অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া aswiki https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%9F%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A4 MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter মাধ্যম বিশেষ বাৰ্তা সদস্য সদস্য বাৰ্তা ৱিকিপিডিয়া ৱিকিপিডিয়া বাৰ্তা চিত্ৰ চিত্ৰ বাৰ্তা মিডিয়াৱিকি মিডিয়াৱিকি আলোচনা সাঁচ সাঁচ বাৰ্তা সহায় সহায় বাৰ্তা শ্ৰেণী শ্ৰেণী বাৰ্তা ৱিকিচ'ৰা ৱিকিচ'ৰা আলোচনা MOS MOS talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 21927 646003 638600 2026-10-19T07:15:43Z Kandarpajit Kallol 6257 পৃষ্ঠা [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকাৰ]]ৰ পৰা [[ভাৰতৰ জিলাসমূহ]]লৈ Kandarpajit Kallolয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে 638600 wikitext text/x-wiki {{Infobox subdivision type | name = ভাৰতৰ জিলাসমূহ | alt_name = | alt_name1 = | category = দ্বিতীয়/তৃতীয় পৰ্যায়ৰ প্ৰশাসনিক বিভাগ | territory = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ]] | upper_unit = | start_date = | start_date1 = | start_date2 = | legislation_begin = | legislation_begin1 = | legislation_begin2 = | legislation_end = | legislation_end1 = | legislation_end2 = | end_date = | end_date1 = | end_date2 = | type = | type1 = | type2 = | population_range = Greatest: [[Thane district|Thane]], [[Maharashtra]]—11,060,148 (2011 census)<br />Least: [[Dibang Valley district|Dibang Valley]], [[Arunachal Pradesh]]—8,004 (2011 census) | area_range = Largest: [[Kutch district|Kutch]], [[Gujarat]]—{{convert|45,652|km2|sqmi|abbr=on}}<br />Smallest: মাহে, [[পুডুছেৰী]]—{{convert|8.69|km2|sqmi|abbr=on}} | density_range = Highest: মধ্য দিল্লী, [[দিল্লী]] (25,759/sq. km.)<br /> Lowest: [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা|নামনি দিবাং উপত্যকা]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] (14/sq. km.) | government = জিলা প্ৰশাসন | subdivision = [[Revenue division]] (''Sub-division'') and, | subdivision1 = ৰাজহ বিভাগ (উপ-বিভাগ) আৰু, তহচিল (তালুকা, মণ্ডল), আৰু ব্লক | map = [[File:India district map (de-facto).svg|400px]] | current_number = 802 | number_date = 2026 }} {{অনুবাদ}} '''জিলা''' ({{lang-hi|ज़िला}}; {{lang-ur|ضلع}}) শব্দটোৱে [[ভাৰত|ভাৰতবৰ্ষৰ]] ক্ষেত্ৰত এনে একোটা প্ৰশাসনিক ভৌগোলিক অঞ্চল, যিবোৰ [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ভাৰতৰ ৰাজ্য নাইবা কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহৰ]] অন্তৰ্গত। জিলাসমূহ কিছুমান উপভাগত বিভক্ত কৰা হৈছে, যেনে [[Subdivisions of India|মহকুমা]] আৰু নাইবা [[tehsil|''তেহচিল'']], [[গাওঁ পঞ্চায়ত]] ইত্যাদি। জিলাৰ মুখ্য শাসনকৰ্তা সকল: * [[জিলা উপায়ুক্ত]]:- জিলা উপায়ুক্ত জিলা এখনৰ সৰ্বোচ্চ ক্ষমতাপ্ৰাপ্ত বিষয়া এখেতে জিলাখনৰ আইন শৃংখলা অটুট ৰখা দ্বায়িত্ব বহন কৰাৰ লগতে জিলা ন্যায়াধীশৰ কাৰ্যালয় সমূহ আৰু ৰাজহ সংগ্ৰহৰ দ্বায়িত্বত থকা ৰাজহ বিষয়া সকলৰ সমন্বয় ৰক্ষা কৰে। সাধাৰণতে [[ভাৰতীয় প্ৰশাসনিক সেৱা]]ৰ বিষয়াসকল জিলা উপায়ুক্ত হয় যদিও কেতিয়াবা ৰাজ্যিক প্ৰশাসনিক সেৱাৰ বিষয়া সকলকো এই পদত নিযুক্তি দিয়া হয়। জিলা উপায়ুক্তক সহায় কৰিবলৈ যথেষ্ট সংখ্যক বিভিন্ন সৰু বৰ প্ৰশাসিনক বিষয়া থাকে। * [[আৰক্ষী অধীক্ষক]]:- জিলাসমূহৰ [[আইন]] শৃংখলা আৰু তেনে ধৰণৰ বিষয় সমূহ নিয়াৰিকৈ চলোৱাৰ দ্বায়িত্বত এজন [[ভাৰতীয় আৰক্ষী সেৱা]]ৰ বিষয়া এজন আৰক্ষী অধীক্ষকৰূপে থাকে। <!-- * [[Deputy Conservator of Forests (India)|Deputy Conservator of Forests]], an officer belonging to the [[Indian Forest Service]], entrusted with the management of the [[forest]]s, [[Natural environment|environment]] and [[wildlife]] of the district --> ৰাজ্য চৰকাৰৰ দ্বাৰা এই বিষয়াসমূহ নিৰ্বাচিত কৰা হয় লগতে সময় আৰু পৰিস্থিতি সাপেক্ষে এওঁলোকক পদোন্নতি বা স্থানান্তৰ কৰা হয়। ৰাজ্যসমূহৰ অন্তৰ্গত প্ৰতিখন জিলাতে এখন সুনিৰ্দিষ্ট কৰা জিলাৰ [[মুখ্য সদৰ]] থাকে; কিন্তু [[মুম্বাই]] এনে এখন চহৰ যিখন এখন জিলা হোৱা সত্ত্বেও, সুনিৰ্দিষ্ট কৰা জিলাৰ সদৰ নাই, যদিওবা তাত এজন জিলা উপায়ুক্ত আছে। ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ভাৰতবৰ্ষত বৰ্তমান '''৬৪০'''খন জিলা আছে।<ref>http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/india/paper2_4.pdf</ref> ==অৱলোকন== {| width="80%" |- | {| width="100%" class="wikitable sortable" |+ প্ৰতিখন ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত জিলাসমূহৰ সংখ্যা |- ! bgcolor=#99CCFF width="5%" | মেপ নং ! bgcolor=#99CCFF width="40%" | ৰাজ্য অথবা কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলৰ নাম ! bgcolor=#99CCFF width="5%" | জিলা |- | 1 || [[Districts of Andhra Pradesh|অন্ধ প্ৰদেশ]] || '''২৩''' |- | 2 || [[Districts of Arunachal Pradesh|অৰুণাচল প্ৰদেশ]] ||'''১৬''' |- | 3 || [[Districts of Assam|অসম]] || '''২৭''' |- | 4 || [[Districts of Bihar|বিহাৰ]] || '''৩৮''' |- | 5 || [[Districts of Chhattisgarh|ছত্তীছগড়]] || '''১৮''' |- | 6 || [[Districts of Goa|গোৱা]] ||&nbsp; &nbsp; '''২''' |- | 7 || [[Districts of Gujarat|গুজৰাট]] || '''২৬''' |- | 8 || [[Districts of Haryana|হাৰিয়ানা]] ||'''২১''' |- | 9 || [[Districts of Himachal Pradesh|হিমাচল প্ৰদেশ]] || '''১২''' |- | 10 || [[Districts of Jammu and Kashmir|জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]] ||'''২২''' |- | 11 || [[Districts of Jharkhand|ঝাৰখণ্ড]] || '''২৪''' |- | 12 || [[Districts of Karnataka|কৰ্ণাটক]] || '''৩০''' |- | 13 || [[Districts of Kerala|কেৰালা]] || '''১৪''' |- | 14 || [[Districts of Madhya Pradesh|মধ্য প্ৰদেশ]] ||'''৫০''' |- | 15 || [[Districts of Maharashtra|মহাৰাষ্ট্ৰ]] || '''৩৫''' |- | 16 || [[Districts of Manipur|মণিপুৰ]] ||&nbsp; &nbsp; '''৯''' |- | 17 || [[Districts of Meghalaya|মেঘালয়]] ||&nbsp; &nbsp; '''৭''' |- | 18 || [[Districts of Mizoram|মিজোৰাম]] ||&nbsp; &nbsp; '''৮''' |- | 19 || [[Districts of Nagaland|নাগালেণ্ড]] ||&nbsp; '''১১''' |- | 20 || [[Districts of Orissa|উৰিষ্যা]] ||'''৩০''' |- | 21 || [[Districts of Punjab, India|পঞ্জাব]] ||'''২০''' |- | 22 || [[Districts of Rajasthan|ৰাজস্থান]] ||'''৩৩''' |- | 23 || [[Districts of Sikkim|ছিক্কিম]] ||&nbsp; &nbsp; '''৪''' |- | 24 || [[Districts of Tamil Nadu|তামিল নাডু]] ||'''৩২''' |- | 25 || [[Districts of Tripura|ত্ৰিপুৰা]] ||&nbsp; &nbsp; '''৪''' |- | 26 || [[Districts of Uttar Pradesh|উত্তৰ প্ৰদেশ]] ||'''৭১''' |- | 27 || [[Districts of Uttarakhand|উত্তৰাখণ্ড]] ||'''১৩''' |- | 28 || [[Districts of West Bengal|পশ্চিমবঙ্গ]] ||'''১৯''' |- | A || [[List of districts of Andaman and Nicobar Islands|আণ্ডামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ]] ||&nbsp; &nbsp; '''৩''' |- | B || [[চণ্ডীগড়]] ||&nbsp; &nbsp; '''১''' |- | C || [[দাদৰা আৰু নগৰ হাৱেলী]] ||&nbsp; &nbsp; '''১''' |- | D || [[Districts of Daman and Diu|দমন আৰু দিউ]] ||&nbsp; &nbsp; '''২''' |- | E || [[লাক্ষাদ্বীপ]] ||&nbsp; &nbsp; '''১''' |- | F || [[List of districts of Delhi|কেন্দ্ৰীয় শাসিত দিল্লীৰ অন্তৰ্গত জিলাসমূহ]] ||&nbsp; &nbsp; '''৯''' |- | G || [[Districts of Puducherry|পণ্ডিচেৰী]] ||&nbsp; &nbsp; '''৪''' |- ! %!! সৰ্বমুঠ&nbsp;!! &nbsp; ৬৪০ |} | valign="top" width="300px" | [[File:India-states-numbered.svg|thumb| [[States and territories of India]], numbered as per the table]] |} <!-- ==নামকৰণ== The majority of districts are named after their administrative center. Some are referred to by two names, a traditional one and one that uses the name of the town that is the headquarters. Since most of the districts are named after a town, the word "district" or "District" is appended to distinguish between the town and the district. Official websites very often use ''District'' with a capital ''D'' in this context. ==Ambiguous names== The names of the 640 districts are mostly unique. There are some exceptions: * Within India five names are ambiguous, representing 10 districts: [[Aurangabad District (disambiguation)|Aurangabad]] ([[Bihar|BR]], [[Maharashtra|MH]]), [[Bijapur District (disambiguation)|Bijapur]] (CT, KA), [[Bilaspur District (disambiguation)|Bilaspur]] (CT, HP), [[Hamirpur District (disambiguation)|Hamirpur]] (HP, UP), [[Pratapgarh District (disambiguation)|Pratapgarh]] (RJ, UP). * [[list of ambiguous names of districts of South Asia|Seven districts share names with districts in other countries in South Asia]]: [[Bhojpur District (disambiguation)|Bhojpur]] (BR/Nepal), [[Daman District (disambiguation)|Daman]] (DD, Afghanistan), [[Ghaziabad District (disambiguation)|Ghaziabad]] (UP, Afghanistan), [[Gopalganj District (disambiguation)|Gopalganj]] (BR, Bangladesh), [[Hyderabad District (disambiguation)|Hyderabad]] (AP/Pakistan), [[Lalitpur District (disambiguation)|Lalitpur]] (UP/Nepal), [[Poonch District (disambiguation)|Poonch]] (JK, Pakistan) * One outside South Asia: [[Mansa District (disambiguation)|Mansa District]] (PB, Zambia) The following tables list the population details of various states. The columns include the [[hierarchical administrative subdivision codes]], the district name, district headquarters, 2001 census population, area in square kilometres, and the [[population density]] per square kilometre. Some districts that are entirely urban (such as [[Mumbai City]]) or very small, such as [[Yanam district|Yanam]] in [[Pondicherry]] do not have a separate location as district headquarters, and hence are omitted in this table. --> <!-- after finding the recent data of population the list may be updated, otherwise the works will be gone in vain --> ==অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ (AP)== {{see also|Districts of Andhra Pradesh}} {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=98% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | width="9%" | '''ক'ড''' | width="18%" | '''জিলা''' | width="18%" | '''সদৰ''' | width="9%" | '''জনসংখ্যা (২০০১)''' | width="9%" | '''মাটিকালি (বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="9%" | '''ঘনত্ব (প্ৰতি বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="19%" | '''চৰকাৰী ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AN|| [[অনন্তপুৰ জিলা|অনন্তপুৰ]]|| [[অনন্তপুৰ, অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ|অনন্তপুৰ]]|| align=right | ৩,৬৩৯,৩০৪|| align=right | ১৯,১৩০|| align=right | ১৯০|| http://anantapur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140603101542/http://anantapur.nic.in/ |date=2014-06-03 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | CH|| [[চিত্তুৰ জিলা|চিত্তুৰ]]|| [[চিত্তুৰ]]|| align=right | ৩,৭৩৫,২০২|| align=right | ১৫,১৫২|| align=right | ২৪৭|| http://chittoor.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | EG|| [[পূব গোদাৱৰী জিলা|পূব গোদাৱৰী]]|| [[কাকিনাড়া]]|| align=right | ৪,৮৭২,৬২২|| align=right | ১০,৮০৭|| align=right | ৪৫১||http://eastgodavari.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GU|| [[গুণ্টুৰ জিলা|গুণ্টুৰ]]|| [[গুণ্টুৰ]]|| align=right | ৪,৪০৫,৫২১|| align=right | ১১,৩৯১|| align=right | ৩৮৭||http://guntur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | CU|| [[YSR জিলা]]|| [[কাডাপা]]|| align=right | ২,৫৭৩,৪৮১|| align=right | ১৫,৩৫৯|| align=right | ১৬৮||http://kadapa.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KR|| [[কৃষ্ণ জিলা|কৃষ্ণ]]|| [[মাছলীপত্তনম]]|| align=right | ৪,২১৮,৪১৬|| align=right | ৮,৭২৭|| align=right | ৪৮৩||http://krishna.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KU|| [[কৰ্নুল জিলা|কৰ্নুল]]|| [[কৰ্নুল]]|| align=right | ৩,৫১২,২৬৬|| align=right | ১৭,৬৫৮|| align=right | ১৯৯||http://kurnool.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NE|| [[শ্ৰী পত্তি শ্ৰী ৰামুলু নেল্লোৰ জিলা|শ্ৰী পত্তি শ্ৰী ৰামুলু নেল্লোৰ]]|| [[নেল্লোৰ]] || align=right | ২,৬৫৯,৬৬১|| align=right | ১৩,০৭৬|| align=right | ২০৩||http://nellore.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110926021745/http://nellore.nic.in/ |date=2011-09-26 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | PR|| [[প্ৰকাছম জিলা|প্ৰকাছম]]|| [[অংগোল]]|| align=right | ৩,০৫৪,৯৪১|| align=right | ১৭,৬২৬|| align=right | ১৭৩||http://prakasam.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SR|| [[শ্ৰীকাকুলম জিলা|শ্ৰীকাকুলম]]|| [[শ্ৰীকাকুলম]]|| align=right | ২,৫২৮,৪৯১|| align=right | ৫,৮৩৭|| align=right | ৪৩৩||http://srikakulam.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | VS|| [[বিছাখাপত্তনম জিলা|বিছাখাপত্তনম]]|| [[বিছাখাপত্তনম]]|| align=right | ৩,৭৮৯,৮২৩|| align=right | ১১,১৬১|| align=right | ৩৪০||http://visakhapatnam.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | VZ|| [[বিজয়নগৰম জিলা|বিজয়নগৰম]]|| [[বিজয়নগৰম]]|| align=right | ২,২৪৫,১০৩|| align=right | ৬,৫৩৯|| align=right | ৩৪৩||http://vizianagaram.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | WG|| [[পশ্চিম গোদাৱৰী জিলা|পশ্চিম গোদাৱৰী]]|| [[এলুৰু]]|| align=right | ৩,৭৯৬,১৪৪|| align=right | ৭,৭৪২|| align=right | ৪৯০||http://wgodavari.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130815193442/http://wgodavari.nic.in/ |date=2013-08-15 }} |} ==অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জিলাসমূহ (AR)== {{see also|অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জিলাসমূহ}} অৰুণাচল প্ৰদেশক ১৬খন জিলা হৈছে:<ref>{{cite web|url=http://arunachalpradesh.nic.in/glance.htm|title=At a glance|publisher=Government of Arunachal Pradesh website|access-date=2020-06-12|archivedate=2013-08-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130804193321/http://arunachalpradesh.nic.in/glance.htm|deadurl=yes}}</ref> {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=70% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | '''ক’ড''' | '''জিলা''' | '''সদৰ''' | '''জনসংখ্যা'''<br />(২০১১)<ref>{{cite web |url = http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/arunachal/17_Table%201%20-%20B.xls |format=XLS |title = Distribution of Population, Decadel Growth Rate, Sex-Ration and Population Density |publisher = The Registrar General & Census Commissioner, India, New Delhi-110011 |date = 2010 - 2011 |accessdate = 2012-08-23 }}</ref> | '''মাটিকালি'''<br />(বৰ্গ কিমি) | '''জনঘনত্ব'''<br />(প্ৰতি বৰ্গ কিমি) | '''ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F4F9FF | ০১|| [[টাৱাং জিলা|টাৱাং]]|| [[টাৱাং চহৰ]]|| ৪৯৯৫০|| ২০৮৫|| ২৩||[http://tawang.nic.in/ tawang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০২|| [[পশ্চিম কামেং জিলা|পশ্চিম কামেং]]|| [[ব’মডিলা]]|| ৮৭০১৩|| ৭৪২২|| ১২||[http://westkameng.nic.in/ westkameng.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৩|| [[পূব কামেং জিলা|পূব কামেং]]|| [[চেপ্পা]]|| ৭৮৪১৩|| ৪১৩৪|| ১৯||[http://eastkameng.nic.in/ eastkameng.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৪|| [[পাপুমপাৰে জিলা|পাপুমপাৰে]]|| [[য়ুপিয়া]]|| ১৭৬৩৮৫|| ২৮৭৫|| ৬১||[http://papumpare.nic.in/ papumpare.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৫|| [[উজনি সোৱণশিৰি জিলা|উজনি সোৱণশিৰি]]|| [[দাপৰিজো]]|| ৮৩২০৫|| ৭০৩২|| ১২|| |- bgcolor=#F4F9FF | ০৬|| [[পশ্চিম ছিয়াং জিলা|পশ্চিম ছিয়াং]]|| [[আলং]]|| ১১২২৭২|| ৮৩২৫|| ১৩||[http://westsiang.nic.in/ westsiang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৭|| [[পূব ছিয়াং জিলা|পূব ছিয়াং]]|| [[পাচিঘাট]]|| ৯৯০১৯|| ৪০০৫|| ২৭||[http://eastsiang.nic.in/ eastsiang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৮|| [[উজনি ছিয়াং জিলা|উজনি ছিয়াং]]|| [[য়ুং কিয়োং]]|| ৩৫২৮৯|| ৬১৮৮|| ৫|| |- bgcolor=#F4F9FF | ০৯|| [[চাংলাং জিলা|চাংলাং]]|| [[চাংলাং]]|| ১৪৭৯৫১|| ৪৬৬২|| ৩২||[http://changlang.nic.in/ changlang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১০|| [[টিৰাপ জিলা|টিৰাপ]]|| [[খোন্সা]]|| ১১১৯৯৭|| ২৩৬২|| ৪৭||[http://tirap.nic.in/ tirap.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১১|| [[নামনি সোৱণশিৰি জিলা|নামনি সোৱণশিৰি]]|| [[জিৰো]]|| ৮২৮৩৯|| ৩৪৬০|| ২৪|| |- bgcolor=#F4F9FF | ১২|| [[কুৰুং কুমেই জিলা|কুৰুং কুমেই]]|| [[কলৰিয়াং]]|| ৮৯৭১৭|| ৮৮১৮|| ১৫|| |- bgcolor=#F4F9FF | ১৩|| [[দিবাং উপত্যকা জিলা|দিবাং উপত্যকা]]|| [[অনীনি]]|| ৭৯৪৮|| ৯১২৯|| ১|| |- bgcolor=#F4F9FF | ১৪|| [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা|নামনি দিবাং উপত্যকা]]|| [[ৰইং]]|| ৫৩৯৮৬|| ৩৯০০|| ১৪||[http://roing.nic.in/ roing.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১৫|| [[লোহিত জিলা|লোহিত]]|| [[তেজু]]|| ১৪৫৫৩৮|| ২৪০২|| ২৮||[http://lohit.nic.in/ lohit.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১৬|| [[অনজৌ জিলা|অনজৌ]]|| [[হাৱাই, অৰুণাচল প্ৰদেশ|হাৱাই]]|| ২১০৮৯|| ৬১৯০|| ৩|| |} ==অসম (AS)== {{See also|অসমৰ জিলা}} {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=98% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | width="9%" | '''ক'ড''' | width="18%" | '''জিলা''' | width="18%" | '''সদৰ''' | width="9%" | '''জনসংখ্যা (২০০১)''' | width="9%" | '''মাটিকালি (বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="9%" | '''ঘনত্ব (/বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="19%" | '''চৰকাৰী ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F4F9FF | BA || [[বৰপেটা জিলা|বৰপেটা]] || [[বৰপেটা]] || ১,৬৪২,৪২০ || ৩,২৪৫ || ৫০৬ || [http://barpeta.gov.in/ www. barpeta.gov.in] |- bgcolor=#F4F9FF | BO || [[বঙাইগাঁও জিলা|বঙাইগাঁও]] || [[বঙাইগাঁও]] || ৯০৬,৩১৫ || ২,৫১০ || ৩৬১ || [http://www.bongaigaon.gov.in/ www.bongaigaon.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140328050835/http://bongaigaon.gov.in/ |date=2014-03-28 }} |- bgcolor=#F4F9FF | CA || [[কাছাৰ জিলা|কাছাৰ]] || [[শিলচৰ]] || ১,৪৪২,১৪১ || ৩,৭৮৬ || ৩৮১ || [http://www.cachar.gov.in/ www.cachar.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029112935/http://cachar.gov.in/ |date=2013-10-29 }} |- bgcolor=#F4F9FF | DA || [[দৰং জিলা|দৰং]] || [[মঙলদৈ]] || ১,৫০৩,৯৪৩ || ৩,৪৮১ || ৪৩২ || [http://www.darrang.gov.in/ www.darrang.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131209084000/http://darrang.gov.in/ |date=2013-12-09 }} |- bgcolor=#F4F9FF | DM || [[ধেমাজী জিলা|ধেমাজী]] || [[ধেমাজী]] || ৫৬৯,৪৬৮ || ৩,২৩৭ || ১৭৬ || [http://www.dhemaji.gov.in/ www.dhemaji.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203010449/http://dhemaji.gov.in/ |date=2013-12-03 }} |- bgcolor=#F4F9FF | DB || [[ধুবুৰী জিলা|ধুবুৰী]] || [[ধুবুৰী]] || ১,৬৩৪,৫৮৯ || ২,৮৩৮ || ৫৭৬ || [http://www.dhubri.gov.in/ www.dhubri.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140302002228/http://dhubri.gov.in/ |date=2014-03-02 }} |- bgcolor=#F4F9FF | DI || [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]] || [[ডিব্ৰুগড়]] || ১,১৭২,০৫৬ || ৩,৩৮১ || ৩৪৭ || [http://www.dibrugarh.gov.in/ www.dibrugarh.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203005046/http://dibrugarh.gov.in/ |date=2013-12-03 }} |- bgcolor=#F4F9FF | GP || [[গোৱালপাৰা জিলা|গোৱালপাৰা]] || [[গোৱালপাৰা]] || ৮২২,৩০৬ || ১,৮২৪ || ৪৫১ || [http://www.goalpara.gov.in/ www.goalpara.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140302004955/http://goalpara.gov.in/ |date=2014-03-02 }} |- bgcolor=#F4F9FF | GG || [[গোলাঘাট জিলা|গোলাঘাট]] || [[গোলাঘাট]] || ৯৪৫,৭৮১ || ৩,৫০২ || ২৭০ || [http://www.golaghat.gov.in/ www.golaghat.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140301235626/http://golaghat.gov.in/ |date=2014-03-01 }} |- bgcolor=#F4F9FF | HA || [[হাইলাকান্দি জিলা|হাইলাকান্দি]] || [[হাইলাকান্দি]] || ৫৪২,৯৭৮ || ১,৩২৭ || ৪০৯ || [http://www.hailakandi.nic.in/ www.hailakandi.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | JO || [[যোৰহাট জিলা|যোৰহাট]] || [[যোৰহাট]] || ১,০০৯,১৯৭ || ২,৮৫১ || ৩৫৪ || [http://www.jorhat.gov.in/ www.jorhat.gov.in] |- bgcolor=#F4F9FF | KA || [[কাৰ্বি আংলং জিলা|কাৰ্বি আংলং]] || [[ডিফু]] || ৮১২,৩২০ || ১০,৪৩৪ || ৭৮ || [http://www.karbianglong.gov.in/ www.karbianglong.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140128183457/http://karbianglong.gov.in/ |date=2014-01-28 }} |- bgcolor=#F4F9FF | KR || [[কৰিমগঞ্জ জিলা|কৰিমগঞ্জ]] || [[কৰিমগঞ্জ]] || ১,০০৩,৬৭৮ || ১,৮০৯ || ৫৫৫ || [http://www.karimganj.gov.in/ www.karimganj.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203004111/http://karimganj.gov.in/ |date=2013-12-03 }} |- bgcolor=#F4F9FF | KK || [[কোকৰাঝাৰ জিলা|কোকৰাঝাৰ]] || [[কোকৰাঝাৰ]] || ৯৩০,৪০৪ || ৩,১২৯ || ২৯৭ || [http://www.kokrajhar.gov.in/ www.kokrajhar.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131220085606/http://kokrajhar.gov.in/ |date=2013-12-20 }} |- bgcolor=#F4F9FF | LA || [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]] || [[লখিমপুৰ]] || ৮৮৯,৩২৫ || ২,২৭৭ || ৩৯১ || [http://www.lakhimpur.gov.in/ www.lakhimpur.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140306141543/http://lakhimpur.gov.in/ |date=2014-03-06 }} |- bgcolor=#F4F9FF | MA || [[মৰিগাঁও জিলা|মৰিগাঁও]] || [[মৰিগাঁও]] || ৭৭৫,৮৭৪ || ১,৭০৪ || ৪৫৫ || [http://www.morigaon.nic.in/ www.morigaon.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140227192057/http://morigaon.nic.in/ |date=2014-02-27 }} |- bgcolor=#F4F9FF | NG || [[নগাঁও জিলা|নগাঁও]] || [[নগাঁও]] || ২,৩১৫,৩৮৭ || ৩,৮৩১ || ৬০৪ || [http://www.nagaon.gov.in/ www.nagaon.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140305201802/http://nagaon.gov.in/ |date=2014-03-05 }} |- bgcolor=#F4F9FF | NL || [[নলবাৰী জিলা|নলবাৰী]] || [[নলবাৰী]] || ১,১৩৮,১৮৪ || ২,২৫৭ || ৫০৪ || [http://www.nalbari.nic.in/ www.nalbari.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140516190238/http://nalbari.nic.in/ |date=2014-05-16 }} |- bgcolor=#F4F9FF | NC || [[ডিমা হাছাও জিলা|ডিমা হাছাও]] || [[হাফলং]] || ১৮৬,১৮৯ || ৪,৮৮৮ || ৩৮ || [http://www.nchills.gov.in/ www.nchills.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140516185749/http://nchills.gov.in/ |date=2014-05-16 }} |- bgcolor=#F4F9FF | SI || [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]] || [[শিৱসাগৰ]] || ১,০৫২,৮০২ || ২,৬৬৮ || ৩৯৫ || [http://www.sivasagar.nic.in/ www.sivasagar.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130521040013/http://sivasagar.nic.in/ |date=2013-05-21 }} |- bgcolor=#F4F9FF | SO || [[শোণিতপুৰ জিলা|শোণিতপুৰ]] || [[তেজপুৰ]] || ১,৬৭৭,৮৭৪ || ৫,৩২৪ || ৩১৫ || [http://www.sonitpur.gov.in/ www.sonitpur.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140104082615/http://sonitpur.gov.in/ |date=2014-01-04 }} |- bgcolor=#F4F9FF | TI || [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]] || [[তিনিচুকীয়া]] || ১,১৫০,১৪৬ || ৩,৭৯০ || ৩০৩ || [http://www.tinsukia.gov.in/ www.tinsukia.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140305142851/http://tinsukia.gov.in/ |date=2014-03-05 }} |} ==বিহাৰ (BR)== {{See also|Districts of Bihar}} {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=98% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | width="9%" | '''ক'ড''' | width="18%" | '''জিলা''' | width="18%" | '''সদৰ''' | width="9%" | '''জনসংখ্যা (২০০১)''' | width="9%" | '''মাটিকালি (বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="9%" | '''ঘনত্ব (/বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="19%" | '''চৰকাৰী ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F4F9FF | AR|| [[অৰৰিয়া জিলা|অৰৰিয়া]]|| [[অৰৰিয়া]]|| align=right | ২,৮০৬,২০০|| align=right | ২,৮২৯|| align=right | ৯৯২||http://araria.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | AR|| [[অৰৱল জিলা|অৰৱল]]|| [[অৰৱল]]|| align=right | ৬৯৯,৫৬৩|| align=right | ৪,৮৩৯|| align=right | ১০৯৯||http://arwal.bih.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | AU|| [[ঔৰংগাবাদ জিলা, বিহাৰ|ঔৰংগাবাদ]]|| [[ঔৰংগাবাদ, বিহাৰ|ঔৰংগাবাদ]]|| align=right | ২,৫১১,২৪৩|| align=right | ৩,৩০৩|| align=right | ৭৬০||http://aurangabad.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | BA|| [[বাঁকা জিলা|বাঁকা]]|| [[বাঁকা, বিহাৰ|বাঁকা]]|| align=right | ২,০২৯,৩৩৯|| align=right | ৩,০১৮|| align=right | ৬৭২||http://banka.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | BE|| [[বেগুছৰায় জিলা|বেগুছৰায়]]|| [[বেগুছৰায়]]|| align=right | ২,৯৫৪,৩৬৭|| align=right | ১,৯১৭|| align=right | ১,৫৪০||http://begusarai.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | BG|| [[ভগলপুৰ জিলা|ভগলপুৰ]]|| [[ভগলপুৰ]]|| align=right | ৩,০৩২,২২৬|| align=right | ২,৫৬৯|| align=right | ১,১৮০||http://bhagalpur.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | BJ||[[ভোজপুৰ জিলা, ভাৰত|ভোজপুৰ]]|| [[আৰা]]|| align=right | ২,৭২০,১৫৫|| align=right | ২,৪৭৩|| align=right | ১,১৩৬||http://bhojpur.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | BU|| [[বক্সৰ জিলা|বক্সৰ]]|| [[বক্সৰ]]|| align=right | ১,৭০৭,৬৪৩|| align=right | ১,৬২৪|| align=right | ১,০০৩||http://buxar.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | DA|| [[দৰভঙা জিলা|দৰভঙা]]|| [[দৰভঙা]]|| align=right | ৩,৯২১,৯৭১|| align=right | ২,২৭৮|| align=right | ১,৭২১||http://darbhanga.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | EC|| [[পূব চম্পাৰণ জিলা|পূব চম্পাৰণ]]|| [[মোতিহাৰী]]|| align=right | ৫,০৮২,৮৬৮|| align=right | ৩,৯৬৯|| align=right | ১২৮১||http://eastchamparan.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | GA|| [[গয়া জিলা|গয়া]]|| [[গয়া, ভাৰত|গয়া]]|| align=right | ৪,৩৭৯,৩৮৩|| align=right | ৪,৯৭৮|| align=right | ৮৮০||http://gaya.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | GO|| [[গোপালগঞ্জ জিলা, ভাৰত|গোপালগঞ্জ]]|| [[গোপালগঞ্জ (বিহাৰ)|গোপালগঞ্জ]]|| align=right | ২,৫৫৮,০৩৭|| align=right | ২,০৩৩|| align=right | ১,২৫৮||http://gopalganj.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | JA|| [[জামুই জিলা|জামুই]]|| [[জামুই]]|| align=right | ১,৭৫৬,০৭৮|| align=right | ৩,০৯৯|| align=right | ৫৬৭||http://jamui.bih.nic.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110818201023/http://jamui.bih.nic.in/ |date=2011-08-18 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | JE|| [[জেহানাবাদ জিলা|জেহানাবাদ]]|| [[জেহানাবাদ]]|| align=right | ১,১২৪,১৭৬|| align=right | ১,৫৬৯|| align=right | ১২০৬||http://Jehanabad.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | KH|| [[খগড়িয়া জিলা|খগড়িয়া]]|| [[খগড়িয়া]]|| align=right | ১,৬৫৭,৫৯৯|| align=right | ১,৪৮৬|| align=right | ১,১১৫||http://khagaria.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | KI|| [[কৃষ্ণগঞ্জ জিলা|কৃষ্ণগঞ্জ]]|| [[কৃষ্ণগঞ্জ]]|| align=right | ১,৬৯০,৯৪৮|| align=right | ১,৮৮৪|| align=right | ৮৯৮||http://kishanganj.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | KM|| [[কৈমুৰ জিলা|কৈমুৰ]]|| [[ভভুৱা]]|| align=right | ১,৬২৬,৯০০|| align=right | ৩,৩৬৩|| align=right | ৪৮৮||http://kaimur.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | KT|| [[কটিহাৰ জিলা|কটিহাৰ]]|| [[কটিহাৰ]]|| align=right | ৩,০৬৮,১৪৯|| align=right | ৩,০৫৬|| align=right | ১০০৪||http://katihar.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | LA|| [[লখীছৰায় জিলা|লখীছৰায়]]|| [[লখীছৰায়]]|| align=right | ১,০০০,৭১৭|| align=right | ১,২২৯|| align=right | ৮১৫||http://lakhisarai.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | MB|| [[মধুবনী জিলা|মধুবনী]]|| [[মধুবনী, ভাৰত|মধুবনী]]|| align=right | ৪,৪৭৬,০৪৪|| align=right | ৩,৫০১|| align=right | ১,২৭৯||http://madhubani.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | MG|| [[মুংগেৰ জিলা|মুংগেৰ]]|| [[মুংগেৰ]]|| align=right | ১,৩৫৯,০৫৪|| align=right | ১,৪১৯|| align=right | ৯৫৮||http://munger.bih.nic.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151219044930/http://www.munger.bih.nic.in/ |date=2015-12-19 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | MP|| [[মধেপুৰা জিলা|মধেপুৰা]]|| [[মধেপুৰা]]|| align=right | ১,৯৯৪,৬১৮|| align=right | ১,৭৮৭|| align=right | ১১১৬||http://madhepura.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | MZ|| [[মুজফ্‌ফৰপুৰ জিলা|মুজফ্‌ফৰপুৰ]]|| [[মুজফ্‌ফৰপুৰ]]|| align=right | ৪,৭৭৮,৬১০|| align=right | ৩,১৭৩|| align=right | ১,৫০৬||http://muzaffarpur.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | NL|| [[নালান্দা জিলা|নালান্দা]]|| [[বিহাৰ শ্বৰীফ]]|| align=right | ২,৮৭২,৫২৩|| align=right | ২,৩৫৪|| align=right | ১,২২০||http://nalanda.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | NW|| [[নৱাদা জিলা|নৱাদা]]|| [[নৱাদা]]|| align=right | ২,২১৬,৬৫৩|| align=right | ২,৪৯২|| align=right | ৮৮৯||http://nawada.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | PA|| [[পাটনা জিলা|পাটনা]]|| [[পাটনা]]|| align=right | ৫,৭৭২,৮০৪|| align=right | ৩,২০২|| align=right | ১,৮০৩||http://patna.bih.nic.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110228012237/http://patna.bih.nic.in/ |date=2011-02-28 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | PU|| [[পূৰ্ণিয়া জিলা|পূৰ্ণিয়া]]|| [[পূৰ্ণিয়া]]|| align=right | ৩,২৭৩,১২৭|| align=right | ৩,২২৮|| align=right | ১০১৪||http://purnia.bih.nic.in{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | RO|| [[ৰোহতাচ জিলা|ৰোহতাচ]]|| [[ছাছাৰাম]]|| align=right | ২,৯৬২,৫৯৩|| align=right | ৩,৮৫০|| align=right | ৭৬৩||http://rohtas.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | SH|| [[ছহৰছা জিলা|ছহৰছা]]|| [[ছহৰছা]]|| align=right | ১,৮৯৭,১০২|| align=right | ১,৭০২|| align=right | ১১২৫||http://saharsa.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | SM|| [[সমষ্টিপুৰ জিলা|সমষ্টিপুৰ]]|| [[সমষ্টিপুৰ]]|| align=right | ৪,২৫৪,৭৮২|| align=right | ২,৯০৫|| align=right | ১,৪৬৫||http://samastipur.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | SO|| [[শিৱহৰ জিলা|শিৱহৰ]]|| [[শিৱহৰ]]|| align=right | ৬৫৬,৯১৬|| align=right | ৪৪৩|| align=right | ১,৮৮২||http://sheohar.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | SP|| [[শ্বেখপুৰা জিলা|শ্বেখপুৰা]]|| [[শ্বেখপুৰা]]|| align=right | ৬৩৪,৯২৭|| align=right | ৬৮৯|| align=right | ৯২২||http://sheikhpura.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | SR|| [[সাৰণ জিলা|সাৰণ]]|| [[ছপৰা]]|| align=right | ৩,৯৪৩,০৯৮|| align=right | ২,৬৪১|| align=right | ১,৪৯৩||http://saran.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | ST|| [[সাগৰ জিলা|সাগৰ]]|| [[সাগৰ, মধ্য প্ৰদেশ|সাগৰ]]|| align=right | ৩,৪১৯,৬২২|| align=right | ২,১৯৯|| align=right | ১,৪৯১||http://sitamarhi.bih.nic.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180720032153/http://sitamarhi.bih.nic.in/ |date=2018-07-20 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SU|| [[ছুপৌল জিলা|ছুপৌল]]|| [[ছুপৌল]]|| align=right | ২,২২৮,৩৯৭|| align=right | ২,৪১০|| align=right | ৯১৯||http://supaul.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | SW|| [[সীৱান জিলা|সীৱান]]|| [[সীৱান, বিহাৰ|সীৱান]]|| align=right | ৩,৩১৮,১৭৬|| align=right | ২,২১৯|| align=right | ১,৪৯৫||http://siwan.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | VA|| [[বৈশালী জিলা|বৈশালী (অক্ষয়)]]|| [[হাজিপুৰ]]|| align=right | ৩,৪৯৫,২৪৯|| align=right | ২,০৩৬|| align=right | ১,৭১৭||http://vaishali.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | WC|| [[পশ্চিম চম্পাৰণ জিলা|পশ্চিম চম্পাৰণ]]|| [[বেতিয়া]]|| align=right | ৩,৯২২,৭৮০|| align=right | ৫,২২৯|| align=right | ৭৫০||http://westchamparan.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF |} == ছত্তীছগঢ় (CG) == {{see also|Districts of Chhattisgarh}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''ক'ড''' | '''জিলা''' | '''সদৰ''' | '''জনসংখ্যা (২০১২)''' | '''মাটিকালি (বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | '''ঘনত্ব (/বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | '''চৰকাৰী ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | BA||[[বস্তৰ জিলা|বস্তৰ]]||[[জগদলপুৰ]]|| align="right" | ১,৪১১,৬৪৪|| align=right | ১৪,৯৬৮|| align=right | ৮৭||http://bastar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020406145058/http://bastar.nic.in/ |date=2002-04-06 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BJ||[[বিজাপুৰ জিলা|বিজাপুৰ]]||[[বিজাপুৰ]]|| align="right" | ২৫৫,১৮০|| align=right | ৬,৫৫৫|| align=right | ৩৫||http://bijapur.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BI||[[বিলাসপুৰ জিলা|বিলাসপুৰ]]||[[বিলাসপুৰ]]|| align="right" | ২,৬৬২,০৭৭|| align=right | ৮,২৭০|| align=right | ২৪১||http://bilaspur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DA||[[দান্তেৱাৰা জিলা|দান্তেৱাৰা]]||[[দান্তেৱাৰা]]|| align="right" | ৫৩২,৭৯১|| align=right | ১৭,৫৩৮|| align=right | ৪১||http://dantewada.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DH||[[ধমতৰী জিলা|ধমতৰী]]||[[ধমতৰী]]|| align="right" | ৭৯৯,১৯৯|| align=right | ৩,৩৮৩|| align=right | ২০৮||http://dhamtari.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DU||[[দুৰ্গ জিলা|দুৰ্গ]]||[[দুৰ্গ]]|| align="right" | ৩.৩৪৩,০৭৯|| align=right | ৮,৫৪২|| align=right | ৩২৮||http://durg.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JA||[[জশপুৰ জিলা|জশপুৰ]]||[[জশপুৰ নগৰ]]|| align="right" | ৮,৫২,০৪৩|| align=right | ৫,৮২৫|| align=right | ১২৭||http://jashpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JC||[[জাঞ্জগীৰ-চাম্পা জিলা|জাঞ্জগীৰ-চাম্পা]]||[[Naila Janjgir|জাঞ্জগীৰ]]|| align="right" | ১,৬২০,৬৩২|| align=right | ৩,৮৪৮|| align=right | ৩৪২||http://janjgirchampa.nic.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | KB||[[কোৰবা জিলা|কোৰবা]]||[[Korba, Chhattisgarh|কোৰবা]]|| align="right" | ১,২০৬,৫৬৩|| align=right | ৬,৬১৫|| align=right | ১৫৩||http://korba.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051211002149/http://korba.nic.in/ |date=2005-12-11 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | KJ||[[কোৰিয়া জিলা|কোৰিয়া]]||[[বৈকুণ্ঠপুৰ]]|| align="right" | ৬৫৯,০৩৯|| align=right | ৬,৫৭৮|| align=right | ৮৯||http://koriya.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060102213143/http://koriya.nic.in/ |date=2006-01-02 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | KK||[[কাংকেৰ জিলা|কাংকেৰ]]||[[কাংকেৰ]]|| align="right" | ৭৪৮,৫৯৩|| align=right | ৬,৫১৩|| align=right | ১০০||http://kanker.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KW||[[কবীৰধাম জিলা|কবীৰধাম]]||[[কৱৰ্ধা]]|| align="right" | ৫৮৪,৬৬৭|| align=right | ৪,২৩৭|| align=right | ১৩৮||http://kawardha.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MA||[[মহাসমুন্দ জিলা|মহাসমুন্দ]]||[[মহাসমুন্দ]]|| align="right" | ১,০৩২,২৭৫|| align=right | ৪,৭৭৯|| align=right | ১৮০||http://mahasamund.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NR||[[নাৰায়ণপুৰ জিলা|নাৰায়ণপুৰ]]||[[নাৰায়ণপুৰ, ছত্তীছগঢ়|নাৰায়ণপুৰ]]|| align="right" | ১৪০,২০৬|| align=right | ৬,৬৪০|| align=right | ১৭||http://narayanpur.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RG||[[ৰায়গড় জিলা|ৰায়গড়]]||[[ৰায়গড়]]|| align="right" | ১,৪৯৩,৬২৭|| align=right | ৭,০৬৮|| align=right | ১৭৯||http://raigarh.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050307064830/http://raigarh.nic.in/ |date=2005-03-07 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | RN||[[ৰাজনন্দগাঁও জিলা|ৰাজনন্দগাঁও]]||[[Rajnandgaon|ৰাজনন্দগাঁও]]|| align=right | ১,৫৩৭,৫২০|| align=right | ৮,০৬২|| align=right | ১৫৯||http://rajnandgaon.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RP||[[ৰায়পুৰ জিলা|ৰায়পুৰ]]||[[ৰায়পুৰ]]|| align="right" | ৪,০৬২,১৬০|| align=right | ১৩,০৮৩|| align=right | ২৩০||http://raipur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SJ||[[সুৰজপুৰ জিলা|সুৰজপুৰ]]||[[সুৰজপুৰ]]|| align="right" | ৫২০,৬৬১|| align=right | ৯,২৬৫|| align=right | ১৩৭||http://surguja.nic.in/ |- | - |[[কোণ্ডাগাঁও জিলা|কোণ্ডাগাঁও]] |[[কোণ্ডাগাঁও]] |578,326 |7,769 |74 |http://kondagaon.gov.in/ |- | - |[[গৰিয়াবন্দ জিলা|গৰিয়াবন্দ]] |[[গৰিয়াবন্দ]] |597,653 |5,823 |103 |http://gariaband.gov.in/ |- | - |[[বলৰামপুৰ জিলা|বলৰামপুৰ]] |[[বলৰামপুৰ]] |598,855 |3,806 |157 |http://balrampur.gov.in/ |- | - |[[বালোদ জিলা|বালোদ]] |[[বালোদ]] |826,165 |3,527 |234 |http://balod.gov.in/ |- | - |[[বালোদা বজাৰ জিলা|বালোদা বজাৰ]] |[[বালোদা বজাৰ]] |1,305,343 |4,748 |275 |https://balodabazar.gov.in/ |- | - |[[বেমেতৰা জিলা|বেমেতৰা]] |[[বেমেতৰা]] |197,035 |2,855 |69 |http://bemetara.gov.in/ |- | - |[[মুংগেলী জিলা|মুংগেলী]] |[[মুংগেলী]] |701,707 |2,750 |255 |[http://mungeli.gov.in/ http://mungeli.gov.in] |- |SJ |[[সৰগুজা জিলা|সৰগুজা]] |[[অম্বিকাপুৰ]] |840,352 |16,359 |51 |http://surguja.gov.in/ |- |SK |[[সুক্মা জিলা|সুক্মা]] |[[সুক্মা]] |249,841 |5,636 |46 |https://sukma.gov.in/ |} ==দিল্লী(DL)== {{See also|দিল্লীৰ জিলাসমূহ}} {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=70% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | '''সংকেত''' | '''জিলা''' | '''সদৰ''' | '''জনসংখ্যা'''<br />(২০১১) | '''মাটিকালি'''<br />(বৰ্গ কিমি) | '''জনঘনত্ব'''<br />(প্ৰতি বৰ্গ কিমি) | '''ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | CD || মধ্য দিল্লী <br> {{enwiki|East Delhi}} || [[:en: Daryaganj|দৰিয়াগঞ্জ]] || ৬৪৪,০০৫ || ২৫ || ২৫,৭৫৯ || [http://www.dccentral.delhigovt.nic.in/ www.dccentral.delhigovt.nic.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130705003041/http://dccentral.delhigovt.nic.in/ |date=2013-07-05 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | ED || পূব দিল্লী <br> {{enwiki|East Delhi}} || [[:en: Preet Vihar|প্ৰীত বিহাৰ]] || ১,৪৪৮,৭৭০ || ৪৪০ || ৩২৯৩ || [http://www.dceast.delhigovt.nic.in/ www.dceast.delhigovt.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130705054210/http://www.dceast.delhigovt.nic.in/ |date=2013-07-05 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | ND || [[নতুন দিল্লী]] || কনৌথ প্লেচ <br> ([[:en: Connaught Place, New Delhi|Connaught Place]]) || ৩০২,৩৬৩ || ২২ || ১৩৭৪৪ || [http://www.dcnewdelhi.delhigovt.nic.in/ www.dcnewdelhi.delhigovt.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130712034206/http://dcnewdelhi.delhigovt.nic.in/ |date=2013-07-12 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | NO || উত্তৰ দিল্লী <br> {{enwiki|North Delhi}} || [[:en: Sadar Bazar|সদৰ বাজাৰ]] || ৭৭৯,৭৮৮ || ৫৯ || ১২৯৯৬ || [http://www.dcnorth.delhigovt.nic.in/ www.dcnorth.delhigovt.nic.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130814141700/http://dcnorth.delhigovt.nic.in/ |date=2013-08-14 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | NE || উত্তৰ পূব দিল্লী <br> {{enwiki|North East Delhi}} || [[:en: Shahdara|শ্বাহদাৰা]] || ১,৭৬৩,৭১২ || ৫২ || ৩৩৯১৭ || [http://www.dcnortheast.delhigovt.nic.in/ www.dcnortheast.delhigovt.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131111000826/http://dcnortheast.delhigovt.nic.in/ |date=2013-11-11 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | NW || উত্তৰ পশ্চিম দিল্লী <br> {{enwiki|North West Delhi}} || [[:en: Kanjhawala|কানঝাৱালা]] || ৭৮৫,২৮৪ || ১৩০ || ৬০৪১ || [http://www.dcnorthwest.delhigovt.nic.in/ www.dcnorthwest.delhigovt.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130625033111/http://dcnorthwest.delhigovt.nic.in/ |date=2013-06-25 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SD || দক্ষিণ দিল্লী <br> {{enwiki|South Delhi}} || [[:en:Saket (Delhi)|চাকেট]] || ২,২৫৮,৪৯০ || ২৫০ || ৯০৩৩ || [http://www.dcsouth.delhigovt.nic.in/ www.dcsouth.delhigovt.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140305070850/http://dcsouth.delhigovt.nic.in/ |date=2014-03-05 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SW || দক্ষিণ পশ্চিম দিল্লী <br> {{enwiki|South West Delhi}} || [[:en: Vasant Vihar|বসন্ত বিহাৰ]] || ১,৭৪৯,৪৯২ || ৩৯৫ || ৪৪৩০ || [http://www.dcsouthwest.delhigovt.nic.in/ www.dcsouthwest.delhigovt.nic.in] |- bgcolor=#F৪F৯FF | WD || পশ্চিম দিল্লী <br> {{enwiki|West Delhi}} || [[:en: Rajouri Garden|ৰাজৌৰি গাৰ্ডেন]] || ২,১১৯,৬৪১ || ১১২ || ১৮৯২৫ || [http://www.dcwestrev.delhigovt.nic.in/ www.dcwestrev.delhigovt.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131103230211/http://dcwestrev.delhigovt.nic.in/ |date=2013-11-03 }} |} ==গোৱা (GA)== {{see also|গোৱাৰ জিলাসমূহ}} {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=70% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | '''ক’ড''' | '''জিলা''' | '''সদৰ''' | '''জনসংখ্যা'''<br />(২০১১)<ref name=":0">{{cite web |url = http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/goa/table-1.xls |format=XLS |title = Distribution of Population, Decadal Growth Rate, Sex-Ratio and Population Density |publisher = The Registrar General & Census Commissioner, India, New Delhi-110011 |date = 2010 - 2011 |accessdate = 2012-08-22 }}</ref> | '''মাটিকালি'''<br />(বৰ্গ কিমি) | '''জনঘনত্ব'''<br />(প্ৰতি বৰ্গ কিমি) | '''ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F4F9FF | NG || [[:en: North Goa|উত্তৰ গোৱা]] || [[পানাজী]] <br> {{enwiki|Panaji}} || ৮১৭,৭৬১ || ১,৭৩৬ || ৪৭১ ||[http://www.northgoa.nic.in/ northgoa.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131102095655/http://northgoa.nic.in/ |date=2013-11-02 }} |- bgcolor=#F4F9FF | SG || [[:en: South Goa|দক্ষিণ গোৱা]] || [[:en:Margao|মাৰগাঅ’]] || ৬৩৯,৯৬২ || ১,৯৬৬ || ৩২৬ ||[http://www.southgoa.nic.in/ southgoa.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140219150922/http://southgoa.nic.in/ |date=2014-02-19 }} |} ==Gujarat (GJ)== {{see also|Districts of Gujarat}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Code<ref name="distcodes2">{{cite web|url=https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|title=NIC Policy on format of e-mail Address: Appendix (2): Districts Abbreviations as per ISO 3166–2|pages=5–10|publisher=[[Ministry of Communications and Information Technology (India)|Ministry Of Communications and Information Technology]], Government of India|date=18 August 2004|accessdate=24 November 2008|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080911133331/https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|archivedate=11 September 2008|df=dmy-all}}</ref> ! District<ref name="censusdist20112">{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/district.php|title=Indian Districts by Population, Growth Rate, Sex Ratio 2011 Census|publisher=[[2011 census of India]]|accessdate=27 December 2012}}</ref> ! Headquarters ! Population (2011) ! Area (km²) ! Density (/km²)<ref name="censusdist20112" /> ! Website |- |1 |AH |[[:en:Ahmedabad_district|Ahmedabad]] |[[:en:Ahmedabad|Ahmedabad]] | align="right" |7,208,200 | align="right" |8,707 | align="right" |890 |http://amdavad.gujarat.gov.in/{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- |2 |AM |[[:en:Amreli_district|Amreli]] |[[:en:Amreli|Amreli]] | align="right" |1,513,614 | align="right" |6,760 | align="right" |205 |http://amreli.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040318143126/http://www.amreli.gujarat.gov.in/ |date=2004-03-18 }} |- |3 |AN |[[:en:Anand_district|Anand]] |[[:en:Anand,_Gujarat|Anand]] | align="right" |2,090,276 | align="right" |2,942 | align="right" |711 |http://anand.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090506053212/http://www.anand.gujarat.gov.in/ |date=2009-05-06 }} |- |4 |AR |[[:en:Aravalli_district|Aravalli]] |[[:en:Modasa|Modasa]] | align="right" |1,051,746 | align="right" |3,217 | align="right" |327 | |- |5 |BK |[[:en:Banaskantha_district|Banaskantha]] |[[:en:Palanpur|Palanpur]] | align="right" |3,116,045 | align="right" |12,703 | align="right" |290 |http://banaskantha.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090520081946/http://banaskantha.gujarat.gov.in/ |date=2009-05-20 }} |- |6 |BR |[[:en:Bharuch_district|Bharuch]] |[[:en:Bharuch|Bharuch]] | align="right" |1,550,822 | align="right" |6,524 | align="right" |238 |http://bharuch.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090410030430/http://bharuch.gujarat.gov.in/ |date=2009-04-10 }} |- |7 |BV |[[:en:Bhavnagar_district|Bhavnagar]] |[[:en:Bhavnagar|Bhavnagar]] | align="right" |2,877,961 | align="right" |11,155 | align="right" |288 |http://bhavnagar.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090427204858/http://bhavnagar.gujarat.gov.in/ |date=2009-04-27 }} |- |8 |BT |[[:en:Botad_District|Botad]] |[[:en:Botad|Botad]] | align="right" |656,005 | align="right" |2,564 | align="right" |256 | |- |9 |CU |[[:en:Chhota_Udaipur_district|Chhota Udepur]] |[[:en:Chhota_Udaipur|Chhota Udepur]] | align="right" |1,071,831 | align="right" |3,237 | align="right" |331 | |- |10 |DA |[[:en:Dahod_district|Dahod]] |[[:en:Dahod|Dahod]] | align="right" |2,126,558 | align="right" |3,642 | align="right" |582 |http://dahod.gujarat.gov.in/ |- |11 |DG |[[:en:Dang_District,_India|Dang]] |[[:en:Ahwa|Ahwa]] | align="right" |226,769 | align="right" |1,764 | align="right" |129 |http://dangs.gujarat.gov.in/ |- |12 |DD |[[:en:Devbhoomi_Dwarka_district|Devbhoomi Dwarka]] |[[:en:Khambhalia|Khambhalia]] | align="right" |752,484 | align="right" |5,684 | align="right" |132 | |- |13 |GA |[[:en:Gandhinagar_district|Gandhinagar]] |[[:en:Gandhinagar|Gandhinagar]] | align="right" |1,387,478 | align="right" |649 | align="right" |660 |http://gandhinagar.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200608093434/http://gandhinagar.gujarat.gov.in/ |date=2020-06-08 }} |- |14 |GS |[[:en:Gir_Somnath_district|Gir Somnath]] |[[:en:Veraval|Veraval]] | align="right" |1,217,477 | align="right" |3,754 | align="right" |324 | |- |15 |JA |[[:en:Jamnagar_district|Jamnagar]] |[[:en:Jamnagar|Jamnagar]] | align="right" |2,159,130 | align="right" |14,125 | align="right" |153 |http://jamnagar.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200419235354/http://jamnagar.gujarat.gov.in/ |date=2020-04-19 }} |- |16 |JU |[[:en:Junagadh_district|Junagadh]] |[[:en:Junagadh|Junagadh]] | align="right" |2,742,291 | align="right" |8,839 | align="right" |310 |http://junagadh.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200608093445/http://junagadh.gujarat.gov.in/ |date=2020-06-08 }} |- |17 |KH |[[:en:Kheda_district|Kheda]] |[[:en:Nadiad|Nadiad]] | align="right" |2,298,934 | align="right" |4,215 | align="right" |541 |http://kheda.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201108211549/http://kheda.gujarat.gov.in/ |date=2020-11-08 }} |- |18 |KA |[[:en:Kutch_district|Kutch]] |[[:en:Bhuj|Bhuj]] | align="right" |2,090,313 | align="right" |45,652 | align="right" |46 |http://kutch.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201101004708/http://kutch.gujarat.gov.in/ |date=2020-11-01 }} |- |19 |MH |[[:en:Mahisagar_district|Mahisagar]] |[[:en:Lunavada|Lunavada]] | align="right" |994,624 | align="right" |2,500 | align="right" |398 | |- |20 |MA |[[:en:Mehsana_district|Mehsana]] |[[:en:Mehsana|Mehsana]] | align="right" |2,027,727 | align="right" |4,386 | align="right" |462 |http://mehsana.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200420143952/http://mehsana.gujarat.gov.in/ |date=2020-04-20 }} |- |21 |MB |[[:en:Morbi_district|Morbi]] |[[:en:Morbi|Morbi]] | align="right" |960,329 | align="right" |4,871 | align="right" |197 | |- |22 |NR |[[:en:Narmada_district|Narmada]] |[[:en:Rajpipla|Rajpipla]] | align="right" |590,379 | align="right" |2,749 | align="right" |214 |http://narmada.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201025194843/http://narmada.gujarat.gov.in/ |date=2020-10-25 }} |- |23 |NV |[[:en:Navsari_district|Navsari]] |[[:en:Navsari|Navsari]] | align="right" |1,330,711 | align="right" |2,211 | align="right" |602 |http://navsari.gujarat.gov.in/ |- |24 |PM |[[:en:Panchmahal_district|Panchmahal]] |[[:en:Godhra|Godhra]] | align="right" |2,388,267 | align="right" |5,219 | align="right" |458 |http://panchmahals.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100811070417/http://panchmahals.gujarat.gov.in/ |date=2010-08-11 }} |- |25 |PA |[[:en:Patan_district|Patan]] |[[:en:Patan,_Gujarat|Patan]] | align="right" |1,342,746 | align="right" |5,738 | align="right" |234 |http://patan.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200608093528/http://patan.gujarat.gov.in/ |date=2020-06-08 }} |- |26 |PO |[[:en:Porbandar_district|Porbandar]] |[[:en:Porbandar|Porbandar]] | align="right" |586,062 | align="right" |2,294 | align="right" |255 |http://porbandar.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201103042254/http://porbandar.gujarat.gov.in/ |date=2020-11-03 }} |- |27 |RA |[[:en:Rajkot_district|Rajkot]] |[[:en:Rajkot|Rajkot]] | align="right" |3,157,676 | align="right" |11,203 | align="right" |282 |http://rajkot.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201101124450/http://rajkot.gujarat.gov.in/ |date=2020-11-01 }} |- |28 |SK |[[:en:Sabarkantha_district|Sabarkantha]] |[[:en:Himatnagar|Himatnagar]] | align="right" |2,427,346 | align="right" |7,390 | align="right" |328 |http://sabarkantha.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110913162613/http://sabarkantha.gujarat.gov.in/ |date=2011-09-13 }} |- |29 |ST |[[:en:Surat_district|Surat]] |[[:en:Surat|Surat]] | align="right" |4,996,391 | align="right" |4,327 | align="right" |653 |http://surat.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200608093545/http://surat.gujarat.gov.in/ |date=2020-06-08 }} |- |30 |SN |[[:en:Surendranagar_district|Surendranagar]] |[[:en:Surendranagar_city|Surendranagar]] | align="right" |1,755,873 | align="right" |10,489 | align="right" |167 |http://surendranagar.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201109203040/http://surendranagar.gujarat.gov.in/ |date=2020-11-09 }} |- |31 |TA |[[:en:Tapi_district|Tapi]] |[[:en:Vyara|Vyara]] | align="right" |806,489 | align="right" |3,435 | align="right" |249 | |- |32 |VD |[[:en:Vadodara_district|Vadodara]] |[[:en:Vadodara|Vadodara]] | align="right" |3,639,775 | align="right" |7,794 | align="right" |467 |http://vadodara.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200608093559/http://vadodara.gujarat.gov.in/ |date=2020-06-08 }} |- |33 |VL |[[:en:Valsad_district|Valsad]] |[[:en:Valsad|Valsad]] | align="right" |1,703,068 | align="right" |3,034 | align="right" |561 |http://valsad.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200608093604/http://valsad.gujarat.gov.in/ |date=2020-06-08 }} |} ==Haryana (HR)== {{see also|Districts of Haryana}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''District''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AM|| [[Ambala district|Ambala]]|| [[Ambala]]|| align=right | ১,০১৩,৬৬০|| align=right | ১,৫৬৯|| align=right | ৬৪৬||http://ambala.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012221438/http://ambala.nic.in/ |date=2007-10-12 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BH|| [[Bhiwani district|Bhiwani]]|| [[Bhiwani]]|| align=right | ১,৪২৪,৫৫৪|| align=right | ৫,১৪০|| align=right | ২৭৭||http://bhiwani.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721163314/http://bhiwani.nic.in/ |date=2011-07-21 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | FR|| [[Faridabad district|Faridabad]]|| [[Faridabad]]|| align=right | ২,১৯৩,২৭৬|| align=right | ২,১০৫|| align=right | ১,০৪২||http://faridabad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | FT|| [[Fatehabad district|Fatehabad]]|| [[Fatehabad, Haryana|Fatehabad]]|| align=right | ৮০৬,১৫৮|| align=right | ২,৪৯১|| align=right | ৩২৪||http://fatehabad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GU|| [[Gurgaon district|Gurgaon]]|| [[Gurgaon]]|| align=right | ১,৬৫৭,৬৬৯|| align=right | ২,৭৬০|| align=right | ৬০১||http://gurgaon.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080602231540/http://gurgaon.nic.in/ |date=2008-06-02 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | HI|| [[Hisar (district)|Hissar]]|| [[Hisar (city)|Hissar]]|| align=right | ১,৫৩৬,৪১৭|| align=right | ৩,৭৮৮|| align=right | ৪০৬||http://hisar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JH|| [[Jhajjar district|Jhajjar]]|| [[Jhajjar]]|| align=right | ৮৮৭,৩৯২|| align=right | ১,৮৬৮|| align=right | ৪৭৫||http://jhajjar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JI|| [[Jind district|Jind]]|| [[Jind]]|| align=right | ১,১৮৯,৭২৫|| align=right | ২,৭৩৬|| align=right | ৪৩৫||http://jind.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KR|| [[Karnal district|Karnal]]|| [[Karnal]]|| align=right | ১,২৭৪,৮৪৩|| align=right | ২,৪৭১|| align=right | ৫১৬||http://karnal.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090415152944/http://karnal.nic.in/ |date=2009-04-15 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | KT|| [[Kaithal district|Kaithal]]|| [[Kaithal]]|| align=right | ৯৪৫,৬৩১|| align=right | ২,৭৯৯|| align=right | ৩৩৮||http://kaithal.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KU|| [[Kurukshetra district|Kurukshetra]]|| [[Kurukshetra]]|| align=right | ৮২৮,১২০|| align=right | ১,২১৭|| align=right | ৬৮০||http://kurukshetra.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MA|| [[Mahendragarh district|Mahendragarh]]|| [[Narnaul]]|| align=right | ৮১২,০২২|| align=right | ১,৬৮৩|| align=right | ৪৮২||http://mahendragarh.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MW|| [[Mewat district|Mewat]]|| [[Nuh]]|| align=right | ৯৯৩,০০০|| align=right | ১,৭৬৫ || align=right | ৫৬২ ||http://mewat.nic.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | PK|| [[Panchkula district|Panchkula]]|| [[Panchkula]]|| align=right | ৪৬৯,২১০|| align=right | ৮১৬|| align=right | ৫৭৫||http://panchkula.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PP|| [[Panipat district|Panipat]]|| [[Panipat]]|| align=right | ৯৬৭,৩৩৮|| align=right | ১,২৫০|| align=right | ৭৭৪||http://panipat.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RE|| [[Rewari district|Rewari]]|| [[Rewari]]|| align=right | ৭৬৪,৭২৭|| align=right | ১,৫৫৯|| align=right | ৪৯১||http://rewari.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070703082821/http://rewari.nic.in/ |date=2007-07-03 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | RO|| [[Rohtak district|Rohtak]]|| [[Rohtak]]|| align=right | ৯৪০,০৩৬|| align=right | ১,৬৬৮|| align=right | ৫৬৪||http://rohtak.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090209215206/http://rohtak.nic.in/ |date=2009-02-09 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SI|| [[Sirsa district|Sirsa]]|| [[Sirsa, Haryana|Sirsa]]|| align=right | ১,১১১,০১২|| align=right | ৪,২৭৬|| align=right | ২৬০||http://sirsa.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180421232326/http://sirsa.nic.in/ |date=2018-04-21 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SNP|| [[Sonipat district|Sonipat]]|| [[Sonipat]]|| align=right | ১,২৭৮,৮৩০|| align=right | ২,২৬০|| align=right | ৫৬৬||http://sonepat.gov.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | YN|| [[Yamuna Nagar district|Yamuna Nagar]]|| [[Yamuna Nagar]]|| align=right | ৯৮২,৩৬৯|| align=right | ১,৭৫৬|| align=right | ৫৫৯ ||http://yamunanagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PW|| [[Palwal district|Palwal]] || [[Palwal]]|| align=right | ৯৩৪,৬৭৫ || align=right | ১,৮৭৫ || align=right | ৪৯৯|| http://palwal.nic.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |} ==হিমাচল প্ৰদেশ (HP)== {{see also|Districts of Himachal Pradesh}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff |'''ক'ড''' |'''জিলা''' |'''সদৰ''' |'''জনসংখ্যা (২০১২)''' |'''মাটিকালি (বৰ্গ কিঃমিঃ)''' |'''ঘনত্ব (/বৰ্গ কিঃমিঃ)''' |'''চৰকাৰী ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | BI|| [[বিলাসপুৰ জিলা|বিলাসপুৰ]]|| [[বিলাসপুৰ]]|| align="right" | ৩৪০,৭৩৫|| align=right | ১,১৬৭|| align=right | ২৯২||http://hpbilaspur.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | CH|| [[চম্বা জিলা|চম্বা]]|| [[চম্বা]]|| align="right" | ৪৬০,৪৯৯|| align=right | ৬,৫২৮|| align=right | ৭১||http://hpchamba.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HA|| [[হমিৰপুৰ জিলা|হমিৰপুৰ]]|| [[হমিৰপুৰ]]|| align="right" | ৪১২,০০৯|| align=right | ১,১১৮|| align=right | ৩৬৯||http://hphamirpur.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KA|| [[কংড়া জিলা|কংড়া]]|| [[ধৰমশালা]]|| align="right" | ১,৩৩৮,৫৩৬|| align=right | ৫,৭৩৯|| align=right | ২৩৩||http://hpkangra.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KI|| [[কিন্নৌৰ জিলা|কিন্নৌৰ]]|| [[ৰেকং পিঅ']]|| align="right" | ৮৩,৯৫০|| align=right | ৬,৪০১|| align=right | ১৩||http://hpkinnaur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KU|| [[কুল্লু জিলা|কুল্লু]]|| [[কুল্লু]]|| align="right" | ৩৭৯,৮৬৫|| align=right | ৫,৫০৩|| align=right | ৬৯||http://hpkullu.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | LS|| [[লাহৌল এণ্ড স্পিতি জিলা|লাহৌল এণ্ড স্পিতি]]|| [[কীলং]]|| align="right" | ৩৩,২২৪|| align=right | ১৩,৮৩৫|| align=right | ২||http://hplahaulspiti.gov.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | MA|| [[মণ্ডী জিলা|মণ্ডী]]|| [[মণ্ডী]]|| align="right" | ৯০০,৯৮৭|| align=right | ৩,৯৫০|| align=right | ২২৮||http://hpmandi.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SH|| [[ছিমলা জিলা|ছিমলা]]|| [[ছিমলা]]|| align="right" | ৭২১,৭৪৫|| align=right | ৫,১৩১|| align=right | ১৪১||http://hpshimla.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SI|| [[ছিৰমৌৰ জিলা|ছিৰমৌৰ]]|| [[নাহন]]|| align="right" | ৪৫৮,৩৫১|| align=right | ২,৮২৫|| align=right | ১৬২||http://hpsirmaur.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SO|| [[সোলান জিলা|সোলান]]|| [[সোলান]]|| align="right" | ৪৯৯,৩৮০|| align=right | ১,৯৩৬|| align=right | ২৫৮||http://hpsolan.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | UNA|| [[উনা জিলা|উনা]]|| [[উনা]]|| align="right" | ৪৪৭,৯৬৭|| align=right | ১,৫৪০|| align=right | ২৯১||http://hpuna.nic.in/ |} ==Jammu and Kashmir (JK)== {{see also|Districts of Jammu and Kashmir}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Code<ref name="distcodes3">{{cite web|url=https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|title=NIC Policy on format of e-mail Address: Appendix (2): Districts Abbreviations as per ISO 3166–2|pages=5–10|publisher=[[Ministry of Communications and Information Technology (India)|Ministry Of Communications and Information Technology]], Government of India|date=18 August 2004|accessdate=24 November 2008|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080911133331/https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|archivedate=11 September 2008|df=dmy-all}}</ref> ! District<ref name="censusdist20113">{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/district.php|title=Indian Districts by Population, Growth Rate, Sex Ratio 2011 Census|publisher=[[2011 census of India]]|accessdate=27 December 2012}}</ref> ! Headquarters ! Population (2011) ! Area (km²) ! Density (/km²)<ref name="censusdist20113" /> ! Official website |- |1 |AN |[[:en:Anantnag_district|Anantnag]] |[[:en:Anantnag|Anantnag]] | align="right" |1,070,144 | align="right" |2853 | align="right" |375 |http://anantnag.gov.in/ |- |2 |BPR |[[:en:Bandipora_district|Bandipora]] |[[:en:Bandipore|Bandipore]] | align="right" |385,099 | align="right" |3,010 | align="right" |128 |http://bandipore.gov.in/ |- |3 |BR |[[:en:Baramulla_district|Baramulla]] |[[:en:Baramulla|Baramulla]] | align="right" |1,015,503 | align="right" |3329 | align="right" |305 |http://baramulla.nic.in/ |- |4 |BD |[[:en:Badgam_district|Badgam]] |[[:en:Badgam|Badgam]] | align="right" |735,753 | align="right" |1406 | align="right" |537 |http://budgam.nic.in/ |- |5 |DO |[[:en:Doda_district|Doda]] |[[:en:Doda,_Jammu_and_Kashmir|Doda]] | align="right" |409,576 | align="right" |11,691 | align="right" |79 |http://doda.gov.in/ |- |6 |GB |[[:en:Ganderbal_district|Ganderbal]] |[[:en:Ganderbal|Ganderbal]] | align="right" |297,003 | align="right" |1979 | align="right" |1,151 | |- |7 |JA |[[:en:Jammu_district|Jammu]] |[[:en:Jammu|Jammu]] | align="right" |1,526,406 | align="right" |3,097 | align="right" |596 |http://jammu.gov.in/ |- |8 |KT |[[:en:Kathua_district|Kathua]] |[[:en:Kathua|Kathua]] | align="right" |615,711 | align="right" |2,651 | align="right" |232 |http://kathua.gov.in/ |- |9 |KW |[[:en:Kishtwar_district|Kishtwar]] |[[:en:Kishtwar|Kishtwar]] | align="right" |230,696 | align="right" |7737 | align="right" |30 | |- |10 |KG |[[:en:Kulgam_district|Kulgam]] |[[:en:Kulgam|Kulgam]] | align="right" |422,786 | align="right" |457 | align="right" |925 | |- |11 |KU |[[:en:Kupwara_district|Kupwara]] |[[:en:Kupwara|Kupwara]] | align="right" |875,564 | align="right" |2,379 | align="right" |368 |http://kupwara.gov.in/ |- |12 |PO |[[:en:Poonch_district,_India|Poonch]] |[[:en:Poonch_(town)|Poonch]] | align="right" |476,820 | align="right" |1,674 | align="right" |285 |http://poonch.gov.in/ |- |13 |PU |[[:en:Pulwama_district|Pulwama]] |[[:en:Pulwama|Pulwama]] | align="right" |570,060 | align="right" |1,398 | align="right" |598 |http://pulwama.gov.in/ |- |14 |RA |[[:en:Rajauri_district|Rajouri]] |[[:en:Rajouri|Rajouri]] | align="right" |619,266 | align="right" |2,630 | align="right" |235 |http://rajouri.nic.in/ |- |15 |RB |[[:en:Ramban_district|Ramban]] |[[:en:Ramban_(Jammu_and_Kashmir)|Ramban]] | align="right" |283,313 | align="right" |1,330 | align="right" |213 | |- |16 |RS |[[:en:Reasi_district|Reasi]] |[[:en:Reasi|Reasi]] | align="right" |314,714 | align="right" |1710 | align="right" |184 | |- |17 |SB |[[:en:Samba_district|Samba]] |[[:en:Samba,_Jammu|Samba]] | align="right" |318,611 | align="right" |913 | align="right" |318 |http://samba.gov.in/ |- |18 |SH |[[:en:Shopian_district|Shopian]] |[[:en:Shupiyan|Shupiyan]] | align="right" |265,960 | align="right" |312 | align="right" |852 | |- |19 |SR |[[:en:Srinagar_district|Srinagar]] |[[:en:Srinagar|Srinagar]] | align="right" |1,269,751 | align="right" |2,228 | align="right" |703 |http://srinagar.nic.in/ |- |20 |UD |[[:en:Udhampur_district|Udhampur]] |[[:en:Udhampur|Udhampur]] | align="right" |555,357 | align="right" |4,550 | align="right" |211 |http://udhampur.gov.in/ |} ==Jharkhand (JH)== {{see also|Districts of Jharkhand}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Code<ref name="distcodes4">{{cite web|url=https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|title=NIC Policy on format of e-mail Address: Appendix (2): Districts Abbreviations as per ISO 3166–2|pages=5–10|publisher=[[Ministry of Communications and Information Technology (India)|Ministry Of Communications and Information Technology]], Government of India|date=18 August 2004|accessdate=24 November 2008|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080911133331/https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|archivedate=11 September 2008|df=dmy-all}}</ref> ! District<ref name="censusdist20114">{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/district.php|title=Indian Districts by Population, Growth Rate, Sex Ratio 2011 Census|publisher=[[2011 census of India]]|accessdate=27 December 2012}}</ref> ! Headquarters ! Population (2011) ! Area (km²) ! Density (/km²)<ref name="censusdist20114" /> ! Official website |- |1 |BO |[[:en:Bokaro_district|Bokaro]] |[[:en:Bokaro_Steel_City|Bokaro]] | align="right" |2,061,918 | align="right" |2,861 | align="right" |716 | |- |2 |CH |[[:en:Chatra_district|Chatra]] |[[:en:Chatra|Chatra]] | align="right" |1,042,304 | align="right" |3,700 | align="right" |275 | |- |3 |DE |[[:en:Deoghar_district|Deoghar]] |[[:en:Deoghar|Deoghar]] | align="right" |1,491,879 | align="right" |2,479 | align="right" |602 | |- |4 |DH |[[:en:Dhanbad_district|Dhanbad]] |[[:en:Dhanbad|Dhanbad]] | align="right" |2,682,662 | align="right" |2,075 | align="right" |1,284 |http://dhanbad.nic.in/ |- |5 |DU |[[:en:Dumka_district|Dumka]] |[[:en:Dumka|Dumka]] | align="right" |1,321,096 | align="right" |4,404 | align="right" |300 |http://dumka.nic.in/ |- |6 |ES |[[:en:East_Singhbhum_district|East Singhbhum]] |[[:en:Jamshedpur|Jamshedpur]] | align="right" |2,291,032 | align="right" |3,533 | align="right" |648 |http://jamshedpur.nic.in/ |- |7 |GA |[[:en:Garhwa_district|Garhwa]] |[[:en:Garhwa|Garhwa]] | align="right" |1,322,387 | align="right" |4,064 | align="right" |327 |http://garhwa.nic.in/ |- |8 |GI |[[:en:Giridih_district|Giridih]] |[[:en:Giridih|Giridih]] | align="right" |2,445,203 | align="right" |4,887 | align="right" |497 |http://giridih.nic.in/ |- |9 |GO |[[:en:Godda_district|Godda]] |[[:en:Godda|Godda]] | align="right" |1,311,382 | align="right" |2,110 | align="right" |622 |http://godda.nic.in/ |- |10 |GU |[[:en:Gumla_district|Gumla]] |[[:en:Gumla|Gumla]] | align="right" |1,025,656 | align="right" |5327 | align="right" |193 |http://gumla.nic.in/ |- |11 |HA |[[:en:Hazaribagh_district|Hazaribag]] |[[:en:Hazaribagh|Hazaribag]] | align="right" |1,734,005 | align="right" |4,302 | align="right" |403 |http://hazaribag.nic.in/ |- |12 |JA |[[:en:Jamtara_district|Jamtara]] |[[:en:Jamtara|Jamtara]] | align="right" |790,207 | align="right" |1,802 | align="right" |439 | |- |13 |KH |[[:en:Khunti_district|Khunti]] |[[:en:Khunti|Khunti]] | align="right" |530,299 | align="right" |2,467 | align="right" |215 | |- |14 |KO |[[:en:Koderma_district|Koderma]] |[[:en:Koderma|Koderma]] | align="right" |717,169 | align="right" |1,312 | align="right" |427 |http://koderma.nic.in/ |- |15 |LA |[[:en:Latehar_district|Latehar]] |[[:en:Latehar|Latehar]] | align="right" |725,673 | align="right" |3,630 | align="right" |200 | |- |16 |LO |[[:en:Lohardaga_district|Lohardaga]] |[[:en:Lohardaga|Lohardaga]] | align="right" |461,738 | align="right" |1,494 | align="right" |310 |http://lohardaga.nic.in/ |- |17 |PK |[[:en:Pakur_district|Pakur]] |[[:en:Pakur|Pakur]] | align="right" |899,200 | align="right" |1,805 | align="right" |498 |http://pakur.nic.in/ |- |18 |PL |[[:en:Palamu_district|Palamu]] |[[:en:Daltonganj|Daltonganj]] | align="right" |1,936,319 | align="right" |5,082 | align="right" |381 |http://palamu.nic.in/ |- |19 |RM |[[:en:Ramgarh_district|Ramgarh]] |[[:en:Ramgarh,_Jharkhand|Ramgarh]] | align="right" |949,159 | align="right" |1,212 | align="right" |684 | |- |20 |RA |[[:en:Ranchi_district|Ranchi]] |[[:en:Ranchi|Ranchi]] | align="right" |2,912,022 | align="right" |7,974 | align="right" |557 |http://ranchi.nic.in/ |- |21 |SA |[[:en:Sahebganj_district|Sahibganj]] |[[:en:Sahebganj|Sahebganj]] | align="right" |1,150,038 | align="right" |1,599 | align="right" |719 |http://sahibganj.nic.in/ |- |22 |SK |[[:en:Seraikela_Kharsawan_district|Seraikela Kharsawan]] |[[:en:Seraikela|Seraikela]] | align="right" |1,063,458 | align="right" |2,725 | align="right" |390 |http://seraikela.nic.in/ |- |23 |SI |[[:en:Simdega_district|Simdega]] |[[:en:Simdega|Simdega]] | align="right" |599,813 | align="right" |3,750 | align="right" |160 |http://chaibasa.nic.in/ |- |24 |WS |[[:en:West_Singhbhum_district|West Singhbhum]] |[[:en:Chaibasa|Chaibasa]] | align="right" |1,501,619 | align="right" |7,186 | align="right" |209 | |} ==Karnataka (KA)== {{see also|Districts of Karnataka}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Code<ref name="distcodes6">{{cite web|url=https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|title=NIC Policy on format of e-mail Address: Appendix (2): Districts Abbreviations as per ISO 3166–2|pages=5–10|publisher=[[Ministry of Communications and Information Technology (India)|Ministry Of Communications and Information Technology]], Government of India|date=18 August 2004|accessdate=24 November 2008|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080911133331/https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|archivedate=11 September 2008|df=dmy-all}}</ref> ! District<ref name="censusdist20116">{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/district.php|title=Indian Districts by Population, Growth Rate, Sex Ratio 2011 Census|publisher=[[2011 census of India]]|accessdate=27 December 2012}}</ref> ! Headquarters ! Population (2011) ! Area (km²) ! Density (/km²)<ref name="censusdist20116" /> |'''Official website''' |- |1 |BK |[[:en:Bagalkot_district|Bagalkot]] |[[:en:Bagalkot|Bagalkot]] | align="right" |1,890,826 | align="right" |6,583 | align="right" |288 |http://www.bagalkot.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190810072308/http://www.bagalkot.nic.in/ |date=2019-08-10 }} |- |2 |BL |[[:en:Bellary_district|Ballari]] |[[:en:Ballari|Ballari]] | align="right" |2,532,383 | align="right" |8,439 | align="right" |300 | |- |3 |BG |[[:en:Belgaum_district|Belgaum]] |[[:en:Belgaum|Belgaum]] | align="right" |4,778,439 | align="right" |13,415 | align="right" |356 |http://www.belgaum.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150630210052/http://www.belgaum.nic.in/ |date=2015-06-30 }} |- |4 |BR |[[:en:Bangalore_Rural_district|Bangalore Rural]] |[[:en:Bangalore|Bangalore]] | align="right" |987,257 | align="right" |2,239 | align="right" |441 |http://www.bangalorerural.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190331110239/http://www.bangalorerural.nic.in/ |date=2019-03-31 }} |- |5 |BN |[[:en:Bangalore_Urban_district|Bangalore Urban]] |[[:en:Bangalore|Bangalore]] | align="right" |9,588,910 | align="right" |2,190 | align="right" |4,378 |http://bangaloreurban.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071116153217/http://bangaloreurban.nic.in/ |date=2007-11-16 }} |- |6 |BD |[[:en:Bidar_district|Bidar]] |[[:en:Bidar|Bidar]] | align="right" |1,700,018 | align="right" |5,448 | align="right" |312 |http://www.bidar.nic.in/ |- |7 |CJ |[[:en:Chamarajanagar_district|Chamarajnagar]] |[[:en:Chamarajanagar|Chamarajanagar]] | align="right" |1,020,962 | align="right" |5,102 | align="right" |200 |http://chamrajnagar.nic.in/ |- |8 |CK |[[:en:Chikkaballapur_district|Chikkaballapur]] |[[:en:Chikkaballapur|Chikkaballapur]] | align="right" |1,254,377 | align="right" |4,208 | align="right" |298 |http://www.chikballapur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190310100553/http://www.chikballapur.nic.in/ |date=2019-03-10 }} |- |9 |CK |[[:en:Chikkamagaluru_district|Chikkamagaluru]] |[[:en:Chikmagalur|Chikmagalur]] | align="right" |1,137,753 | align="right" |7,201 | align="right" |158 |http://chickmagalur.nic.in/ |- |10 |CT |[[:en:Chitradurga_district|Chitradurga]] |[[:en:Chitradurga|Chitradurga]] | align="right" |1,660,378 | align="right" |8,437 | align="right" |197 |http://www.chitradurga.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190315120849/http://www.chitradurga.nic.in/ |date=2019-03-15 }} |- |11 |DK |[[:en:Dakshina_Kannada|Dakshina Kannada]] |[[:en:Mangaluru|Mangaluru]] | align="right" |2,083,625 | align="right" |4,559 | align="right" |457 | |- |12 |DA |[[:en:Davanagere_district|Davanagere]] |[[:en:Davangere|Davangere]] | align="right" |1,946,905 | align="right" |5,926 | align="right" |329 |http://www.davanagere.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180517105317/http://davanagere.nic.in/ |date=2018-05-17 }} |- |13 |DH |[[:en:Dharwad_district|Dharwad]] |[[:en:Dharwad|Dharwad]] | align="right" |1,846,993 | align="right" |4,265 | align="right" |434 |http://www.dharwad.nic.in/ |- |14 |GA |[[:en:Gadag_district|Gadag]] |[[:en:Gadag-Betageri|Gadag-Betageri]] | align="right" |1,065,235 | align="right" |4,651 | align="right" |229 |http://gadag.nic.in/ |- |15 |GU |[[:en:Gulbarga_district|Gulbarga]] |[[:en:Gulbarga|Gulbarga]] | align="right" |2,564,892 | align="right" |10,990 | align="right" |233 |http://www.gulbarga.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190910164747/http://www.gulbarga.nic.in/ |date=2019-09-10 }} |- |16 |HS |[[:en:Hassan_district|Hassan]] |[[:en:Hassan,_Karnataka|Hassan]] | align="right" |1,776,221 | align="right" |6,814 | align="right" |261 |http://www.hassan.nic.in/ |- |17 |HV |[[:en:Haveri_district|Haveri]] |[[:en:Haveri|Haveri]] | align="right" |1,598,506 | align="right" |4,825 | align="right" |331 |http://haveri.nic.in/ |- |18 |KD |[[:en:Kodagu_district|Kodagu]] |[[:en:Madikeri|Madikeri]] | align="right" |554,762 | align="right" |4,102 | align="right" |135 |http://www.kodagu.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190315175025/http://www.kodagu.nic.in/ |date=2019-03-15 }} |- |19 |KL |[[:en:Kolar_district|Kolar]] |[[:en:Kolar|Kolar]] | align="right" |1,540,231 | align="right" |4,012 | align="right" |384 |http://kolar.nic.in/ |- |20 |KP |[[:en:Koppal_district|Koppal]] |[[:en:Koppal|Koppal]] | align="right" |1,391,292 | align="right" |5,565 | align="right" |250 |http://www.koppal.nic.in/ |- |21 |MA |[[:en:Mandya_district|Mandya]] |[[:en:Mandya|Mandya]] | align="right" |1,808,680 | align="right" |4,961 | align="right" |365 |http://www.mandya.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190312035834/http://www.mandya.nic.in/ |date=2019-03-12 }} |- |22 |MY |[[:en:Mysore_district|Mysuru]] |[[:en:Mysore|Mysore]] | align="right" |2,994,744 | align="right" |6,854 | align="right" |437 |http://www.mysore.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190810052646/http://www.mysore.nic.in/ |date=2019-08-10 }} |- |23 |RA |[[:en:Raichur_district|Raichur]] |[[:en:Raichur|Raichur]] | align="right" |1,924,773 | align="right" |6,839 | align="right" |228 |http://www.raichur.nic.in/ |- |24 |RM |[[:en:Ramanagara_district|Ramanagara]] |[[:en:Ramanagara|Ramanagara]] | align="right" |1,082,739 | align="right" |3,573 | align="right" |303 | |- |25 |SH |[[:en:Shimoga_district|Shimoga]] |[[:en:Shimoga|Shimoga]] | align="right" |1,755,512 | align="right" |8,495 | align="right" |207 |http://www.shimoga.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120513041244/http://shimoga.nic.in/ |date=2012-05-13 }} |- |26 |TU |[[:en:Tumakuru_district|Tumakuru]] |[[:en:Tumakuru|Tumakuru]] | align="right" |2,681,449 | align="right" |10,598 | align="right" |253 |http://www.tumkur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190320013636/http://www.tumkur.nic.in/ |date=2019-03-20 }} |- |27 |UD |[[:en:Udupi_district|Udupi]] |[[:en:Udupi|Udupi]] | align="right" |1,177,908 | align="right" |3,879 | align="right" |304 | |- |28 |UK |[[:en:Uttara_Kannada|Uttara Kannada]] |[[:en:Karwar|Karwar]] | align="right" |1,353,299 | align="right" |10,291 | align="right" |132 |http://uttarakannada.nic.in/ |- |29 |BJ |[[:en:Bijapur_district,_Karnataka|Vijayapura]] |[[:en:Bijapur,_Karnataka|Vijayapura]] | align="right" |2,175,102 | align="right" |10,517 | align="right" |207 | |- |30 |YG |[[:en:Yadgir_district|Yadgir]] |[[:en:Yadgir|Yadgir]] | align="right" |1,172,985 | align="right" |5,225 | align="right" |224 | |} ==কেৰালা (KL)== {{see also|Districts of Kerala}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff |'''ক’ড''' |'''জিলা''' |'''সদৰ''' |'''জনসংখ্যা'''<br />(২০১১)<ref name=":0" /> |'''মাটিকালি'''<br />(বৰ্গ কিমি) |'''জনঘনত্ব'''<br />(প্ৰতি বৰ্গ কিমি) |'''ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AL|| [[আলাপ্পুড়া জিলা|আলাপ্পুড়া]]|| [[আলাপ্পুড়া]] | align="right" | ২,১০৫,৩৪৯||align=right| ১,৪১৪||align=right| ১,৪৮৯||http://www.alappuzha.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180525195417/http://alappuzha.nic.in/ |date=2018-05-25 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | ER|| [[এৰ্নাকুলম জিলা|এৰ্নাকুলম]]|| [[কাক্কাড]]|| align="right" | ৩,০৯৮,৩৭৮||align=right| ২,৯৫১||align=right| ১,০৫০|| http://ernakulam.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | ID|| [[ইডুক্কি জিলা|ইডুক্কি]]|| [[পাইনাভু]]|| align="right" | ১,১২৮,৬০৫||align=right| ৪,৪৭৯||align=right| ২৫২|| http://idukki.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KL|| [[কোল্লাম জিলা|কোল্লাম]]|| [[কোল্লাম]]|| align="right" | ২,৫৮৪,১১৮||align=right| ২,৪৯৮||align=right| ১,০৩৪|| http://kollam.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KN|| [[কন্নুৰ জিলা|কন্নুৰ]]|| [[কন্নুৰ]]|| align="right" | ২,৪১২,৩৬৫||align=right| ২,৯৬৬||align=right| ৮১৩ || http://kannur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KS|| [[কাছৰগোড জিলা|কাছৰগোড]]|| [[কাছৰগোড]]|| align="right" | ১,২০৩,৩৪২||align=right| ১,৯৯২||align=right| ৬০৪||http://kasargod.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KT|| [[কোট্টয়ম জিলা|কোট্টয়ম]]|| [[কোট্টয়ম]]|| align="right" | ১,৯৫২,৯০১||align=right| ২,২০৩||align=right| ৮৮৬|| http://kottayam.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KZ|| [[কঢ়িকোড জিলা|কঢ়িকোড]]|| [[কঢ়িকোড]]|| align="right" | ২,৮৭৮,৪৯৮||align=right| ২,৩৪৫||align=right| ১,২২৮||http://kozhikode.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MA|| [[মল্লপুৰম জিলা|মল্লপুৰম]]|| [[মল্লপুৰম]]|| align="right" | ৩,৬২৯,৬৪০||align=right| ৩,৫৫০||align=right| ১,০২২||http://malappuram.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PL|| [[পালক্কাড় জিলা|পালক্কাড়]]|| [[পালক্কাড়]]|| align="right" | ২,৬১৭,০৭২||align=right| ৪,৪৮০||align=right| ৫৮৪||http://palakkad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PT|| [[পতনমতিট্টা জিলা|পতনমতিট্টা]]|| [[পতনমতিট্টা]]|| align="right" | ১,২৩১,৫৭৭||align=right| ২,৪৬২||align=right| ৫০০||http://pathanamthitta.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | TS|| [[ত্ৰিচ্চুৰ জিলা|ত্ৰিচ্চুৰ]]|| [[ত্ৰিচ্চুৰ]]|| align="right" | ২,৯৭৫,৪৪০||align=right| ৩,০৩২||align=right| ৯৮১||http://thrissur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | TV|| [[তিৰুৱনন্তপুৰম জিলা|তিৰুৱনন্তপুৰম]]|| [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]|| align="right" | ৩,২৩৪,৭০৭||align=right| ২,১৯২||align=right| ১,৪৭৬||http://www.trivandrum.gov.in// {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180315003725/http://www.trivandrum.gov.in// |date=2018-03-15 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | WA|| [[ওৱায়ানাড জিলা|ওৱায়ানাড]]|| [[কলপট্টা]]|| align="right" | ৭৮৬,৬২৭||align=right| ২,১৩১||align=right| ৩৬৯ || http://wayanad.nic.in/ |} ==Madhya Pradesh (MP)== {{see also|Districts of Madhya Pradesh}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''District''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AL|| [[Alirajpur district|Alirajpur]]|| [[Alirajpur]]|| || || |||http://alirajpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | AP|| [[Anuppur district|Anuppur]]|| [[Anuppur]]|| align=right | ৬,৬৭,১৫৫|| align=right | ৩,৭০১|| align=right | ১৮০|| http://anuppur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | AS|| [[Ashok Nagar district|Ashok Nagar]]|| [[Ashok Nagar]]|| align=right | ৬,৮৮,৯৪০|| align=right | ৪,৬৭৩.৯৪|| align=right | ১৪৭||| http://ashoknagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BL|| [[Balaghat district|Balaghat]]|| [[Balaghat]]|| align=right | ১,৪৪৫,৭৬০|| align=right | ৯,২২৯|| align=right | ১৫৭|| http://balaghat.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BR|| [[Barwani district|Barwani]]|| [[Barwani]]|| align=right | ১,০৮১,০৩৯|| align=right | ৫,৪৩২|| align=right | ১৯৯|| http://barwani.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BE|| [[Betul district|Betul]]|| [[Betul, Madhya Pradesh|Betul]]|| align=right | ১,৩৯৪,৪২১|| align=right | ১০,০৪৩|| align=right | ১৩৯|| http://betul.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BD|| [[Bhind district|Bhind]]|| [[Bhind]]|| align=right | ১,৪২৬,৯৫১|| align=right | ৪,৪৫৯|| align=right | ৩২০|| http://bhind.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BP|| [[Bhopal district|Bhopal]]|| [[Bhopal]]|| align=right | ১,৮৩৬,৭৮৪|| align=right | ২,৭৭২|| align=right | ৬৬৩|| http://bhopal.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BU || [[Burhanpur district|Burhanpur]]|| [[Burhanpur, Madhya Pradesh|Burhanpur]]|| || |||| http://burhanpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | CT|| [[Chhatarpur district|Chhatarpur]]|| [[Chhatarpur]]|| align=right | ১,৪৭৪,৬৩৩|| align=right | ৮,৬৮৭|| align=right | ১৭০|| http://chhatarpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | CN|| [[Chhindwara district|Chhindwara]]|| [[Chhindwara]]|| align=right | ১,৮৪৮,৮৮২|| align=right | ১১,৮১৫|| align=right | ১৫৬|| http://chhindwara.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DM|| [[Damoh district|Damoh]]|| [[Damoh]]|| align=right | ১,০৮১,৯০৯|| align=right | ৭,৩০৬|| align=right | ১৪৮|| http://damoh.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DT|| [[Datia district|Datia]]|| [[Datia]]|| align=right | ৬২৭,৮১৮|| align=right | ২,৬৯৪|| align=right | ২৩৩|| http://datia.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DE|| [[Dewas district|Dewas]]|| [[Dewas]]|| align=right | ১,৩০৬,৬১৭|| align=right | ৭,০২০|| align=right | ১৮৬|| http://dewas.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DH|| [[Dhar district|Dhar]]|| [[Dhar]]|| align=right | ১,৭৪০,৫৭৭|| align=right | ৮,১৫৩|| align=right | ২১৩|| http://dhar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DI|| [[Dindori district|Dindori]]|| [[Dindori, Madhya Pradesh|Dindori]]|| align=right | ৫৭৯,৩১২|| align=right | ৭,৪২৭|| align=right | ৭৮|| http://dindori.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GU|| [[Guna district|Guna]]|| [[Guna, India|Guna]]|| align=right | ৯৭৬,৫৯৬|| align=right | ৬,৪৮৫|| || http://guna.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GW|| [[Gwalior district|Gwalior]]|| [[Gwalior]]|| align=right | ১,৬২৯,৮৮১|| align=right | ৫,৪৬৫|| align=right | ২৯৮|| http://gwalior.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HA|| [[Harda district|Harda]]|| [[Harda]]|| align=right | ৪৭৪,১৭৪|| align=right | ৩,৩৩৯|| align=right | ১৪২|| http://harda.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HO|| [[Hoshangabad district|Hoshangabad]]|| [[Hoshangabad]]|| align=right | ১,০৮৫,০১১|| align=right | ৬,৬৯৮|| align=right | ১৬২|| http://hoshangabad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | IN|| [[Indore district|Indore]]|| [[Indore]]|| align=right | ৪,৫৮৫,৩২১|| align=right | ৩,৮৯৮|| align=right | ৬৬৩|| http://www.indore.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190724145904/http://www.indore.nic.in/ |date=2019-07-24 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | JA|| [[Jabalpur district|Jabalpur]]|| [[Jabalpur]]|| align=right | ২,১৬৭,৪৬৯|| align=right | ৫,২১০|| align=right | ৪১৬|| http://jabalpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JH|| [[Jhabua district|Jhabua]]|| [[Jhabua]]|| align=right | ১,৩৯৬,৬৭৭|| align=right | ৬,৭৮২|| align=right | ২০৬|| http://jhabua.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KA|| [[Katni district|Katni]]|| [[Katni]]|| align=right | ১,০৬৩,৬৮৯|| align=right | ৪,৯৪৭|| align=right | ২১৫|| http://katni.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | EN|| [[Khandwa district|Khandwa]] (East Nimar)|| [[Khandwa]]|| align=right | ১,৭০৮,১৭০|| align=right | ১০,৭৭৯|| align=right | ১৫৮|| http://khandwa.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | WN|| [[Khargone district|Khargone]] (West Nimar)|| [[Khargone]]|| align=right | ১,৫২৯,৯৫৪|| align=right | ৮,০১০|| align=right | ১৯১|| http://khargone.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | ML|| [[Mandla district|Mandla]]|| [[Mandla]]|| align=right | ৮৯৩,৯০৮|| align=right | ৫,৮০৫|| align=right | ১৫৪|| http://mandla.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MS|| [[Mandsaur district|Mandsaur]]|| [[Mandsaur]]|| align=right | ১,১৮৩,৩৬৯|| align=right | ৫,৫৩০|| align=right | ২১৪|| http://mandsaur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MO|| [[Morena district|Morena]]|| [[Morena, India|Morena]]|| align=right | ১,৫৮৭,২৬৪|| align=right | ৪,৯৯১|| align=right | ৩১৮|| http://morena.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NA|| [[Narsinghpur district|Narsinghpur]]|| [[Narsinghpur]]|| align=right | ৯৫৭,৩৯৯|| align=right | ৫,১৩৩|| align=right | ১৮৭|| http://narsinghpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NE|| [[Neemuch district|Neemuch]]|| [[Neemuch]]|| align=right | ৭২৫,৪৫৭|| align=right | ৪,২৬৭|| align=right | ১৭০|| http://neemuch.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PA|| [[Panna district|Panna]]|| [[Panna, India|Panna]]|| align=right | ৮৫৪,২৩৫|| align=right | ৭,১৩৫|| align=right | ১২০|| http://panna.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RE|| [[Rewa district|Rewa]]|| [[Rewa, India|Rewa]]|| align=right | ১,৯৭২,৩৩৩|| align=right | ৬,৩১৪|| align=right | ৩১২|| http://rewa.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RG|| [[Rajgarh district|Rajgarh]]|| [[Rajgarh, Madhya Pradesh|Rajgarh]]|| align=right | ১,২৫৩,২৪৬|| align=right | ৬,১৪৩|| align=right | ২০৪|| http://rajgarh.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RL|| [[Ratlam district|Ratlam]]|| [[Ratlam]]|| align=right | ১,২১৪,৫৩৬|| align=right | ৪,৮৬১|| align=right | ২৫০|| http://ratlam.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RS|| [[Raisen district|Raisen]]|| [[Raisen]]|| align=right | ১,১২০,১৫৯|| align=right | ৮,৪৬৬|| align=right | ১৩২|| http://raisen.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SG|| [[Sagar district|Sagar]]|| [[Sagar, Madhya Pradesh|Sagar]]|| align=right | ২,০২১,৭৮৩|| align=right | ১০,২৫২|| align=right | ১৯৭|| http://sagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | ST|| [[Satna district|Satna]]|| [[Satna]]|| align=right | ১,৮৬৮,৬৪৮|| align=right | ৭,৫০২|| align=right | ২৪৯|| http://satna.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SR|| [[Sehore district|Sehore]]|| [[Sehore]]|| align=right | ১০,৭৮,৭৬৯|| align=right | ৬,৫৭৮|| align=right | ১৬৪|| http://sehore.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SO|| [[Seoni district|Seoni]]|| [[Seoni]]|| align=right | ১,১৬৫,৮৯৩|| align=right | ৮,৭৫৮|| align=right | ১৩৩|| http://seoni.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SH|| [[Shahdol district|Shahdol]]|| [[Shahdol]]|| align=right | ১,৫৭২,৭৪৮|| align=right | ৯,৯৫৪|| align=right | ১৫৮|| http://shahdol.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SJ|| [[Shajapur district|Shajapur]]|| [[Shajapur]]|| align=right | ১,২৯০,২৩০|| align=right | ৬,১৯৬|| align=right | ২০৮|| http://shajapur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SP|| [[Sheopur district|Sheopur]]|| [[Sheopur]]|| align=right | ৫৫৯,৭১৫|| align=right | ৬,৫৮৫|| align=right | ৮৫|| http://sheopur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SV|| [[Shivpuri district|Shivpuri]]|| [[Shivpuri]]|| align=right | ১,৪৪০,৬৬৬|| align=right | ১০,২৯০|| align=right | ১৪০|| http://shivpuri.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SI|| [[Sidhi district|Sidhi]]|| [[Sidhi]]|| align=right | ১,৮৩০,৫৫৩|| align=right | ১০,৫২০|| align=right | ১৭৪|| http://sidhi.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SN|| [[Singrauli district|Singrauli]]|| [[Waidhan]]|| align=right | ৯২০,১৬৯ || align=right | ৫,৬৭২ || align=right | ১৬২|| http://singrauli.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | TI|| [[Tikamgarh district|Tikamgarh]]|| [[Tikamgarh]]|| align=right | ১,২০৩,১৬০|| align=right | ৫,০৫৫|| align=right | ২৩৮|| http://tikamgarh.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | UJ|| [[Ujjain district|Ujjain]]|| [[Ujjain]]|| align=right | ১,৭০৯,৮৮৫|| align=right | ৬,০৯১|| align=right | ২৮১|| http://ujjain.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | UM|| [[Umaria district|Umaria]]|| [[Umaria]]|| align=right | ৫১৫,৮৫১|| align=right | ৪,০৬২|| align=right | ১২৭|| http://umaria.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | VI|| [[Vidisha district|Vidisha]]|| [[Vidisha]]|| align=right | ১,২১৪,৭৫৯|| align=right | ৭,৩৬২|| align=right | ১৬৫|| http://vidisha.nic.in/ |} ==Maharashtra (MH)== {{see also|Districts of Maharashtra}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''district''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AH|| [[Ahmednagar district|Ahmednagar]]|| [[Ahmednagar]]|| align=right | ৪,০৮৮,০৭৭|| align=right | ১৭,০৪৮|| align=right | ২৪০ || http://ahmednagar.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | AK|| [[Akola district|Akola]]|| [[Akola district|Akola]]|| align=right | ১,৬২৯,৩০৫|| align=right | ৫,৪২৯|| align=right | ৩০০ || http://akola.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | AM|| [[Amravati district|Amravati]]|| [[Amravati]]|| align=right | ২,৬০৬,০৬৩|| align=right | ১২,২৩৫|| align=right | ২১৩ || http://amravati.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | AU|| [[Aurangabad district, Maharashtra|Aurangabad]]|| [[Aurangabad, Maharashtra|Aurangabad]]|| align=right | ২,৯২০,৫৪৮|| align=right | ১০,১০৭|| align=right | ২৮৯ || http://aurangabad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BH|| [[Bhandara district|Bhandara]]|| [[Bhandara]]|| align=right | ১,১৩৫,৮৩৫|| align=right | ৩,৮৯০|| align=right | ২৯২ || http://bhandara.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BI|| [[Beed district|Beed]]|| [[Beed]]|| align=right | ২,১৫৯,৮৪১|| align=right | ১০,৬৯৩|| align=right | ২০২ || http://beed.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BU|| [[Buldhana district|Buldhana]]|| [[Buldhana]]|| align=right | ২,২২৬,৩২৮|| align=right | ৯,৬৬১|| align=right | ২৩০ || http://buldhana.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | CH|| [[Chandrapur district|Chandrapur]]|| [[Chandrapur]]|| align=right | ২,০৭৭,৯০৯|| align=right | ১১,৪৪৩|| align=right | ১৮২ || http://chanda.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DH|| [[Dhule district|Dhule]]|| [[Dhule]]|| align=right | ১,৭০৮,৯৯৩|| align=right | ৮,০৯৫|| align=right | ২১১ || http://dhule.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GA|| [[Gadchiroli district|Gadchiroli]]|| [[Gadchiroli]]|| align=right | ৯৬৯,৯৬০|| align=right | ১৪,৪১২|| align=right | ৬৭ || http://gadchiroli.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GO|| [[Gondia district|Gondia]]|| [[Gondia]]|| align=right | ১,২০০,১৫১|| align=right | ৫,৪৩১|| align=right | ২২১ || http://gondia.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HI|| [[Hingoli district|Hingoli]]|| [[Hingoli]]|| align=right | ৯৮৬,৭১৭|| align=right | ৪,৫২৬|| align=right | ২১৮ || http://hingoli.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JG|| [[Jalgaon district|Jalgaon]]|| [[Jalgaon]]|| align=right | ৩,৬৭৯,৯৩৬|| align=right | ১১,৭৬৫|| align=right | ৩১৩ || http://jalgaon.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JN|| [[Jalna district|Jalna]]|| [[Jalna, Maharashtra|Jalna]]|| align=right | ১,৬১২,৩৫৭|| align=right | ৭,৭১৮|| align=right | ২০৯ || http://jalna.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KO|| [[Kolhapur district|Kolhapur]]|| [[Kolhapur]]|| align=right | ৩,৫১৫,৪১৩|| align=right | ৭,৬৮৫|| align=right | ৪৫৭ || http://kolhapur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | LA|| [[Latur district|Latur]]|| [[Latur]]|| align=right | ২,০৭৮,২৩৭|| align=right | ৭,১৫৭|| align=right | ২৯০ || http://latur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MC|| [[Mumbai City]]|| &mdash; || align=right | ৩,৩২৬,৮৩৭|| align=right | ৬৯|| align=right | ৪৮,২১৫ || http://mumbaicity.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MU|| [[Mumbai Suburban district|Mumbai suburban]]|| [[Bandra]] (East)|| align=right | ৮,৫৮৭,৫৬১|| align=right | ৫৩৪|| align=right | ১৬,০৮২ || http://mumbaisuburban.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NB|| [[Nandurbar district|Nandurbar]]|| [[Nandurbar]]|| align=right | ১,৩০৯,১৩৫|| align=right | ৫,০৫৫|| align=right | ২৫৯ || http://nandurbar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | ND|| [[Nanded district|Nanded]]|| [[Nanded]]|| align=right | ২,৮৬৮,১৫৮|| align=right | ১০,৫২৮|| align=right | ২৭২ || http://nanded.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NG|| [[Nagpur district|Nagpur]]|| [[Nagpur]]|| align=right | ৪,০৫১,৪৪৪|| align=right | ৯,৮৯২|| align=right | ৪১০ || http://nagpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NS|| [[Nashik district|Nashik]]|| [[Nashik]]|| align=right | ৪,৯৮৭,৯২৩|| align=right | ১৫,৫৩৯|| align=right | ৩২১ || http://nashik.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | OS|| [[Osmanabad district|Osmanabad]]|| [[Osmanabad]]|| align=right | ১,৪৭২,২৫৬|| align=right | ৭,৫৬৯|| align=right | ১৯৫ || http://osmanabad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PA|| [[Parbhani district|Parbhani]]|| [[Parbhani]]|| align=right | ১,৪৯১,১০৯|| align=right | ৬,৫১১|| align=right | ২২৯ || http://parbhani.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PU|| [[Pune district|Pune]]|| [[Pune]]|| align=right | ৭,২২৪,২২৪|| align=right | ১৫,৬৪৩|| align=right | ৪৬২ || http://pune.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RG|| [[Raigad district|Raigad]]|| [[Alibag]]|| align=right | ২,২০৫,৯৭২|| align=right | ৭,১৫২|| align=right | ৩০৮ || http://raigad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RT|| [[Ratnagiri district|Ratnagiri]]|| [[Ratnagiri]]|| align=right | ১,৬৯৬,৪৮২|| align=right | ৮,২০৮|| align=right | ২০৭ || http://ratnagiri.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SI|| [[Sindhudurg district|Sindhudurg]]|| [[Oros]]|| align=right | ৮৬১,৬৭২|| align=right | ৫,২০৭|| align=right | ১৬৫ || http://sindhudurg.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SN|| [[Sangli district|Sangli]]|| [[Sangli]]|| align=right | ২,৫৮১,৮৩৫|| align=right | ৮,৫৭২|| align=right | ৩০১ || http://sangli.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SO|| [[Solapur district|Solapur]]|| [[Solapur]]|| align=right | ৩,৮৫৫,৩৮৩|| align=right | ১৪,৮৯৫|| align=right | ২৫৯ || http://solapur.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | ST|| [[Satara district|Satara]]|| [[Satara (city)|Satara]]|| align=right | ২,৭৯৬,৯০৬|| align=right | ১০,৪৭৫|| align=right | ২৬৭ || http://satara.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201113130255/http://satara.gov.in/ |date=2020-11-13 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | TH|| [[Thane district|Thane]]|| [[Thane]]|| align=right | ৮,১২৮,৮৩৩|| align=right | ৯,৫৫৮|| align=right | ৮৫০ || http://thane.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | WR|| [[Wardha district|Wardha]]|| [[Wardha]]|| align=right | ১,২৩০,৬৪০|| align=right | ৬,৩০৯|| align=right | ১৯৫ || http://wardha.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | WS|| [[Washim district|Washim]]|| [[Washim]]|| align=right | ১,০১৯,৭২৫|| align=right | ৫,১৫৫|| align=right | ১৯৮ || http://washim.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | YA|| [[Yavatmal district|Yavatmal]]|| [[Yavatmal]]|| align=right | ২,৪৬০,৪৮২|| align=right | ১৩,৫৮২|| align=right | ১৮১ || http://yavatmal.nic.in/ |} ==মণিপুৰ (MN)== {{see also|মণিপুৰৰ জিলাসমূহ}} {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=70% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | '''সংকেত''' | '''জিলা''' | '''সদৰ''' | '''জনসংখ্যা'''<br />(২০১১)<ref>{{cite web |url = http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/Manipur/statement1.xls |format=XLS |title = Ranking of Districts by Population Size, 2001 and 2011 |publisher = The Registrar General & Census Commissioner, India, New Delhi-110011 |date = 2010 - 2011 |accessdate = 2011-09-18 }}</ref> | '''মাটিকালি'''<br />(বৰ্গ কিমি) | '''জনঘনত্ব'''<br />(প্ৰতি বৰ্গ কিমি) | '''ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F4F9FF | BI|| [[বিষ্ণুপুৰ জিলা|বিষ্ণুপুৰ]]|| [[বিষ্ণুপুৰ, মণিপুৰ|বিষ্ণুপুৰ]]|| 240,363|| 496|| 415||[http://ukhrul.nic.in/ ukhrul.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | CC|| [[চুড়াচান্দপুৰ জিলা|চুড়াচান্দপুৰ]]|| [[চুড়াচান্দপুৰ]]|| 271.274|| 4,574|| 50||[http://churachandpur.nic.in/ churachandpur.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | CD|| [[চান্দেল জিলা|চান্দেল]]|| [[চান্দেল]]|| 144,028|| 3,317|| 37||[http://chandel.nic.in/ chandel.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | EI|| [[পূব ইম্ফল জিলা|পূব ইম্ফল]]|| [[পৰম্পত]]|| 452,661|| 710|| 555|| [http://imphaleast.nic.in/ imphaleast.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | SE|| [[সেনাপতি জিলা|সেনাপতি]]|| [[সেনাপতি, মণিপুৰ|সেনাপতি]]|| 354,772|| 3,269|| 116||[http://Senapati.nic.in/ Senapati.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | TA|| [[তামেংলং জিলা|তামেংলং]]|| [[তামেংলং]]|| 140,143|| 4,391|| 25||[http://tamenglong.nic.in/ tamenglong.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | TH|| [[থৌবাল জিলা|থৌবাল]]|| [[থৌবাল]]|| 420,517|| 514|| 713||[http://thoubal.nic.in/ thoubal.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | UK|| [[উখৰুল জিলা|উখৰুল]]|| [[উখৰুল]]|| 183,115|| 4,547|| 31||[http://ukhrul.nic.in/ ukhrul.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | WI|| [[পশ্চিম ইম্ফল জিলা|পশ্চিম ইম্ফল]]|| [[লম্ফেলপাত]]|| 514,683|| 519|| 847|| [http://imphalwest.nic.in/ imphalwest.nic.in] |} ==মেঘালয় (ML)== {{see also|মেঘালয়ৰ জিলাসমূহ}} {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=98% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | width="9%" | '''ক'ড''' | width="18%" | '''জিলা''' | width="18%" | '''সদৰ''' | width="9%" | '''জনসংখ্যা (২০০১)''' | width="9%" | '''মাটিকালি (বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="9%" | '''ঘনত্ব (/বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="19%" | '''চৰকাৰী ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | EG || পূব গাৰো পাৰ্বত্য <br> {{enwiki|East Garo Hills}} || [[:en:Williamnagar|ৱিলিয়ামনগৰ]] || ২৪৭,৫৫৫ || ২,৬০৩ || ৯৫ || [http://www.eastgarohills.nic.in/ www.eastgarohills.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140516184808/http://eastgarohills.nic.in/ |date=2014-05-16 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | EK || পূব খাচী পাৰ্বত্য <br> {{enwiki|East Khasi Hills}} || [[শ্বিলং]] <br> {{enwiki|Shillong}} || ৬৬০,৯৯৪ || ২,৭৫২ || ২৪০ || [http://www.eastkhasihills.gov.in/ www.eastkhasihills.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140301234633/http://eastkhasihills.gov.in/ |date=2014-03-01 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | JH || জয়ন্তীয়া পাৰ্বত্য <br> {{enwiki|Jaintia Hills}} || [[:en:Jowai|জ’ৱাই]] || ২৯৫,৬৯২ || ৩,৮১৯ || ৭৭ || [http://www.jaintia.nic.in/ www.jaintia.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140104230053/http://jaintia.nic.in/ |date=2014-01-04 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | RB || ৰি ভৈ <br> {{enwiki|Ri-Bhoi}} || [[:en:Nongpoh|নংপ’হ]] || ১৯২,৭৯৫ || ২,৩৭৮ || ৮১ || [http://www.ribhoi.gov.in/ www.ribhoi.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140109000835/http://ribhoi.gov.in/ |date=2014-01-09 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SG || দক্ষিণ গাৰো পাৰ্বত্য <br> {{enwiki|South Garo Hills}} || [[:en:Baghmara, India|বাঘমৰা]] || ৯৯,১০৫ || ১,৮৫০ || ৫৪ || [http://www.southgarohills.gov.in/ www.southgarohills.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140307180156/http://southgarohills.gov.in/ |date=2014-03-07 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | WG || পশ্চিম গাৰো পাৰ্বত্য <br> {{enwiki|West Garo Hills}} || [[তুৰা]] <br> ([[:en:Tura, India|Tura]]) || ৫১৫,৮১৩ || ৩,৭১৪ || ১৩৯ || [http://www.westgarohills.gov.in/ www.westgarohills.gov.in] |- bgcolor=#F৪F৯FF | WK || পশ্চিম খাচী পাৰ্বত্য <br> {{enwiki|West Khasi Hills}} || [[:en:Nongstoin|নংষ্ট’ইন]] || ২৯৪,১১৫ || ৫,২৪৭ || ৫৬ || [http://www.westkhasihills.gov.in/ www.westkhasihills.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140301231655/http://westkhasihills.gov.in/ |date=2014-03-01 }} |} ==মিজোৰাম (MZ)== {{see also|মিজোৰামৰ জিলাসমূহ}} {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=98% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | width="9%" | '''ক'ড''' | width="18%" | '''জিলা''' | width="18%" | '''সদৰ''' | width="9%" | '''জনসংখ্যা (২০০১)''' | width="9%" | '''মাটিকালি (বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="9%" | '''ঘনত্ব (/বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="19%" | '''চৰকাৰী ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AI || [[:en:Aizawl district|আইজল]] || [[আইজল]] <br> {{enwiki|Aizawl}} || ৩৩৯,৮১২ || ৩,৫৭৭ || ৯৫ || [http://www.aizawl.nic.in/ www.aizawl.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161001160625/http://aizawl.nic.in/ |date=2016-10-01 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | CH || [[:en:Champhai district|চাম্ফাই]] || চাম্ফাই <br> {{enwiki|Champhai}} || ১০১,৩৮৯ || ৩,১৬৮ || ৩২ || [http://www.champhai.nic.in/ www.champhai.nic.in] |- bgcolor=#F৪F৯FF | KO || [[:en:Kolasib district|কোলাশিব]] || কোলাশিৱ <br> {{enwiki|Kolasib}} || ৬০,৯৭৭ || ১,৩৮৬ || ৪৪ || [http://www.kolasib.nic.in/ www.kolasib.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130523011139/http://kolasib.nic.in/ |date=2013-05-23 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | LA || [[:en:Lawngtlai district|Lawngtlai]] || [[:en:Lawngtlai|Lawngtlai]] || ৭৩,০৫০ || ২,৫১৯ || ২৯ || [http://www.lawngtlai.nic.in/ www.lawngtlai.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130518024946/http://lawngtlai.nic.in/ |date=2013-05-18 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | LU || [[:en:Lunglei district|লুংলে]] || [[:en:Lunglei|লুংলে]] || ১৩৭,১৫৫ || ৪,৫৭২ || ৩০ || [http://www.lunglei.nic.in/ www.lunglei.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140516190820/http://lunglei.nic.in/ |date=2014-05-16 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | MA || [[:en:Mamit district|মামিত]] || [[:en:Mamit|মামিত]] || ৬২,৩১৩ || ২,৯৬৭ || ২১ || [http://www.mamit.nic.in/ www.mamit.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140516190624/http://mamit.nic.in/ |date=2014-05-16 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SA || [[:en:Saiha district|চাইহা]] || [[:en:Saiha|চাইহা]] || ৬০,৮২৩ || ১,৪১৪ || ৪৩ || [http://www.saiha.nic.in/ www.saiha.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180624155330/http://saiha.nic.in/ |date=2018-06-24 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SE || [[:en:Serchhip district|Serchhip]] || [[:en: Serchhip|Serchhip]] || ৫৫,৫৩৯ || ১,৪২৪ || ৩৯ ||[http://www.serchhip.nic.in/ www.serchhip.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140302004754/http://serchhip.nic.in/ |date=2014-03-02 }} |} ==নাগালেণ্ড (NL)== {{see also|নাগালেণ্ডৰ জিলাসমূহ}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''District''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | DI|| [[ডিমাপুৰ জিলা]]|| [[ডিমাপুৰ]]|| align=right | ৩০৮,৩৮২|| align=right | ৯২৬|| align=right | ৩৩৩||http://dimapur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KO|| [[ক’হিমা জিলা]]|| [[ক’হিমা]]|| align=right | ৩১৪,৩৬৬|| align=right | ৩,১১৩|| align=right | ১০১||http://kohima.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MK|| [[মোককচাং জিলা]]|| [[মোককচাং]]|| align=right | ২২৭,২৩০|| align=right | ১,৬১৫|| align=right | ১৪১||http://mokokchung.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MN|| [[মন জিলা]]|| [[মন]]|| align=right | ২৫৯,৬০৪|| align=right | ১,৭৮৬|| align=right | ১৪৫||http://mon.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PH|| [[ফেক জিলা]]|| [[ফেক]]|| align=right | ১৪৮,২৪৬|| align=right | ২,০২৬|| align=right | ৭৩||http://phek.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | TU|| [[টুৱেনচাং জিলা]]|| [[টুৱেনচাং]]|| align=right | ৪১৪,৮০১|| align=right | ৪,২২৮|| align=right | ৯৮||http://tuensang.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | WO|| [[ৱখা জিলা]]|| [[ৱখা]]|| align=right | ১৬১,০৯৮|| align=right | ১,৬২৮|| align=right | ৯৯||http://wokha.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | ZU|| [[জুন্থেব’ট’ জিলা]]|| [[জুনহেব'ট']]|| align=right | ১৫৪,৯০৯|| align=right | ১,২৫৫|| align=right | ১২৩||http://zunheboto.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF |} ==Orissa (OR)== {{See also|Districts of Orissa}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''District''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AN|| [[Angul district|Angul]]|| [[Angul]]|| align=right | ১,১৩৯,৩৪১|| align=right | ৬,৩৪৭|| align=right | ১৮০|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | BD|| [[Boudh district|Boudh]] (Bauda)|| [[Boudh]]|| align=right | ৩৭৩,০৩৮|| align=right | ৪,২৮৯|| align=right | ৮৭|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | BH|| [[Bhadrak district|Bhadrak]]|| [[Bhadrak]]|| align=right | ১,৩৩২,২৪৯|| align=right | ২,৭৮৮|| align=right | ৪৭৮|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | BL|| [[Balangir district|Balangir]] || [[Balangir]]|| align=right | ১,৩৩৫,৭৬০|| align=right | ৬,৫৫২|| align=right | ২০৪|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | BR|| [[Bargarh district|Bargarh]] (Baragarh)|| [[Bargarh]]|| align=right | ১,৩৪৫,৬০১|| align=right | ৫,৮৩২|| align=right | ২৩১|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | BW|| [[Balasore district|Balasore]] || [[Balasore]]|| align=right | ২,০২৩,০৫৬|| align=right | ৩,৭০৬|| align=right | ৫৪৬|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | CU|| [[Cuttack district|Cuttack]]|| [[Cuttack]]|| align=right | ২,৩৪০,৬৮৬|| align=right | ৩,৯১৫|| align=right | ৫৯৮|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | DE|| [[Debagarh district|Debagarh]] (Deogarh)|| [[Debagarh]]|| align=right | ২৭৪,০৯৫|| align=right | ২,৭৮১|| align=right | ৯৯|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | DH|| [[Dhenkanal district|Dhenkanal]]|| [[Dhenkanal, India|Dhenkanal]]|| align=right | ১,০৬৫,৯৮৩|| align=right | ৪,৫৯৭|| align=right | ২৩২|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | GN|| [[Ganjam]]|| [[Chhatrapur]]|| align=right | ৩,১৩৬,৯৩৭|| align=right | ৮,০৩৩|| align=right | ৩৯১|| http://ganjam.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GP|| [[Gajapati district|Gajapati]]|| [[Paralakhemundi]]|| align=right | ৫১৮,৪৪৮|| align=right | ৩,০৫৬|| align=right | ১৭০|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | JH|| [[Jharsuguda district|Jharsuguda]]|| [[Jharsuguda]]|| align=right | ৫০৯,০৫৬|| align=right | ২,২০২|| align=right | ২৩১|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | JP|| [[Jajpur district|Jajpur]] || [[Panikoili]]|| align=right | ১,৬২২,৮৬৮|| align=right | ২,৮৮৫|| align=right | ৫৬৩|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | JS|| [[Jagatsinghpur district|Jagatsinghpur]]|| [[Jagatsinghpur]]|| align=right | ১,০৫৬,৫৫৬|| align=right | ১,৭৫৯|| align=right | ৬০১|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | KH|| [[Khordha district|Khordha]]|| [[Bhubaneswar]]|| align=right | ১,৮৭৪,৪০৫|| align=right | ২,৮৮৮|| align=right | ৬৪৯|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | KJ|| [[Kendujhar district|Kendujhar]] (Keonjhar)|| [[Kendujhar]]|| align=right | ১,৫৬১,৫২১|| align=right | ৮,৩৩৬|| align=right | ১৮৭|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | KL|| [[Kalahandi district|Kalahandi]]|| [[Bhawanipatna]]|| align=right | ১,৩৩৪,৩৭২|| align=right | ৮,১৯৭|| align=right | ১৬৩|| http://kalahandi.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KN|| [[Kandhamal district|Kandhamal]]|| [[Phulbani]]|| align=right | ৬৪৭,৯১২|| align=right | ৬,০০৪|| align=right | ১০৮|| http://kandhamal.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KO|| [[Koraput district|Koraput]]|| [[Koraput]]|| align=right | ১,১৭৭,৯৫৪|| align=right | ৮,৫৩৪|| align=right | ১৩৮|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | KP|| [[Kendrapara district|Kendrapara]]|| [[Kendrapara]]|| align=right | ১,৩০১,৮৫৬|| align=right | ২,৫৪৬|| align=right | ৫১১|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | ML|| [[Malkangiri district|Malkangiri]]|| [[Malkangiri]]|| align=right | ৪৮০,২৩২|| align=right | ৬,১১৫|| align=right | ৭৯|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | MY|| [[Mayurbhanj district|Mayurbhanj]]|| [[Baripada]]|| align=right | ২,২২১,৭৮২|| align=right | ১০,৪১৮|| align=right | ২১৩|| http://mayurbhanj.