ویکی‌پدیا azbwiki https://azb.wikipedia.org/wiki/%D8%A2%D9%86%D8%A7_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87 MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter مدیا اؤزل دانیشیق ایشلدن ایشلدن دانیشیغی ویکی‌پدیا ویکی‌پدیا دانیشیغی فایل فایل دانیشیغی مدیاویکی مدیاویکی دانیشیغی شابلون شابلون دانیشیغی کؤمک کؤمک دانیشیغی بؤلمه بؤلمه دانیشیغی پوْرتال پوْرتال دانیشیغی TimedText TimedText talk ماژول ماژول دانیشیغی Event Event talk 0 1333 1588174 1587923 2026-05-20T03:28:03Z InternetArchiveBot 27960 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1588174 wikitext text/x-wiki {{ویکی‌لشدیرمک}} {{سئچیلمیش مقاله}} {{اؤلکه بیلگی قوتوسو |اصلی آدی = European Union |تورکجه‌ده آدی = اوروپابیرلیگی |عادی آدی = |بایراق شکیلی = Flag of Europe.svg |میلی سیمگه شکیلی = |میلی شوعار = «چئشیدلی‌لیک‌ده بیرلیک»<ref name="Four Freedoms">{{cite book |last=Barnard |first=Catherine |title=The Substantive Law of the EU: The four freedoms |edition=۲ |date=August ۲۰۰۷ |publisher=Oxford University Press |isbn=۹۷۸-۰-۱۹-۹۲۹۰۳۵-۲ |page=۴۴۷}}</ref><ref name="EU-Symbols">{{cite web |url=http://europa.eu/abc/symbols/motto/index_en.htm |title=United in diversity |accessdate=۲۰ January ۲۰۱۰ |work=[[Europa (web portal)]] |publisher=[[کمیسیون اروپا|European Commission]] |quote='United in diversity' is the motto of the European Union. The motto means that, via the EU, Europeans are united in working together for peace and prosperity, and that the many different cultures, traditions and languages in Europe are a positive asset for the continent.}}</ref><ref name="Legislative Observatory">{{cite web |url=http://www.europarl.europa.eu/oeil/FindByProcnum.do?lang=en&procnum=REG/۲۰۰۷/۲۲۴۰ |title=European Parliament: The Legislative Observatory |accessdate=۲۰ January ۲۰۱۰ |work=[[Europa (web portal)]] |publisher=[[کمیسیون اروپا|European Commission]] |quote=the motto 'United in diversity' shall be reproduced on Parliament's official documents; }}{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |میلی هیمن = ''سئوینجه تعریف''<ref name="EU-Symbols" />{{small|(ارکسترال)}} [[فایل:Anthem of Europe (US Navy instrumental short version).ogg|center]] |سلطنتی هیمن = |خریطه = EU Globe No Borders.svg |خریطه آلت یازیسی = |باشکند = [[بروکسل]] {{small|(''[[دفاکتو]]'')}}<ref name="Euractiv.com">{{cite web|title=Brussels' EU capital role seen as irreversible|publisher=Euractiv.com|url=http://www.euractiv.com/pa/brussels-eu-capital-role-seen-ir-news-۴۹۴۳۰۲|accessdate=۲۸ October ۲۰۱۲|quote=Brussels has become the de facto capital of the European Union}}{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="europa.eu">[http://ec.europa.eu/dgs/policy_advisers/archives/publications/docs/brussels_capital.pdf Brussels, Capital of European Union] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130309175616/http://ec.europa.eu/dgs/policy_advisers/archives/publications/docs/brussels_capital.pdf |date=2013-03-09 }} – European Commission, 2001.</ref> |latd= | latm= | latNS = |longd= |longm= |longEW = |ان بؤیوک شهر = [[لندن]] |رسمی دیل = {{Collapsible list |titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal; |title = [[اوروپابیرلیگی‌نین دیل‌لری|۲۴ دیل]] |[[بولغار دیلی]]. [[کوروات دیلی]]. [[چک دیلی]]. |[[دانمارک دیلی]]. [[هولند دیلی]]. [[اینگیلیس دیلی]]. [[استونیا دیلی]]. [[فنلاند دیلی]]. [[فرانسه دیلی]]. [[آلمان دیلی]]. [[یونان دیلی]]. [[مجار دیلی]]. [[ایرلند دیلی]]. [[ایتالیا دیلی]]. [[لتونیا دیلی]]. [[لیتوانیا دیلی]]. [[مالت دیلی]]. [[لهسیتان دیلی]]. [[پورتقال دیلی]]. [[رومانی دیلی]]. [[اسلواکیا دیلی]]. [[اسلونیادیلی]]. [[ایسپانیا دیلی]]. [[سوئد دیلی]] }} |اتنیک قوروپلاری = [[اوروپابیرلیگی‌نین اؤلکه‌لری]] |اتنیک قوروپلاری ایل = |نوع = {{Collapsible list |titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal; |title = ۲۸ دولت |[[اوتریش]]|[[بلژیک]]|[[بولغاریستان]]|[[کروواسی]]|[[قیبریس جومهوریتی]]|[[چک جومهوریتی]]|[[دانمارک]]|[[ایستونی]]|[[فنلاند]]|[[فرانسه]]|[[آلمان]]|[[یونان]]|[[ماجاریستان]]|[[جزیره ایرلند]]|[[ایتالیا]]|[[لتونی]]|[[لیتوانی]]|[[لوکزامبورق]]|[[مالت]]|[[هولند]]|[[لهیستان]]|[[پورتوقال]]|[[رومانی]]|[[ایسلوواکی]]|[[ایسلوونی]]|[[ایسپانیا]]|[[سوئد]] }} |حوکومت نوعو = {{•}} [[اوروپا کومیسیونون صدری]]{{جیزیق باشی}}{{•}} [[اوروپا پارلامنتی‌نین پئریزیدنتی]] |حاکیملر نوعو = |حاکیملر آدی = {{Nowrap|[[ژان کلود یونکر]] ([[اوروپا میلت‌ینین پارتی‌سی|EPP]])}}{{جیزیق باشی}}{{Nowrap|[[آنتونیو تاجانی]] ([[اوروپا میلت‌ینین پارتی‌سی|EPP]])}} |علامتدار حادیثه‌لر = {{•}} [[پاریس موقاوله‌سی (۱۹۵۱)|پاریس موقاوله‌سی]]{{جیزیق باشی}}{{•}} [[رم موقاوله‌سی]]{{جیزیق باشی}}{{•}} [[ادغام موقاوله‌سی]]{{جیزیق باشی}}{{•}} [[ماستریخت سازیشس]]{{جیزیق باشی}}{{•}} [[لیسبون موقاوله‌سی]] |موستقیللیک تاریخی = {{جیزیق باشی}}۲۳ ژوئیه ۱۹۵۲{{جیزیق باشی}}۱ ژانویه ۱۹۵۸{{جیزیق باشی}}۱ ژوئیه ۱۹۶۷{{جیزیق باشی}}۱ نوْوامبر ۱۹۹۳{{جیزیق باشی}}۱ دسامبر ۲۰۰۹ |ساحه =۴٬۳۸۱٬۳۷۶ |ساحه روتبه‌سی = یئددینجی^a<!--gives link to list--><!--Calculated by taking out EU members from the list--> |درصد آبها = ۳٫۰۸ |جمعیت تخمینی = ۵۰۷٬۸۹۰٬۱۹۱<ref name="eurostat">{{وب قایناقلاماسی |باغلانتی=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&language=en&pcode=tps۰۰۰۰۱&tableSelection=۱&footnotes=yes&labeling=labels&plugin=۱ |باشلیق=Population on 1 January |یازار=Eurostat |تاریخ=۲۳ October 2010}}</ref> |جمعیت روتبه‌سی = ۳ |جمعیت تخمینی ایل = ۲۰۱۲ |سیاهیا آلینما = |سیاهیا آلینما ایل = |جمعیت سیخلیغی =۱۱۶٫۲ <!--۵۰۲٬۴۸۶٬۴۹۹ / ۴٬۳۲۴٬۷۸۲km2 = ۱۱۶٫۲ people/km۲ (۱ ژانویه ۲۰۱۱)--> |عومومی یوردایچی محصول =۳۶٬۳۹۳ دلار<ref name="imf2">[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/۲۰۱۳/۰۲/weodata/weorept.aspx?pr.x=۳۹&pr.y=۱۳&sy=۲۰۱۳&ey=۲۰۱۳&scsm=۱&ssd=۱&sort=country&ds=.&br=۱&c=۹۹۸&s=NGDPD,PPPGDP,PPPPC&grp=۱&a=۱ Nominal 2013 GDP for the European Union] and [http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/۲۰۱۴/۰۱/weodata/weorept.aspx?pr.x=۳۹&pr.y=۱۳&sy=۲۰۱۳&ey=۲۰۱۳&scsm=۱&ssd=۱&sort=country&ds=.&br=۱&c=۹۹۸&s=NGDPD,PPPGDP,PPPPC&grp=۱&a=۱ ۲۰۱۴ population for the European Union], [http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/۲۰۱۴/۰۱/weodata/index.aspx World Economic Outlook Database, April ۲۰۱۴], [[صندوق بین‌المللی پول]]. Accessed on April 12, 2014</ref> |عومومی یوردایچی محصول روتبه‌سی = اون‌آلتینجی<!--gives link to list--><!--Calculated by taking out EU members from the list--> |عومومی یوردایچی محصول ایل = |عومومی یوردایچی محصول آدام‌باشینا = ۱۸٫۴۵۱ تریلیون دولار<ref name="imf">{{وب قایناقلاماسی |باغلانتی=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/۲۰۱۴/۰۱/weodata/weorept.aspx?pr.x=۷۲&pr.y=۲&sy=۲۰۱۳&ey=۲۰۱۴&scsm=۱&ssd=۱&sort=country&ds=.&br=۱&c=۰۰۱٬۹۹۸&s=NGDPD,PPPGDP,PPPPC&grp=۱&a=۱ |باشلیق=IMF World Economic Outlook Database, April ۲۰۱۴ |publisher=International Monetary Fund |accessdate=۱۲ April ۲۰۱۴}}</ref> |عومومی یوردایچی محصول آدام‌باشینا ایل = ۲۰۱۴ |عومومی یوردایچی محصول آدام‌باشینا روتبه‌سی = بیرینجی<!--Calculated by taking out EU members from the list--> |جینی = ۳۰٫۴<ref name='CBI'>[http://www.cbi.ir/page/5881.aspx CBI: Economic Trends ۲۰۰۸/۲۰۰۹] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110113052137/http://www.cbi.ir/page/5881.aspx |date=2011-01-13 }}. Retrieved 4 July 2009.</ref><span style="color:#fc۰;">(متوسط)</span> |Gini_ref =<ref name="gini" /> |جینی روتبه‌سی = <span style="color:#fc۰;">(متوسط)</span> |Gini_change = <!--increase/decrease/steady--> |جینی ایل = ۲۰۱۰ |جینی دورومو = |اینسان گلیشمه ایندکسی = |اینسان گلیشمه ایندکسی روتبه‌سی = اون‌اۆچونجی / ییرمی-بئشینجی |اینسان گلیشمه ایندکسی ایل =۲۰۱۱ |اینسان گلیشمه ایندکسی دوروم =<span style="color:#۰۹۰;">یوخاری</span> |پول واحیدی =[[یورو]] یورو منطقه‌سینده |پول واحیدی کودو =EUR |ساعات قورشاغی =۰+ تا ۲+ |utc_offset = |ساعات قورشاغی یای =۱+ تا ۳+ |utc_offset_DST = |سوروجولوک سمتی= |اینترنت دومینی=[[.eu]] |برق ولتاژی = |تقویم = }} '''اوروپا بیرلیگی''' یا دا '''آوروپا بیرلیگی''' و یا '''اوروپاایتیفاقی'''<ref>Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, ۲۰۰۵, s.770</ref>({{اینگیلیسجه|European Union}}) اوروپا دؤولتلرینی بیرلشدیرن و دؤولت‌لر اوستو و عئینی زاماندا دؤولت‌لرآراسی ایقتصادی و سیاسی تشکیلات. اوروپاایتتیفاقی یادا قیساجا آ. ا(EU)، ایگیرمی یئددی عوضو اؤلکه‌دن عیبارت اوْلان و توْرپاق‌لاری بؤیوک اؤلچوده [[اوروپا]] قاره‌سینده اوْلان سیاسی و ایقتیصادی بیر تشکیلاتلانمادیر. ۱۹۹۲-جی ایل‌ده، اوروپاایتتیفاقی موقاویله‌سی اولاراق دا بیلینن ماستریخت آنلاشماسی‌نین قووه‌یه مینمه‌سی نتیجه سینده، وار اوْلان اوروپاایقتیصادی ایتتیفاقینه یئنی وظیفه و مسولییت ساحه‌لری یوکلنمه‌سی‌له قورولموش‌دور. تخمیناً ۵۰۰ میلیونلوق اهالی‌سی‌له اوروپاایتتیفاقی، دونیا اؤلکه‌لری‌نین عومومی داخیلی محصول (نومینال / اسمی) گؤره سیرالانماسین‌دان نومینال عومومی داخی‌لی حاصیلاسی‌نین% ۳۰ حیصّه‌سی‌نی مئیدانا گتیرر. (۱۶٫۸ تریلیون آبش $)<ref name="GDP IMF">{{cite web | url = http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/۲۰۰۸/۰۱/weodata/weorept.aspx?sy=۲۰۰۶&ey=۲۰۰۸&ssd=۱&sort=country&ds=.&br=۱&c=۹۹۸&s=NGDPD%۲CPPPGDP&grp=۱&a=۱&pr.x=۴۶&pr.y=۷ | title= IMF GSYİH | accessdate = ۲۰۰۸, [[۲۵ iyun]] | publisher= www.imf.org}}</ref> اوروپاایتتیفاقی، بوتون عوضو اؤلکه‌لری باغلایان ایستاندارد قانون‌لار واسیطه‌سی‌له، اینسان، اشیا، خیدمت و سرمایه دؤورانی (آخینی-جریانی) آزادلیق‌لاری‌نی ایحاطه ائدن بیر اورتاق بازار (تک بازار) توسعه ائتدیرمیش‌دیر.<ref name="Europa Internal Market">{{cite web | url = http://ec.europa.eu/internal_market/index_en.htm | title= The EU Single Market: Fewer barriers, more opportunities | accessdate = ۲۷ Kasım ۲۰۰۷, | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Europa]], European Commission}}{{cite web | url = http://europa.eu/pol/singl/index_en.htm | title= Activities of the European Union: Internal Market | accessdate = ۲۹ Haziran ۲۰۰۷ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Europa]]}}</ref> بیرلیک ایچینده کند تصرروفاتی، بالیق‌چی‌لیق و رئجیونال توسعه سیاست‌لرین‌دن عیبارت اوْلان اورتاق بیر تیجارت سیاستی اوْلونور.<ref name="Farah">{{cite web | url = http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=۹۱۶۷۶۸ | title= Five Years of China WTO Membership. EU and US Perspectives about China's Compliance with Transparency Commitments and the Transitional Review Mechanism | accessdate= ۲۰۰۷, [[۲۵ Ocak]] | publisher= [[Social Science Research Network]] | date= ۲۰۰۶ | first = Paolo | son= Farah}}</ref> بیرلیگه عوضو اؤلکه‌لرین اون بئشی، آورو (یورو) آدی‌ایله خاطیرلانان اورتاق پول واحیدی ایستیفاده ائتمه‌یه باشلامیش‌دیر. اوروپاایتتیفاقی، عوضو اؤلکه‌لرینی دونیا تیجارت تشکیلاتینا، گ. ۸ (G۸–۸ بویوک دوولت‌لرین قورپو) زیروه‌لرینده و بیرلشمیش میلّت‌لرده تمثیل ائده‌رک خاریجی سیاستینده‌ده رول اویناییر. ایتتیفاقین ایگیرمی یئددی عوضوون‌دن ایگیرمی بیری ناتو-نون دا عوضوودور. شئنگئن (Schengen) موقاویله‌سی اویغون اولاراق بیرلیک عوضوو اؤلکه‌لر آراسیندا پاسپورت ایداره‌سی‌نین قالدیریلماسینین دا آراسیندا اوْلدوغو بیر چوْخ محکمه مؤوضوع و داخیلی ایش‌لری تنظیم‌لمه‌لرینده اوروپاایتتیفاقی‌نین پایی اولور.<ref name="Internal borders">{{cite web | url = http://ec.europa.eu/justice_home/fsj/freetravel/frontiers/fsj_freetravel_schengen_en.htm | title= Abolition of internal borders and creation of a single EU external frontier | accessdate = ۲۰۰۷-[[۲۴ yanvar]] | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | date= ۲۰۰۵}}</ref> اوروپاایتتیفاقی، دؤولت‌لر آراسی و چوْخ میلّت‌لی بیر مئیدانا گلمه‌دیر. بیرلیک ایچینده کیمی مؤوضوع‌لاردا دؤولت‌لر آراسی راضیلاشما و فیکیر ایتتیفاقی لازیم‌دیر. آنجاق موعه‌ایه‌ن وضعیت‌لرده میلّت اوستو رهبرلیک اورقان‌لاری، عوضولرین موقاویله‌سی اولمادان دا قرارا وئره بیلر. اوروپاایتتیفاقی‌نین بۇ تیپ حاق‌لارا صاحیب اهمیت‌لی رهبرلیک واحیدلری اوروپاکومیسسیاسی، اوروپاپارلامئنتی، اوروپاایتتیفاقی شوراسی، لیدئرلر ساممیتی (اجلاس سران)، اوروپاعدالت محکمه‌سی و اوروپامرکزی بانکی‌نینمجلیسی، اوروپاایتتیفاقی وطنداش‌لاری بئش ایل‌دن بیر سس وئرمه اوصولوایله سئچرلر. اوروپاایتتیفاقی‌نین تمل‌لری ۱۹۵۱-جی ایلده، آلتی اؤلکه‌نین ایشتیراکی ایله یارادیلان اوروپاکؤمور و پولاد ایتتیفاقی‌نین و ۱۹۵۷ روما سازیشینه اساس‌لانیر. او دؤوردن بۇ یانا، بیرلیک یئنی عوضولرین ایشتیراک‌لاری‌یلا اؤلچو اولاراق بؤیوموش؛ وار اوْلان صلاحییت‌لرینه یئنی وظیفه و مسولییت ساحه‌لری علاوه ائده‌رک ده گوجونو آرتیرمیش‌دیر. عوضو دؤولت‌لر دسامبر ۲۰۰۷-جی ایل‌ده، ایتتیفاقین بۇ گونه قدر ائتدیگی موقاویله‌لر و قانونی قورولوشونو یئنیلمک و یاخشی‌لاش‌دیرماق مقصدی‌له لیسبون موقاویله‌سی ایمضالانمیش‌دیر. لیسبون سازیشی‌نین تصدیق‌لنمه و عمله گیرمه پروسسی‌نین ۲۰۰۸-جی ایلین ایچینده اولماسی اونگورولموش‌سه (تجویز) ده ایرلاندیادا، موقاویله‌نین تصدیق‌لنمه‌سی اۆچون ائدیلن خالق‌اویلاماسی‌نین (رئفراندوم/همه‌پرسی) ایلک مرحله‌ده منفی نتیجه‌لنمه‌سی قبول مۆدت ینی گئجیک‌دیرمیش‌دیر. == کئچمیشی == === اوروپاکومور و پولاد ایتتیفاقی === ایکینجی دونیا دویوشو سوْنراسی عیبارت اوْلان سیاسی هاوا غرب‌آوروپادا بیرلیک و برابرلیک کولک‌لری استیرمه‌یه باشلادی. بودا بیر چوْخ آدام طرفین‌دن، آوروپایا بویوک ضررلر وئرن حددین‌دن آرتیق میلّییت‌چیلیک دوشونجه‌لرین‌دن بیر قاچیش یولو اولاراق گورولوردو.<ref>{{cite web | url = http://www.ena.lu/?doc=۲۴۲&lang=۳ | title = The political consequences | accessdate = ۲۰۰۷–۵ Eylül | coauthors = [[European NAvigator]] }}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> بۇ دوشونجه‌لرله بیرلیک‌ده ۱۹۵۱-جی ایل‌ده، ایلک مووففقییت‌ه چاتان اوروپاداخیلی ایش ایتتیفاقی اوْلان، اوروپاکومور و پولاد ایتتیفاقی تکلیفی گل‌دی. بۇ مئیدانا گلمه‌نین اساس مقصدی، باش‌دا فرانسه و غرب آلمانییا اولماق اوزره عوضولری آراسین‌دا کومور و پولاد ائندوستری‌لری‌نین (صنایئع) رهبرلیگینی بیر آرایا گتیرمک‌ایدی. بونون قورولوش سببی، دوورون ان اهمیتلی صنایئع خام‌مال‌لاری (مواد اولیه) اوْلان کومور و پولاددان یارانا بیله‌جک هر هانسی بیر موباحیثه‌نین قارشی‌سی‌نین آلینماسی و بونا باغلی اولاراق ایکی اؤلکه آراسین‌داکی اولابیله‌جک بیر دویوشون مانیعه توره‌دیلمه‌سی‌نین. بۇ ایش ایتتیفاقی‌نین قوروجولاری ائتدیک‌لرینی «اوروپاایتتیفاقین‌دان ایلک آددیم» اولاراق نییت‌لدی‌لر.<ref>{{cite web | url = http://europa.eu/abc/symbols/9-may/decl_en.htm | title= Declaration of 9 May ۱۹۵۰ | accessdate = ۲۰۰۷–۵ Eylül | coauthors= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]]}}</ref> ایتتیفاقین دیگر قوروجو عوضولری ایتالییا و بئنئلوکس اؤلکه‌لری: بلژیک، هوللاندییا و لوکزامبورق ایدی.<ref name="Europa History 45-59">{{cite web | url = http://europa.eu/abc/history/1945-1959/index_en.htm | title= A peaceful Europe - the beginnings of cooperation | accessdate = ۲۰۰۷-۰۶-۲۵ | coauthors= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]]}}</ref> === اوروپابیرلیک‌لری === ۱۹۵۷-جی ایل‌ده ایکی یئنی بیرلیک داها یارادیل‌دی: گومروک ایتتیفاقی عملییات‌لارینی تأمین ائدن اوروپاایقتیصادی ایتتیفاقی و نووه انرژی ایش‌لری ایجرا ائتمک اۆچون قورولان اوروپاآتوم انرژی‌سی ایتتیفاقی (ئوراتوم).<ref name="Europa History 45-59" /> ۱۹۶۷-جی ایله گلین‌دیگین‌ده ایمضالانان بروکسئل موقاویله‌سی‌ایله وار اوْلان ۳ بیرلیک اوروپابیرلیک‌لری یادا داها مشهور فورماسی‌ایله اوروپاایتتیفاقی (ات) آدی‌ایله تک بیر دام آلتین‌دا توپلاندی.<ref name="ENA Merge">{{cite web | url = http://www.ena.lu?lang=۲&doc=۴۷۳ | title = Merging the executives | accessdate = ۲۰۰۷–۲۵ Haziran | coauthors = [[European NAvigator]] }}{{Dead link|date=July 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ۱۹۷۳-جی ایل‌ده اوروپابیرلیک‌لری دانمارک، ایرلاندییا و بیرلشمیش کرال‌لیغین‌دا ایچینه آلیناراق گئنیشله‌مه یولونا گئت‌دی.<ref name="ENA First enlargement">{{cite web | url = http://www.ena.lu?lang=۲&doc=۵۵۵ | title = The first enlargement | accessdate = ۲۰۰۷-۰۶-۲۵ | coauthors = [[European NAvigator]] }}{{Dead link|date=July 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> بۇ اؤلکه‌لرده ایلک ایشتیراک آپاریلان دانیشیق‌لار زامانی نوروئچ‌ایله‌ده موزاکیره اوتورولدو. آنجاق اؤلکه‌ده تشکیل ائدیلن خالق‌اوی‌لاماسی (رئفراندوم) نتیجه‌سین‌ده ایشتیراک ایستگی ردد ائدیلین‌جه، نوروئچ ایتتیفاقین خاریجین‌ده قال‌دی. اوروپاپارلامئنتی‌نین عوضولری آراسین‌دا ایلک دئموکراتیک، بیرباشا سئچکی‌لر ۱۹۷۹-جو ایل‌ده رئال‌لاش‌دیریل‌دی.<ref name="ENA New Parliament">{{cite web | url = http://www.ena.lu?lang=۲&doc=۵۷۱ | title = The new European Parliament | accessdate = ۲۰۰۷-۰۶-۲۵ | coauthors = [[European NAvigator]] }}{{Dead link|date=July 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> بون‌لار آوروپالی‌لارا اوروپاپارلامئنتی میلّت وکیل‌لرینی سئچمه‌لری مووضوع‌سون‌دا ایمکان تأمین ائدن و آیری‌جا بین‌الخلق سَوییه‌ده ائدیلن ایلک سئچیم‌لردی. یونانیستان، ایسپانییا و پورتوقالییا بیرلیگه ۱۹۸۰-جی ایل‌لرده قاتیل‌دیرلار.<ref name="ENA Enlargement negotiations">{{cite web | url = http://www.ena.lu?lang=۲&doc=۶۵۲۵ | title = Negotiations for enlargement | accessdate = ۲۰۰۷-۰۶-۲۵ | coauthors = [[European NAvigator]] }}{{Dead link|date=July 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ۱۹۸۵-جی ایل‌ده ایمضالانان شئنگئن سازیشی عوضو دوولت‌لرین بیر چوخو آراسین‌دا سرحدده پاسپورت ایداره‌سی اولمادان سفر ائده بیلمه ایمکانینی تأمین ائت‌دی.<ref name="Europa History 90-99">{{cite web | url = http://europa.eu/abc/history/1990-1999/index_en.htm | title= A Europe without frontiers | accessdate = ۲۰۰۷-۰۶-۲۵ | coauthors= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]]}}</ref> ۱۹۸۶-جی ایل‌ده اوروپابایراغی ایستیفاده ائدیلمه‌یه باشلان‌دی و لیدئرلر اوروپاتک سندینی ایمضالادیرلار. بونون‌لا بیرلیک‌ده ایتتیفاقین قرار آلما مئکانیزمی‌نین گئنیشله‌مه‌سی، تیجارت عملییات‌لاردا مانیعه و فورمال (رسمی) آزالدیلماسی و داها ایره‌لی بیر اوروپاسیاسی ایش‌ایتتیفاقی تشکیلاتی یارادیلماسی تأمین ائدیل‌دی. === اوروپاایتتیفاقی === [[File:Thefalloftheberlinwall1989.JPG|thumb|left|دمیر پرده‌نین داغیلماسی، ایتتیفاقین شرقه دوغرو گئنیشلنمه‌سینه ایمکان وئردی (بئرلین دیواری).]] ۱۹۹۰-جی ایل‌ده دمیر پرده‌نین ییخیلماسی‌ایله کوهنه شرق آلمانییا، بیرلش‌میش یئنی آلمانییانین بیر حیصّه‌سی کیمی بیرلیگه قاتیل‌دی.<ref name="Europa History 80-89">{{cite web | url = http://europa.eu/abc/history/1980-1989/index_en.htm | title= ۱۹۸۰–۱۹۸۹ The changing face of Europe - the fall of the Berlin Wall | accessdate = ۲۰۰۷-۰۶-۲۵ | coauthors= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]]}}</ref> شرق آوروپایا دوغرو رئال‌لاش‌دیریلان گئنیشله‌مه‌ایله بیرلیک‌ده، بیرلیگه قوشولماق نامیزد اؤلکه‌لره تطبیق مقصدی‌ایله کوپئنهاگ کریتئرلری‌نین قبول ائدیلمه‌سی اوزرینه گوروش ایتتیفاقینه چاتیل‌دی. ۷ فئوریه ۱۹۹۲ تاریخین‌ده مااستریخت موقاویله‌سی قوووه‌یه میندی.<ref>{{cite web | url = http://europa.eu/scadplus/treaties/maastricht_en.htm | title = Treaty of Maastricht on European Union | accessdate = ۲۰۰۷-۱۰-۲۰ | coauthors = [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | iş = Activities of the European Union | archivedate = 2007-10-21 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20071021040202/http://europa.eu/scadplus/treaties/maastricht_en.htm }}; {{قایناق کیتاب |son=Craig |first=Paul |coauthors=Grainne De Burca , P. P. Craig |title=EU Law: Text, Cases and Materials |url=https://archive.org/details/eulawtextcasesma0000berr |year = ۲۰۰۶ |publisher=Oxford University Press |isbn=۹۷۸-۰-۱۹-۹۲۷۳۸۹-۸ |sayfalar=p15|۲}}</ref> بۇ آندلاشما ایلک دفعه اوروپاایتتیفاقی تئرمینینی ایستیفاده ائت‌دی و اوچ سوتون آدینی وئردیگی تطبیق ساحه‌سینی باشلاددی. بوگون‌کی اوروپاایتتیفاقی تئرمینی، کئچمیش‌ده اوروپابیرلیک‌لری‌نین وظیفه ساحه‌سینه گیرن سیاست و میلّت‌اوستو عملییات‌لاری ایحاطه ائدن بیرینجی سوتونا یولداش دوشور. ایکینجی و اۆچونجو سوتون‌لارسا ایتتیفاقین خاریجی سیاستی‌ایله داخیلی ایش‌لریله علاقه‌دار، داها چوْخ دوولت‌لر آراسی سَوییه‌ده ایش‌ایتتیفاقی تقدیم ائدیر. گونده‌لیک دانیشیق دیلین‌ده اوروپاایتتیفاقی تئرمینی، اوروپاایتتیفاقی اۆچون‌ده ایستیفاده ائدیلمک‌ده‌دیر و ایتتیفاقین بیرینجی سوتونونون بیر عوضوو اولاراق اوروپاایتتیفاقی آدی، نظرده توتولدوغو تاریخ‌ده قوووه‌یه گیره‌جک اوْلان لیسبون موقاویله‌سی‌ایله بیرلیک‌ده ایستیفاده‌دن قالخاجاق. بیرلیگه ۱۹۹۵-جی ایل‌ده، اوتریش، ایسوئچ و فینلاندییا قاتیل‌دی. ۱۹۹۷-جی ایل تاریخ‌لی [[آمستردام|آمئستئردام]] آندلاشماسی، مااستریخت آندلاشماسی‌نین دئموکراتییا و خاریجی سیاست باشلیق‌لاردا یاخشی‌لاشدیرمالار ائتمک اۆچون ایمضالانیب. آمئستئردام آندلاشماسینی ۲۰۰۱-جی ایل‌دن‌ایجه آنلاشماسی ایزله‌دی و بودا ایتتیفاقین شرق ایستیقامت‌لی گئنیشلن‌مه‌سینه یئنی ویزیونلار قازان‌دیرماق آدینا روما و مااستریخت آندلاشمالاری‌نین اوزرین‌ده تنظیم‌لمه‌لر ائت‌دی. ۲۰۰۲-جی ایل‌ده اون‌ایکی عوضو اؤلکه «آورو» آدلی اورتاق بیر پول واحیدی منیم‌سه‌دی. اوگون‌دن بویانا، آورو ساحه‌سی دئییلن آورو ایستیفاده اؤلکه‌لر سایجا اون‌بئشی آش‌دی. ۲۰۰۴-جو ایل‌ده اوروپاایتتیفاقی، اکثرییه‌ت‌ی کوهنه شرق بولوکو اؤلکه‌لرین‌دن اوْلان اون یئنی نامیزد اؤلکه‌نین‌ده بیرلیگه رسمی اولاراق قاتیل‌مالاری‌ایلا تاریخین‌ده‌کی ان بویوک گئنیشله‌مه‌ای گوردو.<ref name="Europa History 00">{{cite web | url = http://europa.eu/abc/history/2000_today/index_en.htm | title = A decade of further expansion | accessdate = ۲۰۰۷-۰۶-۲۵ | coauthors = [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | archivedate = 2007-06-15 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070615031714/http://europa.eu/abc/history/2000_today/index_en.htm }}</ref> اوچ ایل سوْنرا، بولقاریستان و رومینییادا بیرلیگه گیردی.<ref name="Europa History 00" /> === آنا یاسا و لیسبون موقاویله‌سی === ۲۰۰۴-جو ایل‌ده [[روم|روما]]دا، داها اوولکی بوتون موقاویله‌لری تک بیر سندده ییغاجاق اوروپاایتتیفاقی آنایاساسی حاضیرلانماسینی نظرده توتان موقاویله ایمضالانیب. آنجاق بۇ کونستیتوسییا لاییحه‌سینی، فرانسه و هلند تشکیل ائدیلن خالق‌اوی‌لامالارین‌دا (رفراندوم) آلینان منفی نتیجه‌لردن اوتری دیگر اؤلکه‌لرده تطبیق اوْلونمادی و تصدیق ائتمه عملییاتی هئچ بیر زامان تامام‌لانمادی. بۇ سبب‌له بونون یئرین، ۲۰۰۷-جی ایل‌ده اوولکی موقاویله‌لری یئنی بیر کونستیتوسییایلا ده‌ایشدیرمک شرط‌لرینی یاخشیلاشدیرماغی نظرده توتان و ایصلاحات آندلاشماسی اولاراق خاطیرلانان لیسبون آندلاشماسی ایمضالاندی.<ref name="Europa Lisbon treaty">{{cite web | url = http://europa.eu/lisbon_treaty/glance/index_en.htm | title = The Treaty at a glance | accessdate = ۲۰۰۸-۰۶-۲۵ | coauthors = www.europa.eu | archivedate = 2014-12-29 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20141229145500/http://europa.eu/lisbon_treaty/glance/index_en.htm }}</ref> قوناق اؤلکه‌لرده ائدیلن خالق‌اوی‌لامالاری نتیجه‌سین‌ده تصدیق‌لنسه، ژانویه ۲۰۰۹دا قوووه‌یه گیرمه‌سی نظرده توتولان آندلاشما ایلک اولاراق اویلان‌دیغی (رئفراندوما قویولدوغو) ایرلاندییا رئسپوبلیکاسین‌دا ردد ائدیلین‌جه، پروسسین گله‌جگینه باغلی گوزلمه‌لر بلیرسیزلش‌دی. ۲ اوْکتوبر ۲۰۰۹ تاریخین‌ده یئنی‌دن حیاتا کئچیریلن سس‌وئرمه‌ده ایرلاندییا خالقی‌نین‌دا موثبت گوروش بیل‌دیرمه‌سی لیسبون موقاویله‌سی بوتون عوضو اؤلکه‌لر طرفین‌دن قبول گورموش اوْلدو و تطبیق مۆدت ینه آلینماسی‌نین اوْلان بوتون مانیعه‌لر آرادان قالدیریل‌میش اوْلدو. موقاویله جبل‌الطارق و ساحه خوصوصی بؤلگه‌لرین‌ده‌ده اویلاندیق‌دان سوْنرا بۇ بؤلگه‌لر قارشی گوروش بیلدیرسه‌ده، بۇ بؤلگه‌لرین موقاویله موددعالاری‌نین خاریجین‌ده قالماسی شرطی‌ایله قوووه‌یه مینیر. == عوضو دوولت‌لر == [[File:European Union map.svg|thumb|left|اوروپاایتتیفاقی‌نین عوضو اؤلکه‌لری.]] اوروپاایتتیفاقی ایییرمی‌یئددی موستقیل دوولت‌دن عیبارت‌دیر. بون‌لار عوضو دوولت‌لر اولاراق بیلینن آلمانییا، اوتریش، بیرلش‌میش کراللیق (بویوک بریتانییا)، بئل‌چیکا (بئلژیک)، بولقاریستان، چئک جومهوریتی، دانمارک، ائستونی‌یا، فینلاندییا، فرانسه، قیبریس، هوللاندییا، ایرلاندییا، ایسپانییا، ایسوئچ، ایتالییا، لاتوییا، لیتوا، لوکزامبورق، ماجاریستان، مالتا، لهیستان، پورتوقالییا، رومانی‌یا، اسلوواکی‌یا، اسلووئنی‌یا و یونانیستانین‌دیر.<ref>{{وب قایناقلاماسی | باغلانتی = http://europa.eu/abc/european_countries/index_en.htm | باشلیق= European Countries | accessdate = ۲۰۰۷-۰۹-۰۵ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]]}}</ref> بیرلیگه قاتیلماغی گوزله‌ین ۵ نامیزد اؤلکه واردیر. بون‌لار: کورواسی‌یا، ایسلاندییا، مقدونییه جومهوریتی، مونته‌نئگرو و تورکیه‌دیر. قربی بالکان اؤلکه‌لری آلبانییا، بوسنییا-هئرزئقووینا و صئربییا اولا بیله‌جک رسمی نامیزدلر اولاراق تعیین اوْلون‌موش‌دور.<ref name="Europa Enlargement">{{وب قایناقلاماسی | باغلانتی = http://ec.europa.eu/enlargement/countries/index_en.htm | باشلیق= European Commission - Enlargement - Candidate and Potential Candidate Countries | accessdate = ۲۰۰۷-۰۶-۲۶ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]]}}</ref> سون دوورده کوزووایادا بنزر بیر ستاتوس وئریل‌میش‌دیر.<ref name="EU Council on Kosovo">{{وب قایناقلاماسی | باغلانتی = http://www.consilium.europa.eu/ueDocs/cms_Data/docs/pressData/en/gena/98770.pdf | باشلیق= EU/Kosovo Factsheet | accessdate = ۲۰۰۷-۰۳-۲۷ | publisher= European Union - Delegation of the European Commission to the United States}}</ref> اوروپاایتتیفاقینه قاتیلابیلمک اۆچون بیر اؤلکه ۱۹۹۳-جو ایل‌ده کوپئنهاگ لیدئرلر ساممی‌تین‌ده تعیین اوْلونان کوپن‌هاگ کریتئرلرینی تامامی‌ایله تأمین ائتمک وضعییتین‌ده‌دیر. بۇ اولچوت‌لر (مئعیارلار)، قانونون عالی‌لیگینه و اینسان حوقوق‌لارینا حورمت گوسترن ثابیت دئموکراتییا، بیرلیک عوضولری‌ایله رقابت ائده بیله‌جک سَوییه‌ده موحکم اساس‌لی بیر ایقتیصادییات و اوروپاایتتیفاقی قانون‌لارینی‌دا احتیوا ائدن عوضولوک شرط‌لری‌نین قبول ائدیلمه‌سینی طلب ائدیر. بیر نامیزد اؤلکه‌نین بۇ اولچوت‌لر عویوب اویمادیغی‌نین ده‌یه‌رلندیریلمه‌سی‌نین ائدیلمه‌سی شورانین وظیفه ساحه‌سی‌دیر.<ref name="Europa Enlargement"/> ایتتیفاقین ایندی‌کی واخت‌دا وار اوْلان تعلیمات‌لاری، ۱۹۸۵-جی ایل‌ده قرین‌لندییا بیرلیک‌دن چکیلمه‌سی‌ایله نومونه‌سی یاشانماسینا قارشی، عوضو بیر اؤلکه‌نین بیرلیک‌دن نئجه آیری‌لا آچیق‌جا گوسترمک‌ده‌دیر. آنجاق بۇ مووضوع‌ا تصدیق‌لنمه گوزله‌یه‌ن لیسبون آندلاشماسین‌دا توخونول‌موش‌دور و بۇ لاییحه بیر اؤلکه‌نین بیرلیک‌دن چیخماق ایستمه‌سی وضعییتین‌ده ایزله‌نیله‌جک عملییات‌لاری داخیل‌دیر. بیرلیگه قاتیلماماق ایسته‌یه‌ن دورد اوروپااولکه‌سی ایسوئچ، ایسلاندییا، لیختئن‌شتاین و نوروئچ‌دن اوروپاایتتیفاقی‌ایله علاقه‌دار بیر چوْخ ایقتیصادی و حوقوقی تنظیمله‌مه‌یه ایسه قیسمن‌ده اولسا ایشتیراک گوسترمیش‌دیر. بۇ اؤلکه‌لردن ایسلاندییا، لیختئن‌شتاین و نوروئچ، اوروپاایقتیصادی اۆچون واسیطه‌سی‌له اورتاق بازار قایدالارینا قاتیل‌میش‌دیر. ایسوئچه‌ده بنزر ایکی-طرف‌لی موقاویله‌لر واسیطه‌سی‌له اوروپاایتتیفاقی‌ایله علاقه‌لر قورموش‌دور.<ref name="CH">{{وب قایناقلاماسی | باغلانتی = http://ec.europa.eu/external_relations/switzerland/intro/index.htm | باشلیق= The EU's relations with Switzerland | accessdate = ۲۰۰۷-۰۹-۱۶ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]]}}</ref> آوروپانین سیاسی اولاراق تانین‌میش بئش کیچیک دوولتی اوْلان آندوررا، لیختئن‌شتاین، موناکو، سان‌مارینو و واتیکان‌ایله ایجرا ائدیلن علاقه‌لرده آورونو اورتاق پول واحیدی اولاراق ایستیفاده و بعضی دیگر ایقتیصادی امکداش‌لیق ایش‌لری ائتمک‌دن عیبارت‌دیر. == اوروپا ایتتیفاقین گئنیش‌لنمه سوره‌جی == </div> <div class="NavContent"> {| align="center" width="100%" cellpadding="4" cellspacing="۰" style="border: 1px solid #000000; float: right; margin-bottom: 5px; margin-top: 5px;" |- style="background-color: #CCCCCC;" | width="210px" rowspan="2" style="background-color: #CCCCCC;" | [[فایل:EC1957.png|210px|اوروپابیرلیگی‌نین خریطه‌سی(۱۹۵۷)]] | align= "center" valign="center" |{{درشت|'''[[۱۹۵۷(میلادی)|۱۹۵۷]] – قوروجو عوضولر'''}} |- | style="background-color: #EEEEEE;" valign="center" align="right" |اوروپاایقتیصادی بیرلییی‌نین قورولوش ۶ قوران عوضو: * {{بایراق|بلژیک}} * {{بایراق|فرانسه}} * {{بایراق|هلند}} * {{بایراق|لوکزامبورق}} * {{بایراق|آلمان}} * {{بایراق|ایتالیا}} |- style="background-color: #۰۰۰۰۰۰;" | colspan="۶" | |- style="background-color: #CCCCCC;" | rowspan="2" style="background-color: #CCCCCC;" | [[فایل:EC1973.png|210px|اوروپاایقتیصادی بیرلیک خریطه‌سی (۱۹۷۳)]] | align= "center" valign="center" | {{درشت|'''[[۱۹۷۳(میلادی)|۱۹۷۳]] – بیرینجی بویومه'''}} |- | style="background-color: #EEEEEE;" valign="center" align="right" | بیرینجی بویومه، یئنی عوضولر: * {{بایراق|دانمارک}} * {{بایراق|بؤیوک بریتانیا}} * {{بایراق| ایرلند}} |- style="background-color: #۰۰۰۰۰۰;" | colspan="۶" | |- style="background-color: #CCCCCC;" | rowspan="۲" | [[فایل:EC1981.png|210px|اوروپابیرلییی‌نین خریطه‌سی (۱۹۸۱)]] | align= "center" valign="center" |{{درشت|'''[[۱۹۸۱(میلادی)|۱۹۸۱]] – ایکینجی بویومه'''}} |- | style="background-color: #EEEEEE;" valign="center" align="right" | ایکینجی بویومه، یئنی عوضولر: * {{بایراق|یونان}} |- style="background-color: #000000;" | colspan="6" | |- style="background-color: #CCCCCC;" | rowspan="2" | [[فایل:EC1981.png|210px|ایلک آیریلما(۱۹۸۱)]] | align= "center" valign="center" |{{درشت|'''[[۱۹۸۵(میلادی)|۱۹۸۵]] – ایلک آیریلما'''}} |- | style="background-color: #EEEEEE;" valign="center" align="right" | ایلک آیریلما، آیریلان بؤلگه: * {{بایراق|قرین لند}} |- style="background-color: #000000;" | colspan="6" | |- style="background-color: #CCCCCC;" | rowspan="2" | [[فایل:EC1986.png|210px|اوروپابیرلییی‌نین خریطه‌سی (۱۹۸۶)]] | align= "center" valign="center" |{{درشت|'''[[۱۹۸۶(میلادی)|۱۹۸۶]] – اۆچونجو بویومه'''}} |- | style="background-color: #EEEEEE;" valign="center" align="right" | اۆچونجو بویومه، یئنی عوضولر: * {{بایراق|پرتقال}} * {{بایراق|ایسپانیا}} |- style="background-color: #000000;" | colspan="6" | |- style="background-color: #CCCCCC;" | rowspan="2" | [[فایل:EC1990.png|210px|اوروپاایقتیصادی بیرلیک خریطه‌سی (۱۹۹۰)]] | align= "center" valign="center" |{{درشت|'''[[۱۹۹۰(میلادی)|۱۹۹۰]] – آلمانین یئنی‌دن بیرلشمه‌سی'''}} |- | style="background-color: #EEEEEE;" valign="center" align="right" | آلمانین یئنی‌دن بیرلشمه‌سی، بیرلییه رسمن قاتیلان اوستان‌لر: * {{بایراق|Brandenburg}} * {{بایراق|Mecklenburg-Vorpommern}} * {{بایراق|Saxony}} * {{بایراق|Saxony-Anhalt}} * {{بایراق|Thuringia}} |- style="background-color: #000000;" | colspan="۶" | |- style="background-color: #CCCCCC;" | rowspan="۲" | [[فایل:EU1995.png|210px|اوروپا بیرلیگی خریطه‌سی (۱۹۹۵)]] | align= "center" valign="center" |{{درشت|'''[[۱۹۹۵(میلادی)|۱۹۹۵]] – دوردونجو بویومه'''}} |- | style="background-color: #EEEEEE;" valign="center" align="right" | دوردونجو بویومه، یئنی عوضولر: * {{بایراق|اتریش}} * {{بایراق|فنلاند}} * {{بایراق|سوئد}} |- style="background-color: #000000;" | colspan="6" | |- style="background-color: #CCCCCC;" | rowspan="2" | [[فایل:EU2004.png|210px|اوروپابیرلیگی ترکیبی (۲۰۰۴)]] | align= "center" valign="center" |{{درشت|'''[[۲۰۰۴(میلادی)|۲۰۰۴]] – بئشینجی بویومه'''}} |- | style="background-color: #EEEEEE;" valign="center" align="right" | بئشینجی بویومه، یئنی عوضولر: * {{بایراق|چک}} * {{بایراق|استونی}} * {{بایراق|قبرس}} * {{بایراق|لتونی}} * {{بایراق|لیتوانی}} * {{بایراق|مجاریستان}} * {{بایراق|مالت}} * {{بایراق|لهیستان}} * {{بایراق|اسلوواکی}} * {{بایراق|اسلووانی}} |- style="background-color: #000000;" | colspan="6" | |- style="background-color: #CCCCCC;" | rowspan="2" | [[فایل:EU2007.png|210px|اوروپابیرلییی خریطه‌سی (۲۰۰۷)]] | align= "center" valign="center" |{{درشت|'''[[۲۰۰۷(میلادی)|۲۰۰۷]] – آلتینجی بویومه'''}} |- | style="background-color: #EEEEEE;" valign="center" align="right" | آلتینجی بویومه، یئنی اؤلکه‌لر: * {{بایراق|بلغاریستان}} * {{بایراق|رومانی}} |- style="background-color: #000000;" | colspan="6" | |- style="background-color: #CCCCCC;" | rowspan="2" | [[فایل:European Union Members.png|210px|اوروپاایتتیفاقی‌اۆچون نامیزد اؤلکه‌لر]] | align= "center" valign="center" |{{درشت|'''[[۲۰۱۱(میلادی)|۲۰۱۱]] – نامیزد اؤلکه‌لر و اولابیله‌جک نامیزدلر'''}} |- | style="background-color: #EEEEEE;" valign="center" align="right" | نامیزد اؤلکه‌لر: * {{بایراق|کرواسی}} * {{بایراق|ایسلند}} * {{بایراق|مونته نگرو}} * {{بایراق|مقدونیه}} * {{بایراق|تورکیه}} اولابیله‌جک نامیزدلر: * {{بایراق|آلبانی}} * {{بایراق|بوسنی و هرزگوین}} * {{بایراق|کوزووو}} * {{بایراق|صربیستان}} |}</div>{{-}} {{آریت}} ==جوغرافیا== [[File:Mont Blanc depuis la gare des glaciers.jpg|thumb|left|مونت بلانج، اوروپاایتتیفاقی‌نین ان یوکسک نوقطه‌سی‌دیر.]] اوروپاایتتیفاقی‌نین توْرپاق‌لاری قیطعه خاریجینه داشان یادا قیطعه خاریجین‌ده اوْلان بعضی توْرپاق‌لار خاریجین‌ده ایگیرمی‌یئددی عوضو اؤلکه‌نین جمعی توْرپاق‌لارین‌دان عیبارت‌دیر. اوروپاایتتیفاقی‌نین سرحدلری، اوروپاقاره‌سی‌نین سرحدلری‌ایله برابر دئییل؛ چون‌کی قیطعه‌نین بیر پارچاسی اولمالارینا قارشی، ایسلاندییا، نوروئچ و سوئیس کیمی اؤلکه‌لر بیرلیک ایچین‌ده دئییل. بونون‌لا بیرلیک‌ده، بعضی عوضو اؤلکه‌لرین‌ده توْرپاق‌لاری‌نین بیر حیصّه‌سینی تشکیل ائدن یئرلر، مثلاً، دانمارکنین فارئر آدالاری و بیرلش‌میش کرال‌لیغین مانش آدالاری، ایتتیفاقین خاریجین‌ده‌دیر. ایتتیفاقین عوضولرینه باغلی، جوغرافی اولاراق اوروپاخاریجین‌ده قالان، قرین‌لند، آروبا و هوللاندییا آنتیل کیمی بیر چوْخ بؤلگه‌ده ایتتیفاقین خاریجین‌ده‌دیر. آزورلار، کانارییا آدالاری، فرانسیز گویاناسی، گواده‌لووپه، مادئیرا، مارتینیقوه، رئونیون، ساینت بارتهئلئمی و ساینت مارتین کیمی جوغرافی اولاراق اوروپاتوْرپاق‌لاری ایچین‌ده اولمایان بعضی خوصوصی عوضو دوولت توپراق‌لاری‌ایسه بۇ وضعییت‌لرینه قارشی بیرلیک عوضوو اولاراق گورونورلر.