বঁটা আৰু সন্মান == * [[পুলিৎজাৰ বঁটা|ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা]] (১৯৯৪)<ref>{{cite web|access-date=2018-12-31|title=The 1994 Pulitzer Prize Winner in Feature Photography|url=https://www.pulitzer.org/winners/kevin-carter-free-lance-photographer|website=www.pulitzer.org}}</ref><ref>{{cite news|first1=Scott|last1=Macleod|access-date=2018-12-31|title=The Life and Death of Kevin Carter|url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|newspaper=Time|date=24 June 2001|issn=0040-781X|archive-date=14 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514235028/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|url-status=dead}}</ref> * ''দ্য আমেৰিকান মেগাজিন''ৰ দ্বাৰা বছৰটোৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি (Picture of the Year)<ref name="Photojournalist Kevin Carter dies">{{cite news|title=From the Archive, 30 July 1994: Photojournalist Kevin Carter Dies|first=Eamonn|last= McCabe|date=July 30, 2014|work=[[The Guardian]]|location=London|access-date= September 1, 2016|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|url-status=live}}</ref> == পৰিণতি == {{Main|কেভিন কাৰ্টাৰ#মৃত্যু}} ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ তিনি মাহ আৰু পোন্ধৰ দিন পিছত, ১৯৯৪ চনৰ ২৭ জুলাইত ৩৩ বছৰ বয়সত কাৰ্টাৰে কাৰ্বন মনোক্সাইড বিষক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে [[আত্মহত্যা]] কৰে।<ref name="pulitzer2016">{{cite news|title=Kevin Carter, a Pulitzer Winner for Sudan Photo, Is Dead at 33|work=[[The New York Times]]|date=29 July 1994|access-date=September 2, 2016|url=https://www.nytimes.com/1994/07/29/world/kevin-carter-a-pulitzer-winner-for-sudan-photo-is-dead-at-33.html|last1=Keller|first1=Bill|archive-date=23 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230923042501/https://www.nytimes.com/1994/07/29/world/kevin-carter-a-pulitzer-winner-for-sudan-photo-is-dead-at-33.html|url-status=live}}</ref><ref name=JohnCarlin>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-kevin-carter-1380732.html|first=John|last=Carlin|author-link=John Carlin (journalist)|title=Obituary: Kevin Carter|work=[[The Independent]]|location=London|date=July 31, 1994|access-date=December 3, 2017|url-status=live|df=dmy-all|archive-date=6 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171206143531/http://www.independent.co.uk/news/people/obituary-kevin-carter-1380732.html}}</ref> দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কেপ টাউনৰ ইমেৰিটছ আৰ্চবিশ্বপ ডেক্সমণ্ড টুটুয়ে কাৰ্টাৰৰ বিষয়ে লিখিছিল: "মানসিক আঘাতৰ বলি হোৱাৰ বাবে কি মূল্য ভৰিবলগীয়া হয় আৰু ই কেনেকৈ কিছুমানক আত্মহত্যাৰ দিশলৈ ঠেলি দিয়ে, সেই বিষয়ে আমি অলপ হ’লেও জানো। হয়, এই মানুহবোৰ আছিল আটাইতকৈ কঠিন আৰু প্ৰত্যাহ্বানমূলক পৰিস্থিতিৰ মাজত কাম কৰা সাধাৰণ মানুহ।"{{sfn|Tutu|2000|p=xi}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ladxk6gyenf6ltbj5xrfqyz0l4c2t7y 645729 645728 2026-10-17T06:01:33Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:ফটোগ্ৰাফী]] using [[WP:HC|HotCat]] 645729 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}{{Italic title}}[[File:Kevin-Carter-Child-Vulture-Sudan.jpg|thumb|upright=1.35|[[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ৰ [[পুলিৎজাৰ বঁটা]] বিজয়ী আলোকচিত্ৰ, য’ত এজন ভোকাতুৰ [[চুদান]]ী ল’ৰা আৰু পিছফালে খাপ পিটি থকা এটা শগুন দেখা গৈছে]] '''''দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল''''' ([[ইংৰাজী]]: The Vulture and the Little Girl; অসমীয়া অৰ্থ: শগুন আৰু সৰু ছোৱালীজনী), যাক '''''দ্য ষ্ট্ৰাগলিং গাৰ্ল''''' নামেৰেও জনা যায়, হৈছে [[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ৰ দ্বাৰা তোলা এখন বিখ্যাত আলোকচিত্ৰ। এই চিত্ৰখনি প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চত ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ'' কাকতত প্ৰকাশ পাইছিল। আলোকচিত্ৰখনত এগৰাকী দুৰ্বল তথা দুৰ্ভিক্ষ-পীড়িত শিশুক মাটিত বাগৰি পৰা অৱস্থাত দেখা গৈছে, যাক ২০১১ চনলৈকে ভুলবশতঃ এগৰাকী ছোৱালী বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল।<ref name="Kong Nyong">{{cite news|title=Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre|trans-title=Kong Nyong, The Boy Who Survived the Vulture|first=Alberto|last= Rojas|date=21 February 2011|access-date=17 October 2026|url=http://elmundo.es|work=[[El Mundo (Spain)|El Mundo]]| language=Spanish|archive-date=30 June 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20170630053614/http://elmundo.es| url-status=live}}</ref> শিশুটিৰ ঠিক পিছফালে এটা হুদু শগুনে খাপ পিটি থকা দেখা গৈছে। ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত [[চুদান]] (বৰ্তমানৰ দক্ষিণ চুদান)ৰ আয়োদত [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ এটা খাদ্য কেন্দ্ৰৰ পৰা প্ৰায় আধা মাইল দূৰত থকা অৱস্থাত শিশুটিয়ে তাত উপনীত হ’বলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে এই ছবিখন তোলা হৈছিল। তথ্য অনুসৰি শিশুটি এই ঘটনাৰ পৰা ৰক্ষা পৰিছিল। এই ছবিখনে ১৯৯৪ চনত [[পুলিৎজাৰ বঁটা|ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা]] লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। আলোকচিত্ৰশিল্পী কাৰ্টাৰে এই বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰি মাহ পিছত আত্মহত্যা কৰে। == পটভূমি == ১৯৯০ চনৰ প্ৰথম ভাগত সাহায্য সংস্থাসমূহে দক্ষিণ চুদানিজ সম্প্ৰদায়ৰ কংগৰ, আয়োদ আৰু ৱাট অঞ্চলটোক বুজাবলৈ 'হাংগাৰ ট্ৰায়িংগেল' (ভোকৰ ত্ৰিকোণ) নামটো ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই অঞ্চলটো দুৰ্ভিক্ষৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ [[ইউনেস্ক’]] আৰু অন্যান্য সাহায্য সংস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল। ১৯৯৩ চনৰ জানুৱাৰী মাহলৈকে এই অঞ্চলৰ পাঁচ বছৰৰ অনুৰ্ধৰ ৪০ শতাংশ শিশু অপিপুষ্টিত ভুগিছিল আৰু কেৱল আয়োদতে দৈনিক আনুমানিক ১০ ৰ পৰা ১৩ জন প্ৰাপ্তবয়স্ক ব্যক্তিৰ অনাহাৰত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.hrw.org/reports/1993/sudan/|first=Jemera|last=Rone|title=Civilisation Devastation: Abuses by All Parties in the War in Southern Sudan|publisher=[[Human Rights Watch]]|date=1993|access-date=17 October 2026|url-status=live|df=dmy-all|archive-date=16 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190916140600/https://www.hrw.org/reports/1993/sudan/}}</ref> এই পৰিস্থিতিৰ সন্দৰ্ভত সজাগতা বৃদ্ধিৰ বাবে অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানে আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক আৰু পূৰ্বে দেশখনত প্ৰৱেশ কৰাত বাধা থকা আন লোকসকলক তাত চলি থকা পৰিস্থিতিৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত চৰকাৰে সাংবাদিকসকলক ২৪ ঘণ্টা থকাৰ বাবে ভিছা দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। অৱশ্যে দেশৰ ভিতৰত তেওঁলোকৰ ভ্ৰমণৰ ওপৰত তীব্ৰ বাধা-নিষেধ আৰোপ কৰা হৈছিল, যাৰ ভিতৰত সকলো সময়তে চৰকাৰী পৰ্যবেক্ষণত থকাটো বাধ্যতামূলক আছিল।<ref name=NYTimesLoch>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1993/03/26/world/sudan-is-described-as-trying-to-placate-the-west.html?pagewanted=all|title=Sudan Is Described as Trying to Placate the West|work=[[The New York Times]]|first=Donatella|last=Lorch|date=March 26, 1993|access-date=17 October 2026}}</ref> == ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ চুদান == === ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানৰ আমন্ত্ৰণ === ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানৰ তদানীন্তন তথ্য বিষয়া তথা প্ৰাক্তন আলোকচিত্ৰশিল্পী ৰবাৰ্ট হেডলীয়ে জোয়াও ছিলভা আৰু [[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ক চুদানলৈ আহি দেশখনৰ দক্ষিণ প্ৰান্তৰ দুৰ্ভিক্ষৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। তেওঁলোকক বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে দক্ষিণ চুদান ভ্ৰমণ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল। ছিলভাই ইয়াক ভৱিষ্যতে এজন যুদ্ধকালীন আলোকচিত্ৰশিল্পী হিচাপে কাম কৰাৰ এক সুযোগ হিচাপে লৈছিল। তেওঁ যাত্ৰাৰ খৰচ উলিওৱাৰ বাবে কিছুমান অৰ্পণ কৰা কাম সুনিশ্চিত কৰি ব্যৱস্থাৱলী আৰম্ভ কৰে। ছিলভাই কাৰ্টাৰক এই প্ৰস্তাৱৰ বিষয়ে জনায় আৰু কাৰ্টাৰেও যাবলৈ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰে। সতীৰ্থ যুদ্ধকালীন আলোকচিত্ৰশিল্পী গ্ৰেগ মাৰিনোভিচৰ মতে, কাৰ্টাৰে এই ভ্ৰমণক তেওঁ "আবদ্ধ হৈ পৰা" বুলি অনুভৱ কৰা কিছুমান সমস্যা সমাধানৰ এক সুযোগ হিচাপে দেখিছিল। চুদানত ছবি তোলাটো এজন ফ্ৰীলেঞ্চাৰ হিচাপে উন্নত কেৰিয়াৰ গঢ়াৰ এক সুযোগ আছিল আৰু কাৰ্টাৰ এই ভ্ৰমণক লৈ যথেষ্ট উৎসাহিত আৰু অনুপ্ৰাণিত হৈ পৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=109-110}} ভ্ৰমণৰ খৰচ যোগাবলৈ কাৰ্টাৰে অচোচিয়েটেড প্ৰেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰ পৰা কিছু ধনৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=110}} === নাইৰোবিত অপেক্ষা === চুদানলৈ যোৱাৰ পথত ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ [[নাইৰোবি]]ত ৰৈছিল। চুদানত নতুনকৈ আৰম্ভ হোৱা যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকে তাত এক অনিৰ্দিষ্ট সময়ৰ বাবে অপেক্ষা কৰিবলগীয়া হয়। অঞ্চলটোৰ বাবে খাদ্য সাহায্য কঢ়িয়াই নিয়া এখন নাও বাৰ্জৰ ছবি তুলিবলৈ কাৰ্টাৰে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিমান এখনৰ সহায়ত দক্ষিণ চুদানৰ জুবালৈ এদিনৰ বাবে উৰা মাৰিছিল, কিন্তু অতি সোনকালে পৰিস্থিতি পুনৰ সলনি হ’ল। ৰাষ্ট্ৰসংঘই এটা বিদ্ৰোহী গোটৰ পৰা আয়োদলৈ খাদ্য সাহায্য বিমানযোগে প্ৰেৰণ কৰাৰ অনুমতি লাভ কৰে। ৰব হেডলীয়ে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এখন লঘু বিমানত উৰা মৰাৰ প্ৰস্তুতি চলাইছিল আৰু তেওঁ ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰক তেওঁৰ সৈতে আয়োদলৈ যাবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=114}} === আয়োদত === পাছৰ দিনা তেওঁলোকৰ লঘু বিমানখন আয়োদৰ সৰু গাঁওখনত অৱতৰণ কৰে আৰু তাৰ কিছু সময়ৰ পাছতে মালবাহী বিমানখনো তাত নামে। গাঁওখনৰ বাসিন্দা অহালৈ ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাহায্য কেন্দ্ৰই কিছু সময় ধৰি তদাৰক কৰি আছিল। গ্ৰেগ মাৰিনোভিচ আৰু জোয়াও ছিলভাই তেওঁলোকৰ ''দ্য বেং-বেং ক্লাব'' নামৰ কিতাপখনত ইয়াৰ বৰ্ণনা কৰিছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=110–121}} মাৰিনোভিচে লিখিছে যে গাঁৱৰ মানুহবোৰে যিমান পাৰি সোনকালে খাদ্য পাবলৈ ইতিমধ্যে বিমান ঘাটিৰ কাষত অপেক্ষা কৰি আছিল: "খাদ্যৰ বাবে অপেক্ষা কৰা দলটোত যোগ দিয়া মাকসকলে নিজৰ ল’ৰা-ছোৱালীক ওচৰৰে বালিচহীয়া মাটিত এৰি থৈ গৈছিল।"{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=115}} ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ যুদ্ধৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা ভয়াৱহ দুৰ্ভিক্ষৰ চিকাৰ হোৱা জীৱিত আৰু মৃত, শিশু আৰু প্ৰাপ্তবয়স্ক উভয়ৰে ছবি তুলিবলৈ ইজনে সিজনৰ পৰা পৃথক হৈ পৰে। কাৰ্টাৰে কেইবাবাৰো ছিলভাৰ ওচৰলৈ গৈ তেওঁ মাত্ৰ তোলা কিছুমান মৰ্মান্তিক ছবিৰ বিষয়ে কৈছিল। ছিলভাই এনে কিছুমান বিদ্ৰোহী সৈন্যৰ সন্ধান কৰি আছিল যিয়ে তেওঁক কোনো দায়িত্বশীল বিষয়াৰ ওচৰলৈ লৈ যাব পাৰে আৰু যেতিয়া তেওঁ কেইজনমান সৈন্য পালে, কাৰ্টাৰো তেওঁৰ সৈতে যোগ দিলে। সৈন্য কেইজনে ইংৰাজী ক’ব পৰা নাছিল, কিন্তু এজন সৈন্যই কাৰ্টাৰৰ হাতঘড়ীটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ দেখুৱাইছিল। কাৰ্টাৰে তেওঁৰ সুলভ মূল্যৰ হাতঘড়ীটো তেওঁক উপহাৰ হিচাপে দিয়ে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=116}} ইয়াৰ পিছত সৈন্যসকল তেওঁলোকৰ অংগৰক্ষী হৈ পৰে আৰু সুৰক্ষাৰ বাবে তেওঁলোকৰ পিছ লয়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=152–153}}<ref>{{cite web|url=https://vimeo.com/201137365|title=Carter and Soldiers|website=www.vimeo.com}}</ref> বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে এসপ্তাহ থাকিবলৈ তেওঁলোকক এজন বিদ্ৰোহী কমাণ্ডাৰৰ অনুমতিৰ প্ৰয়োজন আছিল। তেওঁলোকৰ বিমানখন এঘণ্টাৰ ভিতৰত প্ৰস্থান কৰাৰ কথা আছিল আৰু থকাৰ অনুমতি নাপালে তেওঁলোকে উৰা মাৰিবলৈ বাধ্য হ’লহেঁতেন। তেওঁলোক পুনৰ পৃথক হ’ল আৰু ছিলভাই ক্লিনিংক কমপ্লেক্সলৈ গৈ বিদ্ৰোহী কমাণ্ডাৰজনৰ কথা সুধিলে। তেওঁ জানিব পাৰিলে যে কমাণ্ডাৰজন দক্ষিণ চুদানৰ কংগৰত আছে। ছিলভাৰ বাবে এইটো ভাল খবৰ আছিল, কিয়নো "তেওঁলোকৰ সৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিমানখন ইয়াৰ পিছত তালৈকে যোৱাৰ কথা আছিল"। তেওঁ ক্লিনিক এৰি পুনৰ বিমান ঘাটিলৈ খোজ ল’লে আৰু বাটত শিশু আৰু প্ৰাপ্তবয়স্কৰ ছবি তুলি গ’ল। খোজ কাঢ়ি যাওঁতে তেওঁ প্ৰখৰ ৰ’দত উবুৰি খাই পৰি থকা এটা শিশু দেখা পালে আৰু তাৰ এখন ছবি তুলিলে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=117}} কাৰ্টাৰে বিমান ঘাটিত ছিলভাক লগ পাই ক’লে: "মই এতিয়া কি ছবি তুলিলোঁ তুমি বিশ্বাস কৰিব নোৱাৰিবা!... মই আঁঠু কাঢ়ি থকা এই শিশুটিৰ ছবি তুলি আছিলোঁ, তাৰ পিছত মোৰ কোণটো সলনি কৰিলোঁ আৰু হঠাত দেখিলো তাইৰ ঠিক পিছফালে এই শগুনটো!... আৰু মই কেৱল ছবি তুলিয়েই থাকিলোঁ{{snd}} বহুতো ফিল্ম শেষ কৰিলোঁ!"{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=117}} ছিলভাই তেওঁক ছবিখন ক’ত তুলিলে সুধিলে আৰু নিজেও এখন ছবি তুলিবলৈ চাৰিওফালে চালে। কাৰ্টাৰে ১৬০ ফুট (প্ৰায় ৫০ মিটাৰ) দূৰৈৰ এটা ঠাইলৈ আঙুলিয়াই দিলে। তাৰ পিছত কাৰ্টাৰে ক’লে যে তেওঁ শগুনটোক খেদি পঠিয়াইছে। তেওঁ ছিলভাক ক’লে যে তেওঁ মাত্ৰ তোলা পৰিস্থিতিটোৱে তেওঁক স্তম্ভিত কৰি তুলিছে, "মই এই সকলোবোৰ দেখিছোঁ, আৰু মই কেৱল মোৰ সৰু ছোৱালী মেগানৰ কথাহে ভাবিব পাৰিছোঁ"। কেইমিনিটমানৰ পিছত তেওঁলোকে আয়োদ এৰি কংগুৰ অভিমুখে যাত্ৰা কৰে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=118}} ২০১১ চনত শিশুটিৰ পিতৃয়ে প্ৰকাশ কৰে যে শিশুটি আচলতে এজন ল’ৰা আছিল, নাম আছিল কং নিয়ং আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য সাহায্য কেন্দ্ৰই তাৰ তদাৰক কৰিছিল। পৰিয়ালৰ লোকৰ মতে, ২০০৭ চনৰ আশে-পাশে "জ্বৰ"ত আক্ৰান্ত হৈ নিয়ঙৰ মৃত্যু হৈছিল।<ref name="Kong Nyong"/> == প্ৰকাশ আৰু জনসাধাৰণৰ প্ৰতিক্ৰিয়া == ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ'' কাকতে চুদানৰ দুৰ্ভিক্ষৰ সন্দৰ্ভত ডোনাটেলা লৰ্চৰ এটা প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰিবলৈ এখন উপযুক্ত ছবিৰ সন্ধান কৰি আছিল। কাকতৰ বৈদেশিক শাখাৰ ছবি সম্পাদক নেন্সি বুইৰস্কিয়ে মাৰিনোভিচলৈ ফোন কৰিছিল, যিয়ে তেওঁক "বালিত বাগৰি পৰা এজন ভোকাতুৰ শিশুক এটা শগুনে খাপ পিটি থকা এখন ছবি"ৰ বিষয়ে জনাইছিল। কাৰ্টাৰৰ আলোকচিত্ৰখন ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চৰ সংস্কৰণত প্ৰকাশ পাইছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=118–119}} ছবিখনৰ কেপচনত আংশিকভাৱে লিখা আছিল: "ভোকত দুৰ্বল হৈ পৰা এগৰাকী সৰু ছোৱালী অলপতে আয়োদৰ এটা খাদ্য কেন্দ্ৰলৈ যোৱা পথত বাগৰি পৰে। ওচৰতে এটা শগুনে অপেক্ষা কৰি আছিল।"<ref name=NYTimesLoch /> ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ''ত এই প্ৰথম প্ৰকাশে "এক আলোড়নৰ সৃষ্টি কৰিছিল", মাৰিনোভিচে এইদৰে লিখিছিল। তেওঁ লগতে কয়, "সাহায্য সংস্থাসমূহৰ বাবে পুঁজি সংগ্ৰহ কৰাৰ উদ্দেশ্যে পোষ্টাৰত এই ছবিখন ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সমগ্ৰ বিশ্বৰ কাকত আৰু আলোচনীবোৰে ইয়াক প্ৰকাশ কৰিছিল আৰু জনসাধাৰণৰ তাৎক্ষণিক প্ৰতিক্ৰিয়া আছিল চুদানত কৰ্মৰত যিকোনো মানৱীয় সংস্থালৈ ধন প্ৰেৰণ কৰা।"{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=151}} এনেধৰণৰ মৰ্মান্তিক দৃশ্যৰ আলোকচিত্ৰৰ ক্ষেত্ৰত আলোকচিত্ৰশিল্পী, প্ৰকাশক আৰু দৰ্শকৰ দায়িত্বশীল নৈতিক আচৰণৰ দাবী কৰি সাংস্কৃতিক লেখিকা সুজান চনটাগে তেওঁৰ 'ৰিগাৰ্ডিং দ্য পেইন অৱ আদাৰ্ছ' (২০০৩) নামৰ প্ৰবন্ধত লিখিছিল:<ref>Susan Sontag, ''Regarding the Pain of Others.'' New York: Picador/Farrar, Straus and Giroux, 2003</ref> "এটা প্ৰকৃত ভয়াবহ দৃশ্য অতি ওচৰৰ পৰা চোৱাৰ মাজত কঁপনি উঠাৰ লগতে এক লজ্জাবোধো থাকে। সম্ভৱতঃ এনে চৰম পৰ্যায়ৰ যন্ত্ৰণাৰ ছবি চোৱাৰ অধিকাৰ কেৱল সেইসকল লোকৰে আছে যিয়ে ইয়াক উপশম কৰিবলৈ কিবা এটা কৰিব পাৰে... বা যিসকলে ইয়াৰ পৰা শিক্ষা ল’ব পাৰে। বাকী সকলো আমি অনিচ্ছাকৃতভাৱে হ’লেও কেৱল নীৰৱ দৰ্শকহে।"<ref>{{Cite news|last=O'Hagan|first=Sean|date=2010-03-08|title=Viewer or Voyeur? The Morality of Reportage Photography|language=en|work=The Guardian|location=London|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2010/mar/08/world-press-photo-sean-ohagan|access-date=2021-04-05}}</ref> === বিশেষ সম্পাদকীয় === জনসাধাৰণৰ তীব্ৰ প্ৰতিক্ৰিয়া আৰু শিশুটিৰ অৱস্থাৰ সন্দৰ্ভত উত্থাপিত প্ৰশ্নসমূহৰ বাবে ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ''-এ ১৯৯৩ চনৰ ৩০ মাৰ্চৰ সংস্কৰণত এটা বিশেষ সম্পাদকীয় টোকা প্ৰকাশ কৰে, য’ত আংশিকভাৱে কোৱা হৈছিল: "যোৱা শুকুৰবাৰে চুদানৰ সন্দৰ্ভত প্ৰকাশিত এটা প্ৰবন্ধৰ সৈতে এখন ছবিত আয়োদৰ খাদ্য কেন্দ্ৰলৈ যোৱা পথত ভোকত বাগৰি পৰা এগৰাকী সৰু চুদানিজ ছোৱালীক দেখুওৱা হৈছিল। তাইৰ পিছফালে এটা শগুন খাপ পিটি আছিল। বহু পঢ়ুৱৈয়ে ছোৱালীজনীৰ ভাগ্যৰ বিষয়ে জানিবলৈ বিচাৰিছে। আলোকচিত্ৰশিল্পীজনে জনাইছে যে শগুনটোক খেদি পঠিওৱাৰ পিছত তাই পুনৰ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিব পৰাকৈ সুস্থ হৈ উঠিছিল। অৱশ্যে তাই কেন্দ্ৰটোত উপনীত হৈছিলগৈনে নাই সেয়া জনা হোৱা নাই।"<ref>{{cite news|title=Editors' Note|work=The New York Times|date=30 March 1993 |access-date=1 September 2016|url=https://www.nytimes.com/1993/03/30/nyregion/editors-note-513893.html|url-access=subscription}}</ref> == বঁটা আৰু সন্মান == * [[পুলিৎজাৰ বঁটা|ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা]] (১৯৯৪)<ref>{{cite web|access-date=2018-12-31|title=The 1994 Pulitzer Prize Winner in Feature Photography|url=https://www.pulitzer.org/winners/kevin-carter-free-lance-photographer|website=www.pulitzer.org}}</ref><ref>{{cite news|first1=Scott|last1=Macleod|access-date=2018-12-31|title=The Life and Death of Kevin Carter|url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|newspaper=Time|date=24 June 2001|issn=0040-781X|archive-date=14 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514235028/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|url-status=dead}}</ref> * ''দ্য আমেৰিকান মেগাজিন''ৰ দ্বাৰা বছৰটোৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি (Picture of the Year)<ref name="Photojournalist Kevin Carter dies">{{cite news|title=From the Archive, 30 July 1994: Photojournalist Kevin Carter Dies|first=Eamonn|last= McCabe|date=July 30, 2014|work=[[The Guardian]]|location=London|access-date= September 1, 2016|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|url-status=live}}</ref> == পৰিণতি == {{Main|কেভিন কাৰ্টাৰ#মৃত্যু}} ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ তিনি মাহ আৰু পোন্ধৰ দিন পিছত, ১৯৯৪ চনৰ ২৭ জুলাইত ৩৩ বছৰ বয়সত কাৰ্টাৰে কাৰ্বন মনোক্সাইড বিষক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে [[আত্মহত্যা]] কৰে।<ref name="pulitzer2016">{{cite news|title=Kevin Carter, a Pulitzer Winner for Sudan Photo, Is Dead at 33|work=[[The New York Times]]|date=29 July 1994|access-date=September 2, 2016|url=https://www.nytimes.com/1994/07/29/world/kevin-carter-a-pulitzer-winner-for-sudan-photo-is-dead-at-33.html|last1=Keller|first1=Bill|archive-date=23 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230923042501/https://www.nytimes.com/1994/07/29/world/kevin-carter-a-pulitzer-winner-for-sudan-photo-is-dead-at-33.html|url-status=live}}</ref><ref name=JohnCarlin>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-kevin-carter-1380732.html|first=John|last=Carlin|author-link=John Carlin (journalist)|title=Obituary: Kevin Carter|work=[[The Independent]]|location=London|date=July 31, 1994|access-date=December 3, 2017|url-status=live|df=dmy-all|archive-date=6 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171206143531/http://www.independent.co.uk/news/people/obituary-kevin-carter-1380732.html}}</ref> দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কেপ টাউনৰ ইমেৰিটছ আৰ্চবিশ্বপ ডেক্সমণ্ড টুটুয়ে কাৰ্টাৰৰ বিষয়ে লিখিছিল: "মানসিক আঘাতৰ বলি হোৱাৰ বাবে কি মূল্য ভৰিবলগীয়া হয় আৰু ই কেনেকৈ কিছুমানক আত্মহত্যাৰ দিশলৈ ঠেলি দিয়ে, সেই বিষয়ে আমি অলপ হ’লেও জানো। হয়, এই মানুহবোৰ আছিল আটাইতকৈ কঠিন আৰু প্ৰত্যাহ্বানমূলক পৰিস্থিতিৰ মাজত কাম কৰা সাধাৰণ মানুহ।"{{sfn|Tutu|2000|p=xi}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ফটোগ্ৰাফী]] 3cuqq0kzgjf9w98skznwryv6yatwdjy 645730 645729 2026-10-17T06:01:45Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:চুদান]] using [[WP:HC|HotCat]] 645730 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}{{Italic title}}[[File:Kevin-Carter-Child-Vulture-Sudan.jpg|thumb|upright=1.35|[[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ৰ [[পুলিৎজাৰ বঁটা]] বিজয়ী আলোকচিত্ৰ, য’ত এজন ভোকাতুৰ [[চুদান]]ী ল’ৰা আৰু পিছফালে খাপ পিটি থকা এটা শগুন দেখা গৈছে]] '''''দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল''''' ([[ইংৰাজী]]: The Vulture and the Little Girl; অসমীয়া অৰ্থ: শগুন আৰু সৰু ছোৱালীজনী), যাক '''''দ্য ষ্ট্ৰাগলিং গাৰ্ল''''' নামেৰেও জনা যায়, হৈছে [[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ৰ দ্বাৰা তোলা এখন বিখ্যাত আলোকচিত্ৰ। এই চিত্ৰখনি প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চত ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ'' কাকতত প্ৰকাশ পাইছিল। আলোকচিত্ৰখনত এগৰাকী দুৰ্বল তথা দুৰ্ভিক্ষ-পীড়িত শিশুক মাটিত বাগৰি পৰা অৱস্থাত দেখা গৈছে, যাক ২০১১ চনলৈকে ভুলবশতঃ এগৰাকী ছোৱালী বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল।<ref name="Kong Nyong">{{cite news|title=Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre|trans-title=Kong Nyong, The Boy Who Survived the Vulture|first=Alberto|last= Rojas|date=21 February 2011|access-date=17 October 2026|url=http://elmundo.es|work=[[El Mundo (Spain)|El Mundo]]| language=Spanish|archive-date=30 June 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20170630053614/http://elmundo.es| url-status=live}}</ref> শিশুটিৰ ঠিক পিছফালে এটা হুদু শগুনে খাপ পিটি থকা দেখা গৈছে। ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত [[চুদান]] (বৰ্তমানৰ দক্ষিণ চুদান)ৰ আয়োদত [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ এটা খাদ্য কেন্দ্ৰৰ পৰা প্ৰায় আধা মাইল দূৰত থকা অৱস্থাত শিশুটিয়ে তাত উপনীত হ’বলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে এই ছবিখন তোলা হৈছিল। তথ্য অনুসৰি শিশুটি এই ঘটনাৰ পৰা ৰক্ষা পৰিছিল। এই ছবিখনে ১৯৯৪ চনত [[পুলিৎজাৰ বঁটা|ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা]] লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। আলোকচিত্ৰশিল্পী কাৰ্টাৰে এই বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰি মাহ পিছত আত্মহত্যা কৰে। == পটভূমি == ১৯৯০ চনৰ প্ৰথম ভাগত সাহায্য সংস্থাসমূহে দক্ষিণ চুদানিজ সম্প্ৰদায়ৰ কংগৰ, আয়োদ আৰু ৱাট অঞ্চলটোক বুজাবলৈ 'হাংগাৰ ট্ৰায়িংগেল' (ভোকৰ ত্ৰিকোণ) নামটো ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই অঞ্চলটো দুৰ্ভিক্ষৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ [[ইউনেস্ক’]] আৰু অন্যান্য সাহায্য সংস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল। ১৯৯৩ চনৰ জানুৱাৰী মাহলৈকে এই অঞ্চলৰ পাঁচ বছৰৰ অনুৰ্ধৰ ৪০ শতাংশ শিশু অপিপুষ্টিত ভুগিছিল আৰু কেৱল আয়োদতে দৈনিক আনুমানিক ১০ ৰ পৰা ১৩ জন প্ৰাপ্তবয়স্ক ব্যক্তিৰ অনাহাৰত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.hrw.org/reports/1993/sudan/|first=Jemera|last=Rone|title=Civilisation Devastation: Abuses by All Parties in the War in Southern Sudan|publisher=[[Human Rights Watch]]|date=1993|access-date=17 October 2026|url-status=live|df=dmy-all|archive-date=16 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190916140600/https://www.hrw.org/reports/1993/sudan/}}</ref> এই পৰিস্থিতিৰ সন্দৰ্ভত সজাগতা বৃদ্ধিৰ বাবে অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানে আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক আৰু পূৰ্বে দেশখনত প্ৰৱেশ কৰাত বাধা থকা আন লোকসকলক তাত চলি থকা পৰিস্থিতিৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত চৰকাৰে সাংবাদিকসকলক ২৪ ঘণ্টা থকাৰ বাবে ভিছা দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। অৱশ্যে দেশৰ ভিতৰত তেওঁলোকৰ ভ্ৰমণৰ ওপৰত তীব্ৰ বাধা-নিষেধ আৰোপ কৰা হৈছিল, যাৰ ভিতৰত সকলো সময়তে চৰকাৰী পৰ্যবেক্ষণত থকাটো বাধ্যতামূলক আছিল।<ref name=NYTimesLoch>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1993/03/26/world/sudan-is-described-as-trying-to-placate-the-west.html?pagewanted=all|title=Sudan Is Described as Trying to Placate the West|work=[[The New York Times]]|first=Donatella|last=Lorch|date=March 26, 1993|access-date=17 October 2026}}</ref> == ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ চুদান == === ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানৰ আমন্ত্ৰণ === ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানৰ তদানীন্তন তথ্য বিষয়া তথা প্ৰাক্তন আলোকচিত্ৰশিল্পী ৰবাৰ্ট হেডলীয়ে জোয়াও ছিলভা আৰু [[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ক চুদানলৈ আহি দেশখনৰ দক্ষিণ প্ৰান্তৰ দুৰ্ভিক্ষৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। তেওঁলোকক বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে দক্ষিণ চুদান ভ্ৰমণ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল। ছিলভাই ইয়াক ভৱিষ্যতে এজন যুদ্ধকালীন আলোকচিত্ৰশিল্পী হিচাপে কাম কৰাৰ এক সুযোগ হিচাপে লৈছিল। তেওঁ যাত্ৰাৰ খৰচ উলিওৱাৰ বাবে কিছুমান অৰ্পণ কৰা কাম সুনিশ্চিত কৰি ব্যৱস্থাৱলী আৰম্ভ কৰে। ছিলভাই কাৰ্টাৰক এই প্ৰস্তাৱৰ বিষয়ে জনায় আৰু কাৰ্টাৰেও যাবলৈ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰে। সতীৰ্থ যুদ্ধকালীন আলোকচিত্ৰশিল্পী গ্ৰেগ মাৰিনোভিচৰ মতে, কাৰ্টাৰে এই ভ্ৰমণক তেওঁ "আবদ্ধ হৈ পৰা" বুলি অনুভৱ কৰা কিছুমান সমস্যা সমাধানৰ এক সুযোগ হিচাপে দেখিছিল। চুদানত ছবি তোলাটো এজন ফ্ৰীলেঞ্চাৰ হিচাপে উন্নত কেৰিয়াৰ গঢ়াৰ এক সুযোগ আছিল আৰু কাৰ্টাৰ এই ভ্ৰমণক লৈ যথেষ্ট উৎসাহিত আৰু অনুপ্ৰাণিত হৈ পৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=109-110}} ভ্ৰমণৰ খৰচ যোগাবলৈ কাৰ্টাৰে অচোচিয়েটেড প্ৰেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰ পৰা কিছু ধনৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=110}} === নাইৰোবিত অপেক্ষা === চুদানলৈ যোৱাৰ পথত ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ [[নাইৰোবি]]ত ৰৈছিল। চুদানত নতুনকৈ আৰম্ভ হোৱা যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকে তাত এক অনিৰ্দিষ্ট সময়ৰ বাবে অপেক্ষা কৰিবলগীয়া হয়। অঞ্চলটোৰ বাবে খাদ্য সাহায্য কঢ়িয়াই নিয়া এখন নাও বাৰ্জৰ ছবি তুলিবলৈ কাৰ্টাৰে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিমান এখনৰ সহায়ত দক্ষিণ চুদানৰ জুবালৈ এদিনৰ বাবে উৰা মাৰিছিল, কিন্তু অতি সোনকালে পৰিস্থিতি পুনৰ সলনি হ’ল। ৰাষ্ট্ৰসংঘই এটা বিদ্ৰোহী গোটৰ পৰা আয়োদলৈ খাদ্য সাহায্য বিমানযোগে প্ৰেৰণ কৰাৰ অনুমতি লাভ কৰে। ৰব হেডলীয়ে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এখন লঘু বিমানত উৰা মৰাৰ প্ৰস্তুতি চলাইছিল আৰু তেওঁ ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰক তেওঁৰ সৈতে আয়োদলৈ যাবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=114}} === আয়োদত === পাছৰ দিনা তেওঁলোকৰ লঘু বিমানখন আয়োদৰ সৰু গাঁওখনত অৱতৰণ কৰে আৰু তাৰ কিছু সময়ৰ পাছতে মালবাহী বিমানখনো তাত নামে। গাঁওখনৰ বাসিন্দা অহালৈ ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাহায্য কেন্দ্ৰই কিছু সময় ধৰি তদাৰক কৰি আছিল। গ্ৰেগ মাৰিনোভিচ আৰু জোয়াও ছিলভাই তেওঁলোকৰ ''দ্য বেং-বেং ক্লাব'' নামৰ কিতাপখনত ইয়াৰ বৰ্ণনা কৰিছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=110–121}} মাৰিনোভিচে লিখিছে যে গাঁৱৰ মানুহবোৰে যিমান পাৰি সোনকালে খাদ্য পাবলৈ ইতিমধ্যে বিমান ঘাটিৰ কাষত অপেক্ষা কৰি আছিল: "খাদ্যৰ বাবে অপেক্ষা কৰা দলটোত যোগ দিয়া মাকসকলে নিজৰ ল’ৰা-ছোৱালীক ওচৰৰে বালিচহীয়া মাটিত এৰি থৈ গৈছিল।"{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=115}} ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ যুদ্ধৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা ভয়াৱহ দুৰ্ভিক্ষৰ চিকাৰ হোৱা জীৱিত আৰু মৃত, শিশু আৰু প্ৰাপ্তবয়স্ক উভয়ৰে ছবি তুলিবলৈ ইজনে সিজনৰ পৰা পৃথক হৈ পৰে। কাৰ্টাৰে কেইবাবাৰো ছিলভাৰ ওচৰলৈ গৈ তেওঁ মাত্ৰ তোলা কিছুমান মৰ্মান্তিক ছবিৰ বিষয়ে কৈছিল। ছিলভাই এনে কিছুমান বিদ্ৰোহী সৈন্যৰ সন্ধান কৰি আছিল যিয়ে তেওঁক কোনো দায়িত্বশীল বিষয়াৰ ওচৰলৈ লৈ যাব পাৰে আৰু যেতিয়া তেওঁ কেইজনমান সৈন্য পালে, কাৰ্টাৰো তেওঁৰ সৈতে যোগ দিলে। সৈন্য কেইজনে ইংৰাজী ক’ব পৰা নাছিল, কিন্তু এজন সৈন্যই কাৰ্টাৰৰ হাতঘড়ীটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ দেখুৱাইছিল। কাৰ্টাৰে তেওঁৰ সুলভ মূল্যৰ হাতঘড়ীটো তেওঁক উপহাৰ হিচাপে দিয়ে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=116}} ইয়াৰ পিছত সৈন্যসকল তেওঁলোকৰ অংগৰক্ষী হৈ পৰে আৰু সুৰক্ষাৰ বাবে তেওঁলোকৰ পিছ লয়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=152–153}}<ref>{{cite web|url=https://vimeo.com/201137365|title=Carter and Soldiers|website=www.vimeo.com}}</ref> বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে এসপ্তাহ থাকিবলৈ তেওঁলোকক এজন বিদ্ৰোহী কমাণ্ডাৰৰ অনুমতিৰ প্ৰয়োজন আছিল। তেওঁলোকৰ বিমানখন এঘণ্টাৰ ভিতৰত প্ৰস্থান কৰাৰ কথা আছিল আৰু থকাৰ অনুমতি নাপালে তেওঁলোকে উৰা মাৰিবলৈ বাধ্য হ’লহেঁতেন। তেওঁলোক পুনৰ পৃথক হ’ল আৰু ছিলভাই ক্লিনিংক কমপ্লেক্সলৈ গৈ বিদ্ৰোহী কমাণ্ডাৰজনৰ কথা সুধিলে। তেওঁ জানিব পাৰিলে যে কমাণ্ডাৰজন দক্ষিণ চুদানৰ কংগৰত আছে। ছিলভাৰ বাবে এইটো ভাল খবৰ আছিল, কিয়নো "তেওঁলোকৰ সৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিমানখন ইয়াৰ পিছত তালৈকে যোৱাৰ কথা আছিল"। তেওঁ ক্লিনিক এৰি পুনৰ বিমান ঘাটিলৈ খোজ ল’লে আৰু বাটত শিশু আৰু প্ৰাপ্তবয়স্কৰ ছবি তুলি গ’ল। খোজ কাঢ়ি যাওঁতে তেওঁ প্ৰখৰ ৰ’দত উবুৰি খাই পৰি থকা এটা শিশু দেখা পালে আৰু তাৰ এখন ছবি তুলিলে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=117}} কাৰ্টাৰে বিমান ঘাটিত ছিলভাক লগ পাই ক’লে: "মই এতিয়া কি ছবি তুলিলোঁ তুমি বিশ্বাস কৰিব নোৱাৰিবা!... মই আঁঠু কাঢ়ি থকা এই শিশুটিৰ ছবি তুলি আছিলোঁ, তাৰ পিছত মোৰ কোণটো সলনি কৰিলোঁ আৰু হঠাত দেখিলো তাইৰ ঠিক পিছফালে এই শগুনটো!... আৰু মই কেৱল ছবি তুলিয়েই থাকিলোঁ{{snd}} বহুতো ফিল্ম শেষ কৰিলোঁ!"{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=117}} ছিলভাই তেওঁক ছবিখন ক’ত তুলিলে সুধিলে আৰু নিজেও এখন ছবি তুলিবলৈ চাৰিওফালে চালে। কাৰ্টাৰে ১৬০ ফুট (প্ৰায় ৫০ মিটাৰ) দূৰৈৰ এটা ঠাইলৈ আঙুলিয়াই দিলে। তাৰ পিছত কাৰ্টাৰে ক’লে যে তেওঁ শগুনটোক খেদি পঠিয়াইছে। তেওঁ ছিলভাক ক’লে যে তেওঁ মাত্ৰ তোলা পৰিস্থিতিটোৱে তেওঁক স্তম্ভিত কৰি তুলিছে, "মই এই সকলোবোৰ দেখিছোঁ, আৰু মই কেৱল মোৰ সৰু ছোৱালী মেগানৰ কথাহে ভাবিব পাৰিছোঁ"। কেইমিনিটমানৰ পিছত তেওঁলোকে আয়োদ এৰি কংগুৰ অভিমুখে যাত্ৰা কৰে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=118}} ২০১১ চনত শিশুটিৰ পিতৃয়ে প্ৰকাশ কৰে যে শিশুটি আচলতে এজন ল’ৰা আছিল, নাম আছিল কং নিয়ং আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য সাহায্য কেন্দ্ৰই তাৰ তদাৰক কৰিছিল। পৰিয়ালৰ লোকৰ মতে, ২০০৭ চনৰ আশে-পাশে "জ্বৰ"ত আক্ৰান্ত হৈ নিয়ঙৰ মৃত্যু হৈছিল।<ref name="Kong Nyong"/> == প্ৰকাশ আৰু জনসাধাৰণৰ প্ৰতিক্ৰিয়া == ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ'' কাকতে চুদানৰ দুৰ্ভিক্ষৰ সন্দৰ্ভত ডোনাটেলা লৰ্চৰ এটা প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰিবলৈ এখন উপযুক্ত ছবিৰ সন্ধান কৰি আছিল। কাকতৰ বৈদেশিক শাখাৰ ছবি সম্পাদক নেন্সি বুইৰস্কিয়ে মাৰিনোভিচলৈ ফোন কৰিছিল, যিয়ে তেওঁক "বালিত বাগৰি পৰা এজন ভোকাতুৰ শিশুক এটা শগুনে খাপ পিটি থকা এখন ছবি"ৰ বিষয়ে জনাইছিল। কাৰ্টাৰৰ আলোকচিত্ৰখন ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চৰ সংস্কৰণত প্ৰকাশ পাইছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=118–119}} ছবিখনৰ কেপচনত আংশিকভাৱে লিখা আছিল: "ভোকত দুৰ্বল হৈ পৰা এগৰাকী সৰু ছোৱালী অলপতে আয়োদৰ এটা খাদ্য কেন্দ্ৰলৈ যোৱা পথত বাগৰি পৰে। ওচৰতে এটা শগুনে অপেক্ষা কৰি আছিল।"<ref name=NYTimesLoch /> ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ''ত এই প্ৰথম প্ৰকাশে "এক আলোড়নৰ সৃষ্টি কৰিছিল", মাৰিনোভিচে এইদৰে লিখিছিল। তেওঁ লগতে কয়, "সাহায্য সংস্থাসমূহৰ বাবে পুঁজি সংগ্ৰহ কৰাৰ উদ্দেশ্যে পোষ্টাৰত এই ছবিখন ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সমগ্ৰ বিশ্বৰ কাকত আৰু আলোচনীবোৰে ইয়াক প্ৰকাশ কৰিছিল আৰু জনসাধাৰণৰ তাৎক্ষণিক প্ৰতিক্ৰিয়া আছিল চুদানত কৰ্মৰত যিকোনো মানৱীয় সংস্থালৈ ধন প্ৰেৰণ কৰা।"{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=151}} এনেধৰণৰ মৰ্মান্তিক দৃশ্যৰ আলোকচিত্ৰৰ ক্ষেত্ৰত আলোকচিত্ৰশিল্পী, প্ৰকাশক আৰু দৰ্শকৰ দায়িত্বশীল নৈতিক আচৰণৰ দাবী কৰি সাংস্কৃতিক লেখিকা সুজান চনটাগে তেওঁৰ 'ৰিগাৰ্ডিং দ্য পেইন অৱ আদাৰ্ছ' (২০০৩) নামৰ প্ৰবন্ধত লিখিছিল:<ref>Susan Sontag, ''Regarding the Pain of Others.'' New York: Picador/Farrar, Straus and Giroux, 2003</ref> "এটা প্ৰকৃত ভয়াবহ দৃশ্য অতি ওচৰৰ পৰা চোৱাৰ মাজত কঁপনি উঠাৰ লগতে এক লজ্জাবোধো থাকে। সম্ভৱতঃ এনে চৰম পৰ্যায়ৰ যন্ত্ৰণাৰ ছবি চোৱাৰ অধিকাৰ কেৱল সেইসকল লোকৰে আছে যিয়ে ইয়াক উপশম কৰিবলৈ কিবা এটা কৰিব পাৰে... বা যিসকলে ইয়াৰ পৰা শিক্ষা ল’ব পাৰে। বাকী সকলো আমি অনিচ্ছাকৃতভাৱে হ’লেও কেৱল নীৰৱ দৰ্শকহে।"<ref>{{Cite news|last=O'Hagan|first=Sean|date=2010-03-08|title=Viewer or Voyeur? The Morality of Reportage Photography|language=en|work=The Guardian|location=London|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2010/mar/08/world-press-photo-sean-ohagan|access-date=2021-04-05}}</ref> === বিশেষ সম্পাদকীয় === জনসাধাৰণৰ তীব্ৰ প্ৰতিক্ৰিয়া আৰু শিশুটিৰ অৱস্থাৰ সন্দৰ্ভত উত্থাপিত প্ৰশ্নসমূহৰ বাবে ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ''-এ ১৯৯৩ চনৰ ৩০ মাৰ্চৰ সংস্কৰণত এটা বিশেষ সম্পাদকীয় টোকা প্ৰকাশ কৰে, য’ত আংশিকভাৱে কোৱা হৈছিল: "যোৱা শুকুৰবাৰে চুদানৰ সন্দৰ্ভত প্ৰকাশিত এটা প্ৰবন্ধৰ সৈতে এখন ছবিত আয়োদৰ খাদ্য কেন্দ্ৰলৈ যোৱা পথত ভোকত বাগৰি পৰা এগৰাকী সৰু চুদানিজ ছোৱালীক দেখুওৱা হৈছিল। তাইৰ পিছফালে এটা শগুন খাপ পিটি আছিল। বহু পঢ়ুৱৈয়ে ছোৱালীজনীৰ ভাগ্যৰ বিষয়ে জানিবলৈ বিচাৰিছে। আলোকচিত্ৰশিল্পীজনে জনাইছে যে শগুনটোক খেদি পঠিওৱাৰ পিছত তাই পুনৰ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিব পৰাকৈ সুস্থ হৈ উঠিছিল। অৱশ্যে তাই কেন্দ্ৰটোত উপনীত হৈছিলগৈনে নাই সেয়া জনা হোৱা নাই।"<ref>{{cite news|title=Editors' Note|work=The New York Times|date=30 March 1993 |access-date=1 September 2016|url=https://www.nytimes.com/1993/03/30/nyregion/editors-note-513893.html|url-access=subscription}}</ref> == বঁটা আৰু সন্মান == * [[পুলিৎজাৰ বঁটা|ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা]] (১৯৯৪)<ref>{{cite web|access-date=2018-12-31|title=The 1994 Pulitzer Prize Winner in Feature Photography|url=https://www.pulitzer.org/winners/kevin-carter-free-lance-photographer|website=www.pulitzer.org}}</ref><ref>{{cite news|first1=Scott|last1=Macleod|access-date=2018-12-31|title=The Life and Death of Kevin Carter|url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|newspaper=Time|date=24 June 2001|issn=0040-781X|archive-date=14 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514235028/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|url-status=dead}}</ref> * ''দ্য আমেৰিকান মেগাজিন''ৰ দ্বাৰা বছৰটোৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি (Picture of the Year)<ref name="Photojournalist Kevin Carter dies">{{cite news|title=From the Archive, 30 July 1994: Photojournalist Kevin Carter Dies|first=Eamonn|last= McCabe|date=July 30, 2014|work=[[The Guardian]]|location=London|access-date= September 1, 2016|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|url-status=live}}</ref> == পৰিণতি == {{Main|কেভিন কাৰ্টাৰ#মৃত্যু}} ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ তিনি মাহ আৰু পোন্ধৰ দিন পিছত, ১৯৯৪ চনৰ ২৭ জুলাইত ৩৩ বছৰ বয়সত কাৰ্টাৰে কাৰ্বন মনোক্সাইড বিষক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে [[আত্মহত্যা]] কৰে।<ref name="pulitzer2016">{{cite news|title=Kevin Carter, a Pulitzer Winner for Sudan Photo, Is Dead at 33|work=[[The New York Times]]|date=29 July 1994|access-date=September 2, 2016|url=https://www.nytimes.com/1994/07/29/world/kevin-carter-a-pulitzer-winner-for-sudan-photo-is-dead-at-33.html|last1=Keller|first1=Bill|archive-date=23 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230923042501/https://www.nytimes.com/1994/07/29/world/kevin-carter-a-pulitzer-winner-for-sudan-photo-is-dead-at-33.html|url-status=live}}</ref><ref name=JohnCarlin>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-kevin-carter-1380732.html|first=John|last=Carlin|author-link=John Carlin (journalist)|title=Obituary: Kevin Carter|work=[[The Independent]]|location=London|date=July 31, 1994|access-date=December 3, 2017|url-status=live|df=dmy-all|archive-date=6 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171206143531/http://www.independent.co.uk/news/people/obituary-kevin-carter-1380732.html}}</ref> দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কেপ টাউনৰ ইমেৰিটছ আৰ্চবিশ্বপ ডেক্সমণ্ড টুটুয়ে কাৰ্টাৰৰ বিষয়ে লিখিছিল: "মানসিক আঘাতৰ বলি হোৱাৰ বাবে কি মূল্য ভৰিবলগীয়া হয় আৰু ই কেনেকৈ কিছুমানক আত্মহত্যাৰ দিশলৈ ঠেলি দিয়ে, সেই বিষয়ে আমি অলপ হ’লেও জানো। হয়, এই মানুহবোৰ আছিল আটাইতকৈ কঠিন আৰু প্ৰত্যাহ্বানমূলক পৰিস্থিতিৰ মাজত কাম কৰা সাধাৰণ মানুহ।"{{sfn|Tutu|2000|p=xi}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ফটোগ্ৰাফী]] [[শ্ৰেণী:চুদান]] 6cb2bfau47eictold8sssgov62lf3yd 645731 645730 2026-10-17T06:01:56Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645731 wikitext text/x-wiki {{Italic title}}[[File:Kevin-Carter-Child-Vulture-Sudan.jpg|thumb|upright=1.35|[[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ৰ [[পুলিৎজাৰ বঁটা]] বিজয়ী আলোকচিত্ৰ, য’ত এজন ভোকাতুৰ [[চুদান]]ী ল’ৰা আৰু পিছফালে খাপ পিটি থকা এটা শগুন দেখা গৈছে]] '''''দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল''''' ([[ইংৰাজী]]: The Vulture and the Little Girl; অসমীয়া অৰ্থ: শগুন আৰু সৰু ছোৱালীজনী), যাক '''''দ্য ষ্ট্ৰাগলিং গাৰ্ল''''' নামেৰেও জনা যায়, হৈছে [[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ৰ দ্বাৰা তোলা এখন বিখ্যাত আলোকচিত্ৰ। এই চিত্ৰখনি প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চত ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ'' কাকতত প্ৰকাশ পাইছিল। আলোকচিত্ৰখনত এগৰাকী দুৰ্বল তথা দুৰ্ভিক্ষ-পীড়িত শিশুক মাটিত বাগৰি পৰা অৱস্থাত দেখা গৈছে, যাক ২০১১ চনলৈকে ভুলবশতঃ এগৰাকী ছোৱালী বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল।<ref name="Kong Nyong">{{cite news|title=Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre|trans-title=Kong Nyong, The Boy Who Survived the Vulture|first=Alberto|last= Rojas|date=21 February 2011|access-date=17 October 2026|url=http://elmundo.es|work=[[El Mundo (Spain)|El Mundo]]| language=Spanish|archive-date=30 June 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20170630053614/http://elmundo.es| url-status=live}}</ref> শিশুটিৰ ঠিক পিছফালে এটা হুদু শগুনে খাপ পিটি থকা দেখা গৈছে। ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত [[চুদান]] (বৰ্তমানৰ দক্ষিণ চুদান)ৰ আয়োদত [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ এটা খাদ্য কেন্দ্ৰৰ পৰা প্ৰায় আধা মাইল দূৰত থকা অৱস্থাত শিশুটিয়ে তাত উপনীত হ’বলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে এই ছবিখন তোলা হৈছিল। তথ্য অনুসৰি শিশুটি এই ঘটনাৰ পৰা ৰক্ষা পৰিছিল। এই ছবিখনে ১৯৯৪ চনত [[পুলিৎজাৰ বঁটা|ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা]] লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। আলোকচিত্ৰশিল্পী কাৰ্টাৰে এই বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰি মাহ পিছত আত্মহত্যা কৰে। == পটভূমি == ১৯৯০ চনৰ প্ৰথম ভাগত সাহায্য সংস্থাসমূহে দক্ষিণ চুদানিজ সম্প্ৰদায়ৰ কংগৰ, আয়োদ আৰু ৱাট অঞ্চলটোক বুজাবলৈ 'হাংগাৰ ট্ৰায়িংগেল' (ভোকৰ ত্ৰিকোণ) নামটো ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই অঞ্চলটো দুৰ্ভিক্ষৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ [[ইউনেস্ক’]] আৰু অন্যান্য সাহায্য সংস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল। ১৯৯৩ চনৰ জানুৱাৰী মাহলৈকে এই অঞ্চলৰ পাঁচ বছৰৰ অনুৰ্ধৰ ৪০ শতাংশ শিশু অপিপুষ্টিত ভুগিছিল আৰু কেৱল আয়োদতে দৈনিক আনুমানিক ১০ ৰ পৰা ১৩ জন প্ৰাপ্তবয়স্ক ব্যক্তিৰ অনাহাৰত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.hrw.org/reports/1993/sudan/|first=Jemera|last=Rone|title=Civilisation Devastation: Abuses by All Parties in the War in Southern Sudan|publisher=[[Human Rights Watch]]|date=1993|access-date=17 October 2026|url-status=live|df=dmy-all|archive-date=16 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190916140600/https://www.hrw.org/reports/1993/sudan/}}</ref> এই পৰিস্থিতিৰ সন্দৰ্ভত সজাগতা বৃদ্ধিৰ বাবে অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানে আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক আৰু পূৰ্বে দেশখনত প্ৰৱেশ কৰাত বাধা থকা আন লোকসকলক তাত চলি থকা পৰিস্থিতিৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত চৰকাৰে সাংবাদিকসকলক ২৪ ঘণ্টা থকাৰ বাবে ভিছা দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। অৱশ্যে দেশৰ ভিতৰত তেওঁলোকৰ ভ্ৰমণৰ ওপৰত তীব্ৰ বাধা-নিষেধ আৰোপ কৰা হৈছিল, যাৰ ভিতৰত সকলো সময়তে চৰকাৰী পৰ্যবেক্ষণত থকাটো বাধ্যতামূলক আছিল।<ref name=NYTimesLoch>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1993/03/26/world/sudan-is-described-as-trying-to-placate-the-west.html?pagewanted=all|title=Sudan Is Described as Trying to Placate the West|work=[[The New York Times]]|first=Donatella|last=Lorch|date=March 26, 1993|access-date=17 October 2026}}</ref> == ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ চুদান == === ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানৰ আমন্ত্ৰণ === ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানৰ তদানীন্তন তথ্য বিষয়া তথা প্ৰাক্তন আলোকচিত্ৰশিল্পী ৰবাৰ্ট হেডলীয়ে জোয়াও ছিলভা আৰু [[কেভিন কাৰ্টাৰ]]ক চুদানলৈ আহি দেশখনৰ দক্ষিণ প্ৰান্তৰ দুৰ্ভিক্ষৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। তেওঁলোকক বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে দক্ষিণ চুদান ভ্ৰমণ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল। ছিলভাই ইয়াক ভৱিষ্যতে এজন যুদ্ধকালীন আলোকচিত্ৰশিল্পী হিচাপে কাম কৰাৰ এক সুযোগ হিচাপে লৈছিল। তেওঁ যাত্ৰাৰ খৰচ উলিওৱাৰ বাবে কিছুমান অৰ্পণ কৰা কাম সুনিশ্চিত কৰি ব্যৱস্থাৱলী আৰম্ভ কৰে। ছিলভাই কাৰ্টাৰক এই প্ৰস্তাৱৰ বিষয়ে জনায় আৰু কাৰ্টাৰেও যাবলৈ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰে। সতীৰ্থ যুদ্ধকালীন আলোকচিত্ৰশিল্পী গ্ৰেগ মাৰিনোভিচৰ মতে, কাৰ্টাৰে এই ভ্ৰমণক তেওঁ "আবদ্ধ হৈ পৰা" বুলি অনুভৱ কৰা কিছুমান সমস্যা সমাধানৰ এক সুযোগ হিচাপে দেখিছিল। চুদানত ছবি তোলাটো এজন ফ্ৰীলেঞ্চাৰ হিচাপে উন্নত কেৰিয়াৰ গঢ়াৰ এক সুযোগ আছিল আৰু কাৰ্টাৰ এই ভ্ৰমণক লৈ যথেষ্ট উৎসাহিত আৰু অনুপ্ৰাণিত হৈ পৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=109-110}} ভ্ৰমণৰ খৰচ যোগাবলৈ কাৰ্টাৰে অচোচিয়েটেড প্ৰেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰ পৰা কিছু ধনৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=110}} === নাইৰোবিত অপেক্ষা === চুদানলৈ যোৱাৰ পথত ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ [[নাইৰোবি]]ত ৰৈছিল। চুদানত নতুনকৈ আৰম্ভ হোৱা যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকে তাত এক অনিৰ্দিষ্ট সময়ৰ বাবে অপেক্ষা কৰিবলগীয়া হয়। অঞ্চলটোৰ বাবে খাদ্য সাহায্য কঢ়িয়াই নিয়া এখন নাও বাৰ্জৰ ছবি তুলিবলৈ কাৰ্টাৰে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিমান এখনৰ সহায়ত দক্ষিণ চুদানৰ জুবালৈ এদিনৰ বাবে উৰা মাৰিছিল, কিন্তু অতি সোনকালে পৰিস্থিতি পুনৰ সলনি হ’ল। ৰাষ্ট্ৰসংঘই এটা বিদ্ৰোহী গোটৰ পৰা আয়োদলৈ খাদ্য সাহায্য বিমানযোগে প্ৰেৰণ কৰাৰ অনুমতি লাভ কৰে। ৰব হেডলীয়ে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এখন লঘু বিমানত উৰা মৰাৰ প্ৰস্তুতি চলাইছিল আৰু তেওঁ ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰক তেওঁৰ সৈতে আয়োদলৈ যাবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=114}} === আয়োদত === পাছৰ দিনা তেওঁলোকৰ লঘু বিমানখন আয়োদৰ সৰু গাঁওখনত অৱতৰণ কৰে আৰু তাৰ কিছু সময়ৰ পাছতে মালবাহী বিমানখনো তাত নামে। গাঁওখনৰ বাসিন্দা অহালৈ ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাহায্য কেন্দ্ৰই কিছু সময় ধৰি তদাৰক কৰি আছিল। গ্ৰেগ মাৰিনোভিচ আৰু জোয়াও ছিলভাই তেওঁলোকৰ ''দ্য বেং-বেং ক্লাব'' নামৰ কিতাপখনত ইয়াৰ বৰ্ণনা কৰিছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=110–121}} মাৰিনোভিচে লিখিছে যে গাঁৱৰ মানুহবোৰে যিমান পাৰি সোনকালে খাদ্য পাবলৈ ইতিমধ্যে বিমান ঘাটিৰ কাষত অপেক্ষা কৰি আছিল: "খাদ্যৰ বাবে অপেক্ষা কৰা দলটোত যোগ দিয়া মাকসকলে নিজৰ ল’ৰা-ছোৱালীক ওচৰৰে বালিচহীয়া মাটিত এৰি থৈ গৈছিল।"{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=115}} ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ যুদ্ধৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা ভয়াৱহ দুৰ্ভিক্ষৰ চিকাৰ হোৱা জীৱিত আৰু মৃত, শিশু আৰু প্ৰাপ্তবয়স্ক উভয়ৰে ছবি তুলিবলৈ ইজনে সিজনৰ পৰা পৃথক হৈ পৰে। কাৰ্টাৰে কেইবাবাৰো ছিলভাৰ ওচৰলৈ গৈ তেওঁ মাত্ৰ তোলা কিছুমান মৰ্মান্তিক ছবিৰ বিষয়ে কৈছিল। ছিলভাই এনে কিছুমান বিদ্ৰোহী সৈন্যৰ সন্ধান কৰি আছিল যিয়ে তেওঁক কোনো দায়িত্বশীল বিষয়াৰ ওচৰলৈ লৈ যাব পাৰে আৰু যেতিয়া তেওঁ কেইজনমান সৈন্য পালে, কাৰ্টাৰো তেওঁৰ সৈতে যোগ দিলে। সৈন্য কেইজনে ইংৰাজী ক’ব পৰা নাছিল, কিন্তু এজন সৈন্যই কাৰ্টাৰৰ হাতঘড়ীটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ দেখুৱাইছিল। কাৰ্টাৰে তেওঁৰ সুলভ মূল্যৰ হাতঘড়ীটো তেওঁক উপহাৰ হিচাপে দিয়ে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=116}} ইয়াৰ পিছত সৈন্যসকল তেওঁলোকৰ অংগৰক্ষী হৈ পৰে আৰু সুৰক্ষাৰ বাবে তেওঁলোকৰ পিছ লয়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=152–153}}<ref>{{cite web|url=https://vimeo.com/201137365|title=Carter and Soldiers|website=www.vimeo.com}}</ref> বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে এসপ্তাহ থাকিবলৈ তেওঁলোকক এজন বিদ্ৰোহী কমাণ্ডাৰৰ অনুমতিৰ প্ৰয়োজন আছিল। তেওঁলোকৰ বিমানখন এঘণ্টাৰ ভিতৰত প্ৰস্থান কৰাৰ কথা আছিল আৰু থকাৰ অনুমতি নাপালে তেওঁলোকে উৰা মাৰিবলৈ বাধ্য হ’লহেঁতেন। তেওঁলোক পুনৰ পৃথক হ’ল আৰু ছিলভাই ক্লিনিংক কমপ্লেক্সলৈ গৈ বিদ্ৰোহী কমাণ্ডাৰজনৰ কথা সুধিলে। তেওঁ জানিব পাৰিলে যে কমাণ্ডাৰজন দক্ষিণ চুদানৰ কংগৰত আছে। ছিলভাৰ বাবে এইটো ভাল খবৰ আছিল, কিয়নো "তেওঁলোকৰ সৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিমানখন ইয়াৰ পিছত তালৈকে যোৱাৰ কথা আছিল"। তেওঁ ক্লিনিক এৰি পুনৰ বিমান ঘাটিলৈ খোজ ল’লে আৰু বাটত শিশু আৰু প্ৰাপ্তবয়স্কৰ ছবি তুলি গ’ল। খোজ কাঢ়ি যাওঁতে তেওঁ প্ৰখৰ ৰ’দত উবুৰি খাই পৰি থকা এটা শিশু দেখা পালে আৰু তাৰ এখন ছবি তুলিলে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=117}} কাৰ্টাৰে বিমান ঘাটিত ছিলভাক লগ পাই ক’লে: "মই এতিয়া কি ছবি তুলিলোঁ তুমি বিশ্বাস কৰিব নোৱাৰিবা!... মই আঁঠু কাঢ়ি থকা এই শিশুটিৰ ছবি তুলি আছিলোঁ, তাৰ পিছত মোৰ কোণটো সলনি কৰিলোঁ আৰু হঠাত দেখিলো তাইৰ ঠিক পিছফালে এই শগুনটো!... আৰু মই কেৱল ছবি তুলিয়েই থাকিলোঁ{{snd}} বহুতো ফিল্ম শেষ কৰিলোঁ!"{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=117}} ছিলভাই তেওঁক ছবিখন ক’ত তুলিলে সুধিলে আৰু নিজেও এখন ছবি তুলিবলৈ চাৰিওফালে চালে। কাৰ্টাৰে ১৬০ ফুট (প্ৰায় ৫০ মিটাৰ) দূৰৈৰ এটা ঠাইলৈ আঙুলিয়াই দিলে। তাৰ পিছত কাৰ্টাৰে ক’লে যে তেওঁ শগুনটোক খেদি পঠিয়াইছে। তেওঁ ছিলভাক ক’লে যে তেওঁ মাত্ৰ তোলা পৰিস্থিতিটোৱে তেওঁক স্তম্ভিত কৰি তুলিছে, "মই এই সকলোবোৰ দেখিছোঁ, আৰু মই কেৱল মোৰ সৰু ছোৱালী মেগানৰ কথাহে ভাবিব পাৰিছোঁ"। কেইমিনিটমানৰ পিছত তেওঁলোকে আয়োদ এৰি কংগুৰ অভিমুখে যাত্ৰা কৰে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=118}} ২০১১ চনত শিশুটিৰ পিতৃয়ে প্ৰকাশ কৰে যে শিশুটি আচলতে এজন ল’ৰা আছিল, নাম আছিল কং নিয়ং আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য সাহায্য কেন্দ্ৰই তাৰ তদাৰক কৰিছিল। পৰিয়ালৰ লোকৰ মতে, ২০০৭ চনৰ আশে-পাশে "জ্বৰ"ত আক্ৰান্ত হৈ নিয়ঙৰ মৃত্যু হৈছিল।<ref name="Kong Nyong"/> == প্ৰকাশ আৰু জনসাধাৰণৰ প্ৰতিক্ৰিয়া == ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ'' কাকতে চুদানৰ দুৰ্ভিক্ষৰ সন্দৰ্ভত ডোনাটেলা লৰ্চৰ এটা প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰিবলৈ এখন উপযুক্ত ছবিৰ সন্ধান কৰি আছিল। কাকতৰ বৈদেশিক শাখাৰ ছবি সম্পাদক নেন্সি বুইৰস্কিয়ে মাৰিনোভিচলৈ ফোন কৰিছিল, যিয়ে তেওঁক "বালিত বাগৰি পৰা এজন ভোকাতুৰ শিশুক এটা শগুনে খাপ পিটি থকা এখন ছবি"ৰ বিষয়ে জনাইছিল। কাৰ্টাৰৰ আলোকচিত্ৰখন ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চৰ সংস্কৰণত প্ৰকাশ পাইছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=118–119}} ছবিখনৰ কেপচনত আংশিকভাৱে লিখা আছিল: "ভোকত দুৰ্বল হৈ পৰা এগৰাকী সৰু ছোৱালী অলপতে আয়োদৰ এটা খাদ্য কেন্দ্ৰলৈ যোৱা পথত বাগৰি পৰে। ওচৰতে এটা শগুনে অপেক্ষা কৰি আছিল।"<ref name=NYTimesLoch /> ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ''ত এই প্ৰথম প্ৰকাশে "এক আলোড়নৰ সৃষ্টি কৰিছিল", মাৰিনোভিচে এইদৰে লিখিছিল। তেওঁ লগতে কয়, "সাহায্য সংস্থাসমূহৰ বাবে পুঁজি সংগ্ৰহ কৰাৰ উদ্দেশ্যে পোষ্টাৰত এই ছবিখন ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সমগ্ৰ বিশ্বৰ কাকত আৰু আলোচনীবোৰে ইয়াক প্ৰকাশ কৰিছিল আৰু জনসাধাৰণৰ তাৎক্ষণিক প্ৰতিক্ৰিয়া আছিল চুদানত কৰ্মৰত যিকোনো মানৱীয় সংস্থালৈ ধন প্ৰেৰণ কৰা।"{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=151}} এনেধৰণৰ মৰ্মান্তিক দৃশ্যৰ আলোকচিত্ৰৰ ক্ষেত্ৰত আলোকচিত্ৰশিল্পী, প্ৰকাশক আৰু দৰ্শকৰ দায়িত্বশীল নৈতিক আচৰণৰ দাবী কৰি সাংস্কৃতিক লেখিকা সুজান চনটাগে তেওঁৰ 'ৰিগাৰ্ডিং দ্য পেইন অৱ আদাৰ্ছ' (২০০৩) নামৰ প্ৰবন্ধত লিখিছিল:<ref>Susan Sontag, ''Regarding the Pain of Others.'' New York: Picador/Farrar, Straus and Giroux, 2003</ref> "এটা প্ৰকৃত ভয়াবহ দৃশ্য অতি ওচৰৰ পৰা চোৱাৰ মাজত কঁপনি উঠাৰ লগতে এক লজ্জাবোধো থাকে। সম্ভৱতঃ এনে চৰম পৰ্যায়ৰ যন্ত্ৰণাৰ ছবি চোৱাৰ অধিকাৰ কেৱল সেইসকল লোকৰে আছে যিয়ে ইয়াক উপশম কৰিবলৈ কিবা এটা কৰিব পাৰে... বা যিসকলে ইয়াৰ পৰা শিক্ষা ল’ব পাৰে। বাকী সকলো আমি অনিচ্ছাকৃতভাৱে হ’লেও কেৱল নীৰৱ দৰ্শকহে।"<ref>{{Cite news|last=O'Hagan|first=Sean|date=2010-03-08|title=Viewer or Voyeur? The Morality of Reportage Photography|language=en|work=The Guardian|location=London|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2010/mar/08/world-press-photo-sean-ohagan|access-date=2021-04-05}}</ref> === বিশেষ সম্পাদকীয় === জনসাধাৰণৰ তীব্ৰ প্ৰতিক্ৰিয়া আৰু শিশুটিৰ অৱস্থাৰ সন্দৰ্ভত উত্থাপিত প্ৰশ্নসমূহৰ বাবে ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ''-এ ১৯৯৩ চনৰ ৩০ মাৰ্চৰ সংস্কৰণত এটা বিশেষ সম্পাদকীয় টোকা প্ৰকাশ কৰে, য’ত আংশিকভাৱে কোৱা হৈছিল: "যোৱা শুকুৰবাৰে চুদানৰ সন্দৰ্ভত প্ৰকাশিত এটা প্ৰবন্ধৰ সৈতে এখন ছবিত আয়োদৰ খাদ্য কেন্দ্ৰলৈ যোৱা পথত ভোকত বাগৰি পৰা এগৰাকী সৰু চুদানিজ ছোৱালীক দেখুওৱা হৈছিল। তাইৰ পিছফালে এটা শগুন খাপ পিটি আছিল। বহু পঢ়ুৱৈয়ে ছোৱালীজনীৰ ভাগ্যৰ বিষয়ে জানিবলৈ বিচাৰিছে। আলোকচিত্ৰশিল্পীজনে জনাইছে যে শগুনটোক খেদি পঠিওৱাৰ পিছত তাই পুনৰ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিব পৰাকৈ সুস্থ হৈ উঠিছিল। অৱশ্যে তাই কেন্দ্ৰটোত উপনীত হৈছিলগৈনে নাই সেয়া জনা হোৱা নাই।"<ref>{{cite news|title=Editors' Note|work=The New York Times|date=30 March 1993 |access-date=1 September 2016|url=https://www.nytimes.com/1993/03/30/nyregion/editors-note-513893.html|url-access=subscription}}</ref> == বঁটা আৰু সন্মান == * [[পুলিৎজাৰ বঁটা|ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা]] (১৯৯৪)<ref>{{cite web|access-date=2018-12-31|title=The 1994 Pulitzer Prize Winner in Feature Photography|url=https://www.pulitzer.org/winners/kevin-carter-free-lance-photographer|website=www.pulitzer.org}}</ref><ref>{{cite news|first1=Scott|last1=Macleod|access-date=2018-12-31|title=The Life and Death of Kevin Carter|url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|newspaper=Time|date=24 June 2001|issn=0040-781X|archive-date=14 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514235028/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|url-status=dead}}</ref> * ''দ্য আমেৰিকান মেগাজিন''ৰ দ্বাৰা বছৰটোৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি (Picture of the Year)<ref name="Photojournalist Kevin Carter dies">{{cite news|title=From the Archive, 30 July 1994: Photojournalist Kevin Carter Dies|first=Eamonn|last= McCabe|date=July 30, 2014|work=[[The Guardian]]|location=London|access-date= September 1, 2016|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|url-status=live}}</ref> == পৰিণতি == {{Main|কেভিন কাৰ্টাৰ#মৃত্যু}} ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ তিনি মাহ আৰু পোন্ধৰ দিন পিছত, ১৯৯৪ চনৰ ২৭ জুলাইত ৩৩ বছৰ বয়সত কাৰ্টাৰে কাৰ্বন মনোক্সাইড বিষক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে [[আত্মহত্যা]] কৰে।<ref name="pulitzer2016">{{cite news|title=Kevin Carter, a Pulitzer Winner for Sudan Photo, Is Dead at 33|work=[[The New York Times]]|date=29 July 1994|access-date=September 2, 2016|url=https://www.nytimes.com/1994/07/29/world/kevin-carter-a-pulitzer-winner-for-sudan-photo-is-dead-at-33.html|last1=Keller|first1=Bill|archive-date=23 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230923042501/https://www.nytimes.com/1994/07/29/world/kevin-carter-a-pulitzer-winner-for-sudan-photo-is-dead-at-33.html|url-status=live}}</ref><ref name=JohnCarlin>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-kevin-carter-1380732.html|first=John|last=Carlin|author-link=John Carlin (journalist)|title=Obituary: Kevin Carter|work=[[The Independent]]|location=London|date=July 31, 1994|access-date=December 3, 2017|url-status=live|df=dmy-all|archive-date=6 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171206143531/http://www.independent.co.uk/news/people/obituary-kevin-carter-1380732.html}}</ref> দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কেপ টাউনৰ ইমেৰিটছ আৰ্চবিশ্বপ ডেক্সমণ্ড টুটুয়ে কাৰ্টাৰৰ বিষয়ে লিখিছিল: "মানসিক আঘাতৰ বলি হোৱাৰ বাবে কি মূল্য ভৰিবলগীয়া হয় আৰু ই কেনেকৈ কিছুমানক আত্মহত্যাৰ দিশলৈ ঠেলি দিয়ে, সেই বিষয়ে আমি অলপ হ’লেও জানো। হয়, এই মানুহবোৰ আছিল আটাইতকৈ কঠিন আৰু প্ৰত্যাহ্বানমূলক পৰিস্থিতিৰ মাজত কাম কৰা সাধাৰণ মানুহ।"