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NB|| [[Nabarangpur district|Nabarangpur]]|| [[Nabarangpur]]|| align=right | ১,০১৮,১৭১|| align=right | ৫,১৩৫|| align=right | ১৯৮|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | NU|| [[Nuapada district|Nuapada]]|| [[Nuapada]]|| align=right | ৫৩০,৫২৪|| align=right | ৩,৪০৮|| align=right | ১৫৬|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | NY|| [[Nayagarh district|Nayagarh]]|| [[Nayagarh]]|| align=right | ৮৬৩,৯৩৪|| align=right | ৩,৯৫৪|| align=right | ২১৮|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | PU|| [[Puri district|Puri]]|| [[Puri]]|| align=right | ১,৪৯৮,৬০৪|| align=right | ৩,০৫৫|| align=right | ৪৯১|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | RA|| [[Rayagada district|Rayagada]]|| [[Rayagada]]|| align=right | ৮২৩,০১৯|| align=right | ৭,৫৮৫|| align=right | ১০৯|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | SA|| [[Sambalpur district|Sambalpur]]|| [[Sambalpur]]|| align=right | ৯২৮,৮৮৯|| align=right | ৬,৭০২|| align=right | ১৩৯|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | SO|| [[Subarnapur district|Subarnapur]] (Sonepur)|| [[Sonepur|Subarnapur]]|| align=right | ৫৪০,৬৫৯|| align=right | ২,২৮৪|| align=right | ২৩৭|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | SU|| [[Sundergarh district|Sundergarh]] || [[Sundergarh]]|| align=right | ১,৮২৯,৪১২|| align=right | ৯,৯৪২|| align=right | ১৮৪|| http://sundergarh.nic.in/ |} ==পুডুচেৰী (PY)== {{see also|Districts of Pondicherry}} {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=98% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | width="9%" | '''ক'ড''' | width="18%" | '''জিলা''' | width="18%" | '''সদৰ''' | width="9%" | '''জনসংখ্যা (২০০১)''' | width="9%" | '''মাটিকালি (বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="9%" | '''ঘনত্ব (/বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="19%" | '''চৰকাৰী ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F4F9FF | KA|| [[কৰাইকল জিলা|কৰাইকল]]|| [[কৰাইকল]] || align=right | ১৭০,৬৪০|| align=right | ১৬০|| align=right | ১,০৬৭||http://Karaikal.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MA|| [[মাহে জিলা|মাহে]]|| [[মাহে, ভাৰত|মাহে]] || align=right | ৩৬,৮২৩|| align=right | ৯|| align=right | ৪,০৯১||http://mahe.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PO|| [[পণ্ডিচেৰী জিলা|পণ্ডিচেৰী]]|| [[পণ্ডিচেৰী]] || align=right | ৭৩৫,০০৪|| align=right | ২৯৩|| align=right | ২,৫০৯||http://puducherry.nic.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | YA|| [[য়নাম জিলা|য়নাম]]|| [[য়নাম, পণ্ডিচেৰী|য়নাম]] || align=right | ৩১,৩৬২|| align=right | ৩০|| align=right | ১,০৪৫||http://yanam.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050130000201/http://yanam.nic.in/ |date=2005-01-30 }} |} ==Punjab (PB)== {{see also|Districts of Punjab (India)}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''District''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AM|| [[Amritsar district|Amritsar]]|| [[Amritsar]]|| align=right | ৩,০৭৪,২০৭|| align=right | ৫,০৭৫|| align=right | ৬০৬|| http://amritsar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BNL|| [[Barnala district|Barnala]]|| [[Barnala]]|| || || || |- bgcolor=#F৪F৯FF | BA|| [[Bathinda district|Bathinda]]|| [[Bathinda]]|| align=right | ১,১৮১,২৩৬|| align=right | ৩,৩৭৭|| align=right | ৩৫০|| http://bathinda.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | FI|| [[Firozpur district|Firozpur]]|| [[Firozpur]]|| align=right | ১,৭৪৪,৭৫৩|| align=right | ৫,৮৬৫|| align=right | ২৯৭|| http://ferozepur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | FR|| [[Faridkot district|Faridkot]]|| [[Faridkot, Punjab|Faridkot]]|| align=right | ৫৫২,৪৬৬|| align=right | ১,৪৭২|| align=right | ৩৭৫|| http://faridkot.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | FT|| [[Fatehgarh Sahib district|Fatehgarh Sahib]]|| [[Fatehgarh Sahib]]|| align=right | ৫৩৯,৭৫১|| align=right | ১,১৮০|| align=right | ৪৫৭|| http://fatehgarhsahib.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | FA|| [[Fazilka district|Fazilka]]|| [[Fazilka]]|| align=right | ১,৯৯৮,৪৬৪|| align=right | ৫,০২১|| align=right | ৩৯৮|| http://fazilka.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GU|| [[Gurdaspur district|Gurdaspur]]|| [[Gurdaspur]]|| align=right | ২,০৯৬,৮৮৯|| align=right | ৩,৫৭০|| align=right | ৫৮৭|| http://gurdaspur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HO|| [[Hoshiarpur district|Hoshiarpur]]|| [[Hoshiarpur]]|| align=right | ১,৪৭৮,০৪৫|| align=right | ৩,৩১০|| align=right | ৪৪৭|| http://hoshiarpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JA|| [[Jalandhar district|Jalandhar]]|| [[Jalandhar]]|| align=right | ১,৯৫৩,৫০৮|| align=right | ২,৬৫৮|| align=right | ৭৩৫|| http://jalandhar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KA|| [[Kapurthala district|Kapurthala]]|| [[Kapurthala]]|| align=right | ৭৫২,২৮৭|| align=right | ১,৬৪৬|| align=right | ৪৫৭|| http://kapurthala.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100819073139/http://kapurthala.nic.in/ |date=2010-08-19 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | LU|| [[Ludhiana district|Ludhiana]]|| [[Ludhiana]]|| align=right | ৩,০৩০,৩৫২|| align=right | ৩,৭৪৪|| align=right | ৮০৯|| http://ludhiana.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MA|| [[Mansa district, India|Mansa]]|| [[Mansa, Punjab|Mansa]]|| align=right | ৬৮৮,৬৩০|| align=right | ২,১৭৪|| align=right | ৩১৭|| http://mansa.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MO|| [[Moga district|Moga]]|| [[Moga, Punjab|Moga]]|| align=right | ৮৮৬,৩১৩|| align=right | ১,৬৭২|| align=right | ৫৩০|| http://moga.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MU|| [[Sri Muktsar Sahib district|Sri Muktsar Sahib]]|| [[Sri Muktsar Sahib]]|| align=right | ৭৭৬,৭০২|| align=right | ২,৫৯৬|| align=right | ২৯৯|| http://muktsar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PA|| [[Pathankot district|Pathankot]]|| [[Pathankot]]|| align=right | ১,৯৯৮,৪৬৪|| align=right | ৫,০২১|| align=right | ৩৯৮|| http://Pathankot.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PA|| [[Patiala district|Patiala]]|| [[Patiala]]|| align=right | ১,৮৩৯,০৫৬|| align=right | ৩,৬২৭|| align=right | ৫০৭|| http://patiala.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RU|| [[Rupnagar district|Rupnagar]]|| [[Rupnagar]]|| align=right | ১,১১০,০০০|| align=right | ১,১১৭|| align=right | ৫২৪|| http://rupnagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SAS|| [[Mohali district|Sahibzada Ajit Singh Nagar (Mohali)]]|| [[Mohali|Sahibzada Ajit Singh Nagar (Mohali)]]|| || || || |- bgcolor=#F৪F৯FF | SA|| [[Sangrur district|Sangrur]]|| [[Sangrur]]|| align=right | ১,৯৯৮,৪৬৪|| align=right | ৫,০২১|| align=right | ৩৯৮|| http://sangrur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | || [[Shahid Bhagat Singh Nagar district|Shahid Bhagat Singh Nagar]]|| [[Nawanshahr]]|| align=right | ৫৮৬,৬৩৭|| align=right | ১,২৫৮|| align=right | ৪৬৬ || http://nawanshahr.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | TT|| [[Tarn Taran district|Tarn Taran]]|| [[Tarn Taran Sahib]]|| || || || |} ==Rajasthan (RJ)== {{see also|Districts of Rajasthan}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''District''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AJ|| [[Ajmer district|Ajmer]]|| [[Ajmer]]|| align=right | ২,১৮০,৫২৬|| align=right | ৮,৪৮১|| align=right | ২৫৭||http://ajmer.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150209203540/http://ajmer.nic.in/ |date=2015-02-09 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | AL|| [[Alwar district|Alwar]]|| [[Alwar]]|| align=right | ২,৯৯০,৮৬২|| align=right | ৮,৩৮০|| align=right | ৩৫৭||http://alwar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120803030422/http://alwar.nic.in/ |date=2012-08-03 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BI|| [[Bikaner district|Bikaner]]|| [[Bikaner]]|| align=right | ১,৬৭৩,৫৬২|| align=right | ২৭,২৪৪|| align=right | ৬১||http://bikaner.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BM|| [[Barmer district|Barmer]]|| [[Barmer, Rajasthan|Barmer]]|| align=right | ১,৯৬৩,৭৫৮|| align=right | ২৮,৩৮৭|| align=right | ৬৯||http://barmer.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141218154347/http://barmer.nic.in/ |date=2014-12-18 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BN|| [[Banswara district|Banswara]]|| [[Banswara]]|| align=right | ১,৫০০,৪২০|| align=right | ৫,০৩৭|| align=right | ২৯৮||http://banswara.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150112210213/http://banswara.nic.in/ |date=2015-01-12 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BP|| [[Bharatpur district|Bharatpur]]|| [[Bharatpur, India|Bharatpur]]|| align=right | ২,০৯৮,৩২৩|| align=right | ৫,০৬৬|| align=right | ৪১৪||http://bharatpur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130512184953/http://bharatpur.nic.in/ |date=2013-05-12 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BR|| [[Baran district|Baran]]|| [[Baran, Rajasthan|Baran]]|| align=right | ১,০২২,৫৬৮|| align=right | ৬,৯৫৫|| align=right | ১৪৭||https://web.archive.org/web/20090425203918/http://baran.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BU|| [[Bundi district|Bundi]]|| [[Bundi]]|| align=right | ৯৬১,২৬৯|| align=right | ৫,৫৫০|| align=right | ১৭৩||http://bundi.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090501203724/http://bundi.nic.in/ |date=2009-05-01 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BW|| [[Bhilwara district|Bhilwara]]|| [[Bhilwara]]|| align=right | ২,০০৯,৫১৬|| align=right | ১০,৪৫৫|| align=right | ১৯২||http://bhilwara.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090508053201/http://bhilwara.nic.in/ |date=2009-05-08 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | CR|| [[Churu district|Churu]]|| [[Churu]]|| align=right | ১,৯২২,৯০৮|| align=right | ১৬,৮৩০|| align=right | ১১৪||http://churu.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120206042050/http://churu.nic.in/ |date=2012-02-06 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | CT|| [[Chittorgarh district|Chittorgarh]]|| [[Chittorgarh]]|| align=right | ১,৮০২,৬৫৬|| align=right | ১০,৮৫৬|| align=right | ১৬৬||http://chittorgarh.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090409231429/http://chittorgarh.nic.in/ |date=2009-04-09 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | DA|| [[Dausa district|Dausa]]|| [[Dausa]]|| align=right | ১,৩১৬,৭৯০|| align=right | ৩,৪২৯|| align=right | ৩৮৪||http://dausa.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080131224345/http://dausa.nic.in/ |date=2008-01-31 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | DH|| [[Dholpur district|Dholpur]]|| [[Dholpur]]|| align=right | ৯৮২,৮১৫|| align=right | ৩,০৮৪|| align=right | ৩১৯||http://dholpur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050829124718/http://dholpur.nic.in/ |date=2005-08-29 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | DU|| [[Dungarpur district|Dungapur]]|| [[Dungarpur]]|| align=right | ১,১০৭,০৩৭|| align=right | ৩,৭৭০|| align=right | ২৯৪||http://dungapur.nic.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | GA|| [[Ganganagar district|Ganganagar]]|| [[Ganganagar]]|| align=right | ১,৭৮৮,৪৮৭|| align=right | ৭,৯৮৪|| align=right | ২২৪||http://ganganagar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120119115934/http://ganganagar.nic.in/ |date=2012-01-19 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | HA|| [[Hanumangarh district|Hanumangarh]]|| [[Hanumangarh]]|| align=right | ১,৫১৭,৩৯০|| align=right | ১২,৬৪৫|| align=right | ১২০||http://hanumangarh.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090429195052/http://hanumangarh.nic.in/ |date=2009-04-29 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | JJ|| [[Jhunjhunu district|Jhunjhunu]]|| [[Jhunjhunu]]|| align=right | ১,৯১৩,০৯৯|| align=right | ৫,৯২৮|| align=right | ৩২৩||http://jhunjhunu.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120223160948/http://jhunjhunu.nic.in/ |date=2012-02-23 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | JL|| [[Jalore district|Jalore]]|| [[Jalore]]|| align=right | ১,৪৪৮,৪৮৬|| align=right | ১০,৬৪০|| align=right | ১৩৬||http://jalore.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111007100206/http://jalore.nic.in/ |date=2011-10-07 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | JO|| [[Jodhpur district|Jodhpur]]|| [[Jodhpur]]|| align=right | ২,৮৮০,৭৭৭|| align=right | ২২,৮৫০|| align=right | ১২৬||http://jodhpur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130523045929/http://jodhpur.nic.in/ |date=2013-05-23 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | JP|| [[Jaipur district|Jaipur]]|| [[Jaipur]]|| align=right | ৫,২৫২,৩৮৮|| align=right | ১১,১৫২|| align=right | ৪৭১||http://jaipur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051105100942/http://jaipur.nic.in/ |date=2005-11-05 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | JS|| [[Jaisalmer district|Jaisalmer]]|| [[Jaisalmer]]|| align=right | ৫০৭,৯৯৯|| align=right | ৩৮,৪০১|| align=right | ১৩||http://jaisalmer.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090409231232/http://jaisalmer.nic.in/ |date=2009-04-09 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | JW|| [[Jhalawar district|Jhalawar]]|| [[Jhalawar]]|| align=right | ১,১৮০,৩৪২|| align=right | ৬,২১৯|| align=right | ১৯০||http://jhalawar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090410052547/http://www.jhalawar.nic.in/ |date=2009-04-10 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | KA|| [[Karauli district|Karauli]]|| [[Karauli]]|| align=right | ১,২০৫,৬৩১|| align=right | ৫,৫৩০|| align=right | ২১৮||http://karauli.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090410052542/http://www.karauli.nic.in/ |date=2009-04-10 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | KO|| [[Kota district|Kota]]|| [[Kota, Rajasthan|Kota]]|| align=right | ১,৫৬৮,৫৮০|| align=right | ৫,৪৪৬|| align=right | ২৮৮||http://kota.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090504121015/http://kota.nic.in/ |date=2009-05-04 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | NA|| [[Nagaur district|Nagaur]]|| [[Nagaur]]|| align=right | ২,৭৭৩,৮৯৪|| align=right | ১৭,৭১৮|| align=right | ১৫৭||http://nagaur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071203231308/http://www.nagaur.nic.in/ |date=2007-12-03 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | PA|| [[Pali district|Pali]]|| [[Pali, Rajasthan|Pali]]|| align=right | ১,৮১৯,২০১|| align=right | ১২,৩৮৭|| align=right | ১৪৭||http://pali.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150112215332/http://pali.nic.in/ |date=2015-01-12 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | PG|| [[Pratapgarh district (Rajasthan)|Pratapgarh]]|| [[Pratapgarh, Rajasthan|Pratapgarh]]|| align=right | ১,৭৫,৮৬৭ || align=right | ৬৪২ || align=right | ২৭৪ ||http://pratapgarh.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RA|| [[Rajsamand district|Rajsamand]]|| [[Rajsamand]]|| align=right | ৯৮৬,২৬৯|| align=right | ৩,৮৫৩|| align=right | ২৫৬||http://rajsamand.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070205060304/http://rajsamand.nic.in/ |date=2007-02-05 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SK|| [[Sikar district|Sikar]]|| [[Sikar]]|| align=right | ২,২৮৭,২২৯|| align=right | ৭,৭৩২|| align=right | ২৯৬||http://sikar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120223201444/http://sikar.nic.in/ |date=2012-02-23 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SM|| [[Sawai Madhopur district|Sawai Madhopur]]|| [[Sawai Madhopur]]|| align=right | ১,১১৬,০৩১|| align=right | ৪,৫০০|| align=right | ২৪৮||http://sawaimadhopur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130520123107/http://sawaimadhopur.nic.in/ |date=2013-05-20 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SR|| [[Sirohi district|Sirohi]]|| [[Sirohi]]|| align=right | ৮৫০,৭৫৬|| align=right | ৫,১৩৬|| align=right | ১৬৬||http://sirohi.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130401082647/http://sirohi.nic.in/ |date=2013-04-01 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | TO|| [[Tonk district|Tonk]]|| [[Tonk, India|Tonk]]|| align=right | ১,২১১,৩৪৩|| align=right | ৭,১৯৪|| align=right | ১৬৮||http://tonk.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090410052537/http://www.tonk.nic.in/ |date=2009-04-10 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | UD|| [[Udaipur district|Udaipur]]|| [[Udaipur]]|| align=right | ২,৬৩২,২১০|| align=right | ১৩,৪৩০|| align=right | ১৯৬||http://udaipur.nic.in/ |} ==ছিক্কিম(SK)== {{see also|ছিক্কিমৰ জিলাসমূহ}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''District''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | ES|| [[পূৱ ছিক্কিম]]|| [[গেংটক]]|| align=right | ২৪৪,৭৯০|| align=right | ৯৫৪|| align=right | ২৫৭||http://esikkim.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130815205320/http://esikkim.gov.in/ |date=2013-08-15 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | NS|| [[উত্তৰ ছিক্কিম]]|| [[মাংগন]]|| align=right | ৪১,০২৩|| align=right | ৪,২২৬|| align=right | ১০||http://nsikkim.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130815205319/http://nsikkim.gov.in/ |date=2013-08-15 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SS|| [[দক্ষিণ ছিক্কিম]]|| [[নামছি]]|| align=right | ১৩১,৫০৬|| align=right | ৭৫০|| align=right | ১৭৫||http://ssikkim.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130815205319/http://ssikkim.gov.in/ |date=2013-08-15 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | WS|| [[পশ্চিম ছিক্কিম]]|| [[গেইজিঙ]]|| align=right | ১২৩,১৭৪|| align=right | ১,১৬৬|| align=right | ১০৬||http://wsikkim.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130815205319/http://wsikkim.gov.in/ |date=2013-08-15 }} |} ==Tamil Nadu (TN)== {{see also|Districts of Tamil Nadu}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Code<ref name="distcodes7">{{cite web|url=https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|title=NIC Policy on format of e-mail Address: Appendix (2): Districts Abbreviations as per ISO 3166–2|pages=5–10|publisher=[[Ministry of Communications and Information Technology (India)|Ministry Of Communications and Information Technology]], Government of India|date=18 August 2004|accessdate=24 November 2008|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080911133331/https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|archivedate=11 September 2008|df=dmy-all}}</ref> ! District<ref name="censusdist20117">{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/district.php|title=Indian Districts by Population, Growth Rate, Sex Ratio 2011 Census|publisher=[[2011 census of India]]|accessdate=27 December 2012}}</ref> ! Headquarters ! Population (2011) ! Area (km²) ! Density (/km²)<ref name="censusdist20117" /> |'''Official website''' |- |1 |AY |[[:en:Ariyalur_district|Ariyalur]] |[[:en:Ariyalur|Ariyalur]] | align="right" |752,481 | align="right" |3,208 | align="right" |387 |http://municipality.tn.gov.in/Ariyalur/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091102195707/http://municipality.tn.gov.in/Ariyalur/ |date=2009-11-02 }} |- |2 |CGL |[[:en:Chengalpattu_district|Chengalpattu]] |[[:en:Chengalpattu|Chengalpattu]] | align="right" |2,556,244 | align="right" |2,945 | align="right" |868 | |- |3 |CH |[[:en:Chennai_district|Chennai]] |[[:en:Chennai|Chennai]] | align="right" |7,100,000 | align="right" |426 | align="right" |17,000 |http://www.chennai.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110429011354/http://www.chennai.tn.nic.in/ |date=2011-04-29 }} |- |4 |CO |[[:en:Coimbatore_district|Coimbatore]] |[[:en:Coimbatore|Coimbatore]] | align="right" |3,472,578 | align="right" |7,469 | align="right" |748 |http://www.coimbatore.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050830025750/http://www.coimbatore.tn.nic.in/ |date=2005-08-30 }} |- |5 |CU |[[:en:Cuddalore_district|Cuddalore]] |[[:en:Cuddalore|Cuddalore]] | align="right" |2,600,880 | align="right" |3,999 | align="right" |702 |http://www.cuddalore.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060201235923/http://www.cuddalore.tn.nic.in/ |date=2006-02-01 }} |- |6 |DH |[[:en:Dharmapuri_district|Dharmapuri]] |[[:en:Dharmapuri|Dharmapuri]] | align="right" |1,502,900 | align="right" |4,532 | align="right" |332 |http://www.dharmapuri.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721174824/http://www.dharmapuri.tn.nic.in/ |date=2011-07-21 }} |- |7 |DI |[[:en:Dindigul_district|Dindigul]] |[[:en:Dindigul|Dindigul]] | align="right" |2,161,367 | align="right" |6,058 | align="right" |357 |http://www.dindigul.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181225064813/http://www.dindigul.tn.nic.in/ |date=2018-12-25 }} |- |8 |ER |[[:en:Erode_district|Erode]] |[[:en:Erode|Erode]] | align="right" |2,259,608 | align="right" |5,714 | align="right" |397 |http://erode.nic.in/ |- |9 |KL |[[:en:Kallakurichi_district|Kallakurichi]] |[[:en:Kallakurichi|Kallakurichi]] | align="right" |1,370,281 | align="right" |3,520 | align="right" |389 | |- |10 |KC |[[:en:Kanchipuram_district|Kanchipuram]] |[[:en:Kanchipuram|Kanchipuram]] | align="right" |1,166,401 | align="right" |1,656 | align="right" |704 |http://www.kanchi.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170908064506/http://www.kanchi.tn.nic.in/ |date=2017-09-08 }} |- |11 |KK |[[:en:Kanyakumari_district|Kanyakumari]] |[[:en:Nagercoil|Nagercoil]] | align="right" |1,863,178 | align="right" |1,685 | align="right" |1,106 |http://www.kanyakumari.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210125193622/http://www.kanyakumari.tn.nic.in/ |date=2021-01-25 }} |- |12 |KA |[[:en:Karur_district|Karur]] |[[:en:Karur|Karur]] | align="right" |1,076,588 | align="right" |2,901 | align="right" |371 |http://karur.nic.in/ |- |13 |KR |[[:en:Krishnagiri_district|Krishnagiri]] |[[:en:Krishnagiri|Krishnagiri]] | align="right" |1,883,731 | align="right" |5,086 | align="right" |370 | |- |14 |MDU |[[:en:Madurai_district|Madurai]] |[[:en:Madurai|Madurai]] | align="right" |3,991,038 | align="right" |3,676 | align="right" |823 |http://www.madurai.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190321120205/http://www.madurai.tn.nic.in/ |date=2019-03-21 }} |- |15 |{{dash}} |[[:en:Mayiladuthurai_district|Mayiladuthurai]] |[[:en:Mayiladuthurai|Mayiladuthurai]] | align="right" |{{dash}} | align="right" |{{dash}} | align="right" |{{dash}} | |- |16 |NG |[[:en:Nagapattinam_district|Nagapattinam]] |[[:en:Nagapattinam|Nagapattinam]] | align="right" |1,614,069 | align="right" |2,716 | align="right" |668 |http://www.nagapattinam.tn.nic.in/ |- |17 |NI |[[:en:Nilgiris_district|Nilgiris]] |[[:en:Ooty|Ooty]] | align="right" |735,071 | align="right" |2,549 | align="right" |288 |http://nilgiris.nic.in/ |- |18 |NM |[[:en:Namakkal_district|Namakkal]] |[[:en:Namakkal|Namakkal]] | align="right" |1,721,179 | align="right" |3,429 | align="right" |506 |http://namakkal.nic.in/ |- |19 |PE |[[:en:Perambalur_district|Perambalur]] |[[:en:Perambalur|Perambalur]] | align="right" |564,511 | align="right" |1,752 | align="right" |323 |http://www.perambalur.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060813070309/http://www.perambalur.tn.nic.in/ |date=2006-08-13 }} |- |20 |PU |[[:en:Pudukkottai_district|Pudukkottai]] |[[:en:Pudukkottai|Pudukkottai]] | align="right" |1,918,725 | align="right" |4,651 | align="right" |348 |http://pudukkottai.nic.in/ |- |21 |RA |[[:en:Ramanathapuram_district|Ramanathapuram]] |[[:en:Ramanathapuram|Ramanathapuram]] | align="right" |1,337,560 | align="right" |4,123 | align="right" |320 |http://ramanathapuram.nic.in/ |- |22 |RN |[[:en:Ranipet_district|Ranipet]] |[[:en:Ranipet|Ranipet]] | align="right" |1,210,277 | align="right" |2,234 | align="right" |524 | |- |23 |SA |[[:en:Salem_district|Salem]] |[[:en:Salem,_Tamil_Nadu|Salem]] | align="right" |3,480,008 | align="right" |5,245 | align="right" |663 |http://salem.nic.in/ |- |24 |SI |[[:en:Sivaganga_district|Sivaganga]] |[[:en:Sivaganga|Sivaganga]] | align="right" |1,341,250 | align="right" |4,086 | align="right" |324 | |- |25 |TS |[[:en:Tenkasi_district|Tenkasi]] |[[:en:Tenkasi|Tenkasi]] | align="right" |14,07,627 | align="right" |2916 | align="right" |483 | |- |26 |TP |[[:en:Tirupur_district|Tirupur]] |[[:en:Tirupur|Tirupur]] | align="right" |2,471,222 | align="right" |5,106 | align="right" |476 |http://tiruppurcorp.tn.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090212230043/http://tiruppurcorp.tn.gov.in/ |date=2009-02-12 }} |- |27 |TC |[[:en:Tiruchirappalli_district|Tiruchirappalli]] |[[:en:Tiruchirappalli|Tiruchirappalli]] | align="right" |2,713,858 | align="right" |4,407 | align="right" |602 |http://tiruchirappalli.nic.in/ |- |28 |TH |[[:en:Theni_district|Theni]] |[[:en:Theni|Theni]] | align="right" |1,243,684 | align="right" |3,066 | align="right" |433 |http://www.theni.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060810180551/http://www.theni.tn.nic.in/ |date=2006-08-10 }} |- |29 |TI |[[:en:Tirunelveli_district|Tirunelveli]] |[[:en:Tirunelveli|Tirunelveli]] | align="right" |1,665,253 | align="right" |3,842 | align="right" |433 | |- |30 |TJ |[[:en:Thanjavur_district|Thanjavur]] |[[:en:Thanjavur|Thanjavur]] | align="right" |2,402,781 | align="right" |3,397 | align="right" |691 |http://thanjavur.nic.in/ |- |31 |TK |[[:en:Thoothukudi_district|Thoothukudi]] |[[:en:Thoothukudi|Thoothukudi]] | align="right" |1,738,376 | align="right" |4,594 | align="right" |378 |http://thoothukudi.nic.in/ |- |32 |TP |[[:en:Tirupattur_district|Tirupattur]] |[[:en:Tirupattur|Tirupattur]] | align="right" |1,111,812 | align="right" |1,792 | align="right" |620 | |- |33 |TL |[[:en:Tiruvallur_district|Tiruvallur]] |[[:en:Tiruvallur|Tiruvallur]] | align="right" |3,725,697 | align="right" |3,424 | align="right" |1,049 |http://www.tiruvallur.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716022602/http://www.tiruvallur.tn.nic.in/ |date=2011-07-16 }} |- |34 |TR |[[:en:Tiruvarur_district|Tiruvarur]] |[[:en:Tiruvarur|Tiruvarur]] | align="right" |1,268,094 | align="right" |2,377 | align="right" |533 |http://www.tiruvarur.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060113073936/http://www.tiruvarur.tn.nic.in/ |date=2006-01-13 }} |- |35 |TV |[[:en:Tiruvannamalai_district|Tiruvannamalai]] |[[:en:Tiruvannaamalai|Tiruvannaamalai]] | align="right" |2,468,965 | align="right" |6,191 | align="right" |399 |http://www.tiruvannamalai.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110924193702/http://www.tiruvannamalai.tn.nic.in/ |date=2011-09-24 }} |- |36 |VE |[[:en:Vellore_district|Vellore]] |[[:en:Vellore|Vellore]] | align="right" |1,614,242 | align="right" |2,080 | align="right" |776 |http://vellore.nic.in/ |- |37 |VL |[[:en:Viluppuram_district|Viluppuram]] |[[:en:Viluppuram|Viluppuram]] | align="right" |2,093,003 | align="right" |3,725 | align="right" |562 |http://www.viluppuram.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060808053020/http://www.viluppuram.tn.nic.in/ |date=2006-08-08 }} |- |38 |VR |[[:en:Virudhunagar_district|Virudhunagar]] |[[:en:Virudhunagar|Virudhunagar]] | align="right" |1,943,309 | align="right" |3,446 | align="right" |454 |http://www.virudhunagar.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190514153823/http://www.virudhunagar.tn.nic.in/ |date=2019-05-14 }} |} ==ত্ৰিপুৰা (TR)== {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''District''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | DH|| [[ধালাই]]|| [[আমবাছা]]|| align=right | ৩০৭,৪১৭|| align=right | ২,৫২৩|| align=right | ১২২||http://dhalai.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NT|| [[উত্তৰ ত্ৰিপুৰা]]|| [[কৈলাছাহাৰ]]|| align=right | ৫৯০,৬৫৫|| align=right | ২,৮২১|| align=right | ২০৯||http://northtripura.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | ST|| [[দক্ষিণ ত্ৰিপুৰা]]|| [[ওদায়পুৰ]]|| align=right | ৭৬২,৫৬৫|| align=right | ২,১৫২|| align=right | ৩৫৪||http://southtripura.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | ST|| [[খুৱাই]]|| [[ওদায়পুৰ]]|| align=right | ৭৬২,৫৬৫|| align=right | ২,১৫২|| align=right | ৩৫৪||http://southtripura.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | WT|| [[পশ্চিম ত্ৰিপুৰা]]|| [[আগৰতলা]]|| align=right | ১,৫৩০,৫৩১|| align=right | ২,৯৯৭|| align=right | ৫১১||http://westtripura.nic.in/ |} == তেলংগানা (TG) == {{see also|তেলংগানাৰ জিলাসমূহ}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Code<ref name="distcodes">{{cite web|url=https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|title=NIC Policy on format of e-mail Address: Appendix (2): Districts Abbreviations as per ISO 3166–2|pages=5–10|publisher=[[Ministry of Communications and Information Technology (India)|Ministry Of Communications and Information Technology]], Government of India|date=18 August 2004|accessdate=24 November 2008|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080911133331/https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|archivedate=11 September 2008|df=dmy-all}}</ref> ! District<ref name="censusdist2011">{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/district.php|title=Indian Districts by Population, Growth Rate, Sex Ratio 2011 Census|publisher=[[2011 census of India]]|accessdate=27 December 2012}}</ref> ! Headquarters ! Population (2011) ! Area (km²) ! Density (/km²)<ref name="censusdist2011" /> |- |1 |AD |[[:en:Adilabad_district|Adilabad]] |[[:en:Adilabad|Adilabad]] | align="right" |708,952 | align="right" |4,185.97 | align="right" |171 |- |2 |{{dash}} |[[:en:Komaram_Bheem_district|Komaram Bheem]] |[[:en:Komaram_Bheem,_Telangana|Komaram Bheem]] | align="right" |515,835 | align="right" |4,300.16 | align="right" |106 |- |3 |{{dash}} |[[:en:Bhadradri_district|Bhadradri Kothagudem]] |[[:en:Kothagudem|Kothagudem]] | align="right" |1,304,811 | align="right" |8,951.00 | align="right" |143 |- |4 |HY |[[:en:Hyderabad_district,_India|Hyderabad]] |[[:en:Hyderabad,_India|Hyderabad]] | align="right" |3,441,992 | align="right" |4,325.29 | align="right" |18,172 |- |5 |{{dash}} |[[:en:Jagtial_district|Jagtial]] |[[:en:Jagitial|Jagtial]] | align="right" |983,414 | align="right" |3,043.23 | align="right" |407 |- |6 |{{dash}} |[[:en:Jangaon_district|Jangaon]] |[[:en:Jangaon|Jangaon]] | align="right" |582,457 | align="right" |2,187.50 | align="right" |259 |- |7 |{{dash}} |[[:en:Jayashankar_district|Jayashankar Bhupalpally]] |[[:en:Bhupalpalle|Bhupalpalle]] | align="right" |712,257 | align="right" |6,361.70 | align="right" |115 |- |8 |{{dash}} |[[:en:Jogulamba_district|Jogulamba Gadwal]] |[[:en:Gadwal|Gadwal]] | align="right" |664,971 | align="right" |2,928.00 | align="right" |208 |- |9 |{{dash}} |[[:en:Kamareddy_district|Kamareddy]] |[[:en:Kamareddy|Kamareddy]] | align="right" |972,625 | align="right" |3,651.00 | align="right" |266 |- |10 |KA |[[:en:Karimnagar_district|Karimnagar]] |[[:en:Karimnagar|Karimnagar]] | align="right" |1,016,063 | align="right" |2,379.07 | align="right" |473 |- |11 |KH |[[:en:Khammam_district|Khammam]] |[[:en:Khammam|Khammam]] | align="right" |1,401,639 | align="right" |4,453.00 | align="right" |321 |- |12 |{{dash}} |[[:en:Mahabubabad_district|Mahabubabad]] |[[:en:Mahabubabad|Mahabubabad]] | align="right" |770,170 | align="right" |2,876.70 | align="right" |269 |- |13 |MA |[[:en:Mahbubnagar_district|Mahbubnagar]] |[[:en:Mahbubnagar|Mahbubnagar]] | align="right" |1,318,110 | align="right" |4,037.00 | align="right" |281 |- |14 |{{dash}} |[[:en:Mancherial_district|Mancherial]] |[[:en:Mancherial|Mancherial]] | align="right" |807,037 | align="right" |4,056.36 | align="right" |201 |- |15 |ME |[[:en:Medak_district|Medak]] |[[:en:Medak|Medak]] | align="right" |767,428 | align="right" |2,740.89 | align="right" |275 |- |16 |{{dash}} |[[:en:Medchal-Malkajgiri|Medchal-Malkajgiri]] |[[:en:Shamirpet|Shamirpet]] | align="right" |2,542,203 | align="right" |5,005.98 | align="right" |2,251 |- |17 |{{dash}} |[[:en:Mulugu_district|Mulugu]] |[[:en:Mulugu|Mulugu]]{{dn|date=May 2020}} | align="right" |2,94,671 | align="right" |3,881 | align="right" |124 |- |18 |NA |[[:en:Nalgonda_district|Nalgonda]] |[[:en:Nalgonda|Nalgonda]] | align="right" |1,631,399 | align="right" |2,449.79 | align="right" |227 |- |19 |{{dash}} |[[:en:Narayanapet_District|Narayanpet]] |[[:en:Narayanpet|Narayanpet]] | align="right" |5,66,874 | align="right" |2336.44 | align="right" |243 |- |20 |{{dash}} |[[:en:Nagarkurnool_district|Nagarkurnool]] |[[:en:Nagarkurnool|Nagarkurnool]] | align="right" |893,308 | align="right" |6,545.00 | align="right" |124 |- |21 |{{dash}} |[[:en:Nirmal_district|Nirmal]] |[[:en:Nirmal|Nirmal]] | align="right" |709,415 | align="right" |3,562.51 | align="right" |185 |- |22 |NI |[[:en:Nizamabad_district|Nizamabad]] |[[:en:Nizamabad,_Andhra_Pradesh|Nizamabad]] | align="right" |1,534,428 | align="right" |4,153.00 | align="right" |366 |- |23 |{{dash}} |[[:en:Peddapalli_district|Peddapalli]] |[[:en:Peddapalli,_Peddapalli_district|Peddapalle]] | align="right" |795,332 | align="right" |4,614.74 | align="right" |356 |- |24 |{{dash}} |[[:en:Rajanna_district|Rajanna Sircilla]] |[[:en:Sircilla|Sircilla]] | align="right" |546,121 | align="right" |2,030.89 | align="right" |273 |- |25 |RA |[[:en:Ranga_Reddy_district|Ranga Reddy]] |[[:en:Shamshabad|Shamshabad]] | align="right" |2,551,731 | align="right" |1,038.00 | align="right" |486 |- |26 |{{dash}} |[[:en:Sangareddy_district|Sangareddy]] |[[:en:Sangareddy|Sangareddy]] | align="right" |1,527,628 | align="right" |4,464.87 | align="right" |347 |- |27 |{{dash}} |[[:en:Siddipet_district|Siddipet]] |[[:en:Siddipet|Siddipet]] | align="right" |993,376 | align="right" |3,425.19 | align="right" |279 |- |28 |{{dash}} |[[:en:Suryapet_district|Suryapet]] |[[:en:Suryapet|Suryapet]] | align="right" |1,099,560 | align="right" |3,374.47 | align="right" |305 |- |29 |{{dash}} |[[:en:Vikarabad_district|Vikarabad]] |[[:en:Vikarabad|Vikarabad]] | align="right" |881,250 | align="right" |3,385.00 | align="right" |274 |- |30 |{{dash}} |[[:en:Wanaparthy_district|Wanaparthy]] |[[:en:Wanaparthy|Wanaparthy]] | align="right" |751,553 | align="right" |2,938.00 | align="right" |268 |- |31 |WL |[[:en:Warangal_Urban_district|Warangal Urban]] |[[:en:Warangal|Warangal]] | align="right" |1,135,707 | align="right" |1,304.50 | align="right" |826 |- |32 |{{dash}} |[[:en:Warangal_Rural_district|Warangal Rural]] |[[:en:Warangal|Warangal]] | align="right" |716,457 | align="right" |2,175.50 | align="right" |330 |- |33 |{{dash}} |[[:en:Yadadri_district|Yadadri Bhuvanagiri]] |[[:en:Bhongir,_Telangana|Bhongiri]] | align="right" |726,465 | align="right" |3,091.48 | align="right" |239 |} ==উত্তৰ প্ৰদেশ (UP)== {{see also|Districts of Uttar Pradesh}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''ক'ড''' | '''জিলা''' | '''সদৰ''' | '''জনসংখ্যা (২০০১)''' | '''মাটিকালি (বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | '''জনঘনত্ব (/বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | '''চৰকাৰী ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AG||[[আগ্ৰা জিলা|আগ্ৰা]]||[[আগ্ৰা]]|| align="right" | ৩,৬১১,৩০১|| align=right | ৪,০২৭|| align=right | ৮৯৭||http://agra.nic.in/def.asp |- bgcolor=#F৪F৯FF | AH||[[প্ৰয়াগৰাজ জিলা|প্ৰয়াগৰাজ]] (এলাহাবাদ)||[[প্ৰয়াগৰাজ]]|| align="right" | ৪,৯৪১,৫১০|| align=right | ৫,৪২৪|| align=right | ৯১১||http://allahabad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | AL||[[আলিগড় জিলা|আলিগড়]]||[[আলিগড়]]|| align="right" | ২,৯৯০,৩৮৮|| align=right | ৩,৭৪৭|| align=right | ৭৯৮||http://aligarh.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | AN||[[অম্বেডকৰ নগৰ জিলা|অম্বেডকৰ নগৰ]]||[[আকবৰপুৰ]]|| align="right" | ২,০২৫,৩৭৩|| align=right | ২,৩৭২|| align=right | ৮৫৪||http://ambedkarnagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | AU||[[ঔৰৈয়া জিলা|ঔৰৈয়া]]||[[ঔৰৈয়া]]|| align="right" | ১,১৭৯,৪৯৬|| align=right | ২,০৫১|| align=right | ৫৭৫||http://auraya.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070906234458/http://auraya.nic.in/ |date=2007-09-06 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | AZ||[[আজমগড় জিলা|আজমগড়]]||[[আজমগড়]]|| align="right" | ৩,৯৫০,৮০৮|| align=right | ৪,২৩৪|| align=right | ৯৩৩||http://azamgarh.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BB||[[বাৰাবংকী জিলা|বাৰাবংকী]]||[[বাৰাবংকী]]|| align="right" | ২,৬৭৩,৩৯৪|| align=right | ৩,৮২৫|| align=right | ৬৯৯||http://barabanki.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BD||[[বদায়ুঁ জিলা|বদায়ুঁ]]||[[বদায়ুঁ]]|| align="right" | ৩,০৬৯,২৪৫|| align=right | ৫,১৬৮|| align=right | ৫৯৪||http://badaun.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721163216/http://badaun.nic.in/ |date=2011-07-21 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BG||[[বাগপত জিলা|বাগপত]]||[[বাগপত]]|| align="right" | ১,১৬৪,৩৮৮|| align=right | ১,৩৪৫|| align=right | ৮৬৬||http://bagpat.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BH||[[বহৰাইচ জিলা|বহৰাইচ]]||[[বহৰাইচ]]|| align="right" | ২,৩৮৪,২৩৯|| align=right | ৫,৭৪৫|| align=right | ৪১৫||http://behraich.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070206030259/http://behraich.nic.in/ |date=2007-02-06 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BI||[[বিজনোৰ জিলা|বিজনোৰ]]||[[বিজনোৰ]]|| align="right" | ৩,১৩০,৫৮৬|| align=right | ৪,৫৬১|| align=right | ৬৮৬||http://bijnor.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | BL||[[বলিয়া জিলা|বলিয়া]]||[[বলিয়া]]|| align="right" | ২,৭৫২,৪১২|| align=right | ২,৯৮১|| align=right | ৯২৩||http://ballia.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BN||[[বাঁদা জিলা|বাঁদা]]||[[বাঁদা]]|| align="right" | ১,৫০০,২৫৩|| align=right | ৪,৪১৩|| align=right | ৩৪০||http://banda.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BP||[[বলৰামপুৰ জিলা|বলৰামপুৰ]]||[[বলৰামপুৰ]]|| align="right" | ১,৬৮৪,৫৬৭|| align=right | ২,৯২৫|| align=right | ৫৭৬||http://balrampur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BR||[[বৰেলী জিলা|বৰেলী]]||[[বৰেলী]]|| align="right" | ৩,৫৯৮,৭০১|| align=right | ৪,১২০|| align=right | ৮৭৩||http://bareilly.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BS||[[বস্তী জিলা|বস্তী]]||[[বস্তী]]|| align="right" | ২,০৬৮,৯২২|| align=right | ৩,০৩৪|| align=right | ৬৮২||http://basti.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BU||[[বুলন্দচহৰ জিলা|বুলন্দচহৰ]]||[[বুলন্দচহৰ]]|| align="right" | ২,৯২৩,২৯০|| align=right | ৩,৭১৯|| align=right | ৭৮৬||http://bulandshahar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | CD||[[চন্দৌলী জিলা|চন্দৌলী]]||[[চন্দৌলী]]|| align="right" | ১,৬৩৯,৭৭৭|| align=right | ২,৫৫৪|| align=right | ৬৪২||http://chandauli.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | CS||[[ছত্ৰপতী শ্বাহুজী মহাৰাজ নগৰ জিলা|ছত্ৰপতী শ্বাহুজী মহাৰাজ নগৰ]]||[[গৌৰীগঞ্জ]]|| || || || |- bgcolor=#F৪F৯FF | CT||[[চিত্ৰকুট জিলা|চিত্ৰকুট]]||[[চিত্ৰকূট|চিত্ৰকুট]]|| align="right" | ৮০০,৫৯২|| align=right | ৩,২০২|| align=right | ২৫০||http://chitrakoot.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DE||[[দেৱৰিয়া জিলা|দেৱৰিয়া]]||[[দেৱৰিয়া]]|| align="right" | ২,৭৩০,৩৭৬|| align=right | ২,৫৩৫|| align=right | ১,০৭৭||http://deoria.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | ET||[[এটা জিলা|এটা]]||[[এটা, উত্তৰ প্ৰদেশ|এটা]]|| align="right" | ২,৭৮৮,২৭০|| align=right | ৪,৪৪৬|| align=right | ৬২৭||http://etah.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF |KR ||[[কাঁশী ৰাম নগৰ জিলা|কাঁশী ৰাম নগৰ]]||[[কাসগঞ্জ]]|| || || || |- bgcolor=#F৪F৯FF | EW||[[ইটাৱা জিলা|ইটাৱা]]||[[ইটাৱা]]|| align="right" | ১,৩৪০,০৩১|| align=right | ২,২৮৭|| align=right | ৫৮৬||http://etawah.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | FI||[[ফিৰোজাবাদ জিলা|ফিৰোজাবাদ]]||[[ফিৰোজাবাদ]]|| align="right" | ২,০৪৫,৭৩৭|| align=right | ২,৩৬১|| align=right | ৮৬৬||http://firozabad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | FR||[[ফৰ্ৰুখাবাদ জিলা|ফৰ্ৰুখাবাদ]]||[[ফতেহপুৰ]]|| align="right" | ১,৫৭৭,২৩৭|| align=right | ২,২৭৯|| align=right | ৬৯২||http://farrukhabad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | FT||[[ফতেহপুৰ জিলা|ফতেহপুৰ]]|| ফতেহপুৰ || align="right" | ২,৩০৫,৮৪৭|| align=right | ৪,১৫২|| align=right | ৫৫৫||http://fatehpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | FZ||[[ফৈজাবাদ জিলা|ফৈজাবাদ]]||[[ফৈজাবাদ]]|| align="right" | ২,০৮৭,৯১৪|| align=right | ২,৭৬৫|| align=right | ৭৫৫||http://faizabad.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110903122813/http://faizabad.nic.in/ |date=2011-09-03 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | GB||[[গৌতম বুদ্ধ নগৰ জিলা|গৌতম বুদ্ধ নগৰ]]||[[নইডা]]|| align="right" | ১,১৯১,২৬৩|| align=right | ১,২৬৯|| align=right | ৯৩৯||http://gbnagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GN||[[গোণ্ডা জিলা|গোণ্ডা]]||[[গোণ্ডা]]|| align="right" | ২,৭৬৫,৭৫৪|| align=right | ৪,৪২৫|| align=right | ৬২৫||http://gonda.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GP||[[গাজীপুৰ জিলা|গাজীপুৰ]]||[[গাজীপুৰ]]|| align="right" | ৩,০৪৯,৩৩৭|| align=right | ৩,৩৭৭|| align=right | ৯০৩||http://ghazipur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GR||[[গোৰখপুৰ জিলা|গোৰখপুৰ]]||[[গোৰখপুৰ]]|| align="right" | ৩,৭৮৪,৭২০|| align=right | ৩,৩২৫|| align=right | ১,১৩৮||http://gorakhpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GZ||[[গাজিয়াবাদ জিলা|গাজিয়াবাদ]]||[[গাজিয়াবাদ]]|| align="right" | ৩,২৮৯,৫৪০|| align=right | ১,৯৫৬|| align=right | ১,৬৮২||http://ghaziabad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HM||[[হমীৰপুৰ জিলা|হমীৰপুৰ]]||[[হমীৰপুৰ]]|| align="right" | ১,০৪২,৩৭৪|| align=right | ৪,৩২৫|| align=right | ২৪১||http://hamirpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HR||[[হৰদোই জিলা|হৰদোই]]||[[হৰদোই]]|| align="right" | ৩,৩৯৭,৪১৪|| align=right | ৫,৯৮৬|| align=right | ৫৬৮||http://hardoi.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HT||[[মহামায়া নগৰ জিলা|মহামায়া নগৰ]]||[[হাথৰস]]|| align="right" | ১,৩৩৩,৩৭২|| align=right | ১,৭৫২|| align=right | ৭৬১||http://hathras.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JH||[[ঝাঁচী জিলা|ঝাঁচী]]||[[ঝাঁচী]]|| align="right" | ১,৭৪৬,৭১৫|| align=right | ৫,০২৪|| align=right | ৩৪৮||http://jhansi.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JL||[[জলৌন জিলা|জলৌন]]||[[ওৰই]]|| align="right" | ১,৪৫৫,৮৫৯|| align=right | ৪,৫৬৫|| align=right | ৩১৯||http://jalaun.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JP||[[জ্যোতিবা ফুলে নগৰ জিলা|জ্যোতিবা ফুলে নগৰ]]||[[আমৰোহা]]|| align="right" | ১,৪৯৯,১৯৩|| align=right | ২,৩২১|| align=right | ৬৪৬||http://jpnagar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160312173025/http://jpnagar.nic.in/ |date=2016-03-12 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | JU||[[জৌনপুৰ জিলা|জৌনপুৰ]]||[[জৌনপুৰ]]|| align="right" | ৩,৯১১,৩০৫|| align=right | ৪,০৩৮|| align=right | ৯৬৯ || http://jaunpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KD||[[ৰামাবাই নগৰ জিলা|ৰামাবাই নগৰ]]||[[আকবৰপুৰ]]|| align="right" | ১,৫৮৪,০৩৭|| align=right | ৩,১৪৩|| align=right | ৫০৪||http://kanpurdehat.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | KJ|| [[Kannauj district|কন্নৌজ]]||[[কন্নৌজ]]|| align="right" | ১,৩৮৫,২২৭|| align=right | ১,৯৯৩|| align=right | ৬৯৫||http://kannauj.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KN||[[কানপুৰ জিলা|কানপুৰ]]||[[কানপুৰ]]|| align="right" | ৪,১৩৭,৪৮৯|| align=right | ৩,০২৯|| align=right | ১,৩৬৬||http://kanpurnagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KS||[[কৌশাম্বী জিলা|কৌশাম্বী]]||[[মনঝনপুৰ]]|| align="right" | ১,২৯৪,৯৩৭|| align=right | ১,৮৩৭|| align=right | ৭০৫||http://kaushambhi.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160513183352/http://kaushambhi.nic.in/ |date=2016-05-13 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | KU||[[কুশীনগৰ জিলা|কুশীনগৰ]]||[[পডৰৌনা]]|| align="right" | ২,৮৯১,৯৩৩|| align=right | ২,৯০৯|| align=right | ৯৯৪||http://kushinagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | LA||[[ললিতপুৰ জিলা|ললিতপুৰ]]||[[ললিতপুৰ]]|| align="right" | ৯৭৭,৪৪৭|| align=right | ৫,০৩৯|| align=right | ১৯৪||http://lalitpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | LK||[[লখীমপুৰ খিৰী জিলা|লখীমপুৰ খিৰী]]||[[খিৰী]]|| align="right" | ৩,২০০,১৩৭|| align=right | ৭,৬৮০|| align=right | ৪১৭||http://kheri.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | LU||[[লক্ষ্ণৌ জিলা|লক্ষ্ণৌ]]||[[লক্ষ্ণৌ]]|| align="right" | ৩,৬৮১,৪১৬|| align=right | ২,৫২৮|| align=right | ১,৪৫৬ ||http://lucknow.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MB||[[মাঊ জিলা|মাঊ]]||[[মাঊ]]|| align="right" | ১,৮৪৯,২৯৪|| align=right | ১,৭১৩|| align=right | ১,০৮০||http://mau.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | ME||[[মেৰঠ জিলা|মেৰঠ]]||[[মেৰঠ]]|| align="right" | ৩,০০১,৬৩৬|| align=right | ২,৫২২|| align=right | ১,১৯০||http://meerut.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MG||[[মহাৰাজগঞ্জ জিলা|মহাৰাজগঞ্জ]]||[[মহাৰাজগঞ্জ]]|| align="right" | ২,১৬৭,০৪১|| align=right | ২,৯৪৮|| align=right | ৭৩৫||http://maharajganj.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MH||[[মহোবা জিলা|মহোবা]]||[[মহোবা]]|| align="right" | ৭০৮,৮৩১|| align=right | ২,৮৪৭|| align=right | ২৪৯||http://mahoba.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MI||[[মিৰ্জাপুৰ জিলা|মিৰ্জাপুৰ]]||[[মিৰ্জাপুৰ]]|| align="right" | ২,১১৪,৮৫২|| align=right | ৪,৫২২|| align=right | ৪৬৮||http://mirzapur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MO||[[মোৰাদাবাদ জিলা|মোৰাদাবাদ]]||[[মোৰাদাবাদ]]|| align="right" | ৩,৭৪৯,৬৩০|| align=right | ৩,৬৪৮|| align=right | ১,০২৮||http://moradabad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MP||[[মৈনপুৰী জিলা|মৈনপুৰী]]||[[মৈনপুৰী]]|| align="right" | ১,৫৯২,৮৭৫|| align=right | ২,৭৬০|| align=right | ৫৭৭||http://mainpuri.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MT||[[মথুৰা জিলা|মথুৰা]]||[[মথুৰা]]|| align="right" | ২,০৬৯,৫৭৮|| align=right | ৩,৩৩৩|| align=right | ৬২১||http://mathura.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MU||[[মুজফ্‌ফৰনগৰ জিলা|মুজফ্‌ফৰনগৰ]]||[[মুজফ্‌ফৰনগৰ]]|| align="right" | ৩,৫৪১,৯৫২|| align=right | ৪,০০৮|| align=right | ৮৮৪||http://muzaffarnagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PN ||[[হাপুড় জিলা|হাপুড়]]||[[হাপুড়]]|| align="right" | ১,৪৫১,৯৮৩|| || || |- bgcolor=#F৪F৯FF | PI||[[পিলীভীত জিলা|পিলীভীত]]||[[পিলীভীত]]|| align="right" | ১,৬৪৩,৭৮৮|| align=right | ৩,৪৯৯|| align=right | ৪৭০|| http://www.pilibhit.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180504053550/http://www.pilibhit.nic.in/ |date=2018-05-04 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | PB ||[[শামলী জিলা|শামলী]]||[[শামলী]]|| align="right" | ১,০৭,২৩৩|| || || http://nppshamli.in/statis.aspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180517001110/http://nppshamli.in/statis.aspx |date=2018-05-17 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | PR||[[প্ৰতাপগড় জিলা|প্ৰতাপগড়]]||[[প্ৰতাপগড়]]|| align="right" | ২,৭২৭,১৫৬|| align=right | ৩,৭১৭|| align=right | ৭৩৪||http://pratapgarh.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RA||[[ৰামপুৰ জিলা|ৰামপুৰ]]||[[ৰামপুৰ, উত্তৰ প্ৰদেশ|ৰামপুৰ]]|| align="right" | ১,৯২২,৪৫০|| align=right | ২,৩৬৭|| align=right | ৮১২||http://rampur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RB||[[ৰায়বৰেলী জিলা|ৰায়বৰেলী]]||[[ৰায়বৰেলী]]|| align="right" | ২,৮৭২,২০৪|| align=right | ৪,৬০৯|| align=right | ৬২৩||http://raebareli.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SA||[[চহাৰনপুৰ জিলা|চহাৰনপুৰ]]||[[চহাৰনপুৰ]]|| align="right" | ২,৮৪৮,১৫২|| align=right | ৩,৬৮৯|| align=right | ৭৭২||http://saharanpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SI||[[সীতাপুৰ জিলা|সীতাপুৰ]]||[[সীতাপুৰ]]|| align="right" | ৩,৬১৬,৫১০|| align=right | ৫,৭৪৩|| align=right | ৬৩০||http://sitapur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SJ||[[শ্বাহজাহানপুৰ জিলা|শ্বাহজাহানপুৰ]]||[[শ্বাহজাহানপুৰ]]|| align="right" | ২,৫৪৯,৪৫৮|| align=right | ৪,৫৭৫|| align=right | ৫৫৭||http://shahjahanpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SK||[[সন্ত কবীৰ নগৰ জিলা|সন্ত কবীৰ নগৰ]]||[[খলীলাবাদ]]|| align="right" | ১,৪২৪,৫০০|| align=right | ১,৪৪২|| align=right | ৯৮৮||http://sknagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SN||[[সিদ্ধাৰ্থনগৰ জিলা|সিদ্ধাৰ্থনগৰ]]||[[নৱগড়]]|| align="right" | ২,০৩৮,৫৯৮|| align=right | ২,৭৫১|| align=right | ৭৪১||http://sidharthnagar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181023182139/http://sidharthnagar.nic.in/ |date=2018-10-23 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SO||[[সোণভদ্ৰ জিলা|সোণভদ্ৰ]]||[[ৰ'বাৰ্ট্‌চগঞ্জ]]|| align="right" | ১,৪৬৩,৪৬৮|| align=right | ৬,৭৮৮|| align=right | ২১৬||http://sonbhadra.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SR||[[সন্ত ৰবিদাস নগৰ জিলা|সন্ত ৰবিদাস নগৰ]]||[[জ্ঞানপুৰ]]|| align="right" | ১,৩৫২,০৫৬|| align=right | ৯৬০|| align=right | ১,৪০৮||http://srdnagar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110827201411/http://srdnagar.nic.in/ |date=2011-08-27 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SU||[[চুলতানপুৰ জিলা|চুলতানপুৰ]]||[[চুলতানপুৰ]]|| align="right" | ৩,১৯০,৯২৬|| align=right | ৪,৪৩৬|| align=right | ৭১৯||http://sultanpur.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | SV||[[শ্ৰাবস্তী জিলা|শ্ৰাবস্তী]]||[[শ্ৰাবস্তী]]|| align="right" | ১,১৭৫,৪২৮|| align=right | ১,১২৬|| align=right | ১,০৪৪||http://shravasti.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | UN||[[উন্নাৱ জিলা|উন্নাৱ]]||[[উন্নাৱ]]|| align="right" | ২,৭০০,৪২৬|| align=right | ৪,৫৫৮|| align=right | ৫৯২||http://unnao.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | VA||[[বাৰাণসী জিলা|বাৰাণসী]]||[[বাৰাণসী]] | align="right" | ৩,১৪৭,৯২৭|| align=right | ১,৫৭৮|| align=right | ১,৯৯৫||http://varanasi.nic.in/ |} == উত্তৰাখণ্ড (UK) == {{see also|Districts of Uttarakhand}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''District''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AL||[[আল্মোড়া জিলা|আল্মোড়া]]||[[আল্মোড়া]] |৬২১,৯২৭ |৩,০৯০ |১৯৮ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BA||[[বাগেশ্বৰ জিলা|বাগেশ্বৰ]]||[[বাগেশ্বৰ]]|| align="right" | ২৪৯,৪৫৩|| align=right | ২,৩১০|| align=right | ১০৮||http://bageshwar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | CL||[[চামোলী জিলা|চামোলী]]||[[গোপেশ্বৰ]]|| align="right" | ৩৬৯,১৯৮|| align=right | ৭,৬৯২|| align=right | ৪৮||http://chamoli.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | CP||[[চম্পাৱত জিলা|চম্পাৱত]]||[[চম্পাৱত]]|| align="right" | ২২৪,৪৬১|| align=right | ১,৭৮১|| align=right | ১২৬||http://champawat.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DD||[[দেৰাডুন জিলা|দেৰাডুন]]||[[দেৰাডুন]]|| align="right" | ১,২৭৯,০৮৩|| align=right | ৩,০৮৮|| align=right | ৪১৪||http://dehradun.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HA||[[হৰিদ্বাৰ জিলা|হৰিদ্বাৰ]]||[[হৰিদ্বাৰ]]|| align="right" | ১,৪৪৪,২১৩|| align=right | ২,৩৬০|| align=right | ৬১২||http://haridwar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NA||[[নৈনীতাল জিলা|নৈনীতাল]]||[[নৈনীতাল]]|| align="right" | ৭৬২,৯১২|| align=right | ৩,৮৫৩|| align=right | ১৯৮||http://nainital.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PG||[[পৌড়ী গড়ৱাল জিলা|পৌড়ী গড়ৱাল]]||[[পৌড়ী]]|| align="right" | ৬৯৬,৮৫১|| align=right | ৫,৪৩৮|| align=right | ১২৮||http://pauri.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PI||[[পিথোৰাগড় জিলা|পিথোৰাগড়]]||[[পিথোৰাগড়]]|| align="right" | ৪৬২,১৪৯|| align=right | ৭,১১০|| align=right | ৬৫||http://pithoragarh.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RP||[[ৰুদ্ৰপ্ৰয়াগ জিলা|ৰুদ্ৰপ্ৰয়াগ]]||[[ৰুদ্ৰপ্ৰয়াগ]]|| align="right" | ২২৭,৪৬১|| align=right | ১,৮৯৬|| align=right | ১২০||http://rudraprayag.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | TG||[[টেহৰী গড়ৱাল জিলা|টেহৰী গড়ৱাল]]||[[নতুন টেহৰী]]|| align="right" | ৬০৪,৬০৮|| align=right | ৪,০৮৫|| align=right | ১৪৮||http://tehri.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | US||[[উধম সিং নগৰ জিলা|উধম সিং নগৰ]]||[[ৰুদ্ৰপুৰ]]|| align="right" | ১,২৩৪,৫৪৮|| align=right | ২,৯১২|| align=right | ৪২৪||http://usnagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | UT||[[উত্তৰকাশী জিলা|উত্তৰকাশী]]||[[উত্তৰকাশী]]|| align="right" | ২৯৪,১৭৯|| align=right | ৭,৯৫১|| align=right | ৭||http://uttarkashi.nic.in/ |} ==পশ্চিমবঙ্গ (WB)== {{see also|পশ্চিমবঙ্গৰ জিলাসমূহ}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''District''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | BI|| [[বীৰভূম জিলা]]|| [[সিউড়ি]]|| align=right | ৩,০১২,৫৪৬|| align=right | ৪,৫৪৫|| align=right | ৬৬৩ ||http://birbhum.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BN|| [[বাঁকুড়া জিলা]]|| [[বাঁকুড়া]]|| align=right | ৩,১৯১,৮২২|| align=right | ৬,৮৮২|| align=right | ৪৬৪ ||http://bankura.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090428213307/http://www.bankura.nic.in/ |date=2009-04-28 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BR|| [[বৰ্ধমান জিলা]]|| [[বৰ্ধমান]]|| align=right | ৬,৯১৯,৬৯৮|| align=right | ৭,০২৪|| align=right | ৯৮৫ ||http://bardhaman.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DA|| [[দাৰ্জিলিং জিলা]]|| [[দাৰ্জিলিং]]|| align=right | ১,৬০৫,৯০০|| align=right | ৩,১৪৯|| align=right | ৫১০ ||http://darjeeling.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DD|| [[দক্ষিণ দিনাজপুৰ জিলা]]|| [[বালুৰঘাট]]|| align=right | ১,৬৭০,৯৩১|| align=right | ২,১৮৩|| align=right | ৬৮৮ ||http://ddinajpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HG|| [[হুগলী জিলা]]|| [[চুঁচুড়া]]|| align=right | ৫,০৪০,০৪৭|| align=right | ৩,১৪৯|| align=right | ১,৬০১ ||http://hooghly.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HR|| [[হাওড়া জিলা]]|| [[হাওড়া]]|| align=right | ৪,২৭৪,০১০|| align=right | ১,৪৬৭|| align=right | ২,৯১৩ ||http://howrah.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JA|| [[জলপাইগুড়ি জিলা]]|| [[জলপাইগুড়ি]]|| align=right | ৩,৪০৩,২০৪|| align=right | ৬,২২৭|| align=right | ৫৪৭ ||http://jalpaiguri.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KB|| [[কোচবিহাৰ জিলা]]|| [[কোচবিহাৰ]]|| align=right | ২,৪৭৮,২৮০|| align=right | ৩,৩৮৭|| align=right | ৭৩২ ||http://coochbehar.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KO|| [[কলকাতা জিলা]]|| [[কলকাতা]]|| align=right | ৪,৫৮০,৫৪৪|| align=right | ১৮৫|| align=right | ২৪,৭৬০ ||http://kolkata.gov.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | MA|| [[মালদহ জিলা]]|| [[ইংলিশবাজাৰ]]|| align=right | ৩,২৯০,১৬০|| align=right | ৩,৭৩৩|| align=right | ৮৮১ ||http://malda.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PM || [[পশ্চিম মেদিনীপুৰ জিলা]]|| [[মেদিনীপুৰ]]|| align=right | ৫,১৯৩,৪১১ || align=right | ৯,৭৮৬ || align=right | ৫৩১ || http://paschimmedinipur.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PR || [[পূৰ্ব মেদিনীপুৰ জিলা]]|| [[তমলুক]]|| align=right | ৪,৪১৭,৩৭৭ || align=right | ৪,৭৮৫ || align=right | ৯২৩ || http://purbamedinipur.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MU|| [[মুৰ্শিদাবাদ জিলা]]|| [[বহৰমপুৰ]]|| align=right | ৫,৮৬৩,৭১৭|| align=right | ৫,৩২৪|| align=right | ১,১০১ ||http://murshidabad.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NA|| [[নদিয়া জিলা]]|| [[কৃষ্ণনগৰ]]|| align=right | ৪,৬০৩,৭৫৬|| align=right | ৩,৯২৭|| align=right | ১,১৭২ ||http://nadia.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PN|| [[উত্তৰ চব্বিশ পৰগনা জিলা]]|| [[বাৰাসত]]|| align=right | ৮,৯৩০,২৯৫|| align=right | ৪,০৯৫|| align=right | ২,১৮১ ||http://north২৪parganas.nic.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | PS|| [[দক্ষিণ চব্বিশ পৰগনা জিলা]]|| [[আলিপুৰ]]|| align=right | ৬,৯০৯,০১৫|| align=right | ৯,৯৫৫|| align=right | ৬৯৪ ||http://s২৪pgs.gov.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | PU|| [[পুৰুলিয়া জিলা]]|| [[পুৰুলিয়া]]|| align=right | ২,৫৩৫,২৩৩|| align=right | ৬,২৫৯|| align=right | ৪০৫ ||http://purulia.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | UD|| [[উত্তৰ দিনাজপুৰ জিলা]]|| [[ৰায়গঞ্জ]]|| align=right | ২,৪৪১,৮২৪|| align=right | ৩,১৮০|| align=right | ৭৬৮ ||http://uttardinajpur.nic.in/ |} ==নগৰ জিলাসমূহ== *[[Bangalore Urban district|বাঙ্গালোৰ চহৰ জিলা]] *[[Calcutta District|কলকাতা জিলা]] *[[Central Delhi district|কেন্দ্ৰীয় দিল্লী জিলা]] *[[Chennai district|চেন্নাই জিলা]] *[[Hyderabad district, India|হাইদ্ৰাবাদ জিলা]] *[[Kamrup Metropolitan district|কামৰূপ মহানগৰ জিলা]] *[[Mumbai City District|মুম্বাই নগৰ জিলা]] ==আৰু চাওক== *[[Subdivisions of India|ভাৰতৰ মহকুমাসমূহ]] <!--*[[Local Governance in India|]]--> ==তথ্যসংগ্ৰহ== <references/> ==বাহ্যিক সংযোগ== *[http://www.demographie.net/atlas2001 2001 maps]; provides maps of social, economic and demographic data of India in 2001 {{Geography of India}} {{India topics}} [[শ্ৰেণী:ভাৰত সম্পৰ্কীয় তালিকা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ জিলাসমূহ| ]] 664qe5a867czcv306cdvl4zf9fu5htb 0 24069 646013 206504 2026-10-19T08:52:34Z EmausBot 1983 [[সাঁজ]] পাতায় করা দ্বিপুনর্নির্দেশনা ঠিক করেছে 646013 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[সাঁজ]] rzsrljymvsequf8uw43mp4un2d6q3m7 0 29713 646032 645075 2026-10-19T09:36:12Z Kandarpajit Kallol 6257 646032 wikitext text/x-wiki ==অসম সম্পৰ্কীয়== *ইংৰাজী ৱেবছাইট: **'''[https://assam.gov.in/home.php অসম চৰকাৰৰ মূল ৱেবছাইট]''' **'''[https://assam.gov.in/home.php/districts-page.html জিলা ভিত্তিক ৱেবছাইটৰ তালিকা]''' **'''[https://www.assam.org/ অসম সম্পৰ্কীয় বেচৰকাৰী ৱেবছাইট]''' **'''[https://tezpuronline.in/ তেজপুৰ অনলাইন]''' ==ধৰ্ম সম্পৰ্কীয়== {| class="wikitable sortable" |- ! নাম!! ৱেবছাইট!! ভাষা |- | [[শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ সঙ্ঘ]]|| [https://srimantasankardevsangha.org/ srimantasankardevsangha.org] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[ইংৰাজী]] |- | [[আউনীআটী সত্ৰ]] || [https://www.auniati.org/ auniati.org] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[ইংৰাজী]] |} ==পৰ্যটন সম্পৰ্কীয়== {| class="wikitable sortable" |- ! নাম!! ৱেবছাইট!! ভাষা |- | নেচাৰ ফৰেষ্ট || [https://www.naturesfoster.org/ naturesfoster.org] || [[ইংৰাজী]] |- | মাজুলী || [https://www.majuli.info/ majuli.info] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250428094020/https://www.majuli.info/ |date=2025-04-28 }} || [[জাৰ্মান ভাষা|জাৰ্মান]] |- | [[ৱিকি ভ্ৰমণ]] || [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wy/as/বেটুপাত wikivoyage] || [[অসমীয়া]] |} ==ব্যক্তি সম্পৰ্কীয়== {| class="wikitable sortable" |- ! নাম!! ৱেবছাইট!! ভাষা |- | [[জুবিন গাৰ্গ]]ৰ সোঁৱৰণত|| [https://zubeenda.online/ zubeenda.online] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[ইংৰাজী]] |- | [[সৌৰভ কুমাৰ চলিহা]]ৰ সোঁৱৰণত|| [https://www.sauravkumarchaliha.in/intro.html sauravkumarchaliha.in] || [[ইংৰাজী]] |} ==বিশ্বকোষ== {| class="wikitable sortable" |- ! নাম!! ৱেবছাইট |- |- | [[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]]|| [https://as.wikipedia.org/ wikipedia] |- | [[বিকাশপেডিয়া]]|| [https://vikaspedia.in vikaspedia] |- | অসমীয়াপিডিয়া || [https://assamesepedia.miraheze.org/wiki/বেটুপাত assamesepedia] |- | [[ৱিকিউদ্ধৃতি]] || [https://as.m.wikiquote.org/wiki/বেটুপাত wikiquote] |} ==অনলাইন অভিধান/অনুবাদক== {| class="wikitable sortable" |- ! নাম!! ৱেবছাইট!! ভাষা |- | অসমীয়া সমাৰ্থক শব্দকোষ || [https://www.axombichitra.com/p/assamese-synonyms.html?m=1 axombichitra.com] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] |- |আহোম ৱেব ডিক্সনেৰি |[https://www.ahomweb.in/ ahomweb.in] |[[আহোম ভাষা|আহোম]] |- |ওখ্ৰাং জিটিআৰ |[https://bodookhrang.com/app/okhrangtr bodookhrang.com] |[[বড়ো ভাষা|বড়ো]] |- | [[চন্দ্ৰকান্ত অভিধান]] || [https://dsal.uchicago.edu/dictionaries/candrakanta/ candrakanta] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] |- | বিহুং || [https://bihung.org bihung.org] || [[বড়ো]] |- | [[শব্দ (অভিধান)|শব্দ ডট নেট]] || [https://xobdo.org/ xobdo.org] || [[শব্দ (অভিধান)#ভাষা আৰু শব্দৰ সংখ্যা|বহুভাষিক]] |} ===আৰু চাওক=== *[[যান্ত্ৰিক অনুবাদকৰ তালিকা]] ==অনলাইন কীব'ৰ্ড/কনভাৰ্টাৰ== {| class="wikitable sortable" |- ! নাম!! ৱেবছাইট!! বিষয়বস্তুৰ প্ৰকাৰ!! ভাষা |- | অনলাইন কীব'ৰ্ড || [https://www.lexilogos.com/keyboard/assamese.htm lexilogos.com] || অসমীয়া অনলাইন [[কীব'ৰ্ড]] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], বহুভাষিক |- | টেক্সট্ কনভাৰ্ট || [http://www.textconvert.mobie.in/ textconvert.mobie.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250219222854/http://textconvert.mobie.in/ |date=2025-02-19 }} || লিপ্যন্তৰ || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], বহুভাষিক |- | লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক || [https://spellchecker.lachit.org spellchecker.lachit.org] || বৰ্ণাশুদ্ধি || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] |} ==গ্ৰন্থ সম্পৰ্কীয় ৱেবছাইট== {| class="wikitable sortable" |- ! নাম!! ৱেবছাইট!! ভাষা |-|| [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[ইংৰাজী]] |- | বনলতা প্ৰকাশন || [https://www.banalata.in/ banalata.in] || [[ইংৰাজী]], [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] |- | বাণী মন্দিৰ || [https://banimandir.com/ banimandir.com] || [[ইংৰাজী]], [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] |- | [[ৱিকিগ্ৰন্থ]] || [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wb/as/বেটুপাত wikibook] || অসমীয়া |} ==বিনামূলীয়া ই-বুক== {| class="wikitable sortable" |- ! নাম!! ৱেবছাইট/এপচ্!! ভাষা |- | অসমীয়া [[ৱিকিউৎস]] || [https://as.m.wikisource.org/ wikisource.org] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] |- | [[ইণ্টাৰনেট আৰ্কাইভ]] || [https://archive.org/search?query=Assamese+ archive.org] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] |- | প্ৰচেষ্টা || [https://prosestaa.wordpress.com/ prosestaa.wordpress.com] || [[ইংৰাজী]], [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] |- | সাৰথি || [https://www.sarothiasom.in/e-books/#google_vignette sarothiasom.in] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] |} ==সাহিত্য বিষয়ক ৱেবছাইট== {| class="wikitable sortable" |- ! নাম!! ৱেবছাইট!! ভাষা |- | [[সাহিত্য ডট অৰ্গ]] || [https://xahitya.org/ xahitya.org] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] |} ==শিক্ষামূলক== ===বাতৰি কাকত=== {| class="wikitable sortable" |- ! নাম!! লিংক!! পাঠ্যক্ৰম!! ভাষা |- | জিজ্ঞাস|| [https://jigyas.co.in/ Jigyas] || স্কুলীয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে|| অসমীয়া |- |} ===স্কুল-কলেজৰ পাঠ্যক্ৰম সম্পৰ্কীয় ৱেবছাইট=== {| class="wikitable sortable" |- ! নাম!! লিংক!! মাধ্যম |- | আসাম ব'ৰ্ড এক্সাম|| [https://assamboardexam.com/ Assam Board Exam] || অসমীয়া |- | আসাম ৱেব|| [https://assamweb.in/ AssamWeb] || অসমীয়া |- | ডেইলী আসাম|| [https://dailyassam.com/ Daily Assam] || অসমীয়া, বাংলা |- | দেৱ লাইব্ৰেৰী|| [https://devlibrary.in/ Dev Library] || অসমীয়া, ইংৰাজী, বাংলা |- | লাৰ্ণিং আসাম|| [https://learningassam.com/ Learning Assam] || অসমীয়া |} ===ইউটিউব চেনেল=== {| class="wikitable sortable" |- ! নাম!! লিংক!! পাঠ্যক্ৰম!! ভাষা |- | এজুকেশ্বন ফ'ৰ আসাম|| [https://youtube.com/@educationforassam?si=8_GSbgFlqsQNXnah Education For Assam] || চৰকাৰী চাকৰিৰ প্ৰস্তুতিমূলক|| অসমীয়া |- | কেকেচ্ ব্ল'গ সাপটগ্ৰাম || [https://youtube.com/@kksvlogsapatgram?si=wBxMsof-qPx9gqfQ KKs Vlog Sapatgram] || শংকৰদেৱ শিশু বিদ্যা নিকেতন || অসমীয়া |- |} ==বাতৰি কাকত আৰু আলোচনী== {{Details|অসমৰ বাতৰি কাকত আৰু আলোচনীৰ তালিকা}} '''''বিনামূলীয়া ইণ্টাৰনেট সংস্কৰণ (ই-পেপাৰ/ই-আলোচনী) :''''' {| class="wikitable sortable" |- ! নাম!! ভাষা!! ৱেবছাইট!! প্ৰকাৰ!! পৃষ্ঠা সংখ্যা!! মূল্য (টকা) |- | অসম আদিত্য<ref>{{Cite web |title='অসম আদিত্য'ৰ পঞ্জীয়ন |url=https://iprd.assam.gov.in/documents-detail/registration-of-newspapers-asom-aditya |access-date=2024-03-14 |archivedate=2024-03-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240314084919/https://iprd.assam.gov.in/documents-detail/registration-of-newspapers-asom-aditya |deadurl=yes }}</ref> || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] || [https://epaper.asomaditya.com/ epaper.asomaditya.com] || দৈনিক || ১২ || ৭.০০ |- | অসম বাৰ্তা || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] || [https://epaper.asombarta.in/ epaper.asombarta.in] || দৈনিক || ৮ || ১০.০০ |- | [[অসমীয়া খবৰ]] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] || [http://www.assamiyakhabor.com/ assamiyakhabor.com] || দৈনিক || ১২ || ৭.০০ |- | [[দৈনিক অগ্ৰদূত]] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] || [https://dainikagradoot.in/blog/category/daily/ dainikagradoot.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240302062606/https://dainikagradoot.in/blog/category/daily/ |date=2024-03-02 }} || দৈনিক || ১৪ || ৯.০০ |- | [[দৈনিক জনমভূমি]] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] || [http://dainikjanambhumi.co.in dainikjanambhumi.co.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723071857/http://dainikjanambhumi.co.in/ |date=2011-07-23 }} || দৈনিক || ১৪ || ১২.০০ |- | [[নিয়মীয়া বাৰ্তা]] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] || [https://niyomiyabarta.com/epaper/ niyomiyabarta.com/epaper] || দৈনিক || ১৬ || ৮.০০ |- | [[আমাৰ অসম]] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] || [http://glpublications.in/ glpublications.in] || দৈনিক || ১৬ || ৯.০০ |- | [[নিউ ইণ্ডিয়া সমাচাৰ]] || বহুভাষিক ([[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] উপলব্ধ) || [https://newindiasamachar.pib.gov.in/ newindiasamachar] || পষেকীয়া || ৪৪ || বিনামূলীয়া |- | অন্যযুগ || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] || [https://www.anyayug.com/?m=1 anyayug.com] || মাহেকীয়া || অনলাইন || বিনামূলীয়া |- | শিল্পীৰ দাপোন || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] || [https://shilpirdapon.in/ shilpirdapon.in] || মাহেকীয়া || ১৬ || ১৫.০০ |- | বিজ্ঞান জেউতি || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] || [https://assamsciencesociety.in/information/bijyan_jeuti Bijyan Jeuti] || দুমহীয়া || ৬৮ || ৫০.০০ |- | [[:w:en:The North East Times|The North East Times]] || [[ইংৰাজী]] || [http://glpublications.in/ glpublications.in] || দৈনিক || ৮ || ২.০০ |- | The Meghalaya Guardian || [[ইংৰাজী]] || [http://glpublications.in/ glpublications.in] || দৈনিক || ১২ || ৫.০০ |- | दैनिक पूर्वोदय || [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]] || [https://epaper.dainikpurvoday.com/ epaper.dainikpurvoday.com] || দৈনিক || ১২ || ১০.০০ |- | प्रातः खबर || [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]] || [http://www.pratahkhabar.in/mpaper.aspx pratahkhabar.in] || দৈনিক || ১২ || ১০.০০ |- | पूर्वांचल प्रहरी || [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]] || [http://glpublications.in/ glpublications.in] || দৈনিক || ১২ || ১০.০০ |- | সাময়িক প্ৰসঙ্গ || [[বাংলা ভাষা|বাংলা]] ||[https://samayikprasanga.in/epaper.php samayikprasanga.in/epaper] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210531181113/https://samayikprasanga.in/epaper.php |date=2021-05-31 }} || দৈনিক || ১২ || ৮.০০ |} ==সংবাদভিত্তিক== ===সংবাদভিত্তিক ৱেবছাইট=== {| class="wikitable sortable" |- ! নাম!! ভাষা!! ৱেবছাইট!! ধৰণ |- | [[অসমীয়া প্ৰতিদিন]] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] || [https://www.asomiyapratidin.in/ asomiyapratidin.in] || দৈনিক বাতৰি কাকত |- | [[এন কে টিভি|এন.কে. টিভি]] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] || [https://as.nktv.in/ as.nktv.com] || টেলিভিছন চেনেল |- | [https://en.m.wikipedia.org/wiki/ETV_Network ই.টি.ভি. ভাৰত - অসম] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (বহুভাষিক) || [https://www.etvbharat.com/assamese/assam etvbharat.com] || টেলিভিছন চেনেল |- | [[গণ অধিকাৰ|গণ অধিকাৰ]] || [[ইংৰাজী]] || [https://ganaadhikar.com/ ganaadhikar.com/] || দৈনিক বাতৰি কাকত |- | [https://en.wikipedia.org/wiki/Dailyhunt ডেইলি হাণ্ট] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (বহুভাষিক) || [https://m.dailyhunt.in/news/india/assamese/news?mode=pwa&launch=true dailyhunt.in/assamese] || নিউজ ৱেব |- | [[দৈনন্দিন বাৰ্তা]] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] || [https://www.dainandinbartagroup.in/ dainandinbartagroup.in] || দৈনিক বাতৰি কাকত |- | [[দৈনিক অগ্ৰদূত]] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] || [https://dainikagradoot.in/ dainikagradoot.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240223094502/https://dainikagradoot.in/ |date=2024-02-23 }} || দৈনিক বাতৰি কাকত |- | নৰ্থ-ইষ্ট নাও || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] || [https://assam.nenow.in/ assam.nenow.in] || নিউজ ৱেব |- | [[নিউজ ১৮ অসম নৰ্থ ইষ্ট]] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (বহুভাষিক) || [https://assam.news18.com/amp/ assam.news18.com] || টেলিভিছন চেনেল |- | [[নিয়মীয়া বাৰ্তা]] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] || [https://niyomiyabarta.com/home/ niyomiyabarta.com] || দৈনিক বাতৰি কাকত |- | [[প্ৰাগ নিউজ]] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[ইংৰাজী]] || [https://pragnews.com/ pragnews.com] || টেলিভিছন চেনেল |- | [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Hindustan_Samachar হিন্দুস্থান সমাচাৰ] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (বহুভাষিক) || [https://assamese.hindusthansamachar.in/ hindusthansamachar.in] || নিউজ ৱেব |- | Asom Barta || [[ইংৰাজী]] || [https://asombarta.in/ asombarta.in] || নিউজ ৱেব |- | Assam Times|| [[ইংৰাজী]] || [https://www.assamtimes.org/ assamtimes.org] || নিউজ ৱেব |- | EastMojo || [[ইংৰাজী]] || [https://www.eastmojo.com/ eastmojo.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240315193400/https://www.eastmojo.com/ |date=2024-03-15 }} || নিউজ ৱেব |-[https://en.m.wikipedia.org/wiki/DY365 DY365] || [[ইংৰাজী]] || [https://dy365.in/ dy365.in ] || টেলিভিছন চেনেল |- | [[নিউজ লাইভ|NEWS LIVE]] || [[ইংৰাজী]], [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] || [http://newslivetv.com/ newslivetv.com] || টেলিভিছন চেনেল |- | [[এন কে টিভি|NK TV]] || [[ইংৰাজী]] || [https://nktv.in/ nktv.com] || টেলিভিছন চেনেল |- | [https://en.m.wikipedia.org/wiki/North_East_Live#p-lang North-East Live] || [[ইংৰাজী]] || [https://northeastlivetv.com/ northeastlivetv.com] || টেলিভিছন চেনেল |- | NorthEast Now || [[ইংৰাজী]] || [https://m.nenow.in/amp nenow.in] || নিউজ ৱেব |- | North East Times || [[ইংৰাজী]] || [https://www.northeasttimes.in/ northeasttimes.in] || নিউজ ৱেব |- | [[প্ৰতিদিন টাইম|Pratidin TIME]] || [[ইংৰাজী]] || [https://www.pratidintime.com/ pratidintime.com] || টেলিভিছন চেনেল |- | [[দ্যা আছাম ট্ৰিবিউন|The Assam Tribune]] || [[ইংৰাজী]] || [https://assamtribune.com/ assamtribune] || দৈনিক বাতৰি কাকত |- | [[দ্যা ছেণ্টিনেল|The Sentinel]] || [[ইংৰাজী]] || [https://sentinelassam.com/ sentinelassam.com] || দৈনিক বাতৰি কাকত |} ===ইউটিউব চেনেল=== {| class="wikitable sortable" |- ! নাম!! লিংক!! ভাষা |- | এ.আই.আৰ. নিউজ (আকাশবাণী) গুৱাহাটী|| [https://youtube.com/@airnewsguwahati?si=TpQ2gPYaRHa7xrjh AIR News Guwahati] || অসমীয়া |- | [[এন কে টিভি]] || [https://youtube.com/@nktvplus?si=lRk8NplR_2dttISV NKTV PLUS] || অসমীয়া |- | এন বি নিউজ || [https://youtube.com/@nbnewstv?si=MTtInk2nOXRg_OpH NB News] || অসমীয়া |- | এন ডি ২৪ || [https://youtube.com/@nd24assam?si=MQZ3FwRs1cu1VLdC ND24] || অসমীয়া |- | কাৰেণ্ট ট্ৰেণ্ড আসাম || [https://youtube.com/@currenttrendassam5783?si=Avuxl_DyWI4qlRS7 Current Trend Assam] || অসমীয়া |- | টাইম ৮ অসম|| [https://youtube.com/@time8axom150?si=bJGIoS6Je9RjDYKf Time8 Axom] || অসমীয়া |- | [[ডি ৱাই ৩৬৫|ডি.ৱাই. ৩৬৫]] || [https://youtube.com/@dy365news?si=Ates6rAJttG-QVoH/ DY365] || অসমীয়া |- | ডী ডী নিউজ অসমীয়া|| [https://youtube.com/@ddnewsassamese?si=GqYAKjy6GcikH0GG DD News Assamese] || অসমীয়া |- | নৰ্থ ইষ্ট লাইভ || [https://youtube.com/@northeastliveyt?si=2N8HU3BmAVWr3Cqu Northeast Live] || অসমীয়া |- | [[নিউজ লাইভ]] || [https://youtube.com/@newslivetvofficial?si=TwNgt-P77iTtSbfn NEWS LIVE] || অসমীয়া |- | [[নিউজ ১৮ অসম নৰ্থ ইষ্ট]] || [https://youtube.com/@news18assamnortheastlive?si=QKgGeEW-P-cKVNlR News18 Assam/Northeast] || অসমীয়া |- | প্ৰথম খবৰ ২৪×৭|| [https://youtube.com/@prathamkhabar24x7?si=M0yDjDTcnowCZo-4 Pratham Khabar 24×7] || অসমীয়া |- | [[প্ৰতিদিন টাইম]] || [https://youtube.com/@prtidintime?si=Jqg2cUMzEkdCw7-Y Pratidin Time] || অসমীয়া |- | [[প্ৰাগ নিউজ]] || [https://youtube.com/@pragnews-assam?si=jFQrCunxk3pUaI1o Prag News] || অসমীয়া |- |} ==মনোৰঞ্জনমূলক== ===অনলাইন ৰেডিঅ' চেনেল=== {| class="wikitable sortable" |- ! নাম!! ৱেবছাইট |- | [[ৰেডিঅ' গোপ-চপ‌]] ৯৪.৩ এফ.এম.<ref>[https://gupshupradio.com/ ৰেডিঅ' গোপ-চপ‌ ৯৪.৩ এফ.এম.]</ref> || [https://indiaradio.in/radio-gupshup-94-3-fm <br/> Radio Gup-Shup] |- | ৯৯.১ বুব্বা এফ.এম. উলুবাৰী || [http://e.radioindia.in/embed/991-bubba-fm-504946 <br/> 99.1 Bubba FM] |- | এনিটাইম ইণ্টাৰনেট ৰেডিঅ' || [https://zeno.fm/radio/anytimeinternetradio/ Anytime Internet Radio] |- | জুবিন এফ.এম. || [https://zeno.fm/radio/zubeen/ Zubeen FM] |- | [[আকাশবাণী_গুৱাহাটী#এফ. এম._মহাবাহু|আকাশবাণী গুৱাহাটী মহাবাহু]] || [https://indiaradio.in/akashvani-guwahati-mahabahu <br/> AIR Guwahati Mahabahu] |- | আকাশবাণী গুৱাহাটী-প্ৰাগজ্যোতিষপুৰ || [https://indiaradio.in/akashvani-guwahati-pragjyotishpur <br/> AIR Guwahati Pragjyotishpur] |- | [[আকাশবাণী গুৱাহাটী]] || [https://onlineradiofm.in/stations/all-india-radio-air-assamese <br/> AIR Assamese] |- | [[আকাশবাণী কোকৰাঝাৰ]] || [https://indiaradio.in/akashvani-kokrajhar <br/> AIR Kokrajhar] |- | [[আকাশবাণী তেজপুৰ]] || [https://indiaradio.in/akashvani-tezpur <br/> AIR Tezpur] |- | আকাশবাণী নগাঁও || [https://indiaradio.in/akashvani-nagaon <br/> AIR Nagaon] |- | আকাশবাণী যোৰহাট || [https://indiaradio.in/akashvani-jorhat <br/> AIR Jorhat] |- | [[আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়]] || [https://indiaradio.in/akashvani-dibrugarh <br/> AIR Dibrugarh] |- | আকাশবাণী ডিফু || [https://indiaradio.in/akashvani-diphu <br/> AIR Diphu] |- | আকাশবাণী হাফলং || [https://indiaradio.in/akashvani-haflong <br/> AIR Haflong] |- | আকাশবাণী শিলচৰ || [https://indiaradio.in/akashvani-silchar <br/> AIR Silchar] |- | মিক্সিফাই হিন্দী হিটছ ৰেডিঅ' || [https://indiaradio.in/mixify-hindi-hits-radio <br/> MixiFy Hindi Hits Radio] |} ===অসমীয়া গানৰ ৱেবছাইট=== {| class="wikitable sortable" |- ! নাম!! ৱেবছাইট |- | গীত সংকলন || [https://geetsankalan.com/ geetsankalan.com] |} ===ইউটিউব চেনেল=== {| class="wikitable sortable" |- ! নাম!! লিংক!! ভাষা |- | [[জোনাক (দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ)|জোনাক]] || [https://youtube.com/@jonackchannel?si=GTm6W51vM5Wpi40i Jonack] || অসমীয়া |- | [[ৰং (দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ)|ৰং]] || [https://youtube.com/@rangtv?si=3EYm2KEmLJVNE4bQ Rang TV] || অসমীয়া |- | [[ৰেঙণি টিভি|ৰেঙণি]] || [https://youtube.com/@rengonitv?si=sIxckAJ1kfs1hB2- Rengoni TV] || অসমীয়া |- | স্পন্দন || [https://youtube.com/@spondontvassam?si=ncxCaqnGbR7SLcuE Spondon Tv] || অসমীয়া |- |} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} {{অসমৰ বাতৰি কাকত আৰু আলোচনী}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ সংবাদ পত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:টেলিভিছন চেনেল]] [[শ্ৰেণী:অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া সাহিত্য]] [[শ্ৰেণী:ৱেবছাইট]] [[শ্ৰেণী:বাতৰি কাকত]] [[শ্ৰেণী:আলোচনী]] btlq13z6wtma3s44iua7i20bqz097m3 646033 646032 2026-10-19T09:36:34Z Kandarpajit Kallol 6257 646033 wikitext text/x-wiki ==অসম সম্পৰ্কীয়== *ইংৰাজী ৱেবছাইট: **'''[https://assam.gov.in/home.php অসম চৰকাৰৰ মূল ৱেবছাইট]''' **'''[https://assam.gov.in/home.php/districts-page.html জিলা ভিত্তিক ৱেবছাইটৰ তালিকা]''' **'''[https://www.assam.org/ অসম সম্পৰ্কীয় বেচৰকাৰী ৱেবছাইট]''' **'''[https://tezpuronline.in/ তেজপুৰ অনলাইন]''' ==ধৰ্ম সম্পৰ্কীয়== {| class="wikitable sortable" |- ! নাম!! ৱেবছাইট!! ভাষা |- | [[শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ সঙ্ঘ]]|| [https://srimantasankardevsangha.org/ srimantasankardevsangha.org] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[ইংৰাজী]] |- | [[আউনীআটী সত্ৰ]] || [https://www.auniati.org/ auniati.org] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[ইংৰাজী]] |} ==পৰ্যটন সম্পৰ্কীয়== {| class="wikitable sortable" |- ! নাম!! ৱেবছাইট!! ভাষা |- | নেচাৰ ফৰেষ্ট || [https://www.naturesfoster.org/ naturesfoster.org] || [[ইংৰাজী]] |- | মাজুলী || [https://www.majuli.info/ majuli.info] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250428094020/https://www.majuli.info/ |date=2025-04-28 }} || [[জাৰ্মান ভাষা|জাৰ্মান]] |- | [[ৱিকি ভ্ৰমণ]] || [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wy/as/বেটুপাত wikivoyage] || [[অসমীয়া]] |} ==ব্যক্তি সম্পৰ্কীয়== {| class="wikitable sortable" |- ! নাম!! ৱেবছাইট!! ভাষা |- | [[সৌৰভ কুমাৰ চলিহা]]ৰ সোঁৱৰণত|| [https://www.sauravkumarchaliha.in/intro.html sauravkumarchaliha.in] || [[ইংৰাজী]] |} ==বিশ্বকোষ== {| class="wikitable sortable" |- ! নাম!! ৱেবছাইট |- |- | [[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]]|| [https://as.wikipedia.org/ wikipedia] |- | [[বিকাশপেডিয়া]]|| [https://vikaspedia.in vikaspedia] |- | অসমীয়াপিডিয়া || [https://assamesepedia.miraheze.org/wiki/বেটুপাত assamesepedia] |- | [[ৱিকিউদ্ধৃতি]] || [https://as.m.wikiquote.org/wiki/বেটুপাত wikiquote] |} ==অনলাইন অভিধান/অনুবাদক== {| class="wikitable sortable" |- ! নাম!! ৱেবছাইট!! ভাষা |- | অসমীয়া সমাৰ্থক শব্দকোষ || [https://www.axombichitra.com/p/assamese-synonyms.html?m=1 axombichitra.com] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] |- |আহোম ৱেব ডিক্সনেৰি |[https://www.ahomweb.in/ ahomweb.in] |[[আহোম ভাষা|আহোম]] |- |ওখ্ৰাং জিটিআৰ |[https://bodookhrang.com/app/okhrangtr bodookhrang.com] |[[বড়ো ভাষা|বড়ো]] |- | [[চন্দ্ৰকান্ত অভিধান]] || [https://dsal.uchicago.edu/dictionaries/candrakanta/ candrakanta] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] |- | বিহুং || [https://bihung.org bihung.org] || [[বড়ো]] |- | [[শব্দ (অভিধান)|শব্দ ডট নেট]] || [https://xobdo.org/ xobdo.org] || [[শব্দ (অভিধান)#ভাষা আৰু শব্দৰ সংখ্যা|বহুভাষিক]] |} ===আৰু চাওক=== *[[যান্ত্ৰিক অনুবাদকৰ তালিকা]] ==অনলাইন কীব'ৰ্ড/কনভাৰ্টাৰ== {| class="wikitable sortable" |- ! নাম!! ৱেবছাইট!! বিষয়বস্তুৰ প্ৰকাৰ!! ভাষা |- | অনলাইন কীব'ৰ্ড || [https://www.lexilogos.com/keyboard/assamese.htm lexilogos.com] || অসমীয়া অনলাইন [[কীব'ৰ্ড]] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], বহুভাষিক |- | টেক্সট্ কনভাৰ্ট || [http://www.textconvert.mobie.in/ textconvert.mobie.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250219222854/http://textconvert.mobie.in/ |date=2025-02-19 }} || লিপ্যন্তৰ || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], বহুভাষিক |- | লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক || [https://spellchecker.lachit.org spellchecker.lachit.org] || বৰ্ণাশুদ্ধি || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] |} ==গ্ৰন্থ সম্পৰ্কীয় ৱেবছাইট== {| class="wikitable sortable" |- ! নাম!! ৱেবছাইট!! ভাষা |-|| [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[ইংৰাজী]] |- | বনলতা প্ৰকাশন || [https://www.banalata.in/ banalata.in] || [[ইংৰাজী]], [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] |- | বাণী মন্দিৰ || [https://banimandir.com/ banimandir.com] || [[ইংৰাজী]], [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] |- | [[ৱিকিগ্ৰন্থ]] || [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wb/as/বেটুপাত wikibook] || অসমীয়া |} ==বিনামূলীয়া ই-বুক== {| class="wikitable sortable" |- ! নাম!! ৱেবছাইট/এপচ্!! ভাষা |- | অসমীয়া [[ৱিকিউৎস]] || [https://as.m.wikisource.org/ wikisource.org] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] |- | [[ইণ্টাৰনেট আৰ্কাইভ]] || [https://archive.org/search?query=Assamese+ archive.org] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] |- | প্ৰচেষ্টা || [https://prosestaa.wordpress.com/ prosestaa.wordpress.com] || [[ইংৰাজী]], [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] |- | সাৰথি || [https://www.sarothiasom.in/e-books/#google_vignette sarothiasom.in] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] |} ==সাহিত্য বিষয়ক ৱেবছাইট== {| class="wikitable sortable" |- ! নাম!! ৱেবছাইট!! ভাষা |- | [[সাহিত্য ডট অৰ্গ]] || [https://xahitya.org/ xahitya.org] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] |} ==শিক্ষামূলক== ===বাতৰি কাকত=== {| class="wikitable sortable" |- ! নাম!! লিংক!! পাঠ্যক্ৰম!! ভাষা |- | জিজ্ঞাস|| [https://jigyas.co.in/ Jigyas] || স্কুলীয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে|| অসমীয়া |- |} ===স্কুল-কলেজৰ পাঠ্যক্ৰম সম্পৰ্কীয় ৱেবছাইট=== {| class="wikitable sortable" |- ! নাম!! লিংক!! মাধ্যম |- | আসাম ব'ৰ্ড এক্সাম|| [https://assamboardexam.com/ Assam Board Exam] || অসমীয়া |- | আসাম ৱেব|| [https://assamweb.in/ AssamWeb] || অসমীয়া |- | ডেইলী আসাম|| [https://dailyassam.com/ Daily Assam] || অসমীয়া, বাংলা |- | দেৱ লাইব্ৰেৰী|| [https://devlibrary.in/ Dev Library] || অসমীয়া, ইংৰাজী, বাংলা |- | লাৰ্ণিং আসাম|| [https://learningassam.com/ Learning Assam] || অসমীয়া |} ===ইউটিউব চেনেল=== {| class="wikitable sortable" |- ! নাম!! লিংক!! পাঠ্যক্ৰম!! ভাষা |- | এজুকেশ্বন ফ'ৰ আসাম|| [https://youtube.com/@educationforassam?si=8_GSbgFlqsQNXnah Education For Assam] || চৰকাৰী চাকৰিৰ প্ৰস্তুতিমূলক|| অসমীয়া |- | কেকেচ্ ব্ল'গ সাপটগ্ৰাম || [https://youtube.com/@kksvlogsapatgram?si=wBxMsof-qPx9gqfQ KKs Vlog Sapatgram] || শংকৰদেৱ শিশু বিদ্যা নিকেতন || অসমীয়া |- |} ==বাতৰি কাকত আৰু আলোচনী== {{Details|অসমৰ বাতৰি কাকত আৰু আলোচনীৰ তালিকা}} '''''বিনামূলীয়া ইণ্টাৰনেট সংস্কৰণ (ই-পেপাৰ/ই-আলোচনী) :''''' {| class="wikitable sortable" |- ! নাম!! ভাষা!! ৱেবছাইট!! প্ৰকাৰ!! পৃষ্ঠা সংখ্যা!! মূল্য (টকা) |- | অসম আদিত্য<ref>{{Cite web |title='অসম আদিত্য'ৰ পঞ্জীয়ন |url=https://iprd.assam.gov.in/documents-detail/registration-of-newspapers-asom-aditya |access-date=2024-03-14 |archivedate=2024-03-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240314084919/https://iprd.assam.gov.in/documents-detail/registration-of-newspapers-asom-aditya |deadurl=yes }}</ref> || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] || [https://epaper.asomaditya.com/ epaper.asomaditya.com] || দৈনিক || ১২ || ৭.০০ |- | অসম বাৰ্তা || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] || [https://epaper.asombarta.in/ epaper.asombarta.in] || দৈনিক || ৮ || ১০.০০ |- | [[অসমীয়া খবৰ]] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] || [http://www.assamiyakhabor.com/ assamiyakhabor.com] || দৈনিক || ১২ || ৭.০০ |- | [[দৈনিক অগ্ৰদূত]] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] || [https://dainikagradoot.in/blog/category/daily/ dainikagradoot.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240302062606/https://dainikagradoot.in/blog/category/daily/ |date=2024-03-02 }} || দৈনিক || ১৪ || ৯.০০ |- | [[দৈনিক জনমভূমি]] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] || [http://dainikjanambhumi.co.in dainikjanambhumi.co.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723071857/http://dainikjanambhumi.co.in/ |date=2011-07-23 }} || দৈনিক || ১৪ || ১২.০০ |- | [[নিয়মীয়া বাৰ্তা]] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] || [https://niyomiyabarta.com/epaper/ niyomiyabarta.com/epaper] || দৈনিক || ১৬ || ৮.০০ |- | [[আমাৰ অসম]] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] || [http://glpublications.in/ glpublications.in] || দৈনিক || ১৬ || ৯.০০ |- | [[নিউ ইণ্ডিয়া সমাচাৰ]] || বহুভাষিক ([[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] উপলব্ধ) || [https://newindiasamachar.pib.gov.in/ newindiasamachar] || পষেকীয়া || ৪৪ || বিনামূলীয়া |- | অন্যযুগ || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] || [https://www.anyayug.com/?m=1 anyayug.com] || মাহেকীয়া || অনলাইন || বিনামূলীয়া |- | শিল্পীৰ দাপোন || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] || [https://shilpirdapon.in/ shilpirdapon.in] || মাহেকীয়া || ১৬ || ১৫.০০ |- | বিজ্ঞান জেউতি || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] || [https://assamsciencesociety.in/information/bijyan_jeuti Bijyan Jeuti] || দুমহীয়া || ৬৮ || ৫০.০০ |- | [[:w:en:The North East Times|The North East Times]] || [[ইংৰাজী]] || [http://glpublications.in/ glpublications.in] || দৈনিক || ৮ || ২.০০ |- | The Meghalaya Guardian || [[ইংৰাজী]] || [http://glpublications.in/ glpublications.in] || দৈনিক || ১২ || ৫.০০ |- | दैनिक पूर्वोदय || [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]] || [https://epaper.dainikpurvoday.com/ epaper.dainikpurvoday.com] || দৈনিক || ১২ || ১০.০০ |- | प्रातः खबर || [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]] || [http://www.pratahkhabar.in/mpaper.aspx pratahkhabar.in] || দৈনিক || ১২ || ১০.০০ |- | पूर्वांचल प्रहरी || [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]] || [http://glpublications.in/ glpublications.in] || দৈনিক || ১২ || ১০.০০ |- | সাময়িক প্ৰসঙ্গ || [[বাংলা ভাষা|বাংলা]] ||[https://samayikprasanga.in/epaper.php samayikprasanga.in/epaper] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210531181113/https://samayikprasanga.in/epaper.php |date=2021-05-31 }} || দৈনিক || ১২ || ৮.০০ |} ==সংবাদভিত্তিক== ===সংবাদভিত্তিক ৱেবছাইট=== {| class="wikitable sortable" |- ! নাম!! ভাষা!! ৱেবছাইট!! ধৰণ |- | [[অসমীয়া প্ৰতিদিন]] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] || [https://www.asomiyapratidin.in/ asomiyapratidin.in] || দৈনিক বাতৰি কাকত |- | [[এন কে টিভি|এন.কে. টিভি]] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] || [https://as.nktv.in/ as.nktv.com] || টেলিভিছন চেনেল |- | [https://en.m.wikipedia.org/wiki/ETV_Network ই.টি.ভি. ভাৰত - অসম] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (বহুভাষিক) || [https://www.etvbharat.com/assamese/assam etvbharat.com] || টেলিভিছন চেনেল |- | [[গণ অধিকাৰ|গণ অধিকাৰ]] || [[ইংৰাজী]] || [https://ganaadhikar.com/ ganaadhikar.com/] || দৈনিক বাতৰি কাকত |- | [https://en.wikipedia.org/wiki/Dailyhunt ডেইলি হাণ্ট] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (বহুভাষিক) || [https://m.dailyhunt.in/news/india/assamese/news?mode=pwa&launch=true dailyhunt.in/assamese] || নিউজ ৱেব |- | [[দৈনন্দিন বাৰ্তা]] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] || [https://www.dainandinbartagroup.in/ dainandinbartagroup.in] || দৈনিক বাতৰি কাকত |- | [[দৈনিক অগ্ৰদূত]] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] || [https://dainikagradoot.in/ dainikagradoot.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240223094502/https://dainikagradoot.in/ |date=2024-02-23 }} || দৈনিক বাতৰি কাকত |- | নৰ্থ-ইষ্ট নাও || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] || [https://assam.nenow.in/ assam.nenow.in] || নিউজ ৱেব |- | [[নিউজ ১৮ অসম নৰ্থ ইষ্ট]] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (বহুভাষিক) || [https://assam.news18.com/amp/ assam.news18.com] || টেলিভিছন চেনেল |- | [[নিয়মীয়া বাৰ্তা]] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] || [https://niyomiyabarta.com/home/ niyomiyabarta.com] || দৈনিক বাতৰি কাকত |- | [[প্ৰাগ নিউজ]] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[ইংৰাজী]] || [https://pragnews.com/ pragnews.com] || টেলিভিছন চেনেল |- | [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Hindustan_Samachar হিন্দুস্থান সমাচাৰ] || [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (বহুভাষিক) || [https://assamese.hindusthansamachar.in/ hindusthansamachar.in] || নিউজ ৱেব |- | Asom Barta || [[ইংৰাজী]] || [https://asombarta.in/ asombarta.in] || নিউজ ৱেব |- | Assam Times|| [[ইংৰাজী]] || [https://www.assamtimes.org/ assamtimes.org] || নিউজ ৱেব |- | EastMojo || [[ইংৰাজী]] || [https://www.eastmojo.com/ eastmojo.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240315193400/https://www.eastmojo.com/ |date=2024-03-15 }} || নিউজ ৱেব |-[https://en.m.wikipedia.org/wiki/DY365 DY365] || [[ইংৰাজী]] || [https://dy365.in/ dy365.in ] || টেলিভিছন চেনেল |- | [[নিউজ লাইভ|NEWS LIVE]] || [[ইংৰাজী]], [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] || [http://newslivetv.com/ newslivetv.com] || টেলিভিছন চেনেল |- | [[এন কে টিভি|NK TV]] || [[ইংৰাজী]] || [https://nktv.in/ nktv.com] || টেলিভিছন চেনেল |- | [https://en.m.wikipedia.org/wiki/North_East_Live#p-lang North-East Live] || [[ইংৰাজী]] || [https://northeastlivetv.com/ northeastlivetv.com] || টেলিভিছন চেনেল |- | NorthEast Now || [[ইংৰাজী]] || [https://m.nenow.in/amp nenow.in] || নিউজ ৱেব |- | North East Times || [[ইংৰাজী]] || [https://www.northeasttimes.in/ northeasttimes.in] || নিউজ ৱেব |- | [[প্ৰতিদিন টাইম|Pratidin TIME]] || [[ইংৰাজী]] || [https://www.pratidintime.com/ pratidintime.com] || টেলিভিছন চেনেল |- | [[দ্যা আছাম ট্ৰিবিউন|The Assam Tribune]] || [[ইংৰাজী]] || [https://assamtribune.com/ assamtribune] || দৈনিক বাতৰি কাকত |- | [[দ্যা ছেণ্টিনেল|The Sentinel]] || [[ইংৰাজী]] || [https://sentinelassam.com/ sentinelassam.com] || দৈনিক বাতৰি কাকত |} ===ইউটিউব চেনেল=== {| class="wikitable sortable" |- ! নাম!! লিংক!! ভাষা |- | এ.আই.আৰ. নিউজ (আকাশবাণী) গুৱাহাটী|| [https://youtube.com/@airnewsguwahati?si=TpQ2gPYaRHa7xrjh AIR News Guwahati] || অসমীয়া |- | [[এন কে টিভি]] || [https://youtube.com/@nktvplus?si=lRk8NplR_2dttISV NKTV PLUS] || অসমীয়া |- | এন বি নিউজ || [https://youtube.com/@nbnewstv?si=MTtInk2nOXRg_OpH NB News] || অসমীয়া |- | এন ডি ২৪ || [https://youtube.com/@nd24assam?si=MQZ3FwRs1cu1VLdC ND24] || অসমীয়া |- | কাৰেণ্ট ট্ৰেণ্ড আসাম || [https://youtube.com/@currenttrendassam5783?si=Avuxl_DyWI4qlRS7 Current Trend Assam] || অসমীয়া |- | টাইম ৮ অসম|| [https://youtube.com/@time8axom150?si=bJGIoS6Je9RjDYKf Time8 Axom] || অসমীয়া |- | [[ডি ৱাই ৩৬৫|ডি.ৱাই. ৩৬৫]] || [https://youtube.com/@dy365news?si=Ates6rAJttG-QVoH/ DY365] || অসমীয়া |- | ডী ডী নিউজ অসমীয়া|| [https://youtube.com/@ddnewsassamese?si=GqYAKjy6GcikH0GG DD News Assamese] || অসমীয়া |- | নৰ্থ ইষ্ট লাইভ || [https://youtube.com/@northeastliveyt?si=2N8HU3BmAVWr3Cqu Northeast Live] || অসমীয়া |- | [[নিউজ লাইভ]] || [https://youtube.com/@newslivetvofficial?si=TwNgt-P77iTtSbfn NEWS LIVE] || অসমীয়া |- | [[নিউজ ১৮ অসম নৰ্থ ইষ্ট]] || [https://youtube.com/@news18assamnortheastlive?si=QKgGeEW-P-cKVNlR News18 Assam/Northeast] || অসমীয়া |- | প্ৰথম খবৰ ২৪×৭|| [https://youtube.com/@prathamkhabar24x7?si=M0yDjDTcnowCZo-4 Pratham Khabar 24×7] || অসমীয়া |- | [[প্ৰতিদিন টাইম]] || [https://youtube.com/@prtidintime?si=Jqg2cUMzEkdCw7-Y Pratidin Time] || অসমীয়া |- | [[প্ৰাগ নিউজ]] || [https://youtube.com/@pragnews-assam?si=jFQrCunxk3pUaI1o Prag News] || অসমীয়া |- |} ==মনোৰঞ্জনমূলক== ===অনলাইন ৰেডিঅ' চেনেল=== {| class="wikitable sortable" |- ! নাম!! ৱেবছাইট |- | [[ৰেডিঅ' গোপ-চপ‌]] ৯৪.৩ এফ.এম.<ref>[https://gupshupradio.com/ ৰেডিঅ' গোপ-চপ‌ ৯৪.৩ এফ.এম.]</ref> || [https://indiaradio.in/radio-gupshup-94-3-fm <br/> Radio Gup-Shup] |- | ৯৯.১ বুব্বা এফ.এম. উলুবাৰী || [http://e.radioindia.in/embed/991-bubba-fm-504946 <br/> 99.1 Bubba FM] |- | এনিটাইম ইণ্টাৰনেট ৰেডিঅ' || [https://zeno.fm/radio/anytimeinternetradio/ Anytime Internet Radio] |- | জুবিন এফ.এম. || [https://zeno.fm/radio/zubeen/ Zubeen FM] |- | [[আকাশবাণী_গুৱাহাটী#এফ. এম._মহাবাহু|আকাশবাণী গুৱাহাটী মহাবাহু]] || [https://indiaradio.in/akashvani-guwahati-mahabahu <br/> AIR Guwahati Mahabahu] |- | আকাশবাণী গুৱাহাটী-প্ৰাগজ্যোতিষপুৰ || [https://indiaradio.in/akashvani-guwahati-pragjyotishpur <br/> AIR Guwahati Pragjyotishpur] |- | [[আকাশবাণী গুৱাহাটী]] || [https://onlineradiofm.in/stations/all-india-radio-air-assamese <br/> AIR Assamese] |- | [[আকাশবাণী কোকৰাঝাৰ]] || [https://indiaradio.in/akashvani-kokrajhar <br/> AIR Kokrajhar] |- | [[আকাশবাণী তেজপুৰ]] || [https://indiaradio.in/akashvani-tezpur <br/> AIR Tezpur] |- | আকাশবাণী নগাঁও || [https://indiaradio.in/akashvani-nagaon <br/> AIR Nagaon] |- | আকাশবাণী যোৰহাট || [https://indiaradio.in/akashvani-jorhat <br/> AIR Jorhat] |- | [[আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়]] || [https://indiaradio.in/akashvani-dibrugarh <br/> AIR Dibrugarh] |- | আকাশবাণী ডিফু || [https://indiaradio.in/akashvani-diphu <br/> AIR Diphu] |- | আকাশবাণী হাফলং || [https://indiaradio.in/akashvani-haflong <br/> AIR Haflong] |- | আকাশবাণী শিলচৰ || [https://indiaradio.in/akashvani-silchar <br/> AIR Silchar] |- | মিক্সিফাই হিন্দী হিটছ ৰেডিঅ' || [https://indiaradio.in/mixify-hindi-hits-radio <br/> MixiFy Hindi Hits Radio] |} ===অসমীয়া গানৰ ৱেবছাইট=== {| class="wikitable sortable" |- ! নাম!! ৱেবছাইট |- | গীত সংকলন || [https://geetsankalan.com/ geetsankalan.com] |} ===ইউটিউব চেনেল=== {| class="wikitable sortable" |- ! নাম!! লিংক!! ভাষা |- | [[জোনাক (দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ)|জোনাক]] || [https://youtube.com/@jonackchannel?si=GTm6W51vM5Wpi40i Jonack] || অসমীয়া |- | [[ৰং (দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ)|ৰং]] || [https://youtube.com/@rangtv?si=3EYm2KEmLJVNE4bQ Rang TV] || অসমীয়া |- | [[ৰেঙণি টিভি|ৰেঙণি]] || [https://youtube.com/@rengonitv?si=sIxckAJ1kfs1hB2- Rengoni TV] || অসমীয়া |- | স্পন্দন || [https://youtube.com/@spondontvassam?si=ncxCaqnGbR7SLcuE Spondon Tv] || অসমীয়া |- |} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} {{অসমৰ বাতৰি কাকত আৰু আলোচনী}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ সংবাদ পত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:টেলিভিছন চেনেল]] [[শ্ৰেণী:অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া সাহিত্য]] [[শ্ৰেণী:ৱেবছাইট]] [[শ্ৰেণী:বাতৰি কাকত]] [[শ্ৰেণী:আলোচনী]] 8gyhtqge9fv9j58mzqionthrgz2iiqp 0 38450 645949 645929 2026-10-18T14:26:12Z ~2026-55886-21 52385 /* কথাছবি */ 645949 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = ৰুণু দেৱী |image = ৰুণু দেৱী.jpg |caption = |birth_name = |birth_date = ২১ ছেপ্তেম্বৰ,১৯৫৭ |birth_place = গুৱাহাটী |death_date = |death_place = |death_cause = |resting_place = |resting_place_coordinates = |residence = |nationality = {{flagicon|India}} ভাৰতীয় |other_names = ৰুণু দেৱী ঠাকুৰ |known_for = |education = |alma_mater = |employer = |occupation = অভিনেত্ৰী |home_town = |title = |salary = |networth = |height = |weight = |term = |predecessor = |successor = |party = |boards = |religion = [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] |spouse = অঞ্জন ঠাকুৰ |partner = |children = স্নেহা দেৱী,অম্বৰীশ ঠাকুৰ |parents =ভোলানাথ শৰ্মা আৰু কিৰণ বালা দেৱী |relatives = |signature = |website = |footnotes = }} ৰুণু দেৱী হ’ল অসমৰ চলচ্চিত্ৰ আৰু মঞ্চজগতৰ এগৰাকী আগশাৰীৰ অভিনেত্ৰী। ''[[সংগ্ৰাম লগ্নে আজি]]'' নামৰ একাংকিকা নাট এখনৰ জৰিয়তে শিশু অৱস্থাতে অভিনয় জীৱনৰ পাতনি মেলা দেৱীয়ে পঞ্চাশৰো অধিক মঞ্চ নাট,ষাঠিৰো অধিক অনাতাঁৰ নাট,[[সন্ধ্যাৰাগ]],[[কোলাহল]],[[মেঘমুক্তি]] আদি উচ্চ প্ৰশংসিত অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ আৰু বিভিন্ন ধৰাবাহিকত অভিনয় কৰাৰ লগতে [[ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ]]টো অভিনয় কৰিছে। ইয়াৰে কোলাহল ছবিৰ বাবে দেৱীয়ে অসম চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী আৰু [[হেঙুল থিয়েটাৰ]]ৰ ‘গডমাদাৰ”ত কৰা অভিনয়ৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠা অভিনেত্ৰীৰ মুনলাইট মিডিয়া বঁটা লাভ কৰে।<ref name="বিবিয়ান">{{cite journal | title=ৰুণু দেৱী | author=বি.বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ৰ মুখপত্ৰ | journal=বিবিয়ান | year=২০১১ | pages=১০৫-১১২}}</ref> ==জন্ম আৰু শিক্ষাগ্ৰহণ== ১৯৫৭ চনৰ ২১ ছেপ্তেম্বৰত [[গুৱাহাটী]]ত ৰুণু দেৱীৰ জন্ম হয়। তেওঁৰ দেউতাক আছিল ভোলানাথ শৰ্মা আৰু মাক কিৰণ বালা দেৱী। পিতৃৰ চাকৰি সূত্ৰে গুৱাহাটীত জন্ম হ’লেও দেৱীৰ শৈশৱ্কাল প্ৰথমতে [[ডিব্ৰুগড়]],তাৰ পিছত [[গোৱালপাৰা]],তাৰ পিছত [[তিনিচুকীয়া]] আৰু শেষত নামৰূপত অতিবাহিত হয়। নামৰূপৰ অসম ৰাজ্যিক বিদ্যুত পৰিষদ উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ পৰা দেৱীয়ে মেট্ৰিক পৰীক্ষা পাছ কৰে। পিছলৈ [[সন্দিকৈ ছোৱালী মহাবিদ্যালয়]]ৰ পৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক আৰু স্নাতক ডিগ্ৰীৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ==অভিনয় জীৱন== ===মঞ্চজগত=== {{Quote box |quote = মই গৌৰৱবোধ কৰো যে ৰুণু দেৱীয়ে অসমৰ সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰখনত অভিনয় প্ৰতিভাৰ প্ৰথম পৰিচয় নিশ্চিত প্ৰতিশ্ৰুতি লৈ উপস্থিত হৈছিল প্ৰায় তিনি দশক পূৰ্বে মোৰ এখন নাটকৰ এটা জটিল নাৰী চৰিত্ৰৰ অতুলনীয় মঞ্চ ৰূপায়ণেৰে। নাটকখন আছিল ''আহাৰ''। .....নাটকখনত এককভাৱে পাঁচটা বিভিন্ন চৰিত্ৰত তেওঁ অভিনয় কৰিব লগা হৈছিল। যি পাৰংগতা,অন্তৰ্দৃষ্টি আৰু স্বাভাৱিকতাৰে নিপুণভাৱে ৰুণুৱে চৰিত্ৰকিটা ৰূপায়ণ কৰিছিল সেই অভিনয় অসমৰ মঞ্চ ইতিহাসৰ এক বিৰল কৃতি ৰূপে উল্লিখিত হৈ থাকিব। |source = [[অৰুণ শৰ্মা]] |width = 50% }} পিতৃ চাকৰি সূত্ৰে গোৱালপাৰাত থাকোঁতে ‘’সংগ্ৰাম লগ্নে আজি’’ নামৰ একাংকিকা নাট এখনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে অভিনয় কৰি দেৱীয়ে শ্ৰেষ্ঠ শিশু শিল্পীৰ পুৰস্কাৰ লাভ কৰে। নামৰূপলৈ অহাৰ পিছত দেৱীয়ে অসমৰ সাংস্কৃতিক জীৱনৰ প্ৰখ্যাত ব্যক্তি কিছুমানক লগ পাই আৰু অভিনয় জগতৰ লগত ওতপ্ৰোত ভাৱে জড়িত হৈ পৰে। সেই সময়তে শম্ভু গুপ্তাৰ ''স্তব্ধবিহংগ''(১৯৭১) আৰু ''সেন্দূৰৰ ৰং মাধুৰ্য''(১৯৭২) নাটকত অভিনয় কৰি তেওঁ সদৌ অসম ভিত্তিত শ্ৰেষ্ঠা অভিনেত্ৰীৰ বঁটা লাভ কৰে।<ref name="বিবিয়ান" /> সন্দিকৈ কলেজত নাম ভৰ্তি কৰাৰ পিছত দেৱীয়ে এক বহল সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰৰ লগত নিজকে জড়িত কৰাৰ সুযোগ পাই আৰু আৱৰণ,শিপা,আথেল’ আদি নাটত অভিনয় কৰে। ''অগ্নিপৰীক্ষা'' নামৰ নাটখনৰ পূৰ্ব নিৰ্ধাৰিত অভিনেত্ৰী গৰাকী হঠাত অসুস্থ হৈ পৰাত দেৱীয়ে নামমাত্ৰ অনুশীলনেৰে নাটকখনত অভিনয় কৰে আৰু প্ৰশংসা লাভ কৰে। ১৯৭৬ চনত [[ৰবীন্দ্ৰ ভৱন]]ত [[অৰুণ শৰ্মা]]ৰ ''আহাৰ'' নাটখনত একেলগে পাঁচটা চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি দেৱীয়ে সকলোৰে দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। ১৯৭৮ চনত নাট্যসম্ৰাট প্ৰফুল্ল বৰাৰ সময় নাটখনত এটি গুৰুত্বপূৰ্ণ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে আৰু ব্যাপকভাবে প্ৰশংসিত হয়।১৯৯৮ চনত [[মেক্সিম গৰ্কী]]ৰ মাদাৰ উপন্যাসৰ আধাৰত নিৰ্মিত [[অৰুণ শৰ্মা]]ৰ ''মা'' ত তেওঁৰ অভিনয় বহুলভাৱে সমাদৃত হয়। ===কথাছবি=== [[File:কোলাহলৰ এটি দৃশ্যত ৰুণু দেৱী.jpg|thumb|right|220ppx|কোলাহলৰ এটি দৃশ্যত ৰুণু দেৱী]] ১৯৭৫ চনত ইন্দুকল্প হাজৰিকাৰ ''[[নিয়তি]]'' কথাছবিৰ জৰিয়তে ৰুণু দেৱীয়ে অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ জগতত প্ৰৱেশ কৰে। তাৰ পিছত তেওঁ [[ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া]]ৰ [[সন্ধ্যাৰাগ]]ত অভিনয় কৰে। [[অনিৰ্বাণ]],[[অপৰূপা]],[[মেঘ]],[[মেঘমুক্তি]],[[পাপ আৰু প্ৰায়শ্চিত্ত (চলচ্চিত্ৰ)]] আদিত অভিনয় কৰাৰ পিছত দেৱীয়ে ''[[বহাগৰ দুপৰীয়া]]''ত আগৰ চৰিত্ৰসমূহৰ সম্পূৰ্ণ বিপৰীত এক চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি প্ৰশংসিত হয়। ১৯৮৮ চনত দেৱীয়ে এন্দুৰ গল্পৰ আধাৰত ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া নিৰ্মিত [[কোলাহল]]ত অভিনয় কৰে। এই অভিনয়ৰ বাবে দেৱীয়ে ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটাৰ বাবে বাছনিত উঠে যদিও পিছলৈ পৰাজিত হয়।<ref name="বিবিয়ান" /> লণ্ডনৰ দ্য গাৰ্ডিয়ান কাকতত চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ডেৰেক মেলেকমে এই অভিনয়ৰ প্ৰশংসা কৰে।<ref name="বিবিয়ান" /> ইয়াৰ পিছত দেৱীয়ে [[লাজ]],[[কইনা মোৰ ধুনীয়া]],[[কদম তলে কৃষ্ণ নাচে]],[[ অথেলো (চলচ্চিত্ৰ)]],[[অদম্য]], [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)]]আদি ছবিত অভিনয় কৰে। ===ভ্ৰাম্যমাণ=== ১৯৮২-৮৩ চনত [[কহিনুৰ থিয়েটাৰ]]ৰ ক্লিঅ’পেট্ৰা নাটৰ জৰিয়তে দেৱীৰ ভ্ৰাম্যমাণ প্ৰৱেশ ঘটে।<ref name="বিবিয়ান" /> এই নাটৰ নাম ভূমিকাত দেৱীৰ অভিনয় প্ৰশংসিত হয়। ইয়াৰ পিছত দেৱীয়ে গডমাদাৰ,জয় পৰাজায়,গোসাঁই থানৰ চাকি আদি নাটত অভিনয় কৰে। ===অনাতাঁৰ নাট=== দেৱীয়ে ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়্ত মালিয়া,অনুতৰিত প্ৰশ্ন,হয় বদন,বাঘ আদি আৰু আঞ্চলিক পৰাজয়ত এজন মানুহৰ জন্ম,যযাতি,ভোগজৰা,পৰিচয় আদি ৬০ ৰো অধিক নাটকত অভিনয় কৰিছে। ==সাংসাৰিক জীৱন== ১৯৮৫ চনত অঞ্জন ঠাকুৰৰ সৈতে ৰুণু দেৱী বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়। তেওঁলোকৰ স্নেহা দেৱী নামৰ এক কন্যা আৰু অম্বৰীশ ঠাকুৰ নামৰ এক পুত্ৰ সন্তান আছে। ==সামাজিক কাম-কাজ== ৰুণু দেৱী এগৰাকী অভিনেত্ৰী হোৱাৰ উপৰিও কণ্ঠশিল্পী আৰু নৃত্যশিল্পী হিচাপেও পৰিচিত। ২০০৬ চনত দেৱীয়ে প্ৰজ্ঞাঞ্জলী নামৰ এক সামাজিক-সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান গঠন কৰে যাৰ জৰিয়তে বিভিন্ন কৰ্মশালা অনুষ্ঠিত কৰা হয়। ==উল্লেখযোগ্য বঁটা আৰু সন্মান<ref name="বিবিয়ান" />== *অসম চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠা অভিনেত্ৰীৰ পুৰস্কাৰ (কোলাহল),১৯৮৯ *অসম চিনে আৰ্টছ ছ’চাইটিৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠা অভিনেত্ৰীৰ পুৰস্কাৰ,১৯৯৫ * শ্ৰেষ্ঠা অভিনেত্ৰীৰ মুনলাইট মিডিয়া বঁটা (হেঙুল থিয়েটাৰৰ ‘গডমাদাৰ”),২০০১ *জ্যোতিৰূপাৰ শ্ৰেষ্ঠা সহঃ-অভিনেত্ৰীৰ বঁটা(কদম তলে কৃষ্ণ নাচে),২০০৫ ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *[http://www.facebook.com/profile.php?id=100003358327874 ফেছবুক সংযোগ] {{অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ}} {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] cp61tyd0ttk79fjjr9d5qolfoydctj6 0 39789 645999 624655 2026-10-18T20:26:40Z Rotondus 26854 সাঁচ 645999 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu deity | Image = Lord Rama with arrows.jpg | Caption = ধনুৰ্বাণধাৰী ৰাম | Name = ৰাম | Affiliation = [[বিষ্ণু|বিষ্ণুৰ]] [[দশাৱতাৰ|অৱতাৰ]] | Mantra = ৰাং ৰামায় নমঃ | Weapon = ধনু আৰু বাণ | Consort = [[সীতা]] | Abode = [[বৈকুণ্ঠ]], [[অযোধ্যাপুৰী]] }} '''ৰাম''' বা '''ৰামা''' বা '''ৰামচন্দ্ৰ''' ({{Lang-sa|राम}}) হ'ল [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] দেৱতা [[বিষ্ণু|বিষ্ণুৰ]] [[দশাৱতাৰ|সপ্তম অৱতাৰ]]।<ref name=Ganguly2003>{{cite journal | author = Ganguly, S. | year = 2003 | title = The Crisis of Indian Secularism | journal = Journal of Democracy | volume = 14 | issue = 4 | pages = 11–25 | url = https://muse.jhu.edu/journals/journal_of_democracy/v014/14.4ganguly.html | accessdate = 2008-04-12 | doi = 10.1353/jod.2003.0076 }}</ref> হিন্দু ধৰ্মগ্ৰন্থবোৰত তেওঁক [[অযোধ্যা|অযোধ্যাৰ]] ৰজা বুলি উল্লেখ আছে। সপ্তম অৱতাৰ ৰাম আৰু অষ্টম অৱতাৰ [[কৃষ্ণ]] হ'ল বিষ্ণুৰ অৱতাৰবোৰৰ ভিতৰত সকলোতকৈ বেছি গুৰুত্বপূৰ্ণ। হিন্দু ধৰ্মত তেওঁ এজন জনপ্ৰিয় দেৱতা। [[ভাৰত]] আৰু [[নেপাল]] দেশত তেওঁৰ পূজাৰ বহুল প্ৰচলন দেখা যায়। হিন্দু ধৰ্মৰ ৰাম উপাসনা-কেন্দ্ৰিক সম্প্ৰদায়বোৰত ৰামক বিষ্ণুৰ অৱতাৰ নামানি সৰ্বোচ্চ ঈশ্বৰ হিচাপে মান্য কৰাৰ প্ৰৱণতা দেখা যায়। ৰামে সূৰ্যবংশত (ইক্ষ্বাকু বংশ বা পৰৱৰ্তীকালত উক্ত বংশৰ ৰজা [[ৰঘু|ৰঘুৰ]] নামানুসাৰে ৰঘুবংশ নামে পৰিচিত) জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। ৰামৰ এটি বিশেষ মূৰ্তিত তেওঁৰ ওচৰত তেওঁৰ ভাতৃ [[লক্ষ্মণ]], স্ত্ৰী [[সীতা]] আৰু ভক্ত [[হনুমান|হনুমানক]] দেখা যায়। এই মূৰ্তিকে বোলা হয় "ৰাম পৰিবাৰ।" হিন্দু মন্দিৰত এই "ৰাম পৰিবাৰ" মূৰ্তিৰ পূজাই বেছিকৈ হোৱা দেখা যায়।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.hindutemplede.com/index.php?option=com_content&view=article&id=59 |access-date=2015-06-27 |archivedate=2013-10-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131011104307/http://hindutemplede.com/index.php?option=com_content&view=article&id=59 |deadurl=yes }}</ref><ref>http://translate.google.com/#hi/en/%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B0</ref> {{হিন্দু ধৰ্ম}} হিন্দু ধৰ্মৰ [[বৈষ্ণৱ ধৰ্ম|বৈষ্ণৱ]] সম্প্ৰদায় আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্মগ্ৰন্থবোৰত যিসকল জনপ্ৰিয় দেৱতাৰ কথা পোৱা যায়, তাৰ অন্যতম হ'ল ৰাম। গোটেই [[দক্ষিণ এছিয়া|দক্ষিণ]] আৰু [[দক্ষিণ-পূৱ এছিয়া|দক্ষিণ-পূৱ এছিয়াত]] ৰাম জনপ্ৰিয় দেৱতা।<ref name=Dimock1963> {{cite journal | author = Dimock Jr, E.C. | year = 1963 | title = Doctrine and Practice among the Vaisnavas of Bengal | url = https://archive.org/details/sim_history-of-religions_summer-1963_3_1/page/106 | journal = History of Religions | volume = 3 | issue = 1 | pages = 106–127 | jstor = 1062079 | doi = 10.1086/462474 }}</ref> লোকবিশ্বাস অনুসৰি ৰামৰ জন্মস্থান হ'ল নেপালৰ [[অযোধ্যাপুৰী]] চহৰ। সেই ঠাইত "ৰামলালা" বা শিশু ৰামৰ মূৰ্তিও পূজা কৰা হয়। ৰাম-সংক্ৰান্ত পৌৰাণিক কাহিনীৰ প্ৰধান উৎস হ'ল ভাৰতীয় মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]।<ref name=Rosen1994>{{cite book| author = Rosen, S. | year = 1994| title = Vaisnavism: Contemporary Scholars Discuss the Gaudiya Tradition| publisher = Motilal Banarsidass Publ. | isbn =}}</ref> অযোধ্যাৰ ৰজা [[দশৰথ]] আৰু তেওঁৰ প্ৰধান স্ত্ৰী [[কৌশল্যা|কৌশল্যাৰ]] জ্যেষ্ঠপুত্ৰ হ'ল ৰাম। হিন্দুসকলে ৰামক "মৰ্যাদা পুৰুষোত্তম" (অৰ্থাৎ "শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ" বা "আত্মনিয়ন্ত্ৰণৰ অধিপতি" বা "গুণাধীশ") বুলি কয়।<ref name = "Hess2001">{{cite journal| author = Hess, L.| year = 2001| title = Rejecting Sita: Indian Responses to the Ideal Man's Cruel Treatment of His Ideal Wife| journal = Journal of the American Academy of Religion | volume = 67| issue = 1| pages = 1–32| url = http://jaar.oxfordjournals.org/cgi/content/citation/67/1/1| accessdate = 2008-04-12| doi = 10.1093/jaarel/67.1.1| pmid = 21994992}}</ref> তেওঁ [[সীতা|সীতাৰ]] স্বামী। সীতাক হিন্দুসকলে [[লক্ষ্মী|লক্ষ্মীৰ]] অৱতাৰ বুলি বিশ্বাস কৰে। হিন্দুসকলৰ দৃষ্টিত তেওঁ নাৰীৰ আদৰ্শ।<ref name = "Hess2001"/><ref name=Kanungo>{{cite journal| author = Kanungo, H.| year =| title = The Distinct Speciality of Lord Jagannath| journal = Orissa Review| url = http://orissagov.nic.in/e-magazine/Orissareview/jul2005/engpdf/the_distinct_speciality_of_lord_jagannath.pdf| accessdate = 2008-04-12}}</ref> ৰামৰ জীৱনকথাক হিন্দুসকলে ধৰ্মনিষ্ঠাৰ আদৰ্শ হিচাপে মান্য কৰে। তেওঁক আদৰ্শ মানুহ বুলি ভবা হয়। পিতাৰ সম্মানৰক্ষাৰ্থে তেওঁ সিংহাসনৰ অধিকাৰ ত্যাগ কৰি চৈধ্য বছৰৰ বাবে বনলৈ যায়।<ref name = "Rajagopalachari1965">{{cite book|author=C. Rajagopalachari|authorlink=C. Rajagopalachari|year=1965|title=44 Ramayana|url=https://www.indianculture.gov.in/ebooks/ramayana-5|publisher=Bharatiya Vidya Bhavan, Bombay}}</ref>তেওঁৰ স্ত্ৰী সীতা আৰু ভাতৃ লক্ষ্মণেও তেওঁৰ বিচ্ছেদ সহ্য কৰিব নোৱাৰিব বুলিয়েই তেওঁৰ লগত যায়। তেওঁলোকে একেলগে চৈধ্য বছৰ বনত কটায়। বনবাসকালত [[লঙ্কা (ৰামায়ণ)|লঙ্কাৰ]] ৰজা [[ৰাৱণ|ৰাৱণে]] সীতাক হৰণ কৰি নিয়ে। দীৰ্ঘ অনুসন্ধানৰ পিছত ৰামে ৰাৱণৰ বিৰাট বাহিনীৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰে। এই যুদ্ধত ৰাৱণ পৰাজিত হয়। ৰামে সীতাক উদ্ধাৰ কৰি অযোধ্যালৈ উভতি আহে। তেতিয়া তেওঁৰ ৰাজ্যাভিষেক হয়। পিছত তেওঁ এজন সম্ৰাটত পৰিণত হয়।<ref name = "Rajagopalachari1965"/> তেওঁৰ ৰাজ্যত প্ৰজাসকলে সুখ, শান্তিত বাস কৰিছিল আৰু ৰাজ্যৰ সমৃদ্ধি আৰু ন্যায়বিচাৰ অব্যাহত আছিল। এই বাবে ৰামৰ শাসনৰ অনুসৰণত সুশাসিত ৰাজ্যক "ৰামৰাজ্য" বোলাৰ প্ৰৱণতা আৰম্ভ হয়। ৰামায়ণৰ অন্যতম বৈশিষ্ট্য হ'ল ৰামৰ সীতা-অনুসন্ধান আৰু যুদ্ধজয়ৰ ক্ষেত্ৰত ৰামৰ প্ৰতি সীতাৰ চৰম প্ৰেম আৰু সতীত্বৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আৰোপ। ৰাৱণৰ বন্দীনী হোৱা স্বত্বেও সীতাৰ পবিত্ৰতা ৰক্ষিত হৈছিল। আনহাতে, ৰামৰ তিনি অনুজ ভাতৃ লক্ষ্মণ, [[শত্ৰুঘ্ন]] আৰু [[ভৰত (ৰামায়ণ)|ভৰতো]] পবিত্ৰতা, ভ্ৰাতৃপ্ৰেম আৰু শক্তিৰ আদৰ্শ।