<ref name="Amsterdam">{{cite web | url = http://eur-lex.europa.eu/en/treaties/dat/11997D/htm/11997D.html | title = Treaty of Amsterdam | accessdate = ۲۰۰۷-۰۶-۲۹ | publisher = [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | author = [[EUR-Lex]]: Official Journal | archivedate = 2008-02-17 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080217024604/http://eur-lex.europa.eu/en/treaties/dat/11997D/htm/11997D.html }}</ref><ref name="Consolidated Treaties">{{cite web | url = http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:۲۰۰۶:۳۲۱E:0001:0331:EN:pdf | title = Consolidated Treaties on European Union and establishing the European Community | accessdate = ۲۰۰۷-۰۶-۲۵ | publisher = [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | author = [[EUR-Lex]] }}{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="ECB where euro">{{cite web | url = http://www.ecb.int/bc/faqbc/circulation/html/index.en.html#q۲ | title = Where is the euro legal tender? | accessdate = ۲۰۰۷-۰۶-۲۵ | publisher = [[European Central Bank]] | date = ۲۰۰۶ | format = PDF | archivedate = 2008-10-15 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20081015235348/http://www.ecb.int/bc/faqbc/circulation/html/index.en.html#q۲ }}</ref> [[File:Bay of Balos.jpg|thumb|right|۶۹ مین ک. م-لیک ساحیل شریدی (نواری) آ. انین ایقلیمینی تأثیر ائدر (گیریت).]] اوروپاایتتیفاقی عوضوو اؤلکه‌لرین جمعی ساحه‌سی ۴٫۴۲۲٫۷۷۳ کوادرات کیلومترلیک بیر ساحه‌نی توتور. ایتتیفاقین جمعی توْرپاق‌لاری، ساحه باخیمین‌دان اله آلیندیغین‌دا ۶ اؤلکه‌دن سوْنرا گلیر. ایتتیفاقین سرحدلری ایچین‌ده‌کی ان یوکسک نوقطه، آلپ‌لاردا دنیز سَوییه‌سین‌دن ۴۸۰۷ مترلیک یوسکلیگی‌ایله غرب آوروپانین‌دا ان یوکسک نوقطه‌سی اوْلان مونت بلانج‌دیر. کانادادان سوْنرا دونیانین ان اوزون ساحیلینه صاحیب اوْلان اوروپاایتتیفاقی ۶۹٫۳۴۷ کیلومتر اوزون‌لوغون‌داکی ساحیل‌لری طرفین‌دن گرک یئرشکیل‌لری، گرک ایقلیم خوصوصییت‌لری، ایسترسه‌ده ایقتیصادی شرط‌لری باخیمین‌دان تأثیرلن‌میش‌دیر. عوضو دوولت‌لر جمع‌ده اییگرمی‌بیر بیرلیک خاریجی اؤلکه قورو سرحدی پایلاشارلار. جمع‌ده ۱۲٫۴۴۱ کیلومتره چاتان بۇ اوزون‌لوقویلا اوروپاایتتیفاقی‌نین سرحدلری دونیاداکی ان اوزون بئشینجی سرحد اولما خوصوصییت‌ینی داشیییر.<ref name="Europa Members">{{cite web | url = http://europa.eu/abc/european_countries/index_en.htm | title= European countries | accessdate = ۲۰۰۷-۰۶-۲۹ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | date = ۲۰۰۷}}</ref><ref name="CIA">{{cite web | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ee.html | title = European Union | accessdate = ۲۰۰۷-۰۸-۰۸ | publisher = [[Central Intelligence Agency]] | iş = [[The World Factbook]] | archivedate = 2020-06-15 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200615123528/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ee.html }}</ref><ref name="Longest coasts">{{cite web | url = http://home.comcast.net/~igpl/Countries.html | title = Countries of the Earth | accessdate = ۲۰۰۷-۰۸-۰۸ | publisher = home.comcast.net | date = ۲۰۰۶ | archivedate = 2003-08-04 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20030804212007/http://home.comcast.net/~igpl/Countries.html }}<!--Eğer daha bilimsel bir kaynak bulabiliyorsanız ekleyin--></ref> دنیزاشیری اؤلکه توْرپاق‌لاری‌دا ایشین ایچینه قاتیلدیغین‌دا اوروپاعومومی اولاراق قوطب ایقلیمین‌دن تروپیک ایقلیمه قدر گئنیش یئلپییه (محدوده‌یه) یاییلان بیر ایقلیم موختلیف‌لیگی یاشار. بۇ وضعییت‌ده اوروپااۆچون عومومی بیر ایقلیم قییمت‌لندیرمه ائتمگی غئیری-مۆمکون ائدر. اهالی‌نین چوخو یا آرالیق دنیزی ایقلیمی‌نین (جنوبی آوروپا) یا اوقیانوسال ایقلیمین (قربی آوروپا) یادا قوزئی ایقلیمینه کئچید ایلک یئر ایقلیمین حاکیم اوْلدوغو بؤلگه‌لرده (شیمالی آوروپا) یاشار.<ref name="Humid Continental climate">{{cite web | url = http://www.uwsp.edu/geo/faculty/ritter/geog101/textbook/climate_systems/humid_continental.html | title = Humid Continental Climate | accessdate = ۲۰۰۷-۰۶-۲۹ | publisher = [[University of Wisconsin-Stevens Point]] | çalışma = The physical environment | date = ۲۰۰۷ | archivedate = 2013-10-15 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20131015104304/http://www4.uwsp.edu/geo/faculty/ritter/geog101/textbook/climate_systems/humid_continental.html }}</ref> == ایداره == اوروپاایتتیفاقی‌نین بوگون‌کو قورولوشو بعضی موقاویله‌لر اساسی اوزرینه قورولودور. بۇ موقاویله‌لر یئنی علاوه‌لر و وار اوْلان شرح‌لری یاخشیلاش‌دیرمالار ائدیله‌رک بیر چوْخ دفعه رئداکته ائدیلیب.<ref>{{cite web | url = http://ec.europa.eu/ireland/general_information/legal_information_and_eu_law/sources_eu_law/index_en.htm | title= Sources of EU law | accessdate = ۲۰۰۷-۰۹-۰۵ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]]}}</ref> سازیش‌لر، ایتتیفاقین سیاسی مقصدلرینی تعریف‌لر و قانونی گوج‌لری‌له مقصدینه چاتابیلمک اۆچون تشکیلات‌لار توسعه ائتدیرر. ائدیلن موقاویله‌لر بیرلیگه عوضو دوولت‌لری و یوردداش‌لاری‌نی دوغرودان تأثیر ائدر و بودا بیرلیک لوغت‌ین‌ده بیرباشا تأثیر تئرمینی تعیین اوْلونار.<ref name="art249 Rome">{{cite web | url = http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/en/oj/2006/ce321/ce32120061229en00010331.pdf | title = European Community consolidated treaty, (article 249, provisions for making regulations) | accessdate = ۲۰۰۷-۱۱-۰۸ | publisher = [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | author = [[EUR-Lex]] | archivedate = 2007-12-01 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20071201005900/http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/en/oj/2006/ce321/ce32120061229en00010331.pdf }}</ref> قوناق اۆچون اؤلکه‌لر، عوضولوک شرط‌لرین‌دن بیری اولاراق، میلّی محکمه‌لرین‌ده اوروپاایتتیفاقی موقاویله‌لری ایشیغین‌دا اوروپاایتتیفاقی قانون‌وئریجی‌لیگینه گوره حرکت ائدر. هر هانسی بیر اؤلکه‌ده اوروپاایتتیفاقی حوقوقون‌دا اوْلان بیر قانون وار اوْلان میلّی قانون‌وئریجی‌لیک ضیددییت تشکیل ائتسه اوروپاایتتیفاقی قانون‌لاری‌نین تطبیق اوْلونماسی گوزله‌نیلیر.<ref name="Supremacy">According to the principle of Supremacy as established by the ECJ in Case ۶/۶۴, ''Falminio Costa v. ENEL'' [1964] ECR 585. See Craig and de Búrca, ch. 7. See also: ''Factortame Ltd. v. Secretary of State for Transport (No. ۲) [۱۹۹۱] ۱ AC 603'', ''Solange II'' (''Re Wuensche Handelsgesellschaft'', BVerfG decision of 22 Oct. ۱۹۸۶ [۱۹۸۷] ۳ CMLR 225,265) and ''Frontini v. Ministero delle Finanze'' [۱۹۷۴] ۲ CMLR 372; ''Raoul George Nicolo'' [۱۹۹۰] ۱ CMLR 173.</ref> اوروپاایتتیفاقی نیظام‌نامه‌سی‌نی تطبیق قرارلار میلّی محکمه‌لر اوروپاعدالت محکمه‌سی تطبیق‌لری اولاراق آدلاندیریرلار. اوروپاایتتیفاقی، باش‌دا اوروپاایتتیفاقی شوراسی، اوروپاکومیسسیاسی و اوروپاپارلامئنتی اولماق اوزره موختلیف تشکیلات‌لار طرفین‌دن ایداره اوْلونور. چوخ واخت اوروپاایتتیفاقی، هر بیرینه سوتون آدی وئریلن وظیفه ساحه‌لرینه بولون‌موش اولاراق تعیین اوْلونار. اوروپاایتتیفاقی تعلیمات‌لاری بیرینجی سوتونو مئیدانا گتیررکن، ایکینجی سوتون اورتاق خاریجی ایش‌لر و تهلوکه‌سیزلیک سیاستینی اله آلار. اۆچونجو سوتون‌دا ایلک اولاراق عدالت و داخیلی ایش‌لر مسئله‌لری موزاکیره آلین‌میش‌سادا [[آمئستئردام]] و نیجه آندلاشمالارین‌دا ائدیلن ده‌ایشیک‌لیک و علاوه‌لرله بۇ سوتونون وظیفه ساحه‌سی حال-حاضیردا یالنیز تهلوکه‌سیزلیک گوج‌لری و عدالت ساحه‌سین‌ده امکداش‌لیغی ایحاطه ائدیر. بۇ مضمون‌دا ایکینجی و اۆچونجو سوتون‌لار دوولت‌لر آراسین‌داکی عملییات‌لار اولاراق تعیین اوْلونا بیلر؛ چون‌کی کومیسسییا، مجلیس و عدالت دیوانی کیمی میلّت‌اوستو تشکیلات‌لار بۇ عملییات‌لاردا یا هئچ رول اوینامازلار یادا مووضوع‌ا چوْخ آز داخیل اولارلار. اوروپاایتتیفاقی‌نین ایجرا ائتدیگی فععالییت‌لرین چوخو بیرینجی سوتون دامی آلتین‌دا حیاتا کئچیریلیر. بۇ حادیثه‌لر اکثرییت‌له ایقتیصادی مرکزلیک و میلّت‌اوستو تشکیلات‌لار بۇ سوتونون مووضوع‌لارین‌دا داها تأثیرلی‌دیر.<ref name="Glossary Pillars">{{cite web | url = http://europa.eu/scadplus/glossary/eu_pillars_en.htm | title= Pillars of the European Union | accessdate = ۲۰۰۷-۰۶-۲۷ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]]}}</ref> {| width="100%" border="0" cellspacing="0" cellpadding="2" style="border:1px #cccccc solid" |- style="text-align: center" |width="25%" style="background:#f0aca8" | '''ایجرا''' |width="25%" style="background:#a8dca8" | '''قانون‌وئرجی‌لیک''' |width="25%" style="background:#9898e0" | '''قانون‌وئرجی‌لیک''' |width="25%" style="background:#ffecc0" | '''موحاکیمه''' |- style="text-align: center" | width="25%" style="background:#f0aca8" | '''اوروپاکومیسیاسی''' | width="25%" style="background:#a8dca8" | '''اوروپابیرلیگی شوراسی''' | width="25%" style="background:#9898e0" | '''اوروپاپارلامئنتی''' | width="25%" style="background:#ffecc0" | '''اوروپاعدالت محکمه‌سی''' |- style="text-align: center" | style="background:#f0aca8" | |- | valign="top" style="background:#f0aca8" | * قانون لاییحه‌سی تقدیم ائدیر * بودجه‌نی حاضیرلاییر * ایجرا نظارتی | valign="top" style="background:#a8dca8" | * قانون و داخیلی ایش‌لرینه نیظام‌لار * بین‌الخلق موقاویله‌لری ایمضالاییر | valign="top" style="background:#9898e0" | * قانون و داخیلی ایش‌لرینه تصدیق * کومیسییا نظارتی | valign="top" style="background:#ffecc0" | * اساس حوقوق و آزادلیق‌لارین قورونماسینی تأمین ائدیر |} === کومیسسییا === اوروپاکومیسسیاسی، اوروپاایتتیفاقی‌نین ایجرا اورقانی کیمی فونکسییا گورر (عمل ائدر) و قانون‌وئریجی‌لیک تکلیف‌لری حاضیرلایاراق بیرلیک ایچین‌ده بون‌لارین گون‌به‌گون حیاتا کئچیریل‌مه‌سینه نظارت ائدیر. بۇ تشکیلات یارادیلارکن، تشکیلاتین لیدئرلرین میلّی چیخارلار ایستیقامتین‌ده حرکت ائتدیگی اوروپاایتتیفاقی شوراسی‌نین عکسینه یالنیز عوضو دوولت‌لر اۆچون دئییل، بوتون اوروپادوولت‌لری اۆچون چالیشماسی مقصد قویول‌موش‌دور. کومیسسییا بونا علاوه اولاراق اوروپااینتئقراسیاسی‌نین‌دا مرکزی اولاراق گورولر. بۇ آن ائعتیباری‌ایله موختلیف ساحه‌لرده وظیفه‌لی ایگیرمی‌یئددی عوضو اؤلکه‌نین هر بیرین‌دن گلن بیر کومیسسییا عوضوون‌دن عیبارت‌دیر. کومیسسییایا سئچیله‌جک بوتون عوضولر و کومیسسییایا باشچی‌لیق ائده‌جک عوضو شورا طرفین‌دن نامیزد گوستریلیر. کومیسسییا صدری‌نین آتانماسی‌نین و آیریجا کومیسسییا کابینئتی‌نین قبولو اۆچونمجلیسین تصدیق لازیم‌دیر.<ref name="Europa Institutions Commission">{{cite web | url = http://europa.eu/institutions/inst/comm/index_en.htm | title = Institutions: The European Commission | accessdate = ۲۰۰۷-۰۶-۲۵ | publisher = [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | archivedate = 2007-06-23 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070623104055/http://europa.eu/institutions/inst/comm/index_en.htm }}</ref> === پارلامئنت === [[File:EP Strasbourg hemicycle l-gal.jpg|thumb|left|ائسترازبورق‌داکی آ. ا پارلامئنتی.]] اوروپاپارلامئنتی، اوروپاایتتیفاقی‌نین قانون‌وئریجیلیک اورقانینین بیر یاری‌سینی مئیدانا گتیرر. مجلیسین ۷۳۶ عوضوو، اوروپاایتتیفاقی وطن‌داش‌لاری طرفین‌دن هر بئش ایل‌دن بیر سئچیلیر. بوتون میلّت وکیل‌لری، اوز اؤلکه‌لرینده میلّی دیامترده تشکیل ائدیلن سئچکی‌لریله ایش باشینا گلمه‌لرینه قارشی، مجلیسوداکی کولتوکارین‌دا میلّی شخصییت‌لرین‌دن چوْخ سیاسی فیکیرلرینه گوره قروپلانیرلار. هر عوضو اؤلکه ایلک‌دن تعیین اوْلون‌موش سای‌دا میلّت وکیلینیمجلیسه گوندریر. مجلیس و شورا بیرلیک ایچین‌ده‌کی قانون‌وئریجی‌لیک عملییات‌لارینی موشترک بیر شکیل‌ده ایجرا ائدرلر. بعضی سیاست‌لری اورتاق قرار مئکانیزمینی ایستیفاده ائدرک ایستیقامت‌لندیررلر. بۇ پروسه‌دور قوووه‌یه گیرمگی گوزله‌ین لیسبون آندلاشماسین‌دا گئنیشله‌دیل‌میش و اورتاق قرار ساحه‌سینه یئنی باشلیق‌لار علاوه اوْلون‌موش‌دور. مجلیس آیریجا، کومیسسییانین و اوروپاایتتیفاقی بودجه‌سی‌نین آلدیغی قرارلاری ردد ائتمه یادا تنقید حوقوقونادا مالیک‌دیر. مجلیس باشچی‌سی عئینی زامان‌دا مجلیس سوزجوسو اولاراق‌دا وظیفه یئرینه یئتیرر ومجلیسی بین‌الخلق سَوییه‌ده تمثیل ائدیر. باشچی و باشچی کومک‌چی‌لری هر ایکی یاریم ایل‌ده بیرمجلیس ایچین‌ده میلّت وکیل‌لری طرفین‌دن سئچیلیر.<ref name="Europa Institutions Parliament">{{cite web | url = http://europa.eu/institutions/inst/parliament/index_en.htm | title = Institutions: The European Parliament | accessdate = ۲۰۰۷-۰۶-۲۵ | publisher = [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | archivedate = 2007-06-24 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070624114722/http://europa.eu/institutions/inst/parliament/index_en.htm }}</ref> === اوروپاایتتیفاقی شوراسی === اوروپاایتتیفاقی شوراسی، اوروپاایتتیفاقی‌نین قانون‌وئریجی‌لیک اورقانی‌نین دیگر یاری‌سینی مئیدانا گتیرر. بۇ شورا هر عوضو اؤلکه‌دن وکیل‌لری ایلک‌دن تعیین اوْلون‌موش ساحه‌لره گوره وظیفه‌لره تعیین ائدیل‌دیگی موتشککیل بیر پلاتفورمادیر. شورا بیر چوْخ آلت حیصّه‌دن عیبارت‌دیر اولماسینا قارشی تک بیر واحید اولاراق قبول گورر.<ref name="Europa Institutions Council">{{cite web | url = http://europa.eu/institutions/inst/council/index_en.htm | title = Institutions: The Council of the European Union | accessdate = ۲۰۰۷-۰۶-۲۵ | publisher = [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | archivedate = 2007-07-03 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070703155822/http://europa.eu/institutions/inst/council/index_en.htm }}</ref> قانون‌وئریجی‌لیک ساحه‌سین‌ده‌کی فونکسییالاری‌نین یانین‌دا شورا، آیریجا اورتاق خاریجی ایش‌لر و تهلوکه‌سیزلیک سیاستی داخیلین‌ده‌ده ایداره ائتمه وظیفه‌لر آلیر. اوروپاایتتیفاقی شوراسی‌نین صدری، باشچی‌لاری شوراسی‌نین خوصوصییت‌لی چوخ‌لوغویله سئچیلیر، باشچی ۲ و ۵ ایل مۆدت ‌له وظیفه ائدر. سس حاقّی یوخ‌دور. اوروپاایتتیفاقی باشچی‌لیغی وظیفه‌سی ایسه ایگیرمی‌یئددی عوضو اؤلکه‌نین هر بیری‌نین سیرا-سیرا ایشتیراک‌لاری‌ایله آلتی آیلیق دوورلر حالین‌دا چئوریلمه‌لی اولاراق ایجرا ائدیلر. بۇ مۆدت بویونجا حاقّین‌دا دانیشیلان اؤلکه‌نین نوماینده‌سی تشکیل ائدیلن ییغینجاق و گوروش‌لرین بیر چوخونا صدرلیک ائدیر.<ref name="Europa Institutions Council" /> دوور باشچی‌لیغی وظیفه‌سینی ایجرا ائتمک‌ده اوْلان اؤلکه عومومییت‌له، بعضی یئنی‌لیک‌لر، ایتتیفاقین گئنیش‌لنمه‌سینی ماراق‌لاندیران مووضوع‌لار یادا دونیانین هر هانسی بیر بؤلگه‌سی‌ایله داوام ائتدیریلن خاریجی علاقه‌لر کیمی ساحه‌لرده محدود بیر صلاحییت چرچیوه‌سین‌ده حرکت ائدر. === دوولت و حوکومت باشچی‌لاری زیروه‌سی === اوروپاایتتیفاقین‌دا ان یوکسک درجه‌لی سیاسی لیدئرلری بیر آرایا گتیرن تشکیلات، بیر باشچی و هر عوضو اؤلکه‌دن بیر نوماینده‌نین عیبارت لیدئرلر زیروه‌سی‌دیر. عوضو اؤلکه‌لر، زیروه‌ه گوندرمک اوزره یا دوولت باشچی‌لارینی (پرزیدنت کیمی) یادا حوکومت باشچی‌لارینی (باش‌ناظیر کیمی) سئچرلر. لیدئرلر زیروه‌سی هر ایل ان آز اولماسا دورد زیروه نیظام‌لار و بۇ زیروه‌لره چئوریلمه‌لی اولاراق اوروپاایتتیفاقی شوراسی‌نین باشچی‌لیغی وظیفه‌سینی ایجرا ائدن اؤلکه‌نین نوماینده‌سی صدرلیک ائدیر.<ref name="Europa Institutions Council" /> اینگیلیسجه‌ده اوروپاشوراسی (European Council) آدی‌ایله خاطیرلانان اوروپازیروه‌سی، اینسان حوقوق‌لاری، تحصیل و مدنیّت ساحه‌سین‌ده خیدمت ائدن و بوتون اوروپادوولت‌لرینه آچیق اوْلان اوروپاشوراسی‌نین شورایی اوروپا(Council of Europe) ایله قاریش‌دیریلمامالی‌دیر. === حوقوقی آکت‌لاری === <imagemap> Image:Supranational European Bodies-tr (2).png|thumb|640px|center|موختلیف اوروپاتشکیلات‌لاری‌نین بیر-بیری‌ایله علاقه‌دارلیق‌لارینی گوسترن جدول rect 398 109 572 130 [[اوروپاشوراسی]] rect 195 138 239 168 [[آلبانییا]] rect 244 108 287 139 [[ائرمنیستان]] rect 293 87 335 117 [[آذربایجان]] rect 345 75 387 104 [[بوسنییا و هئرزئقووینا]] rect 392 64 434 94 [[کورواسی‌یا]] rect 442 53 482 82 [[گورجوستان]] rect 489 52 534 81 [[مولدووا]] rect 541 65 583 94 [[مونته‌نئگرو]] rect 589 73 634 103 [[مقدونییه]] rect 640 88 686 120 [[روسیه]] rect 691 107 736 137 [[صئربییا]] rect 743 139 787 170 [[اوکراینا]] rect 97 236 183 304 [[اوروپاسربست تیجارت بیرلییی]] rect 129 377 170 405 [[ایسوئچ]] rect 205 273 246 301 [[لیختئن‌شیتاین]] rect 205 337 247 365 [[ایسلاندییا]] rect 205 380 247 408 [[نوروئچ]] rect 650 210 722 278 [[اوروپاگومروک بیرلییی]] rect 647 504 689 534 [[آندوررا]] rect 597 537 640 564 [[تورکیه]] rect 727 274 764 303 [[سان‌مارینو]] rect 726 358 769 388 [[موناکو]] rect 422 192 551 211 [[اوروپابیرلیگی]] rect 418 504 461 534 [[بولقاریستان]] rect 467 517 508 545 [[رومانی‌یا]] rect 514 506 556 534 [[بویوک بریتانییا]] rect 324 399 367 428 [[چئک جومهوریتی]] rect 372 425 414 454 [[دانمارک]] rect 419 443 461 472 [[ماجاریستان]] rect 468 457 509 484 [[لئتونی‌یا]] rect 513 441 556 470 [[لیتوانی‌یا]] rect 561 425 603 452 [[لهیستان]] rect 610 398 652 426 [[ایسوئچ]] rect 448 225 525 241 [[آورو بولگه‌سی]] rect 441 249 483 278 [[گونئی قیبریس]] rect 492 249 533 277 [[ایرلاندا]] rect 346 300 388 329 [[اوتریش]] rect 394 300 437 329 [[بلژیک]] rect 441 300 485 329 [[ائستونی‌یا]] rect 491 300 533 329 [[فینلاندا]] rect 539 300 582 329 [[فرانسه]] rect 587 300 629 329 [[آلمانییا]] rect 347 336 388 364 [[یونانیستان]] rect 394 336 437 364 [[ایتالییا]] rect 442 336 484 364 [[لوکزامبورق]] rect 491 336 533 364 [[مالتا]] rect 540 336 583 364 [[هوللاندیا]] rect 588 336 629 364 [[پورتوقالییا]] rect 420 378 461 406 [[ائسلوواکی‌یا]] rect 467 378 509 406 [[ائسلووئنی‌یا]] rect 515 378 557 406 [[ایسپانییا]] rect 248 211 321 277 [[اوروپاایقتیصادی]] rect 234 434 310 470 [[شئنگئن]] rect 900 322 943 350 [[واتیکان]] </imagemap> ائدیلن موقاویله‌لر اوروپاایتتیفاقی قانون‌وئریجی‌لیگی‌نین اساس ائلئمئنت‌لری اولماسینا قارشی، بیرلیک تشکیلات‌لاری اۆچون حاضیرلان‌میش بعضی تنظیم‌لمه‌لرده واردیر. بۇ قایدالارین اوچ آنا حیصّه‌سی: بیرلیک اساسنامه‌لر و موقررات‌لار، یونرگه‌لر (دستورالعمل‌لر) و قارارلاردیر (تصمیم). بۇ اوچ بولوم آراسین‌دا رسمی بیر اییئرارکییا یوخ‌دور. بیرلیک اساسنامه‌لری، قوووه‌یه گیردیک‌لری آن‌دان ائعتیبارن بیرلیگه عوضو بوتون اؤلکه‌لرده تطبیق عونصوره‌سی تانین‌مادان درحال قانون حالینا گلن دوزنلم‌لردیر.[۳۸] اوروپاایتتیفاقین‌دا تطبیق اوْلونان بیرباشا تأثیر تنظیمله‌مه‌سی سببی‌ایله قوووه‌یه گیردیک‌لری آن‌دان باشلایاراق حاقّین‌دا دانیشیلان اؤلکه‌لرده‌کی اونجل قانون‌لاری ائعتیبارسیز ائدرلر.<ref name="art249 Rome" /> یونرگه‌لر (دستورالعمل‌لر)، نئجه و هانسی یول‌لارلا چوزوم‌له‌یه‌جک‌لری‌نین تقدیرینی عوضو دوولت‌لره بوراخاراق، اؤلکه‌لرین موعه‌ایه‌ن بیر زامان حیصّه‌سی ایچری‌سین‌ده موعه‌ایه‌ن بیر نتیجه‌سی الده ائتمه‌سینی طلب ائدیر. بۇ تقدیرین ایستیفاده ائدیلمه‌سی عومومییت‌له، قانونی تنظیم‌لمه‌لرین دئتال‌لاری میلّی حوکومت‌لره بوراخیل‌دیغی زامان اوستون‌لوک وئریلیر.<ref>To do otherwise would require the drafting of legislation which would have to cope with the frequently divergent legal systems and administrative systems of all of the now 27 member states. See Craig and de Búrca, p. ۱۱۵</ref> ایلک‌دن قویولان مۆدت دولان‌دا موقررات‌لار حوکم‌لری بیرباشا تأثیر تطبیقی‌ایله بیرلیک‌ده یئرلی حوکومت‌لرین حوقوقونا گیره بیلر. قرارلار (تصمیم‌لر) یوخاری‌دا گوستریلن ایکی قانون‌وئریجی‌لیک مودئلینه آلترناتیو بیر یول تقدیم ائده بیلر. لیدئرلر ساممیتی یادا اوروپاکومیسسیاسی رسمی قزئت‌ده هر هانسی بیر تاجیر یادا شیرکت کیمی موعه‌ایه‌ن بیر آلیجییا (گیرنده‌یه) ایستیقامت‌لی قرارلاشار. بۇ قرارلار عومومییت‌له اوروپاایتتیفاقی رقابت حوقوقو ایچین‌ده یادا دوولت کومکی مودیرییت‌لرینه بیلر و اوروپاایتتیفاقی محکمه‌لرین‌ده ایکجه بۇ علاقه‌دار قرارلارا قارشی چیخا بیلرلر. اوروپاایتتیفاقی‌نین حوقوقی سیستمی یوخاری‌داکی قایدالاری ایحاطه ائدن بیر چوْخ قانونی یول (روش) مئیدانا گلر. ایتتیفاقین ائتدیگی موقاویله‌لر بوتون قانون‌وئریجی‌لیک اورقان و عملییات‌لاری اۆچون اساس تشکیل ائدیر و موختلیف ساحه‌لرده قانون چیخارماق اۆچون موختلیف یول‌لار اورتایا قویار.<ref>For a good example of this see Title IV of Part Three of the Treaty of Rome, Council Decision (۲۰۰۴/۹۲۷/EC) of [[22 December]] [[2004]] providing for certain areas covered by Title IV of Part Three of the Treaty establishing the European Community to be governed by the procedure laid down in Article 251 of that Treaty and the Protocol on Article 67 of the Treaty establishing the European Community attached to the Nice Treaty.</ref> اوروپاایتتیفاقی‌نین قانون‌وئریجی‌لیک پروسه‌دورلارین بیر اهمیتلی خوصوصییتی‌ده عوضو دوولت‌لردن بیری یادامجلیس عوضولرین‌دن چوْخ آز قالا هر واخت اوروپاکومیسسیاسی طرفین‌دن تکلیف ائدیله‌بیلر اولماسی‌دیر. دیگر ایکی اهمیتلی عونصور ایسه اوروپاپارلامئنتینه حاضیرلانان بیر قانون لاییحه‌سینی وئتو ائده‌بیلمه حاقّینی وئرن اورتاق قرار مئکانیزمی ومجلیسین بیرلیک لیدئرلرینه مجبوری قوووه‌سی اولمایان تکلیف و تنقیدلر بولونابیلمه‌سی‌دیر. بیر چوْخ وضعییت‌ده قانون تاساری‌لاری‌نین (پیش‌نویس) زیروه‌ده تصدیق‌لنمه‌سی لازیم‌دیر.<ref name="decision making">{{cite web | url = http://europa.eu/institutions/decision-making/index_en.htm | title = Decision-making in the European Union | accessdate = ۲۰۰۷-۰۹-۱۸ | publisher = [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | archivedate = 2011-05-19 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20110519092413/http://europa.eu/institutions/decision-making/index_en.htm }}</ref> === محکمه‌لر === اوروپاایتتیفاقی‌نین محکمه حیصّه‌سی اوروپاعدالت محکمه‌سی و لیسبون موقاویله‌سی اویغون اولاراق آدی‌نین عومومی محکمه اولاراق ده‌ایش‌دیریلمه‌سی نظرده توتولان اوروپابیرلیک‌لری ایلک درجه محکمه‌سین‌ده مئیدانا گلر. بۇ ایکی تشکیلات بیرلیک‌ده، ایمضالانان آندلاش‌مالاریله اوروپاایتتیفاقی حوقوقونو ده‌یه‌رلن‌دیریر و تطبیق ائدیر.<ref name="art220 Rome">{{cite web | url = http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/en/oj/2006/ce321/ce32120061229en00010331.pdf | title = European Community consolidated treaty, (article 220, The court of Justice) | accessdate = ۲۰۰۷-۱۱-۰۸ | publisher = [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | author = [[EUR-Lex]] | archivedate = 2007-12-01 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20071201005900/http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/en/oj/2006/ce321/ce32120061229en00010331.pdf }}</ref> ایلک درجه محکمه‌سی، اوروپاایتتیفاقی‌نین دیگر محکمه‌لرین‌ده ایلک عومومی اولاراق بیرباشا فردلر یادا شیرکت‌لر طرفین‌دن آچیلان ایددیعالارا باخار. اوروپاعدالت محکمه‌سی ایسه عوضو اؤلکه‌لریله یادا اوروپاایتتیفاقی تشکیلات‌لاری‌ایله علاقه‌دار داوالارلا و عوضو اؤلکه محکمه‌لری‌نین بیر اوست تشکیلاتا سووق ائتدیگی اویوشمازلیک‌لارلا مشغول اولار.<ref>{{cite web | url = http://curia.europa.eu/en/instit/presentationfr/cje.htm | title = The Court of Justice of the European Communities | accessdate = ۲۰۰۷-۰۹-۱۴ | publisher = [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | archivedate = 2007-12-14 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20071214133406/http://www.curia.europa.eu/en/instit/presentationfr/cje.htm }};{{cite web | url = http://curia.europa.eu/en/instit/presentationfr/tpi.htm | title = The Court of First Instance | accessdate = ۲۰۰۷-۰۹-۱۴ | publisher = [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | archivedate = 2008-12-28 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20081228060728/http://curia.europa.eu/en/instit/presentationfr/tpi.htm }}; {{cite web | url = http://europa.eu/institutions/inst/justice/index_en.htm | title = Institutions: Court of Justice | accessdate = ۲۰۰۷-۰۶-۲۵ | publisher = [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | archivedate = 2011-02-09 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20110209170533/http://europa.eu/institutions/inst/justice/index_en.htm }}</ref> ایلک درجه محکمه‌لرین‌ده آلینان قرارلار اۆچون بعضی قانون‌لار ایستیقامتین‌ده عدالت محکمه‌سینه موراجیعت ائدیله‌بیلر و شیکایت ایسته‌نیله‌بیلیر.<ref name="art۲۲۵(۱) Rome">{{cite web | url = http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/en/oj/2006/ce321/ce32120061229en00010331.pdf | title = European Community consolidated treaty, (article ۲۲۵ (۱), The court of First Instance) | accessdate = ۲۰۰۷-۱۱-۰۸ | publisher = [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | author = [[EUR-Lex]] | archivedate = 2007-12-01 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20071201005900/http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/en/oj/2006/ce321/ce32120061229en00010331.pdf }}</ref> عوضو دوولت‌لرین یئرلی محکمه‌لری، اوروپاایتتیفاقی حوقوقونون اساس ایجراچی‌سی اولاراق بیرلیک ایچین‌ده اهمیتلی بیر رول اوینایارلار. ائدیلن موقاویله‌لر ایشیغین‌دا، اوروپاایتتیفاقی و میلّی محکمه‌لر آراسین‌دا بیر ایش‌ایتتیفاقی علاقه‌سی یاتار. یئرلی محکمه‌لر داخیلی مووضوع‌لاردا اوروپاایتتیفاقی حوقوقونو تطبیق ائده و بیر قانونون شرح اوْلونماسی مووضوع‌سون‌دا شرحه احتییاج ائشیتسه‌لر عدالت دیوانین‌دان بیر اوندوروشما تاریخی ایسته‌یه بیلرلر. == سیاست == [[File:José Manuel Barroso MEDEF 2.jpg|thumbnail|150px|left|اوروپاکومیسسیاسی باش‌چی‌سی ژوسئ مانوال بارروسو]] اوروپاایتتیفاقی‌نین ان چوْخ ماراقلاندیغی ایکی مؤوضوع اوروپااینتئقراسیاسی و اوروپاایتتیفاقی‌نین گئنیشلنمه‌سی مۆدت ی‌دیر. بیرلیگه یئنی اؤلکه‌لرین قاتیلماسی فاکتی بیرلیک ایچینده و عوضو اؤلکه‌لرده چوْخ تئز شکیلده سیاسی وساییت وضعییتینه گلمیش‌دیر. بۇ پروسسین دستک‌چی‌لری یئنی عوضو ایشتیراک، بیرلییه داخیل اوْلان اؤلکه‌لرده دئموکراتیانین اینکیشافینا ایشتیراک ائتدیگینی مودافیعه یانیندا بؤیومه‌نین ایقتیصادییاتا تؤحفه‌لرینی ده اله آلارلار. بؤیومه تقابول‌لری‌سه اوروپاایتتیفاقی‌نین سیاسی و / و یا مدنی باخیم‌دان حیمایت ائدن داها کنار سرحدلره چاتماسی‌نین بیرلیگه ضرر وئره‌جه‌این‌دن قایغی دویورلار. ۲۰۰۴-جو ایل‌ده بیرلیگه اون یئنی اؤلکه‌نین قاتیلماسین‌دان بۇ یانا، اوروپاجمعیتی‌نین و بونون‌لا مورتبیط اولاراق پارتیا گؤروش‌لری‌نین ایسه بۇ مؤوضوع‌ا یاناشمالاری داها بی‌طرف اوْلموش‌دور. بۇ مؤوضوع‌دا ان بؤیوک قئید-شرط‌لر تورکیه‌نین بیرلیگه داخیل اولماسی مؤوضوع‌سوندادیر.<ref name="IHT fatigue">{{cite web | url= http://www.iht.com/articles/۲۰۰۶/۰۶/۱۹/news/eu.php | title= Fighting EU 'enlargement fatigue' | accessdate= ۲۰۰۷-۰۸-۱۴ | publisher= [[International Herald Tribune]] | date= ۲۰۰۶-۰۶-۱۹ | last Alison first= Smale }}{{Dead link|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Enlargement voice">{{cite web | url = http://www.fco.gov.uk/servlet/Front?pagename=OpenMarket/Xcelerate/ShowPage&c=Page&cid=۱۱۳۹۹۹۲۱۱۴۴۸۷ | title= EU enlargement - voices from the debate | accessdate= ۲۰۰۷-۰۶-۲۷ | publisher= British [[Foreign and Commonwealth Office]]}}</ref><ref name="BBC Turkey">{{cite web | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4107919.stm | title= Q&A: Turkey's EU entry talks | accessdate= ۲۰۰۷-۰۸-۱۴ | publisher= [[BBC News]] | date= ۲۰۰۶-۱۲-۱۱}}</ref> اینتئقراسیا، اوروپاایتتیفاقی‌نین اهمیت وئردیگی لاکین زامان زامان میلّی دوشونجه‌لرین اوروپاایتتیفاقینینکی‌لرله ضیدییت تشکیل ائتدیگی بیر باشقا سیاسی مؤوضوع‌دور. عوضو و نامیزد اؤلکه‌لر آراسین‌داکی اویغونلاشماسی آرتیرماق مقصدی گودن اینتئقراسیا پروسسی، اوروپاایتتیفاقی‌نین فونکسیالارین‌دان شوبهه ائشیدن کس‌لری، میلّی منلیک‌لرینی ایتیرمه مؤوضوع‌سوندا قایغی‌لاندیرماق‌دادیر.<ref name="Anti-EU">{{cite web | url= http://www.sovereignty.org.uk/features/articles/campquest.html | title= FAQs on the EU, from the campaign trail | accessdate= ۲۰۰۷-۰۶-۲۹ | publisher= Sovereignty | date= ۲۰۰۱ | archivedate= 2011-08-20 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20110820040456/http://www.sovereignty.org.uk/features/articles/campquest.html }}</ref> ۲۰۰۴-جو ایل‌ده اورتاق بیر اوروپاایتتیفاقی کونستیتوسیاسی یاراتماق تکلیف‌لری عوضو دؤولت باش‌چی‌لاری آراسیندا قبول ائدیلمیش، آنجاق باشلانغیج اولاراق عوضو ایکی اؤلکه‌ده ائدیلن رئفراندوم‌لار نتیجه سینده رد ائدیلینجه هئچ بیر زامان قووه‌یه گیرمه‌میش‌دیر. اوْکتوبر ۲۰۰۷-جی ایل‌ده سون فورماسی وئریلن و عوضو اؤلکه‌لرده رئفراندوما تقدیم ائدیلن لیسبون آندلاشماسی، قووه‌یه مینمه‌میش اوْلان بۇ کونستیتوسیا لاییحه‌سینی ایچین‌دکی بیر چوْخ شرحی ایحاطه ائدر آنجاق کونستیتوسیا باغلایی‌جیلیک‌دن محروم‌دور. لیسبون سازیشی‌نین ۲۰۰۹-جو ایل ایچینده بوتون عوضو اؤلکه‌لرده قبول ائدیلمه‌سین‌دن سوْنرا، یاخین گله‌جکده رسمی اولاراق قووه‌یه گیرمه‌سی گؤزله‌نیلیر. اگر عوضو اؤلکه‌لر ایچینده تصدیق‌لنسه شورانین سس وئرمه اصول‌لارینا ده‌ایشیک‌لیک گتیره‌جک و اکثرییت سس وئرمه‌سی سیستمینه گئچیله‌جک‌دیر. موقاویله آیریجا اوروپاایتتیفاقی‌نین اوچ سوتون سیستمینی ده لغو ائتمه‌یه نظرده توتماقدادیر. تصویب‌ائتمکله بیرلیک‌ده، بیر چوْخ خاریجی سیاست مؤوضوع‌سو دا بیرلیک ایچینده میلّت‌اوستو تشکیلات‌لارا تابیع اولاجاق.<ref name="Europa Lisbon treaty"/><ref name="BBC Reform">{{cite web | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/6232540.stm | title= EU leaders agree on reform treaty | accessdate= ۲۰۰۷-۰۶-۲۷ | publisher= [[BBC News]] | date= ۲۰۰۷}}</ref> == عدالت، آزادلیق و تهلوکه‌سیزلیک == [[File:SchengenGrenzeBayern-Tirol.jpg|thumbnail|left|۱۵۰px|شئنگئن آندلاشماسی، چوخلو عوضولر آراسیندا شرط‌سیز سفر آزادلیغی تأمین ائدیر. (آلمان-اوتریش سرحدی)]] اوروپاایتتیفاقی‌نین داخیلی ایش‌لر و عدالت ساحه‌سینده صاحب اوْلدوغو صلاحییت‌لرین بؤیوک حیصّه‌سی ۱۹۸۵-جی ایل‌ده اون عوضو دؤولتین آلتی‌سی‌نین آراسیندا سرحد ایداره‌لری‌نین یاواش-یاواش آزالدیلماسینی نظرده توتان شئنگئن سازیشین‌دن گلمک‌ده‌دیر. شئنگئن سازیشی تطبیق اۆچون ایشتیراک‌چی اؤلکه‌لر آزالدیلمیش سرحد ایداره‌لری‌نین تأثیرلری‌نین قارشیلانماسی، سیغیناجاق پروبلئم‌لری، چؤل‌دن کؤچ و جینایت حوقوقو کیمی مؤوضوع‌لاری ائحتیوا ائدن تدبیرلر آلمیش‌لار.<ref name="EC Schengen">{{cite web | url = http://europa.eu/scadplus/leg/en/lvb/l33020.htm | title = The Schengen ''acquis'' and its integration into the Union | accessdate = ۲۰۰۷-۰۹-۰۱ | publisher = [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | archivedate = 2007-05-27 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070527005434/http://europa.eu/scadplus/leg/en/lvb/l33020.htm }}</ref> ماستریخت آندلاشماسی، شئنگئن دونیاسینی اوروپاایتتیفاقینه کؤچورموش‌دور. (اؤزگون موقاویله‌نین IV. مادّه‌سی)<ref name="Maastricht IV" /> ماستریخت سازیشی اوروپاایتتیفاقینه موقاویله حوقوقو و عائیله حوقوقو کیمی مؤوضوع‌لاردا اورتاق وطنداش قایدالار یوکله‌یه‌رک وطنداش‌لارین حرکت آزادلیغینی آسان‌لاشدیرمیش‌دیر.<ref name="Maastricht IV">{{cite web | url = http://europa.eu/eur-lex/en/treaties/dat/EU_treaty.html | title = Maastricht Treaty | accessdate = ۲۰۰۸-۰۲-۲۸ | publisher = [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | author = [[EUR-Lex]] | archivedate = 2006-11-21 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20061121012742/http://europa.eu/eur-lex/en/treaties/dat/EU_treaty.html }}</ref> ماستریخت موقاویله‌سی آیریجا بیرلیگه عوضو اؤلکه‌لرین وطنداش‌لارینا موکممیل اولاراق بیر ده اوروپاایتتیفاقی وطنداش‌لیغی شخصیتی وئرمیش‌دیر.<ref name="art17 Rome">{{cite web | url = http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/en/oj/2006/ce321/ce32120061229en00010331.pdf | title = European Community consolidated treaty, (article 17), European Citizenship) | accessdate = ۲۰۰۸-۰۲-۲۸ | publisher = [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | author = [[EUR-Lex]] | archivedate = 2007-12-01 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20071201005900/http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/en/oj/2006/ce321/ce32120061229en00010331.pdf }}</ref> بو آندلاشمالاری یاخشی‌لاش‌دیرماق اۆچون توپ‌لانان آمئستئردام موقاویله‌سی ایسه بیر آزادلیق، تهلوکه‌سیزلیک و عدالت اۆچون یاراداراق اوروپاایتتیفاقینه یئنی هدف‌لر یوکلمیش‌دیر.<ref name="art۱(۳) Amsterdam">{{cite web | url = http://eur-lex.europa.eu/en/treaties/dat/11997D/htm/11997D.html#۰۰۰۱۰۱۰۰۰۱ | title = Amsterdam treaty article 1 s.