ৱিকিউৎস aswikisource https://as.wikisource.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%9F%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A4 MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter মাধ্যম বিশেষ বাৰ্তা সদস্য সদস্য বাৰ্তা ৱিকিউৎস ৱিকিউৎস বাৰ্তা চিত্ৰ চিত্ৰ বাৰ্তা মিডিয়াৱিকি মিডিয়াৱিকি আলোচনা সাঁচ সাঁচ বাৰ্তা সহায় সহায় বাৰ্তা শ্ৰেণী শ্ৰেণী বাৰ্তা লেখক লেখক আলোচনা পৃষ্ঠা পৃষ্ঠা আলোচনা সূচী সূচী আলোচনা প্ৰকাশক প্ৰকাশক আলোচনা TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 10 82372 256982 224329 2026-08-07T14:36:30Z BabulB 104 256982 wikitext text/x-wiki * {{ডাউনলোড|ড্ৰাকুলা}} ''[[ড্ৰাকুলা]]'' (লেখক: [[লেখক:ব্ৰাম ষ্টোকাৰ|ব্ৰাম ষ্টোকাৰ]]) * {{ডাউনলোড|তোমালৈ}} ''[[তোমালৈ]]'' ([[লেখক:অমলেন্দু গুহ]]) * {{ডাউনলোড|শব্দশিল্পৰ আখৰা}} ''[[শব্দশিল্পৰ আখৰা]]'' ([[লেখক:ষড়ানন দেৱ নাথ]]) * {{ডাউনলোড|আদৰণি সম্ভাষণ}} ''[[আদৰণি সম্ভাষণ]]'' ([[লেখক:হলীৰাম ডেকা]]) * {{ডাউনলোড|গৰাখহনীয়া}} ''[[গৰাখহনীয়া]]'' ([[লেখক:অনুৰাধা শৰ্মা]]) * {{ডাউনলোড|আসাম-ভূগোল}} ''[[আসাম-ভূগোল]]'' ([[লেখক:শিৱনাথ ভট্টাচাৰ্য্য]]) * {{ডাউনলোড|শব্দ}} ''[[শব্দ]]'' ([[লেখক:অৰূপ শইকীয়া]]) * {{ডাউনলোড|কাশ্মীৰ কুমাৰী}} ''[[কাশ্মীৰ কুমাৰী]]'' ([[লেখক:গণেশচন্দ্ৰ গগৈ]]) * {{ডাউনলোড|চিন্তানল}} ''[[চিন্তানল]]'' ([[লেখক:কমলাকান্ত ভট্টাচাৰ্য্য]]) * {{ডাউনলোড|তীৰ্থ-যাত্ৰী}} ''[[তীৰ্থ-যাত্ৰী]]'' ([[লেখক:নবীনচন্দ্ৰ বৰদলৈ]]) * {{ডাউনলোড|জেম্‌ছেদজী টাটা}} ''[[জেম্‌ছেদজী টাটা]]'' ([[লেখক:শ্ৰীৰামচন্দ্ৰ দাস]]) * {{ডাউনলোড|বাঁহী}} ''[[বাঁহী]]'' ([[লেখক:বেণুধৰ ৰাজখোৱা]]) * {{ডাউনলোড|জোন-বিৰি}} ''[[জোন-বিৰি]]'' (লেখক:[[লেখক:লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা|লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]]) [[শ্ৰেণী:নতুন লেখাৰ সংৰক্ষণ]] 9ilhuwjngfvj0rgy2efshqnlc1advl6 10 84857 256979 232654 2026-08-07T14:32:53Z BabulB 104 256979 wikitext text/x-wiki * {{ডাউনলোড|দেশ-বিদেশৰ সাধু}} ''[[দেশ-বিদেশৰ সাধু]]'' ([[লেখক:বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]) * {{ডাউনলোড|আলাপ}} ''[[আলাপ]]'' ([[লেখক:ৰত্নকান্ত বৰকাকতী]]) * {{ডাউনলোড|শান্তি-দূত}} ''[[শান্তি-দূত]]'' ([[লেখক:কাশী নাথ বৰ্ম্মণ]]) * {{ডাউনলোড|প্ৰভাত ও গধুলি গোষ্ঠ}} ''[[প্ৰভাত ও গধুলি গোষ্ঠ]]'' ([[লেখক:শংকৰদেৱ|শংকৰদেৱ]] আৰু [[লেখক:মাধৱদেৱ|মাধৱদেৱ]]) * {{ডাউনলোড|পদ্মা-পুৰাণ (ভাইঠেলি খণ্ড)}} ''[[পদ্মা-পুৰাণ (ভাইঠেলি খণ্ড)]]'' ([[লেখক:নাৰায়ণদেৱ]]) * {{ডাউনলোড| গীতি-মালিকা}} ''[[ গীতি-মালিকা]]'' ([[লেখক:সিংহদত্ত দেৱ অধিকাৰী]]) * {{ডাউনলোড|ডাঙৰীয়া দীননাথ বেজবৰুৱাৰ সংক্ষিপ্ত জীৱন-চৰিত}} ''[[ডাঙৰীয়া দীননাথ বেজবৰুৱাৰ সংক্ষিপ্ত জীৱন-চৰিত]]'' ([[লেখক:লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]]) * {{ডাউনলোড|}} ''[[মিলনৰ সুৰ ]]'' ([[লেখক:যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰা]]) * {{ডাউনলোড|স্বাৰ্থৰ সমাজ}} ''[[ স্বাৰ্থৰ সমাজ]]'' ([[লেখক:ৰত্নধৰ বৰুৱা (২য়)|লেখক:ৰত্নধৰ বৰুৱা]]) * {{ডাউনলোড|ৰমণী গাভৰু}} ''[[ ৰমণী গাভৰু]]'' ([[লেখক:সূৰ্য্যকুমাৰ ভূঞা]]) * {{ডাউনলোড|চানেকি}} ''[[চানেকি ]]'' ([[লেখক:সূৰ্য্যকুমাৰ ভূঞা]]) * {{ডাউনলোড|নগৰৰ বিহুতলী}} ''[[নগৰৰ বিহুতলী ]]'' ([[লেখক:দণ্ডিনাথ কলিতা]]) * {{ডাউনলোড|সাধু বুদৰাম মহন্ত}} ''[[সাধু বুদৰাম মহন্ত ]]'' ([[লেখক:হৰমোহন দাস]]) * {{ডাউনলোড|সভাপতিৰ অভিভাষণ}} ''[[সভাপতিৰ অভিভাষণ ]]'' ([[লেখক:লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]]) * {{ডাউনলোড|বৈৰাগী}} ''[[বৈৰাগী ]]'' ([[লেখক:শান্তিৰাম দাস]]) * {{ডাউনলোড|পৰিচয়}} ''[[পৰিচয়]]'' ([[লেখক:দণ্ডিনাথ কলিতা]]) * {{ডাউনলোড|ব্যাকৰণ-ৰচনা (১ম ভাগ)}} ''[[ব্যাকৰণ-ৰচনা (১ম ভাগ) ]]'' ([[লেখক:হৰিনাৰায়ণ দত্তবৰুৱা]]) * {{ডাউনলোড|ত্ৰিপদী}} ''[[ত্ৰিপদী]]'' ([[লেখক:সূৰ্য্যকুমাৰ ভূঞা]]) * {{ডাউনলোড|প্ৰজাপতি}} ''[[প্ৰজাপতি ]]'' ([[লেখক:কৰুণাধৰ বৰুৱা]]) * {{ডাউনলোড|পোহনীয়া কুকুৰ}} ''[[পোহনীয়া কুকুৰ]]'' ([[লেখক:দণ্ডিনাথ কলিতা]]) * {{ডাউনলোড|মহামতি গোপালকৃষ্ণ গোখ্‌লে}} ''[[মহামতি গোপালকৃষ্ণ গোখ্‌লে ]]'' ([[লেখক:সূৰ্য্যকুমাৰ ভূঞা]]) * {{ডাউনলোড|বনফুল}} ''[[বনফুল]]'' ([[লেখক:যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰা]]) * {{ডাউনলোড|সেউজী পাতৰ কাহিনী}} ''[[সেউজী পাতৰ কাহিনী ]]'' ([[লেখক:বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা|লেখক:ৰাস্না বৰুৱা]]) * {{ডাউনলোড|পঞ্চমী}} ''[[পঞ্চমী ]]'' ([[লেখক:সূৰ্য্যকুমাৰ ভূঞা]]) * {{ডাউনলোড|ৰোমিৱ-জুলিয়েট}} ''[[ৰোমিৱ-জুলিয়েট ]]'' ([[লেখক:কমলানন্দ ভট্টাচাৰ্য্য]]) * {{ডাউনলোড|সাৰিপুত্ত আৰু মোগ্‌গল্লান}} ''[[সাৰিপুত্ত আৰু মোগ্‌গল্লান ]]'' ([[লেখক:বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]) [[শ্ৰেণী:নতুন লেখাৰ সংৰক্ষণ]] 9x00x0yomuzhc55fc0t138hjwuylsjx 10 85570 256980 237199 2026-08-07T14:33:50Z BabulB 104 256980 wikitext text/x-wiki * {{ডাউনলোড|মাধমাৰ}} ''[[মাধমাৰ]]'' ([[লেখক:প্ৰেমনাৰায়ণ দত্ত]]) * {{ডাউনলোড|কবিতা-পুথি (আগ-ছোৱা)}} ''[[কবিতা-পুথি (আগ-ছোৱা)]]'' ([[লেখক:মোহম্মদ সোলাইমান খাঁ]]) * {{ডাউনলোড|গীতা-বোধ}} ''[[গীতা-বোধ]]'' ([[লেখক:মোহনদাস কৰমচাঁদ গান্ধী]]) * {{ডাউনলোড|সুৰভি}} ''[[সুৰভি]]'' ([[লেখক:লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]]) * {{ডাউনলোড|সাধু-কথাৰ কুকি}} ''[[সাধু-কথাৰ কুকি]]'' ([[লেখক:লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]]) * {{ডাউনলোড|ঘুনুচা-কীৰ্ত্তন}} ''[[ঘুনুচা-কীৰ্ত্তন]]'' ([[লেখক:শ্ৰীধৰ কন্দলি]]) * {{ডাউনলোড|চৰ্দ্দাৰ পেটেল}} ''[[চৰ্দ্দাৰ পেটেল]]'' ([[লেখক:ধৰ্ম্মদাস চৌধাৰী]]) * {{ডাউনলোড|লৱণ-দৈত্যবধ}} ''[[লৱণ-দৈত্যবধ]]'' ([[লেখক:দুৰ্গাপ্ৰসাদ দেৱ শৰ্ম্মা ফুকন]]) * {{ডাউনলোড|বিজ্ঞানৰ বিচিত্ৰ বতৰা}} ''[[বিজ্ঞানৰ বিচিত্ৰ বতৰা]]'' ([[লেখক:প্ৰীতিমা কৌশিক বৰুৱা]]) * {{ডাউনলোড|লোককলা ওজাপালী আৰু সমাজ}} ''[[লোককলা ওজাপালী আৰু সমাজ]]'' ([[লেখক:প্ৰভাত হালৈ]]) * {{ডাউনলোড|মহাপুৰুষ শঙ্কৰদেৱৰ বাণী}} ''[[মহাপুৰুষ শঙ্কৰদেৱৰ বাণী]]'' ([[লেখক:কালিৰাম মেধি]]) * {{ডাউনলোড|ইন্দীবৰ বৰুৱা}} ''[[ইন্দীবৰ বৰুৱা]]'' ([[লেখক:উপেন্দ্ৰনাথ বৰুৱা]]) * {{ডাউনলোড|জন্মাষ্টমী}} ''[[জন্মাষ্টমী]]'' ([[লেখক:হৰমোহন দাস]]) * {{ডাউনলোড|দেশ-বিদেশৰ সাধু}} ''[[দেশ-বিদেশৰ সাধু]]'' ([[লেখক:বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]) * {{ডাউনলোড|আলাপ}} ''[[আলাপ]]'' ([[লেখক:ৰত্নকান্ত বৰকাকতী]]) * {{ডাউনলোড|শান্তি-দূত}} ''[[শান্তি-দূত]]'' ([[লেখক:কাশী নাথ বৰ্ম্মণ]]) * {{ডাউনলোড|প্ৰভাত ও গধুলি গোষ্ঠ}} ''[[প্ৰভাত ও গধুলি গোষ্ঠ]]'' ([[লেখক:শংকৰদেৱ|শংকৰদেৱ]] আৰু [[লেখক:মাধৱদেৱ|মাধৱদেৱ]]) * {{ডাউনলোড|পদ্মা-পুৰাণ (ভাইঠেলি খণ্ড)}} ''[[পদ্মা-পুৰাণ (ভাইঠেলি খণ্ড)]]'' ([[লেখক:নাৰায়ণদেৱ]]) * {{ডাউনলোড| গীতি-মালিকা}} ''[[ গীতি-মালিকা]]'' ([[লেখক:সিংহদত্ত দেৱ অধিকাৰী]]) [[শ্ৰেণী:নতুন লেখাৰ সংৰক্ষণ]] sqdzj4svr3d8jcog9h1j5prwu2l93qc 10 88308 256981 255084 2026-08-07T14:34:24Z BabulB 104 256981 wikitext text/x-wiki * {{ডাউনলোড|মাতৃ}} ''[[মাতৃ]]'' ([[লেখক:তৰুণ লয়িং|লেখক:লক্ষেশ্বৰ শৰ্ম্মা]]) * {{ডাউনলোড|নাগালেণ্ডৰ পৰ্য্যটন আৰু অন্যান্য}} ''[[নাগালেণ্ডৰ পৰ্য্যটন আৰু অন্যান্য]]'' ([[লেখক:তৰুণ লয়িং|লেখক:তৰুণ লইং]]) * {{ডাউনলোড|আসাম বুৰঞ্জী}} ''[[আসাম বুৰঞ্জী]]'' ([[লেখক:গুণাভিৰাম বৰুৱা]]) * {{ডাউনলোড|কোঁৱৰ বিদ্ৰোহ}} ''[[কোঁৱৰ বিদ্ৰোহ]]'' ([[লেখক:সূৰ্য্যকুমাৰ ভূঞা]]) * {{ডাউনলোড|ওমৰ তীৰ্থ}} ''[[ওমৰ তীৰ্থ]]'' ([[লেখক:যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰা]]) * {{ডাউনলোড|দুৰ্গাবৰি গীতি ৰামায়ণ}} ''[[দুৰ্গাবৰি গীতি ৰামায়ণ]]'' ([[লেখক:দুৰ্গাবৰ]]) * {{ডাউনলোড|ত্ৰিপুৰা বুৰঞ্জী}} ''[[ত্ৰিপুৰা বুৰঞ্জী]]'' ([[লেখক:ৰত্ন কন্দলী শৰ্ম্মা|ৰত্ন কন্দলী শৰ্ম্মা]] আৰু [[লেখক:অৰ্জ্জুনদাস বৈৰাগী|অৰ্জ্জুনদাস বৈৰাগী]]) * {{ডাউনলোড|নাৰদ চৰিত্ৰ}} ''[[নাৰদ চৰিত্ৰ]]'' ([[লেখক:পদ্মনাথ অধিকাৰী]]) * {{ডাউনলোড|সাহিত্য - ষষ্ঠ ভাগ}} ''[[সাহিত্য - ষষ্ঠ ভাগ]]'' ([[লেখক:সন্মিলিত]]) * {{ডাউনলোড|গল্প-লহৰি}} ''[[গল্প-লহৰি]]'' ([[লেখক:কাশী নাথ বৰ্ম্মণ]]) * {{ডাউনলোড|মাধমাৰ}} ''[[মাধমাৰ]]'' ([[লেখক:প্ৰেমনাৰায়ণ দত্ত]]) * {{ডাউনলোড|কবিতা-পুথি (আগ-ছোৱা)}} ''[[কবিতা-পুথি (আগ-ছোৱা)]]'' ([[লেখক:মোহম্মদ সোলাইমান খাঁ]]) * {{ডাউনলোড|গীতা-বোধ}} ''[[গীতা-বোধ]]'' ([[লেখক:মোহনদাস কৰমচাঁদ গান্ধী]]) * {{ডাউনলোড|সুৰভি}} ''[[সুৰভি]]'' ([[লেখক:লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]]) [[শ্ৰেণী:নতুন লেখাৰ সংৰক্ষণ]] hde6ba8yypdzx5iz6oirvnfoedlj3ye 106 93447 256992 256905 2026-08-07T16:45:04Z BabulB 104 256992 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=উদ্‌ভিদ বিবৰণ |Language=as |Volume= |Edition= |Author=ধনিৰাম দত্ত |Co-author1= |Co-author2= |Co-author3= |Translator= |Co-translator1= |Co-translator2= |Editor= |Co-editor1= |Co-editor2= |Illustrator= |Publisher=ধনিৰাম দত্ত |Address= |Year= |Key= |ISBN= |DLI= |IA= |NLI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=V |Pages=<pagelist 1="বেটুপাত" 2="প্ৰকাশন" 3="—" 4="—" 5to6="পাতনি" 7to8="সূচীপত্ৰ" 9="1" 75="—" 76="বিজ্ঞাপন"/> |Volumes= |Remarks={{Scrollpane|height=600px| {{পৃষ্ঠা:উদ্‌ভিদ বিবৰণ.pdf/৭}} {{পৃষ্ঠা:উদ্‌ভিদ বিবৰণ.pdf/৮}} }} |Notes= |Width= |Css= |Header= |Footer= }} eesspa5r4rrb241gsn2mcdnbz813ee0 104 93454 256964 255620 2026-08-07T13:14:50Z BabulB 104 256964 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dipankar Das" /></noinclude>{{Dhr|1em}} {{center|{{xx-larger|দ্বিতীয় বাৰৰ পাতনি।