<ref name = "Rajagopalachari1965"/> কোনো কোনো মতে তেওঁলোকো "মৰ্যাদা পুৰুষোত্তম" আৰু সপ্তম অৱতাৰৰ অংশ। ৰামৰ পবিত্ৰতাই [[কিষ্কিন্ধ্যা|কিষ্কিন্ধ্যাৰ]] [[বানৰ (ৰামায়ণ)|বানৰ]] আৰু [[হনুমান|হনুমানক]] আকৃষ্ট কৰিছিল। এওলোকেই তেওঁক সীতা উদ্ধাৰত সহায় কৰে।<ref name = "Rajagopalachari1965"/> ৰামৰ গল্প [[ভাৰতীয় উপমহাদেশ]] আৰু [[দক্ষিণ-পূৱ এছিয়া|দক্ষিণ-পূৱ এছিয়াত]] বিশেষ জনপ্ৰিয়। হিন্দু ধৰ্মত ৰাম অন্তহীন প্ৰেম,<ref name=Goswami2001>{{cite book| author = [[Satsvarupa dasa Goswami|Goswami, S.D.]]| year = 2001| title = Vaisnava Compassion| publisher = La Crosse, Florida: GN Press| isbn =}}</ref> সাহস, শক্তি, ভক্তি, কৰ্তব্য আৰু মূল্যবোধৰ দেৱতা। == ব্যুৎপত্তি == ব্যক্তিনাম হিচাপে "ৰাম" শব্দটিৰ প্ৰথম উল্লেখ পোৱা যায় [[ঋকবেদ|ঋকবেদত]] (১০। ৯৩। ১৪):<ref>{{Cite journal | url = http://books.google.com/?id=wN6dz2UZkw4C&pg=PA80&lpg=PA80&dq=RV+10.93.14#v=onepage&q=Rame&f=false | title = Ásura- in early Vedic religion | isbn = 978-81-208-0061-8 | author1 = Hale | first1 = Wash Edward | year = 1986}}</ref> ৰাম শব্দৰ স্ত্ৰীলিঙ্গ শব্দ হ'ল "ৰামী", ৰাত্ৰিৰ এটা বিশেষণ। বেদত দুইজন ৰামৰ উল্লেখ পোৱা যায়। প্ৰথমজন হ'ল "মাৰ্গবেয়" বা "ঔপতশ্বিনী" ৰাম আৰু দ্বিতীয়জন হ'ল "জামদগ্ন্য" ৰাম। উত্তৰ-বৈদিক যুগত তিনিজন ৰামৰ কথা জনা যায়, # বিষ্ণুৰ সপ্তম অৱতাৰ ৰাম। যি [[দশৰথ|দশৰথৰ]] পুত্ৰ আৰু ৰঘুবংশজাত। # বিষ্ণুৰ ষষ্ঠ অৱতাৰ [[পৰশুৰাম]]। এওঁ "জামদগ্ন্য" বা "ভাৰ্গৱ" ৰাম নামে পৰিচিত। এওঁ অমৰ। # [[কৃষ্ণ|কৃষ্ণৰ]] জ্যেষ্ঠ ভ্ৰাতা আৰু বিষ্ণুৰ অষ্টম অৱতাৰ [[বলৰাম]]। [[বিষ্ণু সহস্ৰনাম]] স্তোত্ৰত বিষ্ণুৰ ৩৯৪তম নামটি হ'ল ৰাম। [[আদি শংকৰ|আদি শংকৰৰ]] টোকা অনুসৰি ([[ৰামকৃষ্ণ মিশন|ৰামকৃষ্ণ মিছনৰ]] [[স্বামী তপস্যানন্দ|স্বামী তপস্যানন্দৰ]] অনুবাদ) "ৰাম" শব্দৰ দুটা অৰ্থ আছে: যোগীসকলে যাৰ লগত ৰমণ (ধ্যান) কৰি আনন্দ পায়, সেই পৰব্ৰহ্ম বা সেই বিষ্ণু যি দশৰথৰ পুত্ৰৰূপে অৱতাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite news|url=http://wikisource.org/wiki/%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A3%E0%A5%81%E0%A4%B8%E0%A4%B9%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%8B%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E2%80%8C#.E0.A4.AE.E0.A5.82.E0.A4.B2_.E0.A4.AA.E0.A4.BE.E0.A4.A0|title= श्रीविष्णुसहस्रनामस्तोत्रम् (Shri Vishnu sahasranama)&#124; note search with string 'राम'}}</ref> ৰামৰ অন্যান্য নামবোৰ হ'ল 'ৰামবিজয়' (জাভানিজ ভাষা), 'ফ্ৰেয়াহ ৰাম' (খমেৰ ভাষা), 'ফ্ৰা ৰাম' (লাও ভাষা আৰু থাই ভাষা), 'মেগাত সেৰি ৰাম' (মালয় ভাষা), 'ৰাকা বানতুগান' (মাৰানাও ভাষা) আৰু 'ৰামাৰ' (তামিল ভাষা)। == সাহিত্যিক উৎস == [[চিত্ৰ:Valmiki Ramayana.jpg|thumb|ৰামায়ণ মহাকাব্যৰ ৰচয়িতা [[বাল্মীকি]]]] ৰাম-সংক্ৰান্ত পৌৰাণিক উপাখ্যানৰ প্ৰধান উৎস ঋষি [[বাল্মীকি]] ৰচিত [[ৰামায়ণ]] মহাকাব্য। ইয়াৰ উপৰিও [[বিষ্ণু পুৰাণ]]ত বিষ্ণুৰ সপ্তম অৱতাৰ ৰামৰ উল্লেখ আছে। [[ভাগৱত পুৰাণ]]ৰ নৱম স্কন্ধৰ দশম আৰু একাদশ অধ্যায়ত ৰামৰ কাহিনী বৰ্ণিত হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও [[মহাভাৰত]]তো ৰামৰ উপাখ্যান উল্লিখিত হৈছে। ভাৰতৰ বিভিন্ন অঞ্চলত ৰামায়ণৰ নানা পাঠান্তৰ প্ৰচলিত আছে। যদিও সংস্কৃতত লিখা অন্যান্য ধৰ্মগ্ৰন্থতো ৰামায়ণৰ কাহিনীৰ উল্লেখ পোৱা যায়। [[মধ্ব|মধ্বৰ]] অনুগামীসকলে বিশ্বাস কৰে যে, মূল-ৰামায়ণ নামেৰে এখন ৰামায়ণ বাল্মীকি ৰামায়ণৰো আগত লিখা হৈছিল। সেই ৰামায়ণক তেওঁলোকে বাল্মীকি ৰামায়ণতকৈও বেছি গ্ৰহণযোগ্য বুলি ভাবে। সংস্কৃত ভাষাত আন এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰামায়ণ হ'ল [[আধ্যাত্ম ৰামায়ণ]]। খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতাব্দীৰ গুজৰাটী কবি ভট্টিয়ে লিখা সংস্কৃত কাব্য 'ভট্টিকাব্য'-ত ৰামায়ণৰ কাহিনীৰ পুনৰ্কথনৰ লগতে [[পাণিনি|পাণিনিৰ]] ব্যাকৰণ গ্ৰন্থ 'অষ্টাধ্যায়ী' আৰু [[প্ৰাকৃত]] ভাষাশৈলী সম্পৰ্কে আলোচনা কৰিছে।<ref>[[Fallon, Oliver]]. 2009. Bhatti’s Poem: The Death of Rávana (Bhaṭṭikāvya). New York: [[Clay Sanskrit Library]] [http://www.claysanskritlibrary.org/]. ISBN 978-0-8147-2778-2 | ISBN 0-8147-2778-6 |</ref> ভাৰতৰ অধিকাংশ প্ৰধান ভাষাত নিজস্ব ৰামায়ণ আছে। এইবোৰৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য দ্বাদশ শতাব্দীৰ [[তামিল ভাষা|তামিল]] কবি কম্বৰে লিখা 'ৰামাৱতাৰম্', পঞ্চদশ শতাব্দীৰ বঙালী কবি [[কৃত্তিবাস ওঝা|কৃত্তিবাস ওঝাই]] লিখা '[[কৃত্তিবাসী ৰামায়ণ|শ্ৰীৰাম পাঁচালি]]', অসমীয়া কবি [[মাধৱ কন্দলী]]ৰ '[[সপ্তকাণ্ড ৰামায়ণ]]' আৰু ষোড়শ শতাব্দীৰ [[হিন্দী]] কবি [[তুলসীদাস|তুলসীদাসে]] লিখা '[[ৰামচৰিতমানস]]'। আধুনিক ৰামায়ণ গ্ৰন্থবোৰৰ মাজত উল্লেখযোগ্য কুভেম্পুৰ কন্নড় ৰামায়ণ 'শ্ৰীৰামদৰ্শনম্', বিশ্বনাথ সত্যনাৰায়ণৰ তেলুগু ৰামায়ণ 'ৰামায়ণ কল্পবৃক্ষম্'। এই দুই গ্ৰন্থ [[জ্ঞানপীঠ বঁটা]] প্ৰাপ্ত। ভাৰতৰ স্থানীয় ভাষাত ৰচিত ৰামায়ণবোৰৰ মাজত স্থানীয় ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ প্ৰতিচ্ছবি দেখা যায়।<ref>[http://www.maxwell.syr.edu/moynihan_sac_inside.aspx?id=36507224368&terms=Regional%20Ramayanas The Oral Tradition and the many "Ramayanas"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210225123703/https://www.maxwell.syr.edu/moynihan_sac_inside.aspx?id=36507224368&terms=Regional%20Ramayanas |date=2021-02-25 }}, Moynihan @Maxwell, [[Maxwell School]] of [[Syracuse University]]'s South Asian Center</ref> [[দক্ষিণ-পূৱ এছিয়া|দক্ষিণ-পূৱ এছিয়াৰ]] বিভিন্ন দেশতো ৰামায়ণৰ বিভিন্ন পাঠান্তৰ দেখা যায়। এই সকলো পাঠান্তৰত স্থানীয় ইতিহাস, লোক-কথা, ধৰ্মীয় মূল্যবোধ আৰু স্থানীয় ভাষাবোৰৰ স্বতন্ত্ৰ বৈশিষ্ট্যবিলাক ফুটি উঠিছে। [[ইণ্ডোনেছিয়া|ইণ্ডোনেছিয়াৰ]] [[জাভা]] দ্বীপৰ 'কাকাউইন ৰামায়ণ', [[বালি, ইণ্ডোনেছিয়া|বালি]] দ্বীপৰ 'ৰামকবচ', [[মালয়েছিয়া|মালয়েছিয়াৰ]] 'হিকায়ত সেৰি ৰাম', [[ফিলিপাইন|ফিলিপাইনৰ]] 'মাৰাদিয়া লাৱানা' আৰু [[থাইলেণ্ড|থাইলেণ্ডৰ]] 'ৰামকিয়েন' (বা 'ফ্ৰা ৰাম') এই জাতীয় গ্ৰন্থবোৰৰ মাজত উল্লেখযোগ্য। [[বেংকক|বেংককৰ]] [[ওয়াট ফ্ৰা কায়েউ]] মন্দিৰত ৰামায়ণৰ ছবি দেখা যায়। [[ম্যানমাৰ|ম্যানমাৰৰ]] জাতীয় মহাকাব্য 'ইয়ামা জাতদাও' হ'ল ৰামায়ণৰ ব্ৰহ্মদেশীয় সংস্কৰণ। এই গ্ৰন্থত ৰামক ইয়ামা নামে অভিহিত কৰা হৈছে। [[কম্বোডিয়া|কম্বোডিয়াৰ]] ৰেয়ামকেৰে ৰামৰ নাম ফ্ৰেয়াহ ৰাম। [[লাউচ|লাউচৰ]] 'ফ্ৰা লাক ফ্ৰা লাম' গ্ৰন্থত [[গৌতম বুদ্ধ|গৌতম বুদ্ধক]] ৰামৰ অৱতাৰ বোলা হৈছে। == ঐতিহাসিক যুগ == ঐতিহাসিক এইচ. ডি. শঙ্কলিয়াৰ মতে, খ্ৰীষ্টপূৰ্ব চতুৰ্থ শতাব্দীত ৰামায়ণ ৰচিত হয়।<ref>See Sankalia, H.D., ''Ramayana: Myth or Reality'', New Delhi, 1963</ref> এ. এল. ব্যাশামৰ মতে অবশ্য ৰাম খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম বা সপ্তম শতাব্দীৰ এটা ক্ষুদ্ৰ গোষ্ঠীৰ নেতা আছিল।<ref>Basham, A.L., ''The Wonder that was India'', London, 1956, p 303</ref> == অন্যান্য ভাৰতীয় ধৰ্মত ৰামচন্দ্ৰ == ; বৌদ্ধ ধৰ্ম [[বৌদ্ধ ধৰ্ম|বৌদ্ধ ধৰ্মানুসাৰে]] এবাৰ বোধিসত্ত্বই শ্ৰীৰামচন্দ্ৰৰূপে জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। [[জাতক|জাতকৰ]] কাহিনীত সেইবাবে ৰামচন্দ্ৰৰ উল্লেখ আছে। বৌদ্ধধৰ্মত ৰামচন্দ্ৰক পৰম ধাৰ্মিক আৰু আদৰ্শ নৃপতি হিচাপে আখ্যায়িত কৰা হৈছে। ; শিখ ধৰ্ম [[শিখ ধৰ্ম|শিখ ধৰ্মৰ]] ধৰ্মগ্ৰন্থ [[গুৰু গ্ৰন্থ চাহিব|আদিগ্ৰন্থ]] বা [[গুৰু গ্ৰন্থ চাহিব|শ্ৰী গুৰু গ্ৰন্থ চাহিব]]ত অযোদ্ধাৰ নৃপতি পৰম ধাৰ্মিক ৰজা ৰামচন্দ্ৰৰ কাহিনী আৰু [[ৰামায়ণ|ৰামায়ণৰ]] যুদ্ধৰ কাহিনী বৰ্ণিত আছে। == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == অতিৰিক্ত পঠন == * [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.264438/mode/2up Ramayana, translated in English by] P. S. Subrahmanya Sastri, from Internet Archive * [https://www.indianculture.gov.in/ebooks/ramayana-5 Ramayana, translated in English by] C. Rajagopalachari * Vyas, R.T. (ed.) ''{{IAST|Vālmīki Rāmāyaṇa}}, Text as Constituted in its Critical Edition'', Oriental Institute, Vadodara, 1992. * [[Valmiki]], ''Ramayana'', Gita Press, Gorakhpur, India. * [[Ramesh Menon]], ''The Ramayana: A Modern Retelling of the Great Indian Epic'' [http://www.amazon.com/gp/product/0865476608 ISBN 0-86547-660-8] * [[F.S. Growse]], ''The Ramayana of Tulsidas'' * Devadutt Pattanaik, ''Indian Mythology: Tales, Symbols and Rituals from the Heart of the Subcontinent'' [http://www.amazon.com/gp/product/0892818700 ISBN 0-89281-870-0] * [[Jonah Blank]], ''Arrow of the Blue-Skinned God: Retracing the Ramayana Through India'' [http://www.amazon.com/gp/product/0802137334 ISBN 0-8021-3733-4] * [http://www.gutenberg.org/etext/24869 Ramayana, controversial translation in English by] [[Ralph T. H. Griffith|Griffith]], from [[Project Gutenberg]]. == বহিঃসংযোগ == * {{Commons category inline|Rama|ৰাম}} * {{DMOZ|Society/Religion_and_Spirituality/Hinduism/Gods_and_Goddesses/Rama}} {{ৰামায়ণ|state=expanded}} {{বিষ্ণুৰ অৱতাৰ|state = collapsed}} {{হিন্দুধৰ্মৰ দেৱ দেৱী আৰু ধৰ্মগ্ৰন্থ}} [[শ্ৰেণী:ৰামায়ণৰ চৰিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:বিষ্ণুৰ অৱতাৰ]] [[শ্ৰেণী:হিন্দু দেৱতা]] [[শ্ৰেণী:পোখালি]] t6x89b1dib73dn9xndt5rxbtkbz9exv 0 54165 646015 206475 2026-10-19T08:52:54Z EmausBot 1983 [[সাঁজ]] পাতায় করা দ্বিপুনর্নির্দেশনা ঠিক করেছে 646015 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[সাঁজ]] rzsrljymvsequf8uw43mp4un2d6q3m7 0 54325 646011 207051 2026-10-19T08:52:14Z EmausBot 1983 [[সাঁজ]] পাতায় করা দ্বিপুনর্নির্দেশনা ঠিক করেছে 646011 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[সাঁজ]] rzsrljymvsequf8uw43mp4un2d6q3m7 0 54326 646012 207053 2026-10-19T08:52:24Z EmausBot 1983 [[সাঁজ]] পাতায় করা দ্বিপুনর্নির্দেশনা ঠিক করেছে 646012 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[সাঁজ]] rzsrljymvsequf8uw43mp4un2d6q3m7 0 54438 646014 207446 2026-10-19T08:52:44Z EmausBot 1983 [[সাঁজ]] পাতায় করা দ্বিপুনর্নির্দেশনা ঠিক করেছে 646014 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[সাঁজ]] rzsrljymvsequf8uw43mp4un2d6q3m7 0 56579 645948 398869 2026-10-18T14:22:49Z ~2026-55886-21 52385 /* কলা-কুশলী */ 645948 wikitext text/x-wiki {{infobox film | name = অথেলো | image = | caption = | director = হেমন্ত কুমাৰ দাস | producer = মানবেন্দ্ৰ অধিকাৰী | screenplay = ৰঞ্জিত শৰ্মা | story = ৰঞ্জিত শৰ্মা | writer = ৰঞ্জিত শৰ্মা | cinematography = নাহিদ | music = [[তৰালি শৰ্মা]] | starring = {{plainlist| * [[জুপিতৰা ভূঞা]] * অৰূপ বৈশ্য * [[অৰুণ নাথ]] }} | studio = অৰ্থ ফিল্মছ | distributor = | editing = | released = {{film date|df=yes|2017|3|31}} | country = ভাৰত | language = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] | budget = | gross = }} '''অথেলো''' হৈছে ২০১৭ চনত মুক্তি লাভ কৰা এখন [[অসমীয়া ভাষা]]ৰ কথাছবি। ছবিখনৰ পৰিচালক আছিল হেমন্ত কুমাৰ দাস। মানবেন্দ্ৰ অধিকাৰীয়ে অৰ্থ ফিল্মছৰ বেনাৰত ছবিখনৰ প্ৰযোজনা কৰিছিল। ৰঞ্জিত শৰ্মাই ৰচনা কৰা কাহিনীৰ আধাৰত নিৰ্মাণ হোৱা ছবিখনে ২০১৫ চনত "শ্ৰেষ্ঠ অসমীয়া ছবি"ৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা পাবলৈ সক্ষম হৈছিল। দেশ আৰু বিদেশৰ একাধিক মহোৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰা অথেলোৱে ২০১৪ চনৰ ভাৰতীয় ছবি মহোৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰি শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্যৰ বঁটা আজুৰি আনিবলৈ সক্ষম হয়। উল্লেখনীয় যে, ছবিখনৰ চিত্ৰনাট্যও ৰঞ্জিত শৰ্মায়েই লিখিছিল। ছবিখন ভাৰতীয় পেনোৰামালৈও নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref name="এক">{{cite web | url=https://www.magicalassam.com/2017/03/national-award-winning-assamese-film-othello.html | title=অথেলো | accessdate=25 January 2020}}</ref> == কাহিনী == ছবিখনৰ লগত ছেইক্সপিয়েৰৰ বিখ্যাত নাট "অথেলো"ৰ কোনো সামঞ্জস্য নাই। 'অথেলো'ৱে সত্তৰৰ বৈপ্লৱিক চেতনাৰ লগত বৰ্তমান সময়ৰ বিপ্লৱৰ এক তুলনামূলক পৰ্যবেক্ষণ কৰিবলৈ প্ৰয়াস কৰে। আৰু দুয়োকালৰ প্ৰতিবাদী সত্তাৰ মাজত থকা পাৰ্থক্যক দৰ্শকৰ সমুখত উপস্থাপন কৰিব বিচাৰে।<ref>https://rupaliparda.com/archives/2461</ref> বাসত্তৰ বছৰীয়া বংকিম ভট্টৰ জীৱনক কেন্দ্ৰ কৰিয়েই ছবিখনৰ কাহিনীটোৱে গতি লয়। তেওঁ হৈছে [[আলজেমাৰ ৰোগ]]ত আক্ৰান্ত এজন প্ৰাক্তন বিপ্লৱী। আনহাতে মুনে এখন অট'ৰিস্কা চলায়। সেইখনৰ নাম হৈছে অথেলো। বংকিমে মুনক কয় যে তেওঁ কাৰাগাৰলৈ যাব বিচাৰে, কাৰণ বংকিম দত্তই ডেকাকালত কৰা উগ্ৰবাদ এক আইন-বিৰুদ্ধ কাৰ্য আছিল। সেইটো ঘৰলৈকে টিনা নামৰ কল গাৰ্লজনীয়ে নিজৰ পৰিচয় গোপনে ৰাখি ভাড়াতীয়া হিচাপে থাকিবলৈ আহে। মুনৰ অটোখনত উঠিয়েই টিনাই গ্ৰাহকবোৰক লগ ধৰিবলৈ যায়। এনেকৈয়ে মুন আৰু টিনাৰ মাজত ঘনিষ্ঠতা বাঢ়ে। অটো-আস্থানত সংঘটিত হোৱা এটা বোমা-বিস্ফোৰণ ঘটনাটোতেই ছবিখন সমাপ্তিৰ ফালে আগবাঢ়ে। ৰঞ্জিত দাসে দাবী কৰা মতে, এইখন অসমীয়া ছবিতেই পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে মুখ্য অভিনেত্ৰীয়ে এগৰাকী কল গাৰ্লৰ চৰিত্ৰত অৱতীৰ্ণ হৈছে।<ref name="দুই">{{cite web | url=http://www.kothasobi.com/2014/11/othello-assamese-film-portraying-life.html | title=অথ | accessdate=25 January 2020 | archivedate=25 January 2020 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20200125135540/http://www.kothasobi.com/2014/11/othello-assamese-film-portraying-life.html | deadurl=yes }}</ref> == কলা-কুশলী == পৰিচালক হেমন্ত কুমাৰ দাসৰ এইখন প্ৰথমখন ছবি। ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ কেইবাখনো ধাৰাবাহিক নিৰ্মাণ কৰিছিল। ছবিখনৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ কেইটামান চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল [[অৰুণ নাথ]], [[জুপিতৰা ভূঞা]] আৰু [[অৰূপ বৈশ্য]]ই। তাৰ বাহিৰেও [[ৰুণু দেৱী]], [[বিভূতি ভূষণ হাজৰিকা]], [[পৃথ্বীৰাজ ৰাভা]], [[বীণা পটংগীয়া]],[[কল্পনা কলিতা]], শিশু শিল্পী জুবিন দাস, [[জ্যোতি ভূঞা]] আদি। ছবিখনৰ সংগীত পৰিচালক আছিল [[তৰালী শৰ্মা]]। কাহিনীকাৰ আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ আছিল ৰঞ্জিত শৰ্মা। ৰেড এমএক্স কেমেৰাৰে ছবিখনৰ দৃশ্যসমূহ বন্দী কৰিছিল নাহিদে। কলা-নিৰ্দেশক জ্যোতি শংকৰ ভট্টাচাৰ্য আৰু গৌতম দাস। সম্পাদনাৰ দায়িত্বত আছিল ৰাজু গগৈ। সাজ-সজ্জাৰ দায়িত্বত আছিল লুকুমণি গগৈ। মেকআপ ববী চক্ৰৱৰ্তীৰ। ডি.আই. কালাৰিষ্ট দিগন্ত খাউণ্ড। জ্যোতি চিত্ৰবনৰ ষ্টুডিঅ'ত ধ্বনি-নিৰ্মাণৰ কাম সম্পন্ন কৰে দীপক দত্ত আৰু বিজয় নাথে। উল্লেখনীয় যে, চিত্ৰনাট্যকাৰ ৰঞ্জিত শৰ্মাই ইয়াৰ আগতেও বহুকেইখন সমাদৃত অসমীয়া ছবিৰ চিত্ৰনাট্য ৰচনা কৰিছিল। তাৰ ভিতৰত হৈছে বিদ্যুৎ চক্ৰৱৰ্তীৰ [[ৰাগ-বিৰাগ]] আৰু [[নিষিদ্ধ নদী]]; [[মঞ্জু বৰা]]ৰ বৈভৱ আৰু [[অন্য এক যাত্ৰা]]; সঞ্জীৱ হাজৰিকাৰ [[মীমাংসা]] আদি।<ref name="এক" /> == মুক্তি == ২০১৪ চনৰ নৱেম্বৰত ছবিখন গোৱাত অনুষ্ঠিত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ছবি মহোৎসৱৰ পেনোৰামাত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>https://www.assamtimes.org/node/12151</ref> ছবিখন সমালোচক আৰু দৰ্শকৰ মাজত বিশেষভাৱে সমাদৃত হয়। ছবিখনে অসমৰ চিত্ৰগৃহত ২০১৭ চনৰ ৩১ মাৰ্চত মুক্তি লাভ কৰে।<ref name="এক" /> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} {{অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ}} {{অসমীয়া ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা}} [[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ অসমীয়া পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:২০১০ দশকৰ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ]] a7r8t3wzudouwp24l30yht25zytx22e 0 70998 646001 570189 2026-10-19T05:48:02Z CommonsDelinker 118 Removing [[:c:File:Mahendra_Shukla_-_Green_Park.jpg|Mahendra_Shukla_-_Green_Park.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No permission since 11 October 2026. 646001 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket ground|ground_name=গ্ৰীণ পাৰ্ক ক্ৰিকেট ষ্টেডিয়াম|lastt20idate=|lastodidate=২৯ October|lastodiyear=২০১৭|lastodihome=India|lastodiaway=New Zealand|onlyt20idate=২৬ January|onlyt20iyear=২০১৭|onlyt20ihome=India|onlyt20iaway=England|lastt20iyear=|firstodihome=India|lastt20ihome=|lastt20iaway=|year1=২০০৯ – বৰ্তমান|club1=উত্তৰ প্ৰদেশ ক্ৰিকেট সংস্থা UPCA|year2=২০১৬|club2=গুজৰাট লায়ন্স|date=২৯ October|year=২০১৭|firstodiaway=Sri Lanka|firstodiyear=১৯৮৬|image=Green Park Stadium Kanpur.jpg|operator=উত্তৰ প্ৰদেশ ক্ৰিকেট সংস্থা|caption=২০০২ চনত গ্ৰীণ পাৰ্ক ষ্টেডিয়াম|country=India|location=কানপুৰ, উত্তৰ প্ৰদেশ, [[ভাৰত]]|coordinates={{coord|26|28|55|N|80|20|52|E|type:landmark|display=it}}|establishment=১৯৪৫|seating_capacity=৩২,০০০<ref>https://kanpurnagar.nic.in/tourist-place/green-park/</ref>|record attendance=৩২,০০০<ref>https://kanpurnagar.nic.in/tourist-place/green-park/</ref>|owner=উত্তৰ প্ৰদেশ চৰকাৰ|tenants=[[ভাৰত জাতীয় ক্ৰিকেট দল|ভাৰতীয় ক্ৰিকেট দল]] <br /> গুজৰাট লায়ন্স <br /> উত্তৰ প্ৰদেশ ক্ৰিকেট দল|firstodidate=২৪ December|international=true|firsttestdate=১২–১৪ January|firsttestyear=১৯৫২|firsttesthome=India|firsttestaway=England|lasttestdate=২২–২৬ September|lasttestyear=২০১৬|lasttesthome=India|lasttestaway=New Zealand|source=http://www.espncricinfo.com/india/content/ground/58204.html ইএচপিএন }} '''গ্ৰীণ পাৰ্ক ষ্টেডিয়াম''' ({{Lang-en|Green Park Stadium}}) হৈছে ভাৰতৰ কানপুৰত অৱস্থিত ৩২,০০০ ক্ষমতাৰ ফ্লাডলাইট ক্ৰিকেট ষ্টেডিয়াম,<ref>{{Cite web|url=http://matchpredictions.in/green-park-kanpur-tickets-prediction-highlights-schedule/|title=Archived copy|accessdate=7 May 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171206144015/http://matchpredictions.in/green-park-kanpur-tickets-prediction-highlights-schedule/|archivedate=6 December 2017}}</ref> আৰু উত্তৰ প্ৰদেশ ক্ৰিকেট দলৰ ষ্টেডিয়াম। ষ্টেডিয়ামখন ক্ৰীড়া বিভাগ উত্তৰ প্ৰদেশৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছে। ই হৈছে উত্তৰ প্ৰদেশৰ এখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেট ষ্টেডিয়াম (লক্ষ্ণৌত আন এখন আছে) যিয়ে নিয়মীয়াকৈ টেষ্ট আৰু এদিনীয়া দুয়োটা প্ৰকাৰৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেট খেল আয়োজন কৰে। ষ্টেডিয়ামখনে ভাৰতীয় দলৰ দ্বাৰা খেলা ৫০০ তম টেষ্টৰ আয়োজন কৰিছিল। ই ১৯ আৰু ৩১ মে ২০১৬, ১০ আৰু ১৩ মে ২০১৭ তাৰিখে চাৰিখন [[ইণ্ডিয়ান প্ৰীমিয়াৰ লীগ]]ৰ মেচ আয়োজন কৰিছিল। ১৯ আগষ্ট ২০১৭ তাৰিখলৈকে ২২খন টেষ্ট,১৪খন এদিনীয়া আৰু ১খন টি-২০ আয়োজন কৰিছে। ষ্টেডিয়াম [[গংগা নদী]]ৰ ওচৰত অৱস্থিত। == ইতিহাস == গ্ৰীণ পাৰ্ক ষ্টেডিয়ামৰ নাম মেডাম গ্ৰীণৰ নামেৰে ৰখা হৈছে যিয়ে ১৯৪০ ৰ দশকত ইয়াত ঘোঁৰা চালনাৰ অনুশীলন কৰিছিল। ই কানপুৰ চহৰৰ উত্তৰ-পূব অংশৰ চিভিল লাইনচ এলেকাত গংগা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত, যি ষ্টেডিয়ামৰ ঠিক পিছফালে বৈ গৈছে। এইটো ভাৰতৰ একমাত্ৰ ষ্টেডিয়াম য'ত এটা ছাত্ৰ গেলেৰী উপলব্ধ। গ্ৰীণ পাৰ্কত পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ হাতেৰে পৰিচালিত স্ক'ৰবোৰ্ড আছে। ইয়াত ভিডিঅ' স্ক্ৰীণো আছে যিবোৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় খেলৰ সময়ত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ১৯৫৯ চনৰ ডিচেম্বৰত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ বিৰুদ্ধে ভাৰতৰ প্ৰথম টেষ্ট জয় গ্ৰীণ পাৰ্কখেলপথাৰত হৈছিল। ইয়াত টাৰ্ফ উইকেটত খেলা এইখন প্ৰথমখন খেল আছিল।<ref>http://www.rediff.com/cricket/2008/apr/10biks.htm</ref> == আন্তঃগাথনী == উত্তৰ প্ৰদেশ ক্ৰিকেট সংস্থাৰ অধীনত উত্তৰ প্ৰদেশ আৱাদ আৰু বিকাশ পৰিষদ (ইউ.পি. হাউচিং এণ্ড ডেভেলপমেণ্ট ব'ৰ্ড, নিৰ্মাণ বিভাগ, আৰু ইউ.পি. হাউচিং এণ্ড ডেভেলপমেণ্ট ব'ৰ্ড) দ্বাৰা ডাইৰেক্টৰেট পেভিলিয়ন, নতুন ড্ৰেছিং ৰুম আৰু ভি.আই.পি. পাভিলিয়ন নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। == এদিনীয়া ৰেকৰ্ড == * খেলপথাৰখনে ১৯৮৭ চনৰ ক্ৰিকেট বিশ্বকাপ গ্ৰুপ বি ৰ এখন মেচ, ৱেষ্ট ইণ্ডিজ বনাম শ্ৰীলংকা আয়োজন কৰিছিল. * ই নেহৰু কাপ ১৯৮৯ ৰ এখন মেচ আয়োজন কৰিছিল, ইংলেণ্ড বনাম ভাৰত। * ই ১৯৯৩ চনৰ হিৰো কাপ, শ্ৰীলংকা বনাম ভাৰতৰ উদ্বোধনী খেলখন আয়োজন কৰিছিল। * ই উইলছ বিশ্ব শৃংখলা ১৯৯৪-০৫ মেচ, ৱেষ্ট ইণ্ডিজ বনাম ভাৰত আয়োজন কৰিছিল। * ভাৰতে শ্ৰীলংকাক ইনিংছ আৰু ১৪৪ ৰাণত পৰাস্ত কৰি ইয়াত তেওঁলোকৰ ১০০ তম টেষ্ট বিজয় পঞ্জীয়ন কৰে * ই ছেপ্টেম্বৰ ২০১৬ ত ভাৰতৰ ৫০০ তম টেষ্ট মেচ আয়োজন কৰিছিল, য'ত ভাৰতে নিউজিলেণ্ডক ১৯৭ ৰাণত পৰাস্ত কৰিছিল। * [[সৌৰভ গাংগুলী]]য়ে ২০ চনত জিম্বাবোৱেৰ বিৰুদ্ধে ৫টা উইকেট লাভ কৰিছিল। * ই ২০০২ চনৰ জানুৱাৰীত ইংলেণ্ডকো আয়োজন কৰিছিল যিটো ভাৰতে সহজে জিকিছিল। লগতে অধিনায়ক হিচাপে [[অনিল কুম্বলে]]ৰ একমাত্ৰ খেল হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। * ই ২০১৭ চনৰ ২৯ অক্টোবৰত ভাৰত আৰু নিউজিলেণ্ডৰ মাজত ইয়াৰ প্ৰথম দিন/নিশাৰ এদিনীয়া খেল আয়োজন কৰিছিল আৰু ভাৰতে এই খেলখন ছয় ৰাণত জিকিছিল। * এই ষ্টেডিয়ামত এদিনীয়াত সৰ্বাধিক দলৰ মুঠ হৈছে ২৯ অক্টোবৰ ২০১৭ তাৰিখে নিউজিলেণ্ডৰ বিৰুদ্ধে ভাৰতৰ দ্বাৰা ৩৩৭/৭। * [[ৰোহিত শৰ্মা]] কেৱল বেটছমেন যিয়ে এই খেলপথাৰত এদিনীয়াত দুটা শতক অৰ্জন কৰিছিল। == চিত্ৰ বিথিকা == <gallery> চিত্ৰ:Kanpur_pitch.jpg|গ্ৰীণ পাৰ্ক ষ্টেডিয়ামৰ পিটচ চিত্ৰ:Kanpur green park.jpg|ডে-নাইট ক্ৰিকেট খেলৰ মাজত কানপুৰৰ গ্ৰীণ পাৰ্ক ষ্টেডিয়াম চিত্ৰ:Green Park Stadium during an IPL match (1).jpg|গুজৰাট লায়ন্স বনাম মুম্বাই ইণ্ডিয়ানছ আই পি এল খেলৰ সময়ত গ্ৰীণ পাৰ্ক ষ্টেডিয়াম চিত্ৰ:Green Park Stadium during an IPL match (2).jpg|গুজৰাট লায়ন্স বনাম মুম্বাই ইণ্ডিয়ানছ আই পি এল খেলৰ সময়ত গ্ৰীণ পাৰ্ক ষ্টেডিয়াম চিত্ৰ:England Vs India T20 match practice session at Green Park Stadium.jpg|গ্ৰীণ পাৰ্ক ষ্টেডিয়ামত ইংলেণ্ড বনাম ভাৰত টি-২০ খেলৰ অনুশীলন অধিবেশন চিত্ৰ:England Vs India T20 match at Green Park Stadium (2).jpg|গ্ৰীণ পাৰ্ক ষ্টেডিয়ামত ইংলেণ্ড বনাম ভাৰত টি-২০ খেল </gallery> == তথ্য সংগ্ৰহ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ষ্টেডিয়াম]] [[শ্ৰেণী:উত্তৰ প্ৰদেশ]] [[শ্ৰেণী:ক্ৰিকেট]] 8b81hwxnob75nocofqv0yj7otp5111h 0 84615 645947 417191 2026-10-18T14:17:04Z ~2026-55886-21 52385 /* */ 645947 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = পাপ আৰু প্ৰায়শ্চিত্ত <br /><small>Paap aru Praischitta</small> | image = | image_size =150px | alt = | caption = | director = [[আনোৱাৰ হুছেইন]] | producer = [[আনোৱাৰ হুছেইন]] | writer = | screenplay = | story = | based on = | narrator = | starring = পবিত্ৰ বৰকটকী<br /> [[তচদ্দুক ইউছুফ]] | music =জীতেন বৰুৱা | choreography = | cinematography = | editing = | studio = | distributor = | released = ১৯৭৭ | runtime = | country = [[ভাৰত]] {{flagicon|IND}} | language = [[অসমীয়া]] | budget = | gross = }} '''পাপ আৰু প্ৰায়শ্চিত্ত''' ({{lang-en|Paap aru Praischitta}}) ১৯৭৭ চনত মুক্তি পোৱা এখন ক’লা-বগা অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ। ছবিৰ পৰিচালক আছিল [[আনোৱাৰ হুছেইন]]।<ref name="cine">{{cite web | url=https://cinekatha.com/cinema-database/5/ | title=অসমীয়া চিনেমাৰ তথ্যকোষ | publisher=cinekatha | accessdate=4 December 2022 | archivedate=2 December 2022 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20221202122548/https://cinekatha.com/cinema-database/5/ | deadurl=yes }}</ref> সংগীত জীতেন বৰুৱাৰ<ref name="bolchabi-273" />। ১৯৭০ চনত ধুবুৰীত সংঘটিত এক লোমহৰ্ষক হত্যাকাণ্ডৰ আধাৰত ছবিখন নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name="tele">{{cite web | url=https://www.telegraphindia.com/north-east/a-plot-with-a-past-for-judicial-building/cid/1530194 | title=A plot with a past for judicial building | publisher=telegraphindia.com | date=5-5-2015 | accessdate=2 December 2022}}</ref> অবিভক্ত [[গোৱালপাৰা জিলা]]ৰ সদ্য অৱসৰপ্ৰাপ্ত জিলা আৰু সত্ৰ ন্যায়াধীশ [[ৰাজখোৱা হত্যাকাণ্ড|উপেন্দ্ৰনাথ ৰাজখোৱা]]ই শীতল মস্তিষ্কৰে তেওঁৰ পত্নী আৰু তিনিজনী গাভৰু জীয়েকক হত্যা কৰি গাঁত খান্দি পুতি থৈছিল। পিছত তেওঁ আৰক্ষীৰ হাতত ধৰা পৰে আৰু আদালতত বিচাৰ চলে। বিচাৰত তেওঁৰ ফাঁচীৰ হুকুম হয়।<ref name="kanoon">{{cite web | url=https://indiankanoon.org/doc/1422299/ | title=The State Of Assam vs Upendra Nath Rajkhowa on 6 August, 1974 | publisher=indiankanoon.org | accessdate=2 December 2022}}</ref> ছবিখনত অভিনয় কৰিছিল [[পবিত্ৰ বৰকটকী]], [[তচদ্দুক ইউছুফ]], [[নিবেদিতা শৰ্মা]],[[ৰুণু দেৱী]] আদিয়ে। ==কাহিনীৰ সাৰাংশ== এজন বিচাৰক; যিয়ে জীৱনত কোনোদিনে কাকো ফাঁচী নালাগে, কঠোৰ শাস্তিয়ে আদেশ দি নাপালে। অথচ নিয়তিৰ পাকচক্ৰত নিজে ফাঁচী কাঠত ওলমিব লগা হ’ল। পত্নী আৰু তিনিজনী জীয়ৰীৰ সৈতে বিচাৰকজনৰ এখন সুখৰ সংসাৰ। নিয়তিৰ দৈৱ-দূৰ্বিপাকত এদিন তেওঁ গম পালে যে তেওঁৰ সন্তান জন্ম দিব পৰা ক্ষমতাই নাই। তেন্তে তিনিজনীকৈ জীয়ৰীৰ জন্ম হ’ল কেনেকৈ? পত্নীৰ দুশ্চৰিত্ৰৰ কথা তেওঁৰ চকুত এটা এটাকৈ উন্মোচিত হৈ পৰিল। সহজ-সৰল মানুহজন জীঘাংসু হৈ পৰিল। তেওঁ এক কঠোৰ সিদ্ধান্ত লৈ পেলালে। তেওঁ সংগোপনে হত্যা কৰিলে পত্নী আৰু আটাইকেইজনী জীয়েকক। কিন্তু পাপ লুকাই নাথাকে। তেওঁ ধৰা পৰিল আৰক্ষীৰ হাতত। বিচাৰ চলিল আৰু অৱশেষত শুনোৱা হ’ল ফাঁচীৰ হুকুম। ==গীত== সংগীত পৰিচালনা জীতেন বৰুৱাৰ। কণ্ঠদান কৰিছে- ভাস্কৰ দাস, কুল বৰুৱা আৰু মৃদুলা দেৱান দাসে।<ref name="bolchabi-273">{{Cite book |authors=Babul Das |year=1985 |title=অসমীয়া বোলছবিৰ গীতৰ সংকলন |pages=273 |publisher=Bani Mandir, Dibrugarh |accessdate=2020-06-03}}</ref> {{Track listing | headline = গীতৰ শীৰ্ষ | extra_column = কন্ঠশিল্পী | lyrics_credits = yes | total_length = | title1 =ৰঙা লুইতৰ বিশাল বুকুত কৰে নাও টুলুবুলু | extra1 =ভাস্কৰ দাস | lyrics1 =জীতেন বৰুৱা | length1 = | title2 =তোমাৰ সুৰে সুৰে গীতৰ ভাষাৰে কিনো গীত গাই যাম কোৱা | extra2 =[[কুল বৰুৱা]], মৃদুলা দেৱান দাস | lyrics2 =শৈল দাস | length2 = | title3 =মোৰ হৃদয়ৰ নিবিড় মৰম আলফুলে থৈ গলো | extra3 =ভাস্কৰ দাস, মৃদুলা দেৱান দাস | lyrics3 =[[নিৰ্মলপ্ৰভা বৰদলৈ]] | length3 =}} ==তথ্য উৎস== {{Reflist}} ==লগতে চাওক== * [[ৰাজখোৱা হত্যাকাণ্ড]] ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb title|0230603|পাপ আৰু প্ৰায়শ্চিত্ত}} {{অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ}} [[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:১৯৭০ দশকৰ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:১৯৭৭ বৰ্ষৰ চলচ্চিত্ৰ]] lqjtj6zvjvqwetc6gkbn8zk4dqwo4j5 0 99637 645974 645346 2026-10-18T18:41:48Z Pranamikaadhikary 27435 added [[Category:ৰাজশাহী]] using [[WP:HC|HotCat]] 645974 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building |building_name = বাঘা মছজিদ |location = বাঘা, ৰাজশাহী, বাংলাদেশ | map_type = বাংলাদেশ |coordinates ={{Coord|24.1962|N|88.8393|E|region:BD_type:landmark|display=title,inline}} |religious_affiliation = [[ইছলাম]] |district = |functional_status = বৰ্তমান আছে |leadership = |website = |architecture_type = মছজিদ |architecture_style = |facade_direction = |year_completed = ১৫২৩<ref>{{cite web |title=Bagha Mosque |url=http://archnet.org/sites/2984 |website=Archnet |access-date=6 January 2013}}</ref> |ownership = বাংলাদেশ চৰকাৰ |construction_cost = |specifications = yes |architect = চুলতান নাছিৰুদ্দিন নুছৰৎ শ্বাহ |capacity = ৩০০ |length = |width = |width_nave = |height_max = |dome_quantity =১০ |dome_height_outer = |dome_height_inner = |dome_dia_outer = |dome_dia_inner = |minaret_quantity = |minaret_height = |spire_quantity = |spire_height = |materials = }} '''বাঘা মছজিদ'''({{lang-en|Bagha Mosque}}) বাংলাদেশৰ ৰাজশাহীৰ পৰা ৪০ কিলোমিটাৰ দক্ষিণ-পূব পিনে বাঘা নামে ঠাইত অৱস্থিত।<ref name=pedia>{{cite book |last=Bari |first=MA |year=2012 |chapter=Bagha Mosque |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bagha_Mosque |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240318190138/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bagha_Mosque |archivedate=2024-03-18 |access-date=2023-11-04}}</ref> ষোড়শ শতিকাতে নিৰ্মিত এই মছজিদটো পৰৱৰ্তীকালত বিভিন্ন সংস্কাৰ কৰা হয়। ==ইতিহাস== হুছেইন শাহী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাতা আলাউদ্দিন শ্বাহৰ পুত্ৰ চুলতান নুছৰৎ শ্বাহে ১৫২৩-১৫২৪ চনত এই মছজিদ নিৰ্মাণ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত মছজিদটোৰ বিভিন্ন মেৰামতি কৰা হয় আৰু ১৮৯৭ চনত মছজিদৰ গম্বুজবোৰ সম্পূৰ্ণ ভাঙি যোৱাত, ধ্বংসপ্ৰাপ্ত মছজিদটো পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref name="sangram">{{Cite news|date=2016-03-05|script-title=bn:টেৰাকোটা শিল্পমণ্ডিত বাঘা মসজিদ দেশেৰ এক ব্যতিক্ৰমী প্ৰত্নসম্পদ|url=http://www.dailysangram.com/news_details.php?news_id=32784|work=The Daily Sangram|access-date=2021-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305043444/http://www.dailysangram.com/news_details.php?news_id=32784|archive-date=2016-03-05|title=আৰ্কাইভ কপি|archivedate=2016-03-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305043444/http://www.dailysangram.com/news_details.php?news_id=32784|deadurl=yes}}</ref> ==স্থাপত্য== মুঠ ২৫৬ বিঘা মাটিত এই মছজিদটো অৱস্থিত। মছজিদৰ চোতালখন সম্মুখৰ সমতল ভূমিৰ পৰা প্ৰায় আঠৰ পৰা দহ ফুট ওখকৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। মছজিদটোৰ উত্তৰ দিশৰ প্ৰৱেশ পথত থকা স্তম্ভ আৰু তাত থকা শিল্পকৰ্মৰ ওপৰত সময়ৰ অত্যাচাৰ স্পষ্ট। মছজিদটোৰ ভিতৰত ছয়টা খুঁটা আছে। বহু উচ্চখাপৰ শিল্পকৰ্মৰে খোদিত কৰা চাৰিখন তোৰণে মছজিদটোত শোভা বৰ্ধন কৰিছে। দেৱালসমূহ ছয়ফুট বহলকৈ গঁঠা, গম্বুজটোৰ ব্যাস ৪২ ফুট আৰু ই ওখই ১২ ফুট। বাঘা মছজিদৰ দৈৰ্ঘ্য ২২.৯২ মিটাৰ আৰু বহল ১২.১৮ মিটাৰ। উচ্চতা ২৪ ফুট ৬ ইঞ্চি। ইয়াৰ বেৰ ২.২২ মিটাৰ ডাঠ। মছজিদটোত মুঠ ১০টা গম্বুজ, ৪টা মিনাৰ( ওপৰৰ ফালে গম্বুজ আকৃতিৰ), আৰু ৫খন প্ৰৱেশ দ্বাৰ আছে। চৌদিশে ডাঠ দেৱালেৰে আবৃত মছজিদটোৰ দুয়োকাষে দুখনকৈ প্ৰৱেশ দ্বাৰ আছে। মছজিদটোৰ ভিতৰে-বাহিৰে টেৰাকোটাৰ শিল্পকৰ্ম দেখা যায়। মছজিদৰ কাষতে থকা বিশাল জলাশয়ো এক আকৰ্ষণীয় বিষয়। মছজিদৰ কাষতে এটা মাজাৰ শ্বৰীফো আছে। ==বিৱৰণ== বাঘা মছজিদৰ গাঁথনি চূণ আৰু ইটাৰ গুড়িৰে কৰা হৈছে। মছজিদৰ ভিতৰে-বাহিৰে দেৱালত সুন্দৰ ওখ বেদী আৰু স্তম্ভ আছে। তদুপৰি, অভ্যন্তৰত অসংখ্য পোৰামাটিৰ কাৰুকাৰ্যৰে আমগছ, লতা-পাতসহ ভেটফুল আদি ফাৰ্চী শৈলীত ব্যৱহৃত অলেখ কাৰুকাৰ্য কৰা আছে। ইয়াৰ বাহিৰে মছজিদ প্ৰঙ্গণৰ উত্তৰ দিশে আছে হজৰত শ্বাহদৌল্লা আৰু তেওঁৰ পাঁচজন সঙ্গীৰ মাজাৰ। বাংলাদেশৰ স্বাধীন চুলতান আলাউদ্দিন হুছেই শ্বাহৰ পুত্ৰ নাছিৰুদ্দিন নুছৰৎ শ্বাহে জনকল্যাণৰ হেতু মছজিদৰ সম্মুখত এটা বিশাল জলাশয় খনন কৰিছিল। শ্বাহী মছজিদ সংলগ্ন এই জলাশয়টো মুঠ ৫২ বিঘা মাটিকালিৰ। জলাশয়ৰ চাৰিওফালে আছে শাৰী শাৰী নাৰিকলৰ গছ। প্ৰতিবছৰ শীতকালত অসংখ্য পৰিভ্ৰমী চৰাইৰ কাকলিত এই ঠাই মুখৰিত হৈ উঠে।<ref name="sangram" /> বৰ্তমান জলাশয়ৰ চাৰিওটি পাৰ পকী কৰা হৈছে। তদুপৰি, মছজিদ চৌহদত জহৰ খাকী পীৰৰ মাজৰো আছে। তেওঁৰ কবৰটো মূল মাজাৰৰ উত্তৰ ফালে অৱস্থিত। মছজিদ সংলগ্ন মাটিৰ তলত এটা পুখুৰী আৱিস্কৃত হৈছে। ১৯৯৭ চনত মাজাৰৰ পশ্চিম ফালে খনন কাৰ্যৰ ফলত দীঘলে-বহলে ৩০/২০ ফুট আয়তনৰ এটা পাৰ বন্ধা পুখুৰীৰ সন্ধান পোৱা গৈছে। এই পুখুৰীটো সুৰঙ্গ পথেৰে মছজিদৰ অন্তৰ্ভাগৰ সৈতে যুক্ত আছিল। পুখুৰীটোৰ তিনিফালে বন্ধা চিৰি ভিতৰলৈ নামি গৈছে। মছজিদৰ ভিতৰে-বাহিৰে আছে প্ৰচুৰ পোৰামাটিৰ ফলক। মছজিদৰ ভিতৰত উত্তৰ-পশ্চিম কোণত সামান্য ওখ ঠাইত নামাজৰ বাবে এটি কোঠা আছে। এই মছজিদ সংলগ্ন ঠাইত প্ৰতিবছৰ ঈদুল-ফিতৰৰ দিনৰ পৰা ৩ সিন পৰ্যন্ত ''বাঘাৰ মেলা'' আয়োজন কৰা হয়। ই ৫০০ বছৰীয়া ঐতিহ্য।<ref>{{Cite news |script-title=bn:বাঘায় ঐতিহাসিক ঈদ মেলায় লাখো মানুষেৰ ঢল|url=https://www.jugantor.com/country-news/185157/বাঘায়-ঐতিহাসিক-ঈদ-মেলায়-লাখো-মানুষেৰ-ঢল|access-date=2021-02-23|work=Jugantor|language=bn}}</ref><ref>{{Cite news|script-title=bn:বাঘাৰ ঈদমেলায় ৫০০ বছৰেৰ ঐতিহ্য|url=https://www.banglanews24.com/national/news/bd/310841.details|access-date=2021-02-23|work=banglanews24.com|date=30 July 2014|language=bn|title=আৰ্কাইভ কপি|archivedate=2021-04-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210411154727/https://www.banglanews24.com/national/news/bd/310841.details|deadurl=yes}}</ref> ==চিত্ৰ ভাণ্ডাৰ== <gallery> File:Fire Brick at Bagha Mosque.jpg File:Beautiful monument of rajshahi,Bagha Mosque.jpg File:Bagha Mosque, Rajshahi, Bangladesh 04.jpg </gallery> ==তথ্য সূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:মছজিদ]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] 1eis5horxojzhh6bjuhcza6hyw97gzv 645975 645974 2026-10-18T18:42:44Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645975 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building |building_name = বাঘা মছজিদ |location = বাঘা, ৰাজশাহী, বাংলাদেশ | map_type = বাংলাদেশ |coordinates ={{Coord|24.1962|N|88.8393|E|region:BD_type:landmark|display=title,inline}} |religious_affiliation = [[ইছলাম]] |district = |functional_status = বৰ্তমান আছে |leadership = |website = |architecture_type = মছজিদ |architecture_style = |facade_direction = |year_completed = ১৫২৩<ref>{{cite web |title=Bagha Mosque |url=http://archnet.org/sites/2984 |website=Archnet |access-date=6 January 2013}}</ref> |ownership = বাংলাদেশ চৰকাৰ |construction_cost = |specifications = yes |architect = চুলতান নাছিৰুদ্দিন নুছৰৎ শ্বাহ |capacity = ৩০০ |length = |width = |width_nave = |height_max = |dome_quantity =১০ |dome_height_outer = |dome_height_inner = |dome_dia_outer = |dome_dia_inner = |minaret_quantity = |minaret_height = |spire_quantity = |spire_height = |materials = }} '''বাঘা মছজিদ'''({{lang-en|Bagha Mosque}}) বাংলাদেশৰ ৰাজশাহীৰ পৰা ৪০ কিলোমিটাৰ দক্ষিণ-পূব পিনে বাঘা নামে ঠাইত অৱস্থিত।<ref name=pedia>{{cite book |last=Bari |first=MA |year=2012 |chapter=Bagha Mosque |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bagha_Mosque |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240318190138/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bagha_Mosque |archivedate=2024-03-18 |access-date=2023-11-04}}</ref> ষোড়শ শতিকাতে নিৰ্মিত এই মছজিদটো পৰৱৰ্তীকালত বিভিন্ন সংস্কাৰ কৰা হয়। ==ইতিহাস== হুছেইন শাহী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাতা আলাউদ্দিন শ্বাহৰ পুত্ৰ চুলতান নুছৰৎ শ্বাহে ১৫২৩-১৫২৪ চনত এই মছজিদ নিৰ্মাণ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত মছজিদটোৰ বিভিন্ন মেৰামতি কৰা হয় আৰু ১৮৯৭ চনত মছজিদৰ গম্বুজবোৰ সম্পূৰ্ণ ভাঙি যোৱাত, ধ্বংসপ্ৰাপ্ত মছজিদটো পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref name="sangram">{{Cite news|date=2016-03-05|script-title=bn:টেৰাকোটা শিল্পমণ্ডিত বাঘা মসজিদ দেশেৰ এক ব্যতিক্ৰমী প্ৰত্নসম্পদ|url=http://www.dailysangram.com/news_details.php?news_id=32784|work=The Daily Sangram|access-date=2021-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305043444/http://www.dailysangram.com/news_details.php?news_id=32784|archive-date=2016-03-05|title=আৰ্কাইভ কপি|archivedate=2016-03-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305043444/http://www.dailysangram.com/news_details.php?news_id=32784|deadurl=yes}}</ref> ==স্থাপত্য== মুঠ ২৫৬ বিঘা মাটিত এই মছজিদটো অৱস্থিত। মছজিদৰ চোতালখন সম্মুখৰ সমতল ভূমিৰ পৰা প্ৰায় আঠৰ পৰা দহ ফুট ওখকৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। মছজিদটোৰ উত্তৰ দিশৰ প্ৰৱেশ পথত থকা স্তম্ভ আৰু তাত থকা শিল্পকৰ্মৰ ওপৰত সময়ৰ অত্যাচাৰ স্পষ্ট। মছজিদটোৰ ভিতৰত ছয়টা খুঁটা আছে। বহু উচ্চখাপৰ শিল্পকৰ্মৰে খোদিত কৰা চাৰিখন তোৰণে মছজিদটোত শোভা বৰ্ধন কৰিছে। দেৱালসমূহ ছয়ফুট বহলকৈ গঁঠা, গম্বুজটোৰ ব্যাস ৪২ ফুট আৰু ই ওখই ১২ ফুট। বাঘা মছজিদৰ দৈৰ্ঘ্য ২২.৯২ মিটাৰ আৰু বহল ১২.১৮ মিটাৰ। উচ্চতা ২৪ ফুট ৬ ইঞ্চি। ইয়াৰ বেৰ ২.২২ মিটাৰ ডাঠ। মছজিদটোত মুঠ ১০টা গম্বুজ, ৪টা মিনাৰ( ওপৰৰ ফালে গম্বুজ আকৃতিৰ), আৰু ৫খন প্ৰৱেশ দ্বাৰ আছে। চৌদিশে ডাঠ দেৱালেৰে আবৃত মছজিদটোৰ দুয়োকাষে দুখনকৈ প্ৰৱেশ দ্বাৰ আছে। মছজিদটোৰ ভিতৰে-বাহিৰে টেৰাকোটাৰ শিল্পকৰ্ম দেখা যায়। মছজিদৰ কাষতে থকা বিশাল জলাশয়ো এক আকৰ্ষণীয় বিষয়। মছজিদৰ কাষতে এটা মাজাৰ শ্বৰীফো আছে। ==বিৱৰণ== বাঘা মছজিদৰ গাঁথনি চূণ আৰু ইটাৰ গুড়িৰে কৰা হৈছে। মছজিদৰ ভিতৰে-বাহিৰে দেৱালত সুন্দৰ ওখ বেদী আৰু স্তম্ভ আছে। তদুপৰি, অভ্যন্তৰত অসংখ্য পোৰামাটিৰ কাৰুকাৰ্যৰে আমগছ, লতা-পাতসহ ভেটফুল আদি ফাৰ্চী শৈলীত ব্যৱহৃত অলেখ কাৰুকাৰ্য কৰা আছে। ইয়াৰ বাহিৰে মছজিদ প্ৰঙ্গণৰ উত্তৰ দিশে আছে হজৰত শ্বাহদৌল্লা আৰু তেওঁৰ পাঁচজন সঙ্গীৰ মাজাৰ। বাংলাদেশৰ স্বাধীন চুলতান আলাউদ্দিন হুছেই শ্বাহৰ পুত্ৰ নাছিৰুদ্দিন নুছৰৎ শ্বাহে জনকল্যাণৰ হেতু মছজিদৰ সম্মুখত এটা বিশাল জলাশয় খনন কৰিছিল। শ্বাহী মছজিদ সংলগ্ন এই জলাশয়টো মুঠ ৫২ বিঘা মাটিকালিৰ। জলাশয়ৰ চাৰিওফালে আছে শাৰী শাৰী নাৰিকলৰ গছ। প্ৰতিবছৰ শীতকালত অসংখ্য পৰিভ্ৰমী চৰাইৰ কাকলিত এই ঠাই মুখৰিত হৈ উঠে।<ref name="sangram" /> বৰ্তমান জলাশয়ৰ চাৰিওটি পাৰ পকী কৰা হৈছে। তদুপৰি, মছজিদ চৌহদত জহৰ খাকী পীৰৰ মাজৰো আছে। তেওঁৰ কবৰটো মূল মাজাৰৰ উত্তৰ ফালে অৱস্থিত। মছজিদ সংলগ্ন মাটিৰ তলত এটা পুখুৰী আৱিস্কৃত হৈছে। ১৯৯৭ চনত মাজাৰৰ পশ্চিম ফালে খনন কাৰ্যৰ ফলত দীঘলে-বহলে ৩০/২০ ফুট আয়তনৰ এটা পাৰ বন্ধা পুখুৰীৰ সন্ধান পোৱা গৈছে। এই পুখুৰীটো সুৰঙ্গ পথেৰে মছজিদৰ অন্তৰ্ভাগৰ সৈতে যুক্ত আছিল। পুখুৰীটোৰ তিনিফালে বন্ধা চিৰি ভিতৰলৈ নামি গৈছে। মছজিদৰ ভিতৰে-বাহিৰে আছে প্ৰচুৰ পোৰামাটিৰ ফলক। মছজিদৰ ভিতৰত উত্তৰ-পশ্চিম কোণত সামান্য ওখ ঠাইত নামাজৰ বাবে এটি কোঠা আছে। এই মছজিদ সংলগ্ন ঠাইত প্ৰতিবছৰ ঈদুল-ফিতৰৰ দিনৰ পৰা ৩ সিন পৰ্যন্ত ''বাঘাৰ মেলা'' আয়োজন কৰা হয়। ই ৫০০ বছৰীয়া ঐতিহ্য।<ref>{{Cite news |script-title=bn:বাঘায় ঐতিহাসিক ঈদ মেলায় লাখো মানুষেৰ ঢল|url=https://www.jugantor.com/country-news/185157/বাঘায়-ঐতিহাসিক-ঈদ-মেলায়-লাখো-মানুষেৰ-ঢল|access-date=2021-02-23|work=Jugantor|language=bn}}</ref><ref>{{Cite news|script-title=bn:বাঘাৰ ঈদমেলায় ৫০০ বছৰেৰ ঐতিহ্য|url=https://www.banglanews24.com/national/news/bd/310841.details|access-date=2021-02-23|work=banglanews24.com|date=30 July 2014|language=bn|title=আৰ্কাইভ কপি|archivedate=2021-04-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210411154727/https://www.banglanews24.com/national/news/bd/310841.details|deadurl=yes}}</ref> ==চিত্ৰ ভাণ্ডাৰ== <gallery> Fire Brick at Bagha Mosque.jpg|<!-- Please add a description for each image. Thanks. --> Beautiful monument of rajshahi,Bagha Mosque.jpg Bagha Mosque, Rajshahi, Bangladesh 04.jpg বাঘা মসজিদেৰ পাৰ্শ্ব.jpg বাঘা মসজিদেৰ দেয়ালে পোড়া মাটিৰ ফলক (১১).jpg বাঘা মসজিদেৰ সম্মুখভাগ (৩).jpg বাঘা শাহী মসজিদ, ৰাজশাহী। .jpg </gallery> ==তথ্য সূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:মছজিদ]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] byqoejohcyr1k615woc86ju5f5uy56y 645976 645975 2026-10-18T18:44:02Z Pranamikaadhikary 27435 /* চিত্ৰ ভাণ্ডাৰ */ 645976 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building |building_name = বাঘা মছজিদ |location = বাঘা, ৰাজশাহী, বাংলাদেশ | map_type = বাংলাদেশ |coordinates ={{Coord|24.1962|N|88.8393|E|region:BD_type:landmark|display=title,inline}} |religious_affiliation = [[ইছলাম]] |district = |functional_status = বৰ্তমান আছে |leadership = |website = |architecture_type = মছজিদ |architecture_style = |facade_direction = |year_completed = ১৫২৩<ref>{{cite web |title=Bagha Mosque |url=http://archnet.org/sites/2984 |website=Archnet |access-date=6 January 2013}}</ref> |ownership = বাংলাদেশ চৰকাৰ |construction_cost = |specifications = yes |architect = চুলতান নাছিৰুদ্দিন নুছৰৎ শ্বাহ |capacity = ৩০০ |length = |width = |width_nave = |height_max = |dome_quantity =১০ |dome_height_outer = |dome_height_inner = |dome_dia_outer = |dome_dia_inner = |minaret_quantity = |minaret_height = |spire_quantity = |spire_height = |materials = }} '''বাঘা মছজিদ'''({{lang-en|Bagha Mosque}}) বাংলাদেশৰ ৰাজশাহীৰ পৰা ৪০ কিলোমিটাৰ দক্ষিণ-পূব পিনে বাঘা নামে ঠাইত অৱস্থিত।<ref name=pedia>{{cite book |last=Bari |first=MA |year=2012 |chapter=Bagha Mosque |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bagha_Mosque |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240318190138/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bagha_Mosque |archivedate=2024-03-18 |access-date=2023-11-04}}</ref> ষোড়শ শতিকাতে নিৰ্মিত এই মছজিদটো পৰৱৰ্তীকালত বিভিন্ন সংস্কাৰ কৰা হয়। ==ইতিহাস== হুছেইন শাহী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাতা আলাউদ্দিন শ্বাহৰ পুত্ৰ চুলতান নুছৰৎ শ্বাহে ১৫২৩-১৫২৪ চনত এই মছজিদ নিৰ্মাণ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত মছজিদটোৰ বিভিন্ন মেৰামতি কৰা হয় আৰু ১৮৯৭ চনত মছজিদৰ গম্বুজবোৰ সম্পূৰ্ণ ভাঙি যোৱাত, ধ্বংসপ্ৰাপ্ত মছজিদটো পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref name="sangram">{{Cite news|date=2016-03-05|script-title=bn:টেৰাকোটা শিল্পমণ্ডিত বাঘা মসজিদ দেশেৰ এক ব্যতিক্ৰমী প্ৰত্নসম্পদ|url=http://www.dailysangram.com/news_details.php?news_id=32784|work=The Daily Sangram|access-date=2021-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305043444/http://www.dailysangram.com/news_details.php?news_id=32784|archive-date=2016-03-05|title=আৰ্কাইভ কপি|archivedate=2016-03-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305043444/http://www.dailysangram.com/news_details.php?news_id=32784|deadurl=yes}}</ref> ==স্থাপত্য== মুঠ ২৫৬ বিঘা মাটিত এই মছজিদটো অৱস্থিত। মছজিদৰ চোতালখন সম্মুখৰ সমতল ভূমিৰ পৰা প্ৰায় আঠৰ পৰা দহ ফুট ওখকৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। মছজিদটোৰ উত্তৰ দিশৰ প্ৰৱেশ পথত থকা স্তম্ভ আৰু তাত থকা শিল্পকৰ্মৰ ওপৰত সময়ৰ অত্যাচাৰ স্পষ্ট। মছজিদটোৰ ভিতৰত ছয়টা খুঁটা আছে। বহু উচ্চখাপৰ শিল্পকৰ্মৰে খোদিত কৰা চাৰিখন তোৰণে মছজিদটোত শোভা বৰ্ধন কৰিছে। দেৱালসমূহ ছয়ফুট বহলকৈ গঁঠা, গম্বুজটোৰ ব্যাস ৪২ ফুট আৰু ই ওখই ১২ ফুট। বাঘা মছজিদৰ দৈৰ্ঘ্য ২২.৯২ মিটাৰ আৰু বহল ১২.১৮ মিটাৰ। উচ্চতা ২৪ ফুট ৬ ইঞ্চি। ইয়াৰ বেৰ ২.২২ মিটাৰ ডাঠ। মছজিদটোত মুঠ ১০টা গম্বুজ, ৪টা মিনাৰ( ওপৰৰ ফালে গম্বুজ আকৃতিৰ), আৰু ৫খন প্ৰৱেশ দ্বাৰ আছে। চৌদিশে ডাঠ দেৱালেৰে আবৃত মছজিদটোৰ দুয়োকাষে দুখনকৈ প্ৰৱেশ দ্বাৰ আছে। মছজিদটোৰ ভিতৰে-বাহিৰে টেৰাকোটাৰ শিল্পকৰ্ম দেখা যায়। মছজিদৰ কাষতে থকা বিশাল জলাশয়ো এক আকৰ্ষণীয় বিষয়। মছজিদৰ কাষতে এটা মাজাৰ শ্বৰীফো আছে। ==বিৱৰণ== বাঘা মছজিদৰ গাঁথনি চূণ আৰু ইটাৰ গুড়িৰে কৰা হৈছে। মছজিদৰ ভিতৰে-বাহিৰে দেৱালত সুন্দৰ ওখ বেদী আৰু স্তম্ভ আছে। তদুপৰি, অভ্যন্তৰত অসংখ্য পোৰামাটিৰ কাৰুকাৰ্যৰে আমগছ, লতা-পাতসহ ভেটফুল আদি ফাৰ্চী শৈলীত ব্যৱহৃত অলেখ কাৰুকাৰ্য কৰা আছে। ইয়াৰ বাহিৰে মছজিদ প্ৰঙ্গণৰ উত্তৰ দিশে আছে হজৰত শ্বাহদৌল্লা আৰু তেওঁৰ পাঁচজন সঙ্গীৰ মাজাৰ। বাংলাদেশৰ স্বাধীন চুলতান আলাউদ্দিন হুছেই শ্বাহৰ পুত্ৰ নাছিৰুদ্দিন নুছৰৎ শ্বাহে জনকল্যাণৰ হেতু মছজিদৰ সম্মুখত এটা বিশাল জলাশয় খনন কৰিছিল। শ্বাহী মছজিদ সংলগ্ন এই জলাশয়টো মুঠ ৫২ বিঘা মাটিকালিৰ। জলাশয়ৰ চাৰিওফালে আছে শাৰী শাৰী নাৰিকলৰ গছ। প্ৰতিবছৰ শীতকালত অসংখ্য পৰিভ্ৰমী চৰাইৰ কাকলিত এই ঠাই মুখৰিত হৈ উঠে।<ref name="sangram" /> বৰ্তমান জলাশয়ৰ চাৰিওটি পাৰ পকী কৰা হৈছে। তদুপৰি, মছজিদ চৌহদত জহৰ খাকী পীৰৰ মাজৰো আছে। তেওঁৰ কবৰটো মূল মাজাৰৰ উত্তৰ ফালে অৱস্থিত। মছজিদ সংলগ্ন মাটিৰ তলত এটা পুখুৰী আৱিস্কৃত হৈছে। ১৯৯৭ চনত মাজাৰৰ পশ্চিম ফালে খনন কাৰ্যৰ ফলত দীঘলে-বহলে ৩০/২০ ফুট আয়তনৰ এটা পাৰ বন্ধা পুখুৰীৰ সন্ধান পোৱা গৈছে। এই পুখুৰীটো সুৰঙ্গ পথেৰে মছজিদৰ অন্তৰ্ভাগৰ সৈতে যুক্ত আছিল। পুখুৰীটোৰ তিনিফালে বন্ধা চিৰি ভিতৰলৈ নামি গৈছে। মছজিদৰ ভিতৰে-বাহিৰে আছে প্ৰচুৰ পোৰামাটিৰ ফলক। মছজিদৰ ভিতৰত উত্তৰ-পশ্চিম কোণত সামান্য ওখ ঠাইত নামাজৰ বাবে এটি কোঠা আছে। এই মছজিদ সংলগ্ন ঠাইত প্ৰতিবছৰ ঈদুল-ফিতৰৰ দিনৰ পৰা ৩ সিন পৰ্যন্ত ''বাঘাৰ মেলা'' আয়োজন কৰা হয়। ই ৫০০ বছৰীয়া ঐতিহ্য।<ref>{{Cite news |script-title=bn:বাঘায় ঐতিহাসিক ঈদ মেলায় লাখো মানুষেৰ ঢল|url=https://www.jugantor.com/country-news/185157/বাঘায়-ঐতিহাসিক-ঈদ-মেলায়-লাখো-মানুষেৰ-ঢল|access-date=2021-02-23|work=Jugantor|language=bn}}</ref><ref>{{Cite news|script-title=bn:বাঘাৰ ঈদমেলায় ৫০০ বছৰেৰ ঐতিহ্য|url=https://www.banglanews24.com/national/news/bd/310841.details|access-date=2021-02-23|work=banglanews24.com|date=30 July 2014|language=bn|title=আৰ্কাইভ কপি|archivedate=2021-04-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210411154727/https://www.banglanews24.com/national/news/bd/310841.details|deadurl=yes}}</ref> ==চিত্ৰ ভাণ্ডাৰ== <gallery> Fire Brick at Bagha Mosque.jpg|<!-- Please add a description for each image. Thanks. --> Beautiful monument of rajshahi,Bagha Mosque.jpg Bagha Mosque, Rajshahi, Bangladesh 04.jpg বাঘা মসজিদের পার্শ্ব.jpg বাঘা মসজিদের দেয়ালে পোড়া মাটির ফলক (১১).jpg বাঘা মসজিদের সম্মুখভাগ (৩).jpg বাঘা শাহী মসজিদ, রাজশাহী। .jpg </gallery> ==তথ্য সূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:মছজিদ]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] mojxtky99u52saixle4nscczemyif2x 0 102484 645950 645422 2026-10-18T17:36:44Z কুমুদ ঘোষ 42738 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645950 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = লীলা ৰয় |image = Lila Nag.jpg |image_size = |birth_name = লীলা নাগ |birth_date = {{Birth date|df=yes|1900|10|2}} |birth_place = [[গোৱালপাৰা]], [[বংগ প্ৰদেশ]], [[ব্ৰিটিছ শাসিত ভাৰত]] |death_date = {{Death date and age|df=yes|1970|6|11|1900|10|21}}<ref>শতকণ্ঠ-১৯৯৮-৯৯, শেৰে বাংলা বালিকা মহাবিদ্যালয়</ref> |death_place = [[কলিকতা]], [[পশ্চিমবংগ]], ভাৰত |nationality = ভাৰতীয় |other_names = লীলাৱতী ৰয় |organization = দিপালী সংঘ, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]], ফৰৱাৰ্ড ব্লক |movement = [[ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলন]] |spouse = অনিল চন্দ্ৰ ৰয় }} '''লীলা ৰয় নাগ''' ({{lang-en|Leela Roy}},২ অক্টোবৰ ১৯০০ – ১১ জুন ১৯৭০), এগৰাকী উগ্ৰ বাঁওপন্থী ভাৰতীয় মহিলা ৰাজনীতিবিদ, সংস্কাৰক, আৰু নেতাজী [[সুভাষ চন্দ্ৰ বসু]]ৰ ঘনিষ্ঠ সহযোগী আছিল।<ref name=":0">{{Cite web|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Nag,_Lila|title=Nag, Lila|website=Banglapedia|language=en|access-date=2017-12-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210907021346/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Nag,_Lila|archivedate=2021-09-07|deadurl=yes}}</ref><ref name=":4">{{cite book|title=Sansad Bangali Charitavidhan (Bengali)|last1=Sengupta|first1=Subodh|last2=Basu|first2=Anjali|publisher=Sahitya Sansad|year=2002|isbn=81-85626-65-0|location=Kolkata}}</ref> অসমৰ [[গোৱালপাৰা]] জিলাৰ উপ-দণ্ডাধীশ গিৰীশ চন্দ্ৰ নাগৰ বাসগৃহত জন্মগ্ৰহণ কৰা লীলা ৰয়ৰ মাতৃ আছিল কুঞ্জলতা নাগ। তেওঁ [[ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ প্ৰথম মহিলা ছাত্ৰী আছিল। ==পৰিয়াল== বংগ প্ৰদেশৰ গোৱালপাৰা জিলাৰ এটা উচ্চ মধ্যবিত্ত বঙালী কায়স্থ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰা লীলা ৰয়ে [[কলিকতা]]ৰ বেথুনে কলেজত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি ১৯১৭ চনত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। শ্ৰেণীকোঠাৰ সকলো ছাত্ৰীৰ ভিতৰত প্ৰথম স্থান দখল কৰাৰ বাবে ৰয়ক ইংৰাজী বিভাগে ১৯১৭ চনৰ ২ অক্টোবৰত নগদ ১০০ টকাৰ সৈতে 'পদ্মবাটি সোণৰ পদক' প্ৰদান কৰিছিল। দেউতাক গিৰিচন্দ্ৰ নাগ আছিল সুভাষ চন্দ্ৰ বসুৰ শিক্ষক। শিক্ষাৰ্থী অৱস্থাতে তেওঁ বিশ্ববিদ্যালয় কৰ্তৃপক্ষৰ সৈতে যুঁজি ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ত নামভৰ্তি কৰা প্ৰথমগৰাকী মহিলা হিচাপে এম.এ. ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰিছিল। সেই সময়ত ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ত সহ-শিক্ষাৰ অনুমতি নাছিল বাবে তেতিয়াৰ উপাচাৰ্য ফিলিপ হাৰ্টগে তেওঁৰ নামভৰ্তিৰ বাবে বিশেষ অনুমতি দিছিল।<ref name=":0" /><ref>{{Cite news|url=https://roar.media/bangla/biography/leela-nag-the-first-female-student-of-dhaka-university/|script-title=bn:ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়েৰ প্ৰথম ছাত্ৰী লীলা নাগ ও তাৰ সংগ্ৰামী জীৱন|last=Amin|first=Rubayet|date=2017-03-12|work=Roar বাংলা|access-date=2017-12-21|language=bn-IN}}</ref> ==সামাজিক কাম== [[File:Leela Roy alone with other founder member of Samaj Sebi Sangha.jpg|thumb|সমাজসেৱী সংঘৰ আন প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্যৰ সৈতে লীলা ৰয়, ১৯৪৬]] ঢাকাত দ্বিতীয়খন ছোৱালীৰ বিদ্যালয় আৰম্ভ কৰি ছোৱালীৰ বাবে সামাজিক কাম আৰু শিক্ষাৰ প্ৰসাৰৰ ক্ষেত্ৰত লীলা ৰয়ে বিশেষ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ছোৱালীক দক্ষতা শিক্ষণ আৰু বৃত্তিমূলক প্ৰশিক্ষণ দিবলৈ তেওঁ উৎসাহিত কৰিছিল আৰু ছোৱালীয়ে প্ৰতিৰক্ষাৰ হেতু সমৰ কলা শিকাৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰটো তেওঁ গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল। বিগত বছৰবোৰত, তেওঁ মহিলাসকলৰ বাবে কেইবাখনো বিদ্যালয় আৰু প্ৰতিষ্ঠান স্থাপন কৰিছিল। লীলা নাগে ১৯২১ চনৰ বংগৰ বানপানীৰ পিছত সাহায্য কাৰ্যৰ নেতৃত্ব দি থকা নেতাজী সুভাষ চন্দ্ৰ বসুক যোগাযোগ কৰিছিল। তেতিয়াৰ ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ছাত্ৰী লীলা নাগে ঢাকা মহিলা সমিতি গঠনত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল আৰু সেই ক্ষমতাত থাকিয়েই নেতাজীক সহায় কৰিবলৈ অনুদান আৰু সাহায্য সামগ্ৰীৰ সংগ্ৰহ কৰিছিল। ১৯৩১ চনত তেওঁ মহিলা লেখিকাৰদ্বাৰা সম্পাদিত, পৰিচালিত আৰু সম্পূৰ্ণ অৱদান আগবঢ়োৱা প্ৰথমখন আলোচনী 'জয়শ্ৰী' প্ৰকাশ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=Jayasree Patrika – Jayasree Patrika|url=http://jayasreepatrika.org/|access-date=2020-10-30|language=en-US|archivedate=2020-11-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201106203334/http://jayasreepatrika.org/|deadurl=yes}}</ref>আলোচনীখনৰ নামকৰণৰ পৰামৰ্শ দিয়া ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰকে ধৰি বহু বিশিষ্ট ব্যক্তিয়ে এই কাৰ্যক প্ৰশংসা কৰিছিল।<ref name=":0" /> ==ৰাজনৈতিক কাৰ্যকলাপ== ১৯২৩ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত লীলা নাগে ঢাকাত দীপালী সংঘ (দিপালী সংঘ) নামৰ যুদ্ধৰ প্ৰশিক্ষণ দিয়া এটা বিদ্ৰোহী সংগঠন গঠন কৰিছিল। প্ৰীতিলতা ৱাদ্দাৰে তাৰপৰাই পাঠ্যক্ৰম গ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ আইন অমান্য আন্দোলনত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু ছয় বছৰৰ বাবে কাৰাবাস খাটিছিল। ১৯৩৮ চনত, তেওঁক কংগ্ৰেছ সভাপতি সুভাষ চন্দ্ৰ বসুৱে কংগ্ৰেছৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিকল্পনা সমিতিলৈ মনোনীত কৰিছিল। ১৯৩৯ চনত তেওঁ অনিল চন্দ্ৰ ৰয়ক বিয়া কৰায়। কংগ্ৰেছৰপৰা বসুৰ পদত্যাগৰ পিছত, দম্পতীটিয়ে তেওঁৰ সৈতে ফৰৱাৰ্ড ব্লকত যোগদান কৰে। ১৯৪১ চনত ঢাকাত সাম্প্ৰদায়িক সংঘৰ্ষৰ গুৰুতৰ বিস্ফোৰণৰ সময়ত তেতিয়াৰ শৰৎ চন্দ্ৰ বসুৰ সৈতে তেওঁ ইউনিটি ব’ৰ্ড আৰু নেচনেল চাৰ্ভিচ ব্ৰিগেড গঠন কৰিছিল। ১৯৪২ চনত ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনৰ সময়ত লীলা ৰয় আৰু তেওঁৰ স্বামীক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয় আৰু তেওঁৰ আলোচনীখন বন্ধ কৰিবলৈ বাধ্য হয়। ১৯৪৬ চনত মুক্তি পোৱাৰ লগে লগে তেওঁ ভাৰতীয় সংবিধান সভালৈ নিৰ্বাচিত হয়। বিভাজনৰ সময়ত হোৱা হিংসাত তেওঁ নোয়াখালীত গান্ধীক লগ পাইছিল। গান্ধীজী তাত উপস্থিত হোৱাৰ আগতেই তেওঁ এটা সাহায্য শিৱিৰ খুলিছিল আৰু মাত্ৰ ছয় দিনতে ৯০ মাইল খোজকাঢ়ি ৪০০ গৰাকী মহিলাক উদ্ধাৰ কৰিছিল। ভাৰত-বিভাজনৰ পিছত তেওঁ কলিকতাৰ নিঃস্ব আৰু পৰিত্যক্ত মহিলাৰ ঘৰ চলোৱাত সহযোগিতা আগবঢ়াইছিল আৰু পূৰ্ব বংগৰপৰা অহা শৰণাৰ্থীক সহায় কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। .<ref name=":0" />১৯৪৬-৪৭ চনৰ সময়ছোৱাত ৰয়ে নোয়াখালীত সোতৰটা সাহায্য শিবিৰ স্থাপন কৰিছিল। ইয়াতে কিছু দিনৰ পিছত ইয়াত বিদ্ৰোহৰ (riot) সূচনা হয়। ইয়াৰে কোনোবা এটা সাহায্য শিৱিৰত সুহাশিনী দাসে কাম কৰিছিল।<ref>{{Cite journal|last=Ghosh|first=Biswaroop|title=Religion and Politics in Bengal: The Noakhali Carnage 1946-47|date=2011|url=http://www.jstor.org/stable/44146785|journal=Proceedings of the Indian History Congress|volume=72|pages=936–946|jstor=44146785|issn=2249-1937}}</ref> ১৯৪৭ চনত তেওঁ [[পশ্চিমবংগ]]ৰ মহিলা সংহতি নামেৰে এটা জাতীয় মহিলা সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ==পৰৱৰ্তী বৰ্ষত== লীলা ৰয় ১৯৬০ চনত ফৰৱাৰ্ড ব্লক (সুভাজিষ্ট) আৰু প্ৰজা ছ’চিয়েলিষ্ট পাৰ্টিৰ একত্ৰীকৰণৰ লগে লগে গঠন হোৱা নতুন দলটোৰ অধ্যক্ষ হয় যদিও ইয়াৰ কাম-কাজত তেওঁ হতাশ হয়। দুবছৰৰ পাছত সক্ৰিয় ৰাজনীতিৰপৰা তেওঁ অৱসৰ ল’লে।<ref name=":1">{{Cite web|url=http://www.streeshakti.com/bookL.aspx?author=11|title=StreeShakti - The Parallel Force|website=www.streeshakti.com|access-date=2017-12-21}}</ref> ১৯৮৫ চনত ফৈজাবাদত মৃত্যু হোৱা ভগৱানজী নামৰ এজন তপস্বীৰ সামগ্ৰীৰপৰা লীলা ৰয়ৰ চিঠিবোৰ উদ্ধাৰ হয়। চিঠিবোৰে প্ৰকাশ কৰে যে, লীলা ৰয় ১৯৬২ চনত উত্তৰ প্ৰদেশৰ নিমছাৰত ভগৱানজিৰ সংস্পৰ্শলৈ আহিছিল আৰু ১৯৭০ চনত মৃত্যুৰ আগলৈকে তেওঁৰ ভগৱানজিৰ সৈতে যোগাযোগ আছিল।<ref>{{Cite web|last=Roy|first=Leela|title=the-disappearance-of-netaji-conspiracy-theories-over-the-last-70-years|url=https://www.news18.com/news/india/the-disappearance-of-netaji-conspiracy-theories-over-the-last-70-years-1098032.html|website=news18.com}}</ref> দীৰ্ঘদিনীয়া অসুস্থতাৰ পিছত ১৯৭০ চনৰ জুন মাহত লীলা ৰয়ৰ মৃত্যু হয়।<ref name=":1" /> ==শ্ৰদ্ধাঞ্জলি== ২০০৮ চনৰ ২২ ডিচেম্বৰত ভাৰতীয় সংসদৰ কেন্দ্ৰীয় হলত লীলা ৰয়ৰ প্ৰতিকৃতি উন্মোচনৰ সময়ত লোকসভাৰ অধ্যক্ষ মহম্মদ হামিদ আনছাৰী, প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|ড° মনমোহন সিং]] আৰু [[লোকসভা]]ৰ বিৰোধী দলপতি শ্ৰীযুত [[লালকৃষ্ণ আদৱানী|এল কে আদৱানী]] উপস্থিত থাকে।<ref>{{Cite web|last=Roy|first=Leela|title=Leela Roy's portrait|url=https://archivepmo.nic.in/drmanmohansingh/photogallery_next.php?pageid=1127|website=archivepmo.nic.in}}</ref> ২০২৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলা বিভাগৰ এটা পৰীক্ষা গৃহক লীলা ৰয়ৰ নামেৰে 'লীলা নাগ পৰীক্ষা হল' দিয়া হয়।<ref>{{Cite web |title=ঢাবি’ৰ-প্ৰথম-ছাত্ৰী-লীলা-নাগ-এৰ-নামে-‘কলা-ভবন--পৰীক্ষাৰ-হল’-এৰ-নামকৰণ |url=https://du.ac.bd/du_post_details/%E0%A6%A2%E0%A6%BE%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E2%80%99%E0%A6%B0-%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%A5%E0%A6%AE-%E0%A6%9B%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A7%80-%E0%A6%B2%E0%A7%80%E0%A6%B2%E0%A6%BE-%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%97-%E0%A6%8F%E0%A6%B0-%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%AE%E0%A7%87-%E2%80%98%E0%A6%95%E0%A6%B2%E0%A6%BE-%E0%A6%AD%E0%A6%AC%E0%A6%A8--%E0%A6%AA%E0%A6%B0%E0%A7%80%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%B9%E0%A6%B2%E2%80%99-%E0%A6%8F%E0%A6%B0-%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%AE%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A6%A3/18125 |access-date=2023-10-06 |website=du.ac.bd |language=en}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰীবাদী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:মহিলা ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:সমাজ সংস্কাৰক]] 7oifwthvmsk2rjelzvdummzc0i3lg5u 0 121495 646006 583300 2026-10-19T08:43:53Z Kandarpajit Kallol 6257 646006 wikitext text/x-wiki তলত '''মাটিকালি অনুসৰি এছিয়াৰ দেশসমূহৰ তালিকা''' দিয়া হৈছে।<ref name="unstats21">Source unless otherwise specified: {{Cite report |title=Demographic Yearbook – Table 3: Population by sex, rate of population increase, surface area and density |url=https://unstats.un.org/unsd/demographic-social/products/dyb/documents/dyb2021/table03.pdf |year=2021 |publisher=United Nations Statistics Division |access-date=21 May 2023}} Entries in this table giving figures other than the figures given in this source are explained in the associated Note.</ref> ৰাছিয়া এছিয়াৰ লগতে বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ দেশ, আনকি ইয়াৰ ইউৰোপীয় অংশটো বাদ দিয়াৰ পিছতো। মালদ্বীপ এছিয়াৰ আটাইতকৈ সৰু দেশ। ==তালিকা== {| class="sortable wikitable sticky-header col2left" style="text-align: center" |- ! !! দেশ / নিৰ্ভৰশীলতা !! %<br/>মুঠ !! এছিয়াৰ মাটিকালি<br/>in km² (mi²) !! class="unsortable"| |- | ১ || {{flag|Russia}} || 29.3% || {{En2As|{{convert|13083100|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || {{efn|Figure is for the 3 districts in [[Northern Asia]].<ref>{{cite web |url = https://www.citypopulation.de/en/russia/admin/ |title = Russia: Administrative Division |date = 8 Oct 2022 |website = City Population |access-date = 31 May 2023}}</ref> Total area is {{convert|17098246 |km2|sqmi|abbr=values}} including [[European Russia]]. Largest country in the world by area.}} |- | ২ || {{flag|China}} || 21.5% || {{En2As|{{convert|9596961|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || {{efn|Excluding [[Taiwan]], [[Hong Kong]] and [[Macau]].}} |- | ৩ || {{flag|India}} || 7.4% || {{En2As|{{convert|3287263|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || |- | ৪ || {{flag|Kazakhstan}} || 5.8% || {{En2As|{{convert|2600000|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || {{efn|Nine districts totaling {{convert|122176|km2|sqmi|abbr=values}} are entirely in Europe and four districts totaling {{convert|52638|km2|sqmi|abbr=values}} are partially in Europe. The Asia figure given includes entire districts with significant portions in Asia, with significant figures reduced to reflect the uncertainty.<ref>{{cite web |url = http://www.citypopulation.de/en/kazakhstan/admin/ |title = Kazakhstan: Administrative Division |date = 11 Dec 2022 |website = City Population |access-date = 31 May 2023}}</ref> Total area is {{convert|2724900|km2|sqmi|abbr=values}} including European part, west of the [[Ural River]]. Largest landlocked country in the world.}} |- | ৫ || {{flag|Saudi Arabia}} || 4.8% || {{En2As|{{convert|2149690|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || |- | ৬ || {{flag|Iran}} || 3.7% || {{En2As|{{convert|1648195|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || |- | ৭ || {{flag|Mongolia}} || 3.5% || {{En2As|{{convert|1564110|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || |- | ৮ || {{flag|Indonesia}} || 3.3% || {{En2As|{{convert|1488509|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || {{efn|Figure excludes two provinces in [[Western New Guinea]].<ref>{{cite web |url = https://www.citypopulation.de/en/indonesia/admin/ |title = Indonesia: Administrative Division |date = 2 Apr 2023 |website = City Population |access-date = 31 May 2023}}</ref> Total area is {{convert|1904569|km2|sqmi|abbr=values}} including [[Western New Guinea]] in [[Oceania]]. Largest island country in the world.}} |- | ৯ || {{flag|Pakistan}} || 2.0% || {{En2As|{{convert|881913|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || |- | ১০ || {{flag|Turkey}} || 1.7% || {{En2As|{{convert|759805|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || {{efn|Figure excludes 3 provinces and 28 districts in Europe.<ref>{{cite web |url = https://www.citypopulation.de/en/turkey/admin/ |title = Turkey: Administrative Division |date = 12 Feb 2023 |website = City Population |access-date = 31 May 2023}}</ref> Total area is {{convert|783562|km2|sqmi|abbr=values}} including [[European Turkey]].}} |- | ১১ || {{flag|Myanmar}} || 1.5% || {{En2As|{{convert|676578|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || |- | ১২ || {{flag|Afghanistan}} || 1.5% || {{En2As|{{convert|652867|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || |- | ১৩ || {{flag|Yemen}} || 1.2% || {{En2As|{{convert|555000|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || |- | ১৪ || {{flag|Thailand}} || 1.2% || {{En2As|{{convert|513120|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || |- | ১৫ || {{flag|Turkmenistan}} || 1.1% || {{En2As|{{convert|488100|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || |- | ১৬ || {{flag|Uzbekistan}} || 1.0% || {{En2As|{{convert|447400|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || |- | ১৭ || {{flag|Iraq}} || 1.0% || {{En2As|{{convert|438317|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || |- | ১৮ || {{flag|Japan}} || 0.8% || {{En2As|{{convert|377976|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || |- | ১৯ || {{flag|Vietnam}} || 0.7% || {{En2As|{{convert|331212|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || |- | ২০ || {{flag|Malaysia}} || 0.7% || {{En2As|{{convert|330803|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || |- | ২১ || {{flag|Oman}} || 0.7% || {{En2As|{{convert|309500|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || |- | ২২ || {{flag|Philippines}} || 0.7% || {{En2As|{{convert|300000|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || |- | ২৩ || {{flag|Laos}} || 0.5% || {{En2As|{{convert|236800|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || |- | ২৪ || {{flag|Kyrgyzstan}} || 0.4% || {{En2As|{{convert|199951|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || |- | ২৫ || {{flag|Syria}} || 0.4% || {{En2As|{{convert|185180|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || {{efn|Including the [[Golan Heights]].}} |- | ২৬ || {{flag|Cambodia}} || 0.4% || {{En2As|{{convert|181035|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || |- | ২৭ || {{flag|Bangladesh}} || 0.3% || {{En2As|{{convert|148460|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || |- | ২৮ || {{flag|Nepal}} || 0.3% || {{En2As|{{convert|147516|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || |- | ২৯ || {{flag|Tajikistan}} || 0.3% || {{En2As|{{convert|143100|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || |- | ৩০ || {{flag|North Korea}} || 0.3% || {{En2As|{{convert|120540|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || |- | ৩১ || {{flag|South Korea}} || 0.2% || {{En2As|{{convert|100210|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || |- | ৩২ || {{flag|Jordan}} || 0.2% || {{En2As|{{convert|89342|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || |- | ৩৩ || {{flag|United Arab Emirates}} || 0.2% || {{En2As|{{convert|83600|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || |- | ৩৪ || {{flag|Azerbaijan}} || 0.2% || {{En2As|{{convert|79640|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || {{efn|Figure excludes the [[Guba-Khachmaz Economic Region]].<ref>{{cite web |url = https://www.citypopulation.de/Azerbaijan.html |title = Azerbaijan |date = 10 Aug 2015 |website = City Population |access-date = 31 May 2023}}</ref> Total area is {{convert|86600|km2|sqmi|abbr=values}} including European part. Located in the [[Caucasus]], between Europe and Asia.}} |- | ৩৫ || {{flag|Georgia}} || 0.2% || {{En2As|{{convert|69700|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || {{efn|Located in the [[Caucasus]], between Europe and Asia. Varying definitions place Georgia almost entirely within either continent. Includes [[Abkhazia]] and [[South Ossetia]].}} |- | ৩৬ || {{flag|Sri Lanka}} || 0.1% || {{En2As|{{convert|65610|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || |- | ৩৭ || {{flag|Egypt}} || 0.1% || {{En2As|{{convert|61000|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || {{efn|Figure is for the [[Sinai Peninsula]].<ref>{{cite web |url = https://www.britannica.com/place/Sinai-Peninsula |title = Sinai Peninsula |date = 25 May 2023 |website = Britannica |access-date = 31 May 2023}}</ref> Total area is {{convert|1010408|km2|sqmi|abbr=values}} including African part.}} |- | ৩৮ || {{flag|Bhutan}} || 0.1% || {{En2As|{{convert|38394|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || |- | ৩৯ || {{flag|Taiwan}} || 0.1% || {{En2As|{{convert|36193|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || {{efn|Total area under the jurisdiction of the [[free area of the Republic of China]].}} |- | ৪০ || {{flag|Armenia}} || 0.1% || {{En2As|{{convert|29743|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || {{efn|Located in the [[Caucasus]], between Europe and Asia. Smallest landlocked country in Asia.}} |- | ৪১ || {{flag|Israel}} || 0.05% || {{En2As|{{convert|22070|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || {{efn|Excluding the [[West Bank]], [[Gaza Strip]], and [[Golan Heights]].}} |- | ৪২ || {{flag|Kuwait}} || 0.04% || {{En2As|{{convert|17818|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || |- | ৪৩ || {{flag|East Timor}} || 0.03% || {{En2As|{{convert|14919|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || |- | ৪৪ || {{flag|Qatar}} || 0.03% || {{En2As|{{convert|11586|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || |- | ৪৫ || {{flag|Lebanon}} || 0.02% || {{En2As|{{convert|10452|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || |- | ৪৬ || {{flag|Cyprus}} || 0.02% || {{En2As|{{convert|9251|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || {{efn|Including [[Northern Cyprus]].}} |- | ৪৭ || {{flag|Palestine}} || 0.01% || {{En2As|{{convert|6220|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || {{efn|Including [[West Bank]]<ref>{{cite web |url = https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/west-bank/ |title = West Bank |date = 16 May 2023 |website = CIA World Factbook |access-date = 31 May 2023 |archivedate = 22 July 2021 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20210722231029/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/west-bank/ |deadurl = yes }}</ref> and [[Gaza Strip]].<ref>{{cite web |url = https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gaza-strip/ |title = Gaza Strip |date = 16 May 2023 |website = CIA World Factbook |access-date = 31 May 2023 |archivedate = 11 September 2024 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20240911164503/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gaza-strip/ |deadurl = yes }}</ref>}} |- | ৪৮ || {{flag|Brunei}} || 0.01% || {{En2As|{{convert|5765|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || |- | || {{flag|Hong Kong}} ([[China]]) || 0.01% || {{En2As|{{convert|2755|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || |- | ৪৯ || {{flag|Bahrain}} || 0.002% || {{En2As|{{convert|786|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || |- | ৫০ || {{flag|Singapore}} || 0.002% || {{En2As|{{convert|728|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || |- | ৫১ || {{flag|Maldives}} || 0.001% || {{En2As|{{convert|300|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || {{efn|Smallest country by area in Asia.}} |- | || {{flag|Macao}} ([[China]]) || 0.0003% || {{En2As|{{convert|115|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} || |- ! !! মুঠ !! 100% !! {{En2As|{{convert|44664340|km2|sqmi|abbr=values|sortable=on}}}} !! |} ==টোকা== <references group="টোকা"/> ==তথ্য সূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:এছিয়াৰ দেশ]] [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] gulqcqsmj3i53pka2r439k2yrjzxp5x 0 122113 646029 572660 2026-10-19T09:17:30Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 646029 wikitext text/x-wiki [[File:Land on the Moon 7 21 1969-repair.jpg|thumb|এজনী ছোৱালীয়ে এপ’ল’ ১১ চন্দ্ৰত অৱতৰণৰ বাতৰি প্ৰকাশ কৰা ১৯৬৯ চনৰ ২১ জুলাইৰ ''দ্য ৱাশ্বিংটন পোষ্ট''ৰ কপি পঢ়ি থকা দৃশ্য। ]] '''বাতৰি কাকত''' হৈছে সাম্প্ৰতিক পৰিঘটনাৰ লিখিত তথ্য। বাতৰি কাকতসমূহে [[ৰাজনীতি]], [[ব্যৱসায়]], ক্ৰীড়া, [[শিল্প]], [[বিজ্ঞান]] আদি বিভিন্ন ক্ষেত্ৰ সামৰি ল’ব পাৰে। ইয়াত প্ৰায়ে মতামত স্তম্ভ, বতৰৰ পূৰ্বাভাস, স্থানীয় সেৱাৰ পৰ্যালোচনা, মৃত্যু বাৰ্তা, সম্পাদকীয়, কাৰ্টুন, কমিক, পৰামৰ্শৰ স্তম্ভ আদি অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। বাতৰি কাকত পৰম্পৰাগতভাৱে ছপা ৰূপত প্ৰকাশ কৰা হয়। কিন্তু আজিকালি বেছিভাগ বাতৰি কাকত ৱেবছাইটত অনলাইন বাতৰি কাকত হিচাপেও প্ৰকাশ পায়, আনকি কিছুমানে ছপা সংস্কৰণো সম্পূৰ্ণৰূপে পৰিত্যাগ কৰিছে। ১৭ শতিকাত ব্যৱসায়ীসকলৰ বাবে তথ্য পত্ৰ হিচাপে বাতৰি কাকত বিকশিত হৈছিল। ১৯ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে [[ইউৰোপ]]ৰ বহু চহৰৰ লগতে উত্তৰ আৰু দক্ষিণ [[আমেৰিকা]]ৰ বহু চহৰে বাতৰি কাকত প্ৰকাশ কৰিছিল। উচ্চ সম্পাদকীয় স্বাধীনতা, উচ্চ সাংবাদিকতাৰ মানদণ্ড আৰু বৃহৎ প্ৰচলন থকা কিছুমান বাতৰি কাকতক অভিলেখৰ বাতৰি কাকত হিচাপে গণ্য কৰা হয়। [[ইণ্টাৰনেট]]ৰ জনপ্ৰিয়তাৰ লগে লগে বহু বাতৰি কাকত এতিয়া ডিজিটেল হৈ পৰিছে, বেছিভাগ পাঠকে ব্যৱহাৰ কৰা মূল মাধ্যম হিচাপে অনলাইনত উপস্থাপন কৰা হৈছে, ছপা সংস্কৰণটো গৌণ (ইয়াৰ বাবে ধন দিবলৈ বাছি লোৱা সংখ্যালঘু গ্ৰাহকৰ বাবে) বা কিছুমান ক্ষেত্ৰত অৱসৰপ্ৰাপ্ত। একবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে বাতৰি কাকতৰ অৱনতিক প্ৰথমতে বহুলাংশে কেৱল ছপা বনাম ডিজিটেল প্ৰতিযোগিতা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছিল য’ত ডিজিটেলে ছপাক পৰাস্ত কৰে। বাস্তৱতা বেলেগ আৰু বহুবিকল্পিত, কিয়নো এতিয়া বাতৰি কাকতৰ অনলাইন উপস্থিতি নিয়মিতভাৱে থাকে; চাবস্ক্ৰাইব কৰিবলৈ ইচ্ছুক যিকোনো ব্যক্তিয়ে ইয়াক ডিজিটেলভাৱে অনলাইনত পঢ়িব পাৰে। ==অৱলোকন== [[File:NYTimes-Page1-11-11-1918.jpg|thumb|''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ''ৰ প্ৰথম পৃষ্ঠা, ১৯১৮]] বাতৰি কাকত সাধাৰণতে দৈনিক বা সাপ্তাহিকভাৱে প্ৰকাশ কৰা হয়। সাধাৰণ স্বাৰ্থৰ বাতৰি কাকতসমূহে সাধাৰণতে ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাতৰিৰ লগতে স্থানীয় বাতৰিৰ ওপৰত বাতৰিৰ প্ৰবন্ধ আৰু বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰে। বেছিভাগ বাতৰি কাকতেই ব্যৱসায়, তেওঁলোকে নিজৰ খৰচ চাবস্ক্ৰিপচনৰ ৰাজহ, বিজ্ঞাপনৰ ৰাজহৰ আদিৰ দ্বাৰা পৰিশোধ কৰে। কিছুমান বাতৰি কাকত চৰকাৰী পৰিচালিত হয়। এইদৰে কাকতৰ সম্পাদকীয় স্বাধীনতা সদায় কাৰোবাৰ স্বাৰ্থৰ অধীনত থাকে, সেয়া মালিক হওক, বিজ্ঞাপনদাতা হওক বা চৰকাৰ হওক। উচ্চ সম্পাদকীয় স্বাধীনতা, উচ্চ সাংবাদিকতাৰ মানদণ্ড আৰু বৃহৎ প্ৰচলন থকা কিছুমান বাতৰি কাকতক অভিলেখৰ বাতৰি কাকত হিচাপে গণ্য কৰা হয়। বহুতো বাতৰি কাকতে নিজৰ পে-ৰোলত সাংবাদিকক নিয়োগ কৰাৰ উপৰিও বাতৰি সংস্থা (তাঁৰ সেৱা) (যেনে এছ’চিয়েটেড প্ৰেছ, ৰয়টাৰ, বা এজেন্স ফ্ৰান্স-প্ৰেছ)ৰ চাবস্ক্ৰাইব কৰে, যিয়ে বাতৰি বিচাৰি, একত্ৰিত আৰু প্ৰতিবেদন কৰিবলৈ সাংবাদিকক নিয়োগ কৰে, তাৰ পিছত বিভিন্ন বাতৰি কাকতত বিষয়বস্তু বিক্ৰী কৰে। বিজ্ঞাপনৰ ৰাজহ হ্ৰাস পোৱাৰ ফলত ছপা আৰু অনলাইন মাধ্যম দুয়োটাৰে লগতে আন সকলো মাধ্যমতে প্ৰভাৱ পৰিছিল; প্ৰিণ্ট বিজ্ঞাপন এসময়ত লাভজনক আছিল যদিও বৰ্তমান বহু পৰিমাণে হ্ৰাস পাইছে। ==ইতিহাস== ===বিশ্ব=== বাতৰিকাকতৰ ইতিহাস প্ৰাচীন চীন, ৰোম আৰু গ্ৰীচৰ চৰকাৰী ঘোষণাপত্ৰ আৰু ৰাজআজ্ঞাৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। চীনৰ ‘‘Tipao’’ বুলি জনাজাত চৰকাৰী চিঠিসমূহ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২য় শতিকাৰ পৰা বিতৰণ কৰা হৈছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ইউৰোপত ছপা কলাৰ আৱিষ্কাৰ (১৪৪০ চনত যোহান গুটেনবাৰ্গৰ দ্বাৰা) সংবাদপ্ৰচাৰত এক যুগান্তকাৰী পৰিবৰ্তন আনিলে। ১৬০৫ চনত জাৰ্মানীত প্ৰকাশিত ''Relation aller Fürnemmen und gedenckwürdigen Historien''ক সাধাৰণতে প্ৰথম আধুনিক বাতৰিকাকত হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref>Stephens, Mitchell (2007). "History of Newspapers". Collier's Encyclopedia.</ref> ১৭শ শতিকাত ইউৰোপৰ বিভিন্ন দেশত নিয়মিত কাকত প্ৰকাশ হ’ব ধৰিলে আৰু ১৮শ-১৯শ শতিকাত ই বিশ্বজুৰি ব্যাপকভাৱে বিস্তৃত হ’ল। বাতৰিকাকত সাংবাদিকতা, ৰাজনীতি, আৰু গণ-অভিমত গঠনৰ এটা মুখ্য মাধ্যম হিচাপে বিবেচিত হ’ব ধৰিলে। ===ভাৰত=== ভাৰতত আধুনিক বাতৰিকাকতৰ আৰম্ভণি ১৭৮০ চনত জেমছ আগষ্টাছ হিচ্কিৰ দ্বাৰা কলকাতাত ইংৰাজী ভাষাত প্ৰকাশিত '[[বেংগল গেজেট]]ৰ সৈতে হয়, যাক ভাৰতৰ প্ৰথম বাতৰিকাকত বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>Das, Somnath (2006). ''History of Indian Journalism''. New Delhi: Education Publishing. ISBN 9788121922011.</ref> পিছত বিভিন্ন আঞ্চলিক ভাষাতো বাতৰিকাকত প্ৰকাশ হ’ব ধৰিলে। ৰামমোহন ৰায়ৰ ''সংবাদ কৌমুদী'' (১৮২১) আৰু ঈশ্বৰচন্দ্ৰ বিদ্যাসাগৰৰ সম্পাদিত কাকতসমূহ সমাজসংস্কাৰৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈছিল। ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাত ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলনত বাতৰিকাকতৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা আছিল, যেনে ''কেশৰী'', ''অমৃত বজাৰ পত্ৰিকা'', ''[[দ্য হিন্দু]]'' আদিয়ে জনসাধাৰণৰ মাজত ৰাজনৈতিক সজাগতা সৃষ্টি কৰিছিল। ===অসম=== অসমত প্ৰকাশিত প্ৰথম বাতৰিকাকত আছিল ''[[অৰুণোদয়]]'', যাৰ প্ৰথম সংখ্যাটো ১৮৪৬ চনৰ ২৯ জুলাই তাৰিখে প্ৰকাশ পাইছিল। এইখন কাকত ব্ৰিটিছ শাসনকালত সাধাৰণ জনগণৰ মাজত ধৰ্মীয়, নৈতিক আৰু সমাজিক শিক্ষাবিষয়ক বাৰ্তা প্ৰচাৰ কৰিবলৈ মিছনাৰী সংগঠন ‘‘American Baptist Missionary Union’’ৰ উদ্যোগত প্ৰকাশ কৰা হৈছিল।<ref>Baruah, Sanjib (1999). ''India Against Itself: Assam and the Politics of Nationality''. University of Pennsylvania Press.</ref> পিছলৈ আহি অসমীয়া ভাষাত বিভিন্ন কাকত প্ৰকাশ হ’ব ধৰিলে, যেনে ''জোনাকী'' (১৮৮৯), ''অভিলাষ'', ''অসমীয়া'', ''নৱজীৱন'' আদিয়ে অসমীয়া সাহিত্য, ৰাজনীতি আৰু সমাজচিন্তাৰ ক্ষেত্ৰত এক বিশিষ্ট অৱদান আগবঢ়ালে। বিংশ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধত ''[[অসমীয়া প্ৰতিদিন]]'', ''[[দৈনিক জনমভূমি]]'', ''[[দৈনিক অগ্ৰদূত]]'' আদি কাকতে মুখ্য সংবাদমাধ্যম হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। আধুনিক যুগত ছাপা কাকতৰ উপৰিও অনলাইন বাতৰিকাকতৰ সংখ্যা বাঢ়িছে আৰু বহুতো পৰম্পৰাগত কাকতে ই-পেপাৰ সংস্কৰণো আৰম্ভ কৰিছে। ==বিজ্ঞাপন== [[File:Contrast584.jpg|thumb|বাতৰি কাকত আৰু বিজ্ঞাপন, [[আৰ্জেণ্টিনা]]]] সাধাৰণতে এখন বাতৰি কাকতে ইয়াৰ ৭০–৮০% ৰাজহ বিজ্ঞাপনৰ পৰা, আৰু বাকীখিনি বিক্ৰী আৰু চাবস্ক্ৰিপচনৰ পৰা আহৰণ কৰে।<ref name="business_model_1996">{{cite news|url=https://www.academia.edu/4894990|title=Online Revenue Business Model Has Changed Little Since 1996|publisher=[[Newspaper Research Journal]]|author=Mensing, Donica|date=Spring 2007}}</ref> [[File:C & A Speciale Mantel-Aanbieding.jpg|thumb|১৯৩৮ চনৰ ডাচ কাকতত C&A ষ্ট'ৰত মহিলাৰ পোছাকৰ জনপ্ৰিয় বিজ্ঞাপন]] ==ফটো গেলাৰী== [[File:Second Street, at Cherry, Telegraph Building, etc., circa 1876 - DPLA - 0e54921bd7d86f5d18b1f786cd7750f1 (cropped).jpg|thumb|upright=1|মেকন, জৰ্জিয়াৰ ''দ্য টেলিগ্ৰাফ'' ছপাখানা, {{Circa|1876}}]] [[File:Newsboy in 1905.jpg|thumb|upright=1|কানাডাত ১৯০৫ চনত ''টোৰণ্টো টেলিগ্ৰাম'' বিক্ৰী কৰি থকা এখন কাকত বিক্ৰেতা]] [[File:Gazeta Lubuska newsroom.jpg|thumb|upright=1|পোলেণ্ডৰ জিয়েলোনা গুৰাত অস্থিত ''গাজেটা লুবুস্কা'' কাকতৰ সংবাদ কক্ষ]] [[File:Tyrvään sanomat.JPG|thumb|upright=1|ফিনলেণ্ডৰ চাষ্টামালাত অস্থিত ''তিৰভান সানোমাত'' কাকতৰ কাৰ্যালয়]] [[File:Newspapers.jpg|thumb|upright=1|[[ইজৰাইল]]ৰ দৈনিক কাকত ''হাৰেটজ''-ৰ হিব্ৰু আৰু [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] সংস্কৰণ]] [[File:Newspapers of Japan 20090831.jpg|thumb|upright=1|''ইওমিউৰি শিমবুন]ঋ'', [[জাপান]]ৰ এখন ব্ৰডশ্বীট কাকত, যাক পৃথিৱীৰ সৰ্ববৃহৎ কাকত প্ৰচাৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়]] [[File:Newspaper vendor.jpg|thumb|কাকতৰ বিক্ৰেতা, পেডিংটন, লণ্ডন, ফেব্ৰুৱাৰী ২০০৫]] [[File:Severnyi krai.jpg|thumb|upright=1|''চেভাৰ্নি ক্ৰাই'' কাকতৰ সম্পাদকীয় কৰ্মীসকল, ইয়াৰোস্লাভল, [[ৰাছিয়া]], ১৯০০]] [[File:2010 newspaper press France 5125942563.jpg|thumb|upright=1|লিমোজ, [[ফ্ৰান্স]]ৰ এখন কাকত ছপা যন্ত্ৰ, ২০১০]] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বাতৰি কাকত]] lb49lhxtnzckdo98nfxuyxmthjevcqk 646030 646029 2026-10-19T09:17:40Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:সাময়িক সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা পৃষ্ঠা]] using [[WP:HC|HotCat]] 646030 wikitext text/x-wiki [[File:Land on the Moon 7 21 1969-repair.jpg|thumb|এজনী ছোৱালীয়ে এপ’ল’ ১১ চন্দ্ৰত অৱতৰণৰ বাতৰি প্ৰকাশ কৰা ১৯৬৯ চনৰ ২১ জুলাইৰ ''দ্য ৱাশ্বিংটন পোষ্ট''ৰ কপি পঢ়ি থকা দৃশ্য। ]] '''বাতৰি কাকত''' হৈছে সাম্প্ৰতিক পৰিঘটনাৰ লিখিত তথ্য। বাতৰি কাকতসমূহে [[ৰাজনীতি]], [[ব্যৱসায়]], ক্ৰীড়া, [[শিল্প]], [[বিজ্ঞান]] আদি বিভিন্ন ক্ষেত্ৰ সামৰি ল’ব পাৰে। ইয়াত প্ৰায়ে মতামত স্তম্ভ, বতৰৰ পূৰ্বাভাস, স্থানীয় সেৱাৰ পৰ্যালোচনা, মৃত্যু বাৰ্তা, সম্পাদকীয়, কাৰ্টুন, কমিক, পৰামৰ্শৰ স্তম্ভ আদি অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। বাতৰি কাকত পৰম্পৰাগতভাৱে ছপা ৰূপত প্ৰকাশ কৰা হয়। কিন্তু আজিকালি বেছিভাগ বাতৰি কাকত ৱেবছাইটত অনলাইন বাতৰি কাকত হিচাপেও প্ৰকাশ পায়, আনকি কিছুমানে ছপা সংস্কৰণো সম্পূৰ্ণৰূপে পৰিত্যাগ কৰিছে। ১৭ শতিকাত ব্যৱসায়ীসকলৰ বাবে তথ্য পত্ৰ হিচাপে বাতৰি কাকত বিকশিত হৈছিল। ১৯ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে [[ইউৰোপ]]ৰ বহু চহৰৰ লগতে উত্তৰ আৰু দক্ষিণ [[আমেৰিকা]]ৰ বহু চহৰে বাতৰি কাকত প্ৰকাশ কৰিছিল। উচ্চ সম্পাদকীয় স্বাধীনতা, উচ্চ সাংবাদিকতাৰ মানদণ্ড আৰু বৃহৎ প্ৰচলন থকা কিছুমান বাতৰি কাকতক অভিলেখৰ বাতৰি কাকত হিচাপে গণ্য কৰা হয়। [[ইণ্টাৰনেট]]ৰ জনপ্ৰিয়তাৰ লগে লগে বহু বাতৰি কাকত এতিয়া ডিজিটেল হৈ পৰিছে, বেছিভাগ পাঠকে ব্যৱহাৰ কৰা মূল মাধ্যম হিচাপে অনলাইনত উপস্থাপন কৰা হৈছে, ছপা সংস্কৰণটো গৌণ (ইয়াৰ বাবে ধন দিবলৈ বাছি লোৱা সংখ্যালঘু গ্ৰাহকৰ বাবে) বা কিছুমান ক্ষেত্ৰত অৱসৰপ্ৰাপ্ত। একবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে বাতৰি কাকতৰ অৱনতিক প্ৰথমতে বহুলাংশে কেৱল ছপা বনাম ডিজিটেল প্ৰতিযোগিতা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছিল য’ত ডিজিটেলে ছপাক পৰাস্ত কৰে। বাস্তৱতা বেলেগ আৰু বহুবিকল্পিত, কিয়নো এতিয়া বাতৰি কাকতৰ অনলাইন উপস্থিতি নিয়মিতভাৱে থাকে; চাবস্ক্ৰাইব কৰিবলৈ ইচ্ছুক যিকোনো ব্যক্তিয়ে ইয়াক ডিজিটেলভাৱে অনলাইনত পঢ়িব পাৰে। ==অৱলোকন== [[File:NYTimes-Page1-11-11-1918.jpg|thumb|''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ''ৰ প্ৰথম পৃষ্ঠা, ১৯১৮]] বাতৰি কাকত সাধাৰণতে দৈনিক বা সাপ্তাহিকভাৱে প্ৰকাশ কৰা হয়। সাধাৰণ স্বাৰ্থৰ বাতৰি কাকতসমূহে সাধাৰণতে ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাতৰিৰ লগতে স্থানীয় বাতৰিৰ ওপৰত বাতৰিৰ প্ৰবন্ধ আৰু বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰে। বেছিভাগ বাতৰি কাকতেই ব্যৱসায়, তেওঁলোকে নিজৰ খৰচ চাবস্ক্ৰিপচনৰ ৰাজহ, বিজ্ঞাপনৰ ৰাজহৰ আদিৰ দ্বাৰা পৰিশোধ কৰে। কিছুমান বাতৰি কাকত চৰকাৰী পৰিচালিত হয়। এইদৰে কাকতৰ সম্পাদকীয় স্বাধীনতা সদায় কাৰোবাৰ স্বাৰ্থৰ অধীনত থাকে, সেয়া মালিক হওক, বিজ্ঞাপনদাতা হওক বা চৰকাৰ হওক। উচ্চ সম্পাদকীয় স্বাধীনতা, উচ্চ সাংবাদিকতাৰ মানদণ্ড আৰু বৃহৎ প্ৰচলন থকা কিছুমান বাতৰি কাকতক অভিলেখৰ বাতৰি কাকত হিচাপে গণ্য কৰা হয়। বহুতো বাতৰি কাকতে নিজৰ পে-ৰোলত সাংবাদিকক নিয়োগ কৰাৰ উপৰিও বাতৰি সংস্থা (তাঁৰ সেৱা) (যেনে এছ’চিয়েটেড প্ৰেছ, ৰয়টাৰ, বা এজেন্স ফ্ৰান্স-প্ৰেছ)ৰ চাবস্ক্ৰাইব কৰে, যিয়ে বাতৰি বিচাৰি, একত্ৰিত আৰু প্ৰতিবেদন কৰিবলৈ সাংবাদিকক নিয়োগ কৰে, তাৰ পিছত বিভিন্ন বাতৰি কাকতত বিষয়বস্তু বিক্ৰী কৰে। বিজ্ঞাপনৰ ৰাজহ হ্ৰাস পোৱাৰ ফলত ছপা আৰু অনলাইন মাধ্যম দুয়োটাৰে লগতে আন সকলো মাধ্যমতে প্ৰভাৱ পৰিছিল; প্ৰিণ্ট বিজ্ঞাপন এসময়ত লাভজনক আছিল যদিও বৰ্তমান বহু পৰিমাণে হ্ৰাস পাইছে। ==ইতিহাস== ===বিশ্ব=== বাতৰিকাকতৰ ইতিহাস প্ৰাচীন চীন, ৰোম আৰু গ্ৰীচৰ চৰকাৰী ঘোষণাপত্ৰ আৰু ৰাজআজ্ঞাৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। চীনৰ ‘‘Tipao’’ বুলি জনাজাত চৰকাৰী চিঠিসমূহ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২য় শতিকাৰ পৰা বিতৰণ কৰা হৈছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ইউৰোপত ছপা কলাৰ আৱিষ্কাৰ (১৪৪০ চনত যোহান গুটেনবাৰ্গৰ দ্বাৰা) সংবাদপ্ৰচাৰত এক যুগান্তকাৰী পৰিবৰ্তন আনিলে। ১৬০৫ চনত জাৰ্মানীত প্ৰকাশিত ''Relation aller Fürnemmen und gedenckwürdigen Historien''ক সাধাৰণতে প্ৰথম আধুনিক বাতৰিকাকত হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref>Stephens, Mitchell (2007). "History of Newspapers". Collier's Encyclopedia.</ref> ১৭শ শতিকাত ইউৰোপৰ বিভিন্ন দেশত নিয়মিত কাকত প্ৰকাশ হ’ব ধৰিলে আৰু ১৮শ-১৯শ শতিকাত ই বিশ্বজুৰি ব্যাপকভাৱে বিস্তৃত হ’ল। বাতৰিকাকত সাংবাদিকতা, ৰাজনীতি, আৰু গণ-অভিমত গঠনৰ এটা মুখ্য মাধ্যম হিচাপে বিবেচিত হ’ব ধৰিলে। ===ভাৰত=== ভাৰতত আধুনিক বাতৰিকাকতৰ আৰম্ভণি ১৭৮০ চনত জেমছ আগষ্টাছ হিচ্কিৰ দ্বাৰা কলকাতাত ইংৰাজী ভাষাত প্ৰকাশিত '[[বেংগল গেজেট]]ৰ সৈতে হয়, যাক ভাৰতৰ প্ৰথম বাতৰিকাকত বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>Das, Somnath (2006). ''History of Indian Journalism''. New Delhi: Education Publishing. ISBN 9788121922011.</ref> পিছত বিভিন্ন আঞ্চলিক ভাষাতো বাতৰিকাকত প্ৰকাশ হ’ব ধৰিলে। ৰামমোহন ৰায়ৰ ''সংবাদ কৌমুদী'' (১৮২১) আৰু ঈশ্বৰচন্দ্ৰ বিদ্যাসাগৰৰ সম্পাদিত কাকতসমূহ সমাজসংস্কাৰৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈছিল। ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাত ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলনত বাতৰিকাকতৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা আছিল, যেনে ''কেশৰী'', ''অমৃত বজাৰ পত্ৰিকা'', ''[[দ্য হিন্দু]]'' আদিয়ে জনসাধাৰণৰ মাজত ৰাজনৈতিক সজাগতা সৃষ্টি কৰিছিল। ===অসম=== অসমত প্ৰকাশিত প্ৰথম বাতৰিকাকত আছিল ''[[অৰুণোদয়]]'', যাৰ প্ৰথম সংখ্যাটো ১৮৪৬ চনৰ ২৯ জুলাই তাৰিখে প্ৰকাশ পাইছিল। এইখন কাকত ব্ৰিটিছ শাসনকালত সাধাৰণ জনগণৰ মাজত ধৰ্মীয়, নৈতিক আৰু সমাজিক শিক্ষাবিষয়ক বাৰ্তা প্ৰচাৰ কৰিবলৈ মিছনাৰী সংগঠন ‘‘American Baptist Missionary Union’’ৰ উদ্যোগত প্ৰকাশ কৰা হৈছিল।<ref>Baruah, Sanjib (1999). ''India Against Itself: Assam and the Politics of Nationality''. University of Pennsylvania Press.</ref> পিছলৈ আহি অসমীয়া ভাষাত বিভিন্ন কাকত প্ৰকাশ হ’ব ধৰিলে, যেনে ''জোনাকী'' (১৮৮৯), ''অভিলাষ'', ''অসমীয়া'', ''নৱজীৱন'' আদিয়ে অসমীয়া সাহিত্য, ৰাজনীতি আৰু সমাজচিন্তাৰ ক্ষেত্ৰত এক বিশিষ্ট অৱদান আগবঢ়ালে। বিংশ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধত ''[[অসমীয়া প্ৰতিদিন]]'', ''[[দৈনিক জনমভূমি]]'', ''[[দৈনিক অগ্ৰদূত]]'' আদি কাকতে মুখ্য সংবাদমাধ্যম হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। আধুনিক যুগত ছাপা কাকতৰ উপৰিও অনলাইন বাতৰিকাকতৰ সংখ্যা বাঢ়িছে আৰু বহুতো পৰম্পৰাগত কাকতে ই-পেপাৰ সংস্কৰণো আৰম্ভ কৰিছে। ==বিজ্ঞাপন== [[File:Contrast584.jpg|thumb|বাতৰি কাকত আৰু বিজ্ঞাপন, [[আৰ্জেণ্টিনা]]]] সাধাৰণতে এখন বাতৰি কাকতে ইয়াৰ ৭০–৮০% ৰাজহ বিজ্ঞাপনৰ পৰা, আৰু বাকীখিনি বিক্ৰী আৰু চাবস্ক্ৰিপচনৰ পৰা আহৰণ কৰে।<ref name="business_model_1996">{{cite news|url=https://www.academia.edu/4894990|title=Online Revenue Business Model Has Changed Little Since 1996|publisher=[[Newspaper Research Journal]]|author=Mensing, Donica|date=Spring 2007}}</ref> [[File:C & A Speciale Mantel-Aanbieding.jpg|thumb|১৯৩৮ চনৰ ডাচ কাকতত C&A ষ্ট'ৰত মহিলাৰ পোছাকৰ জনপ্ৰিয় বিজ্ঞাপন]] ==ফটো গেলাৰী== [[File:Second Street, at Cherry, Telegraph Building, etc., circa 1876 - DPLA - 0e54921bd7d86f5d18b1f786cd7750f1 (cropped).jpg|thumb|upright=1|মেকন, জৰ্জিয়াৰ ''দ্য টেলিগ্ৰাফ'' ছপাখানা, {{Circa|1876}}]] [[File:Newsboy in 1905.jpg|thumb|upright=1|কানাডাত ১৯০৫ চনত ''টোৰণ্টো টেলিগ্ৰাম'' বিক্ৰী কৰি থকা এখন কাকত বিক্ৰেতা]] [[File:Gazeta Lubuska newsroom.jpg|thumb|upright=1|পোলেণ্ডৰ জিয়েলোনা গুৰাত অস্থিত ''গাজেটা লুবুস্কা'' কাকতৰ সংবাদ কক্ষ]] [[File:Tyrvään sanomat.JPG|thumb|upright=1|ফিনলেণ্ডৰ চাষ্টামালাত অস্থিত ''তিৰভান সানোমাত'' কাকতৰ কাৰ্যালয়]] [[File:Newspapers.jpg|thumb|upright=1|[[ইজৰাইল]]ৰ দৈনিক কাকত ''হাৰেটজ''-ৰ হিব্ৰু আৰু [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] সংস্কৰণ]] [[File:Newspapers of Japan 20090831.jpg|thumb|upright=1|''ইওমিউৰি শিমবুন]ঋ'', [[জাপান]]ৰ এখন ব্ৰডশ্বীট কাকত, যাক পৃথিৱীৰ সৰ্ববৃহৎ কাকত প্ৰচাৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়]] [[File:Newspaper vendor.jpg|thumb|কাকতৰ বিক্ৰেতা, পেডিংটন, লণ্ডন, ফেব্ৰুৱাৰী ২০০৫]] [[File:Severnyi krai.jpg|thumb|upright=1|''চেভাৰ্নি ক্ৰাই'' কাকতৰ সম্পাদকীয় কৰ্মীসকল, ইয়াৰোস্লাভল, [[ৰাছিয়া]], ১৯০০]] [[File:2010 newspaper press France 5125942563.jpg|thumb|upright=1|লিমোজ, [[ফ্ৰান্স]]ৰ এখন কাকত ছপা যন্ত্ৰ, ২০১০]] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বাতৰি কাকত]] [[শ্ৰেণী:সাময়িক সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা পৃষ্ঠা]] mkwo0dnmv8jzcinho9gz268m4npcek2 0 129741 646007 565832 2026-10-19T08:47:10Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:অনুবাদ সম্পূৰ্ণ নোহোৱা প্ৰবন্ধ]] using [[WP:HC|HotCat]] 646007 wikitext text/x-wiki হিন্দু পৌৰাণিক সাহিত্যত [[হনুমান]]ৰ ১০৮টা নামৰ উল্লেখ আছে। সেইবোৰ হ’ল: == নামৰ তালিকা == {| class="wikitable" !ক্ৰমাংক !নাম !মন্ত্ৰ !মন্ত্ৰ (IAST) !অৰ্থ |- |১ |অঞ্জনেয় |ॐ आञ्जनेयाय नमः |Om Āñjaneyāya Namaḥ |যি দেৱী অঞ্জনাৰ পুত্ৰ |- |২ |মহাবীৰ |ॐ महावीराय नमः |ওম্ মহাবীৰায় নমঃ |যি অতি বলশালী আৰু পৰাক্ৰমী |- |৩ |হনুমান |ॐ हनुमते नमः |ওম্ হনুমন্তে নমঃ |যি ফুলা মুখৰ গৰাকী |- |৪ |মাৰুতাত্মজ |ॐ मारुतात्मजाय नमः |ওম্ মাৰুতাত্মজায় নমঃ |যি পৱন সেৱৰ অতি প্ৰিয় |- |৫ |তত্ত্বজ্ঞানপ্ৰদ |ॐ तत्वज्ञानप्रदाय नमः |ওম্ তত্ত্বজ্ঞানপ্ৰদায় নমঃ |যিয়ে তত্ত্বজ্ঞান প্ৰদান কৰে |- |৬ |সীতাদেৱীমুদ্ৰাপ্ৰদায়ক |ॐ सीतादेवीमुद्राप्रदायकाय नमः |ওম্ সীতাদেৱীমুদ্ৰাপ্ৰদায়কায় নমঃ |যিয়ে মাতা সীতাক শ্ৰীৰামৰ আঙুঠি প্ৰদান কৰে |- |7 |अशोकवनिकाच्छेत्ता |ॐ अशोकवनिकाच्छेत्त्रे नमः |Om Aśokavanikācchetre Namaḥ |जो अशोक वन को नष्ट करने वाले हैं |- |8 |सर्वमायाविभञ्जन |ॐ सर्वमायाविभञ्जनाय नमः |Om Sarvamāyāvibhañjanāya Namaḥ |जो भ्रम को नष्ट करने वाले हैं |- |9 |सर्वबन्धविमोक्ता |ॐ सर्वबन्धविमोक्त्रे नमः |Om Sarvabandhavimoktre Namaḥ |जो समस्त प्रकार के बन्धनों से मुक्त करने वाले हैं |- |10 |रक्षोविध्वंसकारक |ॐ रक्षोविध्वंसकारकाय नमः |Om Rakṣovidhvaṃsakārakāya Namaḥ |जो राक्षसों का संहार करने वाले हैं |- |11 |परविद्यापरिहार |ॐ परविद्यापरिहाराय नमः |Om Paravidyāparihārāya Namaḥ |जो शत्रुओं के विवेक का नाश करने वाले हैं |- |12 |परशौर्यविनाशन |ॐ परशौर्यविनाशनाय नमः |Om Paraśauryavināśanāya Namaḥ |जो शत्रुओं के बल एवं शक्ति को हरने वाले हैं |- |13 |परमन्त्रनिराकर्ता |ॐ परमन्त्रनिराकर्त्रे नमः |Om Paramantranirākartre Namaḥ |जो केवल श्री राम मन्त्र का जाप करने वाले हैं |- |14 |परयन्त्रप्रभेदक |ॐ परयन्त्रप्रभेदकाय नमः |Om Parayantraprabhedakāya Namaḥ |जो शत्रुओं की योजना को विफल करने वाले हैं |- |15 |सर्वग्रहविनाशी |ॐ सर्वग्रहविनाशिने नमः |Om Sarvagrahavināśine Namaḥ |जो समस्त ग्रहों के अशुभ प्रभाव को नष्ट करने वाले हैं |- |16 |भीमसेनसहायकृत् |ॐ भीमसेनसहायकृते नमः |Om Bhīmasenasahāyakṛte Namaḥ |जो भीम की सहायता करने वाले हैं |- |17 |सर्वदुःखहर |ॐ सर्वदुःखहराय नमः |Om Sarvaduḥkhaharāya Namaḥ |जो समस्त कष्टों का निवारण करने वाले हैं |- |18 |सर्वलोकचारी |ॐ सर्वलोकचारिणे नमः |Om Sarvalokacāriṇe Namaḥ |जो समस्त लोकों में विचरण करने वाले हैं |- |19 |मनोजव |ॐ मनोजवाय नमः |Om Manojavāya Namaḥ |जो वायु के समान तीव्र गति वाले हैं |- |20 |पारिजातद्रुमूलस्थ |ॐ पारिजातद्रुमूलस्थाय नमः |Om Pārijātadrumūlasthāya Namaḥ |जो पारिजात के वृक्ष के नीचे निवास करने वाले हैं |- |21 |सर्वमन्त्रस्वरूपवान् |ॐ सर्वमन्त्रस्वरूपवते नमः |Om Sarvamantrasvarūpavate Namaḥ |जो समस्त मन्त्रों/स्तोत्रों के ज्ञाता एवं स्वामी हैं |- |22 |सर्वतन्त्रस्वरूपी |ॐ सर्वतन्त्रस्वरूपिणे नमः |Om Sarvatantrasvarūpiṇe Namaḥ |जो समस्त प्रकार के तन्त्रों के अधिपति हैं |- |23 |सर्वयन्त्रात्मक |ॐ सर्वयन्त्रात्मकाय नमः |Om Sarvayantrātmakāya Namaḥ |जो समस्त प्रकार के यन्त्रों में विद्यमान हैं |- |24 |कपीश्वर |ॐ कपीश्वराय नमः |Om Kapīśvarāya Namaḥ |जो वानरों के अधिपति हैं |- |25 |महाकाय |ॐ महाकायाय नमः |Om Mahākāyāya Namaḥ |जो अत्यन्त विशाल देह वाले हैं |- |26 |सर्वरोगहर |ॐ सर्वरोगहराय नमः |Om Sarvarogaharāya Namaḥ |जो समस्त रोगों से मुक्त करने वाले हैं |- |27 |प्रभु |ॐ प्रभवे नमः |Om Prabhava Namaḥ |जो सम्पूर्ण सृष्टि में पूजे जाने वाले हैं |- |28 |बलसिद्धिकर |ॐ बलसिद्धिकराय नमः |Om Balasiddhikarāya Namaḥ |जो बल प्रदान करने वाले हैं |- |29 |सर्वविद्यासम्पत्प्रदायक |ॐ सर्वविद्यासम्पत्प्रदायकाय नमः |Om Sarvavidyāsampatpradāyakāya Namaḥ |जो नाना प्रकार की विद्या एवं सम्पत्ति प्रदान करने वाले हैं |- |30 |कपिसेनानायक |ॐ कपिसेनानायकाय नमः |Om Kapisenānāyakāya Namaḥ |जो वानर सेना के प्रमुख हैं |- |31 |भविष्यच्चतुरानन |ॐ भविष्यच्चतुराननाय नमः |Om Bhaviṣyaccaturānanāya Namaḥ |जो भविष्य की घटनाओं को जानने वाले अथवा भविष्यज्ञाता हैं |- |32 |कुमारब्रह्मचारी |ॐ कुमारब्रह्मचारिणे नमः |Om Kumārabrahmacāriṇe Namaḥ |जो युवा एवं ब्रह्मचर्य व्रत का पालन करने वाले हैं |- |33 |रत्नकुण्डलदीप्तिमान् |ॐ रत्नकुण्डलदीप्तिमते नमः |Om Ratnakuṇḍaladīptimate Namaḥ |जो रत्न जड़ित स्वर्ण कुण्डल धारण करने वाले हैं |- |34 |सञ्चलद्बालसन्नद्धलम्बमानशिखोज्ज्वल |ॐ सञ्चलद्बालसन्नद्धलम्बमानशिखोज्ज्वलाय नमः |Om Sañcaladbālasannaddhalambamānaśikhojjvalāya Namaḥ |जिनकी लम्बी पूँछ उनके सिर से भी ऊँची है |- |35 |गन्धर्वविद्यातत्वज्ञ |ॐ गन्धर्वविद्यातत्वज्ञाय नमः |Om Gandharvavidyātattvajñāya Namaḥ |जो गन्धर्व विद्या अर्थात् संगीत में पारंगत हैं |- |36 |महाबलपराक्रम |ॐ महाबलपराक्रमाय नमः |Om Mahābalaparakramāya Namaḥ |जिनमें अद्वितीय बल एवं साहस है |- |37 |कारागृहविमोक्ता |ॐ कारागृहविमोक्त्रे नमः |Om Kārāgṛhavimoktre Namaḥ |जो कारागृह से मुक्त करने वाले हैं |- |38 |शृङ्खलाबन्धमोचक |ॐ शृङ्खलाबन्धमोचकाय नमः |Om Śṛṅkhalābandhamocakāya Namaḥ |जो बेड़ियों अथवा कष्ट से मुक्त करने वाले हैं |- |39 |सागरोत्तारक |ॐ सागरोत्तारकाय नमः |Om Sāgarottārakāya Namaḥ |जो समुद्र को लाँघने वाले हैं |- |40 |प्राज्ञ |ॐ प्राज्ञाय नमः |Om Prājñāya Namaḥ |जो महान विद्वान हैं |- |41 |रामदूत |ॐ रामदूताय नमः |Om Rāmadūtāya Namaḥ |जो भगवान श्री राम के दूत हैं |- |42 |प्रतापवान् |ॐ प्रतापवते नमः |Om Pratāpavate Namaḥ |जो अपनी वीरता एवं पराक्रम के लिए जाने जाते हैं |- |43 |वानर |ॐ वानराय नमः |Om Vānarāya Namaḥ |जो वानर के स्वरूप में विराजमान हैं |- |44 |केसरीसुत |ॐ केसरीसुताय नमः |Om Kesarisutāya Namaḥ |जो केसरी के पुत्र हैं |- |45 |सीताशोकनिवारक |ॐ सीताशोकनिवारकाय नमः |Om Sītāśokanivārakāya Namaḥ |जो माता सीता के कष्ट का निवारण करने वाले हैं |- |46 |अञ्जनागर्भसम्भूत |ॐ अञ्जनागर्भसम्भूताय नमः |Om Añjanagarbhasambhūtāya Namaḥ |जो माता अञ्जनी के गर्भ से जन्म लेने वाले हैं |- |47 |बालार्कसदृशानन |ॐ बालार्कसदृशाननाय नमः |Om Bālārkasadṛśānanāya Namaḥ |जिनकी आभा उदीयमान सूर्य के समान है |- |48 |विभीषणप्रियकर |ॐ विभीषणप्रियकराय नमः |Om Vibhīṣaṇapriyakāya Namaḥ |जो विभीषण के प्रिय हैं |- |49 |दशग्रीवकुलान्तक |ॐ दशग्रीवकुलान्तकाय नमः |Om Daśagrīvakulāntakāya Namaḥ |जो रावण के कुल का अन्त करने वाले हैं |- |50 |लक्ष्मणप्राणदाता |ॐ लक्ष्मणप्राणदात्रे नमः |Om Lakṣmaṇaprāṇadātre Namaḥ |जो लक्ष्मण जी के प्राणों की रक्षा करने वाले हैं |- |51 |वज्रकाय |ॐ वज्रकायाय नमः |Om Vajrakāyāya Namaḥ |जिनका शरीर वज्र के समान कठोर एवं शक्तिशाली है |- |52 |महाद्युति |ॐ महाद्युतये नमः |Om Mahādyutaye Namaḥ |जो अत्यन्त तेजस्वी हैं |- |53 |चिरञ्जीवी |ॐ चिरञ्जीविने नमः |Om Cirañjīvine Namaḥ |जो प्रत्येक युग में अजर-अमर रहने वाले हैं |- |54 |रामभक्त |ॐ रामभक्ताय नमः |Om Rāmabhaktāya Namaḥ |जो भगवान श्री राम के परम भक्त हैं |- |55 |दैत्यकार्यविघातक |ॐ दैत्यकार्यविघातकाय नमः |Om Daityakāryavighātakāya Namaḥ |जो दैत्यों के समस्त कार्य निष्फल करने वाले हैं |- |56 |अक्षहन्ता |ॐ अक्षहन्त्रे नमः |Om Akṣahantre Namaḥ |जो रावण के पुत्र अक्षय का अन्त करने वाले हैं |- |57 |काञ्चनाभ |ॐ काञ्चनाभाय नमः |Om Kāñcanābhāya Namaḥ |जिनकी काया स्वर्ण के समान आभा वाली है |- |58 |पञ्चवक्त्र |ॐ पञ्चवक्त्राय नमः |Om Pañcavaktrāya Namaḥ |जिनके पाँच मुख हैं |- |59 |महातपस् |ॐ महातपसे नमः |Om Mahātapase Namaḥ |जो अद्भुत तपस्या करने वाले हैं |- |60 |लङ्किनीभञ्जन |ॐ लङ्किनीभञ्जनाय नमः |Om Laṅkinībhañjanāya Namaḥ |जो लङ्किनी नामक राक्षसी का उद्धार करने वाले हैं |- |61 |श्रीमान् |ॐ श्रीमते नमः |Om Śrimate Namaḥ |जो सम्पूर्ण सृष्टि में आदरणीय एवं पूजनीय हैं |- |62 |सिंहिकाप्राणभञ्जन |ॐ सिंहिकाप्राणभञ्जनाय नमः |Om Siṃhikāprāṇabhañjanāya Namaḥ |जो सिंहिका राक्षसी का अन्त करने वाले हैं |- |63 |गन्धमादनशैलस्थ |ॐ गन्धमादनशैलस्थाय नमः |Om Gandhamādanaśailasthāya Namaḥ |जो गन्धमादन पर्वत पर निवास करने वाले हैं |- |64 |लङ्कापुरविदाहक |ॐ लङ्कापुरविदाहकाय नमः |Om Laṅkāpuravidāhakāya Namaḥ |जो लङ्का दहन करने वाले हैं |- |65 |सुग्रीवसचिव |ॐ सुग्रीवसचिवाय नमः |Om Sugrīvasacivāya Namaḥ |जो सुग्रीव के मन्त्री हैं |- |66 |धीर |ॐ धीराय नमः |Om Dhīrāya Namaḥ |जो अत्यन्त वीर एवं साहसी हैं |- |67 |शूर |ॐ शूराय नमः |Om Śūrāya Namaḥ |जो निर्भीक एवं निडर हैं |- |68 |दैत्यकुलान्तक |ॐ दैत्यकुलान्तकाय नमः |Om Daityakulāntakāya Namaḥ |जो दैत्यों का अन्त करने वाले हैं |- |69 |सुरार्चित |ॐ सुरार्चिताय नमः |Om Surārcitāya Namaḥ |जो देवताओं द्वारा पूजे जाने वाले हैं |- |70 |महातेजस् |ॐ महातेजसे नमः |Om Mahātejase Namaḥ |जिनमें असीमित तेज है |- |71 |रामचूडामणिप्रद |ॐ रामचूडामणिप्रदायकाय नमः |Om Rāmacūḍāmaṇipradāyakāya Namaḥ |जो भगवान श्री राम को सीता माता की चूड़ामणि प्रदान करने वाले हैं |- |72 |कामरूपी |ॐ कामरूपिणे नमः |Om Kāmarūpiṇe Namaḥ |जो इच्छानुसार कोई भी रूप धारण करने वाले हैं |- |73 |पिङ्गलाक्ष |ॐ पिङ्गलाक्षाय नमः |Om Piṅgalākṣāya Namaḥ |जो लाल एवं भूरे नेत्रों वाले हैं |- |74 |वार्धिमैनाकपूजित |ॐ वार्धिमैनाकपूजिताय नमः |Om Vārdhimainakapūjitāya Namaḥ |जो समुद्र एवं मैनाक पर्वत द्वारा पूजे जाने वाले हैं |- |75 |कवलीकृतमार्तण्डमण्डल |ॐ कवलीकृतमार्तण्डमण्डलाय नमः |Om Kavalīkṛtamārtaṇḍamaṇḍalāya Namaḥ |जो सूर्य को निगलने वाले हैं |- |76 |विजितेन्द्रिय |ॐ विजितेन्द्रियाय नमः |Om Vijitendriyāya Namaḥ |जो समस्त इन्द्रियों को वश में करने वाले हैं |- |77 |रामसुग्रीवसन्धाता |ॐ रामसुग्रीवसन्धात्रे नमः |Om Rāmasugrīvasandhātre Namaḥ |जो भगवान श्री राम एवं सुग्रीव में मित्रता करवाने वाले हैं |- |78 |महारावणमर्दन |ॐ महारावणमर्दनाय नमः |Om Mahārāvaṇamardanāya Namaḥ |जो महारावण का संहार करने वाले हैं |- |79 |स्फटिकाभ |ॐ स्फटिकाभाय नमः |Om Sphaṭikābhāya Namaḥ |जो स्फटिक मणि के समान आभा वाले हैं |- |80 |वागधीश |ॐ वागधीशाय नमः |Om Vāgadhīśāya Namaḥ |जो वाणी के स्वामी हैं |- |81 |नवव्याकृतिपण्डित |ॐ नवव्याकृतिपण्डिताय नमः |Om Navavyākṛtipaṇḍitāya Namaḥ |जो अत्यन्त कुशल विद्वान हैं |- |82 |चतुर्बाहु |ॐ चतुर्बाहवे नमः |Om Caturbāhave Namaḥ |जो चार भुजाओं वाले हैं |- |83 |दीनबन्धु |ॐ दीनबन्धवे नमः |Om Dīnabandhave Namaḥ |जो दीन-हीनों के मित्र हैं |- |84 |महात्मा |ॐ महात्मने नमः |Om Mahātmane Namaḥ |जो समस्त आत्माओं में श्रेष्ठ हैं |- |85 |भक्तवत्सल |ॐ भक्तवत्सलाय नमः |Om Bhaktavatsalāya Namaḥ |जो भक्तों पर करुणा करने वाले हैं |- |86 |सञ्जीवननगाहर्ता |ॐ सञ्जीवननगाहर्त्रे नमः |Om Sañjīvananagāhrtre Namaḥ |जो सञ्जीवनी पर्वत लाने वाले हैं |- |87 |शुचि |ॐ शुचये नमः |Om Śucaye Namaḥ |जो परम पवित्र हैं |- |88 |वाग्मी |ॐ वाग्मिने नमः |Om Vāgmine Namaḥ |जो एक कुशल वक्ता हैं |- |89 |दृढव्रत |ॐ दृढव्रताय नमः |Om Dṛḍhavratāya Namaḥ |जो अपनी प्रतिज्ञा पर दृढ रहने वाले हैं |- |90 |कालनेमिप्रमथन |ॐ कालनेमिप्रमथनाय नमः |Om Kālanemipramathanāya Namaḥ |जो कालनेमि दैत्य का अन्त करने वाले हैं |- |91 |हरिमर्कटमर्कट |ॐ हरिमर्कटमर्कटाय नमः |Om Harimarkaṭamarkaṭāya Namaḥ |जो वानरों के स्वामी हैं |- |92 |दान्त |ॐ दान्ताय नमः |Om Dāntāya Namaḥ |जो दान देने वाले हैं |- |93 |शान्त |ॐ शान्ताय नमः |Om Śāntāya Namaḥ |जो शान्त प्रकृति वाले हैं |- |94 |प्रसन्नात्मा |ॐ प्रसन्नात्मने नमः |Om Prasannātmane Namaḥ |जो प्रसन्नचित्त रहने वाले हैं |- |95 |शतकण्ठमदापहृत् |ॐ शतकण्ठमदापहृते नमः |Om Śatakaṇṭhamadāpahṛte Namaḥ |जो शतकण्ठ के अभिमान को नष्ट करने वाले हैं |- |96 |योगी |ॐ योगिने नमः |Om Yogine Namaḥ |जो एक महान योगी हैं |- |97 |रामकथालोल |ॐ रामकथालोलाय नमः |Om Rāmakathālolāya Namaḥ |जो रामकथा सुनने को उत्सुक रहने वाले हैं |- |98 |सीतान्वेषणपण्डित |ॐ सीतान्वेषणपण्डिताय नमः |Om Sītānveṣaṇapaṇḍitāya Namaḥ |जो माता सीता को ज्ञानपूर्वक खोजने वाले हैं |- |99 |वज्रदंष्ट्र |ॐ वज्रदंष्ट्राय नमः |Om Vajradaṃṣṭrāya Namaḥ |जो वज्र के समान कठोर हैं |- |100 |वज्रनख |ॐ वज्रनखाय नमः |Om Vajranakhāya Namaḥ |जो वज्र के समान सुदृढ़ नख अर्थात् नाखून वाले हैं |- |101 |रुद्रवीर्यसमुद्भव |ॐ रुद्रवीर्यसमुद्भवाय नमः |Om Rudravīryasamudbhavāya Namaḥ |जो भगवान शिव के अवतार हैं |- |102 |इन्द्रजित्प्रहितामोघब्रह्मास्त्रविनिवारक |ॐ इन्द्रजित्प्रहितामोघब्रह्मास्त्रविनिवारकाय नमः |Om Indrajitprahitāmoghabrahmāstravinivārakāya Namaḥ |जो इन्द्रजीत के ब्रह्मास्त्र के प्रभाव को दूर करने वाले हैं |- |103 |पार्थध्वजाग्रसंवासी |ॐ पार्थध्वजाग्रसंवासिने नमः |Om Pārthadhvajāgrasamvāsine Namaḥ |जो अर्जुन के रथ की ध्वजा में निवास करते हैं |- |104 |शरपञ्जरभेदक |ॐ शरपञ्जरभेदकाय नमः |Om Śarapañjarabhedakāya Namaḥ |जो शत्रुओं के कारागृह को भेदने वाले हैं |- |105 |दशबाहु |ॐ दशबाहवे नमः |Om Daśabāhave Namaḥ |जो दस भुजाओं वाले हैं |- |106 |लोकपूज्य |ॐ लोकपूज्याय नमः |Om Lokapūjyāya Namaḥ |जो समस्त लोकों में पूजे जाने वाले हैं |- |107 |जाम्बवत्प्रीतिवर्धन |ॐ जाम्बवत्प्रीतिवर्धनाय नमः |Om Jāmbavatprītivardhanāya Namaḥ |जो जाम्बवन्त जी के अत्यन्त प्रिय हैं |- |108 |सीतासमेतश्रीरामपादसेवाधुरन्धर |ॐ सीतासमेतश्रीरामपादसेवाधुरन्धराय नमः |Om Sītāsametaśrīrāmapādasevādhurandharāya Namaḥ |जो देवी सीता सहित श्री राम जी के चरण कमलों की सेवा करने वाले हैं |} <ref>{{Cite web |last=LLP |first=Adarsh Mobile Applications |title=108 Names of God Hanuman {{!}} Ashtottara Shatanamavali of God Hanuman |url=http://www.drikpanchang.com/hindu-names/gods/god-hanuman/108-hanuman-names.html |access-date=2025-10-20 |website=Drikpanchang |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=जोशी |first=अनिरुद्ध |title=108 Names of Hanumanji {{!}} हनुमानजी के 108 नाम, लेकिन जानिए 11 खास नामों का रहस्य |url=https://hindi.webdunia.com/jay-hanuman/108-names-of-hanumanji-121021900094_1.html |access-date=2025-10-20 |website=hindi.webdunia.com |language=hi}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-04-11 |title=Hanuman Jayanti 2025: Chant These 108 Names of Lord Hanuman In Kaliyuga to Seek His Blessings |url=https://www.timesnownews.com/spiritual/hanuman-jayanti-2025-chant-these-108-names-of-lord-hanuman-in-kaliyuga-to-seek-his-blessings-article-151397937 |access-date=2025-10-20 |website=Times Now |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-04-10 |title=Hanuman Ji Ke 108 Naam: हनुमान जयंती के दिन करें बजरंगबली के 108 नामों का मंत्र जाप, पूरी हो सकती है हर मनोकामना |url=https://www.jansatta.com/religion/hanuman-ji-ke-108-naam-108-names-of-hanuman-ji-with-meaning-bajrangbali-naam-jaap-on-hanuman-jayanti-2025/3914532/ |access-date=2025-10-20 |website=Jansatta |language=hi}}</ref><ref>{{Cite web |title=Mangalwar Ke Upay: हनुमान जी के 108 नामों का जप करते समय इन बातों का रखें ध्यान, जीवन होगा सफल - Mangalwar Ke Upay Keep these things in mind while chanting 108 names of Hanuman ji |url=https://www.jagran.com/spiritual/puja-path-mangalwar-ke-upay-keep-these-things-in-mind-while-chanting-108-names-of-hanuman-ji-23849696.html |access-date=2025-10-20 |website=Jagran |language=hi}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:হিন্দু মন্ত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] [[শ্ৰেণী:অনুবাদ সম্পূৰ্ণ নোহোৱা প্ৰবন্ধ]] m6u5ugqrgheob3dbe7bnza4s21icnxg 0 137506 646005 613636 2026-10-19T07:16:26Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 646005 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ভাৰতৰ জিলাসমূহ]] qc9oflwuzy9vyng8zqta4jb61fxa2ai 3 140115 646002 644604 2026-10-19T07:15:30Z MediaWiki message delivery 8079 /* Wikipedia translation of the week: 2026-43 */ নতুন অনুচ্ছেদ 646002 wikitext text/x-wiki == Wikipedia translation of the week: 2026-42 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:The Trolleybus Museum at Sandtoft]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lineup.5.JPG|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''The Trolleybus Museum at Sandtoft''' is a transport museum which specialises in the preservation of trolleybuses. It is located by the village of Sandtoft, near Belton on the Isle of Axholme in the English county of Lincolnshire. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) 02:09, 12 October 2026 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31131525 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-43 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Jalapeño popper]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Cooking-food-stuffed-jalapenos-peppers.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Jalapeño poppers''', or jalapeño bites, are jalapeño peppers that have been hollowed out, stuffed with a mixture of cheese, spices, and sometimes ground meat, and breaded and deep-fried or wrapped with bacon and baked. They are a common dish on appetizer menus in chain restaurants in the United States. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) 07:15, 19 October 2026 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31131525 --> acf384z9xgn3qj6f1jcthdbp1hti2a8 0 140321 645977 645606 2026-10-18T18:46:40Z Pranamikaadhikary 27435 /* বড়া অহ্নিক মন্দিৰ */ 645977 wikitext text/x-wiki [[File:Panoramic view of Puthia Temple Complex 1.jpg|thumb|পুথিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ প্যানোৰামিক দৃশ্য ১]] [[File:Shiva temple at Puthia, Rajshahi.JPG|thumb|শিৱসাগৰ হ্ৰদৰ ওপৰত পুঠিয়াত শিৱ মন্দিৰ। বাওঁফালে ৰথ মন্দিৰ।]] [[File:Puthia Mandirs10.JPG|thumb|right|[[পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ]]]] '''পুথিয়া মন্দিৰ চৌহদ''' [[বাংলাদেশ]]ৰ [[ৰাজশাহী জিলা]]ৰ [[পুথিয়া উপজিলা]]ত থকা উল্লেখযোগ্য পুৰণি হিন্দু মন্দিৰৰ থুপেৰে গঠিত এটা চৌহদ। ৰাজশাহী চহৰৰপৰা ২৩ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত এই মন্দিৰত বাংলাদেশৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক ঐতিহাসিক মন্দিৰ আছে।<ref name=lp>McAdam, Marika. (2004) [https://books.google.com/books?id=IkQndiJHRyoC&dq=puthiya+temple+bangladesh&pg=PA114 ''Lonely Planet's Bangladesh''.] pp. 114-115.</ref> এই মন্দিৰসমূহ নিৰ্মাণ কৰিছিল পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ হিন্দু জমিদাৰ ৰজসকলে, যিসকল ৰাজশাহীৰ বিখ্যাত দানবীৰ আছিল। মন্দিৰসমূহ সাধাৰণ [[জোৰ-বাংলা শৈলী]]ৰ স্থাপত্যৰ অন্যান্য প্ৰভাৱৰ সৈতে সংযুক্ত কৰি বিভিন্ন শৈলীত টেৰাকোটাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ৰাজবাৰী বা পুথিয়াৰ ৰজাৰ ৰাজপ্ৰাসাদ আৰু দোল মাঞ্চা এই কমপ্লেক্সৰ অংশ।<ref>{{cite magazine |last=Fakir |first=Adnan M. S. |date=22 December 2005 |title=Just tavel Bangladesh for once and stop complaingn |url=http://www.thedailystar.net/rising/2005/12/04/index.htm |magazine=Rising Stars |publisher=The Daily Star}}</ref> শ্যামসাগৰ নামৰ এটা হ্ৰদৰ চাৰিওফালে মন্দিৰসমূহ বিস্তৃত হৈ আছে আৰু এই চৌহদটোৰ চাৰিওফালে শিৱসাগৰ নামৰ এটা খাদ আছে।<ref name="Rangan">{{cite news |last1=Datta |first1=Rangan |title=Explore the grandeur of Puthia, a temple town of Bangladesh |url=https://www.telegraphindia.com/my-kolkata/places/explore-the-grandeur-of-puthia-a-temple-town-of-bangladesh/cid/2027632 |access-date=20 June 2024 |agency=My Kolkata |issue=17 June 2024 |publisher=The Telegraph}}</ref><ref>{{cite news |last=Behan |first=Rosemary |date=17 January 2009 |title=Dhaka Calling |url=http://www.thenational.ae/article/20090117/TRAVEL/561365769/1259/LIFE |work=The National |archive-url=https://web.archive.org/web/20090120082131/http://www.thenational.ae/article/20090117/TRAVEL/561365769/1259/LIFE |archive-date=20 January 2009}}</ref> ষোড়শ শতিকাত বাস কৰা বৎসাচাৰ্য নামৰ এজন পৱিত্ৰ ব্যক্তিয়ে পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালটো প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। মোগল সম্ৰাট [[আকবৰ]]ৰ মন্ত্ৰী ৰাজা মান সিংহই ৰাজশাহীৰ লস্কৰ খান নামৰ অবাধ্য পাঠান জাগীৰদাৰ জাগীৰক জব্দ কৰি তেওঁৰ শিক্ষাৰ বাবে সাধু বৎসাচাৰ্যক জমিদাৰী প্ৰদান কৰে, কিন্তু তেওঁ অস্বীকাৰ কৰে। কিন্তু তেওঁৰ পুত্ৰ পীতাম্বৰক লস্কৰপুৰ বাগিছাখন স্থায়ীভাৱে মঞ্জুৰ কৰা হয়। তেওঁৰ মৃত্যুৰ লগে লগে তেওঁৰ পুত্ৰ নীলাম্বৰে সম্ৰাট [[জাহাংগীৰ]]ৰপৰা ৰাজ উপাধি লাভ কৰে।<ref name="Rangan"/> পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ বাগিছাখন আছিল ব্ৰিটিছ বংগৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম জমিদাৰী আৰু আটাইতকৈ ধনী। ভাৰত বিভাজনৰ পিছত তেতিয়াৰ পাকিস্তান চৰকাৰে জমিদাৰী ব্যৱস্থা বিলুপ্ত কৰি হিন্দুৰ সকলো সম্পত্তি জব্দ কৰে। ইয়াৰ কিছুসময়ৰ পাছতে ৰজাঘৰীয়া পৰিয়াল ভাৰতলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। ==পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ== পুথিয়াৰ বিখ্যাত মন্দিৰ, [[পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ]] ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগত পুথিয়াৰ ৰাণীয়ে স্থাপন কৰিছিল। ইয়াক ''বড়ো গোবিন্দো মন্দিৰ'' বুলিও কোৱা হয়। এই মন্দিৰটোৱে [[ৰত্ন শিল্পৰীতি|পঞ্চৰত্ন শৈলী]]ৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰে।<ref name="Rangan"/> পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালক [[ৰাধামোহন ঠাকুৰা]]ই বৈষ্ণৱ ধৰ্মলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ বাবে এই মন্দিৰটো ভগৱান [[কৃষ্ণ | শ্ৰীকৃষ্ণ]]ৰ নামত উছৰ্গা কৰিছে। মন্দিৰটোত [[কৃষ্ণ]] আৰু [[ৰাধা]]ৰ মাজৰ ঐশ্বৰিক ৰোমাঞ্চক চিত্ৰিত কৰা সুন্দৰ টেৰাকোটা অলংকাৰ দেখা যায়। মন্দিৰৰ ওচৰতে নতুনকৈ স্থাপন কৰা মহাবিদ্যালয়খনৰ বাবে আৰু সংৰক্ষণৰ প্ৰচেষ্টাৰ অভাৱৰ বাবে মন্দিৰৰ অস্তিত্বৰ প্ৰতি ভাবুকি আহি পৰিছে। ১৮২৩ চনৰপৰা ১৮৯৫ চনৰ ভিতৰত মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>[http://www.bangladeshnews.com.bd/2008/04/05/ancient-temples-in-puthia-falling-apart-for-lack-of-care/ Bangladesh News] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090505015043/http://www.bangladeshnews.com.bd/2008/04/05/ancient-temples-in-puthia-falling-apart-for-lack-of-care/ |date=2009-05-05 }}</ref> ==ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ== [[ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ]] বা বড়ো শিৱ মন্দিৰ বা পঞ্চৰত্ন শিৱ মন্দিৰ বাংলাদেশৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ শিৱ মন্দিৰ। ৰাজা জগত নাৰায়ণ ৰায়ৰ বিধৱা ৰাণী ভূবনময়ী দেৱীয়ে ১৮২৩ চনত নিৰ্মাণ কৰা এইটো শিৱসাগৰ হ্ৰদৰ পাৰতে নিৰ্মিত হৈছে। এই অলংকৃত মন্দিৰটো পূব ভাৰতত সাধাৰণ পাঁচটা শিখৰ শৈলী ([[ৰত্ন শিল্পৰীতি]]) মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ এক আকৰ্ষণীয় আৰু উৎকৃষ্ট উদাহৰণ। পাঁচটা শিখৰৰ প্ৰতিটোতে কেইবাটাও উপ শিখৰ থাকে। কোণৰ প্ৰতিটো শিখৰ ১৭টা সৰু শিখৰেৰে গঠিত, আনহাতে ডাঙৰ কেন্দ্ৰীয় শিখৰত মুঠ ১০৮টা উপ-শিখৰ থাকে।<ref name="Rangan"/> কৰিডৰবোৰত জয়পুৰী স্থাপত্যৰ স্পৰ্শ আছে আৰু পৱিত্ৰ সংৰক্ষিত অঞ্চলটোত, দেশৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ ডাঙৰ এটা অতি বৃহৎ ক’লা বেছাল্ট শিৱ লিংগ নিহিত হৈ আছে। ১৯৭১ চনত [[বাংলাদেশ মুক্তি যুদ্ধ]]ৰ সময়ত শিলৰ খোদিত আৰু ভাস্কৰ্য্য শিল্পকৰ্মসমূহ বিক্ষিপ্ত কৰা হৈছে। আগ্ৰাসী পাকিস্তানী সৈন্যই শিৱলিংগক স্থানচ্যুত কৰি ভাঙিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও স্থানৰপৰা আঁতৰাই নিব পৰা নাছিল। মন্দিৰটো বৰ্তমান এক সংৰক্ষিত স্মৃতিসৌধ।<ref name=lp/><ref name="Sneha">{{cite news |last1=Bhura |first1=Sneha |title=Bangladesh's beautiful terracotta temples find unlikely saviours |url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/south-asia/bangladeshs-beautiful-terracotta-temples-find-unlikely-saviours/articleshow/112436225.cms?fbclid=IwY2xjawEz2KdleHRuA2FlbQIxMAABHdYKaP2eDvXWE0LMjn330NedcMCcnbRfB1UCknC-3kOEpUub73vV2wMxbA_aem_VkbvRszko-9yhDii_sKHMg |access-date=22 August 2024 |agency=Times of India |date=11 August 2024}}</ref> ==জগন্নাথ মন্দিৰ== জগন্নাথ মন্দিৰ (ৰথ মন্দিৰ বুলিও জনা যায়) কৃষ্ণৰ এক ৰূপ জগন্নাথৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত। ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰৰ কাষতে অৱস্থিত। ই দুমহলীয়া অষ্টভুজ গঠন।<ref>[http://www.chattagramsamity.co.uk/know_bangladesh2008.htm Know Bangladesh]</ref><ref name="Rangan"/> ==ছোটা আহ্নিক মন্দিৰ== [[ছোটা আহ্নিক মন্দিৰ]] পুথিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ এটা সৰু হিন্দু মন্দিৰ। ই [[চালা শিল্পশৈলী|ডো চালা শৈলী]] অনুসৰণ কৰে আৰু পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰৰ ওচৰত অৱস্থিত।<ref name="Rangan"/> ==চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ== [[চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ]] যাক ''ছোটো গোবিন্দো মন্দিৰ'' বুলিও কোৱা হয় পুথিয়া চৌহদৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। ই [[চালা শিল্পশৈলী|চাৰ চালা শৈলী]]ৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰে। এই মন্দিৰটো ১৭৯০-১৮০০ চনৰ বুলি ধাৰণা কৰা হয়। দক্ষিণৰ সন্মুখভাগ [[টেৰাকোটা]]ৰ ফলকেৰে বিস্তৃতভাৱে সজাই তোলা হৈছে, য'ত বিষ্ণুৰ দহটা অৱতাৰ, লংকাণ্ড মহাকাব্য ৰামায়ণ কিংবদন্তিৰ এটা অধ্যায়, ৰাধা-কৃষ্ণ মহাকাব্য কাহিনী, ফুলৰ ডিজাইন আৰু জ্যামিতিক শিল্প আৰু সেই সময়ৰ নাগৰিক জীৱনৰ দৃশ্যসমূহ চিত্ৰিত কৰা হৈছে।<ref name="Rangan"/> ==বড়া অহ্নিক মন্দিৰ== [[বড়া আহ্নিক মন্দিৰ]] (Big Anhik Temple) পুথিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। ই কমপ্লেক্সৰ পশ্চিম দিশত চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰৰ কাষতে থিয় হৈ পূব দিশলৈ মুখ কৰি আছে। ইয়াক পুথিয়াৰ ৰজাসকলে নিৰ্মাণ কৰিছিল। ই বংগ মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ মিশ্ৰিত ৰূপ অনুসৰণ কৰে আৰু ইয়াৰ দুয়োকাষে দুটা চৰ চালা গঠনৰ কাষে কাষে কেন্দ্ৰীয় ডো চালা থাকে।<ref name="Rangan"/> বাংলাদেশৰ একেধৰণৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰা আন একমাত্ৰ মন্দিৰটো হ’ল ফৰিদপুৰ জিলাৰ ৰাজাৰাম মন্দিৰ। ==ছোটো শিৱ মন্দিৰ== এই সৰু শিৱ মন্দিৰটো পুথিয়া ৰাজবাৰীৰ পিছফালে অৱস্থিত। [[চালা শিল্পশৈলী|চাৰ চালা শৈলী]]ৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰি এটা সৰু মন্দিৰ। সন্মুখৰ মুখখনত জটিল টেৰাকোটা অলংকাৰ আছে।<ref name="Rangan"/> ==চিত্ৰভাণ্ডাৰ== <gallery> File:Shiva_Temple,_Puthia,_Rajshahi_NK_(2).jpg|শিৱ মন্দিৰ File:Bara Ahnik Mandir at Puthia.JPG|পুথিয়াৰ [[বড়া আহ্নিক মন্দিৰ]] File:Palace at Puthia, Rajshahi.JPG| [[পুথিয়া ৰাজবাৰী]] File:Dol Mandir at Puthia.JPG|পুথিয়াৰ [[দৌল মন্দিৰ]] File:Chota Shiva Temple, Puthia.jpg|ছোট শিৱ মন্দিৰ File:Terracotta work at puthiya govinda temple, rajshahi.jpg|গোবিন্দ মন্দিৰত টেৰাকোটা কৰ্ম File:Massive terracitta work at govinda mandir of puthia.jpg|ৰাজশাহীৰ পুথিয়াৰ গোবিন্দ মন্দিৰত বিশাল আৰু বিশদ টেৰাকোটাৰ কাম </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] [[শ্ৰেণী:মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] c9i26ko2stztgqdgieeta4m46ghm29f 0 140353 645939 645888 2026-10-18T13:39:54Z Pranamikaadhikary 27435 /* মৃত, আহত আৰু মন্দিৰত আক্ৰমণৰ সাৰাংশ */ 645939 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | location = [[বাংলাদেশ]] | date = ১৩ – ১৯ অক্টোবৰ ২০২১ | target = [[বাংলাদেশত হিন্দুধৰ্ম|হিন্দু]] | type = [[সাম্প্ৰদায়িক হিংসা]], [[ধৰ্মীয় হিংসা]], [[ধ্বংসাত্মকতা]], [[সামাজিক বিশৃংখলতা]] | fatalities = ৮+ | injuries = ১৫০+ | perpetrators = [[ইছলামিক উগ্ৰবাদ|ইছলামিক উগ্ৰবাদী]] | numparts = ৪,০০০+ | motive = [[কোৰআন]] অপবিত্ৰ কৰা | convicted = ৪৫০ }} ২০২১ চনৰ ১৩ৰপৰা ১৯ অক্টোবৰলৈকে [[দুৰ্গা পূজা]] উৎসৱৰ সময়ত সমগ্ৰ [[বাংলাদেশ]]ত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ বিৰুদ্ধে মুছলমান গোটে সাম্প্ৰদায়িক হিংসাৰ প্ৰৰোচনা কৰিছিল, এই ঘটনা এটা ভাইৰেল ভিডিঅ’ৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই [[কোৰআন]]ক মন্দিৰৰ মূৰ্তিৰ ভৰিৰ তলত ৰখা হৈছিল। সমগ্ৰ বাংলাদেশতে ৫০ টাতকৈও অধিক মন্দিৰ আৰু অস্থায়ী উপাসনাৰ ব্যৱস্থা ভাঙি পেলোৱা হয়।<ref name="tg16Oct2021" /> বাংলাদেশ চৰকাৰে বাংলাদেশৰ ৬৪খন প্ৰশাসনিক জিলাৰ ভিতৰত ২২খন জিলাত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত হোৱা হিংসা দমন কৰিবলৈ [[সীমান্তৰক্ষী বাংলাদেশ বাহিনী]] মোতায়েন কৰে। সংঘৰ্ষ আৰু আক্ৰমণক লৈ আৰক্ষীয়ে কমেও ৪৫০ জন লোকক গ্ৰেপ্তাৰ কৰে। ২০২১ চনৰ ২০ অক্টোবৰলৈকে সমগ্ৰ দেশতে ৩ জন হিন্দু আৰু ৫ জন মুছলমানকে ধৰি কমেও ৮ জন লোকৰ মৃত্যু হৈছে।<ref>{{cite news |date=15 October 2021 |script-title=bn:কুমিল্লার পূজামণ্ডপে কোরআন রাখার সাথে জড়িত এক ব্যক্তিকে শনাক্ত করা হয়েছে: পুলিশ |url=https://www.bbc.com/bengali/news-58982999 |newspaper=[[BBC Bangla]] |language=bn |access-date=20 October 2021 |archive-date=20 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211020193453/https://www.bbc.com/bengali/news-58982999 |url-status=live }}</ref><ref name="tg16Oct2021">{{cite news |date=16 October 2021 |title=Seven dead after violence erupts during Hindu festival in Bangladesh |url=https://www.theguardian.com/world/2021/oct/16/four-die-after-violence-erupts-at-hindu-festival-in-bangladesh |access-date=5 September 2022 |archive-date=15 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220215102851/https://www.theguardian.com/world/2021/oct/16/four-die-after-violence-erupts-at-hindu-festival-in-bangladesh |url-status=live }}</ref> ২৪ অক্টোবৰত এই সংঘৰ্ষৰ সময়ত আহত হোৱা আৰু এজন হিন্দু লোকৰ ঢাকাত চিকিৎসাধীন অৱস্থাত মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite news |title=Cumilla Hindu temple attack victim dies in Dhaka |url=https://bdnews24.com/bangladesh/cumilla-hindu-temple-attack-victim-dies-in-dhaka |access-date=4 September 2022 |work=[[bdnews24.com]] |archive-date=4 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220904220833/https://bdnews24.com/bangladesh/cumilla-hindu-temple-attack-victim-dies-in-dhaka |url-status=live }}</ref><ref name="tg16Oct2021" /> ==পৃষ্ঠভূমি== বাংলাদেশৰ জনসংখ্যাৰ ৭.