Wikipedia avwiki https://av.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B5%D1%82%D3%80%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%B1_%D0%B3%D1%8C%D1%83%D0%BC%D0%B5%D1%80 MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Медиа Хъулухъалъулаб БахӀс ГӀахьалчи ГӀахьалчиясул бахӀс Википедия Википедиялъул бахӀс Файл Файлалъул бахӀс MediaWiki MediaWiki-ялъул бахӀс Халип Халипалъул бахӀс Кумек Кумекалъул бахӀс Категория Категориялъул бахӀс TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 0 16750 102279 96008 2026-10-19T01:35:46Z InternetArchiveBot 12052 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 102279 wikitext text/x-wiki {{Infobox Dagestan inhabited locality | av_name = ЦӀиликь | ru_name = | inhabloc_type = Росу | inhabloc_type_ref = | inhabloc_cat = | inhabloc_cat_ref = | image_skyline = | image_caption = | etymology = | image_map = | district_map = Russia Dagestan Baktul District | map_caption = | pushpin_map_caption = | pushpin_outside = | coordinates = | adm_district_jur = [[Бакълъул мухъ]] | adm_district_jur_ref = <ref name="RDagestan_mun"/> | adm_selsoviet_type = Росдал поселение | adm_selsoviet_jur = [[ЦӀиликь росдал совет]] | elevation_footnotes = | elevation_m = | pop_latest = {{ЧагӀазул рикӀкӀен|ЦӀиликь|р}} | pop_latest_date = {{ЧагӀазул рикӀкӀен|ЦӀиликь|с}} | pop_latest_ref = {{ЧагӀазул рикӀкӀен|ЦӀиликь|л}} | pop_density = | population_demonym = ЦӀилкьа́л | ethnicity = [[Аварал]] | adm_ctr_of = ЦӀиликь росдал советалъул | adm_ctr_of_ref = <ref name="RDagestan_mun"/> | rural_settlement_jur = ''«ЦӀиликь росдал совет»'' муниципалаб гӀуцӀи́ | mun_admctr_of = <ref name="RDagestan_mun"/> | postal_codes = | postal_codes_ref = }} '''ЦӀили́кь''' буго [[Дагъистан|Дагъистаналъул]] [[Бакълъул мухъ|Бакълъул мухъалъул]] росу, жиб [[бакълъулазул бо|бакълъулазул бодул]] кколеб.<ref name="Khapizov2021">{{cite journal|last= Хапизов|first= Ш. М.|date= 2021|title= Из истории сельских общин горного Дагестана: селение Цилитль Гумбетовского района|url= http://vestnikdnc.ru/IssSources/80/3.pdf|journal= Вестник Дагестанского научного центра|volume= |issue= 80|publisher= |pages= 17–33|doi= 10.31029/vestdnc80/3|access-date= |archive-date= 2023-11-17|archive-url= https://web.archive.org/web/20231117125915/http://vestnikdnc.ru/IssSources/80/3.pdf|url-status= dead}}</ref> Эб буго [[ЦӀиликь росдал совет|ЦӀиликь росдал советалъул]] административияб центер. == География == Росу буго мухъалъул центер [[МелъелтӀа|МелъелтӀаса]] 7 км-лъ шималиябг бакътӀерхьудехун. == Демография == {{ЧагӀазул рикӀкӀен|ЦӀиликь}} {{ЧагӀазул рикӀкӀен|ЦӀиликь|д}} == МугъчӀваял == {{мугъчӀваял}} {{Бакълъулазул бо}} {{Бакълъул мухъ|rosu}} [[Категория:Бакълъулазул бол росаби]] [[Категория:Аваразул росаби]] [[Категория:Бакълъул мухъалъул чӀел-бакӀал]] d5bp8yennlkdrcia7p5hb86xbvjf9vb 0 21543 102278 95915 2026-10-19T01:30:58Z InternetArchiveBot 12052 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 102278 wikitext text/x-wiki '''ХаритӀун''' (хв. 1449) вукӀана XV гӀасруялда [[Бакълъи (регион)|Бакълъул регионалда]] нухмалъи гьабулев вукӀарав авар [[Нуцалзабазул рукъ|нуцалзабазул рукъалъул]] чи,<ref name="Khapizov2021">{{cite journal|last= Хапизов|first= Ш. М.|date= 2021|title= Из истории сельских общин горного Дагестана: селение Цилитль Гумбетовского района|url= http://vestnikdnc.ru/IssSources/80/3.pdf|journal= Вестник Дагестанского научного центра|volume= |issue= 80|publisher= |pages= 17–33|doi= 10.31029/vestdnc80/3|access-date= |archive-date= 2023-11-17|archive-url= https://web.archive.org/web/20231117125915/http://vestnikdnc.ru/IssSources/80/3.pdf|url-status= dead}}</ref> Ибрагьим-нуцаласул вац. Эсул чӀел букӀана Эшехаб абулеб бакӀалда,<ref>Исторические сведения об ауле Мехельта. 