}}}} {{gap}}সংক্ষিপ্ত উদ্‌ভিদ বিবৰণ পুথিখনি শিক্ষা বিভাগৰ গৰাকী সকলে মজলীয়া পঢ়াশালিৰ প্ৰাইজ অফ লাইব্ৰেৰীৰ পুথি বুলি নিৰ্দ্ধাৰিত কৰিছে। সেই বাবে সিবিলাকৰ শলাগ লৈছোঁ। {{gap}}প্ৰথম বাৰত লেখকৰ এই বিষয়ত আদি চেষ্টাৰ বাবে ইয়াত বছতো খুঁত ৰৈ গৈছিল। সেই বাবেই ইয়াক দ্বিতীয় বাৰ ছপা কৰিবলৈ আগ বাঢ়িলোঁ। ইয়াৰ প্ৰথম বাৰৰ জঁকাটো মাথোন ৰাখি তেজ মঙ্গহ গোটেই খিনি নতুনকৈ দিয়া হৈছে। মুঠতে ইয়াক আগৰ নামৰে নতুন পুথি বুলি কলে মিছা কোৱা নহব। {{gap}}এই পুথিখনি কোনো পুথিৰ অনুবাদ নহয়। ইয়াক সংগ্ৰত কৰোঁতে ডাক্তাৰ যদুনাথ চট্টোপাধ্যায়ৰ উদ্‌ভিদবিচাৰ, বাবু জগদানন্দ ৰায়ৰ গাছপালা, বি, চি, বস্তুৰ কৃষিবিজ্ঞান, মাননীয় মজিদ চাহাবৰ নিম্ন প্ৰাইমাৰী পাঠ আৰু কোনো কোনো মাহিলি কাকতৰ উদ্‌ভিদ সম্বন্ধীয় প্ৰবন্ধৰ সহায় লোৱা হৈছে। এই খিনিতে উক্ত গ্ৰন্থকাৰ আৰু সম্পাদক সকলক কৃতজ্ঞতা জনাইছোঁ। {{gap}}মাননীয় মৌলবী আব্দুল মজিদ চাহাবে নিম্ন প্ৰাইমাৰী পাঠত উদ্‌ভিদ সম্বন্ধীয় যিবিলাক 'পাৰিভাষিক' শব্দ ব্যৱহাৰ কৰিছে, এই পুথিতো সেইবিলাককে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে; যিহেতু "উচ্চ জনে অনুকৰা অধমৰ ৰীতি।” কিছুমান 'পাৰিভাষিক' শব্দ নিজেও তৈয়াৰ কৰিব লগা হৈছে। এইবিলাক পাৰিভাষিক শব্দ মৌলবী চাহাবৰ বিলাকৰ লগত খাপ খোৱা হৈছে নে নাই কব নোৱাৰোঁ। এইখিনিতে উক্ত মৌলবী চাহাবক আমাৰ সৰণ কৃতজ্ঞতা জনালোঁ। {{nop}}<noinclude></noinclude> ofoncpc4tnnhd64aeg230imkui1xvsm 256970 256964 2026-08-07T14:10:14Z BabulB 104 256970 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dipankar Das" /></noinclude>{{Dhr|1em}} {{center|{{xx-larger|দ্বিতীয় বাৰৰ পাতনি।}}}} {{gap}}সংক্ষিপ্ত উদ্‌ভিদ বিবৰণ পুথিখনি শিক্ষা বিভাগৰ গৰাকী সকলে মজলীয়া পঢ়াশালিৰ প্ৰাইজ অফ লাইব্ৰেৰীৰ পুথি বুলি নিৰ্দ্ধাৰিত কৰিছে। সেই বাবে সিবিলাকৰ শলাগ লৈছোঁ। {{gap}}প্ৰথম বাৰত লেখকৰ এই বিষয়ত আদি চেষ্টাৰ বাবে ইয়াত বছতো খুঁত ৰৈ গৈছিল। সেই বাবেই ইয়াক দ্বিতীয় বাৰ ছপা কৰিবলৈ আগ বাঢ়িলোঁ। ইয়াৰ প্ৰথম বাৰৰ জঁকাটো মাথোন ৰাখি তেজ মঙ্গহ গোটেই খিনি নতুনকৈ দিয়া হৈছে। মুঠতে ইয়াক আগৰ নামৰে নতুন পুথি বুলি কলে মিছা কোৱা নহব। {{gap}}এই পুথিখনি কোনো পুথিৰ অনুবাদ নহয়। ইয়াক সংগ্ৰত কৰোঁতে ডাক্তাৰ যদুনাথ চট্টোপাধ্যায়ৰ উদ্‌ভিদবিচাৰ, বাবু জগদানন্দ ৰায়ৰ গাছপালা, বি, চি, বসুৰ কৃষিবিজ্ঞান, মাননীয় মজিদ চাহাবৰ নিম্ন প্ৰাইমাৰী পাঠ আৰু কোনো কোনো মাহিলি কাকতৰ উদ্‌ভিদ সম্বন্ধীয় প্ৰবন্ধৰ সহায় লোৱা হৈছে। এই খিনিতে উক্ত গ্ৰন্থকাৰ আৰু সম্পাদক সকলক কৃতজ্ঞতা জনাইছোঁ। {{gap}}মাননীয় মৌলবী আব্দুল মজিদ চাহাবে নিম্ন প্ৰাইমাৰী পাঠত উদ্‌ভিদ সম্বন্ধীয় যিবিলাক 'পাৰিভাষিক' শব্দ ব্যৱহাৰ কৰিছে, এই পুথিতো সেইবিলাককে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে; যিহেতু "উচ্চ জনে অনুকৰা অধমৰ ৰীতি।” কিছুমান 'পাৰিভাষিক' শব্দ নিজেও তৈয়াৰ কৰিব লগা হৈছে। এইবিলাক পাৰিভাষিক শব্দ মৌলবী চাহাবৰ বিলাকৰ লগত খাপ খোৱা হৈছে নে নাই কব নোৱাৰোঁ। এইখিনিতে উক্ত মৌলবী চাহাবক আমাৰ সৰল কৃতজ্ঞতা জনালোঁ। {{nop}}<noinclude></noinclude> t3u3t4y0uzsklx5cujkswccjqak3xj7 104 93457 256987 256884 2026-08-07T15:09:25Z BabulB 104 256987 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dipankar Das" />{{center|৷৵৹}}</noinclude>{{block center|width=400px| '''[[উদ্‌ভিদ বিবৰণ/চতুৰ্থ আধ্যা|চতুৰ্থ আধ্যা]]''' {{dtpl | |{{gap}}ফুল| ৩৪ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}ফুলৰ বিভাগ| ৩৭ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}ফুলৰ কাম| ৩৮ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}ফলোৎপত্তি| ৩৮ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}পাতৰ পৰিবৰ্ত্তন| ৪১ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} '''[[উদ্‌ভিদ বিবৰণ/পঞ্চম আধ্যা|পঞ্চম আধ্যা]]''' {{dtpl | |{{gap}}ফল| ৪২ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}স্ফোটক ফল| ৪৩ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}অস্ফোটক ফল| ৪৪ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}যুক্ত ফল| ৪৬ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}বীজ| ৪৮ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}ফলৰ কাম| ৪৯ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}অঙ্কুৰোৎপত্তি| ৫১ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} '''[[উদ্‌ভিদ বিবৰণ/ষষ্ঠ আধ্যা|ষষ্ঠ আধ্যা]]''' {{dtpl | |{{gap}}উদ্‌ভিদৰ উষ্ণতা| ৫৩ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}} " {{gap}}টোপনি| ৫৪ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} '''[[উদ্‌ভিদ বিবৰণ/সপ্তম আধ্যা|সপ্তম আধ্যা]]''' {{dtpl | |{{gap}}অপুস্পক উদ্‌ভিদ| ৫৬ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}১। শিখৰোপচয় শ্ৰেণী| ৫৬ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}{{gap}}(১) ফাৰ্‌ণ (fern)| ৫৭ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}{{gap}}(২) শেলাই| ৫৯ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{gap}}২। ছত্ৰকী শ্ৰেণী {{dtpl | |{{gap}}{{gap}}(১) কাঠফুলা| ৬০ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}{{gap}}(২) বেঙছাতি| ৬০ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{gap}}{{gap}}[[উদ্‌ভিদ বিবৰণ/ওপৰঞ্চি|ওপৰঞ্চি—]] {{dtpl | |{{gap}}{{gap}}(১) সাৰপ্ৰদ উদ্‌ভিদ| ৬২ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}{{gap}}(২) মাটিৰ উপাদান আৰু সাৰ| ৬৪ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} }}<noinclude></noinclude> ig8f8ajtbuqp5i99iuzljcrby8elf75 104 93475 256997 255799 2026-08-08T05:42:18Z Rumi Borah~aswiki 1522 /* বৈধকৰণ হৈছে */ ৰ-প্ৰতিস্থাপন সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰি ‘বঙালী ৰ’ প্ৰতিস্থাপন কৰা হ’ল। 256997 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rumi Borah~aswiki" />{{rh|১৬|উদ্‌ভিদ বিবৰণ।|}}</noinclude>{{center|{{larger|ছাল।}}}} {{gap}}উদ্‌ভিদৰ ভিতৰৰ ইন্দ্ৰিয়বিলাকক জাৰ, বতাহ আদিৰপৰা ৰক্ষা কৰা ছালৰ ঘাই কাম। উদ্‌ভিদৰ ছালৰ ভিতৰ পিঠিৰ পৰা কিছুমান কাঠৰ আহ ওলাই কাঠৰ ভিতৰেদি মজালৈ যায়। এই আঁহবোৰৰ নাম স্নায়ু সূতা। যেতিয়ালৈকে ছাল নতুন আৰু সেউজীয়া হৈ থাকে, তেতিয়ালৈকে ই পাতৰ দৰে ৰসক উদ্‌ভিদৰ পোষণোপযোগী কৰে। পাতত প্ৰস্তুত হোৱা উদ্‌ভিদৰৰস ছালৰ ভিতৰেদি চলাচল কৰে আৰু স্নায়ুসূতাৰে মজালৈ যায়। ইয়াত বাজে ছালৰ মাজত উপক্ষাৰ, উপমৰ্জ্জ (ধুনা) প্ৰভৃতি মানুহৰ উপকাৰী আৰু আৱশ্যকীয় বহু বস্তু সোমাই থাকে। এই বাবেই ঔষধত গছৰ ছালৰ ব্যৱহাৰ দেখা যায়। {{center|{{larger|ঠাল।}}}} {{gap}}সচৰাচৰ ঠাৰিৰ যি ঠাইৰপৰা পাত ওলায়, তাৰ অলপমান ওপৰতে আৰু ঠাৰি ডালৰ গোটেই মূৰত নিচেই সৰু আৰু কোমল একোটি পাত থাকে। ইয়াকে থোৰ বোলে। যিটো থোৰ ঠাৰিব গোটেই আগত থাকে তাৰ নাম আগথোৰ আৰু ঠাৰিৰ গাত থকা থোৰৰ নাম গা-থোৰ। {{gap}}সচৰাচৰ এটা পাতৰ বেটুৰপৰা এটা গোৰ ওলায়। কেতিয়াক একাধিক থোৰ ওলোৱাও দেখা যায়। কিন্তু আগথোৰ কেতিয়াও এটাতকৈ বেচি নোলায়। আগথোৰে ঠাৰিব দৈৰ্ঘ্য বঢ়ায় আৰু গা-থোৰে গাছৰ ঠাল-ঠেঙ্গুলি তৈয়াৰ কৰে। {{nop}}<noinclude></noinclude> slhxgy9fhhdjihjvszn5a0zbo31bftc 104 93476 256998 255801 2026-08-08T05:45:47Z Rumi Borah~aswiki 1522 /* বৈধকৰণ হৈছে */ ৰ-প্ৰতিস্থাপন সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰি ‘বঙালী ৰ’ প্ৰতিস্থাপন কৰা হ’ল। 256998 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rumi Borah~aswiki" />{{rh||ঠাৰি (গা-গছ) বা কাণ্ড।|১৭}}</noinclude>{{gap}}তাল জাতীয় (তাল, নাৰিকল প্ৰভৃতি) আৰু আগত বাজে আন ঠাইত পাত নথকা (হৰিশঙ্কৰ, দেবীটোকন, হেমতাল প্ৰভৃতি) উদ্‌ভিদৰ গা-থোৰ নহয়; সেই বাবে এইবিলাক উদ্‌ভিদৰ ঠাল-ঠেঙ্গুলি নাই। {{gap}}কোনো কোনো উদ্‌ভিদৰ গা-থোৰ অলপমান বাঢ়ি টান হয়। এনে বিকৃত ঠালক জোঙ্গা ঠাল বা কাঁইট বোলে। বেল, মইন, পনিয়ল প্ৰভৃতিৰ কাঁইট এই শ্ৰেণীৰ বিকৃত ঠাল মাথোন। {{gap}}শিমলু, মাৰ, ভেকুৰি প্ৰভৃতিৰ কাঁইট কিন্তু গা-থোৰৰ পৰা হোৱা বিকৃত ঠাল নহয়। এইবিলাক সেই সেই গছৰ ছালৰ মাখি কাঁইট; যিবিলাক কাঁইটীয়া গছৰ ছাল এৰুৱালে কাঁইট ছালৰ লগতে উঠি যায়, সেইবিলাক ছালৰ মাখি কাঁইট; আৰু যিবিলাকৰ উঠি নাযায় অৰ্থাৎ ঠাৰিৰ কাঠেৰে সৈতে লগ লগা, সেইবিলাক বিকৃত ঠাল। {{gap}}গা সুতীয়া আকৰ্ষিকা লতাৰ আকৰ্ষণীবিলাকো এই শ্ৰেণীৰ বিকৃত ঠাল মাথোন। {{Rule|4em}}<noinclude></noinclude> gly1rhih99a5x1ri6ghd1snhjogye9t 104 93477 256999 255842 2026-08-08T05:49:55Z Rumi Borah~aswiki 1522 /* বৈধকৰণ হৈছে */ ৰ-প্ৰতিস্থাপন সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰি ‘বঙালী ৰ’ প্ৰতিস্থাপন কৰা হ’ল। 