৯% হিন্দু।<ref name="aj18Oct2021">{{cite news |title=Two Hindu men killed, temples vandalised in Bangladesh violence |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/10/18/bangladesh-hindus-men-killed-temples-vandalised-religious-violence |publisher=[[Al Jazeera]] |date=18 October 2021}}</ref> বাংলাদেশৰ হিন্দু সংখ্যালঘু লোকে ২০২১ চনৰ অক্টোবৰৰ দ্বিতীয় সপ্তাহত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ সৰ্ববৃহৎ ধৰ্মীয় উৎসৱৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলাইছিল। প্ৰতি বছৰৰ দৰে সমগ্ৰ দেশতে পূজা-অৰ্চনাৰ অস্থায়ী ব্যৱস্থা স্থাপন কৰা হৈছিল। ১৩ অক্টোবৰৰ পুৱা কমিলা জিলাৰ এটা অস্থায়ী মন্দিৰৰপৰা [[কোৰআন]]ক বদনাম কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল, যেতিয়া ছ’চিয়েল মিডিয়া প্লেটফৰ্মৰ জৰিয়তে কোৰআনৰ প্ৰতিলিপি এটা মূৰ্তিৰ কোলাত পোৱাৰ খবৰ প্ৰচাৰ হৈছিল। তাৎক্ষণিক প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে চৰকাৰে ৰাইজক শান্ত হ’বলৈ আহ্বান জনোৱাৰ লগতে ঘটনাৰ তদন্ত কৰিবলৈ আৰক্ষীক নিৰ্দেশ দিয়ে। কিন্তু এই প্ৰতিবেদন প্ৰচাৰ হোৱাৰ কিছুসময়ৰ পাছতে কমিলাৰ স্থানীয় মন্দিৰত ক্ষুব্ধ জনসাধাৰণে আক্ৰমণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। অতি সোনকালেই বাংলাদেশৰ আন আন জিলাতো এই ধৰ্মীয় উত্তেজনা বিয়পি পৰে। কিছুদিন পাছত ১৩ অক্টোবৰত কমিলাৰ নানুৱা দিঘিৰ পাৰ পূজা মণ্ডপত [[কোৰআন]]ৰ প্ৰতিলিপি মূৰ্তিটোৰ কোলাত ৰখাৰ অপৰাধত ইকবাল হোছেইন নামৰ এজন মুছলমান লোকক আৰক্ষীয়ে গ্ৰেপ্তাৰ কৰে।<ref>{{cite news |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/20/police-man-who-placed-the-quran-on-a-puja-idol-identified |title=Police: Comilla resident Iqbal placed the Quran on a Puja idol |work=[[Dhaka Tribune]] |date=20 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211020155313/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/20/police-man-who-placed-the-quran-on-a-puja-idol-identified |archive-date=20 October 2021}}</ref> ===মৃত, আহত আৰু মন্দিৰত আক্ৰমণৰ সাৰাংশ=== ২২ অক্টোবৰৰ ভিতৰত কমেও ৩ জন হিন্দু নিহত হোৱাৰ খবৰ পোৱা গৈছিল, আৰু কমেও ১৫০ জনতকৈ অধিক লোক আহত হৈছিল। কমেও ৮০টা মন্দিৰ (২০০টা [[মণ্ডপ]]) জনসাধাৰণৰ আক্ৰমণৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। কমেও ৪,০০০ লোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ উত্থাপন কৰা হয় আৰু ৪০০ লোকক আৰক্ষীয়ে আটক কৰে।<ref name="aj18Oct2021"/> ==হিন্দু মন্দিৰ আৰু সংখ্যালঘু জনগোষ্ঠীৰ ওপৰত আক্ৰমণ== [[বাংলাদেশ]]ৰ কমেও এক ডজন জিলাত অধিকাংশই দক্ষিণ অঞ্চলৰ, মন্দিৰ, ঘৰ, সংখ্যালঘু লোকৰ দোকানত আক্ৰমণ, সামগ্ৰী লুণ্ঠন, হত্যাৰ বাতৰি নথিভুক্ত কৰা হৈছিল, য’ত [[কমিলা জিলা|কমিলা]], [[চান্দপুৰ]], [[নোৱাখালি]], [[চট্টগ্ৰাম]], [[বান্দৰবন]], [[কক্স বজাৰ]], [[নৰশ্বিংডি]] আৰু [[গাজীপুৰ]] আদি জিলাৰ ভিতৰত আছিল। ===কমিলা=== কমিলা জিলাৰপৰা আৰম্ভ হোৱা এই ঘটনাত ১৩ অক্টোবৰৰপৰা ১৬ অক্টোবৰলৈ বিভিন্ন মন্দিৰলৈ আক্ৰমণ বিয়পি গৈছিল। ননুৱা দিঘিৰ পাৰ আৰু চান্দমনি কালী মন্দিৰৰ দুৰ্গা পূজা স্থান অঞ্চলজুৰি [[কোৰআন]]ক হেয়জ্ঞান কৰাৰ উৰাবাতৰি বিয়পি পৰাৰ পাছতে আক্ৰমণকাৰীৰ লক্ষ্য হৈ পৰে। সোতৰবছৰীয়া হিন্দু যুৱক দিলীপ দাসৰ চিকিৎসালয়ত মৃত্যু হয়।<ref name="tg16Oct2021"/> ===চান্দপুৰ=== চান্দপুৰত আৰক্ষীয়ে শোভাযাত্ৰা কৰি জিলাখনৰ কোনোবা দুৰ্গা পূজাৰ স্থানত আক্ৰমণ চলাই আগুৱাই অহা ক্ষুব্ধ জনসাধাৰণৰ ওপৰত গুলীচালনা কৰে, ১৩ অক্টোবৰত কমেও ৪ জন লোকৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{cite news |date=19 October 2021 |script-title=bn:ফেসবুকে 'আন্দোলনেৰ' ডাক, এৰপৰ মিছিল–হামলা |url=http://www.prothomalo.com/bangladesh/ফেসবুকে-আন্দোলনেৰ-ডাক-এৰপৰ-মিছিলহামলা |work=[[Prothom Alo]] |language=bn |access-date=24 October 2021}}</ref> ছাত্ৰ লীগৰ হাজিগঞ্জ পৌৰসভা শাখাৰ সদস্য আৰিয়ান ছাজ্জাদ আৰু স্থানীয় আৱামি লীগৰ নেত্ৰী শ্বাহিদা বেগমৰ পুত্ৰ হৃদয় হাছান জাহিদে<ref name="ds20Oct2021">{{cite news |date=20 October 2021 |title=Hajiganj mayhem began with Facebook post like previous incidents of communal violence |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/pattern-always-the-same-2202321 |work=[[The Daily Star (Bangladesh)]] |access-date=24 October 2021 |archive-date=24 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211024040638/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/pattern-always-the-same-2202321 |url-status=live }}</ref> কমিলাত "কোৰআনৰ অপৱিত্ৰ"ৰ প্ৰতিবাদত স্থানীয় মুছলমানসকলক হিন্দুসকলৰ মন্দিৰ আৰু মণ্ডপত আক্ৰমণ চলাবলৈ পৰামৰ্শ দিছিল। পোষ্টবোৰৰ পিছত গোট খাই অলপ সময়ৰ প্ৰতিবাদৰ অন্তত হিন্দু মন্দিৰ আৰু মণ্ডপবোৰত আক্ৰমণ চলায়।<ref name="ds20Oct2021"/> ===বান্দৰবন=== স্থানীয় আৱামী লীগৰ নেতাৰ নেতৃত্বত ১৪ অক্টোবৰত বান্দৰবনৰ লামা অঞ্চলত হিন্দূৰ মালিকানাধীন মন্দিৰ আৰু প্ৰতিষ্ঠানত ক্ষুব্ধ ৰাইজে আক্ৰমণ চলাইছিল। লামা কেন্দ্ৰীয় হৰি মন্দিৰত "কোৰআনক হেয়জ্ঞান" কৰাৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ কৰা ক্ষুব্ধ জনসাধাৰণৰ সমাৱেশৰপৰা আক্ৰমণ কৰা হয়। লগতে লামা বজাৰ এলেকাত হিন্দু লোকৰ দোকানত আক্ৰমণ কৰে। স্থানীয় আৰক্ষী বিষয়াসকলৰ মতে, লামা উপাজিলা আৱামী লীগৰ সাধাৰণ সম্পাদক জাহিৰুল ইছলামে মন্দিৰত আক্ৰমণ আৰম্ভ কৰাৰ পূৰ্বে গোটটোক সম্বোধন কৰিছিল।<ref>{{cite news |date=16 October 2021 |title=Attack, Vandalism in Bandarban |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/friends-became-strangers-the-blink-eye-2199336 |newspaper=[[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]] |access-date=16 October 2021}}</ref> ===নোৱাখালি=== শুকুৰবাৰে বাংলাদেশৰ নোৱাখালিৰ বেগমগঞ্জৰ চৌমুহানীত আক্ৰমণৰ পিছত শনিবাৰে মন্দিৰৰ কাষৰ পুখুৰীৰপৰা এজন হিন্দু লোকৰ মৃতদেহ উদ্ধাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite news |last=Kundu |first=Indrajit |date=16 October 2021 |title=Devotee's body recovered day after attack on ISKCON temple in Bangladesh's Noakhali |url=https://www.indiatoday.in/world/story/bangladesh-noakhali-iskcon-temple-attack-devotee-body-found-pranta-chandra-das-1865517-2021-10-16 |access-date=17 October 2021 |work=[[India Today]] |language=en}}</ref> বুধবাৰে কমিলাত পূজা মণ্ডপত কোৰআন গ্ৰহণ কৰাৰ পাছত কমিলা আৰু চান্দপুৰকে ধৰি দেশৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত মন্দিৰ আৰু পূজা মণ্ডপত সংঘটিত আক্ৰমণ আৰু হিংসাত ছয়জন লোক নিহত হয়।<ref>{{Cite news |title=Anti-Hindu violence in Bangladesh: After attack on Noakhali temple, ISKCON asks PM Modi to talk to Hasina |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/news/anti-hindu-violence-in-bangladesh-after-attack-on-noakhali-temple-iskcon-asks-pm-modi-to-talk-to-hasina/videoshow/87063606.cms |access-date=17 October 2021 |work=[[The Times of India]] |language=en |archive-date=16 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211016165850/https://timesofindia.indiatimes.com/videos/news/anti-hindu-violence-in-bangladesh-after-attack-on-noakhali-temple-iskcon-asks-pm-modi-to-talk-to-hasina/videoshow/87063606.cms |url-status=live }}</ref> আৰক্ষীয়ে জনোৱা মতে, শুকুৰবাৰে নোৱাখালী জিলাৰ বেগমগঞ্জত পূজা মণ্ডপত আক্ৰমণ কৰি অগ্নিসংযোগ কৰাৰ লগতে আন এটা মন্দিৰৰ ভিতৰত মূৰ্তি ভাঙি লণ্ডভণ্ড কৰে। স্থানীয় হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ নেতাসকলে দাবী কৰে যে পুখুৰীত যিজন লোকৰ মৃতদেহ উদ্ধাৰ হয়, তেওঁ আগদিনাৰ আক্ৰমণত নিহত হয়। এই আক্ৰমণত আন তিনিজন গুৰুতৰভাৱে আহত হৈ চিকিৎসালয়ত চিকিৎসাধীন হৈ আছে। আগদিনা নোৱাখালিৰ বেগমগঞ্জৰ চৌমুহানীত সংঘটিত হোৱা সংঘৰ্ষত এজন লোক নিহত হোৱা বুলি আৰক্ষীয়ে পূৰ্বে নিশ্চিত কৰিছিল। কিন্তু সেইদিনা ৰাতিপুৱা চৌমুহানীৰ ইস্কন মন্দিৰৰ গাতে লাগি থকা পুখুৰীটোত যেতিয়া আন এটা মৃতদেহ ওপঙি উঠিল, তেতিয়া মন্দিৰৰ মানুহে তেওঁক চিনি পালে। ইস্কন<ref>{{Cite news |date=16 October 2021 |title=Bangladesh: ISKCON temple vandalised, 1 killed in fresh violence in Noakhali |url=https://www.livemint.com/news/world/bangladesh-iskcon-temple-vandalised-1-killed-in-fresh-violence-in-noakhali-11634355066468.html |access-date=17 October 2021 |work=mint |language=en |archive-date=17 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017023359/https://www.livemint.com/news/world/bangladesh-iskcon-temple-vandalised-1-killed-in-fresh-violence-in-noakhali-11634355066468.html |url-status=live }}</ref> চিট্টগঙৰ সংমণ্ডল সম্পাদক চিন্ময় কৃষ্ণদাস ব্ৰহ্মচাৰীয়ে কয় যে উদ্ধাৰ হোৱা মৃতদেহটো প্ৰান্ত চন্দ্ৰ দাসৰ। সংঘৰ্ষৰ পিছৰেপৰা তেওঁ সন্ধানহীন হৈ আছিল। "আমি ল'ৰাটোক বিচাৰি নাপালোঁ। আমি ৰাতি পুখুৰীতো বহুত বিচাৰিলোঁ। যিহেতু ইতিমধ্যে তেওঁক তীব্ৰ প্ৰহাৰ কৰা হৈছিল সেয়েহে ল’ৰাটোক আঘাত কৰি হত্যা কৰা হৈছিল। ৰাতিপুৱা তেওঁৰ মৃতদেহ উদ্ধাৰ হৈছিল। আৰক্ষী আৰু অগ্নিনিৰ্বাপক বাহিনীয়ে আহি উদ্ধাৰ কৰিছিল।" - দাস ডাঙৰীয়াই কয়। মৃতদেহটো উদ্ধাৰ হোৱাৰ পিছতে ৰাজপথলৈ ওলাই আহি প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰে হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ লোকে। ===গাজীপুৰ=== কাশিমপুৰ বজাৰৰ পালপাৰা শ্ৰী শ্ৰী ৰাধা গোবিন্দ মন্দিৰৰ পৰিচালনা সমিতিৰ সভাপতি তথা কাশিমপুৰ পূজা উদ্‌যাপন সমিতিৰ সভাপতি বাবুল ৰুদ্ৰই কয় যে বৃহস্পতিবাৰে পুৱা ৮ বজাৰ পিছত যেতিয়া মন্দিৰত উপাসকসকলে উপাসনা কৰি আছিল তেতিয়া হঠাতে ‘শ শ লোকে’ লক্ষ্মীক লাঠিৰে আক্ৰমণ কৰিছিল। অসুৰৰ মূৰ্তি ভাঙি গুচি যায়। ইয়াৰ ফলত অঞ্চলটোত আতংকৰ সৃষ্টি হয়। ইয়াৰ পূৰ্বে পুৱা প্ৰায় ৬ বজাত 'তিনিশৰো অধিক লোকে' কাশিমপুৰ পাছিম্পাৰা অঞ্চলৰ ব্যৱসায়ী সুবল দাসৰ পৰিয়ালৰ মন্দিৰ আৰু স্থানীয় পালপাৰা নমাবজাৰ ৰাজহুৱা মন্দিৰ, উপ আৰক্ষী আয়ুক্ত জাকিৰ হাছানক আক্ৰমণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=14 October 2021 |title=Hindu temples attacked, idols vandalized in Gazipur, Bandarban |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/14/hindu-temples-idols-vanadalized-in-gazipur-20-held |access-date=17 October 2021 |work=[[Dhaka Tribune]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20211014100223/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/14/hindu-temples-idols-vanadalized-in-gazipur-20-held |archive-date=14 October 2021}}</ref> ===চট্টগ্ৰাম=== শুকুৰবাৰে (১৫ অক্টোবৰ) শুকুৰবাৰৰ নামাজৰ পিছত মানুহে আণ্ডাৰকিলা শ্বাহী জামে মছজিদৰপৰা ওলাই আহি কাষৰীয়া জেএমচেন হলৰ গেট ভাঙিবলৈ চেষ্টা কৰে।<ref>{{Cite news |date=15 October 2021 |title=Durga Puja venue attacked in Chittagong |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/15/durga-puja-venue-attacked-in-chittagong |access-date=17 October 2021 |work=[[Dhaka Tribune]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20211015104520/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/15/durga-puja-venue-attacked-in-chittagong |archive-date=15 October 2021}}</ref> পূজা কমিটীয়ে বেনাৰখন ভাঙি মূৰ্তিটোৰ ওপৰত শিলগুটি নিক্ষেপ কৰাৰ অভিযোগো উত্থাপন কৰে। প্ৰত্যক্ষদৰ্শীয়ে জনোৱা মতে, কমিলা কাণ্ডৰ প্ৰতিবাদত শুকুৰবাৰৰ নামাজৰ অন্তত আণ্ডাৰকিলা শ্বাহী জামে মছজিদৰ গেটত একাংশ উপাসক সমবেত হয়। তাৰপৰা তেওঁলোকে জে এমচেন হলৰফালে খোজ দিয়ে। যদিও চুকটোত ট্ৰেফিক পুলিচৰ কৰ্ডন আছিল, তথাপি তেওঁলোকে সেইটো ভাঙি আগবাঢ়িল। জেএমচেন হলৰ চৌহদৰ মূল গেটখন ইতিমধ্যে বন্ধ হৈ থকাৰ বাবে তেওঁলোকে গেটখন ভাঙিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।<ref>{{Cite news |date=16 October 2021 |title=Six-hour hartal observed in Chittagong protesting attack on Durga Puja venue |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2021/10/16/six-hour-hartal-observed-in-chittagong-protesting-attack-on-durga-puja-venue |access-date=17 October 2021 |work=[[Dhaka Tribune]] |archive-date=17 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017073851/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2021/10/16/six-hour-hartal-observed-in-chittagong-protesting-attack-on-durga-puja-venue |url-status=live }}</ref> এই সময়ত তেওঁলোকে ভিতৰত শিলগুটি দলিয়াই পূজাৰ বাবে পথ আৰু চাৰিওফালৰ দেৱালত ওলমি থকা বিভিন্ন বেনাৰ ভাঙি পেলালে। জে এমচেন হলৰ পূজা মণ্ডপত বিভিন্ন বয়সৰ মহিলাসকলে পানীয়, তেল আৰু সিন্দূৰেৰে দেৱীক বিদায় দিবলৈ সাজু হৈছিল। বাহিৰত যেতিয়া হুলস্থূল আৰম্ভ হ’ল, তেতিয়া তেওঁলোকৰ মাজত আতংকৰ সৃষ্টি হ’ল। আৰক্ষীৰ আৰক্ষী সদস্যই চকুলোৰ গোলাটো ছত্ৰভংগ দি আক্ৰমণকাৰীক ছত্ৰভংগ দিয়ে। এই সময়তে আক্ৰমণকাৰী পলায়ন কৰে। চট্টগ্ৰাম মহানগৰ পূজা উদ্‌যাপন পৰিষদৰ সভাপতি আশীস ভট্টাচাৰ্যই সাংবাদিকৰ আগত কয়, ‘প্ৰতি বছৰে পুৱা ১১ বজাৰপৰা বিসৰ্জনৰ কাম আৰম্ভ হয়। এইবাৰ চৰকাৰে নিৰ্দেশ দিছিল যে দুপৰীয়া আধা বাজিৰ পিছত পূজা মণ্ডপত নামাজ পঢ়াৰ বাবে ওলাই যাব লাগে। সেইবাবেই আমি মণ্ডপত ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতি কৰিবলৈ অপেক্ষা কৰি আছিলো। ঠিক সময়ত আমাক ইয়াত আক্ৰমণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=15 October 2021 |title=Chittagong puja mandap attack: Immersion resumed after 4-hour suspension |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/15/chittagong-puja-mandap-attack-immersion-resumed-after-4-hour-suspension |access-date=17 October 2021 |work=[[Dhaka Tribune]] |archive-date=17 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017073849/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/15/chittagong-puja-mandap-attack-immersion-resumed-after-4-hour-suspension |url-status=live }}</ref> আণ্ডাৰকিলা অঞ্চলত উলিওৱা শোভাযাত্ৰাৰপৰা উদ্যমী দল এটাই জে এম সেন হল পূজা মণ্ডপক লক্ষ্য কৰি ইটা-বটল নিক্ষেপ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। প্ৰত্যক্ষদৰ্শীয়ে জনোৱা মতে, গোটটোৱে মণ্ডপটো থকা মন্দিৰটোত ইটাৰ টুকুৰা নিক্ষেপ কৰি ভাঙি লণ্ডভণ্ড কৰিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে আৰক্ষীয়ে তেওঁলোকক খেদি পঠিয়ায় আৰু আইন প্ৰয়োগকাৰী আৰু উগ্ৰপন্থীৰ মাজত সংঘৰ্ষৰ সৃষ্টি কৰে। জুমআহৰ নামাজৰ পিছত শোভাযাত্ৰা উলিয়াই অনা আক্ৰমণকাৰীক ছত্ৰভংগ দিবলৈ আৰক্ষীয়ে শূন্যলৈ গুলীচালনা কৰাৰ লগতে কন্দুৱা গেছৰ প্ৰয়োগ কৰে। আৰক্ষীয়ে কয় যে তেওঁলোকে সেই স্থানৰপৰাই প্ৰায় ৫০ জন প্ৰতিবাদকাৰীক আটক কৰে।<ref>{{cite news |date=19 October 2021 |title=Violence, vandalism in districts: Man killed in Noakhali; home minister warns perpetrators |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/violence-vandalism-districts-man-killed-noakhali-home-minister-warns-perpetrators-2199106 |newspaper=[[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]] |access-date=19 October 2021 |archive-date=19 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211019100315/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/violence-vandalism-districts-man-killed-noakhali-home-minister-warns-perpetrators-2199106 |url-status=live }}</ref> ===কক্স বজাৰ=== বুধবাৰে (১৩ অক্টোবৰ) সন্ধিয়া এটা শোভাযাত্ৰাৰ সৈতে উগ্ৰপন্থী দুষ্কৃতিকাৰীৰ দলে পেকুৱা উপাজিলাৰ সদৰ ইউনিয়নৰ বিশ্বাস পাৰাৰ পূজা মণ্ডপত উচটনিমূলক শ্লোগানেৰে আক্ৰমণ কৰি ভাঙি ধৰে। এই খবৰ পোৱাৰ পিছতে আৰক্ষীয়ে সেই স্থানত উপস্থিত হৈ আক্ৰমণকাৰীক খেদি পঠিয়ায়। পৰিস্থিতি নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ আৰক্ষীয়ে উকা গুলীচালনা কৰে। এটা সময়ত আক্ৰমণকাৰীয়ে পলায়ন কৰাৰ সময়তে আশে-পাশে থকা হিন্দু সমাজৰ কেইবাটাও ঘৰ ভাঙি লণ্ডভণ্ড কৰে। এই ঘটনাৰ পিছত নিশা পেকুৱাৰ বিভিন্ন অঞ্চলত উগ্ৰপন্থীয়ে বিভিন্ন শোভাযাত্ৰা উলিয়াইছিল। এই শোভাযাত্ৰাৰপৰা শিলখালীৰ কছাৰী মুৰা শিল পাৰা আৰু মগনামাৰ শিল পাৰাকে ধৰি বিভিন্ন অঞ্চলৰ হিন্দুসকলৰ পূজা মণ্ডল আৰু ঘৰ ভাঙি জুই লগাই দিয়া হয়। জিলা পূজা উদ্‌যাপন পৰিষদৰ তথ্য অনুসৰি পেকুৱাত উগ্ৰপন্থীয়ে ছটা পেভিলিয়ন ভাঙি ভাঙি ৩০টা ঘৰ ভাঙি পেলোৱাৰ লগতে এটা ঘৰত জুই লগাইছে। ===মৌলৱীবজাৰ=== কমলগঞ্জ উপজিলা পূজা উদ্‌যাপন সমিতিৰ সাধাৰণ সম্পাদক শ্যামল চন্দ্ৰ দাসে কয় যে বুধবাৰে নিশা ৮:৩০ বজাৰপৰা ১০:৩০ বজাৰ ভিতৰত মুইদিবজাৰ মইদৈল পূজা মণ্ডপত এদল লোকে আক্ৰমণ কৰি মূৰ্তিটো ভাঙি লণ্ডভণ্ড কৰে। ইয়াৰ উপৰি বাসুদেৱপুৰ পূজা মণ্ডপৰ তোৰণ আৰু বৈদ্যুতিক লাইট, পতনুষাৰ ইউনিয়নৰ বৃন্দাবনপুৰ জগন্নাথ জিঅ’ৰ আখৰা পূজা মণ্ডপ আৰু বৈৰাগীৰ চ’ক পাব্লিক পূজা মণ্ডপৰ ভাঙি-ছিঙি ভাঙি পেলোৱাৰ লগতে মুংশীবজাৰ ইউনিয়ন পৰিষদৰ সদস্য, সুনীল মালাকাৰ আৰু ৰেজাউল কৰিম নোমানে ৰামপুৰ পাব্লিক পূজা মণ্ডপ আৰু নাৰায়ণখেত শব্দাকাৰ একাডেমীৰ দুৱাৰত ভাঙি পেলোৱাৰ কথা জানিবলৈ দিয়ে পূজা মণ্ডপকো ভাঙি পেলোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite news |title=Attack on Hindu houses in Sunamganj: Prime accused held in Moulvibazar |url=https://www.unb.com.bd/category/Bangladesh/attack-on-hindu-houses-in-sunamganj-prime-accused-held-in-moulvibazar/66346 |access-date=17 October 2021 |work=[[United News of Bangladesh]] |language=en}}</ref> কমলগঞ্জ উপাজিলা পৰিষদৰ উপাধ্যক্ষ ৰামভজন কৈৰীয়ে কামাৰচৰা চাহবাগিছা পূজামণ্ডপত মূৰ্তিটোৰ বিৰুদ্ধে ভাঙি-ছিঙি কাণ্ড সংঘটিত হোৱাটো নিশ্চিত কৰে। মৌলভিবজাৰ জিলা পূজা উদ্‌যাপন পৰিষদৰ নেতা জাহৰ তাৰাফদাৰে কয় যে কমলগঞ্জৰ ছটা মন্দিৰ আৰু কুলাউৰাৰ আন দুটা ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত আক্ৰমণ কৰা হৈছে। "কমলগঞ্জত ভঙা মন্দিৰ দুটাৰ ভিতৰত এটাত সুকীয়া ঠাইত পাত্ৰ ৰাখি দেৱীৰ নৱম পূজাহে কৰা হ'ব। অৱশ্যে এই মুহূৰ্তত জিলাখনৰ পৰিস্থিতি শান্ত।" কমলগঞ্জ উপাজিলা নিৰ্বাহী বিষয়া আশ্বেকুল হকে কয়, "আমি সকলো ঠাই পৰিদৰ্শন কৰি আছো। পৰিস্থিতি নিয়ন্ত্ৰণত আছে। বৃহস্পতিবাৰে পুৱাৰেপৰা পূজা মণ্ডপাৰ নিৰাপত্তা প্ৰদানৰ বাবে বিজিবি মোতায়েন কৰা হৈছে। একে সময়তে শান্তিপূৰ্ণভাৱে পূজা চলাবলৈ বৃহৎসংখ্যক আৰক্ষী মোতায়েন কৰা হৈছে।" ===ফেনি=== ১৬ অক্টোবৰত ফেনীত দুৰ্গা পূজা উৎসৱৰ সময়ত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত দেশজোৰা আক্ৰমণৰ প্ৰতিবাদত জিলাখনৰ হিন্দু বাসিন্দাৰ এটা দলে স্থানীয় হিন্দু সম্প্ৰদায় আৰু মুছলমানৰ মাজত সংঘৰ্ষৰ সৃষ্টি কৰে। এই সংঘৰ্ষত দুয়োটা সম্প্ৰদায়ৰ প্ৰায় এক ডজন লোক আহত হয়।<ref>{{cite news |date=16 October 2021 |title=Violent clashes leave scores injured in Feni amid communal tension |url=https://bdnews24.com/bangladesh/violent-clashes-leave-scores-injured-in-feni-amid-communal-tension |newspaper=[[bdnews24.com]] |access-date=17 October 2021}}</ref> ===কিশোৰগঞ্জ=== কিশোৰগঞ্জ জিলাৰ কৰিমগঞ্জ উপাজিলাৰ কালী মন্দিৰৰ মূৰ্তি ১৫ অক্টোবৰত ভাঙি পেলোৱা হয়।<ref>{{cite news |title=Hate spiral must end |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/hate-spiral-must-stop-2200026 |work=[[The Daily Star (Bangladesh)]]|date=17 October 2021 |access-date=20 June 2024 |archive-date=20 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240620024714/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/hate-spiral-must-stop-2200026 |url-status=live }}</ref> ===ৰংপুৰ=== [[File:Communal violence in Pirganj.jpg|thumb|right|property damage to by communal violence in Pirganj]] ১৭ অক্টোবৰত ৰংপুৰৰ পীৰগঞ্জ উপজিলাৰ দিয়ে স্থানীয় হিন্দু ল'ৰা এজনে [[কাবা]]ত কৰা কথিত পোষ্ট ভাইৰেল হোৱাৰ পিছত প্ৰায় ডজন হিন্দু মালিকানাধীন ঘৰত জুই লগাই।[20] স্থানীয় বাংলাদেশ ছাত্ৰ লীগৰ নেতাসকলে এই পোষ্টটোৱে পৱিত্ৰ স্থানটোক হেয়জ্ঞান কৰি ঘৰবোৰ ভাঙি পেলোৱা, জুই লগাই আৰু অগ্নিনিৰ্বাপক বাহিনীৰ লোকসকলক জুই নিৰ্বাপন কৰাত বাধা দিয়াৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে।<ref>{{cite news |date=17 October 2021 |title=Hindu houses set on fire in Rangpur following Facebook post |url=https://www.newagebd.net/article/152086/hindu-houses-set-on-fire-in-rangpur-following-facebook-post |newspaper=[[New Age (Bangladesh)]]|access-date=18 October 2021 |archive-date=17 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017201204/https://www.newagebd.net/article/152086/hindu-houses-set-on-fire-in-rangpur-following-facebook-post |url-status=live }}</ref> পিছত পোহৰলৈ আহিল যে, ৰংপুৰৰ কাৰ্মাইকেল কলেজৰ দৰ্শন বিভাগৰ ছাত্ৰ লীগৰ উপ-সভাপতি চৈকাত মণ্ডলৰ এজন স্থানীয় হিন্দূৰ সৈতে ব্যক্তিগত সংঘাত হৈছিল, যাক পৰিতোষ সৰকাৰ বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। দেশজোৰা সাম্প্ৰদায়িক হিংসাৰ সময়ত বাংলাদেশ ছাত্ৰ লীগৰ ছাইকাত আৰু তেওঁৰ অনুগামীসকলে স্থানীয় মছজিদৰ ইমামৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি স্থানীয় মুছলমান জনসাধাৰণক অঞ্চলটোৰ হিন্দু গাঁওসমূহত আক্ৰমণ চলাবলৈ উচটনি দিছিল।<ref name="ds23Oct2021">{{cite news |date=23 October 2021 |title=Pirganj Communal Violence: BCL man sparked the blaze |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/pirganj-communal-violence-bcl-man-sparked-the-blaze-2204896 |newspaper=[[The Daily Star (Bangladesh)]]|access-date=24 October 2021 |archive-date=23 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023215043/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/pirganj-communal-violence-bcl-man-sparked-the-blaze-2204896 |url-status=live }}</ref> ==চৰকাৰী সঁহাৰি== ১৭ অক্টোবৰত বাংলাদেশ আৰক্ষীয়ে হিংসাৰ সৈতে জড়িত ৪,০০০ৰো অধিক সন্দেহযুক্ত লোকৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তৰে।<ref name="ht18Oct2021"/> কিন্তু ২০২১ চনৰ অক্টোবৰ মাহত দুৰ্গা পূজা উৎসৱৰ সময়ত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত সংঘটিত হোৱা সাম্প্ৰদায়িক আক্ৰমণৰ সন্দৰ্ভত বাংলাদেশৰ উচ্চ ন্যায়ালয়ে নিৰ্দেশ দিয়া ন্যায়িক তদন্তত ২০২২ চনৰ ৩০ জানুৱাৰীত বাংলাদেশৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে স্থগিত ৰাখিছিল। ইয়াৰ উপৰি ন্যায়াধীশ জে বি এম হাছানৰ নেতৃত্বত উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ বিচাৰপীঠে ছখন জিলাৰ সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত আক্ৰমণৰ সৈতে জড়িত এখন আবেদন নিষ্পত্তি কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হয়। ন্যায়াধীশ হাছান ফায়েজ ছিদ্দিকীৰ নেতৃত্বত ছয়জন ন্যায়াধীশৰ আপীলকাৰী সংস্থাই এই নিৰ্দেশ গৃহীত কৰিছে। ৰিট আবেদনকাৰীৰ অধিবক্তা সুব্ৰত চৌধুৰীয়ে স্থগিতাদেশৰ আদেশত আপত্তি কৰি কয় যে, "যোৱা বছৰৰ দুৰ্গা পূজাৰ সময়ত স্থানীয় প্ৰশাসনে হিন্দু আৰু তেওঁলোকৰ সম্পত্তি আৰু উপাসনা স্থানসমূহক সাম্প্ৰদায়িক আক্ৰমণৰপৰা ৰক্ষা কৰাত ব্যৰ্থ হৈছে।"<ref>{{cite news |title=Bangladesh : Supreme Court stays judicial probe into attacks on Hindus |url=https://insightonlinenews.in/bangladesh-supreme-court-stays-judicial-probe-into-attacks-on-hindus/ |access-date=7 February 2022 |date=31 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220207233213/https://insightonlinenews.in/bangladesh-supreme-court-stays-judicial-probe-into-attacks-on-hindus/ |archive-date=7 February 2022}}</ref><ref>{{cite news |script-title=bn:দুর্গাপূজাকালীন সহিংসতা: বিচার বিভাগীয় তদন্ত স্থগিতের নির্দেশ সুপ্রিম কোর্টের |url=https://www.thedailystar.net/bangla/%E0%A6%B8%E0%A6%82%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%A6/%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6/%E0%A6%85%E0%A6%AA%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A7-%E0%A6%93-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%B0/%E0%A6%A6%E0%A7%81%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%82%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A7%80%E0%A6%A8-%E0%A6%B8%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%82%E0%A6%B8%E0%A6%A4%E0%A6%BE-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A7%80%E0%A6%AF%E0%A6%BC-%E0%A6%A4%E0%A6%A6%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6-%E0%A6%B8%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%AE |access-date=7 February 2022 |work=[[The Daily Star (Bangladesh)]] |date=30 January 2022 |language=bn}}</ref> ==প্ৰতিক্ৰিয়া== ২০২১ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত শুকুৰবাৰৰ নামাজৰ পিছত ঢাকাৰ বিভিন্ন মছজিদৰপৰা ১০ হাজাৰৰো অধিক মুছলমানৰ ভিৰে ইছলামিক ৰাজনৈতিক দলৰ বেনাৰ লৈ ৰাজপথলৈ ওলাই আহি "ইছলামৰ শত্ৰুৰ সৈতে তললৈ নামি যাওক" আৰু "দোষীক ফাঁচি দিয়ক" বুলি ধ্বনি দিলে। সেইদিনা ওচৰৰ প্ৰায় ১০০০ হিন্দুৱেও মন্দিৰত আক্ৰমণ আৰু মুছলমান গোটৰদ্বাৰা হিন্দুক হত্যা কৰাৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰে।<ref name="aj18Oct2021"/><ref>{{cite news |title=Islam is not our state religion, will revert to 1972 constitution: Bangladesh Minister after attack on Hindus, South Asia News |work=[[WION]] |date=18 October 2021 |url=https://www.wionews.com/south-asia/islam-is-not-our-state-religion-will-revert-to-1972-constitution-bangladesh-minister-after-attack-on-hindus-421645 |access-date=18 October 2021 |archive-date=18 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211018035141/https://www.wionews.com/south-asia/islam-is-not-our-state-religion-will-revert-to-1972-constitution-bangladesh-minister-after-attack-on-hindus-421645 |url-status=live }}</ref><ref name="Sify">{{Cite news |title=Don't think of yourself as a minority, Sheikh Hasina tells Hindu community |url=https://www.sify.com/news/dont-think-of-yourself-as-a-minority-sheikh-hasina-tells-hindu-community-news-international-vkoskebcabcce.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023204315/https://www.sify.com/news/dont-think-of-yourself-as-a-minority-sheikh-hasina-tells-hindu-community-news-international-vkoskebcabcce.html |archive-date=23 October 2021 |access-date=18 October 2021 |work=Sify}}</ref> গৃহ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী আছাদুজ্জামান খানে কয় যে এই কাণ্ডসমূহ পূৰ্ব পৰিকল্পিত আছিল: "আমাৰ বোধেৰে এইটো এটা নিহিত গোটৰ প্ৰৰোচিত কাৰ্য্য আছিল... কেৱল কমিলাতে নহয়, ৰামু আৰু নাছিৰনগৰত সাম্প্ৰদায়িক হিংসাৰ জৰিয়তেও পূৰ্বতে দেশখনক অস্থিৰ কৰাৰ চেষ্টা কৰা হৈছিল।"<ref name="ht18Oct2021">{{cite news |title='Attacks on Durga Puja pandals pre-planned': Bangladesh home minister |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/attacks-on-durga-puja-pandals-pre-planned-says-bangladesh-home-minister-101634517188664.html |work=[[Hindustan Times]] |date=18 October 2021}}</ref> বাংলাদেশৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী এ কে আব্দুল মমেনে সাম্প্ৰদায়িক হিংসা সন্দৰ্ভত স্পষ্টীকৰণ জাৰি কৰি কয় যে ৬ জন লোক নিহত হৈছে, ৪ জন মুছলমান আৰু ২ জন হিন্দু নিহত হৈছে ইয়াৰে এজনৰ মৃত্যু হৈছে প্ৰাকৃতিক কাৰণত আৰু আনজনৰ পুখুৰীত জঁপিয়াই পৰি মৃত্যু হৈছে। তেওঁ দাবী কৰে যে হিংসাৰ সময়ত "এটাও মন্দিৰ ধ্বংস হোৱা নাছিল" কিন্তু "দেৱতা বা দেৱী ভাঙি পেলোৱা হৈছিল।" তেওঁ কয় যে চৰকাৰখন “ধৰ্মীয় সম্প্ৰীতিৰ প্ৰতি দায়বদ্ধ” আৰু চৰকাৰক “লাজ” কৰিব বিচৰা “উৎসাহী সংবাদ মাধ্যম”ৰ আক্ৰমণৰ সন্দৰ্ভত “চলি থকা অপপ্ৰচাৰ” বিশ্বাস নকৰিবলৈ মানুহক পৰামৰ্শ দিয়ে। ড° মোমেনে লগতে কয় যে চৰকাৰে হিন্দু ঘৰ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰিছে আৰু হিংসাৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত সকলোকে উদাৰ ক্ষতিপূৰণ প্ৰদান কৰিছে। তেওঁ লগতে উল্লেখ কৰে যে বাংলাদেশত অভিলেখসংখ্যক পূজা মণ্ডপ আছে, ইয়াৰ কাৰণ আংশিকভাৱে চৰকাৰী পুঁজিৰে দিয়া ৰাজসাহায্য।<ref>{{Cite news |url=https://mofa.gov.bd/site/page/6758ab52-c643-43fa-b76e-4eb99fcf5b47 |title=Statement of Foreign Minister Dr AK Abdul Momen, MP, About Recent Communal Violence |work=[[Ministry of Foreign Affairs (Bangladesh)]] |access-date=1 November 2021 |archive-url=https://archive.today/20211101094125/https://mofa.gov.bd/site/page/6758ab52-c643-43fa-b76e-4eb99fcf5b47#selection-1173.0-1173.253 |archive-date=1 November 2021}}</ref> বাংলাদেশ জাতীয়তাবাদী পাৰ্টিৰ মহাসচিব মিৰ্জা ফখৰুল ইছলাম আলমগীৰে "হিন্দু ভাই"ৰ বিৰুদ্ধে হোৱা হিংসাক গৰিহণা দিয়ে, আৰু আক্ৰমণৰ আঁৰত চৰকাৰী ষড়যন্ত্ৰৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে। তেওঁ পৰৱৰ্তী নিৰ্বাচনৰ পূৰ্বে ক্ষমতা দখল কৰিবলৈ দলবিহীন চৰকাৰৰ আহ্বান জনায়।<ref>{{cite news |date=15 October 2021 |title=Govt plot behind attack |url=https://unb.com.bd/category/politics/govt-plot-behind-communal-incidents-alleges-bnp/80546 |newspaper=[[United News of Bangladesh]] |access-date=16 October 2021}}</ref> বাংলাদেশ হিন্দু বৌদ্ধ খ্ৰীষ্টান ঐক্য পৰিষদে চট্টাগ্ৰামৰ দুৰ্গা পূজা স্থানত হোৱা আক্ৰমণৰ প্ৰতিবাদত চট্টাগ্ৰামত আধাদিনীয়া ধৰ্মঘট পালন কৰে।<ref>{{cite news |date=15 October 2021 |title=Half Day hartal on Saturday |url=https://unb.com.bd/category/bangladesh/mandap-attack-half-day-hartal-called-in-ctg-for-saturday/80587 |newspaper=[[United News of Bangladesh]] |access-date=16 October 2021 |archive-date=16 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211016181816/https://unb.com.bd/category/bangladesh/mandap-attack-half-day-hartal-called-in-ctg-for-saturday/80587 |url-status=live }}</ref> সংস্থাটোৰ সাধাৰণ সম্পাদকে এক সাক্ষাৎকাৰত দাবী কৰিছিল যে স্থানীয় আৱামি লীগৰ গৰিষ্ঠসংখ্যক নেতাই হিংসাত সহযোগী বা সক্ৰিয়ভাৱে সহায় কৰিছিল।<ref>{{cite news |date=15 October 2021 |title=Attacks on minorities part of a blueprint |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/attacks-minorities-parts-blueprint-2200036 |newspaper=[[The Daily Star (Bangladesh)]] |access-date=1 November 2021 |archive-date=1 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211101095720/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/attacks-minorities-parts-blueprint-2200036 |url-status=live }}</ref> তেওঁ সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত ভৱিষ্যতে আক্ৰমণ ৰোধ কৰিবলৈ আৱামি লীগৰ "আত্ম-বিশুদ্ধকৰণ"ৰ আহ্বান জনায়।<ref>{{cite news |date=29 October 2021 |title=We want self-purification in the ruling party: Rana Dasgupta |url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/we-want-self-purification-in-the-ruling-party-rana-dasgupta |newspaper=[[Prothom Alo]] |access-date=1 November 2021 |archive-date=1 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211101100238/https://en.prothomalo.com/bangladesh/we-want-self-purification-in-the-ruling-party-rana-dasgupta |url-status=live }}</ref> ২০২১ চনৰ ২২ অক্টোবৰত নেপালৰ কাঠমাণ্ডুত ভুক্তভোগীসকলৰ প্ৰতি সংহতি প্ৰকাশ আৰু অপৰাধীক শাস্তি প্ৰদানৰ দাবীত এক বিক্ষোভ প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।<ref>{{Cite news |script-title=hi:बंगलादेशमा भएको हिन्दु धार्मिक समूहमाथिको आक्रमणविरूद्ध माइतीघरमा मैनबत्ती बालेर विरोध (तस्बिरहरू) |url=https://www.setopati.com/social/251928/ |access-date=23 October 2021 |work=Setopati |archive-date=23 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023070954/https://www.setopati.com/social/251928/ |url-status=live }}</ref>{{better source needed|date=March 2023}} ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোডীক এই বিষয়ত মৌনতা অৱলম্বন কৰাৰ বাবে আঞ্চলিক দলসমূহে তীব্ৰ সমালোচনা কৰে।<ref>{{Cite news |title=Why is PM Modi inactive on Bangladesh violence? Asks TMC |url=https://www.indiatoday.in/india/story/narendra-modi-bangladesh-violence-hindu-muslims-tmc-1866483-2021-10-19 |access-date=1 November 2021 |archive-date=19 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211019145419/https://www.indiatoday.in/india/story/narendra-modi-bangladesh-violence-hindu-muslims-tmc-1866483-2021-10-19 |url-status=live }}</ref> চুবুৰীয়া ভাৰতীয় ৰাজ্য ত্ৰিপুৰা, য'ত বহুসংখ্যক হিন্দু থাকে, যাৰ পূৰ্বপুৰুষ বৰ্তমান বাংলাদেশৰপৰা পলায়ন কৰা, দুৰ্গা পূজাৰ হিংসাৰ বিৰুদ্ধে বিশ্ব হিন্দু পৰিষদৰ সমাৱেশৰ সময়ত স্থানীয় মুছলমানসকলৰ বিৰুদ্ধে সাম্প্ৰদায়িক হিংসাৰ সৃষ্টি হয়।<ref>{{Cite news |date=27 October 2021 |title=Tripura: Mosque vandalised, two shops set on fire during VHP rally |url=https://indianexpress.com/article/north-east-india/tripura/tripura-mosque-vandalised-two-shops-set-on-fire-during-vhp-rally-7592208/ |access-date=11 June 2022 |work=[[The Indian Express]] |language=en |archive-date=30 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220730003817/https://indianexpress.com/article/north-east-india/tripura/tripura-mosque-vandalised-two-shops-set-on-fire-during-vhp-rally-7592208/ |url-status=live }}</ref> ==উত্তৰাধিকাৰ== ধৰ্মীয় সম্প্ৰীতিৰ ক্ষেত্ৰত পিছ পৰি আছে বাংলাদেশ। বাংলাদেশৰ জাতীয় হিন্দু মহজোতেৰ এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি কেৱল ২০১৭ চনতে কমেও ২৫ গৰাকী হিন্দু ছোৱালী আৰু শিশুক ধৰ্ষণ কৰি ২৩৫টা মন্দিৰ আৰু মূৰ্তি ভাঙি পেলোৱা হৈছিল। হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ বিৰুদ্ধে বছৰটোত মুঠ অত্যাচাৰৰ সংখ্যা আছিল ৬,৪৭৪টা।<ref>{{Cite news |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2018/01/06/bjhm-107-hindus-killed-31-forcibly-disappeared-2017 |title=BJHM: 107 Hindus killed, 31 forcibly disappeared in 2017 |work=[[Dhaka Tribune]] |date=6 January 2018 |access-date=1 November 2021 |archive-date=29 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329091215/http://www.dhakatribune.com/bangladesh/2018/01/06/bjhm-107-hindus-killed-31-forcibly-disappeared-2017 |url-status=live }}</ref> একে বছৰৰ আৰম্ভণিতে বাংলাদেশত মোডী বিৰোধী প্ৰতিবাদ দ্ৰুতগতিত হিন্দু বিৰোধী দাঙ্গালৈ পৰিণত হৈছিল আৰু কেইবাটাও হিন্দু মন্দিৰ ভাঙি পেলোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite news |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/bangladesh-violence-spreads-after-modi-visit-attacks-hindu-temples-train-2021-03-28/ |title=Bangladesh violence spreads after Modi's visit, attacks on Hindu temples, train |newspaper=Reuters |date=28 March 2021 |last1=Paul |first1=Ruma |access-date=1 November 2021 |archive-date=1 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211101131956/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/bangladesh-violence-spreads-after-modi-visit-attacks-hindu-temples-train-2021-03-28/ |url-status=live }}</ref> বাংলাদেশত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ বিৰুদ্ধে অহৰহ আক্ৰমণ চলি থকাৰ বাবে বিশ্লেষকসকলে বিশ্বাস কৰে যে ২০৫০ চনৰ ভিতৰত "বাংলাদেশত কোনো হিন্দু নাথাকিব।"<ref>{{Cite news |last=PTI |date=22 November 2016 |title=No Hindus will be left in Bangladesh after 30 years: professor |url=https://www.thehindu.com/news/international/No-Hindus-will-be-left-in-Bangladesh-after-30-years-professor/article16675228.ece |access-date=22 October 2024 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X |archive-date=31 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331110048/https://www.thehindu.com/news/international/No-Hindus-will-be-left-in-Bangladesh-after-30-years-professor/article16675228.ece |url-status=live }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশ]] 79thxf9ku690d8tz1gutahdnpayte9h 645940 645939 2026-10-18T13:42:21Z Pranamikaadhikary 27435 /* চট্টগ্ৰাম */ 645940 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | location = [[বাংলাদেশ]] | date = ১৩ – ১৯ অক্টোবৰ ২০২১ | target = [[বাংলাদেশত হিন্দুধৰ্ম|হিন্দু]] | type = [[সাম্প্ৰদায়িক হিংসা]], [[ধৰ্মীয় হিংসা]], [[ধ্বংসাত্মকতা]], [[সামাজিক বিশৃংখলতা]] | fatalities = ৮+ | injuries = ১৫০+ | perpetrators = [[ইছলামিক উগ্ৰবাদ|ইছলামিক উগ্ৰবাদী]] | numparts = ৪,০০০+ | motive = [[কোৰআন]] অপবিত্ৰ কৰা | convicted = ৪৫০ }} ২০২১ চনৰ ১৩ৰপৰা ১৯ অক্টোবৰলৈকে [[দুৰ্গা পূজা]] উৎসৱৰ সময়ত সমগ্ৰ [[বাংলাদেশ]]ত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ বিৰুদ্ধে মুছলমান গোটে সাম্প্ৰদায়িক হিংসাৰ প্ৰৰোচনা কৰিছিল, এই ঘটনা এটা ভাইৰেল ভিডিঅ’ৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই [[কোৰআন]]ক মন্দিৰৰ মূৰ্তিৰ ভৰিৰ তলত ৰখা হৈছিল। সমগ্ৰ বাংলাদেশতে ৫০ টাতকৈও অধিক মন্দিৰ আৰু অস্থায়ী উপাসনাৰ ব্যৱস্থা ভাঙি পেলোৱা হয়।<ref name="tg16Oct2021" /> বাংলাদেশ চৰকাৰে বাংলাদেশৰ ৬৪খন প্ৰশাসনিক জিলাৰ ভিতৰত ২২খন জিলাত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত হোৱা হিংসা দমন কৰিবলৈ [[সীমান্তৰক্ষী বাংলাদেশ বাহিনী]] মোতায়েন কৰে। সংঘৰ্ষ আৰু আক্ৰমণক লৈ আৰক্ষীয়ে কমেও ৪৫০ জন লোকক গ্ৰেপ্তাৰ কৰে। ২০২১ চনৰ ২০ অক্টোবৰলৈকে সমগ্ৰ দেশতে ৩ জন হিন্দু আৰু ৫ জন মুছলমানকে ধৰি কমেও ৮ জন লোকৰ মৃত্যু হৈছে।<ref>{{cite news |date=15 October 2021 |script-title=bn:কুমিল্লার পূজামণ্ডপে কোরআন রাখার সাথে জড়িত এক ব্যক্তিকে শনাক্ত করা হয়েছে: পুলিশ |url=https://www.bbc.com/bengali/news-58982999 |newspaper=[[BBC Bangla]] |language=bn |access-date=20 October 2021 |archive-date=20 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211020193453/https://www.bbc.com/bengali/news-58982999 |url-status=live }}</ref><ref name="tg16Oct2021">{{cite news |date=16 October 2021 |title=Seven dead after violence erupts during Hindu festival in Bangladesh |url=https://www.theguardian.com/world/2021/oct/16/four-die-after-violence-erupts-at-hindu-festival-in-bangladesh |access-date=5 September 2022 |archive-date=15 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220215102851/https://www.theguardian.com/world/2021/oct/16/four-die-after-violence-erupts-at-hindu-festival-in-bangladesh |url-status=live }}</ref> ২৪ অক্টোবৰত এই সংঘৰ্ষৰ সময়ত আহত হোৱা আৰু এজন হিন্দু লোকৰ ঢাকাত চিকিৎসাধীন অৱস্থাত মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite news |title=Cumilla Hindu temple attack victim dies in Dhaka |url=https://bdnews24.com/bangladesh/cumilla-hindu-temple-attack-victim-dies-in-dhaka |access-date=4 September 2022 |work=[[bdnews24.com]] |archive-date=4 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220904220833/https://bdnews24.com/bangladesh/cumilla-hindu-temple-attack-victim-dies-in-dhaka |url-status=live }}</ref><ref name="tg16Oct2021" /> ==পৃষ্ঠভূমি== বাংলাদেশৰ জনসংখ্যাৰ ৭.৯% হিন্দু।<ref name="aj18Oct2021">{{cite news |title=Two Hindu men killed, temples vandalised in Bangladesh violence |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/10/18/bangladesh-hindus-men-killed-temples-vandalised-religious-violence |publisher=[[Al Jazeera]] |date=18 October 2021}}</ref> বাংলাদেশৰ হিন্দু সংখ্যালঘু লোকে ২০২১ চনৰ অক্টোবৰৰ দ্বিতীয় সপ্তাহত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ সৰ্ববৃহৎ ধৰ্মীয় উৎসৱৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলাইছিল। প্ৰতি বছৰৰ দৰে সমগ্ৰ দেশতে পূজা-অৰ্চনাৰ অস্থায়ী ব্যৱস্থা স্থাপন কৰা হৈছিল। ১৩ অক্টোবৰৰ পুৱা কমিলা জিলাৰ এটা অস্থায়ী মন্দিৰৰপৰা [[কোৰআন]]ক বদনাম কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল, যেতিয়া ছ’চিয়েল মিডিয়া প্লেটফৰ্মৰ জৰিয়তে কোৰআনৰ প্ৰতিলিপি এটা মূৰ্তিৰ কোলাত পোৱাৰ খবৰ প্ৰচাৰ হৈছিল। তাৎক্ষণিক প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে চৰকাৰে ৰাইজক শান্ত হ’বলৈ আহ্বান জনোৱাৰ লগতে ঘটনাৰ তদন্ত কৰিবলৈ আৰক্ষীক নিৰ্দেশ দিয়ে। কিন্তু এই প্ৰতিবেদন প্ৰচাৰ হোৱাৰ কিছুসময়ৰ পাছতে কমিলাৰ স্থানীয় মন্দিৰত ক্ষুব্ধ জনসাধাৰণে আক্ৰমণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। অতি সোনকালেই বাংলাদেশৰ আন আন জিলাতো এই ধৰ্মীয় উত্তেজনা বিয়পি পৰে। কিছুদিন পাছত ১৩ অক্টোবৰত কমিলাৰ নানুৱা দিঘিৰ পাৰ পূজা মণ্ডপত [[কোৰআন]]ৰ প্ৰতিলিপি মূৰ্তিটোৰ কোলাত ৰখাৰ অপৰাধত ইকবাল হোছেইন নামৰ এজন মুছলমান লোকক আৰক্ষীয়ে গ্ৰেপ্তাৰ কৰে।<ref>{{cite news |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/20/police-man-who-placed-the-quran-on-a-puja-idol-identified |title=Police: Comilla resident Iqbal placed the Quran on a Puja idol |work=[[Dhaka Tribune]] |date=20 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211020155313/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/20/police-man-who-placed-the-quran-on-a-puja-idol-identified |archive-date=20 October 2021}}</ref> ===মৃত, আহত আৰু মন্দিৰত আক্ৰমণৰ সাৰাংশ=== ২২ অক্টোবৰৰ ভিতৰত কমেও ৩ জন হিন্দু নিহত হোৱাৰ খবৰ পোৱা গৈছিল, আৰু কমেও ১৫০ জনতকৈ অধিক লোক আহত হৈছিল। কমেও ৮০টা মন্দিৰ (২০০টা [[মণ্ডপ]]) জনসাধাৰণৰ আক্ৰমণৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। কমেও ৪,০০০ লোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ উত্থাপন কৰা হয় আৰু ৪০০ লোকক আৰক্ষীয়ে আটক কৰে।<ref name="aj18Oct2021"/> ==হিন্দু মন্দিৰ আৰু সংখ্যালঘু জনগোষ্ঠীৰ ওপৰত আক্ৰমণ== [[বাংলাদেশ]]ৰ কমেও এক ডজন জিলাত অধিকাংশই দক্ষিণ অঞ্চলৰ, মন্দিৰ, ঘৰ, সংখ্যালঘু লোকৰ দোকানত আক্ৰমণ, সামগ্ৰী লুণ্ঠন, হত্যাৰ বাতৰি নথিভুক্ত কৰা হৈছিল, য’ত [[কমিলা জিলা|কমিলা]], [[চান্দপুৰ]], [[নোৱাখালি]], [[চট্টগ্ৰাম]], [[বান্দৰবন]], [[কক্স বজাৰ]], [[নৰশ্বিংডি]] আৰু [[গাজীপুৰ]] আদি জিলাৰ ভিতৰত আছিল। ===কমিলা=== কমিলা জিলাৰপৰা আৰম্ভ হোৱা এই ঘটনাত ১৩ অক্টোবৰৰপৰা ১৬ অক্টোবৰলৈ বিভিন্ন মন্দিৰলৈ আক্ৰমণ বিয়পি গৈছিল। ননুৱা দিঘিৰ পাৰ আৰু চান্দমনি কালী মন্দিৰৰ দুৰ্গা পূজা স্থান অঞ্চলজুৰি [[কোৰআন]]ক হেয়জ্ঞান কৰাৰ উৰাবাতৰি বিয়পি পৰাৰ পাছতে আক্ৰমণকাৰীৰ লক্ষ্য হৈ পৰে। সোতৰবছৰীয়া হিন্দু যুৱক দিলীপ দাসৰ চিকিৎসালয়ত মৃত্যু হয়।<ref name="tg16Oct2021"/> ===চান্দপুৰ=== চান্দপুৰত আৰক্ষীয়ে শোভাযাত্ৰা কৰি জিলাখনৰ কোনোবা দুৰ্গা পূজাৰ স্থানত আক্ৰমণ চলাই আগুৱাই অহা ক্ষুব্ধ জনসাধাৰণৰ ওপৰত গুলীচালনা কৰে, ১৩ অক্টোবৰত কমেও ৪ জন লোকৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{cite news |date=19 October 2021 |script-title=bn:ফেসবুকে 'আন্দোলনেৰ' ডাক, এৰপৰ মিছিল–হামলা |url=http://www.prothomalo.com/bangladesh/ফেসবুকে-আন্দোলনেৰ-ডাক-এৰপৰ-মিছিলহামলা |work=[[Prothom Alo]] |language=bn |access-date=24 October 2021}}</ref> ছাত্ৰ লীগৰ হাজিগঞ্জ পৌৰসভা শাখাৰ সদস্য আৰিয়ান ছাজ্জাদ আৰু স্থানীয় আৱামি লীগৰ নেত্ৰী শ্বাহিদা বেগমৰ পুত্ৰ হৃদয় হাছান জাহিদে<ref name="ds20Oct2021">{{cite news |date=20 October 2021 |title=Hajiganj mayhem began with Facebook post like previous incidents of communal violence |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/pattern-always-the-same-2202321 |work=[[The Daily Star (Bangladesh)]] |access-date=24 October 2021 |archive-date=24 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211024040638/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/pattern-always-the-same-2202321 |url-status=live }}</ref> কমিলাত "কোৰআনৰ অপৱিত্ৰ"ৰ প্ৰতিবাদত স্থানীয় মুছলমানসকলক হিন্দুসকলৰ মন্দিৰ আৰু মণ্ডপত আক্ৰমণ চলাবলৈ পৰামৰ্শ দিছিল। পোষ্টবোৰৰ পিছত গোট খাই অলপ সময়ৰ প্ৰতিবাদৰ অন্তত হিন্দু মন্দিৰ আৰু মণ্ডপবোৰত আক্ৰমণ চলায়।<ref name="ds20Oct2021"/> ===বান্দৰবন=== স্থানীয় আৱামী লীগৰ নেতাৰ নেতৃত্বত ১৪ অক্টোবৰত বান্দৰবনৰ লামা অঞ্চলত হিন্দূৰ মালিকানাধীন মন্দিৰ আৰু প্ৰতিষ্ঠানত ক্ষুব্ধ ৰাইজে আক্ৰমণ চলাইছিল। লামা কেন্দ্ৰীয় হৰি মন্দিৰত "কোৰআনক হেয়জ্ঞান" কৰাৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ কৰা ক্ষুব্ধ জনসাধাৰণৰ সমাৱেশৰপৰা আক্ৰমণ কৰা হয়। লগতে লামা বজাৰ এলেকাত হিন্দু লোকৰ দোকানত আক্ৰমণ কৰে। স্থানীয় আৰক্ষী বিষয়াসকলৰ মতে, লামা উপাজিলা আৱামী লীগৰ সাধাৰণ সম্পাদক জাহিৰুল ইছলামে মন্দিৰত আক্ৰমণ আৰম্ভ কৰাৰ পূৰ্বে গোটটোক সম্বোধন কৰিছিল।<ref>{{cite news |date=16 October 2021 |title=Attack, Vandalism in Bandarban |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/friends-became-strangers-the-blink-eye-2199336 |newspaper=[[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]] |access-date=16 October 2021}}</ref> ===নোৱাখালি=== শুকুৰবাৰে বাংলাদেশৰ নোৱাখালিৰ বেগমগঞ্জৰ চৌমুহানীত আক্ৰমণৰ পিছত শনিবাৰে মন্দিৰৰ কাষৰ পুখুৰীৰপৰা এজন হিন্দু লোকৰ মৃতদেহ উদ্ধাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite news |last=Kundu |first=Indrajit |date=16 October 2021 |title=Devotee's body recovered day after attack on ISKCON temple in Bangladesh's Noakhali |url=https://www.indiatoday.in/world/story/bangladesh-noakhali-iskcon-temple-attack-devotee-body-found-pranta-chandra-das-1865517-2021-10-16 |access-date=17 October 2021 |work=[[India Today]] |language=en}}</ref> বুধবাৰে কমিলাত পূজা মণ্ডপত কোৰআন গ্ৰহণ কৰাৰ পাছত কমিলা আৰু চান্দপুৰকে ধৰি দেশৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত মন্দিৰ আৰু পূজা মণ্ডপত সংঘটিত আক্ৰমণ আৰু হিংসাত ছয়জন লোক নিহত হয়।<ref>{{Cite news |title=Anti-Hindu violence in Bangladesh: After attack on Noakhali temple, ISKCON asks PM Modi to talk to Hasina |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/news/anti-hindu-violence-in-bangladesh-after-attack-on-noakhali-temple-iskcon-asks-pm-modi-to-talk-to-hasina/videoshow/87063606.cms |access-date=17 October 2021 |work=[[The Times of India]] |language=en |archive-date=16 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211016165850/https://timesofindia.indiatimes.com/videos/news/anti-hindu-violence-in-bangladesh-after-attack-on-noakhali-temple-iskcon-asks-pm-modi-to-talk-to-hasina/videoshow/87063606.cms |url-status=live }}</ref> আৰক্ষীয়ে জনোৱা মতে, শুকুৰবাৰে নোৱাখালী জিলাৰ বেগমগঞ্জত পূজা মণ্ডপত আক্ৰমণ কৰি অগ্নিসংযোগ কৰাৰ লগতে আন এটা মন্দিৰৰ ভিতৰত মূৰ্তি ভাঙি লণ্ডভণ্ড কৰে। স্থানীয় হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ নেতাসকলে দাবী কৰে যে পুখুৰীত যিজন লোকৰ মৃতদেহ উদ্ধাৰ হয়, তেওঁ আগদিনাৰ আক্ৰমণত নিহত হয়। এই আক্ৰমণত আন তিনিজন গুৰুতৰভাৱে আহত হৈ চিকিৎসালয়ত চিকিৎসাধীন হৈ আছে। আগদিনা নোৱাখালিৰ বেগমগঞ্জৰ চৌমুহানীত সংঘটিত হোৱা সংঘৰ্ষত এজন লোক নিহত হোৱা বুলি আৰক্ষীয়ে পূৰ্বে নিশ্চিত কৰিছিল। কিন্তু সেইদিনা ৰাতিপুৱা চৌমুহানীৰ ইস্কন মন্দিৰৰ গাতে লাগি থকা পুখুৰীটোত যেতিয়া আন এটা মৃতদেহ ওপঙি উঠিল, তেতিয়া মন্দিৰৰ মানুহে তেওঁক চিনি পালে। ইস্কন<ref>{{Cite news |date=16 October 2021 |title=Bangladesh: ISKCON temple vandalised, 1 killed in fresh violence in Noakhali |url=https://www.livemint.com/news/world/bangladesh-iskcon-temple-vandalised-1-killed-in-fresh-violence-in-noakhali-11634355066468.html |access-date=17 October 2021 |work=mint |language=en |archive-date=17 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017023359/https://www.livemint.com/news/world/bangladesh-iskcon-temple-vandalised-1-killed-in-fresh-violence-in-noakhali-11634355066468.html |url-status=live }}</ref> চিট্টগঙৰ সংমণ্ডল সম্পাদক চিন্ময় কৃষ্ণদাস ব্ৰহ্মচাৰীয়ে কয় যে উদ্ধাৰ হোৱা মৃতদেহটো প্ৰান্ত চন্দ্ৰ দাসৰ। সংঘৰ্ষৰ পিছৰেপৰা তেওঁ সন্ধানহীন হৈ আছিল। "আমি ল'ৰাটোক বিচাৰি নাপালোঁ। আমি ৰাতি পুখুৰীতো বহুত বিচাৰিলোঁ। যিহেতু ইতিমধ্যে তেওঁক তীব্ৰ প্ৰহাৰ কৰা হৈছিল সেয়েহে ল’ৰাটোক আঘাত কৰি হত্যা কৰা হৈছিল। ৰাতিপুৱা তেওঁৰ মৃতদেহ উদ্ধাৰ হৈছিল। আৰক্ষী আৰু অগ্নিনিৰ্বাপক বাহিনীয়ে আহি উদ্ধাৰ কৰিছিল।" - দাস ডাঙৰীয়াই কয়। মৃতদেহটো উদ্ধাৰ হোৱাৰ পিছতে ৰাজপথলৈ ওলাই আহি প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰে হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ লোকে। ===গাজীপুৰ=== কাশিমপুৰ বজাৰৰ পালপাৰা শ্ৰী শ্ৰী ৰাধা গোবিন্দ মন্দিৰৰ পৰিচালনা সমিতিৰ সভাপতি তথা কাশিমপুৰ পূজা উদ্‌যাপন সমিতিৰ সভাপতি বাবুল ৰুদ্ৰই কয় যে বৃহস্পতিবাৰে পুৱা ৮ বজাৰ পিছত যেতিয়া মন্দিৰত উপাসকসকলে উপাসনা কৰি আছিল তেতিয়া হঠাতে ‘শ শ লোকে’ লক্ষ্মীক লাঠিৰে আক্ৰমণ কৰিছিল। অসুৰৰ মূৰ্তি ভাঙি গুচি যায়। ইয়াৰ ফলত অঞ্চলটোত আতংকৰ সৃষ্টি হয়। ইয়াৰ পূৰ্বে পুৱা প্ৰায় ৬ বজাত 'তিনিশৰো অধিক লোকে' কাশিমপুৰ পাছিম্পাৰা অঞ্চলৰ ব্যৱসায়ী সুবল দাসৰ পৰিয়ালৰ মন্দিৰ আৰু স্থানীয় পালপাৰা নমাবজাৰ ৰাজহুৱা মন্দিৰ, উপ আৰক্ষী আয়ুক্ত জাকিৰ হাছানক আক্ৰমণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=14 October 2021 |title=Hindu temples attacked, idols vandalized in Gazipur, Bandarban |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/14/hindu-temples-idols-vanadalized-in-gazipur-20-held |access-date=17 October 2021 |work=[[Dhaka Tribune]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20211014100223/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/14/hindu-temples-idols-vanadalized-in-gazipur-20-held |archive-date=14 October 2021}}</ref> ===চট্টগ্ৰাম=== শুকুৰবাৰে (১৫ অক্টোবৰ) শুকুৰবাৰৰ নামাজৰ পিছত মানুহে আণ্ডাৰকিলা শ্বাহী জামে মছজিদৰপৰা ওলাই আহি কাষৰীয়া জেএমচেন হলৰ গেট ভাঙিবলৈ চেষ্টা কৰে।<ref>{{Cite news |date=15 October 2021 |title=Durga Puja venue attacked in Chittagong |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/15/durga-puja-venue-attacked-in-chittagong |access-date=17 October 2021 |work=[[Dhaka Tribune]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20211015104520/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/15/durga-puja-venue-attacked-in-chittagong |archive-date=15 October 2021}}</ref> পূজা কমিটীয়ে বেনাৰখন ভাঙি মূৰ্তিটোৰ ওপৰত শিলগুটি নিক্ষেপ কৰাৰ অভিযোগো উত্থাপন কৰে। প্ৰত্যক্ষদৰ্শীয়ে জনোৱা মতে, কমিলা কাণ্ডৰ প্ৰতিবাদত শুকুৰবাৰৰ নামাজৰ অন্তত আণ্ডাৰকিলা শ্বাহী জামে মছজিদৰ গেটত একাংশ উপাসক সমবেত হয়। তাৰপৰা তেওঁলোকে জে এমচেন হলৰফালে খোজ দিয়ে। যদিও চুকটোত ট্ৰেফিক পুলিচৰ কৰ্ডন আছিল, তথাপি তেওঁলোকে সেইটো ভাঙি আগবাঢ়িল। জেএমচেন হলৰ চৌহদৰ মূল গেটখন ইতিমধ্যে বন্ধ হৈ থকাৰ বাবে তেওঁলোকে গেটখন ভাঙিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।<ref>{{Cite news |date=16 October 2021 |title=Six-hour hartal observed in Chittagong protesting attack on Durga Puja venue |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2021/10/16/six-hour-hartal-observed-in-chittagong-protesting-attack-on-durga-puja-venue |access-date=17 October 2021 |work=[[Dhaka Tribune]] |archive-date=17 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017073851/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2021/10/16/six-hour-hartal-observed-in-chittagong-protesting-attack-on-durga-puja-venue |url-status=live }}</ref> এই সময়ত তেওঁলোকে ভিতৰত শিলগুটি দলিয়াই পূজাৰ বাবে পথ আৰু চাৰিওফালৰ দেৱালত ওলমি থকা বিভিন্ন বেনাৰ ভাঙি পেলালে। জে এমচেন হলৰ পূজা মণ্ডপত বিভিন্ন বয়সৰ মহিলাসকলে পানীয়, তেল আৰু সিন্দূৰেৰে দেৱীক বিদায় দিবলৈ সাজু হৈছিল। বাহিৰত যেতিয়া হুলস্থূল আৰম্ভ হ’ল, তেতিয়া তেওঁলোকৰ মাজত আতংকৰ সৃষ্টি হ’ল। আৰক্ষীৰ আৰক্ষী সদস্যই চকুলোৰ গোলাটো ছত্ৰভংগ দি আক্ৰমণকাৰীক ছত্ৰভংগ দিয়ে। এই সময়তে আক্ৰমণকাৰী পলায়ন কৰে। চট্টগ্ৰাম মহানগৰ পূজা উদ্‌যাপন পৰিষদৰ সভাপতি আশীস ভট্টাচাৰ্যই সাংবাদিকৰ আগত কয়, ‘প্ৰতি বছৰে পুৱা ১১ বজাৰপৰা বিসৰ্জনৰ কাম আৰম্ভ হয়। এইবাৰ চৰকাৰে নিৰ্দেশ দিছিল যে দুপৰীয়া ডেৰ বজাৰ পিছত পূজা মণ্ডপত প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ বাবে ওলাই যাব লাগে। সেইবাবেই আমি মণ্ডপত ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতি কৰিবলৈ অপেক্ষা কৰি আছিলোঁ। ঠিক সময়ত আমাক ইয়াত আক্ৰমণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=15 October 2021 |title=Chittagong puja mandap attack: Immersion resumed after 4-hour suspension |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/15/chittagong-puja-mandap-attack-immersion-resumed-after-4-hour-suspension |access-date=17 October 2021 |work=[[Dhaka Tribune]] |archive-date=17 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017073849/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/15/chittagong-puja-mandap-attack-immersion-resumed-after-4-hour-suspension |url-status=live }}</ref> আণ্ডাৰকিলা অঞ্চলত উলিওৱা শোভাযাত্ৰাৰপৰা উদ্যমী দল এটাই জে এম সেন হল পূজা মণ্ডপক লক্ষ্য কৰি ইটা-বটল নিক্ষেপ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। প্ৰত্যক্ষদৰ্শীয়ে জনোৱা মতে, গোটটোৱে মণ্ডপটো থকা মন্দিৰটোত ইটাৰ টুকুৰা নিক্ষেপ কৰি ভাঙি লণ্ডভণ্ড কৰিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে আৰক্ষীয়ে তেওঁলোকক খেদি পঠিয়ায় আৰু আইন প্ৰয়োগকাৰী আৰু উগ্ৰপন্থীৰ মাজত সংঘৰ্ষৰ সৃষ্টি কৰে। জুমআহৰ নামাজৰ পিছত শোভাযাত্ৰা উলিয়াই অনা আক্ৰমণকাৰীক ছত্ৰভংগ দিবলৈ আৰক্ষীয়ে শূন্যলৈ গুলীচালনা কৰাৰ লগতে কন্দুৱা গেছৰ প্ৰয়োগ কৰে। আৰক্ষীয়ে কয় যে তেওঁলোকে সেই স্থানৰপৰাই প্ৰায় ৫০ জন প্ৰতিবাদকাৰীক আটক কৰে।<ref>{{cite news |date=19 October 2021 |title=Violence, vandalism in districts: Man killed in Noakhali; home minister warns perpetrators |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/violence-vandalism-districts-man-killed-noakhali-home-minister-warns-perpetrators-2199106 |newspaper=[[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]] |access-date=19 October 2021 |archive-date=19 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211019100315/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/violence-vandalism-districts-man-killed-noakhali-home-minister-warns-perpetrators-2199106 |url-status=live }}</ref> ===কক্স বজাৰ=== বুধবাৰে (১৩ অক্টোবৰ) সন্ধিয়া এটা শোভাযাত্ৰাৰ সৈতে উগ্ৰপন্থী দুষ্কৃতিকাৰীৰ দলে পেকুৱা উপাজিলাৰ সদৰ ইউনিয়নৰ বিশ্বাস পাৰাৰ পূজা মণ্ডপত উচটনিমূলক শ্লোগানেৰে আক্ৰমণ কৰি ভাঙি ধৰে। এই খবৰ পোৱাৰ পিছতে আৰক্ষীয়ে সেই স্থানত উপস্থিত হৈ আক্ৰমণকাৰীক খেদি পঠিয়ায়। পৰিস্থিতি নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ আৰক্ষীয়ে উকা গুলীচালনা কৰে। এটা সময়ত আক্ৰমণকাৰীয়ে পলায়ন কৰাৰ সময়তে আশে-পাশে থকা হিন্দু সমাজৰ কেইবাটাও ঘৰ ভাঙি লণ্ডভণ্ড কৰে। এই ঘটনাৰ পিছত নিশা পেকুৱাৰ বিভিন্ন অঞ্চলত উগ্ৰপন্থীয়ে বিভিন্ন শোভাযাত্ৰা উলিয়াইছিল। এই শোভাযাত্ৰাৰপৰা শিলখালীৰ কছাৰী মুৰা শিল পাৰা আৰু মগনামাৰ শিল পাৰাকে ধৰি বিভিন্ন অঞ্চলৰ হিন্দুসকলৰ পূজা মণ্ডল আৰু ঘৰ ভাঙি জুই লগাই দিয়া হয়। জিলা পূজা উদ্‌যাপন পৰিষদৰ তথ্য অনুসৰি পেকুৱাত উগ্ৰপন্থীয়ে ছটা পেভিলিয়ন ভাঙি ভাঙি ৩০টা ঘৰ ভাঙি পেলোৱাৰ লগতে এটা ঘৰত জুই লগাইছে। ===মৌলৱীবজাৰ=== কমলগঞ্জ উপজিলা পূজা উদ্‌যাপন সমিতিৰ সাধাৰণ সম্পাদক শ্যামল চন্দ্ৰ দাসে কয় যে বুধবাৰে নিশা ৮:৩০ বজাৰপৰা ১০:৩০ বজাৰ ভিতৰত মুইদিবজাৰ মইদৈল পূজা মণ্ডপত এদল লোকে আক্ৰমণ কৰি মূৰ্তিটো ভাঙি লণ্ডভণ্ড কৰে। ইয়াৰ উপৰি বাসুদেৱপুৰ পূজা মণ্ডপৰ তোৰণ আৰু বৈদ্যুতিক লাইট, পতনুষাৰ ইউনিয়নৰ বৃন্দাবনপুৰ জগন্নাথ জিঅ’ৰ আখৰা পূজা মণ্ডপ আৰু বৈৰাগীৰ চ’ক পাব্লিক পূজা মণ্ডপৰ ভাঙি-ছিঙি ভাঙি পেলোৱাৰ লগতে মুংশীবজাৰ ইউনিয়ন পৰিষদৰ সদস্য, সুনীল মালাকাৰ আৰু ৰেজাউল কৰিম নোমানে ৰামপুৰ পাব্লিক পূজা মণ্ডপ আৰু নাৰায়ণখেত শব্দাকাৰ একাডেমীৰ দুৱাৰত ভাঙি পেলোৱাৰ কথা জানিবলৈ দিয়ে পূজা মণ্ডপকো ভাঙি পেলোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite news |title=Attack on Hindu houses in Sunamganj: Prime accused held in Moulvibazar |url=https://www.unb.com.bd/category/Bangladesh/attack-on-hindu-houses-in-sunamganj-prime-accused-held-in-moulvibazar/66346 |access-date=17 October 2021 |work=[[United News of Bangladesh]] |language=en}}</ref> কমলগঞ্জ উপাজিলা পৰিষদৰ উপাধ্যক্ষ ৰামভজন কৈৰীয়ে কামাৰচৰা চাহবাগিছা পূজামণ্ডপত মূৰ্তিটোৰ বিৰুদ্ধে ভাঙি-ছিঙি কাণ্ড সংঘটিত হোৱাটো নিশ্চিত কৰে। মৌলভিবজাৰ জিলা পূজা উদ্‌যাপন পৰিষদৰ নেতা জাহৰ তাৰাফদাৰে কয় যে কমলগঞ্জৰ ছটা মন্দিৰ আৰু কুলাউৰাৰ আন দুটা ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত আক্ৰমণ কৰা হৈছে। "কমলগঞ্জত ভঙা মন্দিৰ দুটাৰ ভিতৰত এটাত সুকীয়া ঠাইত পাত্ৰ ৰাখি দেৱীৰ নৱম পূজাহে কৰা হ'ব। অৱশ্যে এই মুহূৰ্তত জিলাখনৰ পৰিস্থিতি শান্ত।" কমলগঞ্জ উপাজিলা নিৰ্বাহী বিষয়া আশ্বেকুল হকে কয়, "আমি সকলো ঠাই পৰিদৰ্শন কৰি আছো। পৰিস্থিতি নিয়ন্ত্ৰণত আছে। বৃহস্পতিবাৰে পুৱাৰেপৰা পূজা মণ্ডপাৰ নিৰাপত্তা প্ৰদানৰ বাবে বিজিবি মোতায়েন কৰা হৈছে। একে সময়তে শান্তিপূৰ্ণভাৱে পূজা চলাবলৈ বৃহৎসংখ্যক আৰক্ষী মোতায়েন কৰা হৈছে।" ===ফেনি=== ১৬ অক্টোবৰত ফেনীত দুৰ্গা পূজা উৎসৱৰ সময়ত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত দেশজোৰা আক্ৰমণৰ প্ৰতিবাদত জিলাখনৰ হিন্দু বাসিন্দাৰ এটা দলে স্থানীয় হিন্দু সম্প্ৰদায় আৰু মুছলমানৰ মাজত সংঘৰ্ষৰ সৃষ্টি কৰে। এই সংঘৰ্ষত দুয়োটা সম্প্ৰদায়ৰ প্ৰায় এক ডজন লোক আহত হয়।<ref>{{cite news |date=16 October 2021 |title=Violent clashes leave scores injured in Feni amid communal tension |url=https://bdnews24.com/bangladesh/violent-clashes-leave-scores-injured-in-feni-amid-communal-tension |newspaper=[[bdnews24.com]] |access-date=17 October 2021}}</ref> ===কিশোৰগঞ্জ=== কিশোৰগঞ্জ জিলাৰ কৰিমগঞ্জ উপাজিলাৰ কালী মন্দিৰৰ মূৰ্তি ১৫ অক্টোবৰত ভাঙি পেলোৱা হয়।<ref>{{cite news |title=Hate spiral must end |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/hate-spiral-must-stop-2200026 |work=[[The Daily Star (Bangladesh)]]|date=17 October 2021 |access-date=20 June 2024 |archive-date=20 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240620024714/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/hate-spiral-must-stop-2200026 |url-status=live }}</ref> ===ৰংপুৰ=== [[File:Communal violence in Pirganj.jpg|thumb|right|property damage to by communal violence in Pirganj]] ১৭ অক্টোবৰত ৰংপুৰৰ পীৰগঞ্জ উপজিলাৰ দিয়ে স্থানীয় হিন্দু ল'ৰা এজনে [[কাবা]]ত কৰা কথিত পোষ্ট ভাইৰেল হোৱাৰ পিছত প্ৰায় ডজন হিন্দু মালিকানাধীন ঘৰত জুই লগাই।[20] স্থানীয় বাংলাদেশ ছাত্ৰ লীগৰ নেতাসকলে এই পোষ্টটোৱে পৱিত্ৰ স্থানটোক হেয়জ্ঞান কৰি ঘৰবোৰ ভাঙি পেলোৱা, জুই লগাই আৰু অগ্নিনিৰ্বাপক বাহিনীৰ লোকসকলক জুই নিৰ্বাপন কৰাত বাধা দিয়াৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে।<ref>{{cite news |date=17 October 2021 |title=Hindu houses set on fire in Rangpur following Facebook post |url=https://www.newagebd.net/article/152086/hindu-houses-set-on-fire-in-rangpur-following-facebook-post |newspaper=[[New Age (Bangladesh)]]|access-date=18 October 2021 |archive-date=17 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017201204/https://www.newagebd.net/article/152086/hindu-houses-set-on-fire-in-rangpur-following-facebook-post |url-status=live }}</ref> পিছত পোহৰলৈ আহিল যে, ৰংপুৰৰ কাৰ্মাইকেল কলেজৰ দৰ্শন বিভাগৰ ছাত্ৰ লীগৰ উপ-সভাপতি চৈকাত মণ্ডলৰ এজন স্থানীয় হিন্দূৰ সৈতে ব্যক্তিগত সংঘাত হৈছিল, যাক পৰিতোষ সৰকাৰ বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। দেশজোৰা সাম্প্ৰদায়িক হিংসাৰ সময়ত বাংলাদেশ ছাত্ৰ লীগৰ ছাইকাত আৰু তেওঁৰ অনুগামীসকলে স্থানীয় মছজিদৰ ইমামৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি স্থানীয় মুছলমান জনসাধাৰণক অঞ্চলটোৰ হিন্দু গাঁওসমূহত আক্ৰমণ চলাবলৈ উচটনি দিছিল।<ref name="ds23Oct2021">{{cite news |date=23 October 2021 |title=Pirganj Communal Violence: BCL man sparked the blaze |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/pirganj-communal-violence-bcl-man-sparked-the-blaze-2204896 |newspaper=[[The Daily Star (Bangladesh)]]|access-date=24 October 2021 |archive-date=23 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023215043/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/pirganj-communal-violence-bcl-man-sparked-the-blaze-2204896 |url-status=live }}</ref> ==চৰকাৰী সঁহাৰি== ১৭ অক্টোবৰত বাংলাদেশ আৰক্ষীয়ে হিংসাৰ সৈতে জড়িত ৪,০০০ৰো অধিক সন্দেহযুক্ত লোকৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তৰে।<ref name="ht18Oct2021"/> কিন্তু ২০২১ চনৰ অক্টোবৰ মাহত দুৰ্গা পূজা উৎসৱৰ সময়ত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত সংঘটিত হোৱা সাম্প্ৰদায়িক আক্ৰমণৰ সন্দৰ্ভত বাংলাদেশৰ উচ্চ ন্যায়ালয়ে নিৰ্দেশ দিয়া ন্যায়িক তদন্তত ২০২২ চনৰ ৩০ জানুৱাৰীত বাংলাদেশৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে স্থগিত ৰাখিছিল। ইয়াৰ উপৰি ন্যায়াধীশ জে বি এম হাছানৰ নেতৃত্বত উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ বিচাৰপীঠে ছখন জিলাৰ সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত আক্ৰমণৰ সৈতে জড়িত এখন আবেদন নিষ্পত্তি কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হয়। ন্যায়াধীশ হাছান ফায়েজ ছিদ্দিকীৰ নেতৃত্বত ছয়জন ন্যায়াধীশৰ আপীলকাৰী সংস্থাই এই নিৰ্দেশ গৃহীত কৰিছে। ৰিট আবেদনকাৰীৰ অধিবক্তা সুব্ৰত চৌধুৰীয়ে স্থগিতাদেশৰ আদেশত আপত্তি কৰি কয় যে, "যোৱা বছৰৰ দুৰ্গা পূজাৰ সময়ত স্থানীয় প্ৰশাসনে হিন্দু আৰু তেওঁলোকৰ সম্পত্তি আৰু উপাসনা স্থানসমূহক সাম্প্ৰদায়িক আক্ৰমণৰপৰা ৰক্ষা কৰাত ব্যৰ্থ হৈছে।"<ref>{{cite news |title=Bangladesh : Supreme Court stays judicial probe into attacks on Hindus |url=https://insightonlinenews.in/bangladesh-supreme-court-stays-judicial-probe-into-attacks-on-hindus/ |access-date=7 February 2022 |date=31 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220207233213/https://insightonlinenews.in/bangladesh-supreme-court-stays-judicial-probe-into-attacks-on-hindus/ |archive-date=7 February 2022}}</ref><ref>{{cite news |script-title=bn:দুর্গাপূজাকালীন সহিংসতা: বিচার বিভাগীয় তদন্ত স্থগিতের নির্দেশ সুপ্রিম কোর্টের |url=https://www.thedailystar.net/bangla/%E0%A6%B8%E0%A6%82%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%A6/%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6/%E0%A6%85%E0%A6%AA%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A7-%E0%A6%93-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%B0/%E0%A6%A6%E0%A7%81%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%82%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A7%80%E0%A6%A8-%E0%A6%B8%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%82%E0%A6%B8%E0%A6%A4%E0%A6%BE-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A7%80%E0%A6%AF%E0%A6%BC-%E0%A6%A4%E0%A6%A6%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6-%E0%A6%B8%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%AE |access-date=7 February 2022 |work=[[The Daily Star (Bangladesh)]] |date=30 January 2022 |language=bn}}</ref> ==প্ৰতিক্ৰিয়া== ২০২১ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত শুকুৰবাৰৰ নামাজৰ পিছত ঢাকাৰ বিভিন্ন মছজিদৰপৰা ১০ হাজাৰৰো অধিক মুছলমানৰ ভিৰে ইছলামিক ৰাজনৈতিক দলৰ বেনাৰ লৈ ৰাজপথলৈ ওলাই আহি "ইছলামৰ শত্ৰুৰ সৈতে তললৈ নামি যাওক" আৰু "দোষীক ফাঁচি দিয়ক" বুলি ধ্বনি দিলে। সেইদিনা ওচৰৰ প্ৰায় ১০০০ হিন্দুৱেও মন্দিৰত আক্ৰমণ আৰু মুছলমান গোটৰদ্বাৰা হিন্দুক হত্যা কৰাৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰে।<ref name="aj18Oct2021"/><ref>{{cite news |title=Islam is not our state religion, will revert to 1972 constitution: Bangladesh Minister after attack on Hindus, South Asia News |work=[[WION]] |date=18 October 2021 |url=https://www.wionews.com/south-asia/islam-is-not-our-state-religion-will-revert-to-1972-constitution-bangladesh-minister-after-attack-on-hindus-421645 |access-date=18 October 2021 |archive-date=18 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211018035141/https://www.wionews.com/south-asia/islam-is-not-our-state-religion-will-revert-to-1972-constitution-bangladesh-minister-after-attack-on-hindus-421645 |url-status=live }}</ref><ref name="Sify">{{Cite news |title=Don't think of yourself as a minority, Sheikh Hasina tells Hindu community |url=https://www.sify.com/news/dont-think-of-yourself-as-a-minority-sheikh-hasina-tells-hindu-community-news-international-vkoskebcabcce.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023204315/https://www.sify.com/news/dont-think-of-yourself-as-a-minority-sheikh-hasina-tells-hindu-community-news-international-vkoskebcabcce.html |archive-date=23 October 2021 |access-date=18 October 2021 |work=Sify}}</ref> গৃহ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী আছাদুজ্জামান খানে কয় যে এই কাণ্ডসমূহ পূৰ্ব পৰিকল্পিত আছিল: "আমাৰ বোধেৰে এইটো এটা নিহিত গোটৰ প্ৰৰোচিত কাৰ্য্য আছিল... কেৱল কমিলাতে নহয়, ৰামু আৰু নাছিৰনগৰত সাম্প্ৰদায়িক হিংসাৰ জৰিয়তেও পূৰ্বতে দেশখনক অস্থিৰ কৰাৰ চেষ্টা কৰা হৈছিল।"<ref name="ht18Oct2021">{{cite news |title='Attacks on Durga Puja pandals pre-planned': Bangladesh home minister |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/attacks-on-durga-puja-pandals-pre-planned-says-bangladesh-home-minister-101634517188664.html |work=[[Hindustan Times]] |date=18 October 2021}}</ref> বাংলাদেশৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী এ কে আব্দুল মমেনে সাম্প্ৰদায়িক হিংসা সন্দৰ্ভত স্পষ্টীকৰণ জাৰি কৰি কয় যে ৬ জন লোক নিহত হৈছে, ৪ জন মুছলমান আৰু ২ জন হিন্দু নিহত হৈছে ইয়াৰে এজনৰ মৃত্যু হৈছে প্ৰাকৃতিক কাৰণত আৰু আনজনৰ পুখুৰীত জঁপিয়াই পৰি মৃত্যু হৈছে। তেওঁ দাবী কৰে যে হিংসাৰ সময়ত "এটাও মন্দিৰ ধ্বংস হোৱা নাছিল" কিন্তু "দেৱতা বা দেৱী ভাঙি পেলোৱা হৈছিল।" তেওঁ কয় যে চৰকাৰখন “ধৰ্মীয় সম্প্ৰীতিৰ প্ৰতি দায়বদ্ধ” আৰু চৰকাৰক “লাজ” কৰিব বিচৰা “উৎসাহী সংবাদ মাধ্যম”ৰ আক্ৰমণৰ সন্দৰ্ভত “চলি থকা অপপ্ৰচাৰ” বিশ্বাস নকৰিবলৈ মানুহক পৰামৰ্শ দিয়ে। ড° মোমেনে লগতে কয় যে চৰকাৰে হিন্দু ঘৰ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰিছে আৰু হিংসাৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত সকলোকে উদাৰ ক্ষতিপূৰণ প্ৰদান কৰিছে। তেওঁ লগতে উল্লেখ কৰে যে বাংলাদেশত অভিলেখসংখ্যক পূজা মণ্ডপ আছে, ইয়াৰ কাৰণ আংশিকভাৱে চৰকাৰী পুঁজিৰে দিয়া ৰাজসাহায্য।<ref>{{Cite news |url=https://mofa.gov.bd/site/page/6758ab52-c643-43fa-b76e-4eb99fcf5b47 |title=Statement of Foreign Minister Dr AK Abdul Momen, MP, About Recent Communal Violence |work=[[Ministry of Foreign Affairs (Bangladesh)]] |access-date=1 November 2021 |archive-url=https://archive.today/20211101094125/https://mofa.gov.bd/site/page/6758ab52-c643-43fa-b76e-4eb99fcf5b47#selection-1173.0-1173.253 |archive-date=1 November 2021}}</ref> বাংলাদেশ জাতীয়তাবাদী পাৰ্টিৰ মহাসচিব মিৰ্জা ফখৰুল ইছলাম আলমগীৰে "হিন্দু ভাই"ৰ বিৰুদ্ধে হোৱা হিংসাক গৰিহণা দিয়ে, আৰু আক্ৰমণৰ আঁৰত চৰকাৰী ষড়যন্ত্ৰৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে। তেওঁ পৰৱৰ্তী নিৰ্বাচনৰ পূৰ্বে ক্ষমতা দখল কৰিবলৈ দলবিহীন চৰকাৰৰ আহ্বান জনায়।<ref>{{cite news |date=15 October 2021 |title=Govt plot behind attack |url=https://unb.com.bd/category/politics/govt-plot-behind-communal-incidents-alleges-bnp/80546 |newspaper=[[United News of Bangladesh]] |access-date=16 October 2021}}</ref> বাংলাদেশ হিন্দু বৌদ্ধ খ্ৰীষ্টান ঐক্য পৰিষদে চট্টাগ্ৰামৰ দুৰ্গা পূজা স্থানত হোৱা আক্ৰমণৰ প্ৰতিবাদত চট্টাগ্ৰামত আধাদিনীয়া ধৰ্মঘট পালন কৰে।<ref>{{cite news |date=15 October 2021 |title=Half Day hartal on Saturday |url=https://unb.com.bd/category/bangladesh/mandap-attack-half-day-hartal-called-in-ctg-for-saturday/80587 |newspaper=[[United News of Bangladesh]] |access-date=16 October 2021 |archive-date=16 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211016181816/https://unb.com.bd/category/bangladesh/mandap-attack-half-day-hartal-called-in-ctg-for-saturday/80587 |url-status=live }}</ref> সংস্থাটোৰ সাধাৰণ সম্পাদকে এক সাক্ষাৎকাৰত দাবী কৰিছিল যে স্থানীয় আৱামি লীগৰ গৰিষ্ঠসংখ্যক নেতাই হিংসাত সহযোগী বা সক্ৰিয়ভাৱে সহায় কৰিছিল।<ref>{{cite news |date=15 October 2021 |title=Attacks on minorities part of a blueprint |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/attacks-minorities-parts-blueprint-2200036 |newspaper=[[The Daily Star (Bangladesh)]] |access-date=1 November 2021 |archive-date=1 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211101095720/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/attacks-minorities-parts-blueprint-2200036 |url-status=live }}</ref> তেওঁ সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত ভৱিষ্যতে আক্ৰমণ ৰোধ কৰিবলৈ আৱামি লীগৰ "আত্ম-বিশুদ্ধকৰণ"ৰ আহ্বান জনায়।<ref>{{cite news |date=29 October 2021 |title=We want self-purification in the ruling party: Rana Dasgupta |url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/we-want-self-purification-in-the-ruling-party-rana-dasgupta |newspaper=[[Prothom Alo]] |access-date=1 November 2021 |archive-date=1 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211101100238/https://en.prothomalo.com/bangladesh/we-want-self-purification-in-the-ruling-party-rana-dasgupta |url-status=live }}</ref> ২০২১ চনৰ ২২ অক্টোবৰত নেপালৰ কাঠমাণ্ডুত ভুক্তভোগীসকলৰ প্ৰতি সংহতি প্ৰকাশ আৰু অপৰাধীক শাস্তি প্ৰদানৰ দাবীত এক বিক্ষোভ প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।<ref>{{Cite news |script-title=hi:बंगलादेशमा भएको हिन्दु धार्मिक समूहमाथिको आक्रमणविरूद्ध माइतीघरमा मैनबत्ती बालेर विरोध (तस्बिरहरू) |url=https://www.setopati.com/social/251928/ |access-date=23 October 2021 |work=Setopati |archive-date=23 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023070954/https://www.setopati.com/social/251928/ |url-status=live }}</ref>{{better source needed|date=March 2023}} ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোডীক এই বিষয়ত মৌনতা অৱলম্বন কৰাৰ বাবে আঞ্চলিক দলসমূহে তীব্ৰ সমালোচনা কৰে।<ref>{{Cite news |title=Why is PM Modi inactive on Bangladesh violence? Asks TMC |url=https://www.indiatoday.in/india/story/narendra-modi-bangladesh-violence-hindu-muslims-tmc-1866483-2021-10-19 |access-date=1 November 2021 |archive-date=19 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211019145419/https://www.indiatoday.in/india/story/narendra-modi-bangladesh-violence-hindu-muslims-tmc-1866483-2021-10-19 |url-status=live }}</ref> চুবুৰীয়া ভাৰতীয় ৰাজ্য ত্ৰিপুৰা, য'ত বহুসংখ্যক হিন্দু থাকে, যাৰ পূৰ্বপুৰুষ বৰ্তমান বাংলাদেশৰপৰা পলায়ন কৰা, দুৰ্গা পূজাৰ হিংসাৰ বিৰুদ্ধে বিশ্ব হিন্দু পৰিষদৰ সমাৱেশৰ সময়ত স্থানীয় মুছলমানসকলৰ বিৰুদ্ধে সাম্প্ৰদায়িক হিংসাৰ সৃষ্টি হয়।<ref>{{Cite news |date=27 October 2021 |title=Tripura: Mosque vandalised, two shops set on fire during VHP rally |url=https://indianexpress.com/article/north-east-india/tripura/tripura-mosque-vandalised-two-shops-set-on-fire-during-vhp-rally-7592208/ |access-date=11 June 2022 |work=[[The Indian Express]] |language=en |archive-date=30 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220730003817/https://indianexpress.com/article/north-east-india/tripura/tripura-mosque-vandalised-two-shops-set-on-fire-during-vhp-rally-7592208/ |url-status=live }}</ref> ==উত্তৰাধিকাৰ== ধৰ্মীয় সম্প্ৰীতিৰ ক্ষেত্ৰত পিছ পৰি আছে বাংলাদেশ। বাংলাদেশৰ জাতীয় হিন্দু মহজোতেৰ এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি কেৱল ২০১৭ চনতে কমেও ২৫ গৰাকী হিন্দু ছোৱালী আৰু শিশুক ধৰ্ষণ কৰি ২৩৫টা মন্দিৰ আৰু মূৰ্তি ভাঙি পেলোৱা হৈছিল। হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ বিৰুদ্ধে বছৰটোত মুঠ অত্যাচাৰৰ সংখ্যা আছিল ৬,৪৭৪টা।<ref>{{Cite news |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2018/01/06/bjhm-107-hindus-killed-31-forcibly-disappeared-2017 |title=BJHM: 107 Hindus killed, 31 forcibly disappeared in 2017 |work=[[Dhaka Tribune]] |date=6 January 2018 |access-date=1 November 2021 |archive-date=29 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329091215/http://www.dhakatribune.com/bangladesh/2018/01/06/bjhm-107-hindus-killed-31-forcibly-disappeared-2017 |url-status=live }}</ref> একে বছৰৰ আৰম্ভণিতে বাংলাদেশত মোডী বিৰোধী প্ৰতিবাদ দ্ৰুতগতিত হিন্দু বিৰোধী দাঙ্গালৈ পৰিণত হৈছিল আৰু কেইবাটাও হিন্দু মন্দিৰ ভাঙি পেলোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite news |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/bangladesh-violence-spreads-after-modi-visit-attacks-hindu-temples-train-2021-03-28/ |title=Bangladesh violence spreads after Modi's visit, attacks on Hindu temples, train |newspaper=Reuters |date=28 March 2021 |last1=Paul |first1=Ruma |access-date=1 November 2021 |archive-date=1 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211101131956/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/bangladesh-violence-spreads-after-modi-visit-attacks-hindu-temples-train-2021-03-28/ |url-status=live }}</ref> বাংলাদেশত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ বিৰুদ্ধে অহৰহ আক্ৰমণ চলি থকাৰ বাবে বিশ্লেষকসকলে বিশ্বাস কৰে যে ২০৫০ চনৰ ভিতৰত "বাংলাদেশত কোনো হিন্দু নাথাকিব।"<ref>{{Cite news |last=PTI |date=22 November 2016 |title=No Hindus will be left in Bangladesh after 30 years: professor |url=https://www.thehindu.com/news/international/No-Hindus-will-be-left-in-Bangladesh-after-30-years-professor/article16675228.ece |access-date=22 October 2024 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X |archive-date=31 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331110048/https://www.thehindu.com/news/international/No-Hindus-will-be-left-in-Bangladesh-after-30-years-professor/article16675228.ece |url-status=live }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশ]] ozp0oftayqsj6p3up4awymctqaa15od 645941 645940 2026-10-18T13:44:09Z Pranamikaadhikary 27435 /* কক্স বজাৰ */ 645941 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | location = [[বাংলাদেশ]] | date = ১৩ – ১৯ অক্টোবৰ ২০২১ | target = [[বাংলাদেশত হিন্দুধৰ্ম|হিন্দু]] | type = [[সাম্প্ৰদায়িক হিংসা]], [[ধৰ্মীয় হিংসা]], [[ধ্বংসাত্মকতা]], [[সামাজিক বিশৃংখলতা]] | fatalities = ৮+ | injuries = ১৫০+ | perpetrators = [[ইছলামিক উগ্ৰবাদ|ইছলামিক উগ্ৰবাদী]] | numparts = ৪,০০০+ | motive = [[কোৰআন]] অপবিত্ৰ কৰা | convicted = ৪৫০ }} ২০২১ চনৰ ১৩ৰপৰা ১৯ অক্টোবৰলৈকে [[দুৰ্গা পূজা]] উৎসৱৰ সময়ত সমগ্ৰ [[বাংলাদেশ]]ত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ বিৰুদ্ধে মুছলমান গোটে সাম্প্ৰদায়িক হিংসাৰ প্ৰৰোচনা কৰিছিল, এই ঘটনা এটা ভাইৰেল ভিডিঅ’ৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই [[কোৰআন]]ক মন্দিৰৰ মূৰ্তিৰ ভৰিৰ তলত ৰখা হৈছিল। সমগ্ৰ বাংলাদেশতে ৫০ টাতকৈও অধিক মন্দিৰ আৰু অস্থায়ী উপাসনাৰ ব্যৱস্থা ভাঙি পেলোৱা হয়।<ref name="tg16Oct2021" /> বাংলাদেশ চৰকাৰে বাংলাদেশৰ ৬৪খন প্ৰশাসনিক জিলাৰ ভিতৰত ২২খন জিলাত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত হোৱা হিংসা দমন কৰিবলৈ [[সীমান্তৰক্ষী বাংলাদেশ বাহিনী]] মোতায়েন কৰে। সংঘৰ্ষ আৰু আক্ৰমণক লৈ আৰক্ষীয়ে কমেও ৪৫০ জন লোকক গ্ৰেপ্তাৰ কৰে। ২০২১ চনৰ ২০ অক্টোবৰলৈকে সমগ্ৰ দেশতে ৩ জন হিন্দু আৰু ৫ জন মুছলমানকে ধৰি কমেও ৮ জন লোকৰ মৃত্যু হৈছে।<ref>{{cite news |date=15 October 2021 |script-title=bn:কুমিল্লার পূজামণ্ডপে কোরআন রাখার সাথে জড়িত এক ব্যক্তিকে শনাক্ত করা হয়েছে: পুলিশ |url=https://www.bbc.com/bengali/news-58982999 |newspaper=[[BBC Bangla]] |language=bn |access-date=20 October 2021 |archive-date=20 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211020193453/https://www.bbc.com/bengali/news-58982999 |url-status=live }}</ref><ref name="tg16Oct2021">{{cite news |date=16 October 2021 |title=Seven dead after violence erupts during Hindu festival in Bangladesh |url=https://www.theguardian.com/world/2021/oct/16/four-die-after-violence-erupts-at-hindu-festival-in-bangladesh |access-date=5 September 2022 |archive-date=15 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220215102851/https://www.theguardian.com/world/2021/oct/16/four-die-after-violence-erupts-at-hindu-festival-in-bangladesh |url-status=live }}</ref> ২৪ অক্টোবৰত এই সংঘৰ্ষৰ সময়ত আহত হোৱা আৰু এজন হিন্দু লোকৰ ঢাকাত চিকিৎসাধীন অৱস্থাত মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite news |title=Cumilla Hindu temple attack victim dies in Dhaka |url=https://bdnews24.com/bangladesh/cumilla-hindu-temple-attack-victim-dies-in-dhaka |access-date=4 September 2022 |work=[[bdnews24.com]] |archive-date=4 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220904220833/https://bdnews24.com/bangladesh/cumilla-hindu-temple-attack-victim-dies-in-dhaka |url-status=live }}</ref><ref name="tg16Oct2021" /> ==পৃষ্ঠভূমি== বাংলাদেশৰ জনসংখ্যাৰ ৭.৯% হিন্দু।<ref name="aj18Oct2021">{{cite news |title=Two Hindu men killed, temples vandalised in Bangladesh violence |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/10/18/bangladesh-hindus-men-killed-temples-vandalised-religious-violence |publisher=[[Al Jazeera]] |date=18 October 2021}}</ref> বাংলাদেশৰ হিন্দু সংখ্যালঘু লোকে ২০২১ চনৰ অক্টোবৰৰ দ্বিতীয় সপ্তাহত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ সৰ্ববৃহৎ ধৰ্মীয় উৎসৱৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলাইছিল। প্ৰতি বছৰৰ দৰে সমগ্ৰ দেশতে পূজা-অৰ্চনাৰ অস্থায়ী ব্যৱস্থা স্থাপন কৰা হৈছিল। ১৩ অক্টোবৰৰ পুৱা কমিলা জিলাৰ এটা অস্থায়ী মন্দিৰৰপৰা [[কোৰআন]]ক বদনাম কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল, যেতিয়া ছ’চিয়েল মিডিয়া প্লেটফৰ্মৰ জৰিয়তে কোৰআনৰ প্ৰতিলিপি এটা মূৰ্তিৰ কোলাত পোৱাৰ খবৰ প্ৰচাৰ হৈছিল। তাৎক্ষণিক প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে চৰকাৰে ৰাইজক শান্ত হ’বলৈ আহ্বান জনোৱাৰ লগতে ঘটনাৰ তদন্ত কৰিবলৈ আৰক্ষীক নিৰ্দেশ দিয়ে। কিন্তু এই প্ৰতিবেদন প্ৰচাৰ হোৱাৰ কিছুসময়ৰ পাছতে কমিলাৰ স্থানীয় মন্দিৰত ক্ষুব্ধ জনসাধাৰণে আক্ৰমণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। অতি সোনকালেই বাংলাদেশৰ আন আন জিলাতো এই ধৰ্মীয় উত্তেজনা বিয়পি পৰে। কিছুদিন পাছত ১৩ অক্টোবৰত কমিলাৰ নানুৱা দিঘিৰ পাৰ পূজা মণ্ডপত [[কোৰআন]]ৰ প্ৰতিলিপি মূৰ্তিটোৰ কোলাত ৰখাৰ অপৰাধত ইকবাল হোছেইন নামৰ এজন মুছলমান লোকক আৰক্ষীয়ে গ্ৰেপ্তাৰ কৰে।<ref>{{cite news |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/20/police-man-who-placed-the-quran-on-a-puja-idol-identified |title=Police: Comilla resident Iqbal placed the Quran on a Puja idol |work=[[Dhaka Tribune]] |date=20 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211020155313/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/20/police-man-who-placed-the-quran-on-a-puja-idol-identified |archive-date=20 October 2021}}</ref> ===মৃত, আহত আৰু মন্দিৰত আক্ৰমণৰ সাৰাংশ=== ২২ অক্টোবৰৰ ভিতৰত কমেও ৩ জন হিন্দু নিহত হোৱাৰ খবৰ পোৱা গৈছিল, আৰু কমেও ১৫০ জনতকৈ অধিক লোক আহত হৈছিল। কমেও ৮০টা মন্দিৰ (২০০টা [[মণ্ডপ]]) জনসাধাৰণৰ আক্ৰমণৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। কমেও ৪,০০০ লোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ উত্থাপন কৰা হয় আৰু ৪০০ লোকক আৰক্ষীয়ে আটক কৰে।<ref name="aj18Oct2021"/> ==হিন্দু মন্দিৰ আৰু সংখ্যালঘু জনগোষ্ঠীৰ ওপৰত আক্ৰমণ== [[বাংলাদেশ]]ৰ কমেও এক ডজন জিলাত অধিকাংশই দক্ষিণ অঞ্চলৰ, মন্দিৰ, ঘৰ, সংখ্যালঘু লোকৰ দোকানত আক্ৰমণ, সামগ্ৰী লুণ্ঠন, হত্যাৰ বাতৰি নথিভুক্ত কৰা হৈছিল, য’ত [[কমিলা জিলা|কমিলা]], [[চান্দপুৰ]], [[নোৱাখালি]], [[চট্টগ্ৰাম]], [[বান্দৰবন]], [[কক্স বজাৰ]], [[নৰশ্বিংডি]] আৰু [[গাজীপুৰ]] আদি জিলাৰ ভিতৰত আছিল। ===কমিলা=== কমিলা জিলাৰপৰা আৰম্ভ হোৱা এই ঘটনাত ১৩ অক্টোবৰৰপৰা ১৬ অক্টোবৰলৈ বিভিন্ন মন্দিৰলৈ আক্ৰমণ বিয়পি গৈছিল। ননুৱা দিঘিৰ পাৰ আৰু চান্দমনি কালী মন্দিৰৰ দুৰ্গা পূজা স্থান অঞ্চলজুৰি [[কোৰআন]]ক হেয়জ্ঞান কৰাৰ উৰাবাতৰি বিয়পি পৰাৰ পাছতে আক্ৰমণকাৰীৰ লক্ষ্য হৈ পৰে। সোতৰবছৰীয়া হিন্দু যুৱক দিলীপ দাসৰ চিকিৎসালয়ত মৃত্যু হয়।<ref name="tg16Oct2021"/> ===চান্দপুৰ=== চান্দপুৰত আৰক্ষীয়ে শোভাযাত্ৰা কৰি জিলাখনৰ কোনোবা দুৰ্গা পূজাৰ স্থানত আক্ৰমণ চলাই আগুৱাই অহা ক্ষুব্ধ জনসাধাৰণৰ ওপৰত গুলীচালনা কৰে, ১৩ অক্টোবৰত কমেও ৪ জন লোকৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{cite news |date=19 October 2021 |script-title=bn:ফেসবুকে 'আন্দোলনেৰ' ডাক, এৰপৰ মিছিল–হামলা |url=http://www.prothomalo.com/bangladesh/ফেসবুকে-আন্দোলনেৰ-ডাক-এৰপৰ-মিছিলহামলা |work=[[Prothom Alo]] |language=bn |access-date=24 October 2021}}</ref> ছাত্ৰ লীগৰ হাজিগঞ্জ পৌৰসভা শাখাৰ সদস্য আৰিয়ান ছাজ্জাদ আৰু স্থানীয় আৱামি লীগৰ নেত্ৰী শ্বাহিদা বেগমৰ পুত্ৰ হৃদয় হাছান জাহিদে<ref name="ds20Oct2021">{{cite news |date=20 October 2021 |title=Hajiganj mayhem began with Facebook post like previous incidents of communal violence |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/pattern-always-the-same-2202321 |work=[[The Daily Star (Bangladesh)]] |access-date=24 October 2021 |archive-date=24 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211024040638/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/pattern-always-the-same-2202321 |url-status=live }}</ref> কমিলাত "কোৰআনৰ অপৱিত্ৰ"ৰ প্ৰতিবাদত স্থানীয় মুছলমানসকলক হিন্দুসকলৰ মন্দিৰ আৰু মণ্ডপত আক্ৰমণ চলাবলৈ পৰামৰ্শ দিছিল। পোষ্টবোৰৰ পিছত গোট খাই অলপ সময়ৰ প্ৰতিবাদৰ অন্তত হিন্দু মন্দিৰ আৰু মণ্ডপবোৰত আক্ৰমণ চলায়।<ref name="ds20Oct2021"/> ===বান্দৰবন=== স্থানীয় আৱামী লীগৰ নেতাৰ নেতৃত্বত ১৪ অক্টোবৰত বান্দৰবনৰ লামা অঞ্চলত হিন্দূৰ মালিকানাধীন মন্দিৰ আৰু প্ৰতিষ্ঠানত ক্ষুব্ধ ৰাইজে আক্ৰমণ চলাইছিল। লামা কেন্দ্ৰীয় হৰি মন্দিৰত "কোৰআনক হেয়জ্ঞান" কৰাৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ কৰা ক্ষুব্ধ জনসাধাৰণৰ সমাৱেশৰপৰা আক্ৰমণ কৰা হয়। লগতে লামা বজাৰ এলেকাত হিন্দু লোকৰ দোকানত আক্ৰমণ কৰে। স্থানীয় আৰক্ষী বিষয়াসকলৰ মতে, লামা উপাজিলা আৱামী লীগৰ সাধাৰণ সম্পাদক জাহিৰুল ইছলামে মন্দিৰত আক্ৰমণ আৰম্ভ কৰাৰ পূৰ্বে গোটটোক সম্বোধন কৰিছিল।<ref>{{cite news |date=16 October 2021 |title=Attack, Vandalism in Bandarban |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/friends-became-strangers-the-blink-eye-2199336 |newspaper=[[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]] |access-date=16 October 2021}}</ref> ===নোৱাখালি=== শুকুৰবাৰে বাংলাদেশৰ নোৱাখালিৰ বেগমগঞ্জৰ চৌমুহানীত আক্ৰমণৰ পিছত শনিবাৰে মন্দিৰৰ কাষৰ পুখুৰীৰপৰা এজন হিন্দু লোকৰ মৃতদেহ উদ্ধাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite news |last=Kundu |first=Indrajit |date=16 October 2021 |title=Devotee's body recovered day after attack on ISKCON temple in Bangladesh's Noakhali |url=https://www.indiatoday.in/world/story/bangladesh-noakhali-iskcon-temple-attack-devotee-body-found-pranta-chandra-das-1865517-2021-10-16 |access-date=17 October 2021 |work=[[India Today]] |language=en}}</ref> বুধবাৰে কমিলাত পূজা মণ্ডপত কোৰআন গ্ৰহণ কৰাৰ পাছত কমিলা আৰু চান্দপুৰকে ধৰি দেশৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত মন্দিৰ আৰু পূজা মণ্ডপত সংঘটিত আক্ৰমণ আৰু হিংসাত ছয়জন লোক নিহত হয়।<ref>{{Cite news |title=Anti-Hindu violence in Bangladesh: After attack on Noakhali temple, ISKCON asks PM Modi to talk to Hasina |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/news/anti-hindu-violence-in-bangladesh-after-attack-on-noakhali-temple-iskcon-asks-pm-modi-to-talk-to-hasina/videoshow/87063606.cms |access-date=17 October 2021 |work=[[The Times of India]] |language=en |archive-date=16 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211016165850/https://timesofindia.indiatimes.com/videos/news/anti-hindu-violence-in-bangladesh-after-attack-on-noakhali-temple-iskcon-asks-pm-modi-to-talk-to-hasina/videoshow/87063606.cms |url-status=live }}</ref> আৰক্ষীয়ে জনোৱা মতে, শুকুৰবাৰে নোৱাখালী জিলাৰ বেগমগঞ্জত পূজা মণ্ডপত আক্ৰমণ কৰি অগ্নিসংযোগ কৰাৰ লগতে আন এটা মন্দিৰৰ ভিতৰত মূৰ্তি ভাঙি লণ্ডভণ্ড কৰে। স্থানীয় হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ নেতাসকলে দাবী কৰে যে পুখুৰীত যিজন লোকৰ মৃতদেহ উদ্ধাৰ হয়, তেওঁ আগদিনাৰ আক্ৰমণত নিহত হয়। এই আক্ৰমণত আন তিনিজন গুৰুতৰভাৱে আহত হৈ চিকিৎসালয়ত চিকিৎসাধীন হৈ আছে। আগদিনা নোৱাখালিৰ বেগমগঞ্জৰ চৌমুহানীত সংঘটিত হোৱা সংঘৰ্ষত এজন লোক নিহত হোৱা বুলি আৰক্ষীয়ে পূৰ্বে নিশ্চিত কৰিছিল। কিন্তু সেইদিনা ৰাতিপুৱা চৌমুহানীৰ ইস্কন মন্দিৰৰ গাতে লাগি থকা পুখুৰীটোত যেতিয়া আন এটা মৃতদেহ ওপঙি উঠিল, তেতিয়া মন্দিৰৰ মানুহে তেওঁক চিনি পালে। ইস্কন<ref>{{Cite news |date=16 October 2021 |title=Bangladesh: ISKCON temple vandalised, 1 killed in fresh violence in Noakhali |url=https://www.livemint.com/news/world/bangladesh-iskcon-temple-vandalised-1-killed-in-fresh-violence-in-noakhali-11634355066468.html |access-date=17 October 2021 |work=mint |language=en |archive-date=17 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017023359/https://www.livemint.com/news/world/bangladesh-iskcon-temple-vandalised-1-killed-in-fresh-violence-in-noakhali-11634355066468.html |url-status=live }}</ref> চিট্টগঙৰ সংমণ্ডল সম্পাদক চিন্ময় কৃষ্ণদাস ব্ৰহ্মচাৰীয়ে কয় যে উদ্ধাৰ হোৱা মৃতদেহটো প্ৰান্ত চন্দ্ৰ দাসৰ। সংঘৰ্ষৰ পিছৰেপৰা তেওঁ সন্ধানহীন হৈ আছিল। "আমি ল'ৰাটোক বিচাৰি নাপালোঁ। আমি ৰাতি পুখুৰীতো বহুত বিচাৰিলোঁ। যিহেতু ইতিমধ্যে তেওঁক তীব্ৰ প্ৰহাৰ কৰা হৈছিল সেয়েহে ল’ৰাটোক আঘাত কৰি হত্যা কৰা হৈছিল। ৰাতিপুৱা তেওঁৰ মৃতদেহ উদ্ধাৰ হৈছিল। আৰক্ষী আৰু অগ্নিনিৰ্বাপক বাহিনীয়ে আহি উদ্ধাৰ কৰিছিল।" - দাস ডাঙৰীয়াই কয়। মৃতদেহটো উদ্ধাৰ হোৱাৰ পিছতে ৰাজপথলৈ ওলাই আহি প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰে হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ লোকে। ===গাজীপুৰ=== কাশিমপুৰ বজাৰৰ পালপাৰা শ্ৰী শ্ৰী ৰাধা গোবিন্দ মন্দিৰৰ পৰিচালনা সমিতিৰ সভাপতি তথা কাশিমপুৰ পূজা উদ্‌যাপন সমিতিৰ সভাপতি বাবুল ৰুদ্ৰই কয় যে বৃহস্পতিবাৰে পুৱা ৮ বজাৰ পিছত যেতিয়া মন্দিৰত উপাসকসকলে উপাসনা কৰি আছিল তেতিয়া হঠাতে ‘শ শ লোকে’ লক্ষ্মীক লাঠিৰে আক্ৰমণ কৰিছিল। অসুৰৰ মূৰ্তি ভাঙি গুচি যায়। ইয়াৰ ফলত অঞ্চলটোত আতংকৰ সৃষ্টি হয়। ইয়াৰ পূৰ্বে পুৱা প্ৰায় ৬ বজাত 'তিনিশৰো অধিক লোকে' কাশিমপুৰ পাছিম্পাৰা অঞ্চলৰ ব্যৱসায়ী সুবল দাসৰ পৰিয়ালৰ মন্দিৰ আৰু স্থানীয় পালপাৰা নমাবজাৰ ৰাজহুৱা মন্দিৰ, উপ আৰক্ষী আয়ুক্ত জাকিৰ হাছানক আক্ৰমণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=14 October 2021 |title=Hindu temples attacked, idols vandalized in Gazipur, Bandarban |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/14/hindu-temples-idols-vanadalized-in-gazipur-20-held |access-date=17 October 2021 |work=[[Dhaka Tribune]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20211014100223/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/14/hindu-temples-idols-vanadalized-in-gazipur-20-held |archive-date=14 October 2021}}</ref> ===চট্টগ্ৰাম=== শুকুৰবাৰে (১৫ অক্টোবৰ) শুকুৰবাৰৰ নামাজৰ পিছত মানুহে আণ্ডাৰকিলা শ্বাহী জামে মছজিদৰপৰা ওলাই আহি কাষৰীয়া জেএমচেন হলৰ গেট ভাঙিবলৈ চেষ্টা কৰে।<ref>{{Cite news |date=15 October 2021 |title=Durga Puja venue attacked in Chittagong |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/15/durga-puja-venue-attacked-in-chittagong |access-date=17 October 2021 |work=[[Dhaka Tribune]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20211015104520/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/15/durga-puja-venue-attacked-in-chittagong |archive-date=15 October 2021}}</ref> পূজা কমিটীয়ে বেনাৰখন ভাঙি মূৰ্তিটোৰ ওপৰত শিলগুটি নিক্ষেপ কৰাৰ অভিযোগো উত্থাপন কৰে। প্ৰত্যক্ষদৰ্শীয়ে জনোৱা মতে, কমিলা কাণ্ডৰ প্ৰতিবাদত শুকুৰবাৰৰ নামাজৰ অন্তত আণ্ডাৰকিলা শ্বাহী জামে মছজিদৰ গেটত একাংশ উপাসক সমবেত হয়। তাৰপৰা তেওঁলোকে জে এমচেন হলৰফালে খোজ দিয়ে। যদিও চুকটোত ট্ৰেফিক পুলিচৰ কৰ্ডন আছিল, তথাপি তেওঁলোকে সেইটো ভাঙি আগবাঢ়িল। জেএমচেন হলৰ চৌহদৰ মূল গেটখন ইতিমধ্যে বন্ধ হৈ থকাৰ বাবে তেওঁলোকে গেটখন ভাঙিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।<ref>{{Cite news |date=16 October 2021 |title=Six-hour hartal observed in Chittagong protesting attack on Durga Puja venue |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2021/10/16/six-hour-hartal-observed-in-chittagong-protesting-attack-on-durga-puja-venue |access-date=17 October 2021 |work=[[Dhaka Tribune]] |archive-date=17 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017073851/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2021/10/16/six-hour-hartal-observed-in-chittagong-protesting-attack-on-durga-puja-venue |url-status=live }}</ref> এই সময়ত তেওঁলোকে ভিতৰত শিলগুটি দলিয়াই পূজাৰ বাবে পথ আৰু চাৰিওফালৰ দেৱালত ওলমি থকা বিভিন্ন বেনাৰ ভাঙি পেলালে। জে এমচেন হলৰ পূজা মণ্ডপত বিভিন্ন বয়সৰ মহিলাসকলে পানীয়, তেল আৰু সিন্দূৰেৰে দেৱীক বিদায় দিবলৈ সাজু হৈছিল। বাহিৰত যেতিয়া হুলস্থূল আৰম্ভ হ’ল, তেতিয়া তেওঁলোকৰ মাজত আতংকৰ সৃষ্টি হ’ল। আৰক্ষীৰ আৰক্ষী সদস্যই চকুলোৰ গোলাটো ছত্ৰভংগ দি আক্ৰমণকাৰীক ছত্ৰভংগ দিয়ে। এই সময়তে আক্ৰমণকাৰী পলায়ন কৰে। চট্টগ্ৰাম মহানগৰ পূজা উদ্‌যাপন পৰিষদৰ সভাপতি আশীস ভট্টাচাৰ্যই সাংবাদিকৰ আগত কয়, ‘প্ৰতি বছৰে পুৱা ১১ বজাৰপৰা বিসৰ্জনৰ কাম আৰম্ভ হয়। এইবাৰ চৰকাৰে নিৰ্দেশ দিছিল যে দুপৰীয়া ডেৰ বজাৰ পিছত পূজা মণ্ডপত প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ বাবে ওলাই যাব লাগে। সেইবাবেই আমি মণ্ডপত ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতি কৰিবলৈ অপেক্ষা কৰি আছিলোঁ। ঠিক সময়ত আমাক ইয়াত আক্ৰমণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=15 October 2021 |title=Chittagong puja mandap attack: Immersion resumed after 4-hour suspension |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/15/chittagong-puja-mandap-attack-immersion-resumed-after-4-hour-suspension |access-date=17 October 2021 |work=[[Dhaka Tribune]] |archive-date=17 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017073849/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/15/chittagong-puja-mandap-attack-immersion-resumed-after-4-hour-suspension |url-status=live }}</ref> আণ্ডাৰকিলা অঞ্চলত উলিওৱা শোভাযাত্ৰাৰপৰা উদ্যমী দল এটাই জে এম সেন হল পূজা মণ্ডপক লক্ষ্য কৰি ইটা-বটল নিক্ষেপ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। প্ৰত্যক্ষদৰ্শীয়ে জনোৱা মতে, গোটটোৱে মণ্ডপটো থকা মন্দিৰটোত ইটাৰ টুকুৰা নিক্ষেপ কৰি ভাঙি লণ্ডভণ্ড কৰিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে আৰক্ষীয়ে তেওঁলোকক খেদি পঠিয়ায় আৰু আইন প্ৰয়োগকাৰী আৰু উগ্ৰপন্থীৰ মাজত সংঘৰ্ষৰ সৃষ্টি কৰে। জুমআহৰ নামাজৰ পিছত শোভাযাত্ৰা উলিয়াই অনা আক্ৰমণকাৰীক ছত্ৰভংগ দিবলৈ আৰক্ষীয়ে শূন্যলৈ গুলীচালনা কৰাৰ লগতে কন্দুৱা গেছৰ প্ৰয়োগ কৰে। আৰক্ষীয়ে কয় যে তেওঁলোকে সেই স্থানৰপৰাই প্ৰায় ৫০ জন প্ৰতিবাদকাৰীক আটক কৰে।<ref>{{cite news |date=19 October 2021 |title=Violence, vandalism in districts: Man killed in Noakhali; home minister warns perpetrators |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/violence-vandalism-districts-man-killed-noakhali-home-minister-warns-perpetrators-2199106 |newspaper=[[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]] |access-date=19 October 2021 |archive-date=19 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211019100315/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/violence-vandalism-districts-man-killed-noakhali-home-minister-warns-perpetrators-2199106 |url-status=live }}</ref> ===কক্স বজাৰ=== বুধবাৰে (১৩ অক্টোবৰ) সন্ধিয়া এটা শোভাযাত্ৰাৰ সৈতে উগ্ৰপন্থী দুষ্কৃতিকাৰীৰ দলে পেকুৱা উপাজিলাৰ সদৰ ইউনিয়নৰ বিশ্বাস পাৰাৰ পূজা মণ্ডপত উচটনিমূলক শ্লোগানেৰে আক্ৰমণ কৰে। এই খবৰ পোৱাৰ পিছতে আৰক্ষীয়ে সেই স্থানত উপস্থিত হৈ আক্ৰমণকাৰীক খেদি পঠিয়ায়। পৰিস্থিতি নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ আৰক্ষীয়ে শূন্যলৈ গুলীচালনা কৰে। এটা সময়ত আক্ৰমণকাৰীয়ে পলায়ন কৰাৰ সময়তে আশে-পাশে থকা হিন্দু সমাজৰ কেইবাটাও ঘৰ ভাঙি লণ্ডভণ্ড কৰে। এই ঘটনাৰ পিছত নিশা পেকুৱাৰ বিভিন্ন অঞ্চলত উগ্ৰপন্থীয়ে বিভিন্ন শোভাযাত্ৰা উলিয়াইছিল। এই শোভাযাত্ৰাৰপৰা শিলখালীৰ কছাৰী মুৰা শিল পাৰা আৰু মগনামাৰ শিল পাৰাকে ধৰি বিভিন্ন অঞ্চলৰ হিন্দুসকলৰ পূজা মণ্ডপ আৰু ঘৰ ভাঙি জুই লগাই দিয়া হয়। জিলা পূজা উদ্‌যাপন পৰিষদৰ তথ্য অনুসৰি পেকুৱাত উগ্ৰপন্থীয়ে ছটা পূজা মণ্ডপ আৰু ৩০টা ঘৰ ভাঙি পেলোৱাৰ লগতে এটা ঘৰত জুই লগাইছে। ===মৌলৱীবজাৰ=== কমলগঞ্জ উপজিলা পূজা উদ্‌যাপন সমিতিৰ সাধাৰণ সম্পাদক শ্যামল চন্দ্ৰ দাসে কয় যে বুধবাৰে নিশা ৮:৩০ বজাৰপৰা ১০:৩০ বজাৰ ভিতৰত মুইদিবজাৰ মইদৈল পূজা মণ্ডপত এদল লোকে আক্ৰমণ কৰি মূৰ্তিটো ভাঙি লণ্ডভণ্ড কৰে। ইয়াৰ উপৰি বাসুদেৱপুৰ পূজা মণ্ডপৰ তোৰণ আৰু বৈদ্যুতিক লাইট, পতনুষাৰ ইউনিয়নৰ বৃন্দাবনপুৰ জগন্নাথ জিঅ’ৰ আখৰা পূজা মণ্ডপ আৰু বৈৰাগীৰ চ’ক পাব্লিক পূজা মণ্ডপৰ ভাঙি-ছিঙি ভাঙি পেলোৱাৰ লগতে মুংশীবজাৰ ইউনিয়ন পৰিষদৰ সদস্য, সুনীল মালাকাৰ আৰু ৰেজাউল কৰিম নোমানে ৰামপুৰ পাব্লিক পূজা মণ্ডপ আৰু নাৰায়ণখেত শব্দাকাৰ একাডেমীৰ দুৱাৰত ভাঙি পেলোৱাৰ কথা জানিবলৈ দিয়ে পূজা মণ্ডপকো ভাঙি পেলোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite news |title=Attack on Hindu houses in Sunamganj: Prime accused held in Moulvibazar |url=https://www.unb.com.bd/category/Bangladesh/attack-on-hindu-houses-in-sunamganj-prime-accused-held-in-moulvibazar/66346 |access-date=17 October 2021 |work=[[United News of Bangladesh]] |language=en}}</ref> কমলগঞ্জ উপাজিলা পৰিষদৰ উপাধ্যক্ষ ৰামভজন কৈৰীয়ে কামাৰচৰা চাহবাগিছা পূজামণ্ডপত মূৰ্তিটোৰ বিৰুদ্ধে ভাঙি-ছিঙি কাণ্ড সংঘটিত হোৱাটো নিশ্চিত কৰে। মৌলভিবজাৰ জিলা পূজা উদ্‌যাপন পৰিষদৰ নেতা জাহৰ তাৰাফদাৰে কয় যে কমলগঞ্জৰ ছটা মন্দিৰ আৰু কুলাউৰাৰ আন দুটা ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত আক্ৰমণ কৰা হৈছে। "কমলগঞ্জত ভঙা মন্দিৰ দুটাৰ ভিতৰত এটাত সুকীয়া ঠাইত পাত্ৰ ৰাখি দেৱীৰ নৱম পূজাহে কৰা হ'ব। অৱশ্যে এই মুহূৰ্তত জিলাখনৰ পৰিস্থিতি শান্ত।" কমলগঞ্জ উপাজিলা নিৰ্বাহী বিষয়া আশ্বেকুল হকে কয়, "আমি সকলো ঠাই পৰিদৰ্শন কৰি আছো। পৰিস্থিতি নিয়ন্ত্ৰণত আছে। বৃহস্পতিবাৰে পুৱাৰেপৰা পূজা মণ্ডপাৰ নিৰাপত্তা প্ৰদানৰ বাবে বিজিবি মোতায়েন কৰা হৈছে। একে সময়তে শান্তিপূৰ্ণভাৱে পূজা চলাবলৈ বৃহৎসংখ্যক আৰক্ষী মোতায়েন কৰা হৈছে।" ===ফেনি=== ১৬ অক্টোবৰত ফেনীত দুৰ্গা পূজা উৎসৱৰ সময়ত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত দেশজোৰা আক্ৰমণৰ প্ৰতিবাদত জিলাখনৰ হিন্দু বাসিন্দাৰ এটা দলে স্থানীয় হিন্দু সম্প্ৰদায় আৰু মুছলমানৰ মাজত সংঘৰ্ষৰ সৃষ্টি কৰে। এই সংঘৰ্ষত দুয়োটা সম্প্ৰদায়ৰ প্ৰায় এক ডজন লোক আহত হয়।<ref>{{cite news |date=16 October 2021 |title=Violent clashes leave scores injured in Feni amid communal tension |url=https://bdnews24.com/bangladesh/violent-clashes-leave-scores-injured-in-feni-amid-communal-tension |newspaper=[[bdnews24.com]] |access-date=17 October 2021}}</ref> ===কিশোৰগঞ্জ=== কিশোৰগঞ্জ জিলাৰ কৰিমগঞ্জ উপাজিলাৰ কালী মন্দিৰৰ মূৰ্তি ১৫ অক্টোবৰত ভাঙি পেলোৱা হয়।<ref>{{cite news |title=Hate spiral must end |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/hate-spiral-must-stop-2200026 |work=[[The Daily Star (Bangladesh)]]|date=17 October 2021 |access-date=20 June 2024 |archive-date=20 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240620024714/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/hate-spiral-must-stop-2200026 |url-status=live }}</ref> ===ৰংপুৰ=== [[File:Communal violence in Pirganj.jpg|thumb|right|property damage to by communal violence in Pirganj]] ১৭ অক্টোবৰত ৰংপুৰৰ পীৰগঞ্জ উপজিলাৰ দিয়ে স্থানীয় হিন্দু ল'ৰা এজনে [[কাবা]]ত কৰা কথিত পোষ্ট ভাইৰেল হোৱাৰ পিছত প্ৰায় ডজন হিন্দু মালিকানাধীন ঘৰত জুই লগাই।[20] স্থানীয় বাংলাদেশ ছাত্ৰ লীগৰ নেতাসকলে এই পোষ্টটোৱে পৱিত্ৰ স্থানটোক হেয়জ্ঞান কৰি ঘৰবোৰ ভাঙি পেলোৱা, জুই লগাই আৰু অগ্নিনিৰ্বাপক বাহিনীৰ লোকসকলক জুই নিৰ্বাপন কৰাত বাধা দিয়াৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে।<ref>{{cite news |date=17 October 2021 |title=Hindu houses set on fire in Rangpur following Facebook post |url=https://www.newagebd.net/article/152086/hindu-houses-set-on-fire-in-rangpur-following-facebook-post |newspaper=[[New Age (Bangladesh)]]|access-date=18 October 2021 |archive-date=17 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017201204/https://www.newagebd.net/article/152086/hindu-houses-set-on-fire-in-rangpur-following-facebook-post |url-status=live }}</ref> পিছত পোহৰলৈ আহিল যে, ৰংপুৰৰ কাৰ্মাইকেল কলেজৰ দৰ্শন বিভাগৰ ছাত্ৰ লীগৰ উপ-সভাপতি চৈকাত মণ্ডলৰ এজন স্থানীয় হিন্দূৰ সৈতে ব্যক্তিগত সংঘাত হৈছিল, যাক পৰিতোষ সৰকাৰ বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। দেশজোৰা সাম্প্ৰদায়িক হিংসাৰ সময়ত বাংলাদেশ ছাত্ৰ লীগৰ ছাইকাত আৰু তেওঁৰ অনুগামীসকলে স্থানীয় মছজিদৰ ইমামৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি স্থানীয় মুছলমান জনসাধাৰণক অঞ্চলটোৰ হিন্দু গাঁওসমূহত আক্ৰমণ চলাবলৈ উচটনি দিছিল।<ref name="ds23Oct2021">{{cite news |date=23 October 2021 |title=Pirganj Communal Violence: BCL man sparked the blaze |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/pirganj-communal-violence-bcl-man-sparked-the-blaze-2204896 |newspaper=[[The Daily Star (Bangladesh)]]|access-date=24 October 2021 |archive-date=23 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023215043/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/pirganj-communal-violence-bcl-man-sparked-the-blaze-2204896 |url-status=live }}</ref> ==চৰকাৰী সঁহাৰি== ১৭ অক্টোবৰত বাংলাদেশ আৰক্ষীয়ে হিংসাৰ সৈতে জড়িত ৪,০০০ৰো অধিক সন্দেহযুক্ত লোকৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তৰে।<ref name="ht18Oct2021"/> কিন্তু ২০২১ চনৰ অক্টোবৰ মাহত দুৰ্গা পূজা উৎসৱৰ সময়ত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত সংঘটিত হোৱা সাম্প্ৰদায়িক আক্ৰমণৰ সন্দৰ্ভত বাংলাদেশৰ উচ্চ ন্যায়ালয়ে নিৰ্দেশ দিয়া ন্যায়িক তদন্তত ২০২২ চনৰ ৩০ জানুৱাৰীত বাংলাদেশৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে স্থগিত ৰাখিছিল। ইয়াৰ উপৰি ন্যায়াধীশ জে বি এম হাছানৰ নেতৃত্বত উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ বিচাৰপীঠে ছখন জিলাৰ সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত আক্ৰমণৰ সৈতে জড়িত এখন আবেদন নিষ্পত্তি কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হয়। ন্যায়াধীশ হাছান ফায়েজ ছিদ্দিকীৰ নেতৃত্বত ছয়জন ন্যায়াধীশৰ আপীলকাৰী সংস্থাই এই নিৰ্দেশ গৃহীত কৰিছে। ৰিট আবেদনকাৰীৰ অধিবক্তা সুব্ৰত চৌধুৰীয়ে স্থগিতাদেশৰ আদেশত আপত্তি কৰি কয় যে, "যোৱা বছৰৰ দুৰ্গা পূজাৰ সময়ত স্থানীয় প্ৰশাসনে হিন্দু আৰু তেওঁলোকৰ সম্পত্তি আৰু উপাসনা স্থানসমূহক সাম্প্ৰদায়িক আক্ৰমণৰপৰা ৰক্ষা কৰাত ব্যৰ্থ হৈছে।"<ref>{{cite news |title=Bangladesh : Supreme Court stays judicial probe into attacks on Hindus |url=https://insightonlinenews.in/bangladesh-supreme-court-stays-judicial-probe-into-attacks-on-hindus/ |access-date=7 February 2022 |date=31 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220207233213/https://insightonlinenews.in/bangladesh-supreme-court-stays-judicial-probe-into-attacks-on-hindus/ |archive-date=7 February 2022}}</ref><ref>{{cite news |script-title=bn:দুর্গাপূজাকালীন সহিংসতা: বিচার বিভাগীয় তদন্ত স্থগিতের নির্দেশ সুপ্রিম কোর্টের |url=https://www.thedailystar.net/bangla/%E0%A6%B8%E0%A6%82%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%A6/%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6/%E0%A6%85%E0%A6%AA%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A7-%E0%A6%93-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%B0/%E0%A6%A6%E0%A7%81%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%82%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A7%80%E0%A6%A8-%E0%A6%B8%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%82%E0%A6%B8%E0%A6%A4%E0%A6%BE-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A7%80%E0%A6%AF%E0%A6%BC-%E0%A6%A4%E0%A6%A6%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6-%E0%A6%B8%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%AE |access-date=7 February 2022 |work=[[The Daily Star (Bangladesh)]] |date=30 January 2022 |language=bn}}</ref> ==প্ৰতিক্ৰিয়া== ২০২১ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত শুকুৰবাৰৰ নামাজৰ পিছত ঢাকাৰ বিভিন্ন মছজিদৰপৰা ১০ হাজাৰৰো অধিক মুছলমানৰ ভিৰে ইছলামিক ৰাজনৈতিক দলৰ বেনাৰ লৈ ৰাজপথলৈ ওলাই আহি "ইছলামৰ শত্ৰুৰ সৈতে তললৈ নামি যাওক" আৰু "দোষীক ফাঁচি দিয়ক" বুলি ধ্বনি দিলে। সেইদিনা ওচৰৰ প্ৰায় ১০০০ হিন্দুৱেও মন্দিৰত আক্ৰমণ আৰু মুছলমান গোটৰদ্বাৰা হিন্দুক হত্যা কৰাৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰে।<ref name="aj18Oct2021"/><ref>{{cite news |title=Islam is not our state religion, will revert to 1972 constitution: Bangladesh Minister after attack on Hindus, South Asia News |work=[[WION]] |date=18 October 2021 |url=https://www.wionews.com/south-asia/islam-is-not-our-state-religion-will-revert-to-1972-constitution-bangladesh-minister-after-attack-on-hindus-421645 |access-date=18 October 2021 |archive-date=18 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211018035141/https://www.wionews.com/south-asia/islam-is-not-our-state-religion-will-revert-to-1972-constitution-bangladesh-minister-after-attack-on-hindus-421645 |url-status=live }}</ref><ref name="Sify">{{Cite news |title=Don't think of yourself as a minority, Sheikh Hasina tells Hindu community |url=https://www.sify.com/news/dont-think-of-yourself-as-a-minority-sheikh-hasina-tells-hindu-community-news-international-vkoskebcabcce.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023204315/https://www.sify.com/news/dont-think-of-yourself-as-a-minority-sheikh-hasina-tells-hindu-community-news-international-vkoskebcabcce.html |archive-date=23 October 2021 |access-date=18 October 2021 |work=Sify}}</ref> গৃহ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী আছাদুজ্জামান খানে কয় যে এই কাণ্ডসমূহ পূৰ্ব পৰিকল্পিত আছিল: "আমাৰ বোধেৰে এইটো এটা নিহিত গোটৰ প্ৰৰোচিত কাৰ্য্য আছিল... কেৱল কমিলাতে নহয়, ৰামু আৰু নাছিৰনগৰত সাম্প্ৰদায়িক হিংসাৰ জৰিয়তেও পূৰ্বতে দেশখনক অস্থিৰ কৰাৰ চেষ্টা কৰা হৈছিল।"<ref name="ht18Oct2021">{{cite news |title='Attacks on Durga Puja pandals pre-planned': Bangladesh home minister |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/attacks-on-durga-puja-pandals-pre-planned-says-bangladesh-home-minister-101634517188664.html |work=[[Hindustan Times]] |date=18 October 2021}}</ref> বাংলাদেশৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী এ কে আব্দুল মমেনে সাম্প্ৰদায়িক হিংসা সন্দৰ্ভত স্পষ্টীকৰণ জাৰি কৰি কয় যে ৬ জন লোক নিহত হৈছে, ৪ জন মুছলমান আৰু ২ জন হিন্দু নিহত হৈছে ইয়াৰে এজনৰ মৃত্যু হৈছে প্ৰাকৃতিক কাৰণত আৰু আনজনৰ পুখুৰীত জঁপিয়াই পৰি মৃত্যু হৈছে। তেওঁ দাবী কৰে যে হিংসাৰ সময়ত "এটাও মন্দিৰ ধ্বংস হোৱা নাছিল" কিন্তু "দেৱতা বা দেৱী ভাঙি পেলোৱা হৈছিল।" তেওঁ কয় যে চৰকাৰখন “ধৰ্মীয় সম্প্ৰীতিৰ প্ৰতি দায়বদ্ধ” আৰু চৰকাৰক “লাজ” কৰিব বিচৰা “উৎসাহী সংবাদ মাধ্যম”ৰ আক্ৰমণৰ সন্দৰ্ভত “চলি থকা অপপ্ৰচাৰ” বিশ্বাস নকৰিবলৈ মানুহক পৰামৰ্শ দিয়ে। ড° মোমেনে লগতে কয় যে চৰকাৰে হিন্দু ঘৰ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰিছে আৰু হিংসাৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত সকলোকে উদাৰ ক্ষতিপূৰণ প্ৰদান কৰিছে। তেওঁ লগতে উল্লেখ কৰে যে বাংলাদেশত অভিলেখসংখ্যক পূজা মণ্ডপ আছে, ইয়াৰ কাৰণ আংশিকভাৱে চৰকাৰী পুঁজিৰে দিয়া ৰাজসাহায্য।<ref>{{Cite news |url=https://mofa.gov.bd/site/page/6758ab52-c643-43fa-b76e-4eb99fcf5b47 |title=Statement of Foreign Minister Dr AK Abdul Momen, MP, About Recent Communal Violence |work=[[Ministry of Foreign Affairs (Bangladesh)]] |access-date=1 November 2021 |archive-url=https://archive.today/20211101094125/https://mofa.gov.bd/site/page/6758ab52-c643-43fa-b76e-4eb99fcf5b47#selection-1173.0-1173.253 |archive-date=1 November 2021}}</ref> বাংলাদেশ জাতীয়তাবাদী পাৰ্টিৰ মহাসচিব মিৰ্জা ফখৰুল ইছলাম আলমগীৰে "হিন্দু ভাই"ৰ বিৰুদ্ধে হোৱা হিংসাক গৰিহণা দিয়ে, আৰু আক্ৰমণৰ আঁৰত চৰকাৰী ষড়যন্ত্ৰৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে। তেওঁ পৰৱৰ্তী নিৰ্বাচনৰ পূৰ্বে ক্ষমতা দখল কৰিবলৈ দলবিহীন চৰকাৰৰ আহ্বান জনায়।<ref>{{cite news |date=15 October 2021 |title=Govt plot behind attack |url=https://unb.com.bd/category/politics/govt-plot-behind-communal-incidents-alleges-bnp/80546 |newspaper=[[United News of Bangladesh]] |access-date=16 October 2021}}</ref> বাংলাদেশ হিন্দু বৌদ্ধ খ্ৰীষ্টান ঐক্য পৰিষদে চট্টাগ্ৰামৰ দুৰ্গা পূজা স্থানত হোৱা আক্ৰমণৰ প্ৰতিবাদত চট্টাগ্ৰামত আধাদিনীয়া ধৰ্মঘট পালন কৰে।<ref>{{cite news |date=15 October 2021 |title=Half Day hartal on Saturday |url=https://unb.com.bd/category/bangladesh/mandap-attack-half-day-hartal-called-in-ctg-for-saturday/80587 |newspaper=[[United News of Bangladesh]] |access-date=16 October 2021 |archive-date=16 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211016181816/https://unb.com.bd/category/bangladesh/mandap-attack-half-day-hartal-called-in-ctg-for-saturday/80587 |url-status=live }}</ref> সংস্থাটোৰ সাধাৰণ সম্পাদকে এক সাক্ষাৎকাৰত দাবী কৰিছিল যে স্থানীয় আৱামি লীগৰ গৰিষ্ঠসংখ্যক নেতাই হিংসাত সহযোগী বা সক্ৰিয়ভাৱে সহায় কৰিছিল।<ref>{{cite news |date=15 October 2021 |title=Attacks on minorities part of a blueprint |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/attacks-minorities-parts-blueprint-2200036 |newspaper=[[The Daily Star (Bangladesh)]] |access-date=1 November 2021 |archive-date=1 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211101095720/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/attacks-minorities-parts-blueprint-2200036 |url-status=live }}</ref> তেওঁ সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত ভৱিষ্যতে আক্ৰমণ ৰোধ কৰিবলৈ আৱামি লীগৰ "আত্ম-বিশুদ্ধকৰণ"ৰ আহ্বান জনায়।<ref>{{cite news |date=29 October 2021 |title=We want self-purification in the ruling party: Rana Dasgupta |url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/we-want-self-purification-in-the-ruling-party-rana-dasgupta |newspaper=[[Prothom Alo]] |access-date=1 November 2021 |archive-date=1 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211101100238/https://en.prothomalo.com/bangladesh/we-want-self-purification-in-the-ruling-party-rana-dasgupta |url-status=live }}</ref> ২০২১ চনৰ ২২ অক্টোবৰত নেপালৰ কাঠমাণ্ডুত ভুক্তভোগীসকলৰ প্ৰতি সংহতি প্ৰকাশ আৰু অপৰাধীক শাস্তি প্ৰদানৰ দাবীত এক বিক্ষোভ প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।<ref>{{Cite news |script-title=hi:बंगलादेशमा भएको हिन्दु धार्मिक समूहमाथिको आक्रमणविरूद्ध माइतीघरमा मैनबत्ती बालेर विरोध (तस्बिरहरू) |url=https://www.setopati.com/social/251928/ |access-date=23 October 2021 |work=Setopati |archive-date=23 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023070954/https://www.setopati.com/social/251928/ |url-status=live }}</ref>{{better source needed|date=March 2023}} ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোডীক এই বিষয়ত মৌনতা অৱলম্বন কৰাৰ বাবে আঞ্চলিক দলসমূহে তীব্ৰ সমালোচনা কৰে।<ref>{{Cite news |title=Why is PM Modi inactive on Bangladesh violence? Asks TMC |url=https://www.indiatoday.in/india/story/narendra-modi-bangladesh-violence-hindu-muslims-tmc-1866483-2021-10-19 |access-date=1 November 2021 |archive-date=19 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211019145419/https://www.indiatoday.in/india/story/narendra-modi-bangladesh-violence-hindu-muslims-tmc-1866483-2021-10-19 |url-status=live }}</ref> চুবুৰীয়া ভাৰতীয় ৰাজ্য ত্ৰিপুৰা, য'ত বহুসংখ্যক হিন্দু থাকে, যাৰ পূৰ্বপুৰুষ বৰ্তমান বাংলাদেশৰপৰা পলায়ন কৰা, দুৰ্গা পূজাৰ হিংসাৰ বিৰুদ্ধে বিশ্ব হিন্দু পৰিষদৰ সমাৱেশৰ সময়ত স্থানীয় মুছলমানসকলৰ বিৰুদ্ধে সাম্প্ৰদায়িক হিংসাৰ সৃষ্টি হয়।<ref>{{Cite news |date=27 October 2021 |title=Tripura: Mosque vandalised, two shops set on fire during VHP rally |url=https://indianexpress.com/article/north-east-india/tripura/tripura-mosque-vandalised-two-shops-set-on-fire-during-vhp-rally-7592208/ |access-date=11 June 2022 |work=[[The Indian Express]] |language=en |archive-date=30 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220730003817/https://indianexpress.com/article/north-east-india/tripura/tripura-mosque-vandalised-two-shops-set-on-fire-during-vhp-rally-7592208/ |url-status=live }}</ref> ==উত্তৰাধিকাৰ== ধৰ্মীয় সম্প্ৰীতিৰ ক্ষেত্ৰত পিছ পৰি আছে বাংলাদেশ। বাংলাদেশৰ জাতীয় হিন্দু মহজোতেৰ এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি কেৱল ২০১৭ চনতে কমেও ২৫ গৰাকী হিন্দু ছোৱালী আৰু শিশুক ধৰ্ষণ কৰি ২৩৫টা মন্দিৰ আৰু মূৰ্তি ভাঙি পেলোৱা হৈছিল। হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ বিৰুদ্ধে বছৰটোত মুঠ অত্যাচাৰৰ সংখ্যা আছিল ৬,৪৭৪টা।<ref>{{Cite news |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2018/01/06/bjhm-107-hindus-killed-31-forcibly-disappeared-2017 |title=BJHM: 107 Hindus killed, 31 forcibly disappeared in 2017 |work=[[Dhaka Tribune]] |date=6 January 2018 |access-date=1 November 2021 |archive-date=29 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329091215/http://www.dhakatribune.com/bangladesh/2018/01/06/bjhm-107-hindus-killed-31-forcibly-disappeared-2017 |url-status=live }}</ref> একে বছৰৰ আৰম্ভণিতে বাংলাদেশত মোডী বিৰোধী প্ৰতিবাদ দ্ৰুতগতিত হিন্দু বিৰোধী দাঙ্গালৈ পৰিণত হৈছিল আৰু কেইবাটাও হিন্দু মন্দিৰ ভাঙি পেলোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite news |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/bangladesh-violence-spreads-after-modi-visit-attacks-hindu-temples-train-2021-03-28/ |title=Bangladesh violence spreads after Modi's visit, attacks on Hindu temples, train |newspaper=Reuters |date=28 March 2021 |last1=Paul |first1=Ruma |access-date=1 November 2021 |archive-date=1 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211101131956/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/bangladesh-violence-spreads-after-modi-visit-attacks-hindu-temples-train-2021-03-28/ |url-status=live }}</ref> বাংলাদেশত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ বিৰুদ্ধে অহৰহ আক্ৰমণ চলি থকাৰ বাবে বিশ্লেষকসকলে বিশ্বাস কৰে যে ২০৫০ চনৰ ভিতৰত "বাংলাদেশত কোনো হিন্দু নাথাকিব।"<ref>{{Cite news |last=PTI |date=22 November 2016 |title=No Hindus will be left in Bangladesh after 30 years: professor |url=https://www.thehindu.com/news/international/No-Hindus-will-be-left-in-Bangladesh-after-30-years-professor/article16675228.ece |access-date=22 October 2024 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X |archive-date=31 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331110048/https://www.thehindu.com/news/international/No-Hindus-will-be-left-in-Bangladesh-after-30-years-professor/article16675228.ece |url-status=live }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশ]] eedkvp94xg68gget5gx2w7hrhwlje4q 645943 645941 2026-10-18T13:47:52Z Pranamikaadhikary 27435 /* মৌলৱীবজাৰ */ 645943 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | location = [[বাংলাদেশ]] | date = ১৩ – ১৯ অক্টোবৰ ২০২১ | target = [[বাংলাদেশত হিন্দুধৰ্ম|হিন্দু]] | type = [[সাম্প্ৰদায়িক হিংসা]], [[ধৰ্মীয় হিংসা]], [[ধ্বংসাত্মকতা]], [[সামাজিক বিশৃংখলতা]] | fatalities = ৮+ | injuries = ১৫০+ | perpetrators = [[ইছলামিক উগ্ৰবাদ|ইছলামিক উগ্ৰবাদী]] | numparts = ৪,০০০+ | motive = [[কোৰআন]] অপবিত্ৰ কৰা | convicted = ৪৫০ }} ২০২১ চনৰ ১৩ৰপৰা ১৯ অক্টোবৰলৈকে [[দুৰ্গা পূজা]] উৎসৱৰ সময়ত সমগ্ৰ [[বাংলাদেশ]]ত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ বিৰুদ্ধে মুছলমান গোটে সাম্প্ৰদায়িক হিংসাৰ প্ৰৰোচনা কৰিছিল, এই ঘটনা এটা ভাইৰেল ভিডিঅ’ৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই [[কোৰআন]]ক মন্দিৰৰ মূৰ্তিৰ ভৰিৰ তলত ৰখা হৈছিল। সমগ্ৰ বাংলাদেশতে ৫০ টাতকৈও অধিক মন্দিৰ আৰু অস্থায়ী উপাসনাৰ ব্যৱস্থা ভাঙি পেলোৱা হয়।<ref name="tg16Oct2021" /> বাংলাদেশ চৰকাৰে বাংলাদেশৰ ৬৪খন প্ৰশাসনিক জিলাৰ ভিতৰত ২২খন জিলাত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত হোৱা হিংসা দমন কৰিবলৈ [[সীমান্তৰক্ষী বাংলাদেশ বাহিনী]] মোতায়েন কৰে। সংঘৰ্ষ আৰু আক্ৰমণক লৈ আৰক্ষীয়ে কমেও ৪৫০ জন লোকক গ্ৰেপ্তাৰ কৰে। ২০২১ চনৰ ২০ অক্টোবৰলৈকে সমগ্ৰ দেশতে ৩ জন হিন্দু আৰু ৫ জন মুছলমানকে ধৰি কমেও ৮ জন লোকৰ মৃত্যু হৈছে।<ref>{{cite news |date=15 October 2021 |script-title=bn:কুমিল্লার পূজামণ্ডপে কোরআন রাখার সাথে জড়িত এক ব্যক্তিকে শনাক্ত করা হয়েছে: পুলিশ |url=https://www.bbc.com/bengali/news-58982999 |newspaper=[[BBC Bangla]] |language=bn |access-date=20 October 2021 |archive-date=20 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211020193453/https://www.bbc.com/bengali/news-58982999 |url-status=live }}</ref><ref name="tg16Oct2021">{{cite news |date=16 October 2021 |title=Seven dead after violence erupts during Hindu festival in Bangladesh |url=https://www.theguardian.com/world/2021/oct/16/four-die-after-violence-erupts-at-hindu-festival-in-bangladesh |access-date=5 September 2022 |archive-date=15 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220215102851/https://www.theguardian.com/world/2021/oct/16/four-die-after-violence-erupts-at-hindu-festival-in-bangladesh |url-status=live }}</ref> ২৪ অক্টোবৰত এই সংঘৰ্ষৰ সময়ত আহত হোৱা আৰু এজন হিন্দু লোকৰ ঢাকাত চিকিৎসাধীন অৱস্থাত মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite news |title=Cumilla Hindu temple attack victim dies in Dhaka |url=https://bdnews24.com/bangladesh/cumilla-hindu-temple-attack-victim-dies-in-dhaka |access-date=4 September 2022 |work=[[bdnews24.com]] |archive-date=4 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220904220833/https://bdnews24.com/bangladesh/cumilla-hindu-temple-attack-victim-dies-in-dhaka |url-status=live }}</ref><ref name="tg16Oct2021" /> ==পৃষ্ঠভূমি== বাংলাদেশৰ জনসংখ্যাৰ ৭.৯% হিন্দু।<ref name="aj18Oct2021">{{cite news |title=Two Hindu men killed, temples vandalised in Bangladesh violence |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/10/18/bangladesh-hindus-men-killed-temples-vandalised-religious-violence |publisher=[[Al Jazeera]] |date=18 October 2021}}</ref> বাংলাদেশৰ হিন্দু সংখ্যালঘু লোকে ২০২১ চনৰ অক্টোবৰৰ দ্বিতীয় সপ্তাহত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ সৰ্ববৃহৎ ধৰ্মীয় উৎসৱৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলাইছিল। প্ৰতি বছৰৰ দৰে সমগ্ৰ দেশতে পূজা-অৰ্চনাৰ অস্থায়ী ব্যৱস্থা স্থাপন কৰা হৈছিল। ১৩ অক্টোবৰৰ পুৱা কমিলা জিলাৰ এটা অস্থায়ী মন্দিৰৰপৰা [[কোৰআন]]ক বদনাম কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল, যেতিয়া ছ’চিয়েল মিডিয়া প্লেটফৰ্মৰ জৰিয়তে কোৰআনৰ প্ৰতিলিপি এটা মূৰ্তিৰ কোলাত পোৱাৰ খবৰ প্ৰচাৰ হৈছিল। তাৎক্ষণিক প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে চৰকাৰে ৰাইজক শান্ত হ’বলৈ আহ্বান জনোৱাৰ লগতে ঘটনাৰ তদন্ত কৰিবলৈ আৰক্ষীক নিৰ্দেশ দিয়ে। কিন্তু এই প্ৰতিবেদন প্ৰচাৰ হোৱাৰ কিছুসময়ৰ পাছতে কমিলাৰ স্থানীয় মন্দিৰত ক্ষুব্ধ জনসাধাৰণে আক্ৰমণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। অতি সোনকালেই বাংলাদেশৰ আন আন জিলাতো এই ধৰ্মীয় উত্তেজনা বিয়পি পৰে। কিছুদিন পাছত ১৩ অক্টোবৰত কমিলাৰ নানুৱা দিঘিৰ পাৰ পূজা মণ্ডপত [[কোৰআন]]ৰ প্ৰতিলিপি মূৰ্তিটোৰ কোলাত ৰখাৰ অপৰাধত ইকবাল হোছেইন নামৰ এজন মুছলমান লোকক আৰক্ষীয়ে গ্ৰেপ্তাৰ কৰে।