{{sfn|Tutu|2000|p=xi}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ফটোগ্ৰাফী]] [[শ্ৰেণী:চুদান]] 7y3eoclddzk7p28y99997cp8rcmiirr 6 140346 645732 2026-10-17T06:05:50Z Kandarpajit Kallol 6257 ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ The Vulture and the Little Girl-ৰ অন্তৰ্গত কেভিন কাৰ্টাৰৰ পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী চুদানী শিশু আৰু শগুণৰ ফটো 645732 wikitext text/x-wiki == সাৰাংশ == ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ The Vulture and the Little Girl-ৰ অন্তৰ্গত কেভিন কাৰ্টাৰৰ পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী চুদানী শিশু আৰু শগুণৰ ফটো == অনুজ্ঞাপত্ৰ == {{Non-free poster}} 4e6qnxhak3vsfju1u3mracqiks26jh1 0 140347 645733 2026-10-17T06:32:06Z Kandarpajit Kallol 6257 নতুন পৃষ্ঠা: {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}{{Infobox person | image = KevinCarter.jpg | caption = কাৰ্টাৰৰ তাৰিখবিহীন প্ৰতিচ্ছবি | birthname = | birth_date = {{birth date|df=yes|1960|9|13}} | birth_place = [[জোহাটিছবাৰ্গ]], [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা ইউনিয়ন|দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] | death_date... 645733 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}{{Infobox person | image = KevinCarter.jpg | caption = কাৰ্টাৰৰ তাৰিখবিহীন প্ৰতিচ্ছবি | birthname = | birth_date = {{birth date|df=yes|1960|9|13}} | birth_place = [[জোহাটিছবাৰ্গ]], [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা ইউনিয়ন|দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1994|7|27|1960|9|13}} | death_place = [[পাৰ্কম’ৰ]], জোহানেছবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকা | occupation = [[আলোকচিত্ৰ সাংবাদিকতা|আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক]] | notable_works = ''[[দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল]]'' }} '''কেভিন কাৰ্টাৰ''' (১৩ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬০ – ২৭ জুলাই ১৯৯৪)<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|title=From the archive, 30 July 1994: Photojournalist Kevin Carter dies|first=Eamonn|last=McCabe|date=30 July 2014|website=The Guardian|access-date=20 December 2018}}</ref> আছিল এজন দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় [[আলোকচিত্ৰ সাংবাদিকতা|আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক]] আৰু [[বেং-বেং ক্লাব]]ৰ এজন সদস্য। ১৯৯৩ চনৰ [[চুদানৰ দুৰ্ভিক্ষ (১৯৯৩)|চুদানৰ দুৰ্ভিক্ষ]]ক চিত্ৰিত কৰা [[দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল|তেওঁৰ আলোকচিত্ৰখন]]ৰ বাবে তেওঁ ১৯৯৪ চনত [[ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা|পুলিৎজাৰ বঁটা]] লাভ কৰিছিল। এই বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰি মাহ নৌহওঁতেই ৩৩ বছৰ বয়সত তেওঁ আত্মহত্যা কৰে। তেওঁৰ জীৱনগাথা [[গ্ৰেগ মাৰিনোভিচ]] আৰু [[জোয়াও ছিলভা (আলোকচিত্ৰশিল্পী)|জোয়াও ছিলভা]]ৰ দ্বাৰা লিখিত আৰু ২০০০ চনত প্ৰকাশিত [[দ্য বেং-বেং ক্লাব (কিতাপ)|''দ্য বেং-বেং ক্লাব'']] কিতাপখনত চিত্ৰিত কৰা হৈছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=1–254}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} eo82fzfqoyigsww9nnev4tk3wuyp0f2 645734 645733 2026-10-17T06:36:02Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645734 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}{{Infobox person | image = KevinCarter.jpg | caption = কাৰ্টাৰৰ তাৰিখবিহীন প্ৰতিচ্ছবি | birthname = | birth_date = {{birth date|df=yes|1960|9|13}} | birth_place = জোহাটিছবাৰ্গ, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1994|7|27|1960|9|13}} | death_place = পাৰ্কম’ৰ, জোহানেছবাৰ্গ, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] | occupation = আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক | notable_works = ''[[দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল]]'' }} '''কেভিন কাৰ্টাৰ''' ([[ইংৰাজী]]: Kevin Carter; ১৩ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬০ – ২৭ জুলাই ১৯৯৪)<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|title=From the archive, 30 July 1994: Photojournalist Kevin Carter dies|first=Eamonn|last=McCabe|date=30 July 2014|website=The Guardian|access-date=20 December 2018}}</ref> আছিল এজন দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক আৰু বেং-বেং ক্লাবৰ এজন সদস্য। ১৯৯৩ চনৰ [[চুদান]]ৰ দুৰ্ভিক্ষক চিত্ৰিত কৰা [[দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল|তেওঁৰ আলোকচিত্ৰখন]]ৰ বাবে তেওঁ ১৯৯৪ চনত [[পুলিৎজাৰ বঁটা]] লাভ কৰিছিল। এই বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰি মাহ নৌহওঁতেই ৩৩ বছৰ বয়সত তেওঁ আত্মহত্যা কৰে। তেওঁৰ জীৱনগাথা গ্ৰেগ মাৰিনোভিচ আৰু জোয়াও ছিলভাৰ দ্বাৰা লিখিত আৰু ২০০০ চনত প্ৰকাশিত ''দ্য বেং-বেং ক্লাব'' কিতাপখনত চিত্ৰিত কৰা হৈছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=1–254}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} 7k11husqb46xmyrnb24ne9cxsb6d40d 645735 645734 2026-10-17T06:38:33Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645735 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}{{Infobox person | image = KevinCarter.jpg | caption = কাৰ্টাৰৰ তাৰিখবিহীন প্ৰতিচ্ছবি | birthname = | birth_date = {{birth date|df=yes|1960|9|13}} | birth_place = জোহাটিছবাৰ্গ, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1994|7|27|1960|9|13}} | death_place = পাৰ্কম’ৰ, জোহানেছবাৰ্গ, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] | occupation = আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক | notable_works = ''[[দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল]]'' }} '''কেভিন কাৰ্টাৰ''' ([[ইংৰাজী]]: Kevin Carter; ১৩ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬০ – ২৭ জুলাই ১৯৯৪)<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|title=From the archive, 30 July 1994: Photojournalist Kevin Carter dies|first=Eamonn|last=McCabe|date=30 July 2014|website=The Guardian|access-date=20 December 2018}}</ref> আছিল এজন দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক আৰু বেং-বেং ক্লাবৰ এজন সদস্য। ১৯৯৩ চনৰ [[চুদান]]ৰ দুৰ্ভিক্ষক চিত্ৰিত কৰা [[দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল|তেওঁৰ আলোকচিত্ৰখন]]ৰ বাবে তেওঁ ১৯৯৪ চনত [[পুলিৎজাৰ বঁটা]] লাভ কৰিছিল। এই বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰি মাহ নৌহওঁতেই ৩৩ বছৰ বয়সত তেওঁ আত্মহত্যা কৰে। তেওঁৰ জীৱনগাথা গ্ৰেগ মাৰিনোভিচ আৰু জোয়াও ছিলভাৰ দ্বাৰা লিখিত আৰু ২০০০ চনত প্ৰকাশিত ''দ্য বেং-বেং ক্লাব'' কিতাপখনত চিত্ৰিত কৰা হৈছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=1–254}} == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == কেভিন কাৰ্টাৰৰ জন্ম [[জোহানেছবাৰ্গ]], [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা ইউনিয়ন|দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ত হৈছিল আৰু তেওঁ এটা মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ চুবুৰীত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। সৰু কালত তেওঁ মাজে-সময়ে সেই এলেকাত অবৈধভাৱে বসবাস কৰা কৃষ্ণাংগ লোকসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰিবলৈ আৰক্ষীয়ে চলোৱা অভিযান প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। তেওঁ পিছলৈ কৈছিল যে ব্ৰিটিছ মূলৰ এটা [[কেথলিক ধৰ্ম|কেথলিক]], "উদাৰতাবাদী" পৰিয়াল হোৱা স্বত্বেও তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে [[বৰ্ণবাদ|বৰ্ণবৈষম্যবাদ]] (apartheid)ৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াত কেনেকৈ ইমান "উদাসীন" (lackadaisical) হ’ব পাৰিছিল, সেই লৈ তেওঁ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=39–41}} হাইড্ৰেট স্কুল শেষ কৰাৰ পিছত কাৰ্টাৰে [[ভেটিজ বা ফাৰ্মাচিষ্ট|ফাৰ্মাচিষ্ট]] হোৱাৰ পঢ়া আধাতে এৰি দিয়ে আৰু [[দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় সেনা|সেনাবাহিনী]]ত ভৰ্তি হয়। পদাতিক বাহিনীৰ পৰা সাৰিবলৈ তেওঁ [[দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় বিমান বাহিনী|বিমান বাহিনী]]ত যোগদান কৰে আৰু তাত তেওঁ চাৰি বছৰ সেৱা আগবঢ়ায়। ১৯৮০ চনত তেওঁ এজন কৃষ্ণাংগ ডাইনিং হ’লৰ ৱেইটাৰক অপমান কৰা প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। কাৰ্টাৰে সেই মানুহজনক সুৰক্ষা দিছিল, যাৰ ফলত আন সামৰিক কৰ্মীসকলে তেওঁক বেয়াকৈ প্ৰহাৰ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ [[অনুমতি অবিহনে কৰ্তব্যত অনুপস্থিত|অনুমতি অবিহনে পলাই যায়]] (absent without leave) আৰু "ডেভিদ" নামেৰে এজন ৰেডিঅ’ ডিস্ক-জকী (DJ) হিচাপে নতুন জীৱন আৰম্ভ কৰাৰ চেষ্টা কৰে। অৱশ্যে এই কামটো তেওঁ ভবাৰতকৈ অধিক কঠিন প্ৰমাণিত হ’ল। তাৰ কিছু সময়ৰ পিছতে তেওঁ সামৰিক সেৱাৰ বাকী থকা বাধ্যতামূলক সময়খিনি সম্পূৰ্ণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ১৯৮৩ চনত প্ৰিটৰিয়াত সংঘটিত [[চাৰ্চ ষ্ট্ৰীট বোমা বিস্ফোৰণ]] প্ৰত্যক্ষ কৰাৰ পিছত তেওঁ এজন সংবাদ আলোকচিত্ৰশিল্পী আৰু সাংবাদিক হোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=39–41}} == প্ৰাৰম্ভিক কৰ্মজীৱন == সামৰিক সেৱা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত, ১৯৮৩ চনত কাৰ্টাৰ জোহানেছবাৰ্গলৈ ঘূৰি আহে আৰু এখন আলোকচিত্ৰৰ সামগ্ৰী বিক্ৰী কৰা দোকানত কাম লয়। এইদৰেই তেওঁ স্থানীয় আলোকচিত্ৰ সাংবাদিকসকলক লগ পায় আৰু নিজৰ প্ৰথমটো বৃত্তিমূলক কাম (commission) লাভ কৰে। তেওঁ ''জোহানেছবাৰ্গ চাণ্ডে এক্সপ্ৰেছ'' (Johannesburg Sunday Express)ৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰে আৰু সপ্তাহান্তিক ক্ৰীড়া আলোকচিত্ৰশিল্পী হৈ পৰে। তেওঁ শনিবাৰ আৰু দেওবাৰৰ খেলসমূহৰ ছবি তুলিছিল।<ref>{{Cite news |last=Dwornik |first=Małgorzata |date=2 September 2024 |title=Kevin Carter. The Story of a Bang-Bang Club Photojournalist |url=https://reporterzy.info/en/4745,kevin-carter-the-story-of-a-bang-bang-club-photojournalist |url-status=live |work=Reporterzy.info |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204011054/https://reporterzy.info/en/4745,kevin-carter-the-story-of-a-bang-bang-club-photojournalist |archive-date=4 December 2024|language=en |issn=2544-5839}}</ref> ১৯৮৪ চনত তেওঁ ''[[দ্য ষ্টাৰ (দক্ষিণ আফ্ৰিকা)|জোহানেছবাৰ্গ ষ্টাৰ]]'' (Johannesburg Star)ত কাম কৰিবলৈ লয়, য’ত তেওঁ বৰ্ণবাদৰ জঘন্য ৰূপ উন্মোচন কৰিছিল। ১৯৮০-ৰ দশকৰ মাজভাগত দক্ষিণ আফ্ৰিকাত কৃষ্ণাংগ আফ্ৰিকীয়সকলৰ দ্বাৰা ৰাজহুৱাকৈ দিয়া "[[নেকলেচিং]]" (necklacing - ডিঙিত টায়াৰ ওলমাই জুই লগাই দিয়া মৃত্যুদণ্ড) মৃত্যুদণ্ডৰ আলোকচিত্ৰ তোলা কাৰ্টাৰ আছিল প্ৰথমজন ব্যক্তি। কাৰ্টাৰে পিছত এই ছবিসমূহৰ বিষয়ে কৈছিল: "তেওঁলোকে যি কৰিছিল তাক দেখি মই স্তম্ভিত হৈ পৰিছিলোঁ। কিন্তু যেতিয়া মানুহে সেই ছবিবোৰৰ বিষয়ে কথা পাতিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে... তেতিয়া মই অনুভৱ কৰিলোঁ যে মোৰ কাৰ্য হয়তো একেবাৰে বেয়া নাছিল। এনে এক ভয়াৱহ ঘটনাৰ সাক্ষী হোৱাটো সদায় ইমান বেয়া কাম নহ’বও পাৰে।"<ref>{{cite web|url=http://www.timporter.com/firstdraft/archives/000071.html|title=First Draft by Tim Porter: Covering War in a Free Society|website=timporter.com|access-date=3 November 2018}}</ref> == চুদনত == ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ [[অপাৰেচন লাইফলাইন চুদান]]ৰ ৰবাৰ্ট হেডলীয়ে [[জোয়াও ছিলভা (আলোকচিত্ৰশিল্পী)|জোয়াও ছিলভা]]ক চুদানলৈ যোৱাৰ আৰু সেই অঞ্চলৰ গৃহযুদ্ধত বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে থাকি দক্ষিণ চুদানৰ দুৰ্ভিক্ষৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰাৰ সুযোগ দিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=110}} ছিলভাই এই বিষয়ে কাৰ্টাৰক জনাইছিল, যিয়ে ইয়াক নিজৰ ফ্ৰীলেঞ্চাৰ কেৰিয়াৰ সম্প্ৰসাৰণ কৰাৰ আৰু ব্যক্তিগত সমস্যাসমূহ সমাধানৰ এক মাধ্যম হিচাপে এই কামক ব্যৱহাৰ কৰাৰ এক সুযোগ বুলি অনুভৱ কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=109–110}} অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানে পুঁজিৰ অভাৱত ভুগি আছিল,<ref>{{cite web|last1=Karim|first1=Ataul|last2=Duffield|first2=Mark|last3=Jaspers|first3=Susanne|last4=Hendrie|first4=Barbara|title=Operation Lifeline Sudan – A review|url=https://www.researchgate.net/publication/284727714|website=researchgate.net|date=June 1996|access-date=30 September 2017}}</ref> আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘই বিশ্বাস কৰিছিল যে সেই অঞ্চলৰ দুৰ্ভিক্ষ আৰু প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ প্ৰচাৰ কৰিলে সাহায্য সংস্থাসমূহক পুঁজি ধৰি ৰখাত সহায় হ’ব। ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ ৰাজনীতিৰ সৈতে জড়িত নাছিল আৰু কেৱল ছবি তুলিবলৈহে আগ্ৰহী আছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=113}} [[নাইৰোবি]]লৈ উৰা মৰাৰ পিছত, দুয়োজনে গম পালে যে চুদানত নতুনকৈ আৰম্ভ হোৱা যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকে সেই চহৰখনত অনিৰ্দিষ্ট কাললৈ অপেক্ষা কৰিবলগীয়া হ’ব। এই সময়ছোৱাত কাৰ্টাৰে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সৈতে দক্ষিণ চুদানৰ [[জুবাল]]ৈ এদিনীয়া ভ্ৰমণ কৰি অঞ্চলটোৰ বাবে খাদ্য সাহায্য কঢ়িয়াই অনা এখন নাও (barge)ৰ ছবি তোলে। তাৰ কিছু সময়ৰ পিছত, ৰাষ্ট্ৰসংঘই এটা বিদ্ৰোহী গোটৰ পৰা [[আয়োড]]লৈ খাদ্য সাহায্য উৰুৱাই নিয়াৰ অনুমতি লাভ কৰে। হেডলীয়ে ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰক তেওঁৰ সৈতে তালৈ উৰা মাৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=114}} আয়োডত উপনীত হোৱাৰ পিছত ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ দুৰ্ভিক্ষৰ চিকাৰ হোৱা লোকসকলৰ ছবি তুলিবলৈ ইজনে সিজনৰ পৰা পৃথক হৈ পৰে আৰু তেওঁলোকে প্ৰত্যক্ষ কৰা মৰ্মান্তিক পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে নিজৰ মাজত আলোচনা কৰে। ছিলভাই কেইজনমান বিদ্ৰোহী সৈন্য বিচাৰি পালে যিয়ে তেওঁক কোনো দায়িত্বশীল বিষয়াৰ ওচৰলৈ লৈ যাব পাৰে। কাৰ্টাৰো তেওঁৰ সৈতে যোগ দিলে। ইংৰাজী ক’ব নোৱাৰা সৈনিক এজনে কাৰ্টাৰৰ হাতঘড়ীটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ দেখুৱাইছিল। কাৰ্টাৰে তেওঁক সুলভ মূল্যৰ ঘড়ীটো উপহাৰ হিচাপে দিয়ে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=116}} সৈনিককেইজনে তেওঁলোকৰ অংগৰক্ষী হিচাপে সেৱা আগবঢ়াইছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=152–153|loc=মাৰিনোভিচে সৈনিকসকলক অংগৰক্ষী হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে}}<ref>{{cite web|url=https://vimeo.com/201137365|title=Carter and soldiers|via=Vimeo}}</ref> === চুদানত পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী আলোকচিত্ৰ === {{main|দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল}} কাৰ্টাৰে এটা শিশুৰ ছবি তুলিছিল যিটোক দেখাত এজনী সৰু ছোৱালী যেন লাগিছিল, যি ভোকত মাটিত বাগৰি পৰিছিল আৰু ওচৰৰে মাটিত এটা শগুণে খাপ পিটি আছিল। তেওঁ ছিলভাক কৈছিল যে তেওঁ মাত্ৰ তোলা পৰিস্থিতিটোৱে তেওঁক স্তম্ভিত কৰি তুলিছে আৰু তেওঁ শগুণটোক খেদি পঠিয়াইছে। কেইমিনিটমানৰ পিছত কাৰ্টাৰ আৰু ছিলভাই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এখন সৰু বিমানত উঠি আয়োদ এৰি [[কংগৰ]] অভিমুখে যাত্ৰা কৰে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=118}} ''[[দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]'' (The New York Times) কাকতৰ ওচৰত বিক্ৰী কৰা এই আলোকচিত্ৰখন প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চত প্ৰকাশ পায় আৰু বিশ্বজুৰি ছিন্ডিকেটেড (প্ৰসাৰিত) হয়। শ শ মানুহে ছোৱালীজনীৰ ভাগ্য কি হ’ল বুলি সুধিবলৈ বাতৰি কাকত গোষ্ঠীৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল। কাকতখনৰ তৰফৰ পৰা কোৱা হৈছিল যে কাৰ্টাৰৰ মতে, "শগুণটোক খেদি পঠোৱাৰ পিছত তাই পুনৰ খোজ কাঢ়িব পৰাকৈ সুস্থ হৈ উঠিছিল" কিন্তু তাই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য কেন্দ্ৰত উপনীত হৈছিল নে নাই সেয়া জনা হোৱা নাই।<ref>{{cite news|title=Editors' Note|work=The New York Times|date=30 March 1993 |access-date=1 September 2016|url=https://www.nytimes.com/1993/03/30/nyregion/editors-note-513893.html}}</ref> ১৯৯৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত এই আলোকচিত্ৰখনে [[ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা]] লাভ কৰে।<ref>{{cite magazine |title=The Importance Behind the Photo of a Starving Child and a Vulture |url=http://100photos.time.com/photos/kevin-carter-starving-child-vulture |magazine=[[টাইম (আলোচনী)|টাইম]] |publisher=The Most Influential Images of All Time}}</ref><ref name="time-1994">{{cite magazine|last=MacLeod|first=Scott|date=12 September 1994|title=The Life and Death of Kevin Carter|url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|location=Johannesburg|volume=144|url-access=subscription|magazine=[[টাইম (আলোচনী)|টাইম]]|number=11|access-date=19 May 2020|archive-date=14 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514235028/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|url-status=dead}}</ref> ২০১১ চনত শিশুটিৰ পিতৃয়ে প্ৰকাশ কৰে যে শিশুটি আচলতে এজন ল’ৰা আছিল, যাৰ নাম আছিল কং নিয়ং আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য সাহায্য কেন্দ্ৰই তাৰ তদাৰক কৰিছিল। পৰিয়ালৰ লোকৰ মতে, ২০০৭ চনৰ আশে-পাশে "জ্বৰ"ত আক্ৰান্ত হৈ নিয়ঙৰ মৃত্যু হৈছিল।<ref name="Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre">{{cite news|title=Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre|trans-title=Kong Nyong, The Boy Who Survived the Vulture|first=Alberto|last= Rojas|date=21 February 2011|access-date=29 August 2017|url=http://www.elmundo.es/elmundo/2011/02/18/comunicacion/1298054483.html|work=[[এল মুণ্ডো (স্পেইন)|এল মুণ্ডো]]| language=es|archive-date=30 June 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20170630053614/http://www.elmundo.es/elmundo/2011/02/18/comunicacion/1298054483.html| url-status=live}}</ref> এই ছবিখন আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত নৈতিক তথা ৰাজনৈতিক প্ৰভাৱসমূহ সমাজতাত্ত্বিক বিদ্যায়তনিক জাৰ্নেলসমূহতো প্ৰকাশ পাইছে।<ref>{{Citation |last1=Kleinman |first1=Arthur |chapter=Cultural Appropriations of Suffering |date=2015-11-20 |chapter-url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctt183p6n7.28 |title=Cultures of Fear |pages=288–303 |access-date=2023-12-05 |publisher=Pluto Books |isbn=978-1-84964-432-7 |last2=Kleinman |first2=Joan|doi=10.2307/j.ctt183p6n7.28 |chapter-url-access=subscription }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} dnoa7aggviakw4xli715977q119yivx 645736 645735 2026-10-17T06:41:56Z Kandarpajit Kallol 6257 645736 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}{{Infobox person | image = KevinCarter.jpg | caption = কাৰ্টাৰৰ তাৰিখবিহীন প্ৰতিচ্ছবি | birthname = | birth_date = {{birth date|df=yes|1960|9|13}} | birth_place = জোহাটিছবাৰ্গ, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1994|7|27|1960|9|13}} | death_place = পাৰ্কম’ৰ, জোহানেছবাৰ্গ, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] | occupation = আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক | notable_works = ''[[দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল]]'' }} '''কেভিন কাৰ্টাৰ''' ([[ইংৰাজী]]: Kevin Carter; ১৩ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬০ – ২৭ জুলাই ১৯৯৪)<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|title=From the archive, 30 July 1994: Photojournalist Kevin Carter dies|first=Eamonn|last=McCabe|date=30 July 2014|website=The Guardian|access-date=20 December 2018}}</ref> আছিল এজন দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক আৰু বেং-বেং ক্লাবৰ এজন সদস্য। ১৯৯৩ চনৰ [[চুদান]]ৰ দুৰ্ভিক্ষক চিত্ৰিত কৰা [[দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল|তেওঁৰ আলোকচিত্ৰখন]]ৰ বাবে তেওঁ ১৯৯৪ চনত [[পুলিৎজাৰ বঁটা]] লাভ কৰিছিল। এই বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰি মাহ নৌহওঁতেই ৩৩ বছৰ বয়সত তেওঁ আত্মহত্যা কৰে। তেওঁৰ জীৱনগাথা গ্ৰেগ মাৰিনোভিচ আৰু জোয়াও ছিলভাৰ দ্বাৰা লিখিত আৰু ২০০০ চনত প্ৰকাশিত ''দ্য বেং-বেং ক্লাব'' কিতাপখনত চিত্ৰিত কৰা হৈছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=1–254}} == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == কেভিন কাৰ্টাৰৰ জন্ম [[জোহানেছবাৰ্গ]], [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা ইউনিয়ন|দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ত হৈছিল আৰু তেওঁ এটা মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ চুবুৰীত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। সৰু কালত তেওঁ মাজে-সময়ে সেই এলেকাত অবৈধভাৱে বসবাস কৰা কৃষ্ণাংগ লোকসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰিবলৈ আৰক্ষীয়ে চলোৱা অভিযান প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। তেওঁ পিছলৈ কৈছিল যে ব্ৰিটিছ মূলৰ এটা [[কেথলিক ধৰ্ম|কেথলিক]], "উদাৰতাবাদী" পৰিয়াল হোৱা স্বত্বেও তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে [[বৰ্ণবাদ|বৰ্ণবৈষম্যবাদ]] (apartheid)ৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াত কেনেকৈ ইমান "উদাসীন" (lackadaisical) হ’ব পাৰিছিল, সেই লৈ তেওঁ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=39–41}} হাইড্ৰেট স্কুল শেষ কৰাৰ পিছত কাৰ্টাৰে [[ভেটিজ বা ফাৰ্মাচিষ্ট|ফাৰ্মাচিষ্ট]] হোৱাৰ পঢ়া আধাতে এৰি দিয়ে আৰু [[দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় সেনা|সেনাবাহিনী]]ত ভৰ্তি হয়। পদাতিক বাহিনীৰ পৰা সাৰিবলৈ তেওঁ [[দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় বিমান বাহিনী|বিমান বাহিনী]]ত যোগদান কৰে আৰু তাত তেওঁ চাৰি বছৰ সেৱা আগবঢ়ায়। ১৯৮০ চনত তেওঁ এজন কৃষ্ণাংগ ডাইনিং হ’লৰ ৱেইটাৰক অপমান কৰা প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। কাৰ্টাৰে সেই মানুহজনক সুৰক্ষা দিছিল, যাৰ ফলত আন সামৰিক কৰ্মীসকলে তেওঁক বেয়াকৈ প্ৰহাৰ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ [[অনুমতি অবিহনে কৰ্তব্যত অনুপস্থিত|অনুমতি অবিহনে পলাই যায়]] (absent without leave) আৰু "ডেভিদ" নামেৰে এজন ৰেডিঅ’ ডিস্ক-জকী (DJ) হিচাপে নতুন জীৱন আৰম্ভ কৰাৰ চেষ্টা কৰে। অৱশ্যে এই কামটো তেওঁ ভবাৰতকৈ অধিক কঠিন প্ৰমাণিত হ’ল। তাৰ কিছু সময়ৰ পিছতে তেওঁ সামৰিক সেৱাৰ বাকী থকা বাধ্যতামূলক সময়খিনি সম্পূৰ্ণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ১৯৮৩ চনত প্ৰিটৰিয়াত সংঘটিত [[চাৰ্চ ষ্ট্ৰীট বোমা বিস্ফোৰণ]] প্ৰত্যক্ষ কৰাৰ পিছত তেওঁ এজন সংবাদ আলোকচিত্ৰশিল্পী আৰু সাংবাদিক হোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=39–41}} == প্ৰাৰম্ভিক কৰ্মজীৱন == সামৰিক সেৱা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত, ১৯৮৩ চনত কাৰ্টাৰ জোহানেছবাৰ্গলৈ ঘূৰি আহে আৰু এখন আলোকচিত্ৰৰ সামগ্ৰী বিক্ৰী কৰা দোকানত কাম লয়। এইদৰেই তেওঁ স্থানীয় আলোকচিত্ৰ সাংবাদিকসকলক লগ পায় আৰু নিজৰ প্ৰথমটো বৃত্তিমূলক কাম (commission) লাভ কৰে। তেওঁ ''জোহানেছবাৰ্গ চাণ্ডে এক্সপ্ৰেছ'' (Johannesburg Sunday Express)ৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰে আৰু সপ্তাহান্তিক ক্ৰীড়া আলোকচিত্ৰশিল্পী হৈ পৰে। তেওঁ শনিবাৰ আৰু দেওবাৰৰ খেলসমূহৰ ছবি তুলিছিল।<ref>{{Cite news |last=Dwornik |first=Małgorzata |date=2 September 2024 |title=Kevin Carter. The Story of a Bang-Bang Club Photojournalist |url=https://reporterzy.info/en/4745,kevin-carter-the-story-of-a-bang-bang-club-photojournalist |url-status=live |work=Reporterzy.info |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204011054/https://reporterzy.info/en/4745,kevin-carter-the-story-of-a-bang-bang-club-photojournalist |archive-date=4 December 2024|language=en |issn=2544-5839}}</ref> ১৯৮৪ চনত তেওঁ ''[[দ্য ষ্টাৰ (দক্ষিণ আফ্ৰিকা)|জোহানেছবাৰ্গ ষ্টাৰ]]'' (Johannesburg Star)ত কাম কৰিবলৈ লয়, য’ত তেওঁ বৰ্ণবাদৰ জঘন্য ৰূপ উন্মোচন কৰিছিল। ১৯৮০-ৰ দশকৰ মাজভাগত দক্ষিণ আফ্ৰিকাত কৃষ্ণাংগ আফ্ৰিকীয়সকলৰ দ্বাৰা ৰাজহুৱাকৈ দিয়া "[[নেকলেচিং]]" (necklacing - ডিঙিত টায়াৰ ওলমাই জুই লগাই দিয়া মৃত্যুদণ্ড) মৃত্যুদণ্ডৰ আলোকচিত্ৰ তোলা কাৰ্টাৰ আছিল প্ৰথমজন ব্যক্তি। কাৰ্টাৰে পিছত এই ছবিসমূহৰ বিষয়ে কৈছিল: "তেওঁলোকে যি কৰিছিল তাক দেখি মই স্তম্ভিত হৈ পৰিছিলোঁ। কিন্তু যেতিয়া মানুহে সেই ছবিবোৰৰ বিষয়ে কথা পাতিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে... তেতিয়া মই অনুভৱ কৰিলোঁ যে মোৰ কাৰ্য হয়তো একেবাৰে বেয়া নাছিল। এনে এক ভয়াৱহ ঘটনাৰ সাক্ষী হোৱাটো সদায় ইমান বেয়া কাম নহ’বও পাৰে।"<ref>{{cite web|url=http://www.timporter.com/firstdraft/archives/000071.html|title=First Draft by Tim Porter: Covering War in a Free Society|website=timporter.com|access-date=3 November 2018}}</ref> == চুদনত == ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ [[অপাৰেচন লাইফলাইন চুদান]]ৰ ৰবাৰ্ট হেডলীয়ে [[জোয়াও ছিলভা (আলোকচিত্ৰশিল্পী)|জোয়াও ছিলভা]]ক চুদানলৈ যোৱাৰ আৰু সেই অঞ্চলৰ গৃহযুদ্ধত বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে থাকি দক্ষিণ চুদানৰ দুৰ্ভিক্ষৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰাৰ সুযোগ দিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=110}} ছিলভাই এই বিষয়ে কাৰ্টাৰক জনাইছিল, যিয়ে ইয়াক নিজৰ ফ্ৰীলেঞ্চাৰ কেৰিয়াৰ সম্প্ৰসাৰণ কৰাৰ আৰু ব্যক্তিগত সমস্যাসমূহ সমাধানৰ এক মাধ্যম হিচাপে এই কামক ব্যৱহাৰ কৰাৰ এক সুযোগ বুলি অনুভৱ কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=109–110}} অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানে পুঁজিৰ অভাৱত ভুগি আছিল,<ref>{{cite web|last1=Karim|first1=Ataul|last2=Duffield|first2=Mark|last3=Jaspers|first3=Susanne|last4=Hendrie|first4=Barbara|title=Operation Lifeline Sudan – A review|url=https://www.researchgate.net/publication/284727714|website=researchgate.net|date=June 1996|access-date=30 September 2017}}</ref> আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘই বিশ্বাস কৰিছিল যে সেই অঞ্চলৰ দুৰ্ভিক্ষ আৰু প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ প্ৰচাৰ কৰিলে সাহায্য সংস্থাসমূহক পুঁজি ধৰি ৰখাত সহায় হ’ব। ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ ৰাজনীতিৰ সৈতে জড়িত নাছিল আৰু কেৱল ছবি তুলিবলৈহে আগ্ৰহী আছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=113}} [[নাইৰোবি]]লৈ উৰা মৰাৰ পিছত, দুয়োজনে গম পালে যে চুদানত নতুনকৈ আৰম্ভ হোৱা যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকে সেই চহৰখনত অনিৰ্দিষ্ট কাললৈ অপেক্ষা কৰিবলগীয়া হ’ব। এই সময়ছোৱাত কাৰ্টাৰে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সৈতে দক্ষিণ চুদানৰ [[জুবাল]]ৈ এদিনীয়া ভ্ৰমণ কৰি অঞ্চলটোৰ বাবে খাদ্য সাহায্য কঢ়িয়াই অনা এখন নাও (barge)ৰ ছবি তোলে। তাৰ কিছু সময়ৰ পিছত, ৰাষ্ট্ৰসংঘই এটা বিদ্ৰোহী গোটৰ পৰা [[আয়োড]]লৈ খাদ্য সাহায্য উৰুৱাই নিয়াৰ অনুমতি লাভ কৰে। হেডলীয়ে ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰক তেওঁৰ সৈতে তালৈ উৰা মাৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=114}} আয়োডত উপনীত হোৱাৰ পিছত ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ দুৰ্ভিক্ষৰ চিকাৰ হোৱা লোকসকলৰ ছবি তুলিবলৈ ইজনে সিজনৰ পৰা পৃথক হৈ পৰে আৰু তেওঁলোকে প্ৰত্যক্ষ কৰা মৰ্মান্তিক পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে নিজৰ মাজত আলোচনা কৰে। ছিলভাই কেইজনমান বিদ্ৰোহী সৈন্য বিচাৰি পালে যিয়ে তেওঁক কোনো দায়িত্বশীল বিষয়াৰ ওচৰলৈ লৈ যাব পাৰে। কাৰ্টাৰো তেওঁৰ সৈতে যোগ দিলে। ইংৰাজী ক’ব নোৱাৰা সৈনিক এজনে কাৰ্টাৰৰ হাতঘড়ীটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ দেখুৱাইছিল। কাৰ্টাৰে তেওঁক সুলভ মূল্যৰ ঘড়ীটো উপহাৰ হিচাপে দিয়ে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=116}} সৈনিককেইজনে তেওঁলোকৰ অংগৰক্ষী হিচাপে সেৱা আগবঢ়াইছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=152–153|loc=মাৰিনোভিচে সৈনিকসকলক অংগৰক্ষী হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে}}<ref>{{cite web|url=https://vimeo.com/201137365|title=Carter and soldiers|via=Vimeo}}</ref> === চুদানত পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী আলোকচিত্ৰ === {{main|দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল}} কাৰ্টাৰে এটা শিশুৰ ছবি তুলিছিল যিটোক দেখাত এজনী সৰু ছোৱালী যেন লাগিছিল, যি ভোকত মাটিত বাগৰি পৰিছিল আৰু ওচৰৰে মাটিত এটা শগুণে খাপ পিটি আছিল। তেওঁ ছিলভাক কৈছিল যে তেওঁ মাত্ৰ তোলা পৰিস্থিতিটোৱে তেওঁক স্তম্ভিত কৰি তুলিছে আৰু তেওঁ শগুণটোক খেদি পঠিয়াইছে। কেইমিনিটমানৰ পিছত কাৰ্টাৰ আৰু ছিলভাই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এখন সৰু বিমানত উঠি আয়োদ এৰি [[কংগৰ]] অভিমুখে যাত্ৰা কৰে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=118}} ''[[দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]'' (The New York Times) কাকতৰ ওচৰত বিক্ৰী কৰা এই আলোকচিত্ৰখন প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চত প্ৰকাশ পায় আৰু বিশ্বজুৰি ছিন্ডিকেটেড (প্ৰসাৰিত) হয়। শ শ মানুহে ছোৱালীজনীৰ ভাগ্য কি হ’ল বুলি সুধিবলৈ বাতৰি কাকত গোষ্ঠীৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল। কাকতখনৰ তৰফৰ পৰা কোৱা হৈছিল যে কাৰ্টাৰৰ মতে, "শগুণটোক খেদি পঠোৱাৰ পিছত তাই পুনৰ খোজ কাঢ়িব পৰাকৈ সুস্থ হৈ উঠিছিল" কিন্তু তাই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য কেন্দ্ৰত উপনীত হৈছিল নে নাই সেয়া জনা হোৱা নাই।<ref>{{cite news|title=Editors' Note|work=The New York Times|date=30 March 1993 |access-date=1 September 2016|url=https://www.nytimes.com/1993/03/30/nyregion/editors-note-513893.html}}</ref> ১৯৯৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত এই আলোকচিত্ৰখনে [[ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা]] লাভ কৰে।<ref>{{cite magazine |title=The Importance Behind the Photo of a Starving Child and a Vulture |url=http://100photos.time.com/photos/kevin-carter-starving-child-vulture |magazine=[[টাইম (আলোচনী)|টাইম]] |publisher=The Most Influential Images of All Time}}</ref><ref name="time-1994">{{cite magazine|last=MacLeod|first=Scott|date=12 September 1994|title=The Life and Death of Kevin Carter|url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|location=Johannesburg|volume=144|url-access=subscription|magazine=[[টাইম (আলোচনী)|টাইম]]|number=11|access-date=19 May 2020|archive-date=14 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514235028/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|url-status=dead}}</ref> ২০১১ চনত শিশুটিৰ পিতৃয়ে প্ৰকাশ কৰে যে শিশুটি আচলতে এজন ল’ৰা আছিল, যাৰ নাম আছিল কং নিয়ং আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য সাহায্য কেন্দ্ৰই তাৰ তদাৰক কৰিছিল। পৰিয়ালৰ লোকৰ মতে, ২০০৭ চনৰ আশে-পাশে "জ্বৰ"ত আক্ৰান্ত হৈ নিয়ঙৰ মৃত্যু হৈছিল।<ref name="Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre">{{cite news|title=Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre|trans-title=Kong Nyong, The Boy Who Survived the Vulture|first=Alberto|last= Rojas|date=21 February 2011|access-date=29 August 2017|url=http://www.elmundo.es/elmundo/2011/02/18/comunicacion/1298054483.html|work=[[এল মুণ্ডো (স্পেইন)|এল মুণ্ডো]]| language=es|archive-date=30 June 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20170630053614/http://www.elmundo.es/elmundo/2011/02/18/comunicacion/1298054483.html| url-status=live}}</ref> এই ছবিখন আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত নৈতিক তথা ৰাজনৈতিক প্ৰভাৱসমূহ সমাজতাত্ত্বিক বিদ্যায়তনিক জাৰ্নেলসমূহতো প্ৰকাশ পাইছে।<ref>{{Citation |last1=Kleinman |first1=Arthur |chapter=Cultural Appropriations of Suffering |date=2015-11-20 |chapter-url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctt183p6n7.28 |title=Cultures of Fear |pages=288–303 |access-date=2023-12-05 |publisher=Pluto Books |isbn=978-1-84964-432-7 |last2=Kleinman |first2=Joan|doi=10.2307/j.ctt183p6n7.28 |chapter-url-access=subscription }}</ref> == জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত == ৰক বেণ্ড [[মেনিক ষ্ট্ৰীট প্ৰীচাৰ্ছ]]ৰ ১৯৯৬ চনৰ চতুৰ্থটো এলবাম ''[[এভ্ৰিথিং মাষ্ট গো (মেনিক ষ্ট্ৰীট প্ৰীচাৰ্ছ এলবাম)|এভ্ৰিথিং মাষ্ট গো]]''ৰ "[[কেভিন কাৰ্টাৰ (গান)|কেভিন কাৰ্টাৰ]]" গীতটো কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু আত্মহত্যাৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত আছিল।{{sfn|Newark|2013|p=96}} গীতৰ কথাখিনিয়ে কাৰ্টাৰৰ মানসিক যন্ত্ৰণা আৰু তেওঁৰ আলোকচিত্ৰই উত্থাপন কৰা জটিল নৈতিক প্ৰশ্নসমূহ অন্বেষণ কৰিছিল: 'Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Tribal scars in Technicolor Bang-bang club, AK-47 hour/ Kevin Carter Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Vulture stalked white piped lie forever/ Wasted your life in black and white'। এই কথাখিনি [[ৰিচি এডৱাৰ্ডছ]]ৰ [[ৰিচি এডৱাৰ্ডছ#নিৰুদ্দেশ|অন্তৰ্ধান]]ৰ ঠিক পূৰ্বে তেওঁ নিজেই লিখিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=140}} ''[[হাউচ অব লিভ্ছ]]'' (House of Leaves) কিতাপখনৰ এটা মুখ্য চৰিত্ৰ 'উইল নেভিডছন' হৈছে এজন আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক, যিয়ে এজনী ভোকাতুৰ চুদানিজ ছোৱালীৰ ছবিৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ পিছতো তাইক সহায় নকৰাৰ বাবে অনুশোচনাত দগ্ধ হৈছিল। কিতাপখনৰ পাদটীকা ৩৩৬-ত উল্লেখ কৰা হৈছে যে এইটো "স্পষ্টভাৱে কেভিন কাৰ্টাৰৰ [...] আলোকচিত্ৰৰ ওপৰত আধাৰিত"।<ref>{{cite book |last=Danielewski |first=Mark Z. |author-link=Mark Z. Danielewski |title=House of Leaves |date=2000 |page=368 |publisher=Doubleday |isbn=9780385603102}}</ref> আমেৰিকান হেভী মেটেল বেণ্ড [[চেভাটাজ]] (Savatage)ৰ ২০০১ চনৰ এলবাম ''[[পয়েটছ এণ্ড মেডমেন]]'' (Poets and Madmen) কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু মৃত্যুৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত।<ref>{{Cite web|title=The Official Savatage Homepage|url=http://www.savatage.com/bandinfo/faq3.html|access-date=2020-08-18|website=www.savatage.com|archive-date=29 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029190733/http://www.savatage.com/bandinfo/faq3.html|url-status=dead}}</ref> ২০০০ চনৰ কিতাপ ''[[দ্য বেং-বেং ক্লাব (কিতাপ)|দ্য বেং-বেং ক্লাব: স্ন্যাপশ্বটছ ফ্ৰম এ হিডেন ৱাৰ]]''ৰ চলচ্চিত্ৰ ৰূপান্তৰ ২০১০ চনৰ ''[[দ্য বেং বেং ক্লাব (চলচ্চিত্ৰ)|দ্য বেং বেং ক্লাব]]'' নামৰ বোলছবিখনত [[কানাডা|কানাডিয়ান]] অভিনেতা [[টেলৰ কিট্ছ]]-এ কেভিন কাৰ্টাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>[https://collider.com/taylor-kitsch-interview-the-bang-bang-club/ Taylor Kitsch Interview THE BANG BANG CLUB], [[Valnet|Collider]], April 20, 2011</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} qnq4d2n4c5s7eup2h4uz7ray1x0cwn9 645737 645736 2026-10-17T06:42:13Z Kandarpajit Kallol 6257 645737 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}{{Infobox person | image = KevinCarter.jpg | caption = কাৰ্টাৰৰ তাৰিখবিহীন প্ৰতিচ্ছবি | birthname = | birth_date = {{birth date|df=yes|1960|9|13}} | birth_place = জোহাটিছবাৰ্গ, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1994|7|27|1960|9|13}} | death_place = পাৰ্কম’ৰ, জোহানেছবাৰ্গ, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] | occupation = আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক | notable_works = ''[[দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল]]'' }} '''কেভিন কাৰ্টাৰ''' ([[ইংৰাজী]]: Kevin Carter; ১৩ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬০ – ২৭ জুলাই ১৯৯৪)<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|title=From the archive, 30 July 1994: Photojournalist Kevin Carter dies|first=Eamonn|last=McCabe|date=30 July 2014|website=The Guardian|access-date=20 December 2018}}</ref> আছিল এজন দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক আৰু বেং-বেং ক্লাবৰ এজন সদস্য। ১৯৯৩ চনৰ [[চুদান]]ৰ দুৰ্ভিক্ষক চিত্ৰিত কৰা [[দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল|তেওঁৰ আলোকচিত্ৰখন]]ৰ বাবে তেওঁ ১৯৯৪ চনত [[পুলিৎজাৰ বঁটা]] লাভ কৰিছিল। এই বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰি মাহ নৌহওঁতেই ৩৩ বছৰ বয়সত তেওঁ আত্মহত্যা কৰে। তেওঁৰ জীৱনগাথা গ্ৰেগ মাৰিনোভিচ আৰু জোয়াও ছিলভাৰ দ্বাৰা লিখিত আৰু ২০০০ চনত প্ৰকাশিত ''দ্য বেং-বেং ক্লাব'' কিতাপখনত চিত্ৰিত কৰা হৈছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=1–254}} == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == কেভিন কাৰ্টাৰৰ জন্ম [[জোহানেছবাৰ্গ]], [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা ইউনিয়ন|দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ত হৈছিল আৰু তেওঁ এটা মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ চুবুৰীত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। সৰু কালত তেওঁ মাজে-সময়ে সেই এলেকাত অবৈধভাৱে বসবাস কৰা কৃষ্ণাংগ লোকসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰিবলৈ আৰক্ষীয়ে চলোৱা অভিযান প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। তেওঁ পিছলৈ কৈছিল যে ব্ৰিটিছ মূলৰ এটা [[কেথলিক ধৰ্ম|কেথলিক]], "উদাৰতাবাদী" পৰিয়াল হোৱা স্বত্বেও তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে [[বৰ্ণবাদ|বৰ্ণবৈষম্যবাদ]] (apartheid)ৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াত কেনেকৈ ইমান "উদাসীন" (lackadaisical) হ’ব পাৰিছিল, সেই লৈ তেওঁ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=39–41}} হাইড্ৰেট স্কুল শেষ কৰাৰ পিছত কাৰ্টাৰে [[ভেটিজ বা ফাৰ্মাচিষ্ট|ফাৰ্মাচিষ্ট]] হোৱাৰ পঢ়া আধাতে এৰি দিয়ে আৰু [[দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় সেনা|সেনাবাহিনী]]ত ভৰ্তি হয়। পদাতিক বাহিনীৰ পৰা সাৰিবলৈ তেওঁ [[দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় বিমান বাহিনী|বিমান বাহিনী]]ত যোগদান কৰে আৰু তাত তেওঁ চাৰি বছৰ সেৱা আগবঢ়ায়। ১৯৮০ চনত তেওঁ এজন কৃষ্ণাংগ ডাইনিং হ’লৰ ৱেইটাৰক অপমান কৰা প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। কাৰ্টাৰে সেই মানুহজনক সুৰক্ষা দিছিল, যাৰ ফলত আন সামৰিক কৰ্মীসকলে তেওঁক বেয়াকৈ প্ৰহাৰ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ [[অনুমতি অবিহনে কৰ্তব্যত অনুপস্থিত|অনুমতি অবিহনে পলাই যায়]] (absent without leave) আৰু "ডেভিদ" নামেৰে এজন ৰেডিঅ’ ডিস্ক-জকী (DJ) হিচাপে নতুন জীৱন আৰম্ভ কৰাৰ চেষ্টা কৰে। অৱশ্যে এই কামটো তেওঁ ভবাৰতকৈ অধিক কঠিন প্ৰমাণিত হ’ল। তাৰ কিছু সময়ৰ পিছতে তেওঁ সামৰিক সেৱাৰ বাকী থকা বাধ্যতামূলক সময়খিনি সম্পূৰ্ণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ১৯৮৩ চনত প্ৰিটৰিয়াত সংঘটিত [[চাৰ্চ ষ্ট্ৰীট বোমা বিস্ফোৰণ]] প্ৰত্যক্ষ কৰাৰ পিছত তেওঁ এজন সংবাদ আলোকচিত্ৰশিল্পী আৰু সাংবাদিক হোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=39–41}} == প্ৰাৰম্ভিক কৰ্মজীৱন == সামৰিক সেৱা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত, ১৯৮৩ চনত কাৰ্টাৰ জোহানেছবাৰ্গলৈ ঘূৰি আহে আৰু এখন আলোকচিত্ৰৰ সামগ্ৰী বিক্ৰী কৰা দোকানত কাম লয়। এইদৰেই তেওঁ স্থানীয় আলোকচিত্ৰ সাংবাদিকসকলক লগ পায় আৰু নিজৰ প্ৰথমটো বৃত্তিমূলক কাম (commission) লাভ কৰে। তেওঁ ''জোহানেছবাৰ্গ চাণ্ডে এক্সপ্ৰেছ'' (Johannesburg Sunday Express)ৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰে আৰু সপ্তাহান্তিক ক্ৰীড়া আলোকচিত্ৰশিল্পী হৈ পৰে। তেওঁ শনিবাৰ আৰু দেওবাৰৰ খেলসমূহৰ ছবি তুলিছিল।<ref>{{Cite news |last=Dwornik |first=Małgorzata |date=2 September 2024 |title=Kevin Carter. The Story of a Bang-Bang Club Photojournalist |url=https://reporterzy.info/en/4745,kevin-carter-the-story-of-a-bang-bang-club-photojournalist |url-status=live |work=Reporterzy.info |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204011054/https://reporterzy.info/en/4745,kevin-carter-the-story-of-a-bang-bang-club-photojournalist |archive-date=4 December 2024|language=en |issn=2544-5839}}</ref> ১৯৮৪ চনত তেওঁ ''[[দ্য ষ্টাৰ (দক্ষিণ আফ্ৰিকা)|জোহানেছবাৰ্গ ষ্টাৰ]]'' (Johannesburg Star)ত কাম কৰিবলৈ লয়, য’ত তেওঁ বৰ্ণবাদৰ জঘন্য ৰূপ উন্মোচন কৰিছিল। ১৯৮০-ৰ দশকৰ মাজভাগত দক্ষিণ আফ্ৰিকাত কৃষ্ণাংগ আফ্ৰিকীয়সকলৰ দ্বাৰা ৰাজহুৱাকৈ দিয়া "[[নেকলেচিং]]" (necklacing - ডিঙিত টায়াৰ ওলমাই জুই লগাই দিয়া মৃত্যুদণ্ড) মৃত্যুদণ্ডৰ আলোকচিত্ৰ তোলা কাৰ্টাৰ আছিল প্ৰথমজন ব্যক্তি। কাৰ্টাৰে পিছত এই ছবিসমূহৰ বিষয়ে কৈছিল: "তেওঁলোকে যি কৰিছিল তাক দেখি মই স্তম্ভিত হৈ পৰিছিলোঁ। কিন্তু যেতিয়া মানুহে সেই ছবিবোৰৰ বিষয়ে কথা পাতিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে... তেতিয়া মই অনুভৱ কৰিলোঁ যে মোৰ কাৰ্য হয়তো একেবাৰে বেয়া নাছিল। এনে এক ভয়াৱহ ঘটনাৰ সাক্ষী হোৱাটো সদায় ইমান বেয়া কাম নহ’বও পাৰে।"<ref>{{cite web|url=http://www.timporter.com/firstdraft/archives/000071.html|title=First Draft by Tim Porter: Covering War in a Free Society|website=timporter.com|access-date=3 November 2018}}</ref> == চুদনত == ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ [[অপাৰেচন লাইফলাইন চুদান]]ৰ ৰবাৰ্ট হেডলীয়ে [[জোয়াও ছিলভা (আলোকচিত্ৰশিল্পী)|জোয়াও ছিলভা]]ক চুদানলৈ যোৱাৰ আৰু সেই অঞ্চলৰ গৃহযুদ্ধত বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে থাকি দক্ষিণ চুদানৰ দুৰ্ভিক্ষৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰাৰ সুযোগ দিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=110}} ছিলভাই এই বিষয়ে কাৰ্টাৰক জনাইছিল, যিয়ে ইয়াক নিজৰ ফ্ৰীলেঞ্চাৰ কেৰিয়াৰ সম্প্ৰসাৰণ কৰাৰ আৰু ব্যক্তিগত সমস্যাসমূহ সমাধানৰ এক মাধ্যম হিচাপে এই কামক ব্যৱহাৰ কৰাৰ এক সুযোগ বুলি অনুভৱ কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=109–110}} অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানে পুঁজিৰ অভাৱত ভুগি আছিল,<ref>{{cite web|last1=Karim|first1=Ataul|last2=Duffield|first2=Mark|last3=Jaspers|first3=Susanne|last4=Hendrie|first4=Barbara|title=Operation Lifeline Sudan – A review|url=https://www.researchgate.net/publication/284727714|website=researchgate.net|date=June 1996|access-date=30 September 2017}}</ref> আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘই বিশ্বাস কৰিছিল যে সেই অঞ্চলৰ দুৰ্ভিক্ষ আৰু প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ প্ৰচাৰ কৰিলে সাহায্য সংস্থাসমূহক পুঁজি ধৰি ৰখাত সহায় হ’ব। ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ ৰাজনীতিৰ সৈতে জড়িত নাছিল আৰু কেৱল ছবি তুলিবলৈহে আগ্ৰহী আছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=113}} [[নাইৰোবি]]লৈ উৰা মৰাৰ পিছত, দুয়োজনে গম পালে যে চুদানত নতুনকৈ আৰম্ভ হোৱা যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকে সেই চহৰখনত অনিৰ্দিষ্ট কাললৈ অপেক্ষা কৰিবলগীয়া হ’ব। এই সময়ছোৱাত কাৰ্টাৰে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সৈতে দক্ষিণ চুদানৰ [[জুবাল]]ৈ এদিনীয়া ভ্ৰমণ কৰি অঞ্চলটোৰ বাবে খাদ্য সাহায্য কঢ়িয়াই অনা এখন নাও (barge)ৰ ছবি তোলে। তাৰ কিছু সময়ৰ পিছত, ৰাষ্ট্ৰসংঘই এটা বিদ্ৰোহী গোটৰ পৰা [[আয়োড]]লৈ খাদ্য সাহায্য উৰুৱাই নিয়াৰ অনুমতি লাভ কৰে। হেডলীয়ে ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰক তেওঁৰ সৈতে তালৈ উৰা মাৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=114}} আয়োডত উপনীত হোৱাৰ পিছত ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ দুৰ্ভিক্ষৰ চিকাৰ হোৱা লোকসকলৰ ছবি তুলিবলৈ ইজনে সিজনৰ পৰা পৃথক হৈ পৰে আৰু তেওঁলোকে প্ৰত্যক্ষ কৰা মৰ্মান্তিক পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে নিজৰ মাজত আলোচনা কৰে। ছিলভাই কেইজনমান বিদ্ৰোহী সৈন্য বিচাৰি পালে যিয়ে তেওঁক কোনো দায়িত্বশীল বিষয়াৰ ওচৰলৈ লৈ যাব পাৰে। কাৰ্টাৰো তেওঁৰ সৈতে যোগ দিলে। ইংৰাজী ক’ব নোৱাৰা সৈনিক এজনে কাৰ্টাৰৰ হাতঘড়ীটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ দেখুৱাইছিল। কাৰ্টাৰে তেওঁক সুলভ মূল্যৰ ঘড়ীটো উপহাৰ হিচাপে দিয়ে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=116}} সৈনিককেইজনে তেওঁলোকৰ অংগৰক্ষী হিচাপে সেৱা আগবঢ়াইছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=152–153|loc=মাৰিনোভিচে সৈনিকসকলক অংগৰক্ষী হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে}}<ref>{{cite web|url=https://vimeo.com/201137365|title=Carter and soldiers|via=Vimeo}}</ref> === চুদানত পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী আলোকচিত্ৰ === {{main|দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল}} কাৰ্টাৰে এটা শিশুৰ ছবি তুলিছিল যিটোক দেখাত এজনী সৰু ছোৱালী যেন লাগিছিল, যি ভোকত মাটিত বাগৰি পৰিছিল আৰু ওচৰৰে মাটিত এটা শগুণে খাপ পিটি আছিল। তেওঁ ছিলভাক কৈছিল যে তেওঁ মাত্ৰ তোলা পৰিস্থিতিটোৱে তেওঁক স্তম্ভিত কৰি তুলিছে আৰু তেওঁ শগুণটোক খেদি পঠিয়াইছে। কেইমিনিটমানৰ পিছত কাৰ্টাৰ আৰু ছিলভাই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এখন সৰু বিমানত উঠি আয়োদ এৰি [[কংগৰ]] অভিমুখে যাত্ৰা কৰে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=118}} ''[[দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]'' (The New York Times) কাকতৰ ওচৰত বিক্ৰী কৰা এই আলোকচিত্ৰখন প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চত প্ৰকাশ পায় আৰু বিশ্বজুৰি ছিন্ডিকেটেড (প্ৰসাৰিত) হয়। শ শ মানুহে ছোৱালীজনীৰ ভাগ্য কি হ’ল বুলি সুধিবলৈ বাতৰি কাকত গোষ্ঠীৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল। কাকতখনৰ তৰফৰ পৰা কোৱা হৈছিল যে কাৰ্টাৰৰ মতে, "শগুণটোক খেদি পঠোৱাৰ পিছত তাই পুনৰ খোজ কাঢ়িব পৰাকৈ সুস্থ হৈ উঠিছিল" কিন্তু তাই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য কেন্দ্ৰত উপনীত হৈছিল নে নাই সেয়া জনা হোৱা নাই।<ref>{{cite news|title=Editors' Note|work=The New York Times|date=30 March 1993 |access-date=1 September 2016|url=https://www.nytimes.com/1993/03/30/nyregion/editors-note-513893.html}}</ref> ১৯৯৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত এই আলোকচিত্ৰখনে [[ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা]] লাভ কৰে।<ref>{{cite magazine |title=The Importance Behind the Photo of a Starving Child and a Vulture |url=http://100photos.time.com/photos/kevin-carter-starving-child-vulture |magazine=[[টাইম (আলোচনী)|টাইম]] |publisher=The Most Influential Images of All Time}}</ref><ref name="time-1994">{{cite magazine|last=MacLeod|first=Scott|date=12 September 1994|title=The Life and Death of Kevin Carter|url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|location=Johannesburg|volume=144|url-access=subscription|magazine=[[টাইম (আলোচনী)|টাইম]]|number=11|access-date=19 May 2020|archive-date=14 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514235028/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|url-status=dead}}</ref> ২০১১ চনত শিশুটিৰ পিতৃয়ে প্ৰকাশ কৰে যে শিশুটি আচলতে এজন ল’ৰা আছিল, যাৰ নাম আছিল কং নিয়ং আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য সাহায্য কেন্দ্ৰই তাৰ তদাৰক কৰিছিল। পৰিয়ালৰ লোকৰ মতে, ২০০৭ চনৰ আশে-পাশে "জ্বৰ"ত আক্ৰান্ত হৈ নিয়ঙৰ মৃত্যু হৈছিল।<ref name="Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre">{{cite news|title=Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre|trans-title=Kong Nyong, The Boy Who Survived the Vulture|first=Alberto|last= Rojas|date=21 February 2011|access-date=29 August 2017|url=http://www.elmundo.es/elmundo/2011/02/18/comunicacion/1298054483.html|work=[[এল মুণ্ডো (স্পেইন)|এল মুণ্ডো]]| language=es|archive-date=30 June 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20170630053614/http://www.elmundo.es/elmundo/2011/02/18/comunicacion/1298054483.html| url-status=live}}</ref> এই ছবিখন আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত নৈতিক তথা ৰাজনৈতিক প্ৰভাৱসমূহ সমাজতাত্ত্বিক বিদ্যায়তনিক জাৰ্নেলসমূহতো প্ৰকাশ পাইছে।<ref>{{Citation |last1=Kleinman |first1=Arthur |chapter=Cultural Appropriations of Suffering |date=2015-11-20 |chapter-url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctt183p6n7.28 |title=Cultures of Fear |pages=288–303 |access-date=2023-12-05 |publisher=Pluto Books |isbn=978-1-84964-432-7 |last2=Kleinman |first2=Joan|doi=10.2307/j.ctt183p6n7.28 |chapter-url-access=subscription }}</ref> == জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত == ৰক বেণ্ড [[মেনিক ষ্ট্ৰীট প্ৰীচাৰ্ছ]]ৰ ১৯৯৬ চনৰ চতুৰ্থটো এলবাম ''[[এভ্ৰিথিং মাষ্ট গো (মেনিক ষ্ট্ৰীট প্ৰীচাৰ্ছ এলবাম)|এভ্ৰিথিং মাষ্ট গো]]''ৰ "[[কেভিন কাৰ্টাৰ (গান)|কেভিন কাৰ্টাৰ]]" গীতটো কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু আত্মহত্যাৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত আছিল।{{sfn|Newark|2013|p=96}} গীতৰ কথাখিনিয়ে কাৰ্টাৰৰ মানসিক যন্ত্ৰণা আৰু তেওঁৰ আলোকচিত্ৰই উত্থাপন কৰা জটিল নৈতিক প্ৰশ্নসমূহ অন্বেষণ কৰিছিল: 'Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Tribal scars in Technicolor Bang-bang club, AK-47 hour/ Kevin Carter Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Vulture stalked white piped lie forever/ Wasted your life in black and white'। এই কথাখিনি [[ৰিচি এডৱাৰ্ডছ]]ৰ [[ৰিচি এডৱাৰ্ডছ#নিৰুদ্দেশ|অন্তৰ্ধান]]ৰ ঠিক পূৰ্বে তেওঁ নিজেই লিখিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=140}} ''[[হাউচ অব লিভ্ছ]]'' (House of Leaves) কিতাপখনৰ এটা মুখ্য চৰিত্ৰ 'উইল নেভিডছন' হৈছে এজন আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক, যিয়ে এজনী ভোকাতুৰ চুদানিজ ছোৱালীৰ ছবিৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ পিছতো তাইক সহায় নকৰাৰ বাবে অনুশোচনাত দগ্ধ হৈছিল। কিতাপখনৰ পাদটীকা ৩৩৬-ত উল্লেখ কৰা হৈছে যে এইটো "স্পষ্টভাৱে কেভিন কাৰ্টাৰৰ [...] আলোকচিত্ৰৰ ওপৰত আধাৰিত"।<ref>{{cite book |last=Danielewski |first=Mark Z. |author-link=Mark Z. Danielewski |title=House of Leaves |date=2000 |page=368 |publisher=Doubleday |isbn=9780385603102}}</ref> আমেৰিকান হেভী মেটেল বেণ্ড [[চেভাটাজ]] (Savatage)ৰ ২০০১ চনৰ এলবাম ''[[পয়েটছ এণ্ড মেডমেন]]'' (Poets and Madmen) কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু মৃত্যুৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত।<ref>{{Cite web|title=The Official Savatage Homepage|url=http://www.savatage.com/bandinfo/faq3.html|access-date=2020-08-18|website=www.savatage.com|archive-date=29 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029190733/http://www.savatage.com/bandinfo/faq3.html|url-status=dead}}</ref> ২০০০ চনৰ কিতাপ ''[[দ্য বেং-বেং ক্লাব (কিতাপ)|দ্য বেং-বেং ক্লাব: স্ন্যাপশ্বটছ ফ্ৰম এ হিডেন ৱাৰ]]''ৰ চলচ্চিত্ৰ ৰূপান্তৰ ২০১০ চনৰ ''[[দ্য বেং বেং ক্লাব (চলচ্চিত্ৰ)|দ্য বেং বেং ক্লাব]]'' নামৰ বোলছবিখনত [[কানাডা|কানাডিয়ান]] অভিনেতা [[টেলৰ কিট্ছ]]-এ কেভিন কাৰ্টাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>[https://collider.com/taylor-kitsch-interview-the-bang-bang-club/ Taylor Kitsch Interview THE BANG BANG CLUB], [[Valnet|Collider]], April 20, 2011</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} == অধিক পঢ়ক == * {{cite book |last1= Fujiwara |first1= Aiko |date= 2005 |title= Ehagaki Ni Sareta Shōnen |trans-title= পোষ্টকাৰ্ড বয় (Postcard Boy) |url= https://books.google.com/books?id=boPSAAAACAAJ |location= চিয়োডা, টকিঅ’, জাপান |publisher= শ্বুইছা (Shueisha) |isbn= 4-08-781338-X }} * ''দ্য ডেথ অৱ কেভিন কাৰ্টাৰ: কেজুৱেল্টী অৱ দ্য বেং বেং ক্লাব'' (The Death of Kevin Carter: Casualty of the Bang Bang Club), [[এইচবিঅ’]] (HBO) তথ্যচিত্ৰ। ১৭ আগষ্ট ২০০৬ == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://www.nytimes.com/imagepages/2009/04/15/arts/15jaar_CA0.ready.html চুদনৰ ছোৱালীজনীৰ পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী আলোকচিত্ৰ] {{Bang-Bang Club}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Carter, Kevin}} [[শ্ৰেণী:১৯৬০ চনত জন্ম]] [[শ্ৰেণী:১৯৯৪ চনত মৃত্যু]] [[শ্ৰেণী:ৰোমান কেথলিক বৰ্ণবাদ বিৰোধী সক্ৰিয়কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:শ্বেতাংগ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় বৰ্ণবাদ বিৰোধী সক্ৰিয়কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ বৰ্ণবাদ বিৰোধী সক্ৰিয়কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ মূলৰ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় লোক]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:যুদ্ধকালীন আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ৰোমান কেথলিকসকল]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:কাৰ্বন মনোক্সাইড বিষক্ৰিয়াৰ দ্বাৰা কৰা আত্মহত্যা]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাত হোৱা আত্মহত্যা]] [[শ্ৰেণী:বেং-বেং ক্লাব]] [[শ্ৰেণী:১৯৯৪ চনত হোৱা আত্মহত্যা]] [[শ্ৰেণী:চুদানত কৰ্মৰত প্ৰব্ৰজিত আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:বিংশ শতিকাৰ দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:পুৰুষৰ আত্মহত্যা]] ctgd9wzhnqgdy0mu5l7rjcl4yws428d 645738 645737 2026-10-17T07:07:17Z Kandarpajit Kallol 6257 645738 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}{{Infobox person | image = KevinCarter.jpg | caption = কাৰ্টাৰৰ তাৰিখবিহীন প্ৰতিচ্ছবি | birthname = | birth_date = {{birth date|df=yes|1960|9|13}} | birth_place = জোহাটিছবাৰ্গ, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1994|7|27|1960|9|13}} | death_place = পাৰ্কম’ৰ, জোহানেছবাৰ্গ, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] | occupation = আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক | notable_works = ''[[দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল]]'' }} '''কেভিন কাৰ্টাৰ''' ([[ইংৰাজী]]: Kevin Carter; ১৩ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬০ – ২৭ জুলাই ১৯৯৪)<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|title=From the archive, 30 July 1994: Photojournalist Kevin Carter dies|first=Eamonn|last=McCabe|date=30 July 2014|website=The Guardian|access-date=20 December 2018}}</ref> আছিল এজন দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক আৰু বেং-বেং ক্লাবৰ এজন সদস্য। ১৯৯৩ চনৰ [[চুদান]]ৰ দুৰ্ভিক্ষক চিত্ৰিত কৰা [[দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল|তেওঁৰ আলোকচিত্ৰখন]]ৰ বাবে তেওঁ ১৯৯৪ চনত [[পুলিৎজাৰ বঁটা]] লাভ কৰিছিল। এই বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰি মাহ নৌহওঁতেই ৩৩ বছৰ বয়সত তেওঁ আত্মহত্যা কৰে। তেওঁৰ জীৱনগাথা গ্ৰেগ মাৰিনোভিচ আৰু জোয়াও ছিলভাৰ দ্বাৰা লিখিত আৰু ২০০০ চনত প্ৰকাশিত ''দ্য বেং-বেং ক্লাব'' কিতাপখনত চিত্ৰিত কৰা হৈছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=1–254}} == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == কেভিন কাৰ্টাৰৰ জন্ম [[জোহানেছবাৰ্গ]], [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা ইউনিয়ন|দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ত হৈছিল আৰু তেওঁ এটা মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ চুবুৰীত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। সৰু কালত তেওঁ মাজে-সময়ে সেই এলেকাত অবৈধভাৱে বসবাস কৰা কৃষ্ণাংগ লোকসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰিবলৈ আৰক্ষীয়ে চলোৱা অভিযান প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। তেওঁ পিছলৈ কৈছিল যে ব্ৰিটিছ মূলৰ এটা [[কেথলিক ধৰ্ম|কেথলিক]], "উদাৰতাবাদী" পৰিয়াল হোৱা স্বত্বেও তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে [[বৰ্ণবাদ|বৰ্ণবৈষম্যবাদ]] (apartheid)ৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াত কেনেকৈ ইমান "উদাসীন" (lackadaisical) হ’ব পাৰিছিল, সেই লৈ তেওঁ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=39–41}} হাইড্ৰেট স্কুল শেষ কৰাৰ পিছত কাৰ্টাৰে [[ভেটিজ বা ফাৰ্মাচিষ্ট|ফাৰ্মাচিষ্ট]] হোৱাৰ পঢ়া আধাতে এৰি দিয়ে আৰু [[দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় সেনা|সেনাবাহিনী]]ত ভৰ্তি হয়। পদাতিক বাহিনীৰ পৰা সাৰিবলৈ তেওঁ [[দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় বিমান বাহিনী|বিমান বাহিনী]]ত যোগদান কৰে আৰু তাত তেওঁ চাৰি বছৰ সেৱা আগবঢ়ায়। ১৯৮০ চনত তেওঁ এজন কৃষ্ণাংগ ডাইনিং হ’লৰ ৱেইটাৰক অপমান কৰা প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। কাৰ্টাৰে সেই মানুহজনক সুৰক্ষা দিছিল, যাৰ ফলত আন সামৰিক কৰ্মীসকলে তেওঁক বেয়াকৈ প্ৰহাৰ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ [[অনুমতি অবিহনে কৰ্তব্যত অনুপস্থিত|অনুমতি অবিহনে পলাই যায়]] (absent without leave) আৰু "ডেভিদ" নামেৰে এজন ৰেডিঅ’ ডিস্ক-জকী (DJ) হিচাপে নতুন জীৱন আৰম্ভ কৰাৰ চেষ্টা কৰে। অৱশ্যে এই কামটো তেওঁ ভবাৰতকৈ অধিক কঠিন প্ৰমাণিত হ’ল। তাৰ কিছু সময়ৰ পিছতে তেওঁ সামৰিক সেৱাৰ বাকী থকা বাধ্যতামূলক সময়খিনি সম্পূৰ্ণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ১৯৮৩ চনত প্ৰিটৰিয়াত সংঘটিত [[চাৰ্চ ষ্ট্ৰীট বোমা বিস্ফোৰণ]] প্ৰত্যক্ষ কৰাৰ পিছত তেওঁ এজন সংবাদ আলোকচিত্ৰশিল্পী আৰু সাংবাদিক হোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=39–41}} == প্ৰাৰম্ভিক কৰ্মজীৱন == সামৰিক সেৱা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত, ১৯৮৩ চনত কাৰ্টাৰ জোহানেছবাৰ্গলৈ ঘূৰি আহে আৰু এখন আলোকচিত্ৰৰ সামগ্ৰী বিক্ৰী কৰা দোকানত কাম লয়। এইদৰেই তেওঁ স্থানীয় আলোকচিত্ৰ সাংবাদিকসকলক লগ পায় আৰু নিজৰ প্ৰথমটো বৃত্তিমূলক কাম (commission) লাভ কৰে। তেওঁ ''জোহানেছবাৰ্গ চাণ্ডে এক্সপ্ৰেছ'' (Johannesburg Sunday Express)ৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰে আৰু সপ্তাহান্তিক ক্ৰীড়া আলোকচিত্ৰশিল্পী হৈ পৰে। তেওঁ শনিবাৰ আৰু দেওবাৰৰ খেলসমূহৰ ছবি তুলিছিল।<ref>{{Cite news |last=Dwornik |first=Małgorzata |date=2 September 2024 |title=Kevin Carter. The Story of a Bang-Bang Club Photojournalist |url=https://reporterzy.info/en/4745,kevin-carter-the-story-of-a-bang-bang-club-photojournalist |url-status=live |work=Reporterzy.info |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204011054/https://reporterzy.info/en/4745,kevin-carter-the-story-of-a-bang-bang-club-photojournalist |archive-date=4 December 2024|language=en |issn=2544-5839}}</ref> ১৯৮৪ চনত তেওঁ ''[[দ্য ষ্টাৰ (দক্ষিণ আফ্ৰিকা)|জোহানেছবাৰ্গ ষ্টাৰ]]'' (Johannesburg Star)ত কাম কৰিবলৈ লয়, য’ত তেওঁ বৰ্ণবাদৰ জঘন্য ৰূপ উন্মোচন কৰিছিল। ১৯৮০-ৰ দশকৰ মাজভাগত দক্ষিণ আফ্ৰিকাত কৃষ্ণাংগ আফ্ৰিকীয়সকলৰ দ্বাৰা ৰাজহুৱাকৈ দিয়া "[[নেকলেচিং]]" (necklacing - ডিঙিত টায়াৰ ওলমাই জুই লগাই দিয়া মৃত্যুদণ্ড) মৃত্যুদণ্ডৰ আলোকচিত্ৰ তোলা কাৰ্টাৰ আছিল প্ৰথমজন ব্যক্তি। কাৰ্টাৰে পিছত এই ছবিসমূহৰ বিষয়ে কৈছিল: "তেওঁলোকে যি কৰিছিল তাক দেখি মই স্তম্ভিত হৈ পৰিছিলোঁ। কিন্তু যেতিয়া মানুহে সেই ছবিবোৰৰ বিষয়ে কথা পাতিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে... তেতিয়া মই অনুভৱ কৰিলোঁ যে মোৰ কাৰ্য হয়তো একেবাৰে বেয়া নাছিল। এনে এক ভয়াৱহ ঘটনাৰ সাক্ষী হোৱাটো সদায় ইমান বেয়া কাম নহ’বও পাৰে।"<ref>{{cite web|url=http://www.timporter.com/firstdraft/archives/000071.html|title=First Draft by Tim Porter: Covering War in a Free Society|website=timporter.com|access-date=3 November 2018}}</ref> == চুদনত == ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ [[অপাৰেচন লাইফলাইন চুদান]]ৰ ৰবাৰ্ট হেডলীয়ে [[জোয়াও ছিলভা (আলোকচিত্ৰশিল্পী)|জোয়াও ছিলভা]]ক চুদানলৈ যোৱাৰ আৰু সেই অঞ্চলৰ গৃহযুদ্ধত বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে থাকি দক্ষিণ চুদানৰ দুৰ্ভিক্ষৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰাৰ সুযোগ দিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=110}} ছিলভাই এই বিষয়ে কাৰ্টাৰক জনাইছিল, যিয়ে ইয়াক নিজৰ ফ্ৰীলেঞ্চাৰ কেৰিয়াৰ সম্প্ৰসাৰণ কৰাৰ আৰু ব্যক্তিগত সমস্যাসমূহ সমাধানৰ এক মাধ্যম হিচাপে এই কামক ব্যৱহাৰ কৰাৰ এক সুযোগ বুলি অনুভৱ কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=109–110}} অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানে পুঁজিৰ অভাৱত ভুগি আছিল,<ref>{{cite web|last1=Karim|first1=Ataul|last2=Duffield|first2=Mark|last3=Jaspers|first3=Susanne|last4=Hendrie|first4=Barbara|title=Operation Lifeline Sudan – A review|url=https://www.researchgate.net/publication/284727714|website=researchgate.net|date=June 1996|access-date=30 September 2017}}</ref> আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘই বিশ্বাস কৰিছিল যে সেই অঞ্চলৰ দুৰ্ভিক্ষ আৰু প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ প্ৰচাৰ কৰিলে সাহায্য সংস্থাসমূহক পুঁজি ধৰি ৰখাত সহায় হ’ব। ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ ৰাজনীতিৰ সৈতে জড়িত নাছিল আৰু কেৱল ছবি তুলিবলৈহে আগ্ৰহী আছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=113}} [[নাইৰোবি]]লৈ উৰা মৰাৰ পিছত, দুয়োজনে গম পালে যে চুদানত নতুনকৈ আৰম্ভ হোৱা যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকে সেই চহৰখনত অনিৰ্দিষ্ট কাললৈ অপেক্ষা কৰিবলগীয়া হ’ব। এই সময়ছোৱাত কাৰ্টাৰে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সৈতে দক্ষিণ চুদানৰ [[জুবাল]]ৈ এদিনীয়া ভ্ৰমণ কৰি অঞ্চলটোৰ বাবে খাদ্য সাহায্য কঢ়িয়াই অনা এখন নাও (barge)ৰ ছবি তোলে। তাৰ কিছু সময়ৰ পিছত, ৰাষ্ট্ৰসংঘই এটা বিদ্ৰোহী গোটৰ পৰা [[আয়োড]]লৈ খাদ্য সাহায্য উৰুৱাই নিয়াৰ অনুমতি লাভ কৰে। হেডলীয়ে ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰক তেওঁৰ সৈতে তালৈ উৰা মাৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=114}} আয়োডত উপনীত হোৱাৰ পিছত ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ দুৰ্ভিক্ষৰ চিকাৰ হোৱা লোকসকলৰ ছবি তুলিবলৈ ইজনে সিজনৰ পৰা পৃথক হৈ পৰে আৰু তেওঁলোকে প্ৰত্যক্ষ কৰা মৰ্মান্তিক পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে নিজৰ মাজত আলোচনা কৰে। ছিলভাই কেইজনমান বিদ্ৰোহী সৈন্য বিচাৰি পালে যিয়ে তেওঁক কোনো দায়িত্বশীল বিষয়াৰ ওচৰলৈ লৈ যাব পাৰে। কাৰ্টাৰো তেওঁৰ সৈতে যোগ দিলে। ইংৰাজী ক’ব নোৱাৰা সৈনিক এজনে কাৰ্টাৰৰ হাতঘড়ীটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ দেখুৱাইছিল। কাৰ্টাৰে তেওঁক সুলভ মূল্যৰ ঘড়ীটো উপহাৰ হিচাপে দিয়ে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=116}} সৈনিককেইজনে তেওঁলোকৰ অংগৰক্ষী হিচাপে সেৱা আগবঢ়াইছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=152–153|loc=মাৰিনোভিচে সৈনিকসকলক অংগৰক্ষী হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে}}<ref>{{cite web|url=https://vimeo.com/201137365|title=Carter and soldiers|via=Vimeo}}</ref> === চুদানত পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী আলোকচিত্ৰ === {{main|দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল}} কাৰ্টাৰে এটা শিশুৰ ছবি তুলিছিল যিটোক দেখাত এজনী সৰু ছোৱালী যেন লাগিছিল, যি ভোকত মাটিত বাগৰি পৰিছিল আৰু ওচৰৰে মাটিত এটা শগুণে খাপ পিটি আছিল। তেওঁ ছিলভাক কৈছিল যে তেওঁ মাত্ৰ তোলা পৰিস্থিতিটোৱে তেওঁক স্তম্ভিত কৰি তুলিছে আৰু তেওঁ শগুণটোক খেদি পঠিয়াইছে। কেইমিনিটমানৰ পিছত কাৰ্টাৰ আৰু ছিলভাই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এখন সৰু বিমানত উঠি আয়োদ এৰি [[কংগৰ]] অভিমুখে যাত্ৰা কৰে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=118}} ''[[দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]'' (The New York Times) কাকতৰ ওচৰত বিক্ৰী কৰা এই আলোকচিত্ৰখন প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চত প্ৰকাশ পায় আৰু বিশ্বজুৰি ছিন্ডিকেটেড (প্ৰসাৰিত) হয়। শ শ মানুহে ছোৱালীজনীৰ ভাগ্য কি হ’ল বুলি সুধিবলৈ বাতৰি কাকত গোষ্ঠীৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল। কাকতখনৰ তৰফৰ পৰা কোৱা হৈছিল যে কাৰ্টাৰৰ মতে, "শগুণটোক খেদি পঠোৱাৰ পিছত তাই পুনৰ খোজ কাঢ়িব পৰাকৈ সুস্থ হৈ উঠিছিল" কিন্তু তাই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য কেন্দ্ৰত উপনীত হৈছিল নে নাই সেয়া জনা হোৱা নাই।<ref>{{cite news|title=Editors' Note|work=The New York Times|date=30 March 1993 |access-date=1 September 2016|url=https://www.nytimes.com/1993/03/30/nyregion/editors-note-513893.html}}</ref> ১৯৯৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত এই আলোকচিত্ৰখনে [[ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা]] লাভ কৰে।<ref>{{cite magazine |title=The Importance Behind the Photo of a Starving Child and a Vulture |url=http://100photos.time.com/photos/kevin-carter-starving-child-vulture |magazine=[[টাইম (আলোচনী)|টাইম]] |publisher=The Most Influential Images of All Time}}</ref><ref name="time-1994">{{cite magazine|last=MacLeod|first=Scott|date=12 September 1994|title=The Life and Death of Kevin Carter|url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|location=Johannesburg|volume=144|url-access=subscription|magazine=[[টাইম (আলোচনী)|টাইম]]|number=11|access-date=19 May 2020|archive-date=14 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514235028/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|url-status=dead}}</ref> ২০১১ চনত শিশুটিৰ পিতৃয়ে প্ৰকাশ কৰে যে শিশুটি আচলতে এজন ল’ৰা আছিল, যাৰ নাম আছিল কং নিয়ং আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য সাহায্য কেন্দ্ৰই তাৰ তদাৰক কৰিছিল। পৰিয়ালৰ লোকৰ মতে, ২০০৭ চনৰ আশে-পাশে "জ্বৰ"ত আক্ৰান্ত হৈ নিয়ঙৰ মৃত্যু হৈছিল।<ref name="Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre">{{cite news|title=Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre|trans-title=Kong Nyong, The Boy Who Survived the Vulture|first=Alberto|last= Rojas|date=21 February 2011|access-date=29 August 2017|url=http://www.elmundo.es/elmundo/2011/02/18/comunicacion/1298054483.html|work=[[এল মুণ্ডো (স্পেইন)|এল মুণ্ডো]]| language=es|archive-date=30 June 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20170630053614/http://www.elmundo.es/elmundo/2011/02/18/comunicacion/1298054483.html| url-status=live}}</ref> এই ছবিখন আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত নৈতিক তথা ৰাজনৈতিক প্ৰভাৱসমূহ সমাজতাত্ত্বিক বিদ্যায়তনিক জাৰ্নেলসমূহতো প্ৰকাশ পাইছে।<ref>{{Citation |last1=Kleinman |first1=Arthur |chapter=Cultural Appropriations of Suffering |date=2015-11-20 |chapter-url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctt183p6n7.28 |title=Cultures of Fear |pages=288–303 |access-date=2023-12-05 |publisher=Pluto Books |isbn=978-1-84964-432-7 |last2=Kleinman |first2=Joan|doi=10.2307/j.ctt183p6n7.28 |chapter-url-access=subscription }}</ref> == অন্যান্য কাম == ১৯৯৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ ঠিক পূৰ্বে, বোপুতাত্সৱানাত চলোৱা ব্যৰ্থ আক্ৰমণৰ সময়ত আফ্ৰিকানেৰ ৱীৰষ্টাণ্ডচবেৱেগিং (AWB)ৰ তিনিজন সদস্যক গুলীয়াই থকা অৱস্থাত কাৰ্টাৰে এখন আলোকচিত্ৰ তুলিছিল। এই ঘটনাৰ মাজভাগতে কাৰ্টাৰৰ কেমেৰাৰ ফিল্ম শেষ হৈ গৈছিল। ''[[দ্য গাৰ্ডিয়ান]]'' (The Guardian) ৰ ইমোন মেকেবে কয়: "এই ছবিখনে বিশ্বৰ প্ৰায় প্ৰতিখন বাতৰি কাকতৰ প্ৰথম পৃষ্ঠাত স্থান পাইছিল, যি আছিল সমগ্ৰ নিৰ্বাচনী প্ৰচাৰৰ একমাত্ৰ প্ৰকৃত আলোকচিত্ৰ।"<ref>{{cite web|author=Eamonn McCabe|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|title=Photojournalist Kevin Carter dies – obituary: from the archive, 30 July 1994; Media|work=[[The Guardian]]|date=30 July 2014|access-date=27 October 2015}}</ref> == মৃত্যু == ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰে তিনি মাহ পিছত, ১৯৯৪ চনৰ ২৭ জুলাইত ৩৩ বছৰ বয়সত কাৰ্টাৰে [[কাৰ্বন মনোক্সাইড বিষক্ৰিয়া]]ৰ দ্বাৰা [[আত্মহত্যা]] কৰে।<ref name="pulitzer2016">{{cite news|title=Kevin Carter, a Pulitzer Winner for Sudan Photo, Is Dead at 33|work=[[দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]|date=29 July 1994|access-date=2 September 2016|url=https://www.nytimes.com/1994/07/29/world/kevin-carter-a-pulitzer-winner-for-sudan-photo-is-dead-at-33.html|last1=Keller|first1=Bill}}</ref><ref name="JohnCarlin">{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-kevin-carter-1380732.html|first=John|last=Carlin|authorlink=John Carlin (journalist)|title=Obituary: Kevin Carter|work=[[The Independent]]|location=London|date=31 July 1994|access-date=3 December 2017}}</ref> দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কেপ টাউনৰ ইমেৰিটছ আৰ্চবিশ্বপ [[ডেক্সমণ্ড টুটু]]ৱে কাৰ্টাৰৰ বিষয়ে লিখিছিল, "আৰু আমি মানসিকভাৱে আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱাৰ মূল্যৰ বিষয়ে অলপ হ’লেও জানো যিয়ে কিছুমানক আত্মহত্যাৰ দিশে ঠেলি দিছিল; হয়, এই মানুহবোৰ আছিল আটাইতকৈ প্ৰত্যাহ্বানজনক পৰিস্থিতিৰ মাজত কাম কৰা মানৱ সন্তান।"{{sfn|Tutu|2000|p=xi}} কাৰ্টাৰৰ আত্মহত্যাৰ টোকাটোত লিখা আছিল: {{blockquote|মই সঁচাকৈয়ে, বৰ দুখিত। জীৱনৰ যন্ত্ৰণাই আনন্দক ইমান দূৰলৈ তল পেলাই দিছে যে আনন্দৰ কোনো অস্তিত্বই নাই। ...হতাশাগ্ৰস্ত ... ফোন অবিহনে ... ভাড়াৰ পইচা নাই ... সন্তানৰ ভৰণ-পোষণৰ পইচা নাই ... ঋণৰ পইচা নাই ... পইচা!!! ... মই হত্যাকাণ্ড, মৃতদেহ, ক্ৰোধ আৰু যন্ত্ৰণাৰ জীৱন্ত স্মৃতিৰ দ্বাৰা খেদি ফুৰিছোঁ ... ভোকাতুৰ বা আহত শিশু, গুলী চলাবলৈ সদায় সাজু থকা উন্মাদ লোক (প্ৰায়ে আৰক্ষী), আৰু হত্যাকাৰী জল্লাদসকলৰ স্মৃতিয়ে মোক আমনি কৰে ... মই যদি ভাগ্যৱান হওঁ, কেনৰ সৈতে যোগ দিবলৈ গৈ আছোঁ।|author=কেভিন কাৰ্টাৰ}} অন্তিম শাৰীটোৱে তেওঁৰ অলপতে মৃত্যুবৰণ কৰা সতীৰ্থ [[কেন ওষ্টাৰব্ৰুক]]ক বুজাইছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=195}} == জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত == ৰক বেণ্ড [[মেনিক ষ্ট্ৰীট প্ৰীচাৰ্ছ]]ৰ ১৯৯৬ চনৰ চতুৰ্থটো এলবাম ''[[এভ্ৰিথিং মাষ্ট গো (মেনিক ষ্ট্ৰীট প্ৰীচাৰ্ছ এলবাম)|এভ্ৰিথিং মাষ্ট গো]]''ৰ "[[কেভিন কাৰ্টাৰ (গান)|কেভিন কাৰ্টাৰ]]" গীতটো কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু আত্মহত্যাৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত আছিল।{{sfn|Newark|2013|p=96}} গীতৰ কথাখিনিয়ে কাৰ্টাৰৰ মানসিক যন্ত্ৰণা আৰু তেওঁৰ আলোকচিত্ৰই উত্থাপন কৰা জটিল নৈতিক প্ৰশ্নসমূহ অন্বেষণ কৰিছিল: 'Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Tribal scars in Technicolor Bang-bang club, AK-47 hour/ Kevin Carter Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Vulture stalked white piped lie forever/ Wasted your life in black and white'। এই কথাখিনি [[ৰিচি এডৱাৰ্ডছ]]ৰ [[ৰিচি এডৱাৰ্ডছ#নিৰুদ্দেশ|অন্তৰ্ধান]]ৰ ঠিক পূৰ্বে তেওঁ নিজেই লিখিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=140}} ''[[হাউচ অব লিভ্ছ]]'' (House of Leaves) কিতাপখনৰ এটা মুখ্য চৰিত্ৰ 'উইল নেভিডছন' হৈছে এজন আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক, যিয়ে এজনী ভোকাতুৰ চুদানিজ ছোৱালীৰ ছবিৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ পিছতো তাইক সহায় নকৰাৰ বাবে অনুশোচনাত দগ্ধ হৈছিল। কিতাপখনৰ পাদটীকা ৩৩৬-ত উল্লেখ কৰা হৈছে যে এইটো "স্পষ্টভাৱে কেভিন কাৰ্টাৰৰ [...] আলোকচিত্ৰৰ ওপৰত আধাৰিত"।<ref>{{cite book|last=Danielewski|first=Mark Z.|author-link=Mark Z. Danielewski|title=House of Leaves|date=2000|page=368|publisher=Doubleday|isbn=9780385603102}}</ref> আমেৰিকান হেভী মেটেল বেণ্ড [[চেভাটাজ]] (Savatage)ৰ ২০০১ চনৰ এলবাম ''[[পয়েটছ এণ্ড মেডমেন]]'' (Poets and Madmen) কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু মৃত্যুৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত।<ref>{{cite web|title=The Official Savatage Homepage|url=http://www.savatage.com/bandinfo/faq3.html|access-date=18 August 2020|website=www.savatage.com}}</ref> ২০০০ চনৰ কিতাপ ''[[দ্য বেং-বেং ক্লাব (কিতাপ)|দ্য বেং-বেং ক্লাব: স্ন্যাপশ্বটছ ফ্ৰম এ হিডেন ৱাৰ]]''ৰ চলচ্চিত্ৰ ৰূপান্তৰ ২০১০ চনৰ ''[[দ্য বেং বেং ক্লাব (চলচ্চিত্ৰ)|দ্য বেং বেং ক্লাব]]'' নামৰ বোলছবিখনত [[কানাডা|কানাডিয়ান]] অভিনেতা [[টেলৰ কিট্ছ]]-এ কেভিন কাৰ্টাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>[https://collider.com/taylor-kitsch-interview-the-bang-bang-club/ Taylor Kitsch Interview THE BANG BANG CLUB], [[Valnet|Collider]], 20 April 2011</ref> == জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত == ৰক বেণ্ড [[মেনিক ষ্ট্ৰীট প্ৰীচাৰ্ছ]]ৰ ১৯৯৬ চনৰ চতুৰ্থটো এলবাম ''[[এভ্ৰিথিং মাষ্ট গো (মেনিক ষ্ট্ৰীট প্ৰীচাৰ্ছ এলবাম)|এভ্ৰিথিং মাষ্ট গো]]''ৰ "[[কেভিন কাৰ্টাৰ (গান)|কেভিন কাৰ্টাৰ]]" গীতটো কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু আত্মহত্যাৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত আছিল।{{sfn|Newark|2013|p=96}} গীতৰ কথাখিনিয়ে কাৰ্টাৰৰ মানসিক যন্ত্ৰণা আৰু তেওঁৰ আলোকচিত্ৰই উত্থাপন কৰা জটিল নৈতিক প্ৰশ্নসমূহ অন্বেষণ কৰিছিল: 'Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Tribal scars in Technicolor Bang-bang club, AK-47 hour/ Kevin Carter Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Vulture stalked white piped lie forever/ Wasted your life in black and white'। এই কথাখিনি [[ৰিচি এডৱাৰ্ডছ]]ৰ [[ৰিচি এডৱাৰ্ডছ#নিৰুদ্দেশ|অন্তৰ্ধান]]ৰ ঠিক পূৰ্বে তেওঁ নিজেই লিখিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=140}} ''[[হাউচ অব লিভ্ছ]]'' (House of Leaves) কিতাপখনৰ এটা মুখ্য চৰিত্ৰ 'উইল নেভিডছন' হৈছে এজন আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক, যিয়ে এজনী ভোকাতুৰ চুদানিজ ছোৱালীৰ ছবিৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ পিছতো তাইক সহায় নকৰাৰ বাবে অনুশোচনাত দগ্ধ হৈছিল। কিতাপখনৰ পাদটীকা ৩৩৬-ত উল্লেখ কৰা হৈছে যে এইটো "স্পষ্টভাৱে কেভিন কাৰ্টাৰৰ [...] আলোকচিত্ৰৰ ওপৰত আধাৰিত"।<ref>{{cite book |last=Danielewski |first=Mark Z. |author-link=Mark Z. Danielewski |title=House of Leaves |date=2000 |page=368 |publisher=Doubleday |isbn=9780385603102}}</ref> আমেৰিকান হেভী মেটেল বেণ্ড [[চেভাটাজ]] (Savatage)ৰ ২০০১ চনৰ এলবাম ''[[পয়েটছ এণ্ড মেডমেন]]'' (Poets and Madmen) কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু মৃত্যুৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত।<ref>{{Cite web|title=The Official Savatage Homepage|url=http://www.savatage.com/bandinfo/faq3.html|access-date=2020-08-18|website=www.savatage.com|archive-date=29 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029190733/http://www.savatage.com/bandinfo/faq3.html|url-status=dead}}</ref> ২০০০ চনৰ কিতাপ ''[[দ্য বেং-বেং ক্লাব (কিতাপ)|দ্য বেং-বেং ক্লাব: স্ন্যাপশ্বটছ ফ্ৰম এ হিডেন ৱাৰ]]''ৰ চলচ্চিত্ৰ ৰূপান্তৰ ২০১০ চনৰ ''[[দ্য বেং বেং ক্লাব (চলচ্চিত্ৰ)|দ্য বেং বেং ক্লাব]]'' নামৰ বোলছবিখনত [[কানাডা|কানাডিয়ান]] অভিনেতা [[টেলৰ কিট্ছ]]-এ কেভিন কাৰ্টাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>[https://collider.com/taylor-kitsch-interview-the-bang-bang-club/ Taylor Kitsch Interview THE BANG BANG CLUB], [[Valnet|Collider]], April 20, 2011</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} == অধিক পঢ়ক == * {{cite book |last1= Fujiwara |first1= Aiko |date= 2005 |title= Ehagaki Ni Sareta Shōnen |trans-title= পোষ্টকাৰ্ড বয় (Postcard Boy) |url= https://books.google.com/books?id=boPSAAAACAAJ |location= চিয়োডা, টকিঅ’, জাপান |publisher= শ্বুইছা (Shueisha) |isbn= 4-08-781338-X }} * ''দ্য ডেথ অৱ কেভিন কাৰ্টাৰ: কেজুৱেল্টী অৱ দ্য বেং বেং ক্লাব'' (The Death of Kevin Carter: Casualty of the Bang Bang Club), [[এইচবিঅ’]] (HBO) তথ্যচিত্ৰ। ১৭ আগষ্ট ২০০৬ == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://www.nytimes.com/imagepages/2009/04/15/arts/15jaar_CA0.ready.html চুদনৰ ছোৱালীজনীৰ পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী আলোকচিত্ৰ] {{Bang-Bang Club}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Carter, Kevin}} [[শ্ৰেণী:১৯৬০ চনত জন্ম]] [[শ্ৰেণী:১৯৯৪ চনত মৃত্যু]] [[শ্ৰেণী:ৰোমান কেথলিক বৰ্ণবাদ বিৰোধী সক্ৰিয়কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:শ্বেতাংগ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় বৰ্ণবাদ বিৰোধী সক্ৰিয়কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ বৰ্ণবাদ বিৰোধী সক্ৰিয়কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ মূলৰ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় লোক]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:যুদ্ধকালীন আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ৰোমান কেথলিকসকল]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:কাৰ্বন মনোক্সাইড বিষক্ৰিয়াৰ দ্বাৰা কৰা আত্মহত্যা]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাত হোৱা আত্মহত্যা]] [[শ্ৰেণী:বেং-বেং ক্লাব]] [[শ্ৰেণী:১৯৯৪ চনত হোৱা আত্মহত্যা]] [[শ্ৰেণী:চুদানত কৰ্মৰত প্ৰব্ৰজিত আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:বিংশ শতিকাৰ দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:পুৰুষৰ আত্মহত্যা]] t6qib3688nosddjofjm3qhom9i18cix 645739 645738 2026-10-17T07:08:48Z Kandarpajit Kallol 6257 /* প্ৰাৰম্ভিক জীৱন */ 645739 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}{{Infobox person | image = KevinCarter.jpg | caption = কাৰ্টাৰৰ তাৰিখবিহীন প্ৰতিচ্ছবি | birthname = | birth_date = {{birth date|df=yes|1960|9|13}} | birth_place = জোহাটিছবাৰ্গ, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1994|7|27|1960|9|13}} | death_place = পাৰ্কম’ৰ, জোহানেছবাৰ্গ, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] | occupation = আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক | notable_works = ''[[দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল]]'' }} '''কেভিন কাৰ্টাৰ''' ([[ইংৰাজী]]: Kevin Carter; ১৩ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬০ – ২৭ জুলাই ১৯৯৪)<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|title=From the archive, 30 July 1994: Photojournalist Kevin Carter dies|first=Eamonn|last=McCabe|date=30 July 2014|website=The Guardian|access-date=20 December 2018}}</ref> আছিল এজন দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক আৰু বেং-বেং ক্লাবৰ এজন সদস্য। ১৯৯৩ চনৰ [[চুদান]]ৰ দুৰ্ভিক্ষক চিত্ৰিত কৰা [[দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল|তেওঁৰ আলোকচিত্ৰখন]]ৰ বাবে তেওঁ ১৯৯৪ চনত [[পুলিৎজাৰ বঁটা]] লাভ কৰিছিল। এই বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰি মাহ নৌহওঁতেই ৩৩ বছৰ বয়সত তেওঁ আত্মহত্যা কৰে। তেওঁৰ জীৱনগাথা গ্ৰেগ মাৰিনোভিচ আৰু জোয়াও ছিলভাৰ দ্বাৰা লিখিত আৰু ২০০০ চনত প্ৰকাশিত ''দ্য বেং-বেং ক্লাব'' কিতাপখনত চিত্ৰিত কৰা হৈছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=1–254}} == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == কেভিন কাৰ্টাৰৰ জন্ম জোহানেছবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকা ইউনিয়নত হৈছিল আৰু তেওঁ এটা মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ চুবুৰীত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। সৰু কালত তেওঁ মাজে-সময়ে সেই এলেকাত অবৈধভাৱে বসবাস কৰা কৃষ্ণাংগ লোকসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰিবলৈ আৰক্ষীয়ে চলোৱা অভিযান প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। তেওঁ পিছলৈ কৈছিল যে ব্ৰিটিছ মূলৰ এটা কেথলিক, "উদাৰতাবাদী" পৰিয়াল হোৱা স্বত্বেও তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে বৰ্ণবৈষম্যবাদৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াত কেনেকৈ ইমান "উদাসীন" হ’ব পাৰিছিল, সেই লৈ তেওঁ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=39–41}} হাইড্ৰেট স্কুল শেষ কৰাৰ পিছত কাৰ্টাৰে ফাৰ্মাচিষ্ট হোৱাৰ পঢ়া আধাতে এৰি দিয়ে আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় সেনাবাহিনীত ভৰ্তি হয়। পদাতিক বাহিনীৰ পৰা সাৰিবলৈ তেওঁ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় বিমান বাহিনীত যোগদান কৰে আৰু তাত তেওঁ চাৰি বছৰ সেৱা আগবঢ়ায়। ১৯৮০ চনত তেওঁ এজন কৃষ্ণাংগ ডাইনিং হ’লৰ ৱেইটাৰক অপমান কৰা প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। কাৰ্টাৰে সেই মানুহজনক সুৰক্ষা দিছিল, যাৰ ফলত আন সামৰিক কৰ্মীসকলে তেওঁক বেয়াকৈ প্ৰহাৰ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ অনুমতি অবিহনে কৰ্তব্যত অনুপস্থিত থাকে আৰু "ডেভিদ" নামেৰে এজন ৰেডিঅ’ ডিস্ক-জকী হিচাপে নতুন জীৱন আৰম্ভ কৰাৰ চেষ্টা কৰে। অৱশ্যে এই কামটো তেওঁ ভবাতকৈ অধিক কঠিন প্ৰমাণিত হ’ল। তাৰ কিছু সময়ৰ পিছতে তেওঁ সামৰিক সেৱাৰ বাকী থকা বাধ্যতামূলক সময়খিনি সম্পূৰ্ণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ১৯৮৩ চনত প্ৰিটৰিয়াত সংঘটিত চাৰ্চ ষ্ট্ৰীট বোমা বিস্ফোৰণ প্ৰত্যক্ষ কৰাৰ পিছত তেওঁ এজন সংবাদ আলোকচিত্ৰশিল্পী আৰু সাংবাদিক হোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=39–41}} == প্ৰাৰম্ভিক কৰ্মজীৱন == সামৰিক সেৱা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত, ১৯৮৩ চনত কাৰ্টাৰ জোহানেছবাৰ্গলৈ ঘূৰি আহে আৰু এখন আলোকচিত্ৰৰ সামগ্ৰী বিক্ৰী কৰা দোকানত কাম লয়। এইদৰেই তেওঁ স্থানীয় আলোকচিত্ৰ সাংবাদিকসকলক লগ পায় আৰু নিজৰ প্ৰথমটো বৃত্তিমূলক কাম (commission) লাভ কৰে। তেওঁ ''জোহানেছবাৰ্গ চাণ্ডে এক্সপ্ৰেছ'' (Johannesburg Sunday Express)ৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰে আৰু সপ্তাহান্তিক ক্ৰীড়া আলোকচিত্ৰশিল্পী হৈ পৰে। তেওঁ শনিবাৰ আৰু দেওবাৰৰ খেলসমূহৰ ছবি তুলিছিল।<ref>{{Cite news |last=Dwornik |first=Małgorzata |date=2 September 2024 |title=Kevin Carter. The Story of a Bang-Bang Club Photojournalist |url=https://reporterzy.info/en/4745,kevin-carter-the-story-of-a-bang-bang-club-photojournalist |url-status=live |work=Reporterzy.info |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204011054/https://reporterzy.info/en/4745,kevin-carter-the-story-of-a-bang-bang-club-photojournalist |archive-date=4 December 2024|language=en |issn=2544-5839}}</ref> ১৯৮৪ চনত তেওঁ ''[[দ্য ষ্টাৰ (দক্ষিণ আফ্ৰিকা)|জোহানেছবাৰ্গ ষ্টাৰ]]'' (Johannesburg Star)ত কাম কৰিবলৈ লয়, য’ত তেওঁ বৰ্ণবাদৰ জঘন্য ৰূপ উন্মোচন কৰিছিল। ১৯৮০-ৰ দশকৰ মাজভাগত দক্ষিণ আফ্ৰিকাত কৃষ্ণাংগ আফ্ৰিকীয়সকলৰ দ্বাৰা ৰাজহুৱাকৈ দিয়া "[[নেকলেচিং]]" (necklacing - ডিঙিত টায়াৰ ওলমাই জুই লগাই দিয়া মৃত্যুদণ্ড) মৃত্যুদণ্ডৰ আলোকচিত্ৰ তোলা কাৰ্টাৰ আছিল প্ৰথমজন ব্যক্তি। কাৰ্টাৰে পিছত এই ছবিসমূহৰ বিষয়ে কৈছিল: "তেওঁলোকে যি কৰিছিল তাক দেখি মই স্তম্ভিত হৈ পৰিছিলোঁ। কিন্তু যেতিয়া মানুহে সেই ছবিবোৰৰ বিষয়ে কথা পাতিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে... তেতিয়া মই অনুভৱ কৰিলোঁ যে মোৰ কাৰ্য হয়তো একেবাৰে বেয়া নাছিল। এনে এক ভয়াৱহ ঘটনাৰ সাক্ষী হোৱাটো সদায় ইমান বেয়া কাম নহ’বও পাৰে।"<ref>{{cite web|url=http://www.timporter.com/firstdraft/archives/000071.html|title=First Draft by Tim Porter: Covering War in a Free Society|website=timporter.com|access-date=3 November 2018}}</ref> == চুদনত == ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ [[অপাৰেচন লাইফলাইন চুদান]]ৰ ৰবাৰ্ট হেডলীয়ে [[জোয়াও ছিলভা (আলোকচিত্ৰশিল্পী)|জোয়াও ছিলভা]]ক চুদানলৈ যোৱাৰ আৰু সেই অঞ্চলৰ গৃহযুদ্ধত বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে থাকি দক্ষিণ চুদানৰ দুৰ্ভিক্ষৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰাৰ সুযোগ দিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=110}} ছিলভাই এই বিষয়ে কাৰ্টাৰক জনাইছিল, যিয়ে ইয়াক নিজৰ ফ্ৰীলেঞ্চাৰ কেৰিয়াৰ সম্প্ৰসাৰণ কৰাৰ আৰু ব্যক্তিগত সমস্যাসমূহ সমাধানৰ এক মাধ্যম হিচাপে এই কামক ব্যৱহাৰ কৰাৰ এক সুযোগ বুলি অনুভৱ কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=109–110}} অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানে পুঁজিৰ অভাৱত ভুগি আছিল,<ref>{{cite web|last1=Karim|first1=Ataul|last2=Duffield|first2=Mark|last3=Jaspers|first3=Susanne|last4=Hendrie|first4=Barbara|title=Operation Lifeline Sudan – A review|url=https://www.researchgate.net/publication/284727714|website=researchgate.net|date=June 1996|access-date=30 September 2017}}</ref> আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘই বিশ্বাস কৰিছিল যে সেই অঞ্চলৰ দুৰ্ভিক্ষ আৰু প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ প্ৰচাৰ কৰিলে সাহায্য সংস্থাসমূহক পুঁজি ধৰি ৰখাত সহায় হ’ব। ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ ৰাজনীতিৰ সৈতে জড়িত নাছিল আৰু কেৱল ছবি তুলিবলৈহে আগ্ৰহী আছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=113}} [[নাইৰোবি]]লৈ উৰা মৰাৰ পিছত, দুয়োজনে গম পালে যে চুদানত নতুনকৈ আৰম্ভ হোৱা যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকে সেই চহৰখনত অনিৰ্দিষ্ট কাললৈ অপেক্ষা কৰিবলগীয়া হ’ব। এই সময়ছোৱাত কাৰ্টাৰে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সৈতে দক্ষিণ চুদানৰ [[জুবাল]]ৈ এদিনীয়া ভ্ৰমণ কৰি অঞ্চলটোৰ বাবে খাদ্য সাহায্য কঢ়িয়াই অনা এখন নাও (barge)ৰ ছবি তোলে। তাৰ কিছু সময়ৰ পিছত, ৰাষ্ট্ৰসংঘই এটা বিদ্ৰোহী গোটৰ পৰা [[আয়োড]]লৈ খাদ্য সাহায্য উৰুৱাই নিয়াৰ অনুমতি লাভ কৰে। হেডলীয়ে ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰক তেওঁৰ সৈতে তালৈ উৰা মাৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=114}} আয়োডত উপনীত হোৱাৰ পিছত ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ দুৰ্ভিক্ষৰ চিকাৰ হোৱা লোকসকলৰ ছবি তুলিবলৈ ইজনে সিজনৰ পৰা পৃথক হৈ পৰে আৰু তেওঁলোকে প্ৰত্যক্ষ কৰা মৰ্মান্তিক পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে নিজৰ মাজত আলোচনা কৰে। ছিলভাই কেইজনমান বিদ্ৰোহী সৈন্য বিচাৰি পালে যিয়ে তেওঁক কোনো দায়িত্বশীল বিষয়াৰ ওচৰলৈ লৈ যাব পাৰে। কাৰ্টাৰো তেওঁৰ সৈতে যোগ দিলে। ইংৰাজী ক’ব নোৱাৰা সৈনিক এজনে কাৰ্টাৰৰ হাতঘড়ীটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ দেখুৱাইছিল। কাৰ্টাৰে তেওঁক সুলভ মূল্যৰ ঘড়ীটো উপহাৰ হিচাপে দিয়ে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=116}} সৈনিককেইজনে তেওঁলোকৰ অংগৰক্ষী হিচাপে সেৱা আগবঢ়াইছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=152–153|loc=মাৰিনোভিচে সৈনিকসকলক অংগৰক্ষী হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে}}<ref>{{cite web|url=https://vimeo.com/201137365|title=Carter and soldiers|via=Vimeo}}</ref> === চুদানত পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী আলোকচিত্ৰ === {{main|দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল}} কাৰ্টাৰে এটা শিশুৰ ছবি তুলিছিল যিটোক দেখাত এজনী সৰু ছোৱালী যেন লাগিছিল, যি ভোকত মাটিত বাগৰি পৰিছিল আৰু ওচৰৰে মাটিত এটা শগুণে খাপ পিটি আছিল। তেওঁ ছিলভাক কৈছিল যে তেওঁ মাত্ৰ তোলা পৰিস্থিতিটোৱে তেওঁক স্তম্ভিত কৰি তুলিছে আৰু তেওঁ শগুণটোক খেদি পঠিয়াইছে। কেইমিনিটমানৰ পিছত কাৰ্টাৰ আৰু ছিলভাই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এখন সৰু বিমানত উঠি আয়োদ এৰি [[কংগৰ]] অভিমুখে যাত্ৰা কৰে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=118}} ''[[দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]'' (The New York Times) কাকতৰ ওচৰত বিক্ৰী কৰা এই আলোকচিত্ৰখন প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চত প্ৰকাশ পায় আৰু বিশ্বজুৰি ছিন্ডিকেটেড (প্ৰসাৰিত) হয়। শ শ মানুহে ছোৱালীজনীৰ ভাগ্য কি হ’ল বুলি সুধিবলৈ বাতৰি কাকত গোষ্ঠীৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল। কাকতখনৰ তৰফৰ পৰা কোৱা হৈছিল যে কাৰ্টাৰৰ মতে, "শগুণটোক খেদি পঠোৱাৰ পিছত তাই পুনৰ খোজ কাঢ়িব পৰাকৈ সুস্থ হৈ উঠিছিল" কিন্তু তাই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য কেন্দ্ৰত উপনীত হৈছিল নে নাই সেয়া জনা হোৱা নাই।<ref>{{cite news|title=Editors' Note|work=The New York Times|date=30 March 1993 |access-date=1 September 2016|url=https://www.nytimes.com/1993/03/30/nyregion/editors-note-513893.html}}</ref> ১৯৯৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত এই আলোকচিত্ৰখনে [[ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা]] লাভ কৰে।<ref>{{cite magazine |title=The Importance Behind the Photo of a Starving Child and a Vulture |url=http://100photos.time.com/photos/kevin-carter-starving-child-vulture |magazine=[[টাইম (আলোচনী)|টাইম]] |publisher=The Most Influential Images of All Time}}</ref><ref name="time-1994">{{cite magazine|last=MacLeod|first=Scott|date=12 September 1994|title=The Life and Death of Kevin Carter|url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|location=Johannesburg|volume=144|url-access=subscription|magazine=[[টাইম (আলোচনী)|টাইম]]|number=11|access-date=19 May 2020|archive-date=14 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514235028/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|url-status=dead}}</ref> ২০১১ চনত শিশুটিৰ পিতৃয়ে প্ৰকাশ কৰে যে শিশুটি আচলতে এজন ল’ৰা আছিল, যাৰ নাম আছিল কং নিয়ং আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য সাহায্য কেন্দ্ৰই তাৰ তদাৰক কৰিছিল। পৰিয়ালৰ লোকৰ মতে, ২০০৭ চনৰ আশে-পাশে "জ্বৰ"ত আক্ৰান্ত হৈ নিয়ঙৰ মৃত্যু হৈছিল।<ref name="Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre">{{cite news|title=Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre|trans-title=Kong Nyong, The Boy Who Survived the Vulture|first=Alberto|last= Rojas|date=21 February 2011|access-date=29 August 2017|url=http://www.elmundo.es/elmundo/2011/02/18/comunicacion/1298054483.html|work=[[এল মুণ্ডো (স্পেইন)|এল মুণ্ডো]]| language=es|archive-date=30 June 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20170630053614/http://www.elmundo.es/elmundo/2011/02/18/comunicacion/1298054483.html| url-status=live}}</ref> এই ছবিখন আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত নৈতিক তথা ৰাজনৈতিক প্ৰভাৱসমূহ সমাজতাত্ত্বিক বিদ্যায়তনিক জাৰ্নেলসমূহতো প্ৰকাশ পাইছে।<ref>{{Citation |last1=Kleinman |first1=Arthur |chapter=Cultural Appropriations of Suffering |date=2015-11-20 |chapter-url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctt183p6n7.28 |title=Cultures of Fear |pages=288–303 |access-date=2023-12-05 |publisher=Pluto Books |isbn=978-1-84964-432-7 |last2=Kleinman |first2=Joan|doi=10.2307/j.ctt183p6n7.28 |chapter-url-access=subscription }}</ref> == অন্যান্য কাম == ১৯৯৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ ঠিক পূৰ্বে, বোপুতাত্সৱানাত চলোৱা ব্যৰ্থ আক্ৰমণৰ সময়ত আফ্ৰিকানেৰ ৱীৰষ্টাণ্ডচবেৱেগিং (AWB)ৰ তিনিজন সদস্যক গুলীয়াই থকা অৱস্থাত কাৰ্টাৰে এখন আলোকচিত্ৰ তুলিছিল। এই ঘটনাৰ মাজভাগতে কাৰ্টাৰৰ কেমেৰাৰ ফিল্ম শেষ হৈ গৈছিল। ''[[দ্য গাৰ্ডিয়ান]]'' (The Guardian) ৰ ইমোন মেকেবে কয়: "এই ছবিখনে বিশ্বৰ প্ৰায় প্ৰতিখন বাতৰি কাকতৰ প্ৰথম পৃষ্ঠাত স্থান পাইছিল, যি আছিল সমগ্ৰ নিৰ্বাচনী প্ৰচাৰৰ একমাত্ৰ প্ৰকৃত আলোকচিত্ৰ।"<ref>{{cite web|author=Eamonn McCabe|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|title=Photojournalist Kevin Carter dies – obituary: from the archive, 30 July 1994; Media|work=[[The Guardian]]|date=30 July 2014|access-date=27 October 2015}}</ref> == মৃত্যু == ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰে তিনি মাহ পিছত, ১৯৯৪ চনৰ ২৭ জুলাইত ৩৩ বছৰ বয়সত কাৰ্টাৰে [[কাৰ্বন মনোক্সাইড বিষক্ৰিয়া]]ৰ দ্বাৰা [[আত্মহত্যা]] কৰে।<ref name="pulitzer2016">{{cite news|title=Kevin Carter, a Pulitzer Winner for Sudan Photo, Is Dead at 33|work=[[দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]|date=29 July 1994|access-date=2 September 2016|url=https://www.nytimes.com/1994/07/29/world/kevin-carter-a-pulitzer-winner-for-sudan-photo-is-dead-at-33.html|last1=Keller|first1=Bill}}</ref><ref name="JohnCarlin">{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-kevin-carter-1380732.html|first=John|last=Carlin|authorlink=John Carlin (journalist)|title=Obituary: Kevin Carter|work=[[The Independent]]|location=London|date=31 July 1994|access-date=3 December 2017}}</ref> দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কেপ টাউনৰ ইমেৰিটছ আৰ্চবিশ্বপ [[ডেক্সমণ্ড টুটু]]ৱে কাৰ্টাৰৰ বিষয়ে লিখিছিল, "আৰু আমি মানসিকভাৱে আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱাৰ মূল্যৰ বিষয়ে অলপ হ’লেও জানো যিয়ে কিছুমানক আত্মহত্যাৰ দিশে ঠেলি দিছিল; হয়, এই মানুহবোৰ আছিল আটাইতকৈ প্ৰত্যাহ্বানজনক পৰিস্থিতিৰ মাজত কাম কৰা মানৱ সন্তান।"{{sfn|Tutu|2000|p=xi}} কাৰ্টাৰৰ আত্মহত্যাৰ টোকাটোত লিখা আছিল: {{blockquote|মই সঁচাকৈয়ে, বৰ দুখিত। জীৱনৰ যন্ত্ৰণাই আনন্দক ইমান দূৰলৈ তল পেলাই দিছে যে আনন্দৰ কোনো অস্তিত্বই নাই। ...হতাশাগ্ৰস্ত ... ফোন অবিহনে ... ভাড়াৰ পইচা নাই ... সন্তানৰ ভৰণ-পোষণৰ পইচা নাই ... ঋণৰ পইচা নাই ... পইচা!!! ... মই হত্যাকাণ্ড, মৃতদেহ, ক্ৰোধ আৰু যন্ত্ৰণাৰ জীৱন্ত স্মৃতিৰ দ্বাৰা খেদি ফুৰিছোঁ ... ভোকাতুৰ বা আহত শিশু, গুলী চলাবলৈ সদায় সাজু থকা উন্মাদ লোক (প্ৰায়ে আৰক্ষী), আৰু হত্যাকাৰী জল্লাদসকলৰ স্মৃতিয়ে মোক আমনি কৰে ... মই যদি ভাগ্যৱান হওঁ, কেনৰ সৈতে যোগ দিবলৈ গৈ আছোঁ।|author=কেভিন কাৰ্টাৰ}} অন্তিম শাৰীটোৱে তেওঁৰ অলপতে মৃত্যুবৰণ কৰা সতীৰ্থ [[কেন ওষ্টাৰব্ৰুক]]ক বুজাইছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=195}} == জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত == ৰক বেণ্ড [[মেনিক ষ্ট্ৰীট প্ৰীচাৰ্ছ]]ৰ ১৯৯৬ চনৰ চতুৰ্থটো এলবাম ''[[এভ্ৰিথিং মাষ্ট গো (মেনিক ষ্ট্ৰীট প্ৰীচাৰ্ছ এলবাম)|এভ্ৰিথিং মাষ্ট গো]]''ৰ "[[কেভিন কাৰ্টাৰ (গান)|কেভিন কাৰ্টাৰ]]" গীতটো কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু আত্মহত্যাৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত আছিল।{{sfn|Newark|2013|p=96}} গীতৰ কথাখিনিয়ে কাৰ্টাৰৰ মানসিক যন্ত্ৰণা আৰু তেওঁৰ আলোকচিত্ৰই উত্থাপন কৰা জটিল নৈতিক প্ৰশ্নসমূহ অন্বেষণ কৰিছিল: 'Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Tribal scars in Technicolor Bang-bang club, AK-47 hour/ Kevin Carter Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Vulture stalked white piped lie forever/ Wasted your life in black and white'। এই কথাখিনি [[ৰিচি এডৱাৰ্ডছ]]ৰ [[ৰিচি এডৱাৰ্ডছ#নিৰুদ্দেশ|অন্তৰ্ধান]]ৰ ঠিক পূৰ্বে তেওঁ নিজেই লিখিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=140}} ''[[হাউচ অব লিভ্ছ]]'' (House of Leaves) কিতাপখনৰ এটা মুখ্য চৰিত্ৰ 'উইল নেভিডছন' হৈছে এজন আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক, যিয়ে এজনী ভোকাতুৰ চুদানিজ ছোৱালীৰ ছবিৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ পিছতো তাইক সহায় নকৰাৰ বাবে অনুশোচনাত দগ্ধ হৈছিল। কিতাপখনৰ পাদটীকা ৩৩৬-ত উল্লেখ কৰা হৈছে যে এইটো "স্পষ্টভাৱে কেভিন কাৰ্টাৰৰ [...] আলোকচিত্ৰৰ ওপৰত আধাৰিত"।<ref>{{cite book|last=Danielewski|first=Mark Z.|author-link=Mark Z. Danielewski|title=House of Leaves|date=2000|page=368|publisher=Doubleday|isbn=9780385603102}}</ref> আমেৰিকান হেভী মেটেল বেণ্ড [[চেভাটাজ]] (Savatage)ৰ ২০০১ চনৰ এলবাম ''[[পয়েটছ এণ্ড মেডমেন]]'' (Poets and Madmen) কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু মৃত্যুৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত।<ref>{{cite web|title=The Official Savatage Homepage|url=http://www.savatage.com/bandinfo/faq3.html|access-date=18 August 2020|website=www.savatage.com}}</ref> ২০০০ চনৰ কিতাপ ''[[দ্য বেং-বেং ক্লাব (কিতাপ)|দ্য বেং-বেং ক্লাব: স্ন্যাপশ্বটছ ফ্ৰম এ হিডেন ৱাৰ]]''ৰ চলচ্চিত্ৰ ৰূপান্তৰ ২০১০ চনৰ ''[[দ্য বেং বেং ক্লাব (চলচ্চিত্ৰ)|দ্য বেং বেং ক্লাব]]'' নামৰ বোলছবিখনত [[কানাডা|কানাডিয়ান]] অভিনেতা [[টেলৰ কিট্ছ]]-এ কেভিন কাৰ্টাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>[https://collider.com/taylor-kitsch-interview-the-bang-bang-club/ Taylor Kitsch Interview THE BANG BANG CLUB], [[Valnet|Collider]], 20 April 2011</ref> == জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত == ৰক বেণ্ড [[মেনিক ষ্ট্ৰীট প্ৰীচাৰ্ছ]]ৰ ১৯৯৬ চনৰ চতুৰ্থটো এলবাম ''[[এভ্ৰিথিং মাষ্ট গো (মেনিক ষ্ট্ৰীট প্ৰীচাৰ্ছ এলবাম)|এভ্ৰিথিং মাষ্ট গো]]''ৰ "[[কেভিন কাৰ্টাৰ (গান)|কেভিন কাৰ্টাৰ]]" গীতটো কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু আত্মহত্যাৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত আছিল।{{sfn|Newark|2013|p=96}} গীতৰ কথাখিনিয়ে কাৰ্টাৰৰ মানসিক যন্ত্ৰণা আৰু তেওঁৰ আলোকচিত্ৰই উত্থাপন কৰা জটিল নৈতিক প্ৰশ্নসমূহ অন্বেষণ কৰিছিল: 'Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Tribal scars in Technicolor Bang-bang club, AK-47 hour/ Kevin Carter Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Vulture stalked white piped lie forever/ Wasted your life in black and white'। এই কথাখিনি [[ৰিচি এডৱাৰ্ডছ]]ৰ [[ৰিচি এডৱাৰ্ডছ#নিৰুদ্দেশ|অন্তৰ্ধান]]ৰ ঠিক পূৰ্বে তেওঁ নিজেই লিখিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=140}} ''[[হাউচ অব লিভ্ছ]]'' (House of Leaves) কিতাপখনৰ এটা মুখ্য চৰিত্ৰ 'উইল নেভিডছন' হৈছে এজন আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক, যিয়ে এজনী ভোকাতুৰ চুদানিজ ছোৱালীৰ ছবিৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ পিছতো তাইক সহায় নকৰাৰ বাবে অনুশোচনাত দগ্ধ হৈছিল। কিতাপখনৰ পাদটীকা ৩৩৬-ত উল্লেখ কৰা হৈছে যে এইটো "স্পষ্টভাৱে কেভিন কাৰ্টাৰৰ [...] আলোকচিত্ৰৰ ওপৰত আধাৰিত"।<ref>{{cite book |last=Danielewski |first=Mark Z. |author-link=Mark Z. Danielewski |title=House of Leaves |date=2000 |page=368 |publisher=Doubleday |isbn=9780385603102}}</ref> আমেৰিকান হেভী মেটেল বেণ্ড [[চেভাটাজ]] (Savatage)ৰ ২০০১ চনৰ এলবাম ''[[পয়েটছ এণ্ড মেডমেন]]'' (Poets and Madmen) কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু মৃত্যুৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত।<ref>{{Cite web|title=The Official Savatage Homepage|url=http://www.savatage.com/bandinfo/faq3.html|access-date=2020-08-18|website=www.savatage.com|archive-date=29 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029190733/http://www.savatage.com/bandinfo/faq3.html|url-status=dead}}</ref> ২০০০ চনৰ কিতাপ ''[[দ্য বেং-বেং ক্লাব (কিতাপ)|দ্য বেং-বেং ক্লাব: স্ন্যাপশ্বটছ ফ্ৰম এ হিডেন ৱাৰ]]''ৰ চলচ্চিত্ৰ ৰূপান্তৰ ২০১০ চনৰ ''[[দ্য বেং বেং ক্লাব (চলচ্চিত্ৰ)|দ্য বেং বেং ক্লাব]]'' নামৰ বোলছবিখনত [[কানাডা|কানাডিয়ান]] অভিনেতা [[টেলৰ কিট্ছ]]-এ কেভিন কাৰ্টাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>[https://collider.com/taylor-kitsch-interview-the-bang-bang-club/ Taylor Kitsch Interview THE BANG BANG CLUB], [[Valnet|Collider]], April 20, 2011</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} == অধিক পঢ়ক == * {{cite book |last1= Fujiwara |first1= Aiko |date= 2005 |title= Ehagaki Ni Sareta Shōnen |trans-title= পোষ্টকাৰ্ড বয় (Postcard Boy) |url= https://books.google.com/books?id=boPSAAAACAAJ |location= চিয়োডা, টকিঅ’, জাপান |publisher= শ্বুইছা (Shueisha) |isbn= 4-08-781338-X }} * ''দ্য ডেথ অৱ কেভিন কাৰ্টাৰ: কেজুৱেল্টী অৱ দ্য বেং বেং ক্লাব'' (The Death of Kevin Carter: Casualty of the Bang Bang Club), [[এইচবিঅ’]] (HBO) তথ্যচিত্ৰ। ১৭ আগষ্ট ২০০৬ == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://www.nytimes.com/imagepages/2009/04/15/arts/15jaar_CA0.ready.html চুদনৰ ছোৱালীজনীৰ পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী আলোকচিত্ৰ] {{Bang-Bang Club}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Carter, Kevin}} [[শ্ৰেণী:১৯৬০ চনত জন্ম]] [[শ্ৰেণী:১৯৯৪ চনত মৃত্যু]] [[শ্ৰেণী:ৰোমান কেথলিক বৰ্ণবাদ বিৰোধী সক্ৰিয়কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:শ্বেতাংগ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় বৰ্ণবাদ বিৰোধী সক্ৰিয়কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ বৰ্ণবাদ বিৰোধী সক্ৰিয়কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ মূলৰ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় লোক]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:যুদ্ধকালীন আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ৰোমান কেথলিকসকল]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:কাৰ্বন মনোক্সাইড বিষক্ৰিয়াৰ দ্বাৰা কৰা আত্মহত্যা]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাত হোৱা আত্মহত্যা]] [[শ্ৰেণী:বেং-বেং ক্লাব]] [[শ্ৰেণী:১৯৯৪ চনত হোৱা আত্মহত্যা]] [[শ্ৰেণী:চুদানত কৰ্মৰত প্ৰব্ৰজিত আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:বিংশ শতিকাৰ দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:পুৰুষৰ আত্মহত্যা]] pzasjklyessepqrwol8027uzbmnjff4 645740 645739 2026-10-17T07:09:43Z Kandarpajit Kallol 6257 645740 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}{{Infobox person | image = KevinCarter.jpg | caption = কাৰ্টাৰৰ তাৰিখবিহীন প্ৰতিচ্ছবি | birthname = | birth_date = {{birth date|df=yes|1960|9|13}} | birth_place = জোহাটিছবাৰ্গ, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1994|7|27|1960|9|13}} | death_place = পাৰ্কম’ৰ, জোহানেছবাৰ্গ, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] | occupation = আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক | notable_works = ''[[দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল]]'' }} '''কেভিন কাৰ্টাৰ''' ([[ইংৰাজী]]: Kevin Carter; ১৩ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬০ – ২৭ জুলাই ১৯৯৪)<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|title=From the archive, 30 July 1994: Photojournalist Kevin Carter dies|first=Eamonn|last=McCabe|date=30 July 2014|website=The Guardian|access-date=20 December 2018}}</ref> আছিল এজন দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক আৰু বেং-বেং ক্লাবৰ এজন সদস্য। ১৯৯৩ চনৰ [[চুদান]]ৰ দুৰ্ভিক্ষক চিত্ৰিত কৰা [[দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল|তেওঁৰ আলোকচিত্ৰখন]]ৰ বাবে তেওঁ ১৯৯৪ চনত [[পুলিৎজাৰ বঁটা]] লাভ কৰিছিল। এই বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰি মাহ নৌহওঁতেই ৩৩ বছৰ বয়সত তেওঁ আত্মহত্যা কৰে। তেওঁৰ জীৱনগাথা গ্ৰেগ মাৰিনোভিচ আৰু জোয়াও ছিলভাৰ দ্বাৰা লিখিত আৰু ২০০০ চনত প্ৰকাশিত ''দ্য বেং-বেং ক্লাব'' কিতাপখনত চিত্ৰিত কৰা হৈছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=1–254}} == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == কেভিন কাৰ্টাৰৰ জন্ম জোহানেছবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকা ইউনিয়নত হৈছিল আৰু তেওঁ এটা মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ চুবুৰীত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। সৰু কালত তেওঁ মাজে-সময়ে সেই এলেকাত অবৈধভাৱে বসবাস কৰা কৃষ্ণাংগ লোকসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰিবলৈ আৰক্ষীয়ে চলোৱা অভিযান প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। তেওঁ পিছলৈ কৈছিল যে ব্ৰিটিছ মূলৰ এটা কেথলিক, "উদাৰতাবাদী" পৰিয়াল হোৱা স্বত্বেও তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে বৰ্ণবৈষম্যবাদৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াত কেনেকৈ ইমান "উদাসীন" হ’ব পাৰিছিল, সেই লৈ তেওঁ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=39–41}} হাইড্ৰেট স্কুল শেষ কৰাৰ পিছত কাৰ্টাৰে ফাৰ্মাচিষ্ট হোৱাৰ পঢ়া আধাতে এৰি দিয়ে আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় সেনাবাহিনীত ভৰ্তি হয়। পদাতিক বাহিনীৰ পৰা সাৰিবলৈ তেওঁ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় বিমান বাহিনীত যোগদান কৰে আৰু তাত তেওঁ চাৰি বছৰ সেৱা আগবঢ়ায়। ১৯৮০ চনত তেওঁ এজন কৃষ্ণাংগ ডাইনিং হ’লৰ ৱেইটাৰক অপমান কৰা প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। কাৰ্টাৰে সেই মানুহজনক সুৰক্ষা দিছিল, যাৰ ফলত আন সামৰিক কৰ্মীসকলে তেওঁক বেয়াকৈ প্ৰহাৰ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ অনুমতি অবিহনে কৰ্তব্যত অনুপস্থিত থাকে আৰু "ডেভিদ" নামেৰে এজন ৰেডিঅ’ ডিস্ক-জকী হিচাপে নতুন জীৱন আৰম্ভ কৰাৰ চেষ্টা কৰে। অৱশ্যে এই কামটো তেওঁ ভবাতকৈ অধিক কঠিন প্ৰমাণিত হ’ল। তাৰ কিছু সময়ৰ পিছতে তেওঁ সামৰিক সেৱাৰ বাকী থকা বাধ্যতামূলক সময়খিনি সম্পূৰ্ণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ১৯৮৩ চনত প্ৰিটৰিয়াত সংঘটিত চাৰ্চ ষ্ট্ৰীট বোমা বিস্ফোৰণ প্ৰত্যক্ষ কৰাৰ পিছত তেওঁ এজন সংবাদ আলোকচিত্ৰশিল্পী আৰু সাংবাদিক হোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=39–41}} == প্ৰাৰম্ভিক কৰ্মজীৱন == সামৰিক সেৱা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত, ১৯৮৩ চনত কাৰ্টাৰ জোহানেছবাৰ্গলৈ ঘূৰি আহে আৰু এখন আলোকচিত্ৰৰ সামগ্ৰী বিক্ৰী কৰা দোকানত কাম লয়। এইদৰেই তেওঁ স্থানীয় আলোকচিত্ৰ সাংবাদিকসকলক লগ পায় আৰু নিজৰ প্ৰথমটো বৃত্তিমূলক কাম লাভ কৰে। তেওঁ ''জোহানেছবাৰ্গ চাণ্ডে এক্সপ্ৰেছ''ৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰে আৰু সপ্তাহান্তিক ক্ৰীড়া আলোকচিত্ৰশিল্পী হৈ পৰে। তেওঁ শনিবাৰ আৰু দেওবাৰৰ খেলসমূহৰ ছবি তুলিছিল।<ref>{{Cite news |last=Dwornik |first=Małgorzata |date=2 September 2024 |title=Kevin Carter. The Story of a Bang-Bang Club Photojournalist |url=https://reporterzy.info/en/4745,kevin-carter-the-story-of-a-bang-bang-club-photojournalist |url-status=live |work=Reporterzy.info |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204011054/https://reporterzy.info/en/4745,kevin-carter-the-story-of-a-bang-bang-club-photojournalist |archive-date=4 December 2024|language=en |issn=2544-5839}}</ref> ১৯৮৪ চনত তেওঁ ''জোহানেছবাৰ্গ ষ্টাৰ''ত কাম কৰিবলৈ লয়, য’ত তেওঁ বৰ্ণবাদৰ জঘন্য ৰূপ উন্মোচন কৰিছিল। ১৯৮০-ৰ দশকৰ মাজভাগত দক্ষিণ আফ্ৰিকাত কৃষ্ণাংগ আফ্ৰিকীয়সকলৰ দ্বাৰা ৰাজহুৱাকৈ দিয়া "নেকলেচিং" (ডিঙিত টায়াৰ ওলমাই জুই লগাই দিয়া মৃত্যুদণ্ড) মৃত্যুদণ্ডৰ আলোকচিত্ৰ তোলা কাৰ্টাৰ আছিল প্ৰথমজন ব্যক্তি। কাৰ্টাৰে পিছত এই ছবিসমূহৰ বিষয়ে কৈছিল: "তেওঁলোকে যি কৰিছিল তাক দেখি মই স্তম্ভিত হৈ পৰিছিলোঁ। কিন্তু যেতিয়া মানুহে সেই ছবিবোৰৰ বিষয়ে কথা পাতিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে... তেতিয়া মই অনুভৱ কৰিলোঁ যে মোৰ কাৰ্য হয়তো একেবাৰে বেয়া নাছিল। এনে এক ভয়াৱহ ঘটনাৰ সাক্ষী হোৱাটো সদায় ইমান বেয়া কাম নহ’বও পাৰে।"<ref>{{cite web|url=http://www.timporter.com/firstdraft/archives/000071.html|title=First Draft by Tim Porter: Covering War in a Free Society|website=timporter.com|access-date=3 November 2018}}</ref> == চুদনত == ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ [[অপাৰেচন লাইফলাইন চুদান]]ৰ ৰবাৰ্ট হেডলীয়ে [[জোয়াও ছিলভা (আলোকচিত্ৰশিল্পী)|জোয়াও ছিলভা]]ক চুদানলৈ যোৱাৰ আৰু সেই অঞ্চলৰ গৃহযুদ্ধত বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে থাকি দক্ষিণ চুদানৰ দুৰ্ভিক্ষৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰাৰ সুযোগ দিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=110}} ছিলভাই এই বিষয়ে কাৰ্টাৰক জনাইছিল, যিয়ে ইয়াক নিজৰ ফ্ৰীলেঞ্চাৰ কেৰিয়াৰ সম্প্ৰসাৰণ কৰাৰ আৰু ব্যক্তিগত সমস্যাসমূহ সমাধানৰ এক মাধ্যম হিচাপে এই কামক ব্যৱহাৰ কৰাৰ এক সুযোগ বুলি অনুভৱ কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=109–110}} অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানে পুঁজিৰ অভাৱত ভুগি আছিল,<ref>{{cite web|last1=Karim|first1=Ataul|last2=Duffield|first2=Mark|last3=Jaspers|first3=Susanne|last4=Hendrie|first4=Barbara|title=Operation Lifeline Sudan – A review|url=https://www.researchgate.net/publication/284727714|website=researchgate.net|date=June 1996|access-date=30 September 2017}}</ref> আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘই বিশ্বাস কৰিছিল যে সেই অঞ্চলৰ দুৰ্ভিক্ষ আৰু প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ প্ৰচাৰ কৰিলে সাহায্য সংস্থাসমূহক পুঁজি ধৰি ৰখাত সহায় হ’ব। ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ ৰাজনীতিৰ সৈতে জড়িত নাছিল আৰু কেৱল ছবি তুলিবলৈহে আগ্ৰহী আছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=113}} [[নাইৰোবি]]লৈ উৰা মৰাৰ পিছত, দুয়োজনে গম পালে যে চুদানত নতুনকৈ আৰম্ভ হোৱা যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকে সেই চহৰখনত অনিৰ্দিষ্ট কাললৈ অপেক্ষা কৰিবলগীয়া হ’ব। এই সময়ছোৱাত কাৰ্টাৰে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সৈতে দক্ষিণ চুদানৰ [[জুবাল]]ৈ এদিনীয়া ভ্ৰমণ কৰি অঞ্চলটোৰ বাবে খাদ্য সাহায্য কঢ়িয়াই অনা এখন নাও (barge)ৰ ছবি তোলে। তাৰ কিছু সময়ৰ পিছত, ৰাষ্ট্ৰসংঘই এটা বিদ্ৰোহী গোটৰ পৰা [[আয়োড]]লৈ খাদ্য সাহায্য উৰুৱাই নিয়াৰ অনুমতি লাভ কৰে। হেডলীয়ে ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰক তেওঁৰ সৈতে তালৈ উৰা মাৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=114}} আয়োডত উপনীত হোৱাৰ পিছত ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ দুৰ্ভিক্ষৰ চিকাৰ হোৱা লোকসকলৰ ছবি তুলিবলৈ ইজনে সিজনৰ পৰা পৃথক হৈ পৰে আৰু তেওঁলোকে প্ৰত্যক্ষ কৰা মৰ্মান্তিক পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে নিজৰ মাজত আলোচনা কৰে। ছিলভাই কেইজনমান বিদ্ৰোহী সৈন্য বিচাৰি পালে যিয়ে তেওঁক কোনো দায়িত্বশীল বিষয়াৰ ওচৰলৈ লৈ যাব পাৰে। কাৰ্টাৰো তেওঁৰ সৈতে যোগ দিলে। ইংৰাজী ক’ব নোৱাৰা সৈনিক এজনে কাৰ্টাৰৰ হাতঘড়ীটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ দেখুৱাইছিল। কাৰ্টাৰে তেওঁক সুলভ মূল্যৰ ঘড়ীটো উপহাৰ হিচাপে দিয়ে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=116}} সৈনিককেইজনে তেওঁলোকৰ অংগৰক্ষী হিচাপে সেৱা আগবঢ়াইছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=152–153|loc=মাৰিনোভিচে সৈনিকসকলক অংগৰক্ষী হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে}}<ref>{{cite web|url=https://vimeo.com/201137365|title=Carter and soldiers|via=Vimeo}}</ref> === চুদানত পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী আলোকচিত্ৰ === {{main|দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল}} কাৰ্টাৰে এটা শিশুৰ ছবি তুলিছিল যিটোক দেখাত এজনী সৰু ছোৱালী যেন লাগিছিল, যি ভোকত মাটিত বাগৰি পৰিছিল আৰু ওচৰৰে মাটিত এটা শগুণে খাপ পিটি আছিল। তেওঁ ছিলভাক কৈছিল যে তেওঁ মাত্ৰ তোলা পৰিস্থিতিটোৱে তেওঁক স্তম্ভিত কৰি তুলিছে আৰু তেওঁ শগুণটোক খেদি পঠিয়াইছে। কেইমিনিটমানৰ পিছত কাৰ্টাৰ আৰু ছিলভাই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এখন সৰু বিমানত উঠি আয়োদ এৰি [[কংগৰ]] অভিমুখে যাত্ৰা কৰে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=118}} ''[[দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]'' (The New York Times) কাকতৰ ওচৰত বিক্ৰী কৰা এই আলোকচিত্ৰখন প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চত প্ৰকাশ পায় আৰু বিশ্বজুৰি ছিন্ডিকেটেড (প্ৰসাৰিত) হয়। শ শ মানুহে ছোৱালীজনীৰ ভাগ্য কি হ’ল বুলি সুধিবলৈ বাতৰি কাকত গোষ্ঠীৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল। কাকতখনৰ তৰফৰ পৰা কোৱা হৈছিল যে কাৰ্টাৰৰ মতে, "শগুণটোক খেদি পঠোৱাৰ পিছত তাই পুনৰ খোজ কাঢ়িব পৰাকৈ সুস্থ হৈ উঠিছিল" কিন্তু তাই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য কেন্দ্ৰত উপনীত হৈছিল নে নাই সেয়া জনা হোৱা নাই।<ref>{{cite news|title=Editors' Note|work=The New York Times|date=30 March 1993 |access-date=1 September 2016|url=https://www.nytimes.com/1993/03/30/nyregion/editors-note-513893.html}}</ref> ১৯৯৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত এই আলোকচিত্ৰখনে [[ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা]] লাভ কৰে।<ref>{{cite magazine |title=The Importance Behind the Photo of a Starving Child and a Vulture |url=http://100photos.time.com/photos/kevin-carter-starving-child-vulture |magazine=[[টাইম (আলোচনী)|টাইম]] |publisher=The Most Influential Images of All Time}}</ref><ref name="time-1994">{{cite magazine|last=MacLeod|first=Scott|date=12 September 1994|title=The Life and Death of Kevin Carter|url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|location=Johannesburg|volume=144|url-access=subscription|magazine=[[টাইম (আলোচনী)|টাইম]]|number=11|access-date=19 May 2020|archive-date=14 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514235028/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|url-status=dead}}</ref> ২০১১ চনত শিশুটিৰ পিতৃয়ে প্ৰকাশ কৰে যে শিশুটি আচলতে এজন ল’ৰা আছিল, যাৰ নাম আছিল কং নিয়ং আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য সাহায্য কেন্দ্ৰই তাৰ তদাৰক কৰিছিল। পৰিয়ালৰ লোকৰ মতে, ২০০৭ চনৰ আশে-পাশে "জ্বৰ"ত আক্ৰান্ত হৈ নিয়ঙৰ মৃত্যু হৈছিল।<ref name="Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre">{{cite news|title=Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre|trans-title=Kong Nyong, The Boy Who Survived the Vulture|first=Alberto|last= Rojas|date=21 February 2011|access-date=29 August 2017|url=http://www.elmundo.es/elmundo/2011/02/18/comunicacion/1298054483.html|work=[[এল মুণ্ডো (স্পেইন)|এল মুণ্ডো]]| language=es|archive-date=30 June 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20170630053614/http://www.elmundo.es/elmundo/2011/02/18/comunicacion/1298054483.html| url-status=live}}</ref> এই ছবিখন আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত নৈতিক তথা ৰাজনৈতিক প্ৰভাৱসমূহ সমাজতাত্ত্বিক বিদ্যায়তনিক জাৰ্নেলসমূহতো প্ৰকাশ পাইছে।<ref>{{Citation |last1=Kleinman |first1=Arthur |chapter=Cultural Appropriations of Suffering |date=2015-11-20 |chapter-url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctt183p6n7.28 |title=Cultures of Fear |pages=288–303 |access-date=2023-12-05 |publisher=Pluto Books |isbn=978-1-84964-432-7 |last2=Kleinman |first2=Joan|doi=10.2307/j.ctt183p6n7.28 |chapter-url-access=subscription }}</ref> == অন্যান্য কাম == ১৯৯৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ ঠিক পূৰ্বে, বোপুতাত্সৱানাত চলোৱা ব্যৰ্থ আক্ৰমণৰ সময়ত আফ্ৰিকানেৰ ৱীৰষ্টাণ্ডচবেৱেগিং (AWB)ৰ তিনিজন সদস্যক গুলীয়াই থকা অৱস্থাত কাৰ্টাৰে এখন আলোকচিত্ৰ তুলিছিল। এই ঘটনাৰ মাজভাগতে কাৰ্টাৰৰ কেমেৰাৰ ফিল্ম শেষ হৈ গৈছিল। ''[[দ্য গাৰ্ডিয়ান]]'' (The Guardian) ৰ ইমোন মেকেবে কয়: "এই ছবিখনে বিশ্বৰ প্ৰায় প্ৰতিখন বাতৰি কাকতৰ প্ৰথম পৃষ্ঠাত স্থান পাইছিল, যি আছিল সমগ্ৰ নিৰ্বাচনী প্ৰচাৰৰ একমাত্ৰ প্ৰকৃত আলোকচিত্ৰ।"<ref>{{cite web|author=Eamonn McCabe|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|title=Photojournalist Kevin Carter dies – obituary: from the archive, 30 July 1994; Media|work=[[The Guardian]]|date=30 July 2014|access-date=27 October 2015}}</ref> == মৃত্যু == ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰে তিনি মাহ পিছত, ১৯৯৪ চনৰ ২৭ জুলাইত ৩৩ বছৰ বয়সত কাৰ্টাৰে [[কাৰ্বন মনোক্সাইড বিষক্ৰিয়া]]ৰ দ্বাৰা [[আত্মহত্যা]] কৰে।<ref name="pulitzer2016">{{cite news|title=Kevin Carter, a Pulitzer Winner for Sudan Photo, Is Dead at 33|work=[[দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]|date=29 July 1994|access-date=2 September 2016|url=https://www.nytimes.com/1994/07/29/world/kevin-carter-a-pulitzer-winner-for-sudan-photo-is-dead-at-33.html|last1=Keller|first1=Bill}}</ref><ref name="JohnCarlin">{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-kevin-carter-1380732.html|first=John|last=Carlin|authorlink=John Carlin (journalist)|title=Obituary: Kevin Carter|work=[[The Independent]]|location=London|date=31 July 1994|access-date=3 December 2017}}</ref> দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কেপ টাউনৰ ইমেৰিটছ আৰ্চবিশ্বপ [[ডেক্সমণ্ড টুটু]]ৱে কাৰ্টাৰৰ বিষয়ে লিখিছিল, "আৰু আমি মানসিকভাৱে আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱাৰ মূল্যৰ বিষয়ে অলপ হ’লেও জানো যিয়ে কিছুমানক আত্মহত্যাৰ দিশে ঠেলি দিছিল; হয়, এই মানুহবোৰ আছিল আটাইতকৈ প্ৰত্যাহ্বানজনক পৰিস্থিতিৰ মাজত কাম কৰা মানৱ সন্তান।"{{sfn|Tutu|2000|p=xi}} কাৰ্টাৰৰ আত্মহত্যাৰ টোকাটোত লিখা আছিল: {{blockquote|মই সঁচাকৈয়ে, বৰ দুখিত। জীৱনৰ যন্ত্ৰণাই আনন্দক ইমান দূৰলৈ তল পেলাই দিছে যে আনন্দৰ কোনো অস্তিত্বই নাই। ...হতাশাগ্ৰস্ত ... ফোন অবিহনে ... ভাড়াৰ পইচা নাই ... সন্তানৰ ভৰণ-পোষণৰ পইচা নাই ... ঋণৰ পইচা নাই ... পইচা!!! ... মই হত্যাকাণ্ড, মৃতদেহ, ক্ৰোধ আৰু যন্ত্ৰণাৰ জীৱন্ত স্মৃতিৰ দ্বাৰা খেদি ফুৰিছোঁ ... ভোকাতুৰ বা আহত শিশু, গুলী চলাবলৈ সদায় সাজু থকা উন্মাদ লোক (প্ৰায়ে আৰক্ষী), আৰু হত্যাকাৰী জল্লাদসকলৰ স্মৃতিয়ে মোক আমনি কৰে ... মই যদি ভাগ্যৱান হওঁ, কেনৰ সৈতে যোগ দিবলৈ গৈ আছোঁ।|author=কেভিন কাৰ্টাৰ}} অন্তিম শাৰীটোৱে তেওঁৰ অলপতে মৃত্যুবৰণ কৰা সতীৰ্থ [[কেন ওষ্টাৰব্ৰুক]]ক বুজাইছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=195}} == জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত == ৰক বেণ্ড [[মেনিক ষ্ট্ৰীট প্ৰীচাৰ্ছ]]ৰ ১৯৯৬ চনৰ চতুৰ্থটো এলবাম ''[[এভ্ৰিথিং মাষ্ট গো (মেনিক ষ্ট্ৰীট প্ৰীচাৰ্ছ এলবাম)|এভ্ৰিথিং মাষ্ট গো]]''ৰ "[[কেভিন কাৰ্টাৰ (গান)|কেভিন কাৰ্টাৰ]]" গীতটো কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু আত্মহত্যাৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত আছিল।{{sfn|Newark|2013|p=96}} গীতৰ কথাখিনিয়ে কাৰ্টাৰৰ মানসিক যন্ত্ৰণা আৰু তেওঁৰ আলোকচিত্ৰই উত্থাপন কৰা জটিল নৈতিক প্ৰশ্নসমূহ অন্বেষণ কৰিছিল: 'Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Tribal scars in Technicolor Bang-bang club, AK-47 hour/ Kevin Carter Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Vulture stalked white piped lie forever/ Wasted your life in black and white'। এই কথাখিনি [[ৰিচি এডৱাৰ্ডছ]]ৰ [[ৰিচি এডৱাৰ্ডছ#নিৰুদ্দেশ|অন্তৰ্ধান]]ৰ ঠিক পূৰ্বে তেওঁ নিজেই লিখিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=140}} ''[[হাউচ অব লিভ্ছ]]'' (House of Leaves) কিতাপখনৰ এটা মুখ্য চৰিত্ৰ 'উইল নেভিডছন' হৈছে এজন আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক, যিয়ে এজনী ভোকাতুৰ চুদানিজ ছোৱালীৰ ছবিৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ পিছতো তাইক সহায় নকৰাৰ বাবে অনুশোচনাত দগ্ধ হৈছিল। কিতাপখনৰ পাদটীকা ৩৩৬-ত উল্লেখ কৰা হৈছে যে এইটো "স্পষ্টভাৱে কেভিন কাৰ্টাৰৰ [...] আলোকচিত্ৰৰ ওপৰত আধাৰিত"।<ref>{{cite book|last=Danielewski|first=Mark Z.|author-link=Mark Z. Danielewski|title=House of Leaves|date=2000|page=368|publisher=Doubleday|isbn=9780385603102}}</ref> আমেৰিকান হেভী মেটেল বেণ্ড [[চেভাটাজ]] (Savatage)ৰ ২০০১ চনৰ এলবাম ''[[পয়েটছ এণ্ড মেডমেন]]'' (Poets and Madmen) কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু মৃত্যুৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত।<ref>{{cite web|title=The Official Savatage Homepage|url=http://www.savatage.com/bandinfo/faq3.html|access-date=18 August 2020|website=www.savatage.com}}</ref> ২০০০ চনৰ কিতাপ ''[[দ্য বেং-বেং ক্লাব (কিতাপ)|দ্য বেং-বেং ক্লাব: স্ন্যাপশ্বটছ ফ্ৰম এ হিডেন ৱাৰ]]''ৰ চলচ্চিত্ৰ ৰূপান্তৰ ২০১০ চনৰ ''[[দ্য বেং বেং ক্লাব (চলচ্চিত্ৰ)|দ্য বেং বেং ক্লাব]]'' নামৰ বোলছবিখনত [[কানাডা|কানাডিয়ান]] অভিনেতা [[টেলৰ কিট্ছ]]-এ কেভিন কাৰ্টাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>[https://collider.com/taylor-kitsch-interview-the-bang-bang-club/ Taylor Kitsch Interview THE BANG BANG CLUB], [[Valnet|Collider]], 20 April 2011</ref> == জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত == ৰক বেণ্ড [[মেনিক ষ্ট্ৰীট প্ৰীচাৰ্ছ]]ৰ ১৯৯৬ চনৰ চতুৰ্থটো এলবাম ''[[এভ্ৰিথিং মাষ্ট গো (মেনিক ষ্ট্ৰীট প্ৰীচাৰ্ছ এলবাম)|এভ্ৰিথিং মাষ্ট গো]]''ৰ "[[কেভিন কাৰ্টাৰ (গান)|কেভিন কাৰ্টাৰ]]" গীতটো কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু আত্মহত্যাৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত আছিল।