256999 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rumi Borah~aswiki" /></noinclude>{{center|{{Xx-larger|তৃতীয় আধ্যা।}}}} {{center|{{X-larger|পাত।}}}} {{gap}}উদ্‌ভিদৰ পাত কাক বোলে তাক সকলোৱে জানে। পাত ঠাৰিত কি নিয়মে লাগি থাকে আৰু তাৰ আকৃতি, কাৰ্য্য প্ৰভৃতিৰ কথা এই আধ্যাত কিছু আলোচনা কৰা হৈছে। {{center|{{larger|পাতৰ আকৃতি।}}}} {{gap}}ভিন ভিন উদ্‌ভিদত ভিন ভিন আকৃতিৰ পাত দেখিবলৈ পোৱা যায়। বাঁহ, আম, কঁঠাল প্ৰভৃতি গছৰ এডাল পাত ঠাৰিত এটা মাথোন পাত থাকে এনেকৈ এটা মাথোন পাত থকা পাতক এপতীয়া পাত বোলা যায়। {{gap}}বেল, মেদেলুৱা, গোলাপ, তেঁতেলি, পমা, নিমু প্ৰভৃতি গছৰ পাত ঠাৰি এডালত এটাতকৈ সৰহ পাত থাকে। এনেবিধ পাতক বহুপতীয়া পাত বোলে। বহুপতীয়া পাতৰ এটা এটা সৰু পাতক খুদ পাত বোলা যায়। বেলৰ পাতত সচৰাচৰ তিনিটা খুদ পাত থাকে। তেঁতেলি পাতত সকলো পাতৰে খুদ পাতৰ সংখ্যা সমান নহয়। খুদ পাত সজোৱা নিয়ম সকলো বহুপতীয়া পাতৰ একে নহয়। ভিন ভিন গছৰ খুদপাত বেলেগ বেলেগ নিয়মে সজোৱা থকা দেখা যায়। {{nop}}<noinclude></noinclude> d97uow1m1708kb8red29h11vmidrdzj 104 93478 257000 255843 2026-08-08T05:56:50Z Rumi Borah~aswiki 1522 /* বৈধকৰণ হৈছে */ ৰ-প্ৰতিস্থাপন সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰি ‘বঙালী ৰ’ প্ৰতিস্থাপন কৰা হ’ল। 257000 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rumi Borah~aswiki" />{{rh||পাত।|১৯}}</noinclude>{{gap}}শিমলু, বেল, অৰহৰ প্ৰভৃতি উদ্‌ভিদৰ পাত ঠাৰিৰ এঠাইৰ পৰা খুদ পাতবোৰ ওলায়। এইবিলাক পাত দেখোতে হাতৰ আঙ্গুলি মেলি থকা যেন দেখা যায়। এই বাবে এনে পাতক ‘কৰতলাকাৰ’ পাত নাম দিয়া হৈছে। {{gap}}তেঁতেলি, আমলখি, মেদেলুৱা, পমা, গোলাপ, থৰিয়া প্ৰভৃতি গছৰ খুদ পাতবোৰ পাতৰ ঘাই শিৰৰ দুয়োফালে সজোৱা থাকে বাবে পাতক চৰাইৰ পাখিৰ নিচিনা দেখা যায়। এনে পাতক ‘পক্ষাকাৰ' পাত বোলা যায়। {{gap}}তেঁতেলি, শিৰিষ, লাটুমণি, মেদেলুৱা প্ৰভৃতি উদ্‌ভিদৰ খুদ পাতবোৰ ঘাইশিৰৰ একে ঠাইৰ পৰা শোঁৱে বাৱে জোৰে জোৰে ওলোৱা। কিন্তু আমলখি, অমৰা, নাৰ্জ্জি, পমা প্ৰভৃতি গছৰ খুদ পাতবোৰ ঘাইশিৰৰ একে ঠাইৰ পৰা ওলোৱা নহয়। সেই বাবে প্ৰথম বিধক 'জোৰ পক্ষাকাৰ' আৰু শেষৰ বিধ 'বিজোৰ পক্ষাকাৰ' পাত বোলা যায়। বিজোৰ পক্ষাকাৰ পাতৰ আগত এটা আগ খুদ পাত থাকে। {{gap}}কৃষ্ণচূড়া, শিৰিষ প্ৰভৃতি বহুত গছৰ পাতৰ ঘাইশিৰৰ দুয়োকাষে ডালৰ নিচিনা যিবিলাক শিৰ ওলায়, তাতে খুদ পাতবোৰ সজোৱা থাকে। এইবিলাক পাতে দুবাৰ পক্ষাকাৰ ধাৰণ কৰিছে বাবে এইবিলাক পাতক 'দ্বিপক্ষাকাৰ' পাত বোলা যায়। {{gap}}সজিনা, ভাতঘিলা (টকুনা), কৰিঙ্গা (কছক) প্ৰভৃতি কিছুমান গছৰ পাতে তিনিবাৰ পঞ্চাকাৰ ধাৰণ কৰে। অৰ্থাৎ ঘাইঠাৰিৰ পৰা যিবিলাক পঞ্চাকাৰ ডাল ওলায় তাৰপৰা আকৌ পক্ষাকাৰে<noinclude></noinclude> 2kpt947bftq7ovcgr5us8s8712s8bwg 104 93479 257001 255844 2026-08-08T06:01:29Z Rumi Borah~aswiki 1522 /* বৈধকৰণ হৈছে */ ৰ-প্ৰতিস্থাপন সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰি ‘বঙালী ৰ’ প্ৰতিস্থাপন কৰা হ’ল। 257001 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rumi Borah~aswiki" />{{rh|২০|উদ্‌ভিদ বিবৰণ।|}}</noinclude>যিবিলাক সৰু ডাল ওলায় তাতেহে খুদ পাত বোৰ সজোৱা থাকে। এই বিধি পাতক 'ত্ৰি-পক্ষাকাৰ' পাত বোলা যায়। {{gap}}আটাই পাতাৰ গঢ় একে নহয়। গঢ়ৰ হীন দেঢ়ি অনুসাৰে পাতৰ বেলেগ বেলেগ নাম আছে। ধান, উলু, কাঁহি, যৱ প্ৰভৃতিৰ পাত যিমান দীঘল সেই হিচাপে বহল অতি কম হোৱা বাবে পাতক এটা ৰেখাৰ নিচিনা দেখা যায়। এই কাৰণে এইবিলাক পাতক 'ৰৈখিক' পাত বোলা যায়। ঘাঁহ জাতীয় সকলো উদ্‌ভিদৰে পাত ৰৈখিক। পাতভাগ শলাৰ নিচিনা হলে সেই পাতক 'শলাকাৰ' পাত বোলে। যেনে ঝাওঁ গছৰ পাত। যিবিলাক পাতৰ আগ গুৰি দুয়োফাল মাজ ভাগতকৈ ক্ৰমে ঠেক সেইবিলাক পাতক ‘শূলাকাৰ' পাত বোলা যায়। আম, আতলচ, টগৰ প্ৰভৃতিৰ গছত এই আকৃতিৰ পাত দেখিবলৈ পোৱা যায়। {{gap}}প্ৰায় ভাগ উদ্‌ভিদৰ পাতৰ ঠাৰি গোটা। কিন্তু অমৃতা, এৰা প্ৰভৃতি কিছুমান গছৰ পাতৰ ঠাৰি ফোঁপোলা। এইবিলাক পাতক 'নলঠৰীয়৷' পাত বোলে। {{gap}}পনৰুৰ পাতৰ নিচিনা দীঘল, ঘূৰণীয়া আৰু ফোঁপোলা পাতৰ নাম 'নলাকাৰ' পাত। {{gap}}ঠিক বৃত্তাকাৰ পাত প্ৰায় দেখা নাযায়, কিন্তু গোলাকাৰ পাত বহুতো আছে। বগৰিৰ পাত গোলাকাৰ, কিন্তু ঠিক বৃত্তাকাৰ নহয়। পদুম, কটৰা, কাঞ্চন, নিষাৰি প্ৰভৃতিৰ পাতো গোলাকাৰ।{{nop}}<noinclude></noinclude> sjjof01cm44bjs8rwnf4c97z86520k2 104 93480 257002 255870 2026-08-08T06:05:50Z Rumi Borah~aswiki 1522 /* বৈধকৰণ হৈছে */ ৰ-প্ৰতিস্থাপন সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰি ‘বঙালী ৰ’ প্ৰতিস্থাপন কৰা হ’ল। 257002 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rumi Borah~aswiki" />{{rh||পাত।|২১}}</noinclude>{{center|{{larger|পাতৰ দাঁতি।}}}} {{gap}}সকলো গছৰ পাতৰ দাঁতিবোৰ একে নহয়। কিছুমান পাতৰ দাঁতি সমান আৰু কিছুমানৰ কটা বা দাৰ লগা। যিবিলাক পাতৰ দাঁতি সমান সেইবিলাক পাতক সমানদঁতীয়া পাত বোলা যায়। আম, কঁঠাল, বকুল, পান প্ৰভৃতি বহুত গছৰ পাতৰ দাঁতি সমান। {{gap}}যিবিলাক পাতৰ দাঁতি কটা, সেইবিলাকৰ ভিতৰত জবাফুলৰ পাতৰ নিচিনা যিবিলাকৰ দাঁতি দাঁতৰ দৰে কটা সেইবিলাক পাতক ‘দঁতুৱা' পাত বোলে। {{gap}}গোলাপৰ পাতৰ দাঁতি কৰতৰ দাৰৰ নিচিনা। এনে পাতক 'কাচিদৰীয়া' পাত বোলা যায়। {{gap}}যিবিলাক পাতৰ দাঁতি বেচি দকৈ কট৷ সেইবিলাকৰ বেলেগ বেলেগ নাম আছে। অমৃতা, এৰা, কেৰেলা প্ৰভৃতিৰ পাতৰ দাঁতি বৰ দকৈ কটা। এনে পাতক 'খণ্ডিত পাত' বোলে। ভাঙ্গৰ পাত ইমান দকৈ কটা যে, এটা এটা খণ্ডক একোটা বেলেগ পাত যেন দেখা যায়। এনেকুৱ৷ পাতৰ নাম 'পূৰ্ণখণ্ডিত' পাত। {{center|{{larger|পাতৰ অঙ্গ।}}}} {{gap}}এটা সম্পুৰ্ণ পাতৰ তিনিটা অঙ্গ বা ভাগ দেখিবলৈ পোৱা যায়। {{gap}}১। বখুৱা বা কাণ্ডকোষ—কল গছৰ খোল সকলোৱে দেখিছে। ই গছৰ ঠাৰি নহয়, পাতৰ এভাগ মাথোন। কলৰ<noinclude></noinclude> cpkx0eg94xdjn3l4lha8yakf7vamstx 104 93481 257003 255871 2026-08-08T06:16:40Z Rumi Borah~aswiki 1522 /* বৈধকৰণ হৈছে */ ৰ-প্ৰতিস্থাপন সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰি ‘বঙালী ৰ’ প্ৰতিস্থাপন কৰা হ’ল। 257003 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rumi Borah~aswiki" />{{rh|২২|উদ্‌ভিদ বিৱৰণ।|}}</noinclude>খোলৰ নিচিনাকৈ পাতৰ যি ভাগে ঠাৰি ডালৰ গোটেই বা কিছু অংশক বেঢ়ি থাকে, সেই ভাগক আমি বখুৱা বোলোঁ। বিজ্ঞানৰ ভাষাত সেই অংশৰ নাম কাণ্ডকোষ। বখুৱা বা কাণ্ডকোষ কম বেচি পৰিমাণে সকলো পাতৰে আছে। {{gap}}২। পাতঠাৰি বা বৃন্ত—বখুৱা আৰু পাত ভাগৰ মাজৰ গোটা ভাগক পাতৰ ঠাৰি বা বৃন্ত বোলে। যিবিলাক পাতৰ ঠাৰি আছে, সেইবিলাক পাতক ‘সবৃন্তক' পাত বোলে। আকণ, ৰঙ্গীয়ালফুল প্ৰভৃতিৰ পাতত ঠাৰি নাই। এনে পাতক ‘অবৃন্তক’ পাত বোলা যায়। {{gap}}৩। পাতপাখি—বৃন্তৰ পাচত যি চেপেটা ভাগ থাকে সেই ভাগক পাতপাখি বোলা যায়। কলপাতৰ যি ভাগত আমি ভাত খাওঁ, আখৰ লিখোঁ, সেই ভাগেই কলপাতৰ পাতপাখি। {{center|{{larger|লতিপাত।}}}} {{gap}}কঁঠাল, আঁহত, পাকৰি, বট, কদম প্ৰভৃতি গছৰ নতুন পাত ওলাবৰ সময়ত কোমল পাতবোৰক এটা থোৰে ঢাকি ৰাখে। যিবিলাক থোৰে কোমল পাতবোৰক ঢাকি ৰাখে সেইবিলাকক উপপাত বোলা যায়। বড়, আঁহত, কদম প্ৰভৃতি গছৰ উপপাত বেচি দিন গছত নাথাকে। নতুন পাত ওলালেই উপপাত সৰি পৰে। {{gap}}গোলাপ, জবা, কৃষ্ণচূৰা প্ৰভৃতিৰ উপপাত সৰি নপৰে।<noinclude></noinclude> l2kdfhn64412yq69bpmtf4zosurjira 104 93521 256961 256902 2026-08-07T12:11:02Z BabulB 104 256961 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="BabulB" />{{rh|৬৪|উদ্‌ভিদ বিবৰণ|}}</noinclude>মাটিৰ তলত দলৈ সোমায় বাবে ইহঁতৰ দ্বাৰা ভালে খিনি তললৈ মাটি উৰ্ব্বৰা হয়; তদুপৰি এই দুই উদ্‌ভিদৰ পাতেও মাটি সাৰুৱা কৰে। গবর্ণমেণ্ট কৃষি বিভাগৰ পৰা সাৰ স্বৰূপে ধইঞ্চাৰ সঁচ দিয়ে। {{Dhr|1em}} {{Rule|3em}} {{Dhr|1em}} {{center|(২)}} {{center|{{larger|মাটিৰ উপাদান আৰু সাৰ।