۳ amending European Union consolidated treaty article 2, creating an area of freedom and justice) | accessdate = ۲۰۰۸-۰۲-۲۸ | publisher = [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | author = [[EUR-Lex]] | archivedate = 2008-02-17 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080217024604/http://eur-lex.europa.eu/en/treaties/dat/11997D/htm/11997D.html#۰۰۰۱۰۱۰۰۰۱ }}</ref> آندلاشما آیریجا عدالت و داخیلی ایش‌لر ساحه‌سینده قانون چیخارتماغی داها آسان حالا گتیررکن، عوضو اؤلکه‌لرسه بۇ قانون تاساری‌لارینی (پیش‌نویس) وئتو ائتمه‌سینی داها گوج حالا گتیردی. اوروپاپارلامئنتی‌نین صلاحییت‌لری بعضی مؤوضوع‌لاردا عوضو دؤولت‌لرین اورتاق قرارا چاتماسی شرطینه باغ‌لاناراق داها دا آرتیریلدی. سون قانون‌وئریجی‌لیک اوروپاحبس امری مؤوضوع‌سونو<ref>{{cite web | url = http://ec.europa.eu/justice_home/fsj/criminal/extradition/fsj_criminal_extradition_en.htm | title= European arrest warrant replaces extradition between EU Member States | accessdate = ۲۰۰۷-۰۹-۰۴ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]]}}</ref> و عائیله حوقوقو یؤنرگه‌لرینی ده ایحاطه ائدیر.<ref>Council Regulation (EC) No ۲۲۰۱/۲۰۰۳ of [[27 November]] [[2003]] concerning jurisdiction and the recognition and enforcement of judgements in matrimonial matters and the matters of parental responsibility.</ref> اوروپاایتتیفاقی، عدالت و داخیلی ایش‌لر مؤوضوع‌سون‌داکی حرکت‌لرینی بیر نیظاما قویماق مقصدی‌له بعضی تشکیلات‌لار مئیدانا گتیرمیش‌دیر. بون‌لاردان، ائوروپول (Europol اوروپاپولیس ایداره‌سی) پولیس گوج‌لری آراسیندا ایش ایتتیفاقینی،<ref>{{cite web | url = http://ec.europa.eu/justice_home/fsj/police/europol/fsj_police_europol_en.htm | title= European police office now in full swing | accessdate = ۲۰۰۷-۰۹-۰۴ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]]}}</ref> ائوروجاست (Eurojust)، جینایت حقوقو ساحه‌سینده محکمه امکداش‌لیغی<ref>{{cite web | url = http://ec.europa.eu/justice_home/fsj/criminal/eurojust/fsj_criminal_eurojust_en.htm | title= Eurojust coordinating cross-border prosecutions at EU level | accessdate = ۲۰۰۷-۰۹-۰۴ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]]}}</ref> فرونتئکس (Frontex) ایسه سرحد ایداره‌لری اثناسیندا صلاحییت‌لی‌لر آراسیندا امکداش‌لیغی نظرده توتور.<ref>{{cite web | url = http://www.frontex.europa.eu/ | title = What is Frontex? | accessdate = ۲۰۰۷-۰۹-۰۴ | publisher = [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | author = [[Frontex]] | archivedate = 2007-08-23 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070823060454/http://www.frontex.europa.eu/ }}</ref> اوروپاایتتیفاقی آیریجا شئنگئن معلومات سیستمی واسطه‌سیله پولیس و کؤچکون دفترلری اۆچون اورتاق بیر وئریلن‌لر بازاسی تقدیم ائدیر.<ref name="Internal borders"/> === اساس حوقوق‌لار === اوروپاایتتیفاقی اینسان حوقوق‌لاری‌نین قورونماسی مؤوضوع‌سوندا تأثیرلی بیر وظیفه بوینونا گؤتورموش‌دور. جینس و عیرق آیری-سئچکی‌لیک‌چی‌لیگینه قارشی آندلاشمالاریندا و قرارلاریندا نشر قاداغان کؤک‌لو بیر کئچمیشسه مالیک‌دیر.<ref name="art۳۹/۱۴۱ Rome">{{cite web | url = http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/en/oj/2006/ce321/ce32120061229en00010331.pdf | title = European Community consolidated treaty, (articles 39 and 141), prohibition of national or sexual discrimination) | accessdate = ۲۰۰۸-۰۲-۲۸ | publisher = [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | author = [[EUR-Lex]] | archivedate = 2007-12-01 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20071201005900/http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/en/oj/2006/ce321/ce32120061229en00010331.pdf }}</ref> آمئستئردام آندلاشماسی دا، عیرق، دین، فیزیکی مانیعه و جینسیت باخیمین‌دان اینسان‌لارا آیری-سئچکی‌لیک ائدیلمه‌سینی قاداغان ائده‌رک بۇ قرارلاری بوتونله‌میش‌دیر.<ref name="art۲(۷) Amsterdam">{{cite web | url = http://eur-lex.europa.eu/en/treaties/dat/11997D/htm/11997D.html#۰۰۰۱۰۱۰۰۰۱ | title = Amsterdam treaty article 2 s.۷ amending European Community consolidated treaty article 13, combatting discrimination) | accessdate = ۲۰۰۸-۰۲-۲۸ | publisher = [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | author = [[EUR-Lex]] | archivedate = 2008-02-17 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080217024604/http://eur-lex.europa.eu/en/treaties/dat/11997D/htm/11997D.html#۰۰۰۱۰۱۰۰۰۱ }}</ref> بۇ صلاحییت‌لری ایستیفاده ائده‌رک اوروپاایتتیفاقی، قانون‌وئریجیلیگینده ایش یئرینده جینسیت آیری-سئچکی‌لیگی، عیرقی آیری-سئچکی‌لیک و یاش آیری-سئچکی‌لیک‌چی‌لیگینه قارشی تدبیرلر ائتمه یولونا گئتمیش‌دیر.<ref name="art۲(۷) Amsterdam"/> اوروپاایتتیفاقینه عوضو بوتون اؤلکه‌لر هانسی جینایته قارشی اولورسا اولسون اعدام جزاسینی قالدیرمیش‌دیر و بونون بوتون دونیادا قالدیریلماسینی تأمین ائتمک مقصدی ایله ائدیلن ایش‌لره دستک وئریر.<ref name="DP">{{cite web | url = http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=IP/۰۷/۸۵۰ | title= Launching the European Day against the Death Penalty | accessdate = ۲۰۰۷-۱۱-۱۲ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | date = ۲۰۰۷-۰۶-۱۹}}</ref> ۱۹۵۰-جی ایل‌ده چیخاردیلان اوروپااینسان حوقوق‌لاری کونوئنسیاسی‌نین ایمضالامیش اولماق اوروپاایتتیفاقی عوضوو اولا بیلمک اۆچون تمل شرط‌لردن بیری‌دیر آنجاق بۇ آندلاشما اوروپاایتتیفاقی تشکیلات‌لارینی ایحاطه ائتمیر. اوروپاایتتیفاقی بیر آندلاشما یا دا توزوک (اساسنامه) ده‌ایشیک‌لیگی اولمادان بۇ موقاویله‌نین آلتینا ایمضا قویامادیغین‌دان، اؤزو اوروپاایتتیفاقی اساس حوقوق‌لار بیلدیرگه‌سی (منشورو) آدی آلتیندا بیر توزوک مئیدانا گتیرمیش‌دیر. بۇ بیلدیریش یالنیز اینسان حوقوق‌لاری حاقیندا کونوئنسیانین مادّه‌لری ایحاطه ائتمک‌له قالماز، آیریجا اؤز آندلاشمالاریندا اوول‌دن قبول ائتدیگی حؤکم‌لرله بیرلشمیش میلّت‌لر تشکیلاتی‌نین قرارلارینی‌دا ایحاطه ائدیر. بۇ حؤکم و قرارلار ایقتیصادی و سیاسی حوقوق‌لاردان، یاخشی ایداره‌ائتمه و تمیز یاشاییش محیطِ حاق (حق محیط کیمی اۆچونجو قورشاق حوقوق‌لارا قدر گئنیش بیر یئلپییه (محدوده‌یه) یاییلان ایجتماعی حوقوق‌لاری ائحتیوا ائدر. اساس حوقوق‌لار بیلدیرگه‌سی، ۲۰۰۰-جی ایلده نشر اوْلونماسینا قارشی هله قانونی بیر مجبوری قووه‌سی یوخ‌دور. اصلاحات موقاویله‌سی اولاراق خاطیرلانان لیسبون آندلاشماسی اویغون اولاراق بۇ بیلدیریش اوروپاایتتیفاقی اۆچون باغلاییجی وضعییته گله‌جک و اوروپاایتتیفاقی، اوروپااینسان حوقوق‌لاری کونوئنسیاسی‌نین داخیل اولا بیله‌جک. بئله‌جه بیرلیک، بۇ آن اؤزون‌دن تامامیله موستقیل اوْلان و آوروپادا اینسان حوقوق‌لاری مؤوضوع‌سوندا ان موکممل تشکیلات اوْلان اوروپااینسان حاق‌لاری محکمه‌سی قرارلارینا تابیع اولاجاق و بۇ محکمه ایتتیفاقین مؤوجود بوتون عدالت واحیدلرین‌دن یوکسک وضعیته کئچه‌جک.<ref name="BBC Lisbon Q&A">{{cite web | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/6901353.stm | title= Q&A: The Lisbon Treaty | accessdate = ۲۰۰۷-۱۱-۱۲ | publisher= [[BBC News]] | date = ۲۰۰۷-۱۰-۱۹}}</ref> آنجاق اوروپاایتتیفاقی، بونا قاتیلمادان بئله عدالت دیوانی و اوروپااینسان حاق‌لاری محکمه‌سی قرار و توزوک‌لری‌نین بیربیرلری‌نین‌کی‌له چئلیشمه‌مه‌سینه (اساسنامه تضادلاری‌نا) اهمییت وئرر. بۇ سبب‌له، عدالت دیوانی‌نین اوروپااینسان حوقوق‌لاری کونوئنسیاسی‌نین اون‌سوز دا قانون‌وئریجی‌لیگی‌نین بیر حیصّه‌سی کیمی تطبیق اوْلدوغو دئییله بیلر.<ref name="Juncker Council">{{cite web | url = http://assembly.coe.int/Sessions/2006/speeches/20060411_report_JCJuncker_EN.pdf | title= Council of Europe - European Union: "A sole ambition for the European continent" | accessdate = ۲۰۰۷-۰۷-۲۸ | publisher= [[Council of Europe]] | date = ۲۰۰۶ | format= PDF | yazarlink = Jean-Claude Juncker | ilk = Jean-Claude | son = Juncker}}</ref> == خاریجی علاقه‌لر == [[File:Javier Solana (2007).jpg|thumb|left|خاویئر سولانا، اوروپاایتتیفاقی‌نین خاریجی علاقه‌لرین‌ده ان صلاحیییت‌لی آددیر.]] اوروپاایتتیفاقی‌نین خاریجی علاقه‌لری بویوک اولچوده اورتاق خاریجی ایش‌لر و تهلوکه‌سیزلیک پولیتیکاسی‌نین ایشیغین‌دا آپاریلیر. بین‌الخلق تیجارت دانیشیق‌لارین‌دا ایش‌ایتتیفاقی اساسی اورتاق بیر تیجارت سیاستی چرچیوه‌سین‌ده ایتتیفاقین کومور و پولاد ایتتیفاقی اولاراق تمل‌لری‌نین آتیل‌دیغی ۱۹۵۷-جی ایل‌ده اساس‌لانیر.<ref>{{cite web | url = http://ec.europa.eu/archives/igc2000/geninfo/fact-sheets/fact-sheet6/index_en.htm | title= Qualified-Majority Voting: Common commercial policy | accessdate = ۲۰۰۷-۰۹-۰۳ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]]}}</ref> اورتاق خاریجی ایش‌لر و تهلوکه‌سیزلیک پولیتیکاسی‌نین ایسه تمل‌لری ۱۹۷۰-جی ایل‌ده یارادیلان اوروپاسیاسی ایش‌ایتتیفاقی قرارلارین‌دا آتیل‌میش‌دیر.<ref name="EPC">{{cite web | url = http://europa.eu/scadplus/glossary/european_political_cooperation_en.htm | title= European political co-operation (EPC) | accessdate = ۲۰۰۷-۰۹-۰۳ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | coauthors= The European commission | iş = Europa Glossary}}</ref> اوروپاسیاسی ایش ایتتیفاقی مئیدانا گلمه‌سی عوضو اؤلکه‌لر آراسین‌دا اورتاق خاریجی سیاست توسعه ائت‌دیریلمه‌سی اۆچون قورولموش غئیری-رسمی بیر واحید اوْلموش‌دور. اوروپاتک سندی طرفین‌دن اوروپاایتتیفاقینه تقدیم ائدیل‌میش و درحال آردین‌دان مااستریخت آندلاشماسین‌دا آدی اورتاق خاریجی ایش‌لر و تهلوکه‌سیزلیک سیاستی اولاراق دییش‌دیریل‌میش‌دیر.<ref name="EPC" /> مااستریخت سازیشی اورتاق خاریجی ایش‌لر و تهلوکه‌سیزلیک پولیتیکاسینا هم اوروپاایتتیفاقی‌نین اوز ماراق ساحه‌لرینی، هم‌ده بین‌الخلق ایتتیفاقین ماراق‌لارینی حیمایه‌سی مقصدینی یوک‌لر. بۇ مقصد، بین‌الخلق امک‌داش‌لیغی دستکله‌مک، اینسان حوقوق‌لارینا حورمت ائتمک و بونلاری توسعه ائت‌دیرمک، دئموکراتییا و حوقوقون اوستون‌لوگون‌دن گوزشت وئرمه‌مک کیمی پرینسیپ‌لری ایحاطه ائدیر.<ref name="art11 Union">{{cite web | url = http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/en/oj/2006/ce321/ce32120061229en00010331.pdf | title = European Union consolidated treaty, (article 11, common foreign policy) | accessdate = ۲۰۰۷-۱۱-۰۸ | publisher = [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | coauthors = [[EUR-Lex]] | archivedate = 2007-12-01 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20071201005900/http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/en/oj/2006/ce321/ce32120061229en00010331.pdf }}</ref> [[آمئستئردام]] آندلاشماسین‌دا، اوروپاایتتیفاقی‌نین خاریجی سیاست‌لرینی ایجرا ائدیلمه‌سی اۆچون بۇ آن خاویئر سولانا طرفین‌دن ایجرا ائدیلن بیر باش‌چیلیق وظیفه‌سی یارادیل‌میش‌دیر.<ref name="Europa CFSP">{{cite web | url = http://ec.europa.eu/external_relations/cfsp/intro/index.htm | title= Common Foreign and Security Policy (CFSP) - Overview | accessdate = ۲۰۰۷-۰۶-۲۶ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | date= ۲۰۰۲}}</ref> بۇ یوکسک نوماینده، مووجود اوروپاایتتیفاقی شوراسی‌نین باش‌چیلیغی وظیفه‌سی‌ایله بیرلیک‌ده، اوروپاایتتیفاقی آدینا خاریجی سیاست باغلی مووضوع‌لاردا بیل‌دیریش وئره بیلر و ایکی عوضو اؤلکه آراسین‌دا مئیدانا گله بیله‌جک هر هانسی بیر نامعلوم سیاسی وضعییتی آچیق‌لیغا قووش‌دورابیلیر. اورتاق خاریجی سیاستین قبول ائدیلمه‌سی و موعه‌ایه‌ن بیر آچی‌دان ایزله‌نیله بیلمه‌سی اۆچون ایگیرمی‌یئددی عوضوون‌ده گوروش ایتتیفاقینه چاتیب، تصدیق وئرمه‌سی لازیم‌دیر. اورتاق خاریجی سیاست اوصولون‌دا، یئک‌دیل چاتما ضروریلیگی، عیراق دویوشو مووضوع‌سونون موزاکیره ائدیل‌دیگی دانیشیق‌لاردا اوْلدوغو کیمی زامان-زامان آنلاشیلمازلیق‌لارا سبب اولماق‌دادیر.<ref name="BBC Iraq statement">{{cite web | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/2697667.stm | title= Divided EU agrees Iraq statement | accessdate = ۲۰۰۷-۰۶-۲۶ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | date= ۲۰۰۳}}</ref> [[File:33rdG8Leaders.jpg|thumb|left|[[آلمانییا]]، هئیلیگئندامم‌دا تشکیل ائدیلن ۳۳ونجو گ۸ زیروه‌سی. ایشتیراکچی‌لاری]] اوروپاایتتیفاقی‌نین بین‌الخلق تأثیری، خاریجی سیاستی‌نین یانین‌دا گئنیش‌لمه مۆدت ی‌دیر سایه‌سین‌ده‌ده حیس ائدیل‌مک‌ده‌دیر. اوروپاایتتیفاقی عوضوو اولمانین گتیردیگی گورونورده‌کی فایدالار، سیاسی یادا ایقتیصادی مووضوع‌لاردا اوروپاایتتیفاقینه ایشتیراک شرطی اوْلان مئعیارلاری یئرینه یئتیرمک ایسته‌یه‌ن اؤلکه‌لر اۆچون ائعتینا ائتدیریجی بیر فاکتور اولماق‌دادیر. بۇ شرط‌لر آیری‌جا شرقی آوروپانین کوهنه کومونیست حوکومت‌لری‌نین تأثیرلرینین قالدیریلماسین‌دا اهمیییت‌لی رول اوینایار.<ref name="Enlargement voice" /> ایتتیفاقین خاریجی اؤلکه‌لرین داخیلی ایش‌لرینه بئله بیر تأثیره صاحیب اوْلونماسی «یومشاق گوج» اولاراق تعیین اوْلونماق‌دادیر.<ref name="Soft Power">{{cite web | url= http://www.cer.org.uk/articles/bildt_ft_1june05.html | title= Europe must keep its 'soft power' | accessdate= ۲۰۰۷-۰۶-۲۶ | publisher= [[Financial Times]] on [[Centre for European Reform]] | date= ۲۰۰۵ | yazarlink= Carl Bildt | last= Carl | first= Bildt | archivedate= 2007-06-09 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20070609135542/http://www.cer.org.uk/articles/bildt_ft_1june05.html }}</ref> فینلاندییا باش ناظیری، فینلاندییانین آرتیق حقیقتاً طرفی بیر دوولت اولماماسی سببی‌نین اوروپاایتتیفاقی خاریجی سیاستی اوْلدوغونو وورغولامیش‌دیر. بۇ گوروشون دیگر بیرلیک عوضوو اؤلکه باشکان‌لارین‌جادا (ناظیر/وزیر) پایلاشیلیب پای‌لاشیلمادیغی بیلینمک‌ده‌دیر.<ref name="Finnish presidency">{{cite web | url= http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+CRE+20060705+ITEM-002+DOC+XML+V۰//EN&language=EN | title= Presentation of the programme of the Finnish presidency | accessdate= ۲۰۰۷-۰۸-۱۳ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | date= ۲۰۰۶-۰۷-۰۵ | coauthors= [[European Parliament]] }}{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> اورتاق خاریجی ایش‌لر و تهلوکه‌سیزلیک سیاستی باشچی‌سی‌نین یانین‌دا، اوروپاکومیسسیاسی‌دا بین‌الخلق سَوییه‌ده دانیشیق‌لارا اوز نوماینده‌سی گوندریر. بیرلش‌میش میلّت‌لر ایچین‌ده اوروپاایتتیفاقی یاردیم مووضوع‌لاردا ائتدیگی بویوک توحفه‌لره گوره بویوک اهمیییت قازان‌میش‌دیر. (آلت باشلیق‌لارا باخ)<ref name="EUObserver UN Seat">{{cite web | url = http://euobserver.com/۲۴/۲۲۵۵۳ | title = EU heading for single UN seat, UN official says | accessdate = ۲۰۰۷-۰۶-۲۶ | publisher = [[EUobserver]] | date = ۲۰۰۷ }}{{Dead link|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> گ۸ (G۸) زیروه‌لرین‌ده، اوروپاایتتیفاقی عوضولوک حوقوق‌لارینا مالیک‌دیر و ییغینجاق‌لاری ایداره ائتمک، توپلانت‌لارا ائو صاحیب‌لیگی ائتمک کیمی وظیفه‌لرین یانین‌دا، ییغینجاق‌لاردا اوروپاکومیسسیاسی باشچی‌سی و دوور باشچی‌سی اؤلکه نوماینده‌سی طرفین‌دن‌ده تمثیل ائدیلیر.<ref name="EC G۸">{{cite web | url = http://www.deljpn.ec.europa.eu/union/showpage_en_union.external.g۸.php | title = EU and the G۸ | accessdate = ۲۰۰۷-۰۹-۲۶ | publisher = [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | coauthors = Delegation of the European Commission to Japan }}{{Dead link|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ایتتیفاقین ایگیرمی‌یئددی عوضوونون‌ده تمثیل ائدیل‌دیگی دونیا تیجارت تشکیلاتینا، اوروپاایتتیفاقی‌ده رسمی اولاراق اوروپاکومیسسیاسی‌نین خاریجی تیجارتین مسئول عوضوو طرفین‌دن تمثیل ائدیلیر. === اینسانی کومک === [[File:ECHO plane.jpg|thumb|left|اوروپاایتتیفاقی و عوضولری جمع‌ده دونیاداکی ان بویوک خاریجی کومکی ائدرلر.]] اوروپاایتتیفاقی اینسانی کومک بوروسویادا قیساجا ECHO، اوروپاایتتیفاقین‌دن توسعه ائتمک‌ده اوْلان اؤلکه‌لره اینسانی کومک تأمین ائدر. ۲۰۰۶-جی ایل‌ده بورونون بودجه‌سی ۶۷۱ میلیون آورویا چاتمیش و بونون ۴۸ فایزلیک حیصّه‌سی آکپ (AKP) اؤلکه‌لری اولاراق‌دا خاطیرلانان آفریقا، کاراییب و ساکیت اوکئان اؤلکه‌لرین‌ده گئت‌میش‌دیر.<ref name="ECHO 2006">{{cite web | url= http://ec.europa.eu/echo/pdf_files/financial_report.pdf | title= DG for humanitarian aid - ECHO, financial report ۲۰۰۶ | accessdate= ۲۰۰۷-۰۸-۱۳ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | date= ۲۰۰۶ | coauthors= [[European Commission]] | format= PDF | archivedate= 2008-05-27 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20080527195914/http://ec.europa.eu/echo/pdf_files/financial_report.pdf }}</ref> اوروپاایتتیفاقی‌نین اوزونون و عوضو اؤلکه‌لری‌نین ائتدیگی کومک‌لر توپلاندیغین‌دا، اوروپاایتتیفاقی دونیاداکی ان بویوک باغیشچی وضعیییتینه گلیر.<ref name="Aid Consensus">{{cite web | url = http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=IP/۰۷/۸۱۴&format=HTML&aged=۰&language=EN&guiLanguage=en | title= Commission calls for a European consensus to boost impact of humanitarian aid | accessdate = ۲۰۰۷-۰۸-۱۳ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | date= ۲۰۰۷-۰۶-۱۳ | coauthors= [[European Commission]]}}</ref> اوروپاایتتیفاقی‌نین اینسانی کومک‌لری کئچ‌میش‌ده، بۇ یاردیم‌لارین غئیری-کافی، مقصدین‌دن ساپمیش و داها چوْخ ایتتیفاقین ایقتیصادی ماراق‌لارینا خیدمت ائتمک‌ده اوْلدوغو کیمی سبب‌لرله تئز-تئز کیمی سئقمئنت‌لرین تنقیدلرینه مووضوع اوْلموش‌دور.<ref name="BBC Aid Inefficient">{{cite web | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/6705773.stm | title= EU attacked for 'inefficient' aid | accessdate = ۲۰۰۷-۰۸-۱۳ | publisher= [[BBC|BBC News]] | date= ۲۰۰۷-۰۵-۳۰ | last= Stephen | first= Mulvey}}</ref> بونا علاوه اولاراق، بعضی ایداره‌لر اوروپادوولت‌لری‌نین کومک اۆچون خرج‌لدیگی پول میقداری‌نین، بورج یونگول‌لتمه‌لری‌نین، خاریجی طلبه و سیغیناجاق آختاران شخص‌لر خرج‌لری‌نین‌ده داخیل ائدیلرک یوکسک گوستریل‌دیگینی ایره‌لی سورموش‌لر.<ref name="Indy Inflated Aid">{{cite web | url= http://www.independent.co.uk/news/europe/eu-accused-of-artificially-inflating-its-aid-figures-448343.html | title= EU accused of artificially inflating its aid figures | accessdate= ۲۰۰۷-۰۸-۱۳ | publisher= [[The Independent]] | date= ۲۰۰۷-۰۵-۱۱ | last= Jerome | first= Taylor }}{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> بو خرج‌لر چیخاریلیب، ساده‌لش‌دیریل‌میش رقم‌لر ایشیغین‌دا اوروپاایتتیفاقی ۲۰۰۶-جی ایل‌ده چاتماق ایسته‌دیگی کومک هدفینی گرچکلشدیرمه‌میش‌دیر. ۲۰۰۵-جی ایل‌ده ایسه اوروپاایتتیفاقی‌نین کومک مبلغی غئیری صافی میلّی حاصیلاسی‌نین ۳۴ فاییز اوْلموش و بۇ رقم‌لری‌له [[آمریکا بیرلش‌میش شیتات‌لاری]] و [[یاپونییا]]نین اونونه کئچیل‌میش‌دیر.<ref name="ECHO Overview">{{cite web | url = http://europa.eu/pol/dev/overview_en.htm | title= Overviews of the European Union activities: Development | accessdate = ۲۰۰۷-۰۸-۱۳ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | coauthors= [[European Commission]]}}</ref> اوروپاکومیسسیاسی‌نین اینسانی یاردیم مسئول باشچی‌سی اوْلان لویس میشئل بۇ یاردیم‌لارین داها سورعت‌لی، داها تأثیرلی و اینسانی پرینسیپ‌لره داها اویغون شکیل‌ده ائدیلمه‌سی‌نین واجیب‌لیغینی وورغولامیش‌دیر.<ref name="Aid Consensus" /> === حرب و مودافیعه === اوروپاایتتیفاقی‌نین عوضولری اوز اؤلکه توْرپاق‌لاری‌نین قورولماسی اوزلری مسئول‌دور. اوروپاایتتیفاقی‌نین ایگیرمی‌یئددی عوضوونون ایگیرمی‌بیری ناتو عوضوودور. قربی اوروپاایتتیفاقی، اوروپاایتتیفاقینه باغلی بیر تهلوکه‌سیزلیک و مودافیعه واحیدی‌دیر. اوروپاایتتیفاقی‌ایله غرب اوروپاایتتیفاقی علاقه‌لری، ۱۹۹۲-جی ایل‌ده اوروپاایتتیفاقی‌نین قارشی طرفه یوکله‌دیگی و پئتئرسبئرگ وظیفه‌لری اولاراق‌دا بیلینن شرط‌لرله تعیین اوْلون‌موش‌دور. بونلار آراسین‌دا بوحران رهبرلیگی و صولح گوجو عسگرلیگی کیمی اینسانی کومک وظیفه‌لری‌ده وار. بۇ وظیفه‌لر، داها سوْنرا آمئستئردام موقاویله‌سی‌ایله قربی اوروپاایتتیفاقین‌دن اوروپاایتتیفاقینه کئچمیش‌دیر. بونون طلب ائتدیگی مسئولییت‌لر اورتاق خاریجی ایش‌لر و تهلوکه‌سیزلیک سیاستی‌ایله آوروپادا تهلوکه‌سیزلیک و مودافیعه پولیتیکاسی‌نین بیر حیصّه‌سی کیمی تطبیق اوْلونماغا باشلان‌میش‌دیر. غرب اوروپاایتتیفاقی‌نین اساس عونصورلاری اوروپاایتتیفاقی سیاستینه علاوه اوْلونموش و قربی اوروپاایتتیفاقی باشچی‌سی، خاریجی ایش‌لر و تهلوکه‌سیزلیک سیاستی‌نین یوکسک نوماینده‌سی مووقئع‌سینه گتیریلمیش‌دیر.<ref name="Europa ESDP">{{cite web | url = http://ec.europa.eu/external_relations/cfsp/esdp/index.htm | title = EU Security Police & the role of the European Commission | accessdate = ۲۰۰۷-۰۶-۲۶ | publisher = [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | coauthors = [[European Commission]] | archivedate = 2007-07-01 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070701193610/http://ec.europa.eu/external_relations/cfsp/esdp/index.htm }}</ref><ref name="Europa Chronology">{{cite web | url = http://ec.europa.eu/external_relations/cfsp/esdp/chrono.htm | title = EU Security Police & the role of the European Commission: Chronology | accessdate = ۲۰۰۷-۰۶-۲۶ | publisher = [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | coauthors = [[European Commission]] | archivedate = 2007-10-22 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20071022213724/http://ec.europa.eu/external_relations/cfsp/esdp/chrono.htm }}</ref> ۱۹۹۹ کوزووو موحاریبه‌سین‌دن سوْنرا، لیدئرلر ساممیتین‌ده ایتتیفاقین، بین‌الخلق بوحران و بوحرانلاردان ناتونون حرکت‌لرینه قورخو دوشمه‌دن، اهمیییت‌لی عسگری قوووت‌لرجه دستکله‌نیله‌جک، نه واخت و هانسی شراییط‌ده ایستیفاده ایتتیفاقین قرار وئره‌جگی آوتونوم بیر تهلوکه‌سیزلیک واحیدینه صاحیب اولماسی گرگی مووضوع‌سون‌دا گوروش ایتتیفاقینه گلمیش‌لر. بۇ سبب‌له، باش‌دا [[هئلسینکی]] زیروه قرارلاری اولماق اوزره اوروپاایتتیفاقی‌نین حربی ساحه‌ده یئترلیگینی آرتیرماق اۆچون بیر چوْخ آددیم آتیل‌میش‌دیر. بویوک موباحیثه‌لردن سوْنرا، هر بیری آن اولماسا ۱٫۵۰۰ شخصیت واحیدلردن عیبارت اوْلان اوروپاایتتیفاقی دویوش قروپ‌لاری‌نین قورولماسینی نظرده توتان قرار بۇ مووضوع‌دا آتیل‌میش ان کونکرئت آددیم اوْلموش‌دور.<ref name="Council Capabilities">{{cite web | url = http://www.consilium.europa.eu/cms3_fo/showPage.asp?id=۱۳۴۹&lang=EN | title = Military Capabilities | accessdate = ۲۰۰۷-۱۰-۰۹ | publisher = [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | coauthors = [[Council of the European Union]] }}{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> اوروپاایتتیفاقی حربی واحیدلری، آفریقادان کوهنه یوقوسلاوییا و اورتاشرقه قدر بیر چوْخ بؤلگه‌ده صولح گوجو خیدمتینه قاتیل‌میش‌لار.<ref name="Council Operations">{{cite web | url= http://www.consilium.europa.eu/cms3_fo/showPage.asp?id=۲۶۸&lang=EN&mode=g | title= EU security and defense Operations | accessdate= | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | coauthors= [[Council of the European Union]] }}{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> اوروپاایتتیفاقی فعالیییت‌لری، اوروپاایتتیفاقی حربی قوللوق‌چولارین، اوروپاایتتیفاقی پئیک مرکزی و اوروپامودافیعه اگئنتلیگی کیمی تشکیلات‌لار طرفین‌دن دستکله‌نیر.<ref name="Council Structures">{{cite web | url = http://www.consilium.europa.eu/cms3_fo/showPage.asp?id=۲۷۹&lang=EN&mode=g | title = ESPD Structures | accessdate = ۲۰۰۷-۰۶-۲۶ | publisher = [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | coauthors = [[Council of the European Union]] }}{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ایقتیصادی سیاست == [[File:Nokia HQ.jpg|thumbnail|left|دونیانین ان بؤیوک ۵۰۰ شیرکتین‌دن ۱۶۳ونون عومومی مرکزلری آ. ا(EU) اؤلکه‌لری ایچری‌سینده‌دیر. (نوکیا، فینلاندیا)]] دونیانین ان بؤیوک ۵۰۰ شیرکتین‌دن ۱۶۳ونون عومومی مرکزلری آ. ا(EU) اؤلکه‌لری ایچری‌سینده‌دیر. (نوکیا، فینلاندیا) قورولوشون‌دان بۇ یانا، اوروپاایتتیفاقی بوتون عوضولری آراسیندا ایقتیصادی بیر اورتاق بازار توسعه ائتدیرمیش‌دیر. ۲۰۰۹-جی ایل اعتباری‌له، آورو (یورو) ساحه‌سی دئییلن بؤلگه ایچینده ایتتیفاقین اون آلتی عوضوو آورو آدلی اورتاق پول واحیدی ایستیفاده ائتمک‌ده‌دیر.<ref name="euro website">{{cite web | url = http://ec.europa.eu/economy_finance/the_euro/index_en.htm?cs_mid=۲۹۴۶ | title= The euro | accessdate= ۲۰۰۸-۰۶-۳۰ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]]}}</ref><ref name="Europa Single Market">{{cite web | url = http://ec.europa.eu/internal_market/index_en.htm | title= The Single Market | accessdate= ۲۰۰۸-۰۶-۳۰ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]]}}</ref> تک بیر ایقتیصادییات اولاراق دوشونولدوگونده اوروپاایتتیفاقی، ۱۶/۸ تریلیون دوللارلیق عومومی داخیلی حاصیلی‌نن دونیا جمعی‌نین% ۳۱ لیک حیصّه‌سینی مئیدانا گتیرر.<ref name="GDP IMF"/> بۇ اوروپاایتتیفاقینی دونیانین نومینال عومومی داخیلی محصول اثناسیندا بیرینجی، گ.ی. س‌ی. ه (GYSİH) (تولید ناخالص ملی) اساس‌لی ساتیش گوجو جوتو سیراسی (برابری قدرت خرید) ایچینده ده ایکینجی بؤیوک تیجارت بولوکودور. اوروپاایتتیفاقی آیریجا، دونیاداکی ان بؤیوک ایخراجات‌چی (صادرکننده) مئیدانا گلمه<ref name="CIA exports">{{cite web | url= https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2078rank.html | title= Rank Order - Exports | accessdate= ۲۰۰۷-۰۸-۲۱ | publisher= [[Central Intelligence Agency]] | iş= [[The World Factbook]] | archivedate= 2008-10-04 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20081004073036/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook//rankorder/2078rank.html }}</ref> ایکینجی ان بؤیوک ایدخالات‌چی (واردکننده)،<ref name="CIA imports">{{cite web | url= https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2087rank.html | title= Rank Order - Imports | accessdate= ۲۰۰۷-۰۸-۲۱ | publisher= [[Central Intelligence Agency]] | iş= [[The World Factbook]] | archivedate= 2008-10-04 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20081004070323/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook//rankorder/2087rank.html }}</ref> و هیندوستان ایله چین خالق جومهوریتی کیمی اؤلکه‌لرین ان بؤیوک تیجارت اورتاغی‌دیر.<ref name="Trade China">{{cite web | url= http://english.peopledaily.com.cn/۲۰۰۷۰۱/۳۱/eng20070131_346408.html | title= China now EU's biggest import market | accessdate= ۲۰۰۷-۰۷-۲۲ | publisher= People's Daily Online | date= ۲۰۰۷-۰۱-۳۱ }}{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Trade China-EU">{{cite web | url = http://www.china-embassy.org/eng/xw/t272113.htm | title= EU now biggest trading partner of China | accessdate= ۲۰۰۸-۰۴-۰۴ | publisher= Chinese Embassy | date= ۲۰۰۶-۰۹-۱۵}}</ref><ref name="Trade India-EU">{{cite web | url= http://www.cer.org.uk/articles/46_grant.html | title= India and the EU: strategic partners? | accessdate= ۲۰۰۸-۰۴-۰۴ | publisher= Centre for European Reform | date= February/March 2006 | archivedate= 2011-08-22 | archiveurl= https://www.webcitation.org/617OQeO1D?url=http://www.cer.org.uk/articles/46_grant.html }}</ref> گلیرلرینی گؤره اؤلچولن دونیانین ان بؤیوک ۵۰۰ تشکیلاتین‌دان ۱۶۳-ونون عومومی مرکزلری اوروپاایتتیفاقی سرحدلری ایچینده ایشتیراک ائتمک‌ده‌دیر.<ref name="Fortune 500">{{cite web | url= http://money.cnn.com/magazines/fortune/global۵۰۰/۲۰۰۷/countries/US.html | title= Fortune Global 500: Countries | accessdate= ۲۰۰۷-۰۸-۲۴ | publisher= [[CNN]] Money | date= ۲۰۰۷-۰۷-۲۳ }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> مای ۲۰۰۷ اعتباری‌له اوروپاایتتیفاقی ایچینده ایش‌سیزلیک نیسبتی% ۷ اولاراق اؤلچولورکن<ref name="UNEMP">{{cite web | url= http://epp.eurostat.ec.europa.eu/pls/portal/docs/PAGE/PGP_PRD_CAT_PREREL/PGE_CAT_PREREL_YEAR_2007/PGE_CAT_PREREL_YEAR_2007_MONTH_۰۷/۳-۰۳۰۷۲۰۰۷-EN-AP.PDF | title= Euro area and EU 27 unemployment down to ۷٫۰% | accessdate= ۲۰۰۷-۱۱-۰۱ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | date= ۲۰۰۷-۰۷-۰۳ | format= PDF }}{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> اینوئستیسیالار عومومی داخیلی محصول% ۲۱/۴ 'و، اینفلیاسیا (تورم) نیسبتی% ۲/۲ و ایجتماعی سئقمئنتی آچیغی (کسری بودجه بخش عومومی)% - ۰/۹ اولاراق تعیین اوْلونموش‌دور.<ref name="IMF all but GDP">{{cite web | url = http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/۲۰۰۷/۰۱/data/weorept.aspx?sy=۲۰۰۶&ey=۲۰۰۸&scsm=۱&ssd=۱&sort=country&ds=.&br=۱&pr1.x=۸۰&pr1.y=۶&c=۹۹۸&s=NID_NGDP%۲CNGSD_NGDP%۲CPCPIPCH%۲CGGB_NGDP%۲CBCA%۲CBCA_NGDPD&grp=۱&a=۱ | title= Eur4. Report for Selected Country Groups and Subjects | accessdate= ۲۰۰۷-۱۱-۲۹ | publisher= [[اولوسلارآراسی پول صندوقو]] | date= April 2007}}</ref> === اورتاق بازار === روما موقاویله‌سی بیرلیک‌ده ایلک اولاراق اوروپاایقتیصادی ایتتیفاقی قورولدو. بۇ آندلاشما ایشتیراک‌چی اؤلکه‌لر آراسیندا گؤمروک ایتتیفاقی‌نین قورولماغی‌لا باشلایاراق، اورتاق بازار تطبیقی‌نین توسعه ائتدیریلمه‌سی‌نین آنا خطط‌لرینی چکدی. بۇ بیرلیک اوروپاایتتیفاقی آدی‌یلا خاطیرلانماغا باشلاندی و بۇ گون هله اوروپاایتتیفاقی آدی آلتیندا ایشله‌یه‌ن بیر تشکیلات اولاراق اورتاق بازار تطبیقی‌نین تشکیل ائدیلمه‌سی مؤوضوع‌سوندا وظیفه گؤتوردو. اوروپاایتتیفاقی‌نین بیر باشقا مقصدی ده عوضو اؤلکه‌لر آراسیندا اینسان، اشیا، خیدمت و سرمایه دؤورانی (دولاشیمی-جریانی) آزادلیق‌لارینی ضمانت آلتینا آلماق‌دیر.<ref name="Europa Single Market"/> اشیانین سربست دؤورانی پرینسیپی، هر جور مالین بوتون بیرلیک اؤلکه‌لری آراسیندا هر هانسی بیر مانیعه‌ایله قارشیلاشمادان آسان‌لیق‌لا دولاشابیلمه‌سینی ضمانت آلتینا آلار. بۇ دؤوران (دولاشیم-جریان) آزادلیغینین هم داخیلی، هم‌ده خاریجی اؤلچوسو واردیر. بیرلیک ایچینده مال‌لار، اؤلکه‌لرآراسی گؤمروک عملیات‌لارینا اوغرامادان، ایدخال (واردات) محدودلاشدیرماسی گؤرمه‌دن، آیری-سئچکی‌لیک گودن وئرگی و تدبیرلر اولمادان دولاشابیلمه‌لی‌دیر. بیرلیک خاریجی اولاراق ایسه، بیرلیگه عوضو اولمایان اؤلکه‌لردن آلینان مال‌لار اورتاق گؤمروک تعریفه اؤدنیشینه اؤده‌دیک‌دن سوْنرا یئنه بیرلیک ایچینده سربست گزه بیلرلر. [[فایل:Pasas2008.gif|thumbnail|۱۳۰px|left|آ. ا(EU) ده اورتاسیندا ده‌ایشه بیلن میلّی سیموول اوْلان اورتاق بیر پاسپورت حاضیرلامیش‌دیر.<ref>{{cite web | url = http://www.euro.lt/en/news/lithuanias-membership-in-the-eu/news/۲۳۳۳/ | title = New-generation passports to appear in Lithuania starting New Years | accessdate = ۲۰۰۸-۰۳-۱۷ }}{{Dead link|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>]] کاپیتالین سربست دؤورانی پرینسیپی، داشینماز املاکین آلیم-ساتیمی، اؤلکه‌لرآراسی حیصّه پایلاشیم‌لاری کیمی سرمایه‌لره ایمکان تأمین ائتمک مقصدی‌له یارادیلمیش‌دیر.<ref name="Europa Single Market C">{{cite web | url= http://ec.europa.eu/internal_market/top_layer/index_42_en.htm | title= A Single Market for Capital | accessdate= ۲۰۰۷-۰۶-۲۷ | publisher= [[European Commission]] | coauthors= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | archivedate= 2007-05-18 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20070518000000/http://ec.europa.eu/internal_market/top_layer/index_42_en.htm }}</ref> اورتاق ایقتیصادییات و پول واحیدی تطبیقینه گئچیله‌نه قدر سرمایه اینکیشافی عملیات‌لاری اوْلدوقجا یاواش اوْلموش‌دور. اینسان‌لارین سربست دؤورانی (دولاشیمی-جریانی) پرینسیپی، اوروپاایتتیفاقی وطنداش‌لاری‌نین دیگر عوضو اؤلکه‌لر آراسیندا اوتورماق، چالیشماق، اوخوماق، گزمک یا دا تقاودچو اولا بیلمک (امکلی اولا بیلمک-بازنشست اولابیلمک) اۆچون سربست سفر ائده بیلمه‌سینه ایمکان تأمین ائدر. بۇ قانونون توسعه ائتدیریله بیلمه‌سی اۆچون بیر چوْخ فورمال آزالدیلماسی و دیگر اؤلکه‌لردن گلن اینسان‌لارین پئشه اهلییت‌لری‌نین (ایش صلاحییت‌لری-گواهینامه‌های شغلی) تانینماسی لازیم ایدی.<ref name="Europa Single Market P">{{cite web | url= http://ec.europa.eu/internal_market/top_layer/index_15_en.htm | title= Living and working in the Single Market | accessdate= | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | coauthors= [[European Commission]] | archivedate= 2007-06-13 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20070613212310/http://ec.europa.eu/internal_market/top_layer/index_15_en.htm }}</ref> کؤهنه‌دن، ایقتیصادی اولاراق داها تأثیرلی اوْلان اؤلکه‌لره، اولمایان‌لاردان داها چوْخ آزادلیق تانینمیش‌دیر. ایقتیصادی باخیم‌دان داها آز تأثیرلی اوْلان‌لارا دا حاق‌لار تانینماسی ایلک اولاراق ۱۹۹۹-جو ایل‌ده اوروپاایتتیفاقی وطنداش‌لیغی آنلاییشی‌نین اورتایا آتیلماسی‌یلا اوْلموش‌دور. اینسان‌لارین سربست دؤورانی‌نین اؤلچوسونون آرتدیریلماسی‌نین یاناشی، بۇ قانون بیرلیک وطنداش‌لارینا کیمی ایجتیماعی و سیاسی حوقوق‌لاردا وئریر. خیدمت‌لرین (خدمات) و شیرکت‌لرین سربست دؤورانی پرینسیپی اؤز ایشینی ایجرا ائدن کس‌لرین عوضو اؤلکه‌لر آراسیندا وطنداش‌لارا کئچیجی یا دا داوام‌لی خیدمت تقدیم ائتمک مقصدی‌ایله هر هانسی بیر مانیعه‌یه توخونماق‌سیزین حرکت ائده بیلمه‌سینی نظرده توتور. بۇ خیدمت‌لر، اوروپاایتتیفاقی عومومی داخیلی حاصیلی‌نین ۶۰٪-دان % ۷۰ یارادیر. بازارین بۇ ساحه‌سینی داها دا آزادلاش‌دیرماق مقصد قویان خیدمت‌لر و بازار اونرگه‌سی‌نین (Bolkestein Direktifi) یاخین کئچمیشده قبول ائدیلمیش‌دیر.