{{sfn|Newark|2013|p=96}} গীতৰ কথাখিনিয়ে কাৰ্টাৰৰ মানসিক যন্ত্ৰণা আৰু তেওঁৰ আলোকচিত্ৰই উত্থাপন কৰা জটিল নৈতিক প্ৰশ্নসমূহ অন্বেষণ কৰিছিল: 'Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Tribal scars in Technicolor Bang-bang club, AK-47 hour/ Kevin Carter Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Vulture stalked white piped lie forever/ Wasted your life in black and white'। এই কথাখিনি [[ৰিচি এডৱাৰ্ডছ]]ৰ [[ৰিচি এডৱাৰ্ডছ#নিৰুদ্দেশ|অন্তৰ্ধান]]ৰ ঠিক পূৰ্বে তেওঁ নিজেই লিখিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=140}} ''[[হাউচ অব লিভ্ছ]]'' (House of Leaves) কিতাপখনৰ এটা মুখ্য চৰিত্ৰ 'উইল নেভিডছন' হৈছে এজন আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক, যিয়ে এজনী ভোকাতুৰ চুদানিজ ছোৱালীৰ ছবিৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ পিছতো তাইক সহায় নকৰাৰ বাবে অনুশোচনাত দগ্ধ হৈছিল। কিতাপখনৰ পাদটীকা ৩৩৬-ত উল্লেখ কৰা হৈছে যে এইটো "স্পষ্টভাৱে কেভিন কাৰ্টাৰৰ [...] আলোকচিত্ৰৰ ওপৰত আধাৰিত"।<ref>{{cite book |last=Danielewski |first=Mark Z. |author-link=Mark Z. Danielewski |title=House of Leaves |date=2000 |page=368 |publisher=Doubleday |isbn=9780385603102}}</ref> আমেৰিকান হেভী মেটেল বেণ্ড [[চেভাটাজ]] (Savatage)ৰ ২০০১ চনৰ এলবাম ''[[পয়েটছ এণ্ড মেডমেন]]'' (Poets and Madmen) কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু মৃত্যুৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত।<ref>{{Cite web|title=The Official Savatage Homepage|url=http://www.savatage.com/bandinfo/faq3.html|access-date=2020-08-18|website=www.savatage.com|archive-date=29 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029190733/http://www.savatage.com/bandinfo/faq3.html|url-status=dead}}</ref> ২০০০ চনৰ কিতাপ ''[[দ্য বেং-বেং ক্লাব (কিতাপ)|দ্য বেং-বেং ক্লাব: স্ন্যাপশ্বটছ ফ্ৰম এ হিডেন ৱাৰ]]''ৰ চলচ্চিত্ৰ ৰূপান্তৰ ২০১০ চনৰ ''[[দ্য বেং বেং ক্লাব (চলচ্চিত্ৰ)|দ্য বেং বেং ক্লাব]]'' নামৰ বোলছবিখনত [[কানাডা|কানাডিয়ান]] অভিনেতা [[টেলৰ কিট্ছ]]-এ কেভিন কাৰ্টাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>[https://collider.com/taylor-kitsch-interview-the-bang-bang-club/ Taylor Kitsch Interview THE BANG BANG CLUB], [[Valnet|Collider]], April 20, 2011</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} == অধিক পঢ়ক == * {{cite book |last1= Fujiwara |first1= Aiko |date= 2005 |title= Ehagaki Ni Sareta Shōnen |trans-title= পোষ্টকাৰ্ড বয় (Postcard Boy) |url= https://books.google.com/books?id=boPSAAAACAAJ |location= চিয়োডা, টকিঅ’, জাপান |publisher= শ্বুইছা (Shueisha) |isbn= 4-08-781338-X }} * ''দ্য ডেথ অৱ কেভিন কাৰ্টাৰ: কেজুৱেল্টী অৱ দ্য বেং বেং ক্লাব'' (The Death of Kevin Carter: Casualty of the Bang Bang Club), [[এইচবিঅ’]] (HBO) তথ্যচিত্ৰ। ১৭ আগষ্ট ২০০৬ == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://www.nytimes.com/imagepages/2009/04/15/arts/15jaar_CA0.ready.html চুদনৰ ছোৱালীজনীৰ পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী আলোকচিত্ৰ] {{Bang-Bang Club}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Carter, Kevin}} [[শ্ৰেণী:১৯৬০ চনত জন্ম]] [[শ্ৰেণী:১৯৯৪ চনত মৃত্যু]] [[শ্ৰেণী:ৰোমান কেথলিক বৰ্ণবাদ বিৰোধী সক্ৰিয়কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:শ্বেতাংগ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় বৰ্ণবাদ বিৰোধী সক্ৰিয়কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ বৰ্ণবাদ বিৰোধী সক্ৰিয়কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ মূলৰ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় লোক]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:যুদ্ধকালীন আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ৰোমান কেথলিকসকল]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:কাৰ্বন মনোক্সাইড বিষক্ৰিয়াৰ দ্বাৰা কৰা আত্মহত্যা]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাত হোৱা আত্মহত্যা]] [[শ্ৰেণী:বেং-বেং ক্লাব]] [[শ্ৰেণী:১৯৯৪ চনত হোৱা আত্মহত্যা]] [[শ্ৰেণী:চুদানত কৰ্মৰত প্ৰব্ৰজিত আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:বিংশ শতিকাৰ দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:পুৰুষৰ আত্মহত্যা]] 607hn6hptjphg2rvgqduevn12rxkwlo 645741 645740 2026-10-17T07:10:01Z Kandarpajit Kallol 6257 645741 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}{{Infobox person | image = KevinCarter.jpg | caption = কাৰ্টাৰৰ তাৰিখবিহীন প্ৰতিচ্ছবি | birthname = | birth_date = {{birth date|df=yes|1960|9|13}} | birth_place = জোহাটিছবাৰ্গ, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1994|7|27|1960|9|13}} | death_place = পাৰ্কম’ৰ, জোহানেছবাৰ্গ, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] | occupation = আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক | notable_works = ''[[দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল]]'' }} '''কেভিন কাৰ্টাৰ''' ([[ইংৰাজী]]: Kevin Carter; ১৩ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬০ – ২৭ জুলাই ১৯৯৪)<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|title=From the archive, 30 July 1994: Photojournalist Kevin Carter dies|first=Eamonn|last=McCabe|date=30 July 2014|website=The Guardian|access-date=20 December 2018}}</ref> আছিল এজন দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক আৰু বেং-বেং ক্লাবৰ এজন সদস্য। ১৯৯৩ চনৰ [[চুদান]]ৰ দুৰ্ভিক্ষক চিত্ৰিত কৰা [[দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল|তেওঁৰ আলোকচিত্ৰখন]]ৰ বাবে তেওঁ ১৯৯৪ চনত [[পুলিৎজাৰ বঁটা]] লাভ কৰিছিল। এই বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰি মাহ নৌহওঁতেই ৩৩ বছৰ বয়সত তেওঁ আত্মহত্যা কৰে। তেওঁৰ জীৱনগাথা গ্ৰেগ মাৰিনোভিচ আৰু জোয়াও ছিলভাৰ দ্বাৰা লিখিত আৰু ২০০০ চনত প্ৰকাশিত ''দ্য বেং-বেং ক্লাব'' কিতাপখনত চিত্ৰিত কৰা হৈছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=1–254}} == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == কেভিন কাৰ্টাৰৰ জন্ম জোহানেছবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকা ইউনিয়নত হৈছিল আৰু তেওঁ এটা মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ চুবুৰীত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। সৰু কালত তেওঁ মাজে-সময়ে সেই এলেকাত অবৈধভাৱে বসবাস কৰা কৃষ্ণাংগ লোকসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰিবলৈ আৰক্ষীয়ে চলোৱা অভিযান প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। তেওঁ পিছলৈ কৈছিল যে ব্ৰিটিছ মূলৰ এটা কেথলিক, "উদাৰতাবাদী" পৰিয়াল হোৱা স্বত্বেও তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে বৰ্ণবৈষম্যবাদৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াত কেনেকৈ ইমান "উদাসীন" হ’ব পাৰিছিল, সেই লৈ তেওঁ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=39–41}} হাইড্ৰেট স্কুল শেষ কৰাৰ পিছত কাৰ্টাৰে ফাৰ্মাচিষ্ট হোৱাৰ পঢ়া আধাতে এৰি দিয়ে আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় সেনাবাহিনীত ভৰ্তি হয়। পদাতিক বাহিনীৰ পৰা সাৰিবলৈ তেওঁ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় বিমান বাহিনীত যোগদান কৰে আৰু তাত তেওঁ চাৰি বছৰ সেৱা আগবঢ়ায়। ১৯৮০ চনত তেওঁ এজন কৃষ্ণাংগ ডাইনিং হ’লৰ ৱেইটাৰক অপমান কৰা প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। কাৰ্টাৰে সেই মানুহজনক সুৰক্ষা দিছিল, যাৰ ফলত আন সামৰিক কৰ্মীসকলে তেওঁক বেয়াকৈ প্ৰহাৰ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ অনুমতি অবিহনে কৰ্তব্যত অনুপস্থিত থাকে আৰু "ডেভিদ" নামেৰে এজন ৰেডিঅ’ ডিস্ক-জকী হিচাপে নতুন জীৱন আৰম্ভ কৰাৰ চেষ্টা কৰে। অৱশ্যে এই কামটো তেওঁ ভবাতকৈ অধিক কঠিন প্ৰমাণিত হ’ল। তাৰ কিছু সময়ৰ পিছতে তেওঁ সামৰিক সেৱাৰ বাকী থকা বাধ্যতামূলক সময়খিনি সম্পূৰ্ণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ১৯৮৩ চনত প্ৰিটৰিয়াত সংঘটিত চাৰ্চ ষ্ট্ৰীট বোমা বিস্ফোৰণ প্ৰত্যক্ষ কৰাৰ পিছত তেওঁ এজন সংবাদ আলোকচিত্ৰশিল্পী আৰু সাংবাদিক হোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=39–41}} == প্ৰাৰম্ভিক কৰ্মজীৱন == সামৰিক সেৱা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত, ১৯৮৩ চনত কাৰ্টাৰ জোহানেছবাৰ্গলৈ ঘূৰি আহে আৰু এখন আলোকচিত্ৰৰ সামগ্ৰী বিক্ৰী কৰা দোকানত কাম লয়। এইদৰেই তেওঁ স্থানীয় আলোকচিত্ৰ সাংবাদিকসকলক লগ পায় আৰু নিজৰ প্ৰথমটো বৃত্তিমূলক কাম লাভ কৰে। তেওঁ ''জোহানেছবাৰ্গ ছানডে এক্সপ্ৰেছ''ৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰে আৰু সপ্তাহান্তিক ক্ৰীড়া আলোকচিত্ৰশিল্পী হৈ পৰে। তেওঁ শনিবাৰ আৰু দেওবাৰৰ খেলসমূহৰ ছবি তুলিছিল।<ref>{{Cite news |last=Dwornik |first=Małgorzata |date=2 September 2024 |title=Kevin Carter. The Story of a Bang-Bang Club Photojournalist |url=https://reporterzy.info/en/4745,kevin-carter-the-story-of-a-bang-bang-club-photojournalist |url-status=live |work=Reporterzy.info |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204011054/https://reporterzy.info/en/4745,kevin-carter-the-story-of-a-bang-bang-club-photojournalist |archive-date=4 December 2024|language=en |issn=2544-5839}}</ref> ১৯৮৪ চনত তেওঁ ''জোহানেছবাৰ্গ ষ্টাৰ''ত কাম কৰিবলৈ লয়, য’ত তেওঁ বৰ্ণবাদৰ জঘন্য ৰূপ উন্মোচন কৰিছিল। ১৯৮০-ৰ দশকৰ মাজভাগত দক্ষিণ আফ্ৰিকাত কৃষ্ণাংগ আফ্ৰিকীয়সকলৰ দ্বাৰা ৰাজহুৱাকৈ দিয়া "নেকলেচিং" (ডিঙিত টায়াৰ ওলমাই জুই লগাই দিয়া মৃত্যুদণ্ড) মৃত্যুদণ্ডৰ আলোকচিত্ৰ তোলা কাৰ্টাৰ আছিল প্ৰথমজন ব্যক্তি। কাৰ্টাৰে পিছত এই ছবিসমূহৰ বিষয়ে কৈছিল: "তেওঁলোকে যি কৰিছিল তাক দেখি মই স্তম্ভিত হৈ পৰিছিলোঁ। কিন্তু যেতিয়া মানুহে সেই ছবিবোৰৰ বিষয়ে কথা পাতিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে... তেতিয়া মই অনুভৱ কৰিলোঁ যে মোৰ কাৰ্য হয়তো একেবাৰে বেয়া নাছিল। এনে এক ভয়াৱহ ঘটনাৰ সাক্ষী হোৱাটো সদায় ইমান বেয়া কাম নহ’বও পাৰে।"<ref>{{cite web|url=http://www.timporter.com/firstdraft/archives/000071.html|title=First Draft by Tim Porter: Covering War in a Free Society|website=timporter.com|access-date=3 November 2018}}</ref> == চুদনত == ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ [[অপাৰেচন লাইফলাইন চুদান]]ৰ ৰবাৰ্ট হেডলীয়ে [[জোয়াও ছিলভা (আলোকচিত্ৰশিল্পী)|জোয়াও ছিলভা]]ক চুদানলৈ যোৱাৰ আৰু সেই অঞ্চলৰ গৃহযুদ্ধত বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে থাকি দক্ষিণ চুদানৰ দুৰ্ভিক্ষৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰাৰ সুযোগ দিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=110}} ছিলভাই এই বিষয়ে কাৰ্টাৰক জনাইছিল, যিয়ে ইয়াক নিজৰ ফ্ৰীলেঞ্চাৰ কেৰিয়াৰ সম্প্ৰসাৰণ কৰাৰ আৰু ব্যক্তিগত সমস্যাসমূহ সমাধানৰ এক মাধ্যম হিচাপে এই কামক ব্যৱহাৰ কৰাৰ এক সুযোগ বুলি অনুভৱ কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=109–110}} অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানে পুঁজিৰ অভাৱত ভুগি আছিল,<ref>{{cite web|last1=Karim|first1=Ataul|last2=Duffield|first2=Mark|last3=Jaspers|first3=Susanne|last4=Hendrie|first4=Barbara|title=Operation Lifeline Sudan – A review|url=https://www.researchgate.net/publication/284727714|website=researchgate.net|date=June 1996|access-date=30 September 2017}}</ref> আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘই বিশ্বাস কৰিছিল যে সেই অঞ্চলৰ দুৰ্ভিক্ষ আৰু প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ প্ৰচাৰ কৰিলে সাহায্য সংস্থাসমূহক পুঁজি ধৰি ৰখাত সহায় হ’ব। ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ ৰাজনীতিৰ সৈতে জড়িত নাছিল আৰু কেৱল ছবি তুলিবলৈহে আগ্ৰহী আছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=113}} [[নাইৰোবি]]লৈ উৰা মৰাৰ পিছত, দুয়োজনে গম পালে যে চুদানত নতুনকৈ আৰম্ভ হোৱা যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকে সেই চহৰখনত অনিৰ্দিষ্ট কাললৈ অপেক্ষা কৰিবলগীয়া হ’ব। এই সময়ছোৱাত কাৰ্টাৰে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সৈতে দক্ষিণ চুদানৰ [[জুবাল]]ৈ এদিনীয়া ভ্ৰমণ কৰি অঞ্চলটোৰ বাবে খাদ্য সাহায্য কঢ়িয়াই অনা এখন নাও (barge)ৰ ছবি তোলে। তাৰ কিছু সময়ৰ পিছত, ৰাষ্ট্ৰসংঘই এটা বিদ্ৰোহী গোটৰ পৰা [[আয়োড]]লৈ খাদ্য সাহায্য উৰুৱাই নিয়াৰ অনুমতি লাভ কৰে। হেডলীয়ে ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰক তেওঁৰ সৈতে তালৈ উৰা মাৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=114}} আয়োডত উপনীত হোৱাৰ পিছত ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ দুৰ্ভিক্ষৰ চিকাৰ হোৱা লোকসকলৰ ছবি তুলিবলৈ ইজনে সিজনৰ পৰা পৃথক হৈ পৰে আৰু তেওঁলোকে প্ৰত্যক্ষ কৰা মৰ্মান্তিক পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে নিজৰ মাজত আলোচনা কৰে। ছিলভাই কেইজনমান বিদ্ৰোহী সৈন্য বিচাৰি পালে যিয়ে তেওঁক কোনো দায়িত্বশীল বিষয়াৰ ওচৰলৈ লৈ যাব পাৰে। কাৰ্টাৰো তেওঁৰ সৈতে যোগ দিলে। ইংৰাজী ক’ব নোৱাৰা সৈনিক এজনে কাৰ্টাৰৰ হাতঘড়ীটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ দেখুৱাইছিল। কাৰ্টাৰে তেওঁক সুলভ মূল্যৰ ঘড়ীটো উপহাৰ হিচাপে দিয়ে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=116}} সৈনিককেইজনে তেওঁলোকৰ অংগৰক্ষী হিচাপে সেৱা আগবঢ়াইছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=152–153|loc=মাৰিনোভিচে সৈনিকসকলক অংগৰক্ষী হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে}}<ref>{{cite web|url=https://vimeo.com/201137365|title=Carter and soldiers|via=Vimeo}}</ref> === চুদানত পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী আলোকচিত্ৰ === {{main|দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল}} কাৰ্টাৰে এটা শিশুৰ ছবি তুলিছিল যিটোক দেখাত এজনী সৰু ছোৱালী যেন লাগিছিল, যি ভোকত মাটিত বাগৰি পৰিছিল আৰু ওচৰৰে মাটিত এটা শগুণে খাপ পিটি আছিল। তেওঁ ছিলভাক কৈছিল যে তেওঁ মাত্ৰ তোলা পৰিস্থিতিটোৱে তেওঁক স্তম্ভিত কৰি তুলিছে আৰু তেওঁ শগুণটোক খেদি পঠিয়াইছে। কেইমিনিটমানৰ পিছত কাৰ্টাৰ আৰু ছিলভাই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এখন সৰু বিমানত উঠি আয়োদ এৰি [[কংগৰ]] অভিমুখে যাত্ৰা কৰে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=118}} ''[[দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]'' (The New York Times) কাকতৰ ওচৰত বিক্ৰী কৰা এই আলোকচিত্ৰখন প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চত প্ৰকাশ পায় আৰু বিশ্বজুৰি ছিন্ডিকেটেড (প্ৰসাৰিত) হয়। শ শ মানুহে ছোৱালীজনীৰ ভাগ্য কি হ’ল বুলি সুধিবলৈ বাতৰি কাকত গোষ্ঠীৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল। কাকতখনৰ তৰফৰ পৰা কোৱা হৈছিল যে কাৰ্টাৰৰ মতে, "শগুণটোক খেদি পঠোৱাৰ পিছত তাই পুনৰ খোজ কাঢ়িব পৰাকৈ সুস্থ হৈ উঠিছিল" কিন্তু তাই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য কেন্দ্ৰত উপনীত হৈছিল নে নাই সেয়া জনা হোৱা নাই।<ref>{{cite news|title=Editors' Note|work=The New York Times|date=30 March 1993 |access-date=1 September 2016|url=https://www.nytimes.com/1993/03/30/nyregion/editors-note-513893.html}}</ref> ১৯৯৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত এই আলোকচিত্ৰখনে [[ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা]] লাভ কৰে।<ref>{{cite magazine |title=The Importance Behind the Photo of a Starving Child and a Vulture |url=http://100photos.time.com/photos/kevin-carter-starving-child-vulture |magazine=[[টাইম (আলোচনী)|টাইম]] |publisher=The Most Influential Images of All Time}}</ref><ref name="time-1994">{{cite magazine|last=MacLeod|first=Scott|date=12 September 1994|title=The Life and Death of Kevin Carter|url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|location=Johannesburg|volume=144|url-access=subscription|magazine=[[টাইম (আলোচনী)|টাইম]]|number=11|access-date=19 May 2020|archive-date=14 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514235028/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|url-status=dead}}</ref> ২০১১ চনত শিশুটিৰ পিতৃয়ে প্ৰকাশ কৰে যে শিশুটি আচলতে এজন ল’ৰা আছিল, যাৰ নাম আছিল কং নিয়ং আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য সাহায্য কেন্দ্ৰই তাৰ তদাৰক কৰিছিল। পৰিয়ালৰ লোকৰ মতে, ২০০৭ চনৰ আশে-পাশে "জ্বৰ"ত আক্ৰান্ত হৈ নিয়ঙৰ মৃত্যু হৈছিল।<ref name="Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre">{{cite news|title=Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre|trans-title=Kong Nyong, The Boy Who Survived the Vulture|first=Alberto|last= Rojas|date=21 February 2011|access-date=29 August 2017|url=http://www.elmundo.es/elmundo/2011/02/18/comunicacion/1298054483.html|work=[[এল মুণ্ডো (স্পেইন)|এল মুণ্ডো]]| language=es|archive-date=30 June 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20170630053614/http://www.elmundo.es/elmundo/2011/02/18/comunicacion/1298054483.html| url-status=live}}</ref> এই ছবিখন আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত নৈতিক তথা ৰাজনৈতিক প্ৰভাৱসমূহ সমাজতাত্ত্বিক বিদ্যায়তনিক জাৰ্নেলসমূহতো প্ৰকাশ পাইছে।<ref>{{Citation |last1=Kleinman |first1=Arthur |chapter=Cultural Appropriations of Suffering |date=2015-11-20 |chapter-url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctt183p6n7.28 |title=Cultures of Fear |pages=288–303 |access-date=2023-12-05 |publisher=Pluto Books |isbn=978-1-84964-432-7 |last2=Kleinman |first2=Joan|doi=10.2307/j.ctt183p6n7.28 |chapter-url-access=subscription }}</ref> == অন্যান্য কাম == ১৯৯৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ ঠিক পূৰ্বে, বোপুতাত্সৱানাত চলোৱা ব্যৰ্থ আক্ৰমণৰ সময়ত আফ্ৰিকানেৰ ৱীৰষ্টাণ্ডচবেৱেগিং (AWB)ৰ তিনিজন সদস্যক গুলীয়াই থকা অৱস্থাত কাৰ্টাৰে এখন আলোকচিত্ৰ তুলিছিল। এই ঘটনাৰ মাজভাগতে কাৰ্টাৰৰ কেমেৰাৰ ফিল্ম শেষ হৈ গৈছিল। ''[[দ্য গাৰ্ডিয়ান]]'' (The Guardian) ৰ ইমোন মেকেবে কয়: "এই ছবিখনে বিশ্বৰ প্ৰায় প্ৰতিখন বাতৰি কাকতৰ প্ৰথম পৃষ্ঠাত স্থান পাইছিল, যি আছিল সমগ্ৰ নিৰ্বাচনী প্ৰচাৰৰ একমাত্ৰ প্ৰকৃত আলোকচিত্ৰ।"<ref>{{cite web|author=Eamonn McCabe|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|title=Photojournalist Kevin Carter dies – obituary: from the archive, 30 July 1994; Media|work=[[The Guardian]]|date=30 July 2014|access-date=27 October 2015}}</ref> == মৃত্যু == ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰে তিনি মাহ পিছত, ১৯৯৪ চনৰ ২৭ জুলাইত ৩৩ বছৰ বয়সত কাৰ্টাৰে [[কাৰ্বন মনোক্সাইড বিষক্ৰিয়া]]ৰ দ্বাৰা [[আত্মহত্যা]] কৰে।<ref name="pulitzer2016">{{cite news|title=Kevin Carter, a Pulitzer Winner for Sudan Photo, Is Dead at 33|work=[[দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]|date=29 July 1994|access-date=2 September 2016|url=https://www.nytimes.com/1994/07/29/world/kevin-carter-a-pulitzer-winner-for-sudan-photo-is-dead-at-33.html|last1=Keller|first1=Bill}}</ref><ref name="JohnCarlin">{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-kevin-carter-1380732.html|first=John|last=Carlin|authorlink=John Carlin (journalist)|title=Obituary: Kevin Carter|work=[[The Independent]]|location=London|date=31 July 1994|access-date=3 December 2017}}</ref> দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কেপ টাউনৰ ইমেৰিটছ আৰ্চবিশ্বপ [[ডেক্সমণ্ড টুটু]]ৱে কাৰ্টাৰৰ বিষয়ে লিখিছিল, "আৰু আমি মানসিকভাৱে আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱাৰ মূল্যৰ বিষয়ে অলপ হ’লেও জানো যিয়ে কিছুমানক আত্মহত্যাৰ দিশে ঠেলি দিছিল; হয়, এই মানুহবোৰ আছিল আটাইতকৈ প্ৰত্যাহ্বানজনক পৰিস্থিতিৰ মাজত কাম কৰা মানৱ সন্তান।"{{sfn|Tutu|2000|p=xi}} কাৰ্টাৰৰ আত্মহত্যাৰ টোকাটোত লিখা আছিল: {{blockquote|মই সঁচাকৈয়ে, বৰ দুখিত। জীৱনৰ যন্ত্ৰণাই আনন্দক ইমান দূৰলৈ তল পেলাই দিছে যে আনন্দৰ কোনো অস্তিত্বই নাই। ...হতাশাগ্ৰস্ত ... ফোন অবিহনে ... ভাড়াৰ পইচা নাই ... সন্তানৰ ভৰণ-পোষণৰ পইচা নাই ... ঋণৰ পইচা নাই ... পইচা!!! ... মই হত্যাকাণ্ড, মৃতদেহ, ক্ৰোধ আৰু যন্ত্ৰণাৰ জীৱন্ত স্মৃতিৰ দ্বাৰা খেদি ফুৰিছোঁ ... ভোকাতুৰ বা আহত শিশু, গুলী চলাবলৈ সদায় সাজু থকা উন্মাদ লোক (প্ৰায়ে আৰক্ষী), আৰু হত্যাকাৰী জল্লাদসকলৰ স্মৃতিয়ে মোক আমনি কৰে ... মই যদি ভাগ্যৱান হওঁ, কেনৰ সৈতে যোগ দিবলৈ গৈ আছোঁ।|author=কেভিন কাৰ্টাৰ}} অন্তিম শাৰীটোৱে তেওঁৰ অলপতে মৃত্যুবৰণ কৰা সতীৰ্থ [[কেন ওষ্টাৰব্ৰুক]]ক বুজাইছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=195}} == জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত == ৰক বেণ্ড [[মেনিক ষ্ট্ৰীট প্ৰীচাৰ্ছ]]ৰ ১৯৯৬ চনৰ চতুৰ্থটো এলবাম ''[[এভ্ৰিথিং মাষ্ট গো (মেনিক ষ্ট্ৰীট প্ৰীচাৰ্ছ এলবাম)|এভ্ৰিথিং মাষ্ট গো]]''ৰ "[[কেভিন কাৰ্টাৰ (গান)|কেভিন কাৰ্টাৰ]]" গীতটো কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু আত্মহত্যাৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত আছিল।{{sfn|Newark|2013|p=96}} গীতৰ কথাখিনিয়ে কাৰ্টাৰৰ মানসিক যন্ত্ৰণা আৰু তেওঁৰ আলোকচিত্ৰই উত্থাপন কৰা জটিল নৈতিক প্ৰশ্নসমূহ অন্বেষণ কৰিছিল: 'Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Tribal scars in Technicolor Bang-bang club, AK-47 hour/ Kevin Carter Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Vulture stalked white piped lie forever/ Wasted your life in black and white'। এই কথাখিনি [[ৰিচি এডৱাৰ্ডছ]]ৰ [[ৰিচি এডৱাৰ্ডছ#নিৰুদ্দেশ|অন্তৰ্ধান]]ৰ ঠিক পূৰ্বে তেওঁ নিজেই লিখিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=140}} ''[[হাউচ অব লিভ্ছ]]'' (House of Leaves) কিতাপখনৰ এটা মুখ্য চৰিত্ৰ 'উইল নেভিডছন' হৈছে এজন আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক, যিয়ে এজনী ভোকাতুৰ চুদানিজ ছোৱালীৰ ছবিৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ পিছতো তাইক সহায় নকৰাৰ বাবে অনুশোচনাত দগ্ধ হৈছিল। কিতাপখনৰ পাদটীকা ৩৩৬-ত উল্লেখ কৰা হৈছে যে এইটো "স্পষ্টভাৱে কেভিন কাৰ্টাৰৰ [...] আলোকচিত্ৰৰ ওপৰত আধাৰিত"।<ref>{{cite book|last=Danielewski|first=Mark Z.|author-link=Mark Z. Danielewski|title=House of Leaves|date=2000|page=368|publisher=Doubleday|isbn=9780385603102}}</ref> আমেৰিকান হেভী মেটেল বেণ্ড [[চেভাটাজ]] (Savatage)ৰ ২০০১ চনৰ এলবাম ''[[পয়েটছ এণ্ড মেডমেন]]'' (Poets and Madmen) কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু মৃত্যুৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত।<ref>{{cite web|title=The Official Savatage Homepage|url=http://www.savatage.com/bandinfo/faq3.html|access-date=18 August 2020|website=www.savatage.com}}</ref> ২০০০ চনৰ কিতাপ ''[[দ্য বেং-বেং ক্লাব (কিতাপ)|দ্য বেং-বেং ক্লাব: স্ন্যাপশ্বটছ ফ্ৰম এ হিডেন ৱাৰ]]''ৰ চলচ্চিত্ৰ ৰূপান্তৰ ২০১০ চনৰ ''[[দ্য বেং বেং ক্লাব (চলচ্চিত্ৰ)|দ্য বেং বেং ক্লাব]]'' নামৰ বোলছবিখনত [[কানাডা|কানাডিয়ান]] অভিনেতা [[টেলৰ কিট্ছ]]-এ কেভিন কাৰ্টাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>[https://collider.com/taylor-kitsch-interview-the-bang-bang-club/ Taylor Kitsch Interview THE BANG BANG CLUB], [[Valnet|Collider]], 20 April 2011</ref> == জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত == ৰক বেণ্ড [[মেনিক ষ্ট্ৰীট প্ৰীচাৰ্ছ]]ৰ ১৯৯৬ চনৰ চতুৰ্থটো এলবাম ''[[এভ্ৰিথিং মাষ্ট গো (মেনিক ষ্ট্ৰীট প্ৰীচাৰ্ছ এলবাম)|এভ্ৰিথিং মাষ্ট গো]]''ৰ "[[কেভিন কাৰ্টাৰ (গান)|কেভিন কাৰ্টাৰ]]" গীতটো কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু আত্মহত্যাৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত আছিল।{{sfn|Newark|2013|p=96}} গীতৰ কথাখিনিয়ে কাৰ্টাৰৰ মানসিক যন্ত্ৰণা আৰু তেওঁৰ আলোকচিত্ৰই উত্থাপন কৰা জটিল নৈতিক প্ৰশ্নসমূহ অন্বেষণ কৰিছিল: 'Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Tribal scars in Technicolor Bang-bang club, AK-47 hour/ Kevin Carter Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Vulture stalked white piped lie forever/ Wasted your life in black and white'। এই কথাখিনি [[ৰিচি এডৱাৰ্ডছ]]ৰ [[ৰিচি এডৱাৰ্ডছ#নিৰুদ্দেশ|অন্তৰ্ধান]]ৰ ঠিক পূৰ্বে তেওঁ নিজেই লিখিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=140}} ''[[হাউচ অব লিভ্ছ]]'' (House of Leaves) কিতাপখনৰ এটা মুখ্য চৰিত্ৰ 'উইল নেভিডছন' হৈছে এজন আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক, যিয়ে এজনী ভোকাতুৰ চুদানিজ ছোৱালীৰ ছবিৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ পিছতো তাইক সহায় নকৰাৰ বাবে অনুশোচনাত দগ্ধ হৈছিল। কিতাপখনৰ পাদটীকা ৩৩৬-ত উল্লেখ কৰা হৈছে যে এইটো "স্পষ্টভাৱে কেভিন কাৰ্টাৰৰ [...] আলোকচিত্ৰৰ ওপৰত আধাৰিত"।<ref>{{cite book |last=Danielewski |first=Mark Z. |author-link=Mark Z. Danielewski |title=House of Leaves |date=2000 |page=368 |publisher=Doubleday |isbn=9780385603102}}</ref> আমেৰিকান হেভী মেটেল বেণ্ড [[চেভাটাজ]] (Savatage)ৰ ২০০১ চনৰ এলবাম ''[[পয়েটছ এণ্ড মেডমেন]]'' (Poets and Madmen) কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু মৃত্যুৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত।<ref>{{Cite web|title=The Official Savatage Homepage|url=http://www.savatage.com/bandinfo/faq3.html|access-date=2020-08-18|website=www.savatage.com|archive-date=29 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029190733/http://www.savatage.com/bandinfo/faq3.html|url-status=dead}}</ref> ২০০০ চনৰ কিতাপ ''[[দ্য বেং-বেং ক্লাব (কিতাপ)|দ্য বেং-বেং ক্লাব: স্ন্যাপশ্বটছ ফ্ৰম এ হিডেন ৱাৰ]]''ৰ চলচ্চিত্ৰ ৰূপান্তৰ ২০১০ চনৰ ''[[দ্য বেং বেং ক্লাব (চলচ্চিত্ৰ)|দ্য বেং বেং ক্লাব]]'' নামৰ বোলছবিখনত [[কানাডা|কানাডিয়ান]] অভিনেতা [[টেলৰ কিট্ছ]]-এ কেভিন কাৰ্টাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>[https://collider.com/taylor-kitsch-interview-the-bang-bang-club/ Taylor Kitsch Interview THE BANG BANG CLUB], [[Valnet|Collider]], April 20, 2011</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} == অধিক পঢ়ক == * {{cite book |last1= Fujiwara |first1= Aiko |date= 2005 |title= Ehagaki Ni Sareta Shōnen |trans-title= পোষ্টকাৰ্ড বয় (Postcard Boy) |url= https://books.google.com/books?id=boPSAAAACAAJ |location= চিয়োডা, টকিঅ’, জাপান |publisher= শ্বুইছা (Shueisha) |isbn= 4-08-781338-X }} * ''দ্য ডেথ অৱ কেভিন কাৰ্টাৰ: কেজুৱেল্টী অৱ দ্য বেং বেং ক্লাব'' (The Death of Kevin Carter: Casualty of the Bang Bang Club), [[এইচবিঅ’]] (HBO) তথ্যচিত্ৰ। ১৭ আগষ্ট ২০০৬ == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://www.nytimes.com/imagepages/2009/04/15/arts/15jaar_CA0.ready.html চুদনৰ ছোৱালীজনীৰ পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী আলোকচিত্ৰ] {{Bang-Bang Club}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Carter, Kevin}} [[শ্ৰেণী:১৯৬০ চনত জন্ম]] [[শ্ৰেণী:১৯৯৪ চনত মৃত্যু]] [[শ্ৰেণী:ৰোমান কেথলিক বৰ্ণবাদ বিৰোধী সক্ৰিয়কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:শ্বেতাংগ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় বৰ্ণবাদ বিৰোধী সক্ৰিয়কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ বৰ্ণবাদ বিৰোধী সক্ৰিয়কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ মূলৰ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় লোক]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:যুদ্ধকালীন আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ৰোমান কেথলিকসকল]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:কাৰ্বন মনোক্সাইড বিষক্ৰিয়াৰ দ্বাৰা কৰা আত্মহত্যা]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাত হোৱা আত্মহত্যা]] [[শ্ৰেণী:বেং-বেং ক্লাব]] [[শ্ৰেণী:১৯৯৪ চনত হোৱা আত্মহত্যা]] [[শ্ৰেণী:চুদানত কৰ্মৰত প্ৰব্ৰজিত আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:বিংশ শতিকাৰ দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:পুৰুষৰ আত্মহত্যা]] fes0kmjduuphvsawa58uutkldul1s0j 645742 645741 2026-10-17T07:11:29Z Kandarpajit Kallol 6257 645742 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}{{Infobox person | image = KevinCarter.jpg | caption = কাৰ্টাৰৰ তাৰিখবিহীন প্ৰতিচ্ছবি | birthname = | birth_date = {{birth date|df=yes|1960|9|13}} | birth_place = জোহাটিছবাৰ্গ, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1994|7|27|1960|9|13}} | death_place = পাৰ্কম’ৰ, জোহানেছবাৰ্গ, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] | occupation = আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক | notable_works = ''[[দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল]]'' }} '''কেভিন কাৰ্টাৰ''' ([[ইংৰাজী]]: Kevin Carter; ১৩ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬০ – ২৭ জুলাই ১৯৯৪)<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|title=From the archive, 30 July 1994: Photojournalist Kevin Carter dies|first=Eamonn|last=McCabe|date=30 July 2014|website=The Guardian|access-date=20 December 2018}}</ref> আছিল এজন দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক আৰু বেং-বেং ক্লাবৰ এজন সদস্য। ১৯৯৩ চনৰ [[চুদান]]ৰ দুৰ্ভিক্ষক চিত্ৰিত কৰা [[দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল|তেওঁৰ আলোকচিত্ৰখন]]ৰ বাবে তেওঁ ১৯৯৪ চনত [[পুলিৎজাৰ বঁটা]] লাভ কৰিছিল। এই বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰি মাহ নৌহওঁতেই ৩৩ বছৰ বয়সত তেওঁ আত্মহত্যা কৰে। তেওঁৰ জীৱনগাথা গ্ৰেগ মাৰিনোভিচ আৰু জোয়াও ছিলভাৰ দ্বাৰা লিখিত আৰু ২০০০ চনত প্ৰকাশিত ''দ্য বেং-বেং ক্লাব'' কিতাপখনত চিত্ৰিত কৰা হৈছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=1–254}} == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == কেভিন কাৰ্টাৰৰ জন্ম জোহানেছবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকা ইউনিয়নত হৈছিল আৰু তেওঁ এটা মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ চুবুৰীত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। সৰু কালত তেওঁ মাজে-সময়ে সেই এলেকাত অবৈধভাৱে বসবাস কৰা কৃষ্ণাংগ লোকসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰিবলৈ আৰক্ষীয়ে চলোৱা অভিযান প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। তেওঁ পিছলৈ কৈছিল যে ব্ৰিটিছ মূলৰ এটা কেথলিক, "উদাৰতাবাদী" পৰিয়াল হোৱা স্বত্বেও তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে বৰ্ণবৈষম্যবাদৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াত কেনেকৈ ইমান "উদাসীন" হ’ব পাৰিছিল, সেই লৈ তেওঁ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=39–41}} হাইড্ৰেট স্কুল শেষ কৰাৰ পিছত কাৰ্টাৰে ফাৰ্মাচিষ্ট হোৱাৰ পঢ়া আধাতে এৰি দিয়ে আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় সেনাবাহিনীত ভৰ্তি হয়। পদাতিক বাহিনীৰ পৰা সাৰিবলৈ তেওঁ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় বিমান বাহিনীত যোগদান কৰে আৰু তাত তেওঁ চাৰি বছৰ সেৱা আগবঢ়ায়। ১৯৮০ চনত তেওঁ এজন কৃষ্ণাংগ ডাইনিং হ’লৰ ৱেইটাৰক অপমান কৰা প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। কাৰ্টাৰে সেই মানুহজনক সুৰক্ষা দিছিল, যাৰ ফলত আন সামৰিক কৰ্মীসকলে তেওঁক বেয়াকৈ প্ৰহাৰ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ অনুমতি অবিহনে কৰ্তব্যত অনুপস্থিত থাকে আৰু "ডেভিদ" নামেৰে এজন ৰেডিঅ’ ডিস্ক-জকী হিচাপে নতুন জীৱন আৰম্ভ কৰাৰ চেষ্টা কৰে। অৱশ্যে এই কামটো তেওঁ ভবাতকৈ অধিক কঠিন প্ৰমাণিত হ’ল। তাৰ কিছু সময়ৰ পিছতে তেওঁ সামৰিক সেৱাৰ বাকী থকা বাধ্যতামূলক সময়খিনি সম্পূৰ্ণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ১৯৮৩ চনত প্ৰিটৰিয়াত সংঘটিত চাৰ্চ ষ্ট্ৰীট বোমা বিস্ফোৰণ প্ৰত্যক্ষ কৰাৰ পিছত তেওঁ এজন সংবাদ আলোকচিত্ৰশিল্পী আৰু সাংবাদিক হোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=39–41}} == প্ৰাৰম্ভিক কৰ্মজীৱন == সামৰিক সেৱা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত, ১৯৮৩ চনত কাৰ্টাৰ জোহানেছবাৰ্গলৈ ঘূৰি আহে আৰু এখন আলোকচিত্ৰৰ সামগ্ৰী বিক্ৰী কৰা দোকানত কাম লয়। এইদৰেই তেওঁ স্থানীয় আলোকচিত্ৰ সাংবাদিকসকলক লগ পায় আৰু নিজৰ প্ৰথমটো বৃত্তিমূলক কাম লাভ কৰে। তেওঁ ''জোহানেছবাৰ্গ ছানডে এক্সপ্ৰেছ''ৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰে আৰু সপ্তাহান্তিক ক্ৰীড়া আলোকচিত্ৰশিল্পী হৈ পৰে। তেওঁ শনিবাৰ আৰু দেওবাৰৰ খেলসমূহৰ ছবি তুলিছিল।<ref>{{Cite news |last=Dwornik |first=Małgorzata |date=2 September 2024 |title=Kevin Carter. The Story of a Bang-Bang Club Photojournalist |url=https://reporterzy.info/en/4745,kevin-carter-the-story-of-a-bang-bang-club-photojournalist |url-status=live |work=Reporterzy.info |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204011054/https://reporterzy.info/en/4745,kevin-carter-the-story-of-a-bang-bang-club-photojournalist |archive-date=4 December 2024|language=en |issn=2544-5839}}</ref> ১৯৮৪ চনত তেওঁ ''জোহানেছবাৰ্গ ষ্টাৰ''ত কাম কৰিবলৈ লয়, য’ত তেওঁ বৰ্ণবাদৰ জঘন্য ৰূপ উন্মোচন কৰিছিল। ১৯৮০-ৰ দশকৰ মাজভাগত দক্ষিণ আফ্ৰিকাত কৃষ্ণাংগ আফ্ৰিকীয়সকলৰ দ্বাৰা ৰাজহুৱাকৈ দিয়া "নেকলেচিং" (ডিঙিত টায়াৰ ওলমাই জুই লগাই দিয়া মৃত্যুদণ্ড) মৃত্যুদণ্ডৰ আলোকচিত্ৰ তোলা কাৰ্টাৰ আছিল প্ৰথমজন ব্যক্তি। কাৰ্টাৰে পিছত এই ছবিসমূহৰ বিষয়ে কৈছিল: "তেওঁলোকে যি কৰিছিল তাক দেখি মই স্তম্ভিত হৈ পৰিছিলোঁ। কিন্তু যেতিয়া মানুহে সেই ছবিবোৰৰ বিষয়ে কথা পাতিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে... তেতিয়া মই অনুভৱ কৰিলোঁ যে মোৰ কাৰ্য হয়তো একেবাৰে বেয়া নাছিল। এনে এক ভয়াৱহ ঘটনাৰ সাক্ষী হোৱাটো সদায় ইমান বেয়া কাম নহ’বও পাৰে।"<ref>{{cite web|url=http://www.timporter.com/firstdraft/archives/000071.html|title=First Draft by Tim Porter: Covering War in a Free Society|website=timporter.com|access-date=3 November 2018}}</ref> == চুদনত == ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানৰ ৰবাৰ্ট হেডলীয়ে জোয়াও ছিলভাক চুদানলৈ যোৱাৰ আৰু সেই অঞ্চলৰ গৃহযুদ্ধত বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে থাকি দক্ষিণ চুদানৰ দুৰ্ভিক্ষৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰাৰ সুযোগ দিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=110}} ছিলভাই এই বিষয়ে কাৰ্টাৰক জনাইছিল, যিয়ে ইয়াক নিজৰ ফ্ৰীলেঞ্চাৰ কেৰিয়াৰ সম্প্ৰসাৰণ কৰাৰ আৰু ব্যক্তিগত সমস্যাসমূহ সমাধানৰ এক মাধ্যম হিচাপে এই কামক ব্যৱহাৰ কৰাৰ এক সুযোগ বুলি অনুভৱ কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=109–110}} অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানে পুঁজিৰ অভাৱত ভুগি আছিল,<ref>{{cite web|last1=Karim|first1=Ataul|last2=Duffield|first2=Mark|last3=Jaspers|first3=Susanne|last4=Hendrie|first4=Barbara|title=Operation Lifeline Sudan – A review|url=https://www.researchgate.net/publication/284727714|website=researchgate.net|date=June 1996|access-date=30 September 2017}}</ref> আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘই বিশ্বাস কৰিছিল যে সেই অঞ্চলৰ দুৰ্ভিক্ষ আৰু প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ প্ৰচাৰ কৰিলে সাহায্য সংস্থাসমূহক পুঁজি ধৰি ৰখাত সহায় হ’ব। ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ ৰাজনীতিৰ সৈতে জড়িত নাছিল আৰু কেৱল ছবি তুলিবলৈহে আগ্ৰহী আছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=113}} নাইৰোবিলৈ উৰা মৰাৰ পিছত, দুয়োজনে গম পালে যে চুদানত নতুনকৈ আৰম্ভ হোৱা যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকে সেই চহৰখনত অনিৰ্দিষ্ট কাললৈ অপেক্ষা কৰিবলগীয়া হ’ব। এই সময়ছোৱাত কাৰ্টাৰে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সৈতে দক্ষিণ চুদানৰ জুবালৈ এদিনীয়া ভ্ৰমণ কৰি অঞ্চলটোৰ বাবে খাদ্য সাহায্য কঢ়িয়াই অনা এখন নাওৰ ছবি তোলে। তাৰ কিছু সময়ৰ পিছত, ৰাষ্ট্ৰসংঘই এটা বিদ্ৰোহী গোটৰ পৰা আয়োডলৈ খাদ্য সাহায্য উৰুৱাই নিয়াৰ অনুমতি লাভ কৰে। হেডলীয়ে ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰক তেওঁৰ সৈতে তালৈ উৰা মাৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=114}} আয়োডত উপনীত হোৱাৰ পিছত ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ দুৰ্ভিক্ষৰ চিকাৰ হোৱা লোকসকলৰ ছবি তুলিবলৈ ইজনে সিজনৰ পৰা পৃথক হৈ পৰে আৰু তেওঁলোকে প্ৰত্যক্ষ কৰা মৰ্মান্তিক পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে নিজৰ মাজত আলোচনা কৰে। ছিলভাই কেইজনমান বিদ্ৰোহী সৈন্য বিচাৰি পালে যিয়ে তেওঁক কোনো দায়িত্বশীল বিষয়াৰ ওচৰলৈ লৈ যাব পাৰে। কাৰ্টাৰো তেওঁৰ সৈতে যোগ দিলে। ইংৰাজী ক’ব নোৱাৰা সৈনিক এজনে কাৰ্টাৰৰ হাতঘড়ীটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ দেখুৱাইছিল। কাৰ্টাৰে তেওঁক সুলভ মূল্যৰ ঘড়ীটো উপহাৰ হিচাপে দিয়ে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=116}} সৈনিককেইজনে তেওঁলোকৰ অংগৰক্ষী হিচাপে সেৱা আগবঢ়াইছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=152–153|loc=মাৰিনোভিচে সৈনিকসকলক অংগৰক্ষী হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে}}<ref>{{cite web|url=https://vimeo.com/201137365|title=Carter and soldiers|via=Vimeo}}</ref> === চুদানত পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী আলোকচিত্ৰ === {{main|দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল}} কাৰ্টাৰে এটা শিশুৰ ছবি তুলিছিল যিটোক দেখাত এজনী সৰু ছোৱালী যেন লাগিছিল, যি ভোকত মাটিত বাগৰি পৰিছিল আৰু ওচৰৰে মাটিত এটা শগুণে খাপ পিটি আছিল। তেওঁ ছিলভাক কৈছিল যে তেওঁ মাত্ৰ তোলা পৰিস্থিতিটোৱে তেওঁক স্তম্ভিত কৰি তুলিছে আৰু তেওঁ শগুণটোক খেদি পঠিয়াইছে। কেইমিনিটমানৰ পিছত কাৰ্টাৰ আৰু ছিলভাই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এখন সৰু বিমানত উঠি আয়োড এৰি কংগৰ অভিমুখে যাত্ৰা কৰে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=118}} দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ কাকতৰ ওচৰত বিক্ৰী কৰা এই আলোকচিত্ৰখন প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চত প্ৰকাশ পায় আৰু বিশ্বজুৰি প্ৰসাৰিত হয়। শ শ মানুহে ছোৱালীজনীৰ ভাগ্য কি হ’ল বুলি সুধিবলৈ বাতৰি কাকত গোষ্ঠীৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল। কাকতখনৰ তৰফৰ পৰা কোৱা হৈছিল যে কাৰ্টাৰৰ মতে, "শগুণটোক খেদি পঠোৱাৰ পিছত তাই পুনৰ খোজ কাঢ়িব পৰাকৈ সুস্থ হৈ উঠিছিল" কিন্তু তাই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য কেন্দ্ৰত উপনীত হৈছিল নে নাই সেয়া জনা হোৱা নাই।<ref>{{cite news|title=Editors' Note|work=The New York Times|date=30 March 1993|access-date=1 September 2016|url=https://www.nytimes.com/1993/03/30/nyregion/editors-note-513893.html}}</ref> ১৯৯৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত এই আলোকচিত্ৰখনে ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{cite magazine|title=The Importance Behind the Photo of a Starving Child and a Vulture|url=http://100photos.time.com/photos/kevin-carter-starving-child-vulture|magazine=টাইম|publisher=The Most Influential Images of All Time}}</ref><ref name="time-1994">{{cite magazine|last=MacLeod|first=Scott|date=12 September 1994|title=The Life and Death of Kevin Carter|url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|location=Johannesburg|volume=144|url-access=subscription|magazine=টাইম|number=11|access-date=19 May 2020}}</ref> ২০১১ চনত শিশুটিৰ পিতৃয়ে প্ৰকাশ কৰে যে শিশুটি আচলতে এজন ল’ৰা আছিল, যাৰ নাম আছিল কং নিয়ং আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য সাহায্য কেন্দ্ৰই তাৰ তদাৰক কৰিছিল। পৰিয়ালৰ লোকৰ মতে, ২০০৭ চনৰ আশে-পাশে জ্বৰত আক্ৰান্ত হৈ নিয়ঙৰ মৃত্যু হৈছিল।<ref name="Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre">{{cite news|title=Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre|trans-title=Kong Nyong, The Boy Who Survived the Vulture|first=Alberto|last=Rojas|date=21 February 2011|access-date=29 August 2017|url=http://www.elmundo.es/elmundo/2011/02/18/comunicacion/1298054483.html|work=এল মুণ্ডো|language=es}}</ref> এই ছবিখন আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত নৈতিক তথা ৰাজনৈতিক প্ৰভাৱসমূহ সমাজতাত্ত্বিক বিদ্যায়তনিক জাৰ্নেলসমূহতো প্ৰকাশ পাইছে।<ref>{{Citation|last1=Kleinman|first1=Arthur|chapter=Cultural Appropriations of Suffering|date=2015-11-20|chapter-url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctt183p6n7.28|title=Cultures of Fear|pages=288–303|access-date=2023-12-05|publisher=Pluto Books|isbn=978-1-84964-432-7|last2=Kleinman|first2=Joan|doi=10.2307/j.ctt183p6n7.28|chapter-url-access=subscription}}</ref> == অন্যান্য কাম == ১৯৯৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ ঠিক পূৰ্বে, বোপুতাত্সৱানাত চলোৱা ব্যৰ্থ আক্ৰমণৰ সময়ত আফ্ৰিকানেৰ ৱীৰষ্টাণ্ডচবেৱেগিং (AWB)ৰ তিনিজন সদস্যক গুলীয়াই থকা অৱস্থাত কাৰ্টাৰে এখন আলোকচিত্ৰ তুলিছিল। এই ঘটনাৰ মাজভাগতে কাৰ্টাৰৰ কেমেৰাৰ ফিল্ম শেষ হৈ গৈছিল। ''[[দ্য গাৰ্ডিয়ান]]'' (The Guardian) ৰ ইমোন মেকেবে কয়: "এই ছবিখনে বিশ্বৰ প্ৰায় প্ৰতিখন বাতৰি কাকতৰ প্ৰথম পৃষ্ঠাত স্থান পাইছিল, যি আছিল সমগ্ৰ নিৰ্বাচনী প্ৰচাৰৰ একমাত্ৰ প্ৰকৃত আলোকচিত্ৰ।"<ref>{{cite web|author=Eamonn McCabe|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|title=Photojournalist Kevin Carter dies – obituary: from the archive, 30 July 1994; Media|work=[[The Guardian]]|date=30 July 2014|access-date=27 October 2015}}</ref> == মৃত্যু == ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰে তিনি মাহ পিছত, ১৯৯৪ চনৰ ২৭ জুলাইত ৩৩ বছৰ বয়সত কাৰ্টাৰে [[কাৰ্বন মনোক্সাইড বিষক্ৰিয়া]]ৰ দ্বাৰা [[আত্মহত্যা]] কৰে।<ref name="pulitzer2016">{{cite news|title=Kevin Carter, a Pulitzer Winner for Sudan Photo, Is Dead at 33|work=[[দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]|date=29 July 1994|access-date=2 September 2016|url=https://www.nytimes.com/1994/07/29/world/kevin-carter-a-pulitzer-winner-for-sudan-photo-is-dead-at-33.html|last1=Keller|first1=Bill}}</ref><ref name="JohnCarlin">{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-kevin-carter-1380732.html|first=John|last=Carlin|authorlink=John Carlin (journalist)|title=Obituary: Kevin Carter|work=[[The Independent]]|location=London|date=31 July 1994|access-date=3 December 2017}}</ref> দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কেপ টাউনৰ ইমেৰিটছ আৰ্চবিশ্বপ [[ডেক্সমণ্ড টুটু]]ৱে কাৰ্টাৰৰ বিষয়ে লিখিছিল, "আৰু আমি মানসিকভাৱে আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱাৰ মূল্যৰ বিষয়ে অলপ হ’লেও জানো যিয়ে কিছুমানক আত্মহত্যাৰ দিশে ঠেলি দিছিল; হয়, এই মানুহবোৰ আছিল আটাইতকৈ প্ৰত্যাহ্বানজনক পৰিস্থিতিৰ মাজত কাম কৰা মানৱ সন্তান।"{{sfn|Tutu|2000|p=xi}} কাৰ্টাৰৰ আত্মহত্যাৰ টোকাটোত লিখা আছিল: {{blockquote|মই সঁচাকৈয়ে, বৰ দুখিত। জীৱনৰ যন্ত্ৰণাই আনন্দক ইমান দূৰলৈ তল পেলাই দিছে যে আনন্দৰ কোনো অস্তিত্বই নাই। ...হতাশাগ্ৰস্ত ... ফোন অবিহনে ... ভাড়াৰ পইচা নাই ... সন্তানৰ ভৰণ-পোষণৰ পইচা নাই ... ঋণৰ পইচা নাই ... পইচা!!! ... মই হত্যাকাণ্ড, মৃতদেহ, ক্ৰোধ আৰু যন্ত্ৰণাৰ জীৱন্ত স্মৃতিৰ দ্বাৰা খেদি ফুৰিছোঁ ... ভোকাতুৰ বা আহত শিশু, গুলী চলাবলৈ সদায় সাজু থকা উন্মাদ লোক (প্ৰায়ে আৰক্ষী), আৰু হত্যাকাৰী জল্লাদসকলৰ স্মৃতিয়ে মোক আমনি কৰে ... মই যদি ভাগ্যৱান হওঁ, কেনৰ সৈতে যোগ দিবলৈ গৈ আছোঁ।|author=কেভিন কাৰ্টাৰ}} অন্তিম শাৰীটোৱে তেওঁৰ অলপতে মৃত্যুবৰণ কৰা সতীৰ্থ [[কেন ওষ্টাৰব্ৰুক]]ক বুজাইছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=195}} == জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত == ৰক বেণ্ড [[মেনিক ষ্ট্ৰীট প্ৰীচাৰ্ছ]]ৰ ১৯৯৬ চনৰ চতুৰ্থটো এলবাম ''[[এভ্ৰিথিং মাষ্ট গো (মেনিক ষ্ট্ৰীট প্ৰীচাৰ্ছ এলবাম)|এভ্ৰিথিং মাষ্ট গো]]''ৰ "[[কেভিন কাৰ্টাৰ (গান)|কেভিন কাৰ্টাৰ]]" গীতটো কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু আত্মহত্যাৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত আছিল।{{sfn|Newark|2013|p=96}} গীতৰ কথাখিনিয়ে কাৰ্টাৰৰ মানসিক যন্ত্ৰণা আৰু তেওঁৰ আলোকচিত্ৰই উত্থাপন কৰা জটিল নৈতিক প্ৰশ্নসমূহ অন্বেষণ কৰিছিল: 'Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Tribal scars in Technicolor Bang-bang club, AK-47 hour/ Kevin Carter Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Vulture stalked white piped lie forever/ Wasted your life in black and white'। এই কথাখিনি [[ৰিচি এডৱাৰ্ডছ]]ৰ [[ৰিচি এডৱাৰ্ডছ#নিৰুদ্দেশ|অন্তৰ্ধান]]ৰ ঠিক পূৰ্বে তেওঁ নিজেই লিখিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=140}} ''[[হাউচ অব লিভ্ছ]]'' (House of Leaves) কিতাপখনৰ এটা মুখ্য চৰিত্ৰ 'উইল নেভিডছন' হৈছে এজন আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক, যিয়ে এজনী ভোকাতুৰ চুদানিজ ছোৱালীৰ ছবিৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ পিছতো তাইক সহায় নকৰাৰ বাবে অনুশোচনাত দগ্ধ হৈছিল। কিতাপখনৰ পাদটীকা ৩৩৬-ত উল্লেখ কৰা হৈছে যে এইটো "স্পষ্টভাৱে কেভিন কাৰ্টাৰৰ [...] আলোকচিত্ৰৰ ওপৰত আধাৰিত"।<ref>{{cite book|last=Danielewski|first=Mark Z.|author-link=Mark Z. Danielewski|title=House of Leaves|date=2000|page=368|publisher=Doubleday|isbn=9780385603102}}</ref> আমেৰিকান হেভী মেটেল বেণ্ড [[চেভাটাজ]] (Savatage)ৰ ২০০১ চনৰ এলবাম ''[[পয়েটছ এণ্ড মেডমেন]]'' (Poets and Madmen) কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু মৃত্যুৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত।<ref>{{cite web|title=The Official Savatage Homepage|url=http://www.savatage.com/bandinfo/faq3.html|access-date=18 August 2020|website=www.savatage.com}}</ref> ২০০০ চনৰ কিতাপ ''[[দ্য বেং-বেং ক্লাব (কিতাপ)|দ্য বেং-বেং ক্লাব: স্ন্যাপশ্বটছ ফ্ৰম এ হিডেন ৱাৰ]]''ৰ চলচ্চিত্ৰ ৰূপান্তৰ ২০১০ চনৰ ''[[দ্য বেং বেং ক্লাব (চলচ্চিত্ৰ)|দ্য বেং বেং ক্লাব]]'' নামৰ বোলছবিখনত [[কানাডা|কানাডিয়ান]] অভিনেতা [[টেলৰ কিট্ছ]]-এ কেভিন কাৰ্টাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>[https://collider.com/taylor-kitsch-interview-the-bang-bang-club/ Taylor Kitsch Interview THE BANG BANG CLUB], [[Valnet|Collider]], 20 April 2011</ref> == জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত == ৰক বেণ্ড [[মেনিক ষ্ট্ৰীট প্ৰীচাৰ্ছ]]ৰ ১৯৯৬ চনৰ চতুৰ্থটো এলবাম ''[[এভ্ৰিথিং মাষ্ট গো (মেনিক ষ্ট্ৰীট প্ৰীচাৰ্ছ এলবাম)|এভ্ৰিথিং মাষ্ট গো]]''ৰ "[[কেভিন কাৰ্টাৰ (গান)|কেভিন কাৰ্টাৰ]]" গীতটো কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু আত্মহত্যাৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত আছিল।{{sfn|Newark|2013|p=96}} গীতৰ কথাখিনিয়ে কাৰ্টাৰৰ মানসিক যন্ত্ৰণা আৰু তেওঁৰ আলোকচিত্ৰই উত্থাপন কৰা জটিল নৈতিক প্ৰশ্নসমূহ অন্বেষণ কৰিছিল: 'Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Tribal scars in Technicolor Bang-bang club, AK-47 hour/ Kevin Carter Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Vulture stalked white piped lie forever/ Wasted your life in black and white'। এই কথাখিনি [[ৰিচি এডৱাৰ্ডছ]]ৰ [[ৰিচি এডৱাৰ্ডছ#নিৰুদ্দেশ|অন্তৰ্ধান]]ৰ ঠিক পূৰ্বে তেওঁ নিজেই লিখিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=140}} ''[[হাউচ অব লিভ্ছ]]'' (House of Leaves) কিতাপখনৰ এটা মুখ্য চৰিত্ৰ 'উইল নেভিডছন' হৈছে এজন আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক, যিয়ে এজনী ভোকাতুৰ চুদানিজ ছোৱালীৰ ছবিৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ পিছতো তাইক সহায় নকৰাৰ বাবে অনুশোচনাত দগ্ধ হৈছিল। কিতাপখনৰ পাদটীকা ৩৩৬-ত উল্লেখ কৰা হৈছে যে এইটো "স্পষ্টভাৱে কেভিন কাৰ্টাৰৰ [...] আলোকচিত্ৰৰ ওপৰত আধাৰিত"।<ref>{{cite book |last=Danielewski |first=Mark Z. |author-link=Mark Z. Danielewski |title=House of Leaves |date=2000 |page=368 |publisher=Doubleday |isbn=9780385603102}}</ref> আমেৰিকান হেভী মেটেল বেণ্ড [[চেভাটাজ]] (Savatage)ৰ ২০০১ চনৰ এলবাম ''[[পয়েটছ এণ্ড মেডমেন]]'' (Poets and Madmen) কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু মৃত্যুৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত।<ref>{{Cite web|title=The Official Savatage Homepage|url=http://www.savatage.com/bandinfo/faq3.html|access-date=2020-08-18|website=www.savatage.com|archive-date=29 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029190733/http://www.savatage.com/bandinfo/faq3.html|url-status=dead}}</ref> ২০০০ চনৰ কিতাপ ''[[দ্য বেং-বেং ক্লাব (কিতাপ)|দ্য বেং-বেং ক্লাব: স্ন্যাপশ্বটছ ফ্ৰম এ হিডেন ৱাৰ]]''ৰ চলচ্চিত্ৰ ৰূপান্তৰ ২০১০ চনৰ ''[[দ্য বেং বেং ক্লাব (চলচ্চিত্ৰ)|দ্য বেং বেং ক্লাব]]'' নামৰ বোলছবিখনত [[কানাডা|কানাডিয়ান]] অভিনেতা [[টেলৰ কিট্ছ]]-এ কেভিন কাৰ্টাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>[https://collider.com/taylor-kitsch-interview-the-bang-bang-club/ Taylor Kitsch Interview THE BANG BANG CLUB], [[Valnet|Collider]], April 20, 2011</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} == অধিক পঢ়ক == * {{cite book |last1= Fujiwara |first1= Aiko |date= 2005 |title= Ehagaki Ni Sareta Shōnen |trans-title= পোষ্টকাৰ্ড বয় (Postcard Boy) |url= https://books.google.com/books?id=boPSAAAACAAJ |location= চিয়োডা, টকিঅ’, জাপান |publisher= শ্বুইছা (Shueisha) |isbn= 4-08-781338-X }} * ''দ্য ডেথ অৱ কেভিন কাৰ্টাৰ: কেজুৱেল্টী অৱ দ্য বেং বেং ক্লাব'' (The Death of Kevin Carter: Casualty of the Bang Bang Club), [[এইচবিঅ’]] (HBO) তথ্যচিত্ৰ। ১৭ আগষ্ট ২০০৬ == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://www.nytimes.com/imagepages/2009/04/15/arts/15jaar_CA0.ready.html চুদনৰ ছোৱালীজনীৰ পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী আলোকচিত্ৰ] {{Bang-Bang Club}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Carter, Kevin}} [[শ্ৰেণী:১৯৬০ চনত জন্ম]] [[শ্ৰেণী:১৯৯৪ চনত মৃত্যু]] [[শ্ৰেণী:ৰোমান কেথলিক বৰ্ণবাদ বিৰোধী সক্ৰিয়কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:শ্বেতাংগ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় বৰ্ণবাদ বিৰোধী সক্ৰিয়কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ বৰ্ণবাদ বিৰোধী সক্ৰিয়কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ মূলৰ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় লোক]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:যুদ্ধকালীন আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ৰোমান কেথলিকসকল]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:কাৰ্বন মনোক্সাইড বিষক্ৰিয়াৰ দ্বাৰা কৰা আত্মহত্যা]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাত হোৱা আত্মহত্যা]] [[শ্ৰেণী:বেং-বেং ক্লাব]] [[শ্ৰেণী:১৯৯৪ চনত হোৱা আত্মহত্যা]] [[শ্ৰেণী:চুদানত কৰ্মৰত প্ৰব্ৰজিত আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:বিংশ শতিকাৰ দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:পুৰুষৰ আত্মহত্যা]] 8mv2w99kjl5el09y7ygx62il77so39r 645743 645742 2026-10-17T07:11:59Z Kandarpajit Kallol 6257 645743 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}{{Infobox person | image = KevinCarter.jpg | caption = কাৰ্টাৰৰ তাৰিখবিহীন প্ৰতিচ্ছবি | birthname = | birth_date = {{birth date|df=yes|1960|9|13}} | birth_place = জোহাটিছবাৰ্গ, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1994|7|27|1960|9|13}} | death_place = পাৰ্কম’ৰ, জোহানেছবাৰ্গ, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] | occupation = আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক | notable_works = ''[[দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল]]'' }} '''কেভিন কাৰ্টাৰ''' ([[ইংৰাজী]]: Kevin Carter; ১৩ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬০ – ২৭ জুলাই ১৯৯৪)<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|title=From the archive, 30 July 1994: Photojournalist Kevin Carter dies|first=Eamonn|last=McCabe|date=30 July 2014|website=The Guardian|access-date=20 December 2018}}</ref> আছিল এজন দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক আৰু বেং-বেং ক্লাবৰ এজন সদস্য। ১৯৯৩ চনৰ [[চুদান]]ৰ দুৰ্ভিক্ষক চিত্ৰিত কৰা [[দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল|তেওঁৰ আলোকচিত্ৰখন]]ৰ বাবে তেওঁ ১৯৯৪ চনত [[পুলিৎজাৰ বঁটা]] লাভ কৰিছিল। এই বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰি মাহ নৌহওঁতেই ৩৩ বছৰ বয়সত তেওঁ আত্মহত্যা কৰে। তেওঁৰ জীৱনগাথা গ্ৰেগ মাৰিনোভিচ আৰু জোয়াও ছিলভাৰ দ্বাৰা লিখিত আৰু ২০০০ চনত প্ৰকাশিত ''দ্য বেং-বেং ক্লাব'' কিতাপখনত চিত্ৰিত কৰা হৈছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=1–254}} == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == কেভিন কাৰ্টাৰৰ জন্ম জোহানেছবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকা ইউনিয়নত হৈছিল আৰু তেওঁ এটা মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ চুবুৰীত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। সৰু কালত তেওঁ মাজে-সময়ে সেই এলেকাত অবৈধভাৱে বসবাস কৰা কৃষ্ণাংগ লোকসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰিবলৈ আৰক্ষীয়ে চলোৱা অভিযান প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। তেওঁ পিছলৈ কৈছিল যে ব্ৰিটিছ মূলৰ এটা কেথলিক, "উদাৰতাবাদী" পৰিয়াল হোৱা স্বত্বেও তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে বৰ্ণবৈষম্যবাদৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াত কেনেকৈ ইমান "উদাসীন" হ’ব পাৰিছিল, সেই লৈ তেওঁ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=39–41}} হাইড্ৰেট স্কুল শেষ কৰাৰ পিছত কাৰ্টাৰে ফাৰ্মাচিষ্ট হোৱাৰ পঢ়া আধাতে এৰি দিয়ে আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় সেনাবাহিনীত ভৰ্তি হয়। পদাতিক বাহিনীৰ পৰা সাৰিবলৈ তেওঁ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় বিমান বাহিনীত যোগদান কৰে আৰু তাত তেওঁ চাৰি বছৰ সেৱা আগবঢ়ায়। ১৯৮০ চনত তেওঁ এজন কৃষ্ণাংগ ডাইনিং হ’লৰ ৱেইটাৰক অপমান কৰা প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। কাৰ্টাৰে সেই মানুহজনক সুৰক্ষা দিছিল, যাৰ ফলত আন সামৰিক কৰ্মীসকলে তেওঁক বেয়াকৈ প্ৰহাৰ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ অনুমতি অবিহনে কৰ্তব্যত অনুপস্থিত থাকে আৰু "ডেভিদ" নামেৰে এজন ৰেডিঅ’ ডিস্ক-জকী হিচাপে নতুন জীৱন আৰম্ভ কৰাৰ চেষ্টা কৰে। অৱশ্যে এই কামটো তেওঁ ভবাতকৈ অধিক কঠিন প্ৰমাণিত হ’ল। তাৰ কিছু সময়ৰ পিছতে তেওঁ সামৰিক সেৱাৰ বাকী থকা বাধ্যতামূলক সময়খিনি সম্পূৰ্ণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ১৯৮৩ চনত প্ৰিটৰিয়াত সংঘটিত চাৰ্চ ষ্ট্ৰীট বোমা বিস্ফোৰণ প্ৰত্যক্ষ কৰাৰ পিছত তেওঁ এজন সংবাদ আলোকচিত্ৰশিল্পী আৰু সাংবাদিক হোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=39–41}} == প্ৰাৰম্ভিক কৰ্মজীৱন == সামৰিক সেৱা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত, ১৯৮৩ চনত কাৰ্টাৰ জোহানেছবাৰ্গলৈ ঘূৰি আহে আৰু এখন আলোকচিত্ৰৰ সামগ্ৰী বিক্ৰী কৰা দোকানত কাম লয়। এইদৰেই তেওঁ স্থানীয় আলোকচিত্ৰ সাংবাদিকসকলক লগ পায় আৰু নিজৰ প্ৰথমটো বৃত্তিমূলক কাম লাভ কৰে। তেওঁ ''জোহানেছবাৰ্গ ছানডে এক্সপ্ৰেছ''ৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰে আৰু সপ্তাহান্তিক ক্ৰীড়া আলোকচিত্ৰশিল্পী হৈ পৰে। তেওঁ শনিবাৰ আৰু দেওবাৰৰ খেলসমূহৰ ছবি তুলিছিল।<ref>{{Cite news |last=Dwornik |first=Małgorzata |date=2 September 2024 |title=Kevin Carter. The Story of a Bang-Bang Club Photojournalist |url=https://reporterzy.info/en/4745,kevin-carter-the-story-of-a-bang-bang-club-photojournalist |url-status=live |work=Reporterzy.info |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204011054/https://reporterzy.info/en/4745,kevin-carter-the-story-of-a-bang-bang-club-photojournalist |archive-date=4 December 2024|language=en |issn=2544-5839}}</ref> ১৯৮৪ চনত তেওঁ ''জোহানেছবাৰ্গ ষ্টাৰ''ত কাম কৰিবলৈ লয়, য’ত তেওঁ বৰ্ণবাদৰ জঘন্য ৰূপ উন্মোচন কৰিছিল। ১৯৮০-ৰ দশকৰ মাজভাগত দক্ষিণ আফ্ৰিকাত কৃষ্ণাংগ আফ্ৰিকীয়সকলৰ দ্বাৰা ৰাজহুৱাকৈ দিয়া "নেকলেচিং" (ডিঙিত টায়াৰ ওলমাই জুই লগাই দিয়া মৃত্যুদণ্ড) মৃত্যুদণ্ডৰ আলোকচিত্ৰ তোলা কাৰ্টাৰ আছিল প্ৰথমজন ব্যক্তি। কাৰ্টাৰে পিছত এই ছবিসমূহৰ বিষয়ে কৈছিল: "তেওঁলোকে যি কৰিছিল তাক দেখি মই স্তম্ভিত হৈ পৰিছিলোঁ। কিন্তু যেতিয়া মানুহে সেই ছবিবোৰৰ বিষয়ে কথা পাতিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে... তেতিয়া মই অনুভৱ কৰিলোঁ যে মোৰ কাৰ্য হয়তো একেবাৰে বেয়া নাছিল। এনে এক ভয়াৱহ ঘটনাৰ সাক্ষী হোৱাটো সদায় ইমান বেয়া কাম নহ’বও পাৰে।"<ref>{{cite web|url=http://www.timporter.com/firstdraft/archives/000071.html|title=First Draft by Tim Porter: Covering War in a Free Society|website=timporter.com|access-date=3 November 2018}}</ref> == চুদনত == ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানৰ ৰবাৰ্ট হেডলীয়ে জোয়াও ছিলভাক চুদানলৈ যোৱাৰ আৰু সেই অঞ্চলৰ গৃহযুদ্ধত বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে থাকি দক্ষিণ চুদানৰ দুৰ্ভিক্ষৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰাৰ সুযোগ দিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=110}} ছিলভাই এই বিষয়ে কাৰ্টাৰক জনাইছিল, যিয়ে ইয়াক নিজৰ ফ্ৰীলেঞ্চাৰ কেৰিয়াৰ সম্প্ৰসাৰণ কৰাৰ আৰু ব্যক্তিগত সমস্যাসমূহ সমাধানৰ এক মাধ্যম হিচাপে এই কামক ব্যৱহাৰ কৰাৰ এক সুযোগ বুলি অনুভৱ কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=109–110}} অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানে পুঁজিৰ অভাৱত ভুগি আছিল,<ref>{{cite web|last1=Karim|first1=Ataul|last2=Duffield|first2=Mark|last3=Jaspers|first3=Susanne|last4=Hendrie|first4=Barbara|title=Operation Lifeline Sudan – A review|url=https://www.researchgate.net/publication/284727714|website=researchgate.net|date=June 1996|access-date=30 September 2017}}</ref> আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘই বিশ্বাস কৰিছিল যে সেই অঞ্চলৰ দুৰ্ভিক্ষ আৰু প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ প্ৰচাৰ কৰিলে সাহায্য সংস্থাসমূহক পুঁজি ধৰি ৰখাত সহায় হ’ব। ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ ৰাজনীতিৰ সৈতে জড়িত নাছিল আৰু কেৱল ছবি তুলিবলৈহে আগ্ৰহী আছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=113}} নাইৰোবিলৈ উৰা মৰাৰ পিছত, দুয়োজনে গম পালে যে চুদানত নতুনকৈ আৰম্ভ হোৱা যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকে সেই চহৰখনত অনিৰ্দিষ্ট কাললৈ অপেক্ষা কৰিবলগীয়া হ’ব। এই সময়ছোৱাত কাৰ্টাৰে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সৈতে দক্ষিণ চুদানৰ জুবালৈ এদিনীয়া ভ্ৰমণ কৰি অঞ্চলটোৰ বাবে খাদ্য সাহায্য কঢ়িয়াই অনা এখন নাওৰ ছবি তোলে। তাৰ কিছু সময়ৰ পিছত, ৰাষ্ট্ৰসংঘই এটা বিদ্ৰোহী গোটৰ পৰা আয়োডলৈ খাদ্য সাহায্য উৰুৱাই নিয়াৰ অনুমতি লাভ কৰে। হেডলীয়ে ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰক তেওঁৰ সৈতে তালৈ উৰা মাৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=114}} আয়োডত উপনীত হোৱাৰ পিছত ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ দুৰ্ভিক্ষৰ চিকাৰ হোৱা লোকসকলৰ ছবি তুলিবলৈ ইজনে সিজনৰ পৰা পৃথক হৈ পৰে আৰু তেওঁলোকে প্ৰত্যক্ষ কৰা মৰ্মান্তিক পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে নিজৰ মাজত আলোচনা কৰে। ছিলভাই কেইজনমান বিদ্ৰোহী সৈন্য বিচাৰি পালে যিয়ে তেওঁক কোনো দায়িত্বশীল বিষয়াৰ ওচৰলৈ লৈ যাব পাৰে। কাৰ্টাৰো তেওঁৰ সৈতে যোগ দিলে। ইংৰাজী ক’ব নোৱাৰা সৈনিক এজনে কাৰ্টাৰৰ হাতঘড়ীটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ দেখুৱাইছিল। কাৰ্টাৰে তেওঁক সুলভ মূল্যৰ ঘড়ীটো উপহাৰ হিচাপে দিয়ে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=116}} সৈনিককেইজনে তেওঁলোকৰ অংগৰক্ষী হিচাপে সেৱা আগবঢ়াইছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=152–153|loc=মাৰিনোভিচে সৈনিকসকলক অংগৰক্ষী হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে}}<ref>{{cite web|url=https://vimeo.com/201137365|title=Carter and soldiers|via=Vimeo}}</ref> === চুদানত পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী আলোকচিত্ৰ === {{main|দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল}} কাৰ্টাৰে এটা শিশুৰ ছবি তুলিছিল যিটোক দেখাত এজনী সৰু ছোৱালী যেন লাগিছিল, যি ভোকত মাটিত বাগৰি পৰিছিল আৰু ওচৰৰে মাটিত এটা শগুণে খাপ পিটি আছিল। তেওঁ ছিলভাক কৈছিল যে তেওঁ মাত্ৰ তোলা পৰিস্থিতিটোৱে তেওঁক স্তম্ভিত কৰি তুলিছে আৰু তেওঁ শগুণটোক খেদি পঠিয়াইছে। কেইমিনিটমানৰ পিছত কাৰ্টাৰ আৰু ছিলভাই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এখন সৰু বিমানত উঠি আয়োড এৰি কংগৰ অভিমুখে যাত্ৰা কৰে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=118}} দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ কাকতৰ ওচৰত বিক্ৰী কৰা এই আলোকচিত্ৰখন প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চত প্ৰকাশ পায় আৰু বিশ্বজুৰি প্ৰসাৰিত হয়। শ শ মানুহে ছোৱালীজনীৰ ভাগ্য কি হ’ল বুলি সুধিবলৈ বাতৰি কাকত গোষ্ঠীৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল। কাকতখনৰ তৰফৰ পৰা কোৱা হৈছিল যে কাৰ্টাৰৰ মতে, "শগুণটোক খেদি পঠোৱাৰ পিছত তাই পুনৰ খোজ কাঢ়িব পৰাকৈ সুস্থ হৈ উঠিছিল" কিন্তু তাই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য কেন্দ্ৰত উপনীত হৈছিল নে নাই সেয়া জনা হোৱা নাই।<ref>{{cite news|title=Editors' Note|work=The New York Times|date=30 March 1993|access-date=1 September 2016|url=https://www.nytimes.com/1993/03/30/nyregion/editors-note-513893.html}}</ref> ১৯৯৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত এই আলোকচিত্ৰখনে ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{cite magazine|title=The Importance Behind the Photo of a Starving Child and a Vulture|url=http://100photos.time.com/photos/kevin-carter-starving-child-vulture|magazine=টাইম|publisher=The Most Influential Images of All Time}}</ref><ref name="time-1994">{{cite magazine|last=MacLeod|first=Scott|date=12 September 1994|title=The Life and Death of Kevin Carter|url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|location=Johannesburg|volume=144|url-access=subscription|magazine=টাইম|number=11|access-date=19 May 2020}}</ref> ২০১১ চনত শিশুটিৰ পিতৃয়ে প্ৰকাশ কৰে যে শিশুটি আচলতে এজন ল’ৰা আছিল, যাৰ নাম আছিল কং নিয়ং আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য সাহায্য কেন্দ্ৰই তাৰ তদাৰক কৰিছিল। পৰিয়ালৰ লোকৰ মতে, ২০০৭ চনৰ আশে-পাশে জ্বৰত আক্ৰান্ত হৈ নিয়ঙৰ মৃত্যু হৈছিল।<ref name="Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre">{{cite news|title=Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre|trans-title=Kong Nyong, The Boy Who Survived the Vulture|first=Alberto|last=Rojas|date=21 February 2011|access-date=29 August 2017|url=http://www.elmundo.es/elmundo/2011/02/18/comunicacion/1298054483.html|work=এল মুণ্ডো|language=es}}</ref> এই ছবিখন আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত নৈতিক তথা ৰাজনৈতিক প্ৰভাৱসমূহ সমাজতাত্ত্বিক বিদ্যায়তনিক জাৰ্নেলসমূহতো প্ৰকাশ পাইছে।<ref>{{Citation|last1=Kleinman|first1=Arthur|chapter=Cultural Appropriations of Suffering|date=2015-11-20|chapter-url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctt183p6n7.28|title=Cultures of Fear|pages=288–303|access-date=2023-12-05|publisher=Pluto Books|isbn=978-1-84964-432-7|last2=Kleinman|first2=Joan|doi=10.2307/j.ctt183p6n7.28|chapter-url-access=subscription}}</ref> == অন্যান্য কাম == ১৯৯৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ ঠিক পূৰ্বে, বোপুতাত্সৱানাত চলোৱা ব্যৰ্থ আক্ৰমণৰ সময়ত আফ্ৰিকানেৰ ৱীৰষ্টাণ্ডচবেৱেগিং (AWB)ৰ তিনিজন সদস্যক গুলীয়াই থকা অৱস্থাত কাৰ্টাৰে এখন আলোকচিত্ৰ তুলিছিল। এই ঘটনাৰ মাজভাগতে কাৰ্টাৰৰ কেমেৰাৰ ফিল্ম শেষ হৈ গৈছিল। ''দ্য গাৰ্ডিয়ান''ৰ ইমোন মেকেবে কয়: "এই ছবিখনে বিশ্বৰ প্ৰায় প্ৰতিখন বাতৰি কাকতৰ প্ৰথম পৃষ্ঠাত স্থান পাইছিল, যি আছিল সমগ্ৰ নিৰ্বাচনী প্ৰচাৰৰ একমাত্ৰ প্ৰকৃত আলোকচিত্ৰ।"<ref>{{cite web|author=Eamonn McCabe|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|title=Photojournalist Kevin Carter dies – obituary: from the archive, 30 July 1994; Media|work=[[The Guardian]]|date=30 July 2014|access-date=27 October 2015}}</ref> == মৃত্যু == ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰে তিনি মাহ পিছত, ১৯৯৪ চনৰ ২৭ জুলাইত ৩৩ বছৰ বয়সত কাৰ্টাৰে [[কাৰ্বন মনোক্সাইড বিষক্ৰিয়া]]ৰ দ্বাৰা [[আত্মহত্যা]] কৰে।<ref name="pulitzer2016">{{cite news|title=Kevin Carter, a Pulitzer Winner for Sudan Photo, Is Dead at 33|work=[[দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]|date=29 July 1994|access-date=2 September 2016|url=https://www.nytimes.com/1994/07/29/world/kevin-carter-a-pulitzer-winner-for-sudan-photo-is-dead-at-33.html|last1=Keller|first1=Bill}}</ref><ref name="JohnCarlin">{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-kevin-carter-1380732.html|first=John|last=Carlin|authorlink=John Carlin (journalist)|title=Obituary: Kevin Carter|work=[[The Independent]]|location=London|date=31 July 1994|access-date=3 December 2017}}</ref> দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কেপ টাউনৰ ইমেৰিটছ আৰ্চবিশ্বপ [[ডেক্সমণ্ড টুটু]]ৱে কাৰ্টাৰৰ বিষয়ে লিখিছিল, "আৰু আমি মানসিকভাৱে আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱাৰ মূল্যৰ বিষয়ে অলপ হ’লেও জানো যিয়ে কিছুমানক আত্মহত্যাৰ দিশে ঠেলি দিছিল; হয়, এই মানুহবোৰ আছিল আটাইতকৈ প্ৰত্যাহ্বানজনক পৰিস্থিতিৰ মাজত কাম কৰা মানৱ সন্তান।"{{sfn|Tutu|2000|p=xi}} কাৰ্টাৰৰ আত্মহত্যাৰ টোকাটোত লিখা আছিল: {{blockquote|মই সঁচাকৈয়ে, বৰ দুখিত। জীৱনৰ যন্ত্ৰণাই আনন্দক ইমান দূৰলৈ তল পেলাই দিছে যে আনন্দৰ কোনো অস্তিত্বই নাই। ...হতাশাগ্ৰস্ত ... ফোন অবিহনে ... ভাড়াৰ পইচা নাই ... সন্তানৰ ভৰণ-পোষণৰ পইচা নাই ... ঋণৰ পইচা নাই ... পইচা!!! ... মই হত্যাকাণ্ড, মৃতদেহ, ক্ৰোধ আৰু যন্ত্ৰণাৰ জীৱন্ত স্মৃতিৰ দ্বাৰা খেদি ফুৰিছোঁ ... ভোকাতুৰ বা আহত শিশু, গুলী চলাবলৈ সদায় সাজু থকা উন্মাদ লোক (প্ৰায়ে আৰক্ষী), আৰু হত্যাকাৰী জল্লাদসকলৰ স্মৃতিয়ে মোক আমনি কৰে ... মই যদি ভাগ্যৱান হওঁ, কেনৰ সৈতে যোগ দিবলৈ গৈ আছোঁ।|author=কেভিন কাৰ্টাৰ}} অন্তিম শাৰীটোৱে তেওঁৰ অলপতে মৃত্যুবৰণ কৰা সতীৰ্থ [[কেন ওষ্টাৰব্ৰুক]]ক বুজাইছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=195}} == জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত == ৰক বেণ্ড [[মেনিক ষ্ট্ৰীট প্ৰীচাৰ্ছ]]ৰ ১৯৯৬ চনৰ চতুৰ্থটো এলবাম ''[[এভ্ৰিথিং মাষ্ট গো (মেনিক ষ্ট্ৰীট প্ৰীচাৰ্ছ এলবাম)|এভ্ৰিথিং মাষ্ট গো]]''ৰ "[[কেভিন কাৰ্টাৰ (গান)|কেভিন কাৰ্টাৰ]]" গীতটো কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু আত্মহত্যাৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত আছিল।{{sfn|Newark|2013|p=96}} গীতৰ কথাখিনিয়ে কাৰ্টাৰৰ মানসিক যন্ত্ৰণা আৰু তেওঁৰ আলোকচিত্ৰই উত্থাপন কৰা জটিল নৈতিক প্ৰশ্নসমূহ অন্বেষণ কৰিছিল: 'Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Tribal scars in Technicolor Bang-bang club, AK-47 hour/ Kevin Carter Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Vulture stalked white piped lie forever/ Wasted your life in black and white'। এই কথাখিনি [[ৰিচি এডৱাৰ্ডছ]]ৰ [[ৰিচি এডৱাৰ্ডছ#নিৰুদ্দেশ|অন্তৰ্ধান]]ৰ ঠিক পূৰ্বে তেওঁ নিজেই লিখিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=140}} ''[[হাউচ অব লিভ্ছ]]'' (House of Leaves) কিতাপখনৰ এটা মুখ্য চৰিত্ৰ 'উইল নেভিডছন' হৈছে এজন আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক, যিয়ে এজনী ভোকাতুৰ চুদানিজ ছোৱালীৰ ছবিৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ পিছতো তাইক সহায় নকৰাৰ বাবে অনুশোচনাত দগ্ধ হৈছিল। কিতাপখনৰ পাদটীকা ৩৩৬-ত উল্লেখ কৰা হৈছে যে এইটো "স্পষ্টভাৱে কেভিন কাৰ্টাৰৰ [...] আলোকচিত্ৰৰ ওপৰত আধাৰিত"।<ref>{{cite book|last=Danielewski|first=Mark Z.|author-link=Mark Z. Danielewski|title=House of Leaves|date=2000|page=368|publisher=Doubleday|isbn=9780385603102}}</ref> আমেৰিকান হেভী মেটেল বেণ্ড [[চেভাটাজ]] (Savatage)ৰ ২০০১ চনৰ এলবাম ''[[পয়েটছ এণ্ড মেডমেন]]'' (Poets and Madmen) কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু মৃত্যুৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত।<ref>{{cite web|title=The Official Savatage Homepage|url=http://www.savatage.com/bandinfo/faq3.html|access-date=18 August 2020|website=www.savatage.com}}</ref> ২০০০ চনৰ কিতাপ ''[[দ্য বেং-বেং ক্লাব (কিতাপ)|দ্য বেং-বেং ক্লাব: স্ন্যাপশ্বটছ ফ্ৰম এ হিডেন ৱাৰ]]''ৰ চলচ্চিত্ৰ ৰূপান্তৰ ২০১০ চনৰ ''[[দ্য বেং বেং ক্লাব (চলচ্চিত্ৰ)|দ্য বেং বেং ক্লাব]]'' নামৰ বোলছবিখনত [[কানাডা|কানাডিয়ান]] অভিনেতা [[টেলৰ কিট্ছ]]-এ কেভিন কাৰ্টাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>[https://collider.com/taylor-kitsch-interview-the-bang-bang-club/ Taylor Kitsch Interview THE BANG BANG CLUB], [[Valnet|Collider]], 20 April 2011</ref> == জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত == ৰক বেণ্ড [[মেনিক ষ্ট্ৰীট প্ৰীচাৰ্ছ]]ৰ ১৯৯৬ চনৰ চতুৰ্থটো এলবাম ''[[এভ্ৰিথিং মাষ্ট গো (মেনিক ষ্ট্ৰীট প্ৰীচাৰ্ছ এলবাম)|এভ্ৰিথিং মাষ্ট গো]]''ৰ "[[কেভিন কাৰ্টাৰ (গান)|কেভিন কাৰ্টাৰ]]" গীতটো কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু আত্মহত্যাৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত আছিল।{{sfn|Newark|2013|p=96}} গীতৰ কথাখিনিয়ে কাৰ্টাৰৰ মানসিক যন্ত্ৰণা আৰু তেওঁৰ আলোকচিত্ৰই উত্থাপন কৰা জটিল নৈতিক প্ৰশ্নসমূহ অন্বেষণ কৰিছিল: 'Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Tribal scars in Technicolor Bang-bang club, AK-47 hour/ Kevin Carter Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Vulture stalked white piped lie forever/ Wasted your life in black and white'। এই কথাখিনি [[ৰিচি এডৱাৰ্ডছ]]ৰ [[ৰিচি এডৱাৰ্ডছ#নিৰুদ্দেশ|অন্তৰ্ধান]]ৰ ঠিক পূৰ্বে তেওঁ নিজেই লিখিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=140}} ''[[হাউচ অব লিভ্ছ]]'' (House of Leaves) কিতাপখনৰ এটা মুখ্য চৰিত্ৰ 'উইল নেভিডছন' হৈছে এজন আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক, যিয়ে এজনী ভোকাতুৰ চুদানিজ ছোৱালীৰ ছবিৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ পিছতো তাইক সহায় নকৰাৰ বাবে অনুশোচনাত দগ্ধ হৈছিল। কিতাপখনৰ পাদটীকা ৩৩৬-ত উল্লেখ কৰা হৈছে যে এইটো "স্পষ্টভাৱে কেভিন কাৰ্টাৰৰ [...] আলোকচিত্ৰৰ ওপৰত আধাৰিত"।<ref>{{cite book |last=Danielewski |first=Mark Z. |author-link=Mark Z. Danielewski |title=House of Leaves |date=2000 |page=368 |publisher=Doubleday |isbn=9780385603102}}</ref> আমেৰিকান হেভী মেটেল বেণ্ড [[চেভাটাজ]] (Savatage)ৰ ২০০১ চনৰ এলবাম ''[[পয়েটছ এণ্ড মেডমেন]]'' (Poets and Madmen) কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু মৃত্যুৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত।<ref>{{Cite web|title=The Official Savatage Homepage|url=http://www.savatage.com/bandinfo/faq3.html|access-date=2020-08-18|website=www.savatage.com|archive-date=29 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029190733/http://www.savatage.com/bandinfo/faq3.html|url-status=dead}}</ref> ২০০০ চনৰ কিতাপ ''[[দ্য বেং-বেং ক্লাব (কিতাপ)|দ্য বেং-বেং ক্লাব: স্ন্যাপশ্বটছ ফ্ৰম এ হিডেন ৱাৰ]]''ৰ চলচ্চিত্ৰ ৰূপান্তৰ ২০১০ চনৰ ''[[দ্য বেং বেং ক্লাব (চলচ্চিত্ৰ)|দ্য বেং বেং ক্লাব]]'' নামৰ বোলছবিখনত [[কানাডা|কানাডিয়ান]] অভিনেতা [[টেলৰ কিট্ছ]]-এ কেভিন কাৰ্টাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>[https://collider.com/taylor-kitsch-interview-the-bang-bang-club/ Taylor Kitsch Interview THE BANG BANG CLUB], [[Valnet|Collider]], April 20, 2011</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} == অধিক পঢ়ক == * {{cite book |last1= Fujiwara |first1= Aiko |date= 2005 |title= Ehagaki Ni Sareta Shōnen |trans-title= পোষ্টকাৰ্ড বয় (Postcard Boy) |url= https://books.google.com/books?id=boPSAAAACAAJ |location= চিয়োডা, টকিঅ’, জাপান |publisher= শ্বুইছা (Shueisha) |isbn= 4-08-781338-X }} * ''দ্য ডেথ অৱ কেভিন কাৰ্টাৰ: কেজুৱেল্টী অৱ দ্য বেং বেং ক্লাব'' (The Death of Kevin Carter: Casualty of the Bang Bang Club), [[এইচবিঅ’]] (HBO) তথ্যচিত্ৰ। ১৭ আগষ্ট ২০০৬ == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://www.nytimes.com/imagepages/2009/04/15/arts/15jaar_CA0.ready.html চুদনৰ ছোৱালীজনীৰ পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী আলোকচিত্ৰ] {{Bang-Bang Club}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Carter, Kevin}} [[শ্ৰেণী:১৯৬০ চনত জন্ম]] [[শ্ৰেণী:১৯৯৪ চনত মৃত্যু]] [[শ্ৰেণী:ৰোমান কেথলিক বৰ্ণবাদ বিৰোধী সক্ৰিয়কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:শ্বেতাংগ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় বৰ্ণবাদ বিৰোধী সক্ৰিয়কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ বৰ্ণবাদ বিৰোধী সক্ৰিয়কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ মূলৰ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় লোক]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:যুদ্ধকালীন আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ৰোমান কেথলিকসকল]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:কাৰ্বন মনোক্সাইড বিষক্ৰিয়াৰ দ্বাৰা কৰা আত্মহত্যা]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাত হোৱা আত্মহত্যা]] [[শ্ৰেণী:বেং-বেং ক্লাব]] [[শ্ৰেণী:১৯৯৪ চনত হোৱা আত্মহত্যা]] [[শ্ৰেণী:চুদানত কৰ্মৰত প্ৰব্ৰজিত আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:বিংশ শতিকাৰ দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:পুৰুষৰ আত্মহত্যা]] 0rv3wsfjadggricuqzewx656234jwoz 645744 645743 2026-10-17T07:12:20Z Kandarpajit Kallol 6257 645744 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}{{Infobox person | image = KevinCarter.jpg | caption = কাৰ্টাৰৰ তাৰিখবিহীন প্ৰতিচ্ছবি | birthname = | birth_date = {{birth date|df=yes|1960|9|13}} | birth_place = জোহাটিছবাৰ্গ, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1994|7|27|1960|9|13}} | death_place = পাৰ্কম’ৰ, জোহানেছবাৰ্গ, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] | occupation = আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক | notable_works = ''[[দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল]]'' }} '''কেভিন কাৰ্টাৰ''' ([[ইংৰাজী]]: Kevin Carter; ১৩ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬০ – ২৭ জুলাই ১৯৯৪)<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|title=From the archive, 30 July 1994: Photojournalist Kevin Carter dies|first=Eamonn|last=McCabe|date=30 July 2014|website=The Guardian|access-date=20 December 2018}}</ref> আছিল এজন দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক আৰু বেং-বেং ক্লাবৰ এজন সদস্য। ১৯৯৩ চনৰ [[চুদান]]ৰ দুৰ্ভিক্ষক চিত্ৰিত কৰা [[দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল|তেওঁৰ আলোকচিত্ৰখন]]ৰ বাবে তেওঁ ১৯৯৪ চনত [[পুলিৎজাৰ বঁটা]] লাভ কৰিছিল। এই বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰি মাহ নৌহওঁতেই ৩৩ বছৰ বয়সত তেওঁ আত্মহত্যা কৰে। তেওঁৰ জীৱনগাথা গ্ৰেগ মাৰিনোভিচ আৰু জোয়াও ছিলভাৰ দ্বাৰা লিখিত আৰু ২০০০ চনত প্ৰকাশিত ''দ্য বেং-বেং ক্লাব'' কিতাপখনত চিত্ৰিত কৰা হৈছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=1–254}} == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == কেভিন কাৰ্টাৰৰ জন্ম জোহানেছবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকা ইউনিয়নত হৈছিল আৰু তেওঁ এটা মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ চুবুৰীত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। সৰু কালত তেওঁ মাজে-সময়ে সেই এলেকাত অবৈধভাৱে বসবাস কৰা কৃষ্ণাংগ লোকসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰিবলৈ আৰক্ষীয়ে চলোৱা অভিযান প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। তেওঁ পিছলৈ কৈছিল যে ব্ৰিটিছ মূলৰ এটা কেথলিক, "উদাৰতাবাদী" পৰিয়াল হোৱা স্বত্বেও তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে বৰ্ণবৈষম্যবাদৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াত কেনেকৈ ইমান "উদাসীন" হ’ব পাৰিছিল, সেই লৈ তেওঁ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=39–41}} হাইড্ৰেট স্কুল শেষ কৰাৰ পিছত কাৰ্টাৰে ফাৰ্মাচিষ্ট হোৱাৰ পঢ়া আধাতে এৰি দিয়ে আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় সেনাবাহিনীত ভৰ্তি হয়। পদাতিক বাহিনীৰ পৰা সাৰিবলৈ তেওঁ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় বিমান বাহিনীত যোগদান কৰে আৰু তাত তেওঁ চাৰি বছৰ সেৱা আগবঢ়ায়। ১৯৮০ চনত তেওঁ এজন কৃষ্ণাংগ ডাইনিং হ’লৰ ৱেইটাৰক অপমান কৰা প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। কাৰ্টাৰে সেই মানুহজনক সুৰক্ষা দিছিল, যাৰ ফলত আন সামৰিক কৰ্মীসকলে তেওঁক বেয়াকৈ প্ৰহাৰ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ অনুমতি অবিহনে কৰ্তব্যত অনুপস্থিত থাকে আৰু "ডেভিদ" নামেৰে এজন ৰেডিঅ’ ডিস্ক-জকী হিচাপে নতুন জীৱন আৰম্ভ কৰাৰ চেষ্টা কৰে। অৱশ্যে এই কামটো তেওঁ ভবাতকৈ অধিক কঠিন প্ৰমাণিত হ’ল। তাৰ কিছু সময়ৰ পিছতে তেওঁ সামৰিক সেৱাৰ বাকী থকা বাধ্যতামূলক সময়খিনি সম্পূৰ্ণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ১৯৮৩ চনত প্ৰিটৰিয়াত সংঘটিত চাৰ্চ ষ্ট্ৰীট বোমা বিস্ফোৰণ প্ৰত্যক্ষ কৰাৰ পিছত তেওঁ এজন সংবাদ আলোকচিত্ৰশিল্পী আৰু সাংবাদিক হোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=39–41}} == প্ৰাৰম্ভিক কৰ্মজীৱন == সামৰিক সেৱা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত, ১৯৮৩ চনত কাৰ্টাৰ জোহানেছবাৰ্গলৈ ঘূৰি আহে আৰু এখন আলোকচিত্ৰৰ সামগ্ৰী বিক্ৰী কৰা দোকানত কাম লয়। এইদৰেই তেওঁ স্থানীয় আলোকচিত্ৰ সাংবাদিকসকলক লগ পায় আৰু নিজৰ প্ৰথমটো বৃত্তিমূলক কাম লাভ কৰে। তেওঁ ''জোহানেছবাৰ্গ ছানডে এক্সপ্ৰেছ''ৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰে আৰু সপ্তাহান্তিক ক্ৰীড়া আলোকচিত্ৰশিল্পী হৈ পৰে। তেওঁ শনিবাৰ আৰু দেওবাৰৰ খেলসমূহৰ ছবি তুলিছিল।<ref>{{Cite news |last=Dwornik |first=Małgorzata |date=2 September 2024 |title=Kevin Carter. The Story of a Bang-Bang Club Photojournalist |url=https://reporterzy.info/en/4745,kevin-carter-the-story-of-a-bang-bang-club-photojournalist |url-status=live |work=Reporterzy.info |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204011054/https://reporterzy.info/en/4745,kevin-carter-the-story-of-a-bang-bang-club-photojournalist |archive-date=4 December 2024|language=en |issn=2544-5839}}</ref> ১৯৮৪ চনত তেওঁ ''জোহানেছবাৰ্গ ষ্টাৰ''ত কাম কৰিবলৈ লয়, য’ত তেওঁ বৰ্ণবাদৰ জঘন্য ৰূপ উন্মোচন কৰিছিল। ১৯৮০-ৰ দশকৰ মাজভাগত দক্ষিণ আফ্ৰিকাত কৃষ্ণাংগ আফ্ৰিকীয়সকলৰ দ্বাৰা ৰাজহুৱাকৈ দিয়া "নেকলেচিং" (ডিঙিত টায়াৰ ওলমাই জুই লগাই দিয়া মৃত্যুদণ্ড) মৃত্যুদণ্ডৰ আলোকচিত্ৰ তোলা কাৰ্টাৰ আছিল প্ৰথমজন ব্যক্তি। কাৰ্টাৰে পিছত এই ছবিসমূহৰ বিষয়ে কৈছিল: "তেওঁলোকে যি কৰিছিল তাক দেখি মই স্তম্ভিত হৈ পৰিছিলোঁ। কিন্তু যেতিয়া মানুহে সেই ছবিবোৰৰ বিষয়ে কথা পাতিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে... তেতিয়া মই অনুভৱ কৰিলোঁ যে মোৰ কাৰ্য হয়তো একেবাৰে বেয়া নাছিল। এনে এক ভয়াৱহ ঘটনাৰ সাক্ষী হোৱাটো সদায় ইমান বেয়া কাম নহ’বও পাৰে।"<ref>{{cite web|url=http://www.timporter.com/firstdraft/archives/000071.html|title=First Draft by Tim Porter: Covering War in a Free Society|website=timporter.com|access-date=3 November 2018}}</ref> == চুদনত == ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানৰ ৰবাৰ্ট হেডলীয়ে জোয়াও ছিলভাক চুদানলৈ যোৱাৰ আৰু সেই অঞ্চলৰ গৃহযুদ্ধত বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে থাকি দক্ষিণ চুদানৰ দুৰ্ভিক্ষৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰাৰ সুযোগ দিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=110}} ছিলভাই এই বিষয়ে কাৰ্টাৰক জনাইছিল, যিয়ে ইয়াক নিজৰ ফ্ৰীলেঞ্চাৰ কেৰিয়াৰ সম্প্ৰসাৰণ কৰাৰ আৰু ব্যক্তিগত সমস্যাসমূহ সমাধানৰ এক মাধ্যম হিচাপে এই কামক ব্যৱহাৰ কৰাৰ এক সুযোগ বুলি অনুভৱ কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=109–110}} অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানে পুঁজিৰ অভাৱত ভুগি আছিল,<ref>{{cite web|last1=Karim|first1=Ataul|last2=Duffield|first2=Mark|last3=Jaspers|first3=Susanne|last4=Hendrie|first4=Barbara|title=Operation Lifeline Sudan – A review|url=https://www.researchgate.net/publication/284727714|website=researchgate.net|date=June 1996|access-date=30 September 2017}}</ref> আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘই বিশ্বাস কৰিছিল যে সেই অঞ্চলৰ দুৰ্ভিক্ষ আৰু প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ প্ৰচাৰ কৰিলে সাহায্য সংস্থাসমূহক পুঁজি ধৰি ৰখাত সহায় হ’ব। ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ ৰাজনীতিৰ সৈতে জড়িত নাছিল আৰু কেৱল ছবি তুলিবলৈহে আগ্ৰহী আছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=113}} নাইৰোবিলৈ উৰা মৰাৰ পিছত, দুয়োজনে গম পালে যে চুদানত নতুনকৈ আৰম্ভ হোৱা যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকে সেই চহৰখনত অনিৰ্দিষ্ট কাললৈ অপেক্ষা কৰিবলগীয়া হ’ব। এই সময়ছোৱাত কাৰ্টাৰে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সৈতে দক্ষিণ চুদানৰ জুবালৈ এদিনীয়া ভ্ৰমণ কৰি অঞ্চলটোৰ বাবে খাদ্য সাহায্য কঢ়িয়াই অনা এখন নাওৰ ছবি তোলে। তাৰ কিছু সময়ৰ পিছত, ৰাষ্ট্ৰসংঘই এটা বিদ্ৰোহী গোটৰ পৰা আয়োডলৈ খাদ্য সাহায্য উৰুৱাই নিয়াৰ অনুমতি লাভ কৰে। হেডলীয়ে ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰক তেওঁৰ সৈতে তালৈ উৰা মাৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=114}} আয়োডত উপনীত হোৱাৰ পিছত ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ দুৰ্ভিক্ষৰ চিকাৰ হোৱা লোকসকলৰ ছবি তুলিবলৈ ইজনে সিজনৰ পৰা পৃথক হৈ পৰে আৰু তেওঁলোকে প্ৰত্যক্ষ কৰা মৰ্মান্তিক পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে নিজৰ মাজত আলোচনা কৰে। ছিলভাই কেইজনমান বিদ্ৰোহী সৈন্য বিচাৰি পালে যিয়ে তেওঁক কোনো দায়িত্বশীল বিষয়াৰ ওচৰলৈ লৈ যাব পাৰে। কাৰ্টাৰো তেওঁৰ সৈতে যোগ দিলে। ইংৰাজী ক’ব নোৱাৰা সৈনিক এজনে কাৰ্টাৰৰ হাতঘড়ীটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ দেখুৱাইছিল। কাৰ্টাৰে তেওঁক সুলভ মূল্যৰ ঘড়ীটো উপহাৰ হিচাপে দিয়ে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=116}} সৈনিককেইজনে তেওঁলোকৰ অংগৰক্ষী হিচাপে সেৱা আগবঢ়াইছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=152–153|loc=মাৰিনোভিচে সৈনিকসকলক অংগৰক্ষী হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে}}<ref>{{cite web|url=https://vimeo.com/201137365|title=Carter and soldiers|via=Vimeo}}</ref> === চুদানত পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী আলোকচিত্ৰ === {{main|দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল}} কাৰ্টাৰে এটা শিশুৰ ছবি তুলিছিল যিটোক দেখাত এজনী সৰু ছোৱালী যেন লাগিছিল, যি ভোকত মাটিত বাগৰি পৰিছিল আৰু ওচৰৰে মাটিত এটা শগুণে খাপ পিটি আছিল। তেওঁ ছিলভাক কৈছিল যে তেওঁ মাত্ৰ তোলা পৰিস্থিতিটোৱে তেওঁক স্তম্ভিত কৰি তুলিছে আৰু তেওঁ শগুণটোক খেদি পঠিয়াইছে। কেইমিনিটমানৰ পিছত কাৰ্টাৰ আৰু ছিলভাই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এখন সৰু বিমানত উঠি আয়োড এৰি কংগৰ অভিমুখে যাত্ৰা কৰে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=118}} দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ কাকতৰ ওচৰত বিক্ৰী কৰা এই আলোকচিত্ৰখন প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চত প্ৰকাশ পায় আৰু বিশ্বজুৰি প্ৰসাৰিত হয়। শ শ মানুহে ছোৱালীজনীৰ ভাগ্য কি হ’ল বুলি সুধিবলৈ বাতৰি কাকত গোষ্ঠীৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল। কাকতখনৰ তৰফৰ পৰা কোৱা হৈছিল যে কাৰ্টাৰৰ মতে, "শগুণটোক খেদি পঠোৱাৰ পিছত তাই পুনৰ খোজ কাঢ়িব পৰাকৈ সুস্থ হৈ উঠিছিল" কিন্তু তাই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য কেন্দ্ৰত উপনীত হৈছিল নে নাই সেয়া জনা হোৱা নাই।<ref>{{cite news|title=Editors' Note|work=The New York Times|date=30 March 1993|access-date=1 September 2016|url=https://www.nytimes.com/1993/03/30/nyregion/editors-note-513893.html}}</ref> ১৯৯৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত এই আলোকচিত্ৰখনে ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{cite magazine|title=The Importance Behind the Photo of a Starving Child and a Vulture|url=http://100photos.time.com/photos/kevin-carter-starving-child-vulture|magazine=টাইম|publisher=The Most Influential Images of All Time}}</ref><ref name="time-1994">{{cite magazine|last=MacLeod|first=Scott|date=12 September 1994|title=The Life and Death of Kevin Carter|url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|location=Johannesburg|volume=144|url-access=subscription|magazine=টাইম|number=11|access-date=19 May 2020}}</ref> ২০১১ চনত শিশুটিৰ পিতৃয়ে প্ৰকাশ কৰে যে শিশুটি আচলতে এজন ল’ৰা আছিল, যাৰ নাম আছিল কং নিয়ং আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য সাহায্য কেন্দ্ৰই তাৰ তদাৰক কৰিছিল। পৰিয়ালৰ লোকৰ মতে, ২০০৭ চনৰ আশে-পাশে জ্বৰত আক্ৰান্ত হৈ নিয়ঙৰ মৃত্যু হৈছিল।<ref name="Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre">{{cite news|title=Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre|trans-title=Kong Nyong, The Boy Who Survived the Vulture|first=Alberto|last=Rojas|date=21 February 2011|access-date=29 August 2017|url=http://www.elmundo.es/elmundo/2011/02/18/comunicacion/1298054483.html|work=এল মুণ্ডো|language=es}}</ref> এই ছবিখন আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত নৈতিক তথা ৰাজনৈতিক প্ৰভাৱসমূহ সমাজতাত্ত্বিক বিদ্যায়তনিক জাৰ্নেলসমূহতো প্ৰকাশ পাইছে।<ref>{{Citation|last1=Kleinman|first1=Arthur|chapter=Cultural Appropriations of Suffering|date=2015-11-20|chapter-url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctt183p6n7.28|title=Cultures of Fear|pages=288–303|access-date=2023-12-05|publisher=Pluto Books|isbn=978-1-84964-432-7|last2=Kleinman|first2=Joan|doi=10.2307/j.ctt183p6n7.28|chapter-url-access=subscription}}</ref> == অন্যান্য কাম == ১৯৯৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ ঠিক পূৰ্বে, বোপুতাৎসৱানাত চলোৱা ব্যৰ্থ আক্ৰমণৰ সময়ত আফ্ৰিকানেৰ ৱীৰষ্টাণ্ডচবেৱেগিং (AWB)ৰ তিনিজন সদস্যক গুলীয়াই থকা অৱস্থাত কাৰ্টাৰে এখন আলোকচিত্ৰ তুলিছিল। এই ঘটনাৰ মাজভাগতে কাৰ্টাৰৰ কেমেৰাৰ ফিল্ম শেষ হৈ গৈছিল। ''দ্য গাৰ্ডিয়ান''ৰ ইমোন মেকেবে কয়: "এই ছবিখনে বিশ্বৰ প্ৰায় প্ৰতিখন বাতৰি কাকতৰ প্ৰথম পৃষ্ঠাত স্থান পাইছিল, যি আছিল সমগ্ৰ নিৰ্বাচনী প্ৰচাৰৰ একমাত্ৰ প্ৰকৃত আলোকচিত্ৰ।"<ref>{{cite web|author=Eamonn McCabe|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|title=Photojournalist Kevin Carter dies – obituary: from the archive, 30 July 1994; Media|work=[[The Guardian]]|date=30 July 2014|access-date=27 October 2015}}</ref> == মৃত্যু == ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰে তিনি মাহ পিছত, ১৯৯৪ চনৰ ২৭ জুলাইত ৩৩ বছৰ বয়সত কাৰ্টাৰে [[কাৰ্বন মনোক্সাইড বিষক্ৰিয়া]]ৰ দ্বাৰা [[আত্মহত্যা]] কৰে।<ref name="pulitzer2016">{{cite news|title=Kevin Carter, a Pulitzer Winner for Sudan Photo, Is Dead at 33|work=[[দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]|date=29 July 1994|access-date=2 September 2016|url=https://www.nytimes.com/1994/07/29/world/kevin-carter-a-pulitzer-winner-for-sudan-photo-is-dead-at-33.html|last1=Keller|first1=Bill}}</ref><ref name="JohnCarlin">{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-kevin-carter-1380732.html|first=John|last=Carlin|authorlink=John Carlin (journalist)|title=Obituary: Kevin Carter|work=[[The Independent]]|location=London|date=31 July 1994|access-date=3 December 2017}}</ref> দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কেপ টাউনৰ ইমেৰিটছ আৰ্চবিশ্বপ [[ডেক্সমণ্ড টুটু]]ৱে কাৰ্টাৰৰ বিষয়ে লিখিছিল, "আৰু আমি মানসিকভাৱে আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱাৰ মূল্যৰ বিষয়ে অলপ হ’লেও জানো যিয়ে কিছুমানক আত্মহত্যাৰ দিশে ঠেলি দিছিল; হয়, এই মানুহবোৰ আছিল আটাইতকৈ প্ৰত্যাহ্বানজনক পৰিস্থিতিৰ মাজত কাম কৰা মানৱ সন্তান।"{{sfn|Tutu|2000|p=xi}} কাৰ্টাৰৰ আত্মহত্যাৰ টোকাটোত লিখা আছিল: {{blockquote|মই সঁচাকৈয়ে, বৰ দুখিত। জীৱনৰ যন্ত্ৰণাই আনন্দক ইমান দূৰলৈ তল পেলাই দিছে যে আনন্দৰ কোনো অস্তিত্বই নাই। ...হতাশাগ্ৰস্ত ... ফোন অবিহনে ... ভাড়াৰ পইচা নাই ... সন্তানৰ ভৰণ-পোষণৰ পইচা নাই ... ঋণৰ পইচা নাই ... পইচা!!! ... মই হত্যাকাণ্ড, মৃতদেহ, ক্ৰোধ আৰু যন্ত্ৰণাৰ জীৱন্ত স্মৃতিৰ দ্বাৰা খেদি ফুৰিছোঁ ... ভোকাতুৰ বা আহত শিশু, গুলী চলাবলৈ সদায় সাজু থকা উন্মাদ লোক (প্ৰায়ে আৰক্ষী), আৰু হত্যাকাৰী জল্লাদসকলৰ স্মৃতিয়ে মোক আমনি কৰে ... মই যদি ভাগ্যৱান হওঁ, কেনৰ সৈতে যোগ দিবলৈ গৈ আছোঁ।|author=কেভিন কাৰ্টাৰ}} অন্তিম শাৰীটোৱে তেওঁৰ অলপতে মৃত্যুবৰণ কৰা সতীৰ্থ [[কেন ওষ্টাৰব্ৰুক]]ক বুজাইছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=195}} == জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত == ৰক বেণ্ড [[মেনিক ষ্ট্ৰীট প্ৰীচাৰ্ছ]]ৰ ১৯৯৬ চনৰ চতুৰ্থটো এলবাম ''[[এভ্ৰিথিং মাষ্ট গো (মেনিক ষ্ট্ৰীট প্ৰীচাৰ্ছ এলবাম)|এভ্ৰিথিং মাষ্ট গো]]''ৰ "[[কেভিন কাৰ্টাৰ (গান)|কেভিন কাৰ্টাৰ]]" গীতটো কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু আত্মহত্যাৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত আছিল।{{sfn|Newark|2013|p=96}} গীতৰ কথাখিনিয়ে কাৰ্টাৰৰ মানসিক যন্ত্ৰণা আৰু তেওঁৰ আলোকচিত্ৰই উত্থাপন কৰা জটিল নৈতিক প্ৰশ্নসমূহ অন্বেষণ কৰিছিল: 'Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Tribal scars in Technicolor Bang-bang club, AK-47 hour/ Kevin Carter Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Vulture stalked white piped lie forever/ Wasted your life in black and white'। এই কথাখিনি [[ৰিচি এডৱাৰ্ডছ]]ৰ [[ৰিচি এডৱাৰ্ডছ#নিৰুদ্দেশ|অন্তৰ্ধান]]ৰ ঠিক পূৰ্বে তেওঁ নিজেই লিখিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=140}} ''[[হাউচ অব লিভ্ছ]]'' (House of Leaves) কিতাপখনৰ এটা মুখ্য চৰিত্ৰ 'উইল নেভিডছন' হৈছে এজন আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক, যিয়ে এজনী ভোকাতুৰ চুদানিজ ছোৱালীৰ ছবিৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ পিছতো তাইক সহায় নকৰাৰ বাবে অনুশোচনাত দগ্ধ হৈছিল। কিতাপখনৰ পাদটীকা ৩৩৬-ত উল্লেখ কৰা হৈছে যে এইটো "স্পষ্টভাৱে কেভিন কাৰ্টাৰৰ [...] আলোকচিত্ৰৰ ওপৰত আধাৰিত"।<ref>{{cite book|last=Danielewski|first=Mark Z.|author-link=Mark Z. Danielewski|title=House of Leaves|date=2000|page=368|publisher=Doubleday|isbn=9780385603102}}</ref> আমেৰিকান হেভী মেটেল বেণ্ড [[চেভাটাজ]] (Savatage)ৰ ২০০১ চনৰ এলবাম ''[[পয়েটছ এণ্ড মেডমেন]]'' (Poets and Madmen) কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু মৃত্যুৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত।<ref>{{cite web|title=The Official Savatage Homepage|url=http://www.savatage.com/bandinfo/faq3.html|access-date=18 August 2020|website=www.savatage.com}}</ref> ২০০০ চনৰ কিতাপ ''[[দ্য বেং-বেং ক্লাব (কিতাপ)|দ্য বেং-বেং ক্লাব: স্ন্যাপশ্বটছ ফ্ৰম এ হিডেন ৱাৰ]]''ৰ চলচ্চিত্ৰ ৰূপান্তৰ ২০১০ চনৰ ''[[দ্য বেং বেং ক্লাব (চলচ্চিত্ৰ)|দ্য বেং বেং ক্লাব]]'' নামৰ বোলছবিখনত [[কানাডা|কানাডিয়ান]] অভিনেতা [[টেলৰ কিট্ছ]]-এ কেভিন কাৰ্টাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>[https://collider.com/taylor-kitsch-interview-the-bang-bang-club/ Taylor Kitsch Interview THE BANG BANG CLUB], [[Valnet|Collider]], 20 April 2011</ref> == জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত == ৰক বেণ্ড [[মেনিক ষ্ট্ৰীট প্ৰীচাৰ্ছ]]ৰ ১৯৯৬ চনৰ চতুৰ্থটো এলবাম ''[[এভ্ৰিথিং মাষ্ট গো (মেনিক ষ্ট্ৰীট প্ৰীচাৰ্ছ এলবাম)|এভ্ৰিথিং মাষ্ট গো]]''ৰ "[[কেভিন কাৰ্টাৰ (গান)|কেভিন কাৰ্টাৰ]]" গীতটো কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু আত্মহত্যাৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত আছিল।{{sfn|Newark|2013|p=96}} গীতৰ কথাখিনিয়ে কাৰ্টাৰৰ মানসিক যন্ত্ৰণা আৰু তেওঁৰ আলোকচিত্ৰই উত্থাপন কৰা জটিল নৈতিক প্ৰশ্নসমূহ অন্বেষণ কৰিছিল: 'Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Tribal scars in Technicolor Bang-bang club, AK-47 hour/ Kevin Carter Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Vulture stalked white piped lie forever/ Wasted your life in black and white'। এই কথাখিনি [[ৰিচি এডৱাৰ্ডছ]]ৰ [[ৰিচি এডৱাৰ্ডছ#নিৰুদ্দেশ|অন্তৰ্ধান]]ৰ ঠিক পূৰ্বে তেওঁ নিজেই লিখিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=140}} ''[[হাউচ অব লিভ্ছ]]'' (House of Leaves) কিতাপখনৰ এটা মুখ্য চৰিত্ৰ 'উইল নেভিডছন' হৈছে এজন আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক, যিয়ে এজনী ভোকাতুৰ চুদানিজ ছোৱালীৰ ছবিৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ পিছতো তাইক সহায় নকৰাৰ বাবে অনুশোচনাত দগ্ধ হৈছিল। কিতাপখনৰ পাদটীকা ৩৩৬-ত উল্লেখ কৰা হৈছে যে এইটো "স্পষ্টভাৱে কেভিন কাৰ্টাৰৰ [...] আলোকচিত্ৰৰ ওপৰত আধাৰিত"।<ref>{{cite book |last=Danielewski |first=Mark Z. |author-link=Mark Z. Danielewski |title=House of Leaves |date=2000 |page=368 |publisher=Doubleday |isbn=9780385603102}}</ref> আমেৰিকান হেভী মেটেল বেণ্ড [[চেভাটাজ]] (Savatage)ৰ ২০০১ চনৰ এলবাম ''[[পয়েটছ এণ্ড মেডমেন]]'' (Poets and Madmen) কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু মৃত্যুৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত।<ref>{{Cite web|title=The Official Savatage Homepage|url=http://www.savatage.com/bandinfo/faq3.html|access-date=2020-08-18|website=www.savatage.com|archive-date=29 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029190733/http://www.savatage.com/bandinfo/faq3.html|url-status=dead}}</ref> ২০০০ চনৰ কিতাপ ''[[দ্য বেং-বেং ক্লাব (কিতাপ)|দ্য বেং-বেং ক্লাব: স্ন্যাপশ্বটছ ফ্ৰম এ হিডেন ৱাৰ]]''ৰ চলচ্চিত্ৰ ৰূপান্তৰ ২০১০ চনৰ ''[[দ্য বেং বেং ক্লাব (চলচ্চিত্ৰ)|দ্য বেং বেং ক্লাব]]'' নামৰ বোলছবিখনত [[কানাডা|কানাডিয়ান]] অভিনেতা [[টেলৰ কিট্ছ]]-এ কেভিন কাৰ্টাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>[https://collider.com/taylor-kitsch-interview-the-bang-bang-club/ Taylor Kitsch Interview THE BANG BANG CLUB], [[Valnet|Collider]], April 20, 2011</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} == অধিক পঢ়ক == * {{cite book |last1= Fujiwara |first1= Aiko |date= 2005 |title= Ehagaki Ni Sareta Shōnen |trans-title= পোষ্টকাৰ্ড বয় (Postcard Boy) |url= https://books.google.com/books?id=boPSAAAACAAJ |location= চিয়োডা, টকিঅ’, জাপান |publisher= শ্বুইছা (Shueisha) |isbn= 4-08-781338-X }} * ''দ্য ডেথ অৱ কেভিন কাৰ্টাৰ: কেজুৱেল্টী অৱ দ্য বেং বেং ক্লাব'' (The Death of Kevin Carter: Casualty of the Bang Bang Club), [[এইচবিঅ’]] (HBO) তথ্যচিত্ৰ। ১৭ আগষ্ট ২০০৬ == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://www.nytimes.com/imagepages/2009/04/15/arts/15jaar_CA0.ready.html চুদনৰ ছোৱালীজনীৰ পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী আলোকচিত্ৰ] {{Bang-Bang Club}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Carter, Kevin}} [[শ্ৰেণী:১৯৬০ চনত জন্ম]] [[শ্ৰেণী:১৯৯৪ চনত মৃত্যু]] [[শ্ৰেণী:ৰোমান কেথলিক বৰ্ণবাদ বিৰোধী সক্ৰিয়কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:শ্বেতাংগ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় বৰ্ণবাদ বিৰোধী সক্ৰিয়কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ বৰ্ণবাদ বিৰোধী সক্ৰিয়কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ মূলৰ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় লোক]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:যুদ্ধকালীন আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ৰোমান কেথলিকসকল]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:কাৰ্বন মনোক্সাইড বিষক্ৰিয়াৰ দ্বাৰা কৰা আত্মহত্যা]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাত হোৱা আত্মহত্যা]] [[শ্ৰেণী:বেং-বেং ক্লাব]] [[শ্ৰেণী:১৯৯৪ চনত হোৱা আত্মহত্যা]] [[শ্ৰেণী:চুদানত কৰ্মৰত প্ৰব্ৰজিত আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:বিংশ শতিকাৰ দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:পুৰুষৰ আত্মহত্যা]] r651ie45hl82u5sf32qoaprurrlihnn 645745 645744 2026-10-17T07:12:41Z Kandarpajit Kallol 6257 645745 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}{{Infobox person | image = KevinCarter.jpg | caption = কাৰ্টাৰৰ তাৰিখবিহীন প্ৰতিচ্ছবি | birthname = | birth_date = {{birth date|df=yes|1960|9|13}} | birth_place = জোহাটিছবাৰ্গ, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1994|7|27|1960|9|13}} | death_place = পাৰ্কম’ৰ, জোহানেছবাৰ্গ, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] | occupation = আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক | notable_works = ''[[দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল]]'' }} '''কেভিন কাৰ্টাৰ''' ([[ইংৰাজী]]: Kevin Carter; ১৩ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬০ – ২৭ জুলাই ১৯৯৪)<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|title=From the archive, 30 July 1994: Photojournalist Kevin Carter dies|first=Eamonn|last=McCabe|date=30 July 2014|website=The Guardian|access-date=20 December 2018}}</ref> আছিল এজন দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক আৰু বেং-বেং ক্লাবৰ এজন সদস্য। ১৯৯৩ চনৰ [[চুদান]]ৰ দুৰ্ভিক্ষক চিত্ৰিত কৰা [[দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল|তেওঁৰ আলোকচিত্ৰখন]]ৰ বাবে তেওঁ ১৯৯৪ চনত [[পুলিৎজাৰ বঁটা]] লাভ কৰিছিল। এই বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰি মাহ নৌহওঁতেই ৩৩ বছৰ বয়সত তেওঁ আত্মহত্যা কৰে। তেওঁৰ জীৱনগাথা গ্ৰেগ মাৰিনোভিচ আৰু জোয়াও ছিলভাৰ দ্বাৰা লিখিত আৰু ২০০০ চনত প্ৰকাশিত ''দ্য বেং-বেং ক্লাব'' কিতাপখনত চিত্ৰিত কৰা হৈছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=1–254}} == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == কেভিন কাৰ্টাৰৰ জন্ম জোহানেছবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকা ইউনিয়নত হৈছিল আৰু তেওঁ এটা মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ চুবুৰীত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। সৰু কালত তেওঁ মাজে-সময়ে সেই এলেকাত অবৈধভাৱে বসবাস কৰা কৃষ্ণাংগ লোকসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰিবলৈ আৰক্ষীয়ে চলোৱা অভিযান প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। তেওঁ পিছলৈ কৈছিল যে ব্ৰিটিছ মূলৰ এটা কেথলিক, "উদাৰতাবাদী" পৰিয়াল হোৱা স্বত্বেও তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে বৰ্ণবৈষম্যবাদৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াত কেনেকৈ ইমান "উদাসীন" হ’ব পাৰিছিল, সেই লৈ তেওঁ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=39–41}} হাইড্ৰেট স্কুল শেষ কৰাৰ পিছত কাৰ্টাৰে ফাৰ্মাচিষ্ট হোৱাৰ পঢ়া আধাতে এৰি দিয়ে আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় সেনাবাহিনীত ভৰ্তি হয়। পদাতিক বাহিনীৰ পৰা সাৰিবলৈ তেওঁ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় বিমান বাহিনীত যোগদান কৰে আৰু তাত তেওঁ চাৰি বছৰ সেৱা আগবঢ়ায়। ১৯৮০ চনত তেওঁ এজন কৃষ্ণাংগ ডাইনিং হ’লৰ ৱেইটাৰক অপমান কৰা প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। কাৰ্টাৰে সেই মানুহজনক সুৰক্ষা দিছিল, যাৰ ফলত আন সামৰিক কৰ্মীসকলে তেওঁক বেয়াকৈ প্ৰহাৰ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ অনুমতি অবিহনে কৰ্তব্যত অনুপস্থিত থাকে আৰু "ডেভিদ" নামেৰে এজন ৰেডিঅ’ ডিস্ক-জকী হিচাপে নতুন জীৱন আৰম্ভ কৰাৰ চেষ্টা কৰে। অৱশ্যে এই কামটো তেওঁ ভবাতকৈ অধিক কঠিন প্ৰমাণিত হ’ল। তাৰ কিছু সময়ৰ পিছতে তেওঁ সামৰিক সেৱাৰ বাকী থকা বাধ্যতামূলক সময়খিনি সম্পূৰ্ণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ১৯৮৩ চনত প্ৰিটৰিয়াত সংঘটিত চাৰ্চ ষ্ট্ৰীট বোমা বিস্ফোৰণ প্ৰত্যক্ষ কৰাৰ পিছত তেওঁ এজন সংবাদ আলোকচিত্ৰশিল্পী আৰু সাংবাদিক হোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=39–41}} == প্ৰাৰম্ভিক কৰ্মজীৱন == সামৰিক সেৱা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত, ১৯৮৩ চনত কাৰ্টাৰ জোহানেছবাৰ্গলৈ ঘূৰি আহে আৰু এখন আলোকচিত্ৰৰ সামগ্ৰী বিক্ৰী কৰা দোকানত কাম লয়। এইদৰেই তেওঁ স্থানীয় আলোকচিত্ৰ সাংবাদিকসকলক লগ পায় আৰু নিজৰ প্ৰথমটো বৃত্তিমূলক কাম লাভ কৰে। তেওঁ ''জোহানেছবাৰ্গ ছানডে এক্সপ্ৰেছ''ৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰে আৰু সপ্তাহান্তিক ক্ৰীড়া আলোকচিত্ৰশিল্পী হৈ পৰে। তেওঁ শনিবাৰ আৰু দেওবাৰৰ খেলসমূহৰ ছবি তুলিছিল।<ref>{{Cite news |last=Dwornik |first=Małgorzata |date=2 September 2024 |title=Kevin Carter. The Story of a Bang-Bang Club Photojournalist |url=https://reporterzy.info/en/4745,kevin-carter-the-story-of-a-bang-bang-club-photojournalist |url-status=live |work=Reporterzy.info |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204011054/https://reporterzy.info/en/4745,kevin-carter-the-story-of-a-bang-bang-club-photojournalist |archive-date=4 December 2024|language=en |issn=2544-5839}}</ref> ১৯৮৪ চনত তেওঁ ''জোহানেছবাৰ্গ ষ্টাৰ''ত কাম কৰিবলৈ লয়, য’ত তেওঁ বৰ্ণবাদৰ জঘন্য ৰূপ উন্মোচন কৰিছিল। ১৯৮০-ৰ দশকৰ মাজভাগত দক্ষিণ আফ্ৰিকাত কৃষ্ণাংগ আফ্ৰিকীয়সকলৰ দ্বাৰা ৰাজহুৱাকৈ দিয়া "নেকলেচিং" (ডিঙিত টায়াৰ ওলমাই জুই লগাই দিয়া মৃত্যুদণ্ড) মৃত্যুদণ্ডৰ আলোকচিত্ৰ তোলা কাৰ্টাৰ আছিল প্ৰথমজন ব্যক্তি। কাৰ্টাৰে পিছত এই ছবিসমূহৰ বিষয়ে কৈছিল: "তেওঁলোকে যি কৰিছিল তাক দেখি মই স্তম্ভিত হৈ পৰিছিলোঁ। কিন্তু যেতিয়া মানুহে সেই ছবিবোৰৰ বিষয়ে কথা পাতিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে... তেতিয়া মই অনুভৱ কৰিলোঁ যে মোৰ কাৰ্য হয়তো একেবাৰে বেয়া নাছিল। এনে এক ভয়াৱহ ঘটনাৰ সাক্ষী হোৱাটো সদায় ইমান বেয়া কাম নহ’বও পাৰে।"<ref>{{cite web|url=http://www.timporter.com/firstdraft/archives/000071.html|title=First Draft by Tim Porter: Covering War in a Free Society|website=timporter.com|access-date=3 November 2018}}</ref> == চুদনত == ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানৰ ৰবাৰ্ট হেডলীয়ে জোয়াও ছিলভাক চুদানলৈ যোৱাৰ আৰু সেই অঞ্চলৰ গৃহযুদ্ধত বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে থাকি দক্ষিণ চুদানৰ দুৰ্ভিক্ষৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰাৰ সুযোগ দিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=110}} ছিলভাই এই বিষয়ে কাৰ্টাৰক জনাইছিল, যিয়ে ইয়াক নিজৰ ফ্ৰীলেঞ্চাৰ কেৰিয়াৰ সম্প্ৰসাৰণ কৰাৰ আৰু ব্যক্তিগত সমস্যাসমূহ সমাধানৰ এক মাধ্যম হিচাপে এই কামক ব্যৱহাৰ কৰাৰ এক সুযোগ বুলি অনুভৱ কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=109–110}} অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানে পুঁজিৰ অভাৱত ভুগি আছিল,<ref>{{cite web|last1=Karim|first1=Ataul|last2=Duffield|first2=Mark|last3=Jaspers|first3=Susanne|last4=Hendrie|first4=Barbara|title=Operation Lifeline Sudan – A review|url=https://www.researchgate.net/publication/284727714|website=researchgate.net|date=June 1996|access-date=30 September 2017}}</ref> আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘই বিশ্বাস কৰিছিল যে সেই অঞ্চলৰ দুৰ্ভিক্ষ আৰু প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ প্ৰচাৰ কৰিলে সাহায্য সংস্থাসমূহক পুঁজি ধৰি ৰখাত সহায় হ’ব। ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ ৰাজনীতিৰ সৈতে জড়িত নাছিল আৰু কেৱল ছবি তুলিবলৈহে আগ্ৰহী আছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=113}} নাইৰোবিলৈ উৰা মৰাৰ পিছত, দুয়োজনে গম পালে যে চুদানত নতুনকৈ আৰম্ভ হোৱা যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকে সেই চহৰখনত অনিৰ্দিষ্ট কাললৈ অপেক্ষা কৰিবলগীয়া হ’ব। এই সময়ছোৱাত কাৰ্টাৰে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সৈতে দক্ষিণ চুদানৰ জুবালৈ এদিনীয়া ভ্ৰমণ কৰি অঞ্চলটোৰ বাবে খাদ্য সাহায্য কঢ়িয়াই অনা এখন নাওৰ ছবি তোলে। তাৰ কিছু সময়ৰ পিছত, ৰাষ্ট্ৰসংঘই এটা বিদ্ৰোহী গোটৰ পৰা আয়োডলৈ খাদ্য সাহায্য উৰুৱাই নিয়াৰ অনুমতি লাভ কৰে। হেডলীয়ে ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰক তেওঁৰ সৈতে তালৈ উৰা মাৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=114}} আয়োডত উপনীত হোৱাৰ পিছত ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ দুৰ্ভিক্ষৰ চিকাৰ হোৱা লোকসকলৰ ছবি তুলিবলৈ ইজনে সিজনৰ পৰা পৃথক হৈ পৰে আৰু তেওঁলোকে প্ৰত্যক্ষ কৰা মৰ্মান্তিক পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে নিজৰ মাজত আলোচনা কৰে। ছিলভাই কেইজনমান বিদ্ৰোহী সৈন্য বিচাৰি পালে যিয়ে তেওঁক কোনো দায়িত্বশীল বিষয়াৰ ওচৰলৈ লৈ যাব পাৰে। কাৰ্টাৰো তেওঁৰ সৈতে যোগ দিলে। ইংৰাজী ক’ব নোৱাৰা সৈনিক এজনে কাৰ্টাৰৰ হাতঘড়ীটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ দেখুৱাইছিল। কাৰ্টাৰে তেওঁক সুলভ মূল্যৰ ঘড়ীটো উপহাৰ হিচাপে দিয়ে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=116}} সৈনিককেইজনে তেওঁলোকৰ অংগৰক্ষী হিচাপে সেৱা আগবঢ়াইছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=152–153|loc=মাৰিনোভিচে সৈনিকসকলক অংগৰক্ষী হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে}}<ref>{{cite web|url=https://vimeo.com/201137365|title=Carter and soldiers|via=Vimeo}}</ref> === চুদানত পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী আলোকচিত্ৰ === {{main|দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল}} কাৰ্টাৰে এটা শিশুৰ ছবি তুলিছিল যিটোক দেখাত এজনী সৰু ছোৱালী যেন লাগিছিল, যি ভোকত মাটিত বাগৰি পৰিছিল আৰু ওচৰৰে মাটিত এটা শগুণে খাপ পিটি আছিল। তেওঁ ছিলভাক কৈছিল যে তেওঁ মাত্ৰ তোলা পৰিস্থিতিটোৱে তেওঁক স্তম্ভিত কৰি তুলিছে আৰু তেওঁ শগুণটোক খেদি পঠিয়াইছে। কেইমিনিটমানৰ পিছত কাৰ্টাৰ আৰু ছিলভাই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এখন সৰু বিমানত উঠি আয়োড এৰি কংগৰ অভিমুখে যাত্ৰা কৰে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=118}} দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ কাকতৰ ওচৰত বিক্ৰী কৰা এই আলোকচিত্ৰখন প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চত প্ৰকাশ পায় আৰু বিশ্বজুৰি প্ৰসাৰিত হয়। শ শ মানুহে ছোৱালীজনীৰ ভাগ্য কি হ’ল বুলি সুধিবলৈ বাতৰি কাকত গোষ্ঠীৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল। কাকতখনৰ তৰফৰ পৰা কোৱা হৈছিল যে কাৰ্টাৰৰ মতে, "শগুণটোক খেদি পঠোৱাৰ পিছত তাই পুনৰ খোজ কাঢ়িব পৰাকৈ সুস্থ হৈ উঠিছিল" কিন্তু তাই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য কেন্দ্ৰত উপনীত হৈছিল নে নাই সেয়া জনা হোৱা নাই।<ref>{{cite news|title=Editors' Note|work=The New York Times|date=30 March 1993|access-date=1 September 2016|url=https://www.nytimes.com/1993/03/30/nyregion/editors-note-513893.html}}</ref> ১৯৯৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত এই আলোকচিত্ৰখনে ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{cite magazine|title=The Importance Behind the Photo of a Starving Child and a Vulture|url=http://100photos.time.com/photos/kevin-carter-starving-child-vulture|magazine=টাইম|publisher=The Most Influential Images of All Time}}</ref><ref name="time-1994">{{cite magazine|last=MacLeod|first=Scott|date=12 September 1994|title=The Life and Death of Kevin Carter|url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|location=Johannesburg|volume=144|url-access=subscription|magazine=টাইম|number=11|access-date=19 May 2020}}</ref> ২০১১ চনত শিশুটিৰ পিতৃয়ে প্ৰকাশ কৰে যে শিশুটি আচলতে এজন ল’ৰা আছিল, যাৰ নাম আছিল কং নিয়ং আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য সাহায্য কেন্দ্ৰই তাৰ তদাৰক কৰিছিল। পৰিয়ালৰ লোকৰ মতে, ২০০৭ চনৰ আশে-পাশে জ্বৰত আক্ৰান্ত হৈ নিয়ঙৰ মৃত্যু হৈছিল।<ref name="Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre">{{cite news|title=Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre|trans-title=Kong Nyong, The Boy Who Survived the Vulture|first=Alberto|last=Rojas|date=21 February 2011|access-date=29 August 2017|url=http://www.elmundo.es/elmundo/2011/02/18/comunicacion/1298054483.html|work=এল মুণ্ডো|language=es}}</ref> এই ছবিখন আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত নৈতিক তথা ৰাজনৈতিক প্ৰভাৱসমূহ সমাজতাত্ত্বিক বিদ্যায়তনিক জাৰ্নেলসমূহতো প্ৰকাশ পাইছে।<ref>{{Citation|last1=Kleinman|first1=Arthur|chapter=Cultural Appropriations of Suffering|date=2015-11-20|chapter-url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctt183p6n7.28|title=Cultures of Fear|pages=288–303|access-date=2023-12-05|publisher=Pluto Books|isbn=978-1-84964-432-7|last2=Kleinman|first2=Joan|doi=10.2307/j.ctt183p6n7.28|chapter-url-access=subscription}}</ref> == অন্যান্য কাম == ১৯৯৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ ঠিক পূৰ্বে, বোপুতাৎসৱানাত চলোৱা ব্যৰ্থ আক্ৰমণৰ সময়ত আফ্ৰিকানেৰ ৱীৰষ্টাণ্ডচবেৱেগিং (AWB)ৰ তিনিজন সদস্যক গুলীয়াই থকা অৱস্থাত কাৰ্টাৰে এখন আলোকচিত্ৰ তুলিছিল। এই ঘটনাৰ মাজভাগতে কাৰ্টাৰৰ কেমেৰাৰ ফিল্ম শেষ হৈ গৈছিল। ''দ্য গাৰ্ডিয়ান''ৰ ইমোন মেকেবে কয়: "এই ছবিখনে বিশ্বৰ প্ৰায় প্ৰতিখন বাতৰি কাকতৰ প্ৰথম পৃষ্ঠাত স্থান পাইছিল, যি আছিল সমগ্ৰ নিৰ্বাচনী প্ৰচাৰৰ একমাত্ৰ প্ৰকৃত আলোকচিত্ৰ।"<ref>{{cite web|author=Eamonn McCabe|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|title=Photojournalist Kevin Carter dies – obituary: from the archive, 30 July 1994; Media|work=[[The Guardian]]|date=30 July 2014|access-date=27 October 2015}}</ref> == মৃত্যু == ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰে তিনি মাহ পিছত, ১৯৯৪ চনৰ ২৭ জুলাইত ৩৩ বছৰ বয়সত কাৰ্টাৰে [[কাৰ্বন মনোক্সাইড বিষক্ৰিয়া]]ৰ দ্বাৰা [[আত্মহত্যা]] কৰে।<ref name="pulitzer2016">{{cite news|title=Kevin Carter, a Pulitzer Winner for Sudan Photo, Is Dead at 33|work=[[দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]|date=29 July 1994|access-date=2 September 2016|url=https://www.nytimes.com/1994/07/29/world/kevin-carter-a-pulitzer-winner-for-sudan-photo-is-dead-at-33.html|last1=Keller|first1=Bill}}</ref><ref name="JohnCarlin">{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-kevin-carter-1380732.html|first=John|last=Carlin|authorlink=John Carlin (journalist)|title=Obituary: Kevin Carter|work=[[The Independent]]|location=London|date=31 July 1994|access-date=3 December 2017}}</ref> দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কেপ টাউনৰ ইমেৰিটছ আৰ্চবিশ্বপ [[ডেক্সমণ্ড টুটু]]ৱে কাৰ্টাৰৰ বিষয়ে লিখিছিল, "আৰু আমি মানসিকভাৱে আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱাৰ মূল্যৰ বিষয়ে অলপ হ’লেও জানো যিয়ে কিছুমানক আত্মহত্যাৰ দিশে ঠেলি দিছিল; হয়, এই মানুহবোৰ আছিল আটাইতকৈ প্ৰত্যাহ্বানজনক পৰিস্থিতিৰ মাজত কাম কৰা মানৱ সন্তান।"{{sfn|Tutu|2000|p=xi}} কাৰ্টাৰৰ আত্মহত্যাৰ টোকাটোত লিখা আছিল: {{blockquote|মই সঁচাকৈয়ে, বৰ দুখিত। জীৱনৰ যন্ত্ৰণাই আনন্দক ইমান দূৰলৈ তল পেলাই দিছে যে আনন্দৰ কোনো অস্তিত্বই নাই। ...হতাশাগ্ৰস্ত ... ফোন অবিহনে ... ভাড়াৰ পইচা নাই ... সন্তানৰ ভৰণ-পোষণৰ পইচা নাই ... ঋণৰ পইচা নাই ... পইচা!!! ... মই হত্যাকাণ্ড, মৃতদেহ, ক্ৰোধ আৰু যন্ত্ৰণাৰ জীৱন্ত স্মৃতিৰ দ্বাৰা খেদি ফুৰিছোঁ ... ভোকাতুৰ বা আহত শিশু, গুলী চলাবলৈ সদায় সাজু থকা উন্মাদ লোক (প্ৰায়ে আৰক্ষী), আৰু হত্যাকাৰী জল্লাদসকলৰ স্মৃতিয়ে মোক আমনি কৰে ... মই যদি ভাগ্যৱান হওঁ, কেনৰ সৈতে যোগ দিবলৈ গৈ আছোঁ।|author=কেভিন কাৰ্টাৰ}} অন্তিম শাৰীটোৱে তেওঁৰ অলপতে মৃত্যুবৰণ কৰা সতীৰ্থ [[কেন ওষ্টাৰব্ৰুক]]ক বুজাইছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=195}} == জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত == ৰক বেণ্ড [[মেনিক ষ্ট্ৰীট প্ৰীচাৰ্ছ]]ৰ ১৯৯৬ চনৰ চতুৰ্থটো এলবাম ''[[এভ্ৰিথিং মাষ্ট গো (মেনিক ষ্ট্ৰীট প্ৰীচাৰ্ছ এলবাম)|এভ্ৰিথিং মাষ্ট গো]]''ৰ "[[কেভিন কাৰ্টাৰ (গান)|কেভিন কাৰ্টাৰ]]" গীতটো কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু আত্মহত্যাৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত আছিল।{{sfn|Newark|2013|p=96}} গীতৰ কথাখিনিয়ে কাৰ্টাৰৰ মানসিক যন্ত্ৰণা আৰু তেওঁৰ আলোকচিত্ৰই উত্থাপন কৰা জটিল নৈতিক প্ৰশ্নসমূহ অন্বেষণ কৰিছিল: 'Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Tribal scars in Technicolor Bang-bang club, AK-47 hour/ Kevin Carter Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Vulture stalked white piped lie forever/ Wasted your life in black and white'। এই কথাখিনি [[ৰিচি এডৱাৰ্ডছ]]ৰ [[ৰিচি এডৱাৰ্ডছ#নিৰুদ্দেশ|অন্তৰ্ধান]]ৰ ঠিক পূৰ্বে তেওঁ নিজেই লিখিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=140}} ''[[হাউচ অব লিভ্ছ]]'' (House of Leaves) কিতাপখনৰ এটা মুখ্য চৰিত্ৰ 'উইল নেভিডছন' হৈছে এজন আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক, যিয়ে এজনী ভোকাতুৰ চুদানিজ ছোৱালীৰ ছবিৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ পিছতো তাইক সহায় নকৰাৰ বাবে অনুশোচনাত দগ্ধ হৈছিল। কিতাপখনৰ পাদটীকা ৩৩৬-ত উল্লেখ কৰা হৈছে যে এইটো "স্পষ্টভাৱে কেভিন কাৰ্টাৰৰ [...] আলোকচিত্ৰৰ ওপৰত আধাৰিত"।<ref>{{cite book|last=Danielewski|first=Mark Z.|author-link=Mark Z. Danielewski|title=House of Leaves|date=2000|page=368|publisher=Doubleday|isbn=9780385603102}}</ref> আমেৰিকান হেভী মেটেল বেণ্ড [[চেভাটাজ]] (Savatage)ৰ ২০০১ চনৰ এলবাম ''[[পয়েটছ এণ্ড মেডমেন]]'' (Poets and Madmen) কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু মৃত্যুৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত।<ref>{{cite web|title=The Official Savatage Homepage|url=http://www.savatage.com/bandinfo/faq3.html|access-date=18 August 2020|website=www.savatage.com}}</ref> ২০০০ চনৰ কিতাপ ''[[দ্য বেং-বেং ক্লাব (কিতাপ)|দ্য বেং-বেং ক্লাব: স্ন্যাপশ্বটছ ফ্ৰম এ হিডেন ৱাৰ]]''ৰ চলচ্চিত্ৰ ৰূপান্তৰ ২০১০ চনৰ ''[[দ্য বেং বেং ক্লাব (চলচ্চিত্ৰ)|দ্য বেং বেং ক্লাব]]'' নামৰ বোলছবিখনত [[কানাডা|কানাডিয়ান]] অভিনেতা [[টেলৰ কিট্ছ]]-এ কেভিন কাৰ্টাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>[https://collider.com/taylor-kitsch-interview-the-bang-bang-club/ Taylor Kitsch Interview THE BANG BANG CLUB], [[Valnet|Collider]], 20 April 2011</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} == অধিক পঢ়ক == * {{cite book |last1= Fujiwara |first1= Aiko |date= 2005 |title= Ehagaki Ni Sareta Shōnen |trans-title= পোষ্টকাৰ্ড বয় (Postcard Boy) |url= https://books.google.com/books?id=boPSAAAACAAJ |location= চিয়োডা, টকিঅ’, জাপান |publisher= শ্বুইছা (Shueisha) |isbn= 4-08-781338-X }} * ''দ্য ডেথ অৱ কেভিন কাৰ্টাৰ: কেজুৱেল্টী অৱ দ্য বেং বেং ক্লাব'' (The Death of Kevin Carter: Casualty of the Bang Bang Club), [[এইচবিঅ’]] (HBO) তথ্যচিত্ৰ। ১৭ আগষ্ট ২০০৬ == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://www.nytimes.com/imagepages/2009/04/15/arts/15jaar_CA0.ready.html চুদনৰ ছোৱালীজনীৰ পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী আলোকচিত্ৰ] {{Bang-Bang Club}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Carter, Kevin}} [[শ্ৰেণী:১৯৬০ চনত জন্ম]] [[শ্ৰেণী:১৯৯৪ চনত মৃত্যু]] [[শ্ৰেণী:ৰোমান কেথলিক বৰ্ণবাদ বিৰোধী সক্ৰিয়কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:শ্বেতাংগ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় বৰ্ণবাদ বিৰোধী সক্ৰিয়কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ বৰ্ণবাদ বিৰোধী সক্ৰিয়কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ মূলৰ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় লোক]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:যুদ্ধকালীন আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ৰোমান কেথলিকসকল]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:কাৰ্বন মনোক্সাইড বিষক্ৰিয়াৰ দ্বাৰা কৰা আত্মহত্যা]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাত হোৱা আত্মহত্যা]] [[শ্ৰেণী:বেং-বেং ক্লাব]] [[শ্ৰেণী:১৯৯৪ চনত হোৱা আত্মহত্যা]] [[শ্ৰেণী:চুদানত কৰ্মৰত প্ৰব্ৰজিত আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:বিংশ শতিকাৰ দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:পুৰুষৰ আত্মহত্যা]] n5cekp1o03z52eelfe2uhp4vlykijv5 645746 645745 2026-10-17T07:13:30Z Kandarpajit Kallol 6257 645746 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}{{Infobox person | image = KevinCarter.jpg | caption = কাৰ্টাৰৰ তাৰিখবিহীন প্ৰতিচ্ছবি | birthname = | birth_date = {{birth date|df=yes|1960|9|13}} | birth_place = জোহাটিছবাৰ্গ, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1994|7|27|1960|9|13}} | death_place = পাৰ্কম’ৰ, জোহানেছবাৰ্গ, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] | occupation = আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক | notable_works = ''[[দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল]]'' }} '''কেভিন কাৰ্টাৰ''' ([[ইংৰাজী]]: Kevin Carter; ১৩ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬০ – ২৭ জুলাই ১৯৯৪)<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|title=From the archive, 30 July 1994: Photojournalist Kevin Carter dies|first=Eamonn|last=McCabe|date=30 July 2014|website=The Guardian|access-date=20 December 2018}}</ref> আছিল এজন দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক আৰু বেং-বেং ক্লাবৰ এজন সদস্য। ১৯৯৩ চনৰ [[চুদান]]ৰ দুৰ্ভিক্ষক চিত্ৰিত কৰা [[দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল|তেওঁৰ আলোকচিত্ৰখন]]ৰ বাবে তেওঁ ১৯৯৪ চনত [[পুলিৎজাৰ বঁটা]] লাভ কৰিছিল। এই বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰি মাহ নৌহওঁতেই ৩৩ বছৰ বয়সত তেওঁ আত্মহত্যা কৰে। তেওঁৰ জীৱনগাথা গ্ৰেগ মাৰিনোভিচ আৰু জোয়াও ছিলভাৰ দ্বাৰা লিখিত আৰু ২০০০ চনত প্ৰকাশিত ''দ্য বেং-বেং ক্লাব'' কিতাপখনত চিত্ৰিত কৰা হৈছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=1–254}} == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == কেভিন কাৰ্টাৰৰ জন্ম জোহানেছবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকা ইউনিয়নত হৈছিল আৰু তেওঁ এটা মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ চুবুৰীত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। সৰু কালত তেওঁ মাজে-সময়ে সেই এলেকাত অবৈধভাৱে বসবাস কৰা কৃষ্ণাংগ লোকসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰিবলৈ আৰক্ষীয়ে চলোৱা অভিযান প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। তেওঁ পিছলৈ কৈছিল যে ব্ৰিটিছ মূলৰ এটা কেথলিক, "উদাৰতাবাদী" পৰিয়াল হোৱা স্বত্বেও তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে বৰ্ণবৈষম্যবাদৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াত কেনেকৈ ইমান "উদাসীন" হ’ব পাৰিছিল, সেই লৈ তেওঁ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=39–41}} হাইড্ৰেট স্কুল শেষ কৰাৰ পিছত কাৰ্টাৰে ফাৰ্মাচিষ্ট হোৱাৰ পঢ়া আধাতে এৰি দিয়ে আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় সেনাবাহিনীত ভৰ্তি হয়। পদাতিক বাহিনীৰ পৰা সাৰিবলৈ তেওঁ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় বিমান বাহিনীত যোগদান কৰে আৰু তাত তেওঁ চাৰি বছৰ সেৱা আগবঢ়ায়। ১৯৮০ চনত তেওঁ এজন কৃষ্ণাংগ ডাইনিং হ’লৰ ৱেইটাৰক অপমান কৰা প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। কাৰ্টাৰে সেই মানুহজনক সুৰক্ষা দিছিল, যাৰ ফলত আন সামৰিক কৰ্মীসকলে তেওঁক বেয়াকৈ প্ৰহাৰ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ অনুমতি অবিহনে কৰ্তব্যত অনুপস্থিত থাকে আৰু "ডেভিদ" নামেৰে এজন ৰেডিঅ’ ডিস্ক-জকী হিচাপে নতুন জীৱন আৰম্ভ কৰাৰ চেষ্টা কৰে। অৱশ্যে এই কামটো তেওঁ ভবাতকৈ অধিক কঠিন প্ৰমাণিত হ’ল। তাৰ কিছু সময়ৰ পিছতে তেওঁ সামৰিক সেৱাৰ বাকী থকা বাধ্যতামূলক সময়খিনি সম্পূৰ্ণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ১৯৮৩ চনত প্ৰিটৰিয়াত সংঘটিত চাৰ্চ ষ্ট্ৰীট বোমা বিস্ফোৰণ প্ৰত্যক্ষ কৰাৰ পিছত তেওঁ এজন সংবাদ আলোকচিত্ৰশিল্পী আৰু সাংবাদিক হোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=39–41}} == প্ৰাৰম্ভিক কৰ্মজীৱন == সামৰিক সেৱা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত, ১৯৮৩ চনত কাৰ্টাৰ জোহানেছবাৰ্গলৈ ঘূৰি আহে আৰু এখন আলোকচিত্ৰৰ সামগ্ৰী বিক্ৰী কৰা দোকানত কাম লয়। এইদৰেই তেওঁ স্থানীয় আলোকচিত্ৰ সাংবাদিকসকলক লগ পায় আৰু নিজৰ প্ৰথমটো বৃত্তিমূলক কাম লাভ কৰে। তেওঁ ''জোহানেছবাৰ্গ ছানডে এক্সপ্ৰেছ''ৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰে আৰু সপ্তাহান্তিক ক্ৰীড়া আলোকচিত্ৰশিল্পী হৈ পৰে। তেওঁ শনিবাৰ আৰু দেওবাৰৰ খেলসমূহৰ ছবি তুলিছিল।<ref>{{Cite news |last=Dwornik |first=Małgorzata |date=2 September 2024 |title=Kevin Carter. The Story of a Bang-Bang Club Photojournalist |url=https://reporterzy.info/en/4745,kevin-carter-the-story-of-a-bang-bang-club-photojournalist |url-status=live |work=Reporterzy.info |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204011054/https://reporterzy.info/en/4745,kevin-carter-the-story-of-a-bang-bang-club-photojournalist |archive-date=4 December 2024|language=en |issn=2544-5839}}</ref> ১৯৮৪ চনত তেওঁ ''জোহানেছবাৰ্গ ষ্টাৰ''ত কাম কৰিবলৈ লয়, য’ত তেওঁ বৰ্ণবাদৰ জঘন্য ৰূপ উন্মোচন কৰিছিল। ১৯৮০-ৰ দশকৰ মাজভাগত দক্ষিণ আফ্ৰিকাত কৃষ্ণাংগ আফ্ৰিকীয়সকলৰ দ্বাৰা ৰাজহুৱাকৈ দিয়া "নেকলেচিং" (ডিঙিত টায়াৰ ওলমাই জুই লগাই দিয়া মৃত্যুদণ্ড) মৃত্যুদণ্ডৰ আলোকচিত্ৰ তোলা কাৰ্টাৰ আছিল প্ৰথমজন ব্যক্তি। কাৰ্টাৰে পিছত এই ছবিসমূহৰ বিষয়ে কৈছিল: "তেওঁলোকে যি কৰিছিল তাক দেখি মই স্তম্ভিত হৈ পৰিছিলোঁ। কিন্তু যেতিয়া মানুহে সেই ছবিবোৰৰ বিষয়ে কথা পাতিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে... তেতিয়া মই অনুভৱ কৰিলোঁ যে মোৰ কাৰ্য হয়তো একেবাৰে বেয়া নাছিল। এনে এক ভয়াৱহ ঘটনাৰ সাক্ষী হোৱাটো সদায় ইমান বেয়া কাম নহ’বও পাৰে।"<ref>{{cite web|url=http://www.timporter.com/firstdraft/archives/000071.html|title=First Draft by Tim Porter: Covering War in a Free Society|website=timporter.com|access-date=3 November 2018}}</ref> == চুদনত == ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানৰ ৰবাৰ্ট হেডলীয়ে জোয়াও ছিলভাক চুদানলৈ যোৱাৰ আৰু সেই অঞ্চলৰ গৃহযুদ্ধত বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে থাকি দক্ষিণ চুদানৰ দুৰ্ভিক্ষৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰাৰ সুযোগ দিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=110}} ছিলভাই এই বিষয়ে কাৰ্টাৰক জনাইছিল, যিয়ে ইয়াক নিজৰ ফ্ৰীলেঞ্চাৰ কেৰিয়াৰ সম্প্ৰসাৰণ কৰাৰ আৰু ব্যক্তিগত সমস্যাসমূহ সমাধানৰ এক মাধ্যম হিচাপে এই কামক ব্যৱহাৰ কৰাৰ এক সুযোগ বুলি অনুভৱ কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=109–110}} অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানে পুঁজিৰ অভাৱত ভুগি আছিল,<ref>{{cite web|last1=Karim|first1=Ataul|last2=Duffield|first2=Mark|last3=Jaspers|first3=Susanne|last4=Hendrie|first4=Barbara|title=Operation Lifeline Sudan – A review|url=https://www.researchgate.net/publication/284727714|website=researchgate.net|date=June 1996|access-date=30 September 2017}}</ref> আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘই বিশ্বাস কৰিছিল যে সেই অঞ্চলৰ দুৰ্ভিক্ষ আৰু প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ প্ৰচাৰ কৰিলে সাহায্য সংস্থাসমূহক পুঁজি ধৰি ৰখাত সহায় হ’ব। ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ ৰাজনীতিৰ সৈতে জড়িত নাছিল আৰু কেৱল ছবি তুলিবলৈহে আগ্ৰহী আছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=113}} নাইৰোবিলৈ উৰা মৰাৰ পিছত, দুয়োজনে গম পালে যে চুদানত নতুনকৈ আৰম্ভ হোৱা যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকে সেই চহৰখনত অনিৰ্দিষ্ট কাললৈ অপেক্ষা কৰিবলগীয়া হ’ব। এই সময়ছোৱাত কাৰ্টাৰে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সৈতে দক্ষিণ চুদানৰ জুবালৈ এদিনীয়া ভ্ৰমণ কৰি অঞ্চলটোৰ বাবে খাদ্য সাহায্য কঢ়িয়াই অনা এখন নাওৰ ছবি তোলে। তাৰ কিছু সময়ৰ পিছত, ৰাষ্ট্ৰসংঘই এটা বিদ্ৰোহী গোটৰ পৰা আয়োডলৈ খাদ্য সাহায্য উৰুৱাই নিয়াৰ অনুমতি লাভ কৰে। হেডলীয়ে ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰক তেওঁৰ সৈতে তালৈ উৰা মাৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=114}} আয়োডত উপনীত হোৱাৰ পিছত ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ দুৰ্ভিক্ষৰ চিকাৰ হোৱা লোকসকলৰ ছবি তুলিবলৈ ইজনে সিজনৰ পৰা পৃথক হৈ পৰে আৰু তেওঁলোকে প্ৰত্যক্ষ কৰা মৰ্মান্তিক পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে নিজৰ মাজত আলোচনা কৰে। ছিলভাই কেইজনমান বিদ্ৰোহী সৈন্য বিচাৰি পালে যিয়ে তেওঁক কোনো দায়িত্বশীল বিষয়াৰ ওচৰলৈ লৈ যাব পাৰে। কাৰ্টাৰো তেওঁৰ সৈতে যোগ দিলে। ইংৰাজী ক’ব নোৱাৰা সৈনিক এজনে কাৰ্টাৰৰ হাতঘড়ীটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ দেখুৱাইছিল। কাৰ্টাৰে তেওঁক সুলভ মূল্যৰ ঘড়ীটো উপহাৰ হিচাপে দিয়ে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=116}} সৈনিককেইজনে তেওঁলোকৰ অংগৰক্ষী হিচাপে সেৱা আগবঢ়াইছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=152–153|loc=মাৰিনোভিচে সৈনিকসকলক অংগৰক্ষী হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে}}<ref>{{cite web|url=https://vimeo.com/201137365|title=Carter and soldiers|via=Vimeo}}</ref> === চুদানত পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী আলোকচিত্ৰ === {{main|দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল}} কাৰ্টাৰে এটা শিশুৰ ছবি তুলিছিল যিটোক দেখাত এজনী সৰু ছোৱালী যেন লাগিছিল, যি ভোকত মাটিত বাগৰি পৰিছিল আৰু ওচৰৰে মাটিত এটা শগুণে খাপ পিটি আছিল। তেওঁ ছিলভাক কৈছিল যে তেওঁ মাত্ৰ তোলা পৰিস্থিতিটোৱে তেওঁক স্তম্ভিত কৰি তুলিছে আৰু তেওঁ শগুণটোক খেদি পঠিয়াইছে। কেইমিনিটমানৰ পিছত কাৰ্টাৰ আৰু ছিলভাই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এখন সৰু বিমানত উঠি আয়োড এৰি কংগৰ অভিমুখে যাত্ৰা কৰে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=118}} দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ কাকতৰ ওচৰত বিক্ৰী কৰা এই আলোকচিত্ৰখন প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চত প্ৰকাশ পায় আৰু বিশ্বজুৰি প্ৰসাৰিত হয়। শ শ মানুহে ছোৱালীজনীৰ ভাগ্য কি হ’ল বুলি সুধিবলৈ বাতৰি কাকত গোষ্ঠীৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল। কাকতখনৰ তৰফৰ পৰা কোৱা হৈছিল যে কাৰ্টাৰৰ মতে, "শগুণটোক খেদি পঠোৱাৰ পিছত তাই পুনৰ খোজ কাঢ়িব পৰাকৈ সুস্থ হৈ উঠিছিল" কিন্তু তাই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য কেন্দ্ৰত উপনীত হৈছিল নে নাই সেয়া জনা হোৱা নাই।<ref>{{cite news|title=Editors' Note|work=The New York Times|date=30 March 1993|access-date=1 September 2016|url=https://www.nytimes.com/1993/03/30/nyregion/editors-note-513893.html}}</ref> ১৯৯৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত এই আলোকচিত্ৰখনে ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{cite magazine|title=The Importance Behind the Photo of a Starving Child and a Vulture|url=http://100photos.time.com/photos/kevin-carter-starving-child-vulture|magazine=টাইম|publisher=The Most Influential Images of All Time}}</ref><ref name="time-1994">{{cite magazine|last=MacLeod|first=Scott|date=12 September 1994|title=The Life and Death of Kevin Carter|url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|location=Johannesburg|volume=144|url-access=subscription|magazine=টাইম|number=11|access-date=19 May 2020}}</ref> ২০১১ চনত শিশুটিৰ পিতৃয়ে প্ৰকাশ কৰে যে শিশুটি আচলতে এজন ল’ৰা আছিল, যাৰ নাম আছিল কং নিয়ং আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য সাহায্য কেন্দ্ৰই তাৰ তদাৰক কৰিছিল। পৰিয়ালৰ লোকৰ মতে, ২০০৭ চনৰ আশে-পাশে জ্বৰত আক্ৰান্ত হৈ নিয়ঙৰ মৃত্যু হৈছিল।<ref name="Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre">{{cite news|title=Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre|trans-title=Kong Nyong, The Boy Who Survived the Vulture|first=Alberto|last=Rojas|date=21 February 2011|access-date=29 August 2017|url=http://www.elmundo.es/elmundo/2011/02/18/comunicacion/1298054483.html|work=এল মুণ্ডো|language=es}}</ref> এই ছবিখন আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত নৈতিক তথা ৰাজনৈতিক প্ৰভাৱসমূহ সমাজতাত্ত্বিক বিদ্যায়তনিক জাৰ্নেলসমূহতো প্ৰকাশ পাইছে।<ref>{{Citation|last1=Kleinman|first1=Arthur|chapter=Cultural Appropriations of Suffering|date=2015-11-20|chapter-url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctt183p6n7.28|title=Cultures of Fear|pages=288–303|access-date=2023-12-05|publisher=Pluto Books|isbn=978-1-84964-432-7|last2=Kleinman|first2=Joan|doi=10.2307/j.ctt183p6n7.28|chapter-url-access=subscription}}</ref> == অন্যান্য কাম == ১৯৯৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ ঠিক পূৰ্বে, বোপুতাৎসৱানাত চলোৱা ব্যৰ্থ আক্ৰমণৰ সময়ত আফ্ৰিকানেৰ ৱীৰষ্টাণ্ডচবেৱেগিং (AWB)ৰ তিনিজন সদস্যক গুলীয়াই থকা অৱস্থাত কাৰ্টাৰে এখন আলোকচিত্ৰ তুলিছিল। এই ঘটনাৰ মাজভাগতে কাৰ্টাৰৰ কেমেৰাৰ ফিল্ম শেষ হৈ গৈছিল। ''দ্য গাৰ্ডিয়ান''ৰ ইমোন মেকেবে কয়: "এই ছবিখনে বিশ্বৰ প্ৰায় প্ৰতিখন বাতৰি কাকতৰ প্ৰথম পৃষ্ঠাত স্থান পাইছিল, যি আছিল সমগ্ৰ নিৰ্বাচনী প্ৰচাৰৰ একমাত্ৰ প্ৰকৃত আলোকচিত্ৰ।"<ref>{{cite web|author=Eamonn McCabe|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|title=Photojournalist Kevin Carter dies – obituary: from the archive, 30 July 1994; Media|work=[[The Guardian]]|date=30 July 2014|access-date=27 October 2015}}</ref> == মৃত্যু == ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰে তিনি মাহ পিছত, ১৯৯৪ চনৰ ২৭ জুলাইত ৩৩ বছৰ বয়সত কাৰ্টাৰে [[কাৰ্বন মনোক্সাইড বিষক্ৰিয়া]]ৰ দ্বাৰা [[আত্মহত্যা]] কৰে।<ref name="pulitzer2016">{{cite news|title=Kevin Carter, a Pulitzer Winner for Sudan Photo, Is Dead at 33|work=[[দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]|date=29 July 1994|access-date=2 September 2016|url=https://www.nytimes.com/1994/07/29/world/kevin-carter-a-pulitzer-winner-for-sudan-photo-is-dead-at-33.html|last1=Keller|first1=Bill}}</ref><ref name="JohnCarlin">{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-kevin-carter-1380732.html|first=John|last=Carlin|authorlink=John Carlin (journalist)|title=Obituary: Kevin Carter|work=[[The Independent]]|location=London|date=31 July 1994|access-date=3 December 2017}}</ref> দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কেপ টাউনৰ ইমেৰিটছ আৰ্চবিশ্বপ [[ডেক্সমণ্ড টুটু]]ৱে কাৰ্টাৰৰ বিষয়ে লিখিছিল, "আৰু আমি মানসিকভাৱে আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱাৰ মূল্যৰ বিষয়ে অলপ হ’লেও জানো যিয়ে কিছুমানক আত্মহত্যাৰ দিশে ঠেলি দিছিল; হয়, এই মানুহবোৰ আছিল আটাইতকৈ প্ৰত্যাহ্বানজনক পৰিস্থিতিৰ মাজত কাম কৰা মানৱ সন্তান।"{{sfn|Tutu|2000|p=xi}} কাৰ্টাৰৰ আত্মহত্যাৰ টোকাটোত লিখা আছিল: {{blockquote|মই সঁচাকৈয়ে, বৰ দুখিত। জীৱনৰ যন্ত্ৰণাই আনন্দক ইমান দূৰলৈ তল পেলাই দিছে যে আনন্দৰ কোনো অস্তিত্বই নাই। ...হতাশাগ্ৰস্ত ... ফোন অবিহনে ... ভাড়াৰ পইচা নাই ... সন্তানৰ ভৰণ-পোষণৰ পইচা নাই ... ঋণৰ পইচা নাই ... পইচা!!! ... মই হত্যাকাণ্ড, মৃতদেহ, ক্ৰোধ আৰু যন্ত্ৰণাৰ জীৱন্ত স্মৃতিৰ দ্বাৰা খেদি ফুৰিছোঁ ... ভোকাতুৰ বা আহত শিশু, গুলী চলাবলৈ সদায় সাজু থকা উন্মাদ লোক (প্ৰায়ে আৰক্ষী), আৰু হত্যাকাৰী জল্লাদসকলৰ স্মৃতিয়ে মোক আমনি কৰে ... মই যদি ভাগ্যৱান হওঁ, কেনৰ সৈতে যোগ দিবলৈ গৈ আছোঁ।|author=কেভিন কাৰ্টাৰ}} অন্তিম শাৰীটোৱে তেওঁৰ অলপতে মৃত্যুবৰণ কৰা সতীৰ্থ [[কেন ওষ্টাৰব্ৰুক]]ক বুজাইছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=195}} == জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত == ৰক বেণ্ড মেনিক ষ্ট্ৰীট প্ৰীচাৰ্ছৰ ১৯৯৬ চনৰ চতুৰ্থটো এলবাম ''এভ্ৰিথিং মাষ্ট গো''ৰ "কেভিন কাৰ্টাৰ" গীতটো কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু আত্মহত্যাৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত আছিল।{{sfn|Newark|2013|p=96}} গীতৰ কথাখিনিয়ে কাৰ্টাৰৰ মানসিক যন্ত্ৰণা আৰু তেওঁৰ আলোকচিত্ৰই উত্থাপন কৰা জটিল নৈতিক প্ৰশ্নসমূহ অন্বেষণ কৰিছিল: 'Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Tribal scars in Technicolor Bang-bang club, AK-47 hour/ Kevin Carter Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Vulture stalked white piped lie forever/ Wasted your life in black and white'। এই কথাখিনি ৰিচি এডৱাৰ্ডছৰ অন্তৰ্ধানৰ ঠিক পূৰ্বে তেওঁ নিজেই লিখিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=140}} ''হাউচ অব লিভ্ছ'' কিতাপখনৰ এটা মুখ্য চৰিত্ৰ 'উইল নেভিডছন' হৈছে এজন আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক, যিয়ে এজনী ভোকাতুৰ চুদানিজ ছোৱালীৰ ছবিৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ পিছতো তাইক সহায় নকৰাৰ বাবে অনুশোচনাত দগ্ধ হৈছিল। কিতাপখনৰ পাদটীকা ৩৩৬-ত উল্লেখ কৰা হৈছে যে এইটো "স্পষ্টভাৱে কেভিন কাৰ্টাৰৰ [...] আলোকচিত্ৰৰ ওপৰত আধাৰিত"।<ref>{{cite book|last=Danielewski|first=Mark Z.|author-link=Mark Z. Danielewski|title=House of Leaves|date=2000|page=368|publisher=Doubleday|isbn=9780385603102}}</ref> আমেৰিকান হেভী মেটেল বেণ্ড চেভাটাজৰ ২০০১ চনৰ এলবাম ''পয়েটছ এণ্ড মেডমেন'' কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু মৃত্যুৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত।<ref>{{cite web|title=The Official Savatage Homepage|url=http://www.savatage.com/bandinfo/faq3.html|access-date=18 August 2020|website=www.savatage.com}}</ref> ২০০০ চনৰ কিতাপ ''দ্য বেং-বেং ক্লাব: স্নেপশ্বটছ ফ্ৰম এ হিডেন ৱাৰ''ৰ চলচ্চিত্ৰ ৰূপান্তৰ ২০১০ চনৰ ''দ্য বেং বেং ক্লাব'' নামৰ বোলছবিখনত কানাডিয়ান অভিনেতা টেলৰ কিট্ছে কেভিন কাৰ্টাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>[https://collider.com/taylor-kitsch-interview-the-bang-bang-club/ Taylor Kitsch Interview THE BANG BANG CLUB], Valnet, 20 April 2011</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} == অধিক পঢ়ক == * {{cite book |last1= Fujiwara |first1= Aiko |date= 2005 |title= Ehagaki Ni Sareta Shōnen |trans-title= পোষ্টকাৰ্ড বয় (Postcard Boy) |url= https://books.google.com/books?id=boPSAAAACAAJ |location= চিয়োডা, টকিঅ’, জাপান |publisher= শ্বুইছা (Shueisha) |isbn= 4-08-781338-X }} * ''দ্য ডেথ অৱ কেভিন কাৰ্টাৰ: কেজুৱেল্টী অৱ দ্য বেং বেং ক্লাব'' (The Death of Kevin Carter: Casualty of the Bang Bang Club), [[এইচবিঅ’]] (HBO) তথ্যচিত্ৰ। ১৭ আগষ্ট ২০০৬ == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://www.nytimes.com/imagepages/2009/04/15/arts/15jaar_CA0.ready.html চুদনৰ ছোৱালীজনীৰ পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী আলোকচিত্ৰ] {{Bang-Bang Club}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Carter, Kevin}} [[শ্ৰেণী:১৯৬০ চনত জন্ম]] [[শ্ৰেণী:১৯৯৪ চনত মৃত্যু]] [[শ্ৰেণী:ৰোমান কেথলিক বৰ্ণবাদ বিৰোধী সক্ৰিয়কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:শ্বেতাংগ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় বৰ্ণবাদ বিৰোধী সক্ৰিয়কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ বৰ্ণবাদ বিৰোধী সক্ৰিয়কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ মূলৰ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় লোক]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:যুদ্ধকালীন আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ৰোমান কেথলিকসকল]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:কাৰ্বন মনোক্সাইড বিষক্ৰিয়াৰ দ্বাৰা কৰা আত্মহত্যা]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাত হোৱা আত্মহত্যা]] [[শ্ৰেণী:বেং-বেং ক্লাব]] [[শ্ৰেণী:১৯৯৪ চনত হোৱা আত্মহত্যা]] [[শ্ৰেণী:চুদানত কৰ্মৰত প্ৰব্ৰজিত আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:বিংশ শতিকাৰ দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:পুৰুষৰ আত্মহত্যা]] eltuezidaytrmt11qo54x2vvgghdt2h 645747 645746 2026-10-17T07:14:15Z Kandarpajit Kallol 6257 /* মৃত্যু */ 645747 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}{{Infobox person | image = KevinCarter.jpg | caption = কাৰ্টাৰৰ তাৰিখবিহীন প্ৰতিচ্ছবি | birthname = | birth_date = {{birth date|df=yes|1960|9|13}} | birth_place = জোহাটিছবাৰ্গ, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1994|7|27|1960|9|13}} | death_place = পাৰ্কম’ৰ, জোহানেছবাৰ্গ, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] | occupation = আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক | notable_works = ''[[দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল]]'' }} '''কেভিন কাৰ্টাৰ''' ([[ইংৰাজী]]: Kevin Carter; ১৩ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬০ – ২৭ জুলাই ১৯৯৪)<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|title=From the archive, 30 July 1994: Photojournalist Kevin Carter dies|first=Eamonn|last=McCabe|date=30 July 2014|website=The Guardian|access-date=20 December 2018}}</ref> আছিল এজন দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক আৰু বেং-বেং ক্লাবৰ এজন সদস্য। ১৯৯৩ চনৰ [[চুদান]]ৰ দুৰ্ভিক্ষক চিত্ৰিত কৰা [[দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল|তেওঁৰ আলোকচিত্ৰখন]]ৰ বাবে তেওঁ ১৯৯৪ চনত [[পুলিৎজাৰ বঁটা]] লাভ কৰিছিল। এই বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰি মাহ নৌহওঁতেই ৩৩ বছৰ বয়সত তেওঁ আত্মহত্যা কৰে। তেওঁৰ জীৱনগাথা গ্ৰেগ মাৰিনোভিচ আৰু জোয়াও ছিলভাৰ দ্বাৰা লিখিত আৰু ২০০০ চনত প্ৰকাশিত ''দ্য বেং-বেং ক্লাব'' কিতাপখনত চিত্ৰিত কৰা হৈছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=1–254}} == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == কেভিন কাৰ্টাৰৰ জন্ম জোহানেছবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকা ইউনিয়নত হৈছিল আৰু তেওঁ এটা মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ চুবুৰীত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। সৰু কালত তেওঁ মাজে-সময়ে সেই এলেকাত অবৈধভাৱে বসবাস কৰা কৃষ্ণাংগ লোকসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰিবলৈ আৰক্ষীয়ে চলোৱা অভিযান প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। তেওঁ পিছলৈ কৈছিল যে ব্ৰিটিছ মূলৰ এটা কেথলিক, "উদাৰতাবাদী" পৰিয়াল হোৱা স্বত্বেও তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে বৰ্ণবৈষম্যবাদৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াত কেনেকৈ ইমান "উদাসীন" হ’ব পাৰিছিল, সেই লৈ তেওঁ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=39–41}} হাইড্ৰেট স্কুল শেষ কৰাৰ পিছত কাৰ্টাৰে ফাৰ্মাচিষ্ট হোৱাৰ পঢ়া আধাতে এৰি দিয়ে আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় সেনাবাহিনীত ভৰ্তি হয়। পদাতিক বাহিনীৰ পৰা সাৰিবলৈ তেওঁ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় বিমান বাহিনীত যোগদান কৰে আৰু তাত তেওঁ চাৰি বছৰ সেৱা আগবঢ়ায়। ১৯৮০ চনত তেওঁ এজন কৃষ্ণাংগ ডাইনিং হ’লৰ ৱেইটাৰক অপমান কৰা প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। কাৰ্টাৰে সেই মানুহজনক সুৰক্ষা দিছিল, যাৰ ফলত আন সামৰিক কৰ্মীসকলে তেওঁক বেয়াকৈ প্ৰহাৰ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ অনুমতি অবিহনে কৰ্তব্যত অনুপস্থিত থাকে আৰু "ডেভিদ" নামেৰে এজন ৰেডিঅ’ ডিস্ক-জকী হিচাপে নতুন জীৱন আৰম্ভ কৰাৰ চেষ্টা কৰে। অৱশ্যে এই কামটো তেওঁ ভবাতকৈ অধিক কঠিন প্ৰমাণিত হ’ল। তাৰ কিছু সময়ৰ পিছতে তেওঁ সামৰিক সেৱাৰ বাকী থকা বাধ্যতামূলক সময়খিনি সম্পূৰ্ণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ১৯৮৩ চনত প্ৰিটৰিয়াত সংঘটিত চাৰ্চ ষ্ট্ৰীট বোমা বিস্ফোৰণ প্ৰত্যক্ষ কৰাৰ পিছত তেওঁ এজন সংবাদ আলোকচিত্ৰশিল্পী আৰু সাংবাদিক হোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=39–41}} == প্ৰাৰম্ভিক কৰ্মজীৱন == সামৰিক সেৱা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত, ১৯৮৩ চনত কাৰ্টাৰ জোহানেছবাৰ্গলৈ ঘূৰি আহে আৰু এখন আলোকচিত্ৰৰ সামগ্ৰী বিক্ৰী কৰা দোকানত কাম লয়। এইদৰেই তেওঁ স্থানীয় আলোকচিত্ৰ সাংবাদিকসকলক লগ পায় আৰু নিজৰ প্ৰথমটো বৃত্তিমূলক কাম লাভ কৰে। তেওঁ ''জোহানেছবাৰ্গ ছানডে এক্সপ্ৰেছ''ৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰে আৰু সপ্তাহান্তিক ক্ৰীড়া আলোকচিত্ৰশিল্পী হৈ পৰে। তেওঁ শনিবাৰ আৰু দেওবাৰৰ খেলসমূহৰ ছবি তুলিছিল।<ref>{{Cite news |last=Dwornik |first=Małgorzata |date=2 September 2024 |title=Kevin Carter. The Story of a Bang-Bang Club Photojournalist |url=https://reporterzy.info/en/4745,kevin-carter-the-story-of-a-bang-bang-club-photojournalist |url-status=live |work=Reporterzy.info |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204011054/https://reporterzy.info/en/4745,kevin-carter-the-story-of-a-bang-bang-club-photojournalist |archive-date=4 December 2024|language=en |issn=2544-5839}}</ref> ১৯৮৪ চনত তেওঁ ''জোহানেছবাৰ্গ ষ্টাৰ''ত কাম কৰিবলৈ লয়, য’ত তেওঁ বৰ্ণবাদৰ জঘন্য ৰূপ উন্মোচন কৰিছিল। ১৯৮০-ৰ দশকৰ মাজভাগত দক্ষিণ আফ্ৰিকাত কৃষ্ণাংগ আফ্ৰিকীয়সকলৰ দ্বাৰা ৰাজহুৱাকৈ দিয়া "নেকলেচিং" (ডিঙিত টায়াৰ ওলমাই জুই লগাই দিয়া মৃত্যুদণ্ড) মৃত্যুদণ্ডৰ আলোকচিত্ৰ তোলা কাৰ্টাৰ আছিল প্ৰথমজন ব্যক্তি। কাৰ্টাৰে পিছত এই ছবিসমূহৰ বিষয়ে কৈছিল: "তেওঁলোকে যি কৰিছিল তাক দেখি মই স্তম্ভিত হৈ পৰিছিলোঁ। কিন্তু যেতিয়া মানুহে সেই ছবিবোৰৰ বিষয়ে কথা পাতিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে... তেতিয়া মই অনুভৱ কৰিলোঁ যে মোৰ কাৰ্য হয়তো একেবাৰে বেয়া নাছিল। এনে এক ভয়াৱহ ঘটনাৰ সাক্ষী হোৱাটো সদায় ইমান বেয়া কাম নহ’বও পাৰে।"<ref>{{cite web|url=http://www.timporter.com/firstdraft/archives/000071.html|title=First Draft by Tim Porter: Covering War in a Free Society|website=timporter.com|access-date=3 November 2018}}</ref> == চুদনত == ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানৰ ৰবাৰ্ট হেডলীয়ে জোয়াও ছিলভাক চুদানলৈ যোৱাৰ আৰু সেই অঞ্চলৰ গৃহযুদ্ধত বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে থাকি দক্ষিণ চুদানৰ দুৰ্ভিক্ষৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰাৰ সুযোগ দিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=110}} ছিলভাই এই বিষয়ে কাৰ্টাৰক জনাইছিল, যিয়ে ইয়াক নিজৰ ফ্ৰীলেঞ্চাৰ কেৰিয়াৰ সম্প্ৰসাৰণ কৰাৰ আৰু ব্যক্তিগত সমস্যাসমূহ সমাধানৰ এক মাধ্যম হিচাপে এই কামক ব্যৱহাৰ কৰাৰ এক সুযোগ বুলি অনুভৱ কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=109–110}} অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানে পুঁজিৰ অভাৱত ভুগি আছিল,<ref>{{cite web|last1=Karim|first1=Ataul|last2=Duffield|first2=Mark|last3=Jaspers|first3=Susanne|last4=Hendrie|first4=Barbara|title=Operation Lifeline Sudan – A review|url=https://www.researchgate.net/publication/284727714|website=researchgate.net|date=June 1996|access-date=30 September 2017}}</ref> আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘই বিশ্বাস কৰিছিল যে সেই অঞ্চলৰ দুৰ্ভিক্ষ আৰু প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ প্ৰচাৰ কৰিলে সাহায্য সংস্থাসমূহক পুঁজি ধৰি ৰখাত সহায় হ’ব। ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ ৰাজনীতিৰ সৈতে জড়িত নাছিল আৰু কেৱল ছবি তুলিবলৈহে আগ্ৰহী আছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=113}} নাইৰোবিলৈ উৰা মৰাৰ পিছত, দুয়োজনে গম পালে যে চুদানত নতুনকৈ আৰম্ভ হোৱা যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকে সেই চহৰখনত অনিৰ্দিষ্ট কাললৈ অপেক্ষা কৰিবলগীয়া হ’ব। এই সময়ছোৱাত কাৰ্টাৰে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সৈতে দক্ষিণ চুদানৰ জুবালৈ এদিনীয়া ভ্ৰমণ কৰি অঞ্চলটোৰ বাবে খাদ্য সাহায্য কঢ়িয়াই অনা এখন নাওৰ ছবি তোলে। তাৰ কিছু সময়ৰ পিছত, ৰাষ্ট্ৰসংঘই এটা বিদ্ৰোহী গোটৰ পৰা আয়োডলৈ খাদ্য সাহায্য উৰুৱাই নিয়াৰ অনুমতি লাভ কৰে। হেডলীয়ে ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰক তেওঁৰ সৈতে তালৈ উৰা মাৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=114}} আয়োডত উপনীত হোৱাৰ পিছত ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ দুৰ্ভিক্ষৰ চিকাৰ হোৱা লোকসকলৰ ছবি তুলিবলৈ ইজনে সিজনৰ পৰা পৃথক হৈ পৰে আৰু তেওঁলোকে প্ৰত্যক্ষ কৰা মৰ্মান্তিক পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে নিজৰ মাজত আলোচনা কৰে। ছিলভাই কেইজনমান বিদ্ৰোহী সৈন্য বিচাৰি পালে যিয়ে তেওঁক কোনো দায়িত্বশীল বিষয়াৰ ওচৰলৈ লৈ যাব পাৰে। কাৰ্টাৰো তেওঁৰ সৈতে যোগ দিলে। ইংৰাজী ক’ব নোৱাৰা সৈনিক এজনে কাৰ্টাৰৰ হাতঘড়ীটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ দেখুৱাইছিল। কাৰ্টাৰে তেওঁক সুলভ মূল্যৰ ঘড়ীটো উপহাৰ হিচাপে দিয়ে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=116}} সৈনিককেইজনে তেওঁলোকৰ অংগৰক্ষী হিচাপে সেৱা আগবঢ়াইছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=152–153|loc=মাৰিনোভিচে সৈনিকসকলক অংগৰক্ষী হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে}}<ref>{{cite web|url=https://vimeo.com/201137365|title=Carter and soldiers|via=Vimeo}}</ref> === চুদানত পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী আলোকচিত্ৰ === {{main|দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল}} কাৰ্টাৰে এটা শিশুৰ ছবি তুলিছিল যিটোক দেখাত এজনী সৰু ছোৱালী যেন লাগিছিল, যি ভোকত মাটিত বাগৰি পৰিছিল আৰু ওচৰৰে মাটিত এটা শগুণে খাপ পিটি আছিল। তেওঁ ছিলভাক কৈছিল যে তেওঁ মাত্ৰ তোলা পৰিস্থিতিটোৱে তেওঁক স্তম্ভিত কৰি তুলিছে আৰু তেওঁ শগুণটোক খেদি পঠিয়াইছে। কেইমিনিটমানৰ পিছত কাৰ্টাৰ আৰু ছিলভাই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এখন সৰু বিমানত উঠি আয়োড এৰি কংগৰ অভিমুখে যাত্ৰা কৰে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=118}} দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ কাকতৰ ওচৰত বিক্ৰী কৰা এই আলোকচিত্ৰখন প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চত প্ৰকাশ পায় আৰু বিশ্বজুৰি প্ৰসাৰিত হয়। শ শ মানুহে ছোৱালীজনীৰ ভাগ্য কি হ’ল বুলি সুধিবলৈ বাতৰি কাকত গোষ্ঠীৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল। কাকতখনৰ তৰফৰ পৰা কোৱা হৈছিল যে কাৰ্টাৰৰ মতে, "শগুণটোক খেদি পঠোৱাৰ পিছত তাই পুনৰ খোজ কাঢ়িব পৰাকৈ সুস্থ হৈ উঠিছিল" কিন্তু তাই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য কেন্দ্ৰত উপনীত হৈছিল নে নাই সেয়া জনা হোৱা নাই।<ref>{{cite news|title=Editors' Note|work=The New York Times|date=30 March 1993|access-date=1 September 2016|url=https://www.nytimes.com/1993/03/30/nyregion/editors-note-513893.html}}</ref> ১৯৯৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত এই আলোকচিত্ৰখনে ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{cite magazine|title=The Importance Behind the Photo of a Starving Child and a Vulture|url=http://100photos.time.com/photos/kevin-carter-starving-child-vulture|magazine=টাইম|publisher=The Most Influential Images of All Time}}</ref><ref name="time-1994">{{cite magazine|last=MacLeod|first=Scott|date=12 September 1994|title=The Life and Death of Kevin Carter|url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|location=Johannesburg|volume=144|url-access=subscription|magazine=টাইম|number=11|access-date=19 May 2020}}</ref> ২০১১ চনত শিশুটিৰ পিতৃয়ে প্ৰকাশ কৰে যে শিশুটি আচলতে এজন ল’ৰা আছিল, যাৰ নাম আছিল কং নিয়ং আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য সাহায্য কেন্দ্ৰই তাৰ তদাৰক কৰিছিল। পৰিয়ালৰ লোকৰ মতে, ২০০৭ চনৰ আশে-পাশে জ্বৰত আক্ৰান্ত হৈ নিয়ঙৰ মৃত্যু হৈছিল।<ref name="Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre">{{cite news|title=Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre|trans-title=Kong Nyong, The Boy Who Survived the Vulture|first=Alberto|last=Rojas|date=21 February 2011|access-date=29 August 2017|url=http://www.elmundo.es/elmundo/2011/02/18/comunicacion/1298054483.html|work=এল মুণ্ডো|language=es}}</ref> এই ছবিখন আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত নৈতিক তথা ৰাজনৈতিক প্ৰভাৱসমূহ সমাজতাত্ত্বিক বিদ্যায়তনিক জাৰ্নেলসমূহতো প্ৰকাশ পাইছে।<ref>{{Citation|last1=Kleinman|first1=Arthur|chapter=Cultural Appropriations of Suffering|date=2015-11-20|chapter-url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctt183p6n7.28|title=Cultures of Fear|pages=288–303|access-date=2023-12-05|publisher=Pluto Books|isbn=978-1-84964-432-7|last2=Kleinman|first2=Joan|doi=10.2307/j.ctt183p6n7.28|chapter-url-access=subscription}}</ref> == অন্যান্য কাম == ১৯৯৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ ঠিক পূৰ্বে, বোপুতাৎসৱানাত চলোৱা ব্যৰ্থ আক্ৰমণৰ সময়ত আফ্ৰিকানেৰ ৱীৰষ্টাণ্ডচবেৱেগিং (AWB)ৰ তিনিজন সদস্যক গুলীয়াই থকা অৱস্থাত কাৰ্টাৰে এখন আলোকচিত্ৰ তুলিছিল। এই ঘটনাৰ মাজভাগতে কাৰ্টাৰৰ কেমেৰাৰ ফিল্ম শেষ হৈ গৈছিল। ''দ্য গাৰ্ডিয়ান''ৰ ইমোন মেকেবে কয়: "এই ছবিখনে বিশ্বৰ প্ৰায় প্ৰতিখন বাতৰি কাকতৰ প্ৰথম পৃষ্ঠাত স্থান পাইছিল, যি আছিল সমগ্ৰ নিৰ্বাচনী প্ৰচাৰৰ একমাত্ৰ প্ৰকৃত আলোকচিত্ৰ।"<ref>{{cite web|author=Eamonn McCabe|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|title=Photojournalist Kevin Carter dies – obituary: from the archive, 30 July 1994; Media|work=[[The Guardian]]|date=30 July 2014|access-date=27 October 2015}}</ref> == মৃত্যু == ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰে তিনি মাহ পিছত, ১৯৯৪ চনৰ ২৭ জুলাইত ৩৩ বছৰ বয়সত কাৰ্টাৰে কাৰ্বন মনোক্সাইড বিষক্ৰিয়াৰ দ্বাৰা [[আত্মহত্যা]] কৰে।<ref name="pulitzer2016">{{cite news|title=Kevin Carter, a Pulitzer Winner for Sudan Photo, Is Dead at 33|work=[[দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]|date=29 July 1994|access-date=2 September 2016|url=https://www.nytimes.com/1994/07/29/world/kevin-carter-a-pulitzer-winner-for-sudan-photo-is-dead-at-33.html|last1=Keller|first1=Bill}}</ref><ref name="JohnCarlin">{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-kevin-carter-1380732.html|first=John|last=Carlin|authorlink=John Carlin (journalist)|title=Obituary: Kevin Carter|work=[[The Independent]]|location=London|date=31 July 1994|access-date=3 December 2017}}</ref> দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কেপ টাউনৰ ইমেৰিটছ আৰ্চবিশ্বপ ডেক্সমণ্ড টুটুয়ে কাৰ্টাৰৰ বিষয়ে লিখিছিল, "আৰু আমি মানসিকভাৱে আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱাৰ মূল্যৰ বিষয়ে অলপ হ’লেও জানো যিয়ে কিছুমানক আত্মহত্যাৰ দিশে ঠেলি দিছিল; হয়, এই মানুহবোৰ আছিল আটাইতকৈ প্ৰত্যাহ্বানজনক পৰিস্থিতিৰ মাজত কাম কৰা মানৱ সন্তান।"{{sfn|Tutu|2000|p=xi}} কাৰ্টাৰৰ আত্মহত্যাৰ টোকাটোত লিখা আছিল: {{blockquote|মই সঁচাকৈয়ে, বৰ দুখিত। জীৱনৰ যন্ত্ৰণাই আনন্দক ইমান দূৰলৈ তল পেলাই দিছে যে আনন্দৰ কোনো অস্তিত্বই নাই। ...হতাশাগ্ৰস্ত ... ফোন অবিহনে ... ভাড়াৰ পইচা নাই ... সন্তানৰ ভৰণ-পোষণৰ পইচা নাই ... ঋণৰ পইচা নাই ... পইচা!!! ... মই হত্যাকাণ্ড, মৃতদেহ, ক্ৰোধ আৰু যন্ত্ৰণাৰ জীৱন্ত স্মৃতিৰ দ্বাৰা খেদি ফুৰিছোঁ ... ভোকাতুৰ বা আহত শিশু, গুলী চলাবলৈ সদায় সাজু থকা উন্মাদ লোক (প্ৰায়ে আৰক্ষী), আৰু হত্যাকাৰী জল্লাদসকলৰ স্মৃতিয়ে মোক আমনি কৰে ... মই যদি ভাগ্যৱান হওঁ, কেনৰ সৈতে যোগ দিবলৈ গৈ আছোঁ।|author=কেভিন কাৰ্টাৰ}} অন্তিম শাৰীটোৱে তেওঁৰ অলপতে মৃত্যুবৰণ কৰা সতীৰ্থ কেন ওষ্টাৰব্ৰুকক বুজাইছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=195}} == জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত == ৰক বেণ্ড মেনিক ষ্ট্ৰীট প্ৰীচাৰ্ছৰ ১৯৯৬ চনৰ চতুৰ্থটো এলবাম ''এভ্ৰিথিং মাষ্ট গো''ৰ "কেভিন কাৰ্টাৰ" গীতটো কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু আত্মহত্যাৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত আছিল।{{sfn|Newark|2013|p=96}} গীতৰ কথাখিনিয়ে কাৰ্টাৰৰ মানসিক যন্ত্ৰণা আৰু তেওঁৰ আলোকচিত্ৰই উত্থাপন কৰা জটিল নৈতিক প্ৰশ্নসমূহ অন্বেষণ কৰিছিল: 'Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Tribal scars in Technicolor Bang-bang club, AK-47 hour/ Kevin Carter Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Vulture stalked white piped lie forever/ Wasted your life in black and white'। এই কথাখিনি ৰিচি এডৱাৰ্ডছৰ অন্তৰ্ধানৰ ঠিক পূৰ্বে তেওঁ নিজেই লিখিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=140}} ''হাউচ অব লিভ্ছ'' কিতাপখনৰ এটা মুখ্য চৰিত্ৰ 'উইল নেভিডছন' হৈছে এজন আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক, যিয়ে এজনী ভোকাতুৰ চুদানিজ ছোৱালীৰ ছবিৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ পিছতো তাইক সহায় নকৰাৰ বাবে অনুশোচনাত দগ্ধ হৈছিল। কিতাপখনৰ পাদটীকা ৩৩৬-ত উল্লেখ কৰা হৈছে যে এইটো "স্পষ্টভাৱে কেভিন কাৰ্টাৰৰ [...] আলোকচিত্ৰৰ ওপৰত আধাৰিত"।<ref>{{cite book|last=Danielewski|first=Mark Z.|author-link=Mark Z. Danielewski|title=House of Leaves|date=2000|page=368|publisher=Doubleday|isbn=9780385603102}}</ref> আমেৰিকান হেভী মেটেল বেণ্ড চেভাটাজৰ ২০০১ চনৰ এলবাম ''পয়েটছ এণ্ড মেডমেন'' কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু মৃত্যুৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত।<ref>{{cite web|title=The Official Savatage Homepage|url=http://www.savatage.com/bandinfo/faq3.html|access-date=18 August 2020|website=www.savatage.com}}</ref> ২০০০ চনৰ কিতাপ ''দ্য বেং-বেং ক্লাব: স্নেপশ্বটছ ফ্ৰম এ হিডেন ৱাৰ''ৰ চলচ্চিত্ৰ ৰূপান্তৰ ২০১০ চনৰ ''দ্য বেং বেং ক্লাব'' নামৰ বোলছবিখনত কানাডিয়ান অভিনেতা টেলৰ কিট্ছে কেভিন কাৰ্টাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>[https://collider.com/taylor-kitsch-interview-the-bang-bang-club/ Taylor Kitsch Interview THE BANG BANG CLUB], Valnet, 20 April 2011</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} == অধিক পঢ়ক == * {{cite book |last1= Fujiwara |first1= Aiko |date= 2005 |title= Ehagaki Ni Sareta Shōnen |trans-title= পোষ্টকাৰ্ড বয় (Postcard Boy) |url= https://books.google.com/books?id=boPSAAAACAAJ |location= চিয়োডা, টকিঅ’, জাপান |publisher= শ্বুইছা (Shueisha) |isbn= 4-08-781338-X }} * ''দ্য ডেথ অৱ কেভিন কাৰ্টাৰ: কেজুৱেল্টী অৱ দ্য বেং বেং ক্লাব'' (The Death of Kevin Carter: Casualty of the Bang Bang Club), [[এইচবিঅ’]] (HBO) তথ্যচিত্ৰ। ১৭ আগষ্ট ২০০৬ == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://www.nytimes.com/imagepages/2009/04/15/arts/15jaar_CA0.ready.html চুদনৰ ছোৱালীজনীৰ পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী আলোকচিত্ৰ] {{Bang-Bang Club}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Carter, Kevin}} [[শ্ৰেণী:১৯৬০ চনত জন্ম]] [[শ্ৰেণী:১৯৯৪ চনত মৃত্যু]] [[শ্ৰেণী:ৰোমান কেথলিক বৰ্ণবাদ বিৰোধী সক্ৰিয়কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:শ্বেতাংগ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় বৰ্ণবাদ বিৰোধী সক্ৰিয়কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ বৰ্ণবাদ বিৰোধী সক্ৰিয়কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ মূলৰ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় লোক]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:যুদ্ধকালীন আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ৰোমান কেথলিকসকল]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:কাৰ্বন মনোক্সাইড বিষক্ৰিয়াৰ দ্বাৰা কৰা আত্মহত্যা]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাত হোৱা আত্মহত্যা]] [[শ্ৰেণী:বেং-বেং ক্লাব]] [[শ্ৰেণী:১৯৯৪ চনত হোৱা আত্মহত্যা]] [[শ্ৰেণী:চুদানত কৰ্মৰত প্ৰব্ৰজিত আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:বিংশ শতিকাৰ দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ আলোকচিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:পুৰুষৰ আত্মহত্যা]] dwjlyjnzg64nqulcub1urmsbl6zxb7j 645748 645747 2026-10-17T07:14:47Z Kandarpajit Kallol 6257 645748 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}{{Infobox person | image = KevinCarter.jpg | caption = কাৰ্টাৰৰ তাৰিখবিহীন প্ৰতিচ্ছবি | birthname = | birth_date = {{birth date|df=yes|1960|9|13}} | birth_place = জোহাটিছবাৰ্গ, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1994|7|27|1960|9|13}} | death_place = পাৰ্কম’ৰ, জোহানেছবাৰ্গ, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] | occupation = আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক | notable_works = ''[[দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল]]'' }} '''কেভিন কাৰ্টাৰ''' ([[ইংৰাজী]]: Kevin Carter; ১৩ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬০ – ২৭ জুলাই ১৯৯৪)<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|title=From the archive, 30 July 1994: Photojournalist Kevin Carter dies|first=Eamonn|last=McCabe|date=30 July 2014|website=The Guardian|access-date=20 December 2018}}</ref> আছিল এজন দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক আৰু বেং-বেং ক্লাবৰ এজন সদস্য। ১৯৯৩ চনৰ [[চুদান]]ৰ দুৰ্ভিক্ষক চিত্ৰিত কৰা [[দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল|তেওঁৰ আলোকচিত্ৰখন]]ৰ বাবে তেওঁ ১৯৯৪ চনত [[পুলিৎজাৰ বঁটা]] লাভ কৰিছিল। এই বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰি মাহ নৌহওঁতেই ৩৩ বছৰ বয়সত তেওঁ আত্মহত্যা কৰে। তেওঁৰ জীৱনগাথা গ্ৰেগ মাৰিনোভিচ আৰু জোয়াও ছিলভাৰ দ্বাৰা লিখিত আৰু ২০০০ চনত প্ৰকাশিত ''দ্য বেং-বেং ক্লাব'' কিতাপখনত চিত্ৰিত কৰা হৈছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=1–254}} == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == কেভিন কাৰ্টাৰৰ জন্ম জোহানেছবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকা ইউনিয়নত হৈছিল আৰু তেওঁ এটা মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ চুবুৰীত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। সৰু কালত তেওঁ মাজে-সময়ে সেই এলেকাত অবৈধভাৱে বসবাস কৰা কৃষ্ণাংগ লোকসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰিবলৈ আৰক্ষীয়ে চলোৱা অভিযান প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। তেওঁ পিছলৈ কৈছিল যে ব্ৰিটিছ মূলৰ এটা কেথলিক, "উদাৰতাবাদী" পৰিয়াল হোৱা স্বত্বেও তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে বৰ্ণবৈষম্যবাদৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াত কেনেকৈ ইমান "উদাসীন" হ’ব পাৰিছিল, সেই লৈ তেওঁ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=39–41}} হাইড্ৰেট স্কুল শেষ কৰাৰ পিছত কাৰ্টাৰে ফাৰ্মাচিষ্ট হোৱাৰ পঢ়া আধাতে এৰি দিয়ে আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় সেনাবাহিনীত ভৰ্তি হয়। পদাতিক বাহিনীৰ পৰা সাৰিবলৈ তেওঁ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় বিমান বাহিনীত যোগদান কৰে আৰু তাত তেওঁ চাৰি বছৰ সেৱা আগবঢ়ায়। ১৯৮০ চনত তেওঁ এজন কৃষ্ণাংগ ডাইনিং হ’লৰ ৱেইটাৰক অপমান কৰা প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। কাৰ্টাৰে সেই মানুহজনক সুৰক্ষা দিছিল, যাৰ ফলত আন সামৰিক কৰ্মীসকলে তেওঁক বেয়াকৈ প্ৰহাৰ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ অনুমতি অবিহনে কৰ্তব্যত অনুপস্থিত থাকে আৰু "ডেভিদ" নামেৰে এজন ৰেডিঅ’ ডিস্ক-জকী হিচাপে নতুন জীৱন আৰম্ভ কৰাৰ চেষ্টা কৰে। অৱশ্যে এই কামটো তেওঁ ভবাতকৈ অধিক কঠিন প্ৰমাণিত হ’ল। তাৰ কিছু সময়ৰ পিছতে তেওঁ সামৰিক সেৱাৰ বাকী থকা বাধ্যতামূলক সময়খিনি সম্পূৰ্ণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ১৯৮৩ চনত প্ৰিটৰিয়াত সংঘটিত চাৰ্চ ষ্ট্ৰীট বোমা বিস্ফোৰণ প্ৰত্যক্ষ কৰাৰ পিছত তেওঁ এজন সংবাদ আলোকচিত্ৰশিল্পী আৰু সাংবাদিক হোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=39–41}} == প্ৰাৰম্ভিক কৰ্মজীৱন == সামৰিক সেৱা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত, ১৯৮৩ চনত কাৰ্টাৰ জোহানেছবাৰ্গলৈ ঘূৰি আহে আৰু এখন আলোকচিত্ৰৰ সামগ্ৰী বিক্ৰী কৰা দোকানত কাম লয়। এইদৰেই তেওঁ স্থানীয় আলোকচিত্ৰ সাংবাদিকসকলক লগ পায় আৰু নিজৰ প্ৰথমটো বৃত্তিমূলক কাম লাভ কৰে। তেওঁ ''জোহানেছবাৰ্গ ছানডে এক্সপ্ৰেছ''ৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰে আৰু সপ্তাহান্তিক ক্ৰীড়া আলোকচিত্ৰশিল্পী হৈ পৰে। তেওঁ শনিবাৰ আৰু দেওবাৰৰ খেলসমূহৰ ছবি তুলিছিল।<ref>{{Cite news |last=Dwornik |first=Małgorzata |date=2 September 2024 |title=Kevin Carter. The Story of a Bang-Bang Club Photojournalist |url=https://reporterzy.info/en/4745,kevin-carter-the-story-of-a-bang-bang-club-photojournalist |url-status=live |work=Reporterzy.info |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204011054/https://reporterzy.info/en/4745,kevin-carter-the-story-of-a-bang-bang-club-photojournalist |archive-date=4 December 2024|language=en |issn=2544-5839}}</ref> ১৯৮৪ চনত তেওঁ ''জোহানেছবাৰ্গ ষ্টাৰ''ত কাম কৰিবলৈ লয়, য’ত তেওঁ বৰ্ণবাদৰ জঘন্য ৰূপ উন্মোচন কৰিছিল। ১৯৮০-ৰ দশকৰ মাজভাগত দক্ষিণ আফ্ৰিকাত কৃষ্ণাংগ আফ্ৰিকীয়সকলৰ দ্বাৰা ৰাজহুৱাকৈ দিয়া "নেকলেচিং" (ডিঙিত টায়াৰ ওলমাই জুই লগাই দিয়া মৃত্যুদণ্ড) মৃত্যুদণ্ডৰ আলোকচিত্ৰ তোলা কাৰ্টাৰ আছিল প্ৰথমজন ব্যক্তি। কাৰ্টাৰে পিছত এই ছবিসমূহৰ বিষয়ে কৈছিল: "তেওঁলোকে যি কৰিছিল তাক দেখি মই স্তম্ভিত হৈ পৰিছিলোঁ। কিন্তু যেতিয়া মানুহে সেই ছবিবোৰৰ বিষয়ে কথা পাতিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে... তেতিয়া মই অনুভৱ কৰিলোঁ যে মোৰ কাৰ্য হয়তো একেবাৰে বেয়া নাছিল। এনে এক ভয়াৱহ ঘটনাৰ সাক্ষী হোৱাটো সদায় ইমান বেয়া কাম নহ’বও পাৰে।"<ref>{{cite web|url=http://www.timporter.com/firstdraft/archives/000071.html|title=First Draft by Tim Porter: Covering War in a Free Society|website=timporter.com|access-date=3 November 2018}}</ref> == চুদনত == ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানৰ ৰবাৰ্ট হেডলীয়ে জোয়াও ছিলভাক চুদানলৈ যোৱাৰ আৰু সেই অঞ্চলৰ গৃহযুদ্ধত বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে থাকি দক্ষিণ চুদানৰ দুৰ্ভিক্ষৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰাৰ সুযোগ দিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=110}} ছিলভাই এই বিষয়ে কাৰ্টাৰক জনাইছিল, যিয়ে ইয়াক নিজৰ ফ্ৰীলেঞ্চাৰ কেৰিয়াৰ সম্প্ৰসাৰণ কৰাৰ আৰু ব্যক্তিগত সমস্যাসমূহ সমাধানৰ এক মাধ্যম হিচাপে এই কামক ব্যৱহাৰ কৰাৰ এক সুযোগ বুলি অনুভৱ কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=109–110}} অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানে পুঁজিৰ অভাৱত ভুগি আছিল,<ref>{{cite web|last1=Karim|first1=Ataul|last2=Duffield|first2=Mark|last3=Jaspers|first3=Susanne|last4=Hendrie|first4=Barbara|title=Operation Lifeline Sudan – A review|url=https://www.researchgate.net/publication/284727714|website=researchgate.net|date=June 1996|access-date=30 September 2017}}</ref> আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘই বিশ্বাস কৰিছিল যে সেই অঞ্চলৰ দুৰ্ভিক্ষ আৰু প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ প্ৰচাৰ কৰিলে সাহায্য সংস্থাসমূহক পুঁজি ধৰি ৰখাত সহায় হ’ব। ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ ৰাজনীতিৰ সৈতে জড়িত নাছিল আৰু কেৱল ছবি তুলিবলৈহে আগ্ৰহী আছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=113}} নাইৰোবিলৈ উৰা মৰাৰ পিছত, দুয়োজনে গম পালে যে চুদানত নতুনকৈ আৰম্ভ হোৱা যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকে সেই চহৰখনত অনিৰ্দিষ্ট কাললৈ অপেক্ষা কৰিবলগীয়া হ’ব। এই সময়ছোৱাত কাৰ্টাৰে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সৈতে দক্ষিণ চুদানৰ জুবালৈ এদিনীয়া ভ্ৰমণ কৰি অঞ্চলটোৰ বাবে খাদ্য সাহায্য কঢ়িয়াই অনা এখন নাওৰ ছবি তোলে। তাৰ কিছু সময়ৰ পিছত, ৰাষ্ট্ৰসংঘই এটা বিদ্ৰোহী গোটৰ পৰা আয়োডলৈ খাদ্য সাহায্য উৰুৱাই নিয়াৰ অনুমতি লাভ কৰে। হেডলীয়ে ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰক তেওঁৰ সৈতে তালৈ উৰা মাৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=114}} আয়োডত উপনীত হোৱাৰ পিছত ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ দুৰ্ভিক্ষৰ চিকাৰ হোৱা লোকসকলৰ ছবি তুলিবলৈ ইজনে সিজনৰ পৰা পৃথক হৈ পৰে আৰু তেওঁলোকে প্ৰত্যক্ষ কৰা মৰ্মান্তিক পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে নিজৰ মাজত আলোচনা কৰে। ছিলভাই কেইজনমান বিদ্ৰোহী সৈন্য বিচাৰি পালে যিয়ে তেওঁক কোনো দায়িত্বশীল বিষয়াৰ ওচৰলৈ লৈ যাব পাৰে। কাৰ্টাৰো তেওঁৰ সৈতে যোগ দিলে। ইংৰাজী ক’ব নোৱাৰা সৈনিক এজনে কাৰ্টাৰৰ হাতঘড়ীটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ দেখুৱাইছিল। কাৰ্টাৰে তেওঁক সুলভ মূল্যৰ ঘড়ীটো উপহাৰ হিচাপে দিয়ে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=116}} সৈনিককেইজনে তেওঁলোকৰ অংগৰক্ষী হিচাপে সেৱা আগবঢ়াইছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=152–153|loc=মাৰিনোভিচে সৈনিকসকলক অংগৰক্ষী হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে}}<ref>{{cite web|url=https://vimeo.com/201137365|title=Carter and soldiers|via=Vimeo}}</ref> === চুদানত পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী আলোকচিত্ৰ === {{main|দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল}} কাৰ্টাৰে এটা শিশুৰ ছবি তুলিছিল যিটোক দেখাত এজনী সৰু ছোৱালী যেন লাগিছিল, যি ভোকত মাটিত বাগৰি পৰিছিল আৰু ওচৰৰে মাটিত এটা শগুণে খাপ পিটি আছিল। তেওঁ ছিলভাক কৈছিল যে তেওঁ মাত্ৰ তোলা পৰিস্থিতিটোৱে তেওঁক স্তম্ভিত কৰি তুলিছে আৰু তেওঁ শগুণটোক খেদি পঠিয়াইছে। কেইমিনিটমানৰ পিছত কাৰ্টাৰ আৰু ছিলভাই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এখন সৰু বিমানত উঠি আয়োড এৰি কংগৰ অভিমুখে যাত্ৰা কৰে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=118}} দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ কাকতৰ ওচৰত বিক্ৰী কৰা এই আলোকচিত্ৰখন প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চত প্ৰকাশ পায় আৰু বিশ্বজুৰি প্ৰসাৰিত হয়। শ শ মানুহে ছোৱালীজনীৰ ভাগ্য কি হ’ল বুলি সুধিবলৈ বাতৰি কাকত গোষ্ঠীৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল। কাকতখনৰ তৰফৰ পৰা কোৱা হৈছিল যে কাৰ্টাৰৰ মতে, "শগুণটোক খেদি পঠোৱাৰ পিছত তাই পুনৰ খোজ কাঢ়িব পৰাকৈ সুস্থ হৈ উঠিছিল" কিন্তু তাই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য কেন্দ্ৰত উপনীত হৈছিল নে নাই সেয়া জনা হোৱা নাই।<ref>{{cite news|title=Editors' Note|work=The New York Times|date=30 March 1993|access-date=1 September 2016|url=https://www.nytimes.com/1993/03/30/nyregion/editors-note-513893.html}}</ref> ১৯৯৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত এই আলোকচিত্ৰখনে ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{cite magazine|title=The Importance Behind the Photo of a Starving Child and a Vulture|url=http://100photos.time.com/photos/kevin-carter-starving-child-vulture|magazine=টাইম|publisher=The Most Influential Images of All Time}}</ref><ref name="time-1994">{{cite magazine|last=MacLeod|first=Scott|date=12 September 1994|title=The Life and Death of Kevin Carter|url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|location=Johannesburg|volume=144|url-access=subscription|magazine=টাইম|number=11|access-date=19 May 2020}}</ref> ২০১১ চনত শিশুটিৰ পিতৃয়ে প্ৰকাশ কৰে যে শিশুটি আচলতে এজন ল’ৰা আছিল, যাৰ নাম আছিল কং নিয়ং আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য সাহায্য কেন্দ্ৰই তাৰ তদাৰক কৰিছিল। পৰিয়ালৰ লোকৰ মতে, ২০০৭ চনৰ আশে-পাশে জ্বৰত আক্ৰান্ত হৈ নিয়ঙৰ মৃত্যু হৈছিল।<ref name="Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre">{{cite news|title=Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre|trans-title=Kong Nyong, The Boy Who Survived the Vulture|first=Alberto|last=Rojas|date=21 February 2011|access-date=29 August 2017|url=http://www.elmundo.es/elmundo/2011/02/18/comunicacion/1298054483.html|work=এল মুণ্ডো|language=es}}</ref> এই ছবিখন আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত নৈতিক তথা ৰাজনৈতিক প্ৰভাৱসমূহ সমাজতাত্ত্বিক বিদ্যায়তনিক জাৰ্নেলসমূহতো প্ৰকাশ পাইছে।<ref>{{Citation|last1=Kleinman|first1=Arthur|chapter=Cultural Appropriations of Suffering|date=2015-11-20|chapter-url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctt183p6n7.28|title=Cultures of Fear|pages=288–303|access-date=2023-12-05|publisher=Pluto Books|isbn=978-1-84964-432-7|last2=Kleinman|first2=Joan|doi=10.2307/j.ctt183p6n7.28|chapter-url-access=subscription}}</ref> == অন্যান্য কাম == ১৯৯৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ ঠিক পূৰ্বে, বোপুতাৎসৱানাত চলোৱা ব্যৰ্থ আক্ৰমণৰ সময়ত আফ্ৰিকানেৰ ৱীৰষ্টাণ্ডচবেৱেগিং (AWB)ৰ তিনিজন সদস্যক গুলীয়াই থকা অৱস্থাত কাৰ্টাৰে এখন আলোকচিত্ৰ তুলিছিল। এই ঘটনাৰ মাজভাগতে কাৰ্টাৰৰ কেমেৰাৰ ফিল্ম শেষ হৈ গৈছিল। ''দ্য গাৰ্ডিয়ান''ৰ ইমোন মেকেবে কয়: "এই ছবিখনে বিশ্বৰ প্ৰায় প্ৰতিখন বাতৰি কাকতৰ প্ৰথম পৃষ্ঠাত স্থান পাইছিল, যি আছিল সমগ্ৰ নিৰ্বাচনী প্ৰচাৰৰ একমাত্ৰ প্ৰকৃত আলোকচিত্ৰ।"<ref>{{cite web|author=Eamonn McCabe|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|title=Photojournalist Kevin Carter dies – obituary: from the archive, 30 July 1994; Media|work=[[The Guardian]]|date=30 July 2014|access-date=27 October 2015}}</ref> == মৃত্যু == ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰে তিনি মাহ পিছত, ১৯৯৪ চনৰ ২৭ জুলাইত ৩৩ বছৰ বয়সত কাৰ্টাৰে কাৰ্বন মনোক্সাইড বিষক্ৰিয়াৰ দ্বাৰা [[আত্মহত্যা]] কৰে।<ref name="pulitzer2016">{{cite news|title=Kevin Carter, a Pulitzer Winner for Sudan Photo, Is Dead at 33|work=[[দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]|date=29 July 1994|access-date=2 September 2016|url=https://www.nytimes.com/1994/07/29/world/kevin-carter-a-pulitzer-winner-for-sudan-photo-is-dead-at-33.html|last1=Keller|first1=Bill}}</ref><ref name="JohnCarlin">{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-kevin-carter-1380732.html|first=John|last=Carlin|authorlink=John Carlin (journalist)|title=Obituary: Kevin Carter|work=[[The Independent]]|location=London|date=31 July 1994|access-date=3 December 2017}}</ref> দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কেপ টাউনৰ ইমেৰিটছ আৰ্চবিশ্বপ ডেক্সমণ্ড টুটুয়ে কাৰ্টাৰৰ বিষয়ে লিখিছিল, "আৰু আমি মানসিকভাৱে আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱাৰ মূল্যৰ বিষয়ে অলপ হ’লেও জানো যিয়ে কিছুমানক আত্মহত্যাৰ দিশে ঠেলি দিছিল; হয়, এই মানুহবোৰ আছিল আটাইতকৈ প্ৰত্যাহ্বানজনক পৰিস্থিতিৰ মাজত কাম কৰা মানৱ সন্তান।"{{sfn|Tutu|2000|p=xi}} কাৰ্টাৰৰ আত্মহত্যাৰ টোকাটোত লিখা আছিল: {{blockquote|মই সঁচাকৈয়ে, বৰ দুখিত। জীৱনৰ যন্ত্ৰণাই আনন্দক ইমান দূৰলৈ তল পেলাই দিছে যে আনন্দৰ কোনো অস্তিত্বই নাই। ...হতাশাগ্ৰস্ত ... ফোন অবিহনে ... ভাড়াৰ পইচা নাই ... সন্তানৰ ভৰণ-পোষণৰ পইচা নাই ... ঋণৰ পইচা নাই ... পইচা!!! ... মই হত্যাকাণ্ড, মৃতদেহ, ক্ৰোধ আৰু যন্ত্ৰণাৰ জীৱন্ত স্মৃতিৰ দ্বাৰা খেদি ফুৰিছোঁ ... ভোকাতুৰ বা আহত শিশু, গুলী চলাবলৈ সদায় সাজু থকা উন্মাদ লোক (প্ৰায়ে আৰক্ষী), আৰু হত্যাকাৰী জল্লাদসকলৰ স্মৃতিয়ে মোক আমনি কৰে ... মই যদি ভাগ্যৱান হওঁ, কেনৰ সৈতে যোগ দিবলৈ গৈ আছোঁ।|author=কেভিন কাৰ্টাৰ}} অন্তিম শাৰীটোৱে তেওঁৰ অলপতে মৃত্যুবৰণ কৰা সতীৰ্থ কেন ওষ্টাৰব্ৰুকক বুজাইছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=195}} == জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত == ৰক বেণ্ড মেনিক ষ্ট্ৰীট প্ৰীচাৰ্ছৰ ১৯৯৬ চনৰ চতুৰ্থটো এলবাম ''এভ্ৰিথিং মাষ্ট গো''ৰ "কেভিন কাৰ্টাৰ" গীতটো কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু আত্মহত্যাৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত আছিল।{{sfn|Newark|2013|p=96}} গীতৰ কথাখিনিয়ে কাৰ্টাৰৰ মানসিক যন্ত্ৰণা আৰু তেওঁৰ আলোকচিত্ৰই উত্থাপন কৰা জটিল নৈতিক প্ৰশ্নসমূহ অন্বেষণ কৰিছিল: 'Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Tribal scars in Technicolor Bang-bang club, AK-47 hour/ Kevin Carter Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Vulture stalked white piped lie forever/ Wasted your life in black and white'। এই কথাখিনি ৰিচি এডৱাৰ্ডছৰ অন্তৰ্ধানৰ ঠিক পূৰ্বে তেওঁ নিজেই লিখিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=140}} ''হাউচ অব লিভ্ছ'' কিতাপখনৰ এটা মুখ্য চৰিত্ৰ 'উইল নেভিডছন' হৈছে এজন আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক, যিয়ে এজনী ভোকাতুৰ চুদানিজ ছোৱালীৰ ছবিৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ পিছতো তাইক সহায় নকৰাৰ বাবে অনুশোচনাত দগ্ধ হৈছিল। কিতাপখনৰ পাদটীকা ৩৩৬-ত উল্লেখ কৰা হৈছে যে এইটো "স্পষ্টভাৱে কেভিন কাৰ্টাৰৰ [...] আলোকচিত্ৰৰ ওপৰত আধাৰিত"।<ref>{{cite book|last=Danielewski|first=Mark Z.|author-link=Mark Z. Danielewski|title=House of Leaves|date=2000|page=368|publisher=Doubleday|isbn=9780385603102}}</ref> আমেৰিকান হেভী মেটেল বেণ্ড চেভাটাজৰ ২০০১ চনৰ এলবাম ''পয়েটছ এণ্ড মেডমেন'' কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু মৃত্যুৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত।<ref>{{cite web|title=The Official Savatage Homepage|url=http://www.savatage.com/bandinfo/faq3.html|access-date=18 August 2020|website=www.savatage.com}}</ref> ২০০০ চনৰ কিতাপ ''দ্য বেং-বেং ক্লাব: স্নেপশ্বটছ ফ্ৰম এ হিডেন ৱাৰ''ৰ চলচ্চিত্ৰ ৰূপান্তৰ ২০১০ চনৰ ''দ্য বেং বেং ক্লাব'' নামৰ বোলছবিখনত কানাডিয়ান অভিনেতা টেলৰ কিট্ছে কেভিন কাৰ্টাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>[https://collider.com/taylor-kitsch-interview-the-bang-bang-club/ Taylor Kitsch Interview THE BANG BANG CLUB], Valnet, 20 April 2011</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} == অধিক পঢ়ক == * {{cite book |last1= Fujiwara |first1= Aiko |date= 2005 |title= Ehagaki Ni Sareta Shōnen |trans-title= পোষ্টকাৰ্ড বয় (Postcard Boy) |url= https://books.google.com/books?id=boPSAAAACAAJ |location= চিয়োডা, টকিঅ’, জাপান |publisher= শ্বুইছা (Shueisha) |isbn= 4-08-781338-X }} * ''দ্য ডেথ অৱ কেভিন কাৰ্টাৰ: কেজুৱেল্টী অৱ দ্য বেং বেং ক্লাব'' (The Death of Kevin Carter: Casualty of the Bang Bang Club), [[এইচবিঅ’]] (HBO) তথ্যচিত্ৰ। ১৭ আগষ্ট ২০০৬ == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://www.nytimes.com/imagepages/2009/04/15/arts/15jaar_CA0.ready.html চুদনৰ ছোৱালীজনীৰ পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী আলোকচিত্ৰ] lunz8fs6w02lcbr797yvxnbc1x7e6ro 645749 645748 2026-10-17T07:15:43Z Kandarpajit Kallol 6257 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645749 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}{{Infobox person | image = KevinCarter.jpg | caption = কাৰ্টাৰৰ তাৰিখবিহীন প্ৰতিচ্ছবি | birthname = | birth_date = {{birth date|df=yes|1960|9|13}} | birth_place = জোহাটিছবাৰ্গ, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1994|7|27|1960|9|13}} | death_place = পাৰ্কম’ৰ, জোহানেছবাৰ্গ, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] | occupation = আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক | notable_works = ''[[দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল]]'' }} '''কেভিন কাৰ্টাৰ''' ([[ইংৰাজী]]: Kevin Carter; ১৩ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬০ – ২৭ জুলাই ১৯৯৪)<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|title=From the archive, 30 July 1994: Photojournalist Kevin Carter dies|first=Eamonn|last=McCabe|date=30 July 2014|website=The Guardian|access-date=20 December 2018}}</ref> আছিল এজন দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক আৰু বেং-বেং ক্লাবৰ এজন সদস্য। ১৯৯৩ চনৰ [[চুদান]]ৰ দুৰ্ভিক্ষক চিত্ৰিত কৰা [[দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল|তেওঁৰ আলোকচিত্ৰখন]]ৰ বাবে তেওঁ ১৯৯৪ চনত [[পুলিৎজাৰ বঁটা]] লাভ কৰিছিল। এই বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰি মাহ নৌহওঁতেই ৩৩ বছৰ বয়সত তেওঁ আত্মহত্যা কৰে। তেওঁৰ জীৱনগাথা গ্ৰেগ মাৰিনোভিচ আৰু জোয়াও ছিলভাৰদ্বাৰা লিখিত আৰু ২০০০ চনত প্ৰকাশিত ''দ্য বেং-বেং ক্লাব'' কিতাপখনত চিত্ৰিত কৰা হৈছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=1–254}} == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == কেভিন কাৰ্টাৰৰ জন্ম জোহানেছবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকা ইউনিয়নত হৈছিল আৰু তেওঁ এটা মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ চুবুৰিত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। সৰু কালত তেওঁ মাজে-সময়ে সেই এলেকাত অবৈধভাৱে বসবাস কৰা কৃষ্ণাংগ লোকসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰিবলৈ আৰক্ষীয়ে চলোৱা অভিযান প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। তেওঁ পিছলৈ কৈছিল যে ব্ৰিটিছ মূলৰ এটা কেথলিক, "উদাৰতাবাদী" পৰিয়াল হোৱা সত্ত্বেও তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে বৰ্ণবৈষম্যবাদৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াত কেনেকৈ ইমান "উদাসীন" হ’ব পাৰিছিল, সেই লৈ তেওঁ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=39–41}} হাইড্ৰেট স্কুল শেষ কৰাৰ পাছত কাৰ্টাৰে ফাৰ্মাচিষ্ট হোৱাৰ পঢ়া আধাতে এৰি দিয়ে আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় সেনাবাহিনীত ভৰ্তি হয়। পদাতিক বাহিনীৰপৰা সাৰিবলৈ তেওঁ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় বিমান বাহিনীত যোগদান কৰে আৰু তাত তেওঁ চাৰি বছৰ সেৱা আগবঢ়ায়। ১৯৮০ চনত তেওঁ এজন কৃষ্ণাংগ ডাইনিং হ’লৰ ৱেইটাৰক অপমান কৰা প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। কাৰ্টাৰে সেই মানুহজনক সুৰক্ষা দিছিল, যাৰ ফলত আন সামৰিক কৰ্মীসকলে তেওঁক বেয়াকৈ প্ৰহাৰ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ অনুমতি অবিহনে কৰ্তব্যত অনুপস্থিত থাকে আৰু "ডেভিদ" নামেৰে এজন ৰেডিঅ’ ডিস্ক-জকী হিচাপে নতুন জীৱন আৰম্ভ কৰাৰ চেষ্টা কৰে। অৱশ্যে এই কামটো তেওঁ ভবাতকৈ অধিক কঠিন প্ৰমাণিত হ’ল। তাৰ কিছুসময়ৰ পাছতে তেওঁ সামৰিক সেৱাৰ বাকী থকা বাধ্যতামূলক সময়খিনি সম্পূৰ্ণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ১৯৮৩ চনত প্ৰিটৰিয়াত সংঘটিত চাৰ্চ ষ্ট্ৰীট বোমা বিস্ফোৰণ প্ৰত্যক্ষ কৰাৰ পাছত তেওঁ এজন সংবাদ আলোকচিত্ৰশিল্পী আৰু সাংবাদিক হোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=39–41}} == প্ৰাৰম্ভিক কৰ্মজীৱন == সামৰিক সেৱা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছত, ১৯৮৩ চনত কাৰ্টাৰ জোহানেছবাৰ্গলৈ ঘূৰি আহে আৰু এখন আলোকচিত্ৰৰ সামগ্ৰী বিক্ৰী কৰা দোকানত কাম লয়। এইদৰেই তেওঁ স্থানীয় আলোকচিত্ৰ সাংবাদিকসকলক লগ পায় আৰু নিজৰ প্ৰথমটো বৃত্তিমূলক কাম লাভ কৰে। তেওঁ ''জোহানেছবাৰ্গ ছানডে এক্সপ্ৰেছ''ৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰে আৰু সপ্তাহান্তিক ক্ৰীড়া আলোকচিত্ৰশিল্পী হৈ পৰে। তেওঁ শনিবাৰ আৰু দেওবাৰৰ খেলসমূহৰ ছবি তুলিছিল।<ref>{{Cite news |last=Dwornik |first=Małgorzata |date=2 September 2024 |title=Kevin Carter. The Story of a Bang-Bang Club Photojournalist |url=https://reporterzy.info/en/4745,kevin-carter-the-story-of-a-bang-bang-club-photojournalist |url-status=live |work=Reporterzy.info |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204011054/https://reporterzy.info/en/4745,kevin-carter-the-story-of-a-bang-bang-club-photojournalist |archive-date=4 December 2024|language=en |issn=2544-5839}}</ref> ১৯৮৪ চনত তেওঁ ''জোহানেছবাৰ্গ ষ্টাৰ''ত কাম কৰিবলৈ লয়, য’ত তেওঁ বৰ্ণবাদৰ জঘন্য ৰূপ উন্মোচন কৰিছিল। ১৯৮০-ৰ দশকৰ মাজভাগত দক্ষিণ আফ্ৰিকাত কৃষ্ণাংগ আফ্ৰিকীয়সকলৰদ্বাৰা ৰাজহুৱাকৈ দিয়া "নেকলেচিং" (ডিঙিত টায়াৰ ওলমাই জুই লগাই দিয়া মৃত্যুদণ্ড) মৃত্যুদণ্ডৰ আলোকচিত্ৰ তোলা কাৰ্টাৰ আছিল প্ৰথমজন ব্যক্তি। কাৰ্টাৰে পিছত এই ছবিসমূহৰ বিষয়ে কৈছিল: "তেওঁলোকে যি কৰিছিল তাক দেখি মই স্তম্ভিত হৈ পৰিছিলোঁ। কিন্তু যেতিয়া মানুহে সেই ছবিবোৰৰ বিষয়ে কথা পাতিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে... তেতিয়া মই অনুভৱ কৰিলোঁ যে মোৰ কাৰ্য হয়তো একেবাৰে বেয়া নাছিল। এনে এক ভয়াবহ ঘটনাৰ সাক্ষী হোৱাটো সদায় ইমান বেয়া কাম নহ’বও পাৰে।" <ref>{{cite web|url=http://www.timporter.com/firstdraft/archives/000071.html|title=First Draft by Tim Porter: Covering War in a Free Society|website=timporter.com|access-date=3 November 2018}}</ref> == চুদনত == ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানৰ ৰবাৰ্ট হেডলীয়ে জোয়াও ছিলভাক চুদানলৈ যোৱাৰ আৰু সেই অঞ্চলৰ গৃহ-যুদ্ধত বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে থাকি দক্ষিণ চুদানৰ দুৰ্ভিক্ষৰ প্ৰতিৱেদন প্ৰস্তুত কৰাৰ সুযোগ দিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=110}} ছিলভাই এই বিষয়ে কাৰ্টাৰক জনাইছিল, যিয়ে ইয়াক নিজৰ ফ্ৰীলেঞ্চাৰ কেৰিয়াৰ সম্প্ৰসাৰণ কৰাৰ আৰু ব্যক্তিগত সমস্যাসমূহ সমাধানৰ এক মাধ্যম হিচাপে এই কামক ব্যৱহাৰ কৰাৰ এক সুযোগ বুলি অনুভৱ কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=109–110}} অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানে পুঁজিৰ অভাৱত ভুগি আছিল,<ref>{{cite web|last1=Karim|first1=Ataul|last2=Duffield|first2=Mark|last3=Jaspers|first3=Susanne|last4=Hendrie|first4=Barbara|title=Operation Lifeline Sudan – A review|url=https://www.researchgate.net/publication/284727714|website=researchgate.net|date=June 1996|access-date=30 September 2017}}</ref> আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘই বিশ্বাস কৰিছিল যে সেই অঞ্চলৰ দুৰ্ভিক্ষ আৰু প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ প্ৰচাৰ কৰিলে সাহায্য সংস্থাসমূহক পুঁজি ধৰি ৰখাত সহায় হ’ব। ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ ৰাজনীতিৰ সৈতে জড়িত নাছিল আৰু কেৱল ছবি তুলিবলৈহে আগ্ৰহী আছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=113}} নাইৰোবিলৈ উৰা মৰাৰ পাছত, দুয়োজনে গম পালে যে চুদানত নতুনকৈ আৰম্ভ হোৱা যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকে সেই চহৰখনত অনিৰ্দিষ্ট কাললৈ অপেক্ষা কৰিবলগীয়া হ’ব। এই সময়ছোৱাত কাৰ্টাৰে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সৈতে দক্ষিণ চুদানৰ জুবালৈ এদিনীয়া ভ্ৰমণ কৰি অঞ্চলটোৰ বাবে খাদ্য সাহায্য কঢ়িয়াই অনা এখন নাওৰ ছবি তোলে। তাৰ কিছুসময়ৰ পাছত, ৰাষ্ট্ৰসংঘই এটা বিদ্ৰোহী গোটৰপৰা আয়োডলৈ খাদ্য সাহায্য উৰুৱাই নিয়াৰ অনুমতি লাভ কৰে। হেডলীয়ে ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰক তেওঁৰ সৈতে তালৈ উৰা মাৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=114}} আয়োডত উপনীত হোৱাৰ পিছত ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ দুৰ্ভিক্ষৰ চিকাৰ হোৱা লোকসকলৰ ছবি তুলিবলৈ ইজনে সিজনৰপৰা পৃথক হৈ পৰে আৰু তেওঁলোকে প্ৰত্যক্ষ কৰা মৰ্মান্তিক পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে নিজৰ মাজত আলোচনা কৰে। ছিলভাই কেইজনমান বিদ্ৰোহী সৈন্য বিচাৰি পালে যিয়ে তেওঁক কোনো দায়িত্বশীল বিষয়াৰ ওচৰলৈ লৈ যাব পাৰে। কাৰ্টাৰো তেওঁৰ সৈতে যোগ দিলে। ইংৰাজী ক’ব নোৱাৰা সৈনিক এজনে কাৰ্টাৰৰ হাতঘড়ীটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ দেখুৱাইছিল। কাৰ্টাৰে তেওঁক সুলভ মূল্যৰ ঘড়ীটো উপহাৰ হিচাপে দিয়ে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=116}} সৈনিককেইজনে তেওঁলোকৰ অংগৰক্ষী হিচাপে সেৱা আগবঢ়াইছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=152–153|loc=মাৰিনোভিচে সৈনিকসকলক অংগৰক্ষী হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে}}<ref>{{cite web|url=https://vimeo.com/201137365|title=Carter and soldiers|via=Vimeo}}</ref> === চুদানত পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী আলোকচিত্ৰ === {{main|দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল}} কাৰ্টাৰে এটা শিশুৰ ছবি তুলিছিল যিটোক দেখাত এজনী সৰু ছোৱালী যেন লাগিছিল, যি ভোকত মাটিত বাগৰি পৰিছিল আৰু ওচৰৰে মাটিত এটা শগুণে খাপ পিটি আছিল। তেওঁ ছিলভাক কৈছিল যে তেওঁ মাত্ৰ তোলা পৰিস্থিতিটোৱে তেওঁক স্তম্ভিত কৰি তুলিছে আৰু তেওঁ শগুণটোক খেদি পঠিয়াইছে। কেইমিনিটমানৰ পিছত কাৰ্টাৰ আৰু ছিলভাই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এখন সৰু বিমানত উঠি আয়োড এৰি কংগৰ অভিমুখে যাত্ৰা কৰে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=118}} দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ কাকতৰ ওচৰত বিক্ৰী কৰা এই আলোকচিত্ৰখন প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চত প্ৰকাশ পায় আৰু বিশ্বজুৰি প্ৰসাৰিত হয়। শ শ মানুহে ছোৱালীজনীৰ ভাগ্য কি হ’ল বুলি সুধিবলৈ বাতৰি কাকত গোষ্ঠীৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল। কাকতখনৰ তৰফৰপৰা কোৱা হৈছিল যে কাৰ্টাৰৰ মতে, "শগুণটোক খেদি পঠোৱাৰ পিছত তাই পুনৰ খোজ কাঢ়িব পৰাকৈ সুস্থ হৈ উঠিছিল" কিন্তু তাই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য কেন্দ্ৰত উপনীত হৈছিল নে নাই সেয়া জনা হোৱা নাই।<ref>{{cite news|title=Editors' Note|work=The New York Times|date=30 March 1993|access-date=1 September 2016|url=https://www.nytimes.com/1993/03/30/nyregion/editors-note-513893.html}}</ref> ১৯৯৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত এই আলোকচিত্ৰখনে ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{cite magazine|title=The Importance Behind the Photo of a Starving Child and a Vulture|url=http://100photos.time.com/photos/kevin-carter-starving-child-vulture|magazine=টাইম|publisher=The Most Influential Images of All Time}}</ref><ref name="time-1994">{{cite magazine|last=MacLeod|first=Scott|date=12 September 1994|title=The Life and Death of Kevin Carter|url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|location=Johannesburg|volume=144|url-access=subscription|magazine=টাইম|number=11|access-date=19 May 2020}}</ref> ২০১১ চনত শিশুটিৰ পিতৃয়ে প্ৰকাশ কৰে যে শিশুটি আচলতে এজন ল’ৰা আছিল, যাৰ নাম আছিল কং নিয়ং আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য সাহায্য কেন্দ্ৰই তাৰ তদাৰক কৰিছিল। পৰিয়ালৰ লোকৰ মতে, ২০০৭ চনৰ আশে-পাশে জ্বৰত আক্ৰান্ত হৈ নিয়ঙৰ মৃত্যু হৈছিল।<ref name="Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre">{{cite news|title=Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre|trans-title=Kong Nyong, The Boy Who Survived the Vulture|first=Alberto|last=Rojas|date=21 February 2011|access-date=29 August 2017|url=http://www.elmundo.es/elmundo/2011/02/18/comunicacion/1298054483.html|work=এল মুণ্ডো|language=es}}</ref> এই ছবিখন আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত নৈতিক তথা ৰাজনৈতিক প্ৰভাৱসমূহ সমাজতাত্ত্বিক বিদ্যায়তনিক জাৰ্নেলসমূহতো প্ৰকাশ পাইছে।<ref>{{Citation|last1=Kleinman|first1=Arthur|chapter=Cultural Appropriations of Suffering|date=2015-11-20|chapter-url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctt183p6n7.28|title=Cultures of Fear|pages=288–303|access-date=2023-12-05|publisher=Pluto Books|isbn=978-1-84964-432-7|last2=Kleinman|first2=Joan|doi=10.2307/j.ctt183p6n7.28|chapter-url-access=subscription}}</ref> == অন্যান্য কাম == ১৯৯৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ ঠিক পূৰ্বে, বোপুতাৎসৱানাত চলোৱা ব্যৰ্থ আক্ৰমণৰ সময়ত আফ্ৰিকানেৰ ৱীৰষ্টাণ্ডচবেৱেগিং (AWB)ৰ তিনিজন সদস্যক গুলীয়াই থকা অৱস্থাত কাৰ্টাৰে এখন আলোকচিত্ৰ তুলিছিল। এই ঘটনাৰ মাজভাগতে কাৰ্টাৰৰ কেমেৰাৰ ফিল্ম শেষ হৈ গৈছিল। ''দ্য গাৰ্ডিয়ান''ৰ ইমোন মেকেবে কয়: "এই ছবিখনে বিশ্বৰ প্ৰায় প্ৰতিখন বাতৰি কাকতৰ প্ৰথম পৃষ্ঠাত স্থান পাইছিল, যি আছিল সমগ্ৰ নিৰ্বাচনী প্ৰচাৰৰ একমাত্ৰ প্ৰকৃত আলোকচিত্ৰ।" <ref>{{cite web|author=Eamonn McCabe|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|title=Photojournalist Kevin Carter dies – obituary: from the archive, 30 July 1994; Media|work=[[The Guardian]]|date=30 July 2014|access-date=27 October 2015}}</ref> == মৃত্যু == ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰে তিনি মাহ পিছত, ১৯৯৪ চনৰ ২৭ জুলাইত ৩৩ বছৰ বয়সত কাৰ্টাৰে কাৰ্বন মনোক্সাইড বিষক্ৰিয়াৰদ্বাৰা [[আত্মহত্যা]] কৰে।<ref name="pulitzer2016">{{cite news|title=Kevin Carter, a Pulitzer Winner for Sudan Photo, Is Dead at 33|work=[[দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]|date=29 July 1994|access-date=2 September 2016|url=https://www.nytimes.com/1994/07/29/world/kevin-carter-a-pulitzer-winner-for-sudan-photo-is-dead-at-33.html|last1=Keller|first1=Bill}}</ref><ref name="JohnCarlin">{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-kevin-carter-1380732.html|first=John|last=Carlin|authorlink=John Carlin (journalist)|title=Obituary: Kevin Carter|work=[[The Independent]]|location=London|date=31 July 1994|access-date=3 December 2017}}</ref> দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কেপ টাউনৰ ইমেৰিটছ আৰ্চবিশ্বপ ডেস্কমণ্ড টুটুয়ে কাৰ্টাৰৰ বিষয়ে লিখিছিল, "আৰু আমি মানসিকভাৱে আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱাৰ মূল্যৰ বিষয়ে অলপ হ’লেও জানো যিয়ে কিছুমানক আত্মহত্যাৰ দিশে ঠেলি দিছিল; হয়, এই মানুহবোৰ আছিল আটাইতকৈ প্ৰত্যাহ্বানজনক পৰিস্থিতিৰ মাজত কাম কৰা মানৱ সন্তান।" {{sfn|Tutu|2000|p=xi}} কাৰ্টাৰৰ আত্মহত্যাৰ টোকাটোত লিখা আছিল: {{blockquote|মই সঁচাকৈয়ে, বৰ দুঃখিত। জীৱনৰ যন্ত্ৰণাই আনন্দক ইমান দূৰলৈ তল পেলাই দিছে যে আনন্দৰ কোনো অস্তিত্বই নাই। ...হতাশাগ্ৰস্ত ... ফোন অবিহনে ... ভাড়াৰ পইচা নাই ... সন্তানৰ ভৰণ-পোষণৰ পইচা নাই ... ঋণৰ পইচা নাই ... পইচা!! ! ... মই হত্যাকাণ্ড, মৃতদেহ, ক্ৰোধ আৰু যন্ত্ৰণাৰ জীৱন্ত স্মৃতিৰদ্বাৰা খেদি ফুৰিছোঁ ... ভোকাতুৰ বা আহত শিশু, গুলী চলাবলৈ সদায় সাজু থকা উন্মাদ লোক (প্ৰায়ে আৰক্ষী), আৰু হত্যাকাৰী জল্লাদসকলৰ স্মৃতিয়ে মোক আমনি কৰে ... মই যদি ভাগ্যৱান হওঁ, কেনৰ সৈতে যোগ দিবলৈ গৈ আছোঁ। |author=কেভিন কাৰ্টাৰ}} অন্তিম শাৰীটোৱে তেওঁৰ অলপতে মৃত্যুবৰণ কৰা সতীৰ্থ কেন ওষ্টাৰব্ৰুকক বুজাইছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=195}} == জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত == ৰক বেণ্ড মেনিক ষ্ট্ৰীট প্ৰীচাৰ্ছৰ ১৯৯৬ চনৰ চতুৰ্থটো এলবাম ''এভ্ৰিথিং মাষ্ট গো''ৰ "কেভিন কাৰ্টাৰ" গীতটো কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু আত্মহত্যাৰদ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত আছিল।{{sfn|Newark|2013|p=96}} গীতৰ কথাখিনিয়ে কাৰ্টাৰৰ মানসিক যন্ত্ৰণা আৰু তেওঁৰ আলোকচিত্ৰই উত্থাপন কৰা জটিল নৈতিক প্ৰশ্নসমূহ অন্বেষণ কৰিছিল: 'Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Tribal scars in Technicolor Bang-bang club, AK-47 hour/ Kevin Carter Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Vulture stalked white piped lie forever/ Wasted your life in black and white'। এই কথাখিনি ৰিচি এডৱাৰ্ডছৰ অন্তৰ্ধানৰ ঠিক পূৰ্বে তেওঁ নিজেই লিখিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=140}} ''হাউচ অব লিভ্ছ'' কিতাপখনৰ এটা মুখ্য চৰিত্ৰ 'উইল নেভিডছন' হৈছে এজন আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক, যিয়ে এজনী ভোকাতুৰ চুদানিজ ছোৱালীৰ ছবিৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ পাছতো তাইক সহায় নকৰাৰ বাবে অনুশোচনাত দগ্ধ হৈছিল। কিতাপখনৰ পাদটীকা ৩৩৬-ত উল্লেখ কৰা হৈছে যে এইটো "স্পষ্টভাৱে কেভিন কাৰ্টাৰৰ [...] আলোকচিত্ৰৰ ওপৰত আধাৰিত।" <ref>{{cite book|last=Danielewski|first=Mark Z.|author-link=Mark Z. Danielewski|title=House of Leaves|date=2000|page=368|publisher=Doubleday|isbn=9780385603102}}</ref> আমেৰিকান হেভী মেটেল বেণ্ড চেভাটাজৰ ২০০১ চনৰ এলবাম ''পয়েটছ এণ্ড মেডমেন'' কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু মৃত্যুৰদ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত।<ref>{{cite web|title=The Official Savatage Homepage|url=http://www.savatage.com/bandinfo/faq3.html|access-date=18 August 2020|website=www.savatage.com}}</ref> ২০০০ চনৰ কিতাপ ''দ্য বেং-বেং ক্লাব: স্নেপশ্বটছ ফ্ৰম এ হিডেন ৱাৰ''ৰ চলচ্চিত্ৰ ৰূপান্তৰ ২০১০ চনৰ ''দ্য বেং বেং ক্লাব'' নামৰ বোলছবিখনত কানাডিয়ান অভিনেতা টেলৰ কিট্ছে কেভিন কাৰ্টাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>[https://collider.com/taylor-kitsch-interview-the-bang-bang-club/ Taylor Kitsch Interview THE BANG BANG CLUB], Valnet, 20 April 2011</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} == অধিক পঢ়ক == * {{cite book |last1= Fujiwara |first1= Aiko |date= 2005 |title= Ehagaki Ni Sareta Shōnen |trans-title= পোষ্টকাৰ্ড বয় (Postcard Boy) |url= https://books.google.com/books?id=boPSAAAACAAJ |location= চিয়োডা, টকিঅ’, জাপান |publisher= শ্বুইছা (Shueisha) |isbn= 4-08-781338-X }} * ''দ্য ডেথ অৱ কেভিন কাৰ্টাৰ: কেজুৱেল্টী অৱ দ্য বেং বেং ক্লাব'' (The Death of Kevin Carter: Casualty of the Bang Bang Club), [[এইচবিঅ’]] (HBO) তথ্যচিত্ৰ। ১৭ আগষ্ট ২০০৬ == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://www.nytimes.com/imagepages/2009/04/15/arts/15jaar_CA0.ready.html চুদনৰ ছোৱালীজনীৰ পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী আলোকচিত্ৰ] [[শ্ৰেণী:চুদান]] [[শ্ৰেণী:ফটোগ্ৰাফাৰ]] [[শ্ৰেণী:ফটো সাংবাদিক]] q2wndpvdlnxptpxh9x0txjc0k0zsu8n 645750 645749 2026-10-17T07:15:54Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645750 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image = KevinCarter.jpg | caption = কাৰ্টাৰৰ তাৰিখবিহীন প্ৰতিচ্ছবি | birthname = | birth_date = {{birth date|df=yes|1960|9|13}} | birth_place = জোহাটিছবাৰ্গ, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1994|7|27|1960|9|13}} | death_place = পাৰ্কম’ৰ, জোহানেছবাৰ্গ, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] | occupation = আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক | notable_works = ''[[দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল]]'' }} '''কেভিন কাৰ্টাৰ''' ([[ইংৰাজী]]: Kevin Carter; ১৩ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬০ – ২৭ জুলাই ১৯৯৪)<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|title=From the archive, 30 July 1994: Photojournalist Kevin Carter dies|first=Eamonn|last=McCabe|date=30 July 2014|website=The Guardian|access-date=20 December 2018}}</ref> আছিল এজন দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক আৰু বেং-বেং ক্লাবৰ এজন সদস্য। ১৯৯৩ চনৰ [[চুদান]]ৰ দুৰ্ভিক্ষক চিত্ৰিত কৰা [[দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল|তেওঁৰ আলোকচিত্ৰখন]]ৰ বাবে তেওঁ ১৯৯৪ চনত [[পুলিৎজাৰ বঁটা]] লাভ কৰিছিল। এই বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰি মাহ নৌহওঁতেই ৩৩ বছৰ বয়সত তেওঁ আত্মহত্যা কৰে। তেওঁৰ জীৱনগাথা গ্ৰেগ মাৰিনোভিচ আৰু জোয়াও ছিলভাৰদ্বাৰা লিখিত আৰু ২০০০ চনত প্ৰকাশিত ''দ্য বেং-বেং ক্লাব'' কিতাপখনত চিত্ৰিত কৰা হৈছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=1–254}} == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == কেভিন কাৰ্টাৰৰ জন্ম জোহানেছবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকা ইউনিয়নত হৈছিল আৰু তেওঁ এটা মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ চুবুৰিত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। সৰু কালত তেওঁ মাজে-সময়ে সেই এলেকাত অবৈধভাৱে বসবাস কৰা কৃষ্ণাংগ লোকসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰিবলৈ আৰক্ষীয়ে চলোৱা অভিযান প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। তেওঁ পিছলৈ কৈছিল যে ব্ৰিটিছ মূলৰ এটা কেথলিক, "উদাৰতাবাদী" পৰিয়াল হোৱা সত্ত্বেও তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে বৰ্ণবৈষম্যবাদৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াত কেনেকৈ ইমান "উদাসীন" হ’ব পাৰিছিল, সেই লৈ তেওঁ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=39–41}} হাইড্ৰেট স্কুল শেষ কৰাৰ পাছত কাৰ্টাৰে ফাৰ্মাচিষ্ট হোৱাৰ পঢ়া আধাতে এৰি দিয়ে আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় সেনাবাহিনীত ভৰ্তি হয়। পদাতিক বাহিনীৰপৰা সাৰিবলৈ তেওঁ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় বিমান বাহিনীত যোগদান কৰে আৰু তাত তেওঁ চাৰি বছৰ সেৱা আগবঢ়ায়। ১৯৮০ চনত তেওঁ এজন কৃষ্ণাংগ ডাইনিং হ’লৰ ৱেইটাৰক অপমান কৰা প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। কাৰ্টাৰে সেই মানুহজনক সুৰক্ষা দিছিল, যাৰ ফলত আন সামৰিক কৰ্মীসকলে তেওঁক বেয়াকৈ প্ৰহাৰ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ অনুমতি অবিহনে কৰ্তব্যত অনুপস্থিত থাকে আৰু "ডেভিদ" নামেৰে এজন ৰেডিঅ’ ডিস্ক-জকী হিচাপে নতুন জীৱন আৰম্ভ কৰাৰ চেষ্টা কৰে। অৱশ্যে এই কামটো তেওঁ ভবাতকৈ অধিক কঠিন প্ৰমাণিত হ’ল। তাৰ কিছুসময়ৰ পাছতে তেওঁ সামৰিক সেৱাৰ বাকী থকা বাধ্যতামূলক সময়খিনি সম্পূৰ্ণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ১৯৮৩ চনত প্ৰিটৰিয়াত সংঘটিত চাৰ্চ ষ্ট্ৰীট বোমা বিস্ফোৰণ প্ৰত্যক্ষ কৰাৰ পাছত তেওঁ এজন সংবাদ আলোকচিত্ৰশিল্পী আৰু সাংবাদিক হোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=39–41}} == প্ৰাৰম্ভিক কৰ্মজীৱন == সামৰিক সেৱা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছত, ১৯৮৩ চনত কাৰ্টাৰ জোহানেছবাৰ্গলৈ ঘূৰি আহে আৰু এখন আলোকচিত্ৰৰ সামগ্ৰী বিক্ৰী কৰা দোকানত কাম লয়। এইদৰেই তেওঁ স্থানীয় আলোকচিত্ৰ সাংবাদিকসকলক লগ পায় আৰু নিজৰ প্ৰথমটো বৃত্তিমূলক কাম লাভ কৰে। তেওঁ ''জোহানেছবাৰ্গ ছানডে এক্সপ্ৰেছ''ৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰে আৰু সপ্তাহান্তিক ক্ৰীড়া আলোকচিত্ৰশিল্পী হৈ পৰে। তেওঁ শনিবাৰ আৰু দেওবাৰৰ খেলসমূহৰ ছবি তুলিছিল।<ref>{{Cite news |last=Dwornik |first=Małgorzata |date=2 September 2024 |title=Kevin Carter. The Story of a Bang-Bang Club Photojournalist |url=https://reporterzy.info/en/4745,kevin-carter-the-story-of-a-bang-bang-club-photojournalist |url-status=live |work=Reporterzy.info |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204011054/https://reporterzy.info/en/4745,kevin-carter-the-story-of-a-bang-bang-club-photojournalist |archive-date=4 December 2024|language=en |issn=2544-5839}}</ref> ১৯৮৪ চনত তেওঁ ''জোহানেছবাৰ্গ ষ্টাৰ''ত কাম কৰিবলৈ লয়, য’ত তেওঁ বৰ্ণবাদৰ জঘন্য ৰূপ উন্মোচন কৰিছিল। ১৯৮০-ৰ দশকৰ মাজভাগত দক্ষিণ আফ্ৰিকাত কৃষ্ণাংগ আফ্ৰিকীয়সকলৰদ্বাৰা ৰাজহুৱাকৈ দিয়া "নেকলেচিং" (ডিঙিত টায়াৰ ওলমাই জুই লগাই দিয়া মৃত্যুদণ্ড) মৃত্যুদণ্ডৰ আলোকচিত্ৰ তোলা কাৰ্টাৰ আছিল প্ৰথমজন ব্যক্তি। কাৰ্টাৰে পিছত এই ছবিসমূহৰ বিষয়ে কৈছিল: "তেওঁলোকে যি কৰিছিল তাক দেখি মই স্তম্ভিত হৈ পৰিছিলোঁ। কিন্তু যেতিয়া মানুহে সেই ছবিবোৰৰ বিষয়ে কথা পাতিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে... তেতিয়া মই অনুভৱ কৰিলোঁ যে মোৰ কাৰ্য হয়তো একেবাৰে বেয়া নাছিল। এনে এক ভয়াবহ ঘটনাৰ সাক্ষী হোৱাটো সদায় ইমান বেয়া কাম নহ’বও পাৰে।" <ref>{{cite web|url=http://www.timporter.com/firstdraft/archives/000071.html|title=First Draft by Tim Porter: Covering War in a Free Society|website=timporter.com|access-date=3 November 2018}}</ref> == চুদনত == ১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানৰ ৰবাৰ্ট হেডলীয়ে জোয়াও ছিলভাক চুদানলৈ যোৱাৰ আৰু সেই অঞ্চলৰ গৃহ-যুদ্ধত বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে থাকি দক্ষিণ চুদানৰ দুৰ্ভিক্ষৰ প্ৰতিৱেদন প্ৰস্তুত কৰাৰ সুযোগ দিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=110}} ছিলভাই এই বিষয়ে কাৰ্টাৰক জনাইছিল, যিয়ে ইয়াক নিজৰ ফ্ৰীলেঞ্চাৰ কেৰিয়াৰ সম্প্ৰসাৰণ কৰাৰ আৰু ব্যক্তিগত সমস্যাসমূহ সমাধানৰ এক মাধ্যম হিচাপে এই কামক ব্যৱহাৰ কৰাৰ এক সুযোগ বুলি অনুভৱ কৰিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=109–110}} অপাৰেচন লাইফলাইন চুদানে পুঁজিৰ অভাৱত ভুগি আছিল,<ref>{{cite web|last1=Karim|first1=Ataul|last2=Duffield|first2=Mark|last3=Jaspers|first3=Susanne|last4=Hendrie|first4=Barbara|title=Operation Lifeline Sudan – A review|url=https://www.researchgate.net/publication/284727714|website=researchgate.net|date=June 1996|access-date=30 September 2017}}</ref> আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘই বিশ্বাস কৰিছিল যে সেই অঞ্চলৰ দুৰ্ভিক্ষ আৰু প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ প্ৰচাৰ কৰিলে সাহায্য সংস্থাসমূহক পুঁজি ধৰি ৰখাত সহায় হ’ব। ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ ৰাজনীতিৰ সৈতে জড়িত নাছিল আৰু কেৱল ছবি তুলিবলৈহে আগ্ৰহী আছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=113}} নাইৰোবিলৈ উৰা মৰাৰ পাছত, দুয়োজনে গম পালে যে চুদানত নতুনকৈ আৰম্ভ হোৱা যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকে সেই চহৰখনত অনিৰ্দিষ্ট কাললৈ অপেক্ষা কৰিবলগীয়া হ’ব। এই সময়ছোৱাত কাৰ্টাৰে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সৈতে দক্ষিণ চুদানৰ জুবালৈ এদিনীয়া ভ্ৰমণ কৰি অঞ্চলটোৰ বাবে খাদ্য সাহায্য কঢ়িয়াই অনা এখন নাওৰ ছবি তোলে। তাৰ কিছুসময়ৰ পাছত, ৰাষ্ট্ৰসংঘই এটা বিদ্ৰোহী গোটৰপৰা আয়োডলৈ খাদ্য সাহায্য উৰুৱাই নিয়াৰ অনুমতি লাভ কৰে। হেডলীয়ে ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰক তেওঁৰ সৈতে তালৈ উৰা মাৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=114}} আয়োডত উপনীত হোৱাৰ পিছত ছিলভা আৰু কাৰ্টাৰ দুৰ্ভিক্ষৰ চিকাৰ হোৱা লোকসকলৰ ছবি তুলিবলৈ ইজনে সিজনৰপৰা পৃথক হৈ পৰে আৰু তেওঁলোকে প্ৰত্যক্ষ কৰা মৰ্মান্তিক পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে নিজৰ মাজত আলোচনা কৰে। ছিলভাই কেইজনমান বিদ্ৰোহী সৈন্য বিচাৰি পালে যিয়ে তেওঁক কোনো দায়িত্বশীল বিষয়াৰ ওচৰলৈ লৈ যাব পাৰে। কাৰ্টাৰো তেওঁৰ সৈতে যোগ দিলে। ইংৰাজী ক’ব নোৱাৰা সৈনিক এজনে কাৰ্টাৰৰ হাতঘড়ীটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ দেখুৱাইছিল। কাৰ্টাৰে তেওঁক সুলভ মূল্যৰ ঘড়ীটো উপহাৰ হিচাপে দিয়ে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=116}} সৈনিককেইজনে তেওঁলোকৰ অংগৰক্ষী হিচাপে সেৱা আগবঢ়াইছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=152–153|loc=মাৰিনোভিচে সৈনিকসকলক অংগৰক্ষী হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে}}<ref>{{cite web|url=https://vimeo.com/201137365|title=Carter and soldiers|via=Vimeo}}</ref> === চুদানত পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী আলোকচিত্ৰ === {{main|দ্য ভলচাৰ এণ্ড দ্য লিটল গাৰ্ল}} কাৰ্টাৰে এটা শিশুৰ ছবি তুলিছিল যিটোক দেখাত এজনী সৰু ছোৱালী যেন লাগিছিল, যি ভোকত মাটিত বাগৰি পৰিছিল আৰু ওচৰৰে মাটিত এটা শগুণে খাপ পিটি আছিল। তেওঁ ছিলভাক কৈছিল যে তেওঁ মাত্ৰ তোলা পৰিস্থিতিটোৱে তেওঁক স্তম্ভিত কৰি তুলিছে আৰু তেওঁ শগুণটোক খেদি পঠিয়াইছে। কেইমিনিটমানৰ পিছত কাৰ্টাৰ আৰু ছিলভাই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এখন সৰু বিমানত উঠি আয়োড এৰি কংগৰ অভিমুখে যাত্ৰা কৰে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=118}} দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ কাকতৰ ওচৰত বিক্ৰী কৰা এই আলোকচিত্ৰখন প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৯৩ চনৰ ২৬ মাৰ্চত প্ৰকাশ পায় আৰু বিশ্বজুৰি প্ৰসাৰিত হয়। শ শ মানুহে ছোৱালীজনীৰ ভাগ্য কি হ’ল বুলি সুধিবলৈ বাতৰি কাকত গোষ্ঠীৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল। কাকতখনৰ তৰফৰপৰা কোৱা হৈছিল যে কাৰ্টাৰৰ মতে, "শগুণটোক খেদি পঠোৱাৰ পিছত তাই পুনৰ খোজ কাঢ়িব পৰাকৈ সুস্থ হৈ উঠিছিল" কিন্তু তাই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য কেন্দ্ৰত উপনীত হৈছিল নে নাই সেয়া জনা হোৱা নাই।<ref>{{cite news|title=Editors' Note|work=The New York Times|date=30 March 1993|access-date=1 September 2016|url=https://www.nytimes.com/1993/03/30/nyregion/editors-note-513893.html}}</ref> ১৯৯৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত এই আলোকচিত্ৰখনে ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{cite magazine|title=The Importance Behind the Photo of a Starving Child and a Vulture|url=http://100photos.time.com/photos/kevin-carter-starving-child-vulture|magazine=টাইম|publisher=The Most Influential Images of All Time}}</ref><ref name="time-1994">{{cite magazine|last=MacLeod|first=Scott|date=12 September 1994|title=The Life and Death of Kevin Carter|url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,165071,00.html|location=Johannesburg|volume=144|url-access=subscription|magazine=টাইম|number=11|access-date=19 May 2020}}</ref> ২০১১ চনত শিশুটিৰ পিতৃয়ে প্ৰকাশ কৰে যে শিশুটি আচলতে এজন ল’ৰা আছিল, যাৰ নাম আছিল কং নিয়ং আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য সাহায্য কেন্দ্ৰই তাৰ তদাৰক কৰিছিল। পৰিয়ালৰ লোকৰ মতে, ২০০৭ চনৰ আশে-পাশে জ্বৰত আক্ৰান্ত হৈ নিয়ঙৰ মৃত্যু হৈছিল।<ref name="Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre">{{cite news|title=Kong Nyong, el niño que sobrevivió al buitre|trans-title=Kong Nyong, The Boy Who Survived the Vulture|first=Alberto|last=Rojas|date=21 February 2011|access-date=29 August 2017|url=http://www.elmundo.es/elmundo/2011/02/18/comunicacion/1298054483.html|work=এল মুণ্ডো|language=es}}</ref> এই ছবিখন আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত নৈতিক তথা ৰাজনৈতিক প্ৰভাৱসমূহ সমাজতাত্ত্বিক বিদ্যায়তনিক জাৰ্নেলসমূহতো প্ৰকাশ পাইছে।<ref>{{Citation|last1=Kleinman|first1=Arthur|chapter=Cultural Appropriations of Suffering|date=2015-11-20|chapter-url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctt183p6n7.28|title=Cultures of Fear|pages=288–303|access-date=2023-12-05|publisher=Pluto Books|isbn=978-1-84964-432-7|last2=Kleinman|first2=Joan|doi=10.2307/j.ctt183p6n7.28|chapter-url-access=subscription}}</ref> == অন্যান্য কাম == ১৯৯৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ ঠিক পূৰ্বে, বোপুতাৎসৱানাত চলোৱা ব্যৰ্থ আক্ৰমণৰ সময়ত আফ্ৰিকানেৰ ৱীৰষ্টাণ্ডচবেৱেগিং (AWB)ৰ তিনিজন সদস্যক গুলীয়াই থকা অৱস্থাত কাৰ্টাৰে এখন আলোকচিত্ৰ তুলিছিল। এই ঘটনাৰ মাজভাগতে কাৰ্টাৰৰ কেমেৰাৰ ফিল্ম শেষ হৈ গৈছিল। ''দ্য গাৰ্ডিয়ান''ৰ ইমোন মেকেবে কয়: "এই ছবিখনে বিশ্বৰ প্ৰায় প্ৰতিখন বাতৰি কাকতৰ প্ৰথম পৃষ্ঠাত স্থান পাইছিল, যি আছিল সমগ্ৰ নিৰ্বাচনী প্ৰচাৰৰ একমাত্ৰ প্ৰকৃত আলোকচিত্ৰ।" <ref>{{cite web|author=Eamonn McCabe|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jul/30/kevin-carter-photojournalist-obituary-archive-1994|title=Photojournalist Kevin Carter dies – obituary: from the archive, 30 July 1994; Media|work=[[The Guardian]]|date=30 July 2014|access-date=27 October 2015}}</ref> == মৃত্যু == ফিচাৰ ফটোগ্ৰাফীৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ চাৰে তিনি মাহ পিছত, ১৯৯৪ চনৰ ২৭ জুলাইত ৩৩ বছৰ বয়সত কাৰ্টাৰে কাৰ্বন মনোক্সাইড বিষক্ৰিয়াৰদ্বাৰা [[আত্মহত্যা]] কৰে।<ref name="pulitzer2016">{{cite news|title=Kevin Carter, a Pulitzer Winner for Sudan Photo, Is Dead at 33|work=[[দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]|date=29 July 1994|access-date=2 September 2016|url=https://www.nytimes.com/1994/07/29/world/kevin-carter-a-pulitzer-winner-for-sudan-photo-is-dead-at-33.html|last1=Keller|first1=Bill}}</ref><ref name="JohnCarlin">{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-kevin-carter-1380732.html|first=John|last=Carlin|authorlink=John Carlin (journalist)|title=Obituary: Kevin Carter|work=[[The Independent]]|location=London|date=31 July 1994|access-date=3 December 2017}}</ref> দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কেপ টাউনৰ ইমেৰিটছ আৰ্চবিশ্বপ ডেস্কমণ্ড টুটুয়ে কাৰ্টাৰৰ বিষয়ে লিখিছিল, "আৰু আমি মানসিকভাৱে আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱাৰ মূল্যৰ বিষয়ে অলপ হ’লেও জানো যিয়ে কিছুমানক আত্মহত্যাৰ দিশে ঠেলি দিছিল; হয়, এই মানুহবোৰ আছিল আটাইতকৈ প্ৰত্যাহ্বানজনক পৰিস্থিতিৰ মাজত কাম কৰা মানৱ সন্তান।" {{sfn|Tutu|2000|p=xi}} কাৰ্টাৰৰ আত্মহত্যাৰ টোকাটোত লিখা আছিল: {{blockquote|মই সঁচাকৈয়ে, বৰ দুঃখিত। জীৱনৰ যন্ত্ৰণাই আনন্দক ইমান দূৰলৈ তল পেলাই দিছে যে আনন্দৰ কোনো অস্তিত্বই নাই। ...হতাশাগ্ৰস্ত ... ফোন অবিহনে ... ভাড়াৰ পইচা নাই ... সন্তানৰ ভৰণ-পোষণৰ পইচা নাই ... ঋণৰ পইচা নাই ... পইচা!! ! ... মই হত্যাকাণ্ড, মৃতদেহ, ক্ৰোধ আৰু যন্ত্ৰণাৰ জীৱন্ত স্মৃতিৰদ্বাৰা খেদি ফুৰিছোঁ ... ভোকাতুৰ বা আহত শিশু, গুলী চলাবলৈ সদায় সাজু থকা উন্মাদ লোক (প্ৰায়ে আৰক্ষী), আৰু হত্যাকাৰী জল্লাদসকলৰ স্মৃতিয়ে মোক আমনি কৰে ... মই যদি ভাগ্যৱান হওঁ, কেনৰ সৈতে যোগ দিবলৈ গৈ আছোঁ। |author=কেভিন কাৰ্টাৰ}} অন্তিম শাৰীটোৱে তেওঁৰ অলপতে মৃত্যুবৰণ কৰা সতীৰ্থ কেন ওষ্টাৰব্ৰুকক বুজাইছে।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|pp=195}} == জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত == ৰক বেণ্ড মেনিক ষ্ট্ৰীট প্ৰীচাৰ্ছৰ ১৯৯৬ চনৰ চতুৰ্থটো এলবাম ''এভ্ৰিথিং মাষ্ট গো''ৰ "কেভিন কাৰ্টাৰ" গীতটো কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু আত্মহত্যাৰদ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত আছিল।{{sfn|Newark|2013|p=96}} গীতৰ কথাখিনিয়ে কাৰ্টাৰৰ মানসিক যন্ত্ৰণা আৰু তেওঁৰ আলোকচিত্ৰই উত্থাপন কৰা জটিল নৈতিক প্ৰশ্নসমূহ অন্বেষণ কৰিছিল: 'Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Tribal scars in Technicolor Bang-bang club, AK-47 hour/ Kevin Carter Hi, Time magazine, hi, Pulitzer Prize/ Vulture stalked white piped lie forever/ Wasted your life in black and white'। এই কথাখিনি ৰিচি এডৱাৰ্ডছৰ অন্তৰ্ধানৰ ঠিক পূৰ্বে তেওঁ নিজেই লিখিছিল।{{sfn|Marinovich|Silva|2000|p=140}} ''হাউচ অব লিভ্ছ'' কিতাপখনৰ এটা মুখ্য চৰিত্ৰ 'উইল নেভিডছন' হৈছে এজন আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক, যিয়ে এজনী ভোকাতুৰ চুদানিজ ছোৱালীৰ ছবিৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা লাভ কৰাৰ পাছতো তাইক সহায় নকৰাৰ বাবে অনুশোচনাত দগ্ধ হৈছিল। কিতাপখনৰ পাদটীকা ৩৩৬-ত উল্লেখ কৰা হৈছে যে এইটো "স্পষ্টভাৱে কেভিন কাৰ্টাৰৰ [...] আলোকচিত্ৰৰ ওপৰত আধাৰিত।" <ref>{{cite book|last=Danielewski|first=Mark Z.|author-link=Mark Z. Danielewski|title=House of Leaves|date=2000|page=368|publisher=Doubleday|isbn=9780385603102}}</ref> আমেৰিকান হেভী মেটেল বেণ্ড চেভাটাজৰ ২০০১ চনৰ এলবাম ''পয়েটছ এণ্ড মেডমেন'' কাৰ্টাৰৰ জীৱন আৰু মৃত্যুৰদ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত।<ref>{{cite web|title=The Official Savatage Homepage|url=http://www.savatage.com/bandinfo/faq3.html|access-date=18 August 2020|website=www.savatage.com}}</ref> ২০০০ চনৰ কিতাপ ''দ্য বেং-বেং ক্লাব: স্নেপশ্বটছ ফ্ৰম এ হিডেন ৱাৰ''ৰ চলচ্চিত্ৰ ৰূপান্তৰ ২০১০ চনৰ ''দ্য বেং বেং ক্লাব'' নামৰ বোলছবিখনত কানাডিয়ান অভিনেতা টেলৰ কিট্ছে কেভিন কাৰ্টাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>[https://collider.com/taylor-kitsch-interview-the-bang-bang-club/ Taylor Kitsch Interview THE BANG BANG CLUB], Valnet, 20 April 2011</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} == অধিক পঢ়ক == * {{cite book |last1= Fujiwara |first1= Aiko |date= 2005 |title= Ehagaki Ni Sareta Shōnen |trans-title= পোষ্টকাৰ্ড বয় (Postcard Boy) |url= https://books.google.com/books?id=boPSAAAACAAJ |location= চিয়োডা, টকিঅ’, জাপান |publisher= শ্বুইছা (Shueisha) |isbn= 4-08-781338-X }} * ''দ্য ডেথ অৱ কেভিন কাৰ্টাৰ: কেজুৱেল্টী অৱ দ্য বেং বেং ক্লাব'' (The Death of Kevin Carter: Casualty of the Bang Bang Club), [[এইচবিঅ’]] (HBO) তথ্যচিত্ৰ। ১৭ আগষ্ট ২০০৬ == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://www.nytimes.com/imagepages/2009/04/15/arts/15jaar_CA0.ready.html চুদনৰ ছোৱালীজনীৰ পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী আলোকচিত্ৰ] [[শ্ৰেণী:চুদান]] [[শ্ৰেণী:ফটোগ্ৰাফাৰ]] [[শ্ৰেণী:ফটো সাংবাদিক]] 33bbb7l965auhokp101ehvbsdrjf1uy 0 140348 645751 2026-10-17T07:52:02Z কুমুদ ঘোষ 42738 নতুন পৃষ্ঠা: '''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্''' কানাডাৰ গায়ক-গীতিকাৰ ব্ৰুচ ককবাৰ্নৰ ১৯৮৯ চনৰ তেওঁৰ এলবাম ''বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স''ৰ এটা গীত৷ 645751 wikitext text/x-wiki '''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্''' কানাডাৰ গায়ক-গীতিকাৰ ব্ৰুচ ককবাৰ্নৰ ১৯৮৯ চনৰ তেওঁৰ এলবাম ''বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স''ৰ এটা গীত৷ qgsvtloa6x1rtu2eqonzj7f0zjdiacb 645752 645751 2026-10-17T07:52:22Z কুমুদ ঘোষ 42738 added [[Category:পৰিৱেশ বিষয়ক গীত]] using [[WP:HC|HotCat]] 645752 wikitext text/x-wiki '''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্''' কানাডাৰ গায়ক-গীতিকাৰ ব্ৰুচ ককবাৰ্নৰ ১৯৮৯ চনৰ তেওঁৰ এলবাম ''বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স''ৰ এটা গীত৷ [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিষয়ক গীত]] hh8qsdfyf9i6o6mfqaeloqja1wcy5rn 645753 645752 2026-10-17T07:54:07Z কুমুদ ঘোষ 42738 645753 wikitext text/x-wiki '''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্''' কানাডাৰ গায়ক-গীতিকাৰ ব্ৰুচ ককবাৰ্নৰ ১৯৮৯ চনৰ তেওঁৰ এলবাম ''বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স''ৰ এটা গীত৷ ১৯৮৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছে আগতীয়াকৈ ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছৰ গীতটো মুকলি কৰে আৰু সেই একে মাহতে কানাডাৰ একক গীতৰ তালিকাত প্ৰৱেশ কৰে। [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিষয়ক গীত]] 12aj1x2zz32n6fjx79o5smvnpvd57pk 645754 645753 2026-10-17T07:58:20Z কুমুদ ঘোষ 42738 645754 wikitext text/x-wiki '''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্''' কানাডাৰ গায়ক-গীতিকাৰ ব্ৰুচ ককবাৰ্নৰ ১৯৮৯ চনৰ তেওঁৰ এলবাম ''বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স''ৰ এটা গীত৷ ১৯৮৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছে আগতীয়াকৈ ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছৰ গীতটো মুকলি কৰে আৰু সেই একে মাহতে কানাডাৰ একক গীতৰ তালিকাত প্ৰৱেশ কৰে। পাছলৈ ই আঠ নম্বৰলৈ আহে আৰু নিজৰ দেশত (কানাডাত) ককবাৰ্নৰ প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ শীৰ্ষ দহৰ হিট গীত হৈ পৰে৷ [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিষয়ক গীত]] mpq3m10ebmwcaj0njodc0f6ifq4j7lf 645755 645754 2026-10-17T07:59:55Z কুমুদ ঘোষ 42738 645755 wikitext text/x-wiki '''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্''' কানাডাৰ গায়ক-গীতিকাৰ ব্ৰুচ ককবাৰ্নৰ ১৯৮৯ চনৰ তেওঁৰ এলবাম ''বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স''ৰ এটা গীত৷ ১৯৮৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছে আগতীয়াকৈ ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছৰ গীতটো মুকলি কৰে আৰু সেই একে মাহতে কানাডাৰ একক গীতৰ তালিকাত প্ৰৱেশ কৰে। পাছলৈ ই আঠ নম্বৰলৈ আহে আৰু নিজৰ দেশত (কানাডাত) ককবাৰ্নৰ প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ শীৰ্ষ দহৰ হিট গীত হৈ পৰে৷ গীতটো আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু অষ্ট্ৰেলিয়াতো চাৰ্টত স্থান পাইছিল। ''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্'' গীতটোত পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যাৰ কথা উনুকিওৱা হৈছে, বিশেষকৈ অৰণ্য ধ্বংসৰ কথা। [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিষয়ক গীত]] 6bk2tmqeh6wqwwv6qwgku56sr2fdipv 645756 645755 2026-10-17T08:02:27Z কুমুদ ঘোষ 42738 645756 wikitext text/x-wiki '''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্''' কানাডাৰ গায়ক-গীতিকাৰ ব্ৰুচ ককবাৰ্নৰ ১৯৮৯ চনৰ তেওঁৰ এলবাম ''বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স''ৰ এটা গীত৷ ১৯৮৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছে আগতীয়াকৈ ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছৰ গীতটো মুকলি কৰে আৰু সেই একে মাহতে কানাডাৰ একক গীতৰ তালিকাত প্ৰৱেশ কৰে। পাছলৈ ই আঠ নম্বৰলৈ আহে আৰু নিজৰ দেশত (কানাডাত) ককবাৰ্নৰ প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ শীৰ্ষ দহৰ হিট গীত হৈ পৰে৷ গীতটো আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু অষ্ট্ৰেলিয়াতো চাৰ্টত স্থান পাইছিল। ''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্'' গীতটোত পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যাৰ কথা উনুকিওৱা হৈছে, বিশেষকৈ অৰণ্য ধ্বংসৰ কথা। ১৯৯০ চনত, ৰেডিঅ'ত সম্প্ৰচাৰৰ ভিত্তিত আগৰ বছৰৰ দহটা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় কানাডিয়ান গীতৰ ভিতৰত এটা হিচাপে “ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্”ক SOCAN-এ সন্মানিত কৰিছিল। এই তালিকাত ইয়ান থমাছ, আলানা মাইলছ, ৱান টু ৱান, ফ্ৰজেন ঘোষ্ট, ব্লু ৰডিঅ', কেণ্ডি, গ্লাছ টাইগাৰ, ইণ্ডিঅ' আৰু শ্বেৰিফৰ গীতবোৰো আছিল। [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিষয়ক গীত]] afnzq1lrybjoef3w5dh49sf1sk2x6iu 645757 645756 2026-10-17T08:03:20Z কুমুদ ঘোষ 42738 645757 wikitext text/x-wiki '''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্''' কানাডাৰ গায়ক-গীতিকাৰ ব্ৰুচ ককবাৰ্নৰ ১৯৮৯ চনৰ তেওঁৰ এলবাম ''বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স''ৰ এটা গীত৷ ১৯৮৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছে আগতীয়াকৈ ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছৰ গীতটো মুকলি কৰে আৰু সেই একে মাহতে কানাডাৰ একক গীতৰ তালিকাত প্ৰৱেশ কৰে। পাছলৈ ই আঠ নম্বৰলৈ আহে আৰু নিজৰ দেশত (কানাডাত) ককবাৰ্নৰ প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ শীৰ্ষ দহৰ হিট গীত হৈ পৰে৷ গীতটো আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু অষ্ট্ৰেলিয়াতো চাৰ্টত স্থান পাইছিল। ''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্'' গীতটোত পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যাৰ কথা উনুকিওৱা হৈছে, বিশেষকৈ অৰণ্য ধ্বংসৰ কথা। ১৯৯০ চনত, ৰেডিঅ'ত সম্প্ৰচাৰৰ ভিত্তিত আগৰ বছৰৰ দহটা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় কানাডিয়ান গীতৰ ভিতৰত এটা হিচাপে “ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্”ক SOCAN-এ সন্মানিত কৰিছিল। এই তালিকাত ইয়ান থমাছ, আলানা মাইলছ, ৱান টু ৱান, ফ্ৰজেন ঘোষ্ট, ব্লু ৰডিঅ', কেণ্ডি, গ্লাছ টাইগাৰ, ইণ্ডিঅ' আৰু শ্বেৰিফৰ গীতবোৰো আছিল। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিষয়ক গীত]] 73m7putcoqsw4oswiea0f4bnd6a83rv 645758 645757 2026-10-17T08:04:10Z কুমুদ ঘোষ 42738 645758 wikitext text/x-wiki '''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্''' কানাডাৰ গায়ক-গীতিকাৰ ব্ৰুচ ককবাৰ্নৰ ১৯৮৯ চনৰ তেওঁৰ এলবাম ''বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স''ৰ এটা গীত৷ ১৯৮৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছে আগতীয়াকৈ ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছৰ গীতটো মুকলি কৰে আৰু সেই একে মাহতে কানাডাৰ একক গীতৰ তালিকাত প্ৰৱেশ কৰে। পাছলৈ ই আঠ নম্বৰলৈ আহে আৰু নিজৰ দেশত (কানাডাত) ককবাৰ্নৰ প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ শীৰ্ষ দহৰ হিট গীত হৈ পৰে৷ গীতটো আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু অষ্ট্ৰেলিয়াতো চাৰ্টত স্থান পাইছিল। ''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্'' গীতটোত পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যাৰ কথা উনুকিওৱা হৈছে, বিশেষকৈ অৰণ্য ধ্বংসৰ কথা। ১৯৯০ চনত, ৰেডিঅ'ত সম্প্ৰচাৰৰ ভিত্তিত আগৰ বছৰৰ দহটা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় কানাডিয়ান গীতৰ ভিতৰত এটা হিচাপে “ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্”ক SOCAN-এ সন্মানিত কৰিছিল। এই তালিকাত ইয়ান থমাছ, আলানা মাইলছ, ৱান টু ৱান, ফ্ৰজেন ঘোষ্ট, ব্লু ৰডিঅ', কেণ্ডি, গ্লাছ টাইগাৰ, ইণ্ডিঅ' আৰু শ্বেৰিফৰ গীতবোৰো আছিল।<ref>{{Cite news |date=September 26, 1990 |title=Cockburn honored |url=https://www.newspapers.com/article/the-globe-and-mail-cockburn-honored/207712758/ |access-date=October 6, 2026 |work=[[The Globe and Mail]] |page=C4}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিষয়ক গীত]] 9h61paydw0s0nszqtphcec4up4f07y4 645759 645758 2026-10-17T08:06:03Z কুমুদ ঘোষ 42738 645759 wikitext text/x-wiki {{Infobox song | name = If A Tree Falls | cover = If a Tree Falls Single.jpg | alt = The German single art for "If a Tree Falls" | type = single | artist = [[Bruce Cockburn]] | album = [[Big Circumstance]] | released = 1989 | recorded = July – August 1989 |written = April 7, 1988 | studio = | venue = | genre = [[Pop rock]] | length = 5:43 | label = [[True North Records|True North]] (Canada) <br> [[Gold Castle Records]] (US) <br> [[Revolver Music#FM Records|FM-Revolver Records]] (UK) | writer = Bruce Cockburn | producer = [[Jonathan Goldsmith (musician)|Jon Goldsmith]] | prev_title = Burn | prev_year = 1987 | next_title = Don't Feel Your Touch | next_year = 1989 }} '''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্''' কানাডাৰ গায়ক-গীতিকাৰ ব্ৰুচ ককবাৰ্নৰ ১৯৮৯ চনৰ তেওঁৰ এলবাম ''বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স''ৰ এটা গীত৷ ১৯৮৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছে আগতীয়াকৈ ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছৰ গীতটো মুকলি কৰে আৰু সেই একে মাহতে কানাডাৰ একক গীতৰ তালিকাত প্ৰৱেশ কৰে। পাছলৈ ই আঠ নম্বৰলৈ আহে আৰু নিজৰ দেশত (কানাডাত) ককবাৰ্নৰ প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ শীৰ্ষ দহৰ হিট গীত হৈ পৰে৷ গীতটো আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু অষ্ট্ৰেলিয়াতো চাৰ্টত স্থান পাইছিল। ''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্'' গীতটোত পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যাৰ কথা উনুকিওৱা হৈছে, বিশেষকৈ অৰণ্য ধ্বংসৰ কথা। ১৯৯০ চনত, ৰেডিঅ'ত সম্প্ৰচাৰৰ ভিত্তিত আগৰ বছৰৰ দহটা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় কানাডিয়ান গীতৰ ভিতৰত এটা হিচাপে “ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্”ক SOCAN-এ সন্মানিত কৰিছিল। এই তালিকাত ইয়ান থমাছ, আলানা মাইলছ, ৱান টু ৱান, ফ্ৰজেন ঘোষ্ট, ব্লু ৰডিঅ', কেণ্ডি, গ্লাছ টাইগাৰ, ইণ্ডিঅ' আৰু শ্বেৰিফৰ গীতবোৰো আছিল।<ref>{{Cite news |date=September 26, 1990 |title=Cockburn honored |url=https://www.newspapers.com/article/the-globe-and-mail-cockburn-honored/207712758/ |access-date=October 6, 2026 |work=[[The Globe and Mail]] |page=C4}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিষয়ক গীত]] 13a3i0hzskqv683szwmz5zs49nji535 645760 645759 2026-10-17T08:11:47Z কুমুদ ঘোষ 42738 645760 wikitext text/x-wiki {{For|the 2011 documentary|If a Tree Falls: A Story of the Earth Liberation Front}} {{Use mdy dates|date=September 2026}} {{Infobox song | name = ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্ | cover = If a Tree Falls Single.jpg | alt = জাৰ্মান একক শিল্পৰ বাবে "ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্" | type = একক | artist = [[ব্ৰুচ ককবাৰ্ন]] | album = [[বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স]] | released = ১৯৮৯ | recorded = জুলাই – আগষ্ট ১৯৮৯ |written = ১৯৮৮ চনৰ ৭ এপ্ৰিল | studio = | venue = | genre = [[পপ ৰক]] | length = 5:43 | label = [[ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছ|ট্ৰু নৰ্থ]] (কানাডা) <br> [[গোল্ড কেছল ৰেকৰ্ডছ]] (আমেৰিকা) <br> [[ৰিভলভাৰ মিউজিক#এফএম ৰেকৰ্ডছ|এফএম-ৰিভলভাৰ ৰেকৰ্ডছ]] (ইউ কে) | writer = ব্ৰুচ ককবাৰ্ন | producer = [[Jonathan Goldsmith (musician)|জন গোল্ডস্মিথ]] }} '''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্''' কানাডাৰ গায়ক-গীতিকাৰ ব্ৰুচ ককবাৰ্নৰ ১৯৮৯ চনৰ তেওঁৰ এলবাম ''বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স''ৰ এটা গীত৷ ১৯৮৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছে আগতীয়াকৈ ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছৰ গীতটো মুকলি কৰে আৰু সেই একে মাহতে কানাডাৰ একক গীতৰ তালিকাত প্ৰৱেশ কৰে। পাছলৈ ই আঠ নম্বৰলৈ আহে আৰু নিজৰ দেশত (কানাডাত) ককবাৰ্নৰ প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ শীৰ্ষ দহৰ হিট গীত হৈ পৰে৷ গীতটো আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু অষ্ট্ৰেলিয়াতো চাৰ্টত স্থান পাইছিল। ''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্'' গীতটোত পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যাৰ কথা উনুকিওৱা হৈছে, বিশেষকৈ অৰণ্য ধ্বংসৰ কথা। ১৯৯০ চনত, ৰেডিঅ'ত সম্প্ৰচাৰৰ ভিত্তিত আগৰ বছৰৰ দহটা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় কানাডিয়ান গীতৰ ভিতৰত এটা হিচাপে “ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্”ক SOCAN-এ সন্মানিত কৰিছিল। এই তালিকাত ইয়ান থমাছ, আলানা মাইলছ, ৱান টু ৱান, ফ্ৰজেন ঘোষ্ট, ব্লু ৰডিঅ', কেণ্ডি, গ্লাছ টাইগাৰ, ইণ্ডিঅ' আৰু শ্বেৰিফৰ গীতবোৰো আছিল।<ref>{{Cite news |date=September 26, 1990 |title=Cockburn honored |url=https://www.newspapers.com/article/the-globe-and-mail-cockburn-honored/207712758/ |access-date=October 6, 2026 |work=[[The Globe and Mail]] |page=C4}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিষয়ক গীত]] 6uc3jypxd5v17hispyt02xs964rrlsj 645761 645760 2026-10-17T08:12:10Z কুমুদ ঘোষ 42738 645761 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=September 2026}} {{Infobox song | name = ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্ | cover = If a Tree Falls Single.jpg | alt = জাৰ্মান একক শিল্পৰ বাবে "ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্" | type = একক | artist = [[ব্ৰুচ ককবাৰ্ন]] | album = [[বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স]] | released = ১৯৮৯ | recorded = জুলাই – আগষ্ট ১৯৮৯ |written = ১৯৮৮ চনৰ ৭ এপ্ৰিল | studio = | venue = | genre = [[পপ ৰক]] | length = 5:43 | label = [[ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছ|ট্ৰু নৰ্থ]] (কানাডা) <br> [[গোল্ড কেছল ৰেকৰ্ডছ]] (আমেৰিকা) <br> [[ৰিভলভাৰ মিউজিক#এফএম ৰেকৰ্ডছ|এফএম-ৰিভলভাৰ ৰেকৰ্ডছ]] (ইউ কে) | writer = ব্ৰুচ ককবাৰ্ন | producer = [[Jonathan Goldsmith (musician)|জন গোল্ডস্মিথ]] }} '''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্''' কানাডাৰ গায়ক-গীতিকাৰ ব্ৰুচ ককবাৰ্নৰ ১৯৮৯ চনৰ তেওঁৰ এলবাম ''বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স''ৰ এটা গীত৷ ১৯৮৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছে আগতীয়াকৈ ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছৰ গীতটো মুকলি কৰে আৰু সেই একে মাহতে কানাডাৰ একক গীতৰ তালিকাত প্ৰৱেশ কৰে। পাছলৈ ই আঠ নম্বৰলৈ আহে আৰু নিজৰ দেশত (কানাডাত) ককবাৰ্নৰ প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ শীৰ্ষ দহৰ হিট গীত হৈ পৰে৷ গীতটো আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু অষ্ট্ৰেলিয়াতো চাৰ্টত স্থান পাইছিল। ''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্'' গীতটোত পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যাৰ কথা উনুকিওৱা হৈছে, বিশেষকৈ অৰণ্য ধ্বংসৰ কথা। ১৯৯০ চনত, ৰেডিঅ'ত সম্প্ৰচাৰৰ ভিত্তিত আগৰ বছৰৰ দহটা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় কানাডিয়ান গীতৰ ভিতৰত এটা হিচাপে “ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্”ক SOCAN-এ সন্মানিত কৰিছিল। এই তালিকাত ইয়ান থমাছ, আলানা মাইলছ, ৱান টু ৱান, ফ্ৰজেন ঘোষ্ট, ব্লু ৰডিঅ', কেণ্ডি, গ্লাছ টাইগাৰ, ইণ্ডিঅ' আৰু শ্বেৰিফৰ গীতবোৰো আছিল।<ref>{{Cite news |date=September 26, 1990 |title=Cockburn honored |url=https://www.newspapers.com/article/the-globe-and-mail-cockburn-honored/207712758/ |access-date=October 6, 2026 |work=[[The Globe and Mail]] |page=C4}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিষয়ক গীত]] fl79ujc4znvzqw9ya4v45xycrn2ddaa 645762 645761 2026-10-17T08:13:38Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* তথ্যসূত্ৰ */ 645762 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=September 2026}} {{Infobox song | name = ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্ | cover = If a Tree Falls Single.jpg | alt = জাৰ্মান একক শিল্পৰ বাবে "ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্" | type = একক | artist = [[ব্ৰুচ ককবাৰ্ন]] | album = [[বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স]] | released = ১৯৮৯ | recorded = জুলাই – আগষ্ট ১৯৮৯ |written = ১৯৮৮ চনৰ ৭ এপ্ৰিল | studio = | venue = | genre = [[পপ ৰক]] | length = 5:43 | label = [[ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছ|ট্ৰু নৰ্থ]] (কানাডা) <br> [[গোল্ড কেছল ৰেকৰ্ডছ]] (আমেৰিকা) <br> [[ৰিভলভাৰ মিউজিক#এফএম ৰেকৰ্ডছ|এফএম-ৰিভলভাৰ ৰেকৰ্ডছ]] (ইউ কে) | writer = ব্ৰুচ ককবাৰ্ন | producer = [[Jonathan Goldsmith (musician)|জন গোল্ডস্মিথ]] }} '''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্''' কানাডাৰ গায়ক-গীতিকাৰ ব্ৰুচ ককবাৰ্নৰ ১৯৮৯ চনৰ তেওঁৰ এলবাম ''বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স''ৰ এটা গীত৷ ১৯৮৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছে আগতীয়াকৈ ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছৰ গীতটো মুকলি কৰে আৰু সেই একে মাহতে কানাডাৰ একক গীতৰ তালিকাত প্ৰৱেশ কৰে। পাছলৈ ই আঠ নম্বৰলৈ আহে আৰু নিজৰ দেশত (কানাডাত) ককবাৰ্নৰ প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ শীৰ্ষ দহৰ হিট গীত হৈ পৰে৷ গীতটো আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু অষ্ট্ৰেলিয়াতো চাৰ্টত স্থান পাইছিল। ''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্'' গীতটোত পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যাৰ কথা উনুকিওৱা হৈছে, বিশেষকৈ অৰণ্য ধ্বংসৰ কথা। ১৯৯০ চনত, ৰেডিঅ'ত সম্প্ৰচাৰৰ ভিত্তিত আগৰ বছৰৰ দহটা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় কানাডিয়ান গীতৰ ভিতৰত এটা হিচাপে “ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্”ক SOCAN-এ সন্মানিত কৰিছিল। এই তালিকাত ইয়ান থমাছ, আলানা মাইলছ, ৱান টু ৱান, ফ্ৰজেন ঘোষ্ট, ব্লু ৰডিঅ', কেণ্ডি, গ্লাছ টাইগাৰ, ইণ্ডিঅ' আৰু শ্বেৰিফৰ গীতবোৰো আছিল।<ref>{{Cite news |date=September 26, 1990 |title=Cockburn honored |url=https://www.newspapers.com/article/the-globe-and-mail-cockburn-honored/207712758/ |access-date=October 6, 2026 |work=[[The Globe and Mail]] |page=C4}}</ref> ==পটভূমি== ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিষয়ক গীত]] am37nf3udz9yxuhzm0zreqlkw0poof7 645763 645762 2026-10-17T08:15:46Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* পটভূমি */ 645763 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=September 2026}} {{Infobox song | name = ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্ | cover = If a Tree Falls Single.jpg | alt = জাৰ্মান একক শিল্পৰ বাবে "ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্" | type = একক | artist = [[ব্ৰুচ ককবাৰ্ন]] | album = [[বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স]] | released = ১৯৮৯ | recorded = জুলাই – আগষ্ট ১৯৮৯ |written = ১৯৮৮ চনৰ ৭ এপ্ৰিল | studio = | venue = | genre = [[পপ ৰক]] | length = 5:43 | label = [[ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছ|ট্ৰু নৰ্থ]] (কানাডা) <br> [[গোল্ড কেছল ৰেকৰ্ডছ]] (আমেৰিকা) <br> [[ৰিভলভাৰ মিউজিক#এফএম ৰেকৰ্ডছ|এফএম-ৰিভলভাৰ ৰেকৰ্ডছ]] (ইউ কে) | writer = ব্ৰুচ ককবাৰ্ন | producer = [[Jonathan Goldsmith (musician)|জন গোল্ডস্মিথ]] }} '''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্''' কানাডাৰ গায়ক-গীতিকাৰ ব্ৰুচ ককবাৰ্নৰ ১৯৮৯ চনৰ তেওঁৰ এলবাম ''বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স''ৰ এটা গীত৷ ১৯৮৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছে আগতীয়াকৈ ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছৰ গীতটো মুকলি কৰে আৰু সেই একে মাহতে কানাডাৰ একক গীতৰ তালিকাত প্ৰৱেশ কৰে। পাছলৈ ই আঠ নম্বৰলৈ আহে আৰু নিজৰ দেশত (কানাডাত) ককবাৰ্নৰ প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ শীৰ্ষ দহৰ হিট গীত হৈ পৰে৷ গীতটো আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু অষ্ট্ৰেলিয়াতো চাৰ্টত স্থান পাইছিল। ''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্'' গীতটোত পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যাৰ কথা উনুকিওৱা হৈছে, বিশেষকৈ অৰণ্য ধ্বংসৰ কথা। ১৯৯০ চনত, ৰেডিঅ'ত সম্প্ৰচাৰৰ ভিত্তিত আগৰ বছৰৰ দহটা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় কানাডিয়ান গীতৰ ভিতৰত এটা হিচাপে “ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্”ক SOCAN-এ সন্মানিত কৰিছিল। এই তালিকাত ইয়ান থমাছ, আলানা মাইলছ, ৱান টু ৱান, ফ্ৰজেন ঘোষ্ট, ব্লু ৰডিঅ', কেণ্ডি, গ্লাছ টাইগাৰ, ইণ্ডিঅ' আৰু শ্বেৰিফৰ গীতবোৰো আছিল।