}}}} {{gap}}গছৰ ডাল-পাত, গোবৰ, প্ৰাণীৰ হাড় মঙ্গহ প্রভৃতি উদ্‌ভিজ্জ আৰু প্রাণীজ বস্তুবিলাক পচি সূক্ষ্ম সূক্ষ্ম অনুত পৰিণত হৈ মাটিৰ লগত মিহলি হয়। এই বস্তুবোৰক জৈবিক বস্তু বোলে। যি মাটিত যিমানে জৈবিক বস্তু সৰহ থাকে সেই মাটি তিমানে বেচি উৰ্ব্বৰা বা সাৰুৱা। মাটিৰ ওপৰ ভাগত অর্থাৎ চাহনি ভাগত তলভাগতকৈ জৈবিক বস্তু সৰহ থাকে। জৈবিক বস্তুত বাজেও মাটিত কিছুমান উদ্‌ভিদ পোষণকাৰী ৰাসায়নিক বস্তু আছে। তলত পৰিমাণৰ ক্ৰম অনুসাৰে মাটিৰ উপাদানবোৰৰ নাম দিয়া হল। {| {{ts|wa|mc}} | width=30% |{{gap}}বালি (Silica)<br>{{gap}}বোকাপাৰ | width=3% rowspan=2| {{brace2|2|r}} | {{ts|ar}} |{{Left|<nowiki>=</nowiki>মাটি}} |} {{gap}}বালি (Silica)<br/> {{gap}}বোকাপাৰ (Aluminium)<br/> {{gap}}যবক্ষাৰজান (Nitrogen)<br/> {{gap}}ফস্‌ফৰাস্‌ (Phosphorus)<br/> {{gap}}খাৰ (Potash)<br/> {{gap}}চূণ<br/><noinclude></noinclude> k2y5poffurlkjhqoe3lxh22d6ip6em4 104 93522 256958 256957 2026-08-07T12:04:34Z BabulB 104 256958 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="BabulB" />{{rh|৬৬|উদ্‌ভিদ বিবৰণ|}}</noinclude>{{gap}}এই পাঁচ শ্ৰেণীৰ সাৰৰ ভিতৰত ফস্‌ফৰিকাম্ল, ঘৱক্ষাৰজান আৰু খাৰ অতি আৱশ্যকীয়। প্ৰথমবিধ অৰ্থাৎ সাধাৰণ সাৰ ব্যৱহাৰ কৰিলে সকলোবিধ উপাদানকে পোৱা যায়। {{gap}}ফস্‌ফৰিকাম্লই উদ্‌ভিদৰ ফুল ফল বঢ়ায়, ফল মিঠা কৰে আৰু সোনকালে পকুৱায়, যৱক্ষাৰজানৰ প্ৰধান গুণ এই যে, উদ্‌ভিদৰ পাত ওলোৱাত সহায় কৰে; পটাশে পাত ধৰায় আৰু শ্বেতসাৰ গোটায়। {{gap}}কিছুমান সাধাৰণ সাৰ বা জৈবিক বস্তুত কি পৰিমাণে যৱক্ষাৰজান, ফস্‌ফৰিকাম্ল মাৰু পটাশ এই তিনিবিধ আৱশ্যকীয় উপাদান আছে, তাৰ তালিকা তলত দিয়া হল। {| style="margin-left: auto; margin-center: auto; border: none;" width="90%" |- | width="30%" | | width="20%" style="text-align:center" | | width="20%" style="text-align:center" | | width="20%" style="text-align:center" | |- |{{gap}}বস্তু |style="text-align:center" |যৱক্ষাৰজান |style="text-align:center"|ফস্‌ফৰিকাম্ল |style="text-align:center"| পটাশ |- |মানুহৰ মলমূত্ৰ |style="text-align:center" |.৭২ |style="text-align:center" |.৬২ |style="text-align:center" |.২১ |- | কেচা গোবৰ |style="text-align:center" | .১৪ |style="text-align:center" | .১৫ |style="text-align:center" |.২৫ |- |পচা গোবৰ |style="text-align:center" |.৫৮ |style="text-align:center" |.৩০ |style="text-align:center" |.৫০ |- |গৰুৰ মূত |style="text-align:center" | ১.৫০ |style="text-align:center" |.১ |style="text-align:center" |১.৬০ |- |ছাগলীৰ লাদ ||.৭০ ||.৫০ ||.১০ |- |ছাগলীৰ মূত ||১.৩০ ||.০২ ||২.৫০ |- |হাঁহপাৰৰ গু || .০৫ || .৫৪ || .৯৫ |- |পলুৰ লাদ ||১.৪৪ ||.২৫ ||.১১ |- | ধান খেৰ ||.৬৩ ||.০১ ||.৩৫ |- |ঘাঁহ বন ||.৫৪ ||.১৫ ||.৪৬ |- |গোবৰ খুঁটিৰ ছাই ||১.৪৮ ||.৫৪ ||.৬৫ |} {{Dhr|1em}} {{center|{{X-larger|অন্ত}}}}<noinclude></noinclude> is0mtk2tb8yg3fwuyjei0q4gw27wce0 256959 256958 2026-08-07T12:06:20Z BabulB 104 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হৈছে */ 256959 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="BabulB" />{{rh|৬৬|উদ্‌ভিদ বিবৰণ|}}</noinclude>{{gap}}এই পাঁচ শ্ৰেণীৰ সাৰৰ ভিতৰত ফস্‌ফৰিকাম্ল, ঘৱক্ষাৰজান আৰু খাৰ অতি আৱশ্যকীয়। প্ৰথমবিধ অৰ্থাৎ সাধাৰণ সাৰ ব্যৱহাৰ কৰিলে সকলোবিধ উপাদানকে পোৱা যায়। {{gap}}ফস্‌ফৰিকাম্লই উদ্‌ভিদৰ ফুল ফল বঢ়ায়, ফল মিঠা কৰে আৰু সোনকালে পকুৱায়, যৱক্ষাৰজানৰ প্ৰধান গুণ এই যে, উদ্‌ভিদৰ পাত ওলোৱাত সহায় কৰে; পটাশে পাত ধৰায় আৰু শ্বেতসাৰ গোটায়। {{gap}}কিছুমান সাধাৰণ সাৰ বা জৈবিক বস্তুত কি পৰিমাণে যৱক্ষাৰজান, ফস্‌ফৰিকাম্ল মাৰু পটাশ এই তিনিবিধ আৱশ্যকীয় উপাদান আছে, তাৰ তালিকা তলত দিয়া হল। {| style="margin-left: auto; margin-center: auto; border: none;" width="90%" |- | width="30%" | | width="20%" style="text-align:center" | | width="20%" style="text-align:center" | | width="20%" style="text-align:center" | |- |{{gap}}বস্তু |style="text-align:center" |যৱক্ষাৰজান |style="text-align:center"|ফস্‌ফৰিকাম্ল |style="text-align:center"| পটাশ |- |মানুহৰ মলমূত্ৰ |style="text-align:center" |.৭২ |style="text-align:center" |.৬২ |style="text-align:center" |.২১ |- | কেচা গোবৰ |style="text-align:center" | .১৪ |style="text-align:center" | .১৫ |style="text-align:center" |.২৫ |- |পচা গোবৰ |style="text-align:center" |.৫৮ |style="text-align:center" |.৩০ |style="text-align:center" |.৫০ |- |গৰুৰ মূত |style="text-align:center" | ১.৫০ |style="text-align:center" |.১ |style="text-align:center" |১.৬০ |- |ছাগলীৰ লাদ |style="text-align:center" |.৭০ |style="text-align:center" |.৫০ |style="text-align:center" |.১০ |- |ছাগলীৰ মূত |style="text-align:center" |১.৩০ |style="text-align:center" |.০২ |style="text-align:center" |২.৫০ |- |হাঁহপাৰৰ গু |style="text-align:center" | .০৫ |style="text-align:center" | .৫৪ |style="text-align:center" | .৯৫ |- |পলুৰ লাদ |style="text-align:center" |১.৪৪ |style="text-align:center" |.২৫ |style="text-align:center" |.১১ |- | ধান খেৰ |style="text-align:center" |.৬৩ |style="text-align:center" |.০১ |style="text-align:center" |.৩৫ |- |ঘাঁহ বন |style="text-align:center" |.৫৪ |style="text-align:center" |.১৫ |style="text-align:center" |.৪৬ |- |গোবৰ খুঁটিৰ ছাই |style="text-align:center" |১.৪৮ |style="text-align:center" |.৫৪ |style="text-align:center" |.৬৫ |} {{Dhr|1em}} {{center|{{X-larger|অন্ত}}}}<noinclude></noinclude> k2lp4mcfmo4vpbfa854u6usqdnlnbt6 104 93529 256966 255699 2026-08-07T13:27:06Z BabulB 104 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হৈছে */ 256966 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="BabulB" />{{rh|৪৪|উদ্‌ভিদ বিবৰণ।|}}</noinclude>এইবিলাক ফল বহু কোঁহেৰে প্ৰস্তুত। পকিলে ইহঁতৰ কোঁহৰ জোৰাৰ মুখ ঠায়ে ঠায়ে ফাটি বীজ ওলায়। {{gap}}শিয়ালকটা আৰু তিলৰ ফল পকিলে গোটেই টো ফল নাফাটে,—কেৱল মূৰৰ ফালে অলপ ফাটে। তাৰ পাচত বতাহত যেতিয়া লৰে তেতিয়া সেই ফটাইদি বীজ ওলাই পৰে। {{gap}}শিমলু, কপাহ প্রভৃতিৰ ফলৰ আগৰ পৰা গুৰিলৈ প্ৰায়ে ফাটি যায়। {{gap}}ধুন্দুলি, জিকা, ভোল প্রভৃতিৰ ফল প্রথমে ৰসাল হলেও এইবিলাকক স্ফোটক শ্ৰেণীৰ ভিতৰত ধৰিব লাগে। তিয়ঁহ, কোমোৰা প্ৰভৃতি বৰকৈ পকিলে পঁচে কিন্তু ভোল, জিকা প্রভৃতি পকিলে শুকায়। এইবিলাক ফলৰ মূৰৰ এটা টুপিৰ দৰে অংশ খুলি গলে বীজ ওলাই পৰে। {{gap}}সৰিয়হ, মূলা প্রভৃতিৰ ফল ফটা প্ৰণালী আকৌ আন ৰকমৰ। ইহঁতৰ শুকান ছেঁই ঠাৰিৰ ফালৰ পৰা ফাটি যায়। {{gap}}ইয়াত ফল ফটাৰ যি কেইটা প্ৰণালীৰ কথা কৈছো, ইয়াত বাজেও ওচৰৰ হাবি-জঙ্ঘলত চালে নানাবিধ স্ফোটক ফল দেখা যায়। স্ফোটক ফলৰ বীজ পৰিত্যাগ ক্ৰিয়াক বিদাৰণ ক্রিয়া বোলা হয়। {{center|{{larger|(২) অস্ফোটক ফল।}}}} {{gap}}পকিলে নফটা ফল যে কিমান আছে তাৰ লেখ জোখ নাই। বৈজ্ঞানিক পণ্ডিত সকলে অস্ফোটক ফলবোৰক তিনি<noinclude></noinclude> 7eaedt8s2bc4ftfl5vih6l4ejez5ztg 104 93530 256967 255700 2026-08-07T13:53:57Z BabulB 104 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হৈছে */ 256967 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="BabulB" />{{rh||ফল।|৪৫}}</noinclude>শ্ৰেণীত ভাগ কৰিছে, একবীজ (Achena), সাষ্ঠিক (Drupe) আৰু বাৰ্ত্তাকীয় (Berry) {{gap}}ধান, যব, গম প্ৰভৃতিৰ ফলত অলপো ৰস নাথাকে, কেৱল শুকান বাকলি এখনে অর্থাৎ তুহে বীজক ঢাকি ৰাখে। এইবিলাক ফলৰ কাৰো এটাতকৈ সৰহ বীজ নাথাকে। ইহঁতক একবীজ ফল বোলা হয়। {{gap}}আম, বগৰি, শিলিখা, জলপাই প্রভৃতি সৰস ফল। এইবিলাক ফলৰ বীজৰ ওপৰত তিনিটা খলপ দেখা যায়। ওপৰত ছাল, মাজত কোমল মঙ্গহ তাৰ পাচত খোলা। এই খোলাৰ ভিতৰত বীজ থাকে। এনে ভিতৰত খোলা থকা ফলবোৰক সাষ্ঠিক ফল বোলা হয়। কিন্তু লিচু, লেতেকু আৰু জামুক এই শ্ৰেণীৰ ভিতৰত ধৰিব নোৱাৰি। কাৰণ এইবিলাক ফলৰ মঙ্গহ ভাগৰ ভিতৰত খোলা নাথাকি থাকে বীজ। {{gap}}আমৰ বাকলি আৰু মঙ্গহ কোমল আৰু ৰসাল, খোলা শুকান আৰু টান। নাৰিকলৰ ছাল আৰু মঙ্গহ শুকান, খোলা কাঠতকৈও টান। এই দৰে সাষ্ঠিক ফলৰ খলপ তিনিটাৰ অৱস্থা ভিন ভিন ফলত ভিন ভিন দেখা যায়। {{gap}}বেঙ্গেনা, নেমু, লাও, কোমোৰা, অমৃতা প্ৰভৃতিৰ ফলৰ বাকলি দাঠ নহয় আৰু গোটেইটো ফল মঙ্গহেৰে ভৰা। এই মঙ্গহ ভাগ আমি খাওঁ। মঙ্গহ ভাগৰ ভিতৰত খোলা নাথাকি থাকে কেৱল বীজ। এইবিলাক ফলক বার্ত্তাকীয় ফল বোলা হয়।{{nop}}<noinclude></noinclude> 531qruzkqp7g56irr8josf2xew3ht2k 104 93531 256968 255701 2026-08-07T14:01:42Z BabulB 104 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হৈছে */ ৰ-প্ৰতিস্থাপন সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰি ‘বঙালী ৰ’ প্ৰতিস্থাপন কৰা হ’ল। 256968 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="BabulB" />{{rh|৪৬|উদ্‌ভিদ বিবৰণ।|}}</noinclude>{{center|{{larger|যুক্ত ফল।}}}} {{gap}}আনাৰস, আতলচ, কদম, কঁঠাল, আঁহত, বৰ, ডিমৰু প্ৰভৃতিৰ গছত যিবিলাক ফল ফলে, সেইবিলাক ফল এনে অদ্ভুত যে, সিহঁতক আগেয়ে কোৱা কোনো শ্ৰেণীৰ ভিতৰত ধৰিব নোৱাৰি। এটা কঁঠাল বা আতলচ এটা এটা গোটা ফল নহয়। ইহঁত বহুত ফলৰ সমষ্টি। কিছুমান সৰু সৰু ফল লগহৈ এটা কঁঠাল বা আতলচৰ উৎপত্তি হয় বাবে এই বিলাকক যুক্ত ফল নাম দিয়া হৈছে। {{gap}}আমি যাক কঁঠালৰ মুচি বোলো সেইবিলাকে কঁঠালৰ মঞ্জৰী থকাৰে সজোৱা ফুল। কঁঠালৰ কিছুমান মুচিত কেৱল পিতৃফুল আৰু কিছুমানত কেৱল মাতৃফুল ফুলে। যিবিলাকক মানুহে বা-মুচি বোলে সেইবিলাকত কেৱল পিতৃফুল ফুলে। গাৰ সৰু সৰু ফুলবিলাক ফুলিলেই এই মুচি বিলাক সৰিপৰে। এইবিলাক মুচি একোটা আঙ্গুলিৰ সমান ডাঙ্গৰ হয়। {{gap}}যি হওক আমি থাক কঁঠাল বোলোঁ যি মাতৃমুচিৰ অসংখ্যা বীজকোষ পূষ্ট হৈ আৰু গায় গায় লাগি উৎপন্ন হয়। এতেকে কঁঠালৰ গাত যিমান খহু থাকে তিমান ফল লগ হৈ এটা গোটা কঁঠাল হয়। খহুবিলাক কঁঠালৰ বীজকোষৰ চিন। ইয়াৰ আঁচল ফল হৈছে ভিতৰৰ কোঁহ আৰু বাদুবিলাক। {{gap}}আনাৰসতো কঁঠালৰ অৱস্থাকে দেখিবলৈ পোৱা যায়। কিন্তু ইয়াৰ পিতৃকুল আৰু মাতৃকুল বেলেগে নাথাকে। এটা মঞ্জৰীতে বহুত পৰিণীত ফুল ফুলে। তাৰ পাচত পৰাগ পাতন<noinclude></noinclude> 8nyhig826t74zq7nevigr07iyqx7twm 256969 256968 2026-08-07T14:02:27Z BabulB 104 256969 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="BabulB" />{{rh|৪৬|উদ্‌ভিদ বিবৰণ।