<ref name="Europa Single Market S">{{cite web | url= http://ec.europa.eu/internal_market/top_layer/index_19_en.htm | title= A Single Market for Services | accessdate= ۲۰۰۷-۰۶-۲۷ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | coauthors= [[European Commission]] | archivedate= 2012-01-31 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20120131134703/http://ec.europa.eu/internal_market/top_layer/index_19_en.htm }}</ref> بونا گؤره خیدمت ساحه‌سی عملیات‌لاری، اگر باشقا بیر سربستی ایشه آپاریلمامیش‌سا، قالیجی خوصوصیت‌ده‌دیر. بو خصوصیت‌لرین هئچ بیری تامامیله سرحدسیز و قطعی دئییل. عوضو اؤلکه‌لر ایسته‌سه‌لر، آندلاشمالارجا نظرده توتولان موعه‌ایه‌ن آزادلیق ساحه‌لرینده قیسالدلامالاردا بیلر یا دا داها خصوصی وضعیت‌لرده اوروپامحکمه‌لری‌نین مؤوضوع‌ا باغ‌لی حؤکم‌لرین‌دن فایدالانا بیلرلر. مثلاً، موقاویله‌لر هر هانسی بیر عوضو اؤلکه‌یه، ایجتیماعی سیاست و یا تهلوکه‌سیزلیگینه ترس دوشمه‌سی وضعییتینده بۇ آزادلیق ساحه‌لرینی قالدیرا حاق و صلاحیتی‌نی وئریر. بۇ مؤوضوع‌دا بیرلیک طرفین‌دن اوول‌دن تعیین اوْلونموش حؤکم‌لرین یوخلوغوندا، ائدیله‌جک‌لره عوضو اؤلکه‌لر اؤز ایچینده قرار وئریر. بۇ وضعییت‌ده، اوروپاایتتیفاقی محکمه‌لری عوضو اؤلکه‌نین قراری‌نین، ایتتیفاقین داخی‌لی نیظامنامه‌سینه ضید اوْلوب اولمادیغی مؤوضوع‌سوندا حاکم‌لیک ائدر. اوروپاایتتیفاقی عوضولری آراسین‌داکی سربست حرکت آنلاییشی، اوروپاایقتیصادی اۆچون اوزرین‌دن بیرلییه عوضو اولمایان ایسلاندیا، نوروئچ و لیختئنشتاین کیمی اؤلکه‌لره ده تطبیق اوْلونموش‌دور.<ref name="EEA">{{cite web | url= http://ec.europa.eu/external_relations/eea/index.htm | title= The European Economic Area (EEA) | accessdate= ۲۰۰۷-۰۷-۲۱ | coauthors= [[European Commission]] | archivedate= 2008-07-08 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20080708035928/http://ec.europa.eu/external_relations/eea/index.htm }}</ref> اوروپاایتتیفاقی ایچین‌دکی تیجارتین تخمیناً یاری‌سی یئنه بیرلیک طرفین‌دن اویغونلاش‌دیریلان قایدا و قانون‌لار آلتیندا باش وئریر.<ref name="Europa Single Market G">{{cite web | url= http://ec.europa.eu/internal_market/top_layer/index_18_en.htm | title= A Single Market for goods | accessdate= ۲۰۰۷-۰۶-۲۷ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | coauthors= [[European Commission]] | archivedate= 2007-06-21 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20070621214532/http://ec.europa.eu/internal_market/top_layer/index_18_en.htm }}</ref> === اورتاق پول واحیدی === [[فایل:Eurotower-ffm005.jpg|thumbnail|left|اوروپامرکزی بانکی ایتتیفاقین پول سیاستینی ایداره ائدر.]] اوروپااتفاقیندا پول ایتتیفاقی ۱۹۶۹-جو ایل‌دن بری رئال‌لاشدیریلماغا چالیشیلان رسمی بیر هدف اوْلموش‌دور و ۱۹۹۰-جی ایلده اوروپاایقتیصادی و پول ایتتیفاقینده بونون اۆچون ایلک ایش‌لر باشلادیلمیش‌دیر. دوققوز ایل سوْنرا، ۱۹۹۹-جو ایلده ایتتیفاقین او زامانکی اون بئش عوضوونون، اون بیری‌نین آورونو (یورونو) اورتاق پول واحیدی اولاراق قبول ائتمه‌سی ایله کؤهنه میلّی پول واحیدلری ده بیر مۆدت ایستیفاده‌ده قالمیش آنجاق قور فرق‌لری آورویا گؤره نیظاملانمیش‌دیر. ۱ ژانویه ۲۰۰۲-جی ایل‌ده بۇ دفعه اون ایکی اؤلکه‌ده کؤهنه میلّی پول واحیدلری تداوول‌دن قالخمیش و آورو ایستیفاده ائدیلن تک اورتاق پول اوْلموش‌دور. ائسلوونی‌یا، ۱ ژانویه ۲۰۰۷-جی ایل‌ده، مالتا و قیبریس ۱ ژانویه ۲۰۰۸-جی ایل‌ده، ائسلوواکی‌یا دا ۱ ژانویه ۲۰۰۹-جو ایل‌ده آورو ایستیفاده ائتمه‌یه باشلامیش و بئله‌جه جمع‌ده آورونو رسمی پول واحیدی اولاراق ایستیفاده ائدن اؤلکه سایی اون آلتی‌یا چیخاراق آورو ساحه‌سی بؤیوموش‌دور. بیرلشمیش کراللیق (United Kingdom) و دانمارک خاریجینده بوتون اؤلکه‌لر عوضولوک شرطی آورونو اورتاق پول اولاراق ایستیفاده قبول ائتمیش‌لر. قالان اؤلکه‌لرین آورونو ایستیفاده نه واخت کئچجیی ایقتیصادی وضعیت‌لر گؤروشولدوگونده قرارا باغ‌لاناجاق. آنجاق، بۇ اؤلکه‌لرده آورویا کئچیش‌له علاقه‌دار ایجتیماعییت فیکیرلری دانمارک<ref name="EU Business, June 2008">{{cite web | url= http://eubusiness.com/news-eu/۱۲۱۳۰۱۰۲۳۵٫۸۳ | title= Growing number of Danes oppose switching to euro, poll shows | accessdate= ۲۰۰۸-۰۶-۲۵ | publisher= EU Business }}{{Dead link|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> و رومانی‌یا<ref name="Open Europe EU-wide poll, March 2007">{{cite web | url= http://www.openeurope.org.uk/research/mainfindings.pdf | title= Poll on the future of Europe: Main findings report | accessdate= ۲۰۰۸-۰۶-۲۵ | publisher= Open Europe | date= ۲۰۰۷-۰۳-۲۳ | format= PDF | archivedate= 2008-08-13 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20080813012051/http://www.openeurope.org.uk/research/mainfindings.pdf }}</ref> خاریجینده منفی ایستیقامت‌ده‌دیر. مونته‌نئگرو و کوزوو کیمی بعضی اؤلکه‌لر ده غئیری-رسمی اولاراق آورونو پول واحیدی اولاراق ایستیفاده ائدیر.<ref name="euro use world">{{cite web | url = http://ec.europa.eu/economy_finance/the_euro/euro_in_world9369_en.htm | title= Use of the euro in the world | accessdate= ۲۰۰۸-۰۲-۲۷ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | coauthors= [[European Commission]] | iş = The euro outside the euro area}}</ref> [[File:Euro bank notes centered (50s, 100s, 500s), maestro card, master card — Mattes 2006-05-12.jpg|thumbnail|left|اورتاق پول واحیدی آورو (یورو)]] آورو ایله علاقه‌دار عملیات‌لار و آورونو پول واحیدی اولاراق ایستیفاده ائدن اؤلکه‌لرین پول سیاستی اوروپامرکزی بانکاسینجا تشکیل ائدیلمکده‌دیر.<ref>{{cite web | url = http://www.ecb.int/ecb/orga/escb/html/index.en.html | title= ECB, ESCB and the Eurosystem | accessdate= ۲۰۰۷-۰۹-۱۵ | publisher= [[European Central Bank]]}}</ref> اوروپاایتتیفاقی ایچینده ایستیفاده ائدیلن ۱۲ باشقا پول واحیدی داها واردیر.<ref name="euro website"/><ref name="euro website" /> آورو، اوروپاایتتیفاقی وطنداش‌لاری‌نین و مال‌لارین سربست سفر ائتمه‌سینی و گزمه‌سینی آسانلاش‌دیرماق، مزننه فرقی کیمی سوال‌لاری اورتادان قال‌دیرماق، قیمت شففاف‌لیغی یاراتماق، تک بیر اورتاق مالیه بازار یاراتماق، قیمت ثابیت‌لیگی تأمین ائتمک، آشاغی فاییز درجه‌سی و تک بیر اورتاق پول واحیدی‌له میلتلرآراسی بوحران‌لارا قارشی قورونماق مقصدی‌له ایستیفاده‌یه سوخولموشدور. آیریجا آورودان عوضو اؤلکه‌لر آراسیندا بوتون‌لشمه‌یه کؤمک اولماسی و بونو توسعه ائتدیرمه‌سی مقصدی‌له سیاسی بیر سیموول اولاراق دا فایدالانیلماسی دوشونولموش‌دور.<ref name="euro website" /> سون ایل‌لرده، آورو هجمی سورعت‌له آرتمیش‌دیر و آورو آلانی‌نین یاخین گله‌جک‌ده داها دا یاخشی اولاجاغینی باغ‌لی سؤز-صوحبت‌لر وار. آورونون دیر آرتیمینین و آمریکان دولاری‌نین دیر ایتکی‌سی‌نین سورمه‌سی وضعییت‌ینده آورونون دونیاداکی باش‌لیجا ائحتیاط صندوق وضعییت‌ینه گلمه‌سی اولاسی‌دیر.<ref>{{Jurnala istinad|son= Menzie |first= Chinn |coauthors= Jeffery Frankel |il= ۲۰۰۶ |ay= January |başlıq = Will the Euro Eventually Surpass The Dollar As Leading International Reserve Currency? |jurnal=[[National Bureau of Economic Research|NBER]] |url=http://www.wage.wisc.edu/uploads/Working%۲۰Papers/chinnfrankel_NBER_eurotopcurrency.pdf |format=PDF |accessdate= ۲۰۰۷-۱۰-۱۱}}</ref> === ریقابت === اوروپاایتتیفاقی، مئیدانا گتیردیگی اورتاق بازار ایچینده هر هانسی بیر حاق‌سیز ریقابت حادیثه‌سینه یئر وئریلمه‌مه‌سینی تأمین ائتمک مقصدی‌له بیر ریقابت حوقوقو یؤنرگه‌سی (دستورو) ایجرا ائتمکده‌دیر.<ref>Article ۳(۱)(g) of the Treaty of Rome</ref> ریقابت تشکیلاتی اولاراق، اوروپاکومیسسیاسی‌نین اورتاق بازار ایچینده اعتیمادلارا قارشی تدبیرلر گؤرمک، کارتئل قیرماق، ایقتیصادییاتی داها دا آزادلاش‌دیرماق و دؤولت دسته‌اینی اؤنلمک کیمی عؤهده‌لیک‌لری وار.<ref>{{cite web | url = http://ec.europa.eu/comm/competition/index_en.html | title = Competition: making markets work better | accessdate = ۲۰۰۷-۱۱-۱۲ | publisher = [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] yazar=[[European Commission]] | author = [[European Commission]] | archivedate = 2008-12-04 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20081204085802/http://ec.europa.eu/comm/competition/index_en.html }}</ref> اوروپاایتتیفاقی‌نین ریقابت‌دن مسئول عوضوو، کومیسسیا ایچین‌دکی ان اهمیتلی مؤوقع‌لرده بیرینده‌دیر و قرارلاری‌یلا چوخ‌میلّت‌لی شیرکت‌لری (شرکت‌های چند ملیتی) تأثیر ائده بیلر.<ref>{{cite web | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/letter_from_america/3921303.stm | title= Examining the EU executive | accessdate = ۲۰۰۷-۰۹-۱۸ | publisher= [[BBC News]] | date = ۲۰۰۴-۰۷-۲۳ | ilk = Oana | son = Lungescu}}</ref> مثلاً، ۲۰۰۱-جی ایل‌ده کومیسسیا عوضوو اینحیصارین قباغی آلینما مقصدی‌له آمریکا بیرلشمیش شیتات‌لاری قایناق‌لی ایکی بؤیوک شیرکتین بیرلشمه‌سینی میلّی صلاحیت‌لی‌لر راضیلاشمیش اولماسینا قارشی مانیعه تؤرتمیش‌دیر.<ref>{{cite web | url = http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=IP/۰۱/۹۳۹ | title= The Commission prohibits GE's acquisition of Honeywell | accessdate = ۲۰۰۷-۱۱-۱۲ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | date = ۲۰۰۱-۰۷-۰۳}}</ref> ریقابت مؤوضوع‌سوندا بیر باشقا اهمیت‌لی ایددیعا دا، ۹ ایل‌لیک بیر مۆدت ‌دن سوْنرا کومیسسیانین مایکروسافتو، ویندوز مدیا پلایئر اوزرینده اینحیصار یاراتماق اۆچون ۷۷۷ میلیون آورولوق پول جزاسینا تحمیل ائتمه‌ای‌دیر.<ref>{{cite web | url = http://www.guardian.co.uk/business/2007/oct/22/microsoft.microsoft | title= Microsoft caves in to European commission | accessdate = ۲۰۰۷-۱۱-۱۲ | publisher= [[The Guardian]] | date = ۲۰۰۷-۱۰-۲۲ | ilk = David | son = Gow}}</ref> لیسبون آندلاشماسی گؤروشمه‌لرینده، فرانسه پرزیدنتی نیکولار سارکوزی‌نین گریشیم‌لری‌له آندلاشما لاییحه‌سینده ایتتیفاقین ریقابته علاقه‌دار یؤنرگلریندن (دستورلاریندان) بعضی مادّه‌لرین حذف ائتمیش‌دیر. آنجاق بۇ مادّه بعضی علاوه یؤنرگلره هله وار و بونون اوروپاایتتیفاقی سیاستی ایچینده تأثیرلی اوْلوب اولمایاجاغی نامعلوم‌دور.<ref>{{cite web | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/6231684.stm | title= EU competition to remain in place | accessdate = ۲۰۰۷-۱۱-۱۲ | publisher= [[BBC News]] | date = ۲۰۰۷-۰۶-۲۲}}</ref> === بودجه === [[File:EU Budget 2006 - Total expenditure.png|thumbnail|left|آ. ا(EU)-نین ۲۰۰۶-جی ایل خرج‌لری.<ref name="ECDetail20002007">{{cite web | url = http://ec.europa.eu/budget/library/publications/fin_reports/fin_report_07_data_en.pdf | title= Detailed data ۲۰۰۰–۲۰۰۷ | accessdate = ۲۰۰۸-۰۷-۰۷ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | coauthors= [[European Commission]] | format= PDF}}</ref> {{legend|#990000|اکین‌چی‌لیک: ۴۶٫۷٪}} {{legend|#FF0000|ایستروکتورجا خرج‌لر: ۳۰٫۴٪}} {{legend|#FF9900|داخیلی سیاست: ۸٫۵٪}} {{legend|#FFFF00|ایداره: ۶٫۳٪}} {{legend|#00FF00|خاریجی خرج‌لر: ۴٫۹٪}} {{legend|#3399FF|بیرلشمه‌دن اونجه خرج‌لری: ۲٫۱٪}} {{legend|#0000FF|تضمینات‌لار: ۱٫۰٪}} {{legend|#000000|ائحتیاط‌لار (رزرو): ۰٫۱٪}}]] اوروپاایتتیفاقی‌نین ۲۰۰۷-جی ایل راضی‌لاشدیریلمیش بودجه‌سی ۱۲۰٫۷ میلیارد آورودور و ۲۰۰۷–۲۰۱۳ آراسی مۆدت اۆچون جمع‌ده ۸۶۴٫۳ میلیارد آورو آییرمیش‌دیر.<ref>{{cite web | url = http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=MEMO/۰۶/۲۰۴&format=HTML | title= Q&A on Interinstitutional Agreement on Budgetary Discipline and Sound Financial Management ۲۰۰۷–۲۰۱۳ | accessdate =}}</ref> بۇ میقدار اوروپاایتتیفاقی‌نین ایگیرمی یئددی اؤلکه‌سی‌نین جمعی غئیری صافی میلّی حاصیل‌اسی‌نین% ۱٫۱ 'ی دن% ۱٫۰۵ -اینه برابر گلیر. بیر موقاییسه ائدیله‌جک اولسا، بیرلشمیش کراللیغین (بریتانییا) ۲۰۰۴-جی ایل بودجه‌سی ۷۵۹ میلیارد آورو اولاراق تخمین ائدیلمیش و فرانسه نین دا ۸۰۱ میلیارد آورو خرجلیه‌جه‌ای نظرده توتولموش‌دور. ۱۹۶۰-جی ایلده اوروپاایتتیفاقی‌نین اؤنجل اوروپاایتتیفاقی‌نین بودجه‌سی غئیری صافی میلّی محصول یالنیز% ۰٫۰۳ 'و ایدی.<ref>{{cite web | url = http://www.euro-know.org/articles/wew.html | title = Will Europe Work? | accessdate = ۲۰۰۸-۰۲-۲۹ | publisher = Euro-know | archivedate = 2008-05-13 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080513051441/http://www.euro-know.org/articles/wew.html }}</ref> ان بؤیوک اورتاق خرجلمه اؤگه‌سی (عونصورو) بودجه‌نین% ۴۵ لیک حیصّه‌سی‌نین آیریلمیش اوْلدوغو اورتاق اکین‌چی‌لیک پولیتیکاسی‌دیر. ایکینجی سیرادا% ۳۰ ایله اوروپاایتتیفاقی‌نین رئجیونال توسعه سیاستی گلیر. بۇ خرج‌لری ۸٪-لیک پای ایله خاریجی ایش‌لر سیاستی گئدن، % ۶ لیک پای ایله ایداره‌ائتمه خرج‌لر و ۵٪ لیک پای ایله آراشدیرما خرج‌لری ایزلر. == توسعه سیاستی == === کند تصرروفاتی === [[File:ClosLaPlanaEdit.jpg|thumb|left|اوروپاایتتیفاقین‌دا کند تصرروفاتی بودجه‌دن ان بویوک پایی آلار (ایسپانییا).]] اورتاق اکین‌چیلیک سیاستی، اوروپاایتتیفاقی‌نین ان کوهنه یونرگلرین‌دن و اساس مقصدلرین‌دن بیری‌دیر.<ref name="stead">{{cite web | url= http://eh.net/encyclopedia/article/Stead.CAP | title= Common Agricultural Policy | accessdate= ۲۰۰۷-۰۸-۳۰ | coauthors= Robert Whaples (eds) | publisher= EH.Net Encyclopedia | date= ۲۰۰۷-۰۶-۲۲ | last= David | first= Stead | archivedate= 2013-09-28 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20130928064531/http://eh.net/encyclopedia/article/Stead.CAP }}</ref> بۇ سیاستین، اکین‌چیلیک ایستئحصالی آرتیرماق، محصول آنبارلارین‌دا قطعی‌لیک تأمین ائتمک، اکین‌چیلیک‌له مشغول اوْلان کس‌لر اۆچون یاخشی بیر حیات ایستانداردی تقدیم ائتمک، بازاردا ثابیت‌لیگی اوزرین‌ده قورولماسی، ایستهلاک‌چی‌لار اۆچون اویغون قیمت‌لر تعیین کیمی مقصد و وظیفه‌لری واردیر (روما سازیشی‌نین ۳۳ونجو مادّه‌سی).<ref name="Consolidated Treaties" /> سیاست یاخین زامانا قدر بیر دوولت دستکی نیظامی و بازار موداخیله‌سی ایشله‌ایردی. اکین‌چیلیگه وئریلن دستک ۹۰-جی ایل‌لره قدر او زامان‌کی اوروپاایقتیصادی ایتتیفاقی‌نین ایل‌لیک بودجه‌سی‌نین ۶۰ فایزی قدرایدی. اکین‌چیلیک دستگی بوگون‌کو اوروپاایتتیفاقی بودجه‌سی‌نین ۳۵ فایزینی مئیدانا گتیرمک‌ده‌دیر.<ref name="stead" /> سیاستین قیمت ایداره‌سی (کنترل قیمت) و بازار موداخیله‌سی (دستک آلیشی) بویوک اولچوده ائحتییاج چوخو محصول اورتایا چیخاردی. بۇ ائحتیاط‌لار بیرلیک طرفین‌دن ان آلت قیمت سرحدین‌دن توپ‌دان ساتین آلین‌دی. بیرلیک الینده‌کی آنبارلاری اریده‌بیلمک اۆچون محصول‌لاری ضمانت قویدوغو قیمت‌لرین چوْخ آلتین‌دا دونیا بازارلارین‌دا ساتیشا تقدیم ائت‌دی یادا جوت‌چولره (اکینچی‌لره) ایتتیفاقین محصول‌لاری آلدیغی قییمت‌له سات‌دیغی قییمت آراسین‌داکی فرق قدر دوولت دستکی وئریل‌دی. بۇ اوصول توسعه ائتمک‌ده اوْلان دونیانین آز وساییط‌آلان جوت‌چولری طرفین‌دن بویوک تنقیدلره معروض قال‌دی.<ref name="Guardian CAP">{{cite web | url= http://www.guardian.co.uk/world/2003/jun/26/eu.politics۱ | title= The EU common agricultural policy | accessdate= ۲۰۰۷-۰۸-۳۰ | publisher= [[The Guardian]] | date= ۲۰۰۷-۰۶-۲۶ | last= Simon | first= Jeffery }}{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ائحتییاج چوخو ایستئحصال، اکولوژی اطرافا توخونجاسی اوْلان اکین‌چیلیک اوصول‌لارین سیخ بیر شکیل‌ده ایستیفاده اوتری‌ده چوْخ چوخ رئاکسییا آل‌دی.<ref name="Guardian CAP"/> ۹۰-جی ایل‌لرین باشلانغیجین‌دان بری، اورتاق اکین‌چیلیک سیاستی بیر سیرا تنظیم‌لمه کئچیرمیش‌دیر. ایلک اولاراق بۇ تدبیرلر بیر بولوم تورپاغین شوورلو اولاراق ایستئحصال‌دان چکیلمه‌سینی نظرده توتان ۱۹۸۸ کنارا-قویما سیاستی، سود کووتاسی (سود سهمیه‌سی) و داها یاخین کئچمیش‌ده اورتایا آتیلان جوت‌چولرین (اکینچی‌لرین) چیخاردیق‌لاری محصول میقدارینا گوره اوروپاایتتیفاقین‌دن پول آلماسینی تأمین ائدن آیری-سئچکی‌لیک مودئلی‌دیر. بۇ خوصوصی مودئل خوصوصی بیر محصول چیخاریب پولونو آلماق یئرین، کند تصروفاتی ساحه‌سی بویوک‌لوگونه گوره بیرباشا اودمه پلانینا کئچیلیر.<ref name="stead" /> بونون اکین‌چیلیک گلیر سَوییه‌سینی یوکسک توتارکن، بازارین ایستئحصال نیسبتینی‌ده موعه‌ایه‌ن بیر نوقطه‌ده توتماسینا کومک ائتمه‌سی اومید ائدیلمک‌ده‌دیر. اکین‌چیلیک مووضوع‌سون‌دا ائدیلن ان یئنی ایصلاحات‌لاردان بیری‌ده شکر بازارینی بویوتمک اۆچون داها ایلک عوضو دوولت‌لر آراسین‌دا و اوروپاایتتیفاقی‌ایله خوصوصی علاقه‌لر ایچری‌سین‌ده اوْلان بعضی آفریقا-کاراییب-ساکیت اوکئان (اقیانوس آرام) اؤلکه‌لری آراسین‌دا بیرگه شکر بازاری‌نین بۇ خوصوصییتی‌نین سونونجو تنظیم‌لمه‌سی‌دیر.<ref name="EC CAP">{{cite web | url = http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=IP/۰۴/۹۱۵&format=HTML&aged=۱&language=EN&guiLanguage=en | title= Sugar: Commission proposes more market-, consumer- and trade-friendly regime | accessdate = ۲۰۰۷-۰۸-۳۰ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | date= ۲۰۰۷-۰۴-۱۴}}</ref> === انرژی === [[File:RF NG pipestoEU.gif|thumb|left|بیر چوخ اوروپاایتتیفاقی عوضوو روسیهدان طبیعی قاز ساتین آلار.]] اوروپاایتتیفاقی قورولوشون‌دان بویانا بؤلگه‌سین‌ده‌کی انرژی سیاستین‌ده قاباق‌جیل گوج اوْلموش‌دور. بۇ وضعییتین تمه‌لین‌ده ایتتیفاقین ۱۹۵۱-جی ایل‌ده اوروپاکومور و پولاد ایتتیفاقی اولاراق قورولماسی یاتماق‌دادیر. ایلک ضروری و گئنیش ایحاطه‌لی بیر اوروپاانرژی سیاستی‌نین توسعه ائت‌دیریلمه‌سی ۲۰۰۵-جی ایل‌ده تشکیل ائدیلن اوروپاایتتیفاقی ساممیتین‌ده تصدیق ائدیلمیش، ایلک قارالاما یونرگه ژانویه ۲۰۰۷-جی ایل‌ده نشر اوْلون‌موش‌دور.<ref name="Energy Q&A">{{cite web | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4783996.stm | title= Q&A: EU energy plans | accessdate = ۲۰۰۷-۰۷-۱۳ | publisher= [[BBC|BBC News]] | date= ۲۰۰۷-۰۳-۰۹}}</ref> اوروپاکومیسسیاسی‌نین انرژی سیاستینه باغلی بئش اهمیتلی نوقطه‌سی واردیر: داخیلی بازاردا رقابتین آرتیریلماسی، یاتیریم یاتیرماغین تشویقی (تشویق سرمایه‌گذاری) و ائلئکتریک پایلاما شبکه‌سی‌نین گئنیش‌لندیریلمه‌سی؛ بیر بوحران وضعییتین‌ده ائحتییاجی قارشیلایاجاق انرژی قایناق‌لاری‌نین نوع‌لره آییریلدیریلماسی؛ روسیه فئدئراسیاسی‌ایله انرژی اورتاق‌لیغینی توسعه ائتدیررکن اوْرتا آسییانین و شیمالی آمریکانین طبیعی قایناق باخیمین‌دان زنگین اؤلکه‌لریله‌ده آل‌وئر مقصدی‌ایله ایش‌ایتتیفاقی ائتمک اۆچون یئنی آندلاشما چرچیوه‌لری چیخارماق؛ یئنی‌لنه‌بیلر انرژی قایناق‌لاری‌نین ایستیفاده‌سینه آرتیرارکن، وار اوْلان انرژی قایناق‌لارینی داها ثمره‌لی ایستیفاده ائتمک و یئنی انرژی قایناق‌لاری اۆچون آیریلان اودنیگین (مستمری) آرتیریلماسی‌دیر.<ref name="Energy Q&A" /> اوروپاایتتیفاقی بوگون، نئفتی‌نین ۸۲ فایزسینی، طبیعی قاز ائحتییاجی‌نین ایسه ۵۷ فایزسینی چول‌دن آلیر و بودا اوروپاایتتیفاقینی بۇ یاناجاق‌لارین ان بویوک ایدخالاتچی‌سی (واردکننده) وضعییتینه گتیرر.<ref name="low carb prop">{{cite web | url = http://www.msnbc.msn.com/id/۱۶۵۶۰۱۰۶/ | title = 'Low-carbon economy' proposed for Europe | accessdate = ۲۰۰۷-۰۱-۲۴ | publisher = [[MSNBC]] }}{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> اوروپاایتتیفاقی‌نین یاناجاق مووضوع‌سون‌دا خاریجی اؤلکه‌لره خوصوصی‌ایله‌ده روسیه یه آسیلی اولماسین‌دان اوتری بعضی قایغی‌لار دویولماق‌دادیر. بۇ قایغی‌لار یاخین کئچمیش‌ده روسیه و قونشولاری آراسین‌دا یاشانان یاناجاق چاتدیریلما پروبلئم‌لری سببی‌ایله داهادا آرتمیش‌دیر. بونون نتیجه‌سی اولاراق اوروپاایتتیفاقی وار اوْلان انرژی قایناق‌لارینی و کوک‌لری‌نی نوع‌لره آییریلدیرماغا چالیش‌ماق‌دادیر.<ref name="Energy Russia">{{cite web | url = http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?language=EN&type=IM-PRESS&reference=۲۰۰۶۰۱۱۲STO۰۴۲۳۳&secondRef=۰ | title = Ukraine-Russia gas dispute{{ndash}} call for stronger EU energy policy | accessdate = ۲۰۰۸-۰۲-۲۷ | publisher = [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | coauthors = [[European Parliament]] }}{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === اینفراستروکتور === اوروپاایتتیفاقی، ترانس-اوروپاشبکه‌لری کیمی (اینگلیسجه: ns-European Networks, TEN) اوز سرحدلری ایچین‌ده اؤلکه‌لر آراسی اینفراستروکتور خیدمت‌لرینی توسعه ائتدیرمه‌یه چالیش‌ماق‌دادیر. ترانس-اوروپاشبکه‌لری لاییحه‌سین‌ده مانش تونئلی، مونت جئنیس تونئلی، لگو ائست، اورئسوند کورپوسو، برئننئر تونئلی کیمی ایش‌لر ایجرا ائدیلمک‌ده‌دیر. ۲۰۱۰-جی ایل سونو ائعتیباری‌ایلا اوروپاایتتیفاقی ایچین‌ده‌کی نقلیات شبکه‌سی‌نین جمعی اوزون‌لوغونون ۷۵٫۲۰۰ کیلومتر قورو، ۷۸٫۰۰۰ کیلومتر دمیر یولونا، ۳۳۰ هاواآلانی‌نا (فرودگاه)، ۲۷۰ بین‌الخلق لیمانا و ۲۱۰ داخیلی لیمانا چاتماسی گوزله‌نیلیر.<ref>{{cite web | url = http://ec.europa.eu/ten/transport/revision/doc/revision_1692_memo_en.pdf | title= The trans-European transport network: new guidelines and financial rules | accessdate = ۲۰۰۷-۰۸-۱۵ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | date= ۲۰۰۳-۱۰-۰۱ | coauthors= [[European Commission]] | format= PDF}}</ref><ref>{{cite web | url= http://www.cfr.ro/jf/engleza/0304/ten-t.htm | title= The trans-European transport network: new guidelines and financial rules | accessdate= ۲۰۰۷-۰۸-۱۵ | publisher= The Railway Journal | last= Silvia | first= Mirea | archivedate= 2012-01-06 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20120106235641/http://www.cfr.ro/jf/engleza/0304/ten-t.htm }}</ref> توسعه ائتمک‌ده اوْلان اوروپانقلیات سیاستی ایتتیفاقین بیر چوْخ یئرین‌ده آرتان نقلیات شبکه‌سی‌ایله بیرلیک‌ده طبیعی اطراف اوزرین‌ده‌کی تزییقی‌دا آرتیرمیش‌دیر. ۲۰۰۴ اوولی اوروپاایتتیفاقی عوضوو اؤلکه‌لرده نقلیات‌لا علاقه‌دار ان بویوک پروبلئم یول سیخیشیق‌لیغی (ازدحام) و چیرک‌لی‌لیک (آلودگی) دیر. بون‌دان سوْنرا یاشانان گئنیشله‌مه مۆدت ‌لرین‌دن سوْنرا نقلیات آژان‌داسینا اولاشیلابیلیرلیک (تقویم در دسترس بودن) پروبلئمین حلل ائدیلمه‌سی گرک‌لیگی‌ده علاوه اوْلون‌موش‌دور.<ref>{{cite web | url = http://www.euractiv.com/en/transport/white-paper-transport/article-۱۲۹۶۲۸ | title = White Paper on Transport | accessdate = ۲۰۰۷-۰۸-۱۵ | publisher = Euractiv | date = ۲۰۰۴-۰۹-۲۲ }}{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> خوصوصی‌ایله لهیستان‌ین یول‌لاری، اؤلکه اوروپاایتتیفاقینه قاتیلدیغین‌دا چوْخ پیس وضعییت‌ده اوْلدوغون‌دان، ۴٫۶۰۰ کیلومتر یول اوروپاایتتیفاقی اولچون‌لرینه یوکسل‌دیلمیش و بونا باغلی اولاراق ۱۷ میلیارد آورو خرج‌لنمیش‌دیر.<ref>{{cite web | url = http://www.ukie.gov.pl/WWW/en.nsf/۰/۵۷۴AB36381D۲F551C۱۲۵۶E82004F۹۴۷۰?Open | title = Transport – How Quickly will Polish Roads Improve After Accession | accessdate = ۲۰۰۷-۰۸-۱۵ | publisher = Urząd Komitetu Integracji Europejskiej | date = ۲۰۰۳-۰۵-۲۹ }}{{Dead link|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> اوروپاایتتیفاقی‌نین حاضیرلادیغی بیر باشقا اینفراستروکتور لاییحه‌سی‌ده گالیله مووقئع‌لندیرمه سیستمی‌دیر. گالیله لاییحه‌سی تکلیفه تقدیم ائدیل‌میش بیر قلوبال پئیک (اویدو-قمر مصنوعی) سئیروسفر سیستمی‌دیر. سیستمین اوروپاایتتیفاقی طرفین‌دن ائدیلمه‌سی و ۲۰۱۰-جی ایل‌ده ایستیفاده‌یه حاضیر وضعییته گتیریله‌رک اوروپاکوسموس آگئنت‌لیگی طرفین‌دن کوسموسا آتیلماسی گوزله‌نیلیر. اوروپاایتتیفاقی، گالیله پرویئکتینی، [[آمریکا بیرلشمیش شیتات‌لاری]] قایناق‌لی قلوبال مووقئع‌لندیرمه سیستم‌لرینه اوْلان باغیم‌لیغینی آزالت‌ماق اۆچون باشلات‌میش‌دیر.<ref name="Barrot">{{cite web | url = http://ec.europa.eu/commission_barroso/barrot/index_en.htm | title= Jacques Barrot Home Page, Commission vice president for transport | accessdate = ۲۰۰۷-۰۷-۲۱ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | last= Jacques | first= Barrot}}</ref> بۇ جهد بیر چوْخ کیمسه طرفین‌دن یوکسک مبلغی، گئجیکمه‌لری و وار اوْلان جی.پی. ائس (GPS) سیستم‌لری‌نین یانین‌دا گرک‌سیز اوْلدوغو ایستیقامتین‌ده آلدیغی رئاکسییالار سببی‌ایله تئز-تئز تنقید اوْلون‌ماقدادیر.<ref>{{cite web | url = http://www.guardian.co.uk/science/2007/jul/15/spaceexploration.europeanunion | title= Sat-nav rival could crash and burn | accessdate = ۲۰۰۷-۰۸-۱۱ | publisher= [[The Guardian]] | date= ۲۰۰۷-۰۷-۱۵ | last= Robin | first= McKie}}</ref> === رئگیونال توسعه === [[File:D%C3%A1lnice D8 u Lovosic.jpg|thumb|left|آ. ا اوده‌مه‌لرین شوسه‌لر کیمی اینفراستروکتور خیدمت‌لری اۆچون ایستیفاده ائدیله بیلر. (لوووسیجه، چئک جومهوریتی).]] اوروپاایتتیفاقی ایچین‌ده بیر چوْخ بؤلگه آراسین‌دا گوزه‌گورولر خوصوصییت‌ده برابرسیزلیک‌لر واردیر. ساتین آلما گوجونه گوره اویغون‌لاشدیریلاندا ان یوخسول و ان وارلی بؤلگه‌لر (نومئنکلاتورون NUT-۲ و NUT-۳ حیصّه‌لری) آراسین‌داکی آیری-سئچکی‌لیک یاخشی‌جا دیققته چارپان حالا گلمکده‌دیر. یوکسک طرف‌ده، آدام باشی ۶۸٫۷۵۱ آورولوق آلیش گوجویله فرانکفورت، ۶۷٫۹۸۰ آورولوق آلیش گوجویله [[پاریس]] و ۶۵٫۱۳۸ آورولوق آلیش گوجویله ایچری [[لوندون]] اولارکن، آشاغی طرف‌ده کیشی‌باشی ۵٫۰۷۰ آورولوق آلیش گوج‌لری‌ایله رومانی‌یانین نورد-ائست توسعه بؤلگه‌سی و ۵٫۵۰۲ آورولوق آلیش گوجویله بولقاریستانین سئوئروزاپادئن (Severozapadentranslate) کیمی بؤلگه‌لری اولور.<ref name="STAT/۰۶/۱۶۶">{{cite web | url = http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=STAT/۰۶/۱۶۶&format=HTML&aged=۰&language=EN&guiLanguage=en | title= GDP per capita in the Member States ranged from ۴۸% to ۲۵۱% of the EU25 average in ۲۰۰۵ | accessdate = ۲۰۰۷-۰۷-۱۳ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | date= ۲۰۰۶-۱۲-۱۸ | coauthors= [[Eurostat]]}}</ref> اوروپاایتتیفاقی اورتالاماسینا باخیلدیغین‌دا، آمریکا بیرلشمیش شیتات‌لاری عومومی داخیلی نتیجه‌سی ۳۵ فایز، [[یاپونییا]] عومومی داخیلی نتیجه‌سی ۱۵ فایز داها یوکسک‌دیر.<ref name="STAT/۰۶/۱۶۶"/> اوروپاایتتیفاقین‌دا گئری قالمیش بؤلگه‌لرین اینکیشافی‌نین دستک‌لنمه‌سی اۆچون آیریلمیش ائستروکتورجا فون و اویغون‌لاشما فوندو آدی وئریلن اودمه‌لرین واردیر. بوجور بؤلگه‌لر عومومییت‌له بیرلیگه یئنی قاتیلان شرقی اوروپااولکه‌لرین‌ده‌دیر.<ref name="Business2000 Funds">{{cite web | url = http://www.business2000.ie/cases/cases_8th/case12.htm | title = EU Structural and Cohesion Funds | accessdate = ۲۰۰۷-۰۶-۲۷ | publisher = Business 2000 | archivedate = 2013-06-16 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20130616012335/http://www.business2000.ie/cases/cases_8th/case12.htm }}</ref> بیر چوْخ اودنک، تعجیلی کومکی، نامیزد اؤلکه‌لرین اوزلرینی اوروپااولچون‌لرینه داشیماسینا کومک‌چی اولاجاق ایمکان (Phare, ISPA, SAPARD) و کوهنه [[سووئت‌لر بیرلییی|سوئت]] سوسیالیست رئسپوبلیکالار ایتتیفاقی اؤلکه‌لری اوْلان موستقیل دوولت‌لر ایتتیفاقی عوضولرینه پول دستک تأمین ائدر. تاجیس (TACIS -Technical Aid to the Commonwealth of Independent States) ایندی‌کی واخت‌دا اوروپاکومیسسیاسی‌نین بیر پارچاسی اوْلان اوروپایاردیم و ایش‌ایتتیفاقی ایداره‌سی‌نین بیر پارچاسی اوْلموش‌دور. ۷. چرچیوه پروقرامی، اورتاق بیر اوروپاآراش‌دیرما اۆچون یاراتماق اۆچون بوتون بیرلیک عوضوو اؤلکه‌لردن قاتیلان کونسورسییوم‌لارجا ایداره اوْلونان آراش‌دیرمالاری مالیییه‌یه ائدر.<ref name="Euractiv FP7">{{cite web | url = http://www.euractiv.com/en/science/7th-research-framework-programme-fp7/article-۱۱۷۴۹۴ | title = 7th Research Framework Programme (FP۷) | accessdate = ۲۰۰۷-۰۶-۲۷ | publisher = Euractiv }}{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === اطراف موحیط === [[File:Rospudavalley.jpg|thumb|left|اوروپاکومیسسیاسی، لهیستان‌داکی روسپودا وادی‌سینی قوروماغا چالیشیر.]] اوروپاتوپ‌لولوغون‌دا اطراف‌لا علاقه‌دار ایلک سیاست ۱۹۷۲-جی ایل‌ده باشلان‌دی. او گون‌دن بری، اوروپاایتتیفاقی تورشو یاغیش‌لاری، اوزون طبقه‌سی‌نین اینجله‌مه‌سی، هاوا کئیفییتی، سس-کوی چیرک‌لی‌لیگی، سو چیرک‌لی‌لیگی و توللانتی‌لار کیمی بیر چوْخ مووضوع‌ایلا ماراق‌لانماق‌دادیر. آخار سولارین، گول‌لرین، تورپاغین و ساحیل طبقه‌لری‌نین سولاری‌نین ۲۰۱۵-جی ایله قدر تمیزلنمه‌سی‌نی مقصد قویان سو چرچیوه‌سی امرلری، اوروپاایتتیفاقی‌نین اکولوژی سیاستی‌نین بیر نومونه‌سی‌دیر. اوروپاایتتیفاقین‌دا چول حیاتی، ناتورا ۲۰۰۰ پروقرامی اساسین‌دا قورونور. قوروما آلتین‌دا تخمیناً ۳۰ مین ساحه اولور.<ref name="BBC Dimas">{{cite web | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/6476273.stm | title= Celebrating the Environmental Union | accessdate = ۲۰۰۷-۰۸-۱۵ | publisher= [[BBC|BBC News]] | date= ۲۰۰۷-۰۳-۲۳ | last= Stavros | first= Dimas}}</ref> ۲۰۰۷-جی ایل‌ده، لهیستان حوکومتی روسپودا وادیسی ایچین‌دن کئچن بیر شوسه ائتمه جهدلرین‌ده تاپیلمیش آنجاق بۇ جهد، اوروپاکومیسسیاسی طرفین‌دن، بؤلگه‌نین چول حیات قوروما پروقرامینا داخیل بیر ساحه اوْلدوغو سببی ایله دایان‌دیریلمیش‌دیر.<ref name="FT Respuda">{{cite web | url= http://www.ft.com/cms/s/640968f۲-۳f5b-۱۱dc-b۰۳۴-۰۰۰۰۷۷۹fd2ac.html | title= Poland ends stand-off with EU over road plans | accessdate= ۲۰۰۷-۰۸-۱۵ | publisher= [[Financial Times]] | date= ۲۰۰۷-۰۷-۳۱ | last= Adam | first= Easton }}{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> کیموی (شیمیایی) مادّه‌لرین کایدی، قییمت‌لندیریلمه‌سی، آللاهین ایذنی و محدودلاشدیریلماسی (رئاجه) پروقرامی (اینگلیسجه: رئگیستراتیون، ائوالواتیون، آوتهوریساتیون آند رئستریجتیون اوف جهئمیجالس)، اوروپاایتتیفاقی‌نین گونده‌لیک ایستیفاده اۆچون چیخاریل‌میش ۳۰ مین ده‌ایشیک کیموی مادّه‌نین تهلوکه‌سیزلیک‌لری‌نین اولچولمه‌سینی نظرده توتان بیر سیاست‌دیر.<ref name="RTE REACH">{{cite web | url = http://www.rte.ie/news/۲۰۰۶/۱۲۰۱/reach.html | title= EU chemicals directive agreed | accessdate = ۲۰۰۷-۰۸-۱۵ | publisher= [[RTÉ News And Current Affairs]] | date= ۲۰۰۶-۱۲-۰۱}}</ref> ۲۰۰۶-جی ایل‌ده آوروپادان گلن بیر گمی‌نین فیل ده‌یشی ساحیلی ساحیل‌لرین‌ده زهرلی توللانتی سیزینتی‌سی‌نا سبب اولماسین‌دان اوتری، اوروپاکومیسسیاسی زهرلی آتیکلارلا علاقه‌دار داها جیددی تدبیر و سانکسییالار تطبیق قرار وئرمیش‌دیر. گمی‌لرله زهرلی توللانتی داشیماجی‌لیغینی قاداغان ائدن ایسپانییا کیمی اؤلکه‌لرله بۇ گون اوروپاکومیسسیاسی، اکولوژی جینایت‌لر باشلیغی آلتین‌دا بعضی جینایت سانکسییالار تطبیقی تکلیف ائتمیش‌دیر. کومیسسییانین بۇ مووضوع‌ا باغلی قانون چیخارماسینا بعضی کسیم‌لرجه قارشی چیخیلسادا گورولن ایددیعادا اوروپاعدالت محکمه‌سی قانون لاییحه‌سینی تصدیق ائتمیش‌دیر.<ref name="E!Sharp0507 Legal">{{cite news| son=Charter| first=David| başlık=A new legal environment| iş=E!Sharp|pages=۲۳–۵|dil=English|accessdate=People Power Process|date=۲۰۰۷|}}</ref> [[File:Rapsfeld 2007.jpg|thumb|left|[[آلمانییا]]دا تارلالار.]] ۲۰۰۷-جی ایل‌ده عوضو اؤلکه‌لر اوروپاایتتیفاقی‌نین گله‌جک‌ده برپا انرژینی ۲۰ فایز نیسبتین‌ده ایستیفاده و ۲۰۲۰-جی ایله قدر آتموسفره آتیلان کاربون‌دی‌اوکسید نیسبتی‌نین ۹۰جی ایل‌لره نیسبتن ان آز ۲۰ فایز آزالدیلماسینی نظرده توتان قانون لاییحه‌سینی قبول ائتمیش‌دیر.<ref name="EUO energy">{{cite web | url= http://www.guardian.co.uk/environment/2008/jan/23/climatechange.eu۱ | title= EU sets ۲۰% target for carbon cuts | accessdate= ۲۰۰۸-۰۲-۲۹ | coauthors= [[The Guardian|guardian.co.uk]] | last= Jessica | first= Aldred }}{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> بۇ قانوناً اویغون گلمک اۆچون ایمضالانان ۲۰۰۵ قئیدییات موقاویله‌سی اویغون اولاراق ۲۰۲۰-جی ایله قدر، عوضو اؤلکه‌لرده‌کی بوتون اوتوموبیل و یوک ماشین‌لاری‌نین ان آز اون‌دا بیری‌نین بییویاکیت‌ایله چالیشار وضعییته گتیریل‌مه‌سی قرارلاشدیریلدی. بونون صنایئع‌لشمیش بیر بؤلگه اۆچون قلوبال ایستی‌لش‌مه‌یه قارشی آلینا بیله‌جک ان یئرین‌ده تدبیرلر بیری اوْلدوغو دوشونولمک‌ده‌دیر.<ref name="Discovery energy">{{cite web | url= http://www.valcent.net/s/RelatedArticles.asp?ReportID=۱۸۳۱۱۴&_Type=Related-Articles&_Title=European-Union-agrees-on-ambitious-plan-to-fight-global-warming | title= European Union agrees on ambitious plan to fight global warming | accessdate= ۲۰۰۷-۰۳-۰۹ | publisher= [[Discovery Channel]], on Valcent Products website | date= ۲۰۰۷-۰۳-۰۹ | last= Paul | first= Ames }}{{Dead link|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> کیوتو پروتوکولونون داوامی خوصوصییتین‌ده‌کی بیرلشمیش میلّت‌لر ایقلیم ده‌ایشیک‌لیگی کونفرانسین‌دا اوروپاایتتیفاقی‌نین ۲۰۵۰-جی ایله قدر ایستی‌خانا قازی سالینی‌مینی یاری-یارییا آزالتماسی تکلیف ائدیل‌میش‌دیر.<ref>{{cite web | url = http://www.businessweek.com/globalbiz/content/dec2007/gb2007124_968205.htm?chan=globalbiz_europe+index+page_top+stories | title= In Bali, EU Floats ۵۰% Greenhouse Gas Cut | accessdate = ۲۰۰۷-۱۲-۰۷ | date= ۲۰۰۷-۱۲-۰۴ | coauthors= [[BusinessWeek]]}}</ref> اوروپاایتتیفاقی‌نین اوز کاربون آیاق ایزینی آزالت‌ماق ایستیقامت‌لی جهدلری ۱۹۹۰ ایله ۲۰۰۵ آراسین‌دا شرقی آوروپادا ۱۵ فایز، قربی آوروپادا ۱۰ فایز اوْلان مئشه نیسبتی‌نین آرتماسی‌ایلادا دستکلنمیش‌دیر. بۇ مۆدت بویون‌جا بۇ مئشه‌لر اوروپاایتتیفاقی ایچین‌ده اینسان قایناق‌لی چرشنبه آخشامینیمی ۱۲ فایز عئینی دوشن ۱۲۶ میلیون متری‌سین تون کاربون اممیش و هاوانی تمیزله‌میش‌دیر.<ref>{{cite web | url = http://uk.reuters.com/article/environmentNews/idUKL۲۹۲۰۳۱۶۲۲۰۰۷۱۱۲۹ | title = Expanding EU forests may aid climate goals | accessdate = ۲۰۰۷-۱۲-۰۷ | publisher = [[Reuters]] | date = ۲۰۰۷-۱۱-۲۹ }}{{Dead link|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === تحصیل و آراشدیرما === تحصیل و آراشدیرما ساحه‌سین‌ده اوروپاایتتیفاقی‌نین وظیفه‌سی میلّی رهبرلیک‌لری دستکله‌مک‌له محدوددور. تحصیل‌ده ایتتیفاقین سیاستی عومومی اولاراق ۹۰لاردا حاضیرلانان و شاگیرد ده‌ایشمه‌سینی و شاگیردلرین خاریج‌ده اوخوماسی‌نی آسان‌لاشدیران پروقرام‌لاردان عیبارت‌دیر. بۇ پروقرام‌لاردان ان گوزه آرتیرما، ۱۹۸۷-جی ایل‌ده تطبیقه قویولان اونیوئرسیته‌لر آراسی بیر شاگیرد موبادیله‌سی پروقرامی اوْلان ائراسموس‌دور. ایلک ایگیرمی ایل‌ده بۇ پروقرام بین‌الخلق سَوییه‌ده ۱٫۵ میلیون اونیوئرسیتئت و کوللئج شاگیردینه خاریج‌ده تحصیل‌لرینی داوام ائتدیرمه ایمکانی تأمین ائتمیش‌دیر.