<ref>{{cite news |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/20/police-man-who-placed-the-quran-on-a-puja-idol-identified |title=Police: Comilla resident Iqbal placed the Quran on a Puja idol |work=[[Dhaka Tribune]] |date=20 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211020155313/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/20/police-man-who-placed-the-quran-on-a-puja-idol-identified |archive-date=20 October 2021}}</ref> ===মৃত, আহত আৰু মন্দিৰত আক্ৰমণৰ সাৰাংশ=== ২২ অক্টোবৰৰ ভিতৰত কমেও ৩ জন হিন্দু নিহত হোৱাৰ খবৰ পোৱা গৈছিল, আৰু কমেও ১৫০ জনতকৈ অধিক লোক আহত হৈছিল। কমেও ৮০টা মন্দিৰ (২০০টা [[মণ্ডপ]]) জনসাধাৰণৰ আক্ৰমণৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। কমেও ৪,০০০ লোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ উত্থাপন কৰা হয় আৰু ৪০০ লোকক আৰক্ষীয়ে আটক কৰে।<ref name="aj18Oct2021"/> ==হিন্দু মন্দিৰ আৰু সংখ্যালঘু জনগোষ্ঠীৰ ওপৰত আক্ৰমণ== [[বাংলাদেশ]]ৰ কমেও এক ডজন জিলাত অধিকাংশই দক্ষিণ অঞ্চলৰ, মন্দিৰ, ঘৰ, সংখ্যালঘু লোকৰ দোকানত আক্ৰমণ, সামগ্ৰী লুণ্ঠন, হত্যাৰ বাতৰি নথিভুক্ত কৰা হৈছিল, য’ত [[কমিলা জিলা|কমিলা]], [[চান্দপুৰ]], [[নোৱাখালি]], [[চট্টগ্ৰাম]], [[বান্দৰবন]], [[কক্স বজাৰ]], [[নৰশ্বিংডি]] আৰু [[গাজীপুৰ]] আদি জিলাৰ ভিতৰত আছিল। ===কমিলা=== কমিলা জিলাৰপৰা আৰম্ভ হোৱা এই ঘটনাত ১৩ অক্টোবৰৰপৰা ১৬ অক্টোবৰলৈ বিভিন্ন মন্দিৰলৈ আক্ৰমণ বিয়পি গৈছিল। ননুৱা দিঘিৰ পাৰ আৰু চান্দমনি কালী মন্দিৰৰ দুৰ্গা পূজা স্থান অঞ্চলজুৰি [[কোৰআন]]ক হেয়জ্ঞান কৰাৰ উৰাবাতৰি বিয়পি পৰাৰ পাছতে আক্ৰমণকাৰীৰ লক্ষ্য হৈ পৰে। সোতৰবছৰীয়া হিন্দু যুৱক দিলীপ দাসৰ চিকিৎসালয়ত মৃত্যু হয়।<ref name="tg16Oct2021"/> ===চান্দপুৰ=== চান্দপুৰত আৰক্ষীয়ে শোভাযাত্ৰা কৰি জিলাখনৰ কোনোবা দুৰ্গা পূজাৰ স্থানত আক্ৰমণ চলাই আগুৱাই অহা ক্ষুব্ধ জনসাধাৰণৰ ওপৰত গুলীচালনা কৰে, ১৩ অক্টোবৰত কমেও ৪ জন লোকৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{cite news |date=19 October 2021 |script-title=bn:ফেসবুকে 'আন্দোলনেৰ' ডাক, এৰপৰ মিছিল–হামলা |url=http://www.prothomalo.com/bangladesh/ফেসবুকে-আন্দোলনেৰ-ডাক-এৰপৰ-মিছিলহামলা |work=[[Prothom Alo]] |language=bn |access-date=24 October 2021}}</ref> ছাত্ৰ লীগৰ হাজিগঞ্জ পৌৰসভা শাখাৰ সদস্য আৰিয়ান ছাজ্জাদ আৰু স্থানীয় আৱামি লীগৰ নেত্ৰী শ্বাহিদা বেগমৰ পুত্ৰ হৃদয় হাছান জাহিদে<ref name="ds20Oct2021">{{cite news |date=20 October 2021 |title=Hajiganj mayhem began with Facebook post like previous incidents of communal violence |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/pattern-always-the-same-2202321 |work=[[The Daily Star (Bangladesh)]] |access-date=24 October 2021 |archive-date=24 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211024040638/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/pattern-always-the-same-2202321 |url-status=live }}</ref> কমিলাত "কোৰআনৰ অপৱিত্ৰ"ৰ প্ৰতিবাদত স্থানীয় মুছলমানসকলক হিন্দুসকলৰ মন্দিৰ আৰু মণ্ডপত আক্ৰমণ চলাবলৈ পৰামৰ্শ দিছিল। পোষ্টবোৰৰ পিছত গোট খাই অলপ সময়ৰ প্ৰতিবাদৰ অন্তত হিন্দু মন্দিৰ আৰু মণ্ডপবোৰত আক্ৰমণ চলায়।<ref name="ds20Oct2021"/> ===বান্দৰবন=== স্থানীয় আৱামী লীগৰ নেতাৰ নেতৃত্বত ১৪ অক্টোবৰত বান্দৰবনৰ লামা অঞ্চলত হিন্দূৰ মালিকানাধীন মন্দিৰ আৰু প্ৰতিষ্ঠানত ক্ষুব্ধ ৰাইজে আক্ৰমণ চলাইছিল। লামা কেন্দ্ৰীয় হৰি মন্দিৰত "কোৰআনক হেয়জ্ঞান" কৰাৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ কৰা ক্ষুব্ধ জনসাধাৰণৰ সমাৱেশৰপৰা আক্ৰমণ কৰা হয়। লগতে লামা বজাৰ এলেকাত হিন্দু লোকৰ দোকানত আক্ৰমণ কৰে। স্থানীয় আৰক্ষী বিষয়াসকলৰ মতে, লামা উপাজিলা আৱামী লীগৰ সাধাৰণ সম্পাদক জাহিৰুল ইছলামে মন্দিৰত আক্ৰমণ আৰম্ভ কৰাৰ পূৰ্বে গোটটোক সম্বোধন কৰিছিল।<ref>{{cite news |date=16 October 2021 |title=Attack, Vandalism in Bandarban |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/friends-became-strangers-the-blink-eye-2199336 |newspaper=[[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]] |access-date=16 October 2021}}</ref> ===নোৱাখালি=== শুকুৰবাৰে বাংলাদেশৰ নোৱাখালিৰ বেগমগঞ্জৰ চৌমুহানীত আক্ৰমণৰ পিছত শনিবাৰে মন্দিৰৰ কাষৰ পুখুৰীৰপৰা এজন হিন্দু লোকৰ মৃতদেহ উদ্ধাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite news |last=Kundu |first=Indrajit |date=16 October 2021 |title=Devotee's body recovered day after attack on ISKCON temple in Bangladesh's Noakhali |url=https://www.indiatoday.in/world/story/bangladesh-noakhali-iskcon-temple-attack-devotee-body-found-pranta-chandra-das-1865517-2021-10-16 |access-date=17 October 2021 |work=[[India Today]] |language=en}}</ref> বুধবাৰে কমিলাত পূজা মণ্ডপত কোৰআন গ্ৰহণ কৰাৰ পাছত কমিলা আৰু চান্দপুৰকে ধৰি দেশৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত মন্দিৰ আৰু পূজা মণ্ডপত সংঘটিত আক্ৰমণ আৰু হিংসাত ছয়জন লোক নিহত হয়।<ref>{{Cite news |title=Anti-Hindu violence in Bangladesh: After attack on Noakhali temple, ISKCON asks PM Modi to talk to Hasina |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/news/anti-hindu-violence-in-bangladesh-after-attack-on-noakhali-temple-iskcon-asks-pm-modi-to-talk-to-hasina/videoshow/87063606.cms |access-date=17 October 2021 |work=[[The Times of India]] |language=en |archive-date=16 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211016165850/https://timesofindia.indiatimes.com/videos/news/anti-hindu-violence-in-bangladesh-after-attack-on-noakhali-temple-iskcon-asks-pm-modi-to-talk-to-hasina/videoshow/87063606.cms |url-status=live }}</ref> আৰক্ষীয়ে জনোৱা মতে, শুকুৰবাৰে নোৱাখালী জিলাৰ বেগমগঞ্জত পূজা মণ্ডপত আক্ৰমণ কৰি অগ্নিসংযোগ কৰাৰ লগতে আন এটা মন্দিৰৰ ভিতৰত মূৰ্তি ভাঙি লণ্ডভণ্ড কৰে। স্থানীয় হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ নেতাসকলে দাবী কৰে যে পুখুৰীত যিজন লোকৰ মৃতদেহ উদ্ধাৰ হয়, তেওঁ আগদিনাৰ আক্ৰমণত নিহত হয়। এই আক্ৰমণত আন তিনিজন গুৰুতৰভাৱে আহত হৈ চিকিৎসালয়ত চিকিৎসাধীন হৈ আছে। আগদিনা নোৱাখালিৰ বেগমগঞ্জৰ চৌমুহানীত সংঘটিত হোৱা সংঘৰ্ষত এজন লোক নিহত হোৱা বুলি আৰক্ষীয়ে পূৰ্বে নিশ্চিত কৰিছিল। কিন্তু সেইদিনা ৰাতিপুৱা চৌমুহানীৰ ইস্কন মন্দিৰৰ গাতে লাগি থকা পুখুৰীটোত যেতিয়া আন এটা মৃতদেহ ওপঙি উঠিল, তেতিয়া মন্দিৰৰ মানুহে তেওঁক চিনি পালে। ইস্কন<ref>{{Cite news |date=16 October 2021 |title=Bangladesh: ISKCON temple vandalised, 1 killed in fresh violence in Noakhali |url=https://www.livemint.com/news/world/bangladesh-iskcon-temple-vandalised-1-killed-in-fresh-violence-in-noakhali-11634355066468.html |access-date=17 October 2021 |work=mint |language=en |archive-date=17 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017023359/https://www.livemint.com/news/world/bangladesh-iskcon-temple-vandalised-1-killed-in-fresh-violence-in-noakhali-11634355066468.html |url-status=live }}</ref> চিট্টগঙৰ সংমণ্ডল সম্পাদক চিন্ময় কৃষ্ণদাস ব্ৰহ্মচাৰীয়ে কয় যে উদ্ধাৰ হোৱা মৃতদেহটো প্ৰান্ত চন্দ্ৰ দাসৰ। সংঘৰ্ষৰ পিছৰেপৰা তেওঁ সন্ধানহীন হৈ আছিল। "আমি ল'ৰাটোক বিচাৰি নাপালোঁ। আমি ৰাতি পুখুৰীতো বহুত বিচাৰিলোঁ। যিহেতু ইতিমধ্যে তেওঁক তীব্ৰ প্ৰহাৰ কৰা হৈছিল সেয়েহে ল’ৰাটোক আঘাত কৰি হত্যা কৰা হৈছিল। ৰাতিপুৱা তেওঁৰ মৃতদেহ উদ্ধাৰ হৈছিল। আৰক্ষী আৰু অগ্নিনিৰ্বাপক বাহিনীয়ে আহি উদ্ধাৰ কৰিছিল।" - দাস ডাঙৰীয়াই কয়। মৃতদেহটো উদ্ধাৰ হোৱাৰ পিছতে ৰাজপথলৈ ওলাই আহি প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰে হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ লোকে। ===গাজীপুৰ=== কাশিমপুৰ বজাৰৰ পালপাৰা শ্ৰী শ্ৰী ৰাধা গোবিন্দ মন্দিৰৰ পৰিচালনা সমিতিৰ সভাপতি তথা কাশিমপুৰ পূজা উদ্‌যাপন সমিতিৰ সভাপতি বাবুল ৰুদ্ৰই কয় যে বৃহস্পতিবাৰে পুৱা ৮ বজাৰ পিছত যেতিয়া মন্দিৰত উপাসকসকলে উপাসনা কৰি আছিল তেতিয়া হঠাতে ‘শ শ লোকে’ লক্ষ্মীক লাঠিৰে আক্ৰমণ কৰিছিল। অসুৰৰ মূৰ্তি ভাঙি গুচি যায়। ইয়াৰ ফলত অঞ্চলটোত আতংকৰ সৃষ্টি হয়। ইয়াৰ পূৰ্বে পুৱা প্ৰায় ৬ বজাত 'তিনিশৰো অধিক লোকে' কাশিমপুৰ পাছিম্পাৰা অঞ্চলৰ ব্যৱসায়ী সুবল দাসৰ পৰিয়ালৰ মন্দিৰ আৰু স্থানীয় পালপাৰা নমাবজাৰ ৰাজহুৱা মন্দিৰ, উপ আৰক্ষী আয়ুক্ত জাকিৰ হাছানক আক্ৰমণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=14 October 2021 |title=Hindu temples attacked, idols vandalized in Gazipur, Bandarban |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/14/hindu-temples-idols-vanadalized-in-gazipur-20-held |access-date=17 October 2021 |work=[[Dhaka Tribune]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20211014100223/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/14/hindu-temples-idols-vanadalized-in-gazipur-20-held |archive-date=14 October 2021}}</ref> ===চট্টগ্ৰাম=== শুকুৰবাৰে (১৫ অক্টোবৰ) শুকুৰবাৰৰ নামাজৰ পিছত মানুহে আণ্ডাৰকিলা শ্বাহী জামে মছজিদৰপৰা ওলাই আহি কাষৰীয়া জেএমচেন হলৰ গেট ভাঙিবলৈ চেষ্টা কৰে।<ref>{{Cite news |date=15 October 2021 |title=Durga Puja venue attacked in Chittagong |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/15/durga-puja-venue-attacked-in-chittagong |access-date=17 October 2021 |work=[[Dhaka Tribune]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20211015104520/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/15/durga-puja-venue-attacked-in-chittagong |archive-date=15 October 2021}}</ref> পূজা কমিটীয়ে বেনাৰখন ভাঙি মূৰ্তিটোৰ ওপৰত শিলগুটি নিক্ষেপ কৰাৰ অভিযোগো উত্থাপন কৰে। প্ৰত্যক্ষদৰ্শীয়ে জনোৱা মতে, কমিলা কাণ্ডৰ প্ৰতিবাদত শুকুৰবাৰৰ নামাজৰ অন্তত আণ্ডাৰকিলা শ্বাহী জামে মছজিদৰ গেটত একাংশ উপাসক সমবেত হয়। তাৰপৰা তেওঁলোকে জে এমচেন হলৰফালে খোজ দিয়ে। যদিও চুকটোত ট্ৰেফিক পুলিচৰ কৰ্ডন আছিল, তথাপি তেওঁলোকে সেইটো ভাঙি আগবাঢ়িল। জেএমচেন হলৰ চৌহদৰ মূল গেটখন ইতিমধ্যে বন্ধ হৈ থকাৰ বাবে তেওঁলোকে গেটখন ভাঙিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।<ref>{{Cite news |date=16 October 2021 |title=Six-hour hartal observed in Chittagong protesting attack on Durga Puja venue |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2021/10/16/six-hour-hartal-observed-in-chittagong-protesting-attack-on-durga-puja-venue |access-date=17 October 2021 |work=[[Dhaka Tribune]] |archive-date=17 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017073851/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2021/10/16/six-hour-hartal-observed-in-chittagong-protesting-attack-on-durga-puja-venue |url-status=live }}</ref> এই সময়ত তেওঁলোকে ভিতৰত শিলগুটি দলিয়াই পূজাৰ বাবে পথ আৰু চাৰিওফালৰ দেৱালত ওলমি থকা বিভিন্ন বেনাৰ ভাঙি পেলালে। জে এমচেন হলৰ পূজা মণ্ডপত বিভিন্ন বয়সৰ মহিলাসকলে পানীয়, তেল আৰু সিন্দূৰেৰে দেৱীক বিদায় দিবলৈ সাজু হৈছিল। বাহিৰত যেতিয়া হুলস্থূল আৰম্ভ হ’ল, তেতিয়া তেওঁলোকৰ মাজত আতংকৰ সৃষ্টি হ’ল। আৰক্ষীৰ আৰক্ষী সদস্যই চকুলোৰ গোলাটো ছত্ৰভংগ দি আক্ৰমণকাৰীক ছত্ৰভংগ দিয়ে। এই সময়তে আক্ৰমণকাৰী পলায়ন কৰে। চট্টগ্ৰাম মহানগৰ পূজা উদ্‌যাপন পৰিষদৰ সভাপতি আশীস ভট্টাচাৰ্যই সাংবাদিকৰ আগত কয়, ‘প্ৰতি বছৰে পুৱা ১১ বজাৰপৰা বিসৰ্জনৰ কাম আৰম্ভ হয়। এইবাৰ চৰকাৰে নিৰ্দেশ দিছিল যে দুপৰীয়া ডেৰ বজাৰ পিছত পূজা মণ্ডপত প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ বাবে ওলাই যাব লাগে। সেইবাবেই আমি মণ্ডপত ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতি কৰিবলৈ অপেক্ষা কৰি আছিলোঁ। ঠিক সময়ত আমাক ইয়াত আক্ৰমণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=15 October 2021 |title=Chittagong puja mandap attack: Immersion resumed after 4-hour suspension |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/15/chittagong-puja-mandap-attack-immersion-resumed-after-4-hour-suspension |access-date=17 October 2021 |work=[[Dhaka Tribune]] |archive-date=17 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017073849/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/15/chittagong-puja-mandap-attack-immersion-resumed-after-4-hour-suspension |url-status=live }}</ref> আণ্ডাৰকিলা অঞ্চলত উলিওৱা শোভাযাত্ৰাৰপৰা উদ্যমী দল এটাই জে এম সেন হল পূজা মণ্ডপক লক্ষ্য কৰি ইটা-বটল নিক্ষেপ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। প্ৰত্যক্ষদৰ্শীয়ে জনোৱা মতে, গোটটোৱে মণ্ডপটো থকা মন্দিৰটোত ইটাৰ টুকুৰা নিক্ষেপ কৰি ভাঙি লণ্ডভণ্ড কৰিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে আৰক্ষীয়ে তেওঁলোকক খেদি পঠিয়ায় আৰু আইন প্ৰয়োগকাৰী আৰু উগ্ৰপন্থীৰ মাজত সংঘৰ্ষৰ সৃষ্টি কৰে। জুমআহৰ নামাজৰ পিছত শোভাযাত্ৰা উলিয়াই অনা আক্ৰমণকাৰীক ছত্ৰভংগ দিবলৈ আৰক্ষীয়ে শূন্যলৈ গুলীচালনা কৰাৰ লগতে কন্দুৱা গেছৰ প্ৰয়োগ কৰে। আৰক্ষীয়ে কয় যে তেওঁলোকে সেই স্থানৰপৰাই প্ৰায় ৫০ জন প্ৰতিবাদকাৰীক আটক কৰে।<ref>{{cite news |date=19 October 2021 |title=Violence, vandalism in districts: Man killed in Noakhali; home minister warns perpetrators |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/violence-vandalism-districts-man-killed-noakhali-home-minister-warns-perpetrators-2199106 |newspaper=[[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]] |access-date=19 October 2021 |archive-date=19 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211019100315/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/violence-vandalism-districts-man-killed-noakhali-home-minister-warns-perpetrators-2199106 |url-status=live }}</ref> ===কক্স বজাৰ=== বুধবাৰে (১৩ অক্টোবৰ) সন্ধিয়া এটা শোভাযাত্ৰাৰ সৈতে উগ্ৰপন্থী দুষ্কৃতিকাৰীৰ দলে পেকুৱা উপাজিলাৰ সদৰ ইউনিয়নৰ বিশ্বাস পাৰাৰ পূজা মণ্ডপত উচটনিমূলক শ্লোগানেৰে আক্ৰমণ কৰে। এই খবৰ পোৱাৰ পিছতে আৰক্ষীয়ে সেই স্থানত উপস্থিত হৈ আক্ৰমণকাৰীক খেদি পঠিয়ায়। পৰিস্থিতি নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ আৰক্ষীয়ে শূন্যলৈ গুলীচালনা কৰে। এটা সময়ত আক্ৰমণকাৰীয়ে পলায়ন কৰাৰ সময়তে আশে-পাশে থকা হিন্দু সমাজৰ কেইবাটাও ঘৰ ভাঙি লণ্ডভণ্ড কৰে। এই ঘটনাৰ পিছত নিশা পেকুৱাৰ বিভিন্ন অঞ্চলত উগ্ৰপন্থীয়ে বিভিন্ন শোভাযাত্ৰা উলিয়াইছিল। এই শোভাযাত্ৰাৰপৰা শিলখালীৰ কছাৰী মুৰা শিল পাৰা আৰু মগনামাৰ শিল পাৰাকে ধৰি বিভিন্ন অঞ্চলৰ হিন্দুসকলৰ পূজা মণ্ডপ আৰু ঘৰ ভাঙি জুই লগাই দিয়া হয়। জিলা পূজা উদ্‌যাপন পৰিষদৰ তথ্য অনুসৰি পেকুৱাত উগ্ৰপন্থীয়ে ছটা পূজা মণ্ডপ আৰু ৩০টা ঘৰ ভাঙি পেলোৱাৰ লগতে এটা ঘৰত জুই লগাইছে। ===মৌলৱীবজাৰ=== কমলগঞ্জ উপজিলা পূজা উদ্‌যাপন সমিতিৰ সাধাৰণ সম্পাদক শ্যামল চন্দ্ৰ দাসে কয় যে বুধবাৰে নিশা ৮:৩০ বজাৰপৰা ১০:৩০ বজাৰ ভিতৰত মুইদিবজাৰ মইদৈল পূজা মণ্ডপত এদল লোকে আক্ৰমণ কৰি মূৰ্তিটো ভাঙি লণ্ডভণ্ড কৰে। ইয়াৰ উপৰি বাসুদেৱপুৰ পূজা মণ্ডপৰ তোৰণ আৰু বৈদ্যুতিক লাইট, পতনুষাৰ ইউনিয়নৰ বৃন্দাবনপুৰ জগন্নাথ জিঅ’ৰ আখৰা পূজা মণ্ডপ আৰু বৈৰাগীৰ চ’ক পাব্লিক পূজা মণ্ডপৰ ভাঙি-ছিঙি ভাঙি পেলোৱাৰ লগতে মুন্সীবাজাৰ ইউনিয়ন পৰিষদৰ সদস্য, সুনীল মালাকাৰ আৰু ৰেজাউল কৰিম নোমানে ৰামপুৰ পাব্লিক পূজা মণ্ডপ আৰু নাৰায়ণখেত শব্দাকাৰ একাডেমীৰ দুৱাৰত ভাঙি পেলোৱাৰ কথা জানিবলৈ দিয়ে পূজা মণ্ডপকো ভাঙি পেলোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite news |title=Attack on Hindu houses in Sunamganj: Prime accused held in Moulvibazar |url=https://www.unb.com.bd/category/Bangladesh/attack-on-hindu-houses-in-sunamganj-prime-accused-held-in-moulvibazar/66346 |access-date=17 October 2021 |work=[[United News of Bangladesh]] |language=en}}</ref> কমলগঞ্জ উপাজিলা পৰিষদৰ উপাধ্যক্ষ ৰামভজন কৈৰীয়ে কামাৰচৰা চাহবাগিছা পূজামণ্ডপত মূৰ্তিটো ভাঙি-ছিঙি ক্ষতিসাধন সংঘটিত হোৱাটো নিশ্চিত কৰে। মৌলৱীবজাৰ জিলা পূজা উদ্‌যাপন পৰিষদৰ নেতা জাহৰ তাৰাফদাৰে কয় যে কমলগঞ্জৰ ছটা মন্দিৰ আৰু কুলাউৰাৰ আন দুটা ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত আক্ৰমণ কৰা হৈছে। "কমলগঞ্জত ভঙা মন্দিৰ দুটাৰ ভিতৰত এটাত সুকীয়া ঠাইত পাত্ৰ ৰাখি দেৱীৰ নৱমী পূজাহে কৰা হ’ব। অৱশ্যে এই মুহূৰ্তত জিলাখনৰ পৰিস্থিতি শান্ত।" কমলগঞ্জ উপাজিলা নিৰ্বাহী বিষয়া আশ্বেকুল হকে কয়, "আমি সকলো ঠাই পৰিদৰ্শন কৰি আছোঁ। পৰিস্থিতি নিয়ন্ত্ৰণত আছে। বৃহস্পতিবাৰে পুৱাৰেপৰা পূজা মণ্ডপাৰ নিৰাপত্তা প্ৰদানৰ বাবে বিজিবি মোতায়েন কৰা হৈছে। একে সময়তে শান্তিপূৰ্ণভাৱে পূজা চলাবলৈ বৃহৎসংখ্যক আৰক্ষী মোতায়েন কৰা হৈছে।" ===ফেনি=== ১৬ অক্টোবৰত ফেনীত দুৰ্গা পূজা উৎসৱৰ সময়ত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত দেশজোৰা আক্ৰমণৰ প্ৰতিবাদত জিলাখনৰ হিন্দু বাসিন্দাৰ এটা দলে স্থানীয় হিন্দু সম্প্ৰদায় আৰু মুছলমানৰ মাজত সংঘৰ্ষৰ সৃষ্টি কৰে। এই সংঘৰ্ষত দুয়োটা সম্প্ৰদায়ৰ প্ৰায় এক ডজন লোক আহত হয়।<ref>{{cite news |date=16 October 2021 |title=Violent clashes leave scores injured in Feni amid communal tension |url=https://bdnews24.com/bangladesh/violent-clashes-leave-scores-injured-in-feni-amid-communal-tension |newspaper=[[bdnews24.com]] |access-date=17 October 2021}}</ref> ===কিশোৰগঞ্জ=== কিশোৰগঞ্জ জিলাৰ কৰিমগঞ্জ উপাজিলাৰ কালী মন্দিৰৰ মূৰ্তি ১৫ অক্টোবৰত ভাঙি পেলোৱা হয়।<ref>{{cite news |title=Hate spiral must end |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/hate-spiral-must-stop-2200026 |work=[[The Daily Star (Bangladesh)]]|date=17 October 2021 |access-date=20 June 2024 |archive-date=20 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240620024714/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/hate-spiral-must-stop-2200026 |url-status=live }}</ref> ===ৰংপুৰ=== [[File:Communal violence in Pirganj.jpg|thumb|right|property damage to by communal violence in Pirganj]] ১৭ অক্টোবৰত ৰংপুৰৰ পীৰগঞ্জ উপজিলাৰ দিয়ে স্থানীয় হিন্দু ল'ৰা এজনে [[কাবা]]ত কৰা কথিত পোষ্ট ভাইৰেল হোৱাৰ পিছত প্ৰায় ডজন হিন্দু মালিকানাধীন ঘৰত জুই লগাই।[20] স্থানীয় বাংলাদেশ ছাত্ৰ লীগৰ নেতাসকলে এই পোষ্টটোৱে পৱিত্ৰ স্থানটোক হেয়জ্ঞান কৰি ঘৰবোৰ ভাঙি পেলোৱা, জুই লগাই আৰু অগ্নিনিৰ্বাপক বাহিনীৰ লোকসকলক জুই নিৰ্বাপন কৰাত বাধা দিয়াৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে।<ref>{{cite news |date=17 October 2021 |title=Hindu houses set on fire in Rangpur following Facebook post |url=https://www.newagebd.net/article/152086/hindu-houses-set-on-fire-in-rangpur-following-facebook-post |newspaper=[[New Age (Bangladesh)]]|access-date=18 October 2021 |archive-date=17 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017201204/https://www.newagebd.net/article/152086/hindu-houses-set-on-fire-in-rangpur-following-facebook-post |url-status=live }}</ref> পিছত পোহৰলৈ আহিল যে, ৰংপুৰৰ কাৰ্মাইকেল কলেজৰ দৰ্শন বিভাগৰ ছাত্ৰ লীগৰ উপ-সভাপতি চৈকাত মণ্ডলৰ এজন স্থানীয় হিন্দূৰ সৈতে ব্যক্তিগত সংঘাত হৈছিল, যাক পৰিতোষ সৰকাৰ বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। দেশজোৰা সাম্প্ৰদায়িক হিংসাৰ সময়ত বাংলাদেশ ছাত্ৰ লীগৰ ছাইকাত আৰু তেওঁৰ অনুগামীসকলে স্থানীয় মছজিদৰ ইমামৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি স্থানীয় মুছলমান জনসাধাৰণক অঞ্চলটোৰ হিন্দু গাঁওসমূহত আক্ৰমণ চলাবলৈ উচটনি দিছিল।<ref name="ds23Oct2021">{{cite news |date=23 October 2021 |title=Pirganj Communal Violence: BCL man sparked the blaze |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/pirganj-communal-violence-bcl-man-sparked-the-blaze-2204896 |newspaper=[[The Daily Star (Bangladesh)]]|access-date=24 October 2021 |archive-date=23 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023215043/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/pirganj-communal-violence-bcl-man-sparked-the-blaze-2204896 |url-status=live }}</ref> ==চৰকাৰী সঁহাৰি== ১৭ অক্টোবৰত বাংলাদেশ আৰক্ষীয়ে হিংসাৰ সৈতে জড়িত ৪,০০০ৰো অধিক সন্দেহযুক্ত লোকৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তৰে।<ref name="ht18Oct2021"/> কিন্তু ২০২১ চনৰ অক্টোবৰ মাহত দুৰ্গা পূজা উৎসৱৰ সময়ত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত সংঘটিত হোৱা সাম্প্ৰদায়িক আক্ৰমণৰ সন্দৰ্ভত বাংলাদেশৰ উচ্চ ন্যায়ালয়ে নিৰ্দেশ দিয়া ন্যায়িক তদন্তত ২০২২ চনৰ ৩০ জানুৱাৰীত বাংলাদেশৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে স্থগিত ৰাখিছিল। ইয়াৰ উপৰি ন্যায়াধীশ জে বি এম হাছানৰ নেতৃত্বত উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ বিচাৰপীঠে ছখন জিলাৰ সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত আক্ৰমণৰ সৈতে জড়িত এখন আবেদন নিষ্পত্তি কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হয়। ন্যায়াধীশ হাছান ফায়েজ ছিদ্দিকীৰ নেতৃত্বত ছয়জন ন্যায়াধীশৰ আপীলকাৰী সংস্থাই এই নিৰ্দেশ গৃহীত কৰিছে। ৰিট আবেদনকাৰীৰ অধিবক্তা সুব্ৰত চৌধুৰীয়ে স্থগিতাদেশৰ আদেশত আপত্তি কৰি কয় যে, "যোৱা বছৰৰ দুৰ্গা পূজাৰ সময়ত স্থানীয় প্ৰশাসনে হিন্দু আৰু তেওঁলোকৰ সম্পত্তি আৰু উপাসনা স্থানসমূহক সাম্প্ৰদায়িক আক্ৰমণৰপৰা ৰক্ষা কৰাত ব্যৰ্থ হৈছে।"<ref>{{cite news |title=Bangladesh : Supreme Court stays judicial probe into attacks on Hindus |url=https://insightonlinenews.in/bangladesh-supreme-court-stays-judicial-probe-into-attacks-on-hindus/ |access-date=7 February 2022 |date=31 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220207233213/https://insightonlinenews.in/bangladesh-supreme-court-stays-judicial-probe-into-attacks-on-hindus/ |archive-date=7 February 2022}}</ref><ref>{{cite news |script-title=bn:দুর্গাপূজাকালীন সহিংসতা: বিচার বিভাগীয় তদন্ত স্থগিতের নির্দেশ সুপ্রিম কোর্টের |url=https://www.thedailystar.net/bangla/%E0%A6%B8%E0%A6%82%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%A6/%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6/%E0%A6%85%E0%A6%AA%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A7-%E0%A6%93-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%B0/%E0%A6%A6%E0%A7%81%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%82%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A7%80%E0%A6%A8-%E0%A6%B8%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%82%E0%A6%B8%E0%A6%A4%E0%A6%BE-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A7%80%E0%A6%AF%E0%A6%BC-%E0%A6%A4%E0%A6%A6%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6-%E0%A6%B8%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%AE |access-date=7 February 2022 |work=[[The Daily Star (Bangladesh)]] |date=30 January 2022 |language=bn}}</ref> ==প্ৰতিক্ৰিয়া== ২০২১ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত শুকুৰবাৰৰ নামাজৰ পিছত ঢাকাৰ বিভিন্ন মছজিদৰপৰা ১০ হাজাৰৰো অধিক মুছলমানৰ ভিৰে ইছলামিক ৰাজনৈতিক দলৰ বেনাৰ লৈ ৰাজপথলৈ ওলাই আহি "ইছলামৰ শত্ৰুৰ সৈতে তললৈ নামি যাওক" আৰু "দোষীক ফাঁচি দিয়ক" বুলি ধ্বনি দিলে। সেইদিনা ওচৰৰ প্ৰায় ১০০০ হিন্দুৱেও মন্দিৰত আক্ৰমণ আৰু মুছলমান গোটৰদ্বাৰা হিন্দুক হত্যা কৰাৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰে।<ref name="aj18Oct2021"/><ref>{{cite news |title=Islam is not our state religion, will revert to 1972 constitution: Bangladesh Minister after attack on Hindus, South Asia News |work=[[WION]] |date=18 October 2021 |url=https://www.wionews.com/south-asia/islam-is-not-our-state-religion-will-revert-to-1972-constitution-bangladesh-minister-after-attack-on-hindus-421645 |access-date=18 October 2021 |archive-date=18 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211018035141/https://www.wionews.com/south-asia/islam-is-not-our-state-religion-will-revert-to-1972-constitution-bangladesh-minister-after-attack-on-hindus-421645 |url-status=live }}</ref><ref name="Sify">{{Cite news |title=Don't think of yourself as a minority, Sheikh Hasina tells Hindu community |url=https://www.sify.com/news/dont-think-of-yourself-as-a-minority-sheikh-hasina-tells-hindu-community-news-international-vkoskebcabcce.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023204315/https://www.sify.com/news/dont-think-of-yourself-as-a-minority-sheikh-hasina-tells-hindu-community-news-international-vkoskebcabcce.html |archive-date=23 October 2021 |access-date=18 October 2021 |work=Sify}}</ref> গৃহ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী আছাদুজ্জামান খানে কয় যে এই কাণ্ডসমূহ পূৰ্ব পৰিকল্পিত আছিল: "আমাৰ বোধেৰে এইটো এটা নিহিত গোটৰ প্ৰৰোচিত কাৰ্য্য আছিল... কেৱল কমিলাতে নহয়, ৰামু আৰু নাছিৰনগৰত সাম্প্ৰদায়িক হিংসাৰ জৰিয়তেও পূৰ্বতে দেশখনক অস্থিৰ কৰাৰ চেষ্টা কৰা হৈছিল।"<ref name="ht18Oct2021">{{cite news |title='Attacks on Durga Puja pandals pre-planned': Bangladesh home minister |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/attacks-on-durga-puja-pandals-pre-planned-says-bangladesh-home-minister-101634517188664.html |work=[[Hindustan Times]] |date=18 October 2021}}</ref> বাংলাদেশৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী এ কে আব্দুল মমেনে সাম্প্ৰদায়িক হিংসা সন্দৰ্ভত স্পষ্টীকৰণ জাৰি কৰি কয় যে ৬ জন লোক নিহত হৈছে, ৪ জন মুছলমান আৰু ২ জন হিন্দু নিহত হৈছে ইয়াৰে এজনৰ মৃত্যু হৈছে প্ৰাকৃতিক কাৰণত আৰু আনজনৰ পুখুৰীত জঁপিয়াই পৰি মৃত্যু হৈছে। তেওঁ দাবী কৰে যে হিংসাৰ সময়ত "এটাও মন্দিৰ ধ্বংস হোৱা নাছিল" কিন্তু "দেৱতা বা দেৱী ভাঙি পেলোৱা হৈছিল।" তেওঁ কয় যে চৰকাৰখন “ধৰ্মীয় সম্প্ৰীতিৰ প্ৰতি দায়বদ্ধ” আৰু চৰকাৰক “লাজ” কৰিব বিচৰা “উৎসাহী সংবাদ মাধ্যম”ৰ আক্ৰমণৰ সন্দৰ্ভত “চলি থকা অপপ্ৰচাৰ” বিশ্বাস নকৰিবলৈ মানুহক পৰামৰ্শ দিয়ে। ড° মোমেনে লগতে কয় যে চৰকাৰে হিন্দু ঘৰ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰিছে আৰু হিংসাৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত সকলোকে উদাৰ ক্ষতিপূৰণ প্ৰদান কৰিছে। তেওঁ লগতে উল্লেখ কৰে যে বাংলাদেশত অভিলেখসংখ্যক পূজা মণ্ডপ আছে, ইয়াৰ কাৰণ আংশিকভাৱে চৰকাৰী পুঁজিৰে দিয়া ৰাজসাহায্য।<ref>{{Cite news |url=https://mofa.gov.bd/site/page/6758ab52-c643-43fa-b76e-4eb99fcf5b47 |title=Statement of Foreign Minister Dr AK Abdul Momen, MP, About Recent Communal Violence |work=[[Ministry of Foreign Affairs (Bangladesh)]] |access-date=1 November 2021 |archive-url=https://archive.today/20211101094125/https://mofa.gov.bd/site/page/6758ab52-c643-43fa-b76e-4eb99fcf5b47#selection-1173.0-1173.253 |archive-date=1 November 2021}}</ref> বাংলাদেশ জাতীয়তাবাদী পাৰ্টিৰ মহাসচিব মিৰ্জা ফখৰুল ইছলাম আলমগীৰে "হিন্দু ভাই"ৰ বিৰুদ্ধে হোৱা হিংসাক গৰিহণা দিয়ে, আৰু আক্ৰমণৰ আঁৰত চৰকাৰী ষড়যন্ত্ৰৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে। তেওঁ পৰৱৰ্তী নিৰ্বাচনৰ পূৰ্বে ক্ষমতা দখল কৰিবলৈ দলবিহীন চৰকাৰৰ আহ্বান জনায়।<ref>{{cite news |date=15 October 2021 |title=Govt plot behind attack |url=https://unb.com.bd/category/politics/govt-plot-behind-communal-incidents-alleges-bnp/80546 |newspaper=[[United News of Bangladesh]] |access-date=16 October 2021}}</ref> বাংলাদেশ হিন্দু বৌদ্ধ খ্ৰীষ্টান ঐক্য পৰিষদে চট্টাগ্ৰামৰ দুৰ্গা পূজা স্থানত হোৱা আক্ৰমণৰ প্ৰতিবাদত চট্টাগ্ৰামত আধাদিনীয়া ধৰ্মঘট পালন কৰে।<ref>{{cite news |date=15 October 2021 |title=Half Day hartal on Saturday |url=https://unb.com.bd/category/bangladesh/mandap-attack-half-day-hartal-called-in-ctg-for-saturday/80587 |newspaper=[[United News of Bangladesh]] |access-date=16 October 2021 |archive-date=16 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211016181816/https://unb.com.bd/category/bangladesh/mandap-attack-half-day-hartal-called-in-ctg-for-saturday/80587 |url-status=live }}</ref> সংস্থাটোৰ সাধাৰণ সম্পাদকে এক সাক্ষাৎকাৰত দাবী কৰিছিল যে স্থানীয় আৱামি লীগৰ গৰিষ্ঠসংখ্যক নেতাই হিংসাত সহযোগী বা সক্ৰিয়ভাৱে সহায় কৰিছিল।<ref>{{cite news |date=15 October 2021 |title=Attacks on minorities part of a blueprint |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/attacks-minorities-parts-blueprint-2200036 |newspaper=[[The Daily Star (Bangladesh)]] |access-date=1 November 2021 |archive-date=1 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211101095720/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/attacks-minorities-parts-blueprint-2200036 |url-status=live }}</ref> তেওঁ সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত ভৱিষ্যতে আক্ৰমণ ৰোধ কৰিবলৈ আৱামি লীগৰ "আত্ম-বিশুদ্ধকৰণ"ৰ আহ্বান জনায়।<ref>{{cite news |date=29 October 2021 |title=We want self-purification in the ruling party: Rana Dasgupta |url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/we-want-self-purification-in-the-ruling-party-rana-dasgupta |newspaper=[[Prothom Alo]] |access-date=1 November 2021 |archive-date=1 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211101100238/https://en.prothomalo.com/bangladesh/we-want-self-purification-in-the-ruling-party-rana-dasgupta |url-status=live }}</ref> ২০২১ চনৰ ২২ অক্টোবৰত নেপালৰ কাঠমাণ্ডুত ভুক্তভোগীসকলৰ প্ৰতি সংহতি প্ৰকাশ আৰু অপৰাধীক শাস্তি প্ৰদানৰ দাবীত এক বিক্ষোভ প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।<ref>{{Cite news |script-title=hi:बंगलादेशमा भएको हिन्दु धार्मिक समूहमाथिको आक्रमणविरूद्ध माइतीघरमा मैनबत्ती बालेर विरोध (तस्बिरहरू) |url=https://www.setopati.com/social/251928/ |access-date=23 October 2021 |work=Setopati |archive-date=23 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023070954/https://www.setopati.com/social/251928/ |url-status=live }}</ref>{{better source needed|date=March 2023}} ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোডীক এই বিষয়ত মৌনতা অৱলম্বন কৰাৰ বাবে আঞ্চলিক দলসমূহে তীব্ৰ সমালোচনা কৰে।<ref>{{Cite news |title=Why is PM Modi inactive on Bangladesh violence? Asks TMC |url=https://www.indiatoday.in/india/story/narendra-modi-bangladesh-violence-hindu-muslims-tmc-1866483-2021-10-19 |access-date=1 November 2021 |archive-date=19 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211019145419/https://www.indiatoday.in/india/story/narendra-modi-bangladesh-violence-hindu-muslims-tmc-1866483-2021-10-19 |url-status=live }}</ref> চুবুৰীয়া ভাৰতীয় ৰাজ্য ত্ৰিপুৰা, য'ত বহুসংখ্যক হিন্দু থাকে, যাৰ পূৰ্বপুৰুষ বৰ্তমান বাংলাদেশৰপৰা পলায়ন কৰা, দুৰ্গা পূজাৰ হিংসাৰ বিৰুদ্ধে বিশ্ব হিন্দু পৰিষদৰ সমাৱেশৰ সময়ত স্থানীয় মুছলমানসকলৰ বিৰুদ্ধে সাম্প্ৰদায়িক হিংসাৰ সৃষ্টি হয়।<ref>{{Cite news |date=27 October 2021 |title=Tripura: Mosque vandalised, two shops set on fire during VHP rally |url=https://indianexpress.com/article/north-east-india/tripura/tripura-mosque-vandalised-two-shops-set-on-fire-during-vhp-rally-7592208/ |access-date=11 June 2022 |work=[[The Indian Express]] |language=en |archive-date=30 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220730003817/https://indianexpress.com/article/north-east-india/tripura/tripura-mosque-vandalised-two-shops-set-on-fire-during-vhp-rally-7592208/ |url-status=live }}</ref> ==উত্তৰাধিকাৰ== ধৰ্মীয় সম্প্ৰীতিৰ ক্ষেত্ৰত পিছ পৰি আছে বাংলাদেশ। বাংলাদেশৰ জাতীয় হিন্দু মহজোতেৰ এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি কেৱল ২০১৭ চনতে কমেও ২৫ গৰাকী হিন্দু ছোৱালী আৰু শিশুক ধৰ্ষণ কৰি ২৩৫টা মন্দিৰ আৰু মূৰ্তি ভাঙি পেলোৱা হৈছিল। হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ বিৰুদ্ধে বছৰটোত মুঠ অত্যাচাৰৰ সংখ্যা আছিল ৬,৪৭৪টা।<ref>{{Cite news |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2018/01/06/bjhm-107-hindus-killed-31-forcibly-disappeared-2017 |title=BJHM: 107 Hindus killed, 31 forcibly disappeared in 2017 |work=[[Dhaka Tribune]] |date=6 January 2018 |access-date=1 November 2021 |archive-date=29 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329091215/http://www.dhakatribune.com/bangladesh/2018/01/06/bjhm-107-hindus-killed-31-forcibly-disappeared-2017 |url-status=live }}</ref> একে বছৰৰ আৰম্ভণিতে বাংলাদেশত মোডী বিৰোধী প্ৰতিবাদ দ্ৰুতগতিত হিন্দু বিৰোধী দাঙ্গালৈ পৰিণত হৈছিল আৰু কেইবাটাও হিন্দু মন্দিৰ ভাঙি পেলোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite news |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/bangladesh-violence-spreads-after-modi-visit-attacks-hindu-temples-train-2021-03-28/ |title=Bangladesh violence spreads after Modi's visit, attacks on Hindu temples, train |newspaper=Reuters |date=28 March 2021 |last1=Paul |first1=Ruma |access-date=1 November 2021 |archive-date=1 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211101131956/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/bangladesh-violence-spreads-after-modi-visit-attacks-hindu-temples-train-2021-03-28/ |url-status=live }}</ref> বাংলাদেশত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ বিৰুদ্ধে অহৰহ আক্ৰমণ চলি থকাৰ বাবে বিশ্লেষকসকলে বিশ্বাস কৰে যে ২০৫০ চনৰ ভিতৰত "বাংলাদেশত কোনো হিন্দু নাথাকিব।"<ref>{{Cite news |last=PTI |date=22 November 2016 |title=No Hindus will be left in Bangladesh after 30 years: professor |url=https://www.thehindu.com/news/international/No-Hindus-will-be-left-in-Bangladesh-after-30-years-professor/article16675228.ece |access-date=22 October 2024 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X |archive-date=31 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331110048/https://www.thehindu.com/news/international/No-Hindus-will-be-left-in-Bangladesh-after-30-years-professor/article16675228.ece |url-status=live }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশ]] e3sxxzp4tb49j3hx3zn2t6l51hblgen 645944 645943 2026-10-18T13:49:32Z Pranamikaadhikary 27435 /* ৰংপুৰ */ 645944 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | location = [[বাংলাদেশ]] | date = ১৩ – ১৯ অক্টোবৰ ২০২১ | target = [[বাংলাদেশত হিন্দুধৰ্ম|হিন্দু]] | type = [[সাম্প্ৰদায়িক হিংসা]], [[ধৰ্মীয় হিংসা]], [[ধ্বংসাত্মকতা]], [[সামাজিক বিশৃংখলতা]] | fatalities = ৮+ | injuries = ১৫০+ | perpetrators = [[ইছলামিক উগ্ৰবাদ|ইছলামিক উগ্ৰবাদী]] | numparts = ৪,০০০+ | motive = [[কোৰআন]] অপবিত্ৰ কৰা | convicted = ৪৫০ }} ২০২১ চনৰ ১৩ৰপৰা ১৯ অক্টোবৰলৈকে [[দুৰ্গা পূজা]] উৎসৱৰ সময়ত সমগ্ৰ [[বাংলাদেশ]]ত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ বিৰুদ্ধে মুছলমান গোটে সাম্প্ৰদায়িক হিংসাৰ প্ৰৰোচনা কৰিছিল, এই ঘটনা এটা ভাইৰেল ভিডিঅ’ৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই [[কোৰআন]]ক মন্দিৰৰ মূৰ্তিৰ ভৰিৰ তলত ৰখা হৈছিল। সমগ্ৰ বাংলাদেশতে ৫০ টাতকৈও অধিক মন্দিৰ আৰু অস্থায়ী উপাসনাৰ ব্যৱস্থা ভাঙি পেলোৱা হয়।<ref name="tg16Oct2021" /> বাংলাদেশ চৰকাৰে বাংলাদেশৰ ৬৪খন প্ৰশাসনিক জিলাৰ ভিতৰত ২২খন জিলাত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত হোৱা হিংসা দমন কৰিবলৈ [[সীমান্তৰক্ষী বাংলাদেশ বাহিনী]] মোতায়েন কৰে। সংঘৰ্ষ আৰু আক্ৰমণক লৈ আৰক্ষীয়ে কমেও ৪৫০ জন লোকক গ্ৰেপ্তাৰ কৰে। ২০২১ চনৰ ২০ অক্টোবৰলৈকে সমগ্ৰ দেশতে ৩ জন হিন্দু আৰু ৫ জন মুছলমানকে ধৰি কমেও ৮ জন লোকৰ মৃত্যু হৈছে।<ref>{{cite news |date=15 October 2021 |script-title=bn:কুমিল্লার পূজামণ্ডপে কোরআন রাখার সাথে জড়িত এক ব্যক্তিকে শনাক্ত করা হয়েছে: পুলিশ |url=https://www.bbc.com/bengali/news-58982999 |newspaper=[[BBC Bangla]] |language=bn |access-date=20 October 2021 |archive-date=20 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211020193453/https://www.bbc.com/bengali/news-58982999 |url-status=live }}</ref><ref name="tg16Oct2021">{{cite news |date=16 October 2021 |title=Seven dead after violence erupts during Hindu festival in Bangladesh |url=https://www.theguardian.com/world/2021/oct/16/four-die-after-violence-erupts-at-hindu-festival-in-bangladesh |access-date=5 September 2022 |archive-date=15 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220215102851/https://www.theguardian.com/world/2021/oct/16/four-die-after-violence-erupts-at-hindu-festival-in-bangladesh |url-status=live }}</ref> ২৪ অক্টোবৰত এই সংঘৰ্ষৰ সময়ত আহত হোৱা আৰু এজন হিন্দু লোকৰ ঢাকাত চিকিৎসাধীন অৱস্থাত মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite news |title=Cumilla Hindu temple attack victim dies in Dhaka |url=https://bdnews24.com/bangladesh/cumilla-hindu-temple-attack-victim-dies-in-dhaka |access-date=4 September 2022 |work=[[bdnews24.com]] |archive-date=4 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220904220833/https://bdnews24.com/bangladesh/cumilla-hindu-temple-attack-victim-dies-in-dhaka |url-status=live }}</ref><ref name="tg16Oct2021" /> ==পৃষ্ঠভূমি== বাংলাদেশৰ জনসংখ্যাৰ ৭.৯% হিন্দু।<ref name="aj18Oct2021">{{cite news |title=Two Hindu men killed, temples vandalised in Bangladesh violence |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/10/18/bangladesh-hindus-men-killed-temples-vandalised-religious-violence |publisher=[[Al Jazeera]] |date=18 October 2021}}</ref> বাংলাদেশৰ হিন্দু সংখ্যালঘু লোকে ২০২১ চনৰ অক্টোবৰৰ দ্বিতীয় সপ্তাহত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ সৰ্ববৃহৎ ধৰ্মীয় উৎসৱৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলাইছিল। প্ৰতি বছৰৰ দৰে সমগ্ৰ দেশতে পূজা-অৰ্চনাৰ অস্থায়ী ব্যৱস্থা স্থাপন কৰা হৈছিল। ১৩ অক্টোবৰৰ পুৱা কমিলা জিলাৰ এটা অস্থায়ী মন্দিৰৰপৰা [[কোৰআন]]ক বদনাম কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল, যেতিয়া ছ’চিয়েল মিডিয়া প্লেটফৰ্মৰ জৰিয়তে কোৰআনৰ প্ৰতিলিপি এটা মূৰ্তিৰ কোলাত পোৱাৰ খবৰ প্ৰচাৰ হৈছিল। তাৎক্ষণিক প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে চৰকাৰে ৰাইজক শান্ত হ’বলৈ আহ্বান জনোৱাৰ লগতে ঘটনাৰ তদন্ত কৰিবলৈ আৰক্ষীক নিৰ্দেশ দিয়ে। কিন্তু এই প্ৰতিবেদন প্ৰচাৰ হোৱাৰ কিছুসময়ৰ পাছতে কমিলাৰ স্থানীয় মন্দিৰত ক্ষুব্ধ জনসাধাৰণে আক্ৰমণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। অতি সোনকালেই বাংলাদেশৰ আন আন জিলাতো এই ধৰ্মীয় উত্তেজনা বিয়পি পৰে। কিছুদিন পাছত ১৩ অক্টোবৰত কমিলাৰ নানুৱা দিঘিৰ পাৰ পূজা মণ্ডপত [[কোৰআন]]ৰ প্ৰতিলিপি মূৰ্তিটোৰ কোলাত ৰখাৰ অপৰাধত ইকবাল হোছেইন নামৰ এজন মুছলমান লোকক আৰক্ষীয়ে গ্ৰেপ্তাৰ কৰে।<ref>{{cite news |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/20/police-man-who-placed-the-quran-on-a-puja-idol-identified |title=Police: Comilla resident Iqbal placed the Quran on a Puja idol |work=[[Dhaka Tribune]] |date=20 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211020155313/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/20/police-man-who-placed-the-quran-on-a-puja-idol-identified |archive-date=20 October 2021}}</ref> ===মৃত, আহত আৰু মন্দিৰত আক্ৰমণৰ সাৰাংশ=== ২২ অক্টোবৰৰ ভিতৰত কমেও ৩ জন হিন্দু নিহত হোৱাৰ খবৰ পোৱা গৈছিল, আৰু কমেও ১৫০ জনতকৈ অধিক লোক আহত হৈছিল। কমেও ৮০টা মন্দিৰ (২০০টা [[মণ্ডপ]]) জনসাধাৰণৰ আক্ৰমণৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। কমেও ৪,০০০ লোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ উত্থাপন কৰা হয় আৰু ৪০০ লোকক আৰক্ষীয়ে আটক কৰে।<ref name="aj18Oct2021"/> ==হিন্দু মন্দিৰ আৰু সংখ্যালঘু জনগোষ্ঠীৰ ওপৰত আক্ৰমণ== [[বাংলাদেশ]]ৰ কমেও এক ডজন জিলাত অধিকাংশই দক্ষিণ অঞ্চলৰ, মন্দিৰ, ঘৰ, সংখ্যালঘু লোকৰ দোকানত আক্ৰমণ, সামগ্ৰী লুণ্ঠন, হত্যাৰ বাতৰি নথিভুক্ত কৰা হৈছিল, য’ত [[কমিলা জিলা|কমিলা]], [[চান্দপুৰ]], [[নোৱাখালি]], [[চট্টগ্ৰাম]], [[বান্দৰবন]], [[কক্স বজাৰ]], [[নৰশ্বিংডি]] আৰু [[গাজীপুৰ]] আদি জিলাৰ ভিতৰত আছিল। ===কমিলা=== কমিলা জিলাৰপৰা আৰম্ভ হোৱা এই ঘটনাত ১৩ অক্টোবৰৰপৰা ১৬ অক্টোবৰলৈ বিভিন্ন মন্দিৰলৈ আক্ৰমণ বিয়পি গৈছিল। ননুৱা দিঘিৰ পাৰ আৰু চান্দমনি কালী মন্দিৰৰ দুৰ্গা পূজা স্থান অঞ্চলজুৰি [[কোৰআন]]ক হেয়জ্ঞান কৰাৰ উৰাবাতৰি বিয়পি পৰাৰ পাছতে আক্ৰমণকাৰীৰ লক্ষ্য হৈ পৰে। সোতৰবছৰীয়া হিন্দু যুৱক দিলীপ দাসৰ চিকিৎসালয়ত মৃত্যু হয়।<ref name="tg16Oct2021"/> ===চান্দপুৰ=== চান্দপুৰত আৰক্ষীয়ে শোভাযাত্ৰা কৰি জিলাখনৰ কোনোবা দুৰ্গা পূজাৰ স্থানত আক্ৰমণ চলাই আগুৱাই অহা ক্ষুব্ধ জনসাধাৰণৰ ওপৰত গুলীচালনা কৰে, ১৩ অক্টোবৰত কমেও ৪ জন লোকৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{cite news |date=19 October 2021 |script-title=bn:ফেসবুকে 'আন্দোলনেৰ' ডাক, এৰপৰ মিছিল–হামলা |url=http://www.prothomalo.com/bangladesh/ফেসবুকে-আন্দোলনেৰ-ডাক-এৰপৰ-মিছিলহামলা |work=[[Prothom Alo]] |language=bn |access-date=24 October 2021}}</ref> ছাত্ৰ লীগৰ হাজিগঞ্জ পৌৰসভা শাখাৰ সদস্য আৰিয়ান ছাজ্জাদ আৰু স্থানীয় আৱামি লীগৰ নেত্ৰী শ্বাহিদা বেগমৰ পুত্ৰ হৃদয় হাছান জাহিদে<ref name="ds20Oct2021">{{cite news |date=20 October 2021 |title=Hajiganj mayhem began with Facebook post like previous incidents of communal violence |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/pattern-always-the-same-2202321 |work=[[The Daily Star (Bangladesh)]] |access-date=24 October 2021 |archive-date=24 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211024040638/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/pattern-always-the-same-2202321 |url-status=live }}</ref> কমিলাত "কোৰআনৰ অপৱিত্ৰ"ৰ প্ৰতিবাদত স্থানীয় মুছলমানসকলক হিন্দুসকলৰ মন্দিৰ আৰু মণ্ডপত আক্ৰমণ চলাবলৈ পৰামৰ্শ দিছিল। পোষ্টবোৰৰ পিছত গোট খাই অলপ সময়ৰ প্ৰতিবাদৰ অন্তত হিন্দু মন্দিৰ আৰু মণ্ডপবোৰত আক্ৰমণ চলায়।<ref name="ds20Oct2021"/> ===বান্দৰবন=== স্থানীয় আৱামী লীগৰ নেতাৰ নেতৃত্বত ১৪ অক্টোবৰত বান্দৰবনৰ লামা অঞ্চলত হিন্দূৰ মালিকানাধীন মন্দিৰ আৰু প্ৰতিষ্ঠানত ক্ষুব্ধ ৰাইজে আক্ৰমণ চলাইছিল। লামা কেন্দ্ৰীয় হৰি মন্দিৰত "কোৰআনক হেয়জ্ঞান" কৰাৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ কৰা ক্ষুব্ধ জনসাধাৰণৰ সমাৱেশৰপৰা আক্ৰমণ কৰা হয়। লগতে লামা বজাৰ এলেকাত হিন্দু লোকৰ দোকানত আক্ৰমণ কৰে। স্থানীয় আৰক্ষী বিষয়াসকলৰ মতে, লামা উপাজিলা আৱামী লীগৰ সাধাৰণ সম্পাদক জাহিৰুল ইছলামে মন্দিৰত আক্ৰমণ আৰম্ভ কৰাৰ পূৰ্বে গোটটোক সম্বোধন কৰিছিল।<ref>{{cite news |date=16 October 2021 |title=Attack, Vandalism in Bandarban |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/friends-became-strangers-the-blink-eye-2199336 |newspaper=[[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]] |access-date=16 October 2021}}</ref> ===নোৱাখালি=== শুকুৰবাৰে বাংলাদেশৰ নোৱাখালিৰ বেগমগঞ্জৰ চৌমুহানীত আক্ৰমণৰ পিছত শনিবাৰে মন্দিৰৰ কাষৰ পুখুৰীৰপৰা এজন হিন্দু লোকৰ মৃতদেহ উদ্ধাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite news |last=Kundu |first=Indrajit |date=16 October 2021 |title=Devotee's body recovered day after attack on ISKCON temple in Bangladesh's Noakhali |url=https://www.indiatoday.in/world/story/bangladesh-noakhali-iskcon-temple-attack-devotee-body-found-pranta-chandra-das-1865517-2021-10-16 |access-date=17 October 2021 |work=[[India Today]] |language=en}}</ref> বুধবাৰে কমিলাত পূজা মণ্ডপত কোৰআন গ্ৰহণ কৰাৰ পাছত কমিলা আৰু চান্দপুৰকে ধৰি দেশৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত মন্দিৰ আৰু পূজা মণ্ডপত সংঘটিত আক্ৰমণ আৰু হিংসাত ছয়জন লোক নিহত হয়।<ref>{{Cite news |title=Anti-Hindu violence in Bangladesh: After attack on Noakhali temple, ISKCON asks PM Modi to talk to Hasina |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/news/anti-hindu-violence-in-bangladesh-after-attack-on-noakhali-temple-iskcon-asks-pm-modi-to-talk-to-hasina/videoshow/87063606.cms |access-date=17 October 2021 |work=[[The Times of India]] |language=en |archive-date=16 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211016165850/https://timesofindia.indiatimes.com/videos/news/anti-hindu-violence-in-bangladesh-after-attack-on-noakhali-temple-iskcon-asks-pm-modi-to-talk-to-hasina/videoshow/87063606.cms |url-status=live }}</ref> আৰক্ষীয়ে জনোৱা মতে, শুকুৰবাৰে নোৱাখালী জিলাৰ বেগমগঞ্জত পূজা মণ্ডপত আক্ৰমণ কৰি অগ্নিসংযোগ কৰাৰ লগতে আন এটা মন্দিৰৰ ভিতৰত মূৰ্তি ভাঙি লণ্ডভণ্ড কৰে। স্থানীয় হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ নেতাসকলে দাবী কৰে যে পুখুৰীত যিজন লোকৰ মৃতদেহ উদ্ধাৰ হয়, তেওঁ আগদিনাৰ আক্ৰমণত নিহত হয়। এই আক্ৰমণত আন তিনিজন গুৰুতৰভাৱে আহত হৈ চিকিৎসালয়ত চিকিৎসাধীন হৈ আছে। আগদিনা নোৱাখালিৰ বেগমগঞ্জৰ চৌমুহানীত সংঘটিত হোৱা সংঘৰ্ষত এজন লোক নিহত হোৱা বুলি আৰক্ষীয়ে পূৰ্বে নিশ্চিত কৰিছিল। কিন্তু সেইদিনা ৰাতিপুৱা চৌমুহানীৰ ইস্কন মন্দিৰৰ গাতে লাগি থকা পুখুৰীটোত যেতিয়া আন এটা মৃতদেহ ওপঙি উঠিল, তেতিয়া মন্দিৰৰ মানুহে তেওঁক চিনি পালে। ইস্কন<ref>{{Cite news |date=16 October 2021 |title=Bangladesh: ISKCON temple vandalised, 1 killed in fresh violence in Noakhali |url=https://www.livemint.com/news/world/bangladesh-iskcon-temple-vandalised-1-killed-in-fresh-violence-in-noakhali-11634355066468.html |access-date=17 October 2021 |work=mint |language=en |archive-date=17 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017023359/https://www.livemint.com/news/world/bangladesh-iskcon-temple-vandalised-1-killed-in-fresh-violence-in-noakhali-11634355066468.html |url-status=live }}</ref> চিট্টগঙৰ সংমণ্ডল সম্পাদক চিন্ময় কৃষ্ণদাস ব্ৰহ্মচাৰীয়ে কয় যে উদ্ধাৰ হোৱা মৃতদেহটো প্ৰান্ত চন্দ্ৰ দাসৰ। সংঘৰ্ষৰ পিছৰেপৰা তেওঁ সন্ধানহীন হৈ আছিল। "আমি ল'ৰাটোক বিচাৰি নাপালোঁ। আমি ৰাতি পুখুৰীতো বহুত বিচাৰিলোঁ। যিহেতু ইতিমধ্যে তেওঁক তীব্ৰ প্ৰহাৰ কৰা হৈছিল সেয়েহে ল’ৰাটোক আঘাত কৰি হত্যা কৰা হৈছিল। ৰাতিপুৱা তেওঁৰ মৃতদেহ উদ্ধাৰ হৈছিল। আৰক্ষী আৰু অগ্নিনিৰ্বাপক বাহিনীয়ে আহি উদ্ধাৰ কৰিছিল।" - দাস ডাঙৰীয়াই কয়। মৃতদেহটো উদ্ধাৰ হোৱাৰ পিছতে ৰাজপথলৈ ওলাই আহি প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰে হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ লোকে। ===গাজীপুৰ=== কাশিমপুৰ বজাৰৰ পালপাৰা শ্ৰী শ্ৰী ৰাধা গোবিন্দ মন্দিৰৰ পৰিচালনা সমিতিৰ সভাপতি তথা কাশিমপুৰ পূজা উদ্‌যাপন সমিতিৰ সভাপতি বাবুল ৰুদ্ৰই কয় যে বৃহস্পতিবাৰে পুৱা ৮ বজাৰ পিছত যেতিয়া মন্দিৰত উপাসকসকলে উপাসনা কৰি আছিল তেতিয়া হঠাতে ‘শ শ লোকে’ লক্ষ্মীক লাঠিৰে আক্ৰমণ কৰিছিল। অসুৰৰ মূৰ্তি ভাঙি গুচি যায়। ইয়াৰ ফলত অঞ্চলটোত আতংকৰ সৃষ্টি হয়। ইয়াৰ পূৰ্বে পুৱা প্ৰায় ৬ বজাত 'তিনিশৰো অধিক লোকে' কাশিমপুৰ পাছিম্পাৰা অঞ্চলৰ ব্যৱসায়ী সুবল দাসৰ পৰিয়ালৰ মন্দিৰ আৰু স্থানীয় পালপাৰা নমাবজাৰ ৰাজহুৱা মন্দিৰ, উপ আৰক্ষী আয়ুক্ত জাকিৰ হাছানক আক্ৰমণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=14 October 2021 |title=Hindu temples attacked, idols vandalized in Gazipur, Bandarban |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/14/hindu-temples-idols-vanadalized-in-gazipur-20-held |access-date=17 October 2021 |work=[[Dhaka Tribune]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20211014100223/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/14/hindu-temples-idols-vanadalized-in-gazipur-20-held |archive-date=14 October 2021}}</ref> ===চট্টগ্ৰাম=== শুকুৰবাৰে (১৫ অক্টোবৰ) শুকুৰবাৰৰ নামাজৰ পিছত মানুহে আণ্ডাৰকিলা শ্বাহী জামে মছজিদৰপৰা ওলাই আহি কাষৰীয়া জেএমচেন হলৰ গেট ভাঙিবলৈ চেষ্টা কৰে।<ref>{{Cite news |date=15 October 2021 |title=Durga Puja venue attacked in Chittagong |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/15/durga-puja-venue-attacked-in-chittagong |access-date=17 October 2021 |work=[[Dhaka Tribune]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20211015104520/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/15/durga-puja-venue-attacked-in-chittagong |archive-date=15 October 2021}}</ref> পূজা কমিটীয়ে বেনাৰখন ভাঙি মূৰ্তিটোৰ ওপৰত শিলগুটি নিক্ষেপ কৰাৰ অভিযোগো উত্থাপন কৰে। প্ৰত্যক্ষদৰ্শীয়ে জনোৱা মতে, কমিলা কাণ্ডৰ প্ৰতিবাদত শুকুৰবাৰৰ নামাজৰ অন্তত আণ্ডাৰকিলা শ্বাহী জামে মছজিদৰ গেটত একাংশ উপাসক সমবেত হয়। তাৰপৰা তেওঁলোকে জে এমচেন হলৰফালে খোজ দিয়ে। যদিও চুকটোত ট্ৰেফিক পুলিচৰ কৰ্ডন আছিল, তথাপি তেওঁলোকে সেইটো ভাঙি আগবাঢ়িল। জেএমচেন হলৰ চৌহদৰ মূল গেটখন ইতিমধ্যে বন্ধ হৈ থকাৰ বাবে তেওঁলোকে গেটখন ভাঙিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।<ref>{{Cite news |date=16 October 2021 |title=Six-hour hartal observed in Chittagong protesting attack on Durga Puja venue |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2021/10/16/six-hour-hartal-observed-in-chittagong-protesting-attack-on-durga-puja-venue |access-date=17 October 2021 |work=[[Dhaka Tribune]] |archive-date=17 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017073851/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2021/10/16/six-hour-hartal-observed-in-chittagong-protesting-attack-on-durga-puja-venue |url-status=live }}</ref> এই সময়ত তেওঁলোকে ভিতৰত শিলগুটি দলিয়াই পূজাৰ বাবে পথ আৰু চাৰিওফালৰ দেৱালত ওলমি থকা বিভিন্ন বেনাৰ ভাঙি পেলালে। জে এমচেন হলৰ পূজা মণ্ডপত বিভিন্ন বয়সৰ মহিলাসকলে পানীয়, তেল আৰু সিন্দূৰেৰে দেৱীক বিদায় দিবলৈ সাজু হৈছিল। বাহিৰত যেতিয়া হুলস্থূল আৰম্ভ হ’ল, তেতিয়া তেওঁলোকৰ মাজত আতংকৰ সৃষ্টি হ’ল। আৰক্ষীৰ আৰক্ষী সদস্যই চকুলোৰ গোলাটো ছত্ৰভংগ দি আক্ৰমণকাৰীক ছত্ৰভংগ দিয়ে। এই সময়তে আক্ৰমণকাৰী পলায়ন কৰে। চট্টগ্ৰাম মহানগৰ পূজা উদ্‌যাপন পৰিষদৰ সভাপতি আশীস ভট্টাচাৰ্যই সাংবাদিকৰ আগত কয়, ‘প্ৰতি বছৰে পুৱা ১১ বজাৰপৰা বিসৰ্জনৰ কাম আৰম্ভ হয়। এইবাৰ চৰকাৰে নিৰ্দেশ দিছিল যে দুপৰীয়া ডেৰ বজাৰ পিছত পূজা মণ্ডপত প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ বাবে ওলাই যাব লাগে। সেইবাবেই আমি মণ্ডপত ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতি কৰিবলৈ অপেক্ষা কৰি আছিলোঁ। ঠিক সময়ত আমাক ইয়াত আক্ৰমণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=15 October 2021 |title=Chittagong puja mandap attack: Immersion resumed after 4-hour suspension |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/15/chittagong-puja-mandap-attack-immersion-resumed-after-4-hour-suspension |access-date=17 October 2021 |work=[[Dhaka Tribune]] |archive-date=17 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017073849/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/15/chittagong-puja-mandap-attack-immersion-resumed-after-4-hour-suspension |url-status=live }}</ref> আণ্ডাৰকিলা অঞ্চলত উলিওৱা শোভাযাত্ৰাৰপৰা উদ্যমী দল এটাই জে এম সেন হল পূজা মণ্ডপক লক্ষ্য কৰি ইটা-বটল নিক্ষেপ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। প্ৰত্যক্ষদৰ্শীয়ে জনোৱা মতে, গোটটোৱে মণ্ডপটো থকা মন্দিৰটোত ইটাৰ টুকুৰা নিক্ষেপ কৰি ভাঙি লণ্ডভণ্ড কৰিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে আৰক্ষীয়ে তেওঁলোকক খেদি পঠিয়ায় আৰু আইন প্ৰয়োগকাৰী আৰু উগ্ৰপন্থীৰ মাজত সংঘৰ্ষৰ সৃষ্টি কৰে। জুমআহৰ নামাজৰ পিছত শোভাযাত্ৰা উলিয়াই অনা আক্ৰমণকাৰীক ছত্ৰভংগ দিবলৈ আৰক্ষীয়ে শূন্যলৈ গুলীচালনা কৰাৰ লগতে কন্দুৱা গেছৰ প্ৰয়োগ কৰে। আৰক্ষীয়ে কয় যে তেওঁলোকে সেই স্থানৰপৰাই প্ৰায় ৫০ জন প্ৰতিবাদকাৰীক আটক কৰে।<ref>{{cite news |date=19 October 2021 |title=Violence, vandalism in districts: Man killed in Noakhali; home minister warns perpetrators |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/violence-vandalism-districts-man-killed-noakhali-home-minister-warns-perpetrators-2199106 |newspaper=[[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]] |access-date=19 October 2021 |archive-date=19 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211019100315/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/violence-vandalism-districts-man-killed-noakhali-home-minister-warns-perpetrators-2199106 |url-status=live }}</ref> ===কক্স বজাৰ=== বুধবাৰে (১৩ অক্টোবৰ) সন্ধিয়া এটা শোভাযাত্ৰাৰ সৈতে উগ্ৰপন্থী দুষ্কৃতিকাৰীৰ দলে পেকুৱা উপাজিলাৰ সদৰ ইউনিয়নৰ বিশ্বাস পাৰাৰ পূজা মণ্ডপত উচটনিমূলক শ্লোগানেৰে আক্ৰমণ কৰে। এই খবৰ পোৱাৰ পিছতে আৰক্ষীয়ে সেই স্থানত উপস্থিত হৈ আক্ৰমণকাৰীক খেদি পঠিয়ায়। পৰিস্থিতি নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ আৰক্ষীয়ে শূন্যলৈ গুলীচালনা কৰে। এটা সময়ত আক্ৰমণকাৰীয়ে পলায়ন কৰাৰ সময়তে আশে-পাশে থকা হিন্দু সমাজৰ কেইবাটাও ঘৰ ভাঙি লণ্ডভণ্ড কৰে। এই ঘটনাৰ পিছত নিশা পেকুৱাৰ বিভিন্ন অঞ্চলত উগ্ৰপন্থীয়ে বিভিন্ন শোভাযাত্ৰা উলিয়াইছিল। এই শোভাযাত্ৰাৰপৰা শিলখালীৰ কছাৰী মুৰা শিল পাৰা আৰু মগনামাৰ শিল পাৰাকে ধৰি বিভিন্ন অঞ্চলৰ হিন্দুসকলৰ পূজা মণ্ডপ আৰু ঘৰ ভাঙি জুই লগাই দিয়া হয়। জিলা পূজা উদ্‌যাপন পৰিষদৰ তথ্য অনুসৰি পেকুৱাত উগ্ৰপন্থীয়ে ছটা পূজা মণ্ডপ আৰু ৩০টা ঘৰ ভাঙি পেলোৱাৰ লগতে এটা ঘৰত জুই লগাইছে। ===মৌলৱীবজাৰ=== কমলগঞ্জ উপজিলা পূজা উদ্‌যাপন সমিতিৰ সাধাৰণ সম্পাদক শ্যামল চন্দ্ৰ দাসে কয় যে বুধবাৰে নিশা ৮:৩০ বজাৰপৰা ১০:৩০ বজাৰ ভিতৰত মুইদিবজাৰ মইদৈল পূজা মণ্ডপত এদল লোকে আক্ৰমণ কৰি মূৰ্তিটো ভাঙি লণ্ডভণ্ড কৰে। ইয়াৰ উপৰি বাসুদেৱপুৰ পূজা মণ্ডপৰ তোৰণ আৰু বৈদ্যুতিক লাইট, পতনুষাৰ ইউনিয়নৰ বৃন্দাবনপুৰ জগন্নাথ জিঅ’ৰ আখৰা পূজা মণ্ডপ আৰু বৈৰাগীৰ চ’ক পাব্লিক পূজা মণ্ডপৰ ভাঙি-ছিঙি ভাঙি পেলোৱাৰ লগতে মুন্সীবাজাৰ ইউনিয়ন পৰিষদৰ সদস্য, সুনীল মালাকাৰ আৰু ৰেজাউল কৰিম নোমানে ৰামপুৰ পাব্লিক পূজা মণ্ডপ আৰু নাৰায়ণখেত শব্দাকাৰ একাডেমীৰ দুৱাৰত ভাঙি পেলোৱাৰ কথা জানিবলৈ দিয়ে পূজা মণ্ডপকো ভাঙি পেলোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite news |title=Attack on Hindu houses in Sunamganj: Prime accused held in Moulvibazar |url=https://www.unb.com.bd/category/Bangladesh/attack-on-hindu-houses-in-sunamganj-prime-accused-held-in-moulvibazar/66346 |access-date=17 October 2021 |work=[[United News of Bangladesh]] |language=en}}</ref> কমলগঞ্জ উপাজিলা পৰিষদৰ উপাধ্যক্ষ ৰামভজন কৈৰীয়ে কামাৰচৰা চাহবাগিছা পূজামণ্ডপত মূৰ্তিটো ভাঙি-ছিঙি ক্ষতিসাধন সংঘটিত হোৱাটো নিশ্চিত কৰে। মৌলৱীবজাৰ জিলা পূজা উদ্‌যাপন পৰিষদৰ নেতা জাহৰ তাৰাফদাৰে কয় যে কমলগঞ্জৰ ছটা মন্দিৰ আৰু কুলাউৰাৰ আন দুটা ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত আক্ৰমণ কৰা হৈছে। "কমলগঞ্জত ভঙা মন্দিৰ দুটাৰ ভিতৰত এটাত সুকীয়া ঠাইত পাত্ৰ ৰাখি দেৱীৰ নৱমী পূজাহে কৰা হ’ব। অৱশ্যে এই মুহূৰ্তত জিলাখনৰ পৰিস্থিতি শান্ত।" কমলগঞ্জ উপাজিলা নিৰ্বাহী বিষয়া আশ্বেকুল হকে কয়, "আমি সকলো ঠাই পৰিদৰ্শন কৰি আছোঁ। পৰিস্থিতি নিয়ন্ত্ৰণত আছে। বৃহস্পতিবাৰে পুৱাৰেপৰা পূজা মণ্ডপাৰ নিৰাপত্তা প্ৰদানৰ বাবে বিজিবি মোতায়েন কৰা হৈছে। একে সময়তে শান্তিপূৰ্ণভাৱে পূজা চলাবলৈ বৃহৎসংখ্যক আৰক্ষী মোতায়েন কৰা হৈছে।" ===ফেনি=== ১৬ অক্টোবৰত ফেনীত দুৰ্গা পূজা উৎসৱৰ সময়ত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত দেশজোৰা আক্ৰমণৰ প্ৰতিবাদত জিলাখনৰ হিন্দু বাসিন্দাৰ এটা দলে স্থানীয় হিন্দু সম্প্ৰদায় আৰু মুছলমানৰ মাজত সংঘৰ্ষৰ সৃষ্টি কৰে। এই সংঘৰ্ষত দুয়োটা সম্প্ৰদায়ৰ প্ৰায় এক ডজন লোক আহত হয়।<ref>{{cite news |date=16 October 2021 |title=Violent clashes leave scores injured in Feni amid communal tension |url=https://bdnews24.com/bangladesh/violent-clashes-leave-scores-injured-in-feni-amid-communal-tension |newspaper=[[bdnews24.com]] |access-date=17 October 2021}}</ref> ===কিশোৰগঞ্জ=== কিশোৰগঞ্জ জিলাৰ কৰিমগঞ্জ উপাজিলাৰ কালী মন্দিৰৰ মূৰ্তি ১৫ অক্টোবৰত ভাঙি পেলোৱা হয়।<ref>{{cite news |title=Hate spiral must end |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/hate-spiral-must-stop-2200026 |work=[[The Daily Star (Bangladesh)]]|date=17 October 2021 |access-date=20 June 2024 |archive-date=20 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240620024714/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/hate-spiral-must-stop-2200026 |url-status=live }}</ref> ===ৰংপুৰ=== [[File:Communal violence in Pirganj.jpg|thumb|right|property damage to by communal violence in Pirganj]] ১৭ অক্টোবৰত ৰংপুৰৰ পীৰগঞ্জ উপজিলাৰ দিয়ে স্থানীয় হিন্দু ল'ৰা এজনে [[কাবা]]ত কৰা কথিত পোষ্ট ভাইৰেল হোৱাৰ পিছত প্ৰায় ডজন হিন্দু মালিকানাধীন ঘৰত জুই লগাই।<ref>{{cite news |date=17 October 2021 |title=Hindu houses set on fire in Rangpur following Facebook post |url=https://www.newagebd.net/article/152086/hindu-houses-set-on-fire-in-rangpur-following-facebook-post |newspaper=[[New Age (Bangladesh)]]|access-date=18 October 2021 |archive-date=17 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017201204/https://www.newagebd.net/article/152086/hindu-houses-set-on-fire-in-rangpur-following-facebook-post |url-status=live }}</ref> স্থানীয় বাংলাদেশ ছাত্ৰ লীগৰ নেতাসকলে এই পোষ্টটোৱে পৱিত্ৰ স্থানটোক হেয়জ্ঞান কৰি ঘৰবোৰ ভাঙি পেলোৱা, জুই লগাই আৰু অগ্নিনিৰ্বাপক বাহিনীৰ লোকসকলক জুই নিৰ্বাপন কৰাত বাধা দিয়াৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে।<ref>{{cite news |date=17 October 2021 |title=Hindu houses set on fire in Rangpur following Facebook post |url=https://www.newagebd.net/article/152086/hindu-houses-set-on-fire-in-rangpur-following-facebook-post |newspaper=[[New Age (Bangladesh)]]|access-date=18 October 2021 |archive-date=17 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017201204/https://www.newagebd.net/article/152086/hindu-houses-set-on-fire-in-rangpur-following-facebook-post |url-status=live }}</ref> পিছত পোহৰলৈ আহিল যে, ৰংপুৰৰ কাৰ্মাইকেল কলেজৰ দৰ্শন বিভাগৰ ছাত্ৰ লীগৰ উপ-সভাপতি চৈকাত মণ্ডলৰ এজন স্থানীয় হিন্দূৰ সৈতে ব্যক্তিগত সংঘাত হৈছিল, যাক পৰিতোষ সৰকাৰ বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। দেশজোৰা সাম্প্ৰদায়িক হিংসাৰ সময়ত বাংলাদেশ ছাত্ৰ লীগৰ ছাইকাত আৰু তেওঁৰ অনুগামীসকলে স্থানীয় মছজিদৰ ইমামৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি স্থানীয় মুছলমান জনসাধাৰণক অঞ্চলটোৰ হিন্দু গাঁওসমূহত আক্ৰমণ চলাবলৈ উচটনি দিছিল।<ref name="ds23Oct2021">{{cite news |date=23 October 2021 |title=Pirganj Communal Violence: BCL man sparked the blaze |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/pirganj-communal-violence-bcl-man-sparked-the-blaze-2204896 |newspaper=[[The Daily Star (Bangladesh)]]|access-date=24 October 2021 |archive-date=23 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023215043/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/pirganj-communal-violence-bcl-man-sparked-the-blaze-2204896 |url-status=live }}</ref> ==চৰকাৰী সঁহাৰি== ১৭ অক্টোবৰত বাংলাদেশ আৰক্ষীয়ে হিংসাৰ সৈতে জড়িত ৪,০০০ৰো অধিক সন্দেহযুক্ত লোকৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তৰে।<ref name="ht18Oct2021"/> কিন্তু ২০২১ চনৰ অক্টোবৰ মাহত দুৰ্গা পূজা উৎসৱৰ সময়ত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত সংঘটিত হোৱা সাম্প্ৰদায়িক আক্ৰমণৰ সন্দৰ্ভত বাংলাদেশৰ উচ্চ ন্যায়ালয়ে নিৰ্দেশ দিয়া ন্যায়িক তদন্তত ২০২২ চনৰ ৩০ জানুৱাৰীত বাংলাদেশৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে স্থগিত ৰাখিছিল। ইয়াৰ উপৰি ন্যায়াধীশ জে বি এম হাছানৰ নেতৃত্বত উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ বিচাৰপীঠে ছখন জিলাৰ সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত আক্ৰমণৰ সৈতে জড়িত এখন আবেদন নিষ্পত্তি কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হয়। ন্যায়াধীশ হাছান ফায়েজ ছিদ্দিকীৰ নেতৃত্বত ছয়জন ন্যায়াধীশৰ আপীলকাৰী সংস্থাই এই নিৰ্দেশ গৃহীত কৰিছে। ৰিট আবেদনকাৰীৰ অধিবক্তা সুব্ৰত চৌধুৰীয়ে স্থগিতাদেশৰ আদেশত আপত্তি কৰি কয় যে, "যোৱা বছৰৰ দুৰ্গা পূজাৰ সময়ত স্থানীয় প্ৰশাসনে হিন্দু আৰু তেওঁলোকৰ সম্পত্তি আৰু উপাসনা স্থানসমূহক সাম্প্ৰদায়িক আক্ৰমণৰপৰা ৰক্ষা কৰাত ব্যৰ্থ হৈছে।"<ref>{{cite news |title=Bangladesh : Supreme Court stays judicial probe into attacks on Hindus |url=https://insightonlinenews.in/bangladesh-supreme-court-stays-judicial-probe-into-attacks-on-hindus/ |access-date=7 February 2022 |date=31 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220207233213/https://insightonlinenews.in/bangladesh-supreme-court-stays-judicial-probe-into-attacks-on-hindus/ |archive-date=7 February 2022}}</ref><ref>{{cite news |script-title=bn:দুর্গাপূজাকালীন সহিংসতা: বিচার বিভাগীয় তদন্ত স্থগিতের নির্দেশ সুপ্রিম কোর্টের |url=https://www.thedailystar.net/bangla/%E0%A6%B8%E0%A6%82%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%A6/%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6/%E0%A6%85%E0%A6%AA%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A7-%E0%A6%93-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%B0/%E0%A6%A6%E0%A7%81%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%82%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A7%80%E0%A6%A8-%E0%A6%B8%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%82%E0%A6%B8%E0%A6%A4%E0%A6%BE-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A7%80%E0%A6%AF%E0%A6%BC-%E0%A6%A4%E0%A6%A6%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6-%E0%A6%B8%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%AE |access-date=7 February 2022 |work=[[The Daily Star (Bangladesh)]] |date=30 January 2022 |language=bn}}</ref> ==প্ৰতিক্ৰিয়া== ২০২১ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত শুকুৰবাৰৰ নামাজৰ পিছত ঢাকাৰ বিভিন্ন মছজিদৰপৰা ১০ হাজাৰৰো অধিক মুছলমানৰ ভিৰে ইছলামিক ৰাজনৈতিক দলৰ বেনাৰ লৈ ৰাজপথলৈ ওলাই আহি "ইছলামৰ শত্ৰুৰ সৈতে তললৈ নামি যাওক" আৰু "দোষীক ফাঁচি দিয়ক" বুলি ধ্বনি দিলে। সেইদিনা ওচৰৰ প্ৰায় ১০০০ হিন্দুৱেও মন্দিৰত আক্ৰমণ আৰু মুছলমান গোটৰদ্বাৰা হিন্দুক হত্যা কৰাৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰে।<ref name="aj18Oct2021"/><ref>{{cite news |title=Islam is not our state religion, will revert to 1972 constitution: Bangladesh Minister after attack on Hindus, South Asia News |work=[[WION]] |date=18 October 2021 |url=https://www.wionews.com/south-asia/islam-is-not-our-state-religion-will-revert-to-1972-constitution-bangladesh-minister-after-attack-on-hindus-421645 |access-date=18 October 2021 |archive-date=18 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211018035141/https://www.wionews.com/south-asia/islam-is-not-our-state-religion-will-revert-to-1972-constitution-bangladesh-minister-after-attack-on-hindus-421645 |url-status=live }}</ref><ref name="Sify">{{Cite news |title=Don't think of yourself as a minority, Sheikh Hasina tells Hindu community |url=https://www.sify.com/news/dont-think-of-yourself-as-a-minority-sheikh-hasina-tells-hindu-community-news-international-vkoskebcabcce.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023204315/https://www.sify.com/news/dont-think-of-yourself-as-a-minority-sheikh-hasina-tells-hindu-community-news-international-vkoskebcabcce.html |archive-date=23 October 2021 |access-date=18 October 2021 |work=Sify}}</ref> গৃহ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী আছাদুজ্জামান খানে কয় যে এই কাণ্ডসমূহ পূৰ্ব পৰিকল্পিত আছিল: "আমাৰ বোধেৰে এইটো এটা নিহিত গোটৰ প্ৰৰোচিত কাৰ্য্য আছিল... কেৱল কমিলাতে নহয়, ৰামু আৰু নাছিৰনগৰত সাম্প্ৰদায়িক হিংসাৰ জৰিয়তেও পূৰ্বতে দেশখনক অস্থিৰ কৰাৰ চেষ্টা কৰা হৈছিল।"<ref name="ht18Oct2021">{{cite news |title='Attacks on Durga Puja pandals pre-planned': Bangladesh home minister |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/attacks-on-durga-puja-pandals-pre-planned-says-bangladesh-home-minister-101634517188664.html |work=[[Hindustan Times]] |date=18 October 2021}}</ref> বাংলাদেশৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী এ কে আব্দুল মমেনে সাম্প্ৰদায়িক হিংসা সন্দৰ্ভত স্পষ্টীকৰণ জাৰি কৰি কয় যে ৬ জন লোক নিহত হৈছে, ৪ জন মুছলমান আৰু ২ জন হিন্দু নিহত হৈছে ইয়াৰে এজনৰ মৃত্যু হৈছে প্ৰাকৃতিক কাৰণত আৰু আনজনৰ পুখুৰীত জঁপিয়াই পৰি মৃত্যু হৈছে। তেওঁ দাবী কৰে যে হিংসাৰ সময়ত "এটাও মন্দিৰ ধ্বংস হোৱা নাছিল" কিন্তু "দেৱতা বা দেৱী ভাঙি পেলোৱা হৈছিল।" তেওঁ কয় যে চৰকাৰখন “ধৰ্মীয় সম্প্ৰীতিৰ প্ৰতি দায়বদ্ধ” আৰু চৰকাৰক “লাজ” কৰিব বিচৰা “উৎসাহী সংবাদ মাধ্যম”ৰ আক্ৰমণৰ সন্দৰ্ভত “চলি থকা অপপ্ৰচাৰ” বিশ্বাস নকৰিবলৈ মানুহক পৰামৰ্শ দিয়ে। ড° মোমেনে লগতে কয় যে চৰকাৰে হিন্দু ঘৰ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰিছে আৰু হিংসাৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত সকলোকে উদাৰ ক্ষতিপূৰণ প্ৰদান কৰিছে। তেওঁ লগতে উল্লেখ কৰে যে বাংলাদেশত অভিলেখসংখ্যক পূজা মণ্ডপ আছে, ইয়াৰ কাৰণ আংশিকভাৱে চৰকাৰী পুঁজিৰে দিয়া ৰাজসাহায্য।<ref>{{Cite news |url=https://mofa.gov.bd/site/page/6758ab52-c643-43fa-b76e-4eb99fcf5b47 |title=Statement of Foreign Minister Dr AK Abdul Momen, MP, About Recent Communal Violence |work=[[Ministry of Foreign Affairs (Bangladesh)]] |access-date=1 November 2021 |archive-url=https://archive.today/20211101094125/https://mofa.gov.bd/site/page/6758ab52-c643-43fa-b76e-4eb99fcf5b47#selection-1173.0-1173.253 |archive-date=1 November 2021}}</ref> বাংলাদেশ জাতীয়তাবাদী পাৰ্টিৰ মহাসচিব মিৰ্জা ফখৰুল ইছলাম আলমগীৰে "হিন্দু ভাই"ৰ বিৰুদ্ধে হোৱা হিংসাক গৰিহণা দিয়ে, আৰু আক্ৰমণৰ আঁৰত চৰকাৰী ষড়যন্ত্ৰৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে। তেওঁ পৰৱৰ্তী নিৰ্বাচনৰ পূৰ্বে ক্ষমতা দখল কৰিবলৈ দলবিহীন চৰকাৰৰ আহ্বান জনায়।<ref>{{cite news |date=15 October 2021 |title=Govt plot behind attack |url=https://unb.com.bd/category/politics/govt-plot-behind-communal-incidents-alleges-bnp/80546 |newspaper=[[United News of Bangladesh]] |access-date=16 October 2021}}</ref> বাংলাদেশ হিন্দু বৌদ্ধ খ্ৰীষ্টান ঐক্য পৰিষদে চট্টাগ্ৰামৰ দুৰ্গা পূজা স্থানত হোৱা আক্ৰমণৰ প্ৰতিবাদত চট্টাগ্ৰামত আধাদিনীয়া ধৰ্মঘট পালন কৰে।<ref>{{cite news |date=15 October 2021 |title=Half Day hartal on Saturday |url=https://unb.com.bd/category/bangladesh/mandap-attack-half-day-hartal-called-in-ctg-for-saturday/80587 |newspaper=[[United News of Bangladesh]] |access-date=16 October 2021 |archive-date=16 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211016181816/https://unb.com.bd/category/bangladesh/mandap-attack-half-day-hartal-called-in-ctg-for-saturday/80587 |url-status=live }}</ref> সংস্থাটোৰ সাধাৰণ সম্পাদকে এক সাক্ষাৎকাৰত দাবী কৰিছিল যে স্থানীয় আৱামি লীগৰ গৰিষ্ঠসংখ্যক নেতাই হিংসাত সহযোগী বা সক্ৰিয়ভাৱে সহায় কৰিছিল।<ref>{{cite news |date=15 October 2021 |title=Attacks on minorities part of a blueprint |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/attacks-minorities-parts-blueprint-2200036 |newspaper=[[The Daily Star (Bangladesh)]] |access-date=1 November 2021 |archive-date=1 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211101095720/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/attacks-minorities-parts-blueprint-2200036 |url-status=live }}</ref> তেওঁ সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত ভৱিষ্যতে আক্ৰমণ ৰোধ কৰিবলৈ আৱামি লীগৰ "আত্ম-বিশুদ্ধকৰণ"ৰ আহ্বান জনায়।<ref>{{cite news |date=29 October 2021 |title=We want self-purification in the ruling party: Rana Dasgupta |url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/we-want-self-purification-in-the-ruling-party-rana-dasgupta |newspaper=[[Prothom Alo]] |access-date=1 November 2021 |archive-date=1 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211101100238/https://en.prothomalo.com/bangladesh/we-want-self-purification-in-the-ruling-party-rana-dasgupta |url-status=live }}</ref> ২০২১ চনৰ ২২ অক্টোবৰত নেপালৰ কাঠমাণ্ডুত ভুক্তভোগীসকলৰ প্ৰতি সংহতি প্ৰকাশ আৰু অপৰাধীক শাস্তি প্ৰদানৰ দাবীত এক বিক্ষোভ প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।<ref>{{Cite news |script-title=hi:बंगलादेशमा भएको हिन्दु धार्मिक समूहमाथिको आक्रमणविरूद्ध माइतीघरमा मैनबत्ती बालेर विरोध (तस्बिरहरू) |url=https://www.setopati.com/social/251928/ |access-date=23 October 2021 |work=Setopati |archive-date=23 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023070954/https://www.setopati.com/social/251928/ |url-status=live }}</ref>{{better source needed|date=March 2023}} ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোডীক এই বিষয়ত মৌনতা অৱলম্বন কৰাৰ বাবে আঞ্চলিক দলসমূহে তীব্ৰ সমালোচনা কৰে।<ref>{{Cite news |title=Why is PM Modi inactive on Bangladesh violence? Asks TMC |url=https://www.indiatoday.in/india/story/narendra-modi-bangladesh-violence-hindu-muslims-tmc-1866483-2021-10-19 |access-date=1 November 2021 |archive-date=19 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211019145419/https://www.indiatoday.in/india/story/narendra-modi-bangladesh-violence-hindu-muslims-tmc-1866483-2021-10-19 |url-status=live }}</ref> চুবুৰীয়া ভাৰতীয় ৰাজ্য ত্ৰিপুৰা, য'ত বহুসংখ্যক হিন্দু থাকে, যাৰ পূৰ্বপুৰুষ বৰ্তমান বাংলাদেশৰপৰা পলায়ন কৰা, দুৰ্গা পূজাৰ হিংসাৰ বিৰুদ্ধে বিশ্ব হিন্দু পৰিষদৰ সমাৱেশৰ সময়ত স্থানীয় মুছলমানসকলৰ বিৰুদ্ধে সাম্প্ৰদায়িক হিংসাৰ সৃষ্টি হয়।<ref>{{Cite news |date=27 October 2021 |title=Tripura: Mosque vandalised, two shops set on fire during VHP rally |url=https://indianexpress.com/article/north-east-india/tripura/tripura-mosque-vandalised-two-shops-set-on-fire-during-vhp-rally-7592208/ |access-date=11 June 2022 |work=[[The Indian Express]] |language=en |archive-date=30 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220730003817/https://indianexpress.com/article/north-east-india/tripura/tripura-mosque-vandalised-two-shops-set-on-fire-during-vhp-rally-7592208/ |url-status=live }}</ref> ==উত্তৰাধিকাৰ== ধৰ্মীয় সম্প্ৰীতিৰ ক্ষেত্ৰত পিছ পৰি আছে বাংলাদেশ। বাংলাদেশৰ জাতীয় হিন্দু মহজোতেৰ এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি কেৱল ২০১৭ চনতে কমেও ২৫ গৰাকী হিন্দু ছোৱালী আৰু শিশুক ধৰ্ষণ কৰি ২৩৫টা মন্দিৰ আৰু মূৰ্তি ভাঙি পেলোৱা হৈছিল। হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ বিৰুদ্ধে বছৰটোত মুঠ অত্যাচাৰৰ সংখ্যা আছিল ৬,৪৭৪টা।<ref>{{Cite news |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2018/01/06/bjhm-107-hindus-killed-31-forcibly-disappeared-2017 |title=BJHM: 107 Hindus killed, 31 forcibly disappeared in 2017 |work=[[Dhaka Tribune]] |date=6 January 2018 |access-date=1 November 2021 |archive-date=29 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329091215/http://www.dhakatribune.com/bangladesh/2018/01/06/bjhm-107-hindus-killed-31-forcibly-disappeared-2017 |url-status=live }}</ref> একে বছৰৰ আৰম্ভণিতে বাংলাদেশত মোডী বিৰোধী প্ৰতিবাদ দ্ৰুতগতিত হিন্দু বিৰোধী দাঙ্গালৈ পৰিণত হৈছিল আৰু কেইবাটাও হিন্দু মন্দিৰ ভাঙি পেলোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite news |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/bangladesh-violence-spreads-after-modi-visit-attacks-hindu-temples-train-2021-03-28/ |title=Bangladesh violence spreads after Modi's visit, attacks on Hindu temples, train |newspaper=Reuters |date=28 March 2021 |last1=Paul |first1=Ruma |access-date=1 November 2021 |archive-date=1 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211101131956/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/bangladesh-violence-spreads-after-modi-visit-attacks-hindu-temples-train-2021-03-28/ |url-status=live }}</ref> বাংলাদেশত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ বিৰুদ্ধে অহৰহ আক্ৰমণ চলি থকাৰ বাবে বিশ্লেষকসকলে বিশ্বাস কৰে যে ২০৫০ চনৰ ভিতৰত "বাংলাদেশত কোনো হিন্দু নাথাকিব।"<ref>{{Cite news |last=PTI |date=22 November 2016 |title=No Hindus will be left in Bangladesh after 30 years: professor |url=https://www.thehindu.com/news/international/No-Hindus-will-be-left-in-Bangladesh-after-30-years-professor/article16675228.ece |access-date=22 October 2024 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X |archive-date=31 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331110048/https://www.thehindu.com/news/international/No-Hindus-will-be-left-in-Bangladesh-after-30-years-professor/article16675228.ece |url-status=live }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশ]] qjgl9d3thveuu1oaydfr7r5i634doyt 645945 645944 2026-10-18T13:51:39Z Pranamikaadhikary 27435 /* ৰংপুৰ */ 645945 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | location = [[বাংলাদেশ]] | date = ১৩ – ১৯ অক্টোবৰ ২০২১ | target = [[বাংলাদেশত হিন্দুধৰ্ম|হিন্দু]] | type = [[সাম্প্ৰদায়িক হিংসা]], [[ধৰ্মীয় হিংসা]], [[ধ্বংসাত্মকতা]], [[সামাজিক বিশৃংখলতা]] | fatalities = ৮+ | injuries = ১৫০+ | perpetrators = [[ইছলামিক উগ্ৰবাদ|ইছলামিক উগ্ৰবাদী]] | numparts = ৪,০০০+ | motive = [[কোৰআন]] অপবিত্ৰ কৰা | convicted = ৪৫০ }} ২০২১ চনৰ ১৩ৰপৰা ১৯ অক্টোবৰলৈকে [[দুৰ্গা পূজা]] উৎসৱৰ সময়ত সমগ্ৰ [[বাংলাদেশ]]ত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ বিৰুদ্ধে মুছলমান গোটে সাম্প্ৰদায়িক হিংসাৰ প্ৰৰোচনা কৰিছিল, এই ঘটনা এটা ভাইৰেল ভিডিঅ’ৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই [[কোৰআন]]ক মন্দিৰৰ মূৰ্তিৰ ভৰিৰ তলত ৰখা হৈছিল। সমগ্ৰ বাংলাদেশতে ৫০ টাতকৈও অধিক মন্দিৰ আৰু অস্থায়ী উপাসনাৰ ব্যৱস্থা ভাঙি পেলোৱা হয়।<ref name="tg16Oct2021" /> বাংলাদেশ চৰকাৰে বাংলাদেশৰ ৬৪খন প্ৰশাসনিক জিলাৰ ভিতৰত ২২খন জিলাত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত হোৱা হিংসা দমন কৰিবলৈ [[সীমান্তৰক্ষী বাংলাদেশ বাহিনী]] মোতায়েন কৰে। সংঘৰ্ষ আৰু আক্ৰমণক লৈ আৰক্ষীয়ে কমেও ৪৫০ জন লোকক গ্ৰেপ্তাৰ কৰে। ২০২১ চনৰ ২০ অক্টোবৰলৈকে সমগ্ৰ দেশতে ৩ জন হিন্দু আৰু ৫ জন মুছলমানকে ধৰি কমেও ৮ জন লোকৰ মৃত্যু হৈছে।<ref>{{cite news |date=15 October 2021 |script-title=bn:কুমিল্লার পূজামণ্ডপে কোরআন রাখার সাথে জড়িত এক ব্যক্তিকে শনাক্ত করা হয়েছে: পুলিশ |url=https://www.bbc.com/bengali/news-58982999 |newspaper=[[BBC Bangla]] |language=bn |access-date=20 October 2021 |archive-date=20 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211020193453/https://www.bbc.com/bengali/news-58982999 |url-status=live }}</ref><ref name="tg16Oct2021">{{cite news |date=16 October 2021 |title=Seven dead after violence erupts during Hindu festival in Bangladesh |url=https://www.theguardian.com/world/2021/oct/16/four-die-after-violence-erupts-at-hindu-festival-in-bangladesh |access-date=5 September 2022 |archive-date=15 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220215102851/https://www.theguardian.com/world/2021/oct/16/four-die-after-violence-erupts-at-hindu-festival-in-bangladesh |url-status=live }}</ref> ২৪ অক্টোবৰত এই সংঘৰ্ষৰ সময়ত আহত হোৱা আৰু এজন হিন্দু লোকৰ ঢাকাত চিকিৎসাধীন অৱস্থাত মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite news |title=Cumilla Hindu temple attack victim dies in Dhaka |url=https://bdnews24.com/bangladesh/cumilla-hindu-temple-attack-victim-dies-in-dhaka |access-date=4 September 2022 |work=[[bdnews24.com]] |archive-date=4 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220904220833/https://bdnews24.com/bangladesh/cumilla-hindu-temple-attack-victim-dies-in-dhaka |url-status=live }}</ref><ref name="tg16Oct2021" /> ==পৃষ্ঠভূমি== বাংলাদেশৰ জনসংখ্যাৰ ৭.৯% হিন্দু।<ref name="aj18Oct2021">{{cite news |title=Two Hindu men killed, temples vandalised in Bangladesh violence |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/10/18/bangladesh-hindus-men-killed-temples-vandalised-religious-violence |publisher=[[Al Jazeera]] |date=18 October 2021}}</ref> বাংলাদেশৰ হিন্দু সংখ্যালঘু লোকে ২০২১ চনৰ অক্টোবৰৰ দ্বিতীয় সপ্তাহত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ সৰ্ববৃহৎ ধৰ্মীয় উৎসৱৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলাইছিল। প্ৰতি বছৰৰ দৰে সমগ্ৰ দেশতে পূজা-অৰ্চনাৰ অস্থায়ী ব্যৱস্থা স্থাপন কৰা হৈছিল। ১৩ অক্টোবৰৰ পুৱা কমিলা জিলাৰ এটা অস্থায়ী মন্দিৰৰপৰা [[কোৰআন]]ক বদনাম কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল, যেতিয়া ছ’চিয়েল মিডিয়া প্লেটফৰ্মৰ জৰিয়তে কোৰআনৰ প্ৰতিলিপি এটা মূৰ্তিৰ কোলাত পোৱাৰ খবৰ প্ৰচাৰ হৈছিল। তাৎক্ষণিক প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে চৰকাৰে ৰাইজক শান্ত হ’বলৈ আহ্বান জনোৱাৰ লগতে ঘটনাৰ তদন্ত কৰিবলৈ আৰক্ষীক নিৰ্দেশ দিয়ে। কিন্তু এই প্ৰতিবেদন প্ৰচাৰ হোৱাৰ কিছুসময়ৰ পাছতে কমিলাৰ স্থানীয় মন্দিৰত ক্ষুব্ধ জনসাধাৰণে আক্ৰমণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। অতি সোনকালেই বাংলাদেশৰ আন আন জিলাতো এই ধৰ্মীয় উত্তেজনা বিয়পি পৰে। কিছুদিন পাছত ১৩ অক্টোবৰত কমিলাৰ নানুৱা দিঘিৰ পাৰ পূজা মণ্ডপত [[কোৰআন]]ৰ প্ৰতিলিপি মূৰ্তিটোৰ কোলাত ৰখাৰ অপৰাধত ইকবাল হোছেইন নামৰ এজন মুছলমান লোকক আৰক্ষীয়ে গ্ৰেপ্তাৰ কৰে।<ref>{{cite news |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/20/police-man-who-placed-the-quran-on-a-puja-idol-identified |title=Police: Comilla resident Iqbal placed the Quran on a Puja idol |work=[[Dhaka Tribune]] |date=20 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211020155313/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/20/police-man-who-placed-the-quran-on-a-puja-idol-identified |archive-date=20 October 2021}}</ref> ===মৃত, আহত আৰু মন্দিৰত আক্ৰমণৰ সাৰাংশ=== ২২ অক্টোবৰৰ ভিতৰত কমেও ৩ জন হিন্দু নিহত হোৱাৰ খবৰ পোৱা গৈছিল, আৰু কমেও ১৫০ জনতকৈ অধিক লোক আহত হৈছিল। কমেও ৮০টা মন্দিৰ (২০০টা [[মণ্ডপ]]) জনসাধাৰণৰ আক্ৰমণৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। কমেও ৪,০০০ লোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ উত্থাপন কৰা হয় আৰু ৪০০ লোকক আৰক্ষীয়ে আটক কৰে।<ref name="aj18Oct2021"/> ==হিন্দু মন্দিৰ আৰু সংখ্যালঘু জনগোষ্ঠীৰ ওপৰত আক্ৰমণ== [[বাংলাদেশ]]ৰ কমেও এক ডজন জিলাত অধিকাংশই দক্ষিণ অঞ্চলৰ, মন্দিৰ, ঘৰ, সংখ্যালঘু লোকৰ দোকানত আক্ৰমণ, সামগ্ৰী লুণ্ঠন, হত্যাৰ বাতৰি নথিভুক্ত কৰা হৈছিল, য’ত [[কমিলা জিলা|কমিলা]], [[চান্দপুৰ]], [[নোৱাখালি]], [[চট্টগ্ৰাম]], [[বান্দৰবন]], [[কক্স বজাৰ]], [[নৰশ্বিংডি]] আৰু [[গাজীপুৰ]] আদি জিলাৰ ভিতৰত আছিল। ===কমিলা=== কমিলা জিলাৰপৰা আৰম্ভ হোৱা এই ঘটনাত ১৩ অক্টোবৰৰপৰা ১৬ অক্টোবৰলৈ বিভিন্ন মন্দিৰলৈ আক্ৰমণ বিয়পি গৈছিল। ননুৱা দিঘিৰ পাৰ আৰু চান্দমনি কালী মন্দিৰৰ দুৰ্গা পূজা স্থান অঞ্চলজুৰি [[কোৰআন]]ক হেয়জ্ঞান কৰাৰ উৰাবাতৰি বিয়পি পৰাৰ পাছতে আক্ৰমণকাৰীৰ লক্ষ্য হৈ পৰে। সোতৰবছৰীয়া হিন্দু যুৱক দিলীপ দাসৰ চিকিৎসালয়ত মৃত্যু হয়।<ref name="tg16Oct2021"/> ===চান্দপুৰ=== চান্দপুৰত আৰক্ষীয়ে শোভাযাত্ৰা কৰি জিলাখনৰ কোনোবা দুৰ্গা পূজাৰ স্থানত আক্ৰমণ চলাই আগুৱাই অহা ক্ষুব্ধ জনসাধাৰণৰ ওপৰত গুলীচালনা কৰে, ১৩ অক্টোবৰত কমেও ৪ জন লোকৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{cite news |date=19 October 2021 |script-title=bn:ফেসবুকে 'আন্দোলনেৰ' ডাক, এৰপৰ মিছিল–হামলা |url=http://www.prothomalo.com/bangladesh/ফেসবুকে-আন্দোলনেৰ-ডাক-এৰপৰ-মিছিলহামলা |work=[[Prothom Alo]] |language=bn |access-date=24 October 2021}}</ref> ছাত্ৰ লীগৰ হাজিগঞ্জ পৌৰসভা শাখাৰ সদস্য আৰিয়ান ছাজ্জাদ আৰু স্থানীয় আৱামি লীগৰ নেত্ৰী শ্বাহিদা বেগমৰ পুত্ৰ হৃদয় হাছান জাহিদে<ref name="ds20Oct2021">{{cite news |date=20 October 2021 |title=Hajiganj mayhem began with Facebook post like previous incidents of communal violence |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/pattern-always-the-same-2202321 |work=[[The Daily Star (Bangladesh)]] |access-date=24 October 2021 |archive-date=24 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211024040638/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/pattern-always-the-same-2202321 |url-status=live }}</ref> কমিলাত "কোৰআনৰ অপৱিত্ৰ"ৰ প্ৰতিবাদত স্থানীয় মুছলমানসকলক হিন্দুসকলৰ মন্দিৰ আৰু মণ্ডপত আক্ৰমণ চলাবলৈ পৰামৰ্শ দিছিল। পোষ্টবোৰৰ পিছত গোট খাই অলপ সময়ৰ প্ৰতিবাদৰ অন্তত হিন্দু মন্দিৰ আৰু মণ্ডপবোৰত আক্ৰমণ চলায়।<ref name="ds20Oct2021"/> ===বান্দৰবন=== স্থানীয় আৱামী লীগৰ নেতাৰ নেতৃত্বত ১৪ অক্টোবৰত বান্দৰবনৰ লামা অঞ্চলত হিন্দূৰ মালিকানাধীন মন্দিৰ আৰু প্ৰতিষ্ঠানত ক্ষুব্ধ ৰাইজে আক্ৰমণ চলাইছিল। লামা কেন্দ্ৰীয় হৰি মন্দিৰত "কোৰআনক হেয়জ্ঞান" কৰাৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ কৰা ক্ষুব্ধ জনসাধাৰণৰ সমাৱেশৰপৰা আক্ৰমণ কৰা হয়। লগতে লামা বজাৰ এলেকাত হিন্দু লোকৰ দোকানত আক্ৰমণ কৰে। স্থানীয় আৰক্ষী বিষয়াসকলৰ মতে, লামা উপাজিলা আৱামী লীগৰ সাধাৰণ সম্পাদক জাহিৰুল ইছলামে মন্দিৰত আক্ৰমণ আৰম্ভ কৰাৰ পূৰ্বে গোটটোক সম্বোধন কৰিছিল।<ref>{{cite news |date=16 October 2021 |title=Attack, Vandalism in Bandarban |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/friends-became-strangers-the-blink-eye-2199336 |newspaper=[[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]] |access-date=16 October 2021}}</ref> ===নোৱাখালি=== শুকুৰবাৰে বাংলাদেশৰ নোৱাখালিৰ বেগমগঞ্জৰ চৌমুহানীত আক্ৰমণৰ পিছত শনিবাৰে মন্দিৰৰ কাষৰ পুখুৰীৰপৰা এজন হিন্দু লোকৰ মৃতদেহ উদ্ধাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite news |last=Kundu |first=Indrajit |date=16 October 2021 |title=Devotee's body recovered day after attack on ISKCON temple in Bangladesh's Noakhali |url=https://www.indiatoday.in/world/story/bangladesh-noakhali-iskcon-temple-attack-devotee-body-found-pranta-chandra-das-1865517-2021-10-16 |access-date=17 October 2021 |work=[[India Today]] |language=en}}</ref> বুধবাৰে কমিলাত পূজা মণ্ডপত কোৰআন গ্ৰহণ কৰাৰ পাছত কমিলা আৰু চান্দপুৰকে ধৰি দেশৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত মন্দিৰ আৰু পূজা মণ্ডপত সংঘটিত আক্ৰমণ আৰু হিংসাত ছয়জন লোক নিহত হয়।<ref>{{Cite news |title=Anti-Hindu violence in Bangladesh: After attack on Noakhali temple, ISKCON asks PM Modi to talk to Hasina |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/news/anti-hindu-violence-in-bangladesh-after-attack-on-noakhali-temple-iskcon-asks-pm-modi-to-talk-to-hasina/videoshow/87063606.cms |access-date=17 October 2021 |work=[[The Times of India]] |language=en |archive-date=16 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211016165850/https://timesofindia.indiatimes.com/videos/news/anti-hindu-violence-in-bangladesh-after-attack-on-noakhali-temple-iskcon-asks-pm-modi-to-talk-to-hasina/videoshow/87063606.cms |url-status=live }}</ref> আৰক্ষীয়ে জনোৱা মতে, শুকুৰবাৰে নোৱাখালী জিলাৰ বেগমগঞ্জত পূজা মণ্ডপত আক্ৰমণ কৰি অগ্নিসংযোগ কৰাৰ লগতে আন এটা মন্দিৰৰ ভিতৰত মূৰ্তি ভাঙি লণ্ডভণ্ড কৰে। স্থানীয় হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ নেতাসকলে দাবী কৰে যে পুখুৰীত যিজন লোকৰ মৃতদেহ উদ্ধাৰ হয়, তেওঁ আগদিনাৰ আক্ৰমণত নিহত হয়। এই আক্ৰমণত আন তিনিজন গুৰুতৰভাৱে আহত হৈ চিকিৎসালয়ত চিকিৎসাধীন হৈ আছে। আগদিনা নোৱাখালিৰ বেগমগঞ্জৰ চৌমুহানীত সংঘটিত হোৱা সংঘৰ্ষত এজন লোক নিহত হোৱা বুলি আৰক্ষীয়ে পূৰ্বে নিশ্চিত কৰিছিল। কিন্তু সেইদিনা ৰাতিপুৱা চৌমুহানীৰ ইস্কন মন্দিৰৰ গাতে লাগি থকা পুখুৰীটোত যেতিয়া আন এটা মৃতদেহ ওপঙি উঠিল, তেতিয়া মন্দিৰৰ মানুহে তেওঁক চিনি পালে। ইস্কন<ref>{{Cite news |date=16 October 2021 |title=Bangladesh: ISKCON temple vandalised, 1 killed in fresh violence in Noakhali |url=https://www.livemint.com/news/world/bangladesh-iskcon-temple-vandalised-1-killed-in-fresh-violence-in-noakhali-11634355066468.html |access-date=17 October 2021 |work=mint |language=en |archive-date=17 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017023359/https://www.livemint.com/news/world/bangladesh-iskcon-temple-vandalised-1-killed-in-fresh-violence-in-noakhali-11634355066468.html |url-status=live }}</ref> চিট্টগঙৰ সংমণ্ডল সম্পাদক চিন্ময় কৃষ্ণদাস ব্ৰহ্মচাৰীয়ে কয় যে উদ্ধাৰ হোৱা মৃতদেহটো প্ৰান্ত চন্দ্ৰ দাসৰ। সংঘৰ্ষৰ পিছৰেপৰা তেওঁ সন্ধানহীন হৈ আছিল। "আমি ল'ৰাটোক বিচাৰি নাপালোঁ। আমি ৰাতি পুখুৰীতো বহুত বিচাৰিলোঁ। যিহেতু ইতিমধ্যে তেওঁক তীব্ৰ প্ৰহাৰ কৰা হৈছিল সেয়েহে ল’ৰাটোক আঘাত কৰি হত্যা কৰা হৈছিল। ৰাতিপুৱা তেওঁৰ মৃতদেহ উদ্ধাৰ হৈছিল। আৰক্ষী আৰু অগ্নিনিৰ্বাপক বাহিনীয়ে আহি উদ্ধাৰ কৰিছিল।" - দাস ডাঙৰীয়াই কয়। মৃতদেহটো উদ্ধাৰ হোৱাৰ পিছতে ৰাজপথলৈ ওলাই আহি প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰে হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ লোকে। ===গাজীপুৰ=== কাশিমপুৰ বজাৰৰ পালপাৰা শ্ৰী শ্ৰী ৰাধা গোবিন্দ মন্দিৰৰ পৰিচালনা সমিতিৰ সভাপতি তথা কাশিমপুৰ পূজা উদ্‌যাপন সমিতিৰ সভাপতি বাবুল ৰুদ্ৰই কয় যে বৃহস্পতিবাৰে পুৱা ৮ বজাৰ পিছত যেতিয়া মন্দিৰত উপাসকসকলে উপাসনা কৰি আছিল তেতিয়া হঠাতে ‘শ শ লোকে’ লক্ষ্মীক লাঠিৰে আক্ৰমণ কৰিছিল। অসুৰৰ মূৰ্তি ভাঙি গুচি যায়। ইয়াৰ ফলত অঞ্চলটোত আতংকৰ সৃষ্টি হয়। ইয়াৰ পূৰ্বে পুৱা প্ৰায় ৬ বজাত 'তিনিশৰো অধিক লোকে' কাশিমপুৰ পাছিম্পাৰা অঞ্চলৰ ব্যৱসায়ী সুবল দাসৰ পৰিয়ালৰ মন্দিৰ আৰু স্থানীয় পালপাৰা নমাবজাৰ ৰাজহুৱা মন্দিৰ, উপ আৰক্ষী আয়ুক্ত জাকিৰ হাছানক আক্ৰমণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=14 October 2021 |title=Hindu temples attacked, idols vandalized in Gazipur, Bandarban |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/14/hindu-temples-idols-vanadalized-in-gazipur-20-held |access-date=17 October 2021 |work=[[Dhaka Tribune]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20211014100223/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/14/hindu-temples-idols-vanadalized-in-gazipur-20-held |archive-date=14 October 2021}}</ref> ===চট্টগ্ৰাম=== শুকুৰবাৰে (১৫ অক্টোবৰ) শুকুৰবাৰৰ নামাজৰ পিছত মানুহে আণ্ডাৰকিলা শ্বাহী জামে মছজিদৰপৰা ওলাই আহি কাষৰীয়া জেএমচেন হলৰ গেট ভাঙিবলৈ চেষ্টা কৰে।<ref>{{Cite news |date=15 October 2021 |title=Durga Puja venue attacked in Chittagong |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/15/durga-puja-venue-attacked-in-chittagong |access-date=17 October 2021 |work=[[Dhaka Tribune]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20211015104520/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/15/durga-puja-venue-attacked-in-chittagong |archive-date=15 October 2021}}</ref> পূজা কমিটীয়ে বেনাৰখন ভাঙি মূৰ্তিটোৰ ওপৰত শিলগুটি নিক্ষেপ কৰাৰ অভিযোগো উত্থাপন কৰে। প্ৰত্যক্ষদৰ্শীয়ে জনোৱা মতে, কমিলা কাণ্ডৰ প্ৰতিবাদত শুকুৰবাৰৰ নামাজৰ অন্তত আণ্ডাৰকিলা শ্বাহী জামে মছজিদৰ গেটত একাংশ উপাসক সমবেত হয়। তাৰপৰা তেওঁলোকে জে এমচেন হলৰফালে খোজ দিয়ে। যদিও চুকটোত ট্ৰেফিক পুলিচৰ কৰ্ডন আছিল, তথাপি তেওঁলোকে সেইটো ভাঙি আগবাঢ়িল। জেএমচেন হলৰ চৌহদৰ মূল গেটখন ইতিমধ্যে বন্ধ হৈ থকাৰ বাবে তেওঁলোকে গেটখন ভাঙিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।<ref>{{Cite news |date=16 October 2021 |title=Six-hour hartal observed in Chittagong protesting attack on Durga Puja venue |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2021/10/16/six-hour-hartal-observed-in-chittagong-protesting-attack-on-durga-puja-venue |access-date=17 October 2021 |work=[[Dhaka Tribune]] |archive-date=17 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017073851/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2021/10/16/six-hour-hartal-observed-in-chittagong-protesting-attack-on-durga-puja-venue |url-status=live }}</ref> এই সময়ত তেওঁলোকে ভিতৰত শিলগুটি দলিয়াই পূজাৰ বাবে পথ আৰু চাৰিওফালৰ দেৱালত ওলমি থকা বিভিন্ন বেনাৰ ভাঙি পেলালে। জে এমচেন হলৰ পূজা মণ্ডপত বিভিন্ন বয়সৰ মহিলাসকলে পানীয়, তেল আৰু সিন্দূৰেৰে দেৱীক বিদায় দিবলৈ সাজু হৈছিল। বাহিৰত যেতিয়া হুলস্থূল আৰম্ভ হ’ল, তেতিয়া তেওঁলোকৰ মাজত আতংকৰ সৃষ্টি হ’ল। আৰক্ষীৰ আৰক্ষী সদস্যই চকুলোৰ গোলাটো ছত্ৰভংগ দি আক্ৰমণকাৰীক ছত্ৰভংগ দিয়ে। এই সময়তে আক্ৰমণকাৰী পলায়ন কৰে। চট্টগ্ৰাম মহানগৰ পূজা উদ্‌যাপন পৰিষদৰ সভাপতি আশীস ভট্টাচাৰ্যই সাংবাদিকৰ আগত কয়, ‘প্ৰতি বছৰে পুৱা ১১ বজাৰপৰা বিসৰ্জনৰ কাম আৰম্ভ হয়। এইবাৰ চৰকাৰে নিৰ্দেশ দিছিল যে দুপৰীয়া ডেৰ বজাৰ পিছত পূজা মণ্ডপত প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ বাবে ওলাই যাব লাগে। সেইবাবেই আমি মণ্ডপত ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতি কৰিবলৈ অপেক্ষা কৰি আছিলোঁ। ঠিক সময়ত আমাক ইয়াত আক্ৰমণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=15 October 2021 |title=Chittagong puja mandap attack: Immersion resumed after 4-hour suspension |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/15/chittagong-puja-mandap-attack-immersion-resumed-after-4-hour-suspension |access-date=17 October 2021 |work=[[Dhaka Tribune]] |archive-date=17 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017073849/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/15/chittagong-puja-mandap-attack-immersion-resumed-after-4-hour-suspension |url-status=live }}</ref> আণ্ডাৰকিলা অঞ্চলত উলিওৱা শোভাযাত্ৰাৰপৰা উদ্যমী দল এটাই জে এম সেন হল পূজা মণ্ডপক লক্ষ্য কৰি ইটা-বটল নিক্ষেপ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। প্ৰত্যক্ষদৰ্শীয়ে জনোৱা মতে, গোটটোৱে মণ্ডপটো থকা মন্দিৰটোত ইটাৰ টুকুৰা নিক্ষেপ কৰি ভাঙি লণ্ডভণ্ড কৰিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে আৰক্ষীয়ে তেওঁলোকক খেদি পঠিয়ায় আৰু আইন প্ৰয়োগকাৰী আৰু উগ্ৰপন্থীৰ মাজত সংঘৰ্ষৰ সৃষ্টি কৰে। জুমআহৰ নামাজৰ পিছত শোভাযাত্ৰা উলিয়াই অনা আক্ৰমণকাৰীক ছত্ৰভংগ দিবলৈ আৰক্ষীয়ে শূন্যলৈ গুলীচালনা কৰাৰ লগতে কন্দুৱা গেছৰ প্ৰয়োগ কৰে। আৰক্ষীয়ে কয় যে তেওঁলোকে সেই স্থানৰপৰাই প্ৰায় ৫০ জন প্ৰতিবাদকাৰীক আটক কৰে।<ref>{{cite news |date=19 October 2021 |title=Violence, vandalism in districts: Man killed in Noakhali; home minister warns perpetrators |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/violence-vandalism-districts-man-killed-noakhali-home-minister-warns-perpetrators-2199106 |newspaper=[[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]] |access-date=19 October 2021 |archive-date=19 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211019100315/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/violence-vandalism-districts-man-killed-noakhali-home-minister-warns-perpetrators-2199106 |url-status=live }}</ref> ===কক্স বজাৰ=== বুধবাৰে (১৩ অক্টোবৰ) সন্ধিয়া এটা শোভাযাত্ৰাৰ সৈতে উগ্ৰপন্থী দুষ্কৃতিকাৰীৰ দলে পেকুৱা উপাজিলাৰ সদৰ ইউনিয়নৰ বিশ্বাস পাৰাৰ পূজা মণ্ডপত উচটনিমূলক শ্লোগানেৰে আক্ৰমণ কৰে। এই খবৰ পোৱাৰ পিছতে আৰক্ষীয়ে সেই স্থানত উপস্থিত হৈ আক্ৰমণকাৰীক খেদি পঠিয়ায়। পৰিস্থিতি নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ আৰক্ষীয়ে শূন্যলৈ গুলীচালনা কৰে। এটা সময়ত আক্ৰমণকাৰীয়ে পলায়ন কৰাৰ সময়তে আশে-পাশে থকা হিন্দু সমাজৰ কেইবাটাও ঘৰ ভাঙি লণ্ডভণ্ড কৰে। এই ঘটনাৰ পিছত নিশা পেকুৱাৰ বিভিন্ন অঞ্চলত উগ্ৰপন্থীয়ে বিভিন্ন শোভাযাত্ৰা উলিয়াইছিল। এই শোভাযাত্ৰাৰপৰা শিলখালীৰ কছাৰী মুৰা শিল পাৰা আৰু মগনামাৰ শিল পাৰাকে ধৰি বিভিন্ন অঞ্চলৰ হিন্দুসকলৰ পূজা মণ্ডপ আৰু ঘৰ ভাঙি জুই লগাই দিয়া হয়। জিলা পূজা উদ্‌যাপন পৰিষদৰ তথ্য অনুসৰি পেকুৱাত উগ্ৰপন্থীয়ে ছটা পূজা মণ্ডপ আৰু ৩০টা ঘৰ ভাঙি পেলোৱাৰ লগতে এটা ঘৰত জুই লগাইছে। ===মৌলৱীবজাৰ=== কমলগঞ্জ উপজিলা পূজা উদ্‌যাপন সমিতিৰ সাধাৰণ সম্পাদক শ্যামল চন্দ্ৰ দাসে কয় যে বুধবাৰে নিশা ৮:৩০ বজাৰপৰা ১০:৩০ বজাৰ ভিতৰত মুইদিবজাৰ মইদৈল পূজা মণ্ডপত এদল লোকে আক্ৰমণ কৰি মূৰ্তিটো ভাঙি লণ্ডভণ্ড কৰে। ইয়াৰ উপৰি বাসুদেৱপুৰ পূজা মণ্ডপৰ তোৰণ আৰু বৈদ্যুতিক লাইট, পতনুষাৰ ইউনিয়নৰ বৃন্দাবনপুৰ জগন্নাথ জিঅ’ৰ আখৰা পূজা মণ্ডপ আৰু বৈৰাগীৰ চ’ক পাব্লিক পূজা মণ্ডপৰ ভাঙি-ছিঙি ভাঙি পেলোৱাৰ লগতে মুন্সীবাজাৰ ইউনিয়ন পৰিষদৰ সদস্য, সুনীল মালাকাৰ আৰু ৰেজাউল কৰিম নোমানে ৰামপুৰ পাব্লিক পূজা মণ্ডপ আৰু নাৰায়ণখেত শব্দাকাৰ একাডেমীৰ দুৱাৰত ভাঙি পেলোৱাৰ কথা জানিবলৈ দিয়ে পূজা মণ্ডপকো ভাঙি পেলোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite news |title=Attack on Hindu houses in Sunamganj: Prime accused held in Moulvibazar |url=https://www.unb.com.bd/category/Bangladesh/attack-on-hindu-houses-in-sunamganj-prime-accused-held-in-moulvibazar/66346 |access-date=17 October 2021 |work=[[United News of Bangladesh]] |language=en}}</ref> কমলগঞ্জ উপাজিলা পৰিষদৰ উপাধ্যক্ষ ৰামভজন কৈৰীয়ে কামাৰচৰা চাহবাগিছা পূজামণ্ডপত মূৰ্তিটো ভাঙি-ছিঙি ক্ষতিসাধন সংঘটিত হোৱাটো নিশ্চিত কৰে। মৌলৱীবজাৰ জিলা পূজা উদ্‌যাপন পৰিষদৰ নেতা জাহৰ তাৰাফদাৰে কয় যে কমলগঞ্জৰ ছটা মন্দিৰ আৰু কুলাউৰাৰ আন দুটা ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত আক্ৰমণ কৰা হৈছে। "কমলগঞ্জত ভঙা মন্দিৰ দুটাৰ ভিতৰত এটাত সুকীয়া ঠাইত পাত্ৰ ৰাখি দেৱীৰ নৱমী পূজাহে কৰা হ’ব। অৱশ্যে এই মুহূৰ্তত জিলাখনৰ পৰিস্থিতি শান্ত।" কমলগঞ্জ উপাজিলা নিৰ্বাহী বিষয়া আশ্বেকুল হকে কয়, "আমি সকলো ঠাই পৰিদৰ্শন কৰি আছোঁ। পৰিস্থিতি নিয়ন্ত্ৰণত আছে। বৃহস্পতিবাৰে পুৱাৰেপৰা পূজা মণ্ডপাৰ নিৰাপত্তা প্ৰদানৰ বাবে বিজিবি মোতায়েন কৰা হৈছে। একে সময়তে শান্তিপূৰ্ণভাৱে পূজা চলাবলৈ বৃহৎসংখ্যক আৰক্ষী মোতায়েন কৰা হৈছে।" ===ফেনি=== ১৬ অক্টোবৰত ফেনীত দুৰ্গা পূজা উৎসৱৰ সময়ত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত দেশজোৰা আক্ৰমণৰ প্ৰতিবাদত জিলাখনৰ হিন্দু বাসিন্দাৰ এটা দলে স্থানীয় হিন্দু সম্প্ৰদায় আৰু মুছলমানৰ মাজত সংঘৰ্ষৰ সৃষ্টি কৰে। এই সংঘৰ্ষত দুয়োটা সম্প্ৰদায়ৰ প্ৰায় এক ডজন লোক আহত হয়।<ref>{{cite news |date=16 October 2021 |title=Violent clashes leave scores injured in Feni amid communal tension |url=https://bdnews24.com/bangladesh/violent-clashes-leave-scores-injured-in-feni-amid-communal-tension |newspaper=[[bdnews24.com]] |access-date=17 October 2021}}</ref> ===কিশোৰগঞ্জ=== কিশোৰগঞ্জ জিলাৰ কৰিমগঞ্জ উপাজিলাৰ কালী মন্দিৰৰ মূৰ্তি ১৫ অক্টোবৰত ভাঙি পেলোৱা হয়।<ref>{{cite news |title=Hate spiral must end |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/hate-spiral-must-stop-2200026 |work=[[The Daily Star (Bangladesh)]]|date=17 October 2021 |access-date=20 June 2024 |archive-date=20 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240620024714/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/hate-spiral-must-stop-2200026 |url-status=live }}</ref> ===ৰংপুৰ=== [[File:Communal violence in Pirganj.jpg|thumb|right|property damage to by communal violence in Pirganj]] ১৭ অক্টোবৰত ৰংপুৰৰ পীৰগঞ্জ উপজিলাৰ দিয়ে স্থানীয় হিন্দু ল'ৰা এজনে [[কাবা]]ত কৰা কথিত পোষ্ট ভাইৰেল হোৱাৰ পিছত প্ৰায় ডজন হিন্দু মালিকানাধীন ঘৰত জুই লগাই।<ref>{{cite news |date=17 October 2021 |title=Hindu houses set on fire in Rangpur following Facebook post |url=https://www.newagebd.net/article/152086/hindu-houses-set-on-fire-in-rangpur-following-facebook-post |newspaper=[[New Age (Bangladesh)]]|access-date=18 October 2021 |archive-date=17 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017201204/https://www.newagebd.net/article/152086/hindu-houses-set-on-fire-in-rangpur-following-facebook-post |url-status=live }}</ref> স্থানীয় বাংলাদেশ ছাত্ৰ লীগৰ নেতাসকলে এই পোষ্টটোৱে পৱিত্ৰ স্থানটোক হেয়জ্ঞান কৰি ঘৰবোৰ ভাঙি পেলোৱা, জুই লগাই আৰু অগ্নিনিৰ্বাপক বাহিনীৰ লোকসকলক জুই নিৰ্বাপন কৰাত বাধা দিয়াৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে।<ref name="ds23Oct2021">{{cite news |date=23 October 2021 |title=Pirganj Communal Violence: BCL man sparked the blaze |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/pirganj-communal-violence-bcl-man-sparked-the-blaze-2204896 |newspaper=[[The Daily Star (Bangladesh)]]|access-date=24 October 2021 |archive-date=23 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023215043/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/pirganj-communal-violence-bcl-man-sparked-the-blaze-2204896 |url-status=live }}</ref> পিছত পোহৰলৈ আহিল যে, ৰংপুৰৰ কাৰ্মাইকেল কলেজৰ দৰ্শন বিভাগৰ ছাত্ৰ লীগৰ উপ-সভাপতি চৈকাত মণ্ডলৰ এজন স্থানীয় হিন্দূৰ সৈতে ব্যক্তিগত সংঘাত হৈছিল, যাক পৰিতোষ সৰকাৰ বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। দেশজোৰা সাম্প্ৰদায়িক হিংসাৰ সময়ত বাংলাদেশ ছাত্ৰ লীগৰ ছাইকাত আৰু তেওঁৰ অনুগামীসকলে স্থানীয় মছজিদৰ ইমামৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি স্থানীয় মুছলমান জনসাধাৰণক অঞ্চলটোৰ হিন্দু গাঁওসমূহত আক্ৰমণ চলাবলৈ উচটনি দিছিল।<ref name="ds23Oct2021"/> ==চৰকাৰী সঁহাৰি== ১৭ অক্টোবৰত বাংলাদেশ আৰক্ষীয়ে হিংসাৰ সৈতে জড়িত ৪,০০০ৰো অধিক সন্দেহযুক্ত লোকৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তৰে।<ref name="ht18Oct2021"/> কিন্তু ২০২১ চনৰ অক্টোবৰ মাহত দুৰ্গা পূজা উৎসৱৰ সময়ত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত সংঘটিত হোৱা সাম্প্ৰদায়িক আক্ৰমণৰ সন্দৰ্ভত বাংলাদেশৰ উচ্চ ন্যায়ালয়ে নিৰ্দেশ দিয়া ন্যায়িক তদন্তত ২০২২ চনৰ ৩০ জানুৱাৰীত বাংলাদেশৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে স্থগিত ৰাখিছিল। ইয়াৰ উপৰি ন্যায়াধীশ জে বি এম হাছানৰ নেতৃত্বত উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ বিচাৰপীঠে ছখন জিলাৰ সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত আক্ৰমণৰ সৈতে জড়িত এখন আবেদন নিষ্পত্তি কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হয়। ন্যায়াধীশ হাছান ফায়েজ ছিদ্দিকীৰ নেতৃত্বত ছয়জন ন্যায়াধীশৰ আপীলকাৰী সংস্থাই এই নিৰ্দেশ গৃহীত কৰিছে। ৰিট আবেদনকাৰীৰ অধিবক্তা সুব্ৰত চৌধুৰীয়ে স্থগিতাদেশৰ আদেশত আপত্তি কৰি কয় যে, "যোৱা বছৰৰ দুৰ্গা পূজাৰ সময়ত স্থানীয় প্ৰশাসনে হিন্দু আৰু তেওঁলোকৰ সম্পত্তি আৰু উপাসনা স্থানসমূহক সাম্প্ৰদায়িক আক্ৰমণৰপৰা ৰক্ষা কৰাত ব্যৰ্থ হৈছে।"<ref>{{cite news |title=Bangladesh : Supreme Court stays judicial probe into attacks on Hindus |url=https://insightonlinenews.in/bangladesh-supreme-court-stays-judicial-probe-into-attacks-on-hindus/ |access-date=7 February 2022 |date=31 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220207233213/https://insightonlinenews.in/bangladesh-supreme-court-stays-judicial-probe-into-attacks-on-hindus/ |archive-date=7 February 2022}}</ref><ref>{{cite news |script-title=bn:দুর্গাপূজাকালীন সহিংসতা: বিচার বিভাগীয় তদন্ত স্থগিতের নির্দেশ সুপ্রিম কোর্টের |url=https://www.thedailystar.net/bangla/%E0%A6%B8%E0%A6%82%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%A6/%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6/%E0%A6%85%E0%A6%AA%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A7-%E0%A6%93-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%B0/%E0%A6%A6%E0%A7%81%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%82%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A7%80%E0%A6%A8-%E0%A6%B8%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%82%E0%A6%B8%E0%A6%A4%E0%A6%BE-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A7%80%E0%A6%AF%E0%A6%BC-%E0%A6%A4%E0%A6%A6%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6-%E0%A6%B8%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%AE |access-date=7 February 2022 |work=[[The Daily Star (Bangladesh)]] |date=30 January 2022 |language=bn}}</ref> ==প্ৰতিক্ৰিয়া== ২০২১ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত শুকুৰবাৰৰ নামাজৰ পিছত ঢাকাৰ বিভিন্ন মছজিদৰপৰা ১০ হাজাৰৰো অধিক মুছলমানৰ ভিৰে ইছলামিক ৰাজনৈতিক দলৰ বেনাৰ লৈ ৰাজপথলৈ ওলাই আহি "ইছলামৰ শত্ৰুৰ সৈতে তললৈ নামি যাওক" আৰু "দোষীক ফাঁচি দিয়ক" বুলি ধ্বনি দিলে। সেইদিনা ওচৰৰ প্ৰায় ১০০০ হিন্দুৱেও মন্দিৰত আক্ৰমণ আৰু মুছলমান গোটৰদ্বাৰা হিন্দুক হত্যা কৰাৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰে।<ref name="aj18Oct2021"/><ref>{{cite news |title=Islam is not our state religion, will revert to 1972 constitution: Bangladesh Minister after attack on Hindus, South Asia News |work=[[WION]] |date=18 October 2021 |url=https://www.wionews.com/south-asia/islam-is-not-our-state-religion-will-revert-to-1972-constitution-bangladesh-minister-after-attack-on-hindus-421645 |access-date=18 October 2021 |archive-date=18 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211018035141/https://www.wionews.com/south-asia/islam-is-not-our-state-religion-will-revert-to-1972-constitution-bangladesh-minister-after-attack-on-hindus-421645 |url-status=live }}</ref><ref name="Sify">{{Cite news |title=Don't think of yourself as a minority, Sheikh Hasina tells Hindu community |url=https://www.sify.com/news/dont-think-of-yourself-as-a-minority-sheikh-hasina-tells-hindu-community-news-international-vkoskebcabcce.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023204315/https://www.sify.com/news/dont-think-of-yourself-as-a-minority-sheikh-hasina-tells-hindu-community-news-international-vkoskebcabcce.html |archive-date=23 October 2021 |access-date=18 October 2021 |work=Sify}}</ref> গৃহ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী আছাদুজ্জামান খানে কয় যে এই কাণ্ডসমূহ পূৰ্ব পৰিকল্পিত আছিল: "আমাৰ বোধেৰে এইটো এটা নিহিত গোটৰ প্ৰৰোচিত কাৰ্য্য আছিল... কেৱল কমিলাতে নহয়, ৰামু আৰু নাছিৰনগৰত সাম্প্ৰদায়িক হিংসাৰ জৰিয়তেও পূৰ্বতে দেশখনক অস্থিৰ কৰাৰ চেষ্টা কৰা হৈছিল।"<ref name="ht18Oct2021">{{cite news |title='Attacks on Durga Puja pandals pre-planned': Bangladesh home minister |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/attacks-on-durga-puja-pandals-pre-planned-says-bangladesh-home-minister-101634517188664.html |work=[[Hindustan Times]] |date=18 October 2021}}</ref> বাংলাদেশৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী এ কে আব্দুল মমেনে সাম্প্ৰদায়িক হিংসা সন্দৰ্ভত স্পষ্টীকৰণ জাৰি কৰি কয় যে ৬ জন লোক নিহত হৈছে, ৪ জন মুছলমান আৰু ২ জন হিন্দু নিহত হৈছে ইয়াৰে এজনৰ মৃত্যু হৈছে প্ৰাকৃতিক কাৰণত আৰু আনজনৰ পুখুৰীত জঁপিয়াই পৰি মৃত্যু হৈছে। তেওঁ দাবী কৰে যে হিংসাৰ সময়ত "এটাও মন্দিৰ ধ্বংস হোৱা নাছিল" কিন্তু "দেৱতা বা দেৱী ভাঙি পেলোৱা হৈছিল।" তেওঁ কয় যে চৰকাৰখন “ধৰ্মীয় সম্প্ৰীতিৰ প্ৰতি দায়বদ্ধ” আৰু চৰকাৰক “লাজ” কৰিব বিচৰা “উৎসাহী সংবাদ মাধ্যম”ৰ আক্ৰমণৰ সন্দৰ্ভত “চলি থকা অপপ্ৰচাৰ” বিশ্বাস নকৰিবলৈ মানুহক পৰামৰ্শ দিয়ে। ড° মোমেনে লগতে কয় যে চৰকাৰে হিন্দু ঘৰ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰিছে আৰু হিংসাৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত সকলোকে উদাৰ ক্ষতিপূৰণ প্ৰদান কৰিছে। তেওঁ লগতে উল্লেখ কৰে যে বাংলাদেশত অভিলেখসংখ্যক পূজা মণ্ডপ আছে, ইয়াৰ কাৰণ আংশিকভাৱে চৰকাৰী পুঁজিৰে দিয়া ৰাজসাহায্য।<ref>{{Cite news |url=https://mofa.gov.bd/site/page/6758ab52-c643-43fa-b76e-4eb99fcf5b47 |title=Statement of Foreign Minister Dr AK Abdul Momen, MP, About Recent Communal Violence |work=[[Ministry of Foreign Affairs (Bangladesh)]] |access-date=1 November 2021 |archive-url=https://archive.today/20211101094125/https://mofa.gov.bd/site/page/6758ab52-c643-43fa-b76e-4eb99fcf5b47#selection-1173.0-1173.253 |archive-date=1 November 2021}}</ref> বাংলাদেশ জাতীয়তাবাদী পাৰ্টিৰ মহাসচিব মিৰ্জা ফখৰুল ইছলাম আলমগীৰে "হিন্দু ভাই"ৰ বিৰুদ্ধে হোৱা হিংসাক গৰিহণা দিয়ে, আৰু আক্ৰমণৰ আঁৰত চৰকাৰী ষড়যন্ত্ৰৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে। তেওঁ পৰৱৰ্তী নিৰ্বাচনৰ পূৰ্বে ক্ষমতা দখল কৰিবলৈ দলবিহীন চৰকাৰৰ আহ্বান জনায়।<ref>{{cite news |date=15 October 2021 |title=Govt plot behind attack |url=https://unb.com.bd/category/politics/govt-plot-behind-communal-incidents-alleges-bnp/80546 |newspaper=[[United News of Bangladesh]] |access-date=16 October 2021}}</ref> বাংলাদেশ হিন্দু বৌদ্ধ খ্ৰীষ্টান ঐক্য পৰিষদে চট্টাগ্ৰামৰ দুৰ্গা পূজা স্থানত হোৱা আক্ৰমণৰ প্ৰতিবাদত চট্টাগ্ৰামত আধাদিনীয়া ধৰ্মঘট পালন কৰে।<ref>{{cite news |date=15 October 2021 |title=Half Day hartal on Saturday |url=https://unb.com.bd/category/bangladesh/mandap-attack-half-day-hartal-called-in-ctg-for-saturday/80587 |newspaper=[[United News of Bangladesh]] |access-date=16 October 2021 |archive-date=16 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211016181816/https://unb.com.bd/category/bangladesh/mandap-attack-half-day-hartal-called-in-ctg-for-saturday/80587 |url-status=live }}</ref> সংস্থাটোৰ সাধাৰণ সম্পাদকে এক সাক্ষাৎকাৰত দাবী কৰিছিল যে স্থানীয় আৱামি লীগৰ গৰিষ্ঠসংখ্যক নেতাই হিংসাত সহযোগী বা সক্ৰিয়ভাৱে সহায় কৰিছিল।<ref>{{cite news |date=15 October 2021 |title=Attacks on minorities part of a blueprint |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/attacks-minorities-parts-blueprint-2200036 |newspaper=[[The Daily Star (Bangladesh)]] |access-date=1 November 2021 |archive-date=1 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211101095720/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/attacks-minorities-parts-blueprint-2200036 |url-status=live }}</ref> তেওঁ সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত ভৱিষ্যতে আক্ৰমণ ৰোধ কৰিবলৈ আৱামি লীগৰ "আত্ম-বিশুদ্ধকৰণ"ৰ আহ্বান জনায়।<ref>{{cite news |date=29 October 2021 |title=We want self-purification in the ruling party: Rana Dasgupta |url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/we-want-self-purification-in-the-ruling-party-rana-dasgupta |newspaper=[[Prothom Alo]] |access-date=1 November 2021 |archive-date=1 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211101100238/https://en.prothomalo.com/bangladesh/we-want-self-purification-in-the-ruling-party-rana-dasgupta |url-status=live }}</ref> ২০২১ চনৰ ২২ অক্টোবৰত নেপালৰ কাঠমাণ্ডুত ভুক্তভোগীসকলৰ প্ৰতি সংহতি প্ৰকাশ আৰু অপৰাধীক শাস্তি প্ৰদানৰ দাবীত এক বিক্ষোভ প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।<ref>{{Cite news |script-title=hi:बंगलादेशमा भएको हिन्दु धार्मिक समूहमाथिको आक्रमणविरूद्ध माइतीघरमा मैनबत्ती बालेर विरोध (तस्बिरहरू) |url=https://www.setopati.com/social/251928/ |access-date=23 October 2021 |work=Setopati |archive-date=23 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023070954/https://www.setopati.com/social/251928/ |url-status=live }}</ref>{{better source needed|date=March 2023}} ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোডীক এই বিষয়ত মৌনতা অৱলম্বন কৰাৰ বাবে আঞ্চলিক দলসমূহে তীব্ৰ সমালোচনা কৰে।<ref>{{Cite news |title=Why is PM Modi inactive on Bangladesh violence? Asks TMC |url=https://www.indiatoday.in/india/story/narendra-modi-bangladesh-violence-hindu-muslims-tmc-1866483-2021-10-19 |access-date=1 November 2021 |archive-date=19 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211019145419/https://www.indiatoday.in/india/story/narendra-modi-bangladesh-violence-hindu-muslims-tmc-1866483-2021-10-19 |url-status=live }}</ref> চুবুৰীয়া ভাৰতীয় ৰাজ্য ত্ৰিপুৰা, য'ত বহুসংখ্যক হিন্দু থাকে, যাৰ পূৰ্বপুৰুষ বৰ্তমান বাংলাদেশৰপৰা পলায়ন কৰা, দুৰ্গা পূজাৰ হিংসাৰ বিৰুদ্ধে বিশ্ব হিন্দু পৰিষদৰ সমাৱেশৰ সময়ত স্থানীয় মুছলমানসকলৰ বিৰুদ্ধে সাম্প্ৰদায়িক হিংসাৰ সৃষ্টি হয়।<ref>{{Cite news |date=27 October 2021 |title=Tripura: Mosque vandalised, two shops set on fire during VHP rally |url=https://indianexpress.com/article/north-east-india/tripura/tripura-mosque-vandalised-two-shops-set-on-fire-during-vhp-rally-7592208/ |access-date=11 June 2022 |work=[[The Indian Express]] |language=en |archive-date=30 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220730003817/https://indianexpress.com/article/north-east-india/tripura/tripura-mosque-vandalised-two-shops-set-on-fire-during-vhp-rally-7592208/ |url-status=live }}</ref> ==উত্তৰাধিকাৰ== ধৰ্মীয় সম্প্ৰীতিৰ ক্ষেত্ৰত পিছ পৰি আছে বাংলাদেশ। বাংলাদেশৰ জাতীয় হিন্দু মহজোতেৰ এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি কেৱল ২০১৭ চনতে কমেও ২৫ গৰাকী হিন্দু ছোৱালী আৰু শিশুক ধৰ্ষণ কৰি ২৩৫টা মন্দিৰ আৰু মূৰ্তি ভাঙি পেলোৱা হৈছিল। হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ বিৰুদ্ধে বছৰটোত মুঠ অত্যাচাৰৰ সংখ্যা আছিল ৬,৪৭৪টা।<ref>{{Cite news |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2018/01/06/bjhm-107-hindus-killed-31-forcibly-disappeared-2017 |title=BJHM: 107 Hindus killed, 31 forcibly disappeared in 2017 |work=[[Dhaka Tribune]] |date=6 January 2018 |access-date=1 November 2021 |archive-date=29 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329091215/http://www.dhakatribune.com/bangladesh/2018/01/06/bjhm-107-hindus-killed-31-forcibly-disappeared-2017 |url-status=live }}</ref> একে বছৰৰ আৰম্ভণিতে বাংলাদেশত মোডী বিৰোধী প্ৰতিবাদ দ্ৰুতগতিত হিন্দু বিৰোধী দাঙ্গালৈ পৰিণত হৈছিল আৰু কেইবাটাও হিন্দু মন্দিৰ ভাঙি পেলোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite news |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/bangladesh-violence-spreads-after-modi-visit-attacks-hindu-temples-train-2021-03-28/ |title=Bangladesh violence spreads after Modi's visit, attacks on Hindu temples, train |newspaper=Reuters |date=28 March 2021 |last1=Paul |first1=Ruma |access-date=1 November 2021 |archive-date=1 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211101131956/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/bangladesh-violence-spreads-after-modi-visit-attacks-hindu-temples-train-2021-03-28/ |url-status=live }}</ref> বাংলাদেশত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ বিৰুদ্ধে অহৰহ আক্ৰমণ চলি থকাৰ বাবে বিশ্লেষকসকলে বিশ্বাস কৰে যে ২০৫০ চনৰ ভিতৰত "বাংলাদেশত কোনো হিন্দু নাথাকিব।"<ref>{{Cite news |last=PTI |date=22 November 2016 |title=No Hindus will be left in Bangladesh after 30 years: professor |url=https://www.thehindu.com/news/international/No-Hindus-will-be-left-in-Bangladesh-after-30-years-professor/article16675228.ece |access-date=22 October 2024 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X |archive-date=31 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331110048/https://www.thehindu.com/news/international/No-Hindus-will-be-left-in-Bangladesh-after-30-years-professor/article16675228.ece |url-status=live }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশ]] 50zcrpnkxkt0paunl0k3hhe5dzvi4um 645946 645945 2026-10-18T13:55:42Z Pranamikaadhikary 27435 /* প্ৰতিক্ৰিয়া */ 645946 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | location = [[বাংলাদেশ]] | date = ১৩ – ১৯ অক্টোবৰ ২০২১ | target = [[বাংলাদেশত হিন্দুধৰ্ম|হিন্দু]] | type = [[সাম্প্ৰদায়িক হিংসা]], [[ধৰ্মীয় হিংসা]], [[ধ্বংসাত্মকতা]], [[সামাজিক বিশৃংখলতা]] | fatalities = ৮+ | injuries = ১৫০+ | perpetrators = [[ইছলামিক উগ্ৰবাদ|ইছলামিক উগ্ৰবাদী]] | numparts = ৪,০০০+ | motive = [[কোৰআন]] অপবিত্ৰ কৰা | convicted = ৪৫০ }} ২০২১ চনৰ ১৩ৰপৰা ১৯ অক্টোবৰলৈকে [[দুৰ্গা পূজা]] উৎসৱৰ সময়ত সমগ্ৰ [[বাংলাদেশ]]ত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ বিৰুদ্ধে মুছলমান গোটে সাম্প্ৰদায়িক হিংসাৰ প্ৰৰোচনা কৰিছিল, এই ঘটনা এটা ভাইৰেল ভিডিঅ’ৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই [[কোৰআন]]ক মন্দিৰৰ মূৰ্তিৰ ভৰিৰ তলত ৰখা হৈছিল। সমগ্ৰ বাংলাদেশতে ৫০ টাতকৈও অধিক মন্দিৰ আৰু অস্থায়ী উপাসনাৰ ব্যৱস্থা ভাঙি পেলোৱা হয়।<ref name="tg16Oct2021" /> বাংলাদেশ চৰকাৰে বাংলাদেশৰ ৬৪খন প্ৰশাসনিক জিলাৰ ভিতৰত ২২খন জিলাত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত হোৱা হিংসা দমন কৰিবলৈ [[সীমান্তৰক্ষী বাংলাদেশ বাহিনী]] মোতায়েন কৰে। সংঘৰ্ষ আৰু আক্ৰমণক লৈ আৰক্ষীয়ে কমেও ৪৫০ জন লোকক গ্ৰেপ্তাৰ কৰে। ২০২১ চনৰ ২০ অক্টোবৰলৈকে সমগ্ৰ দেশতে ৩ জন হিন্দু আৰু ৫ জন মুছলমানকে ধৰি কমেও ৮ জন লোকৰ মৃত্যু হৈছে।<ref>{{cite news |date=15 October 2021 |script-title=bn:কুমিল্লার পূজামণ্ডপে কোরআন রাখার সাথে জড়িত এক ব্যক্তিকে শনাক্ত করা হয়েছে: পুলিশ |url=https://www.bbc.com/bengali/news-58982999 |newspaper=[[BBC Bangla]] |language=bn |access-date=20 October 2021 |archive-date=20 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211020193453/https://www.bbc.com/bengali/news-58982999 |url-status=live }}</ref><ref name="tg16Oct2021">{{cite news |date=16 October 2021 |title=Seven dead after violence erupts during Hindu festival in Bangladesh |url=https://www.theguardian.com/world/2021/oct/16/four-die-after-violence-erupts-at-hindu-festival-in-bangladesh |access-date=5 September 2022 |archive-date=15 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220215102851/https://www.theguardian.com/world/2021/oct/16/four-die-after-violence-erupts-at-hindu-festival-in-bangladesh |url-status=live }}</ref> ২৪ অক্টোবৰত এই সংঘৰ্ষৰ সময়ত আহত হোৱা আৰু এজন হিন্দু লোকৰ ঢাকাত চিকিৎসাধীন অৱস্থাত মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite news |title=Cumilla Hindu temple attack victim dies in Dhaka |url=https://bdnews24.com/bangladesh/cumilla-hindu-temple-attack-victim-dies-in-dhaka |access-date=4 September 2022 |work=[[bdnews24.com]] |archive-date=4 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220904220833/https://bdnews24.com/bangladesh/cumilla-hindu-temple-attack-victim-dies-in-dhaka |url-status=live }}</ref><ref name="tg16Oct2021" /> ==পৃষ্ঠভূমি== বাংলাদেশৰ জনসংখ্যাৰ ৭.৯% হিন্দু।<ref name="aj18Oct2021">{{cite news |title=Two Hindu men killed, temples vandalised in Bangladesh violence |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/10/18/bangladesh-hindus-men-killed-temples-vandalised-religious-violence |publisher=[[Al Jazeera]] |date=18 October 2021}}</ref> বাংলাদেশৰ হিন্দু সংখ্যালঘু লোকে ২০২১ চনৰ অক্টোবৰৰ দ্বিতীয় সপ্তাহত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ সৰ্ববৃহৎ ধৰ্মীয় উৎসৱৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলাইছিল। প্ৰতি বছৰৰ দৰে সমগ্ৰ দেশতে পূজা-অৰ্চনাৰ অস্থায়ী ব্যৱস্থা স্থাপন কৰা হৈছিল। ১৩ অক্টোবৰৰ পুৱা কমিলা জিলাৰ এটা অস্থায়ী মন্দিৰৰপৰা [[কোৰআন]]ক বদনাম কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল, যেতিয়া ছ’চিয়েল মিডিয়া প্লেটফৰ্মৰ জৰিয়তে কোৰআনৰ প্ৰতিলিপি এটা মূৰ্তিৰ কোলাত পোৱাৰ খবৰ প্ৰচাৰ হৈছিল। তাৎক্ষণিক প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে চৰকাৰে ৰাইজক শান্ত হ’বলৈ আহ্বান জনোৱাৰ লগতে ঘটনাৰ তদন্ত কৰিবলৈ আৰক্ষীক নিৰ্দেশ দিয়ে। কিন্তু এই প্ৰতিবেদন প্ৰচাৰ হোৱাৰ কিছুসময়ৰ পাছতে কমিলাৰ স্থানীয় মন্দিৰত ক্ষুব্ধ জনসাধাৰণে আক্ৰমণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। অতি সোনকালেই বাংলাদেশৰ আন আন জিলাতো এই ধৰ্মীয় উত্তেজনা বিয়পি পৰে। কিছুদিন পাছত ১৩ অক্টোবৰত কমিলাৰ নানুৱা দিঘিৰ পাৰ পূজা মণ্ডপত [[কোৰআন]]ৰ প্ৰতিলিপি মূৰ্তিটোৰ কোলাত ৰখাৰ অপৰাধত ইকবাল হোছেইন নামৰ এজন মুছলমান লোকক আৰক্ষীয়ে গ্ৰেপ্তাৰ কৰে।