|}}</noinclude>{{center|{{larger|যুক্ত ফল।}}}} {{gap}}আনাৰস, আতলচ, কদম, কঁঠাল, আঁহত, বৰ, ডিমৰু প্ৰভৃতিৰ গছত যিবিলাক ফল ফলে, সেইবিলাক ফল এনে অদ্ভুত যে, সিহঁতক আগেয়ে কোৱা কোনো শ্ৰেণীৰ ভিতৰত ধৰিব নোৱাৰি। এটা কঁঠাল বা আতলচ এটা এটা গোটা ফল নহয়। ইহঁত বহুত ফলৰ সমষ্টি। কিছুমান সৰু সৰু ফল লগহৈ এটা কঁঠাল বা আতলচৰ উৎপত্তি হয় বাবে এই বিলাকক যুক্ত ফল নাম দিয়া হৈছে। {{gap}}আমি যাক কঁঠালৰ মুচি বোলো সেইবিলাকে কঁঠালৰ মঞ্জৰী থকাৰে সজোৱা ফুল। কঁঠালৰ কিছুমান মুচিত কেৱল পিতৃফুল আৰু কিছুমানত কেৱল মাতৃফুল ফুলে। যিবিলাকক মানুহে বা-মুচি বোলে সেইবিলাকত কেৱল পিতৃফুল ফুলে। গাৰ সৰু সৰু ফুলবিলাক ফুলিলেই এই মুচি বিলাক সৰিপৰে। এইবিলাক মুচি একোটা আঙ্গুলিৰ সমান ডাঙ্গৰ হয়। {{gap}}যি হওক আমি থাক কঁঠাল বোলোঁ যি মাতৃমুচিৰ অসংখ্যা বীজকোষ পূষ্ট হৈ আৰু গায় গায় লাগি উৎপন্ন হয়। এতেকে কঁঠালৰ গাত যিমান খহু থাকে তিমান ফল লগ হৈ এটা গোটা কঁঠাল হয়। খহুবিলাক কঁঠালৰ বীজকোষৰ চিন। ইয়াৰ আঁচল ফল হৈছে ভিতৰৰ কোঁহ আৰু বাদুবিলাক। {{gap}}আনাৰসতো কঁঠালৰ অৱস্থাকে দেখিবলৈ পোৱা যায়। কিন্তু ইয়াৰ পিতৃফুল আৰু মাতৃফুল বেলেগে নাথাকে। এটা মঞ্জৰীতে বহুত পৰিণীত ফুল ফুলে। তাৰ পাচত পৰাগ পাতন<noinclude></noinclude> r1fv4lblv9dlxkquegawdo07b2veije 104 93532 256971 255702 2026-08-07T14:12:29Z BabulB 104 256971 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" />{{rh||ফল।|৪৭}}</noinclude>হলে যেতিয়া বাঁজকোষবিলাক পুষ্ট হয় তেতিয়া সেইবিলাক ইমান ঘন হয় যে, গোটেই বিলাকে লগ লাগি এটা ফল হৈ পৰে। আনাৰসৰ এটা এটা চকুৱে এটা এটা ফল । আনাৰস আৰু কঁঠাল একে অৱস্থাৰ ফল বাবেই বোধকৰো অসমীয়া মানুহে আনাৰসক মাটি কঁঠাল বা সঁফুৰি কঁঠাল বোলে । {{gap}}আতলচক ঠায়ে ঠায়ে আতলা, কঁঠাল বোলাৰো এয়ে কাৰণ ৷ আতলচৰ ফুলৰ চুপহি আছে। চুপহিৰ পাচত তিনিটা খদল৷ পাহি, মাজত কলাফুলৰ দবে সঙ্গেঙ্গরা বহুতো পিতৃ-কেশৰ আৰু মাতৃ-কেশৰ থাকে। পিতৃ-কেশৰ থাকে আগত, মাতৃ-কেশৰ তলত ৷ ৰাজকোষবিলাক ইমান লগা লগি হৈ থাকে যে, সিহঁতে এটা এটা বেলেগ ফল উৎপন্ন কৰিব নোৱাৰে। সেই বাবে বহু সৰু সৰু ফল লগ হৈ এটা ফল হৈ পৰে । আতলচৰ খহুবিলাক বীজকোষৰ চিন, আচল ফল ভিতৰৰ সৰু সৰু কোঁহবিলাক । {{gap}}চেনিচম্পা ফুলৰ আকৃতি আৰু কেশৰ বিদ্যাস কিছু পৰি মাণে আতলচৰ ফুলৰ লগত মিলে। কিন্তু বীজকোষবিলাক লগ লাগি একেটা ফল হৈ নাযায়। চেনিচম্পাৰ এটা ফুলৰ পৰা বহু স্বতন্ত্ৰ ফল হৈ থুপ বান্ধি থাকে। ইয়াক যুক্তফল বুলিব নোৱাৰি । {{gap}}ডিমৰু, বৰ, আঁহত, ঢোপাবৰ প্ৰভৃতিৰ গছত ফলৰ নিচিনা যিবিলাক বস্তু দেখা যায়, সেইবিলাক আচলতে ফল নহয় ; ফুলৰ গেঁৰ হে । এইবিলাকৰ এটা ফালি চালে তাৰ ভিতৰত<noinclude></noinclude> 1z6y9k18ireobax0nq096tkk66d2561 256984 256971 2026-08-07T14:48:24Z BabulB 104 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হৈছে */ ৰ-প্ৰতিস্থাপন সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰি ‘বঙালী ৰ’ প্ৰতিস্থাপন কৰা হ’ল। 256984 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="BabulB" />{{rh||ফল।|৪৭}}</noinclude>হলে যেতিয়া বীজকোষবিলাক পুষ্ট হয় তেতিয়া সেইবিলাক ইমান ঘন হয় যে, গোটেই বিলাকে লগ লাগি এটা ফল হৈ পৰে। আনাৰসৰ এটা এটা চকুৱে এটা এটা ফল। আনাৰস আৰু কঁঠাল একে অৱস্থাৰ ফল বাবেই বোধকৰো অসমীয়া মানুহে আনাৰসক মাটি কঁঠাল বা সঁফুৰি কঁঠাল বোলে। {{gap}}আতলচক ঠায়ে ঠায়ে আতলচ্‌, কঁঠাল বোলাৰো এয়ে কাৰণ। আতলচৰ ফুলৰ চুপহি আছে। চুপহিৰ পাচত তিনিটা খদলা পাহি, মাজত কলাফুলৰ দৰে সজোৱা বহুতো পিতৃ-কেশৰ আৰু মাতৃ-কেশৰ থাকে। পিতৃ-কেশৰ থাকে আগত, মাতৃ-কেশৰ তলত। বীজকোষবিলাক ইমান লগা লগি হৈ থাকে যে, সিহঁতে এটা এটা বেলেগ ফল উৎপন্ন কৰিব নোৱাৰে। সেই বাবে বহু সৰু সৰু ফল লগ হৈ এটা ফল হৈ পৰে। আতলচৰ খহুবিলাক বীজকোষৰ চিন, আচল ফল ভিতৰৰ সৰু সৰু কোঁহবিলাক। {{gap}}চেনিচম্পা ফুলৰ আকৃতি আৰু কেশৰ বিন্যাস কিছু পৰিমাণে আতলচৰ ফুলৰ লগত মিলে। কিন্তু বীজকোষবিলাক লগ লাগি একেটা ফল হৈ নাযায়। চেনিচম্পাৰ এটা ফুলৰ পৰা বহু স্বতন্ত্ৰ ফল হৈ থুপ বান্ধি থাকে। ইয়াক যুক্তফল বুলিব নোৱাৰি। {{gap}}ডিমৰু, বৰ, আঁহত, ঢোপাবৰ প্ৰভৃতিৰ গছত ফলৰ নিচিনা যিবিলাক বস্তু দেখা যায়, সেইবিলাক আচলতে ফল নহয়; ফুলৰ গেঁৰ হে। এইবিলাকৰ এটা ফালি চালে তাৰ ভিতৰত<noinclude></noinclude> 2gcm7t1p92vdybg0ojgcg4p0wyd3wwu 104 93533 256972 255703 2026-08-07T14:14:19Z BabulB 104 ৰ-প্ৰতিস্থাপন সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰি ‘বঙালী ৰ’ প্ৰতিস্থাপন কৰা হ’ল। 256972 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" />{{rh|৪৮|উদ্‌ভfদ বিবৰণ।|}}</noinclude>কিছুমান শুঙৰ দৰে বস্তু দেখা যায়। সেই শুভবিলাকেই ফুল! এই কুলবিলাকৰ কিছুমান পিতৃ-ফুল আৰু কিছুমান মাতৃ-কুল। পৰাগ পাতনৰ পিচত মাতৃ-ফুলবিলাকত সম্বিয়হ- তকৈও সক ফল উৎপন হৈ গেঁৰটোৰ ভিতৰতে থাকে। এটা পকা ডিমক ফালি চালে তাৰ ভিতৰত অসংখ্য সক সক ফল দেখিবলৈ পোৱা যায়। {{center|{{larger|বীজ।}}}} {{gap}}আমি আগেয়ে কৈ আহিছোঁ যে, গৰ্ভনলি আৰু বীজ সূতাৰ মাজেদি পৰাগৰস গৈ বীজাণুত সোমায়। পৰাগৰস আৰু বীজৰসৰ মিশ্ৰণত বীজাণুৰ ভিতৰত উদ্ধৃতিদ ভ্ৰূণ সৃষ্টি হলে বাঁজাণু বাজত পৰিবৰ্ত্তিত হয়। অনেক ঠাইত বীজাপুৰ এই পৰিবৰ্ত্তনৰ লগে লগে বাঁজৰ ভিতৰত ভ্ৰূণৰ চাৰিও ফালে শৰ ( ভ্ৰূণব ) পোষণোপযোগী বস্তু জন্মে। এই বস্তুৰ নাম অন্তব্বীজ। অন্তৰ্ব্বীজ নাথাকিলে ভ্ৰূণৰ বা বীজপাতৰ ভিতৰত ভ্ৰূণৰ ঘোষণোপযোগী বস্তু গোটোৱা থাকে। সকলো উদ্- ভিদব অন্তৰ্বীজ একে ৰকমৰ নহয়। যব, গম, ধান, কঁঠাল প্ৰভৃতিৰ বীজত থকা অশুৰ্ব্বীজ গোটা শ্বেতসাৰময় কিন্তু কপাহ, স্থলপদ্ম, শিমলু প্ৰভৃতি উদ্‌ভিদৰ অন্তৰ্ব্বীজ পনীয়া। {{gap}}বীজৰ জীবনী শক্তি — পুলি গজোৱা শক্তিক বীজৰ জীবনী শক্তি বোলা হয়। কোনো উদ্‌ভিদৰ বীজ পকাৰ অলপ পাচতে নপচালে তাৰ জীবনী শক্তি নষ্ট হয়। আন কিছুমান উদভিদৰ<noinclude></noinclude> h1eu2n18l2c69dfuyo1u3y5f5dx00ap 256985 256972 2026-08-07T15:06:52Z BabulB 104 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হৈছে */ 256985 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="BabulB" />{{rh|৪৮|উদ্‌ভিদ বিবৰণ।|}}</noinclude>কিছুমান শুঙৰ দৰে বস্তু দেখা যায়। সেই শুঙবিলাকেই ফুল। এই ফুলবিলাকৰ কিছুমান পিতৃ-ফুল আৰু কিছুমান মাতৃ-ফুল। পৰাগ পাতনৰ পিচত মাতৃ-ফুলবিলাকত সৰিয়হতকৈও সৰু ফল উৎপন হৈ গেঁৰটোৰ ভিতৰতে থাকে। এটা পকা ডিমৰু ফালি চালে তাৰ ভিতৰত অসংখ্য সৰু সৰু ফল দেখিবলৈ পোৱা যায়। {{center|{{larger|বীজ।}}}} {{gap}}আমি আগেয়ে কৈ আহিছোঁ যে, গৰ্ভনলি আৰু বীজ সূতাৰ মাজেদি পৰাগৰস গৈ বীজাণুত সোমায়। পৰাগৰস আৰু বীজৰসৰ মিশ্ৰণত বীজাণুৰ ভিতৰত উদ্‌ভিদ ভ্ৰূণ সৃষ্টি হলে বীজাণু বীজত পৰিবৰ্ত্তিত হয়। অনেক ঠাইত বীজাণুৰ এই পৰিবৰ্ত্তনৰ লগে লগে বীজৰ ভিতৰত ভ্ৰূণৰ চাৰিও ফালে শৰ (ভ্ৰূণৰ) পোষণোপযোগী বস্তু জন্মে। এই বস্তুৰ নাম অন্তব্বীজ। অন্তৰ্ব্বীজ নাথাকিলে ভ্ৰূণৰ বা বীজপাতৰ ভিতৰত ভ্ৰূণৰ পোষণোপযোগী বস্তু গোটোৱা থাকে। সকলো উদ্‌ভিদৰ অন্তৰ্ব্বীজ একে ৰকমৰ নহয়। যব, গম, ধান, কঁঠাল প্ৰভৃতিৰ বীজত থকা অন্তৰ্ব্বীজ গোটা শ্বেতসাৰময় কিন্তু কপাহ, স্থলপদ্ম, শিমলু প্ৰভৃতি উদ্‌ভিদৰ অন্তৰ্ব্বীজ পনীয়া। {{gap}}বীজৰ জীবনী শক্তি—পুলি গজোৱা শক্তিক বীজৰ জীবনী শক্তি বোলা হয়। কোনো উদ্‌ভিদৰ বীজ পকাৰ অলপ পাচতে নপচালে তাৰ জীবনী শক্তি নষ্ট হয়। আন কিছুমান উদ্‌ভিদৰ<noinclude></noinclude> t1zz2du0vf6k8gxyanpe0veja1pdx5k 256986 256985 2026-08-07T15:07:59Z BabulB 104 256986 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="BabulB" />{{rh|৪৮|উদ্‌ভিদ বিবৰণ।|}}</noinclude>কিছুমান শুঙৰ দৰে বস্তু দেখা যায়। সেই শুঙবিলাকেই ফুল। এই ফুলবিলাকৰ কিছুমান পিতৃ-ফুল আৰু কিছুমান মাতৃ-ফুল। পৰাগ পাতনৰ পিচত মাতৃ-ফুলবিলাকত সৰিয়হতকৈও সৰু ফল উৎপন হৈ গেঁৰটোৰ ভিতৰতে থাকে। এটা পকা ডিমৰু ফালি চালে তাৰ ভিতৰত অসংখ্য সৰু সৰু ফল দেখিবলৈ পোৱা যায়। {{center|{{larger|বীজ।}}}} {{gap}}আমি আগেয়ে কৈ আহিছোঁ যে, গৰ্ভনলি আৰু বীজ সূতাৰ মাজেদি পৰাগৰস গৈ বীজাণুত সোমায়। পৰাগৰস আৰু বীজৰসৰ মিশ্ৰণত বীজাণুৰ ভিতৰত উদ্‌ভিদ ভ্ৰূণ সৃষ্টি হলে বীজাণু বীজত পৰিবৰ্ত্তিত হয়। অনেক ঠাইত বীজাণুৰ এই পৰিবৰ্ত্তনৰ লগে লগে বীজৰ ভিতৰত ভ্ৰূণৰ চাৰিও ফালে শৰ (ভ্ৰূণৰ) পোষণোপযোগী বস্তু জন্মে। এই বস্তুৰ নাম অন্তৰ্ব্বীজ। অন্তৰ্ব্বীজ নাথাকিলে ভ্ৰূণৰ বা বীজপাতৰ ভিতৰত ভ্ৰূণৰ পোষণোপযোগী বস্তু গোটোৱা থাকে। সকলো উদ্‌ভিদৰ অন্তৰ্ব্বীজ একে ৰকমৰ নহয়। যব, গম, ধান, কঁঠাল প্ৰভৃতিৰ বীজত থকা অন্তৰ্ব্বীজ গোটা শ্বেতসাৰময় কিন্তু কপাহ, স্থলপদ্ম, শিমলু প্ৰভৃতি উদ্‌ভিদৰ অন্তৰ্ব্বীজ পনীয়া। {{gap}}বীজৰ জীবনী শক্তি—পুলি গজোৱা শক্তিক বীজৰ জীবনী শক্তি বোলা হয়। কোনো উদ্‌ভিদৰ বীজ পকাৰ অলপ পাচতে নপচালে তাৰ জীবনী শক্তি নষ্ট হয়। আন কিছুমান উদ্‌ভিদৰ<noinclude></noinclude> k1wz3ok5b44vv6fjj446g1qwnqedvrn 104 93534 256973 255704 2026-08-07T14:15:52Z BabulB 104 256973 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" />{{rh||ফল।