<ref>{{cite web | url = http://ec.europa.eu/education/news/erasmus20_en.html | title = The Erasmus programme celebrates its 20th anniversary | accessdate = ۲۰۰۷-۰۷-۲۱ | publisher = [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | coauthors = [[European Commission]] | archivedate = 2013-10-20 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20131020223817/http://ec.europa.eu/education/news/erasmus20_en.html }}; {{cite web | url= http://www.cafebabel.com/en/article.asp?T=T&Id=۹۷۰۲ | title= Erasmus turns 20 - time to grow up? | accessdate= ۲۰۰۷-۰۸-۱۰ | publisher= Café Babel | date= ۲۰۰۷-۰۱-۲۲ | last= Lefebvre | first= Jean-Sébastien }}{{Dead link|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[File:Windkraftanlagen D%C3%A4nemark gross.jpg|thumb|left|یئنی‌لنه‌بیلر انرژی قایناق‌لاری آراش‌دیرمالاری پریوریتئت‌لی ائتکین‌لیک‌لردن‌دیر.]] ایندی‌کی واخت‌دا ایبتیدایی تحصیل شاگیردلری، موعللیم‌لر، پئشه‌تحصیل شاگیرد و حیات بویو اویرنمه لاییحه‌سی ایچین‌ده‌کی یئتکین طلبه‌لر اۆچون‌ده بنزر پروقرام‌لار واردیر. بۇ پروقرام‌لار اؤلکه‌لر آراسی معلومات اوتورولمه‌سینی آرتیرماق، تحصیل و یئتیش‌دیرمه مووضوع‌سون‌دا فایدالی تطبیق‌لری بیرلیگه عوضو اؤلکه‌لر آراسینا یایما کیمی مقصدلر گودولرک یارادیلمیش‌دیر.<ref>{{cite web | url = http://eacea.ec.europa.eu/index.htm | title = About the Education, Audiovisual and Culture Executive Agency | accessdate = ۲۰۰۷-۰۷-۲۱ | publisher = [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | coauthors = EACEA | archivedate = 2015-04-29 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20150429185547/http://eacea.ec.europa.eu/index.htm }}; {{cite web | url = http://ec.europa.eu/education/programmes/llp/national_en.html | title = Lifelong Learning Programme | accessdate = ۲۰۰۷-۰۷-۲۱ | publisher = [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | coauthors = [[European Commission]] | archivedate = 2013-07-19 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20130719064846/http://ec.europa.eu/education/programmes/llp/national_en.html }}</ref> بولوگنا سوره‌جینه وئردیگی دستک‌له‌ده اوروپاایتتیفاقی، آوروپادا تحصیل دستکی‌نی داوام ائتدیرمک‌ده‌دیر. علمی آراشدیرمالار، اوروپاایتتیفاقی‌نین ایلکی ۱۹۸۴-جو ایل‌ده باشلادیلان آراشدیرما و تئکنولوژی توسعه ائتدیرمه چرچیوه پروقرامی داخیلین‌ده آسان‌لاشدیریل‌ماق‌دادیر. بۇ ساحه‌ده‌کی اوروپاایتتیفاقی سیاستی‌نین مقصدی علمی آراشدیرمانی اعتینا ائت‌دیرمک و دوزن‌لمک‌دیر. موستقیل بیر قورولوش اوْلان اوروپاآراشدیرما شوراسی، اوروپاایتتیفاقی اودنک‌لرینی آوروپادا ایجرا ائدیلن آراشدیرمالار و میلّی آراشدیرمالار آراسین‌دا پایلاش‌دیریر.<ref>{{cite web | url = http://erc.europa.eu/index.cfm?fuseaction=page.display&topicID=۱۲ | title = What is the ERC? | accessdate = ۲۰۰۷-۰۷-۲۱ | publisher = [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | coauthors = [[European Research Council]] }}{{Dead link|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> یئددینجی آراشدیرما و تئکنولوژی توسعه ائتدیرمه چرچیوه پروقرامی (فپ۷)، چول‌دن آلینمیش یاناجاق‌لارا اوْلان آسیلی‌لیغی آزالت‌ماق و یئنی‌لنه‌بیلر انرژی قایناق‌لاری‌نی نوع‌لره آییریلدیرماغا مقصدی‌ایله، انرژی ساحه‌سین‌ده اوْلدوغو کیمی چوْخ موختلیف مسئله‌لری موزاکیره ائدیر.<ref>{{cite web | url = http://ec.europa.eu/research/fp7/index_en.cfm?pg=energy | title= Energy | accessdate = ۲۰۰۷-۱۱-۱۲ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | coauthors= [[European Commission]]}}</ref> ژانویه ۲۰۰۰-دن بری اوروپاکومیسسیاسی، اوروپاآراشدیرما اۆچون اولاراق بیلینن داها بویوک هدف‌لره یونل‌میش‌دیر. بۇ ساحه‌ده بویوک اودنک‌لرله بعضی اهمیتلی مووضوع‌لاردا آراش‌دیرمالار ایجرا ائدیلمک‌ده‌دیر. بۇ آراش‌دیرمالار بوتون عوضو اؤلکه‌لرین دستکینی آلمیش‌دیر. آراشدیرما ساحه‌سین‌دن ایش‌ایتتیفاقی، معلومات پایلاشیمی، اوروپاایچین‌ده آراش‌دیرما ایشچی‌لری‌نین دووران آزادلیغی‌نین تأمین ائدیلمه‌سی، شیرکت‌لری‌له صنایع آراسین‌داکی باغ‌لارین گوجلندیریلمه‌سی و ایداره ائتمه مانیعه‌لرین قالدیریلماسی کیمی مقصدلر اوزرین‌ده یوغونلاشیلماق‌دادیر.<ref>{{cite web | url = http://ec.europa.eu/research/era/index_en.html | title= What is the European Research Area? | accessdate = ۲۰۰۷-۰۷-۲۱ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | coauthors= [[European Commission]]}}</ref> اوروپاایتتیفاقی، [[فرانسه]] نین جاداراجه شهرین‌ده قورولاجاق اوْلان بین‌الخلق تئرمونوک‌لر تجروبی رئاکتور (یتله‌یر) پرویئکتینی رئال‌لاشدیرماق اۆچون آلتی باشقا اؤلکه‌ایله ایش‌ایتتیفاقی ایچینه گیرمیش‌دیر. بۇ لاییحه بوگونه قدر ائدیلمیش اوْلان ان بویوک نوعه رئاکتور اوْلان ژئتین (اینگلیسجه: ژوینت ائوروپئان توروس) قورولوشو اوزرینه قبول ائدیلمیش‌دیر.<ref name="ITER">{{cite web | url = http://fusionforenergy.europa.eu/3_2_iter_en.htm | title = ITER fusion research project | accessdate = ۲۰۰۷-۰۹-۲۴ | publisher = [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | coauthors = Fusion for energy | archivedate = 2012-05-21 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20120521115140/http://fusionforenergy.europa.eu/3_2_iter_en.htm }}</ref> اوروپاکومیسسیاسی بۇ لاییحه‌نین ۲۰۵۰-جی ایله قدر انرژی ایستئحصالینا باشلایاجاغینی نظرده توت‌ماق‌دادیر.<ref name="Energy Q&A" /> اوروپاایتتیفاقی‌نین، اوروپانوعه آراشدیرما مرکزی بونیه‌سین‌ده‌ده موشاهیده‌چی ایستاتوسو، اوروپاکوسموس آگئنت‌لیگی‌ایله موختلیف موقاویله‌لر و اوروپاجنوب رصدخانای‌له‌ده ایش‌ایتتیفاقی واردیر.<ref name="ESO">{{cite web | url = http://www.eso.org/public/about-eso/collaborations.html | title= Astronomical research collaborations | accessdate = ۲۰۰۸-۰۲-۲۹ | publisher= [[European Southern Observatory|ESO]]}}</ref> بۇ تشکیلات‌لار اوروپاایتتیفاقی بونیه‌سین‌ده اولاماسالاردا بونلارلا تئز-تئز بیرلیک‌ده ایش‌لر ایجرا ائدیلمک‌ده‌دیر == اهالی معلومات‌لاری == [[فایل:London Skyline.jpg|thumb|left|[[لوندون]]؛ بیرلش‌میش کراللیق.]] [[فایل:Tour Eiffel, École militaire, Champ-de-Mars, Palais de Chaillot, La Défense - 03.jpg|thumbnail|sağ|210px|[[پاریس]] - [[فرانسه]]]] [[فایل:Colosseum in Rome-April 2007-1- copie 2B.jpg|thumb|left|[[روما]]؛ ایتالییا.]] [[فایل:MadridSkyline2008.jpg|thumb|left|[[مادرید]]؛ اسپانییا.]] [[فایل:Berlin-alt-treptow treptowers 20050922 441 corr.jpg|thumb|left|[[بئرلین]]؛ [[آلمانییا]].]] اوروپاایتتیفاقی‌نین ایییرمی‌یئددی عوضو اؤلکه‌سی‌نین جمعی اهالی‌لری ژانویه ۲۰۰۷ اعتیباریله ۴۹۵٫۱۲۸٫۵۲۹ نفردیر.<ref name="Eurostat Population">{{cite web | url= http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page?_pageid=۱۹۹۶٬۳۹۱۴۰۹۸۵&_dad=portal&_schema=PORTAL&screen=detailref&language=en&product=Yearlies_new_population&root=Yearlies_new_population/C/C1/C۱۱/caa۱۰۰۰۰ | title= Total population | accessdate= ۲۰۰۷-۰۷-۱۴ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | coauthors= [[Eurostat]] }}{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> عومومی اولاراق اوروپاقاره‌سین‌ده یاشایان جمعی اهالی ایسه تخمیناً اولاراق ۷۱۰ میلیون نفردیر. بیر چوْخ اوروپااولکه‌سینه دوغرو یاشانان چول‌دن کوچ‌لر سببی‌ایله بیرلیک اهالی‌سین‌ده بیر میقدار آرتیم گوزله‌نیلیر.<ref name="Press Pop Eurostat">{{cite web | url = http://intranet.icea.es/pensiones/documentacion/Proy_demog_2004_2050.pdf | title= EU25 population rises until 2025, then falls | accessdate= ۲۰۰۷-۰۷-۱۴ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | date= ۲۰۰۵-۰۴-۰۸ | coauthors= [[Eurostat]] | format= PDF}}</ref><ref name="Migration Info">{{cite web | url = http://www.migrationinformation.org/Feature/display.cfm?ID=۴۰۲ | title= Europe: Population and Migration in ۲۰۰۵ | accessdate= | publisher= Migration Information | date= ۲۰۰۶ | last= Rainer | first= Muenz}}</ref> اوروپاایتتیفاقی‌نین عومومی اهالی‌سی دونیا اهالی‌سی‌نین ۷٫۳ فایزنا برابر دوشر. بیرلیک توْرپاق‌لاری دونیا سطحی‌نین یالنیز ۳ فایزی‌نین کاپلاماسینا قارشی کوادرات کیلومتره ۱۱۴ آدامین دوشدویو بیرلیک توْرپاق‌لاری دونیانین ان سیخ نۆفوس لان‌میش بؤلگه‌لرین‌دن‌دیر. جمعیتین ۸۰ فایزی شهرلرده یاشاییر و بیرلیک وطنداش‌لاری‌نین اوچ‌ده بیری اهالی‌سی ۱ میلیون‌دان چوْخ اوْلان شهرلرده یاشاییر.<ref name="urban dens">{{cite web | url= http://telsat.belspo.be/beo/en/profs/europe-population.asp?section=۶٫۳.۳ | title= A densely populated area | accessdate= ۲۰۰۷-۰۷-۲۲ | publisher= Telsat Guide }}{{Dead link|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> اوروپاایتتیفاقی، دونیاداکی دیگر بوتون بؤلگه‌لردن داها چوْخ دونیا شهرینه مالیک‌دیر.<ref>{{cite web | url= http://www.lboro.ac.uk/gawc/citymap.html | title= The World According to GaWC | accessdate= ۲۰۰۷-۰۶-۲۹ | publisher= Loughborough University | archivedate= 2007-02-09 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20070209201517/http://www.lboro.ac.uk/gawc/citymap.html }}</ref> بیرلییه داخیل اؤلکه‌لر ایچین‌ده جمعی ۱۶ عدد اهالی‌سی ۱ میلیونو آشان شهر واردیر. اوروپاایتتیفاقین‌دا بیر چوْخ بویوک شهرین یانین‌دا بیر اوقدرده تک بیر مرکزی اولمایان آنجاق سیخ شکیل‌ده نۆفوس لان‌میش بؤلگه‌لر واردیر. بۇ بؤلگه‌لر ایکی اهمیتلی شهرین آراسین‌دا توسعه ائتمیش یادا اهمیتلی بیر مرکزین اطرافینی ایحاطه ساحه‌لردیر. بون‌لارین ان اهمیتلی نومونه‌لری: تخمیناً ۱۰٫۵ میلیون نفر اهالی‌سی اوْلان رئن-روحر بوگه‌سی (کولن، دورتموند، دوسسئل‌دورف و س)، ۷ میلیون نفر اهالی‌سی اوْلان راندستاد بؤلگه‌سی (آمس‌تئردام، روتتئردام، لاهئی، اوترئجهت و س)، ۵٫۵ میلیون نفر اهالی‌سی اوْلان ولاامسه رویت بؤلگه‌سی (انوئرس، بروس‌سئل، لئووئن، گئنت و س) و ۳٫۵ میلیون نفر اهالی‌سی اوْلان یوخاری سیلئزیا متروپولودان ایتتیفاقی‌دیر (کاتوویجه، سوسنوعیئج)<ref name="Eurostat Urban zones">{{cite web | url= http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page?_pageid=۱۹۹۶٬۴۵۳۲۳۷۳۴&_dad=portal&_schema=PORTAL&screen=welcomeref&open=/&product=EU_MASTER_urban_audit&depth=۲ | title= Indicators for larger urban zones ۱۹۹۹–۲۰۰۳ | accessdate= ۲۰۰۷-۰۱-۲۵ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | coauthors= [[Eurostat]] }}{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {|class="wikitable" style="margin-right:70px;font-size:90%;text-align:right" |- !align="center"|اوروپاایتتیفاقین‌دا اهالی‌سی ۲ میلیون نفری آشان شهر بؤلگه‌لری !شهر بؤلگه‌سی{{سخ}}<small>۲۰۰۷ اهالی‌سی (تخمینی)</small> !شهر مرکزی{{سخ}}<small>۲۰۰۷ اهالی‌سی (تخمینی)</small> |- |align="Right"|'''[[لندن|لوندون]]''' <small>(بیرلش‌میش کراللیق) ||۱۲ ۵۷۷ ۰۰۰||'''۷ ۵۵۴ ۰۰۰''' |- |align="Right"|'''[[پاریس]]''' <small>([[فرانسه]] )</small>||۱۱ ۳۶۷ ۰۰۰||'''۲ ۱۵۳ ۰۰۰''' |- |align="Right"|'''میلانو''' <small>(ایتالییا)</small>||۷ ۳۲۰ ۰۰۰||۱ ۳۲۴ ۰۰۰ |- |align="Right"|'''[[مادرید]]''' <small>(ایسپانییا)</small>||۶ ۰۹۸ ۰۰۰||'''۳ ۱۸۳ ۰۰۰''' |- |align="Right"|'''بارسئلونا''' <small>(ایسپانییا)</small>||۴ ۸۵۳ ۰۰۰||'''۱ ۶۰۶ ۰۰۰''' |- |align="Right"|''لیوئرپول-مانچئستئر مئگاپولو''{{سخ}}'''لیوئرپول''' <small>(بیرلش‌میش کراللیق)</small>{{سخ}}'''مانچئستئر''' <small>(بیرلش‌میش کراللیق) </small> ||۴ ۲۰۹ ۰۰۰{{سخ}}-{{سخ}}-||{{سخ}}۴۶۸ ۰۰۰{{سخ}}۴۳۳ ۰۰۰ |- |align="Right"|'''[[برلین|بئرلین]]''' <small>(آلمانییا)</small>||۴ ۰۲۶ ۰۰۰||'''۳ ۴۰۵ ۰۰۰''' |- |align="Right"|'''ناپولی''' <small>(ایتالییا)</small>||۳ ۸۳۳ ۰۰۰||۹۷۸ ۰۰۰ |- |align="Right"|'''آفینا''' <small>(یونانیستان)</small>||۳ ۷۹۹ ۰۰۰||۷۲۱ ۰۰۰ |- |align="Right"|'''[[روم|روما]]''' <small>(ایتالییا)</small>||۳ ۷۷۶ ۰۰۰||'''۲ ۵۴۸ ۰۰۰''' |- |align="Right"|'''هامبورگ''' <small>(آلمانییا)</small>||۳ ۲۸۰ ۰۰۰||'''۱ ۷۴۸ ۰۰۰''' |- |align="Right"|'''بیرمینگ‌هام''' <small>(بیرلش‌میش کراللیق)</small>||۳ ۲۵۰ ۰۰۰||۹۸۹ ۰۰۰ |- |align="Right"|'''[[آمستردام|آمس‌تئردام]]''' <small>(هول‌لاندییا)</small>||۲ ۳۱۰ ۰۰۰||۷۵۱ ۳۲۹ |- |align="Right"|'''لیس‌سابون''' <small>(پورتوقالییا)</small>||۲ ۸۰۰ ۰۰۰||۵۶۴ ۰۰۰ |- |align="Right"|'''بوداپئشت''' <small>(ماجاریستان) </small>||۲ ۵۷۲ ۰۰۰||'''۱ ۶۹۲ ۰۰۰''' |- |align="Right"|'''کاتوویجه''' <small>(پولشا)</small>||۲ ۵۶۶ ۰۰۰||۳۱۲ ۰۰۰ |- |align="Right"|''کوپئن‌هاگئن-مالمو megapolü''{{سخ}}'''[[کوپینهاگ]]''' <small>(دانمارک)</small>{{سخ}}'''مالمو''' <small>(ایسوئچ) </small> ||۲ ۳۷۹ ۰۰۰{{سخ}}-{{سخ}}-||{{سخ}}۱ ۰۹۴ ۰۰۰{{سخ}}۲۴۹ ۰۰۰ |- |align="Right"|'''ستوت‌گارت''' <small>(آلمانییا)</small>||۲ ۳۴۴ ۰۰۰||۵۹۱ ۰۰۰ |- |align="Right"|'''مونیخ''' <small>(آلمانییا)</small>||۲ ۳۲۵ ۰۰۰||۱ ۲۸۲ ۰۰۰ |- |align="Right"|'''[[ورشو]]''' <small>(پولشا)</small>||۲ ۲۵۱ ۰۰۰||'''۱ ۶۱۹ ۰۰۰''' |- |align="Right"|'''بوخارئست''' <small>(رومانییا)</small>||۲ ۲۰۹ ۰۰۰||'''۱ ۸۴۹ ۰۰۰''' |- |align="Right"|'''بروس‌سئل''' <small>(بئل‌چیکا)</small>||۲ ۱۲۹ ۰۰۰||۱ ۰۴۴ ۰۰۰ |- |align="Right"|'''وییانا''' <small>(اوتریش)</small>||۲ ۰۸۲ ۰۰۰||'''۱ ۵۷۳ ۰۰۰''' |} === دیل === {| class="wikitable sortable" style="line-height: ۰٫9em; border:1px #000000;" cellspacing="۰" align="left" style="margin-left: 1em; text-align:Right;" |+ '''دیل‌لر''' (۲۰۰۶)<ref name="Eurobarometer Languages" /> |- ! width="۴۰px" | دیل ! width="۴۰px" | آنادیلی ! width="۴۰px" | دوشونن |- style="line-height: ۱٫۱em" |align=Right |اینگیلیس |۱۳٪ |۵۱٪ |- style="line-height: ۱٫۱em" |align=Right |آلمان |۱۸٪ |۳۲٪ |- style="line-height: ۱٫۱em" |align=Right |فرانسیز |۱۳٪ |۲۶٪ |- style="line-height: ۱٫۱em" |align=Right |ایتالییان |۱۳٪ |۱۶٪ |- style="line-height: ۱٫۱em" |align=Right |ایسپان |۹٪ |۱۵٪ |- style="line-height: ۱٫۱em" |align=Right |پولیاک |۹٪ |۱۰٪ |- style="line-height: ۱٫۱em" |align=Right |رومئن |۷٪ |۸٪ |- style="line-height: ۱٫۱em" |align=Right |فعلمنک |۵٪ |۶٪ |- style="line-height: ۱٫۱em" |align=Right |یونان |۳٪ |۳٪ |- style="line-height: ۱٫۱em" |align=Right |ایسوئچ |۲٪ |۳٪ |- style="line-height: ۱٫۱em" |align=Right |چئخ |۲٪ |۳٪ |- style="line-height: ۱٫۱em" |align=Right |پورتوقال |۲٪ |۲٪ |- style="line-height: ۱٫۱em" |align=Right |ماجار |۲٪ |۲٪ |- style="line-height: ۱٫۱em" |align=Right |بولقار |۲٪ |۲٪ |- style="line-height: ۱٫۱em" |align=Right |سلوواک |۱٪ |۱٪ |- style="line-height: ۱٫۱em" class="sortbottom" | align=left colspan="۲"|دیگر آب دیل‌لری | ~۶٪ |- style="line-height: ۱٫۱em" class="sortbottom" | align=left colspan="۲"|آزلیق دیل‌لر | ~۱۶٪ |} اوروپاایتتیفاقین‌دا کونوشلان بوتون دیل و لهجه آراسین‌دا ایییرمی‌اوچ دنه‌سی رسمی ستاتوسا مالیک‌دیر. بۇ بیلم: آلمان، بولقار، چئخ، دانمارک، ائستون، فعلئمئنکچه، فین، فرانسیز، اینگیلیس، ایرلاند، ایسپان، ایسوئچ، ایتالیان، پولیاک، لاتیش، لیتوا، ماجار، مالتا، پورتوقال، رومئنجه، سلوواک، سلووئن و یونانجا.<ref name="Official Languages">{{cite web | url= http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:31958R۰۰۰۱:EN:NOT | title= Council Regulation (EC) No ۱۷۹۱/۲۰۰۶ of [[20 November]] [[۲۰۰۶]] | accessdate= ۲۰۰۷-۰۲-۰۲ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | date= ۲۰۰۶-۱۲-۱۲ | coauthors= [[EUR-Lex]] | iş= [[Official Journal of the European Union]] }}{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> قانونوئریجی‌لیک قرارلاری کیمی، بیرلیک‌ده اله آلینان بوتون مووضوع‌لارین سندلری ایتتیفاقین هر رسمی دیلینه چئوریلیر. اوروپاپارلامئنتی بوتون باش مجلیسین سندلرینی یئنه بوتون بۇ رسمی دیل‌لره چئویره‌رک عوضولرینه تقدیم ائدیر. بیرلیک ایچین‌ده‌کی بعضی تشکیلات‌لار ایسه داخیلی ایش‌لر کیمی کیمی مووضوع‌لاردا یالنیز علاقه‌دار اؤلکه‌لرین دیلینی ایستیفاده ائدر. بۇ سندلر خبرلشمه و اونسیت مووضوع‌لاری اۆچون قیسمن چئویریله بیلیر.<ref>{{cite web | url = http://europa.eu/languages/en/document/۵۹#۵ | title= Languages and Europe. FAQ: Is every document generated by the EU translated into all the official languages? | accessdate= ۲۰۰۷-۰۲-۰۳ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | date= ۲۰۰۴}}</ref> دیل سیاستی هر عوضو اؤلکه‌نین اوز مسئولییتین‌ده‌دیر؛ آنجاق اوروپاایتتیفاقی قوروم‌لاری‌دا بونیه‌سین‌ده‌کی رسمی دیل‌لرین اویره‌نیل‌مه‌سینی تشویق ائدر.<ref>{{cite web | url= http://eur-lex.europa.eu/en/treaties/dat/12002E/htm/C_2002325EN.003301.html#anArt۱۵۰ | title= Consolidated version of the Treaty establishing the European Community, Articles 149 to ۱۵۰ | accessdate= ۲۰۰۷-۰۲-۰۱ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | date= ۲۰۰۴ | coauthors= [[EUR-Lex]] | iş= [[Official Journal of the European Union]] | archivedate= 2013-11-16 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20131116105433/http://eur-lex.europa.eu/en/treaties/dat/12002E/htm/C_2002325EN.003301.html#anArt۱۵۰ }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.europarl.europa.eu/facts/4_16_3_en.htm | title= European Parliament Fact Sheets: 4.16.3. Language policy | accessdate= ۲۰۰۷-۰۲-۰۳ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | date= ۲۰۰۴ | coauthors= [[European Parliament]]}}</ref> ۲۰۰۶-جی ایل اعتیباریله ۸۸٬۷ میلیون نفر کونوشانی‌ایله آلمان، اوروپاایتتیفاقین‌دا آنادیل اولاراق دانیشیلان ان مشهور دیل‌دیر. آلمان، اینگیلیس، فرانسیز و ایتالییان ایزلر. ان چوْخ بیلینن خاریجی دیل اهالی‌نین ۵۱ فایزی‌نین دانیشا اینگیلیزه‌دیر. بونو آلمان و فرانسیز بیلن‌لر ایزلر. اهالی‌نین ۵۶ فایزی ایسه آنا دیل‌لرین‌دن باشقا بیر دیلی دانیشا بیلمک‌ده‌دیر.<ref name="Eurobarometer Languages">{{cite web | url = http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_243_en.pdf | title= Special Eurobarometer 243: Europeans and their Languages (Survey) | accessdate= ۲۰۰۷-۰۲-۰۳ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | date= ۲۰۰۶ | coauthors= [[European Commission]] | format= PDF}}{{سخ}}{{cite web | url = http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_243_sum_en.pdf | title= Special Eurobarometer 243: Europeans and their Languages (Executive Summary) | accessdate= ۲۰۰۷-۰۲-۰۳ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | date= ۲۰۰۶ | coauthors= [[European Commission]] | format= PDF}}</ref> اوروپاایتتیفاقی‌نین رسمی دیل‌لری‌نین چوخو هیند-اوروپادیل عاییله‌سینه منسوب‌دور. بونون ایستیثنالاری فین-اوگور دیل‌لرین‌دن اوْلان ماجار و فین‌ایله سامی دیل عاییله‌سینه عایید اوْلان مالتا دیلی‌دیر. رسمی دیل‌لر ایچین‌ده، کیریل الیفباسی‌ایله یازیلان بولقار و یونان الفیباسی یازیلان یونان خاریجین‌ده بوتون بیلمه لاتین حرف‌لرییله یازیلار.<ref name="Many tongues, one family">{{cite web | url = http://ec.europa.eu/publications/booklets/move/45/en.pdf | title= Many tongues, one family. Languages in the European Union | accessdate= ۲۰۰۷-۰۲-۰۳ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | date= ۲۰۰۴ | coauthors= [[European Commission]] | format= PDF}}</ref> ایییرمی‌اوچ رسمی دیلین یانی سیرا، اوروپاایتتیفاقی ایچین‌ده اورتالاما ۵۰ میلیون آدام طرفین‌دن تخمیناً ۱۵۰ رئگیونال دیل و آزلیق دیلی دانیشیل‌ماق‌دادیر.<ref name="Many tongues, one family" /> بون‌لار آراسین‌دا، یالنیز ایسپانییادا دانیشیل‌ماق‌دادیر اوْلان رئگیونال دیل‌لردن باسک، کاتالان و قالیسیان‌ایله اوروپاایتتیفاقی وطن‌داش‌لاری ایتتیفاقین رسمی تشکیلات‌لارینا موراجیعت ائده بیلرلر.<ref name="Mercator">{{cite web | url= http://www.mercator-central.org/newsletter/newsletter29.htm#۲ | title= Mercator Newsletter - n. ۲۹ | accessdate= ۲۰۰۷-۰۲-۰۱ | publisher= Mercator Central | date= ۲۰۰۶ | archivedate= 2011-11-11 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20111111013337/http://www.mercator-central.org/newsletter/newsletter29.htm#۲ }}</ref> اوروپاایتتیفاقی زامان‌زامان خوصوصی پروقرام‌لارلا آزلیق دیل‌لرینی یادا یئرلی دیل‌لری دستکله‌سه‌ده، جمعیت‌لرین دیل حوقوق‌لارینی قوروماق عوضو دوولت‌لرین اوز مسئولییتین‌ده‌دیر. بیر چوْخ رئگیونال دیلین یانین‌دا، دونیانین بیر چوْخ اؤلکه‌سین‌دن آوروپایا گل‌میش قاچقین بیریلرجه دانیشیلان بیر اوقدرده آزلیق دیلی واردیر. تورک، ماغریب عربجه‌سی، روس، اوردو، بئنقال، هیند، تامیل، اوکراینجا و موختلیف بالکان دیل‌لری، اوروپاایتتیفاقی‌نین بیر چوْخ کونجون‌ده دانیشیلار. بۇ ایممیقرانت قروپ‌لار عومومیت‌له هم اوز دیل‌لرینی هم‌ده ایچین‌ده اوْلدوق‌لاری اؤلکه‌نین رسمی دیلینی دانیشان ایکی-دیل‌لی کس‌لردیر. کوچری دیل‌لری هله اوروپاایتتیفاقی ایچین‌ده یادا عوضو اؤلکه‌لردن هرهانسی بیرین‌ده رسمی بیر ستاتوسا صاحیب دئییل. آنجاق اوروپاایتتیفاقی‌نین حیات بویو اویرنمه پرویئکتی داخیلین‌ده ۲۰۰۷-جی ایل‌دن ائعتیبارن خوصوصی دستک گوره بیلرلر.<ref name="Many tongues, one family" /> تۆرکجه [[شمالی کیپر تورک جمهوریتی|کیپر]]ده، لوکسئم‌بورق لوکسئم‌بورق‌دا رسمی دیل ستاتوسون‌دا اولماسینا قارشی بۇ اؤلکه‌لرده، ایتتیفاقین مووجود دیل‌لرین‌دن ان بیرینین اونسوزدا رسمی دیل اولماسین‌دان اوتری (لوکسئم‌بورق‌دا فرانسیز و آلمان، کیپرده یونان) بۇ بیلمه اوروپاایتتیفاقی دیل‌لری ایچینه آلینمامیش‌دیر. === دین === [[File:EU belief in god.png|thumb|left|آب عوضوو اؤلکه‌لرده بیر تانرییا اینانان‌لارین فایزی.]] اوروپاایتتیفاقی وار اوْلان هئچ بیر دین‌ایله علاقه‌سی اولمایان و ائتدیگی راضیلاشما و آلدیغی قرارلاردا هرهانسی بیر دینه دغینمه‌ین دونیوی بیر تشکیلات‌لانمانین<ref name="Consolidated Treaties" /> حاضیرلانماسی اۆچون ایش‌لر باشلادیلان اوروپاایتتیفاقی کونستیتوسیاسی لاییحه‌سی‌نین اون سوزون‌ده و لیس‌سابون سازیشی‌نین بعضی مادّه‌لرین‌ده تانری و یا کریستییان‌لیق‌ایله علاقه‌دار بعضی سویلییش‌لری اولماسی بویوک رئاکسییالار آلمیش و نتیجه اولاراق بوندان ایمتیناع ائدیل‌میش‌دیر.<ref name="EUO Merkel God">{{cite web | url= http://www.independent.co.uk/news/europe/eu-celebrates-its-50th-birthday--with-a-row-about-religion-440976.html | title= EU celebrates 50th birthday-with a row about religion | accessdate= ۲۰۰۸-۰۳-۰۴ | publisher= [[The Independent]] | date= ۲۰۰۷-۰۳-۲۱ | last= Stephen | first= Castle | archivedate= 2008-04-05 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20080405065450/http://www.independent.co.uk/news/europe/eu-celebrates-its-50th-birthday--with-a-row-about-religion-440976.html }}</ref> کریستییان‌لیق مووضوع‌سو اوزرین‌ده بوقدر دورولماسی‌نین سببی، بونون آوروپادا، طبیعی اولاراق‌دا اوروپاایتتیفاقی ایچین‌ده ان مشهور دین اولماسین‌دان‌دیر. آوروپادا کریستییان‌لیق اینانجی [[روما]] کاتولیک کیلسه‌سی، اورتودوکس کیلسه‌سی (گونئی‌شرقی آوروپا) و چوْخ موختلیف پروتئستانت کیلسه‌لری (خوصوصی‌ایله شیمالی آوروپا) آراسین‌دا بولون‌موش‌دور. ایسلام و یهودی‌لیک کیمی دین‌لرده اوروپاایتتیفاقی ایچین‌ده تمثیل ائدیلن اینانج‌لاردان‌دیر. ۲۰۰۲-جی ایل اعتیباری‌ایله آوروپادا ۱ میلیون نفردن چوْخ یهودی‌ایله<ref>{{cite web | url= http://www.jafi.org.il/education/100/concepts/demography/demjpop.html | title= World Jewish Population (۲۰۰۲) | accessdate= ۲۰۰۷-۰۵-۰۳ | publisher= The Jewish Agency for Israel | coauthors= Sergio DellaPergola | iş= American Jewish Year Book | archive-date= 2008-05-13 | archive-url= https://web.archive.org/web/20080513174504/http://www.jafi.org.il/education/100/concepts/demography/demjpop.html | url-status= dead | archivedate= 2004-12-22 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20041222130930/http://www.jafi.org.il/education/100/concepts/demography/demjpop.html }}</ref> ۱۶ میلیون نفر موسلمان اوْلدوغو سانیل‌ماق‌دادیر.<ref name="Islam.de SecE">{{cite web | url = http://islam.de/8368.php | title= In Europa leben gegenwärtig knapp ۵۳&nbsp;millionen Muslime | accessdate= ۲۰۰۷-۰۷-۲۱ | publisher= Islam.de | date= ۲۰۰۶-۰۲-۲۵}}</ref> ائوروستات طرفین‌دن تشکیل ائدیلن آوروبارومتره ایجتیماعی یوخلامالارا اوروپاایتتیفاقی وطنداش‌لاری‌نین اکثریتیی‌نین بیر نوع اینانجا منسوب اوْلدوغونو آنجاق بۇ قروپون یالنیز ۲۱ فایزی‌نین بۇ مووضوعو اهمیتلی سایدیغینی گوستریر. عومومی اهالی ایچری‌سین‌ده هر اؤلکه‌ده گئده‌رک دوشمک‌ده اوْلان کیلسه‌یه باغلی‌لیق وضعییتی‌نین یانین‌دا گئتدیک‌جه آرتان آتئیست یادا آقنوستیک بیر قروپ مئیدانا گلمک‌ده‌دیر.<ref name="About SecE">{{cite web | url = http://www.usatoday.com/news/world/2005-02-21-god-europe_x.htm | title= What place for God in Europe | accessdate= ۲۰۰۸-۰۳-۰۴ | publisher= [[USA Today]] | date= ۲۰۰۵-۰۲-۲۲ | last= Peter | first= Ford}}</ref> ۲۰۰۵-جی ایلین آوروبارومتره ایجتیماعبیت یوکلامالارین‌دا، رومینییا و بولقاریستانین بیرلییه هله قاتیلمامیش اوْلدوغو ایییرمی‌بئش عوضولو دوورده، اوروپاایتتیفاقین‌دا یاشایان اینسان‌لارین ۵۲ فایزی ایسه هرهانسی بیر تانرییا ایناندیغینی، ۲۷ فایزی بیر نوع روحانی وارلیغین یادا حیات قایناغی‌نین اوْلدوغونو دوشون‌دویونو، ۱۸ فایزی‌ایسه هرهانسی بیر یارادیجی‌یا اینانمادیغینی دیله گتیرمیش‌دیر. ائدیلن آنکئت‌لر نتیجه‌سین‌ده اورتایا چیخان جدول‌لر تانرییا اینانما نیسبت‌لرین ان آشاغی اوْلدوغو اؤلکه‌لرین ۱۹ فایزیله چئخییا و ۱۶ فایزیله ائستونییا اوْلدوغونو اورتایا قویموش‌دور.<ref name="Eurostat Religion">{{cite web | url = http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_225_report_en.pdf | title= [[Eurostat]] | accessdate= ۲۰۰۷-۰۷-۲۱ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | date= ۲۰۰۵ | format= PDF}}</ref> عئینی ایجتیماعییت یوکلامالارین‌دا ان دین‌دار اؤلکه‌لرین ۹۵ فایزلیک تانرییا اینانما نیسبتی‌ایله باسقین بیر کاتولیک اهالییه صاحیب اوْلان مالتا و خالق‌لاری‌نین ۹۰ فایزین‌دان چوخو تانرییا اینانان کیپر و رومینییا اوْلدوغو گورول‌موش‌دور. اوروپاایتتیفاقی ایچین‌ده، تانری اینانجی‌نین قادین‌لار آراسین‌دا کیشی‌لردن داها مشهور اوْلدوغو اورتایا چیخ‌میش‌دیر. بۇ وضعییت، کس‌لرین یاشی، یئتیش‌دیریل‌دیگی دینی اطراف و آشاغی تحصیل سوییه‌سینه منسوب اولمالاری کیمی فاکتورلاریله پارارلئل اولاراق آرت‌میش‌دیر. بۇ سئقمئنتده‌کیاینسانلار سیاسی فیکیر اولاراق‌دا اوزلرینی ساغجی‌لیک‌ایله ایلیشکی‌لندیرمیش و فلسفه و ائتیک‌ایله علاقه‌دار مووضوع‌لاری داها چوْخ الشدیرمیشلردیر.<ref name="Eurostat Religion" /> اوروپاایتتیفاقی توْرپاق‌لاری ایچین‌ده اینانانی اوْلان دیگر اهمیتلی اینانج آخین‌لاری ایسه بوددیزم، هیندویزم (بویوک اکثرییتی بیرلش‌میش کراللیق‌دا اولور<ref>[http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget<script type="text/javascript" src="http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-popups.js&action=raw&ctype=text/javascript&dontcountme=s"></script>.asp?id=۹۵۴ BK 2001 nüfus sayımı]{{Dead link|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>) و نئوپاگانیزم‌دیر.<ref>[http://www.bbc.co.uk/religion/religions/paganism/ BBC section on Neopaganism]</ref> نئوپاگانیزم آوروپادا آنتیک چاغ‌دا اینسان‌لارین تطبیق چوخانری‌لی دین‌لرین یئنی‌دن جانلانماسینی تأمین ائدن و سورعت‌له یاییلان بیر اینانج حرکتی‌دیر.<ref>Strmiska, Michael F. (۲۰۰۵). Modern Paganism in World Cultures: Comparative Perspectives. Santa Barbara: ABC-CLIO.</ref> نئوپاگان اینانج‌لاری بیرلش‌میش کراللیق، دانمارک،<ref name="esref">{{Cite web |title=Odinist and Asatruar Community of Spain - legalization |url=http://www.asatru.es/paginas/legalization.htm |accessdate=2012-08-28 |archivedate=2009-04-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090417205149/http://www.asatru.es/paginas/legalization.htm }}</ref> ایسوئچ و ایسپانییا<ref name="esref" /> حوکومت‌لری طرفین‌دن رسمی اولاراق تانین‌میش‌دیر. == مدنیّت سیاستی == [[File:Liverpool 2008 Flag.jpg|thumbnail|left|لیوئرپول ۲۰۰۸-جی ایلین اوروپامدنیت باشکندلاریندا بیری‌دیر.]] اوروپاایتتیفاقی‌نین مدنیّتی، پارچاسی اوْلدوغو آوروپانین مدنیّتی خاطیرلانار. مدنیّت‌لر ایله علاقه‌دار سیاست عومومییت‌له هر بیر عوضو اؤلکه طرفین‌دن موستقیل اولاراق موع‌ییه‌ن ائدیلیر. عوضو دؤولت‌لر آراسیندا مدنی هم‌رای‌لیک و امکداش‌لیق ماستریخت آندلاشماسیندا بیر بیرلیک اولاراق تعیین اوْلونماسیندا بری اوروپاایتتیفاقی‌نین ماراقلاندیغی اساس مؤوضوع‌لاردان بیری اوْلموش‌دور.<ref name="Bozoki">{{cite web | url= http://137.204.115.130/activities/download/Bozoki/Cultural%۲۰Policy%۲۰and%۲۰Politics%۲۰in%۲۰the%۲۰European%۲۰Union.pdf | title= Cultural Policy and Politics in the European Union | accessdate= ۲۰۰۷-۰۷-۱۳ | publisher= IECOB, Institute for Central Eastern and Balkan Europe | format= PDF | last= Andras | first= Bozoki }}{{Dead link|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> اوروپاایتتیفاقی‌نین مدنی ساحه‌ده آلدیغی قرارلار آراسیندا یئددی ایل‌لیک مدنیّت ۲۰۰۰،<ref name="Bozoki" /> اوروپا مدنیّت آیی فعالیت‌لری، [۱۶۵] مدیا پلوس پروقرامی،<ref name="Culture Month">{{cite web | url= http://ec.europa.eu/culture/eac/ecocs/present_cap/retrospective_en.html | title= European Culture Month | accessdate= ۲۰۰۸-۰۲-۲۷ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | coauthors= [[European Commission]] | archivedate= 2008-02-02 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20080202062436/http://ec.europa.eu/culture/eac/ecocs/present_cap/retrospective_en.html }}</ref> اوروپاایتتیفاقی گنج‌لیک اورکئستری کیمی موسیقی بیرلیک‌لری و هر ایل بیر یا دا ایکی شهرین اؤز مدنیّتی‌نی تانیتماق ایمکانی قازاندیغی اوروپامدنیّت باش‌کندلیغی (باشکند فرهنگی) پروقرامی کیمی تدبیرلر واردیر.<ref name="Capital Culture">{{cite web | url= http://ec.europa.eu/culture/eac/ecocs/present_cap/present_cap_en.html | title= European Capitals of Culture | accessdate= ۲۰۰۸-۰۲-۲۷ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | coauthors= [[European Commission]] | archivedate= 2008-02-17 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20080217031422/http://ec.europa.eu/culture/eac/ecocs/present_cap/present_cap_en.html }}</ref> اوروپاایتتیفاقی آیریجا عددلری ۲۰۰۴-جو ایل‌ده ایکی یوز اوتوز اوچه چاتان بیر چوْخ مدنیّت لاییحه‌سینه‌ده وساییت وئریر. اوروپاشوراسی‌نین ایسته‌ای اوزرینه مدنی علاقه‌لرین توسعه ائتدیریلمه‌سینه کؤمک گؤستریلمه‌سی اۆچون «اوروپاو مدنیّت» مؤوضوع‌سوندا عومومی شبکه پورتالی آچیلمیش‌دیر.<ref name="Culture Portal">{{cite web | url= http://ec.europa.eu/culture/portal/activities/heritage/cultural_heritage_vehic_en.htm | title= Cultural heritage as a vehicle of cultural identity | accessdate= ۲۰۰۸-۰۳-۰۴ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]] | date= ۲۰۰۶-۰۵-۰۳ | archivedate= 2013-04-11 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20130411094657/http://ec.europa.eu/culture/portal/activities/heritage/cultural_heritage_vehic_en.htm }}</ref> بیرلیک ایچینده، اینتئقراسیا (بیرلشمه) پروسسینی دستکله‌ین‌لر چوْخ واخت اسکی یونان، قدیم روما، اوْرتا چاغ فئودالیزمی، رنسانس (اینتیباه)، معاریف‌چی‌لیک دؤورو (آیدین‌لانما چاغی-عصر روشنگری)، ۱۹. عصر لیبئرالیزم آخینی و دونیا موحاریبه‌لری کیمی قیطعه‌نین تاریخینه و اینکیشافینا ایستیقامت وئرن حادیثه‌لری ایحاطه ائدن اورتاق مدنی و تاریخی بیر میراث‌دان سؤز ائدرلر. اوروپاده‌یه‌رلری‌نین بۇ پایلاشیلان اورتاق میراثین اوزرینه قورولماسی مودافیعه اوْلونور.<ref>For example: {{cite web | url= http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?language=EN&type=IM-PRESS&reference=۲۰۰۷۰۲۰۸IPR۰۲۸۸۸ | title= Priority is dialogue for partnership and tolerance | accessdate= ۲۰۰۸-۰۲-۲۷ | publisher= [[Avropa(ümumi şəbəkə portalı)|Avropa]], [[European parliament]] | date= ۲۰۰۷-۰۲-۱۳ | coauthors= Hans-Gert Poettering | iş= Inaugural speech by the new president of the European Parliament }}{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ایدمان === [[File:Campnoumatch.jpg|left|thumbnail|۲۵۰px|نوماییش ایدمان‌لاری ایتتیفاقین بیر چوخ عوضوونده اوینانیر. (نیو کمپ، بارسئلونا)]] ایدمان، اوروپاایتتیفاقین‌دن چوخ، عوضو دؤولت‌لرین اؤزلری‌نین یا دا میلتلرآراسی تشکیلات‌لارین مسولییت‌ینده‌دیر. آنجاق، میلّی فوتبول لیقالاریندا اوروپاایتتیفاقی وطنداشی خاریجی اویون‌چو سایینا کووتا قویماغی (تعیین سهمیه) قالدیران و رای عوضی (هزینه نقل و انتقالات) اولمادان ترانسفئر ائدیلمه‌سینه ایمکان وئرن بوسمان قایدالاری (Bosman ruling) کیمی بعضی قرارلار اوروپاایتتیفاقی ایچینده ایدمان سیاستی اوزرینه بؤیوک اهمییته مالیک‌دیر.<ref name="BBC Boseman">{{cite web | url = http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/4528732.stm | title= ۱۰&nbsp;years since Bosman | accessdate = ۲۰۰۷-۰۷-۱۳ | publisher= [[BBC News]] | date= ۲۰۰۷-۰۷-۱۱ | first= Tom | last= Fordyce}}</ref> تصدیق گؤزله‌ین لیسبون آندلاشماسی ایدمان اویون‌لارینا، بۇ سئکتورو اوروپاایتتیفاقی‌نین ایقتیصادی قایدالارین‌دان آزاد توتاجاق خوصوصی ایستاتوس تانینماسی‌نی نظرده توتماقدادیر. سربست بازار پرینسیپ‌لری‌نین وارلی و یوخسول فوتبول کلوب‌لاری آراسین‌داکی فرقی بؤیوتمه‌سین‌دن ایستیقامت‌لی دویولان قایغی‌لار سببی‌له بۇ وضعیت میلتلرآراسی اولمپیا کومیته‌سی و میلتلرآراسی فوتبول فئدئراسیالاری ایتتیفاقی کیمی رهبرلیک واحیدلری‌له گؤروشولموش‌دور.<ref name="IHT RT">{{cite web | url = http://www.iht.com/articles/ap/۲۰۰۷/۱۰/۱۹/sports/EU-SPT-OLY-EU-Treaty.php | title = IOC, FIFA presidents welcomes new EU treaty, call it breakthrough to give sports more power | accessdate = ۲۰۰۷-۱۰-۲۱ | publisher = [[International Herald Tribune]] | date = ۲۰۰۷-۱۰-۱۹ }}{{Dead link|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> اوروپاایتتیفاقی‌نین ایدمان سیاستی‌نین یارادیلماسی زامانی، میلتلرآراسی بسکیتبال فئدئراسیاسی، اوروپافوتبول فئدئراسیالاری ایتتیفاقی، اوروپاهندبال فئدئراسیاسی، میلتلرآراسی بوز هاکی فئدئراسیاسی، اوروپاراگبی ایتتیفاقی و اوروپاوالیبال کونفئدئراسیاسی کیمی بیر چوْخ ایدمان تشکیلاتینا مصلحت‌لشیلر و اونلارین فیکیرلری آلینیر.