<ref>{{cite news |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/20/police-man-who-placed-the-quran-on-a-puja-idol-identified |title=Police: Comilla resident Iqbal placed the Quran on a Puja idol |work=[[Dhaka Tribune]] |date=20 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211020155313/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/20/police-man-who-placed-the-quran-on-a-puja-idol-identified |archive-date=20 October 2021}}</ref> ===মৃত, আহত আৰু মন্দিৰত আক্ৰমণৰ সাৰাংশ=== ২২ অক্টোবৰৰ ভিতৰত কমেও ৩ জন হিন্দু নিহত হোৱাৰ খবৰ পোৱা গৈছিল, আৰু কমেও ১৫০ জনতকৈ অধিক লোক আহত হৈছিল। কমেও ৮০টা মন্দিৰ (২০০টা [[মণ্ডপ]]) জনসাধাৰণৰ আক্ৰমণৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। কমেও ৪,০০০ লোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ উত্থাপন কৰা হয় আৰু ৪০০ লোকক আৰক্ষীয়ে আটক কৰে।<ref name="aj18Oct2021"/> ==হিন্দু মন্দিৰ আৰু সংখ্যালঘু জনগোষ্ঠীৰ ওপৰত আক্ৰমণ== [[বাংলাদেশ]]ৰ কমেও এক ডজন জিলাত অধিকাংশই দক্ষিণ অঞ্চলৰ, মন্দিৰ, ঘৰ, সংখ্যালঘু লোকৰ দোকানত আক্ৰমণ, সামগ্ৰী লুণ্ঠন, হত্যাৰ বাতৰি নথিভুক্ত কৰা হৈছিল, য’ত [[কমিলা জিলা|কমিলা]], [[চান্দপুৰ]], [[নোৱাখালি]], [[চট্টগ্ৰাম]], [[বান্দৰবন]], [[কক্স বজাৰ]], [[নৰশ্বিংডি]] আৰু [[গাজীপুৰ]] আদি জিলাৰ ভিতৰত আছিল। ===কমিলা=== কমিলা জিলাৰপৰা আৰম্ভ হোৱা এই ঘটনাত ১৩ অক্টোবৰৰপৰা ১৬ অক্টোবৰলৈ বিভিন্ন মন্দিৰলৈ আক্ৰমণ বিয়পি গৈছিল। ননুৱা দিঘিৰ পাৰ আৰু চান্দমনি কালী মন্দিৰৰ দুৰ্গা পূজা স্থান অঞ্চলজুৰি [[কোৰআন]]ক হেয়জ্ঞান কৰাৰ উৰাবাতৰি বিয়পি পৰাৰ পাছতে আক্ৰমণকাৰীৰ লক্ষ্য হৈ পৰে। সোতৰবছৰীয়া হিন্দু যুৱক দিলীপ দাসৰ চিকিৎসালয়ত মৃত্যু হয়।<ref name="tg16Oct2021"/> ===চান্দপুৰ=== চান্দপুৰত আৰক্ষীয়ে শোভাযাত্ৰা কৰি জিলাখনৰ কোনোবা দুৰ্গা পূজাৰ স্থানত আক্ৰমণ চলাই আগুৱাই অহা ক্ষুব্ধ জনসাধাৰণৰ ওপৰত গুলীচালনা কৰে, ১৩ অক্টোবৰত কমেও ৪ জন লোকৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{cite news |date=19 October 2021 |script-title=bn:ফেসবুকে 'আন্দোলনেৰ' ডাক, এৰপৰ মিছিল–হামলা |url=http://www.prothomalo.com/bangladesh/ফেসবুকে-আন্দোলনেৰ-ডাক-এৰপৰ-মিছিলহামলা |work=[[Prothom Alo]] |language=bn |access-date=24 October 2021}}</ref> ছাত্ৰ লীগৰ হাজিগঞ্জ পৌৰসভা শাখাৰ সদস্য আৰিয়ান ছাজ্জাদ আৰু স্থানীয় আৱামি লীগৰ নেত্ৰী শ্বাহিদা বেগমৰ পুত্ৰ হৃদয় হাছান জাহিদে<ref name="ds20Oct2021">{{cite news |date=20 October 2021 |title=Hajiganj mayhem began with Facebook post like previous incidents of communal violence |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/pattern-always-the-same-2202321 |work=[[The Daily Star (Bangladesh)]] |access-date=24 October 2021 |archive-date=24 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211024040638/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/pattern-always-the-same-2202321 |url-status=live }}</ref> কমিলাত "কোৰআনৰ অপৱিত্ৰ"ৰ প্ৰতিবাদত স্থানীয় মুছলমানসকলক হিন্দুসকলৰ মন্দিৰ আৰু মণ্ডপত আক্ৰমণ চলাবলৈ পৰামৰ্শ দিছিল। পোষ্টবোৰৰ পিছত গোট খাই অলপ সময়ৰ প্ৰতিবাদৰ অন্তত হিন্দু মন্দিৰ আৰু মণ্ডপবোৰত আক্ৰমণ চলায়।<ref name="ds20Oct2021"/> ===বান্দৰবন=== স্থানীয় আৱামী লীগৰ নেতাৰ নেতৃত্বত ১৪ অক্টোবৰত বান্দৰবনৰ লামা অঞ্চলত হিন্দূৰ মালিকানাধীন মন্দিৰ আৰু প্ৰতিষ্ঠানত ক্ষুব্ধ ৰাইজে আক্ৰমণ চলাইছিল। লামা কেন্দ্ৰীয় হৰি মন্দিৰত "কোৰআনক হেয়জ্ঞান" কৰাৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ কৰা ক্ষুব্ধ জনসাধাৰণৰ সমাৱেশৰপৰা আক্ৰমণ কৰা হয়। লগতে লামা বজাৰ এলেকাত হিন্দু লোকৰ দোকানত আক্ৰমণ কৰে। স্থানীয় আৰক্ষী বিষয়াসকলৰ মতে, লামা উপাজিলা আৱামী লীগৰ সাধাৰণ সম্পাদক জাহিৰুল ইছলামে মন্দিৰত আক্ৰমণ আৰম্ভ কৰাৰ পূৰ্বে গোটটোক সম্বোধন কৰিছিল।<ref>{{cite news |date=16 October 2021 |title=Attack, Vandalism in Bandarban |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/friends-became-strangers-the-blink-eye-2199336 |newspaper=[[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]] |access-date=16 October 2021}}</ref> ===নোৱাখালি=== শুকুৰবাৰে বাংলাদেশৰ নোৱাখালিৰ বেগমগঞ্জৰ চৌমুহানীত আক্ৰমণৰ পিছত শনিবাৰে মন্দিৰৰ কাষৰ পুখুৰীৰপৰা এজন হিন্দু লোকৰ মৃতদেহ উদ্ধাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite news |last=Kundu |first=Indrajit |date=16 October 2021 |title=Devotee's body recovered day after attack on ISKCON temple in Bangladesh's Noakhali |url=https://www.indiatoday.in/world/story/bangladesh-noakhali-iskcon-temple-attack-devotee-body-found-pranta-chandra-das-1865517-2021-10-16 |access-date=17 October 2021 |work=[[India Today]] |language=en}}</ref> বুধবাৰে কমিলাত পূজা মণ্ডপত কোৰআন গ্ৰহণ কৰাৰ পাছত কমিলা আৰু চান্দপুৰকে ধৰি দেশৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত মন্দিৰ আৰু পূজা মণ্ডপত সংঘটিত আক্ৰমণ আৰু হিংসাত ছয়জন লোক নিহত হয়।<ref>{{Cite news |title=Anti-Hindu violence in Bangladesh: After attack on Noakhali temple, ISKCON asks PM Modi to talk to Hasina |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/news/anti-hindu-violence-in-bangladesh-after-attack-on-noakhali-temple-iskcon-asks-pm-modi-to-talk-to-hasina/videoshow/87063606.cms |access-date=17 October 2021 |work=[[The Times of India]] |language=en |archive-date=16 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211016165850/https://timesofindia.indiatimes.com/videos/news/anti-hindu-violence-in-bangladesh-after-attack-on-noakhali-temple-iskcon-asks-pm-modi-to-talk-to-hasina/videoshow/87063606.cms |url-status=live }}</ref> আৰক্ষীয়ে জনোৱা মতে, শুকুৰবাৰে নোৱাখালী জিলাৰ বেগমগঞ্জত পূজা মণ্ডপত আক্ৰমণ কৰি অগ্নিসংযোগ কৰাৰ লগতে আন এটা মন্দিৰৰ ভিতৰত মূৰ্তি ভাঙি লণ্ডভণ্ড কৰে। স্থানীয় হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ নেতাসকলে দাবী কৰে যে পুখুৰীত যিজন লোকৰ মৃতদেহ উদ্ধাৰ হয়, তেওঁ আগদিনাৰ আক্ৰমণত নিহত হয়। এই আক্ৰমণত আন তিনিজন গুৰুতৰভাৱে আহত হৈ চিকিৎসালয়ত চিকিৎসাধীন হৈ আছে। আগদিনা নোৱাখালিৰ বেগমগঞ্জৰ চৌমুহানীত সংঘটিত হোৱা সংঘৰ্ষত এজন লোক নিহত হোৱা বুলি আৰক্ষীয়ে পূৰ্বে নিশ্চিত কৰিছিল। কিন্তু সেইদিনা ৰাতিপুৱা চৌমুহানীৰ ইস্কন মন্দিৰৰ গাতে লাগি থকা পুখুৰীটোত যেতিয়া আন এটা মৃতদেহ ওপঙি উঠিল, তেতিয়া মন্দিৰৰ মানুহে তেওঁক চিনি পালে। ইস্কন<ref>{{Cite news |date=16 October 2021 |title=Bangladesh: ISKCON temple vandalised, 1 killed in fresh violence in Noakhali |url=https://www.livemint.com/news/world/bangladesh-iskcon-temple-vandalised-1-killed-in-fresh-violence-in-noakhali-11634355066468.html |access-date=17 October 2021 |work=mint |language=en |archive-date=17 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017023359/https://www.livemint.com/news/world/bangladesh-iskcon-temple-vandalised-1-killed-in-fresh-violence-in-noakhali-11634355066468.html |url-status=live }}</ref> চিট্টগঙৰ সংমণ্ডল সম্পাদক চিন্ময় কৃষ্ণদাস ব্ৰহ্মচাৰীয়ে কয় যে উদ্ধাৰ হোৱা মৃতদেহটো প্ৰান্ত চন্দ্ৰ দাসৰ। সংঘৰ্ষৰ পিছৰেপৰা তেওঁ সন্ধানহীন হৈ আছিল। "আমি ল'ৰাটোক বিচাৰি নাপালোঁ। আমি ৰাতি পুখুৰীতো বহুত বিচাৰিলোঁ। যিহেতু ইতিমধ্যে তেওঁক তীব্ৰ প্ৰহাৰ কৰা হৈছিল সেয়েহে ল’ৰাটোক আঘাত কৰি হত্যা কৰা হৈছিল। ৰাতিপুৱা তেওঁৰ মৃতদেহ উদ্ধাৰ হৈছিল। আৰক্ষী আৰু অগ্নিনিৰ্বাপক বাহিনীয়ে আহি উদ্ধাৰ কৰিছিল।" - দাস ডাঙৰীয়াই কয়। মৃতদেহটো উদ্ধাৰ হোৱাৰ পিছতে ৰাজপথলৈ ওলাই আহি প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰে হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ লোকে। ===গাজীপুৰ=== কাশিমপুৰ বজাৰৰ পালপাৰা শ্ৰী শ্ৰী ৰাধা গোবিন্দ মন্দিৰৰ পৰিচালনা সমিতিৰ সভাপতি তথা কাশিমপুৰ পূজা উদ্‌যাপন সমিতিৰ সভাপতি বাবুল ৰুদ্ৰই কয় যে বৃহস্পতিবাৰে পুৱা ৮ বজাৰ পিছত যেতিয়া মন্দিৰত উপাসকসকলে উপাসনা কৰি আছিল তেতিয়া হঠাতে ‘শ শ লোকে’ লক্ষ্মীক লাঠিৰে আক্ৰমণ কৰিছিল। অসুৰৰ মূৰ্তি ভাঙি গুচি যায়। ইয়াৰ ফলত অঞ্চলটোত আতংকৰ সৃষ্টি হয়। ইয়াৰ পূৰ্বে পুৱা প্ৰায় ৬ বজাত 'তিনিশৰো অধিক লোকে' কাশিমপুৰ পাছিম্পাৰা অঞ্চলৰ ব্যৱসায়ী সুবল দাসৰ পৰিয়ালৰ মন্দিৰ আৰু স্থানীয় পালপাৰা নমাবজাৰ ৰাজহুৱা মন্দিৰ, উপ আৰক্ষী আয়ুক্ত জাকিৰ হাছানক আক্ৰমণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=14 October 2021 |title=Hindu temples attacked, idols vandalized in Gazipur, Bandarban |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/14/hindu-temples-idols-vanadalized-in-gazipur-20-held |access-date=17 October 2021 |work=[[Dhaka Tribune]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20211014100223/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/14/hindu-temples-idols-vanadalized-in-gazipur-20-held |archive-date=14 October 2021}}</ref> ===চট্টগ্ৰাম=== শুকুৰবাৰে (১৫ অক্টোবৰ) শুকুৰবাৰৰ নামাজৰ পিছত মানুহে আণ্ডাৰকিলা শ্বাহী জামে মছজিদৰপৰা ওলাই আহি কাষৰীয়া জেএমচেন হলৰ গেট ভাঙিবলৈ চেষ্টা কৰে।<ref>{{Cite news |date=15 October 2021 |title=Durga Puja venue attacked in Chittagong |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/15/durga-puja-venue-attacked-in-chittagong |access-date=17 October 2021 |work=[[Dhaka Tribune]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20211015104520/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/15/durga-puja-venue-attacked-in-chittagong |archive-date=15 October 2021}}</ref> পূজা কমিটীয়ে বেনাৰখন ভাঙি মূৰ্তিটোৰ ওপৰত শিলগুটি নিক্ষেপ কৰাৰ অভিযোগো উত্থাপন কৰে। প্ৰত্যক্ষদৰ্শীয়ে জনোৱা মতে, কমিলা কাণ্ডৰ প্ৰতিবাদত শুকুৰবাৰৰ নামাজৰ অন্তত আণ্ডাৰকিলা শ্বাহী জামে মছজিদৰ গেটত একাংশ উপাসক সমবেত হয়। তাৰপৰা তেওঁলোকে জে এমচেন হলৰফালে খোজ দিয়ে। যদিও চুকটোত ট্ৰেফিক পুলিচৰ কৰ্ডন আছিল, তথাপি তেওঁলোকে সেইটো ভাঙি আগবাঢ়িল। জেএমচেন হলৰ চৌহদৰ মূল গেটখন ইতিমধ্যে বন্ধ হৈ থকাৰ বাবে তেওঁলোকে গেটখন ভাঙিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।<ref>{{Cite news |date=16 October 2021 |title=Six-hour hartal observed in Chittagong protesting attack on Durga Puja venue |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2021/10/16/six-hour-hartal-observed-in-chittagong-protesting-attack-on-durga-puja-venue |access-date=17 October 2021 |work=[[Dhaka Tribune]] |archive-date=17 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017073851/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2021/10/16/six-hour-hartal-observed-in-chittagong-protesting-attack-on-durga-puja-venue |url-status=live }}</ref> এই সময়ত তেওঁলোকে ভিতৰত শিলগুটি দলিয়াই পূজাৰ বাবে পথ আৰু চাৰিওফালৰ দেৱালত ওলমি থকা বিভিন্ন বেনাৰ ভাঙি পেলালে। জে এমচেন হলৰ পূজা মণ্ডপত বিভিন্ন বয়সৰ মহিলাসকলে পানীয়, তেল আৰু সিন্দূৰেৰে দেৱীক বিদায় দিবলৈ সাজু হৈছিল। বাহিৰত যেতিয়া হুলস্থূল আৰম্ভ হ’ল, তেতিয়া তেওঁলোকৰ মাজত আতংকৰ সৃষ্টি হ’ল। আৰক্ষীৰ আৰক্ষী সদস্যই চকুলোৰ গোলাটো ছত্ৰভংগ দি আক্ৰমণকাৰীক ছত্ৰভংগ দিয়ে। এই সময়তে আক্ৰমণকাৰী পলায়ন কৰে। চট্টগ্ৰাম মহানগৰ পূজা উদ্‌যাপন পৰিষদৰ সভাপতি আশীস ভট্টাচাৰ্যই সাংবাদিকৰ আগত কয়, ‘প্ৰতি বছৰে পুৱা ১১ বজাৰপৰা বিসৰ্জনৰ কাম আৰম্ভ হয়। এইবাৰ চৰকাৰে নিৰ্দেশ দিছিল যে দুপৰীয়া ডেৰ বজাৰ পিছত পূজা মণ্ডপত প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ বাবে ওলাই যাব লাগে। সেইবাবেই আমি মণ্ডপত ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতি কৰিবলৈ অপেক্ষা কৰি আছিলোঁ। ঠিক সময়ত আমাক ইয়াত আক্ৰমণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=15 October 2021 |title=Chittagong puja mandap attack: Immersion resumed after 4-hour suspension |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/15/chittagong-puja-mandap-attack-immersion-resumed-after-4-hour-suspension |access-date=17 October 2021 |work=[[Dhaka Tribune]] |archive-date=17 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017073849/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/15/chittagong-puja-mandap-attack-immersion-resumed-after-4-hour-suspension |url-status=live }}</ref> আণ্ডাৰকিলা অঞ্চলত উলিওৱা শোভাযাত্ৰাৰপৰা উদ্যমী দল এটাই জে এম সেন হল পূজা মণ্ডপক লক্ষ্য কৰি ইটা-বটল নিক্ষেপ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। প্ৰত্যক্ষদৰ্শীয়ে জনোৱা মতে, গোটটোৱে মণ্ডপটো থকা মন্দিৰটোত ইটাৰ টুকুৰা নিক্ষেপ কৰি ভাঙি লণ্ডভণ্ড কৰিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে আৰক্ষীয়ে তেওঁলোকক খেদি পঠিয়ায় আৰু আইন প্ৰয়োগকাৰী আৰু উগ্ৰপন্থীৰ মাজত সংঘৰ্ষৰ সৃষ্টি কৰে। জুমআহৰ নামাজৰ পিছত শোভাযাত্ৰা উলিয়াই অনা আক্ৰমণকাৰীক ছত্ৰভংগ দিবলৈ আৰক্ষীয়ে শূন্যলৈ গুলীচালনা কৰাৰ লগতে কন্দুৱা গেছৰ প্ৰয়োগ কৰে। আৰক্ষীয়ে কয় যে তেওঁলোকে সেই স্থানৰপৰাই প্ৰায় ৫০ জন প্ৰতিবাদকাৰীক আটক কৰে।<ref>{{cite news |date=19 October 2021 |title=Violence, vandalism in districts: Man killed in Noakhali; home minister warns perpetrators |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/violence-vandalism-districts-man-killed-noakhali-home-minister-warns-perpetrators-2199106 |newspaper=[[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]] |access-date=19 October 2021 |archive-date=19 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211019100315/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/violence-vandalism-districts-man-killed-noakhali-home-minister-warns-perpetrators-2199106 |url-status=live }}</ref> ===কক্স বজাৰ=== বুধবাৰে (১৩ অক্টোবৰ) সন্ধিয়া এটা শোভাযাত্ৰাৰ সৈতে উগ্ৰপন্থী দুষ্কৃতিকাৰীৰ দলে পেকুৱা উপাজিলাৰ সদৰ ইউনিয়নৰ বিশ্বাস পাৰাৰ পূজা মণ্ডপত উচটনিমূলক শ্লোগানেৰে আক্ৰমণ কৰে। এই খবৰ পোৱাৰ পিছতে আৰক্ষীয়ে সেই স্থানত উপস্থিত হৈ আক্ৰমণকাৰীক খেদি পঠিয়ায়। পৰিস্থিতি নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ আৰক্ষীয়ে শূন্যলৈ গুলীচালনা কৰে। এটা সময়ত আক্ৰমণকাৰীয়ে পলায়ন কৰাৰ সময়তে আশে-পাশে থকা হিন্দু সমাজৰ কেইবাটাও ঘৰ ভাঙি লণ্ডভণ্ড কৰে। এই ঘটনাৰ পিছত নিশা পেকুৱাৰ বিভিন্ন অঞ্চলত উগ্ৰপন্থীয়ে বিভিন্ন শোভাযাত্ৰা উলিয়াইছিল। এই শোভাযাত্ৰাৰপৰা শিলখালীৰ কছাৰী মুৰা শিল পাৰা আৰু মগনামাৰ শিল পাৰাকে ধৰি বিভিন্ন অঞ্চলৰ হিন্দুসকলৰ পূজা মণ্ডপ আৰু ঘৰ ভাঙি জুই লগাই দিয়া হয়। জিলা পূজা উদ্‌যাপন পৰিষদৰ তথ্য অনুসৰি পেকুৱাত উগ্ৰপন্থীয়ে ছটা পূজা মণ্ডপ আৰু ৩০টা ঘৰ ভাঙি পেলোৱাৰ লগতে এটা ঘৰত জুই লগাইছে। ===মৌলৱীবজাৰ=== কমলগঞ্জ উপজিলা পূজা উদ্‌যাপন সমিতিৰ সাধাৰণ সম্পাদক শ্যামল চন্দ্ৰ দাসে কয় যে বুধবাৰে নিশা ৮:৩০ বজাৰপৰা ১০:৩০ বজাৰ ভিতৰত মুইদিবজাৰ মইদৈল পূজা মণ্ডপত এদল লোকে আক্ৰমণ কৰি মূৰ্তিটো ভাঙি লণ্ডভণ্ড কৰে। ইয়াৰ উপৰি বাসুদেৱপুৰ পূজা মণ্ডপৰ তোৰণ আৰু বৈদ্যুতিক লাইট, পতনুষাৰ ইউনিয়নৰ বৃন্দাবনপুৰ জগন্নাথ জিঅ’ৰ আখৰা পূজা মণ্ডপ আৰু বৈৰাগীৰ চ’ক পাব্লিক পূজা মণ্ডপৰ ভাঙি-ছিঙি ভাঙি পেলোৱাৰ লগতে মুন্সীবাজাৰ ইউনিয়ন পৰিষদৰ সদস্য, সুনীল মালাকাৰ আৰু ৰেজাউল কৰিম নোমানে ৰামপুৰ পাব্লিক পূজা মণ্ডপ আৰু নাৰায়ণখেত শব্দাকাৰ একাডেমীৰ দুৱাৰত ভাঙি পেলোৱাৰ কথা জানিবলৈ দিয়ে পূজা মণ্ডপকো ভাঙি পেলোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite news |title=Attack on Hindu houses in Sunamganj: Prime accused held in Moulvibazar |url=https://www.unb.com.bd/category/Bangladesh/attack-on-hindu-houses-in-sunamganj-prime-accused-held-in-moulvibazar/66346 |access-date=17 October 2021 |work=[[United News of Bangladesh]] |language=en}}</ref> কমলগঞ্জ উপাজিলা পৰিষদৰ উপাধ্যক্ষ ৰামভজন কৈৰীয়ে কামাৰচৰা চাহবাগিছা পূজামণ্ডপত মূৰ্তিটো ভাঙি-ছিঙি ক্ষতিসাধন সংঘটিত হোৱাটো নিশ্চিত কৰে। মৌলৱীবজাৰ জিলা পূজা উদ্‌যাপন পৰিষদৰ নেতা জাহৰ তাৰাফদাৰে কয় যে কমলগঞ্জৰ ছটা মন্দিৰ আৰু কুলাউৰাৰ আন দুটা ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত আক্ৰমণ কৰা হৈছে। "কমলগঞ্জত ভঙা মন্দিৰ দুটাৰ ভিতৰত এটাত সুকীয়া ঠাইত পাত্ৰ ৰাখি দেৱীৰ নৱমী পূজাহে কৰা হ’ব। অৱশ্যে এই মুহূৰ্তত জিলাখনৰ পৰিস্থিতি শান্ত।" কমলগঞ্জ উপাজিলা নিৰ্বাহী বিষয়া আশ্বেকুল হকে কয়, "আমি সকলো ঠাই পৰিদৰ্শন কৰি আছোঁ। পৰিস্থিতি নিয়ন্ত্ৰণত আছে। বৃহস্পতিবাৰে পুৱাৰেপৰা পূজা মণ্ডপাৰ নিৰাপত্তা প্ৰদানৰ বাবে বিজিবি মোতায়েন কৰা হৈছে। একে সময়তে শান্তিপূৰ্ণভাৱে পূজা চলাবলৈ বৃহৎসংখ্যক আৰক্ষী মোতায়েন কৰা হৈছে।" ===ফেনি=== ১৬ অক্টোবৰত ফেনীত দুৰ্গা পূজা উৎসৱৰ সময়ত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত দেশজোৰা আক্ৰমণৰ প্ৰতিবাদত জিলাখনৰ হিন্দু বাসিন্দাৰ এটা দলে স্থানীয় হিন্দু সম্প্ৰদায় আৰু মুছলমানৰ মাজত সংঘৰ্ষৰ সৃষ্টি কৰে। এই সংঘৰ্ষত দুয়োটা সম্প্ৰদায়ৰ প্ৰায় এক ডজন লোক আহত হয়।<ref>{{cite news |date=16 October 2021 |title=Violent clashes leave scores injured in Feni amid communal tension |url=https://bdnews24.com/bangladesh/violent-clashes-leave-scores-injured-in-feni-amid-communal-tension |newspaper=[[bdnews24.com]] |access-date=17 October 2021}}</ref> ===কিশোৰগঞ্জ=== কিশোৰগঞ্জ জিলাৰ কৰিমগঞ্জ উপাজিলাৰ কালী মন্দিৰৰ মূৰ্তি ১৫ অক্টোবৰত ভাঙি পেলোৱা হয়।<ref>{{cite news |title=Hate spiral must end |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/hate-spiral-must-stop-2200026 |work=[[The Daily Star (Bangladesh)]]|date=17 October 2021 |access-date=20 June 2024 |archive-date=20 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240620024714/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/hate-spiral-must-stop-2200026 |url-status=live }}</ref> ===ৰংপুৰ=== [[File:Communal violence in Pirganj.jpg|thumb|right|property damage to by communal violence in Pirganj]] ১৭ অক্টোবৰত ৰংপুৰৰ পীৰগঞ্জ উপজিলাৰ দিয়ে স্থানীয় হিন্দু ল'ৰা এজনে [[কাবা]]ত কৰা কথিত পোষ্ট ভাইৰেল হোৱাৰ পিছত প্ৰায় ডজন হিন্দু মালিকানাধীন ঘৰত জুই লগাই।<ref>{{cite news |date=17 October 2021 |title=Hindu houses set on fire in Rangpur following Facebook post |url=https://www.newagebd.net/article/152086/hindu-houses-set-on-fire-in-rangpur-following-facebook-post |newspaper=[[New Age (Bangladesh)]]|access-date=18 October 2021 |archive-date=17 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017201204/https://www.newagebd.net/article/152086/hindu-houses-set-on-fire-in-rangpur-following-facebook-post |url-status=live }}</ref> স্থানীয় বাংলাদেশ ছাত্ৰ লীগৰ নেতাসকলে এই পোষ্টটোৱে পৱিত্ৰ স্থানটোক হেয়জ্ঞান কৰি ঘৰবোৰ ভাঙি পেলোৱা, জুই লগাই আৰু অগ্নিনিৰ্বাপক বাহিনীৰ লোকসকলক জুই নিৰ্বাপন কৰাত বাধা দিয়াৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে।<ref name="ds23Oct2021">{{cite news |date=23 October 2021 |title=Pirganj Communal Violence: BCL man sparked the blaze |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/pirganj-communal-violence-bcl-man-sparked-the-blaze-2204896 |newspaper=[[The Daily Star (Bangladesh)]]|access-date=24 October 2021 |archive-date=23 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023215043/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/pirganj-communal-violence-bcl-man-sparked-the-blaze-2204896 |url-status=live }}</ref> পিছত পোহৰলৈ আহিল যে, ৰংপুৰৰ কাৰ্মাইকেল কলেজৰ দৰ্শন বিভাগৰ ছাত্ৰ লীগৰ উপ-সভাপতি চৈকাত মণ্ডলৰ এজন স্থানীয় হিন্দূৰ সৈতে ব্যক্তিগত সংঘাত হৈছিল, যাক পৰিতোষ সৰকাৰ বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। দেশজোৰা সাম্প্ৰদায়িক হিংসাৰ সময়ত বাংলাদেশ ছাত্ৰ লীগৰ ছাইকাত আৰু তেওঁৰ অনুগামীসকলে স্থানীয় মছজিদৰ ইমামৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি স্থানীয় মুছলমান জনসাধাৰণক অঞ্চলটোৰ হিন্দু গাঁওসমূহত আক্ৰমণ চলাবলৈ উচটনি দিছিল।<ref name="ds23Oct2021"/> ==চৰকাৰী সঁহাৰি== ১৭ অক্টোবৰত বাংলাদেশ আৰক্ষীয়ে হিংসাৰ সৈতে জড়িত ৪,০০০ৰো অধিক সন্দেহযুক্ত লোকৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তৰে।<ref name="ht18Oct2021"/> কিন্তু ২০২১ চনৰ অক্টোবৰ মাহত দুৰ্গা পূজা উৎসৱৰ সময়ত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত সংঘটিত হোৱা সাম্প্ৰদায়িক আক্ৰমণৰ সন্দৰ্ভত বাংলাদেশৰ উচ্চ ন্যায়ালয়ে নিৰ্দেশ দিয়া ন্যায়িক তদন্তত ২০২২ চনৰ ৩০ জানুৱাৰীত বাংলাদেশৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে স্থগিত ৰাখিছিল। ইয়াৰ উপৰি ন্যায়াধীশ জে বি এম হাছানৰ নেতৃত্বত উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ বিচাৰপীঠে ছখন জিলাৰ সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত আক্ৰমণৰ সৈতে জড়িত এখন আবেদন নিষ্পত্তি কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হয়। ন্যায়াধীশ হাছান ফায়েজ ছিদ্দিকীৰ নেতৃত্বত ছয়জন ন্যায়াধীশৰ আপীলকাৰী সংস্থাই এই নিৰ্দেশ গৃহীত কৰিছে। ৰিট আবেদনকাৰীৰ অধিবক্তা সুব্ৰত চৌধুৰীয়ে স্থগিতাদেশৰ আদেশত আপত্তি কৰি কয় যে, "যোৱা বছৰৰ দুৰ্গা পূজাৰ সময়ত স্থানীয় প্ৰশাসনে হিন্দু আৰু তেওঁলোকৰ সম্পত্তি আৰু উপাসনা স্থানসমূহক সাম্প্ৰদায়িক আক্ৰমণৰপৰা ৰক্ষা কৰাত ব্যৰ্থ হৈছে।"<ref>{{cite news |title=Bangladesh : Supreme Court stays judicial probe into attacks on Hindus |url=https://insightonlinenews.in/bangladesh-supreme-court-stays-judicial-probe-into-attacks-on-hindus/ |access-date=7 February 2022 |date=31 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220207233213/https://insightonlinenews.in/bangladesh-supreme-court-stays-judicial-probe-into-attacks-on-hindus/ |archive-date=7 February 2022}}</ref><ref>{{cite news |script-title=bn:দুর্গাপূজাকালীন সহিংসতা: বিচার বিভাগীয় তদন্ত স্থগিতের নির্দেশ সুপ্রিম কোর্টের |url=https://www.thedailystar.net/bangla/%E0%A6%B8%E0%A6%82%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%A6/%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6/%E0%A6%85%E0%A6%AA%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A7-%E0%A6%93-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%B0/%E0%A6%A6%E0%A7%81%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%82%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A7%80%E0%A6%A8-%E0%A6%B8%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%82%E0%A6%B8%E0%A6%A4%E0%A6%BE-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A7%80%E0%A6%AF%E0%A6%BC-%E0%A6%A4%E0%A6%A6%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6-%E0%A6%B8%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%AE |access-date=7 February 2022 |work=[[The Daily Star (Bangladesh)]] |date=30 January 2022 |language=bn}}</ref> ==প্ৰতিক্ৰিয়া== ২০২১ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত শুকুৰবাৰৰ নামাজৰ পিছত ঢাকাৰ বিভিন্ন মছজিদৰপৰা ১০ হাজাৰৰো অধিক মুছলমানৰ ভিৰে ইছলামিক ৰাজনৈতিক দলৰ বেনাৰ লৈ ৰাজপথলৈ ওলাই আহি "ইছলামৰ শত্ৰুৰ সৈতে নিপাত যাওক" আৰু "দোষীক ফাঁচি দিয়ক" বুলি ধ্বনি দিয়ে। সেইদিনা ওচৰৰ প্ৰায় ১০০০ হিন্দুৱেও মন্দিৰত আক্ৰমণ আৰু মুছলমান গোটৰদ্বাৰা হিন্দুক হত্যা কৰাৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰে।<ref name="aj18Oct2021"/><ref>{{cite news |title=Islam is not our state religion, will revert to 1972 constitution: Bangladesh Minister after attack on Hindus, South Asia News |work=[[WION]] |date=18 October 2021 |url=https://www.wionews.com/south-asia/islam-is-not-our-state-religion-will-revert-to-1972-constitution-bangladesh-minister-after-attack-on-hindus-421645 |access-date=18 October 2021 |archive-date=18 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211018035141/https://www.wionews.com/south-asia/islam-is-not-our-state-religion-will-revert-to-1972-constitution-bangladesh-minister-after-attack-on-hindus-421645 |url-status=live }}</ref><ref name="Sify">{{Cite news |title=Don't think of yourself as a minority, Sheikh Hasina tells Hindu community |url=https://www.sify.com/news/dont-think-of-yourself-as-a-minority-sheikh-hasina-tells-hindu-community-news-international-vkoskebcabcce.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023204315/https://www.sify.com/news/dont-think-of-yourself-as-a-minority-sheikh-hasina-tells-hindu-community-news-international-vkoskebcabcce.html |archive-date=23 October 2021 |access-date=18 October 2021 |work=Sify}}</ref> গৃহ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী আছাদুজ্জামান খানে কয় যে এই কাণ্ডসমূহ পূৰ্ব পৰিকল্পিত আছিল: "আমাৰ বোধেৰে এইটো এটা গুপ্ত গোটৰ প্ৰৰোচিত কাৰ্য্য আছিল... কেৱল কমিলাতে নহয়, ৰামু আৰু নাছিৰনগৰত সাম্প্ৰদায়িক হিংসাৰ জৰিয়তেও পূৰ্বতে দেশখনক অস্থিৰ কৰাৰ চেষ্টা কৰা হৈছিল।"<ref name="ht18Oct2021">{{cite news |title='Attacks on Durga Puja pandals pre-planned': Bangladesh home minister |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/attacks-on-durga-puja-pandals-pre-planned-says-bangladesh-home-minister-101634517188664.html |work=[[Hindustan Times]] |date=18 October 2021}}</ref> বাংলাদেশৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী এ কে আব্দুল মোমেনে সাম্প্ৰদায়িক হিংসা সন্দৰ্ভত স্পষ্টীকৰণ জাৰি কৰি কয় যে ৬ জন লোক নিহত হৈছে, ৪ জন মুছলমান আৰু ২ জন হিন্দু নিহত হৈছে ইয়াৰে এজনৰ মৃত্যু হৈছে প্ৰাকৃতিক কাৰণত আৰু আনজনৰ পুখুৰীত জঁপিয়াই পৰি মৃত্যু হৈছে। তেওঁ দাবী কৰে যে হিংসাৰ সময়ত "এটাও মন্দিৰ ধ্বংস হোৱা নাছিল" কিন্তু "দেৱতা বা দেৱীমূৰ্তি ভাঙি পেলোৱা হৈছিল।" তেওঁ কয় যে চৰকাৰখন “ধৰ্মীয় সম্প্ৰীতিৰ প্ৰতি দায়বদ্ধ” আৰু চৰকাৰক “লাজ” দিব বিচৰা “উৎসাহী সংবাদ মাধ্যম”ৰ আক্ৰমণৰ সন্দৰ্ভত “চলি থকা অপপ্ৰচাৰ” বিশ্বাস নকৰিবলৈ মানুহক পৰামৰ্শ দিয়ে। ড° মোমেনে লগতে কয় যে চৰকাৰে হিন্দুৰ ঘৰ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰিছে আৰু হিংসাৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত সকলোকে উদাৰ ক্ষতিপূৰণ প্ৰদান কৰিছে। তেওঁ লগতে উল্লেখ কৰে যে বাংলাদেশত অভিলেখসংখ্যক পূজা মণ্ডপ আছে, ইয়াৰ কাৰণ আংশিকভাৱে চৰকাৰী পুঁজিৰে দিয়া ৰাজসাহায্য।<ref>{{Cite news |url=https://mofa.gov.bd/site/page/6758ab52-c643-43fa-b76e-4eb99fcf5b47 |title=Statement of Foreign Minister Dr AK Abdul Momen, MP, About Recent Communal Violence |work=[[Ministry of Foreign Affairs (Bangladesh)]] |access-date=1 November 2021 |archive-url=https://archive.today/20211101094125/https://mofa.gov.bd/site/page/6758ab52-c643-43fa-b76e-4eb99fcf5b47#selection-1173.0-1173.253 |archive-date=1 November 2021}}</ref> বাংলাদেশ জাতীয়তাবাদী পাৰ্টিৰ মহাসচিব মিৰ্জা ফখৰুল ইছলাম আলমগীৰে "হিন্দু ভাই"ৰ বিৰুদ্ধে হোৱা হিংসাক গৰিহণা দিয়ে, আৰু আক্ৰমণৰ আঁৰত চৰকাৰী ষড়যন্ত্ৰৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে। তেওঁ পৰৱৰ্তী নিৰ্বাচনৰ পূৰ্বে ক্ষমতা দখল কৰিবলৈ দলবিহীন চৰকাৰৰ আহ্বান জনায়।<ref>{{cite news |date=15 October 2021 |title=Govt plot behind attack |url=https://unb.com.bd/category/politics/govt-plot-behind-communal-incidents-alleges-bnp/80546 |newspaper=[[United News of Bangladesh]] |access-date=16 October 2021}}</ref> বাংলাদেশ হিন্দু বৌদ্ধ খ্ৰীষ্টান ঐক্য পৰিষদে চট্টাগ্ৰামৰ দুৰ্গা পূজা স্থানত হোৱা আক্ৰমণৰ প্ৰতিবাদত চট্টাগ্ৰামত আধাদিনীয়া ধৰ্মঘট পালন কৰে।<ref>{{cite news |date=15 October 2021 |title=Half Day hartal on Saturday |url=https://unb.com.bd/category/bangladesh/mandap-attack-half-day-hartal-called-in-ctg-for-saturday/80587 |newspaper=[[United News of Bangladesh]] |access-date=16 October 2021 |archive-date=16 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211016181816/https://unb.com.bd/category/bangladesh/mandap-attack-half-day-hartal-called-in-ctg-for-saturday/80587 |url-status=live }}</ref> সংস্থাটোৰ সাধাৰণ সম্পাদকে এক সাক্ষাৎকাৰত দাবী কৰিছিল যে স্থানীয় আৱামী লীগৰ গৰিষ্ঠসংখ্যক নেতাই হিংসাত সহযোগী বা সক্ৰিয়ভাৱে সহায় কৰিছিল।<ref>{{cite news |date=15 October 2021 |title=Attacks on minorities part of a blueprint |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/attacks-minorities-parts-blueprint-2200036 |newspaper=[[The Daily Star (Bangladesh)]] |access-date=1 November 2021 |archive-date=1 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211101095720/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/attacks-minorities-parts-blueprint-2200036 |url-status=live }}</ref> তেওঁ সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত ভৱিষ্যতে আক্ৰমণ ৰোধ কৰিবলৈ আৱামী লীগৰ "আত্ম-বিশুদ্ধকৰণ"ৰ আহ্বান জনায়।<ref>{{cite news |date=29 October 2021 |title=We want self-purification in the ruling party: Rana Dasgupta |url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/we-want-self-purification-in-the-ruling-party-rana-dasgupta |newspaper=[[Prothom Alo]] |access-date=1 November 2021 |archive-date=1 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211101100238/https://en.prothomalo.com/bangladesh/we-want-self-purification-in-the-ruling-party-rana-dasgupta |url-status=live }}</ref> ২০২১ চনৰ ২২ অক্টোবৰত নেপালৰ কাঠমাণ্ডুত ভুক্তভোগীসকলৰ প্ৰতি সংহতি প্ৰকাশ আৰু অপৰাধীক শাস্তি প্ৰদানৰ দাবীত এক বিক্ষোভ প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।<ref>{{Cite news |script-title=hi:बंगलादेशमा भएको हिन्दु धार्मिक समूहमाथिको आक्रमणविरूद्ध माइतीघरमा मैनबत्ती बालेर विरोध (तस्बिरहरू) |url=https://www.setopati.com/social/251928/ |access-date=23 October 2021 |work=Setopati |archive-date=23 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023070954/https://www.setopati.com/social/251928/ |url-status=live }}</ref>{{better source needed|date=March 2023}} ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোডী]]ক এই বিষয়ত মৌনতা অৱলম্বন কৰাৰ বাবে আঞ্চলিক দলসমূহে তীব্ৰ সমালোচনা কৰে।<ref>{{Cite news |title=Why is PM Modi inactive on Bangladesh violence? Asks TMC |url=https://www.indiatoday.in/india/story/narendra-modi-bangladesh-violence-hindu-muslims-tmc-1866483-2021-10-19 |access-date=1 November 2021 |archive-date=19 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211019145419/https://www.indiatoday.in/india/story/narendra-modi-bangladesh-violence-hindu-muslims-tmc-1866483-2021-10-19 |url-status=live }}</ref> চুবুৰীয়া ভাৰতীয় ৰাজ্য [[ত্ৰিপুৰা]], য'ত বহুসংখ্যক হিন্দু থাকে, যাৰ পূৰ্বপুৰুষ বৰ্তমান বাংলাদেশৰপৰা পলায়ন কৰা, দুৰ্গা পূজাৰ হিংসাৰ বিৰুদ্ধে বিশ্ব হিন্দু পৰিষদৰ সমাৱেশৰ সময়ত স্থানীয় মুছলমানসকলৰ বিৰুদ্ধে সাম্প্ৰদায়িক হিংসাৰ সৃষ্টি হয়।<ref>{{Cite news |date=27 October 2021 |title=Tripura: Mosque vandalised, two shops set on fire during VHP rally |url=https://indianexpress.com/article/north-east-india/tripura/tripura-mosque-vandalised-two-shops-set-on-fire-during-vhp-rally-7592208/ |access-date=11 June 2022 |work=[[The Indian Express]] |language=en |archive-date=30 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220730003817/https://indianexpress.com/article/north-east-india/tripura/tripura-mosque-vandalised-two-shops-set-on-fire-during-vhp-rally-7592208/ |url-status=live }}</ref> ==উত্তৰাধিকাৰ== ধৰ্মীয় সম্প্ৰীতিৰ ক্ষেত্ৰত পিছ পৰি আছে বাংলাদেশ। বাংলাদেশৰ জাতীয় হিন্দু মহজোতেৰ এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি কেৱল ২০১৭ চনতে কমেও ২৫ গৰাকী হিন্দু ছোৱালী আৰু শিশুক ধৰ্ষণ কৰি ২৩৫টা মন্দিৰ আৰু মূৰ্তি ভাঙি পেলোৱা হৈছিল। হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ বিৰুদ্ধে বছৰটোত মুঠ অত্যাচাৰৰ সংখ্যা আছিল ৬,৪৭৪টা।<ref>{{Cite news |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2018/01/06/bjhm-107-hindus-killed-31-forcibly-disappeared-2017 |title=BJHM: 107 Hindus killed, 31 forcibly disappeared in 2017 |work=[[Dhaka Tribune]] |date=6 January 2018 |access-date=1 November 2021 |archive-date=29 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329091215/http://www.dhakatribune.com/bangladesh/2018/01/06/bjhm-107-hindus-killed-31-forcibly-disappeared-2017 |url-status=live }}</ref> একে বছৰৰ আৰম্ভণিতে বাংলাদেশত মোডী বিৰোধী প্ৰতিবাদ দ্ৰুতগতিত হিন্দু বিৰোধী দাঙ্গালৈ পৰিণত হৈছিল আৰু কেইবাটাও হিন্দু মন্দিৰ ভাঙি পেলোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite news |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/bangladesh-violence-spreads-after-modi-visit-attacks-hindu-temples-train-2021-03-28/ |title=Bangladesh violence spreads after Modi's visit, attacks on Hindu temples, train |newspaper=Reuters |date=28 March 2021 |last1=Paul |first1=Ruma |access-date=1 November 2021 |archive-date=1 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211101131956/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/bangladesh-violence-spreads-after-modi-visit-attacks-hindu-temples-train-2021-03-28/ |url-status=live }}</ref> বাংলাদেশত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ বিৰুদ্ধে অহৰহ আক্ৰমণ চলি থকাৰ বাবে বিশ্লেষকসকলে বিশ্বাস কৰে যে ২০৫০ চনৰ ভিতৰত "বাংলাদেশত কোনো হিন্দু নাথাকিব।"<ref>{{Cite news |last=PTI |date=22 November 2016 |title=No Hindus will be left in Bangladesh after 30 years: professor |url=https://www.thehindu.com/news/international/No-Hindus-will-be-left-in-Bangladesh-after-30-years-professor/article16675228.ece |access-date=22 October 2024 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X |archive-date=31 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331110048/https://www.thehindu.com/news/international/No-Hindus-will-be-left-in-Bangladesh-after-30-years-professor/article16675228.ece |url-status=live }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশ]] nilfld2vgilpeua268792l0bo7wbkcu 0 140356 645942 2026-10-18T13:44:53Z 2026Dhriti Hazarika 52021 /* Student Participants */ 645942 wikitext text/x-wiki [[অসম]]ৰ ইতিহাসত [[২০০৮]] চনৰ ৩০ অক্টোবৰ তাৰিখটো এক শোকাৱহ দিন হিচাপে পৰিচিত। সেইদিনা [[অসম]]ৰ কেইবাটাও স্থানত ধাৰাবাহিক বোমা বিস্ফোৰণ সংঘটিত হৈছিল। এই বিস্ফোৰণসমূহৰ ভিতৰত [[গুৱাহাটী]]ৰ [[গণেশগুৰি]] অঞ্চলত সংঘটিত বিস্ফোৰণটো বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য। এই ঘটনাই কেৱল গুৱাহাটী মহানগৰকে নহয়, সমগ্ৰ [[অসম]]কে গভীৰভাৱে প্ৰভাৱিত কৰিছিল। [[গণেশগুৰি]] [[গুৱাহাটী]] মহানগৰৰ এটা ব্যস্ত বাণিজ্যিক আৰু জনবসতিপূৰ্ণ অঞ্চল। ইয়াৰ আশে-পাশে বিভিন্ন ব্যৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠান, দোকান-পোহাৰ, ৰাজহুৱা পথ আৰু আন বহুতো প্ৰতিষ্ঠান অৱস্থিত। প্ৰতিদিনে বহু মানুহে এই অঞ্চলৰ মাজেৰে অহা-যোৱা কৰে। [[২০০৮]] চনৰ ৩০ অক্টোবৰত এই ব্যস্ত অঞ্চলত সংঘটিত বিস্ফোৰণে সাধাৰণ মানুহৰ জীৱনলৈ আকস্মিক বিপৰ্যয় কঢ়িয়াই আনিছিল। এই ঘটনাত বহু নিৰীহ লোকে প্ৰাণ হেৰুৱাইছিল আৰু বহু লোক আহত হৈছিল। নিহতসকলৰ পৰিয়ালৰ বাবে এই ঘটনা এক অপূৰণীয় ক্ষতি হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। ঘটনাটোৱে জনসাধাৰণৰ মাজত শোক, আতংক আৰু নিৰাপত্তাক লৈ উদ্বেগৰ সৃষ্টি কৰিছিল। [[গণেশগুৰি]] বোমা বিস্ফোৰণৰ ইতিহাস অধ্যয়ন কৰাটো কেৱল অতীতৰ এটা কৰুণ ঘটনাৰ বিষয়ে জনা নহয়। ইয়াৰ জৰিয়তে [[অসম]]ৰ সাম্প্ৰতিক ইতিহাস, সামাজিক পৰিস্থিতি, নিৰাপত্তা ব্যৱস্থা, তদন্ত প্ৰক্ৰিয়া আৰু হিংসাত্মক ঘটনাৰ মানৱীয় প্ৰভাৱৰ বিষয়েও জানিব পাৰি। _{গণেশগুৰিৰ পৰিচয়} [[গণেশগুৰি]] [[অসম]]ৰ [[গুৱাহাটী]] মহানগৰৰ এটা পৰিচিত অঞ্চল। ই [[দিছপুৰ]]ৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰৰ ওচৰত অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ বাণিজ্যিক তথা যাতায়াত ব্যৱস্থাৰ বাবে বিশেষ গুৰুত্ব আছে। [[গণেশগুৰি]]ত বিভিন্ন দোকান-পোহাৰ, ব্যৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠান, কাৰ্যালয় আৰু জনসাধাৰণৰ দৈনন্দিন প্ৰয়োজনীয়তাৰ সৈতে জড়িত বহুতো প্ৰতিষ্ঠান আছে। অঞ্চলটোত দিনটোৰ বিভিন্ন সময়ত যথেষ্ট মানুহৰ সমাগম ঘটে। গুৱাহাটীৰ নগৰীয়া জীৱনৰ সৈতে গণেশগুৰিৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছে। ইয়াৰ ব্যস্ত পথ আৰু বাণিজ্যিক কাৰ্যকলাপে অঞ্চলটোক মহানগৰখনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ হিচাপে গঢ়ি তুলিছে। ২০০৮ চনৰ ৩০ অক্টোবৰত এই অঞ্চলত সংঘটিত বিস্ফোৰণে ইয়াৰ স্বাভাৱিক পৰিৱেশ ব্যাহত কৰিছিল। ঘটনাটোৱে দেখুৱাইছিল যে জনবহুল ৰাজহুৱা স্থানত সংঘটিত হিংসাত্মক কাৰ্যকলাপে কেনেদৰে অসংখ্য সাধাৰণ মানুহৰ জীৱনলৈ বিপদ কঢ়িয়াই আনিব পাৰে। গণেশগুৰিৰ ভৌগোলিক অৱস্থান আৰু নগৰীয়া গুৰুত্বৰ বাবে এই ঘটনাই গুৱাহাটী মহানগৰৰ জনসাধাৰণৰ মাজত বিশেষ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি কৰিছিল। eln76u2n05122iz1hq5k7807gakbivc 646000 645942 2026-10-19T01:26:41Z AjayDas 12623 646000 wikitext text/x-wiki {{Merge|২০০৮ চনৰ অসমৰ বোমা বিস্ফোৰণ}} [[অসম]]ৰ ইতিহাসত [[২০০৮]] চনৰ ৩০ অক্টোবৰ তাৰিখটো এক শোকাৱহ দিন হিচাপে পৰিচিত। সেইদিনা [[অসম]]ৰ কেইবাটাও স্থানত ধাৰাবাহিক বোমা বিস্ফোৰণ সংঘটিত হৈছিল। এই বিস্ফোৰণসমূহৰ ভিতৰত [[গুৱাহাটী]]ৰ [[গণেশগুৰি]] অঞ্চলত সংঘটিত বিস্ফোৰণটো বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য। এই ঘটনাই কেৱল গুৱাহাটী মহানগৰকে নহয়, সমগ্ৰ [[অসম]]কে গভীৰভাৱে প্ৰভাৱিত কৰিছিল। [[গণেশগুৰি]] [[গুৱাহাটী]] মহানগৰৰ এটা ব্যস্ত বাণিজ্যিক আৰু জনবসতিপূৰ্ণ অঞ্চল। ইয়াৰ আশে-পাশে বিভিন্ন ব্যৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠান, দোকান-পোহাৰ, ৰাজহুৱা পথ আৰু আন বহুতো প্ৰতিষ্ঠান অৱস্থিত। প্ৰতিদিনে বহু মানুহে এই অঞ্চলৰ মাজেৰে অহা-যোৱা কৰে। [[২০০৮]] চনৰ ৩০ অক্টোবৰত এই ব্যস্ত অঞ্চলত সংঘটিত বিস্ফোৰণে সাধাৰণ মানুহৰ জীৱনলৈ আকস্মিক বিপৰ্যয় কঢ়িয়াই আনিছিল। এই ঘটনাত বহু নিৰীহ লোকে প্ৰাণ হেৰুৱাইছিল আৰু বহু লোক আহত হৈছিল। নিহতসকলৰ পৰিয়ালৰ বাবে এই ঘটনা এক অপূৰণীয় ক্ষতি হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। ঘটনাটোৱে জনসাধাৰণৰ মাজত শোক, আতংক আৰু নিৰাপত্তাক লৈ উদ্বেগৰ সৃষ্টি কৰিছিল। [[গণেশগুৰি]] বোমা বিস্ফোৰণৰ ইতিহাস অধ্যয়ন কৰাটো কেৱল অতীতৰ এটা কৰুণ ঘটনাৰ বিষয়ে জনা নহয়। ইয়াৰ জৰিয়তে [[অসম]]ৰ সাম্প্ৰতিক ইতিহাস, সামাজিক পৰিস্থিতি, নিৰাপত্তা ব্যৱস্থা, তদন্ত প্ৰক্ৰিয়া আৰু হিংসাত্মক ঘটনাৰ মানৱীয় প্ৰভাৱৰ বিষয়েও জানিব পাৰি। _{গণেশগুৰিৰ পৰিচয়} [[গণেশগুৰি]] [[অসম]]ৰ [[গুৱাহাটী]] মহানগৰৰ এটা পৰিচিত অঞ্চল। ই [[দিছপুৰ]]ৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰৰ ওচৰত অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ বাণিজ্যিক তথা যাতায়াত ব্যৱস্থাৰ বাবে বিশেষ গুৰুত্ব আছে। [[গণেশগুৰি]]ত বিভিন্ন দোকান-পোহাৰ, ব্যৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠান, কাৰ্যালয় আৰু জনসাধাৰণৰ দৈনন্দিন প্ৰয়োজনীয়তাৰ সৈতে জড়িত বহুতো প্ৰতিষ্ঠান আছে। অঞ্চলটোত দিনটোৰ বিভিন্ন সময়ত যথেষ্ট মানুহৰ সমাগম ঘটে। গুৱাহাটীৰ নগৰীয়া জীৱনৰ সৈতে গণেশগুৰিৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছে। ইয়াৰ ব্যস্ত পথ আৰু বাণিজ্যিক কাৰ্যকলাপে অঞ্চলটোক মহানগৰখনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ হিচাপে গঢ়ি তুলিছে। ২০০৮ চনৰ ৩০ অক্টোবৰত এই অঞ্চলত সংঘটিত বিস্ফোৰণে ইয়াৰ স্বাভাৱিক পৰিৱেশ ব্যাহত কৰিছিল। ঘটনাটোৱে দেখুৱাইছিল যে জনবহুল ৰাজহুৱা স্থানত সংঘটিত হিংসাত্মক কাৰ্যকলাপে কেনেদৰে অসংখ্য সাধাৰণ মানুহৰ জীৱনলৈ বিপদ কঢ়িয়াই আনিব পাৰে। গণেশগুৰিৰ ভৌগোলিক অৱস্থান আৰু নগৰীয়া গুৰুত্বৰ বাবে এই ঘটনাই গুৱাহাটী মহানগৰৰ জনসাধাৰণৰ মাজত বিশেষ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি কৰিছিল। kjljh78p1lwserj8skuvqdmd8nl0sb3 0 140357 645951 2026-10-18T18:00:07Z কুমুদ ঘোষ 42738 নতুন পৃষ্ঠা: '''নীলমতী''' (Eumyias thalassinus) হৈছে পুৰণি বিশ্বৰ নাচনী চৰাই৷ 645951 wikitext text/x-wiki '''নীলমতী''' (Eumyias thalassinus) হৈছে পুৰণি বিশ্বৰ নাচনী চৰাই৷ daknq264qka52gmjp6uivyi7e3idgxb 645952 645951 2026-10-18T18:01:44Z কুমুদ ঘোষ 42738 645952 wikitext text/x-wiki '''নীলমতী''' (Eumyias thalassinus) হৈছে পুৰণি বিশ্বৰ নাচনী চৰাই৷ হিমালয়ৰ পৰা দক্ষিণ-পূব এছিয়া হৈ সুমাত্ৰালৈকে ইয়াক পোৱা যায়। bhvkfa6w6m368j4zokbfi87uu0lu48v 645953 645952 2026-10-18T18:05:57Z কুমুদ ঘোষ 42738 645953 wikitext text/x-wiki '''নীলমতী''' (Eumyias thalassinus) হৈছে পুৰণি বিশ্বৰ নাচনী চৰাই৷ হিমালয়ৰ পৰা দক্ষিণ-পূব এছিয়া হৈ সুমাত্ৰালৈকে ইয়াক পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰা হৈছে ইয়াৰ স্বকীয় বিশিষ্ট তুঁতীয়া নীলা ৰঙৰ পৰা আৰু ইয়াৰ দুচকুৰ মাজত আৰু ঠোঁটৰ গুৰিৰ ওপৰত এটা ক'লা দাগ আছে। jlwv2jqgdmb0bdvjv8h8a8cis2wswyc 645954 645953 2026-10-18T18:07:54Z কুমুদ ঘোষ 42738 645954 wikitext text/x-wiki '''নীলমতী''' (Eumyias thalassinus) হৈছে পুৰণি বিশ্বৰ নাচনী চৰাই৷ হিমালয়ৰ পৰা দক্ষিণ-পূব এছিয়া হৈ সুমাত্ৰালৈকে ইয়াক পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰা হৈছে ইয়াৰ স্বকীয় বিশিষ্ট তুঁতীয়া নীলা ৰঙৰ পৰা আৰু ইয়াৰ দুচকুৰ মাজত আৰু ঠোঁটৰ গুৰিৰ ওপৰত এটা ক'লা দাগ আছে। প্ৰাপ্তবয়স্ক মাইকী চৰাইৰ কেৱল ক'লা চকুৰ দাগ আৰু ধূসৰ গুহ্যদ্বাৰ বাহিৰে শৰীৰৰ সকলো অংশতে গাঢ় নীলা ৰং থাকে। প্ৰাপ্তবয়স্ক মাইকী আৰু অৰ্ধ-প্ৰাপ্তবয়স্ক চৰাইৰ নীলা ৰং অলপ পাতল। 3ti55qltfqv46ya3ohhvroq5o2j079m 645955 645954 2026-10-18T18:08:34Z কুমুদ ঘোষ 42738 645955 wikitext text/x-wiki '''নীলমতী''' (Eumyias thalassinus) হৈছে পুৰণি বিশ্বৰ নাচনী চৰাই৷ হিমালয়ৰ পৰা দক্ষিণ-পূব এছিয়া হৈ সুমাত্ৰালৈকে ইয়াক পোৱা যায়।<ref>{{Cite web|url=http://www.worldbirdnames.org/bow/chats/|title=Chats, Old World flycatchers « IOC World Bird List|website=www.worldbirdnames.org|language=en-US|access-date=2017-07-11}}</ref> এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰা হৈছে ইয়াৰ স্বকীয় বিশিষ্ট তুঁতীয়া নীলা ৰঙৰ পৰা আৰু ইয়াৰ দুচকুৰ মাজত আৰু ঠোঁটৰ গুৰিৰ ওপৰত এটা ক'লা দাগ আছে। প্ৰাপ্তবয়স্ক মাইকী চৰাইৰ কেৱল ক'লা চকুৰ দাগ আৰু ধূসৰ গুহ্যদ্বাৰ বাহিৰে শৰীৰৰ সকলো অংশতে গাঢ় নীলা ৰং থাকে। প্ৰাপ্তবয়স্ক মাইকী আৰু অৰ্ধ-প্ৰাপ্তবয়স্ক চৰাইৰ নীলা ৰং অলপ পাতল। gtz3ed4mih5sv5odlh0yo8rzvwmstt1 645956 645955 2026-10-18T18:09:00Z কুমুদ ঘোষ 42738 645956 wikitext text/x-wiki '''নীলমতী''' (Eumyias thalassinus) হৈছে পুৰণি বিশ্বৰ নাচনী চৰাই৷ হিমালয়ৰ পৰা দক্ষিণ-পূব এছিয়া হৈ সুমাত্ৰালৈকে ইয়াক পোৱা যায়।<ref>{{Cite web|url=http://www.worldbirdnames.org/bow/chats/|title=Chats, Old World flycatchers « IOC World Bird List|website=www.worldbirdnames.org|language=en-US|access-date=2017-07-11}}</ref> এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰা হৈছে ইয়াৰ স্বকীয় বিশিষ্ট তুঁতীয়া নীলা ৰঙৰ পৰা আৰু ইয়াৰ দুচকুৰ মাজত আৰু ঠোঁটৰ গুৰিৰ ওপৰত এটা ক'লা দাগ আছে। প্ৰাপ্তবয়স্ক মাইকী চৰাইৰ কেৱল ক'লা চকুৰ দাগ আৰু ধূসৰ গুহ্যদ্বাৰ বাহিৰে শৰীৰৰ সকলো অংশতে গাঢ় নীলা ৰং থাকে। প্ৰাপ্তবয়স্ক মাইকী আৰু অৰ্ধ-প্ৰাপ্তবয়স্ক চৰাইৰ নীলা ৰং অলপ পাতল। ==তথ্যসূত্ৰ== dohy4ydopj10w83mdj9mkx8r4tbb23g 645957 645956 2026-10-18T18:11:40Z কুমুদ ঘোষ 42738 645957 wikitext text/x-wiki '''নীলমতী''' (Eumyias thalassinus) হৈছে পুৰণি বিশ্বৰ নাচনী চৰাই৷ হিমালয়ৰ পৰা দক্ষিণ-পূব এছিয়া হৈ সুমাত্ৰালৈকে ইয়াক পোৱা যায়।<ref>{{Cite web|url=http://www.worldbirdnames.org/bow/chats/|title=Chats, Old World flycatchers « IOC World Bird List|website=www.worldbirdnames.org|language=en-US|access-date=2017-07-11}}</ref> এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰা হৈছে ইয়াৰ স্বকীয় বিশিষ্ট তুঁতীয়া নীলা ৰঙৰ পৰা আৰু ইয়াৰ দুচকুৰ মাজত আৰু ঠোঁটৰ গুৰিৰ ওপৰত এটা ক'লা দাগ আছে। প্ৰাপ্তবয়স্ক মতা চৰাইৰ কেৱল ক'লা চকুৰ দাগ আৰু ধূসৰ গুহ্যদ্বাৰ বাহিৰে শৰীৰৰ সকলো অংশতে গাঢ় নীলা ৰং থাকে। প্ৰাপ্তবয়স্ক মাইকী আৰু অৰ্ধ-প্ৰাপ্তবয়স্ক চৰাইৰ নীলা ৰং অলপ পাতল। নাচনী চৰাইবোৰৰ ভিতৰত নীলমতী চৰাইও আগ্ৰহৰ বিষয়, কিয়নো ই গছৰ ঘন পাতৰ আচ্ছাদনৰ ওপৰত খাদ্য সন্ধান কৰে আৰু বিদ্যুতৰ তাঁৰ বা গছৰ মুকলি ওপৰৰ ডালত বহে। ==তথ্যসূত্ৰ== p3ar9wtya2x9iy8cndapyv64tgc3u35 645958 645957 2026-10-18T18:16:18Z কুমুদ ঘোষ 42738 645958 wikitext text/x-wiki '''নীলমতী''' (Eumyias thalassinus) হৈছে পুৰণি বিশ্বৰ নাচনী চৰাই৷ হিমালয়ৰ পৰা দক্ষিণ-পূব এছিয়া হৈ সুমাত্ৰালৈকে ইয়াক পোৱা যায়।<ref>{{Cite web|url=http://www.worldbirdnames.org/bow/chats/|title=Chats, Old World flycatchers « IOC World Bird List|website=www.worldbirdnames.org|language=en-US|access-date=2017-07-11}}</ref> এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰা হৈছে ইয়াৰ স্বকীয় বিশিষ্ট তুঁতীয়া নীলা ৰঙৰ পৰা আৰু ইয়াৰ দুচকুৰ মাজত আৰু ঠোঁটৰ গুৰিৰ ওপৰত এটা ক'লা দাগ আছে। প্ৰাপ্তবয়স্ক মতা চৰাইৰ কেৱল ক'লা চকুৰ দাগ আৰু ধূসৰ গুহ্যদ্বাৰ বাহিৰে শৰীৰৰ সকলো অংশতে গাঢ় নীলা ৰং থাকে। প্ৰাপ্তবয়স্ক মাইকী আৰু অৰ্ধ-প্ৰাপ্তবয়স্ক চৰাইৰ নীলা ৰং অলপ পাতল। নাচনী চৰাইবোৰৰ ভিতৰত নীলমতী চৰাইও আগ্ৰহৰ বিষয়, কিয়নো ই গছৰ ঘন পাতৰ আচ্ছাদনৰ ওপৰত খাদ্য সন্ধান কৰে আৰু বিদ্যুতৰ তাঁৰ বা গছৰ মুকলি ওপৰৰ ডালত বহে। এই প্ৰজাতিটোক আগতে মুস্কিকাপা (Muscicapa) গণত ৰখা হৈছিল, আৰু ইয়াক নীলা নাচনী চৰাইৰ অধিক ওচৰৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল৷<ref>Lei Xin, Lian Zhen-Min, Lei Fu-Min, Yin Zuo-Hua, Zhao Hong-Feng (2007). Acta Zoologica Sinica. 53(1):95 [http://www.zoores.ac.cn/qikan/manage/wenzhang/200703291.pdf PDF] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160130170723/http://www.zoores.ac.cn/qikan/manage/wenzhang/200703291.pdf |date=2016-01-30 }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== 3b88bq8bzmwq14yletdpnd926huwyzy 645959 645958 2026-10-18T18:17:41Z কুমুদ ঘোষ 42738 645959 wikitext text/x-wiki '''নীলমতী''' ({{lang-en|Verditer flycatcher}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Eumyias thalassinus'') হৈছে পুৰণি বিশ্বৰ নাচনী চৰাই৷ হিমালয়ৰ পৰা দক্ষিণ-পূব এছিয়া হৈ সুমাত্ৰালৈকে ইয়াক পোৱা যায়।<ref>{{Cite web|url=http://www.worldbirdnames.org/bow/chats/|title=Chats, Old World flycatchers « IOC World Bird List|website=www.worldbirdnames.org|language=en-US|access-date=2017-07-11}}</ref> এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰা হৈছে ইয়াৰ স্বকীয় বিশিষ্ট তুঁতীয়া নীলা ৰঙৰ পৰা আৰু ইয়াৰ দুচকুৰ মাজত আৰু ঠোঁটৰ গুৰিৰ ওপৰত এটা ক'লা দাগ আছে। প্ৰাপ্তবয়স্ক মতা চৰাইৰ কেৱল ক'লা চকুৰ দাগ আৰু ধূসৰ গুহ্যদ্বাৰ বাহিৰে শৰীৰৰ সকলো অংশতে গাঢ় নীলা ৰং থাকে। প্ৰাপ্তবয়স্ক মাইকী আৰু অৰ্ধ-প্ৰাপ্তবয়স্ক চৰাইৰ নীলা ৰং অলপ পাতল। নাচনী চৰাইবোৰৰ ভিতৰত নীলমতী চৰাইও আগ্ৰহৰ বিষয়, কিয়নো ই গছৰ ঘন পাতৰ আচ্ছাদনৰ ওপৰত খাদ্য সন্ধান কৰে আৰু বিদ্যুতৰ তাঁৰ বা গছৰ মুকলি ওপৰৰ ডালত বহে। এই প্ৰজাতিটোক আগতে মুস্কিকাপা (Muscicapa) গণত ৰখা হৈছিল, আৰু ইয়াক নীলা নাচনী চৰাইৰ অধিক ওচৰৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল৷<ref>Lei Xin, Lian Zhen-Min, Lei Fu-Min, Yin Zuo-Hua, Zhao Hong-Feng (2007). Acta Zoologica Sinica. 53(1):95 [http://www.zoores.ac.cn/qikan/manage/wenzhang/200703291.pdf PDF] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160130170723/http://www.zoores.ac.cn/qikan/manage/wenzhang/200703291.pdf |date=2016-01-30 }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== i3u25o7gu35lth4aqrg25fm2s48p3fk 645960 645959 2026-10-18T18:20:16Z কুমুদ ঘোষ 42738 645960 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | image = অম্বর চুটকি - Verditer flycatcher (Eumyias thalassinus), Naogaon, Bangladesh.jpg | image_caption = [[Naogaon District|নাওগাঁও]], [[বাংলাদেশ]]ত নীলমতী | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 13 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Eumyias thalassinus'' |volume=2016 |article-number=e.T22709426A94209129 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22709426A94209129.en |access-date=13 November 2021}}</ref> | genus = Eumyias | species = thalassinus | authority = ([[William Swainson|Swainson]], 1838) | synonyms = ''Stoparola melanops''<br /> ''Eumyias thalassina'' }} '''নীলমতী''' ({{lang-en|Verditer flycatcher}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Eumyias thalassinus'') হৈছে পুৰণি বিশ্বৰ নাচনী চৰাই৷ হিমালয়ৰ পৰা দক্ষিণ-পূব এছিয়া হৈ সুমাত্ৰালৈকে ইয়াক পোৱা যায়।<ref>{{Cite web|url=http://www.worldbirdnames.org/bow/chats/|title=Chats, Old World flycatchers « IOC World Bird List|website=www.worldbirdnames.org|language=en-US|access-date=2017-07-11}}</ref> এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰা হৈছে ইয়াৰ স্বকীয় বিশিষ্ট তুঁতীয়া নীলা ৰঙৰ পৰা আৰু ইয়াৰ দুচকুৰ মাজত আৰু ঠোঁটৰ গুৰিৰ ওপৰত এটা ক'লা দাগ আছে। প্ৰাপ্তবয়স্ক মতা চৰাইৰ কেৱল ক'লা চকুৰ দাগ আৰু ধূসৰ গুহ্যদ্বাৰ বাহিৰে শৰীৰৰ সকলো অংশতে গাঢ় নীলা ৰং থাকে। প্ৰাপ্তবয়স্ক মাইকী আৰু অৰ্ধ-প্ৰাপ্তবয়স্ক চৰাইৰ নীলা ৰং অলপ পাতল। নাচনী চৰাইবোৰৰ ভিতৰত নীলমতী চৰাইও আগ্ৰহৰ বিষয়, কিয়নো ই গছৰ ঘন পাতৰ আচ্ছাদনৰ ওপৰত খাদ্য সন্ধান কৰে আৰু বিদ্যুতৰ তাঁৰ বা গছৰ মুকলি ওপৰৰ ডালত বহে। এই প্ৰজাতিটোক আগতে মুস্কিকাপা (Muscicapa) গণত ৰখা হৈছিল, আৰু ইয়াক নীলা নাচনী চৰাইৰ অধিক ওচৰৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল৷<ref>Lei Xin, Lian Zhen-Min, Lei Fu-Min, Yin Zuo-Hua, Zhao Hong-Feng (2007). Acta Zoologica Sinica. 53(1):95 [http://www.zoores.ac.cn/qikan/manage/wenzhang/200703291.pdf PDF] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160130170723/http://www.zoores.ac.cn/qikan/manage/wenzhang/200703291.pdf |date=2016-01-30 }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== n3g46ou72s6nl6p1sqfyopo168uv2v0 645961 645960 2026-10-18T18:24:34Z কুমুদ ঘোষ 42738 645961 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | image = অম্বর চুটকি - Verditer flycatcher (Eumyias thalassinus), Naogaon, Bangladesh.jpg | image_caption = [[Naogaon District|নাওগাঁও]], [[বাংলাদেশ]]ত নীলমতী | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 13 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Eumyias thalassinus'' |volume=2016 |article-number=e.T22709426A94209129 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22709426A94209129.en |access-date=13 November 2021}}</ref> | genus = Eumyias | species = thalassinus | authority = ([[William Swainson|Swainson]], 1838) | synonyms = ''Stoparola melanops''<br /> ''Eumyias thalassina'' }} '''নীলমতী''' ({{lang-en|Verditer flycatcher}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Eumyias thalassinus'') হৈছে পুৰণি বিশ্বৰ নাচনী চৰাই৷ হিমালয়ৰ পৰা দক্ষিণ-পূব এছিয়া হৈ সুমাত্ৰালৈকে ইয়াক পোৱা যায়।<ref>{{Cite web|url=http://www.worldbirdnames.org/bow/chats/|title=Chats, Old World flycatchers « IOC World Bird List|website=www.worldbirdnames.org|language=en-US|access-date=2017-07-11}}</ref> এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰা হৈছে ইয়াৰ স্বকীয় বিশিষ্ট তুঁতীয়া নীলা ৰঙৰ পৰা আৰু ইয়াৰ দুচকুৰ মাজত আৰু ঠোঁটৰ গুৰিৰ ওপৰত এটা ক'লা দাগ আছে। প্ৰাপ্তবয়স্ক মতা চৰাইৰ কেৱল ক'লা চকুৰ দাগ আৰু ধূসৰ গুহ্যদ্বাৰ বাহিৰে শৰীৰৰ সকলো অংশতে গাঢ় নীলা ৰং থাকে। প্ৰাপ্তবয়স্ক মাইকী আৰু অৰ্ধ-প্ৰাপ্তবয়স্ক চৰাইৰ নীলা ৰং অলপ পাতল। নাচনী চৰাইবোৰৰ ভিতৰত নীলমতী চৰাইও আগ্ৰহৰ বিষয়, কিয়নো ই গছৰ ঘন পাতৰ আচ্ছাদনৰ ওপৰত খাদ্য সন্ধান কৰে আৰু বিদ্যুতৰ তাঁৰ বা গছৰ মুকলি ওপৰৰ ডালত বহে। এই প্ৰজাতিটোক আগতে মুস্কিকাপা (Muscicapa) গণত ৰখা হৈছিল, আৰু ইয়াক নীলা নাচনী চৰাইৰ অধিক ওচৰৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল৷<ref>Lei Xin, Lian Zhen-Min, Lei Fu-Min, Yin Zuo-Hua, Zhao Hong-Feng (2007). Acta Zoologica Sinica. 53(1):95 [http://www.zoores.ac.cn/qikan/manage/wenzhang/200703291.pdf PDF] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160130170723/http://www.zoores.ac.cn/qikan/manage/wenzhang/200703291.pdf |date=2016-01-30 }}</ref> ==আলোকচিত্ৰ== <gallery> File:Verditer Flycatcher Eumyias thalassinus by Dr. Raju Kasambe (1).jpg|নীলমতী File:Verditer Flycatcher Prasanna Mamidala.jpg|[[ডাণ্ডেলি]], [[কৰ্ণাটক]], ভাৰতত নীলমতী File:Verditer Flycatcher Eumyias thalassinus by Dr. Raju Kasambe (3).jpg|নীলমতী File:Verditer Flycatcher scientific name Eumyias thalassinus at Sattal India DSCN0934 1.jpg|At [[Sattal]], [[Uttarakhand]], India File:Verditer flycatcher (Eumyias thalassinus) 28.jpg|In [[Nepal]] File:Verditer flycatcher near Nainital.jpg|Verditer flycatcher near [[Nainital]] </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== 5splvyze4g4ki5odpop9mjrlamwlokg 645962 645961 2026-10-18T18:27:50Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* আলোকচিত্ৰ */ 645962 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | image = অম্বর চুটকি - Verditer flycatcher (Eumyias thalassinus), Naogaon, Bangladesh.jpg | image_caption = [[Naogaon District|নাওগাঁও]], [[বাংলাদেশ]]ত নীলমতী | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 13 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Eumyias thalassinus'' |volume=2016 |article-number=e.T22709426A94209129 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22709426A94209129.en |access-date=13 November 2021}}</ref> | genus = Eumyias | species = thalassinus | authority = ([[William Swainson|Swainson]], 1838) | synonyms = ''Stoparola melanops''<br /> ''Eumyias thalassina'' }} '''নীলমতী''' ({{lang-en|Verditer flycatcher}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Eumyias thalassinus'') হৈছে পুৰণি বিশ্বৰ নাচনী চৰাই৷ হিমালয়ৰ পৰা দক্ষিণ-পূব এছিয়া হৈ সুমাত্ৰালৈকে ইয়াক পোৱা যায়।<ref>{{Cite web|url=http://www.worldbirdnames.org/bow/chats/|title=Chats, Old World flycatchers « IOC World Bird List|website=www.worldbirdnames.org|language=en-US|access-date=2017-07-11}}</ref> এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰা হৈছে ইয়াৰ স্বকীয় বিশিষ্ট তুঁতীয়া নীলা ৰঙৰ পৰা আৰু ইয়াৰ দুচকুৰ মাজত আৰু ঠোঁটৰ গুৰিৰ ওপৰত এটা ক'লা দাগ আছে। প্ৰাপ্তবয়স্ক মতা চৰাইৰ কেৱল ক'লা চকুৰ দাগ আৰু ধূসৰ গুহ্যদ্বাৰ বাহিৰে শৰীৰৰ সকলো অংশতে গাঢ় নীলা ৰং থাকে। প্ৰাপ্তবয়স্ক মাইকী আৰু অৰ্ধ-প্ৰাপ্তবয়স্ক চৰাইৰ নীলা ৰং অলপ পাতল। নাচনী চৰাইবোৰৰ ভিতৰত নীলমতী চৰাইও আগ্ৰহৰ বিষয়, কিয়নো ই গছৰ ঘন পাতৰ আচ্ছাদনৰ ওপৰত খাদ্য সন্ধান কৰে আৰু বিদ্যুতৰ তাঁৰ বা গছৰ মুকলি ওপৰৰ ডালত বহে। এই প্ৰজাতিটোক আগতে মুস্কিকাপা (Muscicapa) গণত ৰখা হৈছিল, আৰু ইয়াক নীলা নাচনী চৰাইৰ অধিক ওচৰৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল৷<ref>Lei Xin, Lian Zhen-Min, Lei Fu-Min, Yin Zuo-Hua, Zhao Hong-Feng (2007). Acta Zoologica Sinica. 53(1):95 [http://www.zoores.ac.cn/qikan/manage/wenzhang/200703291.pdf PDF] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160130170723/http://www.zoores.ac.cn/qikan/manage/wenzhang/200703291.pdf |date=2016-01-30 }}</ref> ==আলোকচিত্ৰ== <gallery> File:Verditer Flycatcher Eumyias thalassinus by Dr. Raju Kasambe (1).jpg|নীলমতী File:Verditer Flycatcher Prasanna Mamidala.jpg|[[ডাণ্ডেলি]], [[কৰ্ণাটক]], ভাৰতত নীলমতী File:Verditer Flycatcher Eumyias thalassinus by Dr. Raju Kasambe (3).jpg|নীলমতী File:W0A0002 - Copy (cropped).jpg|নীলমতী File:Verditer Flycatcher 0A2A5869.jpg|নীলমতী File:Verditer flycatcher (Eumyias thalassinus) 2024.jpg|নীলমতী </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== iuaz9ot149f295q2hh7fdqrnz7v6h6a 645963 645962 2026-10-18T18:30:34Z কুমুদ ঘোষ 42738 added [[Category:অসমৰ চৰাই]] using [[WP:HC|HotCat]] 645963 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | image = অম্বর চুটকি - Verditer flycatcher (Eumyias thalassinus), Naogaon, Bangladesh.jpg | image_caption = [[Naogaon District|নাওগাঁও]], [[বাংলাদেশ]]ত নীলমতী | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 13 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Eumyias thalassinus'' |volume=2016 |article-number=e.T22709426A94209129 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22709426A94209129.en |access-date=13 November 2021}}</ref> | genus = Eumyias | species = thalassinus | authority = ([[William Swainson|Swainson]], 1838) | synonyms = ''Stoparola melanops''<br /> ''Eumyias thalassina'' }} '''নীলমতী''' ({{lang-en|Verditer flycatcher}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Eumyias thalassinus'') হৈছে পুৰণি বিশ্বৰ নাচনী চৰাই৷ হিমালয়ৰ পৰা দক্ষিণ-পূব এছিয়া হৈ সুমাত্ৰালৈকে ইয়াক পোৱা যায়।<ref>{{Cite web|url=http://www.worldbirdnames.org/bow/chats/|title=Chats, Old World flycatchers « IOC World Bird List|website=www.worldbirdnames.org|language=en-US|access-date=2017-07-11}}</ref> এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰা হৈছে ইয়াৰ স্বকীয় বিশিষ্ট তুঁতীয়া নীলা ৰঙৰ পৰা আৰু ইয়াৰ দুচকুৰ মাজত আৰু ঠোঁটৰ গুৰিৰ ওপৰত এটা ক'লা দাগ আছে। প্ৰাপ্তবয়স্ক মতা চৰাইৰ কেৱল ক'লা চকুৰ দাগ আৰু ধূসৰ গুহ্যদ্বাৰ বাহিৰে শৰীৰৰ সকলো অংশতে গাঢ় নীলা ৰং থাকে। প্ৰাপ্তবয়স্ক মাইকী আৰু অৰ্ধ-প্ৰাপ্তবয়স্ক চৰাইৰ নীলা ৰং অলপ পাতল। নাচনী চৰাইবোৰৰ ভিতৰত নীলমতী চৰাইও আগ্ৰহৰ বিষয়, কিয়নো ই গছৰ ঘন পাতৰ আচ্ছাদনৰ ওপৰত খাদ্য সন্ধান কৰে আৰু বিদ্যুতৰ তাঁৰ বা গছৰ মুকলি ওপৰৰ ডালত বহে। এই প্ৰজাতিটোক আগতে মুস্কিকাপা (Muscicapa) গণত ৰখা হৈছিল, আৰু ইয়াক নীলা নাচনী চৰাইৰ অধিক ওচৰৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল৷<ref>Lei Xin, Lian Zhen-Min, Lei Fu-Min, Yin Zuo-Hua, Zhao Hong-Feng (2007). Acta Zoologica Sinica. 53(1):95 [http://www.zoores.ac.cn/qikan/manage/wenzhang/200703291.pdf PDF] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160130170723/http://www.zoores.ac.cn/qikan/manage/wenzhang/200703291.pdf |date=2016-01-30 }}</ref> ==আলোকচিত্ৰ== <gallery> File:Verditer Flycatcher Eumyias thalassinus by Dr. Raju Kasambe (1).jpg|নীলমতী File:Verditer Flycatcher Prasanna Mamidala.jpg|[[ডাণ্ডেলি]], [[কৰ্ণাটক]], ভাৰতত নীলমতী File:Verditer Flycatcher Eumyias thalassinus by Dr. Raju Kasambe (3).jpg|নীলমতী File:W0A0002 - Copy (cropped).jpg|নীলমতী File:Verditer Flycatcher 0A2A5869.jpg|নীলমতী File:Verditer flycatcher (Eumyias thalassinus) 2024.jpg|নীলমতী </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] 9zes6gby4vhzcscqmuramtvhp3rognz 0 140358 645964 2026-10-18T18:31:20Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645964 wikitext text/x-wiki '''আজিম চৌধুৰী জমিদাৰ বাৰী''' পাবনা জিলাৰ সুজানগৰৰ দুলাই গাঁৱত অৱস্থিত এক ঐতিহাসিক জমিদাৰী আৰু বঙালী পৰিয়াল।[1] ==ইতিহাস== ===শ্বাৰফুদ্দিন সৰকাৰ আৰু ৰহিমুদ্দিন চৌধুৰী=== ২৫০ বছৰ পূৰ্বে পাবনাৰ সুজানগৰৰ দুলাই গাঁৱত মুনছি ৰহিমুদ্দিন সৰকাৰ (১৭২২-১৮১৫) নামৰ এজন মুছলমান অভিজাত ব্যক্তিয়ে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল জমিদাৰ ৰাজপ্ৰাসাদ। তেওঁৰ পিতৃ শ্বাৰফুদ্দিন সৰকাৰে তুৰ্কেস্তানৰ সমৰকন্দৰপৰা প্ৰব্ৰজন কৰি দুলাই (আহলাদিপুৰ গাঁও)ত বসতি স্থাপন কৰে। ৰহিমুদ্দিন নাটোৰৰ ৰাজশাহী কালেক্টৰেট কাৰ্যালয়ৰ চেৰেষ্টাদাৰ আৰু পেশ্বকাৰ (উপমন্ত্ৰী) আছিল,[3] আৰু আৰবী আৰু পাৰ্চী ভাষাত পাকৈত মুন্সী আছিল। পিছলৈ তেওঁক চৌধুৰী উপাধি প্ৰদান কৰা হয়।[4] ১৮০২ চনত তেওঁ এই বাগিছাখনত এটা মছজিদ নিৰ্মাণ কৰে যিটো আজিও আছে।[2][5] ===আজিম চৌধুৰী=== জমিদাৰীয়ে তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু উত্তৰাধিকাৰী ফখৰুদ্দিন আহলে আহছান আজিম চৌধুৰী (১৭৯০-১৮৮০)ৰ অধীনত সুনাম অৰ্জন কৰে, যাক মৌলৱী আজিমুদ্দিন চৌধুৰী বা সৰলভাৱে আজিম চৌধুৰী বুলিও কোৱা হয়।[6] তেওঁ দুলাইত তিনিটা নীল কাৰখানা স্থাপন কৰিছিল আৰু তেওঁৰ দাতব্য কামৰ বাবেও সুপৰিচিত আছিল। উইলিয়াম উইলছন হাণ্টাৰৰ এ ষ্টেটিষ্টিক্যাল একাউণ্ট অৱ বেংগলৰ মতে দুলাই ডিচপেন্সেৰীখন আজিম চৌধুৰীৰ "সম্পূৰ্ণ সমৰ্থিত" আছিল।[7] ১৮৬৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত স্থাপন কৰা এই ঔষধালয়খন সেই সময়ত পাবনা জিলাৰ তিনিখন ঔষধৰ দোকানৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল।[8] ==বৰ্তমান দিন== বৰ্তমান এই জমিদাৰ ঘৰটো ধ্বংসাৱশেষ যদিও বৰ্তমান এই জমিদাৰ ঘৰৰ বংশধৰসকলে ইয়াৰ ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰি আছে।[9] দৰাচলতে ১৯৫০ চনৰ পূব বংগ ৰাজ্যিক অধিগ্ৰহণ আৰু ভাড়াতীয়া আইনৰ জৰিয়তে জমিদাৰী ব্যৱস্থা বিলুপ্ত কৰাৰ পাছত ই চৰকাৰৰ অধীনস্থ হৈ পৰিল। পিছলৈ এই জমিদাৰ ঘৰৰ বংশধৰসকলে ফাৰুক হুছেইন চৌধুৰী আৰু আহছান জান চৌধুৰীৰ দৰে দীঘলীয়া আইনী প্ৰক্ৰিয়াৰে ১৯৯৪ চনত এই বাগিছাখন ঘূৰাই পালে। তেতিয়াৰপৰাই তেওঁলোকে এই ৰাজপ্ৰাসাদৰ ৰক্ষণাবেক্ষণৰ দায়িত্ব লয়।[10] c8y5lpj4xalatmmv88j86bhc5olri28 645965 645964 2026-10-18T18:32:06Z Pranamikaadhikary 27435 +[[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]]; +[[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] using [[WP:HC|HotCat]] 645965 wikitext text/x-wiki '''আজিম চৌধুৰী জমিদাৰ বাৰী''' পাবনা জিলাৰ সুজানগৰৰ দুলাই গাঁৱত অৱস্থিত এক ঐতিহাসিক জমিদাৰী আৰু বঙালী পৰিয়াল।[1] ==ইতিহাস== ===শ্বাৰফুদ্দিন সৰকাৰ আৰু ৰহিমুদ্দিন চৌধুৰী=== ২৫০ বছৰ পূৰ্বে পাবনাৰ সুজানগৰৰ দুলাই গাঁৱত মুনছি ৰহিমুদ্দিন সৰকাৰ (১৭২২-১৮১৫) নামৰ এজন মুছলমান অভিজাত ব্যক্তিয়ে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল জমিদাৰ ৰাজপ্ৰাসাদ। তেওঁৰ পিতৃ শ্বাৰফুদ্দিন সৰকাৰে তুৰ্কেস্তানৰ সমৰকন্দৰপৰা প্ৰব্ৰজন কৰি দুলাই (আহলাদিপুৰ গাঁও)ত বসতি স্থাপন কৰে। ৰহিমুদ্দিন নাটোৰৰ ৰাজশাহী কালেক্টৰেট কাৰ্যালয়ৰ চেৰেষ্টাদাৰ আৰু পেশ্বকাৰ (উপমন্ত্ৰী) আছিল,[3] আৰু আৰবী আৰু পাৰ্চী ভাষাত পাকৈত মুন্সী আছিল। পিছলৈ তেওঁক চৌধুৰী উপাধি প্ৰদান কৰা হয়।[4] ১৮০২ চনত তেওঁ এই বাগিছাখনত এটা মছজিদ নিৰ্মাণ কৰে যিটো আজিও আছে।[2][5] ===আজিম চৌধুৰী=== জমিদাৰীয়ে তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু উত্তৰাধিকাৰী ফখৰুদ্দিন আহলে আহছান আজিম চৌধুৰী (১৭৯০-১৮৮০)ৰ অধীনত সুনাম অৰ্জন কৰে, যাক মৌলৱী আজিমুদ্দিন চৌধুৰী বা সৰলভাৱে আজিম চৌধুৰী বুলিও কোৱা হয়।[6] তেওঁ দুলাইত তিনিটা নীল কাৰখানা স্থাপন কৰিছিল আৰু তেওঁৰ দাতব্য কামৰ বাবেও সুপৰিচিত আছিল। উইলিয়াম উইলছন হাণ্টাৰৰ এ ষ্টেটিষ্টিক্যাল একাউণ্ট অৱ বেংগলৰ মতে দুলাই ডিচপেন্সেৰীখন আজিম চৌধুৰীৰ "সম্পূৰ্ণ সমৰ্থিত" আছিল।[7] ১৮৬৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত স্থাপন কৰা এই ঔষধালয়খন সেই সময়ত পাবনা জিলাৰ তিনিখন ঔষধৰ দোকানৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল।[8] ==বৰ্তমান দিন== বৰ্তমান এই জমিদাৰ ঘৰটো ধ্বংসাৱশেষ যদিও বৰ্তমান এই জমিদাৰ ঘৰৰ বংশধৰসকলে ইয়াৰ ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰি আছে।[9] দৰাচলতে ১৯৫০ চনৰ পূব বংগ ৰাজ্যিক অধিগ্ৰহণ আৰু ভাড়াতীয়া আইনৰ জৰিয়তে জমিদাৰী ব্যৱস্থা বিলুপ্ত কৰাৰ পাছত ই চৰকাৰৰ অধীনস্থ হৈ পৰিল। পিছলৈ এই জমিদাৰ ঘৰৰ বংশধৰসকলে ফাৰুক হুছেইন চৌধুৰী আৰু আহছান জান চৌধুৰীৰ দৰে দীঘলীয়া আইনী প্ৰক্ৰিয়াৰে ১৯৯৪ চনত এই বাগিছাখন ঘূৰাই পালে। তেতিয়াৰপৰাই তেওঁলোকে এই ৰাজপ্ৰাসাদৰ ৰক্ষণাবেক্ষণৰ দায়িত্ব লয়।[10] [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] [[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] s9vyx8up09yhbme7rgnwau0owcxvhob 645966 645965 2026-10-18T18:34:22Z Pranamikaadhikary 27435 645966 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = আজিম চৌধুৰী জমিদাৰ বাৰী | native_name = দুলাই জমিদাৰী, পাবনা | native_name_lang = | former_names = | alternate_names = আজিম চৌধুৰী জমিদাৰ বাৰী | image = azimChow3.jpg | image_alt = | image_size = | caption = দৰবাৰ চোতাল | location = [[চুজানগৰ উপজিলা]] | address = দুলাই | location_town = [[চুজানগৰ উপজিলা]], [[পাবনা জিলা]] | location_country = Bangladesh | coordinates = {{coord|23|56|54.1|N|89|31|02.7|E|region:BD-13_type:landmark_source:kolossus-dewiki|display=inline,title}} | altitude = | status = | groundbreaking_date = | construction_start_date = | completion_date = | opened_date = 1700s | inauguration_date = | demolished_date = | destruction_date = | landlord = | owner = Rahimuddin Chowdhury | cost = | floor_area = | top_floor = | floor_count = | parking = | embedded = | references = | pushpin_relief = | building_type = Residence | architectural_style = | structural_system = | current_tenants = | roof = | observatory = | other_dimensions = | seating_type = | seating_capacity = | elevator_count = | renovation_date = | ren_cost = | closing_date = | relocated_date = | material = Brick, stone and rod | grounds_area = | number_of_rooms = }} '''আজিম চৌধুৰী জমিদাৰ বাৰী''' পাবনা জিলাৰ সুজানগৰৰ দুলাই গাঁৱত অৱস্থিত এক ঐতিহাসিক জমিদাৰী আৰু বঙালী পৰিয়াল।[1] ==ইতিহাস== ===শ্বাৰফুদ্দিন সৰকাৰ আৰু ৰহিমুদ্দিন চৌধুৰী=== ২৫০ বছৰ পূৰ্বে পাবনাৰ সুজানগৰৰ দুলাই গাঁৱত মুনছি ৰহিমুদ্দিন সৰকাৰ (১৭২২-১৮১৫) নামৰ এজন মুছলমান অভিজাত ব্যক্তিয়ে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল জমিদাৰ ৰাজপ্ৰাসাদ। তেওঁৰ পিতৃ শ্বাৰফুদ্দিন সৰকাৰে তুৰ্কেস্তানৰ সমৰকন্দৰপৰা প্ৰব্ৰজন কৰি দুলাই (আহলাদিপুৰ গাঁও)ত বসতি স্থাপন কৰে। ৰহিমুদ্দিন নাটোৰৰ ৰাজশাহী কালেক্টৰেট কাৰ্যালয়ৰ চেৰেষ্টাদাৰ আৰু পেশ্বকাৰ (উপমন্ত্ৰী) আছিল,[3] আৰু আৰবী আৰু পাৰ্চী ভাষাত পাকৈত মুন্সী আছিল। পিছলৈ তেওঁক চৌধুৰী উপাধি প্ৰদান কৰা হয়।[4] ১৮০২ চনত তেওঁ এই বাগিছাখনত এটা মছজিদ নিৰ্মাণ কৰে যিটো আজিও আছে।[2][5] ===আজিম চৌধুৰী=== জমিদাৰীয়ে তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু উত্তৰাধিকাৰী ফখৰুদ্দিন আহলে আহছান আজিম চৌধুৰী (১৭৯০-১৮৮০)ৰ অধীনত সুনাম অৰ্জন কৰে, যাক মৌলৱী আজিমুদ্দিন চৌধুৰী বা সৰলভাৱে আজিম চৌধুৰী বুলিও কোৱা হয়।[6] তেওঁ দুলাইত তিনিটা নীল কাৰখানা স্থাপন কৰিছিল আৰু তেওঁৰ দাতব্য কামৰ বাবেও সুপৰিচিত আছিল। উইলিয়াম উইলছন হাণ্টাৰৰ এ ষ্টেটিষ্টিক্যাল একাউণ্ট অৱ বেংগলৰ মতে দুলাই ডিচপেন্সেৰীখন আজিম চৌধুৰীৰ "সম্পূৰ্ণ সমৰ্থিত" আছিল।[7] ১৮৬৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত স্থাপন কৰা এই ঔষধালয়খন সেই সময়ত পাবনা জিলাৰ তিনিখন ঔষধৰ দোকানৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল।[8] ==বৰ্তমান দিন== বৰ্তমান এই জমিদাৰ ঘৰটো ধ্বংসাৱশেষ যদিও বৰ্তমান এই জমিদাৰ ঘৰৰ বংশধৰসকলে ইয়াৰ ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰি আছে।[9] দৰাচলতে ১৯৫০ চনৰ পূব বংগ ৰাজ্যিক অধিগ্ৰহণ আৰু ভাড়াতীয়া আইনৰ জৰিয়তে জমিদাৰী ব্যৱস্থা বিলুপ্ত কৰাৰ পাছত ই চৰকাৰৰ অধীনস্থ হৈ পৰিল। পিছলৈ এই জমিদাৰ ঘৰৰ বংশধৰসকলে ফাৰুক হুছেইন চৌধুৰী আৰু আহছান জান চৌধুৰীৰ দৰে দীঘলীয়া আইনী প্ৰক্ৰিয়াৰে ১৯৯৪ চনত এই বাগিছাখন ঘূৰাই পালে। তেতিয়াৰপৰাই তেওঁলোকে এই ৰাজপ্ৰাসাদৰ ৰক্ষণাবেক্ষণৰ দায়িত্ব লয়।[10] [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] [[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] o11pjrr851wqupt80s08uhwnh5czr1f 645967 645966 2026-10-18T18:35:19Z Pranamikaadhikary 27435 645967 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = আজিম চৌধুৰী জমিদাৰ বাৰী | native_name = দুলাই জমিদাৰী, পাবনা | native_name_lang = | former_names = | alternate_names = আজিম চৌধুৰী জমিদাৰ বাৰী | image = azimChow3.jpg | image_alt = | image_size = | caption = দৰবাৰ চোতাল | location = [[চুজানগৰ উপজিলা]] | address = দুলাই | location_town = [[চুজানগৰ উপজিলা]], [[পাবনা জিলা]] | location_country = Bangladesh | coordinates = {{coord|23|56|54.1|N|89|31|02.7|E|region:BD-13_type:landmark_source:kolossus-dewiki|display=inline,title}} | altitude = | status = | groundbreaking_date = | construction_start_date = | completion_date = | opened_date = 1700s | inauguration_date = | demolished_date = | destruction_date = | landlord = | owner = ৰহিমুদ্দিন চৌধুৰী | cost = | floor_area = | top_floor = | floor_count = | parking = | embedded = | references = | pushpin_relief = | building_type = বাসস্থান | architectural_style = | structural_system = | current_tenants = | roof = | observatory = | other_dimensions = | seating_type = | seating_capacity = | elevator_count = | renovation_date = | ren_cost = | closing_date = | relocated_date = | material = ইটা, শিল, ৰদ | grounds_area = | number_of_rooms = }} '''আজিম চৌধুৰী জমিদাৰ বাৰী''' পাবনা জিলাৰ সুজানগৰৰ দুলাই গাঁৱত অৱস্থিত এক ঐতিহাসিক জমিদাৰী আৰু বঙালী পৰিয়াল।[1] ==ইতিহাস== ===শ্বাৰফুদ্দিন সৰকাৰ আৰু ৰহিমুদ্দিন চৌধুৰী=== ২৫০ বছৰ পূৰ্বে পাবনাৰ সুজানগৰৰ দুলাই গাঁৱত মুনছি ৰহিমুদ্দিন সৰকাৰ (১৭২২-১৮১৫) নামৰ এজন মুছলমান অভিজাত ব্যক্তিয়ে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল জমিদাৰ ৰাজপ্ৰাসাদ। তেওঁৰ পিতৃ শ্বাৰফুদ্দিন সৰকাৰে তুৰ্কেস্তানৰ সমৰকন্দৰপৰা প্ৰব্ৰজন কৰি দুলাই (আহলাদিপুৰ গাঁও)ত বসতি স্থাপন কৰে। ৰহিমুদ্দিন নাটোৰৰ ৰাজশাহী কালেক্টৰেট কাৰ্যালয়ৰ চেৰেষ্টাদাৰ আৰু পেশ্বকাৰ (উপমন্ত্ৰী) আছিল,[3] আৰু আৰবী আৰু পাৰ্চী ভাষাত পাকৈত মুন্সী আছিল। পিছলৈ তেওঁক চৌধুৰী উপাধি প্ৰদান কৰা হয়।[4] ১৮০২ চনত তেওঁ এই বাগিছাখনত এটা মছজিদ নিৰ্মাণ কৰে যিটো আজিও আছে।[2][5] ===আজিম চৌধুৰী=== জমিদাৰীয়ে তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু উত্তৰাধিকাৰী ফখৰুদ্দিন আহলে আহছান আজিম চৌধুৰী (১৭৯০-১৮৮০)ৰ অধীনত সুনাম অৰ্জন কৰে, যাক মৌলৱী আজিমুদ্দিন চৌধুৰী বা সৰলভাৱে আজিম চৌধুৰী বুলিও কোৱা হয়।[6] তেওঁ দুলাইত তিনিটা নীল কাৰখানা স্থাপন কৰিছিল আৰু তেওঁৰ দাতব্য কামৰ বাবেও সুপৰিচিত আছিল। উইলিয়াম উইলছন হাণ্টাৰৰ এ ষ্টেটিষ্টিক্যাল একাউণ্ট অৱ বেংগলৰ মতে দুলাই ডিচপেন্সেৰীখন আজিম চৌধুৰীৰ "সম্পূৰ্ণ সমৰ্থিত" আছিল।[7] ১৮৬৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত স্থাপন কৰা এই ঔষধালয়খন সেই সময়ত পাবনা জিলাৰ তিনিখন ঔষধৰ দোকানৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল।[8] ==বৰ্তমান দিন== বৰ্তমান এই জমিদাৰ ঘৰটো ধ্বংসাৱশেষ যদিও বৰ্তমান এই জমিদাৰ ঘৰৰ বংশধৰসকলে ইয়াৰ ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰি আছে।[9] দৰাচলতে ১৯৫০ চনৰ পূব বংগ ৰাজ্যিক অধিগ্ৰহণ আৰু ভাড়াতীয়া আইনৰ জৰিয়তে জমিদাৰী ব্যৱস্থা বিলুপ্ত কৰাৰ পাছত ই চৰকাৰৰ অধীনস্থ হৈ পৰিল। পিছলৈ এই জমিদাৰ ঘৰৰ বংশধৰসকলে ফাৰুক হুছেইন চৌধুৰী আৰু আহছান জান চৌধুৰীৰ দৰে দীঘলীয়া আইনী প্ৰক্ৰিয়াৰে ১৯৯৪ চনত এই বাগিছাখন ঘূৰাই পালে। তেতিয়াৰপৰাই তেওঁলোকে এই ৰাজপ্ৰাসাদৰ ৰক্ষণাবেক্ষণৰ দায়িত্ব লয়।[10] [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] [[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] miofmg9y8bh9771xzonzv29jsb8k6t6 645968 645967 2026-10-18T18:36:20Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645968 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = আজিম চৌধুৰী জমিদাৰ বাৰী | native_name = দুলাই জমিদাৰী, পাবনা | native_name_lang = | former_names = | alternate_names = আজিম চৌধুৰী জমিদাৰ বাৰী | image = azimChow3.jpg | image_alt = | image_size = | caption = দৰবাৰ চোতাল | location = [[চুজানগৰ উপজিলা]] | address = দুলাই | location_town = [[চুজানগৰ উপজিলা]], [[পাবনা জিলা]] | location_country = Bangladesh | coordinates = {{coord|23|56|54.1|N|89|31|02.7|E|region:BD-13_type:landmark_source:kolossus-dewiki|display=inline,title}} | altitude = | status = | groundbreaking_date = | construction_start_date = | completion_date = | opened_date = 1700s | inauguration_date = | demolished_date = | destruction_date = | landlord = | owner = ৰহিমুদ্দিন চৌধুৰী | cost = | floor_area = | top_floor = | floor_count = | parking = | embedded = | references = | pushpin_relief = | building_type = বাসস্থান | architectural_style = | structural_system = | current_tenants = | roof = | observatory = | other_dimensions = | seating_type = | seating_capacity = | elevator_count = | renovation_date = | ren_cost = | closing_date = | relocated_date = | material = ইটা, শিল, ৰদ | grounds_area = | number_of_rooms = }} '''আজিম চৌধুৰী জমিদাৰ বাৰী''' পাবনা জিলাৰ সুজানগৰৰ দুলাই গাঁৱত অৱস্থিত এক ঐতিহাসিক জমিদাৰী আৰু বঙালী পৰিয়াল।<ref>{{cite book|language=bn|title=বৃহত্তৰ পাবনা জেলাৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰিপ প্ৰতিৱেদন|author1=Khaliquzzaman, Muhammad|author2=Ahmed, Nazimuddin|author3=Ali, Mohammad|year=1997|page=55|publisher=[[Department of Archaeology (Bangladesh)|Department of Archaeology]]}}</ref> {{Quote box|quote=<poem>আমি ও পটু মিয়া চাচা বাড়ি থাকি। ami o pôtu miya chacha bari thaki মছজেদে পড়িয়া কত হইয়াছি সুখী॥ môsjede pôriya kôtô hôiyasi shukhi লতিফুল্লা মিয়া সঙ্গে থাকিয়া হামেসা। lôtifulla miya shonge thakiya hamesha চৌধুৰী আজিমেৰ কত পাইয়াছি ভালোবাসা॥ choudhuri azimer kôtô paiyasi bhalobasha</poem>|source=''Azim Chowdhury'' written by Haji Badruddin in 1298 [[Islamic calendar|A.H.]] (1880-1881 CE).<ref name=dnd>{{cite news|trans-title=Zamindar Azim Chowdhury's memories stay awake|url=https://www.dailynayadiganta.com/diganta-shahitto/557546/-%E0%A6%9C%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%A6%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%86%E0%A6%9C%E0%A6%BF%E0%A6%AE-%E0%A6%9A%E0%A7%8C%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A6%B0%E0%A7%80-%E0%A6%9C%E0%A7%87%E0%A6%97%E0%A7%87-%E0%A6%A5%E0%A6%BE%E0%A6%95%E0%A7%87-%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A7%83%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B0%E0%A6%BE|title=জমিদাৰ আজিম চৌধুৰী জেগে থাকে স্মৃতিৰা|language=bn|last=Pintu|first=Dr. Ashraf|date=22 January 2021|work=[[Daily Naya Diganta]]}}</ref>}} ==ইতিহাস== ===শ্বাৰফুদ্দিন সৰকাৰ আৰু ৰহিমুদ্দিন চৌধুৰী=== ২৫০ বছৰ পূৰ্বে পাবনাৰ সুজানগৰৰ দুলাই গাঁৱত মুনছি ৰহিমুদ্দিন সৰকাৰ (১৭২২-১৮১৫) নামৰ এজন মুছলমান অভিজাত ব্যক্তিয়ে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল জমিদাৰ ৰাজপ্ৰাসাদ। তেওঁৰ পিতৃ শ্বাৰফুদ্দিন সৰকাৰে তুৰ্কেস্তানৰ সমৰকন্দৰপৰা প্ৰব্ৰজন কৰি দুলাই (আহলাদিপুৰ গাঁও)ত বসতি স্থাপন কৰে। ৰহিমুদ্দিন নাটোৰৰ ৰাজশাহী কালেক্টৰেট কাৰ্যালয়ৰ চেৰেষ্টাদাৰ আৰু পেশ্বকাৰ (উপমন্ত্ৰী) আছিল,[3] আৰু আৰবী আৰু পাৰ্চী ভাষাত পাকৈত মুন্সী আছিল। পিছলৈ তেওঁক চৌধুৰী উপাধি প্ৰদান কৰা হয়।[4] ১৮০২ চনত তেওঁ এই বাগিছাখনত এটা মছজিদ নিৰ্মাণ কৰে যিটো আজিও আছে।[2][5] ===আজিম চৌধুৰী=== জমিদাৰীয়ে তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু উত্তৰাধিকাৰী ফখৰুদ্দিন আহলে আহছান আজিম চৌধুৰী (১৭৯০-১৮৮০)ৰ অধীনত সুনাম অৰ্জন কৰে, যাক মৌলৱী আজিমুদ্দিন চৌধুৰী বা সৰলভাৱে আজিম চৌধুৰী বুলিও কোৱা হয়।[6] তেওঁ দুলাইত তিনিটা নীল কাৰখানা স্থাপন কৰিছিল আৰু তেওঁৰ দাতব্য কামৰ বাবেও সুপৰিচিত আছিল। উইলিয়াম উইলছন হাণ্টাৰৰ এ ষ্টেটিষ্টিক্যাল একাউণ্ট অৱ বেংগলৰ মতে দুলাই ডিচপেন্সেৰীখন আজিম চৌধুৰীৰ "সম্পূৰ্ণ সমৰ্থিত" আছিল।[7] ১৮৬৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত স্থাপন কৰা এই ঔষধালয়খন সেই সময়ত পাবনা জিলাৰ তিনিখন ঔষধৰ দোকানৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল।[8] ==বৰ্তমান দিন== বৰ্তমান এই জমিদাৰ ঘৰটো ধ্বংসাৱশেষ যদিও বৰ্তমান এই জমিদাৰ ঘৰৰ বংশধৰসকলে ইয়াৰ ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰি আছে।[9] দৰাচলতে ১৯৫০ চনৰ পূব বংগ ৰাজ্যিক অধিগ্ৰহণ আৰু ভাড়াতীয়া আইনৰ জৰিয়তে জমিদাৰী ব্যৱস্থা বিলুপ্ত কৰাৰ পাছত ই চৰকাৰৰ অধীনস্থ হৈ পৰিল। পিছলৈ এই জমিদাৰ ঘৰৰ বংশধৰসকলে ফাৰুক হুছেইন চৌধুৰী আৰু আহছান জান চৌধুৰীৰ দৰে দীঘলীয়া আইনী প্ৰক্ৰিয়াৰে ১৯৯৪ চনত এই বাগিছাখন ঘূৰাই পালে। তেতিয়াৰপৰাই তেওঁলোকে এই ৰাজপ্ৰাসাদৰ ৰক্ষণাবেক্ষণৰ দায়িত্ব লয়।[10] [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] [[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] laghwag6euvz6nu4kl5v17w0emqm74q 645969 645968 2026-10-18T18:37:11Z Pranamikaadhikary 27435 645969 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = আজিম চৌধুৰী জমিদাৰ বাৰী | native_name = দুলাই জমিদাৰী, পাবনা | native_name_lang = | former_names = | alternate_names = আজিম চৌধুৰী জমিদাৰ বাৰী | image = azimChow3.jpg | image_alt = | image_size = | caption = দৰবাৰ চোতাল | location = [[চুজানগৰ উপজিলা]] | address = দুলাই | location_town = [[চুজানগৰ উপজিলা]], [[পাবনা জিলা]] | location_country = Bangladesh | coordinates = {{coord|23|56|54.1|N|89|31|02.7|E|region:BD-13_type:landmark_source:kolossus-dewiki|display=inline,title}} | altitude = | status = | groundbreaking_date = | construction_start_date = | completion_date = | opened_date = 1700s | inauguration_date = | demolished_date = | destruction_date = | landlord = | owner = ৰহিমুদ্দিন চৌধুৰী | cost = | floor_area = | top_floor = | floor_count = | parking = | embedded = | references = | pushpin_relief = | building_type = বাসস্থান | architectural_style = | structural_system = | current_tenants = | roof = | observatory = | other_dimensions = | seating_type = | seating_capacity = | elevator_count = | renovation_date = | ren_cost = | closing_date = | relocated_date = | material = ইটা, শিল, ৰদ | grounds_area = | number_of_rooms = }} '''আজিম চৌধুৰী জমিদাৰ বাৰী''' পাবনা জিলাৰ সুজানগৰৰ দুলাই গাঁৱত অৱস্থিত এক ঐতিহাসিক জমিদাৰী আৰু বঙালী পৰিয়াল।<ref>{{cite book|language=bn|title=বৃহত্তৰ পাবনা জেলাৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰিপ প্ৰতিৱেদন|author1=Khaliquzzaman, Muhammad|author2=Ahmed, Nazimuddin|author3=Ali, Mohammad|year=1997|page=55|publisher=[[Department of Archaeology (Bangladesh)|Department of Archaeology]]}}</ref> {{Quote box|quote=<poem>আমি ও পটু মিয়া চাচা বাড়ি থাকি। মছজেদে পড়িয়া কত হইয়াছি সুখী॥ লতিফুল্লা মিয়া সঙ্গে থাকিয়া হামেসা। চৌধুৰী আজিমেৰ কত পাইয়াছি ভালোবাসা॥</poem>|source=''Azim Chowdhury'' written by Haji Badruddin in 1298 [[Islamic calendar|A.H.]] (1880-1881 CE).<ref name=dnd>{{cite news|trans-title=Zamindar Azim Chowdhury's memories stay awake|url=https://www.dailynayadiganta.com/diganta-shahitto/557546/-%E0%A6%9C%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%A6%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%86%E0%A6%9C%E0%A6%BF%E0%A6%AE-%E0%A6%9A%E0%A7%8C%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A6%B0%E0%A7%80-%E0%A6%9C%E0%A7%87%E0%A6%97%E0%A7%87-%E0%A6%A5%E0%A6%BE%E0%A6%95%E0%A7%87-%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A7%83%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B0%E0%A6%BE|title=জমিদাৰ আজিম চৌধুৰী জেগে থাকে স্মৃতিৰা|language=bn|last=Pintu|first=Dr. Ashraf|date=22 January 2021|work=[[Daily Naya Diganta]]}}</ref>}} ==ইতিহাস== ===শ্বাৰফুদ্দিন সৰকাৰ আৰু ৰহিমুদ্দিন চৌধুৰী=== ২৫০ বছৰ পূৰ্বে পাবনাৰ সুজানগৰৰ দুলাই গাঁৱত মুনছি ৰহিমুদ্দিন সৰকাৰ (১৭২২-১৮১৫) নামৰ এজন মুছলমান অভিজাত ব্যক্তিয়ে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল জমিদাৰ ৰাজপ্ৰাসাদ। তেওঁৰ পিতৃ শ্বাৰফুদ্দিন সৰকাৰে তুৰ্কেস্তানৰ সমৰকন্দৰপৰা প্ৰব্ৰজন কৰি দুলাই (আহলাদিপুৰ গাঁও)ত বসতি স্থাপন কৰে। ৰহিমুদ্দিন নাটোৰৰ ৰাজশাহী কালেক্টৰেট কাৰ্যালয়ৰ চেৰেষ্টাদাৰ আৰু পেশ্বকাৰ (উপমন্ত্ৰী) আছিল,[3] আৰু আৰবী আৰু পাৰ্চী ভাষাত পাকৈত মুন্সী আছিল। পিছলৈ তেওঁক চৌধুৰী উপাধি প্ৰদান কৰা হয়।[4] ১৮০২ চনত তেওঁ এই বাগিছাখনত এটা মছজিদ নিৰ্মাণ কৰে যিটো আজিও আছে।[2][5] ===আজিম চৌধুৰী=== জমিদাৰীয়ে তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু উত্তৰাধিকাৰী ফখৰুদ্দিন আহলে আহছান আজিম চৌধুৰী (১৭৯০-১৮৮০)ৰ অধীনত সুনাম অৰ্জন কৰে, যাক মৌলৱী আজিমুদ্দিন চৌধুৰী বা সৰলভাৱে আজিম চৌধুৰী বুলিও কোৱা হয়।[6] তেওঁ দুলাইত তিনিটা নীল কাৰখানা স্থাপন কৰিছিল আৰু তেওঁৰ দাতব্য কামৰ বাবেও সুপৰিচিত আছিল। উইলিয়াম উইলছন হাণ্টাৰৰ এ ষ্টেটিষ্টিক্যাল একাউণ্ট অৱ বেংগলৰ মতে দুলাই ডিচপেন্সেৰীখন আজিম চৌধুৰীৰ "সম্পূৰ্ণ সমৰ্থিত" আছিল।[7] ১৮৬৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত স্থাপন কৰা এই ঔষধালয়খন সেই সময়ত পাবনা জিলাৰ তিনিখন ঔষধৰ দোকানৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল।[8] ==বৰ্তমান দিন== বৰ্তমান এই জমিদাৰ ঘৰটো ধ্বংসাৱশেষ যদিও বৰ্তমান এই জমিদাৰ ঘৰৰ বংশধৰসকলে ইয়াৰ ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰি আছে।[9] দৰাচলতে ১৯৫০ চনৰ পূব বংগ ৰাজ্যিক অধিগ্ৰহণ আৰু ভাড়াতীয়া আইনৰ জৰিয়তে জমিদাৰী ব্যৱস্থা বিলুপ্ত কৰাৰ পাছত ই চৰকাৰৰ অধীনস্থ হৈ পৰিল। পিছলৈ এই জমিদাৰ ঘৰৰ বংশধৰসকলে ফাৰুক হুছেইন চৌধুৰী আৰু আহছান জান চৌধুৰীৰ দৰে দীঘলীয়া আইনী প্ৰক্ৰিয়াৰে ১৯৯৪ চনত এই বাগিছাখন ঘূৰাই পালে। তেতিয়াৰপৰাই তেওঁলোকে এই ৰাজপ্ৰাসাদৰ ৰক্ষণাবেক্ষণৰ দায়িত্ব লয়।[10] [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] [[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] 0uao2htes462aq6mvplbjc8zm9iubnb 645970 645969 2026-10-18T18:39:52Z Pranamikaadhikary 27435 /* ইতিহাস */ 645970 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = আজিম চৌধুৰী জমিদাৰ বাৰী | native_name = দুলাই জমিদাৰী, পাবনা | native_name_lang = | former_names = | alternate_names = আজিম চৌধুৰী জমিদাৰ বাৰী | image = azimChow3.jpg | image_alt = | image_size = | caption = দৰবাৰ চোতাল | location = [[চুজানগৰ উপজিলা]] | address = দুলাই | location_town = [[চুজানগৰ উপজিলা]], [[পাবনা জিলা]] | location_country = Bangladesh | coordinates = {{coord|23|56|54.1|N|89|31|02.7|E|region:BD-13_type:landmark_source:kolossus-dewiki|display=inline,title}} | altitude = | status = | groundbreaking_date = | construction_start_date = | completion_date = | opened_date = 1700s | inauguration_date = | demolished_date = | destruction_date = | landlord = | owner = ৰহিমুদ্দিন চৌধুৰী | cost = | floor_area = | top_floor = | floor_count = | parking = | embedded = | references = | pushpin_relief = | building_type = বাসস্থান | architectural_style = | structural_system = | current_tenants = | roof = | observatory = | other_dimensions = | seating_type = | seating_capacity = | elevator_count = | renovation_date = | ren_cost = | closing_date = | relocated_date = | material = ইটা, শিল, ৰদ | grounds_area = | number_of_rooms = }} '''আজিম চৌধুৰী জমিদাৰ বাৰী''' পাবনা জিলাৰ সুজানগৰৰ দুলাই গাঁৱত অৱস্থিত এক ঐতিহাসিক জমিদাৰী আৰু বঙালী পৰিয়াল।<ref>{{cite book|language=bn|title=বৃহত্তৰ পাবনা জেলাৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰিপ প্ৰতিৱেদন|author1=Khaliquzzaman, Muhammad|author2=Ahmed, Nazimuddin|author3=Ali, Mohammad|year=1997|page=55|publisher=[[Department of Archaeology (Bangladesh)|Department of Archaeology]]}}</ref> {{Quote box|quote=<poem>আমি ও পটু মিয়া চাচা বাড়ি থাকি। মছজেদে পড়িয়া কত হইয়াছি সুখী॥ লতিফুল্লা মিয়া সঙ্গে থাকিয়া হামেসা। চৌধুৰী আজিমেৰ কত পাইয়াছি ভালোবাসা॥</poem>|source=''Azim Chowdhury'' written by Haji Badruddin in 1298 [[Islamic calendar|A.H.]] (1880-1881 CE).<ref name=dnd>{{cite news|trans-title=Zamindar Azim Chowdhury's memories stay awake|url=https://www.dailynayadiganta.com/diganta-shahitto/557546/-%E0%A6%9C%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%A6%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%86%E0%A6%9C%E0%A6%BF%E0%A6%AE-%E0%A6%9A%E0%A7%8C%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A6%B0%E0%A7%80-%E0%A6%9C%E0%A7%87%E0%A6%97%E0%A7%87-%E0%A6%A5%E0%A6%BE%E0%A6%95%E0%A7%87-%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A7%83%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B0%E0%A6%BE|title=জমিদাৰ আজিম চৌধুৰী জেগে থাকে স্মৃতিৰা|language=bn|last=Pintu|first=Dr. Ashraf|date=22 January 2021|work=[[Daily Naya Diganta]]}}</ref>}} ==ইতিহাস== ===শ্বাৰফুদ্দিন সৰকাৰ আৰু ৰহিমুদ্দিন চৌধুৰী=== ২৫০ বছৰ পূৰ্বে পাবনাৰ সুজানগৰৰ দুলাই গাঁৱত মুনছি ৰহিমুদ্দিন সৰকাৰ (১৭২২-১৮১৫) নামৰ এজন মুছলমান অভিজাত ব্যক্তিয়ে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল জমিদাৰ ৰাজপ্ৰাসাদ। তেওঁৰ পিতৃ শ্বাৰফুদ্দিন সৰকাৰে তুৰ্কেস্তানৰ সমৰকন্দৰপৰা প্ৰব্ৰজন কৰি দুলাই (আহলাদিপুৰ গাঁও)ত বসতি স্থাপন কৰে। ৰহিমুদ্দিন নাটোৰৰ ৰাজশাহী কালেক্টৰেট কাৰ্যালয়ৰ চেৰেষ্টাদাৰ আৰু পেশ্বকাৰ (উপমন্ত্ৰী) আছিল,<ref>{{cite book|title=Chalanbiler Itikatha|language=bn|year=1967|author=Abdul Hamid, Mohammad|page=178|publisher=Amader Desh Prakashani}}</ref> আৰু আৰবী আৰু পাৰ্চী ভাষাত পাকৈত মুন্সী আছিল। পিছলৈ তেওঁক চৌধুৰী উপাধি প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=http://sujanagar.pabna.gov.bd/bn/site/page/AEIX-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%9C%E0%A7%87%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF|title=উপজেলার ঐতিহ্য: দুলাই আজিম চৌধুরীর জমিদার বাড়ী|trans-title=Tradition of the upazila: Dulai Zamindar house of Azim Chowdhury|access-date=16 March 2022|language=bn|website=Sujanagar Upazela}}</ref> ১৮০২ চনত তেওঁ এই বাগিছাখনত এটা মছজিদ নিৰ্মাণ কৰে যিটো আজিও আছে।<ref name=dnd/><ref>{{cite book|title=পাবনার ঐতিহাসিক ইমারত|language=bn|author=Begum, Ayesha|publisher=[[University Grants Commission (Bangladesh)|University Grants Commission]]|year=2002}}</ref> ===আজিম চৌধুৰী=== জমিদাৰীয়ে তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু উত্তৰাধিকাৰী ফখৰুদ্দিন আহলে আহছান আজিম চৌধুৰী (১৭৯০-১৮৮০)ৰ অধীনত সুনাম অৰ্জন কৰে, যাক মৌলৱী আজিমুদ্দিন চৌধুৰী বা সৰলভাৱে আজিম চৌধুৰী বুলিও কোৱা হয়।<ref>{{cite book|language=bn|page=423|title=[[Islami Bishwakosh]]|editor=[[Abdul Haque Faridi|Faridi, Abdul Haque]]|publisher=[[Islamic Foundation Bangladesh]]|volume=14}}</ref> তেওঁ দুলাইত তিনিটা নীল কাৰখানা স্থাপন কৰিছিল আৰু তেওঁৰ দাতব্য কামৰ বাবেও সুপৰিচিত আছিল। উইলিয়াম উইলছন হাণ্টাৰৰ এ ষ্টেটিষ্টিক্যাল একাউণ্ট অৱ বেংগলৰ মতে দুলাই ডিচপেন্সেৰীখন আজিম চৌধুৰীৰ "সম্পূৰ্ণ সমৰ্থিত" আছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.amadersujanagar.com/%e0%a6%9c%e0%a6%ae%e0%a6%bf%e0%a6%a6%e0%a6%be%e0%a6%b0-%e0%a6%86%e0%a6%9c%e0%a6%bf%e0%a6%ae-%e0%a6%9a%e0%a7%8c%e0%a6%a7%e0%a7%81%e0%a6%b0%e0%a7%80/|language=bn|website=Amader Sujanagar|author=Husayn, Altab|date=11 August 2021|title=জমিদার আজিম চৌধুরী (১ম পর্ব)}}</ref> ১৮৬৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত স্থাপন কৰা এই ঔষধালয়খন সেই সময়ত পাবনা জিলাৰ তিনিখন ঔষধৰ দোকানৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল।<ref>{{cite book|title=Bangladesh District Gazetteers: Pabna|year=1978|page=173|publisher=[[Bangladesh Government Press]]|editor=Ministry of Cabinet Affairs: Establishment Division}}</ref> ==বৰ্তমান দিন== বৰ্তমান এই জমিদাৰ ঘৰটো ধ্বংসাৱশেষ যদিও বৰ্তমান এই জমিদাৰ ঘৰৰ বংশধৰসকলে ইয়াৰ ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰি আছে।[9] দৰাচলতে ১৯৫০ চনৰ পূব বংগ ৰাজ্যিক অধিগ্ৰহণ আৰু ভাড়াতীয়া আইনৰ জৰিয়তে জমিদাৰী ব্যৱস্থা বিলুপ্ত কৰাৰ পাছত ই চৰকাৰৰ অধীনস্থ হৈ পৰিল। পিছলৈ এই জমিদাৰ ঘৰৰ বংশধৰসকলে ফাৰুক হুছেইন চৌধুৰী আৰু আহছান জান চৌধুৰীৰ দৰে দীঘলীয়া আইনী প্ৰক্ৰিয়াৰে ১৯৯৪ চনত এই বাগিছাখন ঘূৰাই পালে। তেতিয়াৰপৰাই তেওঁলোকে এই ৰাজপ্ৰাসাদৰ ৰক্ষণাবেক্ষণৰ দায়িত্ব লয়।[10] [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] [[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] 1a8rbsgnqoi28ageys53ugoin7q5p9d 645971 645970 2026-10-18T18:40:04Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645971 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = আজিম চৌধুৰী জমিদাৰ বাৰী | native_name = দুলাই জমিদাৰী, পাবনা | native_name_lang = | former_names = | alternate_names = আজিম চৌধুৰী জমিদাৰ বাৰী | image = azimChow3.jpg | image_alt = | image_size = | caption = দৰবাৰ চোতাল | location = [[চুজানগৰ উপজিলা]] | address = দুলাই | location_town = [[চুজানগৰ উপজিলা]], [[পাবনা জিলা]] | location_country = Bangladesh | coordinates = {{coord|23|56|54.1|N|89|31|02.7|E|region:BD-13_type:landmark_source:kolossus-dewiki|display=inline,title}} | altitude = | status = | groundbreaking_date = | construction_start_date = | completion_date = | opened_date = 1700s | inauguration_date = | demolished_date = | destruction_date = | landlord = | owner = ৰহিমুদ্দিন চৌধুৰী | cost = | floor_area = | top_floor = | floor_count = | parking = | embedded = | references = | pushpin_relief = | building_type = বাসস্থান | architectural_style = | structural_system = | current_tenants = | roof = | observatory = | other_dimensions = | seating_type = | seating_capacity = | elevator_count = | renovation_date = | ren_cost = | closing_date = | relocated_date = | material = ইটা, শিল, ৰদ | grounds_area = | number_of_rooms = }} '''আজিম চৌধুৰী জমিদাৰ বাৰী''' পাবনা জিলাৰ সুজানগৰৰ দুলাই গাঁৱত অৱস্থিত এক ঐতিহাসিক জমিদাৰী আৰু বঙালী পৰিয়াল।<ref>{{cite book|language=bn|title=বৃহত্তৰ পাবনা জেলাৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰিপ প্ৰতিৱেদন|author1=Khaliquzzaman, Muhammad|author2=Ahmed, Nazimuddin|author3=Ali, Mohammad|year=1997|page=55|publisher=[[Department of Archaeology (Bangladesh)|Department of Archaeology]]}}</ref> {{Quote box|quote=<poem>আমি ও পটু মিয়া চাচা বাড়ি থাকি। মছজেদে পড়িয়া কত হইয়াছি সুখী॥ লতিফুল্লা মিয়া সঙ্গে থাকিয়া হামেসা। চৌধুৰী আজিমেৰ কত পাইয়াছি ভালোবাসা॥</poem>|source=''Azim Chowdhury'' written by Haji Badruddin in 1298 [[Islamic calendar|A.H.]] (1880-1881 CE).<ref name=dnd>{{cite news|trans-title=Zamindar Azim Chowdhury's memories stay awake|url=https://www.dailynayadiganta.com/diganta-shahitto/557546/-%E0%A6%9C%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%A6%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%86%E0%A6%9C%E0%A6%BF%E0%A6%AE-%E0%A6%9A%E0%A7%8C%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A6%B0%E0%A7%80-%E0%A6%9C%E0%A7%87%E0%A6%97%E0%A7%87-%E0%A6%A5%E0%A6%BE%E0%A6%95%E0%A7%87-%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A7%83%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B0%E0%A6%BE|title=জমিদাৰ আজিম চৌধুৰী জেগে থাকে স্মৃতিৰা|language=bn|last=Pintu|first=Dr. Ashraf|date=22 January 2021|work=[[Daily Naya Diganta]]}}</ref>}} ==ইতিহাস== ===শ্বাৰফুদ্দিন সৰকাৰ আৰু ৰহিমুদ্দিন চৌধুৰী=== ২৫০ বছৰ পূৰ্বে পাবনাৰ সুজানগৰৰ দুলাই গাঁৱত মুনছি ৰহিমুদ্দিন সৰকাৰ (১৭২২-১৮১৫) নামৰ এজন মুছলমান অভিজাত ব্যক্তিয়ে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল জমিদাৰ ৰাজপ্ৰাসাদ। তেওঁৰ পিতৃ শ্বাৰফুদ্দিন সৰকাৰে তুৰ্কেস্তানৰ সমৰকন্দৰপৰা প্ৰব্ৰজন কৰি দুলাই (আহলাদিপুৰ গাঁও)ত বসতি স্থাপন কৰে। ৰহিমুদ্দিন নাটোৰৰ ৰাজশাহী কালেক্টৰেট কাৰ্যালয়ৰ চেৰেষ্টাদাৰ আৰু পেশ্বকাৰ (উপমন্ত্ৰী) আছিল,<ref>{{cite book|title=Chalanbiler Itikatha|language=bn|year=1967|author=Abdul Hamid, Mohammad|page=178|publisher=Amader Desh Prakashani}}</ref> আৰু আৰবী আৰু পাৰ্চী ভাষাত পাকৈত মুন্সী আছিল। পিছলৈ তেওঁক চৌধুৰী উপাধি প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=http://sujanagar.pabna.gov.bd/bn/site/page/AEIX-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%9C%E0%A7%87%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF|title=উপজেলাৰ ঐতিহ্য: দুলাই আজিম চৌধুৰীৰ জমিদাৰ বাড়ী|trans-title=Tradition of the upazila: Dulai Zamindar house of Azim Chowdhury|access-date=16 March 2022|language=bn|website=Sujanagar Upazela}}</ref> ১৮০২ চনত তেওঁ এই বাগিছাখনত এটা মছজিদ নিৰ্মাণ কৰে যিটো আজিও আছে।<ref name=dnd/><ref>{{cite book|title=পাবনাৰ ঐতিহাসিক ইমাৰত|language=bn|author=Begum, Ayesha|publisher=[[University Grants Commission (Bangladesh)|University Grants Commission]]|year=2002}}</ref> ===আজিম চৌধুৰী=== জমিদাৰীয়ে তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু উত্তৰাধিকাৰী ফখৰুদ্দিন আহলে আহছান আজিম চৌধুৰী (১৭৯০-১৮৮০)ৰ অধীনত সুনাম অৰ্জন কৰে, যাক মৌলৱী আজিমুদ্দিন চৌধুৰী বা সৰলভাৱে আজিম চৌধুৰী বুলিও কোৱা হয়।<ref>{{cite book|language=bn|page=423|title=[[Islami Bishwakosh]]|editor=[[Abdul Haque Faridi|Faridi, Abdul Haque]]|publisher=[[Islamic Foundation Bangladesh]]|volume=14}}</ref> তেওঁ দুলাইত তিনিটা নীল কাৰখানা স্থাপন কৰিছিল আৰু তেওঁৰ দাতব্য কামৰ বাবেও সুপৰিচিত আছিল। উইলিয়াম উইলছন হাণ্টাৰৰ এ ষ্টেটিষ্টিক্যাল একাউণ্ট অৱ বেংগলৰ মতে দুলাই ডিচপেন্সেৰীখন আজিম চৌধুৰীৰ "সম্পূৰ্ণ সমৰ্থিত" আছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.amadersujanagar.com/%e0%a6%9c%e0%a6%ae%e0%a6%bf%e0%a6%a6%e0%a6%be%e0%a6%b0-%e0%a6%86%e0%a6%9c%e0%a6%bf%e0%a6%ae-%e0%a6%9a%e0%a7%8c%e0%a6%a7%e0%a7%81%e0%a6%b0%e0%a7%80/|language=bn|website=Amader Sujanagar|author=Husayn, Altab|date=11 August 2021|title=জমিদাৰ আজিম চৌধুৰী (১ম পৰ্ব)}}</ref> ১৮৬৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত স্থাপন কৰা এই ঔষধালয়খন সেই সময়ত পাবনা জিলাৰ তিনিখন ঔষধৰ দোকানৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল।<ref>{{cite book|title=Bangladesh District Gazetteers: Pabna|year=1978|page=173|publisher=[[Bangladesh Government Press]]|editor=Ministry of Cabinet Affairs: Establishment Division}}</ref> ==বৰ্তমান দিন== বৰ্তমান এই জমিদাৰ ঘৰটো ধ্বংসাৱশেষ যদিও বৰ্তমান এই জমিদাৰ ঘৰৰ বংশধৰসকলে ইয়াৰ ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰি আছে।[9] দৰাচলতে ১৯৫০ চনৰ পূব বংগ ৰাজ্যিক অধিগ্ৰহণ আৰু ভাড়াতীয়া আইনৰ জৰিয়তে জমিদাৰী ব্যৱস্থা বিলুপ্ত কৰাৰ পাছত ই চৰকাৰৰ অধীনস্থ হৈ পৰিল। পিছলৈ এই জমিদাৰ ঘৰৰ বংশধৰসকলে ফাৰুক হুছেইন চৌধুৰী আৰু আহছান জান চৌধুৰীৰ দৰে দীঘলীয়া আইনী প্ৰক্ৰিয়াৰে ১৯৯৪ চনত এই বাগিছাখন ঘূৰাই পালে। তেতিয়াৰপৰাই তেওঁলোকে এই ৰাজপ্ৰাসাদৰ ৰক্ষণাবেক্ষণৰ দায়িত্ব লয়।[10] [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] [[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] qscmx3ec7s54innxck28b533w4ifro0 645972 645971 2026-10-18T18:40:54Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645972 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = আজিম চৌধুৰী জমিদাৰ বাৰী | native_name = দুলাই জমিদাৰী, পাবনা | native_name_lang = | former_names = | alternate_names = আজিম চৌধুৰী জমিদাৰ বাৰী | image = azimChow3.jpg | image_alt = | image_size = | caption = দৰবাৰ চোতাল | location = [[চুজানগৰ উপজিলা]] | address = দুলাই | location_town = [[চুজানগৰ উপজিলা]], [[পাবনা জিলা]] | location_country = Bangladesh | coordinates = {{coord|23|56|54.1|N|89|31|02.7|E|region:BD-13_type:landmark_source:kolossus-dewiki|display=inline,title}} | altitude = | status = | groundbreaking_date = | construction_start_date = | completion_date = | opened_date = 1700s | inauguration_date = | demolished_date = | destruction_date = | landlord = | owner = ৰহিমুদ্দিন চৌধুৰী | cost = | floor_area = | top_floor = | floor_count = | parking = | embedded = | references = | pushpin_relief = | building_type = বাসস্থান | architectural_style = | structural_system = | current_tenants = | roof = | observatory = | other_dimensions = | seating_type = | seating_capacity = | elevator_count = | renovation_date = | ren_cost = | closing_date = | relocated_date = | material = ইটা, শিল, ৰদ | grounds_area = | number_of_rooms = }} '''আজিম চৌধুৰী জমিদাৰ বাৰী''' পাবনা জিলাৰ সুজানগৰৰ দুলাই গাঁৱত অৱস্থিত এক ঐতিহাসিক জমিদাৰী আৰু বঙালী পৰিয়াল।<ref>{{cite book|language=bn|title=বৃহত্তৰ পাবনা জেলাৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰিপ প্ৰতিৱেদন|author1=Khaliquzzaman, Muhammad|author2=Ahmed, Nazimuddin|author3=Ali, Mohammad|year=1997|page=55|publisher=[[Department of Archaeology (Bangladesh)|Department of Archaeology]]}}</ref> {{Quote box|quote=<poem>আমি ও পটু মিয়া চাচা বাড়ি থাকি। মছজেদে পড়িয়া কত হইয়াছি সুখী॥ লতিফুল্লা মিয়া সঙ্গে থাকিয়া হামেসা। চৌধুৰী আজিমেৰ কত পাইয়াছি ভালোবাসা॥</poem>|source=''Azim Chowdhury'' written by Haji Badruddin in 1298 [[Islamic calendar|A.H.]] (1880-1881 CE).<ref name=dnd>{{cite news|trans-title=Zamindar Azim Chowdhury's memories stay awake|url=https://www.dailynayadiganta.com/diganta-shahitto/557546/-%E0%A6%9C%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%A6%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%86%E0%A6%9C%E0%A6%BF%E0%A6%AE-%E0%A6%9A%E0%A7%8C%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A6%B0%E0%A7%80-%E0%A6%9C%E0%A7%87%E0%A6%97%E0%A7%87-%E0%A6%A5%E0%A6%BE%E0%A6%95%E0%A7%87-%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A7%83%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B0%E0%A6%BE|title=জমিদাৰ আজিম চৌধুৰী জেগে থাকে স্মৃতিৰা|language=bn|last=Pintu|first=Dr. Ashraf|date=22 January 2021|work=[[Daily Naya Diganta]]}}</ref>}} ==ইতিহাস== ===শ্বাৰফুদ্দিন সৰকাৰ আৰু ৰহিমুদ্দিন চৌধুৰী=== ২৫০ বছৰ পূৰ্বে পাবনাৰ সুজানগৰৰ দুলাই গাঁৱত মুনছি ৰহিমুদ্দিন সৰকাৰ (১৭২২-১৮১৫) নামৰ এজন মুছলমান অভিজাত ব্যক্তিয়ে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল জমিদাৰ ৰাজপ্ৰাসাদ। তেওঁৰ পিতৃ শ্বাৰফুদ্দিন সৰকাৰে তুৰ্কেস্তানৰ সমৰকন্দৰপৰা প্ৰব্ৰজন কৰি দুলাই (আহলাদিপুৰ গাঁও)ত বসতি স্থাপন কৰে। ৰহিমুদ্দিন নাটোৰৰ ৰাজশাহী কালেক্টৰেট কাৰ্যালয়ৰ চেৰেষ্টাদাৰ আৰু পেশ্বকাৰ (উপমন্ত্ৰী) আছিল,<ref>{{cite book|title=Chalanbiler Itikatha|language=bn|year=1967|author=Abdul Hamid, Mohammad|page=178|publisher=Amader Desh Prakashani}}</ref> আৰু আৰবী আৰু পাৰ্চী ভাষাত পাকৈত মুন্সী আছিল। পিছলৈ তেওঁক চৌধুৰী উপাধি প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=http://sujanagar.pabna.gov.bd/bn/site/page/AEIX-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%9C%E0%A7%87%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF|title=উপজেলাৰ ঐতিহ্য: দুলাই আজিম চৌধুৰীৰ জমিদাৰ বাড়ী|trans-title=Tradition of the upazila: Dulai Zamindar house of Azim Chowdhury|access-date=16 March 2022|language=bn|website=Sujanagar Upazela}}</ref> ১৮০২ চনত তেওঁ এই বাগিছাখনত এটা মছজিদ নিৰ্মাণ কৰে যিটো আজিও আছে।<ref name=dnd/><ref>{{cite book|title=পাবনাৰ ঐতিহাসিক ইমাৰত|language=bn|author=Begum, Ayesha|publisher=[[University Grants Commission (Bangladesh)|University Grants Commission]]|year=2002}}</ref> ===আজিম চৌধুৰী=== জমিদাৰীয়ে তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু উত্তৰাধিকাৰী ফখৰুদ্দিন আহলে আহছান আজিম চৌধুৰী (১৭৯০-১৮৮০)ৰ অধীনত সুনাম অৰ্জন কৰে, যাক মৌলৱী আজিমুদ্দিন চৌধুৰী বা সৰলভাৱে আজিম চৌধুৰী বুলিও কোৱা হয়।<ref>{{cite book|language=bn|page=423|title=[[Islami Bishwakosh]]|editor=[[Abdul Haque Faridi|Faridi, Abdul Haque]]|publisher=[[Islamic Foundation Bangladesh]]|volume=14}}</ref> তেওঁ দুলাইত তিনিটা নীল কাৰখানা স্থাপন কৰিছিল আৰু তেওঁৰ দাতব্য কামৰ বাবেও সুপৰিচিত আছিল। উইলিয়াম উইলছন হাণ্টাৰৰ এ ষ্টেটিষ্টিক্যাল একাউণ্ট অৱ বেংগলৰ মতে দুলাই ডিচপেন্সেৰীখন আজিম চৌধুৰীৰ "সম্পূৰ্ণ সমৰ্থিত" আছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.amadersujanagar.com/%e0%a6%9c%e0%a6%ae%e0%a6%bf%e0%a6%a6%e0%a6%be%e0%a6%b0-%e0%a6%86%e0%a6%9c%e0%a6%bf%e0%a6%ae-%e0%a6%9a%e0%a7%8c%e0%a6%a7%e0%a7%81%e0%a6%b0%e0%a7%80/|language=bn|website=Amader Sujanagar|author=Husayn, Altab|date=11 August 2021|title=জমিদাৰ আজিম চৌধুৰী (১ম পৰ্ব)}}</ref> ১৮৬৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত স্থাপন কৰা এই ঔষধালয়খন সেই সময়ত পাবনা জিলাৰ তিনিখন ঔষধৰ দোকানৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল।<ref>{{cite book|title=Bangladesh District Gazetteers: Pabna|year=1978|page=173|publisher=[[Bangladesh Government Press]]|editor=Ministry of Cabinet Affairs: Establishment Division}}</ref> ==বৰ্তমান দিন== বৰ্তমান এই জমিদাৰ ঘৰটো ধ্বংসাৱশেষ যদিও বৰ্তমান এই জমিদাৰ ঘৰৰ বংশধৰসকলে ইয়াৰ ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰি আছে।<ref>{{cite news|url=https://archive.dhakatribune.com/bangladesh/2016/10/30/pabna-zamindar-bari-turns-ruin|title=Pabna Zamindar Bari turns to ruin|author=Khandaker, Muhammad Emroz|location=[[Pabna, Bangladesh|Pabna]]|date=30 October 2016}}</ref> দৰাচলতে ১৯৫০ চনৰ পূব বংগ ৰাজ্যিক অধিগ্ৰহণ আৰু ভাড়াতীয়া আইনৰ জৰিয়তে জমিদাৰী ব্যৱস্থা বিলুপ্ত কৰাৰ পাছত ই চৰকাৰৰ অধীনস্থ হৈ পৰিল। পিছলৈ এই জমিদাৰ ঘৰৰ বংশধৰসকলে ফাৰুক হুছেইন চৌধুৰী আৰু আহছান জান চৌধুৰীৰ দৰে দীঘলীয়া আইনী প্ৰক্ৰিয়াৰে ১৯৯৪ চনত এই বাগিছাখন ঘূৰাই পালে। তেতিয়াৰপৰাই তেওঁলোকে এই ৰাজপ্ৰাসাদৰ ৰক্ষণাবেক্ষণৰ দায়িত্ব লয়।<ref>[http://ittefaq.com.bd দৈনিক ইত্তেফাক]</ref> [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] [[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] sztdhgeygzksekqmrt18r2yohn8k8zv 645973 645972 2026-10-18T18:41:09Z Pranamikaadhikary 27435 /* বৰ্তমান দিন */ 645973 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = আজিম চৌধুৰী জমিদাৰ বাৰী | native_name = দুলাই জমিদাৰী, পাবনা | native_name_lang = | former_names = | alternate_names = আজিম চৌধুৰী জমিদাৰ বাৰী | image = azimChow3.jpg | image_alt = | image_size = | caption = দৰবাৰ চোতাল | location = [[চুজানগৰ উপজিলা]] | address = দুলাই | location_town = [[চুজানগৰ উপজিলা]], [[পাবনা জিলা]] | location_country = Bangladesh | coordinates = {{coord|23|56|54.1|N|89|31|02.7|E|region:BD-13_type:landmark_source:kolossus-dewiki|display=inline,title}} | altitude = | status = | groundbreaking_date = | construction_start_date = | completion_date = | opened_date = 1700s | inauguration_date = | demolished_date = | destruction_date = | landlord = | owner = ৰহিমুদ্দিন চৌধুৰী | cost = | floor_area = | top_floor = | floor_count = | parking = | embedded = | references = | pushpin_relief = | building_type = বাসস্থান | architectural_style = | structural_system = | current_tenants = | roof = | observatory = | other_dimensions = | seating_type = | seating_capacity = | elevator_count = | renovation_date = | ren_cost = | closing_date = | relocated_date = | material = ইটা, শিল, ৰদ | grounds_area = | number_of_rooms = }} '''আজিম চৌধুৰী জমিদাৰ বাৰী''' পাবনা জিলাৰ সুজানগৰৰ দুলাই গাঁৱত অৱস্থিত এক ঐতিহাসিক জমিদাৰী আৰু বঙালী পৰিয়াল।<ref>{{cite book|language=bn|title=বৃহত্তৰ পাবনা জেলাৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰিপ প্ৰতিৱেদন|author1=Khaliquzzaman, Muhammad|author2=Ahmed, Nazimuddin|author3=Ali, Mohammad|year=1997|page=55|publisher=[[Department of Archaeology (Bangladesh)|Department of Archaeology]]}}</ref> {{Quote box|quote=<poem>আমি ও পটু মিয়া চাচা বাড়ি থাকি। মছজেদে পড়িয়া কত হইয়াছি সুখী॥ লতিফুল্লা মিয়া সঙ্গে থাকিয়া হামেসা। চৌধুৰী আজিমেৰ কত পাইয়াছি ভালোবাসা॥</poem>|source=''Azim Chowdhury'' written by Haji Badruddin in 1298 [[Islamic calendar|A.H.]] (1880-1881 CE).<ref name=dnd>{{cite news|trans-title=Zamindar Azim Chowdhury's memories stay awake|url=https://www.dailynayadiganta.com/diganta-shahitto/557546/-%E0%A6%9C%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%A6%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%86%E0%A6%9C%E0%A6%BF%E0%A6%AE-%E0%A6%9A%E0%A7%8C%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A6%B0%E0%A7%80-%E0%A6%9C%E0%A7%87%E0%A6%97%E0%A7%87-%E0%A6%A5%E0%A6%BE%E0%A6%95%E0%A7%87-%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A7%83%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B0%E0%A6%BE|title=জমিদাৰ আজিম চৌধুৰী জেগে থাকে স্মৃতিৰা|language=bn|last=Pintu|first=Dr. Ashraf|date=22 January 2021|work=[[Daily Naya Diganta]]}}</ref>}} ==ইতিহাস== ===শ্বাৰফুদ্দিন সৰকাৰ আৰু ৰহিমুদ্দিন চৌধুৰী=== ২৫০ বছৰ পূৰ্বে পাবনাৰ সুজানগৰৰ দুলাই গাঁৱত মুনছি ৰহিমুদ্দিন সৰকাৰ (১৭২২-১৮১৫) নামৰ এজন মুছলমান অভিজাত ব্যক্তিয়ে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল জমিদাৰ ৰাজপ্ৰাসাদ। তেওঁৰ পিতৃ শ্বাৰফুদ্দিন সৰকাৰে তুৰ্কেস্তানৰ সমৰকন্দৰপৰা প্ৰব্ৰজন কৰি দুলাই (আহলাদিপুৰ গাঁও)ত বসতি স্থাপন কৰে। ৰহিমুদ্দিন নাটোৰৰ ৰাজশাহী কালেক্টৰেট কাৰ্যালয়ৰ চেৰেষ্টাদাৰ আৰু পেশ্বকাৰ (উপমন্ত্ৰী) আছিল,<ref>{{cite book|title=Chalanbiler Itikatha|language=bn|year=1967|author=Abdul Hamid, Mohammad|page=178|publisher=Amader Desh Prakashani}}</ref> আৰু আৰবী আৰু পাৰ্চী ভাষাত পাকৈত মুন্সী আছিল। পিছলৈ তেওঁক চৌধুৰী উপাধি প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=http://sujanagar.pabna.gov.bd/bn/site/page/AEIX-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%9C%E0%A7%87%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF|title=উপজেলাৰ ঐতিহ্য: দুলাই আজিম চৌধুৰীৰ জমিদাৰ বাড়ী|trans-title=Tradition of the upazila: Dulai Zamindar house of Azim Chowdhury|access-date=16 March 2022|language=bn|website=Sujanagar Upazela}}</ref> ১৮০২ চনত তেওঁ এই বাগিছাখনত এটা মছজিদ নিৰ্মাণ কৰে যিটো আজিও আছে।<ref name=dnd/><ref>{{cite book|title=পাবনাৰ ঐতিহাসিক ইমাৰত|language=bn|author=Begum, Ayesha|publisher=[[University Grants Commission (Bangladesh)|University Grants Commission]]|year=2002}}</ref> ===আজিম চৌধুৰী=== জমিদাৰীয়ে তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু উত্তৰাধিকাৰী ফখৰুদ্দিন আহলে আহছান আজিম চৌধুৰী (১৭৯০-১৮৮০)ৰ অধীনত সুনাম অৰ্জন কৰে, যাক মৌলৱী আজিমুদ্দিন চৌধুৰী বা সৰলভাৱে আজিম চৌধুৰী বুলিও কোৱা হয়।<ref>{{cite book|language=bn|page=423|title=[[Islami Bishwakosh]]|editor=[[Abdul Haque Faridi|Faridi, Abdul Haque]]|publisher=[[Islamic Foundation Bangladesh]]|volume=14}}</ref> তেওঁ দুলাইত তিনিটা নীল কাৰখানা স্থাপন কৰিছিল আৰু তেওঁৰ দাতব্য কামৰ বাবেও সুপৰিচিত আছিল। উইলিয়াম উইলছন হাণ্টাৰৰ এ ষ্টেটিষ্টিক্যাল একাউণ্ট অৱ বেংগলৰ মতে দুলাই ডিচপেন্সেৰীখন আজিম চৌধুৰীৰ "সম্পূৰ্ণ সমৰ্থিত" আছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.amadersujanagar.com/%e0%a6%9c%e0%a6%ae%e0%a6%bf%e0%a6%a6%e0%a6%be%e0%a6%b0-%e0%a6%86%e0%a6%9c%e0%a6%bf%e0%a6%ae-%e0%a6%9a%e0%a7%8c%e0%a6%a7%e0%a7%81%e0%a6%b0%e0%a7%80/|language=bn|website=Amader Sujanagar|author=Husayn, Altab|date=11 August 2021|title=জমিদাৰ আজিম চৌধুৰী (১ম পৰ্ব)}}</ref> ১৮৬৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত স্থাপন কৰা এই ঔষধালয়খন সেই সময়ত পাবনা জিলাৰ তিনিখন ঔষধৰ দোকানৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল।<ref>{{cite book|title=Bangladesh District Gazetteers: Pabna|year=1978|page=173|publisher=[[Bangladesh Government Press]]|editor=Ministry of Cabinet Affairs: Establishment Division}}</ref> ==বৰ্তমান দিন== বৰ্তমান এই জমিদাৰ ঘৰটো ধ্বংসাৱশেষ যদিও বৰ্তমান এই জমিদাৰ ঘৰৰ বংশধৰসকলে ইয়াৰ ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰি আছে।<ref>{{cite news|url=https://archive.dhakatribune.com/bangladesh/2016/10/30/pabna-zamindar-bari-turns-ruin|title=Pabna Zamindar Bari turns to ruin|author=Khandaker, Muhammad Emroz|location=[[Pabna, Bangladesh|Pabna]]|date=30 October 2016}}</ref> দৰাচলতে ১৯৫০ চনৰ পূব বংগ ৰাজ্যিক অধিগ্ৰহণ আৰু ভাড়াতীয়া আইনৰ জৰিয়তে জমিদাৰী ব্যৱস্থা বিলুপ্ত কৰাৰ পাছত ই চৰকাৰৰ অধীনস্থ হৈ পৰিল। পিছলৈ এই জমিদাৰ ঘৰৰ বংশধৰসকলে ফাৰুক হুছেইন চৌধুৰী আৰু আহছান জান চৌধুৰীৰ দৰে দীঘলীয়া আইনী প্ৰক্ৰিয়াৰে ১৯৯৪ চনত এই বাগিছাখন ঘূৰাই পালে। তেতিয়াৰপৰাই তেওঁলোকে এই ৰাজপ্ৰাসাদৰ ৰক্ষণাবেক্ষণৰ দায়িত্ব লয়।<ref>[http://ittefaq.com.bd দৈনিক ইত্তেফাক]</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] [[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] 8tg3uchgby2bmc9b41sf811ddtm923i 0 140359 645978 2026-10-18T18:50:22Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645978 wikitext text/x-wiki '''বড়া আহ্নিক মন্দিৰ''' [[বাংলাদেশ]]ৰ ৰাজশাহী সংমণ্ডলৰ পুথিয়া উপজিলাৰ [[পুথিয়া মন্দিৰ চৌহদ]]ৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। [[চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ]]ৰ কাষতে থিয় হৈ পূব দিশলৈ মুখ কৰি আছে। ইয়াক পুথিয়াৰ ৰজাসকলে নিৰ্মাণ কৰিছিল। ই বংগ মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ মিশ্ৰিত ৰূপ অনুসৰণ কৰে আৰু ইয়াৰ দুয়োকাষে দুটা [[চালা শিল্পশৈলী|চাৰ চালা]] গঠনৰ সৈতে কেন্দ্ৰীয় [[চালা শিল্পশৈলী|দো চালা]] আছে।[1] বাংলাদেশত একে ধৰণৰ কিবা এটাৰ অস্তিত্বৰ বিষয়ে জনা একমাত্ৰ আনটো হ'ল ফৰিদপুৰ জিলাৰ ৰাজাৰাম মন্দিৰ।[2][3][1] অৱস্থান মন্দিৰটো থকা পুঠিয়া চহৰখন ৰাজশাহী চহৰৰপৰা ৩২ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত ৰাস্তাৰে যাব পাৰি যিখন চহৰ ৰেলহেডো। ঢাকা ৰাজশাহী ঘাইপথত অৱস্থিত ৰাজশাহী। শ্যামসাগৰ হ্ৰদৰ পশ্চিমে অৱস্থিত মন্দিৰ কমপ্লেক্সত এই মন্দিৰটো অৱস্থিত। বাগিছাৰে সম্পূৰ্ণ দেৱালযুক্ত কমপ্লেক্সটোত চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ আৰু গোপাল মন্দিৰো আছে।[1][2][4] বৈশিষ্ট্যসমূহ এই মন্দিৰটো শ্যামসাগৰ হ্ৰদৰ পশ্চিম পাৰত চৰ অনি ৰাজবাৰীৰফালে মুখ কৰি অৱস্থিত।[3] বিশিষ্ট বৈশিষ্ট্যটো হ’ল কেন্দ্ৰত ত্ৰিগুণ তোৰণ, য’ত এটা মুকলি মঞ্চ আছে। মন্দিৰটো "তিনিটা কোঠাৰে গঠিত, কেন্দ্ৰত দো চালা আৰু ইয়াৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ দিশত দুটা চৰ চালা সংলগ্ন কৰা হৈছে", সেয়েহে ইয়াক ত্ৰি-মন্দিৰ (তিনিটা মন্দিৰ) বুলিও কোৱা হয়; দোচালা (দুটা চাল), অৰ্থাৎ দুখন চাল আৰু চৰ-চালা (চাৰিটা চাল) বা চৌ-চালা হয় বৰ্গক্ষেত্ৰ বা আয়তাকাৰ আকৃতিৰ আৰু চাল চাৰিটা ঢালযুক্ত জুপুৰিৰ আকৃতিৰ।[2][3] কেন্দ্ৰীয় ডো চালাত ত্ৰিগুণ খোলাযুক্ত প্ৰৱেশদ্বাৰ আৰু দুটা চৰ চালা অংশৰ প্ৰতিটোতে এটাকৈ তোৰণযুক্ত প্ৰৱেশদ্বাৰ আছে। ইয়াৰ সন্মুখৰ (পূব) মুখাৱয়ব টেৰাকোটা ফলকৰ সৈতে অতি সজ্জিত আৰু ইয়াৰে কিছুমানৰ অৱস্থা জৰাজীৰ্ণ বুলি কোৱা হৈছে।[2][3] fyz3i71tz80ddaeytvjmmo54v8nh7xa 645979 645978 2026-10-18T18:51:26Z Pranamikaadhikary 27435 645979 wikitext text/x-wiki {{Infobox Mandir | image = Bara Ahnik Mandir at Puthia.JPG | pushpin_map = Bangladesh | creator = | deity = | country = [[Bangladesh]] | state = [[Rajshahi]] | district = | location = [[Puthia Upazila|Puthia]] | coordinates = {{Coord|24.3323|88.8613|type:landmark|display=inline,title}} }} '''বড়া আহ্নিক মন্দিৰ''' [[বাংলাদেশ]]ৰ ৰাজশাহী সংমণ্ডলৰ পুথিয়া উপজিলাৰ [[পুথিয়া মন্দিৰ চৌহদ]]ৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। [[চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ]]ৰ কাষতে থিয় হৈ পূব দিশলৈ মুখ কৰি আছে। ইয়াক পুথিয়াৰ ৰজাসকলে নিৰ্মাণ কৰিছিল। ই বংগ মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ মিশ্ৰিত ৰূপ অনুসৰণ কৰে আৰু ইয়াৰ দুয়োকাষে দুটা [[চালা শিল্পশৈলী|চাৰ চালা]] গঠনৰ সৈতে কেন্দ্ৰীয় [[চালা শিল্পশৈলী|দো চালা]] আছে।[1] বাংলাদেশত একে ধৰণৰ কিবা এটাৰ অস্তিত্বৰ বিষয়ে জনা একমাত্ৰ আনটো হ'ল ফৰিদপুৰ জিলাৰ ৰাজাৰাম মন্দিৰ।[2][3][1] ==অৱস্থান== মন্দিৰটো থকা পুঠিয়া চহৰখন ৰাজশাহী চহৰৰপৰা ৩২ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত ৰাস্তাৰে যাব পাৰি যিখন চহৰ ৰেলহেডো। ঢাকা ৰাজশাহী ঘাইপথত অৱস্থিত ৰাজশাহী। শ্যামসাগৰ হ্ৰদৰ পশ্চিমে অৱস্থিত মন্দিৰ কমপ্লেক্সত এই মন্দিৰটো অৱস্থিত। বাগিছাৰে সম্পূৰ্ণ দেৱালযুক্ত কমপ্লেক্সটোত চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ আৰু গোপাল মন্দিৰো আছে।[1][2][4] ==বৈশিষ্ট্যসমূহ== এই মন্দিৰটো শ্যামসাগৰ হ্ৰদৰ পশ্চিম পাৰত চৰ অনি ৰাজবাৰীৰফালে মুখ কৰি অৱস্থিত।[3] বিশিষ্ট বৈশিষ্ট্যটো হ’ল কেন্দ্ৰত ত্ৰিগুণ তোৰণ, য’ত এটা মুকলি মঞ্চ আছে। মন্দিৰটো "তিনিটা কোঠাৰে গঠিত, কেন্দ্ৰত দো চালা আৰু ইয়াৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ দিশত দুটা চৰ চালা সংলগ্ন কৰা হৈছে", সেয়েহে ইয়াক ত্ৰি-মন্দিৰ (তিনিটা মন্দিৰ) বুলিও কোৱা হয়; দোচালা (দুটা চাল), অৰ্থাৎ দুখন চাল আৰু চৰ-চালা (চাৰিটা চাল) বা চৌ-চালা হয় বৰ্গক্ষেত্ৰ বা আয়তাকাৰ আকৃতিৰ আৰু চাল চাৰিটা ঢালযুক্ত জুপুৰিৰ আকৃতিৰ।[2][3] কেন্দ্ৰীয় ডো চালাত ত্ৰিগুণ খোলাযুক্ত প্ৰৱেশদ্বাৰ আৰু দুটা চৰ চালা অংশৰ প্ৰতিটোতে এটাকৈ তোৰণযুক্ত প্ৰৱেশদ্বাৰ আছে। ইয়াৰ সন্মুখৰ (পূব) মুখাৱয়ব টেৰাকোটা ফলকৰ সৈতে অতি সজ্জিত আৰু ইয়াৰে কিছুমানৰ অৱস্থা জৰাজীৰ্ণ বুলি কোৱা হৈছে।[2][3] ==তথ্যসূত্ৰ== brr8ro51ttu9qsaybbtbelc1xo2xn8g 645980 645979 2026-10-18T18:52:22Z Pranamikaadhikary 27435 645980 wikitext text/x-wiki {{Infobox Mandir | image = Bara Ahnik Mandir at Puthia.JPG | pushpin_map = | creator = | deity = | country = [[বাংলাদেশ]] | state = [[ৰাজশাহী]] | district = | location = [[পুথিয়া উপজিলা|পুথিয়া]] | coordinates = {{Coord|24.3323|88.8613|type:landmark|display=inline,title}} }} '''বড়া আহ্নিক মন্দিৰ''' [[বাংলাদেশ]]ৰ ৰাজশাহী সংমণ্ডলৰ পুথিয়া উপজিলাৰ [[পুথিয়া মন্দিৰ চৌহদ]]ৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। [[চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ]]ৰ কাষতে থিয় হৈ পূব দিশলৈ মুখ কৰি আছে। ইয়াক পুথিয়াৰ ৰজাসকলে নিৰ্মাণ কৰিছিল। ই বংগ মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ মিশ্ৰিত ৰূপ অনুসৰণ কৰে আৰু ইয়াৰ দুয়োকাষে দুটা [[চালা শিল্পশৈলী|চাৰ চালা]] গঠনৰ সৈতে কেন্দ্ৰীয় [[চালা শিল্পশৈলী|দো চালা]] আছে।[1] বাংলাদেশত একে ধৰণৰ কিবা এটাৰ অস্তিত্বৰ বিষয়ে জনা একমাত্ৰ আনটো হ'ল ফৰিদপুৰ জিলাৰ ৰাজাৰাম মন্দিৰ।[2][3][1] ==অৱস্থান== মন্দিৰটো থকা পুঠিয়া চহৰখন ৰাজশাহী চহৰৰপৰা ৩২ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত ৰাস্তাৰে যাব পাৰি যিখন চহৰ ৰেলহেডো। ঢাকা ৰাজশাহী ঘাইপথত অৱস্থিত ৰাজশাহী। শ্যামসাগৰ হ্ৰদৰ পশ্চিমে অৱস্থিত মন্দিৰ কমপ্লেক্সত এই মন্দিৰটো অৱস্থিত। বাগিছাৰে সম্পূৰ্ণ দেৱালযুক্ত কমপ্লেক্সটোত চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ আৰু গোপাল মন্দিৰো আছে।[1][2][4] ==বৈশিষ্ট্যসমূহ== এই মন্দিৰটো শ্যামসাগৰ হ্ৰদৰ পশ্চিম পাৰত চৰ অনি ৰাজবাৰীৰফালে মুখ কৰি অৱস্থিত।[3] বিশিষ্ট বৈশিষ্ট্যটো হ’ল কেন্দ্ৰত ত্ৰিগুণ তোৰণ, য’ত এটা মুকলি মঞ্চ আছে। মন্দিৰটো "তিনিটা কোঠাৰে গঠিত, কেন্দ্ৰত দো চালা আৰু ইয়াৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ দিশত দুটা চৰ চালা সংলগ্ন কৰা হৈছে", সেয়েহে ইয়াক ত্ৰি-মন্দিৰ (তিনিটা মন্দিৰ) বুলিও কোৱা হয়; দোচালা (দুটা চাল), অৰ্থাৎ দুখন চাল আৰু চৰ-চালা (চাৰিটা চাল) বা চৌ-চালা হয় বৰ্গক্ষেত্ৰ বা আয়তাকাৰ আকৃতিৰ আৰু চাল চাৰিটা ঢালযুক্ত জুপুৰিৰ আকৃতিৰ।[2][3] কেন্দ্ৰীয় ডো চালাত ত্ৰিগুণ খোলাযুক্ত প্ৰৱেশদ্বাৰ আৰু দুটা চৰ চালা অংশৰ প্ৰতিটোতে এটাকৈ তোৰণযুক্ত প্ৰৱেশদ্বাৰ আছে। ইয়াৰ সন্মুখৰ (পূব) মুখাৱয়ব টেৰাকোটা ফলকৰ সৈতে অতি সজ্জিত আৰু ইয়াৰে কিছুমানৰ অৱস্থা জৰাজীৰ্ণ বুলি কোৱা হৈছে।[2][3] ==তথ্যসূত্ৰ== slrafufppuyvukjetes9aeffuiieq5v 645981 645980 2026-10-18T18:56:24Z Pranamikaadhikary 27435 645981 wikitext text/x-wiki {{Infobox Mandir | image = Bara Ahnik Mandir at Puthia.JPG | pushpin_map = | creator = | deity = | country = [[বাংলাদেশ]] | state = [[ৰাজশাহী]] | district = | location = [[পুথিয়া উপজিলা|পুথিয়া]] | coordinates = {{Coord|24.3323|88.8613|type:landmark|display=inline,title}} }} '''বড়া আহ্নিক মন্দিৰ''' [[বাংলাদেশ]]ৰ ৰাজশাহী সংমণ্ডলৰ পুথিয়া উপজিলাৰ [[পুথিয়া মন্দিৰ চৌহদ]]ৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। [[চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ]]ৰ কাষতে থিয় হৈ পূব দিশলৈ মুখ কৰি আছে। ইয়াক পুথিয়াৰ ৰজাসকলে নিৰ্মাণ কৰিছিল। ই বংগ মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ মিশ্ৰিত ৰূপ অনুসৰণ কৰে আৰু ইয়াৰ দুয়োকাষে দুটা [[চালা শিল্পশৈলী|চাৰ চালা]] গঠনৰ সৈতে কেন্দ্ৰীয় [[চালা শিল্পশৈলী|দো চালা]] আছে।<ref name="Rangan"/> বাংলাদেশত একে ধৰণৰ কিবা এটাৰ অস্তিত্বৰ বিষয়ে জনা একমাত্ৰ আনটো হ'ল ফৰিদপুৰ জিলাৰ ৰাজাৰাম মন্দিৰ।