|৪৯}}</noinclude>বীজৰ জীৱনী শক্তি বহুত দিনলৈকে থাকে। ধান, মাছ প্রভৃতি মানুহৰ খাদ্য শস্যৰ বীজবিলাকৰ জীৱনী শক্তি নষ্ট হলেও সেইবিলাকৰ সোৱাদ নলৰে। কোমল বাকলি আৰু তেলৰ নিচিনা অন্তবীজ থকা বীজৰ জাৱনী শক্তি সোনকালে নষ্ট হয় আৰু টান বাকলি আৰু শ্বেতসাৰময় অন্তৰ্ব্বাক্ত যুক্ত বীজৰ জাৱনা শক্তি বহু দিনলৈকে থাকে। জিকা আৰু আধাপকাতে লোৱা বীজতকৈ শুকান আৰু ভালকৈ পকা ৰাজৰ জীৱনী শক্তি বেচি দিন থাকে। এঠাইৰ পৰা আন ঠাইলৈ বাজ পঠিয়াব লাগিলে দুটা উপায় লব পৰা যায় ৷ এটা বীজ ভালকৈ শুকাই বতাহত ৰখা, আনটো সেমেকা বতাহ নালাগিবলৈ কোনো বস্তুৰে ঢকা। কারো কারো মতে মমেৰে ঢাকি ৰাখিলে অতি কোমল বীজৰে৷ জীৱনী শক্তি বহু দিন অটুট থাকে। {{center|{{Xxxx-larger|ফলৰ কাম।}}}} {{gap}}ফলৰ ঘাই উদ্দেশ্য বীজ উৎপন্ন কৰা আৰু যথা সময়ত বীজ পৰিত্যাগ কৰি উদভিদৰ বংশ বিস্তাৰ কৰা অৰ্থাৎ নতুন উদভিদ গজোৱা । উদ্‌ভদৰ বংশ বিস্তাৰত পানী, বতাহ, পশু- পক্ষীয়ে ঘাইকৈ সহায় কৰে । {{gap}}নাৰিকল, তামোল, ভেলকল, বৰুণ প্ৰভৃতি উদ্‌ভদৰ ফল পানীত ওপঙ্গে। অনেক সময়ত এইবিলাকৰ ফল পানীত ওপঙ্গি দুৰৈ লৈ গৈ নতুন গছ জন্মায় । {{gap}}ভাতঘিলা, সজিনা প্রভৃতি উদ্‌ভিদৰ বীজৰ চাৰিও ফালে<noinclude></noinclude> etdl06zzm4pl7mo97x244abb1rfysx7 256974 256973 2026-08-07T14:16:22Z BabulB 104 256974 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" />{{rh||ফল।|৪৯}}</noinclude>বীজৰ জীৱনী শক্তি বহুত দিনলৈকে থাকে। ধান, মাছ প্রভৃতি মানুহৰ খাদ্য শস্যৰ বীজবিলাকৰ জীৱনী শক্তি নষ্ট হলেও সেইবিলাকৰ সোৱাদ নলৰে। কোমল বাকলি আৰু তেলৰ নিচিনা অন্তবীজ থকা বীজৰ জাৱনী শক্তি সোনকালে নষ্ট হয় আৰু টান বাকলি আৰু শ্বেতসাৰময় অন্তৰ্ব্বাক্ত যুক্ত বীজৰ জাৱনা শক্তি বহু দিনলৈকে থাকে। জিকা আৰু আধাপকাতে লোৱা বীজতকৈ শুকান আৰু ভালকৈ পকা ৰাজৰ জীৱনী শক্তি বেচি দিন থাকে। এঠাইৰ পৰা আন ঠাইলৈ বাজ পঠিয়াব লাগিলে দুটা উপায় লব পৰা যায় ৷ এটা বীজ ভালকৈ শুকাই বতাহত ৰখা, আনটো সেমেকা বতাহ নালাগিবলৈ কোনো বস্তুৰে ঢকা। কারো কারো মতে মমেৰে ঢাকি ৰাখিলে অতি কোমল বীজৰে৷ জীৱনী শক্তি বহু দিন অটুট থাকে। {{center|{{larger|ফলৰ কাম।}}}} {{gap}}ফলৰ ঘাই উদ্দেশ্য বীজ উৎপন্ন কৰা আৰু যথা সময়ত বীজ পৰিত্যাগ কৰি উদভিদৰ বংশ বিস্তাৰ কৰা অৰ্থাৎ নতুন উদভিদ গজোৱা । উদ্‌ভদৰ বংশ বিস্তাৰত পানী, বতাহ, পশু- পক্ষীয়ে ঘাইকৈ সহায় কৰে । {{gap}}নাৰিকল, তামোল, ভেলকল, বৰুণ প্ৰভৃতি উদ্‌ভদৰ ফল পানীত ওপঙ্গে। অনেক সময়ত এইবিলাকৰ ফল পানীত ওপঙ্গি দুৰৈ লৈ গৈ নতুন গছ জন্মায় । {{gap}}ভাতঘিলা, সজিনা প্রভৃতি উদ্‌ভিদৰ বীজৰ চাৰিও ফালে<noinclude></noinclude> kotn6ljseb2sj2cfugamaxizec5lq4b 256988 256974 2026-08-07T15:21:17Z BabulB 104 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হৈছে */ ৰ-প্ৰতিস্থাপন সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰি ‘বঙালী ৰ’ প্ৰতিস্থাপন কৰা হ’ল। 256988 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="BabulB" />{{rh||ফল।|৪৯}}</noinclude>বীজৰ জীৱনী শক্তি বহুত দিনলৈকে থাকে। ধান, মাহ প্ৰভৃতি মানুহৰ খাদ্য শস্যৰ বীজবিলাকৰ জীৱনী শক্তি নষ্ট হলেও সেইবিলাকৰ সোৱাদ নলৰে। কোমল বাকলি আৰু তেলৰ নিচিনা অন্তৰ্ব্বীজ থকা বীজৰ জীৱনী শক্তি সোনকালে নষ্ট হয় আৰু টান বাকলি আৰু শ্বেতসাৰময় অন্তৰ্ব্বীজ যুক্ত বীজৰ জীৱনী শক্তি বহু দিনলৈকে থাকে। জিকা আৰু আধাপকাতে লোৱা বীজতকৈ শুকান আৰু ভালকৈ পকা বীজৰ জীৱনী শক্তি বেচি দিন থাকে। এঠাইৰ পৰা আন ঠাইলৈ বীজ পঠিয়াব লাগিলে দুটা উপায় লব পৰা যায়। এটা বীজ ভালকৈ শুকাই বতাহত ৰখা, আনটো সেমেকা বতাহ নালাগিবলৈ কোনো বস্তুৰে ঢকা। কাৰো কাৰো মতে মমেৰে ঢাকি ৰাখিলে অতি কোমল বীজৰো জীৱনী শক্তি বহু দিন অটুট থাকে। {{center|{{larger|ফলৰ কাম।}}}} {{gap}}ফলৰ ঘাই উদ্দেশ্য বীজ উৎপন্ন কৰা আৰু যথা সময়ত বীজ পৰিত্যাগ কৰি উদ্‌ভিদৰ বংশ বিস্তাৰ কৰা অৰ্থাৎ নতুন উদ্‌ভিদ গজোৱা। উদ্‌ভিদৰ বংশ বিস্তাৰত পানী, বতাহ, পশুপক্ষীয়ে ঘাইকৈ সহায় কৰে। {{gap}}নাৰিকল, তামোল, ভেলকল, বৰুণ প্ৰভৃতি উদ্‌ভিদৰ ফল পানীত ওপঙ্গে। অনেক সময়ত এইবিলাকৰ ফল পানীত ওপঙ্গি দুৰৈ লৈ গৈ নতুন গছ জন্মায়। {{gap}}ভাতঘিলা, সজিনা প্ৰভৃতি উদ্‌ভিদৰ বীজৰ চাৰিও ফালে<noinclude></noinclude> 9cgdvp7n4nsdj19rtopr8wnm9y5o2yh 104 93535 256975 255705 2026-08-07T14:18:44Z BabulB 104 256975 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" />{{rh|৫০|উদ্‌ভিদ বিবৰণ।|}}</noinclude>পাতল কাকতৰ দৰে পাখি লগা থাকে । এইবিলাক ফল ফাটি বীজ বাহিৰলৈ ওলালে সেই পাতল পাখিত বতাহ লাগি দূৰৈ লৈ গৈ মাটিত পৰে আৰু তাতে অঙ্কুৰিত হয়। {{gap}}উলু, কাঁচি, চাংলা-শিঙ্গীয়ালতা, আকন, কপাহ প্রভৃতি উদ্‌ভদৰ বীজ কাৰো মুখত, কাৰে৷ গাত তুলা লগা থাকে। সেই বাবে এইবিলাকৰ বীজ বতাহত উৰি বহু দূৰলৈ যায় । {{gap}}মাধৈলতা আৰু শালগছৰ ফলতো পাখি লগা থাকে । মাধৈলতাৰ ফলৰ তিনিখন আৰু শালগছৰ ফলৰ পাঁচখন পাখি । ইহঁতৰ শুকান ফল যেতিয়া সবে তেতিয়া বতাহত ঘূৰি ঘূৰি গছৰ পৰা বহু দূৰত পৰে গৈ । {{gap}}বেল, ৰঘুমলা প্রভৃতি কিছুমান উদ্‌ভিদৰ বীজত এঠা লগা থাকে । জীৱ জন্তু আৰু চৰাই প্ৰভৃতিৰ মুখে ঠোঁটে লাগি সেইবিলাক বাঞ্জ আন ঠাইলৈ যায়। {{gap}}বিয়নাসানতা, অগৰা, বৰিয়ল প্ৰভৃতিৰ ফল মানুহৰ কাপোৰ আৰু জন্তু আদিৰ গাত লাগি এঠাইৰ পৰা আন ঠাইলৈ বিস্তৃত হয় । {{gap}}ডেম ডৌকা, টেঙ্গেচি শাক চািেৰ টেঙ্গা ), দোপাটি ফুল, অপৰাজিতা লতা প্রভৃতি স্ফোটক শ্ৰেণীৰ উদ্‌ভিদৰ ফল ফাটি বাঁজ বহু দূৰত ছিটিকি পৰে। {{gap}}ফলৰ বৰণ যেতিয়ালৈকে সেউকীয়া থাকে তেতিয়ালৈকে সি পাতৰ দৰে অঙ্গাৰায় বায়ু গ্রহণ আৰু অম্লজান পৰিত্যাগ কৰে। সচৰাচৰ ফল পাকলে তাৰ বৰণ লৰে জাৰু কোনো কোনো ফলৰ<noinclude></noinclude> fcwf8o4mv47f4hzrtl90b0jvt4q6g8y 256989 256975 2026-08-07T16:33:48Z BabulB 104 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হৈছে */ 256989 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="BabulB" />{{rh|৫০|উদ্‌ভিদ বিবৰণ।|}}</noinclude>পাতল কাকতৰ দৰে পাখি লগা থাকে। এইবিলাক ফল ফাটি বীজ বাহিৰলৈ ওলালে সেই পাতল পাখিত বতাহ লাগি দূৰৈ লৈ গৈ মাটিত পৰে আৰু তাতে অঙ্কুৰিত হয়। {{gap}}উলু, কাঁহি, ছাগলা-শিঙ্গীয়ালতা, আকন, কপাহ প্রভৃতি উদ্‌ভিদৰ বীজ কাৰো মুখত, কাৰে৷ গাত তুলা লগা থাকে। সেই বাবে এইবিলাকৰ বীজ বতাহত উৰি বহু দূৰলৈ যায়। {{gap}}মাধৈলতা আৰু শালগছৰ ফলতো পাখি লগা থাকে। মাধৈলতাৰ ফলৰ তিনিখন আৰু শালগছৰ ফলৰ পাঁচখন পাখি। ইহঁতৰ শুকান ফল যেতিয়া সৰে তেতিয়া বতাহত ঘূৰি ঘূৰি গছৰ পৰা বহু দূৰত পৰে গৈ। {{gap}}বেল, ৰঘুমলা প্রভৃতি কিছুমান উদ্‌ভিদৰ বীজত এঠা লগা থাকে। জীৱ জন্তু আৰু চৰাই প্ৰভৃতিৰ মুখে ঠোঁটে লাগি সেইবিলাক বীজ আন ঠাইলৈ যায়। {{gap}}বিয়নীসাবতা, অগৰা, বৰিয়ল প্ৰভৃতিৰ ফল মানুহৰ কাপোৰ আৰু জন্তু আদিৰ গাত লাগি এঠাইৰ পৰা আন ঠাইলৈ বিস্তৃত হয়। {{gap}}ডেম ডৌকা, টেঙ্গেচি শাক (চাঙ্গেৰি টেঙ্গা ), দোপাটি ফুল, অপৰাজিতা লতা প্রভৃতি স্ফোটক শ্ৰেণীৰ উদ্‌ভিদৰ ফল ফাটি বীজ বহু দূৰত ছিটিকি পৰে। {{gap}}ফলৰ বৰণ যেতিয়ালৈকে সেউজীয়া থাকে তেতিয়ালৈকে সি পাতৰ দৰে অঙ্গাৰাম্ল বায়ু গ্রহণ আৰু অম্লজান পৰিত্যাগ কৰে। সচৰাচৰ ফল পকিলে তাৰ বৰণ লৰে আৰু কোনো কোনো ফলৰ<noinclude></noinclude> a8cuplsx0gbk6he2e9oy77m89azwfqr 104 93536 256976 255706 2026-08-07T14:21:10Z BabulB 104 256976 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" />{{rh||ফল|৫১}}</noinclude>কোমল বাকলি হাড়ৰ পৰে টান হয়। এই পৰিবৰ্ত্তনৰ লগে লগে আৰু কিছুমান পৰিবৰ্ত্তন ঘটে আৰু তাৰ ফলত ফলৰ ভিতৰত প্ৰথমে জম্বীৰায় ( Citric acid) বা শৈবাম (Malic acid) উৎপন্ন হৈ ফলক টেঙ্গা কৰে। পাচত এই টেঙ্গাস, ফলৰ ভিতৰত উৎপন্ন হোৱা ভিন ভিন বস্তুৰ মিশ্ৰণত চেনিত পৰিণত হৈ ফলক মিঠা কৰে। ফলৰ ভিতৰত বিভিন্ন বস্তুৰ আবির্ভাব হয় বাবে ভিন ভিন ফলৰ সোৱাদ ভিন ভিন হয়। {{gap}}বহু উদ্‌ভিদ ফল উৎপন্ন কৰোঁতে ক্লান্ত হৈ ফল পকাৰ পাচতে মৰি যায়। কিছুমানে বহু দিন ফল উৎপন্ন কৰিয়ে থাকে। যিবিলাক উদ্‌ভিদে এবাৰ মাথোন ফল জন্মাই মৰে সেইবিলাক উদ্‌ভিদক 'ওষধি' বোলে। যেনে ফল, ধান, বাঁহ প্রভৃতি । {{gap}}উদ্‌ভিদৰ ফল সংখ্যাৰ বৃদ্ধি বা তাৰ অৱস্থাৰ উন্নতিৰ নিমিত্তে নানাপ্রকাৰ কৌশল আছে । এইবিলাকৰ ভিতৰত গছৰ গুৰিত সাৰ দিয়া; ঠাল ঠেঙ্গুলি কাটা; অধিক উৎপন্নত বাধা দিয়া, এই কেইটাই প্রধান । {{center|{{larger|অঙ্কুৰ উৎপত্তি।