КӀал

Wikipedia avwiki https://av.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B5%D1%82%D3%80%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%B1_%D0%B3%D1%8C%D1%83%D0%BC%D0%B5%D1%80 MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Медиа Хъулухъалъулаб БахӀс ГӀахьалчи ГӀахьалчиясул бахӀс Википедия Википедиялъул бахӀс Файл Файлалъул бахӀс MediaWiki MediaWiki-ялъул бахӀс Халип Халипалъул бахӀс Кумек Кумекалъул бахӀс Категория Категориялъул бахӀс TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk КӀал 0 4530 97517 75867 2026-06-05T20:29:35Z AvAdam05 14489 97517 wikitext text/x-wiki [[Файл:Sagittalmouth.png|thumb|right|260px|<span style="color:grey;">КӀал</span>]] '''КӀал''' ([[Латин мацӀ|лат.]] ''os'') — гӀемерал хӀайванал ва [[Чи|гӀадамал]] кваналеб ва гьаркьал рахъулеб каратӀ. КъватӀисеб рагьараб бакӀалда нахъа букӀуна полость ([[Латин мацӀ|лат.]] ''cavum oris''), гьеб ккола квен хӀалтӀизабиялъул системаялъул тӀоцебесеб бутӀа. КӀалдиб руго [[Ца|цаби]] ва [[МацӀ (лага)|мацӀ]]. КъватӀисан гӀорхъи чӀван [[КӀветӀ|кӀутӀбуз]] ва жаниб [[МагӀазухъе щекъер цолъулеб бакӀ|глоткалъ]]. {{тӀинчӀ}} [[Категория:ГӀадамасул лага-черх]] 34wp3359rnskrhiv42l1plsojs3qak3 Пачалихъ 0 5692 97514 67648 2026-06-05T18:48:25Z AvAdam05 14489 Пачалихъалъул гӀаламатал тӀаде жубана 97514 wikitext text/x-wiki [[Файл:Europe topography map.png|thumb|[[Европа]]лъул карта]] [[Файл:Europe countries map 2.png|thumb|Гьебго Европалъул карта, цоцада рачӀел пачалихъазул гӀорхъалабигун]] '''Пачалихъ''' — ккола жиндир хасал миллатиял, гьава-бакъалъулал, маданияталъулал, тарихиял ва сиясиял гӀорхъалаби ругеб ракь. ''Пачалихъ'' букӀуна жибго жиндаго чӀун, жинцаго хӀетӀун букӀунебги ва гьединго цоги пачалихъалда гъоркь, гьелда барабги. == Пачалихъалъул гӀаламатал == Пачалихъалъул гӀаламатал ккола пачалихъалъул хасал, гӀемерисеб мехалъ [[Тарих|тарихалда]] чӀезарурал, батӀи-батӀиял гӀаламатал. * [[пачалихъияб байрахъ]] * [[пачалихъияб герб]] * [[Гимн|пачалихъалъул гимн]] == ХIужаби == <references/> a3z4lupor23bi23khjn5wnfm0dj0xbp Рум 0 10109 97515 84157 2026-06-05T20:02:31Z AvAdam05 14489 Тарихги шаблонги гьабуна 97515 wikitext text/x-wiki {{ГӀБ|статус=тахшагьар|пачалихъ=Италия|магІарул мацІалъ цІар=Рум|эбелаб мацІалъ цІар=Roma|сурат=Rome Montage 2017.png|герб=Roma-Stemma-2.svg|байрахъ=Flag of Rome.svg|гербалъул гІеблъи=128|байрахъалъул гІеблъи=180|бетІер=Роберто Гуальтьери|площад=1287,36|расмияб мацІ=Итал мацӀ|халкъалъул къадар=2 748 109|хъвай-хъвагІай гьабураб сон=2023|гъунки=2142|агломерация=Рум Капитал метраполитанияб шагьаралъул|миллатал=Италал|динал=[[Насранияб дин|Насранияб]]|этнохороним=румалъулал, румалъулав, румалъулай}} '''Рум''', '''Рома''' ([[итал мацӀ|ит.]] ва [[латин мацӀ|лат.]] {{lang-it2|Roma}} {{IPA-it|ˈroːma||It-Roma.ogg}}) — [[Италия|Италиялъул]] [[тахшагьар]]. Гьединго гьеб ккола [[Лацио]] [[Италиялъул регионал|регионалъул]] тахшагьарлъун, [[Рум Капитал метраполитанияб шагьар]]алъул ва ''Comune di Roma Capitale'' абулеб хассаб ''[[коммуна]]ялъул'' марказлъун. Шагьаралъул кьучӀ лъуна 753 соналъ Б.