<ref name=Mahmamuda>{{cite web |author=Alam, Mahmamuda |url= http://dspace.bracu.ac.bd/xmlui/bitstream/handle/10361/2984/07108018.pdf |format=pdf |title=Puthia temple complex: Developing tourism through architecture |publisher=[[BRAC University]] |pages=28–29 |access-date=11 May 2015}}</ref><ref name=Puthia>{{Cite web|url= http://dept.ru.ac.bd/ihc/Mostafiz/Puthia.htm|title= Puthia Rajbari|work= Bara Ahnik Mandir|access-date= 12 May 2015|publisher= Rajshahi University Web Page|archive-url= https://web.archive.org/web/20150518100540/http://dept.ru.ac.bd/ihc/Mostafiz/Puthia.htm|archive-date= 18 May 2015|url-status= dead}}</ref><ref name="Rangan">{{cite news |last1=Datta |first1=Rangan |title=Explore the grandeur of Puthia, a temple town of Bangladesh |url=https://www.telegraphindia.com/my-kolkata/places/explore-the-grandeur-of-puthia-a-temple-town-of-bangladesh/cid/2027632 |access-date=20 June 2024 |agency=My Kolkata |issue=17 June 2024 |publisher=The Telegraph}}</ref> ==অৱস্থান== মন্দিৰটো থকা পুথিয়া চহৰখন ৰাজশাহী চহৰৰপৰা ৩২ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত ৰাস্তাৰে যাব পাৰি যিখন চহৰ ৰেলপথেৰেও সংযুক্ত। ঢাকা ৰাজশাহী ঘাইপথত অৱস্থিত ৰাজশাহী। শ্যামসাগৰ হ্ৰদৰ পশ্চিমে অৱস্থিত মন্দিৰ কমপ্লেক্সত এই মন্দিৰটো অৱস্থিত। বাগিছাৰে সম্পূৰ্ণ দেৱালযুক্ত কমপ্লেক্সটোত [[চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ]] আৰু গোপাল মন্দিৰো আছে।<ref name="Rangan"/><ref name=Mahmamuda/><ref name="DivisionIshaq1976">{{cite book|author1=Bangladesh. Ministry of Cabinet Affairs. Establishment Division|author2=Muhammad Ishaq|title=Bangladesh District Gazetteers: Rajshahi 1976|url=https://books.google.com/books?id=Uy5GAQAAIAAJ|year=1976|publisher=Bangladesh Government Press|page=72}}</ref> ==বৈশিষ্ট্যসমূহ== এই মন্দিৰটো শ্যামসাগৰ হ্ৰদৰ পশ্চিম পাৰত চৰ অনি ৰাজবাৰীৰফালে মুখ কৰি অৱস্থিত।<ref name=Puthia/> বিশিষ্ট বৈশিষ্ট্যটো হ’ল কেন্দ্ৰত ত্ৰিগুণ তোৰণ, য’ত এটা মুকলি মঞ্চ আছে। মন্দিৰটো "তিনিটা কোঠাৰে গঠিত, কেন্দ্ৰত দো চালা আৰু ইয়াৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ দিশত দুটা চৰ চালা সংলগ্ন কৰা হৈছে", সেয়েহে ইয়াক ত্ৰি-মন্দিৰ (তিনিটা মন্দিৰ) বুলিও কোৱা হয়; দোচালা (দুখন চাল), আৰু চাৰ-চালা (চাৰিখন চাল) বা চৌ-চালা হয় বৰ্গক্ষেত্ৰ বা আয়তাকাৰ আকৃতিৰ আৰু চাল চাৰিখন ঢালযুক্ত জুপুৰিৰ আকৃতিৰ।<ref name=Mahmamuda/><ref name=Puthia/> কেন্দ্ৰীয় দো চালাত ত্ৰিগুণ খোলাযুক্ত প্ৰৱেশদ্বাৰ আৰু দুটা চাৰ চালা অংশৰ প্ৰতিটোতে এটাকৈ তোৰণযুক্ত প্ৰৱেশদ্বাৰ আছে। ইয়াৰ সন্মুখৰ (পূব) মুখাৱয়ব টেৰাকোটা ফলকৰ সৈতে অতি সজ্জিত আৰু ইয়াৰে কিছুমানৰ অৱস্থা জৰাজীৰ্ণ বুলি কোৱা হৈছে।<ref name=Mahmamuda/><ref name=Puthia/> ==তথ্যসূত্ৰ== 8jkcv21nnuou1iwy29qowi3errregxw 645982 645981 2026-10-18T18:57:01Z Pranamikaadhikary 27435 /* বৈশিষ্ট্যসমূহ */ 645982 wikitext text/x-wiki {{Infobox Mandir | image = Bara Ahnik Mandir at Puthia.JPG | pushpin_map = | creator = | deity = | country = [[বাংলাদেশ]] | state = [[ৰাজশাহী]] | district = | location = [[পুথিয়া উপজিলা|পুথিয়া]] | coordinates = {{Coord|24.3323|88.8613|type:landmark|display=inline,title}} }} '''বড়া আহ্নিক মন্দিৰ''' [[বাংলাদেশ]]ৰ ৰাজশাহী সংমণ্ডলৰ পুথিয়া উপজিলাৰ [[পুথিয়া মন্দিৰ চৌহদ]]ৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। [[চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ]]ৰ কাষতে থিয় হৈ পূব দিশলৈ মুখ কৰি আছে। ইয়াক পুথিয়াৰ ৰজাসকলে নিৰ্মাণ কৰিছিল। ই বংগ মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ মিশ্ৰিত ৰূপ অনুসৰণ কৰে আৰু ইয়াৰ দুয়োকাষে দুটা [[চালা শিল্পশৈলী|চাৰ চালা]] গঠনৰ সৈতে কেন্দ্ৰীয় [[চালা শিল্পশৈলী|দো চালা]] আছে।<ref name="Rangan"/> বাংলাদেশত একে ধৰণৰ কিবা এটাৰ অস্তিত্বৰ বিষয়ে জনা একমাত্ৰ আনটো হ'ল ফৰিদপুৰ জিলাৰ ৰাজাৰাম মন্দিৰ।<ref name=Mahmamuda>{{cite web |author=Alam, Mahmamuda |url= http://dspace.bracu.ac.bd/xmlui/bitstream/handle/10361/2984/07108018.pdf |format=pdf |title=Puthia temple complex: Developing tourism through architecture |publisher=[[BRAC University]] |pages=28–29 |access-date=11 May 2015}}</ref><ref name=Puthia>{{Cite web|url= http://dept.ru.ac.bd/ihc/Mostafiz/Puthia.htm|title= Puthia Rajbari|work= Bara Ahnik Mandir|access-date= 12 May 2015|publisher= Rajshahi University Web Page|archive-url= https://web.archive.org/web/20150518100540/http://dept.ru.ac.bd/ihc/Mostafiz/Puthia.htm|archive-date= 18 May 2015|url-status= dead}}</ref><ref name="Rangan">{{cite news |last1=Datta |first1=Rangan |title=Explore the grandeur of Puthia, a temple town of Bangladesh |url=https://www.telegraphindia.com/my-kolkata/places/explore-the-grandeur-of-puthia-a-temple-town-of-bangladesh/cid/2027632 |access-date=20 June 2024 |agency=My Kolkata |issue=17 June 2024 |publisher=The Telegraph}}</ref> ==অৱস্থান== মন্দিৰটো থকা পুথিয়া চহৰখন ৰাজশাহী চহৰৰপৰা ৩২ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত ৰাস্তাৰে যাব পাৰি যিখন চহৰ ৰেলপথেৰেও সংযুক্ত। ঢাকা ৰাজশাহী ঘাইপথত অৱস্থিত ৰাজশাহী। শ্যামসাগৰ হ্ৰদৰ পশ্চিমে অৱস্থিত মন্দিৰ কমপ্লেক্সত এই মন্দিৰটো অৱস্থিত। বাগিছাৰে সম্পূৰ্ণ দেৱালযুক্ত কমপ্লেক্সটোত [[চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ]] আৰু গোপাল মন্দিৰো আছে।<ref name="Rangan"/><ref name=Mahmamuda/><ref name="DivisionIshaq1976">{{cite book|author1=Bangladesh. Ministry of Cabinet Affairs. Establishment Division|author2=Muhammad Ishaq|title=Bangladesh District Gazetteers: Rajshahi 1976|url=https://books.google.com/books?id=Uy5GAQAAIAAJ|year=1976|publisher=Bangladesh Government Press|page=72}}</ref> ==বৈশিষ্ট্যসমূহ== এই মন্দিৰটো শ্যামসাগৰ হ্ৰদৰ পশ্চিম পাৰত চৰ অনি ৰাজবাৰীৰফালে মুখ কৰি অৱস্থিত।<ref name=Puthia/> বিশিষ্ট বৈশিষ্ট্যটো হ’ল কেন্দ্ৰত ত্ৰিগুণ তোৰণ, য’ত এটা মুকলি মঞ্চ আছে। মন্দিৰটো "তিনিটা কোঠাৰে গঠিত, কেন্দ্ৰত দো চালা আৰু ইয়াৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ দিশত দুটা চৰ চালা সংলগ্ন কৰা হৈছে", সেয়েহে ইয়াক ত্ৰি-মন্দিৰ (তিনিটা মন্দিৰ) বুলিও কোৱা হয়; দোচালা (দুখন চাল), আৰু চাৰ-চালা (চাৰিখন চাল) বা চৌ-চালা হয় বৰ্গক্ষেত্ৰ বা আয়তাকাৰ আকৃতিৰ আৰু চাল চাৰিখন ঢালযুক্ত জুপুৰিৰ আকৃতিৰ।<ref name=Mahmamuda/><ref name=Puthia/> কেন্দ্ৰীয় দো চালাত ত্ৰিগুণ খোলাযুক্ত প্ৰৱেশদ্বাৰ আৰু দুটা চাৰ চালা অংশৰ প্ৰতিটোতে এটাকৈ তোৰণযুক্ত প্ৰৱেশদ্বাৰ আছে। ইয়াৰ সন্মুখৰ (পূব) মুখাৱয়ব টেৰাকোটা ফলকৰ সৈতে অতি সজ্জিত আৰু ইয়াৰে কিছুমানৰ অৱস্থা জৰাজীৰ্ণ বুলি কোৱা হৈছে।<ref name=Mahmamuda/><ref name=Puthia/> == চিত্ৰভাণ্ডাৰ == <gallery> File:Big Annik Temple 3.jpg|alt=Bara Anhik Temple|The road to the Bara Ahnik temple File:Interior of Bara Ahnik Mandir, Puthia.jpg|alt=Bara Anhik Mandir|The inner part of the temple File:Terracotta of Bara Ahnik Mandir, Puthia.jpg|alt=Bara Anhik Temple|Decoration of earthen plates on the temple File:Bara Anhik Mandir Rear.jpg|alt=Bara Anhik Mandir|The back of the temple </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== f9n1g33o29kxn3squihg1co8qbdck5z 645984 645982 2026-10-18T18:58:34Z Pranamikaadhikary 27435 /* চিত্ৰভাণ্ডাৰ */ 645984 wikitext text/x-wiki {{Infobox Mandir | image = Bara Ahnik Mandir at Puthia.JPG | pushpin_map = | creator = | deity = | country = [[বাংলাদেশ]] | state = [[ৰাজশাহী]] | district = | location = [[পুথিয়া উপজিলা|পুথিয়া]] | coordinates = {{Coord|24.3323|88.8613|type:landmark|display=inline,title}} }} '''বড়া আহ্নিক মন্দিৰ''' [[বাংলাদেশ]]ৰ ৰাজশাহী সংমণ্ডলৰ পুথিয়া উপজিলাৰ [[পুথিয়া মন্দিৰ চৌহদ]]ৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। [[চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ]]ৰ কাষতে থিয় হৈ পূব দিশলৈ মুখ কৰি আছে। ইয়াক পুথিয়াৰ ৰজাসকলে নিৰ্মাণ কৰিছিল। ই বংগ মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ মিশ্ৰিত ৰূপ অনুসৰণ কৰে আৰু ইয়াৰ দুয়োকাষে দুটা [[চালা শিল্পশৈলী|চাৰ চালা]] গঠনৰ সৈতে কেন্দ্ৰীয় [[চালা শিল্পশৈলী|দো চালা]] আছে।<ref name="Rangan"/> বাংলাদেশত একে ধৰণৰ কিবা এটাৰ অস্তিত্বৰ বিষয়ে জনা একমাত্ৰ আনটো হ'ল ফৰিদপুৰ জিলাৰ ৰাজাৰাম মন্দিৰ।<ref name=Mahmamuda>{{cite web |author=Alam, Mahmamuda |url= http://dspace.bracu.ac.bd/xmlui/bitstream/handle/10361/2984/07108018.pdf |format=pdf |title=Puthia temple complex: Developing tourism through architecture |publisher=[[BRAC University]] |pages=28–29 |access-date=11 May 2015}}</ref><ref name=Puthia>{{Cite web|url= http://dept.ru.ac.bd/ihc/Mostafiz/Puthia.htm|title= Puthia Rajbari|work= Bara Ahnik Mandir|access-date= 12 May 2015|publisher= Rajshahi University Web Page|archive-url= https://web.archive.org/web/20150518100540/http://dept.ru.ac.bd/ihc/Mostafiz/Puthia.htm|archive-date= 18 May 2015|url-status= dead}}</ref><ref name="Rangan">{{cite news |last1=Datta |first1=Rangan |title=Explore the grandeur of Puthia, a temple town of Bangladesh |url=https://www.telegraphindia.com/my-kolkata/places/explore-the-grandeur-of-puthia-a-temple-town-of-bangladesh/cid/2027632 |access-date=20 June 2024 |agency=My Kolkata |issue=17 June 2024 |publisher=The Telegraph}}</ref> ==অৱস্থান== মন্দিৰটো থকা পুথিয়া চহৰখন ৰাজশাহী চহৰৰপৰা ৩২ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত ৰাস্তাৰে যাব পাৰি যিখন চহৰ ৰেলপথেৰেও সংযুক্ত। ঢাকা ৰাজশাহী ঘাইপথত অৱস্থিত ৰাজশাহী। শ্যামসাগৰ হ্ৰদৰ পশ্চিমে অৱস্থিত মন্দিৰ কমপ্লেক্সত এই মন্দিৰটো অৱস্থিত। বাগিছাৰে সম্পূৰ্ণ দেৱালযুক্ত কমপ্লেক্সটোত [[চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ]] আৰু গোপাল মন্দিৰো আছে।<ref name="Rangan"/><ref name=Mahmamuda/><ref name="DivisionIshaq1976">{{cite book|author1=Bangladesh. Ministry of Cabinet Affairs. Establishment Division|author2=Muhammad Ishaq|title=Bangladesh District Gazetteers: Rajshahi 1976|url=https://books.google.com/books?id=Uy5GAQAAIAAJ|year=1976|publisher=Bangladesh Government Press|page=72}}</ref> ==বৈশিষ্ট্যসমূহ== এই মন্দিৰটো শ্যামসাগৰ হ্ৰদৰ পশ্চিম পাৰত চৰ অনি ৰাজবাৰীৰফালে মুখ কৰি অৱস্থিত।<ref name=Puthia/> বিশিষ্ট বৈশিষ্ট্যটো হ’ল কেন্দ্ৰত ত্ৰিগুণ তোৰণ, য’ত এটা মুকলি মঞ্চ আছে। মন্দিৰটো "তিনিটা কোঠাৰে গঠিত, কেন্দ্ৰত দো চালা আৰু ইয়াৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ দিশত দুটা চৰ চালা সংলগ্ন কৰা হৈছে", সেয়েহে ইয়াক ত্ৰি-মন্দিৰ (তিনিটা মন্দিৰ) বুলিও কোৱা হয়; দোচালা (দুখন চাল), আৰু চাৰ-চালা (চাৰিখন চাল) বা চৌ-চালা হয় বৰ্গক্ষেত্ৰ বা আয়তাকাৰ আকৃতিৰ আৰু চাল চাৰিখন ঢালযুক্ত জুপুৰিৰ আকৃতিৰ।<ref name=Mahmamuda/><ref name=Puthia/> কেন্দ্ৰীয় দো চালাত ত্ৰিগুণ খোলাযুক্ত প্ৰৱেশদ্বাৰ আৰু দুটা চাৰ চালা অংশৰ প্ৰতিটোতে এটাকৈ তোৰণযুক্ত প্ৰৱেশদ্বাৰ আছে। ইয়াৰ সন্মুখৰ (পূব) মুখাৱয়ব টেৰাকোটা ফলকৰ সৈতে অতি সজ্জিত আৰু ইয়াৰে কিছুমানৰ অৱস্থা জৰাজীৰ্ণ বুলি কোৱা হৈছে।<ref name=Mahmamuda/><ref name=Puthia/> == চিত্ৰভাণ্ডাৰ == <gallery> File:Big Annik Temple 3.jpg|alt=Bara Anhik Temple|বড়া আহ্নিক মন্দিৰলৈ যোৱা পথ File:Interior of Bara Ahnik Mandir, Puthia.jpg|alt=Bara Anhik Mandir|মন্দিৰৰ ভিতৰৰ অংশ File:Terracotta of Bara Ahnik Mandir, Puthia.jpg|alt=Bara Anhik Temple|মন্দিৰত মাটিৰ প্লেটৰ সজ্জা File:Bara Anhik Mandir Rear.jpg|alt=Bara Anhik Mandir|মন্দিৰৰ পিছফাল </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== d80lxkni9fgf4h8h965vb4zyacp5xs1 645986 645984 2026-10-18T18:59:15Z Pranamikaadhikary 27435 +[[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]]; +[[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]]; +[[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] using [[WP:HC|HotCat]] 645986 wikitext text/x-wiki {{Infobox Mandir | image = Bara Ahnik Mandir at Puthia.JPG | pushpin_map = | creator = | deity = | country = [[বাংলাদেশ]] | state = [[ৰাজশাহী]] | district = | location = [[পুথিয়া উপজিলা|পুথিয়া]] | coordinates = {{Coord|24.3323|88.8613|type:landmark|display=inline,title}} }} '''বড়া আহ্নিক মন্দিৰ''' [[বাংলাদেশ]]ৰ ৰাজশাহী সংমণ্ডলৰ পুথিয়া উপজিলাৰ [[পুথিয়া মন্দিৰ চৌহদ]]ৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। [[চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ]]ৰ কাষতে থিয় হৈ পূব দিশলৈ মুখ কৰি আছে। ইয়াক পুথিয়াৰ ৰজাসকলে নিৰ্মাণ কৰিছিল। ই বংগ মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ মিশ্ৰিত ৰূপ অনুসৰণ কৰে আৰু ইয়াৰ দুয়োকাষে দুটা [[চালা শিল্পশৈলী|চাৰ চালা]] গঠনৰ সৈতে কেন্দ্ৰীয় [[চালা শিল্পশৈলী|দো চালা]] আছে।<ref name="Rangan"/> বাংলাদেশত একে ধৰণৰ কিবা এটাৰ অস্তিত্বৰ বিষয়ে জনা একমাত্ৰ আনটো হ'ল ফৰিদপুৰ জিলাৰ ৰাজাৰাম মন্দিৰ।<ref name=Mahmamuda>{{cite web |author=Alam, Mahmamuda |url= http://dspace.bracu.ac.bd/xmlui/bitstream/handle/10361/2984/07108018.pdf |format=pdf |title=Puthia temple complex: Developing tourism through architecture |publisher=[[BRAC University]] |pages=28–29 |access-date=11 May 2015}}</ref><ref name=Puthia>{{Cite web|url= http://dept.ru.ac.bd/ihc/Mostafiz/Puthia.htm|title= Puthia Rajbari|work= Bara Ahnik Mandir|access-date= 12 May 2015|publisher= Rajshahi University Web Page|archive-url= https://web.archive.org/web/20150518100540/http://dept.ru.ac.bd/ihc/Mostafiz/Puthia.htm|archive-date= 18 May 2015|url-status= dead}}</ref><ref name="Rangan">{{cite news |last1=Datta |first1=Rangan |title=Explore the grandeur of Puthia, a temple town of Bangladesh |url=https://www.telegraphindia.com/my-kolkata/places/explore-the-grandeur-of-puthia-a-temple-town-of-bangladesh/cid/2027632 |access-date=20 June 2024 |agency=My Kolkata |issue=17 June 2024 |publisher=The Telegraph}}</ref> ==অৱস্থান== মন্দিৰটো থকা পুথিয়া চহৰখন ৰাজশাহী চহৰৰপৰা ৩২ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত ৰাস্তাৰে যাব পাৰি যিখন চহৰ ৰেলপথেৰেও সংযুক্ত। ঢাকা ৰাজশাহী ঘাইপথত অৱস্থিত ৰাজশাহী। শ্যামসাগৰ হ্ৰদৰ পশ্চিমে অৱস্থিত মন্দিৰ কমপ্লেক্সত এই মন্দিৰটো অৱস্থিত। বাগিছাৰে সম্পূৰ্ণ দেৱালযুক্ত কমপ্লেক্সটোত [[চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ]] আৰু গোপাল মন্দিৰো আছে।<ref name="Rangan"/><ref name=Mahmamuda/><ref name="DivisionIshaq1976">{{cite book|author1=Bangladesh. Ministry of Cabinet Affairs. Establishment Division|author2=Muhammad Ishaq|title=Bangladesh District Gazetteers: Rajshahi 1976|url=https://books.google.com/books?id=Uy5GAQAAIAAJ|year=1976|publisher=Bangladesh Government Press|page=72}}</ref> ==বৈশিষ্ট্যসমূহ== এই মন্দিৰটো শ্যামসাগৰ হ্ৰদৰ পশ্চিম পাৰত চৰ অনি ৰাজবাৰীৰফালে মুখ কৰি অৱস্থিত।<ref name=Puthia/> বিশিষ্ট বৈশিষ্ট্যটো হ’ল কেন্দ্ৰত ত্ৰিগুণ তোৰণ, য’ত এটা মুকলি মঞ্চ আছে। মন্দিৰটো "তিনিটা কোঠাৰে গঠিত, কেন্দ্ৰত দো চালা আৰু ইয়াৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ দিশত দুটা চৰ চালা সংলগ্ন কৰা হৈছে", সেয়েহে ইয়াক ত্ৰি-মন্দিৰ (তিনিটা মন্দিৰ) বুলিও কোৱা হয়; দোচালা (দুখন চাল), আৰু চাৰ-চালা (চাৰিখন চাল) বা চৌ-চালা হয় বৰ্গক্ষেত্ৰ বা আয়তাকাৰ আকৃতিৰ আৰু চাল চাৰিখন ঢালযুক্ত জুপুৰিৰ আকৃতিৰ।<ref name=Mahmamuda/><ref name=Puthia/> কেন্দ্ৰীয় দো চালাত ত্ৰিগুণ খোলাযুক্ত প্ৰৱেশদ্বাৰ আৰু দুটা চাৰ চালা অংশৰ প্ৰতিটোতে এটাকৈ তোৰণযুক্ত প্ৰৱেশদ্বাৰ আছে। ইয়াৰ সন্মুখৰ (পূব) মুখাৱয়ব টেৰাকোটা ফলকৰ সৈতে অতি সজ্জিত আৰু ইয়াৰে কিছুমানৰ অৱস্থা জৰাজীৰ্ণ বুলি কোৱা হৈছে।<ref name=Mahmamuda/><ref name=Puthia/> == চিত্ৰভাণ্ডাৰ == <gallery> File:Big Annik Temple 3.jpg|alt=Bara Anhik Temple|বড়া আহ্নিক মন্দিৰলৈ যোৱা পথ File:Interior of Bara Ahnik Mandir, Puthia.jpg|alt=Bara Anhik Mandir|মন্দিৰৰ ভিতৰৰ অংশ File:Terracotta of Bara Ahnik Mandir, Puthia.jpg|alt=Bara Anhik Temple|মন্দিৰত মাটিৰ প্লেটৰ সজ্জা File:Bara Anhik Mandir Rear.jpg|alt=Bara Anhik Mandir|মন্দিৰৰ পিছফাল </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] [[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] r1jgcfd5itliofxq6j0s5wrtrb06876 0 140360 645983 2026-10-18T18:57:44Z কুমুদ ঘোষ 42738 নতুন পৃষ্ঠা: '''চন্দনা ভাটৌ''' (Psittacula roseata বা Himalayapsitta roseata) Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ 645983 wikitext text/x-wiki '''চন্দনা ভাটৌ''' (Psittacula roseata বা Himalayapsitta roseata) Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ga6xb9qqg6eyolkcp2y9qu1ofs9kjj1 645985 645983 2026-10-18T18:58:45Z কুমুদ ঘোষ 42738 645985 wikitext text/x-wiki '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ a19oents9u82x9e2zt7q41jt0b2ri0v 645987 645985 2026-10-18T19:02:55Z কুমুদ ঘোষ 42738 645987 wikitext text/x-wiki '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ইয়াৰ শৰীৰ গাঢ় সেউজীয়া আৰু মূৰ গোলাপী বা নীলাভ ধূসৰ, আৰু ইয়াক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। 73xvw12moux902ufnrrn6cti4gc52oh 645988 645987 2026-10-18T19:03:41Z কুমুদ ঘোষ 42738 645988 wikitext text/x-wiki '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ইয়াৰ শৰীৰ গাঢ় সেউজীয়া আৰু মূৰ গোলাপী বা নীলাভ ধূসৰ, আৰু ইয়াক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোক কেতিয়াবা গোলাপী মূৰৰ ভাটৌ বুলিও কোৱা হয়। 3kiz51hz9hcwdfgilehu2b81g6eek9y 645989 645988 2026-10-18T19:04:29Z কুমুদ ঘোষ 42738 645989 wikitext text/x-wiki '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ইয়াৰ শৰীৰ গাঢ় সেউজীয়া আৰু মূৰ গোলাপী বা নীলাভ ধূসৰ, আৰু ইয়াক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোক কেতিয়াবা গোলাপী মূৰৰ ভাটৌ বুলিও কোৱা হয়। ==বিৱৰণ== ==তথ্যসূত্ৰ== lrisoxruyhrrjlywc38tf7ad21xy4p7 645990 645989 2026-10-18T19:07:34Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বিৱৰণ */ 645990 wikitext text/x-wiki '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ইয়াৰ শৰীৰ গাঢ় সেউজীয়া আৰু মূৰ গোলাপী বা নীলাভ ধূসৰ, আৰু ইয়াক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোক কেতিয়াবা গোলাপী মূৰৰ ভাটৌ বুলিও কোৱা হয়। ==বিৱৰণ== P. roseata এবিধ গাঢ় সেউজীয়া ভাটৌ,[3] যাৰ দৈৰ্ঘ্য ৩০ ছে.মি. (১২ ইঞ্চি) আৰু ইয়াৰ নেজডাল ১৮ ছে.মি. (৭.১ ইঞ্চি)লৈকে দীঘল হয়। ইয়াৰ গড় ওজন ২.৯-৩.১ আউন্স (৮৫-৯০ গ্ৰাম)।[4] ==তথ্যসূত্ৰ== 0a261hekz8d4nq9ytqbjk8s7ids8f75 645991 645990 2026-10-18T19:08:55Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বিৱৰণ */ 645991 wikitext text/x-wiki '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ইয়াৰ শৰীৰ গাঢ় সেউজীয়া আৰু মূৰ গোলাপী বা নীলাভ ধূসৰ, আৰু ইয়াক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোক কেতিয়াবা গোলাপী মূৰৰ ভাটৌ বুলিও কোৱা হয়। ==বিৱৰণ== P. roseata এবিধ গাঢ় সেউজীয়া ভাটৌ,[3] যাৰ দৈৰ্ঘ্য ৩০ ছে.মি. (১২ ইঞ্চি) আৰু ইয়াৰ নেজডাল ১৮ ছে.মি. (৭.১ ইঞ্চি)লৈকে দীঘল হয়। ইয়াৰ গড় ওজন ২.৯-৩.১ আউন্স (৮৫-৯০ গ্ৰাম)।[4] মতা ভাটৌৰ মূৰ, গাল আৰু কাণ গোলাপী, আৰু মূৰৰ ওপৰৰ অংশৰ পিছফালে আৰু ডিঙিৰ পিছফালে গৈ ক্ৰমে পাতল নীলা হৈ পৰিছে। ==তথ্যসূত্ৰ== rsh1uz15jmw9zet11hol6otohdggrm6 645992 645991 2026-10-18T19:13:22Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বিৱৰণ */ 645992 wikitext text/x-wiki '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ইয়াৰ শৰীৰ গাঢ় সেউজীয়া আৰু মূৰ গোলাপী বা নীলাভ ধূসৰ, আৰু ইয়াক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোক কেতিয়াবা গোলাপী মূৰৰ ভাটৌ বুলিও কোৱা হয়। ==বিৱৰণ== P. roseata এবিধ গাঢ় সেউজীয়া ভাটৌ,[3] যাৰ দৈৰ্ঘ্য ৩০ ছে.মি. (১২ ইঞ্চি) আৰু ইয়াৰ নেজডাল ১৮ ছে.মি. (৭.১ ইঞ্চি)লৈকে দীঘল হয়। ইয়াৰ গড় ওজন ২.৯-৩.১ আউন্স (৮৫-৯০ গ্ৰাম)।[4] মতা ভাটৌৰ মূৰ, গাল আৰু কাণ গোলাপী, আৰু মূৰৰ ওপৰৰ অংশৰ পিছফালে আৰু ডিঙিৰ পিছফালে গৈ ক্ৰমে পাতল নীলা হৈ পৰিছে। ডিঙিত এটা ঠেক ক'লা বেষ্টনী আৰু থুঁতৰিত এডাল ক'লা ৰেখা আছে। ভিতৰৰ মধ্যম ডেউকা-আৱৰণী পাখিৰ ওপৰত ৰঙচুৱা মাটিৰঙী কান্ধৰ দাগ আছে। মাজৰ দীঘল নেজৰ পাখিবোৰ নীলা আৰু আগফাল পাতল হালধীয়া। ==তথ্যসূত্ৰ== 6icjjvz65hs6ke164y5w04rcipn455b 645993 645992 2026-10-18T19:17:27Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বিৱৰণ */ 645993 wikitext text/x-wiki '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ইয়াৰ শৰীৰ গাঢ় সেউজীয়া আৰু মূৰ গোলাপী বা নীলাভ ধূসৰ, আৰু ইয়াক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোক কেতিয়াবা গোলাপী মূৰৰ ভাটৌ বুলিও কোৱা হয়। ==বিৱৰণ== P. roseata এবিধ গাঢ় সেউজীয়া ভাটৌ,[3] যাৰ দৈৰ্ঘ্য ৩০ ছে.মি. (১২ ইঞ্চি) আৰু ইয়াৰ নেজডাল ১৮ ছে.মি. (৭.১ ইঞ্চি)লৈকে দীঘল হয়। ইয়াৰ গড় ওজন ২.৯-৩.১ আউন্স (৮৫-৯০ গ্ৰাম)।[4] মতা ভাটৌৰ মূৰ, গাল আৰু কাণ গোলাপী, আৰু মূৰৰ ওপৰৰ অংশৰ পিছফালে আৰু ডিঙিৰ পিছফালে গৈ ক্ৰমে পাতল নীলা হৈ পৰিছে। ডিঙিত এটা ঠেক ক'লা বেষ্টনী আৰু থুঁতৰিত এডাল ক'লা ৰেখা আছে। ভিতৰৰ মধ্যম ডেউকা-আৱৰণী পাখিৰ ওপৰত ৰঙচুৱা মাটিৰঙী কান্ধৰ দাগ আছে। মাজৰ দীঘল নেজৰ পাখিবোৰ নীলা আৰু আগফাল পাতল হালধীয়া। নেজৰ কাষৰ পাখিবোৰ হালধীয়া-সেউজীয়া আৰু আগডোখৰ পাতল হালধীয়া। অধোহনু কমলা-হালধীয়া, আৰু নিম্নহনু গাঢ় ধূসৰ। চকুদুটা পাতল হালধীয়া।[4] ==তথ্যসূত্ৰ== tsusq9hdblf7dawa1uhkvj766jk34r5 645994 645993 2026-10-18T19:18:35Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বিৱৰণ */ 645994 wikitext text/x-wiki '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ইয়াৰ শৰীৰ গাঢ় সেউজীয়া আৰু মূৰ গোলাপী বা নীলাভ ধূসৰ, আৰু ইয়াক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোক কেতিয়াবা গোলাপী মূৰৰ ভাটৌ বুলিও কোৱা হয়। ==বিৱৰণ== P. roseata এবিধ গাঢ় সেউজীয়া ভাটৌ,<ref name="ebird" /> যাৰ দৈৰ্ঘ্য ৩০ ছে.মি. (১২ ইঞ্চি) আৰু ইয়াৰ নেজডাল ১৮ ছে.মি. (৭.১ ইঞ্চি)লৈকে দীঘল হয়। ইয়াৰ গড় ওজন ২.৯-৩.১ আউন্স (৮৫-৯০ গ্ৰাম)।<ref name=":0">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet (Himalayapsitta roseata) {{!}} Parrot Encyclopedia |url=https://www.parrots.org/encyclopedia/blossom-headed-parakeet |access-date=2024-11-21 |website=www.parrots.org}}</ref> মতা ভাটৌৰ মূৰ, গাল আৰু কাণ গোলাপী, আৰু মূৰৰ ওপৰৰ অংশৰ পিছফালে আৰু ডিঙিৰ পিছফালে গৈ ক্ৰমে পাতল নীলা হৈ পৰিছে। ডিঙিত এটা ঠেক ক'লা বেষ্টনী আৰু থুঁতৰিত এডাল ক'লা ৰেখা আছে। ভিতৰৰ মধ্যম ডেউকা-আৱৰণী পাখিৰ ওপৰত ৰঙচুৱা মাটিৰঙী কান্ধৰ দাগ আছে। মাজৰ দীঘল নেজৰ পাখিবোৰ নীলা আৰু আগফাল পাতল হালধীয়া। নেজৰ কাষৰ পাখিবোৰ হালধীয়া-সেউজীয়া আৰু আগডোখৰ পাতল হালধীয়া। অধোহনু কমলা-হালধীয়া, আৰু নিম্নহনু গাঢ় ধূসৰ। চকুদুটা পাতল হালধীয়া।<ref name=":0" /> ==তথ্যসূত্ৰ== fdtsjubd6j3smwo1skpfnhvzeosl0rt 645995 645994 2026-10-18T19:19:39Z কুমুদ ঘোষ 42738 645995 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = চন্দনা ভাটৌ (Blossom-headed parakeet) | image = Blossom-headed Parakeet, Satchari NP, Bangladesh.jpg | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2017 |title=''Himalayapsitta roseata'' |amends=2016 |article-number=e.T22685486A111365871 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685486A111365871.en |access-date=10 January 2020}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=8778 |title=''Psittacula roseata'' Biswas, 1951 |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = roseata | authority = [[Biswamoy Biswas|Biswas]], 1951 | synonyms = *''Himalayapsitta roseata'' <small>Biswas, 1951</small> }} '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ইয়াৰ শৰীৰ গাঢ় সেউজীয়া আৰু মূৰ গোলাপী বা নীলাভ ধূসৰ, আৰু ইয়াক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোক কেতিয়াবা গোলাপী মূৰৰ ভাটৌ বুলিও কোৱা হয়। ==বিৱৰণ== P. roseata এবিধ গাঢ় সেউজীয়া ভাটৌ,<ref name="ebird" /> যাৰ দৈৰ্ঘ্য ৩০ ছে.মি. (১২ ইঞ্চি) আৰু ইয়াৰ নেজডাল ১৮ ছে.মি. (৭.১ ইঞ্চি)লৈকে দীঘল হয়। ইয়াৰ গড় ওজন ২.৯-৩.১ আউন্স (৮৫-৯০ গ্ৰাম)।<ref name=":0">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet (Himalayapsitta roseata) {{!}} Parrot Encyclopedia |url=https://www.parrots.org/encyclopedia/blossom-headed-parakeet |access-date=2024-11-21 |website=www.parrots.org}}</ref> মতা ভাটৌৰ মূৰ, গাল আৰু কাণ গোলাপী, আৰু মূৰৰ ওপৰৰ অংশৰ পিছফালে আৰু ডিঙিৰ পিছফালে গৈ ক্ৰমে পাতল নীলা হৈ পৰিছে। ডিঙিত এটা ঠেক ক'লা বেষ্টনী আৰু থুঁতৰিত এডাল ক'লা ৰেখা আছে। ভিতৰৰ মধ্যম ডেউকা-আৱৰণী পাখিৰ ওপৰত ৰঙচুৱা মাটিৰঙী কান্ধৰ দাগ আছে। মাজৰ দীঘল নেজৰ পাখিবোৰ নীলা আৰু আগফাল পাতল হালধীয়া। নেজৰ কাষৰ পাখিবোৰ হালধীয়া-সেউজীয়া আৰু আগডোখৰ পাতল হালধীয়া। অধোহনু কমলা-হালধীয়া, আৰু নিম্নহনু গাঢ় ধূসৰ। চকুদুটা পাতল হালধীয়া।<ref name=":0" /> ==তথ্যসূত্ৰ== tdrfwenk8v7xtwncrjanbxqa0q9iuii 645996 645995 2026-10-18T19:20:07Z কুমুদ ঘোষ 42738 added [[Category:অসমৰ চৰাই]] using [[WP:HC|HotCat]] 645996 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = চন্দনা ভাটৌ (Blossom-headed parakeet) | image = Blossom-headed Parakeet, Satchari NP, Bangladesh.jpg | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2017 |title=''Himalayapsitta roseata'' |amends=2016 |article-number=e.T22685486A111365871 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685486A111365871.en |access-date=10 January 2020}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=8778 |title=''Psittacula roseata'' Biswas, 1951 |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = roseata | authority = [[Biswamoy Biswas|Biswas]], 1951 | synonyms = *''Himalayapsitta roseata'' <small>Biswas, 1951</small> }} '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ইয়াৰ শৰীৰ গাঢ় সেউজীয়া আৰু মূৰ গোলাপী বা নীলাভ ধূসৰ, আৰু ইয়াক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোক কেতিয়াবা গোলাপী মূৰৰ ভাটৌ বুলিও কোৱা হয়। ==বিৱৰণ== P. roseata এবিধ গাঢ় সেউজীয়া ভাটৌ,<ref name="ebird" /> যাৰ দৈৰ্ঘ্য ৩০ ছে.মি. (১২ ইঞ্চি) আৰু ইয়াৰ নেজডাল ১৮ ছে.মি. (৭.১ ইঞ্চি)লৈকে দীঘল হয়। ইয়াৰ গড় ওজন ২.৯-৩.১ আউন্স (৮৫-৯০ গ্ৰাম)।<ref name=":0">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet (Himalayapsitta roseata) {{!}} Parrot Encyclopedia |url=https://www.parrots.org/encyclopedia/blossom-headed-parakeet |access-date=2024-11-21 |website=www.parrots.org}}</ref> মতা ভাটৌৰ মূৰ, গাল আৰু কাণ গোলাপী, আৰু মূৰৰ ওপৰৰ অংশৰ পিছফালে আৰু ডিঙিৰ পিছফালে গৈ ক্ৰমে পাতল নীলা হৈ পৰিছে। ডিঙিত এটা ঠেক ক'লা বেষ্টনী আৰু থুঁতৰিত এডাল ক'লা ৰেখা আছে। ভিতৰৰ মধ্যম ডেউকা-আৱৰণী পাখিৰ ওপৰত ৰঙচুৱা মাটিৰঙী কান্ধৰ দাগ আছে। মাজৰ দীঘল নেজৰ পাখিবোৰ নীলা আৰু আগফাল পাতল হালধীয়া। নেজৰ কাষৰ পাখিবোৰ হালধীয়া-সেউজীয়া আৰু আগডোখৰ পাতল হালধীয়া। অধোহনু কমলা-হালধীয়া, আৰু নিম্নহনু গাঢ় ধূসৰ। চকুদুটা পাতল হালধীয়া।<ref name=":0" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] j2e0tbqurc3u85w2k857h86ujy0rau2 645997 645996 2026-10-18T19:21:59Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বিৱৰণ */ 645997 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = চন্দনা ভাটৌ (Blossom-headed parakeet) | image = Blossom-headed Parakeet, Satchari NP, Bangladesh.jpg | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2017 |title=''Himalayapsitta roseata'' |amends=2016 |article-number=e.T22685486A111365871 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685486A111365871.en |access-date=10 January 2020}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=8778 |title=''Psittacula roseata'' Biswas, 1951 |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = roseata | authority = [[Biswamoy Biswas|Biswas]], 1951 | synonyms = *''Himalayapsitta roseata'' <small>Biswas, 1951</small> }} '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ইয়াৰ শৰীৰ গাঢ় সেউজীয়া আৰু মূৰ গোলাপী বা নীলাভ ধূসৰ, আৰু ইয়াক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোক কেতিয়াবা গোলাপী মূৰৰ ভাটৌ বুলিও কোৱা হয়। ==বিৱৰণ== P. roseata এবিধ গাঢ় সেউজীয়া ভাটৌ,<ref name="ebird">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet - eBird |url=https://ebird.org/ebird/species/blhpar3 |access-date=2024-11-26 |website=ebird.org |language=en}}</ref> যাৰ দৈৰ্ঘ্য ৩০ ছে.মি. (১২ ইঞ্চি) আৰু ইয়াৰ নেজডাল ১৮ ছে.মি. (৭.১ ইঞ্চি)লৈকে দীঘল হয়। ইয়াৰ গড় ওজন ২.৯-৩.১ আউন্স (৮৫-৯০ গ্ৰাম)।<ref name=":0">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet (Himalayapsitta roseata) {{!}} Parrot Encyclopedia |url=https://www.parrots.org/encyclopedia/blossom-headed-parakeet |access-date=2024-11-21 |website=www.parrots.org}}</ref> মতা ভাটৌৰ মূৰ, গাল আৰু কাণ গোলাপী, আৰু মূৰৰ ওপৰৰ অংশৰ পিছফালে আৰু ডিঙিৰ পিছফালে গৈ ক্ৰমে পাতল নীলা হৈ পৰিছে। ডিঙিত এটা ঠেক ক'লা বেষ্টনী আৰু থুঁতৰিত এডাল ক'লা ৰেখা আছে। ভিতৰৰ মধ্যম ডেউকা-আৱৰণী পাখিৰ ওপৰত ৰঙচুৱা মাটিৰঙী কান্ধৰ দাগ আছে। মাজৰ দীঘল নেজৰ পাখিবোৰ নীলা আৰু আগফাল পাতল হালধীয়া। নেজৰ কাষৰ পাখিবোৰ হালধীয়া-সেউজীয়া আৰু আগডোখৰ পাতল হালধীয়া। অধোহনু কমলা-হালধীয়া, আৰু নিম্নহনু গাঢ় ধূসৰ। চকুদুটা পাতল হালধীয়া।<ref name=":0" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] cruhjk9qgjeae4hdagqed2h48nw7n3e 645998 645997 2026-10-18T19:22:31Z কুমুদ ঘোষ 42738 645998 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = চন্দনা ভাটৌ (Blossom-headed parakeet) | image = Blossom-headed Parakeet, Satchari NP, Bangladesh.jpg | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2017 |title=''Himalayapsitta roseata'' |amends=2016 |article-number=e.T22685486A111365871 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685486A111365871.en |access-date=10 January 2020}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=8778 |title=''Psittacula roseata'' Biswas, 1951 |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = roseata | authority = [[Biswamoy Biswas|Biswas]], 1951 | synonyms = *''Himalayapsitta roseata'' <small>Biswas, 1951</small> }} '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ইয়াৰ শৰীৰ গাঢ় সেউজীয়া আৰু মূৰ গোলাপী বা নীলাভ ধূসৰ, আৰু ইয়াক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোক কেতিয়াবা গোলাপী মূৰৰ ভাটৌ বুলিও কোৱা হয়। ==বিৱৰণ== P. roseata এবিধ গাঢ় সেউজীয়া ভাটৌ,<ref name="ebird">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet - eBird |url=https://ebird.org/ebird/species/blhpar3 |access-date=2024-11-26 |website=ebird.org |language=en}}</ref> যাৰ দৈৰ্ঘ্য ৩০ ছে.মি. (১২ ইঞ্চি) আৰু ইয়াৰ নেজডাল ১৮ ছে.মি. (৭.১ ইঞ্চি)লৈকে দীঘল হয়। ইয়াৰ গড় ওজন ২.৯-৩.১ আউন্স (৮৫-৯০ গ্ৰাম)।<ref name=":0">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet (Himalayapsitta roseata) {{!}} Parrot Encyclopedia |url=https://www.parrots.org/encyclopedia/blossom-headed-parakeet |access-date=2024-11-21 |website=www.parrots.org}}</ref> মতা ভাটৌৰ মূৰ, গাল আৰু কাণ গোলাপী, আৰু মূৰৰ ওপৰৰ অংশৰ পিছফালে আৰু ডিঙিৰ পিছফালে গৈ ক্ৰমে পাতল নীলা হৈ পৰিছে। ডিঙিত এটা ঠেক ক'লা বেষ্টনী আৰু থুঁতৰিত এডাল ক'লা ৰেখা আছে। ভিতৰৰ মধ্যম ডেউকা-আৱৰণী পাখিৰ ওপৰত ৰঙচুৱা মাটিৰঙী কান্ধৰ দাগ আছে। মাজৰ দীঘল নেজৰ পাখিবোৰ নীলা আৰু আগফাল পাতল হালধীয়া। নেজৰ কাষৰ পাখিবোৰ হালধীয়া-সেউজীয়া আৰু আগডোখৰ পাতল হালধীয়া। অধোহনু কমলা-হালধীয়া, আৰু নিম্নহনু গাঢ় ধূসৰ। চকুদুটা পাতল হালধীয়া।<ref name=":0" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] loip53hdnlj1rcxxg3eg6cjq8jtpur4 646008 645998 2026-10-19T08:48:12Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বিৱৰণ */ 646008 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = চন্দনা ভাটৌ (Blossom-headed parakeet) | image = Blossom-headed Parakeet, Satchari NP, Bangladesh.jpg | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2017 |title=''Himalayapsitta roseata'' |amends=2016 |article-number=e.T22685486A111365871 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685486A111365871.en |access-date=10 January 2020}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=8778 |title=''Psittacula roseata'' Biswas, 1951 |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = roseata | authority = [[Biswamoy Biswas|Biswas]], 1951 | synonyms = *''Himalayapsitta roseata'' <small>Biswas, 1951</small> }} '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ইয়াৰ শৰীৰ গাঢ় সেউজীয়া আৰু মূৰ গোলাপী বা নীলাভ ধূসৰ, আৰু ইয়াক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোক কেতিয়াবা গোলাপী মূৰৰ ভাটৌ বুলিও কোৱা হয়। ==বিৱৰণ== P. roseata এবিধ গাঢ় সেউজীয়া ভাটৌ,<ref name="ebird">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet - eBird |url=https://ebird.org/ebird/species/blhpar3 |access-date=2024-11-26 |website=ebird.org |language=en}}</ref> যাৰ দৈৰ্ঘ্য ৩০ ছে.মি. (১২ ইঞ্চি) আৰু ইয়াৰ নেজডাল ১৮ ছে.মি. (৭.১ ইঞ্চি)লৈকে দীঘল হয়। ইয়াৰ গড় ওজন ২.৯-৩.১ আউন্স (৮৫-৯০ গ্ৰাম)।<ref name=":0">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet (Himalayapsitta roseata) {{!}} Parrot Encyclopedia |url=https://www.parrots.org/encyclopedia/blossom-headed-parakeet |access-date=2024-11-21 |website=www.parrots.org}}</ref> মতা ভাটৌৰ মূৰ, গাল আৰু কাণ গোলাপী, আৰু মূৰৰ ওপৰৰ অংশৰ পিছফালে আৰু ডিঙিৰ পিছফালে গৈ ক্ৰমে পাতল নীলা হৈ পৰিছে। ডিঙিত এটা ঠেক ক'লা বেষ্টনী আৰু থুঁতৰিত এডাল ক'লা ৰেখা আছে। ভিতৰৰ মধ্যম ডেউকা-আৱৰণী পাখিৰ ওপৰত ৰঙচুৱা মাটিৰঙী কান্ধৰ দাগ আছে। মাজৰ দীঘল নেজৰ পাখিবোৰ নীলা আৰু আগফাল পাতল হালধীয়া। নেজৰ কাষৰ পাখিবোৰ হালধীয়া-সেউজীয়া আৰু আগডোখৰ পাতল হালধীয়া। অধোহনু কমলা-হালধীয়া, আৰু নিম্নহনু গাঢ় ধূসৰ। চকুদুটা পাতল হালধীয়া।<ref name=":0" /> মাইকী P. roseata চৰাইৰ মূৰটো নীলা-ধূসৰ বৰণৰ হয়, আৰু (পুৰুষৰ) ডিঙিৰ ক'লা বেষ্টনীৰ সলনি ইয়াৰ বেষ্টনীটো হালধীয়া-সেউজীয়া বৰণৰ। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] luklw1244sadeeo7dvhqyvb84b8jgew 646009 646008 2026-10-19T08:49:28Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বিৱৰণ */ 646009 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = চন্দনা ভাটৌ (Blossom-headed parakeet) | image = Blossom-headed Parakeet, Satchari NP, Bangladesh.jpg | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2017 |title=''Himalayapsitta roseata'' |amends=2016 |article-number=e.T22685486A111365871 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685486A111365871.en |access-date=10 January 2020}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=8778 |title=''Psittacula roseata'' Biswas, 1951 |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = roseata | authority = [[Biswamoy Biswas|Biswas]], 1951 | synonyms = *''Himalayapsitta roseata'' <small>Biswas, 1951</small> }} '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ইয়াৰ শৰীৰ গাঢ় সেউজীয়া আৰু মূৰ গোলাপী বা নীলাভ ধূসৰ, আৰু ইয়াক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোক কেতিয়াবা গোলাপী মূৰৰ ভাটৌ বুলিও কোৱা হয়। ==বিৱৰণ== P. roseata এবিধ গাঢ় সেউজীয়া ভাটৌ,<ref name="ebird">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet - eBird |url=https://ebird.org/ebird/species/blhpar3 |access-date=2024-11-26 |website=ebird.org |language=en}}</ref> যাৰ দৈৰ্ঘ্য ৩০ ছে.মি. (১২ ইঞ্চি) আৰু ইয়াৰ নেজডাল ১৮ ছে.মি. (৭.১ ইঞ্চি)লৈকে দীঘল হয়। ইয়াৰ গড় ওজন ২.৯-৩.১ আউন্স (৮৫-৯০ গ্ৰাম)।<ref name=":0">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet (Himalayapsitta roseata) {{!}} Parrot Encyclopedia |url=https://www.parrots.org/encyclopedia/blossom-headed-parakeet |access-date=2024-11-21 |website=www.parrots.org}}</ref> মতা ভাটৌৰ মূৰ, গাল আৰু কাণ গোলাপী, আৰু মূৰৰ ওপৰৰ অংশৰ পিছফালে আৰু ডিঙিৰ পিছফালে গৈ ক্ৰমে পাতল নীলা হৈ পৰিছে। ডিঙিত এটা ঠেক ক'লা বেষ্টনী আৰু থুঁতৰিত এডাল ক'লা ৰেখা আছে। ভিতৰৰ মধ্যম ডেউকা-আৱৰণী পাখিৰ ওপৰত ৰঙচুৱা মাটিৰঙী কান্ধৰ দাগ আছে। মাজৰ দীঘল নেজৰ পাখিবোৰ নীলা আৰু আগফাল পাতল হালধীয়া। নেজৰ কাষৰ পাখিবোৰ হালধীয়া-সেউজীয়া আৰু আগডোখৰ পাতল হালধীয়া। অধোহনু কমলা-হালধীয়া, আৰু নিম্নহনু গাঢ় ধূসৰ। চকুদুটা পাতল হালধীয়া।<ref name=":0" /> মাইকী P. roseata চৰাইৰ মূৰটো নীলা-ধূসৰ বৰণৰ হয়, আৰু (পুৰুষৰ) ডিঙিৰ ক'লা বেষ্টনীৰ সলনি ইয়াৰ বেষ্টনীটো হালধীয়া-সেউজীয়া বৰণৰ। মাইকী চৰাইৰ কান্ধৰ ৰঙা দাগটো সৰু হয়, ওপৰৰ ঠোঁটটো হালধীয়া আৰু তলৰ ঠোঁটটো গাঢ় ধূসৰ বৰণৰ।<ref name=":0" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] 6nn8yu6y6cmxq1vundhr5z5pkue95tp 646010 646009 2026-10-19T08:52:05Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বিৱৰণ */ 646010 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = চন্দনা ভাটৌ (Blossom-headed parakeet) | image = Blossom-headed Parakeet, Satchari NP, Bangladesh.jpg | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2017 |title=''Himalayapsitta roseata'' |amends=2016 |article-number=e.T22685486A111365871 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685486A111365871.en |access-date=10 January 2020}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=8778 |title=''Psittacula roseata'' Biswas, 1951 |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = roseata | authority = [[Biswamoy Biswas|Biswas]], 1951 | synonyms = *''Himalayapsitta roseata'' <small>Biswas, 1951</small> }} '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ইয়াৰ শৰীৰ গাঢ় সেউজীয়া আৰু মূৰ গোলাপী বা নীলাভ ধূসৰ, আৰু ইয়াক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোক কেতিয়াবা গোলাপী মূৰৰ ভাটৌ বুলিও কোৱা হয়। ==বিৱৰণ== P. roseata এবিধ গাঢ় সেউজীয়া ভাটৌ,<ref name="ebird">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet - eBird |url=https://ebird.org/ebird/species/blhpar3 |access-date=2024-11-26 |website=ebird.org |language=en}}</ref> যাৰ দৈৰ্ঘ্য ৩০ ছে.মি. (১২ ইঞ্চি) আৰু ইয়াৰ নেজডাল ১৮ ছে.মি. (৭.১ ইঞ্চি)লৈকে দীঘল হয়। ইয়াৰ গড় ওজন ২.৯-৩.১ আউন্স (৮৫-৯০ গ্ৰাম)।<ref name=":0">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet (Himalayapsitta roseata) {{!}} Parrot Encyclopedia |url=https://www.parrots.org/encyclopedia/blossom-headed-parakeet |access-date=2024-11-21 |website=www.parrots.org}}</ref> মতা ভাটৌৰ মূৰ, গাল আৰু কাণ গোলাপী, আৰু মূৰৰ ওপৰৰ অংশৰ পিছফালে আৰু ডিঙিৰ পিছফালে গৈ ক্ৰমে পাতল নীলা হৈ পৰিছে। ডিঙিত এটা ঠেক ক'লা বেষ্টনী আৰু থুঁতৰিত এডাল ক'লা ৰেখা আছে। ভিতৰৰ মধ্যম ডেউকা-আৱৰণী পাখিৰ ওপৰত ৰঙচুৱা মাটিৰঙী কান্ধৰ দাগ আছে। মাজৰ দীঘল নেজৰ পাখিবোৰ নীলা আৰু আগফাল পাতল হালধীয়া। নেজৰ কাষৰ পাখিবোৰ হালধীয়া-সেউজীয়া আৰু আগডোখৰ পাতল হালধীয়া। অধোহনু কমলা-হালধীয়া, আৰু নিম্নহনু গাঢ় ধূসৰ। চকুদুটা পাতল হালধীয়া।<ref name=":0" /> মাইকী P. roseata চৰাইৰ মূৰটো নীলা-ধূসৰ বৰণৰ হয়, আৰু (পুৰুষৰ) ডিঙিৰ ক'লা বেষ্টনীৰ সলনি ইয়াৰ বেষ্টনীটো হালধীয়া-সেউজীয়া বৰণৰ। মাইকী চৰাইৰ কান্ধৰ ৰঙা দাগটো সৰু হয়, ওপৰৰ ঠোঁটটো হালধীয়া আৰু তলৰ ঠোঁটটো গাঢ় ধূসৰ বৰণৰ।<ref name=":0" /> P. r. juneae নামৰ উপপ্ৰজাতিটোৰ বৰ্ণনা P. r. roseataৰ লগত একে, কিন্তু ইয়াৰ পাখিৰ ৰং অধিক হালধীয়া আৰু ডেউকাৰ ৰঙা দাগটো ডাঙৰ।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Remington |first=Warwick |date=2011 |title=Blossom-headed parakeet Psittacula roseate. |journal=Australian Aviculture |volume=65 |issue=8 |page=190}}</ref> মাজৰ নেজৰ পাখিবোৰ শেঁতা ৰঙৰ আৰু কাষৰ নেজৰ পাখিবোৰ অধিক হালধীয়া।<ref name=":0" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] pvkkkc3hb2r6pjsxfavmyrhqw721v9u 646016 646010 2026-10-19T08:53:38Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বিৱৰণ */ 646016 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = চন্দনা ভাটৌ (Blossom-headed parakeet) | image = Blossom-headed Parakeet, Satchari NP, Bangladesh.jpg | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2017 |title=''Himalayapsitta roseata'' |amends=2016 |article-number=e.T22685486A111365871 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685486A111365871.en |access-date=10 January 2020}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=8778 |title=''Psittacula roseata'' Biswas, 1951 |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = roseata | authority = [[Biswamoy Biswas|Biswas]], 1951 | synonyms = *''Himalayapsitta roseata'' <small>Biswas, 1951</small> }} '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ইয়াৰ শৰীৰ গাঢ় সেউজীয়া আৰু মূৰ গোলাপী বা নীলাভ ধূসৰ, আৰু ইয়াক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোক কেতিয়াবা গোলাপী মূৰৰ ভাটৌ বুলিও কোৱা হয়। ==বিৱৰণ== P. roseata এবিধ গাঢ় সেউজীয়া ভাটৌ,<ref name="ebird">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet - eBird |url=https://ebird.org/ebird/species/blhpar3 |access-date=2024-11-26 |website=ebird.org |language=en}}</ref> যাৰ দৈৰ্ঘ্য ৩০ ছে.মি. (১২ ইঞ্চি) আৰু ইয়াৰ নেজডাল ১৮ ছে.মি. (৭.১ ইঞ্চি)লৈকে দীঘল হয়। ইয়াৰ গড় ওজন ২.৯-৩.১ আউন্স (৮৫-৯০ গ্ৰাম)।<ref name=":0">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet (Himalayapsitta roseata) {{!}} Parrot Encyclopedia |url=https://www.parrots.org/encyclopedia/blossom-headed-parakeet |access-date=2024-11-21 |website=www.parrots.org}}</ref> মতা ভাটৌৰ মূৰ, গাল আৰু কাণ গোলাপী, আৰু মূৰৰ ওপৰৰ অংশৰ পিছফালে আৰু ডিঙিৰ পিছফালে গৈ ক্ৰমে পাতল নীলা হৈ পৰিছে। ডিঙিত এটা ঠেক ক'লা বেষ্টনী আৰু থুঁতৰিত এডাল ক'লা ৰেখা আছে। ভিতৰৰ মধ্যম ডেউকা-আৱৰণী পাখিৰ ওপৰত ৰঙচুৱা মাটিৰঙী কান্ধৰ দাগ আছে। মাজৰ দীঘল নেজৰ পাখিবোৰ নীলা আৰু আগফাল পাতল হালধীয়া। নেজৰ কাষৰ পাখিবোৰ হালধীয়া-সেউজীয়া আৰু আগডোখৰ পাতল হালধীয়া। অধোহনু কমলা-হালধীয়া, আৰু নিম্নহনু গাঢ় ধূসৰ। চকুদুটা পাতল হালধীয়া।<ref name=":0" /> মাইকী P. roseata চৰাইৰ মূৰটো নীলা-ধূসৰ বৰণৰ হয়, আৰু (পুৰুষৰ) ডিঙিৰ ক'লা বেষ্টনীৰ সলনি ইয়াৰ বেষ্টনীটো হালধীয়া-সেউজীয়া বৰণৰ। মাইকী চৰাইৰ কান্ধৰ ৰঙা দাগটো সৰু হয়, ওপৰৰ ঠোঁটটো হালধীয়া আৰু তলৰ ঠোঁটটো গাঢ় ধূসৰ বৰণৰ।<ref name=":0" /> [[File:Finally I am done.jpg|left|thumb|184x184px|মতা ''P. roseata'' বাংলাদেশৰ সাতচাৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত (২০১৯)]] P. r. juneae নামৰ উপপ্ৰজাতিটোৰ বৰ্ণনা P. r. roseataৰ লগত একে, কিন্তু ইয়াৰ পাখিৰ ৰং অধিক হালধীয়া আৰু ডেউকাৰ ৰঙা দাগটো ডাঙৰ।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Remington |first=Warwick |date=2011 |title=Blossom-headed parakeet Psittacula roseate. |journal=Australian Aviculture |volume=65 |issue=8 |page=190}}</ref> মাজৰ নেজৰ পাখিবোৰ শেঁতা ৰঙৰ আৰু কাষৰ নেজৰ পাখিবোৰ অধিক হালধীয়া।<ref name=":0" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] nkmwj0bjvgpfapkl18o83n2boxd44cx 646017 646016 2026-10-19T08:55:07Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বিৱৰণ */ 646017 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = চন্দনা ভাটৌ (Blossom-headed parakeet) | image = Blossom-headed Parakeet, Satchari NP, Bangladesh.jpg | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2017 |title=''Himalayapsitta roseata'' |amends=2016 |article-number=e.T22685486A111365871 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685486A111365871.en |access-date=10 January 2020}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=8778 |title=''Psittacula roseata'' Biswas, 1951 |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = roseata | authority = [[Biswamoy Biswas|Biswas]], 1951 | synonyms = *''Himalayapsitta roseata'' <small>Biswas, 1951</small> }} '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ইয়াৰ শৰীৰ গাঢ় সেউজীয়া আৰু মূৰ গোলাপী বা নীলাভ ধূসৰ, আৰু ইয়াক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোক কেতিয়াবা গোলাপী মূৰৰ ভাটৌ বুলিও কোৱা হয়। ==বিৱৰণ== P. roseata এবিধ গাঢ় সেউজীয়া ভাটৌ,<ref name="ebird">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet - eBird |url=https://ebird.org/ebird/species/blhpar3 |access-date=2024-11-26 |website=ebird.org |language=en}}</ref> যাৰ দৈৰ্ঘ্য ৩০ ছে.মি. (১২ ইঞ্চি) আৰু ইয়াৰ নেজডাল ১৮ ছে.মি. (৭.১ ইঞ্চি)লৈকে দীঘল হয়। ইয়াৰ গড় ওজন ২.৯-৩.১ আউন্স (৮৫-৯০ গ্ৰাম)।<ref name=":0">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet (Himalayapsitta roseata) {{!}} Parrot Encyclopedia |url=https://www.parrots.org/encyclopedia/blossom-headed-parakeet |access-date=2024-11-21 |website=www.parrots.org}}</ref> মতা ভাটৌৰ মূৰ, গাল আৰু কাণ গোলাপী, আৰু মূৰৰ ওপৰৰ অংশৰ পিছফালে আৰু ডিঙিৰ পিছফালে গৈ ক্ৰমে পাতল নীলা হৈ পৰিছে। ডিঙিত এটা ঠেক ক'লা বেষ্টনী আৰু থুঁতৰিত এডাল ক'লা ৰেখা আছে। ভিতৰৰ মধ্যম ডেউকা-আৱৰণী পাখিৰ ওপৰত ৰঙচুৱা মাটিৰঙী কান্ধৰ দাগ আছে। মাজৰ দীঘল নেজৰ পাখিবোৰ নীলা আৰু আগফাল পাতল হালধীয়া। নেজৰ কাষৰ পাখিবোৰ হালধীয়া-সেউজীয়া আৰু আগডোখৰ পাতল হালধীয়া। অধোহনু কমলা-হালধীয়া, আৰু নিম্নহনু গাঢ় ধূসৰ। চকুদুটা পাতল হালধীয়া।<ref name=":0" /> মাইকী P. roseata চৰাইৰ মূৰটো নীলা-ধূসৰ বৰণৰ হয়, আৰু (পুৰুষৰ) ডিঙিৰ ক'লা বেষ্টনীৰ সলনি ইয়াৰ বেষ্টনীটো হালধীয়া-সেউজীয়া বৰণৰ। মাইকী চৰাইৰ কান্ধৰ ৰঙা দাগটো সৰু হয়, ওপৰৰ ঠোঁটটো হালধীয়া আৰু তলৰ ঠোঁটটো গাঢ় ধূসৰ বৰণৰ।<ref name=":0" /> [[File:Finally I am done.jpg|left|thumb|184x184px|মতা ''P. roseata'' বাংলাদেশৰ সাতচাৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত (২০১৯)]] P. r. juneae নামৰ উপপ্ৰজাতিটোৰ বৰ্ণনা P. r. roseataৰ লগত একে, কিন্তু ইয়াৰ পাখিৰ ৰং অধিক হালধীয়া আৰু ডেউকাৰ ৰঙা দাগটো ডাঙৰ।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Remington |first=Warwick |date=2011 |title=Blossom-headed parakeet Psittacula roseate. |journal=Australian Aviculture |volume=65 |issue=8 |page=190}}</ref> মাজৰ নেজৰ পাখিবোৰ শেঁতা ৰঙৰ আৰু কাষৰ নেজৰ পাখিবোৰ অধিক হালধীয়া।<ref name=":0" /> অপৰিণত আৰু কিশোৰ অৱস্থাৰ চৰাইবোৰৰ মূৰটো সেউজীয়া আৰু থুঁতৰিটো ধূসৰ বৰণৰ হয়। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] 85bz16x18pkvz0vozogv5tflhc81gyw 646018 646017 2026-10-19T08:56:11Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বিৱৰণ */ 646018 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = চন্দনা ভাটৌ (Blossom-headed parakeet) | image = Blossom-headed Parakeet, Satchari NP, Bangladesh.jpg | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2017 |title=''Himalayapsitta roseata'' |amends=2016 |article-number=e.T22685486A111365871 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685486A111365871.en |access-date=10 January 2020}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=8778 |title=''Psittacula roseata'' Biswas, 1951 |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = roseata | authority = [[Biswamoy Biswas|Biswas]], 1951 | synonyms = *''Himalayapsitta roseata'' <small>Biswas, 1951</small> }} '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ইয়াৰ শৰীৰ গাঢ় সেউজীয়া আৰু মূৰ গোলাপী বা নীলাভ ধূসৰ, আৰু ইয়াক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোক কেতিয়াবা গোলাপী মূৰৰ ভাটৌ বুলিও কোৱা হয়। ==বিৱৰণ== P. roseata এবিধ গাঢ় সেউজীয়া ভাটৌ,<ref name="ebird">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet - eBird |url=https://ebird.org/ebird/species/blhpar3 |access-date=2024-11-26 |website=ebird.org |language=en}}</ref> যাৰ দৈৰ্ঘ্য ৩০ ছে.মি. (১২ ইঞ্চি) আৰু ইয়াৰ নেজডাল ১৮ ছে.মি. (৭.১ ইঞ্চি)লৈকে দীঘল হয়। ইয়াৰ গড় ওজন ২.৯-৩.১ আউন্স (৮৫-৯০ গ্ৰাম)।<ref name=":0">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet (Himalayapsitta roseata) {{!}} Parrot Encyclopedia |url=https://www.parrots.org/encyclopedia/blossom-headed-parakeet |access-date=2024-11-21 |website=www.parrots.org}}</ref> মতা ভাটৌৰ মূৰ, গাল আৰু কাণ গোলাপী, আৰু মূৰৰ ওপৰৰ অংশৰ পিছফালে আৰু ডিঙিৰ পিছফালে গৈ ক্ৰমে পাতল নীলা হৈ পৰিছে। ডিঙিত এটা ঠেক ক'লা বেষ্টনী আৰু থুঁতৰিত এডাল ক'লা ৰেখা আছে। ভিতৰৰ মধ্যম ডেউকা-আৱৰণী পাখিৰ ওপৰত ৰঙচুৱা মাটিৰঙী কান্ধৰ দাগ আছে। মাজৰ দীঘল নেজৰ পাখিবোৰ নীলা আৰু আগফাল পাতল হালধীয়া। নেজৰ কাষৰ পাখিবোৰ হালধীয়া-সেউজীয়া আৰু আগডোখৰ পাতল হালধীয়া। অধোহনু কমলা-হালধীয়া, আৰু নিম্নহনু গাঢ় ধূসৰ। চকুদুটা পাতল হালধীয়া।<ref name=":0" /> মাইকী P. roseata চৰাইৰ মূৰটো নীলা-ধূসৰ বৰণৰ হয়, আৰু (পুৰুষৰ) ডিঙিৰ ক'লা বেষ্টনীৰ সলনি ইয়াৰ বেষ্টনীটো হালধীয়া-সেউজীয়া বৰণৰ। মাইকী চৰাইৰ কান্ধৰ ৰঙা দাগটো সৰু হয়, ওপৰৰ ঠোঁটটো হালধীয়া আৰু তলৰ ঠোঁটটো গাঢ় ধূসৰ বৰণৰ।<ref name=":0" /> [[File:Finally I am done.jpg|left|thumb|184x184px|মতা ''P. roseata'' বাংলাদেশৰ সাতচাৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত (২০১৯)]] P. r. juneae নামৰ উপপ্ৰজাতিটোৰ বৰ্ণনা P. r. roseataৰ লগত একে, কিন্তু ইয়াৰ পাখিৰ ৰং অধিক হালধীয়া আৰু ডেউকাৰ ৰঙা দাগটো ডাঙৰ।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Remington |first=Warwick |date=2011 |title=Blossom-headed parakeet Psittacula roseate. |journal=Australian Aviculture |volume=65 |issue=8 |page=190}}</ref> মাজৰ নেজৰ পাখিবোৰ শেঁতা ৰঙৰ আৰু কাষৰ নেজৰ পাখিবোৰ অধিক হালধীয়া।<ref name=":0" /> অপৰিণত আৰু কিশোৰ অৱস্থাৰ চৰাইবোৰৰ মূৰটো সেউজীয়া আৰু থুঁতৰিটো ধূসৰ বৰণৰ হয়। দুয়োটা ঠোঁটেই হালধীয়া বৰণৰ আৰু কান্ধত কোনো ৰঙা দাগ নাথাকে। কিশোৰ চৰাইবোৰৰ চকু ধূসৰ বৰণৰ হয়।<ref name=":0" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] kobudnu54llmu3m6a2fz8co3nrpltdm 646019 646018 2026-10-19T08:57:53Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বিৱৰণ */ 646019 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = চন্দনা ভাটৌ (Blossom-headed parakeet) | image = Blossom-headed Parakeet, Satchari NP, Bangladesh.jpg | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2017 |title=''Himalayapsitta roseata'' |amends=2016 |article-number=e.T22685486A111365871 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685486A111365871.en |access-date=10 January 2020}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=8778 |title=''Psittacula roseata'' Biswas, 1951 |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = roseata | authority = [[Biswamoy Biswas|Biswas]], 1951 | synonyms = *''Himalayapsitta roseata'' <small>Biswas, 1951</small> }} '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ইয়াৰ শৰীৰ গাঢ় সেউজীয়া আৰু মূৰ গোলাপী বা নীলাভ ধূসৰ, আৰু ইয়াক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোক কেতিয়াবা গোলাপী মূৰৰ ভাটৌ বুলিও কোৱা হয়। ==বিৱৰণ== P. roseata এবিধ গাঢ় সেউজীয়া ভাটৌ,<ref name="ebird">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet - eBird |url=https://ebird.org/ebird/species/blhpar3 |access-date=2024-11-26 |website=ebird.org |language=en}}</ref> যাৰ দৈৰ্ঘ্য ৩০ ছে.মি. (১২ ইঞ্চি) আৰু ইয়াৰ নেজডাল ১৮ ছে.মি. (৭.১ ইঞ্চি)লৈকে দীঘল হয়। ইয়াৰ গড় ওজন ২.৯-৩.১ আউন্স (৮৫-৯০ গ্ৰাম)।<ref name=":0">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet (Himalayapsitta roseata) {{!}} Parrot Encyclopedia |url=https://www.parrots.org/encyclopedia/blossom-headed-parakeet |access-date=2024-11-21 |website=www.parrots.org}}</ref> মতা ভাটৌৰ মূৰ, গাল আৰু কাণ গোলাপী, আৰু মূৰৰ ওপৰৰ অংশৰ পিছফালে আৰু ডিঙিৰ পিছফালে গৈ ক্ৰমে পাতল নীলা হৈ পৰিছে। ডিঙিত এটা ঠেক ক'লা বেষ্টনী আৰু থুঁতৰিত এডাল ক'লা ৰেখা আছে। ভিতৰৰ মধ্যম ডেউকা-আৱৰণী পাখিৰ ওপৰত ৰঙচুৱা মাটিৰঙী কান্ধৰ দাগ আছে। মাজৰ দীঘল নেজৰ পাখিবোৰ নীলা আৰু আগফাল পাতল হালধীয়া। নেজৰ কাষৰ পাখিবোৰ হালধীয়া-সেউজীয়া আৰু আগডোখৰ পাতল হালধীয়া। অধোহনু কমলা-হালধীয়া, আৰু নিম্নহনু গাঢ় ধূসৰ। চকুদুটা পাতল হালধীয়া।<ref name=":0" /> মাইকী P. roseata চৰাইৰ মূৰটো নীলা-ধূসৰ বৰণৰ হয়, আৰু (পুৰুষৰ) ডিঙিৰ ক'লা বেষ্টনীৰ সলনি ইয়াৰ বেষ্টনীটো হালধীয়া-সেউজীয়া বৰণৰ। মাইকী চৰাইৰ কান্ধৰ ৰঙা দাগটো সৰু হয়, ওপৰৰ ঠোঁটটো হালধীয়া আৰু তলৰ ঠোঁটটো গাঢ় ধূসৰ বৰণৰ।<ref name=":0" /> [[File:Finally I am done.jpg|left|thumb|184x184px|মতা ''P. roseata'' বাংলাদেশৰ সাতচাৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত (২০১৯)]] P. r. juneae নামৰ উপপ্ৰজাতিটোৰ বৰ্ণনা P. r. roseataৰ লগত একে, কিন্তু ইয়াৰ পাখিৰ ৰং অধিক হালধীয়া আৰু ডেউকাৰ ৰঙা দাগটো ডাঙৰ।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Remington |first=Warwick |date=2011 |title=Blossom-headed parakeet Psittacula roseate. |journal=Australian Aviculture |volume=65 |issue=8 |page=190}}</ref> মাজৰ নেজৰ পাখিবোৰ শেঁতা ৰঙৰ আৰু কাষৰ নেজৰ পাখিবোৰ অধিক হালধীয়া।<ref name=":0" /> অপৰিণত আৰু কিশোৰ অৱস্থাৰ চৰাইবোৰৰ মূৰটো সেউজীয়া আৰু থুঁতৰিটো ধূসৰ বৰণৰ হয়। দুয়োটা ঠোঁটেই হালধীয়া বৰণৰ আৰু কান্ধত কোনো ৰঙা দাগ নাথাকে। কিশোৰ চৰাইবোৰৰ চকু ধূসৰ বৰণৰ হয়।<ref name=":0" /> মূৰৰ ভিন্ন ৰং আৰু নেজৰ আগত থকা হালধীয়া বিন্দুৱে‍ এই প্ৰজাতিটোক একে ধৰণৰ প্লাম-হেডেড পেৰাকিট (''H. cyanocephala'')ৰ পৰা পৃথক কৰে। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] 52nl23y6zqtktapza3e8uykob0vwy80 646020 646019 2026-10-19T09:01:25Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বিৱৰণ */ 646020 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = চন্দনা ভাটৌ (Blossom-headed parakeet) | image = Blossom-headed Parakeet, Satchari NP, Bangladesh.jpg | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2017 |title=''Himalayapsitta roseata'' |amends=2016 |article-number=e.T22685486A111365871 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685486A111365871.en |access-date=10 January 2020}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=8778 |title=''Psittacula roseata'' Biswas, 1951 |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = roseata | authority = [[Biswamoy Biswas|Biswas]], 1951 | synonyms = *''Himalayapsitta roseata'' <small>Biswas, 1951</small> }} '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ইয়াৰ শৰীৰ গাঢ় সেউজীয়া আৰু মূৰ গোলাপী বা নীলাভ ধূসৰ, আৰু ইয়াক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোক কেতিয়াবা গোলাপী মূৰৰ ভাটৌ বুলিও কোৱা হয়। ==বিৱৰণ== ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') এবিধ গাঢ় সেউজীয়া ভাটৌ,<ref name="ebird">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet - eBird |url=https://ebird.org/ebird/species/blhpar3 |access-date=2024-11-26 |website=ebird.org |language=en}}</ref> যাৰ দৈৰ্ঘ্য ৩০ ছে.মি. (১২ ইঞ্চি) আৰু ইয়াৰ নেজডাল ১৮ ছে.মি. (৭.১ ইঞ্চি)লৈকে দীঘল হয়। ইয়াৰ গড় ওজন ২.৯-৩.১ আউন্স (৮৫-৯০ গ্ৰাম)।<ref name=":0">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet (Himalayapsitta roseata) {{!}} Parrot Encyclopedia |url=https://www.parrots.org/encyclopedia/blossom-headed-parakeet |access-date=2024-11-21 |website=www.parrots.org}}</ref> মতা ভাটৌৰ মূৰ, গাল আৰু কাণ গোলাপী, আৰু মূৰৰ ওপৰৰ অংশৰ পিছফালে আৰু ডিঙিৰ পিছফালে গৈ ক্ৰমে পাতল নীলা হৈ পৰিছে। ডিঙিত এটা ঠেক ক'লা বেষ্টনী আৰু থুঁতৰিত এডাল ক'লা ৰেখা আছে। ভিতৰৰ মধ্যম ডেউকা-আৱৰণী পাখিৰ ওপৰত ৰঙচুৱা মাটিৰঙী কান্ধৰ দাগ আছে। মাজৰ দীঘল নেজৰ পাখিবোৰ নীলা আৰু আগফাল পাতল হালধীয়া। নেজৰ কাষৰ পাখিবোৰ হালধীয়া-সেউজীয়া আৰু আগডোখৰ পাতল হালধীয়া। অধোহনু কমলা-হালধীয়া, আৰু নিম্নহনু গাঢ় ধূসৰ। চকুদুটা পাতল হালধীয়া।<ref name=":0" /> মাইকী ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') চৰাইৰ মূৰটো নীলা-ধূসৰ বৰণৰ হয়, আৰু (পুৰুষৰ) ডিঙিৰ ক'লা বেষ্টনীৰ সলনি ইয়াৰ বেষ্টনীটো হালধীয়া-সেউজীয়া বৰণৰ। মাইকী চৰাইৰ কান্ধৰ ৰঙা দাগটো সৰু হয়, ওপৰৰ ঠোঁটটো হালধীয়া আৰু তলৰ ঠোঁটটো গাঢ় ধূসৰ বৰণৰ।<ref name=":0" /> [[File:Finally I am done.jpg|left|thumb|184x184px|মতা ''P. roseata'' বাংলাদেশৰ সাতচাৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত (২০১৯)]] ''পি. আৰ. জুনি'' (''P. r. juneae'') নামৰ উপপ্ৰজাতিটোৰ বৰ্ণনা ''পি. আৰ. ৰোজিয়াটা'' (''P. r. roseata'')ৰ লগত একে, কিন্তু ইয়াৰ পাখিৰ ৰং অধিক হালধীয়া আৰু ডেউকাৰ ৰঙা দাগটো ডাঙৰ।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Remington |first=Warwick |date=2011 |title=Blossom-headed parakeet Psittacula roseate. |journal=Australian Aviculture |volume=65 |issue=8 |page=190}}</ref> মাজৰ নেজৰ পাখিবোৰ শেঁতা ৰঙৰ আৰু কাষৰ নেজৰ পাখিবোৰ অধিক হালধীয়া।<ref name=":0" /> অপৰিণত আৰু কিশোৰ অৱস্থাৰ চৰাইবোৰৰ মূৰটো সেউজীয়া আৰু থুঁতৰিটো ধূসৰ বৰণৰ হয়। দুয়োটা ঠোঁটেই হালধীয়া বৰণৰ আৰু কান্ধত কোনো ৰঙা দাগ নাথাকে। কিশোৰ চৰাইবোৰৰ চকু ধূসৰ বৰণৰ হয়।<ref name=":0" /> মূৰৰ ভিন্ন ৰং আৰু নেজৰ আগত থকা হালধীয়া বিন্দুৱে‍ এই প্ৰজাতিটোক একে ধৰণৰ প্লাম-হেডেড পেৰাকিট (''H. cyanocephala'')ৰ পৰা পৃথক কৰে। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] 7eadaiubo5omxfdehrfx6qguj9mdeim 646021 646020 2026-10-19T09:02:20Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* তথ্যসূত্ৰ */ 646021 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = চন্দনা ভাটৌ (Blossom-headed parakeet) | image = Blossom-headed Parakeet, Satchari NP, Bangladesh.jpg | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2017 |title=''Himalayapsitta roseata'' |amends=2016 |article-number=e.T22685486A111365871 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685486A111365871.en |access-date=10 January 2020}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=8778 |title=''Psittacula roseata'' Biswas, 1951 |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = roseata | authority = [[Biswamoy Biswas|Biswas]], 1951 | synonyms = *''Himalayapsitta roseata'' <small>Biswas, 1951</small> }} '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ইয়াৰ শৰীৰ গাঢ় সেউজীয়া আৰু মূৰ গোলাপী বা নীলাভ ধূসৰ, আৰু ইয়াক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোক কেতিয়াবা গোলাপী মূৰৰ ভাটৌ বুলিও কোৱা হয়। ==বিৱৰণ== ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') এবিধ গাঢ় সেউজীয়া ভাটৌ,<ref name="ebird">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet - eBird |url=https://ebird.org/ebird/species/blhpar3 |access-date=2024-11-26 |website=ebird.org |language=en}}</ref> যাৰ দৈৰ্ঘ্য ৩০ ছে.মি. (১২ ইঞ্চি) আৰু ইয়াৰ নেজডাল ১৮ ছে.মি. (৭.১ ইঞ্চি)লৈকে দীঘল হয়। ইয়াৰ গড় ওজন ২.৯-৩.১ আউন্স (৮৫-৯০ গ্ৰাম)।<ref name=":0">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet (Himalayapsitta roseata) {{!}} Parrot Encyclopedia |url=https://www.parrots.org/encyclopedia/blossom-headed-parakeet |access-date=2024-11-21 |website=www.parrots.org}}</ref> মতা ভাটৌৰ মূৰ, গাল আৰু কাণ গোলাপী, আৰু মূৰৰ ওপৰৰ অংশৰ পিছফালে আৰু ডিঙিৰ পিছফালে গৈ ক্ৰমে পাতল নীলা হৈ পৰিছে। ডিঙিত এটা ঠেক ক'লা বেষ্টনী আৰু থুঁতৰিত এডাল ক'লা ৰেখা আছে। ভিতৰৰ মধ্যম ডেউকা-আৱৰণী পাখিৰ ওপৰত ৰঙচুৱা মাটিৰঙী কান্ধৰ দাগ আছে। মাজৰ দীঘল নেজৰ পাখিবোৰ নীলা আৰু আগফাল পাতল হালধীয়া। নেজৰ কাষৰ পাখিবোৰ হালধীয়া-সেউজীয়া আৰু আগডোখৰ পাতল হালধীয়া। অধোহনু কমলা-হালধীয়া, আৰু নিম্নহনু গাঢ় ধূসৰ। চকুদুটা পাতল হালধীয়া।<ref name=":0" /> মাইকী ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') চৰাইৰ মূৰটো নীলা-ধূসৰ বৰণৰ হয়, আৰু (পুৰুষৰ) ডিঙিৰ ক'লা বেষ্টনীৰ সলনি ইয়াৰ বেষ্টনীটো হালধীয়া-সেউজীয়া বৰণৰ। মাইকী চৰাইৰ কান্ধৰ ৰঙা দাগটো সৰু হয়, ওপৰৰ ঠোঁটটো হালধীয়া আৰু তলৰ ঠোঁটটো গাঢ় ধূসৰ বৰণৰ।<ref name=":0" /> [[File:Finally I am done.jpg|left|thumb|184x184px|মতা ''P. roseata'' বাংলাদেশৰ সাতচাৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত (২০১৯)]] ''পি. আৰ. জুনি'' (''P. r. juneae'') নামৰ উপপ্ৰজাতিটোৰ বৰ্ণনা ''পি. আৰ. ৰোজিয়াটা'' (''P. r. roseata'')ৰ লগত একে, কিন্তু ইয়াৰ পাখিৰ ৰং অধিক হালধীয়া আৰু ডেউকাৰ ৰঙা দাগটো ডাঙৰ।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Remington |first=Warwick |date=2011 |title=Blossom-headed parakeet Psittacula roseate. |journal=Australian Aviculture |volume=65 |issue=8 |page=190}}</ref> মাজৰ নেজৰ পাখিবোৰ শেঁতা ৰঙৰ আৰু কাষৰ নেজৰ পাখিবোৰ অধিক হালধীয়া।<ref name=":0" /> অপৰিণত আৰু কিশোৰ অৱস্থাৰ চৰাইবোৰৰ মূৰটো সেউজীয়া আৰু থুঁতৰিটো ধূসৰ বৰণৰ হয়। দুয়োটা ঠোঁটেই হালধীয়া বৰণৰ আৰু কান্ধত কোনো ৰঙা দাগ নাথাকে। কিশোৰ চৰাইবোৰৰ চকু ধূসৰ বৰণৰ হয়।<ref name=":0" /> মূৰৰ ভিন্ন ৰং আৰু নেজৰ আগত থকা হালধীয়া বিন্দুৱে‍ এই প্ৰজাতিটোক একে ধৰণৰ প্লাম-হেডেড পেৰাকিট (''H. cyanocephala'')ৰ পৰা পৃথক কৰে। ==বিতৰণ আৰু বাসস্থান== ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] o6yo45ulms6roaotm4mtoxqdnu4tu38 646022 646021 2026-10-19T09:02:36Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বিতৰণ আৰু বাসস্থান */ 646022 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = চন্দনা ভাটৌ (Blossom-headed parakeet) | image = Blossom-headed Parakeet, Satchari NP, Bangladesh.jpg | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2017 |title=''Himalayapsitta roseata'' |amends=2016 |article-number=e.T22685486A111365871 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685486A111365871.en |access-date=10 January 2020}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=8778 |title=''Psittacula roseata'' Biswas, 1951 |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = roseata | authority = [[Biswamoy Biswas|Biswas]], 1951 | synonyms = *''Himalayapsitta roseata'' <small>Biswas, 1951</small> }} '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ইয়াৰ শৰীৰ গাঢ় সেউজীয়া আৰু মূৰ গোলাপী বা নীলাভ ধূসৰ, আৰু ইয়াক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোক কেতিয়াবা গোলাপী মূৰৰ ভাটৌ বুলিও কোৱা হয়। ==বিৱৰণ== ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') এবিধ গাঢ় সেউজীয়া ভাটৌ,<ref name="ebird">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet - eBird |url=https://ebird.org/ebird/species/blhpar3 |access-date=2024-11-26 |website=ebird.org |language=en}}</ref> যাৰ দৈৰ্ঘ্য ৩০ ছে.মি. (১২ ইঞ্চি) আৰু ইয়াৰ নেজডাল ১৮ ছে.মি. (৭.১ ইঞ্চি)লৈকে দীঘল হয়। ইয়াৰ গড় ওজন ২.৯-৩.১ আউন্স (৮৫-৯০ গ্ৰাম)।<ref name=":0">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet (Himalayapsitta roseata) {{!}} Parrot Encyclopedia |url=https://www.parrots.org/encyclopedia/blossom-headed-parakeet |access-date=2024-11-21 |website=www.parrots.org}}</ref> মতা ভাটৌৰ মূৰ, গাল আৰু কাণ গোলাপী, আৰু মূৰৰ ওপৰৰ অংশৰ পিছফালে আৰু ডিঙিৰ পিছফালে গৈ ক্ৰমে পাতল নীলা হৈ পৰিছে। ডিঙিত এটা ঠেক ক'লা বেষ্টনী আৰু থুঁতৰিত এডাল ক'লা ৰেখা আছে। ভিতৰৰ মধ্যম ডেউকা-আৱৰণী পাখিৰ ওপৰত ৰঙচুৱা মাটিৰঙী কান্ধৰ দাগ আছে। মাজৰ দীঘল নেজৰ পাখিবোৰ নীলা আৰু আগফাল পাতল হালধীয়া। নেজৰ কাষৰ পাখিবোৰ হালধীয়া-সেউজীয়া আৰু আগডোখৰ পাতল হালধীয়া। অধোহনু কমলা-হালধীয়া, আৰু নিম্নহনু গাঢ় ধূসৰ। চকুদুটা পাতল হালধীয়া।<ref name=":0" /> মাইকী ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') চৰাইৰ মূৰটো নীলা-ধূসৰ বৰণৰ হয়, আৰু (পুৰুষৰ) ডিঙিৰ ক'লা বেষ্টনীৰ সলনি ইয়াৰ বেষ্টনীটো হালধীয়া-সেউজীয়া বৰণৰ। মাইকী চৰাইৰ কান্ধৰ ৰঙা দাগটো সৰু হয়, ওপৰৰ ঠোঁটটো হালধীয়া আৰু তলৰ ঠোঁটটো গাঢ় ধূসৰ বৰণৰ।<ref name=":0" /> [[File:Finally I am done.jpg|left|thumb|184x184px|মতা ''P. roseata'' বাংলাদেশৰ সাতচাৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত (২০১৯)]] ''পি. আৰ. জুনি'' (''P. r. juneae'') নামৰ উপপ্ৰজাতিটোৰ বৰ্ণনা ''পি. আৰ. ৰোজিয়াটা'' (''P. r. roseata'')ৰ লগত একে, কিন্তু ইয়াৰ পাখিৰ ৰং অধিক হালধীয়া আৰু ডেউকাৰ ৰঙা দাগটো ডাঙৰ।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Remington |first=Warwick |date=2011 |title=Blossom-headed parakeet Psittacula roseate. |journal=Australian Aviculture |volume=65 |issue=8 |page=190}}</ref> মাজৰ নেজৰ পাখিবোৰ শেঁতা ৰঙৰ আৰু কাষৰ নেজৰ পাখিবোৰ অধিক হালধীয়া।<ref name=":0" /> অপৰিণত আৰু কিশোৰ অৱস্থাৰ চৰাইবোৰৰ মূৰটো সেউজীয়া আৰু থুঁতৰিটো ধূসৰ বৰণৰ হয়। দুয়োটা ঠোঁটেই হালধীয়া বৰণৰ আৰু কান্ধত কোনো ৰঙা দাগ নাথাকে। কিশোৰ চৰাইবোৰৰ চকু ধূসৰ বৰণৰ হয়।<ref name=":0" /> মূৰৰ ভিন্ন ৰং আৰু নেজৰ আগত থকা হালধীয়া বিন্দুৱে‍ এই প্ৰজাতিটোক একে ধৰণৰ প্লাম-হেডেড পেৰাকিট (''H. cyanocephala'')ৰ পৰা পৃথক কৰে। ==বিতৰণ আৰু বাসস্থান== ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] rjljuyeymra6xygv376m2rdiglh8hke 646023 646022 2026-10-19T09:03:59Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বিতৰণ আৰু বাসস্থান */ 646023 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = চন্দনা ভাটৌ (Blossom-headed parakeet) | image = Blossom-headed Parakeet, Satchari NP, Bangladesh.jpg | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2017 |title=''Himalayapsitta roseata'' |amends=2016 |article-number=e.T22685486A111365871 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685486A111365871.en |access-date=10 January 2020}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=8778 |title=''Psittacula roseata'' Biswas, 1951 |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = roseata | authority = [[Biswamoy Biswas|Biswas]], 1951 | synonyms = *''Himalayapsitta roseata'' <small>Biswas, 1951</small> }} '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ইয়াৰ শৰীৰ গাঢ় সেউজীয়া আৰু মূৰ গোলাপী বা নীলাভ ধূসৰ, আৰু ইয়াক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোক কেতিয়াবা গোলাপী মূৰৰ ভাটৌ বুলিও কোৱা হয়। ==বিৱৰণ== ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') এবিধ গাঢ় সেউজীয়া ভাটৌ,<ref name="ebird">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet - eBird |url=https://ebird.org/ebird/species/blhpar3 |access-date=2024-11-26 |website=ebird.org |language=en}}</ref> যাৰ দৈৰ্ঘ্য ৩০ ছে.মি. (১২ ইঞ্চি) আৰু ইয়াৰ নেজডাল ১৮ ছে.মি. (৭.১ ইঞ্চি)লৈকে দীঘল হয়। ইয়াৰ গড় ওজন ২.৯-৩.১ আউন্স (৮৫-৯০ গ্ৰাম)।<ref name=":0">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet (Himalayapsitta roseata) {{!}} Parrot Encyclopedia |url=https://www.parrots.org/encyclopedia/blossom-headed-parakeet |access-date=2024-11-21 |website=www.parrots.org}}</ref> মতা ভাটৌৰ মূৰ, গাল আৰু কাণ গোলাপী, আৰু মূৰৰ ওপৰৰ অংশৰ পিছফালে আৰু ডিঙিৰ পিছফালে গৈ ক্ৰমে পাতল নীলা হৈ পৰিছে। ডিঙিত এটা ঠেক ক'লা বেষ্টনী আৰু থুঁতৰিত এডাল ক'লা ৰেখা আছে। ভিতৰৰ মধ্যম ডেউকা-আৱৰণী পাখিৰ ওপৰত ৰঙচুৱা মাটিৰঙী কান্ধৰ দাগ আছে। মাজৰ দীঘল নেজৰ পাখিবোৰ নীলা আৰু আগফাল পাতল হালধীয়া। নেজৰ কাষৰ পাখিবোৰ হালধীয়া-সেউজীয়া আৰু আগডোখৰ পাতল হালধীয়া। অধোহনু কমলা-হালধীয়া, আৰু নিম্নহনু গাঢ় ধূসৰ। চকুদুটা পাতল হালধীয়া।<ref name=":0" /> মাইকী ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') চৰাইৰ মূৰটো নীলা-ধূসৰ বৰণৰ হয়, আৰু (পুৰুষৰ) ডিঙিৰ ক'লা বেষ্টনীৰ সলনি ইয়াৰ বেষ্টনীটো হালধীয়া-সেউজীয়া বৰণৰ। মাইকী চৰাইৰ কান্ধৰ ৰঙা দাগটো সৰু হয়, ওপৰৰ ঠোঁটটো হালধীয়া আৰু তলৰ ঠোঁটটো গাঢ় ধূসৰ বৰণৰ।<ref name=":0" /> [[File:Finally I am done.jpg|left|thumb|184x184px|মতা ''P. roseata'' বাংলাদেশৰ সাতচাৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত (২০১৯)]] ''পি. আৰ. জুনি'' (''P. r. juneae'') নামৰ উপপ্ৰজাতিটোৰ বৰ্ণনা ''পি. আৰ. ৰোজিয়াটা'' (''P. r. roseata'')ৰ লগত একে, কিন্তু ইয়াৰ পাখিৰ ৰং অধিক হালধীয়া আৰু ডেউকাৰ ৰঙা দাগটো ডাঙৰ।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Remington |first=Warwick |date=2011 |title=Blossom-headed parakeet Psittacula roseate. |journal=Australian Aviculture |volume=65 |issue=8 |page=190}}</ref> মাজৰ নেজৰ পাখিবোৰ শেঁতা ৰঙৰ আৰু কাষৰ নেজৰ পাখিবোৰ অধিক হালধীয়া।<ref name=":0" /> অপৰিণত আৰু কিশোৰ অৱস্থাৰ চৰাইবোৰৰ মূৰটো সেউজীয়া আৰু থুঁতৰিটো ধূসৰ বৰণৰ হয়। দুয়োটা ঠোঁটেই হালধীয়া বৰণৰ আৰু কান্ধত কোনো ৰঙা দাগ নাথাকে। কিশোৰ চৰাইবোৰৰ চকু ধূসৰ বৰণৰ হয়।<ref name=":0" /> মূৰৰ ভিন্ন ৰং আৰু নেজৰ আগত থকা হালধীয়া বিন্দুৱে‍ এই প্ৰজাতিটোক একে ধৰণৰ প্লাম-হেডেড পেৰাকিট (''H. cyanocephala'')ৰ পৰা পৃথক কৰে। ==বিতৰণ আৰু বাসস্থান== এই প্ৰজাতিটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থায়ী বাসিন্দা প্ৰজননকাৰী চৰাই। ইয়াৰ বিস্তৃতি পূব বাংলাদেশ, ভুটান, উত্তৰ-পূব ভাৰত আৰু নেপালৰ পৰা পূবদিশে কম্বোডিয়া, লাওছ, ম্যানমাৰ, থাইলেণ্ড, ভিয়েতনাম আৰু চীনলৈকে বিস্তৃত।<ref name="iucn" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] htwmhgletvm2bslwqvgoreyfpdjmugc 646024 646023 2026-10-19T09:05:09Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বিতৰণ আৰু বাসস্থান */ 646024 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = চন্দনা ভাটৌ (Blossom-headed parakeet) | image = Blossom-headed Parakeet, Satchari NP, Bangladesh.jpg | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2017 |title=''Himalayapsitta roseata'' |amends=2016 |article-number=e.T22685486A111365871 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685486A111365871.en |access-date=10 January 2020}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=8778 |title=''Psittacula roseata'' Biswas, 1951 |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = roseata | authority = [[Biswamoy Biswas|Biswas]], 1951 | synonyms = *''Himalayapsitta roseata'' <small>Biswas, 1951</small> }} '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ইয়াৰ শৰীৰ গাঢ় সেউজীয়া আৰু মূৰ গোলাপী বা নীলাভ ধূসৰ, আৰু ইয়াক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোক কেতিয়াবা গোলাপী মূৰৰ ভাটৌ বুলিও কোৱা হয়। ==বিৱৰণ== ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') এবিধ গাঢ় সেউজীয়া ভাটৌ,<ref name="ebird">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet - eBird |url=https://ebird.org/ebird/species/blhpar3 |access-date=2024-11-26 |website=ebird.org |language=en}}</ref> যাৰ দৈৰ্ঘ্য ৩০ ছে.মি. (১২ ইঞ্চি) আৰু ইয়াৰ নেজডাল ১৮ ছে.মি. (৭.১ ইঞ্চি)লৈকে দীঘল হয়। ইয়াৰ গড় ওজন ২.৯-৩.১ আউন্স (৮৫-৯০ গ্ৰাম)।<ref name=":0">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet (Himalayapsitta roseata) {{!}} Parrot Encyclopedia |url=https://www.parrots.org/encyclopedia/blossom-headed-parakeet |access-date=2024-11-21 |website=www.parrots.org}}</ref> মতা ভাটৌৰ মূৰ, গাল আৰু কাণ গোলাপী, আৰু মূৰৰ ওপৰৰ অংশৰ পিছফালে আৰু ডিঙিৰ পিছফালে গৈ ক্ৰমে পাতল নীলা হৈ পৰিছে। ডিঙিত এটা ঠেক ক'লা বেষ্টনী আৰু থুঁতৰিত এডাল ক'লা ৰেখা আছে। ভিতৰৰ মধ্যম ডেউকা-আৱৰণী পাখিৰ ওপৰত ৰঙচুৱা মাটিৰঙী কান্ধৰ দাগ আছে। মাজৰ দীঘল নেজৰ পাখিবোৰ নীলা আৰু আগফাল পাতল হালধীয়া। নেজৰ কাষৰ পাখিবোৰ হালধীয়া-সেউজীয়া আৰু আগডোখৰ পাতল হালধীয়া। অধোহনু কমলা-হালধীয়া, আৰু নিম্নহনু গাঢ় ধূসৰ। চকুদুটা পাতল হালধীয়া।<ref name=":0" /> মাইকী ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') চৰাইৰ মূৰটো নীলা-ধূসৰ বৰণৰ হয়, আৰু (পুৰুষৰ) ডিঙিৰ ক'লা বেষ্টনীৰ সলনি ইয়াৰ বেষ্টনীটো হালধীয়া-সেউজীয়া বৰণৰ। মাইকী চৰাইৰ কান্ধৰ ৰঙা দাগটো সৰু হয়, ওপৰৰ ঠোঁটটো হালধীয়া আৰু তলৰ ঠোঁটটো গাঢ় ধূসৰ বৰণৰ।<ref name=":0" /> [[File:Finally I am done.jpg|left|thumb|184x184px|মতা ''P. roseata'' বাংলাদেশৰ সাতচাৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত (২০১৯)]] ''পি. আৰ. জুনি'' (''P. r. juneae'') নামৰ উপপ্ৰজাতিটোৰ বৰ্ণনা ''পি. আৰ. ৰোজিয়াটা'' (''P. r. roseata'')ৰ লগত একে, কিন্তু ইয়াৰ পাখিৰ ৰং অধিক হালধীয়া আৰু ডেউকাৰ ৰঙা দাগটো ডাঙৰ।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Remington |first=Warwick |date=2011 |title=Blossom-headed parakeet Psittacula roseate. |journal=Australian Aviculture |volume=65 |issue=8 |page=190}}</ref> মাজৰ নেজৰ পাখিবোৰ শেঁতা ৰঙৰ আৰু কাষৰ নেজৰ পাখিবোৰ অধিক হালধীয়া।<ref name=":0" /> অপৰিণত আৰু কিশোৰ অৱস্থাৰ চৰাইবোৰৰ মূৰটো সেউজীয়া আৰু থুঁতৰিটো ধূসৰ বৰণৰ হয়। দুয়োটা ঠোঁটেই হালধীয়া বৰণৰ আৰু কান্ধত কোনো ৰঙা দাগ নাথাকে। কিশোৰ চৰাইবোৰৰ চকু ধূসৰ বৰণৰ হয়।<ref name=":0" /> মূৰৰ ভিন্ন ৰং আৰু নেজৰ আগত থকা হালধীয়া বিন্দুৱে‍ এই প্ৰজাতিটোক একে ধৰণৰ প্লাম-হেডেড পেৰাকিট (''H. cyanocephala'')ৰ পৰা পৃথক কৰে। ==বিতৰণ আৰু বাসস্থান== এই প্ৰজাতিটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থায়ী বাসিন্দা প্ৰজননকাৰী চৰাই। ইয়াৰ বিস্তৃতি পূব বাংলাদেশ, ভুটান, উত্তৰ-পূব ভাৰত আৰু নেপালৰ পৰা পূবদিশে কম্বোডিয়া, লাওছ, ম্যানমাৰ, থাইলেণ্ড, ভিয়েতনাম আৰু চীনলৈকে বিস্তৃত।<ref name="iucn" /> এইটো এটা অপ্ৰব্ৰজনকাৰী চৰাই আৰু বছৰটোৱেই একেটা অঞ্চলতে বাস কৰে।<ref>{{Cite journal |last1=Collar |first1=Nigel |last2=Kirwan |first2=Guy M. |last3=Boesman |first3=Peter F. D. |date=2020 |title=Blossom-headed Parakeet (Psittacula roseata), version 1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/blhpar3/cur/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.blhpar3.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] n4f47hfk8z38rakqsaxxc1n6srqgosi 646025 646024 2026-10-19T09:05:54Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* তথ্যসূত্ৰ */ 646025 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = চন্দনা ভাটৌ (Blossom-headed parakeet) | image = Blossom-headed Parakeet, Satchari NP, Bangladesh.jpg | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2017 |title=''Himalayapsitta roseata'' |amends=2016 |article-number=e.T22685486A111365871 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685486A111365871.en |access-date=10 January 2020}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=8778 |title=''Psittacula roseata'' Biswas, 1951 |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = roseata | authority = [[Biswamoy Biswas|Biswas]], 1951 | synonyms = *''Himalayapsitta roseata'' <small>Biswas, 1951</small> }} '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ইয়াৰ শৰীৰ গাঢ় সেউজীয়া আৰু মূৰ গোলাপী বা নীলাভ ধূসৰ, আৰু ইয়াক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোক কেতিয়াবা গোলাপী মূৰৰ ভাটৌ বুলিও কোৱা হয়। ==বিৱৰণ== ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') এবিধ গাঢ় সেউজীয়া ভাটৌ,<ref name="ebird">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet - eBird |url=https://ebird.org/ebird/species/blhpar3 |access-date=2024-11-26 |website=ebird.org |language=en}}</ref> যাৰ দৈৰ্ঘ্য ৩০ ছে.মি. (১২ ইঞ্চি) আৰু ইয়াৰ নেজডাল ১৮ ছে.মি. (৭.১ ইঞ্চি)লৈকে দীঘল হয়। ইয়াৰ গড় ওজন ২.৯-৩.১ আউন্স (৮৫-৯০ গ্ৰাম)।<ref name=":0">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet (Himalayapsitta roseata) {{!}} Parrot Encyclopedia |url=https://www.parrots.org/encyclopedia/blossom-headed-parakeet |access-date=2024-11-21 |website=www.parrots.org}}</ref> মতা ভাটৌৰ মূৰ, গাল আৰু কাণ গোলাপী, আৰু মূৰৰ ওপৰৰ অংশৰ পিছফালে আৰু ডিঙিৰ পিছফালে গৈ ক্ৰমে পাতল নীলা হৈ পৰিছে। ডিঙিত এটা ঠেক ক'লা বেষ্টনী আৰু থুঁতৰিত এডাল ক'লা ৰেখা আছে। ভিতৰৰ মধ্যম ডেউকা-আৱৰণী পাখিৰ ওপৰত ৰঙচুৱা মাটিৰঙী কান্ধৰ দাগ আছে। মাজৰ দীঘল নেজৰ পাখিবোৰ নীলা আৰু আগফাল পাতল হালধীয়া। নেজৰ কাষৰ পাখিবোৰ হালধীয়া-সেউজীয়া আৰু আগডোখৰ পাতল হালধীয়া। অধোহনু কমলা-হালধীয়া, আৰু নিম্নহনু গাঢ় ধূসৰ। চকুদুটা পাতল হালধীয়া।<ref name=":0" /> মাইকী ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') চৰাইৰ মূৰটো নীলা-ধূসৰ বৰণৰ হয়, আৰু (পুৰুষৰ) ডিঙিৰ ক'লা বেষ্টনীৰ সলনি ইয়াৰ বেষ্টনীটো হালধীয়া-সেউজীয়া বৰণৰ। মাইকী চৰাইৰ কান্ধৰ ৰঙা দাগটো সৰু হয়, ওপৰৰ ঠোঁটটো হালধীয়া আৰু তলৰ ঠোঁটটো গাঢ় ধূসৰ বৰণৰ।<ref name=":0" /> [[File:Finally I am done.jpg|left|thumb|184x184px|মতা ''P. roseata'' বাংলাদেশৰ সাতচাৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত (২০১৯)]] ''পি. আৰ. জুনি'' (''P. r. juneae'') নামৰ উপপ্ৰজাতিটোৰ বৰ্ণনা ''পি. আৰ. ৰোজিয়াটা'' (''P. r. roseata'')ৰ লগত একে, কিন্তু ইয়াৰ পাখিৰ ৰং অধিক হালধীয়া আৰু ডেউকাৰ ৰঙা দাগটো ডাঙৰ।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Remington |first=Warwick |date=2011 |title=Blossom-headed parakeet Psittacula roseate. |journal=Australian Aviculture |volume=65 |issue=8 |page=190}}</ref> মাজৰ নেজৰ পাখিবোৰ শেঁতা ৰঙৰ আৰু কাষৰ নেজৰ পাখিবোৰ অধিক হালধীয়া।<ref name=":0" /> অপৰিণত আৰু কিশোৰ অৱস্থাৰ চৰাইবোৰৰ মূৰটো সেউজীয়া আৰু থুঁতৰিটো ধূসৰ বৰণৰ হয়। দুয়োটা ঠোঁটেই হালধীয়া বৰণৰ আৰু কান্ধত কোনো ৰঙা দাগ নাথাকে। কিশোৰ চৰাইবোৰৰ চকু ধূসৰ বৰণৰ হয়।<ref name=":0" /> মূৰৰ ভিন্ন ৰং আৰু নেজৰ আগত থকা হালধীয়া বিন্দুৱে‍ এই প্ৰজাতিটোক একে ধৰণৰ প্লাম-হেডেড পেৰাকিট (''H. cyanocephala'')ৰ পৰা পৃথক কৰে। ==বিতৰণ আৰু বাসস্থান== এই প্ৰজাতিটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থায়ী বাসিন্দা প্ৰজননকাৰী চৰাই। ইয়াৰ বিস্তৃতি পূব বাংলাদেশ, ভুটান, উত্তৰ-পূব ভাৰত আৰু নেপালৰ পৰা পূবদিশে কম্বোডিয়া, লাওছ, ম্যানমাৰ, থাইলেণ্ড, ভিয়েতনাম আৰু চীনলৈকে বিস্তৃত।<ref name="iucn" /> এইটো এটা অপ্ৰব্ৰজনকাৰী চৰাই আৰু বছৰটোৱেই একেটা অঞ্চলতে বাস কৰে।<ref>{{Cite journal |last1=Collar |first1=Nigel |last2=Kirwan |first2=Guy M. |last3=Boesman |first3=Peter F. D. |date=2020 |title=Blossom-headed Parakeet (Psittacula roseata), version 1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/blhpar3/cur/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.blhpar3.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] ktecthu9ml3dt8zi3kc5pydync3pw0j 646026 646025 2026-10-19T09:11:12Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বিতৰণ আৰু বাসস্থান */ 646026 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = চন্দনা ভাটৌ (Blossom-headed parakeet) | image = Blossom-headed Parakeet, Satchari NP, Bangladesh.jpg | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2017 |title=''Himalayapsitta roseata'' |amends=2016 |article-number=e.T22685486A111365871 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685486A111365871.en |access-date=10 January 2020}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=8778 |title=''Psittacula roseata'' Biswas, 1951 |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = roseata | authority = [[Biswamoy Biswas|Biswas]], 1951 | synonyms = *''Himalayapsitta roseata'' <small>Biswas, 1951</small> }} '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ইয়াৰ শৰীৰ গাঢ় সেউজীয়া আৰু মূৰ গোলাপী বা নীলাভ ধূসৰ, আৰু ইয়াক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোক কেতিয়াবা গোলাপী মূৰৰ ভাটৌ বুলিও কোৱা হয়। ==বিৱৰণ== ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') এবিধ গাঢ় সেউজীয়া ভাটৌ,<ref name="ebird">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet - eBird |url=https://ebird.org/ebird/species/blhpar3 |access-date=2024-11-26 |website=ebird.org |language=en}}</ref> যাৰ দৈৰ্ঘ্য ৩০ ছে.মি. (১২ ইঞ্চি) আৰু ইয়াৰ নেজডাল ১৮ ছে.মি. (৭.১ ইঞ্চি)লৈকে দীঘল হয়। ইয়াৰ গড় ওজন ২.৯-৩.১ আউন্স (৮৫-৯০ গ্ৰাম)।<ref name=":0">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet (Himalayapsitta roseata) {{!}} Parrot Encyclopedia |url=https://www.parrots.org/encyclopedia/blossom-headed-parakeet |access-date=2024-11-21 |website=www.parrots.org}}</ref> মতা ভাটৌৰ মূৰ, গাল আৰু কাণ গোলাপী, আৰু মূৰৰ ওপৰৰ অংশৰ পিছফালে আৰু ডিঙিৰ পিছফালে গৈ ক্ৰমে পাতল নীলা হৈ পৰিছে। ডিঙিত এটা ঠেক ক'লা বেষ্টনী আৰু থুঁতৰিত এডাল ক'লা ৰেখা আছে। ভিতৰৰ মধ্যম ডেউকা-আৱৰণী পাখিৰ ওপৰত ৰঙচুৱা মাটিৰঙী কান্ধৰ দাগ আছে। মাজৰ দীঘল নেজৰ পাখিবোৰ নীলা আৰু আগফাল পাতল হালধীয়া। নেজৰ কাষৰ পাখিবোৰ হালধীয়া-সেউজীয়া আৰু আগডোখৰ পাতল হালধীয়া। অধোহনু কমলা-হালধীয়া, আৰু নিম্নহনু গাঢ় ধূসৰ। চকুদুটা পাতল হালধীয়া।<ref name=":0" /> মাইকী ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') চৰাইৰ মূৰটো নীলা-ধূসৰ বৰণৰ হয়, আৰু (পুৰুষৰ) ডিঙিৰ ক'লা বেষ্টনীৰ সলনি ইয়াৰ বেষ্টনীটো হালধীয়া-সেউজীয়া বৰণৰ। মাইকী চৰাইৰ কান্ধৰ ৰঙা দাগটো সৰু হয়, ওপৰৰ ঠোঁটটো হালধীয়া আৰু তলৰ ঠোঁটটো গাঢ় ধূসৰ বৰণৰ।<ref name=":0" /> [[File:Finally I am done.jpg|left|thumb|184x184px|মতা ''P. roseata'' বাংলাদেশৰ সাতচাৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত (২০১৯)]] ''পি. আৰ. জুনি'' (''P. r. juneae'') নামৰ উপপ্ৰজাতিটোৰ বৰ্ণনা ''পি. আৰ. ৰোজিয়াটা'' (''P. r. roseata'')ৰ লগত একে, কিন্তু ইয়াৰ পাখিৰ ৰং অধিক হালধীয়া আৰু ডেউকাৰ ৰঙা দাগটো ডাঙৰ।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Remington |first=Warwick |date=2011 |title=Blossom-headed parakeet Psittacula roseate. |journal=Australian Aviculture |volume=65 |issue=8 |page=190}}</ref> মাজৰ নেজৰ পাখিবোৰ শেঁতা ৰঙৰ আৰু কাষৰ নেজৰ পাখিবোৰ অধিক হালধীয়া।<ref name=":0" /> অপৰিণত আৰু কিশোৰ অৱস্থাৰ চৰাইবোৰৰ মূৰটো সেউজীয়া আৰু থুঁতৰিটো ধূসৰ বৰণৰ হয়। দুয়োটা ঠোঁটেই হালধীয়া বৰণৰ আৰু কান্ধত কোনো ৰঙা দাগ নাথাকে। কিশোৰ চৰাইবোৰৰ চকু ধূসৰ বৰণৰ হয়।<ref name=":0" /> মূৰৰ ভিন্ন ৰং আৰু নেজৰ আগত থকা হালধীয়া বিন্দুৱে‍ এই প্ৰজাতিটোক একে ধৰণৰ প্লাম-হেডেড পেৰাকিট (''H. cyanocephala'')ৰ পৰা পৃথক কৰে। ==বিতৰণ আৰু বাসস্থান== এই প্ৰজাতিটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থায়ী বাসিন্দা প্ৰজননকাৰী চৰাই। ইয়াৰ বিস্তৃতি পূব বাংলাদেশ, ভুটান, উত্তৰ-পূব ভাৰত আৰু নেপালৰ পৰা পূবদিশে কম্বোডিয়া, লাওছ, ম্যানমাৰ, থাইলেণ্ড, ভিয়েতনাম আৰু চীনলৈকে বিস্তৃত।<ref name="iucn" /> এইটো এটা অপ্ৰব্ৰজনকাৰী চৰাই আৰু বছৰটোৱেই একেটা অঞ্চলতে বাস কৰে।<ref>{{Cite journal |last1=Collar |first1=Nigel |last2=Kirwan |first2=Guy M. |last3=Boesman |first3=Peter F. D. |date=2020 |title=Blossom-headed Parakeet (Psittacula roseata), version 1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/blhpar3/cur/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.blhpar3.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> চন্দনা ভাটৌ নিম্নভূমি আৰু পাহাৰৰ তলৰ ফালৰ মুকলি অৰণ্যত বাস কৰে। ইয়াক প্ৰায় ১৫০০ মিটাৰ উচ্চতালৈকে পোৱা যায় আৰু [[চাভানা]], দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ বনাঞ্চল, অৰণ্যৰ কাষ, পৰিষ্কাৰ কৰা ঠাই আৰু খেতিপথাৰৰ দৰে পাতল অৰণ্যত দেখা যায়। [[থাইলেণ্ড]]ত চন্দনা ভাটৌ খেতিপথাৰ আৰু অৰণ্যৰ বাহিৰৰ অঞ্চলত সচৰাচৰ দেখা যায়। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] fetigma9nw0qy0c4j98qg9s98f5hg4j 646027 646026 2026-10-19T09:12:02Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বিতৰণ আৰু বাসস্থান */ 646027 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = চন্দনা ভাটৌ (Blossom-headed parakeet) | image = Blossom-headed Parakeet, Satchari NP, Bangladesh.jpg | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2017 |title=''Himalayapsitta roseata'' |amends=2016 |article-number=e.T22685486A111365871 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685486A111365871.en |access-date=10 January 2020}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=8778 |title=''Psittacula roseata'' Biswas, 1951 |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = roseata | authority = [[Biswamoy Biswas|Biswas]], 1951 | synonyms = *''Himalayapsitta roseata'' <small>Biswas, 1951</small> }} '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ইয়াৰ শৰীৰ গাঢ় সেউজীয়া আৰু মূৰ গোলাপী বা নীলাভ ধূসৰ, আৰু ইয়াক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোক কেতিয়াবা গোলাপী মূৰৰ ভাটৌ বুলিও কোৱা হয়। ==বিৱৰণ== ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') এবিধ গাঢ় সেউজীয়া ভাটৌ,<ref name="ebird">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet - eBird |url=https://ebird.org/ebird/species/blhpar3 |access-date=2024-11-26 |website=ebird.org |language=en}}</ref> যাৰ দৈৰ্ঘ্য ৩০ ছে.মি. (১২ ইঞ্চি) আৰু ইয়াৰ নেজডাল ১৮ ছে.মি. (৭.১ ইঞ্চি)লৈকে দীঘল হয়। ইয়াৰ গড় ওজন ২.৯-৩.১ আউন্স (৮৫-৯০ গ্ৰাম)।<ref name=":0">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet (Himalayapsitta roseata) {{!}} Parrot Encyclopedia |url=https://www.parrots.org/encyclopedia/blossom-headed-parakeet |access-date=2024-11-21 |website=www.parrots.org}}</ref> মতা ভাটৌৰ মূৰ, গাল আৰু কাণ গোলাপী, আৰু মূৰৰ ওপৰৰ অংশৰ পিছফালে আৰু ডিঙিৰ পিছফালে গৈ ক্ৰমে পাতল নীলা হৈ পৰিছে। ডিঙিত এটা ঠেক ক'লা বেষ্টনী আৰু থুঁতৰিত এডাল ক'লা ৰেখা আছে। ভিতৰৰ মধ্যম ডেউকা-আৱৰণী পাখিৰ ওপৰত ৰঙচুৱা মাটিৰঙী কান্ধৰ দাগ আছে। মাজৰ দীঘল নেজৰ পাখিবোৰ নীলা আৰু আগফাল পাতল হালধীয়া। নেজৰ কাষৰ পাখিবোৰ হালধীয়া-সেউজীয়া আৰু আগডোখৰ পাতল হালধীয়া। অধোহনু কমলা-হালধীয়া, আৰু নিম্নহনু গাঢ় ধূসৰ। চকুদুটা পাতল হালধীয়া।<ref name=":0" /> মাইকী ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') চৰাইৰ মূৰটো নীলা-ধূসৰ বৰণৰ হয়, আৰু (পুৰুষৰ) ডিঙিৰ ক'লা বেষ্টনীৰ সলনি ইয়াৰ বেষ্টনীটো হালধীয়া-সেউজীয়া বৰণৰ। মাইকী চৰাইৰ কান্ধৰ ৰঙা দাগটো সৰু হয়, ওপৰৰ ঠোঁটটো হালধীয়া আৰু তলৰ ঠোঁটটো গাঢ় ধূসৰ বৰণৰ।<ref name=":0" /> [[File:Finally I am done.jpg|left|thumb|184x184px|মতা ''P. roseata'' বাংলাদেশৰ সাতচাৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত (২০১৯)]] ''পি. আৰ. জুনি'' (''P. r. juneae'') নামৰ উপপ্ৰজাতিটোৰ বৰ্ণনা ''পি. আৰ. ৰোজিয়াটা'' (''P. r. roseata'')ৰ লগত একে, কিন্তু ইয়াৰ পাখিৰ ৰং অধিক হালধীয়া আৰু ডেউকাৰ ৰঙা দাগটো ডাঙৰ।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Remington |first=Warwick |date=2011 |title=Blossom-headed parakeet Psittacula roseate. |journal=Australian Aviculture |volume=65 |issue=8 |page=190}}</ref> মাজৰ নেজৰ পাখিবোৰ শেঁতা ৰঙৰ আৰু কাষৰ নেজৰ পাখিবোৰ অধিক হালধীয়া।<ref name=":0" /> অপৰিণত আৰু কিশোৰ অৱস্থাৰ চৰাইবোৰৰ মূৰটো সেউজীয়া আৰু থুঁতৰিটো ধূসৰ বৰণৰ হয়। দুয়োটা ঠোঁটেই হালধীয়া বৰণৰ আৰু কান্ধত কোনো ৰঙা দাগ নাথাকে। কিশোৰ চৰাইবোৰৰ চকু ধূসৰ বৰণৰ হয়।<ref name=":0" /> মূৰৰ ভিন্ন ৰং আৰু নেজৰ আগত থকা হালধীয়া বিন্দুৱে‍ এই প্ৰজাতিটোক একে ধৰণৰ প্লাম-হেডেড পেৰাকিট (''H. cyanocephala'')ৰ পৰা পৃথক কৰে। ==বিতৰণ আৰু বাসস্থান== এই প্ৰজাতিটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থায়ী বাসিন্দা প্ৰজননকাৰী চৰাই। ইয়াৰ বিস্তৃতি পূব বাংলাদেশ, ভুটান, উত্তৰ-পূব ভাৰত আৰু নেপালৰ পৰা পূবদিশে কম্বোডিয়া, লাওছ, ম্যানমাৰ, থাইলেণ্ড, ভিয়েতনাম আৰু চীনলৈকে বিস্তৃত।<ref name="iucn" /> এইটো এটা অপ্ৰব্ৰজনকাৰী চৰাই আৰু বছৰটোৱেই একেটা অঞ্চলতে বাস কৰে।<ref>{{Cite journal |last1=Collar |first1=Nigel |last2=Kirwan |first2=Guy M. |last3=Boesman |first3=Peter F. D. |date=2020 |title=Blossom-headed Parakeet (Psittacula roseata), version 1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/blhpar3/cur/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.blhpar3.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> চন্দনা ভাটৌ নিম্নভূমি আৰু পাহাৰৰ তলৰ ফালৰ মুকলি অৰণ্যত বাস কৰে। ইয়াক প্ৰায় ১৫০০ মিটাৰ উচ্চতালৈকে পোৱা যায় আৰু [[ছাভানা]], দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ বনাঞ্চল, অৰণ্যৰ কাষ, পৰিষ্কাৰ কৰা ঠাই আৰু খেতিপথাৰৰ দৰে পাতল অৰণ্যত দেখা যায়। [[থাইলেণ্ড]]ত চন্দনা ভাটৌ খেতিপথাৰ আৰু অৰণ্যৰ বাহিৰৰ অঞ্চলত সচৰাচৰ দেখা যায়। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] 1nvscw79iko5ijx20c3vzftwkxx9qla 646028 646027 2026-10-19T09:13:20Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বিতৰণ আৰু বাসস্থান */ 646028 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = চন্দনা ভাটৌ (Blossom-headed parakeet) | image = Blossom-headed Parakeet, Satchari NP, Bangladesh.jpg | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2017 |title=''Himalayapsitta roseata'' |amends=2016 |article-number=e.T22685486A111365871 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685486A111365871.en |access-date=10 January 2020}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=8778 |title=''Psittacula roseata'' Biswas, 1951 |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = roseata | authority = [[Biswamoy Biswas|Biswas]], 1951 | synonyms = *''Himalayapsitta roseata'' <small>Biswas, 1951</small> }} '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ইয়াৰ শৰীৰ গাঢ় সেউজীয়া আৰু মূৰ গোলাপী বা নীলাভ ধূসৰ, আৰু ইয়াক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোক কেতিয়াবা গোলাপী মূৰৰ ভাটৌ বুলিও কোৱা হয়। ==বিৱৰণ== ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') এবিধ গাঢ় সেউজীয়া ভাটৌ,<ref name="ebird">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet - eBird |url=https://ebird.org/ebird/species/blhpar3 |access-date=2024-11-26 |website=ebird.org |language=en}}</ref> যাৰ দৈৰ্ঘ্য ৩০ ছে.মি. (১২ ইঞ্চি) আৰু ইয়াৰ নেজডাল ১৮ ছে.মি. (৭.১ ইঞ্চি)লৈকে দীঘল হয়। ইয়াৰ গড় ওজন ২.৯-৩.১ আউন্স (৮৫-৯০ গ্ৰাম)।<ref name=":0">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet (Himalayapsitta roseata) {{!}} Parrot Encyclopedia |url=https://www.parrots.org/encyclopedia/blossom-headed-parakeet |access-date=2024-11-21 |website=www.parrots.org}}</ref> মতা ভাটৌৰ মূৰ, গাল আৰু কাণ গোলাপী, আৰু মূৰৰ ওপৰৰ অংশৰ পিছফালে আৰু ডিঙিৰ পিছফালে গৈ ক্ৰমে পাতল নীলা হৈ পৰিছে। ডিঙিত এটা ঠেক ক'লা বেষ্টনী আৰু থুঁতৰিত এডাল ক'লা ৰেখা আছে। ভিতৰৰ মধ্যম ডেউকা-আৱৰণী পাখিৰ ওপৰত ৰঙচুৱা মাটিৰঙী কান্ধৰ দাগ আছে। মাজৰ দীঘল নেজৰ পাখিবোৰ নীলা আৰু আগফাল পাতল হালধীয়া। নেজৰ কাষৰ পাখিবোৰ হালধীয়া-সেউজীয়া আৰু আগডোখৰ পাতল হালধীয়া। অধোহনু কমলা-হালধীয়া, আৰু নিম্নহনু গাঢ় ধূসৰ। চকুদুটা পাতল হালধীয়া।<ref name=":0" /> মাইকী ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') চৰাইৰ মূৰটো নীলা-ধূসৰ বৰণৰ হয়, আৰু (পুৰুষৰ) ডিঙিৰ ক'লা বেষ্টনীৰ সলনি ইয়াৰ বেষ্টনীটো হালধীয়া-সেউজীয়া বৰণৰ। মাইকী চৰাইৰ কান্ধৰ ৰঙা দাগটো সৰু হয়, ওপৰৰ ঠোঁটটো হালধীয়া আৰু তলৰ ঠোঁটটো গাঢ় ধূসৰ বৰণৰ।<ref name=":0" /> [[File:Finally I am done.jpg|left|thumb|184x184px|মতা ''P. roseata'' বাংলাদেশৰ সাতচাৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত (২০১৯)]] ''পি. আৰ. জুনি'' (''P. r. juneae'') নামৰ উপপ্ৰজাতিটোৰ বৰ্ণনা ''পি. আৰ. ৰোজিয়াটা'' (''P. r. roseata'')ৰ লগত একে, কিন্তু ইয়াৰ পাখিৰ ৰং অধিক হালধীয়া আৰু ডেউকাৰ ৰঙা দাগটো ডাঙৰ।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Remington |first=Warwick |date=2011 |title=Blossom-headed parakeet Psittacula roseate. |journal=Australian Aviculture |volume=65 |issue=8 |page=190}}</ref> মাজৰ নেজৰ পাখিবোৰ শেঁতা ৰঙৰ আৰু কাষৰ নেজৰ পাখিবোৰ অধিক হালধীয়া।<ref name=":0" /> অপৰিণত আৰু কিশোৰ অৱস্থাৰ চৰাইবোৰৰ মূৰটো সেউজীয়া আৰু থুঁতৰিটো ধূসৰ বৰণৰ হয়। দুয়োটা ঠোঁটেই হালধীয়া বৰণৰ আৰু কান্ধত কোনো ৰঙা দাগ নাথাকে। কিশোৰ চৰাইবোৰৰ চকু ধূসৰ বৰণৰ হয়।<ref name=":0" /> মূৰৰ ভিন্ন ৰং আৰু নেজৰ আগত থকা হালধীয়া বিন্দুৱে‍ এই প্ৰজাতিটোক একে ধৰণৰ প্লাম-হেডেড পেৰাকিট (''H. cyanocephala'')ৰ পৰা পৃথক কৰে। ==বিতৰণ আৰু বাসস্থান== এই প্ৰজাতিটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থায়ী বাসিন্দা প্ৰজননকাৰী চৰাই। ইয়াৰ বিস্তৃতি পূব বাংলাদেশ, ভুটান, উত্তৰ-পূব ভাৰত আৰু নেপালৰ পৰা পূবদিশে কম্বোডিয়া, লাওছ, ম্যানমাৰ, থাইলেণ্ড, ভিয়েতনাম আৰু চীনলৈকে বিস্তৃত।<ref name="iucn" /> এইটো এটা অপ্ৰব্ৰজনকাৰী চৰাই আৰু বছৰটোৱেই একেটা অঞ্চলতে বাস কৰে।<ref>{{Cite journal |last1=Collar |first1=Nigel |last2=Kirwan |first2=Guy M. |last3=Boesman |first3=Peter F. D. |date=2020 |title=Blossom-headed Parakeet (Psittacula roseata), version 1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/blhpar3/cur/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.blhpar3.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> চন্দনা ভাটৌ নিম্নভূমি আৰু পাহাৰৰ তলৰ ফালৰ মুকলি অৰণ্যত বাস কৰে।<ref name="ebird"/> ইয়াক প্ৰায় ১৫০০ মিটাৰ উচ্চতালৈকে পোৱা যায় আৰু [[ছাভানা]], দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ বনাঞ্চল, অৰণ্যৰ কাষ, পৰিষ্কাৰ কৰা ঠাই আৰু খেতিপথাৰৰ দৰে পাতল অৰণ্যত দেখা যায়।<ref>{{Cite journal |last1=Zhang |first1=Jiansong |last2=Zhao |first2=Chenguang |last3=Zu |first3=Lingling |last4=Duan |first4=Yubao |date=2020-07-02 |title=The first complete mitochondrial genome of Blossom-headed Parakeet Psittacula roseata (Psittaciformes: Psittacidae) |journal=Mitochondrial DNA Part B |language=en |volume=5 |issue=3 |pages=3457–3459 |doi=10.1080/23802359.2020.1825131 |issn=2380-2359 |pmc=7782874 |pmid=33458203}}</ref> [[থাইলেণ্ড]]ত চন্দনা ভাটৌ খেতিপথাৰ আৰু অৰণ্যৰ বাহিৰৰ অঞ্চলত সচৰাচৰ দেখা যায়।<ref name=":1" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] n1lp4s16l53qcd8or17zf37robjp44w 646031 646028 2026-10-19T09:35:33Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বিতৰণ আৰু বাসস্থান */ 646031 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = চন্দনা ভাটৌ (Blossom-headed parakeet) | image = Blossom-headed Parakeet, Satchari NP, Bangladesh.jpg | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2017 |title=''Himalayapsitta roseata'' |amends=2016 |article-number=e.T22685486A111365871 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685486A111365871.en |access-date=10 January 2020}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=8778 |title=''Psittacula roseata'' Biswas, 1951 |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = roseata | authority = [[Biswamoy Biswas|Biswas]], 1951 | synonyms = *''Himalayapsitta roseata'' <small>Biswas, 1951</small> }} '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ইয়াৰ শৰীৰ গাঢ় সেউজীয়া আৰু মূৰ গোলাপী বা নীলাভ ধূসৰ, আৰু ইয়াক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোক কেতিয়াবা গোলাপী মূৰৰ ভাটৌ বুলিও কোৱা হয়। ==বিৱৰণ== ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') এবিধ গাঢ় সেউজীয়া ভাটৌ,<ref name="ebird">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet - eBird |url=https://ebird.org/ebird/species/blhpar3 |access-date=2024-11-26 |website=ebird.org |language=en}}</ref> যাৰ দৈৰ্ঘ্য ৩০ ছে.মি. (১২ ইঞ্চি) আৰু ইয়াৰ নেজডাল ১৮ ছে.মি. (৭.১ ইঞ্চি)লৈকে দীঘল হয়। ইয়াৰ গড় ওজন ২.৯-৩.১ আউন্স (৮৫-৯০ গ্ৰাম)।<ref name=":0">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet (Himalayapsitta roseata) {{!}} Parrot Encyclopedia |url=https://www.parrots.org/encyclopedia/blossom-headed-parakeet |access-date=2024-11-21 |website=www.parrots.org}}</ref> মতা ভাটৌৰ মূৰ, গাল আৰু কাণ গোলাপী, আৰু মূৰৰ ওপৰৰ অংশৰ পিছফালে আৰু ডিঙিৰ পিছফালে গৈ ক্ৰমে পাতল নীলা হৈ পৰিছে। ডিঙিত এটা ঠেক ক'লা বেষ্টনী আৰু থুঁতৰিত এডাল ক'লা ৰেখা আছে। ভিতৰৰ মধ্যম ডেউকা-আৱৰণী পাখিৰ ওপৰত ৰঙচুৱা মাটিৰঙী কান্ধৰ দাগ আছে। মাজৰ দীঘল নেজৰ পাখিবোৰ নীলা আৰু আগফাল পাতল হালধীয়া। নেজৰ কাষৰ পাখিবোৰ হালধীয়া-সেউজীয়া আৰু আগডোখৰ পাতল হালধীয়া। অধোহনু কমলা-হালধীয়া, আৰু নিম্নহনু গাঢ় ধূসৰ। চকুদুটা পাতল হালধীয়া।<ref name=":0" /> মাইকী ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') চৰাইৰ মূৰটো নীলা-ধূসৰ বৰণৰ হয়, আৰু (পুৰুষৰ) ডিঙিৰ ক'লা বেষ্টনীৰ সলনি ইয়াৰ বেষ্টনীটো হালধীয়া-সেউজীয়া বৰণৰ। মাইকী চৰাইৰ কান্ধৰ ৰঙা দাগটো সৰু হয়, ওপৰৰ ঠোঁটটো হালধীয়া আৰু তলৰ ঠোঁটটো গাঢ় ধূসৰ বৰণৰ।<ref name=":0" /> [[File:Finally I am done.jpg|left|thumb|184x184px|মতা ''P. roseata'' বাংলাদেশৰ সাতচাৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত (২০১৯)]] ''পি. আৰ. জুনি'' (''P. r. juneae'') নামৰ উপপ্ৰজাতিটোৰ বৰ্ণনা ''পি. আৰ. ৰোজিয়াটা'' (''P. r. roseata'')ৰ লগত একে, কিন্তু ইয়াৰ পাখিৰ ৰং অধিক হালধীয়া আৰু ডেউকাৰ ৰঙা দাগটো ডাঙৰ।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Remington |first=Warwick |date=2011 |title=Blossom-headed parakeet Psittacula roseate. |journal=Australian Aviculture |volume=65 |issue=8 |page=190}}</ref> মাজৰ নেজৰ পাখিবোৰ শেঁতা ৰঙৰ আৰু কাষৰ নেজৰ পাখিবোৰ অধিক হালধীয়া।<ref name=":0" /> অপৰিণত আৰু কিশোৰ অৱস্থাৰ চৰাইবোৰৰ মূৰটো সেউজীয়া আৰু থুঁতৰিটো ধূসৰ বৰণৰ হয়। দুয়োটা ঠোঁটেই হালধীয়া বৰণৰ আৰু কান্ধত কোনো ৰঙা দাগ নাথাকে। কিশোৰ চৰাইবোৰৰ চকু ধূসৰ বৰণৰ হয়।<ref name=":0" /> মূৰৰ ভিন্ন ৰং আৰু নেজৰ আগত থকা হালধীয়া বিন্দুৱে‍ এই প্ৰজাতিটোক একে ধৰণৰ প্লাম-হেডেড পেৰাকিট (''H. cyanocephala'')ৰ পৰা পৃথক কৰে। ==বিতৰণ আৰু বাসস্থান== এই প্ৰজাতিটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থায়ী বাসিন্দা প্ৰজননকাৰী চৰাই। ইয়াৰ বিস্তৃতি পূব [[বাংলাদেশ]], [[ভূটান]], [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]] আৰু [[নেপাল]]ৰ পৰা পূবদিশে [[কম্বোডিয়া]], [[লাওছ]], [[ম্যানমাৰ]], [[থাইলেণ্ড]], [[ভিয়েতনাম]] আৰু [[চীন]]লৈকে বিস্তৃত।<ref name="iucn" /> এইটো এটা অপ্ৰব্ৰজনকাৰী চৰাই আৰু বছৰটোৱেই একেটা অঞ্চলতে বাস কৰে।<ref>{{Cite journal |last1=Collar |first1=Nigel |last2=Kirwan |first2=Guy M. |last3=Boesman |first3=Peter F. D. |date=2020 |title=Blossom-headed Parakeet (Psittacula roseata), version 1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/blhpar3/cur/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.blhpar3.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> চন্দনা ভাটৌ নিম্নভূমি আৰু পাহাৰৰ তলৰ ফালৰ মুকলি অৰণ্যত বাস কৰে।<ref name="ebird"/> ইয়াক প্ৰায় ১৫০০ মিটাৰ উচ্চতালৈকে পোৱা যায় আৰু [[ছাভানা]], দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ বনাঞ্চল, অৰণ্যৰ কাষ, পৰিষ্কাৰ কৰা ঠাই আৰু খেতিপথাৰৰ দৰে পাতল অৰণ্যত দেখা যায়।<ref>{{Cite journal |last1=Zhang |first1=Jiansong |last2=Zhao |first2=Chenguang |last3=Zu |first3=Lingling |last4=Duan |first4=Yubao |date=2020-07-02 |title=The first complete mitochondrial genome of Blossom-headed Parakeet Psittacula roseata (Psittaciformes: Psittacidae) |journal=Mitochondrial DNA Part B |language=en |volume=5 |issue=3 |pages=3457–3459 |doi=10.1080/23802359.2020.1825131 |issn=2380-2359 |pmc=7782874 |pmid=33458203}}</ref> [[থাইলেণ্ড]]ত চন্দনা ভাটৌ খেতিপথাৰ আৰু অৰণ্যৰ বাহিৰৰ অঞ্চলত সচৰাচৰ দেখা যায়।<ref name=":1" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] cxepwgxterswysfg4rtzy2jrerbnnck 646034 646031 2026-10-19T09:39:28Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বিতৰণ আৰু বাসস্থান */ 646034 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = চন্দনা ভাটৌ (Blossom-headed parakeet) | image = Blossom-headed Parakeet, Satchari NP, Bangladesh.jpg | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2017 |title=''Himalayapsitta roseata'' |amends=2016 |article-number=e.T22685486A111365871 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685486A111365871.en |access-date=10 January 2020}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=8778 |title=''Psittacula roseata'' Biswas, 1951 |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = roseata | authority = [[Biswamoy Biswas|Biswas]], 1951 | synonyms = *''Himalayapsitta roseata'' <small>Biswas, 1951</small> }} '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ইয়াৰ শৰীৰ গাঢ় সেউজীয়া আৰু মূৰ গোলাপী বা নীলাভ ধূসৰ, আৰু ইয়াক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোক কেতিয়াবা গোলাপী মূৰৰ ভাটৌ বুলিও কোৱা হয়। ==বিৱৰণ== ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') এবিধ গাঢ় সেউজীয়া ভাটৌ,<ref name="ebird">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet - eBird |url=https://ebird.org/ebird/species/blhpar3 |access-date=2024-11-26 |website=ebird.org |language=en}}</ref> যাৰ দৈৰ্ঘ্য ৩০ ছে.মি. (১২ ইঞ্চি) আৰু ইয়াৰ নেজডাল ১৮ ছে.মি. (৭.১ ইঞ্চি)লৈকে দীঘল হয়। ইয়াৰ গড় ওজন ২.৯-৩.১ আউন্স (৮৫-৯০ গ্ৰাম)।<ref name=":0">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet (Himalayapsitta roseata) {{!}} Parrot Encyclopedia |url=https://www.parrots.org/encyclopedia/blossom-headed-parakeet |access-date=2024-11-21 |website=www.parrots.org}}</ref> মতা ভাটৌৰ মূৰ, গাল আৰু কাণ গোলাপী, আৰু মূৰৰ ওপৰৰ অংশৰ পিছফালে আৰু ডিঙিৰ পিছফালে গৈ ক্ৰমে পাতল নীলা হৈ পৰিছে। ডিঙিত এটা ঠেক ক'লা বেষ্টনী আৰু থুঁতৰিত এডাল ক'লা ৰেখা আছে। ভিতৰৰ মধ্যম ডেউকা-আৱৰণী পাখিৰ ওপৰত ৰঙচুৱা মাটিৰঙী কান্ধৰ দাগ আছে। মাজৰ দীঘল নেজৰ পাখিবোৰ নীলা আৰু আগফাল পাতল হালধীয়া। নেজৰ কাষৰ পাখিবোৰ হালধীয়া-সেউজীয়া আৰু আগডোখৰ পাতল হালধীয়া। অধোহনু কমলা-হালধীয়া, আৰু নিম্নহনু গাঢ় ধূসৰ। চকুদুটা পাতল হালধীয়া।<ref name=":0" /> মাইকী ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') চৰাইৰ মূৰটো নীলা-ধূসৰ বৰণৰ হয়, আৰু (পুৰুষৰ) ডিঙিৰ ক'লা বেষ্টনীৰ সলনি ইয়াৰ বেষ্টনীটো হালধীয়া-সেউজীয়া বৰণৰ। মাইকী চৰাইৰ কান্ধৰ ৰঙা দাগটো সৰু হয়, ওপৰৰ ঠোঁটটো হালধীয়া আৰু তলৰ ঠোঁটটো গাঢ় ধূসৰ বৰণৰ।<ref name=":0" /> [[File:Finally I am done.jpg|left|thumb|184x184px|মতা ''P. roseata'' বাংলাদেশৰ সাতচাৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত (২০১৯)]] ''পি. আৰ. জুনি'' (''P. r. juneae'') নামৰ উপপ্ৰজাতিটোৰ বৰ্ণনা ''পি. আৰ. ৰোজিয়াটা'' (''P. r. roseata'')ৰ লগত একে, কিন্তু ইয়াৰ পাখিৰ ৰং অধিক হালধীয়া আৰু ডেউকাৰ ৰঙা দাগটো ডাঙৰ।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Remington |first=Warwick |date=2011 |title=Blossom-headed parakeet Psittacula roseate. |journal=Australian Aviculture |volume=65 |issue=8 |page=190}}</ref> মাজৰ নেজৰ পাখিবোৰ শেঁতা ৰঙৰ আৰু কাষৰ নেজৰ পাখিবোৰ অধিক হালধীয়া।<ref name=":0" /> অপৰিণত আৰু কিশোৰ অৱস্থাৰ চৰাইবোৰৰ মূৰটো সেউজীয়া আৰু থুঁতৰিটো ধূসৰ বৰণৰ হয়। দুয়োটা ঠোঁটেই হালধীয়া বৰণৰ আৰু কান্ধত কোনো ৰঙা দাগ নাথাকে। কিশোৰ চৰাইবোৰৰ চকু ধূসৰ বৰণৰ হয়।<ref name=":0" /> মূৰৰ ভিন্ন ৰং আৰু নেজৰ আগত থকা হালধীয়া বিন্দুৱে‍ এই প্ৰজাতিটোক একে ধৰণৰ প্লাম-হেডেড পেৰাকিট (''H. cyanocephala'')ৰ পৰা পৃথক কৰে। ==বিতৰণ আৰু বাসস্থান== এই প্ৰজাতিটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থায়ী বাসিন্দা প্ৰজননকাৰী চৰাই। ইয়াৰ বিস্তৃতি পূব [[বাংলাদেশ]], [[ভূটান]], [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]] আৰু [[নেপাল]]ৰ পৰা পূবদিশে [[কম্বোডিয়া]], [[লাওছ]], [[ম্যানমাৰ]], [[থাইলেণ্ড]], [[ভিয়েটনাম]] আৰু [[চীন]]লৈকে বিস্তৃত।<ref name="iucn" /> এইটো এটা অপ্ৰব্ৰজনকাৰী চৰাই আৰু বছৰটোৱেই একেটা অঞ্চলতে বাস কৰে।<ref>{{Cite journal |last1=Collar |first1=Nigel |last2=Kirwan |first2=Guy M. |last3=Boesman |first3=Peter F. D. |date=2020 |title=Blossom-headed Parakeet (Psittacula roseata), version 1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/blhpar3/cur/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.blhpar3.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> চন্দনা ভাটৌ নিম্নভূমি আৰু পাহাৰৰ তলৰ ফালৰ মুকলি অৰণ্যত বাস কৰে।<ref name="ebird"/> ইয়াক প্ৰায় ১৫০০ মিটাৰ উচ্চতালৈকে পোৱা যায় আৰু [[ছাভানা]], দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ বনাঞ্চল, অৰণ্যৰ কাষ, পৰিষ্কাৰ কৰা ঠাই আৰু খেতিপথাৰৰ দৰে পাতল অৰণ্যত দেখা যায়।<ref>{{Cite journal |last1=Zhang |first1=Jiansong |last2=Zhao |first2=Chenguang |last3=Zu |first3=Lingling |last4=Duan |first4=Yubao |date=2020-07-02 |title=The first complete mitochondrial genome of Blossom-headed Parakeet Psittacula roseata (Psittaciformes: Psittacidae) |journal=Mitochondrial DNA Part B |language=en |volume=5 |issue=3 |pages=3457–3459 |doi=10.1080/23802359.2020.1825131 |issn=2380-2359 |pmc=7782874 |pmid=33458203}}</ref> [[থাইলেণ্ড]]ত চন্দনা ভাটৌ খেতিপথাৰ আৰু অৰণ্যৰ বাহিৰৰ অঞ্চলত সচৰাচৰ দেখা যায়।<ref name=":1" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] 25m3y3nr87ubs69uxajb37kktpqeaft 646035 646034 2026-10-19T09:42:44Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* তথ্যসূত্ৰ */ 646035 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = চন্দনা ভাটৌ (Blossom-headed parakeet) | image = Blossom-headed Parakeet, Satchari NP, Bangladesh.jpg | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2017 |title=''Himalayapsitta roseata'' |amends=2016 |article-number=e.T22685486A111365871 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685486A111365871.en |access-date=10 January 2020}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=8778 |title=''Psittacula roseata'' Biswas, 1951 |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = roseata | authority = [[Biswamoy Biswas|Biswas]], 1951 | synonyms = *''Himalayapsitta roseata'' <small>Biswas, 1951</small> }} '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ইয়াৰ শৰীৰ গাঢ় সেউজীয়া আৰু মূৰ গোলাপী বা নীলাভ ধূসৰ, আৰু ইয়াক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোক কেতিয়াবা গোলাপী মূৰৰ ভাটৌ বুলিও কোৱা হয়। ==বিৱৰণ== ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') এবিধ গাঢ় সেউজীয়া ভাটৌ,<ref name="ebird">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet - eBird |url=https://ebird.org/ebird/species/blhpar3 |access-date=2024-11-26 |website=ebird.org |language=en}}</ref> যাৰ দৈৰ্ঘ্য ৩০ ছে.মি. (১২ ইঞ্চি) আৰু ইয়াৰ নেজডাল ১৮ ছে.মি. (৭.১ ইঞ্চি)লৈকে দীঘল হয়। ইয়াৰ গড় ওজন ২.৯-৩.১ আউন্স (৮৫-৯০ গ্ৰাম)।<ref name=":0">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet (Himalayapsitta roseata) {{!}} Parrot Encyclopedia |url=https://www.parrots.org/encyclopedia/blossom-headed-parakeet |access-date=2024-11-21 |website=www.parrots.org}}</ref> মতা ভাটৌৰ মূৰ, গাল আৰু কাণ গোলাপী, আৰু মূৰৰ ওপৰৰ অংশৰ পিছফালে আৰু ডিঙিৰ পিছফালে গৈ ক্ৰমে পাতল নীলা হৈ পৰিছে। ডিঙিত এটা ঠেক ক'লা বেষ্টনী আৰু থুঁতৰিত এডাল ক'লা ৰেখা আছে। ভিতৰৰ মধ্যম ডেউকা-আৱৰণী পাখিৰ ওপৰত ৰঙচুৱা মাটিৰঙী কান্ধৰ দাগ আছে। মাজৰ দীঘল নেজৰ পাখিবোৰ নীলা আৰু আগফাল পাতল হালধীয়া। নেজৰ কাষৰ পাখিবোৰ হালধীয়া-সেউজীয়া আৰু আগডোখৰ পাতল হালধীয়া। অধোহনু কমলা-হালধীয়া, আৰু নিম্নহনু গাঢ় ধূসৰ। চকুদুটা পাতল হালধীয়া।<ref name=":0" /> মাইকী ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') চৰাইৰ মূৰটো নীলা-ধূসৰ বৰণৰ হয়, আৰু (পুৰুষৰ) ডিঙিৰ ক'লা বেষ্টনীৰ সলনি ইয়াৰ বেষ্টনীটো হালধীয়া-সেউজীয়া বৰণৰ। মাইকী চৰাইৰ কান্ধৰ ৰঙা দাগটো সৰু হয়, ওপৰৰ ঠোঁটটো হালধীয়া আৰু তলৰ ঠোঁটটো গাঢ় ধূসৰ বৰণৰ।<ref name=":0" /> [[File:Finally I am done.jpg|left|thumb|184x184px|মতা ''P. roseata'' বাংলাদেশৰ সাতচাৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত (২০১৯)]] ''পি. আৰ. জুনি'' (''P. r. juneae'') নামৰ উপপ্ৰজাতিটোৰ বৰ্ণনা ''পি. আৰ. ৰোজিয়াটা'' (''P. r. roseata'')ৰ লগত একে, কিন্তু ইয়াৰ পাখিৰ ৰং অধিক হালধীয়া আৰু ডেউকাৰ ৰঙা দাগটো ডাঙৰ।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Remington |first=Warwick |date=2011 |title=Blossom-headed parakeet Psittacula roseate. |journal=Australian Aviculture |volume=65 |issue=8 |page=190}}</ref> মাজৰ নেজৰ পাখিবোৰ শেঁতা ৰঙৰ আৰু কাষৰ নেজৰ পাখিবোৰ অধিক হালধীয়া।<ref name=":0" /> অপৰিণত আৰু কিশোৰ অৱস্থাৰ চৰাইবোৰৰ মূৰটো সেউজীয়া আৰু থুঁতৰিটো ধূসৰ বৰণৰ হয়। দুয়োটা ঠোঁটেই হালধীয়া বৰণৰ আৰু কান্ধত কোনো ৰঙা দাগ নাথাকে। কিশোৰ চৰাইবোৰৰ চকু ধূসৰ বৰণৰ হয়।<ref name=":0" /> মূৰৰ ভিন্ন ৰং আৰু নেজৰ আগত থকা হালধীয়া বিন্দুৱে‍ এই প্ৰজাতিটোক একে ধৰণৰ প্লাম-হেডেড পেৰাকিট (''H. cyanocephala'')ৰ পৰা পৃথক কৰে। ==বিতৰণ আৰু বাসস্থান== এই প্ৰজাতিটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থায়ী বাসিন্দা প্ৰজননকাৰী চৰাই। ইয়াৰ বিস্তৃতি পূব [[বাংলাদেশ]], [[ভূটান]], [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]] আৰু [[নেপাল]]ৰ পৰা পূবদিশে [[কম্বোডিয়া]], [[লাওছ]], [[ম্যানমাৰ]], [[থাইলেণ্ড]], [[ভিয়েটনাম]] আৰু [[চীন]]লৈকে বিস্তৃত।<ref name="iucn" /> এইটো এটা অপ্ৰব্ৰজনকাৰী চৰাই আৰু বছৰটোৱেই একেটা অঞ্চলতে বাস কৰে।<ref>{{Cite journal |last1=Collar |first1=Nigel |last2=Kirwan |first2=Guy M. |last3=Boesman |first3=Peter F. D. |date=2020 |title=Blossom-headed Parakeet (Psittacula roseata), version 1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/blhpar3/cur/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.blhpar3.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> চন্দনা ভাটৌ নিম্নভূমি আৰু পাহাৰৰ তলৰ ফালৰ মুকলি অৰণ্যত বাস কৰে।<ref name="ebird"/> ইয়াক প্ৰায় ১৫০০ মিটাৰ উচ্চতালৈকে পোৱা যায় আৰু [[ছাভানা]], দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ বনাঞ্চল, অৰণ্যৰ কাষ, পৰিষ্কাৰ কৰা ঠাই আৰু খেতিপথাৰৰ দৰে পাতল অৰণ্যত দেখা যায়।<ref>{{Cite journal |last1=Zhang |first1=Jiansong |last2=Zhao |first2=Chenguang |last3=Zu |first3=Lingling |last4=Duan |first4=Yubao |date=2020-07-02 |title=The first complete mitochondrial genome of Blossom-headed Parakeet Psittacula roseata (Psittaciformes: Psittacidae) |journal=Mitochondrial DNA Part B |language=en |volume=5 |issue=3 |pages=3457–3459 |doi=10.1080/23802359.2020.1825131 |issn=2380-2359 |pmc=7782874 |pmid=33458203}}</ref> [[থাইলেণ্ড]]ত চন্দনা ভাটৌ খেতিপথাৰ আৰু অৰণ্যৰ বাহিৰৰ অঞ্চলত সচৰাচৰ দেখা যায়।<ref name=":1" /> ==আচৰণ আৰু পৰিৱেশ বিজ্ঞান== ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] 20wbdeahch8j931exgqck8hqlsnnzva 646036 646035 2026-10-19T09:43:04Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* তথ্যসূত্ৰ */ 646036 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = চন্দনা ভাটৌ (Blossom-headed parakeet) | image = Blossom-headed Parakeet, Satchari NP, Bangladesh.jpg | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2017 |title=''Himalayapsitta roseata'' |amends=2016 |article-number=e.T22685486A111365871 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685486A111365871.en |access-date=10 January 2020}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=8778 |title=''Psittacula roseata'' Biswas, 1951 |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = roseata | authority = [[Biswamoy Biswas|Biswas]], 1951 | synonyms = *''Himalayapsitta roseata'' <small>Biswas, 1951</small> }} '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ইয়াৰ শৰীৰ গাঢ় সেউজীয়া আৰু মূৰ গোলাপী বা নীলাভ ধূসৰ, আৰু ইয়াক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোক কেতিয়াবা গোলাপী মূৰৰ ভাটৌ বুলিও কোৱা হয়। ==বিৱৰণ== ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') এবিধ গাঢ় সেউজীয়া ভাটৌ,<ref name="ebird">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet - eBird |url=https://ebird.org/ebird/species/blhpar3 |access-date=2024-11-26 |website=ebird.org |language=en}}</ref> যাৰ দৈৰ্ঘ্য ৩০ ছে.মি. (১২ ইঞ্চি) আৰু ইয়াৰ নেজডাল ১৮ ছে.মি. (৭.১ ইঞ্চি)লৈকে দীঘল হয়। ইয়াৰ গড় ওজন ২.৯-৩.১ আউন্স (৮৫-৯০ গ্ৰাম)।<ref name=":0">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet (Himalayapsitta roseata) {{!}} Parrot Encyclopedia |url=https://www.parrots.org/encyclopedia/blossom-headed-parakeet |access-date=2024-11-21 |website=www.parrots.org}}</ref> মতা ভাটৌৰ মূৰ, গাল আৰু কাণ গোলাপী, আৰু মূৰৰ ওপৰৰ অংশৰ পিছফালে আৰু ডিঙিৰ পিছফালে গৈ ক্ৰমে পাতল নীলা হৈ পৰিছে। ডিঙিত এটা ঠেক ক'লা বেষ্টনী আৰু থুঁতৰিত এডাল ক'লা ৰেখা আছে। ভিতৰৰ মধ্যম ডেউকা-আৱৰণী পাখিৰ ওপৰত ৰঙচুৱা মাটিৰঙী কান্ধৰ দাগ আছে। মাজৰ দীঘল নেজৰ পাখিবোৰ নীলা আৰু আগফাল পাতল হালধীয়া। নেজৰ কাষৰ পাখিবোৰ হালধীয়া-সেউজীয়া আৰু আগডোখৰ পাতল হালধীয়া। অধোহনু কমলা-হালধীয়া, আৰু নিম্নহনু গাঢ় ধূসৰ। চকুদুটা পাতল হালধীয়া।<ref name=":0" /> মাইকী ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') চৰাইৰ মূৰটো নীলা-ধূসৰ বৰণৰ হয়, আৰু (পুৰুষৰ) ডিঙিৰ ক'লা বেষ্টনীৰ সলনি ইয়াৰ বেষ্টনীটো হালধীয়া-সেউজীয়া বৰণৰ। মাইকী চৰাইৰ কান্ধৰ ৰঙা দাগটো সৰু হয়, ওপৰৰ ঠোঁটটো হালধীয়া আৰু তলৰ ঠোঁটটো গাঢ় ধূসৰ বৰণৰ।<ref name=":0" /> [[File:Finally I am done.jpg|left|thumb|184x184px|মতা ''P. roseata'' বাংলাদেশৰ সাতচাৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত (২০১৯)]] ''পি. আৰ. জুনি'' (''P. r. juneae'') নামৰ উপপ্ৰজাতিটোৰ বৰ্ণনা ''পি. আৰ. ৰোজিয়াটা'' (''P. r. roseata'')ৰ লগত একে, কিন্তু ইয়াৰ পাখিৰ ৰং অধিক হালধীয়া আৰু ডেউকাৰ ৰঙা দাগটো ডাঙৰ।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Remington |first=Warwick |date=2011 |title=Blossom-headed parakeet Psittacula roseate. |journal=Australian Aviculture |volume=65 |issue=8 |page=190}}</ref> মাজৰ নেজৰ পাখিবোৰ শেঁতা ৰঙৰ আৰু কাষৰ নেজৰ পাখিবোৰ অধিক হালধীয়া।<ref name=":0" /> অপৰিণত আৰু কিশোৰ অৱস্থাৰ চৰাইবোৰৰ মূৰটো সেউজীয়া আৰু থুঁতৰিটো ধূসৰ বৰণৰ হয়। দুয়োটা ঠোঁটেই হালধীয়া বৰণৰ আৰু কান্ধত কোনো ৰঙা দাগ নাথাকে। কিশোৰ চৰাইবোৰৰ চকু ধূসৰ বৰণৰ হয়।<ref name=":0" /> মূৰৰ ভিন্ন ৰং আৰু নেজৰ আগত থকা হালধীয়া বিন্দুৱে‍ এই প্ৰজাতিটোক একে ধৰণৰ প্লাম-হেডেড পেৰাকিট (''H. cyanocephala'')ৰ পৰা পৃথক কৰে। ==বিতৰণ আৰু বাসস্থান== এই প্ৰজাতিটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থায়ী বাসিন্দা প্ৰজননকাৰী চৰাই। ইয়াৰ বিস্তৃতি পূব [[বাংলাদেশ]], [[ভূটান]], [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]] আৰু [[নেপাল]]ৰ পৰা পূবদিশে [[কম্বোডিয়া]], [[লাওছ]], [[ম্যানমাৰ]], [[থাইলেণ্ড]], [[ভিয়েটনাম]] আৰু [[চীন]]লৈকে বিস্তৃত।<ref name="iucn" /> এইটো এটা অপ্ৰব্ৰজনকাৰী চৰাই আৰু বছৰটোৱেই একেটা অঞ্চলতে বাস কৰে।<ref>{{Cite journal |last1=Collar |first1=Nigel |last2=Kirwan |first2=Guy M. |last3=Boesman |first3=Peter F. D. |date=2020 |title=Blossom-headed Parakeet (Psittacula roseata), version 1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/blhpar3/cur/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.blhpar3.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> চন্দনা ভাটৌ নিম্নভূমি আৰু পাহাৰৰ তলৰ ফালৰ মুকলি অৰণ্যত বাস কৰে।<ref name="ebird"/> ইয়াক প্ৰায় ১৫০০ মিটাৰ উচ্চতালৈকে পোৱা যায় আৰু [[ছাভানা]], দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ বনাঞ্চল, অৰণ্যৰ কাষ, পৰিষ্কাৰ কৰা ঠাই আৰু খেতিপথাৰৰ দৰে পাতল অৰণ্যত দেখা যায়।<ref>{{Cite journal |last1=Zhang |first1=Jiansong |last2=Zhao |first2=Chenguang |last3=Zu |first3=Lingling |last4=Duan |first4=Yubao |date=2020-07-02 |title=The first complete mitochondrial genome of Blossom-headed Parakeet Psittacula roseata (Psittaciformes: Psittacidae) |journal=Mitochondrial DNA Part B |language=en |volume=5 |issue=3 |pages=3457–3459 |doi=10.1080/23802359.2020.1825131 |issn=2380-2359 |pmc=7782874 |pmid=33458203}}</ref> [[থাইলেণ্ড]]ত চন্দনা ভাটৌ খেতিপথাৰ আৰু অৰণ্যৰ বাহিৰৰ অঞ্চলত সচৰাচৰ দেখা যায়।