}}}} {{gap}}এটা ভালকৈ পকা বীজ সময় মতে ভিজা মাটিৰে ঢাকি ৰাখিলে কেইদিন মানৰ ভিতৰতে তাৰ ভিতৰৰ ভ্রূণ বৰ্দ্ধিত হৈ বীজৰ চোকোলা কালি শিপা আৰু পাত ওলায়। এনেকৈ ভ্রূণ বাহিৰ হোৱাক গাজধৰা বা অঙ্কুৰ উৎপত্তি বোলে। এই<noinclude></noinclude> aravx6v8s0gjvbnjq8fnjtjz5gc3k94 256990 256976 2026-08-07T16:38:30Z BabulB 104 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হৈছে */ 256990 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="BabulB" />{{rh||ফল|৫১}}</noinclude>কোমল বাকলি হাড়ৰ দৰে টান হয়। এই পৰিবৰ্ত্তনৰ লগে লগে আৰু কিছুমান পৰিবৰ্ত্তন ঘটে আৰু তাৰ ফলত ফলৰ ভিতৰত প্ৰথমে জম্বীৰাম্ল (Citric acid) বা শৈবাম্ল (Malic acid) উৎপন্ন হৈ ফলক টেঙ্গা কৰে। পাচত এই টেঙ্গাৰস, ফলৰ ভিতৰত উৎপন্ন হোৱা ভিন ভিন বস্তুৰ মিশ্ৰণত চেনিত পৰিণত হৈ ফলক মিঠা কৰে। ফলৰ ভিতৰত বিভিন্ন বস্তুৰ আবির্ভাব হয় বাবে ভিন ভিন ফলৰ সোৱাদ ভিন ভিন হয়। {{gap}}বহু উদ্‌ভিদ ফল উৎপন্ন কৰোঁতে ক্লান্ত হৈ ফল পকাৰ পাচতে মৰি যায়। কিছুমানে বহু দিন ফল উৎপন্ন কৰিয়ে থাকে। যিবিলাক উদ্‌ভিদে এবাৰ মাথোন ফল জন্মাই মৰে সেইবিলাক উদ্‌ভিদক 'ওষধি' বোলে। যেনে কল, ধান, বাঁহ প্রভৃতি। {{gap}}উদ্‌ভিদৰ ফল সংখ্যাৰ বৃদ্ধি বা তাৰ অৱস্থাৰ উন্নতিৰ নিমিত্তে নানাপ্রকাৰ কৌশল আছে। এইবিলাকৰ ভিতৰত গছৰ গুৰিত সাৰ দিয়া; ঠাল ঠেঙ্গুলি কাটা; অধিক উৎপন্নত বাধা দিয়া, এই কেইটাই প্রধান। {{center|{{larger|অঙ্কুৰ উৎপত্তি।}}}} {{gap}}এটা ভালকৈ পকা বীজ সময় মতে ভিজা মাটিৰে ঢাকি ৰাখিলে কেইদিন মানৰ ভিতৰতে তাৰ ভিতৰৰ ভ্রূণ বৰ্দ্ধিত হৈ বীজৰ চোকোলা কালি শিপা আৰু পাত ওলায়। এনেকৈ ভ্রূণ বাহিৰ হোৱাক গাজধৰা বা অঙ্কুৰ উৎপত্তি বোলে। এই<noinclude></noinclude> rdlxgzs20941ylapeelr161z7amwybm 104 93537 256977 256771 2026-08-07T14:25:53Z BabulB 104 ৰ-প্ৰতিস্থাপন সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰি ‘বঙালী ৰ’ প্ৰতিস্থাপন কৰা হ’ল। 256977 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" />{{rh|৫২|উদ্‌ভিদ বিবৰণ।|}}</noinclude>ক্ৰিয়াৰ নিমিত্তে উষ্ণতা, আৰ্দ্ৰতা আৰু বায়ু এই তিনিবিধ বস্তুৰ বিশেষ আৱশ্যক। আন্ধাৰত এই ক্ৰিয়া ভালকৈ চলে। কোনো কোনো বীজ গছৰপৰা সৰিবৰ আগেয়ে অঙ্কুৰিত হোৱা দেখা যায় এনে ঘটনা কেতিয়াবা হে ঘটে। অঙ্কুৰিত হবলৈ আৰম্ভ কৰা সকলো বীজৰ আৱশ্যকীয় উষ্ণতাৰ পৰিমাণ সমান নহয়। বৈজ্ঞানিক সকলে পৰীক্ষাৰ দ্বাৰা স্থিৰ কৰিছে—বেচি ভাগ বীৰ পক্ষে ফাৰণহীটৰ তাপমান যন্ত্ৰৰ ৬০° ডিগ্ৰিৰ পৰা ৮০" ডিমিলৈকে তাপ উপযোগী। গ্ৰীষ্ম প্ৰধান ঠাইৰ কিছুমান উদ্‌ভিৰ পক্ষে বহু তাপৰ অৱশ্যক। আকৌ বেজাতি, শেলাই ( ইইতো উদ্‌ভদ ) প্ৰভৃতি কিছুমান উদ্‌ভিদৰ পক্ষে ৩২ ডিগ্ৰিকে কম তাপ লাগে। {{gap}}যে. তয়ালৈকে বীজ শুকান অৱয়ত আৰু শুকান ঠাইত থাকে তেতিয়ালৈকে সি অঙ্কুৰিত নহয়। কিন্তু আৰ্দ্ৰতা লগা মানেই ভ্ৰূণ বাঢ়িবলৈ ধৰে আৰু ৰীজৰ ভিতৰত তাপ জন্মে। এই তাপৰ বানে বাজত থকা অন্তৰ্ব্বীজ চেনিত পৰিণত হয়। এই চেনি খাই অঙ্কুৰ ডাঙ্গৰ আৰু সবল হয়। অঙ্কুৰৰ পৰা শিপা ওলাই মাটিত নে'সোমোৱালৈকে এই চেনি খাই গছ পুলি জীয়াই থাকে। পোহৰতকৈ আন্ধাৰত ৰখা বীজ সোন- কালে গজে! {{gap}}বীজ গজাবলৈ তলত দিয়া নিয়মবোৰ পালন কৰিব লাগে :— {{gap}}(১) মাটিৰ অলপ তলত (F-ত) বীজ পচাব লাগে। {{nop}}<noinclude></noinclude> hn4gvk39uvdnaj9zibu4e078t7o2sq8 256991 256977 2026-08-07T16:44:21Z BabulB 104 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হৈছে */ 256991 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="BabulB" />{{rh|৫২|উদ্‌ভিদ বিবৰণ।|}}</noinclude>ক্ৰিয়াৰ নিমিত্তে উষ্ণতা, আৰ্দ্ৰতা আৰু বায়ু এই তিনিবিধ বস্তুৰ বিশেষ আৱশ্যক। আন্ধাৰত এই ক্ৰিয়া ভালকৈ চলে। কোনো কোনো বীজ গছৰপৰা সৰিবৰ আগেয়ে অঙ্কুৰিত হোৱা দেখা যায় এনে ঘটনা কেতিয়াবা হে ঘটে। অঙ্কুৰিত হবলৈ আৰম্ভ কৰা সকলো বীজৰ আৱশ্যকীয় উষ্ণতাৰ পৰিমাণ সমান নহয়। বৈজ্ঞানিক সকলে পৰীক্ষাৰ দ্বাৰা স্থিৰ কৰিছে—বেচি ভাগ বীজৰ পক্ষে ফাৰণহীটৰ তাপমান যন্ত্ৰৰ ৬০° ডিগ্ৰিৰ পৰা ৮০॰ ডিগ্ৰিলৈকে তাপ উপযোগী। গ্ৰীষ্ম প্ৰধান ঠাইৰ কিছুমান উদ্‌ভিদৰ পক্ষে বহু তাপৰ অৱশ্যক। আকৌ বেংছাতি, শেলাই (ইহঁতো উদ্‌ভিদ) প্ৰভৃতি কিছুমান উদ্‌ভিদৰ পক্ষে ৩২ ডিগ্ৰিকে কম তাপ লাগে। {{gap}}যেতিয়ালৈকে বীজ শুকান অৱস্থাত আৰু শুকান ঠাইত থাকে তেতিয়ালৈকে সি অঙ্কুৰিত নহয়। কিন্তু আৰ্দ্ৰতা লগা মানেই ভ্ৰূণ বাঢ়িবলৈ ধৰে আৰু বীজৰ ভিতৰত তাপ জন্মে। এই তাপৰ বাবে বীজত থকা অন্তৰ্ব্বীজ চেনিত পৰিণত হয়। এই চেনি খাই অঙ্কুৰ ডাঙ্গৰ আৰু সবল হয়। অঙ্কুৰৰ পৰা শিপা ওলাই মাটিত নোসোমোৱালৈকে এই চেনি খাই গছ পুলি জীয়াই থাকে। পোহৰতকৈ আন্ধাৰত ৰখা বীজ সোনকালে গজে। {{gap}}বীজ গজাবলৈ তলত দিয়া নিয়মবোৰ পালন কৰিব লাগে :— {{gap}}(১) মাটিৰ অলপ তলত (দ-ত) বীজ পচাব লাগে। {{nop}}<noinclude></noinclude> qb9b0t5gx9laxn6owneifjrh3mvexk9 10 93773 256978 256869 2026-08-07T14:31:37Z BabulB 104 256978 wikitext text/x-wiki * {{ডাউনলোড|সীতা-স্বয়ম্বৰ}} ''[[উদ্‌ভিদ বিবৰণ]]'' ; [[লেখক:ধনিৰাম দত্ত]] * {{ডাউনলোড|সীতা-স্বয়ম্বৰ}} ''[[সীতা-স্বয়ম্বৰ]]'' ; [[লেখক:প্ৰসন্নচন্দ্ৰ বৰুৱা|লেখক:প্ৰসন্নচন্দ্ৰ বৰুৱা]] (১৯১১) * {{ডাউনলোড|মিচিং নাৰীকণ্ঠ}} ''[[মিচিং নাৰীকণ্ঠ]]''; [[লেখক:তৰুণ লয়িং|লেখক:তৰুণ লইং]] (২০১৯) * {{ডাউনলোড|নাগালেণ্ডৰ পৰ্য্যটন আৰু অন্যান্য}} ''[[নাগালেণ্ডৰ পৰ্য্যটন আৰু অন্যান্য]]''; [[লেখক:তৰুণ লয়িং|লেখক:তৰুণ লইং]] (২০২০) * {{ডাউনলোড|ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰেক্ষাপটত যোৰহাট কলেজৰ এন. এচ. এচ}} ''[[ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰেক্ষাপটত যোৰহাট কলেজৰ এন. এচ. এচ]]''; [[লেখক:তৰুণ লয়িং|লেখক:তৰুণ লইং]] (২০২১) [[শ্ৰেণী:নতুন লেখাৰ সংৰক্ষণ]] dgdk7iis6qqoqg5x5sfv7gr9n5mieu5 256983 256978 2026-08-07T14:38:15Z BabulB 104 256983 wikitext text/x-wiki * {{ডাউনলোড|সীতা-স্বয়ম্বৰ}} ''[[উদ্‌ভিদ বিবৰণ]]''; [[লেখক:ধনিৰাম দত্ত]] * {{ডাউনলোড|সীতা-স্বয়ম্বৰ}} ''[[সীতা-স্বয়ম্বৰ]]''; [[লেখক:প্ৰসন্নচন্দ্ৰ বৰুৱা|লেখক:প্ৰসন্নচন্দ্ৰ বৰুৱা]] (১৯১১) * {{ডাউনলোড|মিচিং নাৰীকণ্ঠ}} ''[[মিচিং নাৰীকণ্ঠ]]''; [[লেখক:তৰুণ লয়িং|লেখক:তৰুণ লইং]] (২০১৯) * {{ডাউনলোড|নাগালেণ্ডৰ পৰ্য্যটন আৰু অন্যান্য}} ''[[নাগালেণ্ডৰ পৰ্য্যটন আৰু অন্যান্য]]''; [[লেখক:তৰুণ লয়িং|লেখক:তৰুণ লইং]] (২০২০) * {{ডাউনলোড|ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰেক্ষাপটত যোৰহাট কলেজৰ এন. এচ. এচ}} ''[[ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰেক্ষাপটত যোৰহাট কলেজৰ এন. এচ. এচ]]''; [[লেখক:তৰুণ লয়িং|লেখক:তৰুণ লইং]] (২০২১) [[শ্ৰেণী:নতুন লেখাৰ সংৰক্ষণ]] g7ti41gy4b0b9hytt3gd7lb55az9dvf 0 93801 256960 2026-08-07T12:09:44Z BabulB 104 "{{header | title = উদ্‌ভিদ বিবৰণ | author = ধনিৰাম দত্ত | year = | translator = | section = | previous = [[উদ্‌ভিদ বিবৰণ/সপ্তম আধ্যা|সপ্তম আধ্যা]] | next = | notes = | categories = }} <pages index="উদ্‌ভিদ বিবৰণ.pdf" from=70 to=74 fromsection="B" /..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 256960 wikitext text/x-wiki {{header | title = উদ্‌ভিদ বিবৰণ | author = ধনিৰাম দত্ত | year = | translator = | section = | previous = [[উদ্‌ভিদ বিবৰণ/সপ্তম আধ্যা|সপ্তম আধ্যা]] | next = | notes = | categories = }} <pages index="উদ্‌ভিদ বিবৰণ.pdf" from=70 to=74 fromsection="B" /> [[শ্ৰেণী:ধনিৰাম দত্তৰ সাহিত্যকৰ্ম]] n94giurbn0jspdxthkzvqvmrra3uqs0 0 93802 256962 2026-08-07T12:15:01Z BabulB 104 "{{header | title = উদ্‌ভিদ বিবৰণ | author = ধনিৰাম দত্ত | year = | translator = | section = | previous = [[উদ্‌ভিদ বিবৰণ/চতুৰ্থ আধ্যা|চতুৰ্থ আধ্যা]] | next = [[উদ্‌ভিদ বিবৰণ/ষষ্ঠ আধ্যা|ষষ্ঠ আধ্যা]] | notes = | c..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 256962 wikitext text/x-wiki {{header | title = উদ্‌ভিদ বিবৰণ | author = ধনিৰাম দত্ত | year = | translator = | section = | previous = [[উদ্‌ভিদ বিবৰণ/চতুৰ্থ আধ্যা|চতুৰ্থ আধ্যা]] | next = [[উদ্‌ভিদ বিবৰণ/ষষ্ঠ আধ্যা|ষষ্ঠ আধ্যা]] | notes = | categories = }} <pages index="উদ্‌ভিদ বিবৰণ.pdf" from=50 to=61 tosection="A" /> [[শ্ৰেণী:ধনিৰাম দত্তৰ সাহিত্যকৰ্ম]] 649i05a4pehmm8qxmg4zy8ncy8qgnpo 0 93803 256963 2026-08-07T13:13:18Z BabulB 104 "{{header | title = উদ্‌ভিদ বিবৰণ | author = ধনিৰাম দত্ত | year = | translator = | section = | previous = | next = [[উদ্‌ভিদ বিবৰণ/আৰম্ভণ|আৰম্ভণ]] | notes = | categories = }} <pages index="উদ্‌ভিদ বিবৰণ.pdf" from=1 to=1 /> {{page break|label=}} <pages index="উদ..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 256963 wikitext text/x-wiki {{header | title = উদ্‌ভিদ বিবৰণ | author = ধনিৰাম দত্ত | year = | translator = | section = | previous = | next = [[উদ্‌ভিদ বিবৰণ/আৰম্ভণ|আৰম্ভণ]] | notes = | categories = }} <pages index="উদ্‌ভিদ বিবৰণ.pdf" from=1 to=1 /> {{page break|label=}} <pages index="উদ্‌ভিদ বিবৰণ.pdf" from=2 to=8 /> {{page break|label=}} <pages index="উদ্‌ভিদ বিবৰণ.pdf" from=76 to=76 /> [[শ্ৰেণী:ধনিৰাম দত্তৰ সাহিত্যকৰ্ম]] 3svygzt8ruu4iy3jopia70zm54dvm7o 256965 256963 2026-08-07T13:16:36Z BabulB 104 256965 wikitext text/x-wiki {{header | title = উদ্‌ভিদ বিবৰণ | author = ধনিৰাম দত্ত | year = | translator = | section = | previous = | next = [[উদ্‌ভিদ বিবৰণ/আৰম্ভণ|আৰম্ভণ]] | notes = | categories = }} <pages index="উদ্‌ভিদ বিবৰণ.pdf" from=1 to=1 /> {{page break|label=}} <pages index="উদ্‌ভিদ বিবৰণ.pdf" from=2 to=2 /> {{page break|label=}} <pages index="উদ্‌ভিদ বিবৰণ.pdf" from=5 to=8 /> {{page break|label=}} <pages index="উদ্‌ভিদ বিবৰণ.pdf" from=76 to=76 /> [[শ্ৰেণী:ধনিৰাম দত্তৰ সাহিত্যকৰ্ম]] grdy0p69r4vgklyvhqwmozzmu8j7flh 104 93804 256993 2026-08-07T17:24:46Z JyotiPN 1603 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হৈছে */ ৰ-প্ৰতিস্থাপন সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰি ‘বঙালী ৰ’ প্ৰতিস্থাপন কৰা হ’ল। 