<ref>{{Cite news |date=September 26, 1990 |title=Cockburn honored |url=https://www.newspapers.com/article/the-globe-and-mail-cockburn-honored/207712758/ |access-date=October 6, 2026 |work=[[The Globe and Mail]] |page=C4}}</ref> ==পটভূমি== ''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্''ত কবাৰ্নে বিশ্বব্যাপী চলা বনাঞ্চল ধ্বংসৰ বিষয়ে লিখিছিল৷ ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিষয়ক গীত]] airew8lnmoapp6fuhwh28js3bmo84u6 645764 645763 2026-10-17T08:16:17Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* পটভূমি */ 645764 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=September 2026}} {{Infobox song | name = ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্ | cover = If a Tree Falls Single.jpg | alt = জাৰ্মান একক শিল্পৰ বাবে "ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্" | type = একক | artist = [[ব্ৰুচ ককবাৰ্ন]] | album = [[বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স]] | released = ১৯৮৯ | recorded = জুলাই – আগষ্ট ১৯৮৯ |written = ১৯৮৮ চনৰ ৭ এপ্ৰিল | studio = | venue = | genre = [[পপ ৰক]] | length = 5:43 | label = [[ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছ|ট্ৰু নৰ্থ]] (কানাডা) <br> [[গোল্ড কেছল ৰেকৰ্ডছ]] (আমেৰিকা) <br> [[ৰিভলভাৰ মিউজিক#এফএম ৰেকৰ্ডছ|এফএম-ৰিভলভাৰ ৰেকৰ্ডছ]] (ইউ কে) | writer = ব্ৰুচ ককবাৰ্ন | producer = [[Jonathan Goldsmith (musician)|জন গোল্ডস্মিথ]] }} '''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্''' কানাডাৰ গায়ক-গীতিকাৰ ব্ৰুচ ককবাৰ্নৰ ১৯৮৯ চনৰ তেওঁৰ এলবাম ''বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স''ৰ এটা গীত৷ ১৯৮৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছে আগতীয়াকৈ ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছৰ গীতটো মুকলি কৰে আৰু সেই একে মাহতে কানাডাৰ একক গীতৰ তালিকাত প্ৰৱেশ কৰে। পাছলৈ ই আঠ নম্বৰলৈ আহে আৰু নিজৰ দেশত (কানাডাত) ককবাৰ্নৰ প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ শীৰ্ষ দহৰ হিট গীত হৈ পৰে৷ গীতটো আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু অষ্ট্ৰেলিয়াতো চাৰ্টত স্থান পাইছিল। ''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্'' গীতটোত পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যাৰ কথা উনুকিওৱা হৈছে, বিশেষকৈ অৰণ্য ধ্বংসৰ কথা। ১৯৯০ চনত, ৰেডিঅ'ত সম্প্ৰচাৰৰ ভিত্তিত আগৰ বছৰৰ দহটা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় কানাডিয়ান গীতৰ ভিতৰত এটা হিচাপে “ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্”ক SOCAN-এ সন্মানিত কৰিছিল। এই তালিকাত ইয়ান থমাছ, আলানা মাইলছ, ৱান টু ৱান, ফ্ৰজেন ঘোষ্ট, ব্লু ৰডিঅ', কেণ্ডি, গ্লাছ টাইগাৰ, ইণ্ডিঅ' আৰু শ্বেৰিফৰ গীতবোৰো আছিল।<ref>{{Cite news |date=September 26, 1990 |title=Cockburn honored |url=https://www.newspapers.com/article/the-globe-and-mail-cockburn-honored/207712758/ |access-date=October 6, 2026 |work=[[The Globe and Mail]] |page=C4}}</ref> ==পটভূমি== ''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্''ত ককবাৰ্নে বিশ্বব্যাপী চলা বনাঞ্চল ধ্বংসৰ বিষয়ে লিখিছিল৷ ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিষয়ক গীত]] i62f3twg5p0smbxgridxedttat573lk 645765 645764 2026-10-17T08:18:55Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* পটভূমি */ 645765 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=September 2026}} {{Infobox song | name = ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্ | cover = If a Tree Falls Single.jpg | alt = জাৰ্মান একক শিল্পৰ বাবে "ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্" | type = একক | artist = [[ব্ৰুচ ককবাৰ্ন]] | album = [[বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স]] | released = ১৯৮৯ | recorded = জুলাই – আগষ্ট ১৯৮৯ |written = ১৯৮৮ চনৰ ৭ এপ্ৰিল | studio = | venue = | genre = [[পপ ৰক]] | length = 5:43 | label = [[ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছ|ট্ৰু নৰ্থ]] (কানাডা) <br> [[গোল্ড কেছল ৰেকৰ্ডছ]] (আমেৰিকা) <br> [[ৰিভলভাৰ মিউজিক#এফএম ৰেকৰ্ডছ|এফএম-ৰিভলভাৰ ৰেকৰ্ডছ]] (ইউ কে) | writer = ব্ৰুচ ককবাৰ্ন | producer = [[Jonathan Goldsmith (musician)|জন গোল্ডস্মিথ]] }} '''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্''' কানাডাৰ গায়ক-গীতিকাৰ ব্ৰুচ ককবাৰ্নৰ ১৯৮৯ চনৰ তেওঁৰ এলবাম ''বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স''ৰ এটা গীত৷ ১৯৮৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছে আগতীয়াকৈ ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছৰ গীতটো মুকলি কৰে আৰু সেই একে মাহতে কানাডাৰ একক গীতৰ তালিকাত প্ৰৱেশ কৰে। পাছলৈ ই আঠ নম্বৰলৈ আহে আৰু নিজৰ দেশত (কানাডাত) ককবাৰ্নৰ প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ শীৰ্ষ দহৰ হিট গীত হৈ পৰে৷ গীতটো আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু অষ্ট্ৰেলিয়াতো চাৰ্টত স্থান পাইছিল। ''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্'' গীতটোত পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যাৰ কথা উনুকিওৱা হৈছে, বিশেষকৈ অৰণ্য ধ্বংসৰ কথা। ১৯৯০ চনত, ৰেডিঅ'ত সম্প্ৰচাৰৰ ভিত্তিত আগৰ বছৰৰ দহটা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় কানাডিয়ান গীতৰ ভিতৰত এটা হিচাপে “ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্”ক SOCAN-এ সন্মানিত কৰিছিল। এই তালিকাত ইয়ান থমাছ, আলানা মাইলছ, ৱান টু ৱান, ফ্ৰজেন ঘোষ্ট, ব্লু ৰডিঅ', কেণ্ডি, গ্লাছ টাইগাৰ, ইণ্ডিঅ' আৰু শ্বেৰিফৰ গীতবোৰো আছিল।<ref>{{Cite news |date=September 26, 1990 |title=Cockburn honored |url=https://www.newspapers.com/article/the-globe-and-mail-cockburn-honored/207712758/ |access-date=October 6, 2026 |work=[[The Globe and Mail]] |page=C4}}</ref> ==পটভূমি== ''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্''ত ককবাৰ্নে বিশ্বব্যাপী চলা বনাঞ্চল ধ্বংসৰ বিষয়ে লিখিছিল৷ তেওঁ উল্লেখ কৰিছিল যে গীতটো মূলতঃ ক্ৰান্তীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৰণ্য ধ্বংসক কেন্দ্ৰ কৰি ৰচিত, কিন্তু তেওঁ এইটোও দেখিছিল যে গীতটো বোৰিয়েল অৰণ্য (তৈগা) আৰু নাতিশীতোষ্ণ অৰণ্য ধ্বংসৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰযোজ্য। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিষয়ক গীত]] f0bfw17s004bof6mkqvfrgnkghjwfs7 645766 645765 2026-10-17T08:19:57Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* পটভূমি */ 645766 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=September 2026}} {{Infobox song | name = ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্ | cover = If a Tree Falls Single.jpg | alt = জাৰ্মান একক শিল্পৰ বাবে "ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্" | type = একক | artist = [[ব্ৰুচ ককবাৰ্ন]] | album = [[বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স]] | released = ১৯৮৯ | recorded = জুলাই – আগষ্ট ১৯৮৯ |written = ১৯৮৮ চনৰ ৭ এপ্ৰিল | studio = | venue = | genre = [[পপ ৰক]] | length = 5:43 | label = [[ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছ|ট্ৰু নৰ্থ]] (কানাডা) <br> [[গোল্ড কেছল ৰেকৰ্ডছ]] (আমেৰিকা) <br> [[ৰিভলভাৰ মিউজিক#এফএম ৰেকৰ্ডছ|এফএম-ৰিভলভাৰ ৰেকৰ্ডছ]] (ইউ কে) | writer = ব্ৰুচ ককবাৰ্ন | producer = [[Jonathan Goldsmith (musician)|জন গোল্ডস্মিথ]] }} '''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্''' কানাডাৰ গায়ক-গীতিকাৰ ব্ৰুচ ককবাৰ্নৰ ১৯৮৯ চনৰ তেওঁৰ এলবাম ''বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স''ৰ এটা গীত৷ ১৯৮৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছে আগতীয়াকৈ ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছৰ গীতটো মুকলি কৰে আৰু সেই একে মাহতে কানাডাৰ একক গীতৰ তালিকাত প্ৰৱেশ কৰে। পাছলৈ ই আঠ নম্বৰলৈ আহে আৰু নিজৰ দেশত (কানাডাত) ককবাৰ্নৰ প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ শীৰ্ষ দহৰ হিট গীত হৈ পৰে৷ গীতটো আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু অষ্ট্ৰেলিয়াতো চাৰ্টত স্থান পাইছিল। ''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্'' গীতটোত পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যাৰ কথা উনুকিওৱা হৈছে, বিশেষকৈ অৰণ্য ধ্বংসৰ কথা। ১৯৯০ চনত, ৰেডিঅ'ত সম্প্ৰচাৰৰ ভিত্তিত আগৰ বছৰৰ দহটা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় কানাডিয়ান গীতৰ ভিতৰত এটা হিচাপে “ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্”ক SOCAN-এ সন্মানিত কৰিছিল। এই তালিকাত ইয়ান থমাছ, আলানা মাইলছ, ৱান টু ৱান, ফ্ৰজেন ঘোষ্ট, ব্লু ৰডিঅ', কেণ্ডি, গ্লাছ টাইগাৰ, ইণ্ডিঅ' আৰু শ্বেৰিফৰ গীতবোৰো আছিল।<ref>{{Cite news |date=September 26, 1990 |title=Cockburn honored |url=https://www.newspapers.com/article/the-globe-and-mail-cockburn-honored/207712758/ |access-date=October 6, 2026 |work=[[The Globe and Mail]] |page=C4}}</ref> ==পটভূমি== ''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্''ত ককবাৰ্নে বিশ্বব্যাপী চলা বনাঞ্চল ধ্বংসৰ বিষয়ে লিখিছিল৷ তেওঁ উল্লেখ কৰিছিল যে গীতটো মূলতঃ ক্ৰান্তীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৰণ্য ধ্বংসক কেন্দ্ৰ কৰি ৰচিত, কিন্তু তেওঁ এইটোও দেখিছিল যে গীতটো বোৰিয়েল অৰণ্য (তৈগা) আৰু নাতিশীতোষ্ণ অৰণ্য ধ্বংসৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰযোজ্য। ২০১০ চনত দ্য গ্ল’ব এণ্ড মেইলৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ এই কথাও উল্লেখ কৰে যে এই গীতটোৱে এতিয়াও গুৰুত্ব বহন কৰে৷ ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিষয়ক গীত]] 8l0zxbayw5fdt5o7qkiq1h214gm89fy 645767 645766 2026-10-17T08:20:34Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* পটভূমি */ 645767 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=September 2026}} {{Infobox song | name = ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্ | cover = If a Tree Falls Single.jpg | alt = জাৰ্মান একক শিল্পৰ বাবে "ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্" | type = একক | artist = [[ব্ৰুচ ককবাৰ্ন]] | album = [[বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স]] | released = ১৯৮৯ | recorded = জুলাই – আগষ্ট ১৯৮৯ |written = ১৯৮৮ চনৰ ৭ এপ্ৰিল | studio = | venue = | genre = [[পপ ৰক]] | length = 5:43 | label = [[ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছ|ট্ৰু নৰ্থ]] (কানাডা) <br> [[গোল্ড কেছল ৰেকৰ্ডছ]] (আমেৰিকা) <br> [[ৰিভলভাৰ মিউজিক#এফএম ৰেকৰ্ডছ|এফএম-ৰিভলভাৰ ৰেকৰ্ডছ]] (ইউ কে) | writer = ব্ৰুচ ককবাৰ্ন | producer = [[Jonathan Goldsmith (musician)|জন গোল্ডস্মিথ]] }} '''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্''' কানাডাৰ গায়ক-গীতিকাৰ ব্ৰুচ ককবাৰ্নৰ ১৯৮৯ চনৰ তেওঁৰ এলবাম ''বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স''ৰ এটা গীত৷ ১৯৮৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছে আগতীয়াকৈ ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছৰ গীতটো মুকলি কৰে আৰু সেই একে মাহতে কানাডাৰ একক গীতৰ তালিকাত প্ৰৱেশ কৰে। পাছলৈ ই আঠ নম্বৰলৈ আহে আৰু নিজৰ দেশত (কানাডাত) ককবাৰ্নৰ প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ শীৰ্ষ দহৰ হিট গীত হৈ পৰে৷ গীতটো আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু অষ্ট্ৰেলিয়াতো চাৰ্টত স্থান পাইছিল। ''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্'' গীতটোত পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যাৰ কথা উনুকিওৱা হৈছে, বিশেষকৈ অৰণ্য ধ্বংসৰ কথা। ১৯৯০ চনত, ৰেডিঅ'ত সম্প্ৰচাৰৰ ভিত্তিত আগৰ বছৰৰ দহটা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় কানাডিয়ান গীতৰ ভিতৰত এটা হিচাপে “ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্”ক SOCAN-এ সন্মানিত কৰিছিল। এই তালিকাত ইয়ান থমাছ, আলানা মাইলছ, ৱান টু ৱান, ফ্ৰজেন ঘোষ্ট, ব্লু ৰডিঅ', কেণ্ডি, গ্লাছ টাইগাৰ, ইণ্ডিঅ' আৰু শ্বেৰিফৰ গীতবোৰো আছিল।<ref>{{Cite news |date=September 26, 1990 |title=Cockburn honored |url=https://www.newspapers.com/article/the-globe-and-mail-cockburn-honored/207712758/ |access-date=October 6, 2026 |work=[[The Globe and Mail]] |page=C4}}</ref> ==পটভূমি== ''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্''ত ককবাৰ্নে বিশ্বব্যাপী চলা বনাঞ্চল ধ্বংসৰ বিষয়ে লিখিছিল৷ তেওঁ উল্লেখ কৰিছিল যে গীতটো মূলতঃ ক্ৰান্তীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৰণ্য ধ্বংসক কেন্দ্ৰ কৰি ৰচিত, কিন্তু তেওঁ এইটোও দেখিছিল যে গীতটো বোৰিয়েল অৰণ্য (তৈগা) আৰু নাতিশীতোষ্ণ অৰণ্য ধ্বংসৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰযোজ্য।<ref name="Rumours of Glory">{{Cite book |last=Cockburn |first=Bruce |title=Rumours of Glory |title-link=Rumours of Glory (book) |publisher=[[HarperCollins]] |isbn=978-0-06-196912-6|location=Canada |publication-date=September 2014}}</ref> ২০১০ চনত দ্য গ্ল’ব এণ্ড মেইলৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ এই কথাও উল্লেখ কৰে যে এই গীতটোৱে এতিয়াও গুৰুত্ব বহন কৰে৷ ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিষয়ক গীত]] i365bo5lbrlgtm4u7iovgy6h0b4iq9q 645768 645767 2026-10-17T08:24:21Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* পটভূমি */ 645768 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=September 2026}} {{Infobox song | name = ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্ | cover = If a Tree Falls Single.jpg | alt = জাৰ্মান একক শিল্পৰ বাবে "ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্" | type = একক | artist = [[ব্ৰুচ ককবাৰ্ন]] | album = [[বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স]] | released = ১৯৮৯ | recorded = জুলাই – আগষ্ট ১৯৮৯ |written = ১৯৮৮ চনৰ ৭ এপ্ৰিল | studio = | venue = | genre = [[পপ ৰক]] | length = 5:43 | label = [[ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছ|ট্ৰু নৰ্থ]] (কানাডা) <br> [[গোল্ড কেছল ৰেকৰ্ডছ]] (আমেৰিকা) <br> [[ৰিভলভাৰ মিউজিক#এফএম ৰেকৰ্ডছ|এফএম-ৰিভলভাৰ ৰেকৰ্ডছ]] (ইউ কে) | writer = ব্ৰুচ ককবাৰ্ন | producer = [[Jonathan Goldsmith (musician)|জন গোল্ডস্মিথ]] }} '''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্''' কানাডাৰ গায়ক-গীতিকাৰ ব্ৰুচ ককবাৰ্নৰ ১৯৮৯ চনৰ তেওঁৰ এলবাম ''বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স''ৰ এটা গীত৷ ১৯৮৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছে আগতীয়াকৈ ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছৰ গীতটো মুকলি কৰে আৰু সেই একে মাহতে কানাডাৰ একক গীতৰ তালিকাত প্ৰৱেশ কৰে। পাছলৈ ই আঠ নম্বৰলৈ আহে আৰু নিজৰ দেশত (কানাডাত) ককবাৰ্নৰ প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ শীৰ্ষ দহৰ হিট গীত হৈ পৰে৷ গীতটো আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু অষ্ট্ৰেলিয়াতো চাৰ্টত স্থান পাইছিল। ''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্'' গীতটোত পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যাৰ কথা উনুকিওৱা হৈছে, বিশেষকৈ অৰণ্য ধ্বংসৰ কথা। ১৯৯০ চনত, ৰেডিঅ'ত সম্প্ৰচাৰৰ ভিত্তিত আগৰ বছৰৰ দহটা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় কানাডিয়ান গীতৰ ভিতৰত এটা হিচাপে “ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্”ক SOCAN-এ সন্মানিত কৰিছিল। এই তালিকাত ইয়ান থমাছ, আলানা মাইলছ, ৱান টু ৱান, ফ্ৰজেন ঘোষ্ট, ব্লু ৰডিঅ', কেণ্ডি, গ্লাছ টাইগাৰ, ইণ্ডিঅ' আৰু শ্বেৰিফৰ গীতবোৰো আছিল।<ref>{{Cite news |date=September 26, 1990 |title=Cockburn honored |url=https://www.newspapers.com/article/the-globe-and-mail-cockburn-honored/207712758/ |access-date=October 6, 2026 |work=[[The Globe and Mail]] |page=C4}}</ref> ==পটভূমি== ''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্''ত ককবাৰ্নে বিশ্বব্যাপী চলা বনাঞ্চল ধ্বংসৰ বিষয়ে লিখিছিল৷ তেওঁ উল্লেখ কৰিছিল যে গীতটো মূলতঃ ক্ৰান্তীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৰণ্য ধ্বংসক কেন্দ্ৰ কৰি ৰচিত, কিন্তু তেওঁ এইটোও দেখিছিল যে গীতটো বোৰিয়েল অৰণ্য (তৈগা) আৰু নাতিশীতোষ্ণ অৰণ্য ধ্বংসৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰযোজ্য।<ref name="Rumours of Glory">{{Cite book |last=Cockburn |first=Bruce |title=Rumours of Glory |title-link=Rumours of Glory (book) |publisher=[[HarperCollins]] |isbn=978-0-06-196912-6|location=Canada |publication-date=September 2014}}</ref> ২০১০ চনত দ্য গ্ল’ব এণ্ড মেইলৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ এই কথাও উল্লেখ কৰে যে এই গীতটোৱে এতিয়াও গুৰুত্ব বহন কৰে৷ মই যেতিয়া সেই গীতটো লিখিছিলোঁ, তেতিয়া তেওঁলোকে গৰু পালনৰ বাবে আমাজন বৰ্ষাৰণ্য কাটি আছিল। কিন্তু সেইটো সফল নহ'ল, আৰু তাৰ পিছতে দেখিলোঁ যে তেওঁলোকে চয়াবিন খেতি কৰিবলৈ ধৰিলে। কিন্তু তেওঁলোকে এতিয়াও অৰণ্য কাটি আছে আৰু এতিয়াও আদিবাসীসকলক নিজৰ ঠাইৰ পৰা উচ্ছেদ কৰি আছে। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিষয়ক গীত]] ra473qheh967b4jy74sd9nio7tqtwfs 645769 645768 2026-10-17T08:25:54Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* পটভূমি */ 645769 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=September 2026}} {{Infobox song | name = ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্ | cover = If a Tree Falls Single.jpg | alt = জাৰ্মান একক শিল্পৰ বাবে "ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্" | type = একক | artist = [[ব্ৰুচ ককবাৰ্ন]] | album = [[বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স]] | released = ১৯৮৯ | recorded = জুলাই – আগষ্ট ১৯৮৯ |written = ১৯৮৮ চনৰ ৭ এপ্ৰিল | studio = | venue = | genre = [[পপ ৰক]] | length = 5:43 | label = [[ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছ|ট্ৰু নৰ্থ]] (কানাডা) <br> [[গোল্ড কেছল ৰেকৰ্ডছ]] (আমেৰিকা) <br> [[ৰিভলভাৰ মিউজিক#এফএম ৰেকৰ্ডছ|এফএম-ৰিভলভাৰ ৰেকৰ্ডছ]] (ইউ কে) | writer = ব্ৰুচ ককবাৰ্ন | producer = [[Jonathan Goldsmith (musician)|জন গোল্ডস্মিথ]] }} '''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্''' কানাডাৰ গায়ক-গীতিকাৰ ব্ৰুচ ককবাৰ্নৰ ১৯৮৯ চনৰ তেওঁৰ এলবাম ''বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স''ৰ এটা গীত৷ ১৯৮৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছে আগতীয়াকৈ ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছৰ গীতটো মুকলি কৰে আৰু সেই একে মাহতে কানাডাৰ একক গীতৰ তালিকাত প্ৰৱেশ কৰে। পাছলৈ ই আঠ নম্বৰলৈ আহে আৰু নিজৰ দেশত (কানাডাত) ককবাৰ্নৰ প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ শীৰ্ষ দহৰ হিট গীত হৈ পৰে৷ গীতটো আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু অষ্ট্ৰেলিয়াতো চাৰ্টত স্থান পাইছিল। ''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্'' গীতটোত পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যাৰ কথা উনুকিওৱা হৈছে, বিশেষকৈ অৰণ্য ধ্বংসৰ কথা। ১৯৯০ চনত, ৰেডিঅ'ত সম্প্ৰচাৰৰ ভিত্তিত আগৰ বছৰৰ দহটা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় কানাডিয়ান গীতৰ ভিতৰত এটা হিচাপে “ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্”ক SOCAN-এ সন্মানিত কৰিছিল। এই তালিকাত ইয়ান থমাছ, আলানা মাইলছ, ৱান টু ৱান, ফ্ৰজেন ঘোষ্ট, ব্লু ৰডিঅ', কেণ্ডি, গ্লাছ টাইগাৰ, ইণ্ডিঅ' আৰু শ্বেৰিফৰ গীতবোৰো আছিল।<ref>{{Cite news |date=September 26, 1990 |title=Cockburn honored |url=https://www.newspapers.com/article/the-globe-and-mail-cockburn-honored/207712758/ |access-date=October 6, 2026 |work=[[The Globe and Mail]] |page=C4}}</ref> ==পটভূমি== ''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্''ত ককবাৰ্নে বিশ্বব্যাপী চলা বনাঞ্চল ধ্বংসৰ বিষয়ে লিখিছিল৷ তেওঁ উল্লেখ কৰিছিল যে গীতটো মূলতঃ ক্ৰান্তীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৰণ্য ধ্বংসক কেন্দ্ৰ কৰি ৰচিত, কিন্তু তেওঁ এইটোও দেখিছিল যে গীতটো বোৰিয়েল অৰণ্য (তৈগা) আৰু নাতিশীতোষ্ণ অৰণ্য ধ্বংসৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰযোজ্য।<ref name="Rumours of Glory">{{Cite book |last=Cockburn |first=Bruce |title=Rumours of Glory |title-link=Rumours of Glory (book) |publisher=[[HarperCollins]] |isbn=978-0-06-196912-6|location=Canada |publication-date=September 2014}}</ref> ২০১০ চনত দ্য গ্ল’ব এণ্ড মেইলৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ এই কথাও উল্লেখ কৰে যে এই গীতটোৱে এতিয়াও গুৰুত্ব বহন কৰে৷ মই যেতিয়া সেই গীতটো লিখিছিলোঁ, তেতিয়া তেওঁলোকে গৰু পালনৰ বাবে আমাজন বৰ্ষাৰণ্য কাটি আছিল। কিন্তু সেইটো সফল নহ'ল, আৰু তাৰ পিছতে দেখিলোঁ যে তেওঁলোকে চয়াবিন খেতি কৰিবলৈ ধৰিলে। কিন্তু তেওঁলোকে এতিয়াও অৰণ্য কাটি আছে আৰু এতিয়াও আদিবাসীসকলক নিজৰ ঠাইৰ পৰা উচ্ছেদ কৰি আছে। জৈৱ ডিজেলৰ বেপাৰৰ বাবে ভুট্টা খেতি, সেইটোৱেই এতিয়াৰ নতুন ডাঙৰ কথা। আপুনি জিকিব নোৱাৰে। আপুনি সমস্যাটোৰ এটা দিশ লৈ সকলোৰে মাজত সচেতনতা সৃষ্টি কৰে, কিন্তু যেই ভাবে যে সেইটোৰ ওপৰত আপুনি ভৰি থ'ব পাৰিলে, তেতিয়াই সেইটো তলৰ পৰা সৰকি ওলাই যায় আৰু আন কিবা ৰূপলৈ সলনি হয়। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিষয়ক গীত]] ju3aupu9mbp01ycr3umqdn3qw7ydlg9 645770 645769 2026-10-17T08:26:52Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* পটভূমি */ 645770 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=September 2026}} {{Infobox song | name = ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্ | cover = If a Tree Falls Single.jpg | alt = জাৰ্মান একক শিল্পৰ বাবে "ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্" | type = একক | artist = [[ব্ৰুচ ককবাৰ্ন]] | album = [[বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স]] | released = ১৯৮৯ | recorded = জুলাই – আগষ্ট ১৯৮৯ |written = ১৯৮৮ চনৰ ৭ এপ্ৰিল | studio = | venue = | genre = [[পপ ৰক]] | length = 5:43 | label = [[ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছ|ট্ৰু নৰ্থ]] (কানাডা) <br> [[গোল্ড কেছল ৰেকৰ্ডছ]] (আমেৰিকা) <br> [[ৰিভলভাৰ মিউজিক#এফএম ৰেকৰ্ডছ|এফএম-ৰিভলভাৰ ৰেকৰ্ডছ]] (ইউ কে) | writer = ব্ৰুচ ককবাৰ্ন | producer = [[Jonathan Goldsmith (musician)|জন গোল্ডস্মিথ]] }} '''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্''' কানাডাৰ গায়ক-গীতিকাৰ ব্ৰুচ ককবাৰ্নৰ ১৯৮৯ চনৰ তেওঁৰ এলবাম ''বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স''ৰ এটা গীত৷ ১৯৮৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছে আগতীয়াকৈ ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছৰ গীতটো মুকলি কৰে আৰু সেই একে মাহতে কানাডাৰ একক গীতৰ তালিকাত প্ৰৱেশ কৰে। পাছলৈ ই আঠ নম্বৰলৈ আহে আৰু নিজৰ দেশত (কানাডাত) ককবাৰ্নৰ প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ শীৰ্ষ দহৰ হিট গীত হৈ পৰে৷ গীতটো আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু অষ্ট্ৰেলিয়াতো চাৰ্টত স্থান পাইছিল। ''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্'' গীতটোত পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যাৰ কথা উনুকিওৱা হৈছে, বিশেষকৈ অৰণ্য ধ্বংসৰ কথা। ১৯৯০ চনত, ৰেডিঅ'ত সম্প্ৰচাৰৰ ভিত্তিত আগৰ বছৰৰ দহটা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় কানাডিয়ান গীতৰ ভিতৰত এটা হিচাপে “ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্”ক SOCAN-এ সন্মানিত কৰিছিল। এই তালিকাত ইয়ান থমাছ, আলানা মাইলছ, ৱান টু ৱান, ফ্ৰজেন ঘোষ্ট, ব্লু ৰডিঅ', কেণ্ডি, গ্লাছ টাইগাৰ, ইণ্ডিঅ' আৰু শ্বেৰিফৰ গীতবোৰো আছিল।<ref>{{Cite news |date=September 26, 1990 |title=Cockburn honored |url=https://www.newspapers.com/article/the-globe-and-mail-cockburn-honored/207712758/ |access-date=October 6, 2026 |work=[[The Globe and Mail]] |page=C4}}</ref> ==পটভূমি== ''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্''ত ককবাৰ্নে বিশ্বব্যাপী চলা বনাঞ্চল ধ্বংসৰ বিষয়ে লিখিছিল৷ তেওঁ উল্লেখ কৰিছিল যে গীতটো মূলতঃ ক্ৰান্তীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৰণ্য ধ্বংসক কেন্দ্ৰ কৰি ৰচিত, কিন্তু তেওঁ এইটোও দেখিছিল যে গীতটো বোৰিয়েল অৰণ্য (তৈগা) আৰু নাতিশীতোষ্ণ অৰণ্য ধ্বংসৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰযোজ্য।<ref name="Rumours of Glory">{{Cite book |last=Cockburn |first=Bruce |title=Rumours of Glory |title-link=Rumours of Glory (book) |publisher=[[HarperCollins]] |isbn=978-0-06-196912-6|location=Canada |publication-date=September 2014}}</ref> ২০১০ চনত দ্য গ্ল’ব এণ্ড মেইলৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ এই কথাও উল্লেখ কৰে যে এই গীতটোৱে এতিয়াও গুৰুত্ব বহন কৰে৷ {{blockquote|মই যেতিয়া সেই গীতটো লিখিছিলোঁ, তেতিয়া তেওঁলোকে গৰু পালনৰ বাবে আমাজন বৰ্ষাৰণ্য কাটি আছিল। কিন্তু সেইটো সফল নহ'ল, আৰু তাৰ পিছতে দেখিলোঁ যে তেওঁলোকে চয়াবিন খেতি কৰিবলৈ ধৰিলে। কিন্তু তেওঁলোকে এতিয়াও অৰণ্য কাটি আছে আৰু এতিয়াও আদিবাসীসকলক নিজৰ ঠাইৰ পৰা উচ্ছেদ কৰি আছে। জৈৱ ডিজেলৰ বেপাৰৰ বাবে ভুট্টা খেতি, সেইটোৱেই এতিয়াৰ নতুন ডাঙৰ কথা। আপুনি জিকিব নোৱাৰে। আপুনি সমস্যাটোৰ এটা দিশ লৈ সকলোৰে মাজত সচেতনতা সৃষ্টি কৰে, কিন্তু যেই ভাবে যে সেইটোৰ ওপৰত আপুনি ভৰি থ'ব পাৰিলে, তেতিয়াই সেইটো তলৰ পৰা সৰকি ওলাই যায় আৰু আন কিবা ৰূপলৈ সলনি হয়।<ref>{{Cite news |last=Wheeler |first=Brad |date=June 16, 2010 |title=Bruce Cockburn set for Luminato honours |url=https://www.theglobeandmail.com/arts/music/bruce-cockburn-set-for-luminato-honours/article4353337/ |access-date=October 8, 2026 |url-access=subscription |work=[[The Globe and Mail]]}}</ref>}} ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিষয়ক গীত]] d888jju0t3ov2ta5mhuewtnyn5nbxar 645771 645770 2026-10-17T08:27:52Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* পটভূমি */ 645771 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=September 2026}} {{Infobox song | name = ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্ | cover = If a Tree Falls Single.jpg | alt = জাৰ্মান একক শিল্পৰ বাবে "ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্" | type = একক | artist = [[ব্ৰুচ ককবাৰ্ন]] | album = [[বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স]] | released = ১৯৮৯ | recorded = জুলাই – আগষ্ট ১৯৮৯ |written = ১৯৮৮ চনৰ ৭ এপ্ৰিল | studio = | venue = | genre = [[পপ ৰক]] | length = 5:43 | label = [[ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছ|ট্ৰু নৰ্থ]] (কানাডা) <br> [[গোল্ড কেছল ৰেকৰ্ডছ]] (আমেৰিকা) <br> [[ৰিভলভাৰ মিউজিক#এফএম ৰেকৰ্ডছ|এফএম-ৰিভলভাৰ ৰেকৰ্ডছ]] (ইউ কে) | writer = ব্ৰুচ ককবাৰ্ন | producer = [[Jonathan Goldsmith (musician)|জন গোল্ডস্মিথ]] }} '''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্''' কানাডাৰ গায়ক-গীতিকাৰ ব্ৰুচ ককবাৰ্নৰ ১৯৮৯ চনৰ তেওঁৰ এলবাম ''বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স''ৰ এটা গীত৷ ১৯৮৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছে আগতীয়াকৈ ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছৰ গীতটো মুকলি কৰে আৰু সেই একে মাহতে কানাডাৰ একক গীতৰ তালিকাত প্ৰৱেশ কৰে। পাছলৈ ই আঠ নম্বৰলৈ আহে আৰু নিজৰ দেশত (কানাডাত) ককবাৰ্নৰ প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ শীৰ্ষ দহৰ হিট গীত হৈ পৰে৷ গীতটো আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু অষ্ট্ৰেলিয়াতো চাৰ্টত স্থান পাইছিল। ''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্'' গীতটোত পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যাৰ কথা উনুকিওৱা হৈছে, বিশেষকৈ অৰণ্য ধ্বংসৰ কথা। ১৯৯০ চনত, ৰেডিঅ'ত সম্প্ৰচাৰৰ ভিত্তিত আগৰ বছৰৰ দহটা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় কানাডিয়ান গীতৰ ভিতৰত এটা হিচাপে “ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্”ক SOCAN-এ সন্মানিত কৰিছিল। এই তালিকাত ইয়ান থমাছ, আলানা মাইলছ, ৱান টু ৱান, ফ্ৰজেন ঘোষ্ট, ব্লু ৰডিঅ', কেণ্ডি, গ্লাছ টাইগাৰ, ইণ্ডিঅ' আৰু শ্বেৰিফৰ গীতবোৰো আছিল।<ref>{{Cite news |date=September 26, 1990 |title=Cockburn honored |url=https://www.newspapers.com/article/the-globe-and-mail-cockburn-honored/207712758/ |access-date=October 6, 2026 |work=[[The Globe and Mail]] |page=C4}}</ref> ==পটভূমি== ''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্''ত ককবাৰ্নে বিশ্বব্যাপী চলা বনাঞ্চল ধ্বংসৰ বিষয়ে লিখিছিল৷ তেওঁ উল্লেখ কৰিছিল যে গীতটো মূলতঃ ক্ৰান্তীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৰণ্য ধ্বংসক কেন্দ্ৰ কৰি ৰচিত, কিন্তু তেওঁ এইটোও দেখিছিল যে গীতটো বোৰিয়েল অৰণ্য (তৈগা) আৰু নাতিশীতোষ্ণ অৰণ্য ধ্বংসৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰযোজ্য।<ref name="Rumours of Glory">{{Cite book |last=Cockburn |first=Bruce |title=Rumours of Glory |title-link=Rumours of Glory (book) |publisher=[[HarperCollins]] |isbn=978-0-06-196912-6|location=Canada |publication-date=September 2014}}</ref> ২০১০ চনত দ্য গ্ল’ব এণ্ড মেইলৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ এই কথাও উল্লেখ কৰে যে এই গীতটোৱে এতিয়াও গুৰুত্ব বহন কৰে৷ {{blockquote|মই যেতিয়া সেই গীতটো লিখিছিলোঁ, তেতিয়া তেওঁলোকে গৰু পালনৰ বাবে আমাজন বৰ্ষাৰণ্য কাটি আছিল। কিন্তু সেইটো সফল নহ'ল, আৰু তাৰ পাছতে দেখিলোঁ যে তেওঁলোকে চয়াবিন খেতি কৰিবলৈ ধৰিলে। কিন্তু তেওঁলোকে এতিয়াও অৰণ্য কাটি আছে আৰু এতিয়াও আদিবাসীসকলক নিজৰ ঠাইৰ পৰা উচ্ছেদ কৰি আছে। জৈৱ ডিজেলৰ বেপাৰৰ বাবে ভুট্টা খেতি, সেইটোৱেই এতিয়াৰ নতুন ডাঙৰ কথা। আপুনি জিকিব নোৱাৰে। আপুনি সমস্যাটোৰ এটা দিশ লৈ সকলোৰে মাজত সচেতনতা সৃষ্টি কৰে, কিন্তু যেই ভাবে যে সেইটোৰ ওপৰত আপুনি ভৰি থ'ব পাৰিলে, তেতিয়াই সেইটো তলৰ পৰা সৰকি ওলাই যায় আৰু আন কিবা ৰূপলৈ সলনি হয়।<ref>{{Cite news |last=Wheeler |first=Brad |date=June 16, 2010 |title=Bruce Cockburn set for Luminato honours |url=https://www.theglobeandmail.com/arts/music/bruce-cockburn-set-for-luminato-honours/article4353337/ |access-date=October 8, 2026 |url-access=subscription |work=[[The Globe and Mail]]}}</ref>}} ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিষয়ক গীত]] sqlegzr0gzeq5ri7w846evwi1u00ick 645772 645771 2026-10-17T08:30:15Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* পটভূমি */ 645772 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=September 2026}} {{Infobox song | name = ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্ | cover = If a Tree Falls Single.jpg | alt = জাৰ্মান একক শিল্পৰ বাবে "ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্" | type = একক | artist = [[ব্ৰুচ ককবাৰ্ন]] | album = [[বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স]] | released = ১৯৮৯ | recorded = জুলাই – আগষ্ট ১৯৮৯ |written = ১৯৮৮ চনৰ ৭ এপ্ৰিল | studio = | venue = | genre = [[পপ ৰক]] | length = 5:43 | label = [[ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছ|ট্ৰু নৰ্থ]] (কানাডা) <br> [[গোল্ড কেছল ৰেকৰ্ডছ]] (আমেৰিকা) <br> [[ৰিভলভাৰ মিউজিক#এফএম ৰেকৰ্ডছ|এফএম-ৰিভলভাৰ ৰেকৰ্ডছ]] (ইউ কে) | writer = ব্ৰুচ ককবাৰ্ন | producer = [[Jonathan Goldsmith (musician)|জন গোল্ডস্মিথ]] }} '''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্''' কানাডাৰ গায়ক-গীতিকাৰ ব্ৰুচ ককবাৰ্নৰ ১৯৮৯ চনৰ তেওঁৰ এলবাম ''বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স''ৰ এটা গীত৷ ১৯৮৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছে আগতীয়াকৈ ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছৰ গীতটো মুকলি কৰে আৰু সেই একে মাহতে কানাডাৰ একক গীতৰ তালিকাত প্ৰৱেশ কৰে। পাছলৈ ই আঠ নম্বৰলৈ আহে আৰু নিজৰ দেশত (কানাডাত) ককবাৰ্নৰ প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ শীৰ্ষ দহৰ হিট গীত হৈ পৰে৷ গীতটো আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু অষ্ট্ৰেলিয়াতো চাৰ্টত স্থান পাইছিল। ''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্'' গীতটোত পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যাৰ কথা উনুকিওৱা হৈছে, বিশেষকৈ অৰণ্য ধ্বংসৰ কথা। ১৯৯০ চনত, ৰেডিঅ'ত সম্প্ৰচাৰৰ ভিত্তিত আগৰ বছৰৰ দহটা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় কানাডিয়ান গীতৰ ভিতৰত এটা হিচাপে “ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্”ক SOCAN-এ সন্মানিত কৰিছিল। এই তালিকাত ইয়ান থমাছ, আলানা মাইলছ, ৱান টু ৱান, ফ্ৰজেন ঘোষ্ট, ব্লু ৰডিঅ', কেণ্ডি, গ্লাছ টাইগাৰ, ইণ্ডিঅ' আৰু শ্বেৰিফৰ গীতবোৰো আছিল।<ref>{{Cite news |date=September 26, 1990 |title=Cockburn honored |url=https://www.newspapers.com/article/the-globe-and-mail-cockburn-honored/207712758/ |access-date=October 6, 2026 |work=[[The Globe and Mail]] |page=C4}}</ref> ==পটভূমি== ''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্''ত ককবাৰ্নে বিশ্বব্যাপী চলা বনাঞ্চল ধ্বংসৰ বিষয়ে লিখিছিল৷ তেওঁ উল্লেখ কৰিছিল যে গীতটো মূলতঃ ক্ৰান্তীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৰণ্য ধ্বংসক কেন্দ্ৰ কৰি ৰচিত, কিন্তু তেওঁ এইটোও দেখিছিল যে গীতটো বোৰিয়েল অৰণ্য (তৈগা) আৰু নাতিশীতোষ্ণ অৰণ্য ধ্বংসৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰযোজ্য।<ref name="Rumours of Glory">{{Cite book |last=Cockburn |first=Bruce |title=Rumours of Glory |title-link=Rumours of Glory (book) |publisher=[[HarperCollins]] |isbn=978-0-06-196912-6|location=Canada |publication-date=September 2014}}</ref> ২০১০ চনত দ্য গ্ল’ব এণ্ড মেইলৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ এই কথাও উল্লেখ কৰে যে এই গীতটোৱে এতিয়াও গুৰুত্ব বহন কৰে৷ {{blockquote|মই যেতিয়া সেই গীতটো লিখিছিলোঁ, তেতিয়া তেওঁলোকে গৰু পালনৰ বাবে আমাজন বৰ্ষাৰণ্য কাটি আছিল। কিন্তু সেইটো সফল নহ'ল, আৰু তাৰ পাছতে দেখিলোঁ যে তেওঁলোকে চয়াবিন খেতি কৰিবলৈ ধৰিলে। কিন্তু তেওঁলোকে এতিয়াও অৰণ্য কাটি আছে আৰু এতিয়াও আদিবাসীসকলক নিজৰ ঠাইৰ পৰা উচ্ছেদ কৰি আছে। জৈৱ ডিজেলৰ বেপাৰৰ বাবে ভুট্টা খেতি, সেইটোৱেই এতিয়াৰ নতুন ডাঙৰ কথা। আপুনি জিকিব নোৱাৰে। আপুনি সমস্যাটোৰ এটা দিশ লৈ সকলোৰে মাজত সচেতনতা সৃষ্টি কৰে, কিন্তু যেই ভাবে যে সেইটোৰ ওপৰত আপুনি ভৰি থ'ব পাৰিলে, তেতিয়াই সেইটো তলৰ পৰা সৰকি ওলাই যায় আৰু আন কিবা ৰূপলৈ সলনি হয়।<ref>{{Cite news |last=Wheeler |first=Brad |date=June 16, 2010 |title=Bruce Cockburn set for Luminato honours |url=https://www.theglobeandmail.com/arts/music/bruce-cockburn-set-for-luminato-honours/article4353337/ |access-date=October 8, 2026 |url-access=subscription |work=[[The Globe and Mail]]}}</ref>}} ২০১৪ চনত প্ৰকাশিত নিজৰ স্মৃতিকথা Rumours of Gloryত ককবাৰ্নে কৈছিল যে তেওঁৰ ককাক আৰ্থাৰ গ্ৰেহামে লোৱাৰ অটোৱা ফৰেষ্ট প্ৰটেক্টিভ এছোছিয়েচনৰ মুখ্য অগ্নি পৰিদৰ্শক হিচাপে কাম কৰিছিল। সেই সংস্থাটোৰ দায়িত্বৰ ভিতৰত আছিল অঞ্চলটোৰ অৰণ্যবোৰ জুইৰ পৰা সুৰক্ষা দিয়া। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিষয়ক গীত]] b9xccxcigiw87nrmqjmlakytbe1lvbx 645773 645772 2026-10-17T08:31:24Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* পটভূমি */ 645773 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=September 2026}} {{Infobox song | name = ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্ | cover = If a Tree Falls Single.jpg | alt = জাৰ্মান একক শিল্পৰ বাবে "ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্" | type = একক | artist = [[ব্ৰুচ ককবাৰ্ন]] | album = [[বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স]] | released = ১৯৮৯ | recorded = জুলাই – আগষ্ট ১৯৮৯ |written = ১৯৮৮ চনৰ ৭ এপ্ৰিল | studio = | venue = | genre = [[পপ ৰক]] | length = 5:43 | label = [[ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছ|ট্ৰু নৰ্থ]] (কানাডা) <br> [[গোল্ড কেছল ৰেকৰ্ডছ]] (আমেৰিকা) <br> [[ৰিভলভাৰ মিউজিক#এফএম ৰেকৰ্ডছ|এফএম-ৰিভলভাৰ ৰেকৰ্ডছ]] (ইউ কে) | writer = ব্ৰুচ ককবাৰ্ন | producer = [[Jonathan Goldsmith (musician)|জন গোল্ডস্মিথ]] }} '''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্''' কানাডাৰ গায়ক-গীতিকাৰ ব্ৰুচ ককবাৰ্নৰ ১৯৮৯ চনৰ তেওঁৰ এলবাম ''বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স''ৰ এটা গীত৷ ১৯৮৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছে আগতীয়াকৈ ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছৰ গীতটো মুকলি কৰে আৰু সেই একে মাহতে কানাডাৰ একক গীতৰ তালিকাত প্ৰৱেশ কৰে। পাছলৈ ই আঠ নম্বৰলৈ আহে আৰু নিজৰ দেশত (কানাডাত) ককবাৰ্নৰ প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ শীৰ্ষ দহৰ হিট গীত হৈ পৰে৷ গীতটো আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু অষ্ট্ৰেলিয়াতো চাৰ্টত স্থান পাইছিল। ''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্'' গীতটোত পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যাৰ কথা উনুকিওৱা হৈছে, বিশেষকৈ অৰণ্য ধ্বংসৰ কথা। ১৯৯০ চনত, ৰেডিঅ'ত সম্প্ৰচাৰৰ ভিত্তিত আগৰ বছৰৰ দহটা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় কানাডিয়ান গীতৰ ভিতৰত এটা হিচাপে “ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্”ক SOCAN-এ সন্মানিত কৰিছিল। এই তালিকাত ইয়ান থমাছ, আলানা মাইলছ, ৱান টু ৱান, ফ্ৰজেন ঘোষ্ট, ব্লু ৰডিঅ', কেণ্ডি, গ্লাছ টাইগাৰ, ইণ্ডিঅ' আৰু শ্বেৰিফৰ গীতবোৰো আছিল।<ref>{{Cite news |date=September 26, 1990 |title=Cockburn honored |url=https://www.newspapers.com/article/the-globe-and-mail-cockburn-honored/207712758/ |access-date=October 6, 2026 |work=[[The Globe and Mail]] |page=C4}}</ref> ==পটভূমি== ''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্''ত ককবাৰ্নে বিশ্বব্যাপী চলা বনাঞ্চল ধ্বংসৰ বিষয়ে লিখিছিল৷ তেওঁ উল্লেখ কৰিছিল যে গীতটো মূলতঃ ক্ৰান্তীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৰণ্য ধ্বংসক কেন্দ্ৰ কৰি ৰচিত, কিন্তু তেওঁ এইটোও দেখিছিল যে গীতটো বোৰিয়েল অৰণ্য (তৈগা) আৰু নাতিশীতোষ্ণ অৰণ্য ধ্বংসৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰযোজ্য।<ref name="Rumours of Glory">{{Cite book |last=Cockburn |first=Bruce |title=Rumours of Glory |title-link=Rumours of Glory (book) |publisher=[[HarperCollins]] |isbn=978-0-06-196912-6|location=Canada |publication-date=September 2014}}</ref> ২০১০ চনত দ্য গ্ল’ব এণ্ড মেইলৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ এই কথাও উল্লেখ কৰে যে এই গীতটোৱে এতিয়াও গুৰুত্ব বহন কৰে৷ {{blockquote|মই যেতিয়া সেই গীতটো লিখিছিলোঁ, তেতিয়া তেওঁলোকে গৰু পালনৰ বাবে আমাজন বৰ্ষাৰণ্য কাটি আছিল। কিন্তু সেইটো সফল নহ'ল, আৰু তাৰ পাছতে দেখিলোঁ যে তেওঁলোকে চয়াবিন খেতি কৰিবলৈ ধৰিলে। কিন্তু তেওঁলোকে এতিয়াও অৰণ্য কাটি আছে আৰু এতিয়াও আদিবাসীসকলক নিজৰ ঠাইৰ পৰা উচ্ছেদ কৰি আছে। জৈৱ ডিজেলৰ বেপাৰৰ বাবে ভুট্টা খেতি, সেইটোৱেই এতিয়াৰ নতুন ডাঙৰ কথা। আপুনি জিকিব নোৱাৰে। আপুনি সমস্যাটোৰ এটা দিশ লৈ সকলোৰে মাজত সচেতনতা সৃষ্টি কৰে, কিন্তু যেই ভাবে যে সেইটোৰ ওপৰত আপুনি ভৰি থ'ব পাৰিলে, তেতিয়াই সেইটো তলৰ পৰা সৰকি ওলাই যায় আৰু আন কিবা ৰূপলৈ সলনি হয়।<ref>{{Cite news |last=Wheeler |first=Brad |date=June 16, 2010 |title=Bruce Cockburn set for Luminato honours |url=https://www.theglobeandmail.com/arts/music/bruce-cockburn-set-for-luminato-honours/article4353337/ |access-date=October 8, 2026 |url-access=subscription |work=[[The Globe and Mail]]}}</ref>}} ২০১৪ চনত প্ৰকাশিত নিজৰ স্মৃতিকথা Rumours of Gloryত ককবাৰ্নে কৈছিল যে তেওঁৰ ককাক আৰ্থাৰ গ্ৰেহামে লোৱাৰ অটোৱা ফৰেষ্ট প্ৰটেক্টিভ এছোছিয়েচনৰ মুখ্য অগ্নি পৰিদৰ্শক হিচাপে কাম কৰিছিল। সেই সংস্থাটোৰ দায়িত্বৰ ভিতৰত আছিল অঞ্চলটোৰ অৰণ্যবোৰ জুইৰ পৰা সুৰক্ষা দিয়া। গ্ৰেহামৰ কামৰ কথা কানাডিয়ান ফৰেষ্ট চাৰ্ভিচৰ সংৰক্ষণ আয়োগে (Commission of Conservation) ১৯১৫ চনত প্ৰকাশ কৰা এখন প্ৰতিবেদনত উল্লেখ আছিল।[2][4] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিষয়ক গীত]] 24oxdez9mpy89626v9elf0l9gft6bzb 645774 645773 2026-10-17T08:33:13Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* পটভূমি */ 645774 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=September 2026}} {{Infobox song | name = ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্ | cover = If a Tree Falls Single.jpg | alt = জাৰ্মান একক শিল্পৰ বাবে "ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্" | type = একক | artist = [[ব্ৰুচ ককবাৰ্ন]] | album = [[বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স]] | released = ১৯৮৯ | recorded = জুলাই – আগষ্ট ১৯৮৯ |written = ১৯৮৮ চনৰ ৭ এপ্ৰিল | studio = | venue = | genre = [[পপ ৰক]] | length = 5:43 | label = [[ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছ|ট্ৰু নৰ্থ]] (কানাডা) <br> [[গোল্ড কেছল ৰেকৰ্ডছ]] (আমেৰিকা) <br> [[ৰিভলভাৰ মিউজিক#এফএম ৰেকৰ্ডছ|এফএম-ৰিভলভাৰ ৰেকৰ্ডছ]] (ইউ কে) | writer = ব্ৰুচ ককবাৰ্ন | producer = [[Jonathan Goldsmith (musician)|জন গোল্ডস্মিথ]] }} '''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্''' কানাডাৰ গায়ক-গীতিকাৰ ব্ৰুচ ককবাৰ্নৰ ১৯৮৯ চনৰ তেওঁৰ এলবাম ''বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স''ৰ এটা গীত৷ ১৯৮৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছে আগতীয়াকৈ ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছৰ গীতটো মুকলি কৰে আৰু সেই একে মাহতে কানাডাৰ একক গীতৰ তালিকাত প্ৰৱেশ কৰে। পাছলৈ ই আঠ নম্বৰলৈ আহে আৰু নিজৰ দেশত (কানাডাত) ককবাৰ্নৰ প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ শীৰ্ষ দহৰ হিট গীত হৈ পৰে৷ গীতটো আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু অষ্ট্ৰেলিয়াতো চাৰ্টত স্থান পাইছিল। ''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্'' গীতটোত পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যাৰ কথা উনুকিওৱা হৈছে, বিশেষকৈ অৰণ্য ধ্বংসৰ কথা। ১৯৯০ চনত, ৰেডিঅ'ত সম্প্ৰচাৰৰ ভিত্তিত আগৰ বছৰৰ দহটা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় কানাডিয়ান গীতৰ ভিতৰত এটা হিচাপে “ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্”ক SOCAN-এ সন্মানিত কৰিছিল। এই তালিকাত ইয়ান থমাছ, আলানা মাইলছ, ৱান টু ৱান, ফ্ৰজেন ঘোষ্ট, ব্লু ৰডিঅ', কেণ্ডি, গ্লাছ টাইগাৰ, ইণ্ডিঅ' আৰু শ্বেৰিফৰ গীতবোৰো আছিল।<ref>{{Cite news |date=September 26, 1990 |title=Cockburn honored |url=https://www.newspapers.com/article/the-globe-and-mail-cockburn-honored/207712758/ |access-date=October 6, 2026 |work=[[The Globe and Mail]] |page=C4}}</ref> ==পটভূমি== ''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্''ত ককবাৰ্নে বিশ্বব্যাপী চলা বনাঞ্চল ধ্বংসৰ বিষয়ে লিখিছিল৷ তেওঁ উল্লেখ কৰিছিল যে গীতটো মূলতঃ ক্ৰান্তীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৰণ্য ধ্বংসক কেন্দ্ৰ কৰি ৰচিত, কিন্তু তেওঁ এইটোও দেখিছিল যে গীতটো বোৰিয়েল অৰণ্য (তৈগা) আৰু নাতিশীতোষ্ণ অৰণ্য ধ্বংসৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰযোজ্য।<ref name="Rumours of Glory">{{Cite book |last=Cockburn |first=Bruce |title=Rumours of Glory |title-link=Rumours of Glory (book) |publisher=[[HarperCollins]] |isbn=978-0-06-196912-6|location=Canada |publication-date=September 2014}}</ref> ২০১০ চনত দ্য গ্ল’ব এণ্ড মেইলৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ এই কথাও উল্লেখ কৰে যে এই গীতটোৱে এতিয়াও গুৰুত্ব বহন কৰে৷ {{blockquote|মই যেতিয়া সেই গীতটো লিখিছিলোঁ, তেতিয়া তেওঁলোকে গৰু পালনৰ বাবে আমাজন বৰ্ষাৰণ্য কাটি আছিল। কিন্তু সেইটো সফল নহ'ল, আৰু তাৰ পাছতে দেখিলোঁ যে তেওঁলোকে চয়াবিন খেতি কৰিবলৈ ধৰিলে। কিন্তু তেওঁলোকে এতিয়াও অৰণ্য কাটি আছে আৰু এতিয়াও আদিবাসীসকলক নিজৰ ঠাইৰ পৰা উচ্ছেদ কৰি আছে। জৈৱ ডিজেলৰ বেপাৰৰ বাবে ভুট্টা খেতি, সেইটোৱেই এতিয়াৰ নতুন ডাঙৰ কথা। আপুনি জিকিব নোৱাৰে। আপুনি সমস্যাটোৰ এটা দিশ লৈ সকলোৰে মাজত সচেতনতা সৃষ্টি কৰে, কিন্তু যেই ভাবে যে সেইটোৰ ওপৰত আপুনি ভৰি থ'ব পাৰিলে, তেতিয়াই সেইটো তলৰ পৰা সৰকি ওলাই যায় আৰু আন কিবা ৰূপলৈ সলনি হয়।<ref>{{Cite news |last=Wheeler |first=Brad |date=June 16, 2010 |title=Bruce Cockburn set for Luminato honours |url=https://www.theglobeandmail.com/arts/music/bruce-cockburn-set-for-luminato-honours/article4353337/ |access-date=October 8, 2026 |url-access=subscription |work=[[The Globe and Mail]]}}</ref>}} ২০১৪ চনত প্ৰকাশিত নিজৰ স্মৃতিকথা Rumours of Gloryত ককবাৰ্নে কৈছিল যে তেওঁৰ ককাক আৰ্থাৰ গ্ৰেহামে লোৱাৰ অটোৱা ফৰেষ্ট প্ৰটেক্টিভ এছোছিয়েচনৰ মুখ্য অগ্নি পৰিদৰ্শক হিচাপে কাম কৰিছিল। সেই সংস্থাটোৰ দায়িত্বৰ ভিতৰত আছিল অঞ্চলটোৰ অৰণ্যবোৰ জুইৰ পৰা সুৰক্ষা দিয়া। গ্ৰেহামৰ কামৰ কথা কানাডিয়ান ফৰেষ্ট চাৰ্ভিচৰ সংৰক্ষণ আয়োগে (Commission of Conservation) ১৯১৫ চনত প্ৰকাশ কৰা এখন প্ৰতিবেদনত উল্লেখ আছিল।<ref name="Rumours of Glory"/><ref>{{Cite book |last=Leavitt |first=Clyde |url=https://www.canadiana.ca/view/oocihm.82404/9 |title=Forest Protection In Canada (1913-1914) |date=November 10, 1915 |publisher=Committee On Forests |location=Toronto |page=18}}</ref> ককবাৰ্নে নিজৰ স্মৃতিকথাত কৈছিল, "মই ভাবো, ককাদেউতা গ্ৰেহামে মোৰ এই গছৰ গীতটোৰ বিষয়ে কি ভাবিলেহেঁতেন। উত্তৰ আমেৰিকাৰ অৰণ্যবোৰৰ বৰ্তমান অৱস্থা দেখি তেওঁ আক্ষেপ কৰিলেহেঁতেন নে প্ৰশংসা কৰিলেহেঁতেন?"<ref name="Rumours of Glory"/> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিষয়ক গীত]] cxwzbc5xb9rdccsx1fneehkdg8bya4r 645775 645774 2026-10-17T08:35:02Z কুমুদ ঘোষ 42738 645775 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=September 2026}} {{Infobox song | name = ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্ | cover = If a Tree Falls Single.jpg | alt = জাৰ্মান একক শিল্পৰ বাবে "ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্" | type = একক | artist = [[ব্ৰুচ ককবাৰ্ন]] | album = [[বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স]] | released = ১৯৮৯ | recorded = জুলাই – আগষ্ট ১৯৮৯ |written = ১৯৮৮ চনৰ ৭ এপ্ৰিল | studio = | venue = | genre = [[পপ ৰক]] | length = 5:43 | label = [[ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছ|ট্ৰু নৰ্থ]] (কানাডা) <br> [[গোল্ড কেছল ৰেকৰ্ডছ]] (আমেৰিকা) <br> [[ৰিভলভাৰ মিউজিক#এফএম ৰেকৰ্ডছ|এফএম-ৰিভলভাৰ ৰেকৰ্ডছ]] (ইউ কে) | writer = ব্ৰুচ ককবাৰ্ন | producer = [[Jonathan Goldsmith (musician)|জন গোল্ডস্মিথ]] }} '''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্''' ({{lang-en|If a Tree Falls (song)}}) কানাডাৰ গায়ক-গীতিকাৰ ব্ৰুচ ককবাৰ্নৰ ১৯৮৯ চনৰ তেওঁৰ এলবাম ''বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স''ৰ এটা গীত৷ ১৯৮৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছে আগতীয়াকৈ ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছৰ গীতটো মুকলি কৰে আৰু সেই একে মাহতে কানাডাৰ একক গীতৰ তালিকাত প্ৰৱেশ কৰে। পাছলৈ ই আঠ নম্বৰলৈ আহে আৰু নিজৰ দেশত (কানাডাত) ককবাৰ্নৰ প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ শীৰ্ষ দহৰ হিট গীত হৈ পৰে৷ গীতটো আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু অষ্ট্ৰেলিয়াতো চাৰ্টত স্থান পাইছিল। ''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্'' গীতটোত পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যাৰ কথা উনুকিওৱা হৈছে, বিশেষকৈ অৰণ্য ধ্বংসৰ কথা। ১৯৯০ চনত, ৰেডিঅ'ত সম্প্ৰচাৰৰ ভিত্তিত আগৰ বছৰৰ দহটা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় কানাডিয়ান গীতৰ ভিতৰত এটা হিচাপে “ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্”ক SOCAN-এ সন্মানিত কৰিছিল। এই তালিকাত ইয়ান থমাছ, আলানা মাইলছ, ৱান টু ৱান, ফ্ৰজেন ঘোষ্ট, ব্লু ৰডিঅ', কেণ্ডি, গ্লাছ টাইগাৰ, ইণ্ডিঅ' আৰু শ্বেৰিফৰ গীতবোৰো আছিল।<ref>{{Cite news |date=September 26, 1990 |title=Cockburn honored |url=https://www.newspapers.com/article/the-globe-and-mail-cockburn-honored/207712758/ |access-date=October 6, 2026 |work=[[The Globe and Mail]] |page=C4}}</ref> ==পটভূমি== ''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্''ত ককবাৰ্নে বিশ্বব্যাপী চলা বনাঞ্চল ধ্বংসৰ বিষয়ে লিখিছিল৷ তেওঁ উল্লেখ কৰিছিল যে গীতটো মূলতঃ ক্ৰান্তীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৰণ্য ধ্বংসক কেন্দ্ৰ কৰি ৰচিত, কিন্তু তেওঁ এইটোও দেখিছিল যে গীতটো বোৰিয়েল অৰণ্য (তৈগা) আৰু নাতিশীতোষ্ণ অৰণ্য ধ্বংসৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰযোজ্য।<ref name="Rumours of Glory">{{Cite book |last=Cockburn |first=Bruce |title=Rumours of Glory |title-link=Rumours of Glory (book) |publisher=[[HarperCollins]] |isbn=978-0-06-196912-6|location=Canada |publication-date=September 2014}}</ref> ২০১০ চনত দ্য গ্ল’ব এণ্ড মেইলৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ এই কথাও উল্লেখ কৰে যে এই গীতটোৱে এতিয়াও গুৰুত্ব বহন কৰে৷ {{blockquote|মই যেতিয়া সেই গীতটো লিখিছিলোঁ, তেতিয়া তেওঁলোকে গৰু পালনৰ বাবে আমাজন বৰ্ষাৰণ্য কাটি আছিল। কিন্তু সেইটো সফল নহ'ল, আৰু তাৰ পাছতে দেখিলোঁ যে তেওঁলোকে চয়াবিন খেতি কৰিবলৈ ধৰিলে। কিন্তু তেওঁলোকে এতিয়াও অৰণ্য কাটি আছে আৰু এতিয়াও আদিবাসীসকলক নিজৰ ঠাইৰ পৰা উচ্ছেদ কৰি আছে। জৈৱ ডিজেলৰ বেপাৰৰ বাবে ভুট্টা খেতি, সেইটোৱেই এতিয়াৰ নতুন ডাঙৰ কথা। আপুনি জিকিব নোৱাৰে। আপুনি সমস্যাটোৰ এটা দিশ লৈ সকলোৰে মাজত সচেতনতা সৃষ্টি কৰে, কিন্তু যেই ভাবে যে সেইটোৰ ওপৰত আপুনি ভৰি থ'ব পাৰিলে, তেতিয়াই সেইটো তলৰ পৰা সৰকি ওলাই যায় আৰু আন কিবা ৰূপলৈ সলনি হয়।<ref>{{Cite news |last=Wheeler |first=Brad |date=June 16, 2010 |title=Bruce Cockburn set for Luminato honours |url=https://www.theglobeandmail.com/arts/music/bruce-cockburn-set-for-luminato-honours/article4353337/ |access-date=October 8, 2026 |url-access=subscription |work=[[The Globe and Mail]]}}</ref>}} ২০১৪ চনত প্ৰকাশিত নিজৰ স্মৃতিকথা Rumours of Gloryত ককবাৰ্নে কৈছিল যে তেওঁৰ ককাক আৰ্থাৰ গ্ৰেহামে লোৱাৰ অটোৱা ফৰেষ্ট প্ৰটেক্টিভ এছোছিয়েচনৰ মুখ্য অগ্নি পৰিদৰ্শক হিচাপে কাম কৰিছিল। সেই সংস্থাটোৰ দায়িত্বৰ ভিতৰত আছিল অঞ্চলটোৰ অৰণ্যবোৰ জুইৰ পৰা সুৰক্ষা দিয়া। গ্ৰেহামৰ কামৰ কথা কানাডিয়ান ফৰেষ্ট চাৰ্ভিচৰ সংৰক্ষণ আয়োগে (Commission of Conservation) ১৯১৫ চনত প্ৰকাশ কৰা এখন প্ৰতিবেদনত উল্লেখ আছিল।<ref name="Rumours of Glory"/><ref>{{Cite book |last=Leavitt |first=Clyde |url=https://www.canadiana.ca/view/oocihm.82404/9 |title=Forest Protection In Canada (1913-1914) |date=November 10, 1915 |publisher=Committee On Forests |location=Toronto |page=18}}</ref> ককবাৰ্নে নিজৰ স্মৃতিকথাত কৈছিল, "মই ভাবো, ককাদেউতা গ্ৰেহামে মোৰ এই গছৰ গীতটোৰ বিষয়ে কি ভাবিলেহেঁতেন। উত্তৰ আমেৰিকাৰ অৰণ্যবোৰৰ বৰ্তমান অৱস্থা দেখি তেওঁ আক্ষেপ কৰিলেহেঁতেন নে প্ৰশংসা কৰিলেহেঁতেন?"<ref name="Rumours of Glory"/> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিষয়ক গীত]] 4sg8l355udu4pk1ulje6nzycy33vo7y 645781 645775 2026-10-17T09:05:50Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645781 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=September 2026}} {{Infobox song | name = ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্ | cover = If a Tree Falls Single.jpg | alt = জাৰ্মান একক শিল্পৰ বাবে "ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্" | type = একক | artist = [[ব্ৰুচ ককবাৰ্ন]] | album = [[বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স]] | released = ১৯৮৯ | recorded = জুলাই – আগষ্ট ১৯৮৯ |written = ১৯৮৮ চনৰ ৭ এপ্ৰিল | studio = | venue = | genre = [[পপ ৰক]] | length = 5:43 | label = [[ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছ|ট্ৰু নৰ্থ]] (কানাডা) <br> [[গোল্ড কেছল ৰেকৰ্ডছ]] (আমেৰিকা) <br> [[ৰিভলভাৰ মিউজিক#এফএম ৰেকৰ্ডছ|এফএম-ৰিভলভাৰ ৰেকৰ্ডছ]] (ইউ কে) | writer = ব্ৰুচ ককবাৰ্ন | producer = [[Jonathan Goldsmith (musician)|জন গোল্ডস্মিথ]] }} '''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্''' ({{lang-en|If a Tree Falls (song)}}) কানাডাৰ গায়ক-গীতিকাৰ ব্ৰুচ ককবাৰ্নৰ ১৯৮৯ চনৰ তেওঁৰ এলবাম ''বিগ চাৰ্কমষ্টেন্স''ৰ এটা গীত৷ ১৯৮৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছে আগতীয়াকৈ ট্ৰু নৰ্থ ৰেকৰ্ডছৰ গীতটো মুকলি কৰে আৰু সেই একে মাহতে কানাডাৰ একক গীতৰ তালিকাত প্ৰৱেশ কৰে। পাছলৈ ই আঠ নম্বৰলৈ আহে আৰু নিজৰ দেশত (কানাডাত) ককবাৰ্নৰ প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ শীৰ্ষ দহৰ হিট গীত হৈ পৰে৷ গীতটো [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] আৰু [[অষ্ট্ৰেলিয়া]]তো চাৰ্টত স্থান পাইছিল। ''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্'' গীতটোত পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যাৰ কথা উনুকিওৱা হৈছে, বিশেষকৈ অৰণ্য ধ্বংসৰ কথা। ১৯৯০ চনত, ৰেডিঅ'ত সম্প্ৰচাৰৰ ভিত্তিত আগৰ বছৰৰ দহটা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় কানাডিয়ান গীতৰ ভিতৰত এটা হিচাপে “ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্”ক SOCAN-এ সন্মানিত কৰিছিল। এই তালিকাত ইয়ান থমাছ, আলানা মাইলছ, ৱান টু ৱান, ফ্ৰজেন ঘোষ্ট, ব্লু ৰডিঅ', কেণ্ডি, গ্লাছ টাইগাৰ, ইণ্ডিঅ' আৰু শ্বেৰিফৰ গীতবোৰো আছিল।<ref>{{Cite news |date=September 26, 1990 |title=Cockburn honored |url=https://www.newspapers.com/article/the-globe-and-mail-cockburn-honored/207712758/ |access-date=October 6, 2026 |work=[[The Globe and Mail]] |page=C4}}</ref> ==পটভূমি== ''ইফ্ এ ট্ৰী ফ’লছ্''ত ককবাৰ্নে বিশ্বব্যাপী চলা বনাঞ্চল ধ্বংসৰ বিষয়ে লিখিছিল৷ তেওঁ উল্লেখ কৰিছিল যে গীতটো মূলতঃ ক্ৰান্তীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৰণ্য ধ্বংসক কেন্দ্ৰ কৰি ৰচিত, কিন্তু তেওঁ এইটোও দেখিছিল যে গীতটো বোৰিয়েল অৰণ্য (তৈগা) আৰু নাতিশীতোষ্ণ অৰণ্য ধ্বংসৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰযোজ্য।<ref name="Rumours of Glory">{{Cite book |last=Cockburn |first=Bruce |title=Rumours of Glory |title-link=Rumours of Glory (book) |publisher=[[HarperCollins]] |isbn=978-0-06-196912-6|location=Canada |publication-date=September 2014}}</ref> ২০১০ চনত দ্য গ্ল’ব এণ্ড মেইলৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ এই কথাও উল্লেখ কৰে যে এই গীতটোৱে এতিয়াও গুৰুত্ব বহন কৰে৷ {{blockquote|মই যেতিয়া সেই গীতটো লিখিছিলোঁ, তেতিয়া তেওঁলোকে গৰু পালনৰ বাবে আমাজন বৰ্ষাৰণ্য কাটি আছিল। কিন্তু সেইটো সফল নহ'ল, আৰু তাৰ পাছতে দেখিলোঁ যে তেওঁলোকে চয়াবিন খেতি কৰিবলৈ ধৰিলে। কিন্তু তেওঁলোকে এতিয়াও অৰণ্য কাটি আছে আৰু এতিয়াও আদিবাসীসকলক নিজৰ ঠাইৰ পৰা উচ্ছেদ কৰি আছে। জৈৱ ডিজেলৰ বেপাৰৰ বাবে ভুট্টা খেতি, সেইটোৱেই এতিয়াৰ নতুন ডাঙৰ কথা। আপুনি জিকিব নোৱাৰে। আপুনি সমস্যাটোৰ এটা দিশ লৈ সকলোৰে মাজত সচেতনতা সৃষ্টি কৰে, কিন্তু যেই ভাবে যে সেইটোৰ ওপৰত আপুনি ভৰি থ'ব পাৰিলে, তেতিয়াই সেইটো তলৰ পৰা সৰকি ওলাই যায় আৰু আন কিবা ৰূপলৈ সলনি হয়।<ref>{{Cite news |last=Wheeler |first=Brad |date=June 16, 2010 |title=Bruce Cockburn set for Luminato honours |url=https://www.theglobeandmail.com/arts/music/bruce-cockburn-set-for-luminato-honours/article4353337/ |access-date=October 8, 2026 |url-access=subscription |work=[[The Globe and Mail]]}}</ref>}} ২০১৪ চনত প্ৰকাশিত নিজৰ স্মৃতিকথা Rumours of Gloryত ককবাৰ্নে কৈছিল যে তেওঁৰ ককাক আৰ্থাৰ গ্ৰেহামে লোৱাৰ অটোৱা ফৰেষ্ট প্ৰটেক্টিভ এছোছিয়েচনৰ মুখ্য অগ্নি পৰিদৰ্শক হিচাপে কাম কৰিছিল। সেই সংস্থাটোৰ দায়িত্বৰ ভিতৰত আছিল অঞ্চলটোৰ অৰণ্যবোৰ জুইৰ পৰা সুৰক্ষা দিয়া। গ্ৰেহামৰ কামৰ কথা কানাডিয়ান ফৰেষ্ট চাৰ্ভিচৰ সংৰক্ষণ আয়োগে (Commission of Conservation) ১৯১৫ চনত প্ৰকাশ কৰা এখন প্ৰতিবেদনত উল্লেখ আছিল।<ref name="Rumours of Glory"/><ref>{{Cite book |last=Leavitt |first=Clyde |url=https://www.canadiana.ca/view/oocihm.82404/9 |title=Forest Protection In Canada (1913-1914) |date=November 10, 1915 |publisher=Committee On Forests |location=Toronto |page=18}}</ref> ককবাৰ্নে নিজৰ স্মৃতিকথাত কৈছিল, "মই ভাবো, ককাদেউতা গ্ৰেহামে মোৰ এই গছৰ গীতটোৰ বিষয়ে কি ভাবিলেহেঁতেন। উত্তৰ আমেৰিকাৰ অৰণ্যবোৰৰ বৰ্তমান অৱস্থা দেখি তেওঁ আক্ষেপ কৰিলেহেঁতেন নে প্ৰশংসা কৰিলেহেঁতেন?"<ref name="Rumours of Glory"/> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিষয়ক গীত]] 4cbx9oonwa690tca5b5mm65srcsoql6 0 140349 645776 2026-10-17T08:46:41Z কুমুদ ঘোষ 42738 নতুন পৃষ্ঠা: '''হোৱাট হেভ দে ডান টু দা ৰেইন''' হৈছে মালভিনা ৰেনল্ডছে লিখা ভূপৃষ্ঠৰ ওপৰত কৰা আণৱিক পৰীক্ষাৰ বিৰুদ্ধে এটি প্ৰতিবাদী গীত। গীতটো জোন বেজ আদি বহুতো শিল্পীয়ে গাইছে, আৰু ইংৰাজ বেণ্ড... 645776 wikitext text/x-wiki '''হোৱাট হেভ দে ডান টু দা ৰেইন''' হৈছে মালভিনা ৰেনল্ডছে লিখা ভূপৃষ্ঠৰ ওপৰত কৰা আণৱিক পৰীক্ষাৰ বিৰুদ্ধে এটি প্ৰতিবাদী গীত। গীতটো জোন বেজ আদি বহুতো শিল্পীয়ে গাইছে, আৰু ইংৰাজ বেণ্ড দ্য ছাৰ্চাৰ্ছৰ এটা সংস্কৰণ একক গীত (single) হিচাপে মুক্তি পাইছিল, যিটো আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু যুক্তৰাজ্যত তালিকাত স্থান পাইছিল। 0rqmatsjdmvtzb6v72cloip2aio66fj 645777 645776 2026-10-17T08:47:26Z কুমুদ ঘোষ 42738 645777 wikitext text/x-wiki '''হোৱাট হেভ দে ডান টু দা ৰেইন''' ({{lang-en|What Have They Done to the Rain}}) হৈছে মালভিনা ৰেনল্ডছে লিখা ভূপৃষ্ঠৰ ওপৰত কৰা আণৱিক পৰীক্ষাৰ বিৰুদ্ধে এটি প্ৰতিবাদী গীত। গীতটো জোন বেজ আদি বহুতো শিল্পীয়ে গাইছে, আৰু ইংৰাজ বেণ্ড দ্য ছাৰ্চাৰ্ছৰ এটা সংস্কৰণ একক গীত (single) হিচাপে মুক্তি পাইছিল, যিটো আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু যুক্তৰাজ্যত তালিকাত স্থান পাইছিল। 8ir5djo1ngg2njj5w2tc4pe3qovxd4w 645778 645777 2026-10-17T08:47:41Z কুমুদ ঘোষ 42738 added [[Category:পৰিৱেশ বিষয়ক গীত]] using [[WP:HC|HotCat]] 645778 wikitext text/x-wiki '''হোৱাট হেভ দে ডান টু দা ৰেইন''' ({{lang-en|What Have They Done to the Rain}}) হৈছে মালভিনা ৰেনল্ডছে লিখা ভূপৃষ্ঠৰ ওপৰত কৰা আণৱিক পৰীক্ষাৰ বিৰুদ্ধে এটি প্ৰতিবাদী গীত। গীতটো জোন বেজ আদি বহুতো শিল্পীয়ে গাইছে, আৰু ইংৰাজ বেণ্ড দ্য ছাৰ্চাৰ্ছৰ এটা সংস্কৰণ একক গীত (single) হিচাপে মুক্তি পাইছিল, যিটো আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু যুক্তৰাজ্যত তালিকাত স্থান পাইছিল। [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিষয়ক গীত]] bei17n0guy49xy29gtymztjd4oveeae 645779 645778 2026-10-17T08:48:11Z কুমুদ ঘোষ 42738 645779 wikitext text/x-wiki '''হোৱাট হেভ দে ডান টু দা ৰেইন''' ({{lang-en|What Have They Done to the Rain}}) হৈছে মালভিনা ৰেনল্ডছে লিখা ভূপৃষ্ঠৰ ওপৰত কৰা আণৱিক পৰীক্ষাৰ বিৰুদ্ধে এটি প্ৰতিবাদী গীত। গীতটো জোন বেজ আদি বহুতো শিল্পীয়ে গাইছে, আৰু ইংৰাজ বেণ্ড দ্য ছাৰ্চাৰ্ছৰ এটা সংস্কৰণ একক গীত (single) হিচাপে মুক্তি পাইছিল, যিটোৱে‍ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু যুক্তৰাজ্যত তালিকাত স্থান পাইছিল। [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিষয়ক গীত]] jtcjjlic752tgwk4mwp9uwzo5yuagzr 645780 645779 2026-10-17T08:50:13Z কুমুদ ঘোষ 42738 645780 wikitext text/x-wiki '''হোৱাট হেভ দে ডান টু দা ৰেইন''' ({{lang-en|What Have They Done to the Rain}}) হৈছে মালভিনা ৰেনল্ডছে লিখা ভূপৃষ্ঠৰ ওপৰত কৰা আণৱিক পৰীক্ষাৰ বিৰুদ্ধে এটি প্ৰতিবাদী গীত। গীতটো জোন বেজ আদি বহুতো শিল্পীয়ে গাইছে, আৰু ইংৰাজ বেণ্ড দ্য ছাৰ্চাৰ্ছৰ এটা সংস্কৰণত একক গীত (single) হিচাপে মুক্তি পাইছিল, যিটোৱে‍ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু যুক্তৰাজ্যত তালিকাত স্থান পাইছিল। [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিষয়ক গীত]] 7fh4l4buvyn2cwm6zcb21hwzzis4108 645782 645780 2026-10-17T09:06:42Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645782 wikitext text/x-wiki '''হোৱাট হেভ দে ডান টু দা ৰেইন''' ({{lang-en|What Have They Done to the Rain}}) হৈছে মালভিনা ৰেনল্ডছে লিখা ভূপৃষ্ঠৰ ওপৰত কৰা আণৱিক পৰীক্ষাৰ বিৰুদ্ধে এটি প্ৰতিবাদী গীত। গীতটো জোন বেজ আদি বহুতো শিল্পীয়ে গাইছে, আৰু ইংৰাজ বেণ্ড দ্য ছাৰ্চাৰ্ছৰ এটা সংস্কৰণত একক গীত (single) হিচাপে মুক্তি পাইছিল, যিটোৱে‍ [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] আৰু [[যুক্তৰাজ্য]]ত তালিকাত স্থান পাইছিল। [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিষয়ক গীত]] 4uk5udumdgey4353k1l6hrqlg8fsp2a