1960 г. 9 л. (На авар. яз.) // Научный архив ИИАЭ ДФИЦ РАН. Ф. 5. Оп. 1. Д.262. Л. 2.</ref> хоб буго [[МелъелтӀа]] Бакъда хабалалӀ. == Референсал == {{Reflist}} [[Категория:Нуцалзабазул рукъ]] n1b4klshb8bv9wh3ezppjacm2vpe3so 0 21544 102277 98827 2026-10-19T00:01:54Z InternetArchiveBot 12052 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 102277 wikitext text/x-wiki '''Бакълъулазул бо''' — [[Авар бо|авар боязул]] цояб, жиндир ракьги Аваралъул бакътӀерхьуда, Бакълъи (Бакълъуда) регионалда бугеб. Элъ гъорлӀе рачуна ГӀанди-гӀорул квегӀаб рахъалдехун ругел гьанжесеб [[Бакълъул мухъ|Бакълъул мухъалъул]] росаби, гьединго [[НахъбакӀ мухъ|НахъбакӀги]] [[Болъихъ мухъ|Болъихъги]] мухъазул цо-цоялги. == География == Бакълъулазул бол гӀурхъи цураб букӀана шималияб рахъалда НахъбакӀалъулгун, бакъбаккудаги жанубияб рахъалдаги [[хьиндалазул бо|хьиндалазулгун]], бакътӀерхьуда [[ТӀехӀнуцал бо|тӀехӀнуцалги]] [[ГӀандадерил бо|гӀандадерилги]] боялгун, гьединго [[Ичкерия|Ичкериялъулгун]].<ref>{{cite book|last= Берже |first= А.|title= Материалы для описания Нагорного Дагестана|place= Тифлис|publisher= Тип. Главного управления Наместника Кавказского|date= 1858|page= 40}}</ref> == История == ''Бакълъулал'' абураб термин тӀоцебе данчӀвалеб буго [[ГӀандуникӀил васият|ГӀандуникӀил васигаталда]], [[Авар нуцаллъи|Авар нуцаллъуда]] хурхарал чагӀаз бетӀерлъи гьабулеб территория гӀадин.<ref>{{cite journal|last= Айтберов |first= Т.М.|title= Материалы по истории Дагестана XV–XVII вв.| journal= Восточные источники по истории Дагестана|place= Махачкала |date=1980 |page=22}}</ref><ref>{{cite book|last1= Айтберов |first1= Т.|last2= ХӀапизов |first2= Ш.|title= МагӀарулалъ хъварал тарихиял асарал|place= МахӀачхъала|publisher= АЛЕФ|date= 2016|page= 186–187}}</ref> Лъалев вуго гьеб регионалда нухмалъи гьабулев вукӀана [[ХаритӀун (нуцалчи)|ХаритӀун]] абурав нуцалчи, биценазда рекъон, жив авар нуцаласул вацлъун вукӀарав. Эв хвана 1449 соналъ, гьелдаса хаду, батизе бегьулеб жо, эсул ирсилазухъе щвана нухмалъи гьаби.<ref name="Khapizov2021" /> XIV гӀасруялъул ахиралдехул БакълъулалӀ тӀибитӀана ислам.<ref>{{cite journal|last1=Сефербеков|first1=Руслан Ибрагимович|last2=Разаханов|first2=Саид Сефербекович|last3=Галбацов|first3=Сурхай Магомедович|title=МИФОЛОГИЧЕСКИЕ ПЕРСОНАЖИ ТРАДИЦИОННЫХ ВЕРОВАНИЙ АВАРЦЕВ ГУМБЕТА (ВТОРАЯ ПОЛОВИНА XX - НАЧАЛО XXI В.)|journal=История, археология и этнография Кавказа|date=2022|url=https://cyberleninka.ru/article/n/mifologicheskie-personazhi-traditsionnyh-verovaniy-avartsev-gumbeta-vtoraya-polovina-xx-nachalo-xxi-v|issue=3}}</ref> 1772 сонил баяназда рекъон, бакълъулазул бо гӀуцӀун букӀун буго 1500 авар «фамилиялдаса», жал бетӀербахъи гьабун МелъелтӀа, Сивухъ, ЦӀиликь, ЛъаратӀа, Ингишу, Аргъвани, Данухъ, ГӀаркьухъ, ЧӀиркъатӀа, ГӀашилтӀа, ИчичӀали, Шабдухъ, ЦӀунди, КӀижани, Инхо рукӀарал.<ref>{{cite journal|first=Иоганн Антон|last=Гильденштедт|title= Путешествие по Кавказу в 1770–1773 гг.|place= [[Санкт-Петербург|СПб]].