256993 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JyotiPN" />{{rh|৬৬|বিপ্লবী বাহিনী|}}</noinclude>গাখীৰ লৈ আকৌ আহি শ‍ইকীয়াৰ বিচনাৰ ওচৰত থিয় হৈ ক’লে “কম হোৱা বুলি অভিমান কৰি নাখালে নিজেহে কষ্ট পাব মিঃ শ‍ইকীয়া। ডাক্তৰ চাহাব.........” {{gap}}“ধন্যবাদ চিষ্টাৰ। তোমাৰ কোনো ভয় নাই। তেখেত আহিলে যি কব লাগে মই কম।” বুলি শ‍ইকীয়া আকৌ মৌন হ’ল। {{gap}}এনেকৈ খংকৰা আৰু অভিমান কৰা ৰোগীৰ লগত প্ৰায়ই নাৰ্চ সকলৰ দেখা সাক্ষাত হৈয়েই থাকে। তেনেকুৱা ৰোগীৰ শুশ্ৰূষা কৰাৰ অভিজ্ঞতা তেওঁলোকৰ যথেষ্ট আছে। বাহিৰা কথা পাতি হাঁহি ধেমালি কৰি শ‍ইকীয়াৰ মনৰ আগৰ ভাব পাহৰাবলৈ যত্ন কৰিলে যদিও কৃতকাৰ্য্য নহল। কিয়নো শ‍ইকীয়া পুলিচ অফিচাৰ। মিঠাকথাত ভোলযোৱা মন তেওঁৰ নহয়। নাৰ্চে কাবৌ-কাকূতি কৰি থাকোতেই ডাক্তৰ চাহাব আৰু তেওঁৰ সহকাৰী ডাক্তৰ এজন সোমাই আহিল। দূৰৈৰপৰাই ডাক্তৰ চাহাবে মাত লগালে “হেল্লো লাকী ব’য়...টোপনি ভাগিল নে?” {{gap}}“ধন্যবাদ ডাক্তৰ চাহাব।” শ‍ইকীয়াই উত্তৰ দিলে “আপোনাৰ অনুগ্ৰহত এইবাৰলৈ বাচিলো যদিও এতিয়া পেটৰ পোৰণিত মৰিবলৈ ওলাইছো......" {{gap}}“কেলেই কি trouble হৈছে...?” “কি কম ডাক্তৰ চাহাব, ভোকত তৎ নাপাই খাবলৈ বিচৰাত নাৰ্চে এপিয়লা অৰ্থাৎ আধাপোৱা গাখীৰ যাচিলে। তাকে দেখি পোৰণি আৰু বাঢ়িল। খুদ খাই ভোক নষ্ট নকৰি ফিৰাই দি পৰি আছো .....” {{gap}}ডাক্তৰে শ‍ইকীয়াক এবাৰ পৰীক্ষা কৰি চাই হাঁহিমাৰি কলে “Naughty boy...প্ৰথমে সেইকণ পি লোৱা তাৰ পিছত বিস্কুট আৰু চাহ দিম......” {{gap}}শ‍ইকীয়াই ক’লে “ধন্যবাদ ডাক্তৰ চাহাব। দিয়া চিষ্টাৰ সেইকণ দি তুমি তৎক্ষণাত এক কেটলি চাহ আৰু এক পাউণ্ড বিস্কুট আনাগৈ যোৱা।” নাৰ্চ গাখীৰ পিয়লা পিয়াই দি ওলাই গ’ল। {{gap}}এনেতে মিচেচ ডেভিড, শ্ৰীযুত ফুকন আৰু মিঃ হেলেম ব্যস্তভাবে সোমাই আহিল। তেওঁলোকক দেখি আনন্দতে শ‍ইকীয়াই বিচনাত উঠি বহিল। {{nop}}<noinclude></noinclude> qcy2sd68rh55fkoksu1tamurpdsrmrc 104 93805 256994 2026-08-07T17:31:06Z JyotiPN 1603 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হৈছে */ ৰ-প্ৰতিস্থাপন সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰি ‘বঙালী ৰ’ প্ৰতিস্থাপন কৰা হ’ল। 256994 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JyotiPN" />{{rh|৬৮|বিপ্লবী বাহিনী|}}</noinclude>{{gap}}বাধ্য ছাত্ৰবদৰে তৎক্ষণাত শ‍ইকীয়াই খাই শেষ কৰিলে। তাৰ পিচত ডাক্তৰ চাহাবলৈ হাতযোৰ কৰি ক’লে “অপৰাধ নধৰিব ডাক্তৰ চাহাব। যদি অনুমতি দিয়ে এখেত সকলৰ লগত অলপ গোপন কথা পাতিব খোজো......” {{gap}}সন্তোষ মনেৰে ডাক্তৰে ক'লে “মুঠেই আধা ঘণ্টাৰ বাবেহে কথা পাতিবলৈ দিলো। ইতিমধ্যে আমি অইনবোৰ বেমাৰী চাই আহোগৈ!” সহকাৰী আৰু নাৰ্চেৰ সৈতে তেওঁ তাৰ পৰা ওলাই গ’ল। {{gap}}শ‍ইকীয়াই সুধিলে “মিঃ ডেভিড আৰু মিঃ ডাওৰা ব্যস্ত আছে নেকি চাৰ?” {{gap}}মিঃ হেলেমে উত্তৰ দিলে “নিশ্চয়। নহলে আমাৰ লগত তেওঁলোকো নাহিলহেঁতেন জানো?” {{gap}}শ‍ইকীয়াই ফুকনৰ মুখলৈ চাই সুধিলে “আপুনি দুৰ্ঘটনাৰ সময়ত লগতে আছিল ককাইদেও। অনুগ্ৰহ কৰি সকলো ঘটনা শুনাই মোৰ মন শান্ত কৰিবনে?” {{gap}}“কওঁ শুনা, নহলে নিশ্চয় তোমাৰ টোপানিব ক্ষতি হব।” বুলি ফুকনে আদ্যোপান্ত সকলো ঘটনা বৰ্ণাই শেষত ক’লে “মানুহ দুজনে নিৰুপায়ত পৰি মৃত্যু বৰণ কৰিব খুজিছিল। তাৰে এজনৰ উদ্দেশ্য সিদ্ধ হৈছে। বাকীজনো বাচিব বুলি আশা কৰা নাই।” {{gap}}শ‍ইকীয়াই ক’লে “তাক বচাব পাৰিলে কি জানি......” {{gap}}বাধা দি মিঃ হেলেমে ক’লে “কোনো লাভ নহব শ‍ইকীয়া। কিয়নো তাৰ মুখগহ্বৰৰ চিনটোহে আছে। ওঠ নাই, দাত ভগিছে, জিভা ফালিছে......” {{gap}}“আয়ৈ দেহি!” শ‍ইকীয়াই ক’লে “সিয়ো সোণকালে মৰাহে ভাল।” {{gap}}মিচেচ্‌ ডেভিডে দুখ মনেৰে মাত লগালে “ঠিক কৈছা শ‍ইকীয়া। তাক সোণকালে পৰিত্ৰাণ কৰিবলৈ মৰো প্ৰভু যীশাচক খাতিছোঁ।” {{gap}}হুমুনিয়াহ কাঢ়ি শ‍ইকীয়াই সুধিলে : “মিঃ ডেভিড আৰু ডাওৰাৰ কথা কওক চাৰ।” {{gap}}মি: হেলেমে বৰ্ণনা কৰিলত মনোযোগেৰে সকলো কথা শুনি শ‍ইকীয়াই ক’লে “তেনেহলে পলম কৰাৰ মুঠেই উপায় নাই চাৰ। সিহঁতৰ আড্ডা তৎক্ষণাত<noinclude></noinclude> eqy9ywugbg14uzhrth23lvjmwjti9b1 104 93806 256995 2026-08-07T17:37:59Z JyotiPN 1603 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হৈছে */ ৰ-প্ৰতিস্থাপন সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰি ‘বঙালী ৰ’ প্ৰতিস্থাপন কৰা হ’ল। 256995 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JyotiPN" />{{rh||বিপ্লবী বাহিনী|৬৯}}</noinclude>বিচাৰি উলিয়াই ডিক্টেটৰক আমি যেনেতেনে গ্ৰেপ্তাৰ কৰিব লাগে। আৰু ম‍ই ভাবো যে এই নিশাৰ পৰাই আমি ইয়াত......” {{gap}}বাধা দি ফুকনে ক’লে “অসম্ভৱ বোপা। সম্প্ৰতি তুমি উত্তেজিত নহবা চোন। ডাক্তৰ চাহাবে হুকুম নিদিয়ে মানে তুমি ইয়াৰ পৰা ওলাব নোৱাৰিবা। গা মন সম্পূৰ্ণ সুস্থ হলেহে কামত লাগিব পাৰিবা।” {{gap}}কিন্তু ককাইদেও আমি পলম কৰিলে সিহঁতে বৰ সুযোগ পাব। নিশ্চয় সিহঁতৰ বৰ্ত্তমান আড্ডা সলনি কৰিব। হয়তো সিহঁতে পলাই পত্ৰং দিব অথবা দেশৰ কিবা এটা ডাঙৰ সৰ্ব্বনাশ কৰিব। {{gap}}মিচেচ ডেভিডে মাত লগালে “তাকে অনুমান কৰি তুমি অকলে এই শৰীৰেৰে আত্মজাহ দিবাগৈ নেকি? ময়ো মিঃ ফুকনৰ লগত এক মত। ডাক্তৰ চাহাবে অনুমতি নিদিয়ে মানে তুমি ইয়াতে পৰি থাকিব লাগিব।” {{gap}}মিঃ হেলেমে ক’লে “মিঃ ডেভিড ফিৰি নাহে মানে কেচৰ দায়িত্ব মোৰ গাত। মই আৰু কেইজনমান অফিচাৰৰ সৈতে সকলো পিনে লক্ষ্য ৰাখিম। এতেকে তুমি নিশ্চিন্ত মনেৰে বিশ্ৰাম কৰিব পাৰা শ‍ইকীয়া।” {{gap}}শ‍ইকীয়াক যেন নাকত জৰি লগাই কোনোবা অদৃশ্য হাতেৰে টানিছিল। উচ্‌পিচ্ কৰি ক’লে “কিন্তু স্যৰ, মোৰ শৰীৰৰ কথা ম‍ই ভালকৈ বুজো। সচাকৈ কৈছো মই সম্পূৰ্ণ সুস্থ হৈছো। তথাপি আপোনালোক তিনিওজনৰ হুকুম মানি আজিৰ নিশাৰ বাবে ইয়াত জিৰণি লম। কাইলৈ ৰাতিপুৱা ম‍ই ইয়াৰ পৰা ওলাই যামগৈ। মোৰ দোষৰ বাবে আপোনালোকে ডাক্তৰ চাহাবক বুজাই কলে কৃতাৰ্থ হম। আৰু মোৰ হৈ এইকথাও অনুৰোধ কৰিব যে তেখেতে যেন দয়া কৰি ম‍ই পলোৱা কথা গোপনে ৰাখে। তাৰোপৰি যেন মোৰ অৱস্থা বেয়াৰ ফালে যোৱা বুলিহে প্ৰচাৰ কৰি দিয়ে।” {{gap}}“কেলেই? {{gap}}“কাৰণ শত্ৰুপক্ষই হয়তো মোৰ সঙ্কট অৱস্থাৰ কথা শুনি নিচিন্ত হব পাৰিব।” {{gap}}“ওঁ, {{SIC|বজিছো|বুজিছো}}” মিঃ হেলেমে ক’লে “কিন্তু এই বিষয়ে কাইলৈ আলোচনা কৰিহে<noinclude></noinclude> it6kdsx3djiyw9l27yl55hqvhm0r655 104 93807 256996 2026-08-07T17:45:56Z JyotiPN 1603 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হৈছে */ ৰ-প্ৰতিস্থাপন সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰি ‘বঙালী ৰ’ প্ৰতিস্থাপন কৰা হ’ল। 256996 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JyotiPN" />{{rh||বিপ্লবী বাহিনী|৬৭}}</noinclude>{{gap}}তাকে দেখি ডাক্তৰ চাহাবে কৈ উঠিল “সৰ্ব্বনাশ! কি কৰে? নুঠিব.....শোৱক.......” {{gap}}তেওঁৰ কথা শেষ হোৱাৰ পূৰ্ব্বেই শ‍ইকীয়াই উঠি বহি হাঁহিমাৰি ক’লে “আপুনি নাৰ্ভাচ হোৱাৰ কাৰণ নাই ডাক্তৰ চাহাব। পুলিচৰ প্ৰাণ ইমান সহজতে ওলাই নাযায়। বোমাৰ আঘাতত যেতিয়া নমৰিলো বিচনাত উঠি বহিলে নিশ্চয় নমৰো। তাৰোপৰি মই বেছ সুস্থবোধ কৰিছোঁ কিয়নো উপস্থিত তিনিজনক দেখি মোৰ সকলো বেমাৰ আঁতৰিছে ডাক্তৰ চাহাব। এতিয়া মই এখেত সকলৰ লগতে বিদায় লব খোজোঁ.....” {{gap}}বাধা দি ফুকনে ক’লে “আশীৰ্ব্বাদ দিছো শ‍ইকীয়া বোপা। সোণকালে সুস্থ হৈ উঠা। কিন্তু তুমি ব্যস্ত হোৱাৰ কাৰণ নেদেখো। ডাক্তৰ চাহাবে এৰি নিদিয়ে মানে নিশ্চয় তেওঁৰ আলহি হৈ বিশ্ৰাম লব লাগিব। কি কয় ডাক্তৰ চাহাব?” {{gap}}ডাক্তৰ চাহাবে মুৰত এচলু পানীপৰা যেন অনুভব কৰি শান্তিৰ নিশাহ পেলাই উত্তৰ দিলে “ধন্যবাদ মিঃ ফুকন। আপনি অহাৰ পৰা বৰ সহায় পালো। নহলে মোৰ পেচেণ্টৰ কাৰণে মই বৰ বিব্ৰত হৈছিলো।” {{gap}}হাঁহিমাৰি ফুকনে ক’লে “হয় নেকি? যদি আকৌ কিবা দিগদাৰ কৰে তেনেহলে মৰ্ফিয়া ইন্‌জেক্শ্যন্‌ দি পেলাই থব।” তেওঁৰ কথা শুনি বাকীবোৰে হাঁহিলে। এনেতে নাৰ্চে চাহ আৰু বিস্কুট লৈ আহিল। {{gap}}শ‍ইকীয়াই শান্ত মনেৰে ক’লে “এতিয়া লৈ যোৱা চিষ্টাৰ, মোৰ ভোক নাই, পিছত খাম।” {{gap}}তেওঁৰ কথা শুনি নাৰ্চে অবাক হৈ ডাক্তৰ চাহাবৰ মুখলৈ চালে। ডাক্তৰ চাহাবে ফুকনৰ ফালে চাই ক’লে “শুনিলে মিঃ ফুকন? ল’ৰাই পেটৰ পোৰণিত তৎ নোপোৱা বুলি এতিয়াই কৈছিল.....” {{gap}}বাধা দি মিচেচ্ ডেভিডে হাঁহিমাৰি ক’লে “তেওঁৰ গাত দোষ নাই ডাক্তৰ চাহাব। আমাক দেখি ল’ৰাৰ ভোক-পিয়াহ পলাল। কিন্তু নাখালে নহব শ‍ইকীয়া, আগধৰি সেইকণ খাইলোৱা তাৰ পিছত হে কথা পাতিম।” {{nop}}<noinclude></noinclude> 7lt4k4lm3uqnh259759m51nse8r3whs