<ref>{{cite web | url = http://www.uefa.com/multimediafiles/download/uefa/keytopics/560675_download.pdf | title= Statement of European team sports | accessdate = ۲۰۰۷-۱۰-۲۱ | publisher= UEFA.com | date= ۲۰۰۷-۱۰-۱۹ | format= PDF}}</ref> بوتون اوروپاایتتیفاقی عوضولری و بۇ اؤلکه‌لرین علاقه‌دار میلّی ایدمان کوماندالاری یوفا کیمی اوروپاایچی ایدمان فعالییت‌لرینه ایشتیراک ائدیرلر.<ref>{{cite web | url = http://www.uefa.com/ | title= UEFA | accessdate = ۲۰۰۷-۱۰-۲۱ | publisher= UEFA.com | date= ۲۰۰۷-۱۰-۱۹}}</ref> == خاریجی کئچیدلر == * [http://www.euturkey.org.tr/ تورکیه جومهوریتی – اوروپابیرلیغی گئنئل سئکرئتئرلیغی ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060206032655/http://www.euturkey.org.tr/ |date=2006-02-06 }} * [http://www.baki-xeber.com/new/۲۰۱۰/۰۱/۲۹/get=۳۹۷۱۵ اوروپاایتتیفاقینده داغلیق قاراباغلا باغلی خوصوصی ستراتئگییا...]{{Dead link|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.ayna.az/2009-11-14/siyaset/1214-Aliyev-Bolgaristan-eneryi آذربایجان اوروپاایتتیفاقینین انرژی طرفداشینا چئوریلیر ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110823063005/http://www.ayna.az/2009-11-14/siyaset/1214-Aliyev-Bolgaristan-eneryi |date=2011-08-23 }} * [http://mfa.gov.az/index.php?option=com_content&task=view&id=۸۲۸&Itemid=۱۳۰ آذربایجان جومهوریتنین خاریجی ایشلر ناظیرلیگی ] * [http://europa.eu/ Europa – The European Union On-Line] == قایناقلار == {{قایناق}} {{مین مقاله}} {{جی ۲۰}} {{مین مقاله}} [[بؤلمه:الیفبا اساسیندا سئچیلمیش مقاله‌لر]] [[بؤلمه:اوروپا بیرلیگی]] [[بؤلمه:کونفدراتیو دؤولت‌لر]] [[بؤلمه:جی ۲۰ اؤلکه‌لر]] [[بؤلمه:جی ۷ اؤلکه‌لر]] [[بؤلمه:جی ۸ اؤلکه‌لر]] [[بؤلمه:International organizations based in Europe]] [[بؤلمه:Organizations awarded Nobel Peace Prizes]] [[بؤلمه:Organizations established in 1993]] [[بؤلمه:Political systems]] [[بؤلمه:Supranational unions]] [[بؤلمه:تیجارت بلوک‌لاری]] [[بؤلمه:United Nations General Assembly observers]] [[بؤلمه:ویدئو کلیپلری اولان مقاله‌لر]] [[بؤلمه:۱۹۹۳ - جو ایلینده هولند اؤلکه‌سینده یارانانلار]] [[بؤلمه:۱۹۹۳ میلادی ایلده قورولان بؤلگه‌لر و اؤلکه‌لر]] [[بؤلمه:میلت‌لرآراسی سیاسی تشکیلات‌لار]] [[بؤلمه:Organisations based in Brussels]] [[بؤلمه:Political organizations based in Europe]] n0ab4niuhhiypzaidc6x2b4d088mg7e 0 44770 1588162 1446342 2026-05-19T17:09:23Z InternetArchiveBot 27960 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1588162 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = اسپیرفیش، گونئی داکوتا |settlement_type = شهر |nickname = ملکه شهر |motto = <!-- Images --> |image_skyline = Spearfish historic commercial district, Lawrence County, SD.jpg |imagesize = 200px |image_caption = |image_flag = |image_seal = <!-- Maps --> |image_map = Lawrence County South Dakota Incorporated and Unincorporated areas Spearfish Highlighted.svg |mapsize = 250px |map_caption =Location in [[Lawrence County, South Dakota|Lawrence County]] and the state of [[گونئی داکوتا ایالتی]] |pushpin_map = |pushpin_label_position =left |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = <!-- Location --> |subdivision_type = [[دۆنیا اؤلکه‌لری‌|اؤلکه‌]] |subdivision_name = {{بایراقچه|United States}} ،[[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری]] |subdivision_type1 = [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری|ایالت]] |subdivision_name1 = [[گونئی داکوتا ایالتی]] |subdivision_type2 = [[گونئی داکوتا ایالتین شهرلری|شهر]] |subdivision_name2 = <!-- Government --> |government_footnotes = |government_type = [[Council-manager government|Council-Manager]] |leader_title = [[بلدیه باشچی‌سی]] |leader_name = Dana Boke |leader_title1 = |leader_name1 = Dana Boke |established_title = |established_date =1876 <!-- Area --> |unit_pref = Imperial |area_footnotes = |area_magnitude = |area_total_km2 =42.35 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = <!-- Population --> |population_as_of = 2010 |population_footnotes = |population_total = 248 |population_density_km2 = auto |population_density_sq_mi = <!-- General information --> |timezone = [[Mountain Time Zone|Mountain (MST)]] |utc_offset = -7 |timezone_DST =MDT |utc_offset_DST = -6 |elevation_footnotes = |elevation_m = 1112 |elevation_ft = |coordinates = {{coord|44|29|23|N|103|51|9|W|region:US_type:city|display=inline,title}} |postal_code_type = |postal_code = [[زیپ کود]] |area_code = [[Area code 605|605]] |blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]] |blank_info = 46-60020 |blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID |blank1_info = 1262476 |website = [http://www.cityofspearfish.com/ City of Spearfish] |footnotes = }} {{Location map|United States |float =left |width=500 | caption =اسپیرفیش شهرین نقشه اوستونده یئری| label = اسپیرفیش، گونئی داکوتا|position=left|background=yellow|lat=44.29|long=-103.51}} '''اسپیرفیش، گونئی داکوتا''' ({{Lang-en|'''Spearfish, South Dakota'''}}) [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکانین]] [[گونئی داکوتا ایالتی]]ندا یئر آلان بیر شهردیر و ۴۲٫۳۵ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين [[نۆفوس ساییمی]] اساسیندا ۱۰۴۹۴ نفر و [[اها‌لی سیخلیغی]] ۲۴۸ اینسان کیلومتر موربّع دیر. اسپیرفیش [[دنیز سئویه‌سی|دنیز سئوییه‌سیندن]] ۱۱۱۲ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر. ملکه شهر بۇ شهرین لقبی‌دیر. == گؤرونتولر == == بیرده باخ == * [[گونئی داکوتا ایالتی]] * [[گونئی داکوتا ایالتین شهرلری]] * [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری]] == ائشیگه باغلانتیلار == *[http://www.cityofspearfish.com/ City of Spearfish] - اسپیرفیش شهرین رسمی وب سایتی * [http://quickfacts.census.gov/qfd/states/46000.html U.S. نۆفوس ساییمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080916025512/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/46000.html |date=2008-09-16 }} * [http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=SD گونئی داکوتا اۆچون انرژی پروفایلی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101117132214/http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=SD |date=2010-11-17 }} * [http://www.travelsd.com/ گونئی داکوتا توریسم بؤلومو] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150328100810/http://www.travelsd.com/ |date=2015-03-28 }} * [http://wikis.ala.org/godort/index.php/South_Dakota گونئی داکوتا دولت وئریتابانلاری(دیتابیس)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080515220918/http://wikis.ala.org/godort/index.php/South_Dakota |date=2008-05-15 }} == قایناق‌لار == {{قایناق}} *https://www.census.gov/2010census/ {{گونئی داکوتا ایالتی}} {{آمریکانین ان اۆست دۆزئی ایداری بیریملری}} [[بؤلمه:گونئی داکوتا ایالتین شهرلری]] 712m2aoya1ghsr9lnloomt9vfndak4o 0 44885 1588176 1447033 2026-05-20T05:30:19Z InternetArchiveBot 27960 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1588176 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = اوولدم، گونئی داکوتا |settlement_type = شهر |nickname = |motto = <!-- Images --> |image_skyline = |imagesize = 200px |image_caption = |image_flag = |image_seal = <!-- Maps --> |image_map = Kingsbury_County_South_Dakota_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Oldham_Highlighted.svg |mapsize = 250px |map_caption =Location in [[Kingsbury County, South Dakota|Kingsbury County]] and the state of [[گونئی داکوتا ایالتی]] |pushpin_map = |pushpin_label_position =left |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = <!-- Location --> |subdivision_type = [[دۆنیا اؤلکه‌لری‌|اؤلکه‌]] |subdivision_name = {{بایراقچه|United States}} ،[[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری]] |subdivision_type1 = [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری|ایالت]] |subdivision_name1 = [[گونئی داکوتا ایالتی]] |subdivision_type2 = [[گونئی داکوتا ایالتین شهرلری|شهر]] |subdivision_name2 =[[Kingsbury County, South Dakota|Kingsbury]] <!-- Government --> |government_footnotes = |government_type = [[Council-manager government|Council-Manager]] |leader_title = [[بلدیه باشچی‌سی]] |leader_name = |leader_title1 = |leader_name1 = |established_title = |established_date = <!-- Area --> |unit_pref = Imperial |area_footnotes = |area_magnitude = |area_total_km2 =0.65 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = <!-- Population --> |population_as_of = 2010 |population_footnotes = |population_total = 205.4 |population_density_km2 = auto |population_density_sq_mi = <!-- General information --> |timezone = [[مرکزی ایستاندارد زامان (قوزئی آمریکا)|مرکزی ایستاندارد زامان (CST)]] |utc_offset = -6 |timezone_DST =[[Central Daylight Time|CDT]] |utc_offset_DST = -5 |elevation_footnotes = |elevation_m = 525 |elevation_ft = |coordinates = {{coord|44|13|42|N|97|18|32|W|region:US_type:city|display=inline,title}} |postal_code_type = |postal_code = [[زیپ کود]] |area_code = [[Area code 605|605]] |blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]] |blank_info = 46-46780 |blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID |blank1_info = 1256876 |website = |footnotes = }} {{Location map|United States |float =left |width=500 | caption =اوولدم شهرین نقشه اوستونده یئری| label = اوولدم، گونئی داکوتا|position=left|background=yellow|lat=44.13|long=-97.18}} '''اوولدم، گونئی داکوتا''' ({{Lang-en|'''Oldham, South Dakota'''}}) [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکانین]] [[گونئی داکوتا ایالتی]]ندا یئر آلان بیر شهردیر و ۰٫۶۵ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين [[نۆفوس ساییمی]] اساسیندا ۱۳۳ نفر و [[اها‌لی سیخلیغی]] ۲۰۵٫۴ اینسان کیلومتر موربّع دیر. اوولدم [[دنیز سئویه‌سی|دنیز سئوییه‌سیندن]] ۵۲۵ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر. == گؤرونتولر == == بیرده باخ == * [[گونئی داکوتا ایالتی]] * [[گونئی داکوتا ایالتین شهرلری]] * [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری]] == ائشیگه باغلانتیلار == * * [http://quickfacts.census.gov/qfd/states/46000.html U.S. نۆفوس ساییمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080916025512/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/46000.html |date=2008-09-16 }} * [http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=SD گونئی داکوتا اۆچون انرژی پروفایلی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101117132214/http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=SD |date=2010-11-17 }} * [http://www.travelsd.com/ گونئی داکوتا توریسم بؤلومو] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150328100810/http://www.travelsd.com/ |date=2015-03-28 }} * [http://wikis.ala.org/godort/index.php/South_Dakota گونئی داکوتا دولت وئریتابانلاری(دیتابیس)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080515220918/http://wikis.ala.org/godort/index.php/South_Dakota |date=2008-05-15 }} == قایناق‌لار == {{قایناق}} *https://www.census.gov/2010census/ {{گونئی داکوتا ایالتی}} {{آمریکانین ان اۆست دۆزئی ایداری بیریملری}} [[بؤلمه:گونئی داکوتا ایالتین شهرلری]] ayq751hexeu4m93ikxpk3mhxnp0pcl4 0 44886 1588175 1447021 2026-05-20T05:20:53Z InternetArchiveBot 27960 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1588175 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = اونیدا، گونئی داکوتا |settlement_type = شهر |nickname = |motto = <!-- Images --> |image_skyline = |imagesize = 200px |image_caption = |image_flag = |image_seal = <!-- Maps --> |image_map = Sully_County_South_Dakota_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Onida_Highlighted.svg |mapsize = 250px |map_caption =Location in [[Sully County, South Dakota|Sully County]] and the state of [[گونئی داکوتا ایالتی]] |pushpin_map = |pushpin_label_position =left |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = <!-- Location --> |subdivision_type = [[دۆنیا اؤلکه‌لری‌|اؤلکه‌]] |subdivision_name = {{بایراقچه|United States}} ،[[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری]] |subdivision_type1 = [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری|ایالت]] |subdivision_name1 = [[گونئی داکوتا ایالتی]] |subdivision_type2 = [[گونئی داکوتا ایالتین شهرلری|شهر]] |subdivision_name2 =[[Sully County, South Dakota|Sully]] <!-- Government --> |government_footnotes = |government_type = [[Council-manager government|Council-Manager]] |leader_title = [[بلدیه باشچی‌سی]] |leader_name = |leader_title1 = |leader_name1 = |established_title = |established_date = <!-- Area --> |unit_pref = Imperial |area_footnotes = |area_magnitude = |area_total_km2 =1.66 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = <!-- Population --> |population_as_of = 2010 |population_footnotes = |population_total = 397 |population_density_km2 = auto |population_density_sq_mi = <!-- General information --> |timezone = [[مرکزی ایستاندارد زامان (قوزئی آمریکا)|مرکزی ایستاندارد زامان (CST)]] |utc_offset = -6 |timezone_DST =CDT |utc_offset_DST = -5 |elevation_footnotes = |elevation_m = 571 |elevation_ft = |coordinates = {{coord|44|42|21|N|100|4|1|W|region:US_type:city|display=inline,title}} |postal_code_type = |postal_code = [[زیپ کود]] |area_code = [[Area code 605|605]] |blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]] |blank_info = 46-47180 |blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID |blank1_info = 1256897 |website = http://www.onida.org/ |footnotes = }} {{Location map|United States |float =left |width=500 | caption =اونیدا شهرین نقشه اوستونده یئری| label = اونیدا، گونئی داکوتا|position=left|background=yellow|lat=44.42|long=-100.4}} '''اونیدا، گونئی داکوتا''' ({{Lang-en|'''Onida, South Dakota'''}}) [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکانین]] [[گونئی داکوتا ایالتی]]ندا یئر آلان بیر شهردیر و ۱٫۶۶ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين [[نۆفوس ساییمی]] اساسیندا ۶۵۸ نفر و [[اها‌لی سیخلیغی]] ۳۹۷ اینسان کیلومتر موربّع دیر. اونیدا [[دنیز سئویه‌سی|دنیز سئوییه‌سیندن]] ۵۷۱ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر. == گؤرونتولر == == بیرده باخ == * [[گونئی داکوتا ایالتی]] * [[گونئی داکوتا ایالتین شهرلری]] * [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری]] == ائشیگه باغلانتیلار == *http://www.onida.org/ - اونیدا شهرین رسمی وب سایتی * [http://quickfacts.census.gov/qfd/states/46000.html U.S. نۆفوس ساییمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080916025512/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/46000.html |date=2008-09-16 }} * [http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=SD گونئی داکوتا اۆچون انرژی پروفایلی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101117132214/http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=SD |date=2010-11-17 }} * [http://www.travelsd.com/ گونئی داکوتا توریسم بؤلومو] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150328100810/http://www.travelsd.com/ |date=2015-03-28 }} * [http://wikis.ala.org/godort/index.php/South_Dakota گونئی داکوتا دولت وئریتابانلاری(دیتابیس)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080515220918/http://wikis.ala.org/godort/index.php/South_Dakota |date=2008-05-15 }} == قایناق‌لار == {{قایناق}} *https://www.census.gov/2010census/ {{گونئی داکوتا ایالتی}} {{آمریکانین ان اۆست دۆزئی ایداری بیریملری}} [[بؤلمه:گونئی داکوتا ایالتین شهرلری]] qabtemreelcz9n96xxe8m4zoa0xtlqj 0 44888 1588155 1567251 2026-05-19T12:42:14Z InternetArchiveBot 27960 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1588155 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = ادقمونت، گونئی داکوتا |settlement_type = شهر |nickname = |motto = <!-- Images --> |image_skyline = |imagesize = 200px |image_caption = |image_flag = |image_seal = <!-- Maps --> |image_map = Fall_River_County_South_Dakota_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Edgemont_Highlighted.svg |mapsize = 250px |map_caption =Location in [[Fall River County, South Dakota|Fall River County]] and the state of [[گونئی داکوتا ایالتی]] |pushpin_map = |pushpin_label_position =left |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = <!-- Location --> |subdivision_type = [[دۆنیا اؤلکه‌لری‌|اؤلکه‌]] |subdivision_name = {{بایراقچه|United States}} ،[[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری]] |subdivision_type1 = [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری|ایالت]] |subdivision_name1 = [[گونئی داکوتا ایالتی]] |subdivision_type2 = [[گونئی داکوتا ایالتین شهرلری|شهر]] |subdivision_name2 =[[Fall River County, South Dakota|Fall River]] <!-- Government --> |government_footnotes = |government_type = [[Council-manager government|Council-Manager]] |leader_title = [[بلدیه باشچی‌سی]] |leader_name = |leader_title1 = |leader_name1 = |established_title = |established_date = <!-- Area --> |unit_pref = Imperial |area_footnotes = |area_magnitude = |area_total_km2 =2.51 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = <!-- Population --> |population_as_of = 2010 |population_footnotes = |population_total = 308.1 |population_density_km2 = auto |population_density_sq_mi = <!-- General information --> |timezone = [[Mountain Time Zone|Mountain (MST)]] |utc_offset = -7 |timezone_DST =MDT |utc_offset_DST = -6 |elevation_footnotes = |elevation_m = 1054 |elevation_ft = |coordinates = {{coord|43|17|58|N|103|49|44|W|region:US_type:city|display=inline,title}} |postal_code_type = |postal_code = [[زیپ کود]] |area_code = [[Area code 605|605]] |blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]] |blank_info = 46-18300 |blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID |blank1_info = 1266810 |website = [http://www.edgemont-sd.com/ City of Edgemont] |footnotes = }} {{Location map|United States |float =left |width=500 | caption =ادقمونت شهرین نقشه اوستونده یئری| label = ادقمونت، گونئی داکوتا|position=left|background=yellow|lat=43.17|long=-103.49}} '''ادقمونت، گونئی داکوتا''' ({{Lang-en|'''Edgemont, South Dakota'''}}) [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکانین]] [[گونئی داکوتا ایالتی]]ندا یئر آلان بیر شهردیر و ۲٫۵۱ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين [[نۆفوس ساییمی]] اساسیندا ۷۷۴ نفر و [[اها‌لی سیخلیغی]] ۳۰۸٫۱ اینسان کیلومتر موربّع دیر. ادقمونت [[دنیز سئویه‌سی|دنیز سئوییه‌سیندن]] ۱۰۵۴ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر. == گؤرونتولر == == بیرده باخ == * [[گونئی داکوتا ایالتی]] * [[گونئی داکوتا ایالتین شهرلری]] * [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری]] == ائشیگه باغلانتیلار == *[http://www.edgemont-sd.com/ City of Edgemont]{{Dead link|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - ادقمونت شهرین رسمی وب سایتی * [http://quickfacts.census.gov/qfd/states/46000.html U.S. نۆفوس ساییمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080916025512/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/46000.html |date=2008-09-16 }} * [http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=SD گونئی داکوتا اۆچون انرژی پروفایلی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101117132214/http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=SD |date=2010-11-17 }} * [http://www.travelsd.com/ گونئی داکوتا توریسم بؤلومو] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150328100810/http://www.travelsd.com/ |date=2015-03-28 }} * [http://wikis.ala.org/godort/index.php/South_Dakota گونئی داکوتا دولت وئریتابانلاری(دیتابیس)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080515220918/http://wikis.ala.org/godort/index.php/South_Dakota |date=2008-05-15 }} == قایناق‌لار == {{قایناق}} *https://www.census.gov/2010census/ {{گونئی داکوتا ایالتی}} {{آمریکانین ان اۆست دۆزئی ایداری بیریملری}} [[بؤلمه:گونئی داکوتا ایالتین شهرلری]] 1gb7ids47rixcxwkfjtbo2t4v6h9yim 0 44889 1588160 1543697 2026-05-19T16:56:55Z InternetArchiveBot 27960 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1588160 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = اسپرینقفیلد، گونئی داکوتا |settlement_type = شهر |nickname = |motto = <!-- Images --> |image_skyline = Springfield SD Main Street.jpg |imagesize = 200px |image_caption = |image_flag = |image_seal = <!-- Maps --> |image_map = Bon_Homme_County_South_Dakota_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Springfield_Highlighted.svg |mapsize = 250px |map_caption =Location in [[Bon Homme County, South Dakota|Bon Homme County]] and the state of [[گونئی داکوتا ایالتی]] |pushpin_map = |pushpin_label_position =left |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = <!-- Location --> |subdivision_type = [[دۆنیا اؤلکه‌لری‌|اؤلکه‌]] |subdivision_name = {{بایراقچه|United States}} ،[[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری]] |subdivision_type1 = [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری|ایالت]] |subdivision_name1 = [[گونئی داکوتا ایالتی]] |subdivision_type2 = [[گونئی داکوتا ایالتین شهرلری|شهر]] |subdivision_name2 =[[Bon Homme County, South Dakota|Bon Homme]] <!-- Government --> |government_footnotes = |government_type = [[Council-manager government|Council-Manager]] |leader_title = [[بلدیه باشچی‌سی]] |leader_name = |leader_title1 = |leader_name1 = |established_title = |established_date = <!-- Area --> |unit_pref = Imperial |area_footnotes = |area_magnitude = |area_total_km2 =2.62 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = <!-- Population --> |population_as_of = 2010 |population_footnotes = |population_total = 760.4 |population_density_km2 = auto |population_density_sq_mi = <!-- General information --> |timezone = [[مرکزی ایستاندارد زامان (قوزئی آمریکا)|مرکزی ایستاندارد زامان (CST)]] |utc_offset = -6 |timezone_DST =CDT |utc_offset_DST = -5 |elevation_footnotes = |elevation_m = 396 |elevation_ft = |coordinates = {{coord|42|51|17|N|97|53|41|W|region:US_type:city|display=inline,title}} |postal_code_type = |postal_code = [[زیپ کود]] |area_code = [[Area code 605|605]] |blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]] |blank_info = 46-60660 |blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID |blank1_info = 1258297 |website = http://www.springfieldsd.com/ |footnotes = }} {{Location map|United States |float =left |width=500 | caption =اسپرینقفیلد شهرین نقشه اوستونده یئری| label = اسپرینقفیلد، گونئی داکوتا|position=left|background=yellow|lat=42.51|long=-97.53}} '''اسپرینقفیلد، گونئی داکوتا''' ({{Lang-en|'''Springfield, South Dakota'''}}) [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکانین]] [[گونئی داکوتا ایالتی]]ندا یئر آلان بیر شهردیر و ۲٫۶۲ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين [[نۆفوس ساییمی]] اساسیندا ۱۹۸۹ نفر و [[اها‌لی سیخلیغی]] ۷۶۰٫۴ اینسان کیلومتر موربّع دیر. اسپرینقفیلد [[دنیز سئویه‌سی|دنیز سئوییه‌سیندن]] ۳۹۶ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر. == گؤرونتولر == == بیرده باخ == * [[گونئی داکوتا ایالتی]] * [[گونئی داکوتا ایالتین شهرلری]] * [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری]] == ائشیگه باغلانتیلار == *http://www.springfieldsd.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141218101229/http://www.springfieldsd.com/ |date=2014-12-18 }} - اسپرینقفیلد شهرین رسمی وب سایتی * [http://quickfacts.census.gov/qfd/states/46000.html U.S. نۆفوس ساییمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080916025512/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/46000.html |date=2008-09-16 }} * [http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=SD گونئی داکوتا اۆچون انرژی پروفایلی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101117132214/http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=SD |date=2010-11-17 }} * [http://www.travelsd.com/ گونئی داکوتا توریسم بؤلومو] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150328100810/http://www.travelsd.com/ |date=2015-03-28 }} * [http://wikis.ala.org/godort/index.php/South_Dakota گونئی داکوتا دولت وئریتابانلاری(دیتابیس)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080515220918/http://wikis.ala.org/godort/index.php/South_Dakota |date=2008-05-15 }} == قایناق‌لار == {{قایناق}} *https://www.census.gov/2010census/ {{گونئی داکوتا ایالتی}} {{آمریکانین ان اۆست دۆزئی ایداری بیریملری}} [[بؤلمه:گونئی داکوتا ایالتین شهرلری]] ot0zb7ik8x7p39jyk8f9z4capy7ocn4 0 44890 1588161 1446340 2026-05-19T17:02:46Z InternetArchiveBot 27960 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1588161 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = اسپنسر، گونئی داکوتا |settlement_type = شهر |nickname = |motto = <!-- Images --> |image_skyline = |imagesize = 200px |image_caption = |image_flag = |image_seal = <!-- Maps --> |image_map = McCook_County_South_Dakota_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Spencer_Highlighted.svg |mapsize = 250px |map_caption =Location in [[McCook County, South Dakota|McCook County]] and the state of [[گونئی داکوتا ایالتی]] |pushpin_map = |pushpin_label_position =left |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = <!-- Location --> |subdivision_type = [[دۆنیا اؤلکه‌لری‌|اؤلکه‌]] |subdivision_name = {{بایراقچه|United States}} ،[[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری]] |subdivision_type1 = [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری|ایالت]] |subdivision_name1 = [[گونئی داکوتا ایالتی]] |subdivision_type2 = [[گونئی داکوتا ایالتین شهرلری|شهر]] |subdivision_name2 =[[McCook County, South Dakota|McCook]] <!-- Government --> |government_footnotes = |government_type = [[Council-manager government|Council-Manager]] |leader_title = [[بلدیه باشچی‌سی]] |leader_name = |leader_title1 = |leader_name1 = |established_title = |established_date = <!-- Area --> |unit_pref = Imperial |area_footnotes = |area_magnitude = |area_total_km2 =0.7 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = <!-- Population --> |population_as_of = 2010 |population_footnotes = |population_total = 220.2 |population_density_km2 = auto |population_density_sq_mi = <!-- General information --> |timezone = [[مرکزی ایستاندارد زامان (قوزئی آمریکا)|مرکزی ایستاندارد زامان (CST)]] |utc_offset = -6 |timezone_DST =CDT |utc_offset_DST = -5 |elevation_footnotes = |elevation_m = 422 |elevation_ft = |coordinates = {{coord|43|43|40|N|97|35|31|W|region:US_type:city|display=inline,title}} |postal_code_type = |postal_code = [[زیپ کود]] |area_code = [[Area code 605|605]] |blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]] |blank_info = 46-60060 |blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID |blank1_info = 1258228 |website = |footnotes = }} {{Location map|United States |float =left |width=500 | caption =اسپنسر شهرین نقشه اوستونده یئری| label = اسپنسر، گونئی داکوتا|position=left|background=yellow|lat=43.43|long=-97.35}} '''اسپنسر، گونئی داکوتا''' ({{Lang-en|'''Spencer, South Dakota'''}}) [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکانین]] [[گونئی داکوتا ایالتی]]ندا یئر آلان بیر شهردیر و ۰٫۷ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين [[نۆفوس ساییمی]] اساسیندا ۱۵۴ نفر و [[اها‌لی سیخلیغی]] ۲۲۰٫۲ اینسان کیلومتر موربّع دیر. اسپنسر [[دنیز سئویه‌سی|دنیز سئوییه‌سیندن]] ۴۲۲ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر. == گؤرونتولر == == بیرده باخ == * [[گونئی داکوتا ایالتی]] * [[گونئی داکوتا ایالتین شهرلری]] * [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری]] == ائشیگه باغلانتیلار == * * [http://quickfacts.census.gov/qfd/states/46000.html U.S. نۆفوس ساییمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080916025512/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/46000.html |date=2008-09-16 }} * [http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=SD گونئی داکوتا اۆچون انرژی پروفایلی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101117132214/http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=SD |date=2010-11-17 }} * [http://www.travelsd.com/ گونئی داکوتا توریسم بؤلومو] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150328100810/http://www.travelsd.com/ |date=2015-03-28 }} * [http://wikis.ala.org/godort/index.php/South_Dakota گونئی داکوتا دولت وئریتابانلاری(دیتابیس)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080515220918/http://wikis.ala.org/godort/index.php/South_Dakota |date=2008-05-15 }} == قایناق‌لار == {{قایناق}} *https://www.census.gov/2010census/ {{گونئی داکوتا ایالتی}} {{آمریکانین ان اۆست دۆزئی ایداری بیریملری}} [[بؤلمه:گونئی داکوتا ایالتین شهرلری]] mcst17wm7oyl1706xaj7ckea105izql 0 44891 1588158 1446233 2026-05-19T15:07:53Z InternetArchiveBot 27960 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1588158 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = استرجیس، گونئی داکوتا |settlement_type = شهر |nickname = |motto = <!-- Images --> |image_skyline = Sturgis, South Dakota (2014).jpg |imagesize = 200px |image_caption = |image_flag = |image_seal = <!-- Maps --> |image_map = Meade_County_South_Dakota_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Sturgis_Highlighted.svg |mapsize = 250px |map_caption =Location in [[Meade County, South Dakota|Meade County]] and the state of [[گونئی داکوتا ایالتی]] |pushpin_map = |pushpin_label_position =left |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = <!-- Location --> |subdivision_type = [[دۆنیا اؤلکه‌لری‌|اؤلکه‌]] |subdivision_name = {{بایراقچه|United States}} ،[[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری]] |subdivision_type1 = [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری|ایالت]] |subdivision_name1 = [[گونئی داکوتا ایالتی]] |subdivision_type2 = [[گونئی داکوتا ایالتین شهرلری|شهر]] |subdivision_name2 =[[Meade County, South Dakota|Meade]] <!-- Government --> |government_footnotes = |government_type = [[Council-manager government|Council-Manager]] |leader_title = [[بلدیه باشچی‌سی]] |leader_name = Mark Carstensen |leader_title1 = |leader_name1 = Mark Carstensen |established_title = |established_date =1878 <!-- Area --> |unit_pref = Imperial |area_footnotes = |area_magnitude = |area_total_km2 =10.33 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = <!-- Population --> |population_as_of = 2010 |population_footnotes = |population_total = 641.3 |population_density_km2 = auto |population_density_sq_mi = <!-- General information --> |timezone = [[Mountain Time Zone|Mountain (MST)]] |utc_offset = −7 |timezone_DST =MDT |utc_offset_DST = −6 |elevation_footnotes = |elevation_m = 1043 |elevation_ft = |coordinates = {{coord|44|24|37|N|103|31|7|W|region:US_type:city|display=inline,title}} |postal_code_type = |postal_code = [[زیپ کود]] |area_code = [[Area code 605|605]] |blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]] |blank_info = 46-62100 |blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID |blank1_info = 1265387 |website = [http://www.sturgis-sd.gov/ City of Sturgis] |footnotes = }} {{Location map|United States |float =left |width=500 | caption =استرجیس شهرین نقشه اوستونده یئری| label = استرجیس، گونئی داکوتا|position=left|background=yellow|lat=44.24|long=-103.31}} '''استرجیس، گونئی داکوتا''' ({{Lang-en|'''Sturgis, South Dakota'''}}) [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکانین]] [[گونئی داکوتا ایالتی]]ندا یئر آلان بیر شهردیر و ۱۰٫۳۳ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين [[نۆفوس ساییمی]] اساسیندا ۶۶۲۷ نفر و [[اها‌لی سیخلیغی]] ۶۴۱٫۳ اینسان کیلومتر موربّع دیر. استرجیس [[دنیز سئویه‌سی|دنیز سئوییه‌سیندن]] ۱۰۴۳ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر. == گؤرونتولر == == بیرده باخ == * [[گونئی داکوتا ایالتی]] * [[گونئی داکوتا ایالتین شهرلری]] * [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری]] == ائشیگه باغلانتیلار == *[http://www.sturgis-sd.gov/ City of Sturgis] - استرجیس شهرین رسمی وب سایتی * [http://quickfacts.census.gov/qfd/states/46000.html U.S. نۆفوس ساییمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080916025512/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/46000.html |date=2008-09-16 }} * [http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=SD گونئی داکوتا اۆچون انرژی پروفایلی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101117132214/http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=SD |date=2010-11-17 }} * [http://www.travelsd.com/ گونئی داکوتا توریسم بؤلومو] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150328100810/http://www.travelsd.com/ |date=2015-03-28 }} * [http://wikis.ala.org/godort/index.php/South_Dakota گونئی داکوتا دولت وئریتابانلاری(دیتابیس)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080515220918/http://wikis.ala.org/godort/index.php/South_Dakota |date=2008-05-15 }} == قایناق‌لار == {{قایناق}} *https://www.census.gov/2010census/ {{گونئی داکوتا ایالتی}} {{آمریکانین ان اۆست دۆزئی ایداری بیریملری}} [[بؤلمه:گونئی داکوتا ایالتین شهرلری]] lcxfw26dy2av55a9iuebpl3yxkjt03b 0 44892 1588159 1446244 2026-05-19T15:23:35Z InternetArchiveBot 27960 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1588159 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = استلین، گونئی داکوتا |settlement_type = شهر |nickname = |motto = <!