Ц. Рим ккола [[Европа|Европаялъул]] бищунго некӀсиял шагьаразул цояб. == Тарих == === НекӀсияб Рум === Вацал [[Ромул ва Рем]] гӀуна [[Тибр]] гӀоралда. Рималъул тӀоцевесев царь вукӀана Ромул. Император [[Нерон|Неронил]] заманалда, 64 соналъ, Рималда ккана «кӀудияб цӀа». [[Колизей]] бана 75-80 соназда. 330 соналъ Рум пачалихъалъул тахшагьарлъун букӀин лъугӀана, гьеб роль «ЦӀияб Румалде» – [[Константинополь|Константинополалде]] кьун. 410 соналъ Рум бахъана ва талавур гьабуна [[Вестготал|вестготазул]] бетӀер [[Аларих I|Аларихица]], 455 соналъ шагьар вахӀшиго талавур гьабуна [[Вандалал|вандалаз]]. === Рим гьоркьохъел гӀасрабазда === 476 соналъ [[Одоакр|Одоакерица]] ахирисев бакътӀерхьул Румалъул император тахбакӀалдаса нахъе рехана. 536 соналдаса 552 соналде щвезегӀан Рум гӀемерал хъачагълъиял сабаблъун, халкъалъул къадар 30–50 азарго чиясде щвезегӀан дагьлъана. Лангобардаз Италия бахъун хадуб, папаби лъугьана светиял хӀакимзабилъун. [[Папаялъул пачалихъ|Папаялъул пачалихъал]] рукӀана XIX гӀасруялда [[Италия]] цолъизегӀан. === Рим жакъасеб заманалда === 1798 соналда [[Бертье, Луи Александр|Бертьеца]] нухмалъи гьабулеб [[Французал|французазул]] Рум бахъана, Румалъул республика гӀуцӀана ва Румалъул папа [[Пий VI]] нахъе рехана. ИчӀго моцӀидасан [[Австриялъул империя|Австриялъул]] армиялъ шагьар нахъе босана, республиканазул чӀвай-хъвейги гьабун. 1800 соналъ [[Пий VII]] тӀадвуссун вачӀана. 1808 соналда [[Наполеон|Наполеоница]] Папаялъул пачалихъ нахъе рахъана, Пий VII къватӀиве виччана ва жиндирго вас лъазавуна Румазул къиралъун. Франциялъул кверщелалъ шагьар лъикӀлъизабуна. Наполеон къезавун хадуб Пий VII тӀадвуссун вачӀана ва [[Папаялъул пачалихъ]] цӀи гьаруна 1814 соназда. 1870 соналъул 20 сентябралда Рум лъугьана [[Италия|Италиялъул]] тахшагьарлъун. 1929 соналда гӀуцӀана [[Ватикан|Ватиканалъул]] шагьаралъул пачалихъ. [[КӀиабилеб дунялалъулаб рагъ|Дунялалъул КӀиабилеб рагъул]] заманалда Рум [[Лъабабилеб Рейх|немцаз]] ккуна,хадуб эркен гьабуна 1944 соналъул 4 июналда ингилисазулгун америкаялъул аскараз. ==Баянкьелал== {{Notelist}} ==МугъчӀваял== {{Reflist}} ==Библиография== {{refbegin|30em}} * {{cite book |last=Bertarelli |first=Luigi Vittorio |title=Guida d'Italia |volume=IV |year=1925 |publisher=CTI |location=Milano|oclc=552570307 |language=it}} * {{Cite book |last=Brilliant |first=Richard |year=2006 |title=Roman Art. An American's View |publisher=Di Renzo Editore |location=Rome |isbn=978-88-8323-085-1}} * {{Cite book |last=Coarelli |first=Filippo |title=Guida archeologica di Roma |publisher=Arnoldo Mondadori Editore |year=1984 |language=it |location=Milano}} * {{cite journal |last1=De Muro |first1=Pasquale |last2=Monni |first2=Salvatore |last3=Tridico |first3=Pasquale |title=Knowledge-Based Economy and Social Exclusion: Shadow and Light in the Roman Socio-Economic Model |journal=International