<ref name=":1" /> ==আচৰণ আৰু পৰিৱেশ বিজ্ঞান== ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] 5mlj8d9ywbih5su6ysscv57owich4xk 646037 646036 2026-10-19T09:47:50Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* আচৰণ আৰু পৰিৱেশ বিজ্ঞান */ 646037 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = চন্দনা ভাটৌ (Blossom-headed parakeet) | image = Blossom-headed Parakeet, Satchari NP, Bangladesh.jpg | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2017 |title=''Himalayapsitta roseata'' |amends=2016 |article-number=e.T22685486A111365871 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685486A111365871.en |access-date=10 January 2020}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=8778 |title=''Psittacula roseata'' Biswas, 1951 |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = roseata | authority = [[Biswamoy Biswas|Biswas]], 1951 | synonyms = *''Himalayapsitta roseata'' <small>Biswas, 1951</small> }} '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ইয়াৰ শৰীৰ গাঢ় সেউজীয়া আৰু মূৰ গোলাপী বা নীলাভ ধূসৰ, আৰু ইয়াক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোক কেতিয়াবা গোলাপী মূৰৰ ভাটৌ বুলিও কোৱা হয়। ==বিৱৰণ== ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') এবিধ গাঢ় সেউজীয়া ভাটৌ,<ref name="ebird">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet - eBird |url=https://ebird.org/ebird/species/blhpar3 |access-date=2024-11-26 |website=ebird.org |language=en}}</ref> যাৰ দৈৰ্ঘ্য ৩০ ছে.মি. (১২ ইঞ্চি) আৰু ইয়াৰ নেজডাল ১৮ ছে.মি. (৭.১ ইঞ্চি)লৈকে দীঘল হয়। ইয়াৰ গড় ওজন ২.৯-৩.১ আউন্স (৮৫-৯০ গ্ৰাম)।<ref name=":0">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet (Himalayapsitta roseata) {{!}} Parrot Encyclopedia |url=https://www.parrots.org/encyclopedia/blossom-headed-parakeet |access-date=2024-11-21 |website=www.parrots.org}}</ref> মতা ভাটৌৰ মূৰ, গাল আৰু কাণ গোলাপী, আৰু মূৰৰ ওপৰৰ অংশৰ পিছফালে আৰু ডিঙিৰ পিছফালে গৈ ক্ৰমে পাতল নীলা হৈ পৰিছে। ডিঙিত এটা ঠেক ক'লা বেষ্টনী আৰু থুঁতৰিত এডাল ক'লা ৰেখা আছে। ভিতৰৰ মধ্যম ডেউকা-আৱৰণী পাখিৰ ওপৰত ৰঙচুৱা মাটিৰঙী কান্ধৰ দাগ আছে। মাজৰ দীঘল নেজৰ পাখিবোৰ নীলা আৰু আগফাল পাতল হালধীয়া। নেজৰ কাষৰ পাখিবোৰ হালধীয়া-সেউজীয়া আৰু আগডোখৰ পাতল হালধীয়া। অধোহনু কমলা-হালধীয়া, আৰু নিম্নহনু গাঢ় ধূসৰ। চকুদুটা পাতল হালধীয়া।<ref name=":0" /> মাইকী ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') চৰাইৰ মূৰটো নীলা-ধূসৰ বৰণৰ হয়, আৰু (পুৰুষৰ) ডিঙিৰ ক'লা বেষ্টনীৰ সলনি ইয়াৰ বেষ্টনীটো হালধীয়া-সেউজীয়া বৰণৰ। মাইকী চৰাইৰ কান্ধৰ ৰঙা দাগটো সৰু হয়, ওপৰৰ ঠোঁটটো হালধীয়া আৰু তলৰ ঠোঁটটো গাঢ় ধূসৰ বৰণৰ।<ref name=":0" /> [[File:Finally I am done.jpg|left|thumb|184x184px|মতা ''P. roseata'' বাংলাদেশৰ সাতচাৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত (২০১৯)]] ''পি. আৰ. জুনি'' (''P. r. juneae'') নামৰ উপপ্ৰজাতিটোৰ বৰ্ণনা ''পি. আৰ. ৰোজিয়াটা'' (''P. r. roseata'')ৰ লগত একে, কিন্তু ইয়াৰ পাখিৰ ৰং অধিক হালধীয়া আৰু ডেউকাৰ ৰঙা দাগটো ডাঙৰ।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Remington |first=Warwick |date=2011 |title=Blossom-headed parakeet Psittacula roseate. |journal=Australian Aviculture |volume=65 |issue=8 |page=190}}</ref> মাজৰ নেজৰ পাখিবোৰ শেঁতা ৰঙৰ আৰু কাষৰ নেজৰ পাখিবোৰ অধিক হালধীয়া।<ref name=":0" /> অপৰিণত আৰু কিশোৰ অৱস্থাৰ চৰাইবোৰৰ মূৰটো সেউজীয়া আৰু থুঁতৰিটো ধূসৰ বৰণৰ হয়। দুয়োটা ঠোঁটেই হালধীয়া বৰণৰ আৰু কান্ধত কোনো ৰঙা দাগ নাথাকে। কিশোৰ চৰাইবোৰৰ চকু ধূসৰ বৰণৰ হয়।<ref name=":0" /> মূৰৰ ভিন্ন ৰং আৰু নেজৰ আগত থকা হালধীয়া বিন্দুৱে‍ এই প্ৰজাতিটোক একে ধৰণৰ প্লাম-হেডেড পেৰাকিট (''H. cyanocephala'')ৰ পৰা পৃথক কৰে। ==বিতৰণ আৰু বাসস্থান== এই প্ৰজাতিটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থায়ী বাসিন্দা প্ৰজননকাৰী চৰাই। ইয়াৰ বিস্তৃতি পূব [[বাংলাদেশ]], [[ভূটান]], [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]] আৰু [[নেপাল]]ৰ পৰা পূবদিশে [[কম্বোডিয়া]], [[লাওছ]], [[ম্যানমাৰ]], [[থাইলেণ্ড]], [[ভিয়েটনাম]] আৰু [[চীন]]লৈকে বিস্তৃত।<ref name="iucn" /> এইটো এটা অপ্ৰব্ৰজনকাৰী চৰাই আৰু বছৰটোৱেই একেটা অঞ্চলতে বাস কৰে।<ref>{{Cite journal |last1=Collar |first1=Nigel |last2=Kirwan |first2=Guy M. |last3=Boesman |first3=Peter F. D. |date=2020 |title=Blossom-headed Parakeet (Psittacula roseata), version 1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/blhpar3/cur/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.blhpar3.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> চন্দনা ভাটৌ নিম্নভূমি আৰু পাহাৰৰ তলৰ ফালৰ মুকলি অৰণ্যত বাস কৰে।<ref name="ebird"/> ইয়াক প্ৰায় ১৫০০ মিটাৰ উচ্চতালৈকে পোৱা যায় আৰু [[ছাভানা]], দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ বনাঞ্চল, অৰণ্যৰ কাষ, পৰিষ্কাৰ কৰা ঠাই আৰু খেতিপথাৰৰ দৰে পাতল অৰণ্যত দেখা যায়।<ref>{{Cite journal |last1=Zhang |first1=Jiansong |last2=Zhao |first2=Chenguang |last3=Zu |first3=Lingling |last4=Duan |first4=Yubao |date=2020-07-02 |title=The first complete mitochondrial genome of Blossom-headed Parakeet Psittacula roseata (Psittaciformes: Psittacidae) |journal=Mitochondrial DNA Part B |language=en |volume=5 |issue=3 |pages=3457–3459 |doi=10.1080/23802359.2020.1825131 |issn=2380-2359 |pmc=7782874 |pmid=33458203}}</ref> [[থাইলেণ্ড]]ত চন্দনা ভাটৌ খেতিপথাৰ আৰু অৰণ্যৰ বাহিৰৰ অঞ্চলত সচৰাচৰ দেখা যায়।<ref name=":1" /> ==আচৰণ আৰু পৰিৱেশ বিজ্ঞান== চন্দনা ভাটৌৱে‍ গছৰ ধোন্দত বাহ সাজে আৰু ৪-৫টা বগা কণী পাৰে। ই স্থানীয়ভাৱে এঠাই-সিঠাইলৈ গতি কৰে, যিটো মূলতঃ ইয়াৰ খাদ্য হিচাপে নিৰ্বাচন কৰা ফল আৰু ফুলৰ উপলব্ধতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] noqfpqw2rntq0uth3ui3mq4v5ci62p3 646038 646037 2026-10-19T10:02:48Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* আচৰণ আৰু পৰিৱেশ বিজ্ঞান */ 646038 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = চন্দনা ভাটৌ (Blossom-headed parakeet) | image = Blossom-headed Parakeet, Satchari NP, Bangladesh.jpg | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2017 |title=''Himalayapsitta roseata'' |amends=2016 |article-number=e.T22685486A111365871 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685486A111365871.en |access-date=10 January 2020}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=8778 |title=''Psittacula roseata'' Biswas, 1951 |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = roseata | authority = [[Biswamoy Biswas|Biswas]], 1951 | synonyms = *''Himalayapsitta roseata'' <small>Biswas, 1951</small> }} '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ইয়াৰ শৰীৰ গাঢ় সেউজীয়া আৰু মূৰ গোলাপী বা নীলাভ ধূসৰ, আৰু ইয়াক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোক কেতিয়াবা গোলাপী মূৰৰ ভাটৌ বুলিও কোৱা হয়। ==বিৱৰণ== ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') এবিধ গাঢ় সেউজীয়া ভাটৌ,<ref name="ebird">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet - eBird |url=https://ebird.org/ebird/species/blhpar3 |access-date=2024-11-26 |website=ebird.org |language=en}}</ref> যাৰ দৈৰ্ঘ্য ৩০ ছে.মি. (১২ ইঞ্চি) আৰু ইয়াৰ নেজডাল ১৮ ছে.মি. (৭.১ ইঞ্চি)লৈকে দীঘল হয়। ইয়াৰ গড় ওজন ২.৯-৩.১ আউন্স (৮৫-৯০ গ্ৰাম)।<ref name=":0">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet (Himalayapsitta roseata) {{!}} Parrot Encyclopedia |url=https://www.parrots.org/encyclopedia/blossom-headed-parakeet |access-date=2024-11-21 |website=www.parrots.org}}</ref> মতা ভাটৌৰ মূৰ, গাল আৰু কাণ গোলাপী, আৰু মূৰৰ ওপৰৰ অংশৰ পিছফালে আৰু ডিঙিৰ পিছফালে গৈ ক্ৰমে পাতল নীলা হৈ পৰিছে। ডিঙিত এটা ঠেক ক'লা বেষ্টনী আৰু থুঁতৰিত এডাল ক'লা ৰেখা আছে। ভিতৰৰ মধ্যম ডেউকা-আৱৰণী পাখিৰ ওপৰত ৰঙচুৱা মাটিৰঙী কান্ধৰ দাগ আছে। মাজৰ দীঘল নেজৰ পাখিবোৰ নীলা আৰু আগফাল পাতল হালধীয়া। নেজৰ কাষৰ পাখিবোৰ হালধীয়া-সেউজীয়া আৰু আগডোখৰ পাতল হালধীয়া। অধোহনু কমলা-হালধীয়া, আৰু নিম্নহনু গাঢ় ধূসৰ। চকুদুটা পাতল হালধীয়া।<ref name=":0" /> মাইকী ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') চৰাইৰ মূৰটো নীলা-ধূসৰ বৰণৰ হয়, আৰু (পুৰুষৰ) ডিঙিৰ ক'লা বেষ্টনীৰ সলনি ইয়াৰ বেষ্টনীটো হালধীয়া-সেউজীয়া বৰণৰ। মাইকী চৰাইৰ কান্ধৰ ৰঙা দাগটো সৰু হয়, ওপৰৰ ঠোঁটটো হালধীয়া আৰু তলৰ ঠোঁটটো গাঢ় ধূসৰ বৰণৰ।<ref name=":0" /> [[File:Finally I am done.jpg|left|thumb|184x184px|মতা ''P. roseata'' বাংলাদেশৰ সাতচাৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত (২০১৯)]] ''পি. আৰ. জুনি'' (''P. r. juneae'') নামৰ উপপ্ৰজাতিটোৰ বৰ্ণনা ''পি. আৰ. ৰোজিয়াটা'' (''P. r. roseata'')ৰ লগত একে, কিন্তু ইয়াৰ পাখিৰ ৰং অধিক হালধীয়া আৰু ডেউকাৰ ৰঙা দাগটো ডাঙৰ।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Remington |first=Warwick |date=2011 |title=Blossom-headed parakeet Psittacula roseate. |journal=Australian Aviculture |volume=65 |issue=8 |page=190}}</ref> মাজৰ নেজৰ পাখিবোৰ শেঁতা ৰঙৰ আৰু কাষৰ নেজৰ পাখিবোৰ অধিক হালধীয়া।<ref name=":0" /> অপৰিণত আৰু কিশোৰ অৱস্থাৰ চৰাইবোৰৰ মূৰটো সেউজীয়া আৰু থুঁতৰিটো ধূসৰ বৰণৰ হয়। দুয়োটা ঠোঁটেই হালধীয়া বৰণৰ আৰু কান্ধত কোনো ৰঙা দাগ নাথাকে। কিশোৰ চৰাইবোৰৰ চকু ধূসৰ বৰণৰ হয়।<ref name=":0" /> মূৰৰ ভিন্ন ৰং আৰু নেজৰ আগত থকা হালধীয়া বিন্দুৱে‍ এই প্ৰজাতিটোক একে ধৰণৰ প্লাম-হেডেড পেৰাকিট (''H. cyanocephala'')ৰ পৰা পৃথক কৰে। ==বিতৰণ আৰু বাসস্থান== এই প্ৰজাতিটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থায়ী বাসিন্দা প্ৰজননকাৰী চৰাই। ইয়াৰ বিস্তৃতি পূব [[বাংলাদেশ]], [[ভূটান]], [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]] আৰু [[নেপাল]]ৰ পৰা পূবদিশে [[কম্বোডিয়া]], [[লাওছ]], [[ম্যানমাৰ]], [[থাইলেণ্ড]], [[ভিয়েটনাম]] আৰু [[চীন]]লৈকে বিস্তৃত।<ref name="iucn" /> এইটো এটা অপ্ৰব্ৰজনকাৰী চৰাই আৰু বছৰটোৱেই একেটা অঞ্চলতে বাস কৰে।<ref>{{Cite journal |last1=Collar |first1=Nigel |last2=Kirwan |first2=Guy M. |last3=Boesman |first3=Peter F. D. |date=2020 |title=Blossom-headed Parakeet (Psittacula roseata), version 1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/blhpar3/cur/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.blhpar3.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> চন্দনা ভাটৌ নিম্নভূমি আৰু পাহাৰৰ তলৰ ফালৰ মুকলি অৰণ্যত বাস কৰে।<ref name="ebird"/> ইয়াক প্ৰায় ১৫০০ মিটাৰ উচ্চতালৈকে পোৱা যায় আৰু [[ছাভানা]], দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ বনাঞ্চল, অৰণ্যৰ কাষ, পৰিষ্কাৰ কৰা ঠাই আৰু খেতিপথাৰৰ দৰে পাতল অৰণ্যত দেখা যায়।<ref>{{Cite journal |last1=Zhang |first1=Jiansong |last2=Zhao |first2=Chenguang |last3=Zu |first3=Lingling |last4=Duan |first4=Yubao |date=2020-07-02 |title=The first complete mitochondrial genome of Blossom-headed Parakeet Psittacula roseata (Psittaciformes: Psittacidae) |journal=Mitochondrial DNA Part B |language=en |volume=5 |issue=3 |pages=3457–3459 |doi=10.1080/23802359.2020.1825131 |issn=2380-2359 |pmc=7782874 |pmid=33458203}}</ref> [[থাইলেণ্ড]]ত চন্দনা ভাটৌ খেতিপথাৰ আৰু অৰণ্যৰ বাহিৰৰ অঞ্চলত সচৰাচৰ দেখা যায়।<ref name=":1" /> ==আচৰণ আৰু পৰিৱেশ বিজ্ঞান== চন্দনা ভাটৌৱে‍ গছৰ ধোন্দত বাহ সাজে আৰু ৪-৫টা বগা কণী পাৰে। ই স্থানীয়ভাৱে এঠাই-সিঠাইলৈ গতি কৰে, যিটো মূলতঃ ইয়াৰ খাদ্য হিচাপে নিৰ্বাচন কৰা ফল আৰু ফুলৰ উপলব্ধতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। এই প্ৰজাতিটো সাধাৰণতে সৰু সৰু জাকত বা পৰিয়ালৰ সৈতে ইফালে‍-সিফালে‍ যোৱা দেখা যায়, আৰু প্ৰায়ে মুস্টেচ্ড পেৰাকিটৰ সংগত থাকে। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] dyy54bevl9qcgfda78r1jbs5wgl9krk 646039 646038 2026-10-19T10:03:16Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* আচৰণ আৰু পৰিৱেশ বিজ্ঞান */ 646039 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = চন্দনা ভাটৌ (Blossom-headed parakeet) | image = Blossom-headed Parakeet, Satchari NP, Bangladesh.jpg | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2017 |title=''Himalayapsitta roseata'' |amends=2016 |article-number=e.T22685486A111365871 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685486A111365871.en |access-date=10 January 2020}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=8778 |title=''Psittacula roseata'' Biswas, 1951 |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = roseata | authority = [[Biswamoy Biswas|Biswas]], 1951 | synonyms = *''Himalayapsitta roseata'' <small>Biswas, 1951</small> }} '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ইয়াৰ শৰীৰ গাঢ় সেউজীয়া আৰু মূৰ গোলাপী বা নীলাভ ধূসৰ, আৰু ইয়াক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোক কেতিয়াবা গোলাপী মূৰৰ ভাটৌ বুলিও কোৱা হয়। ==বিৱৰণ== ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') এবিধ গাঢ় সেউজীয়া ভাটৌ,<ref name="ebird">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet - eBird |url=https://ebird.org/ebird/species/blhpar3 |access-date=2024-11-26 |website=ebird.org |language=en}}</ref> যাৰ দৈৰ্ঘ্য ৩০ ছে.মি. (১২ ইঞ্চি) আৰু ইয়াৰ নেজডাল ১৮ ছে.মি. (৭.১ ইঞ্চি)লৈকে দীঘল হয়। ইয়াৰ গড় ওজন ২.৯-৩.১ আউন্স (৮৫-৯০ গ্ৰাম)।<ref name=":0">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet (Himalayapsitta roseata) {{!}} Parrot Encyclopedia |url=https://www.parrots.org/encyclopedia/blossom-headed-parakeet |access-date=2024-11-21 |website=www.parrots.org}}</ref> মতা ভাটৌৰ মূৰ, গাল আৰু কাণ গোলাপী, আৰু মূৰৰ ওপৰৰ অংশৰ পিছফালে আৰু ডিঙিৰ পিছফালে গৈ ক্ৰমে পাতল নীলা হৈ পৰিছে। ডিঙিত এটা ঠেক ক'লা বেষ্টনী আৰু থুঁতৰিত এডাল ক'লা ৰেখা আছে। ভিতৰৰ মধ্যম ডেউকা-আৱৰণী পাখিৰ ওপৰত ৰঙচুৱা মাটিৰঙী কান্ধৰ দাগ আছে। মাজৰ দীঘল নেজৰ পাখিবোৰ নীলা আৰু আগফাল পাতল হালধীয়া। নেজৰ কাষৰ পাখিবোৰ হালধীয়া-সেউজীয়া আৰু আগডোখৰ পাতল হালধীয়া। অধোহনু কমলা-হালধীয়া, আৰু নিম্নহনু গাঢ় ধূসৰ। চকুদুটা পাতল হালধীয়া।<ref name=":0" /> মাইকী ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') চৰাইৰ মূৰটো নীলা-ধূসৰ বৰণৰ হয়, আৰু (পুৰুষৰ) ডিঙিৰ ক'লা বেষ্টনীৰ সলনি ইয়াৰ বেষ্টনীটো হালধীয়া-সেউজীয়া বৰণৰ। মাইকী চৰাইৰ কান্ধৰ ৰঙা দাগটো সৰু হয়, ওপৰৰ ঠোঁটটো হালধীয়া আৰু তলৰ ঠোঁটটো গাঢ় ধূসৰ বৰণৰ।<ref name=":0" /> [[File:Finally I am done.jpg|left|thumb|184x184px|মতা ''P. roseata'' বাংলাদেশৰ সাতচাৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত (২০১৯)]] ''পি. আৰ. জুনি'' (''P. r. juneae'') নামৰ উপপ্ৰজাতিটোৰ বৰ্ণনা ''পি. আৰ. ৰোজিয়াটা'' (''P. r. roseata'')ৰ লগত একে, কিন্তু ইয়াৰ পাখিৰ ৰং অধিক হালধীয়া আৰু ডেউকাৰ ৰঙা দাগটো ডাঙৰ।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Remington |first=Warwick |date=2011 |title=Blossom-headed parakeet Psittacula roseate. |journal=Australian Aviculture |volume=65 |issue=8 |page=190}}</ref> মাজৰ নেজৰ পাখিবোৰ শেঁতা ৰঙৰ আৰু কাষৰ নেজৰ পাখিবোৰ অধিক হালধীয়া।<ref name=":0" /> অপৰিণত আৰু কিশোৰ অৱস্থাৰ চৰাইবোৰৰ মূৰটো সেউজীয়া আৰু থুঁতৰিটো ধূসৰ বৰণৰ হয়। দুয়োটা ঠোঁটেই হালধীয়া বৰণৰ আৰু কান্ধত কোনো ৰঙা দাগ নাথাকে। কিশোৰ চৰাইবোৰৰ চকু ধূসৰ বৰণৰ হয়।<ref name=":0" /> মূৰৰ ভিন্ন ৰং আৰু নেজৰ আগত থকা হালধীয়া বিন্দুৱে‍ এই প্ৰজাতিটোক একে ধৰণৰ প্লাম-হেডেড পেৰাকিট (''H. cyanocephala'')ৰ পৰা পৃথক কৰে। ==বিতৰণ আৰু বাসস্থান== এই প্ৰজাতিটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থায়ী বাসিন্দা প্ৰজননকাৰী চৰাই। ইয়াৰ বিস্তৃতি পূব [[বাংলাদেশ]], [[ভূটান]], [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]] আৰু [[নেপাল]]ৰ পৰা পূবদিশে [[কম্বোডিয়া]], [[লাওছ]], [[ম্যানমাৰ]], [[থাইলেণ্ড]], [[ভিয়েটনাম]] আৰু [[চীন]]লৈকে বিস্তৃত।<ref name="iucn" /> এইটো এটা অপ্ৰব্ৰজনকাৰী চৰাই আৰু বছৰটোৱেই একেটা অঞ্চলতে বাস কৰে।<ref>{{Cite journal |last1=Collar |first1=Nigel |last2=Kirwan |first2=Guy M. |last3=Boesman |first3=Peter F. D. |date=2020 |title=Blossom-headed Parakeet (Psittacula roseata), version 1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/blhpar3/cur/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.blhpar3.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> চন্দনা ভাটৌ নিম্নভূমি আৰু পাহাৰৰ তলৰ ফালৰ মুকলি অৰণ্যত বাস কৰে।<ref name="ebird"/> ইয়াক প্ৰায় ১৫০০ মিটাৰ উচ্চতালৈকে পোৱা যায় আৰু [[ছাভানা]], দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ বনাঞ্চল, অৰণ্যৰ কাষ, পৰিষ্কাৰ কৰা ঠাই আৰু খেতিপথাৰৰ দৰে পাতল অৰণ্যত দেখা যায়।<ref>{{Cite journal |last1=Zhang |first1=Jiansong |last2=Zhao |first2=Chenguang |last3=Zu |first3=Lingling |last4=Duan |first4=Yubao |date=2020-07-02 |title=The first complete mitochondrial genome of Blossom-headed Parakeet Psittacula roseata (Psittaciformes: Psittacidae) |journal=Mitochondrial DNA Part B |language=en |volume=5 |issue=3 |pages=3457–3459 |doi=10.1080/23802359.2020.1825131 |issn=2380-2359 |pmc=7782874 |pmid=33458203}}</ref> [[থাইলেণ্ড]]ত চন্দনা ভাটৌ খেতিপথাৰ আৰু অৰণ্যৰ বাহিৰৰ অঞ্চলত সচৰাচৰ দেখা যায়।<ref name=":1" /> ==আচৰণ আৰু পৰিৱেশ বিজ্ঞান== চন্দনা ভাটৌৱে‍ গছৰ ধোন্দত বাহ সাজে আৰু ৪-৫টা বগা কণী পাৰে। ই স্থানীয়ভাৱে এঠাই-সিঠাইলৈ গতি কৰে, যিটো মূলতঃ ইয়াৰ খাদ্য হিচাপে নিৰ্বাচন কৰা ফল আৰু ফুলৰ উপলব্ধতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। এই প্ৰজাতিটো সাধাৰণতে সৰু সৰু জাকত বা পৰিয়ালৰ সৈতে ইফালে‍-সিফালে‍ যোৱা দেখা যায়, আৰু প্ৰায়ে মুস্টেচ্ড পেৰাকিটৰ সংগত থাকে।<ref name=":1" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] d4td47cnoey7ekda1r2b4u6qyc7krs6 646040 646039 2026-10-19T10:05:36Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* আচৰণ আৰু পৰিৱেশ বিজ্ঞান */ 646040 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = চন্দনা ভাটৌ (Blossom-headed parakeet) | image = Blossom-headed Parakeet, Satchari NP, Bangladesh.jpg | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2017 |title=''Himalayapsitta roseata'' |amends=2016 |article-number=e.T22685486A111365871 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685486A111365871.en |access-date=10 January 2020}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=8778 |title=''Psittacula roseata'' Biswas, 1951 |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = roseata | authority = [[Biswamoy Biswas|Biswas]], 1951 | synonyms = *''Himalayapsitta roseata'' <small>Biswas, 1951</small> }} '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ইয়াৰ শৰীৰ গাঢ় সেউজীয়া আৰু মূৰ গোলাপী বা নীলাভ ধূসৰ, আৰু ইয়াক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোক কেতিয়াবা গোলাপী মূৰৰ ভাটৌ বুলিও কোৱা হয়। ==বিৱৰণ== ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') এবিধ গাঢ় সেউজীয়া ভাটৌ,<ref name="ebird">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet - eBird |url=https://ebird.org/ebird/species/blhpar3 |access-date=2024-11-26 |website=ebird.org |language=en}}</ref> যাৰ দৈৰ্ঘ্য ৩০ ছে.মি. (১২ ইঞ্চি) আৰু ইয়াৰ নেজডাল ১৮ ছে.মি. (৭.১ ইঞ্চি)লৈকে দীঘল হয়। ইয়াৰ গড় ওজন ২.৯-৩.১ আউন্স (৮৫-৯০ গ্ৰাম)।<ref name=":0">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet (Himalayapsitta roseata) {{!}} Parrot Encyclopedia |url=https://www.parrots.org/encyclopedia/blossom-headed-parakeet |access-date=2024-11-21 |website=www.parrots.org}}</ref> মতা ভাটৌৰ মূৰ, গাল আৰু কাণ গোলাপী, আৰু মূৰৰ ওপৰৰ অংশৰ পিছফালে আৰু ডিঙিৰ পিছফালে গৈ ক্ৰমে পাতল নীলা হৈ পৰিছে। ডিঙিত এটা ঠেক ক'লা বেষ্টনী আৰু থুঁতৰিত এডাল ক'লা ৰেখা আছে। ভিতৰৰ মধ্যম ডেউকা-আৱৰণী পাখিৰ ওপৰত ৰঙচুৱা মাটিৰঙী কান্ধৰ দাগ আছে। মাজৰ দীঘল নেজৰ পাখিবোৰ নীলা আৰু আগফাল পাতল হালধীয়া। নেজৰ কাষৰ পাখিবোৰ হালধীয়া-সেউজীয়া আৰু আগডোখৰ পাতল হালধীয়া। অধোহনু কমলা-হালধীয়া, আৰু নিম্নহনু গাঢ় ধূসৰ। চকুদুটা পাতল হালধীয়া।<ref name=":0" /> মাইকী ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') চৰাইৰ মূৰটো নীলা-ধূসৰ বৰণৰ হয়, আৰু (পুৰুষৰ) ডিঙিৰ ক'লা বেষ্টনীৰ সলনি ইয়াৰ বেষ্টনীটো হালধীয়া-সেউজীয়া বৰণৰ। মাইকী চৰাইৰ কান্ধৰ ৰঙা দাগটো সৰু হয়, ওপৰৰ ঠোঁটটো হালধীয়া আৰু তলৰ ঠোঁটটো গাঢ় ধূসৰ বৰণৰ।<ref name=":0" /> [[File:Finally I am done.jpg|left|thumb|184x184px|মতা ''P. roseata'' বাংলাদেশৰ সাতচাৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত (২০১৯)]] ''পি. আৰ. জুনি'' (''P. r. juneae'') নামৰ উপপ্ৰজাতিটোৰ বৰ্ণনা ''পি. আৰ. ৰোজিয়াটা'' (''P. r. roseata'')ৰ লগত একে, কিন্তু ইয়াৰ পাখিৰ ৰং অধিক হালধীয়া আৰু ডেউকাৰ ৰঙা দাগটো ডাঙৰ।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Remington |first=Warwick |date=2011 |title=Blossom-headed parakeet Psittacula roseate. |journal=Australian Aviculture |volume=65 |issue=8 |page=190}}</ref> মাজৰ নেজৰ পাখিবোৰ শেঁতা ৰঙৰ আৰু কাষৰ নেজৰ পাখিবোৰ অধিক হালধীয়া।<ref name=":0" /> অপৰিণত আৰু কিশোৰ অৱস্থাৰ চৰাইবোৰৰ মূৰটো সেউজীয়া আৰু থুঁতৰিটো ধূসৰ বৰণৰ হয়। দুয়োটা ঠোঁটেই হালধীয়া বৰণৰ আৰু কান্ধত কোনো ৰঙা দাগ নাথাকে। কিশোৰ চৰাইবোৰৰ চকু ধূসৰ বৰণৰ হয়।<ref name=":0" /> মূৰৰ ভিন্ন ৰং আৰু নেজৰ আগত থকা হালধীয়া বিন্দুৱে‍ এই প্ৰজাতিটোক একে ধৰণৰ প্লাম-হেডেড পেৰাকিট (''H. cyanocephala'')ৰ পৰা পৃথক কৰে। ==বিতৰণ আৰু বাসস্থান== এই প্ৰজাতিটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থায়ী বাসিন্দা প্ৰজননকাৰী চৰাই। ইয়াৰ বিস্তৃতি পূব [[বাংলাদেশ]], [[ভূটান]], [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]] আৰু [[নেপাল]]ৰ পৰা পূবদিশে [[কম্বোডিয়া]], [[লাওছ]], [[ম্যানমাৰ]], [[থাইলেণ্ড]], [[ভিয়েটনাম]] আৰু [[চীন]]লৈকে বিস্তৃত।<ref name="iucn" /> এইটো এটা অপ্ৰব্ৰজনকাৰী চৰাই আৰু বছৰটোৱেই একেটা অঞ্চলতে বাস কৰে।<ref>{{Cite journal |last1=Collar |first1=Nigel |last2=Kirwan |first2=Guy M. |last3=Boesman |first3=Peter F. D. |date=2020 |title=Blossom-headed Parakeet (Psittacula roseata), version 1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/blhpar3/cur/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.blhpar3.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> চন্দনা ভাটৌ নিম্নভূমি আৰু পাহাৰৰ তলৰ ফালৰ মুকলি অৰণ্যত বাস কৰে।<ref name="ebird"/> ইয়াক প্ৰায় ১৫০০ মিটাৰ উচ্চতালৈকে পোৱা যায় আৰু [[ছাভানা]], দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ বনাঞ্চল, অৰণ্যৰ কাষ, পৰিষ্কাৰ কৰা ঠাই আৰু খেতিপথাৰৰ দৰে পাতল অৰণ্যত দেখা যায়।<ref>{{Cite journal |last1=Zhang |first1=Jiansong |last2=Zhao |first2=Chenguang |last3=Zu |first3=Lingling |last4=Duan |first4=Yubao |date=2020-07-02 |title=The first complete mitochondrial genome of Blossom-headed Parakeet Psittacula roseata (Psittaciformes: Psittacidae) |journal=Mitochondrial DNA Part B |language=en |volume=5 |issue=3 |pages=3457–3459 |doi=10.1080/23802359.2020.1825131 |issn=2380-2359 |pmc=7782874 |pmid=33458203}}</ref> [[থাইলেণ্ড]]ত চন্দনা ভাটৌ খেতিপথাৰ আৰু অৰণ্যৰ বাহিৰৰ অঞ্চলত সচৰাচৰ দেখা যায়।<ref name=":1" /> ==আচৰণ আৰু পৰিৱেশ বিজ্ঞান== চন্দনা ভাটৌৱে‍ গছৰ ধোন্দত বাহ সাজে আৰু ৪-৫টা বগা কণী পাৰে। ই স্থানীয়ভাৱে এঠাই-সিঠাইলৈ গতি কৰে, যিটো মূলতঃ ইয়াৰ খাদ্য হিচাপে নিৰ্বাচন কৰা ফল আৰু ফুলৰ উপলব্ধতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। এই প্ৰজাতিটো সাধাৰণতে সৰু সৰু জাকত বা পৰিয়ালৰ সৈতে ইফালে‍-সিফালে‍ যোৱা দেখা যায়, আৰু প্ৰায়ে মুস্টেচ্ড পেৰাকিটৰ সংগত থাকে।<ref name=":1" /> চন্দনা ভাটৌৰ শ্ৰেণীটোক বিভিন্ন ধৰণৰ হুলস্থুলীয়া মাত থকা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, কেতিয়াবা ই সহযোগী আৰু কোলাহলপূৰ্ণ[10] বা প্লাম মূৰৰ পেৰাকিট (P. cyanocephala)ৰ দৰেই কোমল আৰু সুৰীয়া।[4] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] p2t7agyq4bba1mu9uj5fel28v9gjd27 646041 646040 2026-10-19T10:06:39Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* আচৰণ আৰু পৰিৱেশ বিজ্ঞান */ 646041 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = চন্দনা ভাটৌ (Blossom-headed parakeet) | image = Blossom-headed Parakeet, Satchari NP, Bangladesh.jpg | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2017 |title=''Himalayapsitta roseata'' |amends=2016 |article-number=e.T22685486A111365871 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685486A111365871.en |access-date=10 January 2020}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=8778 |title=''Psittacula roseata'' Biswas, 1951 |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = roseata | authority = [[Biswamoy Biswas|Biswas]], 1951 | synonyms = *''Himalayapsitta roseata'' <small>Biswas, 1951</small> }} '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ইয়াৰ শৰীৰ গাঢ় সেউজীয়া আৰু মূৰ গোলাপী বা নীলাভ ধূসৰ, আৰু ইয়াক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোক কেতিয়াবা গোলাপী মূৰৰ ভাটৌ বুলিও কোৱা হয়। ==বিৱৰণ== ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') এবিধ গাঢ় সেউজীয়া ভাটৌ,<ref name="ebird">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet - eBird |url=https://ebird.org/ebird/species/blhpar3 |access-date=2024-11-26 |website=ebird.org |language=en}}</ref> যাৰ দৈৰ্ঘ্য ৩০ ছে.মি. (১২ ইঞ্চি) আৰু ইয়াৰ নেজডাল ১৮ ছে.মি. (৭.১ ইঞ্চি)লৈকে দীঘল হয়। ইয়াৰ গড় ওজন ২.৯-৩.১ আউন্স (৮৫-৯০ গ্ৰাম)।<ref name=":0">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet (Himalayapsitta roseata) {{!}} Parrot Encyclopedia |url=https://www.parrots.org/encyclopedia/blossom-headed-parakeet |access-date=2024-11-21 |website=www.parrots.org}}</ref> মতা ভাটৌৰ মূৰ, গাল আৰু কাণ গোলাপী, আৰু মূৰৰ ওপৰৰ অংশৰ পিছফালে আৰু ডিঙিৰ পিছফালে গৈ ক্ৰমে পাতল নীলা হৈ পৰিছে। ডিঙিত এটা ঠেক ক'লা বেষ্টনী আৰু থুঁতৰিত এডাল ক'লা ৰেখা আছে। ভিতৰৰ মধ্যম ডেউকা-আৱৰণী পাখিৰ ওপৰত ৰঙচুৱা মাটিৰঙী কান্ধৰ দাগ আছে। মাজৰ দীঘল নেজৰ পাখিবোৰ নীলা আৰু আগফাল পাতল হালধীয়া। নেজৰ কাষৰ পাখিবোৰ হালধীয়া-সেউজীয়া আৰু আগডোখৰ পাতল হালধীয়া। অধোহনু কমলা-হালধীয়া, আৰু নিম্নহনু গাঢ় ধূসৰ। চকুদুটা পাতল হালধীয়া।<ref name=":0" /> মাইকী ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') চৰাইৰ মূৰটো নীলা-ধূসৰ বৰণৰ হয়, আৰু (পুৰুষৰ) ডিঙিৰ ক'লা বেষ্টনীৰ সলনি ইয়াৰ বেষ্টনীটো হালধীয়া-সেউজীয়া বৰণৰ। মাইকী চৰাইৰ কান্ধৰ ৰঙা দাগটো সৰু হয়, ওপৰৰ ঠোঁটটো হালধীয়া আৰু তলৰ ঠোঁটটো গাঢ় ধূসৰ বৰণৰ।<ref name=":0" /> [[File:Finally I am done.jpg|left|thumb|184x184px|মতা ''P. roseata'' বাংলাদেশৰ সাতচাৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত (২০১৯)]] ''পি. আৰ. জুনি'' (''P. r. juneae'') নামৰ উপপ্ৰজাতিটোৰ বৰ্ণনা ''পি. আৰ. ৰোজিয়াটা'' (''P. r. roseata'')ৰ লগত একে, কিন্তু ইয়াৰ পাখিৰ ৰং অধিক হালধীয়া আৰু ডেউকাৰ ৰঙা দাগটো ডাঙৰ।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Remington |first=Warwick |date=2011 |title=Blossom-headed parakeet Psittacula roseate. |journal=Australian Aviculture |volume=65 |issue=8 |page=190}}</ref> মাজৰ নেজৰ পাখিবোৰ শেঁতা ৰঙৰ আৰু কাষৰ নেজৰ পাখিবোৰ অধিক হালধীয়া।<ref name=":0" /> অপৰিণত আৰু কিশোৰ অৱস্থাৰ চৰাইবোৰৰ মূৰটো সেউজীয়া আৰু থুঁতৰিটো ধূসৰ বৰণৰ হয়। দুয়োটা ঠোঁটেই হালধীয়া বৰণৰ আৰু কান্ধত কোনো ৰঙা দাগ নাথাকে। কিশোৰ চৰাইবোৰৰ চকু ধূসৰ বৰণৰ হয়।<ref name=":0" /> মূৰৰ ভিন্ন ৰং আৰু নেজৰ আগত থকা হালধীয়া বিন্দুৱে‍ এই প্ৰজাতিটোক একে ধৰণৰ প্লাম-হেডেড পেৰাকিট (''H. cyanocephala'')ৰ পৰা পৃথক কৰে। ==বিতৰণ আৰু বাসস্থান== এই প্ৰজাতিটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থায়ী বাসিন্দা প্ৰজননকাৰী চৰাই। ইয়াৰ বিস্তৃতি পূব [[বাংলাদেশ]], [[ভূটান]], [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]] আৰু [[নেপাল]]ৰ পৰা পূবদিশে [[কম্বোডিয়া]], [[লাওছ]], [[ম্যানমাৰ]], [[থাইলেণ্ড]], [[ভিয়েটনাম]] আৰু [[চীন]]লৈকে বিস্তৃত।<ref name="iucn" /> এইটো এটা অপ্ৰব্ৰজনকাৰী চৰাই আৰু বছৰটোৱেই একেটা অঞ্চলতে বাস কৰে।<ref>{{Cite journal |last1=Collar |first1=Nigel |last2=Kirwan |first2=Guy M. |last3=Boesman |first3=Peter F. D. |date=2020 |title=Blossom-headed Parakeet (Psittacula roseata), version 1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/blhpar3/cur/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.blhpar3.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> চন্দনা ভাটৌ নিম্নভূমি আৰু পাহাৰৰ তলৰ ফালৰ মুকলি অৰণ্যত বাস কৰে।<ref name="ebird"/> ইয়াক প্ৰায় ১৫০০ মিটাৰ উচ্চতালৈকে পোৱা যায় আৰু [[ছাভানা]], দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ বনাঞ্চল, অৰণ্যৰ কাষ, পৰিষ্কাৰ কৰা ঠাই আৰু খেতিপথাৰৰ দৰে পাতল অৰণ্যত দেখা যায়।<ref>{{Cite journal |last1=Zhang |first1=Jiansong |last2=Zhao |first2=Chenguang |last3=Zu |first3=Lingling |last4=Duan |first4=Yubao |date=2020-07-02 |title=The first complete mitochondrial genome of Blossom-headed Parakeet Psittacula roseata (Psittaciformes: Psittacidae) |journal=Mitochondrial DNA Part B |language=en |volume=5 |issue=3 |pages=3457–3459 |doi=10.1080/23802359.2020.1825131 |issn=2380-2359 |pmc=7782874 |pmid=33458203}}</ref> [[থাইলেণ্ড]]ত চন্দনা ভাটৌ খেতিপথাৰ আৰু অৰণ্যৰ বাহিৰৰ অঞ্চলত সচৰাচৰ দেখা যায়।<ref name=":1" /> ==আচৰণ আৰু পৰিৱেশ বিজ্ঞান== চন্দনা ভাটৌৱে‍ গছৰ ধোন্দত বাহ সাজে আৰু ৪-৫টা বগা কণী পাৰে। ই স্থানীয়ভাৱে এঠাই-সিঠাইলৈ গতি কৰে, যিটো মূলতঃ ইয়াৰ খাদ্য হিচাপে নিৰ্বাচন কৰা ফল আৰু ফুলৰ উপলব্ধতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। এই প্ৰজাতিটো সাধাৰণতে সৰু সৰু জাকত বা পৰিয়ালৰ সৈতে ইফালে‍-সিফালে‍ যোৱা দেখা যায়, আৰু প্ৰায়ে মুস্টেচ্ড পেৰাকিটৰ সংগত থাকে।<ref name=":1" /> চন্দনা ভাটৌৰ শ্ৰেণীটোক বিভিন্ন ধৰণৰ হুলস্থুলীয়া মাত থকা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, কেতিয়াবা ই সহযোগী আৰু কোলাহলপূৰ্ণ<ref>{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet (Psittacula roseata) :: xeno-canto |url=https://xeno-canto.org/species/Psittacula-roseata |access-date=2024-11-26 |website=xeno-canto.org}}</ref> বা প্লাম মূৰৰ পেৰাকিট (P. cyanocephala)ৰ দৰেই কোমল আৰু সুৰীয়া।<ref name=":0" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] 021b7hnypa65bhnv0u5ch79ccqpz868 646042 646041 2026-10-19T10:09:19Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* আচৰণ আৰু পৰিৱেশ বিজ্ঞান */ 646042 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = চন্দনা ভাটৌ (Blossom-headed parakeet) | image = Blossom-headed Parakeet, Satchari NP, Bangladesh.jpg | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2017 |title=''Himalayapsitta roseata'' |amends=2016 |article-number=e.T22685486A111365871 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685486A111365871.en |access-date=10 January 2020}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=8778 |title=''Psittacula roseata'' Biswas, 1951 |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = roseata | authority = [[Biswamoy Biswas|Biswas]], 1951 | synonyms = *''Himalayapsitta roseata'' <small>Biswas, 1951</small> }} '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ইয়াৰ শৰীৰ গাঢ় সেউজীয়া আৰু মূৰ গোলাপী বা নীলাভ ধূসৰ, আৰু ইয়াক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোক কেতিয়াবা গোলাপী মূৰৰ ভাটৌ বুলিও কোৱা হয়। ==বিৱৰণ== ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') এবিধ গাঢ় সেউজীয়া ভাটৌ,<ref name="ebird">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet - eBird |url=https://ebird.org/ebird/species/blhpar3 |access-date=2024-11-26 |website=ebird.org |language=en}}</ref> যাৰ দৈৰ্ঘ্য ৩০ ছে.মি. (১২ ইঞ্চি) আৰু ইয়াৰ নেজডাল ১৮ ছে.মি. (৭.১ ইঞ্চি)লৈকে দীঘল হয়। ইয়াৰ গড় ওজন ২.৯-৩.১ আউন্স (৮৫-৯০ গ্ৰাম)।<ref name=":0">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet (Himalayapsitta roseata) {{!}} Parrot Encyclopedia |url=https://www.parrots.org/encyclopedia/blossom-headed-parakeet |access-date=2024-11-21 |website=www.parrots.org}}</ref> মতা ভাটৌৰ মূৰ, গাল আৰু কাণ গোলাপী, আৰু মূৰৰ ওপৰৰ অংশৰ পিছফালে আৰু ডিঙিৰ পিছফালে গৈ ক্ৰমে পাতল নীলা হৈ পৰিছে। ডিঙিত এটা ঠেক ক'লা বেষ্টনী আৰু থুঁতৰিত এডাল ক'লা ৰেখা আছে। ভিতৰৰ মধ্যম ডেউকা-আৱৰণী পাখিৰ ওপৰত ৰঙচুৱা মাটিৰঙী কান্ধৰ দাগ আছে। মাজৰ দীঘল নেজৰ পাখিবোৰ নীলা আৰু আগফাল পাতল হালধীয়া। নেজৰ কাষৰ পাখিবোৰ হালধীয়া-সেউজীয়া আৰু আগডোখৰ পাতল হালধীয়া। অধোহনু কমলা-হালধীয়া, আৰু নিম্নহনু গাঢ় ধূসৰ। চকুদুটা পাতল হালধীয়া।<ref name=":0" /> মাইকী ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') চৰাইৰ মূৰটো নীলা-ধূসৰ বৰণৰ হয়, আৰু (পুৰুষৰ) ডিঙিৰ ক'লা বেষ্টনীৰ সলনি ইয়াৰ বেষ্টনীটো হালধীয়া-সেউজীয়া বৰণৰ। মাইকী চৰাইৰ কান্ধৰ ৰঙা দাগটো সৰু হয়, ওপৰৰ ঠোঁটটো হালধীয়া আৰু তলৰ ঠোঁটটো গাঢ় ধূসৰ বৰণৰ।<ref name=":0" /> [[File:Finally I am done.jpg|left|thumb|184x184px|মতা ''P. roseata'' বাংলাদেশৰ সাতচাৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত (২০১৯)]] ''পি. আৰ. জুনি'' (''P. r. juneae'') নামৰ উপপ্ৰজাতিটোৰ বৰ্ণনা ''পি. আৰ. ৰোজিয়াটা'' (''P. r. roseata'')ৰ লগত একে, কিন্তু ইয়াৰ পাখিৰ ৰং অধিক হালধীয়া আৰু ডেউকাৰ ৰঙা দাগটো ডাঙৰ।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Remington |first=Warwick |date=2011 |title=Blossom-headed parakeet Psittacula roseate. |journal=Australian Aviculture |volume=65 |issue=8 |page=190}}</ref> মাজৰ নেজৰ পাখিবোৰ শেঁতা ৰঙৰ আৰু কাষৰ নেজৰ পাখিবোৰ অধিক হালধীয়া।<ref name=":0" /> অপৰিণত আৰু কিশোৰ অৱস্থাৰ চৰাইবোৰৰ মূৰটো সেউজীয়া আৰু থুঁতৰিটো ধূসৰ বৰণৰ হয়। দুয়োটা ঠোঁটেই হালধীয়া বৰণৰ আৰু কান্ধত কোনো ৰঙা দাগ নাথাকে। কিশোৰ চৰাইবোৰৰ চকু ধূসৰ বৰণৰ হয়।<ref name=":0" /> মূৰৰ ভিন্ন ৰং আৰু নেজৰ আগত থকা হালধীয়া বিন্দুৱে‍ এই প্ৰজাতিটোক একে ধৰণৰ প্লাম-হেডেড পেৰাকিট (''H. cyanocephala'')ৰ পৰা পৃথক কৰে। ==বিতৰণ আৰু বাসস্থান== এই প্ৰজাতিটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থায়ী বাসিন্দা প্ৰজননকাৰী চৰাই। ইয়াৰ বিস্তৃতি পূব [[বাংলাদেশ]], [[ভূটান]], [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]] আৰু [[নেপাল]]ৰ পৰা পূবদিশে [[কম্বোডিয়া]], [[লাওছ]], [[ম্যানমাৰ]], [[থাইলেণ্ড]], [[ভিয়েটনাম]] আৰু [[চীন]]লৈকে বিস্তৃত।<ref name="iucn" /> এইটো এটা অপ্ৰব্ৰজনকাৰী চৰাই আৰু বছৰটোৱেই একেটা অঞ্চলতে বাস কৰে।<ref>{{Cite journal |last1=Collar |first1=Nigel |last2=Kirwan |first2=Guy M. |last3=Boesman |first3=Peter F. D. |date=2020 |title=Blossom-headed Parakeet (Psittacula roseata), version 1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/blhpar3/cur/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.blhpar3.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> চন্দনা ভাটৌ নিম্নভূমি আৰু পাহাৰৰ তলৰ ফালৰ মুকলি অৰণ্যত বাস কৰে।<ref name="ebird"/> ইয়াক প্ৰায় ১৫০০ মিটাৰ উচ্চতালৈকে পোৱা যায় আৰু [[ছাভানা]], দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ বনাঞ্চল, অৰণ্যৰ কাষ, পৰিষ্কাৰ কৰা ঠাই আৰু খেতিপথাৰৰ দৰে পাতল অৰণ্যত দেখা যায়।<ref>{{Cite journal |last1=Zhang |first1=Jiansong |last2=Zhao |first2=Chenguang |last3=Zu |first3=Lingling |last4=Duan |first4=Yubao |date=2020-07-02 |title=The first complete mitochondrial genome of Blossom-headed Parakeet Psittacula roseata (Psittaciformes: Psittacidae) |journal=Mitochondrial DNA Part B |language=en |volume=5 |issue=3 |pages=3457–3459 |doi=10.1080/23802359.2020.1825131 |issn=2380-2359 |pmc=7782874 |pmid=33458203}}</ref> [[থাইলেণ্ড]]ত চন্দনা ভাটৌ খেতিপথাৰ আৰু অৰণ্যৰ বাহিৰৰ অঞ্চলত সচৰাচৰ দেখা যায়।<ref name=":1" /> ==আচৰণ আৰু পৰিৱেশ বিজ্ঞান== চন্দনা ভাটৌৱে‍ গছৰ ধোন্দত বাহ সাজে আৰু ৪-৫টা বগা কণী পাৰে। ই স্থানীয়ভাৱে এঠাই-সিঠাইলৈ গতি কৰে, যিটো মূলতঃ ইয়াৰ খাদ্য হিচাপে নিৰ্বাচন কৰা ফল আৰু ফুলৰ উপলব্ধতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। এই প্ৰজাতিটো সাধাৰণতে সৰু সৰু জাকত বা পৰিয়ালৰ সৈতে ইফালে‍-সিফালে‍ যোৱা দেখা যায়, আৰু প্ৰায়ে মুস্টেচ্ড পেৰাকিটৰ সংগত থাকে।<ref name=":1" /> চন্দনা ভাটৌৰ শ্ৰেণীটোক বিভিন্ন ধৰণৰ হুলস্থুলীয়া মাত থকা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, কেতিয়াবা ই সহযোগী আৰু কোলাহলপূৰ্ণ<ref>{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet (Psittacula roseata) :: xeno-canto |url=https://xeno-canto.org/species/Psittacula-roseata |access-date=2024-11-26 |website=xeno-canto.org}}</ref> বা Plum-headed parakeet (''P. cyanocephala'')ৰ দৰেই কোমল আৰু সুৰীয়া।<ref name=":0" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] 4g0esjp15kudn744qnja6v8nau09l1f 646043 646042 2026-10-19T10:10:42Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* আচৰণ আৰু পৰিৱেশ বিজ্ঞান */ 646043 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = চন্দনা ভাটৌ (Blossom-headed parakeet) | image = Blossom-headed Parakeet, Satchari NP, Bangladesh.jpg | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2017 |title=''Himalayapsitta roseata'' |amends=2016 |article-number=e.T22685486A111365871 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685486A111365871.en |access-date=10 January 2020}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=8778 |title=''Psittacula roseata'' Biswas, 1951 |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = roseata | authority = [[Biswamoy Biswas|Biswas]], 1951 | synonyms = *''Himalayapsitta roseata'' <small>Biswas, 1951</small> }} '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ইয়াৰ শৰীৰ গাঢ় সেউজীয়া আৰু মূৰ গোলাপী বা নীলাভ ধূসৰ, আৰু ইয়াক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোক কেতিয়াবা গোলাপী মূৰৰ ভাটৌ বুলিও কোৱা হয়। ==বিৱৰণ== ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') এবিধ গাঢ় সেউজীয়া ভাটৌ,<ref name="ebird">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet - eBird |url=https://ebird.org/ebird/species/blhpar3 |access-date=2024-11-26 |website=ebird.org |language=en}}</ref> যাৰ দৈৰ্ঘ্য ৩০ ছে.মি. (১২ ইঞ্চি) আৰু ইয়াৰ নেজডাল ১৮ ছে.মি. (৭.১ ইঞ্চি)লৈকে দীঘল হয়। ইয়াৰ গড় ওজন ২.৯-৩.১ আউন্স (৮৫-৯০ গ্ৰাম)।<ref name=":0">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet (Himalayapsitta roseata) {{!}} Parrot Encyclopedia |url=https://www.parrots.org/encyclopedia/blossom-headed-parakeet |access-date=2024-11-21 |website=www.parrots.org}}</ref> মতা ভাটৌৰ মূৰ, গাল আৰু কাণ গোলাপী, আৰু মূৰৰ ওপৰৰ অংশৰ পিছফালে আৰু ডিঙিৰ পিছফালে গৈ ক্ৰমে পাতল নীলা হৈ পৰিছে। ডিঙিত এটা ঠেক ক'লা বেষ্টনী আৰু থুঁতৰিত এডাল ক'লা ৰেখা আছে। ভিতৰৰ মধ্যম ডেউকা-আৱৰণী পাখিৰ ওপৰত ৰঙচুৱা মাটিৰঙী কান্ধৰ দাগ আছে। মাজৰ দীঘল নেজৰ পাখিবোৰ নীলা আৰু আগফাল পাতল হালধীয়া। নেজৰ কাষৰ পাখিবোৰ হালধীয়া-সেউজীয়া আৰু আগডোখৰ পাতল হালধীয়া। অধোহনু কমলা-হালধীয়া, আৰু নিম্নহনু গাঢ় ধূসৰ। চকুদুটা পাতল হালধীয়া।<ref name=":0" /> মাইকী ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') চৰাইৰ মূৰটো নীলা-ধূসৰ বৰণৰ হয়, আৰু (পুৰুষৰ) ডিঙিৰ ক'লা বেষ্টনীৰ সলনি ইয়াৰ বেষ্টনীটো হালধীয়া-সেউজীয়া বৰণৰ। মাইকী চৰাইৰ কান্ধৰ ৰঙা দাগটো সৰু হয়, ওপৰৰ ঠোঁটটো হালধীয়া আৰু তলৰ ঠোঁটটো গাঢ় ধূসৰ বৰণৰ।<ref name=":0" /> [[File:Finally I am done.jpg|left|thumb|184x184px|মতা ''P. roseata'' বাংলাদেশৰ সাতচাৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত (২০১৯)]] ''পি. আৰ. জুনি'' (''P. r. juneae'') নামৰ উপপ্ৰজাতিটোৰ বৰ্ণনা ''পি. আৰ. ৰোজিয়াটা'' (''P. r. roseata'')ৰ লগত একে, কিন্তু ইয়াৰ পাখিৰ ৰং অধিক হালধীয়া আৰু ডেউকাৰ ৰঙা দাগটো ডাঙৰ।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Remington |first=Warwick |date=2011 |title=Blossom-headed parakeet Psittacula roseate. |journal=Australian Aviculture |volume=65 |issue=8 |page=190}}</ref> মাজৰ নেজৰ পাখিবোৰ শেঁতা ৰঙৰ আৰু কাষৰ নেজৰ পাখিবোৰ অধিক হালধীয়া।<ref name=":0" /> অপৰিণত আৰু কিশোৰ অৱস্থাৰ চৰাইবোৰৰ মূৰটো সেউজীয়া আৰু থুঁতৰিটো ধূসৰ বৰণৰ হয়। দুয়োটা ঠোঁটেই হালধীয়া বৰণৰ আৰু কান্ধত কোনো ৰঙা দাগ নাথাকে। কিশোৰ চৰাইবোৰৰ চকু ধূসৰ বৰণৰ হয়।<ref name=":0" /> মূৰৰ ভিন্ন ৰং আৰু নেজৰ আগত থকা হালধীয়া বিন্দুৱে‍ এই প্ৰজাতিটোক একে ধৰণৰ প্লাম-হেডেড পেৰাকিট (''H. cyanocephala'')ৰ পৰা পৃথক কৰে। ==বিতৰণ আৰু বাসস্থান== এই প্ৰজাতিটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থায়ী বাসিন্দা প্ৰজননকাৰী চৰাই। ইয়াৰ বিস্তৃতি পূব [[বাংলাদেশ]], [[ভূটান]], [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]] আৰু [[নেপাল]]ৰ পৰা পূবদিশে [[কম্বোডিয়া]], [[লাওছ]], [[ম্যানমাৰ]], [[থাইলেণ্ড]], [[ভিয়েটনাম]] আৰু [[চীন]]লৈকে বিস্তৃত।<ref name="iucn" /> এইটো এটা অপ্ৰব্ৰজনকাৰী চৰাই আৰু বছৰটোৱেই একেটা অঞ্চলতে বাস কৰে।<ref>{{Cite journal |last1=Collar |first1=Nigel |last2=Kirwan |first2=Guy M. |last3=Boesman |first3=Peter F. D. |date=2020 |title=Blossom-headed Parakeet (Psittacula roseata), version 1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/blhpar3/cur/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.blhpar3.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> চন্দনা ভাটৌ নিম্নভূমি আৰু পাহাৰৰ তলৰ ফালৰ মুকলি অৰণ্যত বাস কৰে।<ref name="ebird"/> ইয়াক প্ৰায় ১৫০০ মিটাৰ উচ্চতালৈকে পোৱা যায় আৰু [[ছাভানা]], দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ বনাঞ্চল, অৰণ্যৰ কাষ, পৰিষ্কাৰ কৰা ঠাই আৰু খেতিপথাৰৰ দৰে পাতল অৰণ্যত দেখা যায়।<ref>{{Cite journal |last1=Zhang |first1=Jiansong |last2=Zhao |first2=Chenguang |last3=Zu |first3=Lingling |last4=Duan |first4=Yubao |date=2020-07-02 |title=The first complete mitochondrial genome of Blossom-headed Parakeet Psittacula roseata (Psittaciformes: Psittacidae) |journal=Mitochondrial DNA Part B |language=en |volume=5 |issue=3 |pages=3457–3459 |doi=10.1080/23802359.2020.1825131 |issn=2380-2359 |pmc=7782874 |pmid=33458203}}</ref> [[থাইলেণ্ড]]ত চন্দনা ভাটৌ খেতিপথাৰ আৰু অৰণ্যৰ বাহিৰৰ অঞ্চলত সচৰাচৰ দেখা যায়।<ref name=":1" /> ==আচৰণ আৰু পৰিৱেশ বিজ্ঞান== চন্দনা ভাটৌৱে‍ গছৰ ধোন্দত বাহ সাজে আৰু ৪-৫টা বগা কণী পাৰে। ই স্থানীয়ভাৱে এঠাই-সিঠাইলৈ গতি কৰে, যিটো মূলতঃ ইয়াৰ খাদ্য হিচাপে নিৰ্বাচন কৰা ফল আৰু ফুলৰ উপলব্ধতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। এই প্ৰজাতিটো সাধাৰণতে সৰু সৰু জাকত বা পৰিয়ালৰ সৈতে ইফালে‍-সিফালে‍ যোৱা দেখা যায়, আৰু প্ৰায়ে গালপোৰা ভাটৌ বা মদনা ভাটৌৰ সংগত থাকে।<ref name=":1" /> চন্দনা ভাটৌৰ শ্ৰেণীটোক বিভিন্ন ধৰণৰ হুলস্থুলীয়া মাত থকা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, কেতিয়াবা ই সহযোগী আৰু কোলাহলপূৰ্ণ<ref>{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet (Psittacula roseata) :: xeno-canto |url=https://xeno-canto.org/species/Psittacula-roseata |access-date=2024-11-26 |website=xeno-canto.org}}</ref> বা Plum-headed parakeet (''P. cyanocephala'')ৰ দৰেই কোমল আৰু সুৰীয়া।<ref name=":0" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] fw6eg3rhfiki6nn2n73w3w6nlu6jy0f 646044 646043 2026-10-19T10:13:38Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* আচৰণ আৰু পৰিৱেশ বিজ্ঞান */ 646044 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = চন্দনা ভাটৌ (Blossom-headed parakeet) | image = Blossom-headed Parakeet, Satchari NP, Bangladesh.jpg | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2017 |title=''Himalayapsitta roseata'' |amends=2016 |article-number=e.T22685486A111365871 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685486A111365871.en |access-date=10 January 2020}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=8778 |title=''Psittacula roseata'' Biswas, 1951 |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = roseata | authority = [[Biswamoy Biswas|Biswas]], 1951 | synonyms = *''Himalayapsitta roseata'' <small>Biswas, 1951</small> }} '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ইয়াৰ শৰীৰ গাঢ় সেউজীয়া আৰু মূৰ গোলাপী বা নীলাভ ধূসৰ, আৰু ইয়াক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোক কেতিয়াবা গোলাপী মূৰৰ ভাটৌ বুলিও কোৱা হয়। ==বিৱৰণ== ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') এবিধ গাঢ় সেউজীয়া ভাটৌ,<ref name="ebird">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet - eBird |url=https://ebird.org/ebird/species/blhpar3 |access-date=2024-11-26 |website=ebird.org |language=en}}</ref> যাৰ দৈৰ্ঘ্য ৩০ ছে.মি. (১২ ইঞ্চি) আৰু ইয়াৰ নেজডাল ১৮ ছে.মি. (৭.১ ইঞ্চি)লৈকে দীঘল হয়। ইয়াৰ গড় ওজন ২.৯-৩.১ আউন্স (৮৫-৯০ গ্ৰাম)।<ref name=":0">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet (Himalayapsitta roseata) {{!}} Parrot Encyclopedia |url=https://www.parrots.org/encyclopedia/blossom-headed-parakeet |access-date=2024-11-21 |website=www.parrots.org}}</ref> মতা ভাটৌৰ মূৰ, গাল আৰু কাণ গোলাপী, আৰু মূৰৰ ওপৰৰ অংশৰ পিছফালে আৰু ডিঙিৰ পিছফালে গৈ ক্ৰমে পাতল নীলা হৈ পৰিছে। ডিঙিত এটা ঠেক ক'লা বেষ্টনী আৰু থুঁতৰিত এডাল ক'লা ৰেখা আছে। ভিতৰৰ মধ্যম ডেউকা-আৱৰণী পাখিৰ ওপৰত ৰঙচুৱা মাটিৰঙী কান্ধৰ দাগ আছে। মাজৰ দীঘল নেজৰ পাখিবোৰ নীলা আৰু আগফাল পাতল হালধীয়া। নেজৰ কাষৰ পাখিবোৰ হালধীয়া-সেউজীয়া আৰু আগডোখৰ পাতল হালধীয়া। অধোহনু কমলা-হালধীয়া, আৰু নিম্নহনু গাঢ় ধূসৰ। চকুদুটা পাতল হালধীয়া।<ref name=":0" /> মাইকী ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') চৰাইৰ মূৰটো নীলা-ধূসৰ বৰণৰ হয়, আৰু (পুৰুষৰ) ডিঙিৰ ক'লা বেষ্টনীৰ সলনি ইয়াৰ বেষ্টনীটো হালধীয়া-সেউজীয়া বৰণৰ। মাইকী চৰাইৰ কান্ধৰ ৰঙা দাগটো সৰু হয়, ওপৰৰ ঠোঁটটো হালধীয়া আৰু তলৰ ঠোঁটটো গাঢ় ধূসৰ বৰণৰ।<ref name=":0" /> [[File:Finally I am done.jpg|left|thumb|184x184px|মতা ''P. roseata'' বাংলাদেশৰ সাতচাৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত (২০১৯)]] ''পি. আৰ. জুনি'' (''P. r. juneae'') নামৰ উপপ্ৰজাতিটোৰ বৰ্ণনা ''পি. আৰ. ৰোজিয়াটা'' (''P. r. roseata'')ৰ লগত একে, কিন্তু ইয়াৰ পাখিৰ ৰং অধিক হালধীয়া আৰু ডেউকাৰ ৰঙা দাগটো ডাঙৰ।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Remington |first=Warwick |date=2011 |title=Blossom-headed parakeet Psittacula roseate. |journal=Australian Aviculture |volume=65 |issue=8 |page=190}}</ref> মাজৰ নেজৰ পাখিবোৰ শেঁতা ৰঙৰ আৰু কাষৰ নেজৰ পাখিবোৰ অধিক হালধীয়া।<ref name=":0" /> অপৰিণত আৰু কিশোৰ অৱস্থাৰ চৰাইবোৰৰ মূৰটো সেউজীয়া আৰু থুঁতৰিটো ধূসৰ বৰণৰ হয়। দুয়োটা ঠোঁটেই হালধীয়া বৰণৰ আৰু কান্ধত কোনো ৰঙা দাগ নাথাকে। কিশোৰ চৰাইবোৰৰ চকু ধূসৰ বৰণৰ হয়।<ref name=":0" /> মূৰৰ ভিন্ন ৰং আৰু নেজৰ আগত থকা হালধীয়া বিন্দুৱে‍ এই প্ৰজাতিটোক একে ধৰণৰ প্লাম-হেডেড পেৰাকিট (''H. cyanocephala'')ৰ পৰা পৃথক কৰে। ==বিতৰণ আৰু বাসস্থান== এই প্ৰজাতিটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থায়ী বাসিন্দা প্ৰজননকাৰী চৰাই। ইয়াৰ বিস্তৃতি পূব [[বাংলাদেশ]], [[ভূটান]], [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]] আৰু [[নেপাল]]ৰ পৰা পূবদিশে [[কম্বোডিয়া]], [[লাওছ]], [[ম্যানমাৰ]], [[থাইলেণ্ড]], [[ভিয়েটনাম]] আৰু [[চীন]]লৈকে বিস্তৃত।<ref name="iucn" /> এইটো এটা অপ্ৰব্ৰজনকাৰী চৰাই আৰু বছৰটোৱেই একেটা অঞ্চলতে বাস কৰে।<ref>{{Cite journal |last1=Collar |first1=Nigel |last2=Kirwan |first2=Guy M. |last3=Boesman |first3=Peter F. D. |date=2020 |title=Blossom-headed Parakeet (Psittacula roseata), version 1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/blhpar3/cur/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.blhpar3.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> চন্দনা ভাটৌ নিম্নভূমি আৰু পাহাৰৰ তলৰ ফালৰ মুকলি অৰণ্যত বাস কৰে।<ref name="ebird"/> ইয়াক প্ৰায় ১৫০০ মিটাৰ উচ্চতালৈকে পোৱা যায় আৰু [[ছাভানা]], দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ বনাঞ্চল, অৰণ্যৰ কাষ, পৰিষ্কাৰ কৰা ঠাই আৰু খেতিপথাৰৰ দৰে পাতল অৰণ্যত দেখা যায়।<ref>{{Cite journal |last1=Zhang |first1=Jiansong |last2=Zhao |first2=Chenguang |last3=Zu |first3=Lingling |last4=Duan |first4=Yubao |date=2020-07-02 |title=The first complete mitochondrial genome of Blossom-headed Parakeet Psittacula roseata (Psittaciformes: Psittacidae) |journal=Mitochondrial DNA Part B |language=en |volume=5 |issue=3 |pages=3457–3459 |doi=10.1080/23802359.2020.1825131 |issn=2380-2359 |pmc=7782874 |pmid=33458203}}</ref> [[থাইলেণ্ড]]ত চন্দনা ভাটৌ খেতিপথাৰ আৰু অৰণ্যৰ বাহিৰৰ অঞ্চলত সচৰাচৰ দেখা যায়।<ref name=":1" /> ==আচৰণ আৰু পৰিৱেশ বিজ্ঞান== চন্দনা ভাটৌৱে‍ গছৰ ধোন্দত বাহ সাজে আৰু ৪-৫টা বগা কণী পাৰে। ই স্থানীয়ভাৱে এঠাইৰ পৰা সিঠাইলৈ গতি কৰে, যিটো মূলতঃ ইয়াৰ খাদ্য হিচাপে নিৰ্বাচন কৰা ফল আৰু ফুলৰ উপলব্ধতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। এই প্ৰজাতিটো সাধাৰণতে সৰু সৰু জাকত বা পৰিয়ালৰ সৈতে ইফালে‍-সিফালে‍ যোৱা দেখা যায় আৰু প্ৰায়ে গালপোৰা ভাটৌ বা মদনা ভাটৌৰ সংগত থাকে।<ref name=":1" /> চন্দনা ভাটৌৰ শ্ৰেণীটোক বিভিন্ন ধৰণৰ হুলস্থুলীয়া মাত থকা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, কেতিয়াবা ই সহযোগী আৰু কোলাহলপূৰ্ণ<ref>{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet (Psittacula roseata) :: xeno-canto |url=https://xeno-canto.org/species/Psittacula-roseata |access-date=2024-11-26 |website=xeno-canto.org}}</ref> বা Plum-headed parakeet (''P. cyanocephala'')ৰ দৰেই কোমল আৰু সুৰীয়া।<ref name=":0" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] 06ksgg4mvkv9yh5wm2r65l06zowhwml 646045 646044 2026-10-19T10:14:18Z কুমুদ ঘোষ 42738 646045 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = চন্দনা ভাটৌ (Blossom-headed parakeet) | image = Blossom-headed Parakeet, Satchari NP, Bangladesh.jpg | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2017 |title=''Himalayapsitta roseata'' |amends=2016 |article-number=e.T22685486A111365871 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685486A111365871.en |access-date=10 January 2020}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=8778 |title=''Psittacula roseata'' Biswas, 1951 |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = roseata | authority = [[Biswamoy Biswas|Biswas]], 1951 | synonyms = *''Himalayapsitta roseata'' <small>Biswas, 1951</small> }} '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ইয়াৰ শৰীৰ গাঢ় সেউজীয়া আৰু মূৰ গোলাপী বা নীলাভ ধূসৰ, আৰু ইয়াক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোক কেতিয়াবা গোলাপী মূৰৰ ভাটৌ বুলিও কোৱা হয়। ==বিৱৰণ== ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') এবিধ গাঢ় সেউজীয়া ভাটৌ,<ref name="ebird">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet - eBird |url=https://ebird.org/ebird/species/blhpar3 |access-date=2024-11-26 |website=ebird.org |language=en}}</ref> যাৰ দৈৰ্ঘ্য ৩০ ছে.মি. (১২ ইঞ্চি) আৰু ইয়াৰ নেজডাল ১৮ ছে.মি. (৭.১ ইঞ্চি)লৈকে দীঘল হয়। ইয়াৰ গড় ওজন ২.৯-৩.১ আউন্স (৮৫-৯০ গ্ৰাম)।<ref name=":0">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet (Himalayapsitta roseata) {{!}} Parrot Encyclopedia |url=https://www.parrots.org/encyclopedia/blossom-headed-parakeet |access-date=2024-11-21 |website=www.parrots.org}}</ref> মতা ভাটৌৰ মূৰ, গাল আৰু কাণ গোলাপী, আৰু মূৰৰ ওপৰৰ অংশৰ পিছফালে আৰু ডিঙিৰ পিছফালে গৈ ক্ৰমে পাতল নীলা হৈ পৰিছে। ডিঙিত এটা ঠেক ক'লা বেষ্টনী আৰু থুঁতৰিত এডাল ক'লা ৰেখা আছে। ভিতৰৰ মধ্যম ডেউকা-আৱৰণী পাখিৰ ওপৰত ৰঙচুৱা মাটিৰঙী কান্ধৰ দাগ আছে। মাজৰ দীঘল নেজৰ পাখিবোৰ নীলা আৰু আগফাল পাতল হালধীয়া। নেজৰ কাষৰ পাখিবোৰ হালধীয়া-সেউজীয়া আৰু আগডোখৰ পাতল হালধীয়া। অধোহনু কমলা-হালধীয়া, আৰু নিম্নহনু গাঢ় ধূসৰ। চকুদুটা পাতল হালধীয়া।<ref name=":0" /> মাইকী ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') চৰাইৰ মূৰটো নীলা-ধূসৰ বৰণৰ হয়, আৰু (পুৰুষৰ) ডিঙিৰ ক'লা বেষ্টনীৰ সলনি ইয়াৰ বেষ্টনীটো হালধীয়া-সেউজীয়া বৰণৰ। মাইকী চৰাইৰ কান্ধৰ ৰঙা দাগটো সৰু হয়, ওপৰৰ ঠোঁটটো হালধীয়া আৰু তলৰ ঠোঁটটো গাঢ় ধূসৰ বৰণৰ।<ref name=":0" /> [[File:Finally I am done.jpg|left|thumb|184x184px|মতা ''P. roseata'' বাংলাদেশৰ সাতচাৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত (২০১৯)]] ''পি. আৰ. জুনি'' (''P. r. juneae'') নামৰ উপপ্ৰজাতিটোৰ বৰ্ণনা ''পি. আৰ. ৰোজিয়াটা'' (''P. r. roseata'')ৰ লগত একে, কিন্তু ইয়াৰ পাখিৰ ৰং অধিক হালধীয়া আৰু ডেউকাৰ ৰঙা দাগটো ডাঙৰ।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Remington |first=Warwick |date=2011 |title=Blossom-headed parakeet Psittacula roseate. |journal=Australian Aviculture |volume=65 |issue=8 |page=190}}</ref> মাজৰ নেজৰ পাখিবোৰ শেঁতা ৰঙৰ আৰু কাষৰ নেজৰ পাখিবোৰ অধিক হালধীয়া।<ref name=":0" /> অপৰিণত আৰু কিশোৰ অৱস্থাৰ চৰাইবোৰৰ মূৰটো সেউজীয়া আৰু থুঁতৰিটো ধূসৰ বৰণৰ হয়। দুয়োটা ঠোঁটেই হালধীয়া বৰণৰ আৰু কান্ধত কোনো ৰঙা দাগ নাথাকে। কিশোৰ চৰাইবোৰৰ চকু ধূসৰ বৰণৰ হয়।<ref name=":0" /> মূৰৰ ভিন্ন ৰং আৰু নেজৰ আগত থকা হালধীয়া বিন্দুৱে‍ এই প্ৰজাতিটোক একে ধৰণৰ প্লাম-হেডেড পেৰাকিট (''H. cyanocephala'')ৰ পৰা পৃথক কৰে। ==বিতৰণ আৰু বাসস্থান== এই প্ৰজাতিটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থায়ী বাসিন্দা প্ৰজননকাৰী চৰাই। ইয়াৰ বিস্তৃতি পূব [[বাংলাদেশ]], [[ভূটান]], [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]] আৰু [[নেপাল]]ৰ পৰা পূবদিশে [[কম্বোডিয়া]], [[লাওছ]], [[ম্যানমাৰ]], [[থাইলেণ্ড]], [[ভিয়েটনাম]] আৰু [[চীন]]লৈকে বিস্তৃত।<ref name="iucn" /> এইটো এটা অপ্ৰব্ৰজনকাৰী চৰাই আৰু বছৰটোৱেই একেটা অঞ্চলতে বাস কৰে।<ref>{{Cite journal |last1=Collar |first1=Nigel |last2=Kirwan |first2=Guy M. |last3=Boesman |first3=Peter F. D. |date=2020 |title=Blossom-headed Parakeet (Psittacula roseata), version 1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/blhpar3/cur/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.blhpar3.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> চন্দনা ভাটৌ নিম্নভূমি আৰু পাহাৰৰ তলৰ ফালৰ মুকলি অৰণ্যত বাস কৰে।<ref name="ebird"/> ইয়াক প্ৰায় ১৫০০ মিটাৰ উচ্চতালৈকে পোৱা যায় আৰু [[ছাভানা]], দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ বনাঞ্চল, অৰণ্যৰ কাষ, পৰিষ্কাৰ কৰা ঠাই আৰু খেতিপথাৰৰ দৰে পাতল অৰণ্যত দেখা যায়।<ref>{{Cite journal |last1=Zhang |first1=Jiansong |last2=Zhao |first2=Chenguang |last3=Zu |first3=Lingling |last4=Duan |first4=Yubao |date=2020-07-02 |title=The first complete mitochondrial genome of Blossom-headed Parakeet Psittacula roseata (Psittaciformes: Psittacidae) |journal=Mitochondrial DNA Part B |language=en |volume=5 |issue=3 |pages=3457–3459 |doi=10.1080/23802359.2020.1825131 |issn=2380-2359 |pmc=7782874 |pmid=33458203}}</ref> [[থাইলেণ্ড]]ত চন্দনা ভাটৌ খেতিপথাৰ আৰু অৰণ্যৰ বাহিৰৰ অঞ্চলত সচৰাচৰ দেখা যায়।<ref name=":1" /> ==আচৰণ আৰু পৰিৱেশ বিজ্ঞান== চন্দনা ভাটৌৱে‍ গছৰ ধোন্দত বাহ সাজে আৰু ৪-৫টা বগা কণী পাৰে। ই স্থানীয়ভাৱে এঠাইৰ পৰা সিঠাইলৈ গতি কৰে, যিটো মূলতঃ ইয়াৰ খাদ্য হিচাপে নিৰ্বাচন কৰা ফল আৰু ফুলৰ উপলব্ধতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। এই প্ৰজাতিটো সাধাৰণতে সৰু সৰু জাকত বা পৰিয়ালৰ সৈতে ইফালে‍-সিফালে‍ যোৱা দেখা যায় আৰু প্ৰায়ে গালপোৰা ভাটৌ বা মদনা ভাটৌৰ সংগত থাকে।<ref name=":1" /> চন্দনা ভাটৌৰ শ্ৰেণীটোক বিভিন্ন ধৰণৰ হুলস্থুলীয়া মাত থকা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, কেতিয়াবা ই সহযোগী আৰু কোলাহলপূৰ্ণ<ref>{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet (Psittacula roseata) :: xeno-canto |url=https://xeno-canto.org/species/Psittacula-roseata |access-date=2024-11-26 |website=xeno-canto.org}}</ref> বা Plum-headed parakeet (''P. cyanocephala'')ৰ দৰেই কোমল আৰু সুৰীয়া।<ref name=":0" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] ffa1mf50ht99pox4fga5k0oxb3bha22 646046 646045 2026-10-19T10:16:02Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* আচৰণ আৰু পৰিৱেশ বিজ্ঞান */ 646046 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = চন্দনা ভাটৌ (Blossom-headed parakeet) | image = Blossom-headed Parakeet, Satchari NP, Bangladesh.jpg | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2017 |title=''Himalayapsitta roseata'' |amends=2016 |article-number=e.T22685486A111365871 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685486A111365871.en |access-date=10 January 2020}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=8778 |title=''Psittacula roseata'' Biswas, 1951 |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = roseata | authority = [[Biswamoy Biswas|Biswas]], 1951 | synonyms = *''Himalayapsitta roseata'' <small>Biswas, 1951</small> }} '''চন্দনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Blossom-headed parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula roseata'' বা ''Himalayapsitta roseata'') Psittaculidae পৰিয়ালৰ এবিধ ভাটৌ৷ ইয়াৰ শৰীৰ গাঢ় সেউজীয়া আৰু মূৰ গোলাপী বা নীলাভ ধূসৰ, আৰু ইয়াক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটোক কেতিয়াবা গোলাপী মূৰৰ ভাটৌ বুলিও কোৱা হয়। ==বিৱৰণ== ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') এবিধ গাঢ় সেউজীয়া ভাটৌ,<ref name="ebird">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet - eBird |url=https://ebird.org/ebird/species/blhpar3 |access-date=2024-11-26 |website=ebird.org |language=en}}</ref> যাৰ দৈৰ্ঘ্য ৩০ ছে.মি. (১২ ইঞ্চি) আৰু ইয়াৰ নেজডাল ১৮ ছে.মি. (৭.১ ইঞ্চি)লৈকে দীঘল হয়। ইয়াৰ গড় ওজন ২.৯-৩.১ আউন্স (৮৫-৯০ গ্ৰাম)।<ref name=":0">{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet (Himalayapsitta roseata) {{!}} Parrot Encyclopedia |url=https://www.parrots.org/encyclopedia/blossom-headed-parakeet |access-date=2024-11-21 |website=www.parrots.org}}</ref> মতা ভাটৌৰ মূৰ, গাল আৰু কাণ গোলাপী, আৰু মূৰৰ ওপৰৰ অংশৰ পিছফালে আৰু ডিঙিৰ পিছফালে গৈ ক্ৰমে পাতল নীলা হৈ পৰিছে। ডিঙিত এটা ঠেক ক'লা বেষ্টনী আৰু থুঁতৰিত এডাল ক'লা ৰেখা আছে। ভিতৰৰ মধ্যম ডেউকা-আৱৰণী পাখিৰ ওপৰত ৰঙচুৱা মাটিৰঙী কান্ধৰ দাগ আছে। মাজৰ দীঘল নেজৰ পাখিবোৰ নীলা আৰু আগফাল পাতল হালধীয়া। নেজৰ কাষৰ পাখিবোৰ হালধীয়া-সেউজীয়া আৰু আগডোখৰ পাতল হালধীয়া। অধোহনু কমলা-হালধীয়া, আৰু নিম্নহনু গাঢ় ধূসৰ। চকুদুটা পাতল হালধীয়া।<ref name=":0" /> মাইকী ''পি. ৰোজিয়াটা'' (''P. roseata'') চৰাইৰ মূৰটো নীলা-ধূসৰ বৰণৰ হয়, আৰু (পুৰুষৰ) ডিঙিৰ ক'লা বেষ্টনীৰ সলনি ইয়াৰ বেষ্টনীটো হালধীয়া-সেউজীয়া বৰণৰ। মাইকী চৰাইৰ কান্ধৰ ৰঙা দাগটো সৰু হয়, ওপৰৰ ঠোঁটটো হালধীয়া আৰু তলৰ ঠোঁটটো গাঢ় ধূসৰ বৰণৰ।<ref name=":0" /> [[File:Finally I am done.jpg|left|thumb|184x184px|মতা ''P. roseata'' বাংলাদেশৰ সাতচাৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত (২০১৯)]] ''পি. আৰ. জুনি'' (''P. r. juneae'') নামৰ উপপ্ৰজাতিটোৰ বৰ্ণনা ''পি. আৰ. ৰোজিয়াটা'' (''P. r. roseata'')ৰ লগত একে, কিন্তু ইয়াৰ পাখিৰ ৰং অধিক হালধীয়া আৰু ডেউকাৰ ৰঙা দাগটো ডাঙৰ।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Remington |first=Warwick |date=2011 |title=Blossom-headed parakeet Psittacula roseate. |journal=Australian Aviculture |volume=65 |issue=8 |page=190}}</ref> মাজৰ নেজৰ পাখিবোৰ শেঁতা ৰঙৰ আৰু কাষৰ নেজৰ পাখিবোৰ অধিক হালধীয়া।<ref name=":0" /> অপৰিণত আৰু কিশোৰ অৱস্থাৰ চৰাইবোৰৰ মূৰটো সেউজীয়া আৰু থুঁতৰিটো ধূসৰ বৰণৰ হয়। দুয়োটা ঠোঁটেই হালধীয়া বৰণৰ আৰু কান্ধত কোনো ৰঙা দাগ নাথাকে। কিশোৰ চৰাইবোৰৰ চকু ধূসৰ বৰণৰ হয়।<ref name=":0" /> মূৰৰ ভিন্ন ৰং আৰু নেজৰ আগত থকা হালধীয়া বিন্দুৱে‍ এই প্ৰজাতিটোক একে ধৰণৰ প্লাম-হেডেড পেৰাকিট (''H. cyanocephala'')ৰ পৰা পৃথক কৰে। ==বিতৰণ আৰু বাসস্থান== এই প্ৰজাতিটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থায়ী বাসিন্দা প্ৰজননকাৰী চৰাই। ইয়াৰ বিস্তৃতি পূব [[বাংলাদেশ]], [[ভূটান]], [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]] আৰু [[নেপাল]]ৰ পৰা পূবদিশে [[কম্বোডিয়া]], [[লাওছ]], [[ম্যানমাৰ]], [[থাইলেণ্ড]], [[ভিয়েটনাম]] আৰু [[চীন]]লৈকে বিস্তৃত।<ref name="iucn" /> এইটো এটা অপ্ৰব্ৰজনকাৰী চৰাই আৰু বছৰটোৱেই একেটা অঞ্চলতে বাস কৰে।<ref>{{Cite journal |last1=Collar |first1=Nigel |last2=Kirwan |first2=Guy M. |last3=Boesman |first3=Peter F. D. |date=2020 |title=Blossom-headed Parakeet (Psittacula roseata), version 1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/blhpar3/cur/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.blhpar3.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> চন্দনা ভাটৌ নিম্নভূমি আৰু পাহাৰৰ তলৰ ফালৰ মুকলি অৰণ্যত বাস কৰে।<ref name="ebird"/> ইয়াক প্ৰায় ১৫০০ মিটাৰ উচ্চতালৈকে পোৱা যায় আৰু [[ছাভানা]], দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ বনাঞ্চল, অৰণ্যৰ কাষ, পৰিষ্কাৰ কৰা ঠাই আৰু খেতিপথাৰৰ দৰে পাতল অৰণ্যত দেখা যায়।<ref>{{Cite journal |last1=Zhang |first1=Jiansong |last2=Zhao |first2=Chenguang |last3=Zu |first3=Lingling |last4=Duan |first4=Yubao |date=2020-07-02 |title=The first complete mitochondrial genome of Blossom-headed Parakeet Psittacula roseata (Psittaciformes: Psittacidae) |journal=Mitochondrial DNA Part B |language=en |volume=5 |issue=3 |pages=3457–3459 |doi=10.1080/23802359.2020.1825131 |issn=2380-2359 |pmc=7782874 |pmid=33458203}}</ref> [[থাইলেণ্ড]]ত চন্দনা ভাটৌ খেতিপথাৰ আৰু অৰণ্যৰ বাহিৰৰ অঞ্চলত সচৰাচৰ দেখা যায়।<ref name=":1" /> ==আচৰণ আৰু পৰিৱেশ বিজ্ঞান== চন্দনা ভাটৌৱে‍ গছৰ ধোন্দত বাহ সাজে আৰু ৪-৫টা বগা কণী পাৰে। ই স্থানীয়ভাৱে এঠাইৰ পৰা সিঠাইলৈ গতি কৰে, যিটো মূলতঃ ইয়াৰ খাদ্য হিচাপে নিৰ্বাচন কৰা ফল আৰু ফুলৰ উপলব্ধতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। এই প্ৰজাতিটো সাধাৰণতে সৰু সৰু জাকত বা পৰিয়ালৰ সৈতে ইফালে‍-সিফালে‍ যোৱা দেখা যায় আৰু প্ৰায়ে [[গালপোৰা ভাটৌ]] বা [[মদনা ভাটৌ]]ৰ সংগত থাকে।<ref name=":1" /> চন্দনা ভাটৌৰ শ্ৰেণীটোক বিভিন্ন ধৰণৰ হুলস্থুলীয়া মাত থকা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, কেতিয়াবা ই সহযোগী আৰু কোলাহলপূৰ্ণ<ref>{{Cite web |title=Blossom-headed Parakeet (Psittacula roseata) :: xeno-canto |url=https://xeno-canto.org/species/Psittacula-roseata |access-date=2024-11-26 |website=xeno-canto.org}}</ref> বা Plum-headed parakeet (''P. cyanocephala'')ৰ দৰেই কোমল আৰু সুৰীয়া।<ref name=":0" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] sbqowxjx9e9asxu71qj2uryk3hpfrl8 0 140361 646004 2026-10-19T07:15:43Z Kandarpajit Kallol 6257 পৃষ্ঠা [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকাৰ]]ৰ পৰা [[ভাৰতৰ জিলাসমূহ]]লৈ Kandarpajit Kallolয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে 646004 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ভাৰতৰ জিলাসমূহ]] qc9oflwuzy9vyng8zqta4jb61fxa2ai 0 140362 646047 2026-10-19T10:18:33Z কুমুদ ঘোষ 42738 নতুন পৃষ্ঠা: '''গালপোৰা ভাটৌ''' বা '''মদনা ভাটৌ''' (Psittacula alexandri) দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থানীয় ভাটৌ৷ 646047 wikitext text/x-wiki '''গালপোৰা ভাটৌ''' বা '''মদনা ভাটৌ''' (Psittacula alexandri) দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থানীয় ভাটৌ৷ kwd874ipqix965napr6ry0gms3vync1 646048 646047 2026-10-19T10:20:39Z কুমুদ ঘোষ 42738 646048 wikitext text/x-wiki '''গালপোৰা ভাটৌ''' বা '''মদনা ভাটৌ''' (Psittacula alexandri) দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থানীয় ভাটৌ৷ এই প্ৰজাতিটো গণটোৰ ভিতৰত অধিক বহুলভাৱে বিস্তৃত প্ৰজাতিবোৰৰ অন্যতম, আৰু ইয়াৰেই ভৌগোলিক বৈচিত্ৰ্য (ভিন্ন ভিন্ন অঞ্চলত ভিন্নতা) আটাইতকৈ বেছি। c192jngp65gci3xw5n71ekxhefoksv2 646049 646048 2026-10-19T10:21:25Z কুমুদ ঘোষ 42738 646049 wikitext text/x-wiki '''গালপোৰা ভাটৌ''' বা '''মদনা ভাটৌ''' (Psittacula alexandri) দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থানীয় ভাটৌ৷ এই প্ৰজাতিটো গণটোৰ ভিতৰত অধিক বহুলভাৱে বিস্তৃত প্ৰজাতিবোৰৰ অন্যতম, আৰু ইয়াৰেই ভৌগোলিক বৈচিত্ৰ্য (ভিন্ন ভিন্ন অঞ্চলত ভিন্নতা) আটাইতকৈ বেছি। বুকুত থকা ডাঙৰ ৰঙা দাগটোৰ দ্বাৰাই ইয়াক সহজে চিনি পোৱা যায়। sr7dms7mxmt3lyxd9wwfr5grc9h44dm 646050 646049 2026-10-19T10:26:45Z কুমুদ ঘোষ 42738 646050 wikitext text/x-wiki '''গালপোৰা ভাটৌ''' বা '''মদনা ভাটৌ''' (Psittacula alexandri) দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থানীয় ভাটৌ৷ এই প্ৰজাতিটো গণটোৰ ভিতৰত অধিক বহুলভাৱে বিস্তৃত প্ৰজাতিবোৰৰ অন্যতম, আৰু ইয়াৰেই ভৌগোলিক বৈচিত্ৰ্য (ভিন্ন ভিন্ন অঞ্চলত ভিন্নতা) আটাইতকৈ বেছি। বুকুত থকা ডাঙৰ ৰঙা দাগটোৰ দ্বাৰাই ইয়াক সহজে চিনি পোৱা যায়। উপপ্ৰজাতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ইয়াৰ বিকল্প নাম হ'ল মুস্টেচ্ড পেৰাকিট (Moustached parakeet)। বেছিভাগ উপপ্ৰজাতিয়েই [[ইণ্ডোনেচিয়া]]ৰ অতি সৰু দ্বীপ বা দ্বীপপুঞ্জত সীমাৱদ্ধ। এটা উপপ্ৰজাতি [[আণ্ডামান দ্বীপপুঞ্জ]]ত পোৱা যায়, আৰু আন এটা উপপ্ৰজাতি মহাদ্বীপীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায় আৰু হিমালয়ৰ পাদদেশৰ বাটেৰে‍ দক্ষিণ এছিয়াৰ উত্তৰ-পূব অংশলৈকে আংশিকভাৱে বিস্তৃত। দ্বীপীয় কেইটামান প্ৰজাতি বন্যপক্ষীৰ ব্যৱসায়ৰ দ্বাৰা ভাবুকিৰ সন্মুখীন হ'ব পাৰে। জাভাত পোৱা মনোনীত প্ৰজাতিটো (মূল উপপ্ৰজাতিটো) বিলুপ্তিৰ পথত। 0lczrrf0y478ec5uwjd0hp653nahs3j 646051 646050 2026-10-19T10:27:47Z কুমুদ ঘোষ 42738 646051 wikitext text/x-wiki '''গালপোৰা ভাটৌ''' বা '''মদনা ভাটৌ''' (Psittacula alexandri) দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থানীয় ভাটৌ৷ এই প্ৰজাতিটো গণটোৰ ভিতৰত অধিক বহুলভাৱে বিস্তৃত প্ৰজাতিবোৰৰ অন্যতম, আৰু ইয়াৰেই ভৌগোলিক বৈচিত্ৰ্য (ভিন্ন ভিন্ন অঞ্চলত ভিন্নতা) আটাইতকৈ বেছি। বুকুত থকা ডাঙৰ ৰঙা দাগটোৰ দ্বাৰাই ইয়াক সহজে চিনি পোৱা যায়। উপপ্ৰজাতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ইয়াৰ বিকল্প নাম হ'ল মুস্টেচ্ড পেৰাকিট (Moustached parakeet)। বেছিভাগ উপপ্ৰজাতিয়েই [[ইণ্ডোনেচিয়া]]ৰ অতি সৰু দ্বীপ বা দ্বীপপুঞ্জত সীমাৱদ্ধ। এটা উপপ্ৰজাতি [[আন্দামান দ্বীপপুঞ্জ]]ত পোৱা যায়, আৰু আন এটা উপপ্ৰজাতি মহাদ্বীপীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায় আৰু হিমালয়ৰ পাদদেশৰ বাটেৰে‍ দক্ষিণ এছিয়াৰ উত্তৰ-পূব অংশলৈকে আংশিকভাৱে বিস্তৃত। দ্বীপীয় কেইটামান প্ৰজাতি বন্যপক্ষীৰ ব্যৱসায়ৰ দ্বাৰা ভাবুকিৰ সন্মুখীন হ'ব পাৰে। [[জাভা]]ত পোৱা মনোনীত প্ৰজাতিটো (মূল উপপ্ৰজাতিটো) বিলুপ্তিৰ পথত। te0fcogsgjtbzlaej5kniigzv29tohc 646052 646051 2026-10-19T10:30:15Z কুমুদ ঘোষ 42738 646052 wikitext text/x-wiki '''গালপোৰা ভাটৌ''' বা '''মদনা ভাটৌ''' (Psittacula alexandri) দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থানীয় ভাটৌ৷ এই প্ৰজাতিটো গণটোৰ ভিতৰত অধিক বহুলভাৱে বিস্তৃত প্ৰজাতিবোৰৰ অন্যতম, আৰু ইয়াৰেই ভৌগোলিক বৈচিত্ৰ্য (ভিন্ন ভিন্ন অঞ্চলত ভিন্নতা) আটাইতকৈ বেছি। বুকুত থকা ডাঙৰ ৰঙা দাগটোৰ দ্বাৰাই ইয়াক সহজে চিনি পোৱা যায়। উপপ্ৰজাতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ইয়াৰ বিকল্প নাম হ'ল মুস্টেচ্ড পেৰাকিট (Moustached parakeet)। বেছিভাগ উপপ্ৰজাতিয়েই [[ইণ্ডোনেচিয়া]]ৰ অতি সৰু দ্বীপ বা দ্বীপপুঞ্জত সীমাৱদ্ধ। এটা উপপ্ৰজাতি [[আন্দামান দ্বীপপুঞ্জ]]ত পোৱা যায়, আৰু আন এটা উপপ্ৰজাতি মহাদ্বীপীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায় আৰু হিমালয়ৰ পাদদেশৰ বাটেৰে‍ দক্ষিণ এছিয়াৰ উত্তৰ-পূব অংশলৈকে আংশিকভাৱে বিস্তৃত। দ্বীপীয় কেইটামান প্ৰজাতি বন্যপক্ষীৰ ব্যৱসায়ৰ দ্বাৰা ভাবুকিৰ সন্মুখীন হ'ব পাৰে। [[জাভা]]ত পোৱা মনোনীত প্ৰজাতিটো (মূল উপপ্ৰজাতিটো) বিলুপ্তিৰ পথত। এই প্ৰজাতিটোৰ বন্য হৈ পৰা (পোহনীয়া অৱস্থাৰ পৰা মুক্ত হোৱা) জনসংখ্যাই এতিয়া [[মুম্বাই]] আৰু [[চিংগাপুৰ]]ৰ দৰে নগৰত নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে। ভাৰতৰ [[চেন্নাই]] আৰু [[বেংগালুৰু]]ৰ দৰে আন কিছুমান নগৰতো অলপ সংখ্যকে পোৱা যায়। t0gdwq39jm5o9wroni9ni2e07kqwj5b 646053 646052 2026-10-19T10:31:19Z কুমুদ ঘোষ 42738 646053 wikitext text/x-wiki '''গালপোৰা ভাটৌ''' বা '''মদনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Red-breasted parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula alexandri'') দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থানীয় ভাটৌ৷ এই প্ৰজাতিটো গণটোৰ ভিতৰত অধিক বহুলভাৱে বিস্তৃত প্ৰজাতিবোৰৰ অন্যতম, আৰু ইয়াৰেই ভৌগোলিক বৈচিত্ৰ্য (ভিন্ন ভিন্ন অঞ্চলত ভিন্নতা) আটাইতকৈ বেছি। বুকুত থকা ডাঙৰ ৰঙা দাগটোৰ দ্বাৰাই ইয়াক সহজে চিনি পোৱা যায়। উপপ্ৰজাতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ইয়াৰ বিকল্প নাম হ'ল মুস্টেচ্ড পেৰাকিট (Moustached parakeet)। বেছিভাগ উপপ্ৰজাতিয়েই [[ইণ্ডোনেচিয়া]]ৰ অতি সৰু দ্বীপ বা দ্বীপপুঞ্জত সীমাৱদ্ধ। এটা উপপ্ৰজাতি [[আন্দামান দ্বীপপুঞ্জ]]ত পোৱা যায়, আৰু আন এটা উপপ্ৰজাতি মহাদ্বীপীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায় আৰু হিমালয়ৰ পাদদেশৰ বাটেৰে‍ দক্ষিণ এছিয়াৰ উত্তৰ-পূব অংশলৈকে আংশিকভাৱে বিস্তৃত। দ্বীপীয় কেইটামান প্ৰজাতি বন্যপক্ষীৰ ব্যৱসায়ৰ দ্বাৰা ভাবুকিৰ সন্মুখীন হ'ব পাৰে। [[জাভা]]ত পোৱা মনোনীত প্ৰজাতিটো (মূল উপপ্ৰজাতিটো) বিলুপ্তিৰ পথত। এই প্ৰজাতিটোৰ বন্য হৈ পৰা (পোহনীয়া অৱস্থাৰ পৰা মুক্ত হোৱা) জনসংখ্যাই এতিয়া [[মুম্বাই]] আৰু [[চিংগাপুৰ]]ৰ দৰে নগৰত নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে। ভাৰতৰ [[চেন্নাই]] আৰু [[বেংগালুৰু]]ৰ দৰে আন কিছুমান নগৰতো অলপ সংখ্যকে পোৱা যায়। l2lkz3ukcqn4dve8hkp4gy589lnuo49 646054 646053 2026-10-19T10:31:46Z কুমুদ ঘোষ 42738 added [[Category:অসমৰ চৰাই]] using [[WP:HC|HotCat]] 646054 wikitext text/x-wiki '''গালপোৰা ভাটৌ''' বা '''মদনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Red-breasted parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula alexandri'') দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থানীয় ভাটৌ৷ এই প্ৰজাতিটো গণটোৰ ভিতৰত অধিক বহুলভাৱে বিস্তৃত প্ৰজাতিবোৰৰ অন্যতম, আৰু ইয়াৰেই ভৌগোলিক বৈচিত্ৰ্য (ভিন্ন ভিন্ন অঞ্চলত ভিন্নতা) আটাইতকৈ বেছি। বুকুত থকা ডাঙৰ ৰঙা দাগটোৰ দ্বাৰাই ইয়াক সহজে চিনি পোৱা যায়। উপপ্ৰজাতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ইয়াৰ বিকল্প নাম হ'ল মুস্টেচ্ড পেৰাকিট (Moustached parakeet)। বেছিভাগ উপপ্ৰজাতিয়েই [[ইণ্ডোনেচিয়া]]ৰ অতি সৰু দ্বীপ বা দ্বীপপুঞ্জত সীমাৱদ্ধ। এটা উপপ্ৰজাতি [[আন্দামান দ্বীপপুঞ্জ]]ত পোৱা যায়, আৰু আন এটা উপপ্ৰজাতি মহাদ্বীপীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায় আৰু হিমালয়ৰ পাদদেশৰ বাটেৰে‍ দক্ষিণ এছিয়াৰ উত্তৰ-পূব অংশলৈকে আংশিকভাৱে বিস্তৃত। দ্বীপীয় কেইটামান প্ৰজাতি বন্যপক্ষীৰ ব্যৱসায়ৰ দ্বাৰা ভাবুকিৰ সন্মুখীন হ'ব পাৰে। [[জাভা]]ত পোৱা মনোনীত প্ৰজাতিটো (মূল উপপ্ৰজাতিটো) বিলুপ্তিৰ পথত। এই প্ৰজাতিটোৰ বন্য হৈ পৰা (পোহনীয়া অৱস্থাৰ পৰা মুক্ত হোৱা) জনসংখ্যাই এতিয়া [[মুম্বাই]] আৰু [[চিংগাপুৰ]]ৰ দৰে নগৰত নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে। ভাৰতৰ [[চেন্নাই]] আৰু [[বেংগালুৰু]]ৰ দৰে আন কিছুমান নগৰতো অলপ সংখ্যকে পোৱা যায়। [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] 5nvqgvdvjxeuhwnf73y3t3kq9p5q6r3 646055 646054 2026-10-19T10:32:56Z কুমুদ ঘোষ 42738 646055 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = গালপোৰা ভাটৌ (Red-breasted parakeet) | image = Psittacula alexandri -Changi Village-6.jpg | image_caption = Female (left) and male (right) | image_upright = 1.2 | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Psittacula alexandri'' |volume=2017 |article-number=e.T22685505A111371703 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685505A111371703.en |access-date=12 November 2021}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=9123 |title=''Psittacula alexandri'' (Linnaeus, 1758) |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = alexandri | authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]]) | range_map = Psittacula alexandri distribution by subspecies.png | range_map_caption = ''Psittacula alexandri'' distribution by subspecies | synonyms = ''Psittacus alexandri'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1758}} }} '''গালপোৰা ভাটৌ''' বা '''মদনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Red-breasted parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula alexandri'') দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থানীয় ভাটৌ৷ এই প্ৰজাতিটো গণটোৰ ভিতৰত অধিক বহুলভাৱে বিস্তৃত প্ৰজাতিবোৰৰ অন্যতম, আৰু ইয়াৰেই ভৌগোলিক বৈচিত্ৰ্য (ভিন্ন ভিন্ন অঞ্চলত ভিন্নতা) আটাইতকৈ বেছি। বুকুত থকা ডাঙৰ ৰঙা দাগটোৰ দ্বাৰাই ইয়াক সহজে চিনি পোৱা যায়। উপপ্ৰজাতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ইয়াৰ বিকল্প নাম হ'ল মুস্টেচ্ড পেৰাকিট (Moustached parakeet)। বেছিভাগ উপপ্ৰজাতিয়েই [[ইণ্ডোনেচিয়া]]ৰ অতি সৰু দ্বীপ বা দ্বীপপুঞ্জত সীমাৱদ্ধ। এটা উপপ্ৰজাতি [[আন্দামান দ্বীপপুঞ্জ]]ত পোৱা যায়, আৰু আন এটা উপপ্ৰজাতি মহাদ্বীপীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায় আৰু হিমালয়ৰ পাদদেশৰ বাটেৰে‍ দক্ষিণ এছিয়াৰ উত্তৰ-পূব অংশলৈকে আংশিকভাৱে বিস্তৃত। দ্বীপীয় কেইটামান প্ৰজাতি বন্যপক্ষীৰ ব্যৱসায়ৰ দ্বাৰা ভাবুকিৰ সন্মুখীন হ'ব পাৰে। [[জাভা]]ত পোৱা মনোনীত প্ৰজাতিটো (মূল উপপ্ৰজাতিটো) বিলুপ্তিৰ পথত। এই প্ৰজাতিটোৰ বন্য হৈ পৰা (পোহনীয়া অৱস্থাৰ পৰা মুক্ত হোৱা) জনসংখ্যাই এতিয়া [[মুম্বাই]] আৰু [[চিংগাপুৰ]]ৰ দৰে নগৰত নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে। ভাৰতৰ [[চেন্নাই]] আৰু [[বেংগালুৰু]]ৰ দৰে আন কিছুমান নগৰতো অলপ সংখ্যকে পোৱা যায়। [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] 7y7axg810circq4og9v65cy8c3qvojn 646056 646055 2026-10-19T10:33:26Z কুমুদ ঘোষ 42738 646056 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = গালপোৰা ভাটৌ (Red-breasted parakeet) | image = Psittacula alexandri -Changi Village-6.jpg | image_caption = Female (left) and male (right) | image_upright = 1.2 | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Psittacula alexandri'' |volume=2017 |article-number=e.T22685505A111371703 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685505A111371703.en |access-date=12 November 2021}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=9123 |title=''Psittacula alexandri'' (Linnaeus, 1758) |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = alexandri | authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]]) | range_map = Psittacula alexandri distribution by subspecies.png | range_map_caption = ''Psittacula alexandri'' distribution by subspecies | synonyms = ''Psittacus alexandri'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1758}} }} '''গালপোৰা ভাটৌ''' বা '''মদনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Red-breasted parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula alexandri'') দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থানীয় ভাটৌ৷ এই প্ৰজাতিটো গণটোৰ ভিতৰত অধিক বহুলভাৱে বিস্তৃত প্ৰজাতিবোৰৰ অন্যতম, আৰু ইয়াৰেই ভৌগোলিক বৈচিত্ৰ্য (ভিন্ন ভিন্ন অঞ্চলত ভিন্নতা) আটাইতকৈ বেছি। বুকুত থকা ডাঙৰ ৰঙা দাগটোৰ দ্বাৰাই ইয়াক সহজে চিনি পোৱা যায়। উপপ্ৰজাতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ইয়াৰ বিকল্প নাম হ'ল মুস্টেচ্ড পেৰাকিট (Moustached parakeet)। বেছিভাগ উপপ্ৰজাতিয়েই [[ইণ্ডোনেচিয়া]]ৰ অতি সৰু দ্বীপ বা দ্বীপপুঞ্জত সীমাৱদ্ধ। এটা উপপ্ৰজাতি [[আন্দামান দ্বীপপুঞ্জ]]ত পোৱা যায়, আৰু আন এটা উপপ্ৰজাতি মহাদ্বীপীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায় আৰু হিমালয়ৰ পাদদেশৰ বাটেৰে‍ দক্ষিণ এছিয়াৰ উত্তৰ-পূব অংশলৈকে আংশিকভাৱে বিস্তৃত। দ্বীপীয় কেইটামান প্ৰজাতি বন্যপক্ষীৰ ব্যৱসায়ৰ দ্বাৰা ভাবুকিৰ সন্মুখীন হ'ব পাৰে। [[জাভা]]ত পোৱা মনোনীত প্ৰজাতিটো (মূল উপপ্ৰজাতিটো) বিলুপ্তিৰ পথত। এই প্ৰজাতিটোৰ বন্য হৈ পৰা (পোহনীয়া অৱস্থাৰ পৰা মুক্ত হোৱা) জনসংখ্যাই এতিয়া [[মুম্বাই]] আৰু [[চিংগাপুৰ]]ৰ দৰে নগৰত নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে। ভাৰতৰ [[চেন্নাই]] আৰু [[বেংগালুৰু]]ৰ দৰে আন কিছুমান নগৰতো অলপ সংখ্যকে পোৱা যায়। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] 6nr4ez678mkr0ilufnxlykvu9dgbe64 646057 646056 2026-10-19T10:34:32Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* তথ্যসূত্ৰ */ 646057 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = গালপোৰা ভাটৌ (Red-breasted parakeet) | image = Psittacula alexandri -Changi Village-6.jpg | image_caption = Female (left) and male (right) | image_upright = 1.2 | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Psittacula alexandri'' |volume=2017 |article-number=e.T22685505A111371703 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685505A111371703.en |access-date=12 November 2021}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=9123 |title=''Psittacula alexandri'' (Linnaeus, 1758) |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = alexandri | authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]]) | range_map = Psittacula alexandri distribution by subspecies.png | range_map_caption = ''Psittacula alexandri'' distribution by subspecies | synonyms = ''Psittacus alexandri'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1758}} }} '''গালপোৰা ভাটৌ''' বা '''মদনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Red-breasted parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula alexandri'') দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থানীয় ভাটৌ৷ এই প্ৰজাতিটো গণটোৰ ভিতৰত অধিক বহুলভাৱে বিস্তৃত প্ৰজাতিবোৰৰ অন্যতম, আৰু ইয়াৰেই ভৌগোলিক বৈচিত্ৰ্য (ভিন্ন ভিন্ন অঞ্চলত ভিন্নতা) আটাইতকৈ বেছি। বুকুত থকা ডাঙৰ ৰঙা দাগটোৰ দ্বাৰাই ইয়াক সহজে চিনি পোৱা যায়। উপপ্ৰজাতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ইয়াৰ বিকল্প নাম হ'ল মুস্টেচ্ড পেৰাকিট (Moustached parakeet)। বেছিভাগ উপপ্ৰজাতিয়েই [[ইণ্ডোনেচিয়া]]ৰ অতি সৰু দ্বীপ বা দ্বীপপুঞ্জত সীমাৱদ্ধ। এটা উপপ্ৰজাতি [[আন্দামান দ্বীপপুঞ্জ]]ত পোৱা যায়, আৰু আন এটা উপপ্ৰজাতি মহাদ্বীপীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায় আৰু হিমালয়ৰ পাদদেশৰ বাটেৰে‍ দক্ষিণ এছিয়াৰ উত্তৰ-পূব অংশলৈকে আংশিকভাৱে বিস্তৃত। দ্বীপীয় কেইটামান প্ৰজাতি বন্যপক্ষীৰ ব্যৱসায়ৰ দ্বাৰা ভাবুকিৰ সন্মুখীন হ'ব পাৰে। [[জাভা]]ত পোৱা মনোনীত প্ৰজাতিটো (মূল উপপ্ৰজাতিটো) বিলুপ্তিৰ পথত। এই প্ৰজাতিটোৰ বন্য হৈ পৰা (পোহনীয়া অৱস্থাৰ পৰা মুক্ত হোৱা) জনসংখ্যাই এতিয়া [[মুম্বাই]] আৰু [[চিংগাপুৰ]]ৰ দৰে নগৰত নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে। ভাৰতৰ [[চেন্নাই]] আৰু [[বেংগালুৰু]]ৰ দৰে আন কিছুমান নগৰতো অলপ সংখ্যকে পোৱা যায়। ==শ্ৰেণীবিভাজন== ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] 6f1bl2142x3i94jrp0jyszo4jo9ras6 646058 646057 2026-10-19T10:36:44Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* শ্ৰেণীবিভাজন */ 646058 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = গালপোৰা ভাটৌ (Red-breasted parakeet) | image = Psittacula alexandri -Changi Village-6.jpg | image_caption = Female (left) and male (right) | image_upright = 1.2 | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Psittacula alexandri'' |volume=2017 |article-number=e.T22685505A111371703 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685505A111371703.en |access-date=12 November 2021}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=9123 |title=''Psittacula alexandri'' (Linnaeus, 1758) |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = alexandri | authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]]) | range_map = Psittacula alexandri distribution by subspecies.png | range_map_caption = ''Psittacula alexandri'' distribution by subspecies | synonyms = ''Psittacus alexandri'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1758}} }} '''গালপোৰা ভাটৌ''' বা '''মদনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Red-breasted parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula alexandri'') দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থানীয় ভাটৌ৷ এই প্ৰজাতিটো গণটোৰ ভিতৰত অধিক বহুলভাৱে বিস্তৃত প্ৰজাতিবোৰৰ অন্যতম, আৰু ইয়াৰেই ভৌগোলিক বৈচিত্ৰ্য (ভিন্ন ভিন্ন অঞ্চলত ভিন্নতা) আটাইতকৈ বেছি। বুকুত থকা ডাঙৰ ৰঙা দাগটোৰ দ্বাৰাই ইয়াক সহজে চিনি পোৱা যায়। উপপ্ৰজাতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ইয়াৰ বিকল্প নাম হ'ল মুস্টেচ্ড পেৰাকিট (Moustached parakeet)। বেছিভাগ উপপ্ৰজাতিয়েই [[ইণ্ডোনেচিয়া]]ৰ অতি সৰু দ্বীপ বা দ্বীপপুঞ্জত সীমাৱদ্ধ। এটা উপপ্ৰজাতি [[আন্দামান দ্বীপপুঞ্জ]]ত পোৱা যায়, আৰু আন এটা উপপ্ৰজাতি মহাদ্বীপীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায় আৰু হিমালয়ৰ পাদদেশৰ বাটেৰে‍ দক্ষিণ এছিয়াৰ উত্তৰ-পূব অংশলৈকে আংশিকভাৱে বিস্তৃত। দ্বীপীয় কেইটামান প্ৰজাতি বন্যপক্ষীৰ ব্যৱসায়ৰ দ্বাৰা ভাবুকিৰ সন্মুখীন হ'ব পাৰে। [[জাভা]]ত পোৱা মনোনীত প্ৰজাতিটো (মূল উপপ্ৰজাতিটো) বিলুপ্তিৰ পথত। এই প্ৰজাতিটোৰ বন্য হৈ পৰা (পোহনীয়া অৱস্থাৰ পৰা মুক্ত হোৱা) জনসংখ্যাই এতিয়া [[মুম্বাই]] আৰু [[চিংগাপুৰ]]ৰ দৰে নগৰত নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে। ভাৰতৰ [[চেন্নাই]] আৰু [[বেংগালুৰু]]ৰ দৰে আন কিছুমান নগৰতো অলপ সংখ্যকে পোৱা যায়। ==শ্ৰেণীবিভাজন== গালপোৰা ভাটৌৰ বিষয়ে‍ ১৭৫৮ চনত [[চুইডেন]]ৰ প্ৰকৃতিবিজ্ঞানী কাৰ্ল লিনিয়াছে তেওঁৰ ''চিষ্টেমা নেচাৰে''ৰ দশম সংস্কৰণত আনুষ্ঠানিকভাৱে বৰ্ণনা কৰিছিল। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] lyjcwq5niq10d5n3m4xapyvldnhx2sl 646059 646058 2026-10-19T10:38:34Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* শ্ৰেণীবিভাজন */ 646059 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = গালপোৰা ভাটৌ (Red-breasted parakeet) | image = Psittacula alexandri -Changi Village-6.jpg | image_caption = Female (left) and male (right) | image_upright = 1.2 | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Psittacula alexandri'' |volume=2017 |article-number=e.T22685505A111371703 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685505A111371703.en |access-date=12 November 2021}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=9123 |title=''Psittacula alexandri'' (Linnaeus, 1758) |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = alexandri | authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]]) | range_map = Psittacula alexandri distribution by subspecies.png | range_map_caption = ''Psittacula alexandri'' distribution by subspecies | synonyms = ''Psittacus alexandri'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1758}} }} '''গালপোৰা ভাটৌ''' বা '''মদনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Red-breasted parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula alexandri'') দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থানীয় ভাটৌ৷ এই প্ৰজাতিটো গণটোৰ ভিতৰত অধিক বহুলভাৱে বিস্তৃত প্ৰজাতিবোৰৰ অন্যতম, আৰু ইয়াৰেই ভৌগোলিক বৈচিত্ৰ্য (ভিন্ন ভিন্ন অঞ্চলত ভিন্নতা) আটাইতকৈ বেছি। বুকুত থকা ডাঙৰ ৰঙা দাগটোৰ দ্বাৰাই ইয়াক সহজে চিনি পোৱা যায়। উপপ্ৰজাতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ইয়াৰ বিকল্প নাম হ'ল মুস্টেচ্ড পেৰাকিট (Moustached parakeet)। বেছিভাগ উপপ্ৰজাতিয়েই [[ইণ্ডোনেচিয়া]]ৰ অতি সৰু দ্বীপ বা দ্বীপপুঞ্জত সীমাৱদ্ধ। এটা উপপ্ৰজাতি [[আন্দামান দ্বীপপুঞ্জ]]ত পোৱা যায়, আৰু আন এটা উপপ্ৰজাতি মহাদ্বীপীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায় আৰু হিমালয়ৰ পাদদেশৰ বাটেৰে‍ দক্ষিণ এছিয়াৰ উত্তৰ-পূব অংশলৈকে আংশিকভাৱে বিস্তৃত। দ্বীপীয় কেইটামান প্ৰজাতি বন্যপক্ষীৰ ব্যৱসায়ৰ দ্বাৰা ভাবুকিৰ সন্মুখীন হ'ব পাৰে। [[জাভা]]ত পোৱা মনোনীত প্ৰজাতিটো (মূল উপপ্ৰজাতিটো) বিলুপ্তিৰ পথত। এই প্ৰজাতিটোৰ বন্য হৈ পৰা (পোহনীয়া অৱস্থাৰ পৰা মুক্ত হোৱা) জনসংখ্যাই এতিয়া [[মুম্বাই]] আৰু [[চিংগাপুৰ]]ৰ দৰে নগৰত নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে। ভাৰতৰ [[চেন্নাই]] আৰু [[বেংগালুৰু]]ৰ দৰে আন কিছুমান নগৰতো অলপ সংখ্যকে পোৱা যায়। ==শ্ৰেণীবিভাজন== গালপোৰা ভাটৌৰ বিষয়ে‍ ১৭৫৮ চনত [[চুইডেন]]ৰ প্ৰকৃতিবিজ্ঞানী কাৰ্ল লিনিয়াছে তেওঁৰ ''চিষ্টেমা নেচাৰে''ৰ দশম সংস্কৰণত আনুষ্ঠানিকভাৱে বৰ্ণনা কৰিছিল। তেওঁ ইয়াক আন সকলো ভাটৌ চৰাইৰ লগত গণ চিটাকাছত স্থান দিছিল আৰু দ্বিপদ নাম ''Psittacus alexandri'' সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াৰ আদৰ্শ অঞ্চল হ'ল জাভা দ্বীপ। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] 9h92482924nxxbnvl94n401mor4o744 646060 646059 2026-10-19T10:39:10Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* শ্ৰেণীবিভাজন */ 646060 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = গালপোৰা ভাটৌ (Red-breasted parakeet) | image = Psittacula alexandri -Changi Village-6.jpg | image_caption = Female (left) and male (right) | image_upright = 1.2 | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Psittacula alexandri'' |volume=2017 |article-number=e.T22685505A111371703 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685505A111371703.en |access-date=12 November 2021}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=9123 |title=''Psittacula alexandri'' (Linnaeus, 1758) |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = alexandri | authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]]) | range_map = Psittacula alexandri distribution by subspecies.png | range_map_caption = ''Psittacula alexandri'' distribution by subspecies | synonyms = ''Psittacus alexandri'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1758}} }} '''গালপোৰা ভাটৌ''' বা '''মদনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Red-breasted parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula alexandri'') দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থানীয় ভাটৌ৷ এই প্ৰজাতিটো গণটোৰ ভিতৰত অধিক বহুলভাৱে বিস্তৃত প্ৰজাতিবোৰৰ অন্যতম, আৰু ইয়াৰেই ভৌগোলিক বৈচিত্ৰ্য (ভিন্ন ভিন্ন অঞ্চলত ভিন্নতা) আটাইতকৈ বেছি। বুকুত থকা ডাঙৰ ৰঙা দাগটোৰ দ্বাৰাই ইয়াক সহজে চিনি পোৱা যায়। উপপ্ৰজাতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ইয়াৰ বিকল্প নাম হ'ল মুস্টেচ্ড পেৰাকিট (Moustached parakeet)। বেছিভাগ উপপ্ৰজাতিয়েই [[ইণ্ডোনেচিয়া]]ৰ অতি সৰু দ্বীপ বা দ্বীপপুঞ্জত সীমাৱদ্ধ। এটা উপপ্ৰজাতি [[আন্দামান দ্বীপপুঞ্জ]]ত পোৱা যায়, আৰু আন এটা উপপ্ৰজাতি মহাদ্বীপীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায় আৰু হিমালয়ৰ পাদদেশৰ বাটেৰে‍ দক্ষিণ এছিয়াৰ উত্তৰ-পূব অংশলৈকে আংশিকভাৱে বিস্তৃত। দ্বীপীয় কেইটামান প্ৰজাতি বন্যপক্ষীৰ ব্যৱসায়ৰ দ্বাৰা ভাবুকিৰ সন্মুখীন হ'ব পাৰে। [[জাভা]]ত পোৱা মনোনীত প্ৰজাতিটো (মূল উপপ্ৰজাতিটো) বিলুপ্তিৰ পথত। এই প্ৰজাতিটোৰ বন্য হৈ পৰা (পোহনীয়া অৱস্থাৰ পৰা মুক্ত হোৱা) জনসংখ্যাই এতিয়া [[মুম্বাই]] আৰু [[চিংগাপুৰ]]ৰ দৰে নগৰত নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে। ভাৰতৰ [[চেন্নাই]] আৰু [[বেংগালুৰু]]ৰ দৰে আন কিছুমান নগৰতো অলপ সংখ্যকে পোৱা যায়। ==শ্ৰেণীবিভাজন== গালপোৰা ভাটৌৰ বিষয়ে‍ ১৭৫৮ চনত [[চুইডেন]]ৰ প্ৰকৃতিবিজ্ঞানী কাৰ্ল লিনিয়াছে তেওঁৰ ''চিষ্টেমা নেচাৰে''ৰ দশম সংস্কৰণত আনুষ্ঠানিকভাৱে বৰ্ণনা কৰিছিল। তেওঁ ইয়াক আন সকলো ভাটৌ চৰাইৰ লগত গণ চিটাকাছত স্থান দিছিল আৰু দ্বিপদ নাম ''Psittacus alexandri'' সৃষ্টি কৰিছিল।<ref>{{cite book | last=Linnaeus | first=Carl | author-link=Carl Linnaeus | year=1758 | title= Systema Naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis | volume=1 | edition=10th | page=xxx | publisher=Laurentii Salvii | location=Holmiae (Stockholm) | language=Latin | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/727004 }}</ref> ইয়াৰ আদৰ্শ অঞ্চল হ'ল জাভা দ্বীপ। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] d48or5hazk8rtb98dfk1zl8f9mfw44s 646061 646060 2026-10-19T10:39:36Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* শ্ৰেণীবিভাজন */ 646061 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = গালপোৰা ভাটৌ (Red-breasted parakeet) | image = Psittacula alexandri -Changi Village-6.jpg | image_caption = Female (left) and male (right) | image_upright = 1.2 | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Psittacula alexandri'' |volume=2017 |article-number=e.T22685505A111371703 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685505A111371703.en |access-date=12 November 2021}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=9123 |title=''Psittacula alexandri'' (Linnaeus, 1758) |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = alexandri | authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]]) | range_map = Psittacula alexandri distribution by subspecies.png | range_map_caption = ''Psittacula alexandri'' distribution by subspecies | synonyms = ''Psittacus alexandri'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1758}} }} '''গালপোৰা ভাটৌ''' বা '''মদনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Red-breasted parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula alexandri'') দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থানীয় ভাটৌ৷ এই প্ৰজাতিটো গণটোৰ ভিতৰত অধিক বহুলভাৱে বিস্তৃত প্ৰজাতিবোৰৰ অন্যতম, আৰু ইয়াৰেই ভৌগোলিক বৈচিত্ৰ্য (ভিন্ন ভিন্ন অঞ্চলত ভিন্নতা) আটাইতকৈ বেছি। বুকুত থকা ডাঙৰ ৰঙা দাগটোৰ দ্বাৰাই ইয়াক সহজে চিনি পোৱা যায়। উপপ্ৰজাতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ইয়াৰ বিকল্প নাম হ'ল মুস্টেচ্ড পেৰাকিট (Moustached parakeet)। বেছিভাগ উপপ্ৰজাতিয়েই [[ইণ্ডোনেচিয়া]]ৰ অতি সৰু দ্বীপ বা দ্বীপপুঞ্জত সীমাৱদ্ধ। এটা উপপ্ৰজাতি [[আন্দামান দ্বীপপুঞ্জ]]ত পোৱা যায়, আৰু আন এটা উপপ্ৰজাতি মহাদ্বীপীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায় আৰু হিমালয়ৰ পাদদেশৰ বাটেৰে‍ দক্ষিণ এছিয়াৰ উত্তৰ-পূব অংশলৈকে আংশিকভাৱে বিস্তৃত। দ্বীপীয় কেইটামান প্ৰজাতি বন্যপক্ষীৰ ব্যৱসায়ৰ দ্বাৰা ভাবুকিৰ সন্মুখীন হ'ব পাৰে। [[জাভা]]ত পোৱা মনোনীত প্ৰজাতিটো (মূল উপপ্ৰজাতিটো) বিলুপ্তিৰ পথত। এই প্ৰজাতিটোৰ বন্য হৈ পৰা (পোহনীয়া অৱস্থাৰ পৰা মুক্ত হোৱা) জনসংখ্যাই এতিয়া [[মুম্বাই]] আৰু [[চিংগাপুৰ]]ৰ দৰে নগৰত নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে। ভাৰতৰ [[চেন্নাই]] আৰু [[বেংগালুৰু]]ৰ দৰে আন কিছুমান নগৰতো অলপ সংখ্যকে পোৱা যায়। ==শ্ৰেণীবিভাজন== গালপোৰা ভাটৌৰ বিষয়ে‍ ১৭৫৮ চনত [[চুইডেন]]ৰ প্ৰকৃতিবিজ্ঞানী কাৰ্ল লিনিয়াছে তেওঁৰ ''চিষ্টেমা নেচাৰে''ৰ দশম সংস্কৰণত আনুষ্ঠানিকভাৱে বৰ্ণনা কৰিছিল। তেওঁ ইয়াক আন সকলো ভাটৌ চৰাইৰ লগত গণ চিটাকাছত স্থান দিছিল আৰু দ্বিপদ নাম ''Psittacus alexandri'' সৃষ্টি কৰিছিল।<ref>{{cite book | last=Linnaeus | first=Carl | author-link=Carl Linnaeus | year=1758 | title= Systema Naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis | volume=1 | edition=10th | page=xxx | publisher=Laurentii Salvii | location=Holmiae (Stockholm) | language=Latin | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/727004 }}</ref> ইয়াৰ আদৰ্শ অঞ্চল হ'ল জাভা দ্বীপ।<ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1937 | title=Check-List of Birds of the World | volume=3 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=244 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14477959 }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] g6jciyq01xntlddhj355rghcy5muhfw 646062 646061 2026-10-19T10:40:55Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* শ্ৰেণীবিভাজন */ 646062 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = গালপোৰা ভাটৌ (Red-breasted parakeet) | image = Psittacula alexandri -Changi Village-6.jpg | image_caption = Female (left) and male (right) | image_upright = 1.2 | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Psittacula alexandri'' |volume=2017 |article-number=e.T22685505A111371703 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685505A111371703.en |access-date=12 November 2021}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=9123 |title=''Psittacula alexandri'' (Linnaeus, 1758) |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = alexandri | authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]]) | range_map = Psittacula alexandri distribution by subspecies.png | range_map_caption = ''Psittacula alexandri'' distribution by subspecies | synonyms = ''Psittacus alexandri'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1758}} }} '''গালপোৰা ভাটৌ''' বা '''মদনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Red-breasted parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula alexandri'') দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থানীয় ভাটৌ৷ এই প্ৰজাতিটো গণটোৰ ভিতৰত অধিক বহুলভাৱে বিস্তৃত প্ৰজাতিবোৰৰ অন্যতম, আৰু ইয়াৰেই ভৌগোলিক বৈচিত্ৰ্য (ভিন্ন ভিন্ন অঞ্চলত ভিন্নতা) আটাইতকৈ বেছি। বুকুত থকা ডাঙৰ ৰঙা দাগটোৰ দ্বাৰাই ইয়াক সহজে চিনি পোৱা যায়। উপপ্ৰজাতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ইয়াৰ বিকল্প নাম হ'ল মুস্টেচ্ড পেৰাকিট (Moustached parakeet)। বেছিভাগ উপপ্ৰজাতিয়েই [[ইণ্ডোনেচিয়া]]ৰ অতি সৰু দ্বীপ বা দ্বীপপুঞ্জত সীমাৱদ্ধ। এটা উপপ্ৰজাতি [[আন্দামান দ্বীপপুঞ্জ]]ত পোৱা যায়, আৰু আন এটা উপপ্ৰজাতি মহাদ্বীপীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায় আৰু হিমালয়ৰ পাদদেশৰ বাটেৰে‍ দক্ষিণ এছিয়াৰ উত্তৰ-পূব অংশলৈকে আংশিকভাৱে বিস্তৃত। দ্বীপীয় কেইটামান প্ৰজাতি বন্যপক্ষীৰ ব্যৱসায়ৰ দ্বাৰা ভাবুকিৰ সন্মুখীন হ'ব পাৰে। [[জাভা]]ত পোৱা মনোনীত প্ৰজাতিটো (মূল উপপ্ৰজাতিটো) বিলুপ্তিৰ পথত। এই প্ৰজাতিটোৰ বন্য হৈ পৰা (পোহনীয়া অৱস্থাৰ পৰা মুক্ত হোৱা) জনসংখ্যাই এতিয়া [[মুম্বাই]] আৰু [[চিংগাপুৰ]]ৰ দৰে নগৰত নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে। ভাৰতৰ [[চেন্নাই]] আৰু [[বেংগালুৰু]]ৰ দৰে আন কিছুমান নগৰতো অলপ সংখ্যকে পোৱা যায়। ==শ্ৰেণীবিভাজন== গালপোৰা ভাটৌৰ বিষয়ে‍ ১৭৫৮ চনত [[চুইডেন]]ৰ প্ৰকৃতিবিজ্ঞানী কাৰ্ল লিনিয়াছে তেওঁৰ ''চিষ্টেমা নেচাৰে''ৰ দশম সংস্কৰণত আনুষ্ঠানিকভাৱে বৰ্ণনা কৰিছিল। তেওঁ ইয়াক আন সকলো ভাটৌ চৰাইৰ লগত গণ চিটাকাছত স্থান দিছিল আৰু দ্বিপদ নাম ''Psittacus alexandri'' সৃষ্টি কৰিছিল।<ref>{{cite book | last=Linnaeus | first=Carl | author-link=Carl Linnaeus | year=1758 | title= Systema Naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis | volume=1 | edition=10th | page=xxx | publisher=Laurentii Salvii | location=Holmiae (Stockholm) | language=Latin | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/727004 }}</ref> ইয়াৰ আদৰ্শ অঞ্চল হ'ল জাভা দ্বীপ।<ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1937 | title=Check-List of Birds of the World | volume=3 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=244 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14477959 }}</ref> গালপোৰা ভাটৌক এতিয়া চিটাকুলা গণত স্থান দিয়া হৈছে, যিটো গণ ১৮০০ চনত ফ্ৰান্সৰ প্ৰকৃতিবিজ্ঞানী জৰ্জ কুভিয়েৰে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] ieqz5mmipvyv2vqgk2e3af35udwlfte 646063 646062 2026-10-19T10:41:42Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* শ্ৰেণীবিভাজন */ 646063 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = গালপোৰা ভাটৌ (Red-breasted parakeet) | image = Psittacula alexandri -Changi Village-6.jpg | image_caption = Female (left) and male (right) | image_upright = 1.2 | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Psittacula alexandri'' |volume=2017 |article-number=e.T22685505A111371703 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685505A111371703.en |access-date=12 November 2021}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=9123 |title=''Psittacula alexandri'' (Linnaeus, 1758) |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = alexandri | authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]]) | range_map = Psittacula alexandri distribution by subspecies.png | range_map_caption = ''Psittacula alexandri'' distribution by subspecies | synonyms = ''Psittacus alexandri'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1758}} }} '''গালপোৰা ভাটৌ''' বা '''মদনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Red-breasted parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula alexandri'') দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থানীয় ভাটৌ৷ এই প্ৰজাতিটো গণটোৰ ভিতৰত অধিক বহুলভাৱে বিস্তৃত প্ৰজাতিবোৰৰ অন্যতম, আৰু ইয়াৰেই ভৌগোলিক বৈচিত্ৰ্য (ভিন্ন ভিন্ন অঞ্চলত ভিন্নতা) আটাইতকৈ বেছি। বুকুত থকা ডাঙৰ ৰঙা দাগটোৰ দ্বাৰাই ইয়াক সহজে চিনি পোৱা যায়। উপপ্ৰজাতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ইয়াৰ বিকল্প নাম হ'ল মুস্টেচ্ড পেৰাকিট (Moustached parakeet)। বেছিভাগ উপপ্ৰজাতিয়েই [[ইণ্ডোনেচিয়া]]ৰ অতি সৰু দ্বীপ বা দ্বীপপুঞ্জত সীমাৱদ্ধ। এটা উপপ্ৰজাতি [[আন্দামান দ্বীপপুঞ্জ]]ত পোৱা যায়, আৰু আন এটা উপপ্ৰজাতি মহাদ্বীপীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায় আৰু হিমালয়ৰ পাদদেশৰ বাটেৰে‍ দক্ষিণ এছিয়াৰ উত্তৰ-পূব অংশলৈকে আংশিকভাৱে বিস্তৃত। দ্বীপীয় কেইটামান প্ৰজাতি বন্যপক্ষীৰ ব্যৱসায়ৰ দ্বাৰা ভাবুকিৰ সন্মুখীন হ'ব পাৰে। [[জাভা]]ত পোৱা মনোনীত প্ৰজাতিটো (মূল উপপ্ৰজাতিটো) বিলুপ্তিৰ পথত। এই প্ৰজাতিটোৰ বন্য হৈ পৰা (পোহনীয়া অৱস্থাৰ পৰা মুক্ত হোৱা) জনসংখ্যাই এতিয়া [[মুম্বাই]] আৰু [[চিংগাপুৰ]]ৰ দৰে নগৰত নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে। ভাৰতৰ [[চেন্নাই]] আৰু [[বেংগালুৰু]]ৰ দৰে আন কিছুমান নগৰতো অলপ সংখ্যকে পোৱা যায়। ==শ্ৰেণীবিভাজন== গালপোৰা ভাটৌৰ বিষয়ে‍ ১৭৫৮ চনত [[চুইডেন]]ৰ প্ৰকৃতিবিজ্ঞানী কাৰ্ল লিনিয়াছে তেওঁৰ ''চিষ্টেমা নেচাৰে''ৰ দশম সংস্কৰণত আনুষ্ঠানিকভাৱে বৰ্ণনা কৰিছিল। তেওঁ ইয়াক আন সকলো ভাটৌ চৰাইৰ লগত গণ চিটাকাছত স্থান দিছিল আৰু দ্বিপদ নাম ''Psittacus alexandri'' সৃষ্টি কৰিছিল।<ref>{{cite book | last=Linnaeus | first=Carl | author-link=Carl Linnaeus | year=1758 | title= Systema Naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis | volume=1 | edition=10th | page=xxx | publisher=Laurentii Salvii | location=Holmiae (Stockholm) | language=Latin | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/727004 }}</ref> ইয়াৰ আদৰ্শ অঞ্চল হ'ল জাভা দ্বীপ।<ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1937 | title=Check-List of Birds of the World | volume=3 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=244 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14477959 }}</ref> গালপোৰা ভাটৌক এতিয়া চিটাকুলা গণত স্থান দিয়া হৈছে, যিটো গণ ১৮০০ চনত ফ্ৰান্সৰ প্ৰকৃতিবিজ্ঞানী জৰ্জ কুভিয়েৰে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল।<ref>{{ cite book | last=Cuvier | first=Georges | author-link=Georges Cuvier | year=1800 | title=Leçons d'Anatomie Comparée | volume=1 | language=fr | place=Paris | publisher=Baudouin | at=Table near end | url=https://biodiversitylibrary.org/page/33516226 }}</ref><ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela Rasmussen | date=January 2022 | title=Parrots, cockatoos | work=IOC World Bird List Version 12.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/parrots/| publisher=International Ornithologists' Union | access-date=21 March 2022 }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] cps5expplp20bm600b5o5kpnh902jd0 646064 646063 2026-10-19T10:43:31Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* শ্ৰেণীবিভাজন */ 646064 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = গালপোৰা ভাটৌ (Red-breasted parakeet) | image = Psittacula alexandri -Changi Village-6.jpg | image_caption = Female (left) and male (right) | image_upright = 1.2 | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Psittacula alexandri'' |volume=2017 |article-number=e.T22685505A111371703 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685505A111371703.en |access-date=12 November 2021}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=9123 |title=''Psittacula alexandri'' (Linnaeus, 1758) |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = alexandri | authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]]) | range_map = Psittacula alexandri distribution by subspecies.png | range_map_caption = ''Psittacula alexandri'' distribution by subspecies | synonyms = ''Psittacus alexandri'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1758}} }} '''গালপোৰা ভাটৌ''' বা '''মদনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Red-breasted parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula alexandri'') দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থানীয় ভাটৌ৷ এই প্ৰজাতিটো গণটোৰ ভিতৰত অধিক বহুলভাৱে বিস্তৃত প্ৰজাতিবোৰৰ অন্যতম, আৰু ইয়াৰেই ভৌগোলিক বৈচিত্ৰ্য (ভিন্ন ভিন্ন অঞ্চলত ভিন্নতা) আটাইতকৈ বেছি। বুকুত থকা ডাঙৰ ৰঙা দাগটোৰ দ্বাৰাই ইয়াক সহজে চিনি পোৱা যায়। উপপ্ৰজাতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ইয়াৰ বিকল্প নাম হ'ল মুস্টেচ্ড পেৰাকিট (Moustached parakeet)। বেছিভাগ উপপ্ৰজাতিয়েই [[ইণ্ডোনেচিয়া]]ৰ অতি সৰু দ্বীপ বা দ্বীপপুঞ্জত সীমাৱদ্ধ। এটা উপপ্ৰজাতি [[আন্দামান দ্বীপপুঞ্জ]]ত পোৱা যায়, আৰু আন এটা উপপ্ৰজাতি মহাদ্বীপীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায় আৰু হিমালয়ৰ পাদদেশৰ বাটেৰে‍ দক্ষিণ এছিয়াৰ উত্তৰ-পূব অংশলৈকে আংশিকভাৱে বিস্তৃত। দ্বীপীয় কেইটামান প্ৰজাতি বন্যপক্ষীৰ ব্যৱসায়ৰ দ্বাৰা ভাবুকিৰ সন্মুখীন হ'ব পাৰে। [[জাভা]]ত পোৱা মনোনীত প্ৰজাতিটো (মূল উপপ্ৰজাতিটো) বিলুপ্তিৰ পথত। এই প্ৰজাতিটোৰ বন্য হৈ পৰা (পোহনীয়া অৱস্থাৰ পৰা মুক্ত হোৱা) জনসংখ্যাই এতিয়া [[মুম্বাই]] আৰু [[চিংগাপুৰ]]ৰ দৰে নগৰত নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে। ভাৰতৰ [[চেন্নাই]] আৰু [[বেংগালুৰু]]ৰ দৰে আন কিছুমান নগৰতো অলপ সংখ্যকে পোৱা যায়। ==শ্ৰেণীবিভাজন== গালপোৰা ভাটৌৰ বিষয়ে‍ ১৭৫৮ চনত [[চুইডেন]]ৰ প্ৰকৃতিবিজ্ঞানী কাৰ্ল লিনিয়াছে তেওঁৰ ''চিষ্টেমা নেচাৰে''ৰ দশম সংস্কৰণত আনুষ্ঠানিকভাৱে বৰ্ণনা কৰিছিল। তেওঁ ইয়াক আন সকলো ভাটৌ চৰাইৰ লগত গণ চিটাকাছত স্থান দিছিল আৰু দ্বিপদ নাম ''Psittacus alexandri'' সৃষ্টি কৰিছিল।<ref>{{cite book | last=Linnaeus | first=Carl | author-link=Carl Linnaeus | year=1758 | title= Systema Naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis | volume=1 | edition=10th | page=xxx | publisher=Laurentii Salvii | location=Holmiae (Stockholm) | language=Latin | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/727004 }}</ref> ইয়াৰ আদৰ্শ অঞ্চল হ'ল জাভা দ্বীপ।<ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1937 | title=Check-List of Birds of the World | volume=3 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=244 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14477959 }}</ref> গালপোৰা ভাটৌক এতিয়া চিটাকুলা গণত স্থান দিয়া হৈছে, যিটো গণ ১৮০০ চনত ফ্ৰান্সৰ প্ৰকৃতিবিজ্ঞানী জৰ্জ কুভিয়েৰে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল।<ref>{{ cite book | last=Cuvier | first=Georges | author-link=Georges Cuvier | year=1800 | title=Leçons d'Anatomie Comparée | volume=1 | language=fr | place=Paris | publisher=Baudouin | at=Table near end | url=https://biodiversitylibrary.org/page/33516226 }}</ref><ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela Rasmussen | date=January 2022 | title=Parrots, cockatoos | work=IOC World Bird List Version 12.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/parrots/| publisher=International Ornithologists' Union | access-date=21 March 2022 }}</ref> গণটোৰ নামটো "ভাটৌ" বুজোৱা লেটিন শব্দ psittacusৰ এটা ক্ষুদ্ৰতাবাচক ৰূপ। alexandri নামৰ প্ৰজাতিগত বিশেষণটো আলেকজেণ্ডাৰ দ্য গ্ৰেটৰ নামৰ পৰা লোৱা হৈছে, যাৰ সৈন্যসকলে গ্ৰীচলৈ ভাটৌ চৰাই আনিছিল। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] rjmzaze6jt5rzby9krxx9mrpipn9dnu 646065 646064 2026-10-19T10:44:07Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* শ্ৰেণীবিভাজন */ 646065 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = গালপোৰা ভাটৌ (Red-breasted parakeet) | image = Psittacula alexandri -Changi Village-6.jpg | image_caption = Female (left) and male (right) | image_upright = 1.2 | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Psittacula alexandri'' |volume=2017 |article-number=e.T22685505A111371703 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685505A111371703.en |access-date=12 November 2021}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=9123 |title=''Psittacula alexandri'' (Linnaeus, 1758) |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = alexandri | authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]]) | range_map = Psittacula alexandri distribution by subspecies.png | range_map_caption = ''Psittacula alexandri'' distribution by subspecies | synonyms = ''Psittacus alexandri'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1758}} }} '''গালপোৰা ভাটৌ''' বা '''মদনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Red-breasted parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula alexandri'') দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থানীয় ভাটৌ৷ এই প্ৰজাতিটো গণটোৰ ভিতৰত অধিক বহুলভাৱে বিস্তৃত প্ৰজাতিবোৰৰ অন্যতম, আৰু ইয়াৰেই ভৌগোলিক বৈচিত্ৰ্য (ভিন্ন ভিন্ন অঞ্চলত ভিন্নতা) আটাইতকৈ বেছি। বুকুত থকা ডাঙৰ ৰঙা দাগটোৰ দ্বাৰাই ইয়াক সহজে চিনি পোৱা যায়। উপপ্ৰজাতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ইয়াৰ বিকল্প নাম হ'ল মুস্টেচ্ড পেৰাকিট (Moustached parakeet)। বেছিভাগ উপপ্ৰজাতিয়েই [[ইণ্ডোনেচিয়া]]ৰ অতি সৰু দ্বীপ বা দ্বীপপুঞ্জত সীমাৱদ্ধ। এটা উপপ্ৰজাতি [[আন্দামান দ্বীপপুঞ্জ]]ত পোৱা যায়, আৰু আন এটা উপপ্ৰজাতি মহাদ্বীপীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায় আৰু হিমালয়ৰ পাদদেশৰ বাটেৰে‍ দক্ষিণ এছিয়াৰ উত্তৰ-পূব অংশলৈকে আংশিকভাৱে বিস্তৃত। দ্বীপীয় কেইটামান প্ৰজাতি বন্যপক্ষীৰ ব্যৱসায়ৰ দ্বাৰা ভাবুকিৰ সন্মুখীন হ'ব পাৰে। [[জাভা]]ত পোৱা মনোনীত প্ৰজাতিটো (মূল উপপ্ৰজাতিটো) বিলুপ্তিৰ পথত। এই প্ৰজাতিটোৰ বন্য হৈ পৰা (পোহনীয়া অৱস্থাৰ পৰা মুক্ত হোৱা) জনসংখ্যাই এতিয়া [[মুম্বাই]] আৰু [[চিংগাপুৰ]]ৰ দৰে নগৰত নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে। ভাৰতৰ [[চেন্নাই]] আৰু [[বেংগালুৰু]]ৰ দৰে আন কিছুমান নগৰতো অলপ সংখ্যকে পোৱা যায়। ==শ্ৰেণীবিভাজন== গালপোৰা ভাটৌৰ বিষয়ে‍ ১৭৫৮ চনত [[চুইডেন]]ৰ প্ৰকৃতিবিজ্ঞানী কাৰ্ল লিনিয়াছে তেওঁৰ ''চিষ্টেমা নেচাৰে''ৰ দশম সংস্কৰণত আনুষ্ঠানিকভাৱে বৰ্ণনা কৰিছিল। তেওঁ ইয়াক আন সকলো ভাটৌ চৰাইৰ লগত গণ চিটাকাছত স্থান দিছিল আৰু দ্বিপদ নাম ''Psittacus alexandri'' সৃষ্টি কৰিছিল।<ref>{{cite book | last=Linnaeus | first=Carl | author-link=Carl Linnaeus | year=1758 | title= Systema Naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis | volume=1 | edition=10th | page=xxx | publisher=Laurentii Salvii | location=Holmiae (Stockholm) | language=Latin | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/727004 }}</ref> ইয়াৰ আদৰ্শ অঞ্চল হ'ল জাভা দ্বীপ।<ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1937 | title=Check-List of Birds of the World | volume=3 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=244 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14477959 }}</ref> গালপোৰা ভাটৌক এতিয়া চিটাকুলা গণত স্থান দিয়া হৈছে, যিটো গণ ১৮০০ চনত ফ্ৰান্সৰ প্ৰকৃতিবিজ্ঞানী জৰ্জ কুভিয়েৰে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল।<ref>{{ cite book | last=Cuvier | first=Georges | author-link=Georges Cuvier | year=1800 | title=Leçons d'Anatomie Comparée | volume=1 | language=fr | place=Paris | publisher=Baudouin | at=Table near end | url=https://biodiversitylibrary.org/page/33516226 }}</ref><ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela Rasmussen | date=January 2022 | title=Parrots, cockatoos | work=IOC World Bird List Version 12.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/parrots/| publisher=International Ornithologists' Union | access-date=21 March 2022 }}</ref> গণটোৰ নামটো "ভাটৌ" বুজোৱা লেটিন শব্দ psittacusৰ এটা ক্ষুদ্ৰতাবাচক ৰূপ। alexandri নামৰ প্ৰজাতিগত বিশেষণটো আলেকজেণ্ডাৰ দ্য গ্ৰেটৰ নামৰ পৰা লোৱা হৈছে, যাৰ সৈন্যসকলে গ্ৰীচলৈ ভাটৌ চৰাই আনিছিল।<ref>{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | pages=[https://archive.org/stream/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling#page/n321/mode/1up 321], [https://archive.org/stream/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling#page/n41/mode/1up 41]}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] tk7lfi6tdoro92v7n5rwit0e1qrgewm 646066 646065 2026-10-19T10:48:45Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* শ্ৰেণীবিভাজন */ 646066 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of bird}} {{Speciesbox | name = গালপোৰা ভাটৌ (Red-breasted parakeet) | image = Psittacula alexandri -Changi Village-6.jpg | image_caption = Female (left) and male (right) | image_upright = 1.2 | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Psittacula alexandri'' |volume=2017 |article-number=e.T22685505A111371703 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685505A111371703.en |access-date=12 November 2021}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=9123 |title=''Psittacula alexandri'' (Linnaeus, 1758) |access-date=27 July 2025}}</ref> | genus = Psittacula | species = alexandri | authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]]) | range_map = Psittacula alexandri distribution by subspecies.png | range_map_caption = ''Psittacula alexandri'' distribution by subspecies | synonyms = ''Psittacus alexandri'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1758}} }} '''গালপোৰা ভাটৌ''' বা '''মদনা ভাটৌ''' ({{lang-en|Red-breasted parakeet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Psittacula alexandri'') দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থানীয় ভাটৌ৷ এই প্ৰজাতিটো গণটোৰ ভিতৰত অধিক বহুলভাৱে বিস্তৃত প্ৰজাতিবোৰৰ অন্যতম, আৰু ইয়াৰেই ভৌগোলিক বৈচিত্ৰ্য (ভিন্ন ভিন্ন অঞ্চলত ভিন্নতা) আটাইতকৈ বেছি। বুকুত থকা ডাঙৰ ৰঙা দাগটোৰ দ্বাৰাই ইয়াক সহজে চিনি পোৱা যায়। উপপ্ৰজাতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ইয়াৰ বিকল্প নাম হ'ল মুস্টেচ্ড পেৰাকিট (Moustached parakeet)। বেছিভাগ উপপ্ৰজাতিয়েই [[ইণ্ডোনেচিয়া]]ৰ অতি সৰু দ্বীপ বা দ্বীপপুঞ্জত সীমাৱদ্ধ। এটা উপপ্ৰজাতি [[আন্দামান দ্বীপপুঞ্জ]]ত পোৱা যায়, আৰু আন এটা উপপ্ৰজাতি মহাদ্বীপীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায় আৰু হিমালয়ৰ পাদদেশৰ বাটেৰে‍ দক্ষিণ এছিয়াৰ উত্তৰ-পূব অংশলৈকে আংশিকভাৱে বিস্তৃত। দ্বীপীয় কেইটামান প্ৰজাতি বন্যপক্ষীৰ ব্যৱসায়ৰ দ্বাৰা ভাবুকিৰ সন্মুখীন হ'ব পাৰে। [[জাভা]]ত পোৱা মনোনীত প্ৰজাতিটো (মূল উপপ্ৰজাতিটো) বিলুপ্তিৰ পথত। এই প্ৰজাতিটোৰ বন্য হৈ পৰা (পোহনীয়া অৱস্থাৰ পৰা মুক্ত হোৱা) জনসংখ্যাই এতিয়া [[মুম্বাই]] আৰু [[চিংগাপুৰ]]ৰ দৰে নগৰত নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে। ভাৰতৰ [[চেন্নাই]] আৰু [[বেংগালুৰু]]ৰ দৰে আন কিছুমান নগৰতো অলপ সংখ্যকে পোৱা যায়। ==শ্ৰেণীবিভাজন== গালপোৰা ভাটৌৰ বিষয়ে‍ ১৭৫৮ চনত [[চুইডেন]]ৰ প্ৰকৃতিবিজ্ঞানী কাৰ্ল লিনিয়াছে তেওঁৰ ''চিষ্টেমা নেচাৰে''ৰ দশম সংস্কৰণত আনুষ্ঠানিকভাৱে বৰ্ণনা কৰিছিল। তেওঁ ইয়াক আন সকলো ভাটৌ চৰাইৰ লগত গণ চিটাকাছত স্থান দিছিল আৰু দ্বিপদ নাম ''Psittacus alexandri'' সৃষ্টি কৰিছিল।<ref>{{cite book | last=Linnaeus | first=Carl | author-link=Carl Linnaeus | year=1758 | title= Systema Naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis | volume=1 | edition=10th | page=xxx | publisher=Laurentii Salvii | location=Holmiae (Stockholm) | language=Latin | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/727004 }}</ref> ইয়াৰ আদৰ্শ অঞ্চল হ'ল জাভা দ্বীপ।<ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1937 | title=Check-List of Birds of the World | volume=3 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=244 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14477959 }}</ref> গালপোৰা ভাটৌক এতিয়া চিটাকুলা গণত স্থান দিয়া হৈছে, যিটো গণ ১৮০০ চনত ফ্ৰান্সৰ প্ৰকৃতিবিজ্ঞানী জৰ্জ কুভিয়েৰে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল।<ref>{{ cite book | last=Cuvier | first=Georges | author-link=Georges Cuvier | year=1800 | title=Leçons d'Anatomie Comparée | volume=1 | language=fr | place=Paris | publisher=Baudouin | at=Table near end | url=https://biodiversitylibrary.org/page/33516226 }}</ref><ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela Rasmussen | date=January 2022 | title=Parrots, cockatoos | work=IOC World Bird List Version 12.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/parrots/| publisher=International Ornithologists' Union | access-date=21 March 2022 }}</ref> গণটোৰ নামটো "ভাটৌ" বুজোৱা লেটিন শব্দ psittacusৰ এটা ক্ষুদ্ৰতাবাচক ৰূপ। alexandri নামৰ প্ৰজাতিগত বিশেষণটো আলেকজেণ্ডাৰ দ্য গ্ৰেটৰ নামৰ পৰা লোৱা হৈছে, যাৰ সৈন্যসকলে গ্ৰীচলৈ ভাটৌ চৰাই আনিছিল।<ref>{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | pages=[https://archive.org/stream/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling#page/n321/mode/1up 321], [https://archive.org/stream/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling#page/n41/mode/1up 41]}}</ref> আঠটা উপপ্ৰজাতি চিনাক্ত কৰা হৈছে৷<ref name=ioc/> লেইবোৰ হ'ল - * ''P. a. fasciata'' ([[Philipp Ludwig Statius Müller|Müller, PLS]], 1776) – উত্তৰ ভাৰতৰ পৰা দক্ষিণ চীন আৰু ইণ্ডোচাইনালৈকে * ''P. a. abbotti'' ([[Harry C. Oberholser|Oberholser]], 1919) – [[আন্দামান দ্বীপপুঞ্জ]] * ''P. a. cala'' (Oberholser, 1912) – [[ছিমিউলুৱে]] (উত্তৰ সুমাত্ৰাৰ পশ্চিম) * ''P. a. major'' ([[Charles Wallace Richmond|Richmond]], 1902) – লাচিয়া আৰু [[বাবি দ্বীপ (ফ্ল'ৰেচ)|বাবি]] দ্বীপপুঞ্জ (উত্তৰ সুমাত্ৰাৰ পশ্চিম) * ''P. a. perionca'' (Oberholser, 1912) – [[নিয়াছ]] (উত্তৰ সুমাত্ৰাৰ পশ্চিম) * ''P. a. alexandri'' (Linnaeus, 1758) – [[জাভা]], [[বালি]] আৰু দক্ষিণ বৰ্নিও * ''P. a. dammermani'' [[Frederick Nutter Chasen|Chasen]] & [[C. Boden Kloss|Kloss]], 1932 – [[কাৰিমুঞ্জাৱা|কাৰিমুঞ্জাৱা দ্বীপপুঞ্জ]] (মধ্য জাভাৰ উত্তৰত) * ''P. a. kangeanensis'' [[Andries Hoogerwerf|Hoogerwerf]], 1962 – [[কাংগিয়ান দ্বীপপুঞ্জ]] (বালিৰ উত্তৰত) ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] cfxur3nkn9n2p4fckj8r5yt1crw1va4