|journal= Петербургское востоковедение| date=2002|page=512}}</ref> == ГӀуцӀи == {{Location map+ | Russia Dagestan Baktul District | width = 400 | places = {{Location map~ | Russia Dagestan Baktul District | label = [[Аргъвани|1]] | coordinates = {{coord|42.809167|46.578889}} }} {{Location map~ | Russia Dagestan Baktul District | label = [[Гъадари|2]] | coordinates = {{coord|42.813142|46.631233}} }} {{Location map~ | Russia Dagestan Baktul District | position = bottom | label = [[Гъоркьа Инхо|3]] | coordinates = {{coord|42.701667|46.505556}} }} {{Location map~ | Russia Dagestan Baktul District | label = [[ГӀаркьухъ|4]] | coordinates = {{coord|42.845|46.65960}} }} {{Location map~ | Russia Dagestan Baktul District | label = [[Данухъ|5]] | position = left | coordinates = {{coord|42.834611|46.621778}} }} {{Location map~ | Russia Dagestan Baktul District | label = [[Ингиши|6]] | coordinates = {{coord|42.774722|46.5425}} }} {{Location map~ | Russia Dagestan Baktul District | position = bottom | label = [[ИчичӀали|7]] | coordinates = {{coord|42.734444|46.403611}} }} {{Location map~ | Russia Dagestan Baktul District | position = left | label = [[КилалӀ|8]] | coordinates = {{coord|42.70363|46.45736}} }} {{Location map~ | Russia Dagestan Baktul District | position = left | label = [[КӀижани|9]] | coordinates = {{coord|42.74096|46.35005}} }} {{Location map~ | Russia Dagestan Baktul District | position = right | label = [[ЛъаратӀа (Бакълъул мухъ)|10]] | coordinates = {{coord|42.79469|46.53051}} }} {{Location map~ | Russia Dagestan Baktul District | label = [[МелъелтӀа|11]] | mark = Capital city marker.svg | marksize = 11 | position = left | lat_deg = 42.79492 | lon_deg = 46.49462}} {{Location map~ | Russia Dagestan Baktul District | position = right | label = [[Садуб|12]] | coordinates = {{coord|42.77694|46.60675}} }} {{Location map~ | Russia Dagestan Baktul District | position = bottom | label = [[Басрияб Сивухъ|13]] | coordinates = {{coord|42.80346|46.42822}} }} {{Location map~ | Russia Dagestan Baktul District | position = left | label = [[ТӀаса Инхо|14]] | coordinates = {{coord|42.70786|46.50268}} }} {{Location map~ | Russia Dagestan Baktul District | position = top | label = [[ЦӀиликь|15]] | coordinates = {{coord|42.81064|46.41651}} }} {{Location map~ | Russia Dagestan Baktul District | position = | label = [[ЦӀунди (Бакълъул мухъ)|16]] | coordinates = {{coord|42.74197|46.43578}} }} {{Location map~ | Russia Dagestan Baktul District | position = | label = [[ЧӀикь|17]] | coordinates = {{coord|42.72129|46.50307}} }} {{Location map~ | Russia Dagestan Baktul District | label = [[ЧӀиркъатӀа|18]] | coordinates = {{coord|42.78335|46.71668}} }} {{Location map~ | Russia Dagestan Baktul District | position = left | label = [[Шабдухъ|19]] | coordinates = {{coord|42.75609|46.42067}} }} }} Бакълъулазул бол росаби руго:<ref name="Khapizov2021">{{cite journal|last= Хапизов|first= Ш. М.|date= 2021|title= Из истории сельских общин горного Дагестана: селение Цилитль Гумбетовского района|url= http://vestnikdnc.ru/IssSources/80/3.pdf|journal= Вестник Дагестанского научного центра|volume= |issue= 80|publisher= |pages= 17–33|doi= 10.31029/vestdnc80/3|access-date= |archive-date= 2023-11-17|archive-url= https://web.archive.org/web/20231117125915/http://vestnikdnc.ru/IssSources/80/3.pdf|url-status= dead}}</ref> # [[Аргъвани]] # [[Гъадари]] # [[Гъоркьа Инхо]] # [[ГӀаркьухъ]] # [[Данухъ]] # [[Ингиши]] # [[ИчичӀали]] # [[КилалӀ]] # [[КӀижани]] # [[ЛъаратӀа (Бакълъул мухъ)|ЛъаратӀа]] # [[МелъелтӀа]] # [[Садуб]] # [[Басрияб Сивухъ|Сивухъ]] # [[ТӀаса Инхо]] # [[ЦӀиликь]] # [[ЦӀунди]] # [[ЧӀикь]] # [[ЧӀиркъатӀа]] # [[Шабдухъ]] == Референсал == {{Reflist}} {{Бакълъулазул бо}} [[Категория:Бакълъулазул бо|Бакълъулазул бо]] [[Категория:Авар боял]] p7psuoew0zcucqwbt5089w0el41pihz