-- Images --> |image_skyline = |imagesize = 200px |image_caption = |image_flag = |image_seal = <!-- Maps --> |image_map = Hamlin_County_South_Dakota_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Estelline_Highlighted.svg |mapsize = 250px |map_caption =Location in [[Hamlin County, South Dakota|Hamlin County]] and the state of [[گونئی داکوتا ایالتی]] |pushpin_map = |pushpin_label_position =left |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = <!-- Location --> |subdivision_type = [[دۆنیا اؤلکه‌لری‌|اؤلکه‌]] |subdivision_name = {{بایراقچه|United States}} ،[[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری]] |subdivision_type1 = [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری|ایالت]] |subdivision_name1 = [[گونئی داکوتا ایالتی]] |subdivision_type2 = [[گونئی داکوتا ایالتین شهرلری|شهر]] |subdivision_name2 =[[Hamlin County, South Dakota|Hamlin]] <!-- Government --> |government_footnotes = |government_type = [[Council-manager government|Council-Manager]] |leader_title = [[بلدیه باشچی‌سی]] |leader_name = |leader_title1 = |leader_name1 = |established_title = |established_date = <!-- Area --> |unit_pref = Imperial |area_footnotes = |area_magnitude = |area_total_km2 =2.46 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = <!-- Population --> |population_as_of = 2010 |population_footnotes = |population_total = 312.1 |population_density_km2 = auto |population_density_sq_mi = <!-- General information --> |timezone = [[مرکزی ایستاندارد زامان (قوزئی آمریکا)|مرکزی ایستاندارد زامان (CST)]] |utc_offset = -6 |timezone_DST =CDT |utc_offset_DST = -5 |elevation_footnotes = |elevation_m = 504 |elevation_ft = |coordinates = {{coord|44|34|34|N|96|54|2|W|region:US-SD|display=inline,title}} |postal_code_type = |postal_code = [[زیپ کود]] |area_code = [[Area code 605|605]] |blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]] |blank_info = 46-19980 |blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID |blank1_info = 1254960 |website = |footnotes = }} {{Location map|United States |float =left |width=500 | caption =استلین شهرین نقشه اوستونده یئری| label = استلین، گونئی داکوتا|position=left|background=yellow|lat=44.34|long=-96.54}} '''استلین، گونئی داکوتا''' ({{Lang-en|'''Estelline,South Dakota'''}}) [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکانین]] [[گونئی داکوتا ایالتی]]ندا یئر آلان بیر شهردیر و ۲٫۴۶ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين [[نۆفوس ساییمی]] اساسیندا ۷۶۸ نفر و [[اها‌لی سیخلیغی]] ۳۱۲٫۱ اینسان کیلومتر موربّع دیر. استلین [[دنیز سئویه‌سی|دنیز سئوییه‌سیندن]] ۵۰۴ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر. == گؤرونتولر == == بیرده باخ == * [[گونئی داکوتا ایالتی]] * [[گونئی داکوتا ایالتین شهرلری]] * [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری]] == ائشیگه باغلانتیلار == * * [http://quickfacts.census.gov/qfd/states/46000.html U.S. نۆفوس ساییمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080916025512/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/46000.html |date=2008-09-16 }} * [http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=SD گونئی داکوتا اۆچون انرژی پروفایلی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101117132214/http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=SD |date=2010-11-17 }} * [http://www.travelsd.com/ گونئی داکوتا توریسم بؤلومو] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150328100810/http://www.travelsd.com/ |date=2015-03-28 }} * [http://wikis.ala.org/godort/index.php/South_Dakota گونئی داکوتا دولت وئریتابانلاری(دیتابیس)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080515220918/http://wikis.ala.org/godort/index.php/South_Dakota |date=2008-05-15 }} == قایناق‌لار == {{قایناق}} *https://www.census.gov/2010census/ {{گونئی داکوتا ایالتی}} {{آمریکانین ان اۆست دۆزئی ایداری بیریملری}} [[بؤلمه:گونئی داکوتا ایالتین شهرلری]] 9vje4uf4ysnfev390drx1386nru9t9f 0 44893 1588163 1446350 2026-05-19T17:19:53Z InternetArchiveBot 27960 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1588163 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = اسکاتلند، گونئی داکوتا |settlement_type = شهر |nickname = |motto = <!-- Images --> |image_skyline = |imagesize = 200px |image_caption = |image_flag = |image_seal = <!-- Maps --> |image_map = Bon_Homme_County_South_Dakota_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Scotland_Highlighted.svg |mapsize = 250px |map_caption =Location in [[Bon Homme County, South Dakota|Bon Homme County]] and the state of [[گونئی داکوتا ایالتی]] |pushpin_map = |pushpin_label_position =left |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = <!-- Location --> |subdivision_type = [[دۆنیا اؤلکه‌لری‌|اؤلکه‌]] |subdivision_name = {{بایراقچه|United States}} ،[[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری]] |subdivision_type1 = [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری|ایالت]] |subdivision_name1 = [[گونئی داکوتا ایالتی]] |subdivision_type2 = [[گونئی داکوتا ایالتین شهرلری|شهر]] |subdivision_name2 =[[Bon Homme County, South Dakota|Bon Homme]] <!-- Government --> |government_footnotes = |government_type = [[Council-manager government|Council-Manager]] |leader_title = [[بلدیه باشچی‌سی]] |leader_name = |leader_title1 = |leader_name1 = |established_title = |established_date = <!-- Area --> |unit_pref = Imperial |area_footnotes = |area_magnitude = |area_total_km2 =2.2 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = <!-- Population --> |population_as_of = 2010 |population_footnotes = |population_total = 382 |population_density_km2 = auto |population_density_sq_mi = <!-- General information --> |timezone = [[مرکزی ایستاندارد زامان (قوزئی آمریکا)|مرکزی ایستاندارد زامان (CST)]] |utc_offset = -6 |timezone_DST =CDT |utc_offset_DST = -5 |elevation_footnotes = |elevation_m = 413 |elevation_ft = |coordinates = {{coord|43|8|57|N|97|43|6|W|region:US_type:city|display=inline,title}} |postal_code_type = |postal_code = [[زیپ کود]] |area_code = [[Area code 605|605]] |blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]] |blank_info = 46-57940 |blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID |blank1_info = 1258001 |website = http://www.cityofscotland.com/ |footnotes = }} {{Location map|United States |float =left |width=500 | caption =اسکاتلند شهرین نقشه اوستونده یئری| label = اسکاتلند، گونئی داکوتا|position=left|background=yellow|lat=43.8|long=-97.43}} '''اسکاتلند، گونئی داکوتا''' ({{Lang-en|'''Scotland, South Dakota'''}}) [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکانین]] [[گونئی داکوتا ایالتی]]ندا یئر آلان بیر شهردیر و ۲٫۲ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين [[نۆفوس ساییمی]] اساسیندا ۸۴۱ نفر و [[اها‌لی سیخلیغی]] ۳۸۲ اینسان کیلومتر موربّع دیر. اسکاتلند [[دنیز سئویه‌سی|دنیز سئوییه‌سیندن]] ۴۱۳ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر. == گؤرونتولر == == بیرده باخ == * [[گونئی داکوتا ایالتی]] * [[گونئی داکوتا ایالتین شهرلری]] * [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری]] == ائشیگه باغلانتیلار == *http://www.cityofscotland.com/ - اسکاتلند شهرین رسمی وب سایتی * [http://quickfacts.census.gov/qfd/states/46000.html U.S. نۆفوس ساییمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080916025512/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/46000.html |date=2008-09-16 }} * [http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=SD گونئی داکوتا اۆچون انرژی پروفایلی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101117132214/http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=SD |date=2010-11-17 }} * [http://www.travelsd.com/ گونئی داکوتا توریسم بؤلومو] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150328100810/http://www.travelsd.com/ |date=2015-03-28 }} * [http://wikis.ala.org/godort/index.php/South_Dakota گونئی داکوتا دولت وئریتابانلاری(دیتابیس)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080515220918/http://wikis.ala.org/godort/index.php/South_Dakota |date=2008-05-15 }} == قایناق‌لار == {{قایناق}} *https://www.census.gov/2010census/ {{گونئی داکوتا ایالتی}} {{آمریکانین ان اۆست دۆزئی ایداری بیریملری}} [[بؤلمه:گونئی داکوتا ایالتین شهرلری]] ds4z9osnggnlkp3pecous3lnh2ncunx 0 44894 1588164 1446423 2026-05-19T17:54:00Z InternetArchiveBot 27960 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1588164 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = اشتون، گونئی داکوتا |settlement_type = شهر |nickname = |motto = <!-- Images --> |image_skyline = |imagesize = 200px |image_caption = |image_flag = |image_seal = <!-- Maps --> |image_map = Spink_County_South_Dakota_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Ashton_Highlighted.svg |mapsize = 250px |map_caption =Location in [[Spink County, South Dakota|Spink County]] and the state of [[گونئی داکوتا ایالتی]] |pushpin_map = |pushpin_label_position =left |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = <!-- Location --> |subdivision_type = [[دۆنیا اؤلکه‌لری‌|اؤلکه‌]] |subdivision_name = {{بایراقچه|United States}} ،[[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری]] |subdivision_type1 = [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری|ایالت]] |subdivision_name1 = [[گونئی داکوتا ایالتی]] |subdivision_type2 = [[گونئی داکوتا ایالتین شهرلری|شهر]] |subdivision_name2 =[[Spink County, South Dakota|Spink]] <!-- Government --> |government_footnotes = |government_type = [[Council-manager government|Council-Manager]] |leader_title = [[بلدیه باشچی‌سی]] |leader_name = |leader_title1 = |leader_name1 = |established_title = |established_date = <!-- Area --> |unit_pref = Imperial |area_footnotes = |area_magnitude = |area_total_km2 =1.14 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = <!-- Population --> |population_as_of = 2010 |population_footnotes = |population_total = 107.1 |population_density_km2 = auto |population_density_sq_mi = <!-- General information --> |timezone = [[مرکزی ایستاندارد زامان (قوزئی آمریکا)|مرکزی ایستاندارد زامان (CST)]] |utc_offset = -6 |timezone_DST =CDT |utc_offset_DST = -5 |elevation_footnotes = |elevation_m = 393 |elevation_ft = |coordinates = {{coord|44|59|40|N|98|29|55|W|region:US_type:city|display=inline,title}} |postal_code_type = |postal_code = [[زیپ کود]] |area_code = [[Area code 605|605]] |blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]] |blank_info = 46-02540 |blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID |blank1_info = 1265111 |website = |footnotes = }} {{Location map|United States |float =left |width=500 | caption =اشتون شهرین نقشه اوستونده یئری| label = اشتون، گونئی داکوتا|position=left|background=yellow|lat=44.59|long=-98.29}} '''اشتون، گونئی داکوتا''' ({{Lang-en|'''Ashton, South Dakota'''}}) [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکانین]] [[گونئی داکوتا ایالتی]]ندا یئر آلان بیر شهردیر و ۱٫۱۴ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين [[نۆفوس ساییمی]] اساسیندا ۱۲۲ نفر و [[اها‌لی سیخلیغی]] ۱۰۷٫۱ اینسان کیلومتر موربّع دیر. اشتون [[دنیز سئویه‌سی|دنیز سئوییه‌سیندن]] ۳۹۳ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر. == گؤرونتولر == == بیرده باخ == * [[گونئی داکوتا ایالتی]] * [[گونئی داکوتا ایالتین شهرلری]] * [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری]] == ائشیگه باغلانتیلار == * * [http://quickfacts.census.gov/qfd/states/46000.html U.S. نۆفوس ساییمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080916025512/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/46000.html |date=2008-09-16 }} * [http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=SD گونئی داکوتا اۆچون انرژی پروفایلی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101117132214/http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=SD |date=2010-11-17 }} * [http://www.travelsd.com/ گونئی داکوتا توریسم بؤلومو] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150328100810/http://www.travelsd.com/ |date=2015-03-28 }} * [http://wikis.ala.org/godort/index.php/South_Dakota گونئی داکوتا دولت وئریتابانلاری(دیتابیس)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080515220918/http://wikis.ala.org/godort/index.php/South_Dakota |date=2008-05-15 }} == قایناق‌لار == {{قایناق}} *https://www.census.gov/2010census/ {{گونئی داکوتا ایالتی}} {{آمریکانین ان اۆست دۆزئی ایداری بیریملری}} [[بؤلمه:گونئی داکوتا ایالتین شهرلری]] ohy17swh71cbxfj6ys92agv6yh1m6t1 0 44895 1588166 1446499 2026-05-19T18:43:10Z InternetArchiveBot 27960 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1588166 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = اقان، گونئی داکوتا |settlement_type = شهر |nickname = |motto = <!-- Images --> |image_skyline = |imagesize = 200px |image_caption = |image_flag = |image_seal = <!-- Maps --> |image_map = Moody_County_South_Dakota_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Egan_Highlighted.svg |mapsize = 250px |map_caption =Location in [[Moody County, South Dakota|Moody County]] and the state of [[گونئی داکوتا ایالتی]] |pushpin_map = |pushpin_label_position =left |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = <!-- Location --> |subdivision_type = [[دۆنیا اؤلکه‌لری‌|اؤلکه‌]] |subdivision_name = {{بایراقچه|United States}} ،[[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری]] |subdivision_type1 = [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری|ایالت]] |subdivision_name1 = [[گونئی داکوتا ایالتی]] |subdivision_type2 = [[گونئی داکوتا ایالتین شهرلری|شهر]] |subdivision_name2 =[[Moody County, South Dakota|Moody]] <!-- Government --> |government_footnotes = |government_type = [[Council-manager government|Council-Manager]] |leader_title = [[بلدیه باشچی‌سی]] |leader_name = |leader_title1 = |leader_name1 = |established_title = |established_date = <!-- Area --> |unit_pref = Imperial |area_footnotes = |area_magnitude = |area_total_km2 =2.77 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = <!-- Population --> |population_as_of = 2010 |population_footnotes = |population_total = 100.3 |population_density_km2 = auto |population_density_sq_mi = <!-- General information --> |timezone = [[مرکزی ایستاندارد زامان (قوزئی آمریکا)|مرکزی ایستاندارد زامان (CST)]] |utc_offset = -6 |timezone_DST =CDT |utc_offset_DST = -5 |elevation_footnotes = |elevation_m = 466 |elevation_ft = |coordinates = {{coord|43|59|56|N|96|38|58|W|region:US_type:city|display=inline,title}} |postal_code_type = |postal_code = [[زیپ کود]] |area_code = [[Area code 605|605]] |blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]] |blank_info = 46-18460 |blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID |blank1_info = 1254887 |website = |footnotes = }} {{Location map|United States |float =left |width=500 | caption =اقان شهرین نقشه اوستونده یئری| label = اقان، گونئی داکوتا|position=left|background=yellow|lat=43.59|long=-96.38}} '''اقان، گونئی داکوتا''' ({{Lang-en|'''Egan, South Dakota'''}}) [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکانین]] [[گونئی داکوتا ایالتی]]ندا یئر آلان بیر شهردیر و ۲٫۷۷ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين [[نۆفوس ساییمی]] اساسیندا ۲۷۸ نفر و [[اها‌لی سیخلیغی]] ۱۰۰٫۳ اینسان کیلومتر موربّع دیر. اقان [[دنیز سئویه‌سی|دنیز سئوییه‌سیندن]] ۴۶۶ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر. == گؤرونتولر == == بیرده باخ == * [[گونئی داکوتا ایالتی]] * [[گونئی داکوتا ایالتین شهرلری]] * [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری]] == ائشیگه باغلانتیلار == * * [http://quickfacts.census.gov/qfd/states/46000.html U.S. نۆفوس ساییمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080916025512/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/46000.html |date=2008-09-16 }} * [http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=SD گونئی داکوتا اۆچون انرژی پروفایلی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101117132214/http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=SD |date=2010-11-17 }} * [http://www.travelsd.com/ گونئی داکوتا توریسم بؤلومو] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150328100810/http://www.travelsd.com/ |date=2015-03-28 }} * [http://wikis.ala.org/godort/index.php/South_Dakota گونئی داکوتا دولت وئریتابانلاری(دیتابیس)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080515220918/http://wikis.ala.org/godort/index.php/South_Dakota |date=2008-05-15 }} == قایناق‌لار == {{قایناق}} *https://www.census.gov/2010census/ {{گونئی داکوتا ایالتی}} {{آمریکانین ان اۆست دۆزئی ایداری بیریملری}} [[بؤلمه:گونئی داکوتا ایالتین شهرلری]] t46njjybnqmbd9rp1m0qnenwqt2lamk 0 44896 1588168 1446557 2026-05-19T20:14:20Z InternetArchiveBot 27960 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1588168 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = السستر، گونئی داکوتا |settlement_type = شهر |nickname = |motto = <!-- Images --> |image_skyline = |imagesize = 200px |image_caption = |image_flag = |image_seal = <!-- Maps --> |image_map = Union_County_South_Dakota_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Alcester_Highlighted.svg |mapsize = 250px |map_caption =Location in [[Union County, South Dakota|Union County]] and the state of [[گونئی داکوتا ایالتی]] |pushpin_map = |pushpin_label_position =left |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = <!-- Location --> |subdivision_type = [[دۆنیا اؤلکه‌لری‌|اؤلکه‌]] |subdivision_name = {{بایراقچه|United States}} ،[[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری]] |subdivision_type1 = [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری|ایالت]] |subdivision_name1 = [[گونئی داکوتا ایالتی]] |subdivision_type2 = [[گونئی داکوتا ایالتین شهرلری|شهر]] |subdivision_name2 =[[Union County, South Dakota|Union]] <!-- Government --> |government_footnotes = |government_type = [[Council-manager government|Council-Manager]] |leader_title = [[بلدیه باشچی‌سی]] |leader_name = Thomas Glass |leader_title1 = |leader_name1 = Thomas Glass |established_title = |established_date = <!-- Area --> |unit_pref = Imperial |area_footnotes = |area_magnitude = |area_total_km2 =0.85 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = <!-- Population --> |population_as_of = 2010 |population_footnotes = |population_total = 944.2 |population_density_km2 = auto |population_density_sq_mi = <!-- General information --> |timezone = [[مرکزی ایستاندارد زامان (قوزئی آمریکا)|مرکزی ایستاندارد زامان (CST)]] |utc_offset = -6 |timezone_DST =CDT |utc_offset_DST = -5 |elevation_footnotes = |elevation_m = 419 |elevation_ft = |coordinates = {{coord|43|1|23|N|96|37|50|W|region:US_type:city|display=inline,title}} |postal_code_type = |postal_code = [[زیپ کود]] |area_code = [[Area code 605|605]] |blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]] |blank_info = 46-00700 |blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID |blank1_info = 1253607 |website = [http://www.alcestersd.org/ www.alcestersd.org] |footnotes = }} {{Location map|United States |float =left |width=500 | caption =السستر شهرین نقشه اوستونده یئری| label = السستر، گونئی داکوتا|position=left|background=yellow|lat=43.1|long=-96.37}} '''السستر، گونئی داکوتا''' ({{Lang-en|'''Alcester, South Dakota'''}}) [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکانین]] [[گونئی داکوتا ایالتی]]ندا یئر آلان بیر شهردیر و ۰٫۸۵ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين [[نۆفوس ساییمی]] اساسیندا ۸۰۷ نفر و [[اها‌لی سیخلیغی]] ۹۴۴٫۲ اینسان کیلومتر موربّع دیر. السستر [[دنیز سئویه‌سی|دنیز سئوییه‌سیندن]] ۴۱۹ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر. == گؤرونتولر == == بیرده باخ == * [[گونئی داکوتا ایالتی]] * [[گونئی داکوتا ایالتین شهرلری]] * [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری]] == ائشیگه باغلانتیلار == *[http://www.alcestersd.org/ www.alcestersd.org] - السستر شهرین رسمی وب سایتی * [http://quickfacts.census.gov/qfd/states/46000.html U.S. نۆفوس ساییمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080916025512/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/46000.html |date=2008-09-16 }} * [http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=SD گونئی داکوتا اۆچون انرژی پروفایلی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101117132214/http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=SD |date=2010-11-17 }} * [http://www.travelsd.com/ گونئی داکوتا توریسم بؤلومو] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150328100810/http://www.travelsd.com/ |date=2015-03-28 }} * [http://wikis.ala.org/godort/index.php/South_Dakota گونئی داکوتا دولت وئریتابانلاری(دیتابیس)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080515220918/http://wikis.ala.org/godort/index.php/South_Dakota |date=2008-05-15 }} == قایناق‌لار == {{قایناق}} *https://www.census.gov/2010census/ {{گونئی داکوتا ایالتی}} {{آمریکانین ان اۆست دۆزئی ایداری بیریملری}} [[بؤلمه:گونئی داکوتا ایالتین شهرلری]] lkhu8qeu3l1l2ac5bnpvbht90zu5pro 0 44897 1588170 1453697 2026-05-19T21:00:53Z InternetArchiveBot 27960 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1588170 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = الک پوینت، گونئی داکوتا |settlement_type = شهر |nickname = |motto = <!-- Images --> |image_skyline = Downtown Elk Point.JPG |imagesize = 200px |image_caption = |image_flag = |image_seal = <!-- Maps --> |image_map = Union_County_South_Dakota_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Elk_Point_Highlighted.svg |mapsize = |map_caption =Location in [[Union County, South Dakota|Union County]] and the state of [[گونئی داکوتا ایالتی]] |pushpin_map = |pushpin_label_position =left |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = <!-- Location --> |subdivision_type = [[دۆنیا اؤلکه‌لری‌|اؤلکه‌]] |subdivision_name = {{بایراقچه|United States}} ،[[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری]] |subdivision_type1 = [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری|ایالت]] |subdivision_name1 = [[گونئی داکوتا ایالتی]] |subdivision_type2 = [[گونئی داکوتا ایالتین شهرلری|شهر]] |subdivision_name2 =[[Union County, South Dakota|Union]] <!-- Government --> |government_footnotes = |government_type = [[Council-manager government|Council-Manager]] |leader_title = [[بلدیه باشچی‌سی]] |leader_name = |leader_title1 = |leader_name1 = |established_title = |established_date = <!-- Area --> |unit_pref = Imperial |area_footnotes = |area_magnitude = |area_total_km2 =3.52 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = <!-- Population --> |population_as_of = 2010 |population_footnotes = |population_total = 557.3 |population_density_km2 = auto |population_density_sq_mi = <!-- General information --> |timezone = [[مرکزی ایستاندارد زامان (قوزئی آمریکا)|مرکزی ایستاندارد زامان (CST)]] |utc_offset = −6 |timezone_DST =CDT |utc_offset_DST = −5 |elevation_footnotes = |elevation_m = 343 |elevation_ft = |coordinates = {{coord|42|41|8|N|96|40|54|W|region:US_type:city|display=inline,title}} |postal_code_type = |postal_code = [[زیپ کود]] |area_code = [[Area code 605|605]] |blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]] |blank_info = 46-18620 |blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID |blank1_info = 1254905 |website = [http://www.elkpoint.org/ elkpoint.org] |footnotes = }} {{Location map|United States |float =left |width=500 | caption =الک پوینت شهرین نقشه اوستونده یئری| label = الک پوینت، گونئی داکوتا|position=left|background=yellow|lat=42.41|long=-96.4}} '''الک پوینت، گونئی داکوتا''' ({{Lang-en|''''''}}) [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکانین]] [[گونئی داکوتا ایالتی]]ندا یئر آلان بیر شهردیر و ۳٫۵۲ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين [[نۆفوس ساییمی]] اساسیندا ۱۹۶۳ نفر و [[اها‌لی سیخلیغی]] ۵۵۷٫۳ اینسان کیلومتر موربّع دیر. الک پوینت [[دنیز سئویه‌سی|دنیز سئوییه‌سیندن]] ۳۴۳ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر. == گؤرونتولر == == بیرده باخ == * [[گونئی داکوتا ایالتی]] * [[گونئی داکوتا ایالتین شهرلری]] * [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری]] == ائشیگه باغلانتیلار == *[http://www.elkpoint.org/ elkpoint.org] - الک پوینت شهرین رسمی وب سایتی * [http://quickfacts.census.gov/qfd/states/46000.html U.S. نۆفوس ساییمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080916025512/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/46000.html |date=2008-09-16 }} * [http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=SD گونئی داکوتا اۆچون انرژی پروفایلی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101117132214/http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=SD |date=2010-11-17 }} * [http://www.travelsd.com/ گونئی داکوتا توریسم بؤلومو] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150328100810/http://www.travelsd.com/ |date=2015-03-28 }} * [http://wikis.ala.org/godort/index.php/South_Dakota گونئی داکوتا دولت وئریتابانلاری(دیتابیس)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080515220918/http://wikis.ala.org/godort/index.php/South_Dakota |date=2008-05-15 }} == قایناق‌لار == {{قایناق}} *https://www.census.gov/2010census/ {{گونئی داکوتا ایالتی}} {{آمریکانین ان اۆست دۆزئی ایداری بیریملری}} [[بؤلمه:گونئی داکوتا ایالتین شهرلری]] [[en:]] lg5cm7yuimarq4o1bmdaomjyret9qko 0 44898 1588171 1446597 2026-05-19T21:07:38Z InternetArchiveBot 27960 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1588171 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = الکتون، گونئی داکوتا |settlement_type = شهر |nickname = |motto = <!-- Images --> |image_skyline = |imagesize = 200px |image_caption = |image_flag = |image_seal = <!-- Maps --> |image_map = Brookings_County_South_Dakota_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Elkton_Highlighted.svg |mapsize = 250px |map_caption =Location in [[Brookings County, South Dakota|Brookings County]] and the state of [[گونئی داکوتا ایالتی]] |pushpin_map = |pushpin_label_position =left |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = <!-- Location --> |subdivision_type = [[دۆنیا اؤلکه‌لری‌|اؤلکه‌]] |subdivision_name = {{بایراقچه|United States}} ،[[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری]] |subdivision_type1 = [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری|ایالت]] |subdivision_name1 = [[گونئی داکوتا ایالتی]] |subdivision_type2 = [[گونئی داکوتا ایالتین شهرلری|شهر]] |subdivision_name2 =[[Brookings County, South Dakota|Brookings]] <!-- Government --> |government_footnotes = |government_type = [[Council-manager government|Council-Manager]] |leader_title = [[بلدیه باشچی‌سی]] |leader_name = David Landsman{{Citation needed|date=November 2008}} |leader_title1 = |leader_name1 = David Landsman{{Citation needed|date=November 2008}} |established_title = |established_date = <!-- Area --> |unit_pref = Imperial |area_footnotes = |area_magnitude = |area_total_km2 =4.01 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = <!-- Population --> |population_as_of = 2010 |population_footnotes = |population_total = 183.3 |population_density_km2 = auto |population_density_sq_mi = <!-- General information --> |timezone = [[مرکزی ایستاندارد زامان (قوزئی آمریکا)|مرکزی ایستاندارد زامان (CST)]] |utc_offset = -6 |timezone_DST =CDT |utc_offset_DST = -5 |elevation_footnotes = |elevation_m = 534 |elevation_ft = |coordinates = {{coord|44|14|9|N|96|28|55|W|region:US_type:city|display=inline,title}} |postal_code_type = |postal_code = [[زیپ کود]] |area_code = [[Area code 605|605]] |blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]] |blank_info = 46-18700 |blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID |blank1_info = 1254907 |website = |footnotes = }} {{Location map|United States |float =left |width=500 | caption =الکتون شهرین نقشه اوستونده یئری| label = الکتون، گونئی داکوتا|position=left|background=yellow|lat=44.14|long=-96.28}} '''الکتون، گونئی داکوتا''' ({{Lang-en|'''Elkton, South Dakota'''}}) [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکانین]] [[گونئی داکوتا ایالتی]]ندا یئر آلان بیر شهردیر و ۴٫۰۱ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين [[نۆفوس ساییمی]] اساسیندا ۷۳۶ نفر و [[اها‌لی سیخلیغی]] ۱۸۳٫۳ اینسان کیلومتر موربّع دیر. الکتون [[دنیز سئویه‌سی|دنیز سئوییه‌سیندن]] ۵۳۴ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر. == گؤرونتولر == == بیرده باخ == * [[گونئی داکوتا ایالتی]] * [[گونئی داکوتا ایالتین شهرلری]] * [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری]] == ائشیگه باغلانتیلار == * * [http://quickfacts.census.gov/qfd/states/46000.html U.S. نۆفوس ساییمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080916025512/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/46000.html |date=2008-09-16 }} * [http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=SD گونئی داکوتا اۆچون انرژی پروفایلی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101117132214/http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=SD |date=2010-11-17 }} * [http://www.travelsd.com/ گونئی داکوتا توریسم بؤلومو] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150328100810/http://www.travelsd.com/ |date=2015-03-28 }} * [http://wikis.ala.org/godort/index.php/South_Dakota گونئی داکوتا دولت وئریتابانلاری(دیتابیس)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080515220918/http://wikis.ala.org/godort/index.php/South_Dakota |date=2008-05-15 }} == قایناق‌لار == {{قایناق}} *https://www.census.gov/2010census/ {{گونئی داکوتا ایالتی}} {{آمریکانین ان اۆست دۆزئی ایداری بیریملری}} [[بؤلمه:گونئی داکوتا ایالتین شهرلری]] tgkznyddrkdv3st8aqmv2ls006chon9 0 44899 1588172 1512265 2026-05-19T21:35:00Z InternetArchiveBot 27960 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1588172 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = الکساندریا، گونئی داکوتا |settlement_type = شهر |nickname = |motto = <!-- Images --> |image_skyline = |imagesize = 200px |image_caption = |image_flag = |image_seal = <!