Journal of Urban and Regional Research |volume=35 |issue=6 |year=2011 |pages=1212–1238 |issn=0309-1317 |doi=10.1111/j.1468-2427.2010.00993.x}} * {{Cite book |title=Rome – Eyewitness Travel |publisher=DK |year=2006 |isbn=978-1-4053-1090-1}} * {{Cite book |last=Hughes |first=Robert |year=2011 |title=Rome |publisher=Weidenfeld & Nicolson}} * {{cite book |last1=Kinder |first1=Hermann |last2=Hilgemann |first2=Werner |title=Dtv-Atlas zur Weltgeschichte |volume=1 |publisher=Dtv |year=1964 |oclc=887765673 |language=de}} * {{Cite book |last=Lucentini |first=Mario |year=2002 |title=La Grande Guida di Roma |publisher=Newton & Compton Editori |location=Rome |isbn=978-88-8289-053-7 |language=it}} * {{Cite book |last=Rendina |first=Mario |year=2007 |title=Roma ieri, oggi, domani |publisher=Newton & Compton Editori |location=Rome |language=it}} * {{Cite book |last=Spoto |first=Salvatore |year=1999 |title=Roma Esoterica |publisher=Newton & Compton Editori |location=Rome |isbn=978-88-8289-265-4 |language=it}} {{refend}} ==КъватӀисел регӀелал== * [http://www.comune.roma.it/ Comune of Rome] * [http://www.turismoroma.it/?lang=en  APT (official Tourist Office) of the City of Rome] * [http://en.museiincomuneroma.it/ Rome Museums – Official site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170601075643/http://en.museiincomuneroma.it/ |date=1 June 2017 }} * [http://en.museicapitolini.org/ Capitoline Museums] * {{osmrelation-inline|41485}} {{Navboxes |title= Рум |list= {{Rome landmarks}} {{Municipi of Rome}} {{Rioni of Rome}} {{Province of Rome}} {{Capital cities of the European Union}} {{Regional capitals of Italy}} {{Olympic Summer Games Host Cities}} {{Cities in Italy}} {{IAAF World Championships in Athletics Host cities}} {{World Heritage Sites in Italy}} }} {{Authority control}} [[Категория:Рум| ]] [[Категория:НекӀсияб Рум шагьар| ]] [[Категория:Европаялда тахшагьарал]] [[Категория:Рум Тахшагьар метрополитенияб шагьар|.]] [[Категория:Католик пилигримазул шагьарал]] [[Категория:Мукъадасал шагьарал]] [[Категория:Италиялда ТӀолгодунялалъул ирсалъул объектал]] 17ns4vefckc16zmj6tg2cw9iweygixa ГӀахьалчи:AvAdam05 2 20728 97516 97149 2026-06-05T20:03:18Z AvAdam05 14489 +рум 97516 wikitext text/x-wiki {{#babel:plain=1|av-N|ru-5|en-3|ar-1|}}Салам вацал ва яцал. <div class="mw-babel-box-horizontal"> == Дица гӀуцӀарал гьумерал == * [[ХӀабщи]] * [[Гражданияб рагъ Россиялда]]</div> == Гьурмал дица лъикӀ хисана == * [[Прага]] * [[Чехия]] * [[Ца]] * [[Европаялъул цолъи]] * [[Рум]] ps4dlabr0pzqciebl6siz6deawclx70 97518 97516 2026-06-05T20:30:03Z AvAdam05 14489 +кӀал 97518 wikitext text/x-wiki {{#babel:plain=1|av-N|ru-5|en-3|ar-1|}}Салам вацал ва яцал. <div class="mw-babel-box-horizontal"> == Дица гӀуцӀарал гьумерал == * [[ХӀабщи]] * [[Гражданияб рагъ Россиялда]]</div> == Гьурмал дица лъикӀ хисана == * [[Прага]] * [[Чехия]] * [[Ца]] * [[Европаялъул цолъи]] * [[Рум]] * [[КӀал]] ti7hzqmi52bnqiep93ijt8riaktxsce