-- Maps --> |image_map = Hanson_County_South_Dakota_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Alexandria_Highlighted.svg |mapsize = |map_caption =Location in [[Hanson County, South Dakota|Hanson County]] and the state of [[گونئی داکوتا ایالتی]] |pushpin_map = |pushpin_label_position =left |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = <!-- Location --> |subdivision_type = [[دۆنیا اؤلکه‌لری‌|اؤلکه‌]] |subdivision_name = {{بایراقچه|United States}} ،[[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری]] |subdivision_type1 = [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری|ایالت]] |subdivision_name1 = [[گونئی داکوتا ایالتی]] |subdivision_type2 = [[گونئی داکوتا ایالتین شهرلری|شهر]] |subdivision_name2 =[[Hanson County, South Dakota|Hanson]] <!-- Government --> |government_footnotes = |government_type = [[Council-manager government|Council-Manager]] |leader_title = [[بلدیه باشچی‌سی]] |leader_name = |leader_title1 = |leader_name1 = |established_title = |established_date =1880 <!-- Area --> |unit_pref = Imperial |area_footnotes = |area_magnitude = |area_total_km2 =1.61 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = <!-- Population --> |population_as_of = 2010 |population_footnotes = |population_total = |population_density_km2 = auto |population_density_sq_mi = <!-- General information --> |timezone = [[مرکزی ایستاندارد زامان (قوزئی آمریکا)|مرکزی ایستاندارد زامان (CST)]] |utc_offset = -6 |timezone_DST =CDT |utc_offset_DST = -5 |elevation_footnotes = |elevation_m = 412 |elevation_ft = |coordinates = {{coord|43|39|17|N|97|46|53|W|region:US_type:city|display=inline,title}} |postal_code_type = |postal_code = [[زیپ کود]] |area_code = [[Area code 605|605]] |blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]] |blank_info = 46-00820 |blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID |blank1_info = 1253612 |website = [http://www.alexandriasd.com/ alexandriasd.com] |footnotes = }} {{Location map|United States |float =left |width=500 | caption =الکساندریا شهرین نقشه اوستونده یئری| label = الکساندریا، گونئی داکوتا|position=left|background=yellow|lat=43.39|long=-97.46}} '''الکساندریا، گونئی داکوتا''' ({{Lang-en|''''''}}) [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکانین]] [[گونئی داکوتا ایالتی]]ندا یئر آلان بیر شهردیر و ۱٫۶۱ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين [[نۆفوس ساییمی]] اساسیندا ۶۱۵ نفر دیر. الکساندریا [[دنیز سئویه‌سی|دنیز سئوییه‌سیندن]] ۴۱۲ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر. == گؤرونتولر == == بیرده باخ == * [[گونئی داکوتا ایالتی]] * [[گونئی داکوتا ایالتین شهرلری]] * [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری]] == ائشیگه باغلانتیلار == *[http://www.alexandriasd.com/ alexandriasd.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040322070854/http://alexandriasd.com/ |date=2004-03-22 }} - الکساندریا شهرین رسمی وب سایتی * [http://quickfacts.census.gov/qfd/states/46000.html U.S. نۆفوس ساییمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080916025512/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/46000.html |date=2008-09-16 }} * [http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=SD گونئی داکوتا اۆچون انرژی پروفایلی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101117132214/http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=SD |date=2010-11-17 }} * [http://www.travelsd.com/ گونئی داکوتا توریسم بؤلومو] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150328100810/http://www.travelsd.com/ |date=2015-03-28 }} * [http://wikis.ala.org/godort/index.php/South_Dakota گونئی داکوتا دولت وئریتابانلاری(دیتابیس)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080515220918/http://wikis.ala.org/godort/index.php/South_Dakota |date=2008-05-15 }} == قایناق‌لار == {{قایناق}} *https://www.census.gov/2010census/ {{گونئی داکوتا ایالتی}} {{آمریکانین ان اۆست دۆزئی ایداری بیریملری}} [[بؤلمه:گونئی داکوتا ایالتین شهرلری]] [[en:]] p2nd9z8iwotzjar8b5b4td3xhjsibj7 0 44900 1588173 1446677 2026-05-19T22:50:00Z InternetArchiveBot 27960 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1588173 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = امری، گونئی داکوتا |settlement_type = شهر |nickname = |motto = <!-- Images --> |image_skyline = |imagesize = 200px |image_caption = |image_flag = |image_seal = <!-- Maps --> |image_map = Hanson_County_South_Dakota_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Emery_Highlighted.svg |mapsize = 250px |map_caption =Location in [[Hanson County, South Dakota|Hanson County]] and the state of [[گونئی داکوتا ایالتی]] |pushpin_map = |pushpin_label_position =left |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = <!-- Location --> |subdivision_type = [[دۆنیا اؤلکه‌لری‌|اؤلکه‌]] |subdivision_name = {{بایراقچه|United States}} ،[[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری]] |subdivision_type1 = [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری|ایالت]] |subdivision_name1 = [[گونئی داکوتا ایالتی]] |subdivision_type2 = [[گونئی داکوتا ایالتین شهرلری|شهر]] |subdivision_name2 =[[Hanson County, South Dakota|Hanson]] <!-- Government --> |government_footnotes = |government_type = [[Council-manager government|Council-Manager]] |leader_title = [[بلدیه باشچی‌سی]] |leader_name = |leader_title1 = |leader_name1 = |established_title = |established_date = <!-- Area --> |unit_pref = Imperial |area_footnotes = |area_magnitude = |area_total_km2 =1.17 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = <!-- Population --> |population_as_of = 2010 |population_footnotes = |population_total = 383.5 |population_density_km2 = auto |population_density_sq_mi = <!-- General information --> |timezone = [[مرکزی ایستاندارد زامان (قوزئی آمریکا)|مرکزی ایستاندارد زامان (CST)]] |utc_offset = -6 |timezone_DST =CDT |utc_offset_DST = -5 |elevation_footnotes = |elevation_m = 423 |elevation_ft = |coordinates = {{coord|43|36|10|N|97|37|14|W|region:US_type:city|display=inline,title}} |postal_code_type = |postal_code = [[زیپ کود]] |area_code = [[Area code 605|605]] |blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]] |blank_info = 46-19420 |blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID |blank1_info = 1254933 |website = http://www.cityofemerysd.com/ |footnotes = }} {{Location map|United States |float =left |width=500 | caption =امری شهرین نقشه اوستونده یئری| label = امری، گونئی داکوتا|position=left|background=yellow|lat=43.36|long=-97.37}} '''امری، گونئی داکوتا''' ({{Lang-en|'''Emery, South Dakota'''}}) [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکانین]] [[گونئی داکوتا ایالتی]]ندا یئر آلان بیر شهردیر و ۱٫۱۷ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين [[نۆفوس ساییمی]] اساسیندا ۴۴۷ نفر و [[اها‌لی سیخلیغی]] ۳۸۳٫۵ اینسان کیلومتر موربّع دیر. امری [[دنیز سئویه‌سی|دنیز سئوییه‌سیندن]] ۴۲۳ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر. == گؤرونتولر == == بیرده باخ == * [[گونئی داکوتا ایالتی]] * [[گونئی داکوتا ایالتین شهرلری]] * [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری]] == ائشیگه باغلانتیلار == *http://www.cityofemerysd.com/ - امری شهرین رسمی وب سایتی * [http://quickfacts.census.gov/qfd/states/46000.html U.S. نۆفوس ساییمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080916025512/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/46000.html |date=2008-09-16 }} * [http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=SD گونئی داکوتا اۆچون انرژی پروفایلی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101117132214/http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=SD |date=2010-11-17 }} * [http://www.travelsd.com/ گونئی داکوتا توریسم بؤلومو] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150328100810/http://www.travelsd.com/ |date=2015-03-28 }} * [http://wikis.ala.org/godort/index.php/South_Dakota گونئی داکوتا دولت وئریتابانلاری(دیتابیس)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080515220918/http://wikis.ala.org/godort/index.php/South_Dakota |date=2008-05-15 }} == قایناق‌لار == {{قایناق}} *https://www.census.gov/2010census/ {{گونئی داکوتا ایالتی}} {{آمریکانین ان اۆست دۆزئی ایداری بیریملری}} [[بؤلمه:گونئی داکوتا ایالتین شهرلری]] i7vhg65imgip7mhopafp6faw6trrhnp 0 44903 1588180 1566689 2026-05-20T09:14:29Z InternetArchiveBot 27960 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1588180 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = ایرکووی، گونئی داکوتا |settlement_type = شهر |nickname = |motto = <!-- Images --> |image_skyline = |imagesize = 200px |image_caption = |image_flag = |image_seal = <!-- Maps --> |image_map = Beadle_County_South_Dakota_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Iroquois_Highlighted.svg |mapsize = 250px |map_caption = |pushpin_map = |pushpin_label_position =left |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = <!-- Location --> |subdivision_type = [[دۆنیا اؤلکه‌لری‌|اؤلکه‌]] |subdivision_name = {{بایراقچه|United States}} ،[[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری]] |subdivision_type1 = [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری|ایالت]] |subdivision_name1 = [[گونئی داکوتا ایالتی]] |subdivision_type2 = [[گونئی داکوتا ایالتین شهرلری|شهر]] |subdivision_name2 =[[Kingsbury County, South Dakota|Kingsbury]], [[Beadle County, South Dakota|Beadle]] <!-- Government --> |government_footnotes = |government_type = [[Council-manager government|Council-Manager]] |leader_title = [[بلدیه باشچی‌سی]] |leader_name = |leader_title1 = |leader_name1 = |established_title = |established_date = <!-- Area --> |unit_pref = Imperial |area_footnotes = |area_magnitude = |area_total_km2 =1.61 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = <!-- Population --> |population_as_of = 2010 |population_footnotes = |population_total = 165.6 |population_density_km2 = auto |population_density_sq_mi = <!-- General information --> |timezone = [[مرکزی ایستاندارد زامان (قوزئی آمریکا)|مرکزی ایستاندارد زامان (CST)]] |utc_offset = -6 |timezone_DST =CDT |utc_offset_DST = -5 |elevation_footnotes = |elevation_m = 427 |elevation_ft = |coordinates = {{coord|44|21|59|N|97|51|0|W|region:US_type:city|display=inline,title}} |postal_code_type = |postal_code = [[زیپ کود]] |area_code = [[Area code 605|605]] |blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]] |blank_info = 46-32020 |blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID |blank1_info = 1255781 |website = http://www.iroquoissd.com/ |footnotes = }} {{Location map|United States |float =left |width=500 | caption =ایرکووی شهرین نقشه اوستونده یئری| label = ایرکووی، گونئی داکوتا|position=left|background=yellow|lat=44.21|long=-97.51}} '''ایرکووی، گونئی داکوتا''' ({{Lang-en|'''Iroquois, South Dakota'''}}) [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکانین]] [[گونئی داکوتا ایالتی]]ندا یئر آلان بیر شهردیر و ۱٫۶۱ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين [[نۆفوس ساییمی]] اساسیندا ۲۶۶ نفر و [[اها‌لی سیخلیغی]] ۱۶۵٫۶ اینسان کیلومتر موربّع دیر. ایرکووی [[دنیز سئویه‌سی|دنیز سئوییه‌سیندن]] ۴۲۷ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر. == گؤرونتولر == == بیرده باخ == * [[گونئی داکوتا ایالتی]] * [[گونئی داکوتا ایالتین شهرلری]] * [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری]] == ائشیگه باغلانتیلار == *http://www.iroquoissd.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130426154421/http://www.iroquoissd.com/ |date=2013-04-26 }} - ایرکووی شهرین رسمی وب سایتی * [http://quickfacts.census.gov/qfd/states/46000.html U.S. نۆفوس ساییمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080916025512/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/46000.html |date=2008-09-16 }} * [http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=SD گونئی داکوتا اۆچون انرژی پروفایلی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101117132214/http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=SD |date=2010-11-17 }} * [http://www.travelsd.com/ گونئی داکوتا توریسم بؤلومو] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150328100810/http://www.travelsd.com/ |date=2015-03-28 }} * [http://wikis.ala.org/godort/index.php/South_Dakota گونئی داکوتا دولت وئریتابانلاری(دیتابیس)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080515220918/http://wikis.ala.org/godort/index.php/South_Dakota |date=2008-05-15 }} == قایناق‌لار == {{قایناق}} *https://www.census.gov/2010census/ {{گونئی داکوتا ایالتی}} {{آمریکانین ان اۆست دۆزئی ایداری بیریملری}} [[بؤلمه:گونئی داکوتا ایالتین شهرلری]] 00iif6ykg00anipah64uanonicz0ofd 0 104105 1588165 869845 2026-05-19T18:05:33Z InternetArchiveBot 27960 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1588165 wikitext text/x-wiki {{شخص بیلگی قوتوسو |آد=اشلینق لافتوس |شکیل=اشلینق لافتوس |شکیل آدی= |شکلین اولچوسو =260 |آیری آدلار = |قیسا بیلگی =[[اوْیونچو]] |میللیت=[[بؤیوک بریتانیا|بریتانیالی]] |تحصیل = |دوْغوم تاریخ ={{Birth date and age|1990|09|01|df=yes}} |دوْغوم یئر =[[ناتینقهام]], [[Nottinghamshire]], England |اؤلوم تاریخ = |اؤلوم یئر = |مزارلیقی= |اؤلوم سببی= |حیات یوْلداشی= |اۇشاقلاری= |ایمضا= | وب‌سایت = }} '''اشلینق لافتوس''' ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]: Aisling Loftus) [[بؤیوک بریتانیا|بریتانیالی]] [[اوْیونچو]] == اوْینادیغی فیلم‌لر == {| class="wikitable" ! scope="col" width="80" | Year ! scope="col" width="300" | Title ! scope="col" width="200" | Character ! scope="col" width="200" | Production ! scope="col" width="500" | نوت |- | 2000 || ''[[The Worst Witch (1998 TV series)|The Worst Witch]]'' || || [[ITV Network|ITV]] || |- | 2000 || ''[[Peak Practice]]'' || Abby Moffett || ITV || 1 episode |- | 2001 || ''A Fish Out of Water'' || Angela || [[BBC]] || |- | 2004 || ''[[Help! I'm a Teenage Outlaw]]'' || Montague's Food Tester || ITV || 1 episode |- | 2005 || ''[[Doctors (2000 TV series)|Doctors]]'' || Emma Tyler || BBC || 1 episode |- | 2006 || ''[[This Is England]]'' || || [[Shane Meadows]] film || Part was cut from the theatrical release |- | 2006 || ''[[Casualty (TV series)|Casualty]]'' || Mellie Bennett || BBC || 1 episodes |- | 2006 || ''Blind Man's Alley'' || Player 4 || Tony Kelly short film || |- | 2008 || ''[[The Bill]]'' || Sophie Randall || ITV || 2 episodes |- | 2008 || ''[[Doctors (2000 TV series)|Doctors]]'' || Ellie Lowell || BBC || 1 episode |- | 2008 || ''[[Casualty (TV series)|Casualty]]'' || Jo Balmayne || BBC || 1 episode |- | 2009 || ''[[The Fattest Man in Britain]]'' || Amy || ITV || One-off drama |- | 2009 || ''Jade'' || Jade || Daniel Elliot short film || Won a [[Silver Bear]] at the [[Berlin International Film Festival]] |- | 2010 || ''[[Oranges and Sunshine]]'' || Susie || [[Jim Loach]]'s first feature film || |- | 2010 || ''[[Thorne (TV series)|Thorne: Sleepyhead]]'' || Rachel || [[Sky 1]] || 3-part drama |- | 2010 || ''[[Dive (TV series)|Dive]]'' || Lindsey || BBC || 2-part drama |- | 2010 || ''[[Five Daughters]]'' || Gemma Adams || BBC || 2 episodes |- | 2011 || ''[[Death of a Superhero]]'' || Shelly || Grand Pictures || |- | 2011 || ''[[The Borrowers (2011 film)|The Borrowers]]'' || Arrietty Clock || BBC || |- | 2011 || ''[[Page Eight]]'' || Melissa Legge || BBC || |- | 2011 || ''[[Case Histories (TV series)|Case Histories]]'' || Lily Rose/Tanya || BBC || 2 episodes |- | 2012 || ''[[Good Cop]]'' || Cassandra || BBC || |- | 2012 || ''[[Public Enemies (TV series)|Public Enemies]]'' || Jade || BBC || 2 episodes |- | 2012 || ''[[Little Crackers]]'' || Maria || Sky 1 || 1 episode |- | 2013–2015 || ''[[Mr. Selfridge]]'' || Agnes Towler/Leclair || ITV || |- | 2016 || ''[[Pride and Prejudice and Zombies (film)|Pride & Prejudice & Zombies]]'' || Charlotte || || |- | 2016 || ''[[War & Peace (2016 TV series)|War & Peace]]'' || [[Sonya Rostova]] || BBC || 6 episodes |- | 2016 || ''Property of the State'' || Ann Marie || [[Kit Ryan]] film || |- | 2017 || ''[[Broken (TV series)|Broken]]'' || PC Dawn Morrish<ref>{{Cite news|url=https://www.imdb.com/title/tt6078644/|title=IMDB Cast|language=en|access-date=2017-06-07}}</ref> || BBC || 3 episodes |- |2017 |''[[Midsomer Murders]]'' |Tegan Langton |ITV |1 episode<ref>{{Cite news|url=http://www.radiotimes.com/news/2017-01-18/meet-the-cast-of-midsomer-murders-5|title=Meet the cast of Midsomer Murders|newspaper=RadioTimes|language=en|access-date=2017-01-20|archivedate=2017-01-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170120184814/http://www.radiotimes.com/news/2017-01-18/meet-the-cast-of-midsomer-murders-5}}</ref> |- |2017 |''[[Gun Shy (2017 film)|Gun Shy]]'' |Marybeth | | |} == قایناق‌لار == {{قایناق}} اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«[[:en:Aisling Loftus|Aisling Loftus]]»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر). {{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو | یازار =no | ویکی‌سؤزلوک =no | ویکی‌کیتاب =no | ویکی‌سؤز =no | ویکی‌قایناق =no | ویکی‌آمبار =Aisling Loftus | ویکی‌خبر =no | ویکی‌گیل =no | ویکی‌دولانما =no | ویکی‌بیلیم‌یورد =no }} [[بؤلمه:بریتانیالی قادین اویونچولار]] d10xp39mvh3zm3k54kua6c47f0yn5fn 0 300144 1588182 1447195 2026-05-20T09:55:21Z InternetArchiveBot 27960 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1588182 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = Starbucks Corporation | logo = Starbucks Corporation Logo 2011.svg | logo_size = 175px | logo_alt = | logo_caption = Logo since 2011<ref>{{cite web|last1=Kavilanz|first1=Parija|title=Starbucks unveils a new logo|url=http://money.cnn.com/2011/01/05/news/companies/starbucks_new_logo/index.htm|website=CNN|accessdate=January 22, 2018|archivedate=2023-02-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230208083716/https://money.cnn.com/2011/01/05/news/companies/starbucks_new_logo/index.htm}}</ref> | image = Starbuckscenter.jpg | image_size = 250px | image_caption = Starbucks headquarters at [[Starbucks Center]] in [[سیاتل]], [[Washington (state)|Washington]] | type = [[Public company|Public]] | traded_as = {{plain list| * {{NASDAQ|SBUX}} * [[NASDAQ-100|NASDAQ-100 Component]] * [[S&P 100|S&P 100 Component]] * [[S&P 500|S&P 500 Component]] }} | founded = {{Start date and age|1971|03|31}}<br>[[Pike Place Market]], [[Elliott Bay]], Seattle, Washington, U.S. | founders = {{plain list| * [[Jerry Baldwin]] * [[Zev Siegl]] * [[Gordon Bowker]] }} | hq_location = 2401 Utah Avenue South | hq_location_city = Seattle, Washington | hq_location_country = U.S. | num_locations = 28,218<ref name="loxcel">{{cite web|title=Loxcel Starbucks Map|url=http://www.loxcel.com/sbux-faq.html|work=Starbucks|accessdate=June 10, 2018|date=June 10, 2018|archivedate=2015-09-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150928033929/http://www.loxcel.com/sbux-faq.html}}</ref> | num_locations_year = 2018 | area_served = Worldwide | key_people = {{plain list| * [[Myron E. Ullman]]<br>{{small|(Chairman)}} * [[Mellody Hobson]]<br>{{small|(Vice Chairman)}} * [[Kevin Johnson (executive)|Kevin Johnson]]<br>{{small|(President and CEO)}} * [[Howard Schultz]]<br>{{small|(Chairman Emeritus)}} }} | industry = [[Coffeehouse|Coffee shop]] | products = {{flat list| * Coffee beverages * smoothies * tea * baked goods * sandwiches }} | revenue = {{increase}} [[United States dollar|US$]]22.387 billion<ref name=SEC2017>[http://www.nasdaq.com/symbol/sbux/financials?query=income-statement "Starbucks financial report 2017"]. NASDAQ.</ref> | revenue_year = 2017 | operating_income = {{increase}} US$4.135 billion<ref name="SEC2017"/> | income_year = 2017 | net_income = {{increase}} US$2.885 billion<ref name="SEC2017"/> | net_income_year = 2017 | assets = {{increase}} US$14.366 billion<ref name="SEC2017"/> | assets_year = 2017 | equity = {{decrease}} US$5.450 billion<ref name="SEC2017"/> | equity_year = 2017 | num_employees = 238,000<ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/companies/starbucks/|title=Starbucks|date=May 2013|website=forbes.com|accessdate =February 21, 2014}}</ref> | num_employees_year = 2016 | divisions = | subsid = {{flat list| * Starbucks Coffee Company * [[Ethos Water]] * [[Evolution Fresh]] * [[Hear Music]] * [[La Boulange Bakery]] * [[Seattle's Best Coffee]] * [[Teavana]] * [[Torrefazione Italia]] }} | website = {{URL|Starbucks.com}} }} '''ایستارباکس''' ([[اینگیلیسجه]]: Starbucks) سهامی عام و یا [[خالقا آچیق شیرکت]]دیر. چالیشان ایشچی‌لرینین سایی‌سی ۲۳۸٬۰۰۰ نفر اوْلوب. == گؤرونتولر == <gallery> File:Pike Place Market - Starbucks circa 1977A.jpg|[[Pike Place Market]] File:Starbucks Coffee en el mercado Pike Place, Seattle, Washington, Estados Unidos, 2017-09-02, DD 18.jpg|[[original Starbucks]] File:Howard-Schultz-Starbucks.jpg|[[Howard Schultz]] File:Starbucksdesk.jpg|[[پیتربورو]] File:Starbucks Truck NJ Turnpike.jpg|[[food truck]] [[New Jersey Turnpike]] File:Starbucks (Updated as of 2018).png| |[[Delhi Airport]] File:Starbucks at the Forbidden City.jpg|[[Forbidden City]] File:Starbuckslomas.JPG|[[Lomas de Zamora]] [[آرژانتین]] File:Starbucks Coffee Dortmund 024.jpg|[[دورتموند]] [[آلمان]] File:Forum Bornova02.jpg|[[ایزمیر]] [[تورکیه]] File:Starbucks Grounds for your Garden.jpg| File:Bin overflowing with Starbucks paper cups.jpg| File:Starbucks coffee beans.jpg|[[coffee beans]] File:Starbucks Coffeeshops Closings Shankbone 2012.jpg|[[East Village (Manhattan)|East Village]] File:Hearmusic riverwalk.jpg|[[San Antonio River Walk|River Walk]] [[سن‌آنتونیو]] </gallery> == قایناق‌لار == {{قایناق}} اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«[[:en:Starbucks|Starbucks]]»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر). {{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو | یازار =no | ویکی‌سؤزلوک =no | ویکی‌کیتاب =no | ویکی‌سؤز =no | ویکی‌قایناق =no | ویکی‌آمبار =Starbucks | ویکی‌خبر =no | ویکی‌گیل =no | ویکی‌دولانما =no | ویکی‌بیلیم‌یورد =no }} {{شیرکت-قارالاما}} {{Authority control}} [[بؤلمه:شیرکت‌لر]] 5c0ov75ijbqrrhchwtz67o747kchs5j 0 384946 1588181 1035286 2026-05-20T09:17:51Z InternetArchiveBot 27960 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1588181 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist |name = Isabelle Boulay |background = solo_singer |image=Isabelle_Boulay.jpg |caption=Isabelle Boulay, March 2008 |birth_name = Isabelle Boulay |alias = |birth_date = {{birth date and age|df=yes|1972|07|6}} |origin = [[Sainte-Félicité, Bas-Saint-Laurent, Quebec|Sainte-Félicité]], [[کبئک اوستانی]], Canada |death_date = |genre = [[Folk music|Folk]], [[Country music|country]], [[pop music]]<ref name="canadianenc">{{cite web | url=http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/isabelle-boulay-emc/ | title=Isabelle Boulay | work=The Canadian Encyclopedia | accessdate=2 December 2013 | archivedate=2019-06-08 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20190608085136/https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/isabelle-boulay-emc }}</ref> |occupation = [[Singer]] |instrument = |years_active = 1993–present |label = [[Polydor Records|Polydor]], [[یونیورسال موزیک قروپ]], [[Audiogram (label)|Audiogram]] |associated_acts = |website = {{URL|http://www.isabelleboulay.com/}} |current_members = |past_members = }} '''ایزابل بوله''' ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]: Isabelle Boulay) [[شارکیچی]] و [[موسیقیچی]] - [[پاپ موسیقی|پاپ]]، [[کانتری موسیقی|کانتری]]، [[فولکور موسیقی|فولکور]] [[موسیقی ژانری|موسیقی ژانرلاریندا]] اثرلر یارادیب. ایزابل بوله ۶ ژوئیه ۱۹۷۲ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب. == قایناقلار == {{قایناق}} {{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو | یازار =no | ویکی‌سؤزلوک =no | ویکی‌کیتاب =no | ویکی‌سؤز =no | ویکی‌قایناق =no | ویکی‌آمبار =Isabelle Boulay | ویکی‌خبر =no | ویکی‌گیل =no | ویکی‌دولانما =no | ویکی‌بیلیم‌یورد =no }} {{موسیقی-قارالاما}} {{Authority control}} [[بؤلمه:موسیقیچیلر]] qnqpsj1er74rsqiqm0i0h79tq92lfhp 0 494773 1588169 1580909 2026-05-19T20:47:29Z Mosbatho 31833 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Russia-New Zeland (17).jpg]] → [[File:Russia-New Zealand (17).jpg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) - typo 1588169 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Chris Wood | image = Russia-New Zealand (17).jpg | image_size = 200 | caption = Wood lining up for [[New Zealand national football team|New Zealand]] at the [[2017 FIFA Confederations Cup]] | fullname = Christopher Grant Wood<ref name=Hugman1011>{{cite book |editor-first=Barry J. |editor-last=Hugman |title=The PFA Footballers' Who's Who 2010–11 |url=https://archive.org/details/pfafootballerswh0000unse_v9b9 |year=2010 |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburgh |isbn=978-1-84596-601-0 |page=[https://archive.org/details/pfafootballerswh0000unse_v9b9/page/n444 443]}}</ref> | birth_date = {{دوغوم تاریخی ایله یاش|1991|12|7|df=y}}<ref name=Hugman1011/> | birth_place = [[Auckland]], New Zealand | height = 1.91 m<ref>{{cite web |url=https://www.burnleyfootballclub.com/teams/first-team/forward/chris-wood/ |title=Chris Wood |publisher=Burnley F.C. |accessdate=10 December 2018 |archivedate=2018-12-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181210063342/https://www.burnleyfootballclub.com/teams/first-team/forward/chris-wood/ }}</ref> | position = [[فوروارد]] | currentclub = [[برنلی فوتبال کولوبو|برنلی]] | clubnumber = 9 | youthyears1 = –2002 | youthclubs1 = [[Onehunga Sports]] | youthyears2 = 2003–2006 | youthclubs2 = [[Cambridge FC]] | years1 = 2006 | caps1 = | goals1 = | clubs1 = [[Cambridge FC]] | years2 = 2007 | caps2 = | goals2 = | clubs2 = [[Hamilton Wanderers AFC|Hamilton Wanderers]] | years3 = 2007–2008 | caps3 = 5 | goals3 = 0 | clubs3 = [[WaiBOP United|Waikato FC]] | years4 = 2009–2013 | caps4 = 21 | goals4 = 1 | clubs4 = [[وست برومویچ آلبیون فوتبال کولوبو|وست برومویچ آلبیون]] | years5 = 2010 | caps5 = 7 | goals5 = 0 | clubs5 = → [[بارنزلی فوتبال کولوبو|بارنزلی]] (loan) | years6 = 2010–2011 | caps6 = 29 | goals6 = 8 | clubs6 = → [[برایتون اند هوو آلبیون فوتبال کولوبو|برایتون اند هوو آلبیون]] (loan) | years7 = 2011–2012 | caps7 = 23 | goals7 = 9 | clubs7 = → [[بیرمنقام سیتی فوتبال کولوبو|بیرمنقام سیتی]] (loan) | years8 = 2012 | caps8 = 19 | goals8 = 3 | clubs8 = → [[بریستول سیتی فوتبال کولوبو|بریستول سیتی]] (loan) | years9 = 2012 | caps9 = 19 | goals9 = 11 | clubs9 = → [[میلوال فوتبال کولوبو|میلوال]] (loan) | years10 = 2013 | caps10 = 1 | goals10 = 2 | clubs10 = → [[لستر سیتی فوتبال کولوبو|لستر سیتی]] (loan) | years11 = 2013–2015 | caps11 = 52 | goals11 = 12 | clubs11 = [[لستر سیتی فوتبال کولوبو|لستر سیتی]]<!-- Wood signed on loan for his first game which is counted on the row above; Soccerbase count the loan appearance in with the others, so the figure on THIS row should be one fewer appearance and two fewer goals than listed at Soccerbase --> | years12 = 2015 | caps12 = 8 | goals12 = 0 | clubs12 = → [[ایپسویچ تاون فوتبال کولوبو|ایپسویچ تاون]] (loan) | years13 = 2015–2017 | caps13 = 83 | goals13 = 41 | clubs13 = [[لیدز یونایتد فوتبال کولوبو|لیدز یونایتد]] | years14 = 2017– | caps14 = 77 | goals14 = 27 |clubs14 = [[برنلی فوتبال کولوبو|برنلی]] | nationalyears1 = 2007 |nationalcaps1 = 3 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = [[New Zealand national under-17 football team|New Zealand U17]] | nationalyears2 = 2012 |nationalcaps2 = 5 | nationalgoals2 = 1 | nationalteam2 = [[New Zealand national under-23 football team|New Zealand U23]] | nationalyears3 = 2009– |nationalcaps3 = 58| nationalgoals3 = 24 | nationalteam3 = [[New Zealand national football team|New Zealand]] | club-update = 23:48, 14 December 2019 (UTC) | nationalteam-update = 21:36, 21 November 2019 (UTC) }} '''کریس وود''' (فوتبالیست) ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]: Chris Wood (footballer, born 1991)) نیوزیلندلی فوتبال اوْیونچوسو. [[نیوزیلند]] میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و [[فوروارد]] موقعیتینده اوْیناییب. ==اوْیونلاری== {|class=wikitable style=text-align:center |+ اوْیونلاری و قوْلاری |- !rowspan=2|تیم !rowspan=2|فصل !colspan=3|لیگ !colspan=2|National Cup !colspan=2|[[EFL Cup|League Cup]] !colspan=2|Other !colspan=2|توْپلام |- !Division!!اوْیون!!قوْل!!اوْیون!!قوْل!!اوْیون!!قوْل!!اوْیون!!قوْل!!اوْیون!!قوْل |- |[[WaiBOP United|Waikato FC]] |[[2007–08 New Zealand Football Championship|2007–08]]<ref>{{cite web |url=http://www.worldfootball.net/spieler_profil/chris-wood/nzl-nz-football-championship-2007-2008/waikato-fc/3/ |title=Chris Wood: NZ Football Championship 2007/2008 |website=worldfootball.net |publisher=Heimspiel Medien |accessdate=9 November 2011 |archivedate=2016-03-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160309224101/http://www.worldfootball.net/player_summary/chris-wood/nzl-nz-football-championship-2007-2008/waikato-fc/3/ }}</ref> |[[New Zealand Football Championship|NZFC]] |5||0||colspan=2|—{{Efn|As a franchise team, Waikato FC are ineligible to play in the [[Chatham Cup]], New Zealand's national knockout کاپ competition.}}||colspan=2|—||colspan=2|—||5||0 |- |rowspan=4|[[وست برومویچ آلبیون فوتبال کولوبو|وست برومویچ آلبیون]] |[[2008–09 West Bromwich Albion F.C. season|2008–09]]<ref>{{Soccerbase season|51339|2008|accessdate=9 November 2011}}</ref> |[[اینگیلیس پرمیر لیگ]] |2||0||0||0||0||0||colspan=2|—||2||0 |- |[[2009–10 West Bromwich Albion F.C. season|2009–10]]<ref>{{Soccerbase season|51339|2009|accessdate=9 November 2011}}</ref> |[[چمپیونشیپ]] |18||1||2||1||3||0||colspan=2|—||23||2 |- |[[2010–11 West Bromwich Albion F.C. season|2010–11]]<ref name=sb1011>{{Soccerbase season|51339|2010|accessdate=9 November 2011}}</ref> |Premier League||1||0||colspan=2|—||1||1||colspan=2|—||2||1 |- !colspan=2|توْپلام !21||1||2||1||4||1||colspan=2|—||27||3 |- |[[بارنزلی فوتبال کولوبو|بارنزلی]] (loan) |[[2010–11 Barnsley F.C. season|2010–11]]<ref name=sb1011/> |Championship||7||0||colspan=2|—||colspan=2|—||colspan=2|—||7||0 |- |[[برایتون اند هوو آلبیون فوتبال کولوبو|برایتون اند هوو آلبیون]] (loan) |[[2010–11 Brighton & Hove Albion F.C. season|2010–11]]<ref name=sb1011/> |[[EFL League One|League One]]||29||8||2||1||colspan=2|—||colspan=2|—||31||9 |- |[[بیرمنقام سیتی فوتبال کولوبو|بیرمنقام سیتی]] (loan) |[[2011–12 Birmingham City F.C. season|2011–12]]<ref name=sb1112/> |Championship||23||9||colspan=2|—||0||0||6{{Efn|Appearances in [[یوفا آوروپا لیقا‌سی]]|name=UEL}}||2||29||11 |- |[[بریستول سیتی فوتبال کولوبو|بریستول سیتی]] (loan) |[[2011–12 Bristol City F.C. season|2011–12]]<ref name=sb1112>{{Soccerbase season|51339|2011|accessdate=6 June 2012}}</ref> |Championship||19||3||colspan=2|—||colspan=2|—||colspan=2|—||19||3 |- |[[میلوال فوتبال کولوبو|میلوال]] (loan) |[[2012–13 Millwall F.C. season|2012–13]]<ref name=sb1213/> |Championship||19||11||colspan=2|—||colspan=2|—||colspan=2|—||19||11 |- |rowspan=4|[[لستر سیتی فوتبال کولوبو|لستر سیتی]] |[[2012–13 Leicester City F.C. season|2012–13]]<ref name=sb1213>{{Soccerbase season|51339|2012|accessdate=31 October 2013}}</ref> |Championship||20||9||2||2||colspan=2|—||2{{Efn|Appearances in [[EFL Championship play-offs|Championship play-offs]]}}||0||24||11 |- |[[2013–14 Leicester City F.C. season|2013–14]]<ref name=sb1314>{{Soccerbase season|51339|2013|accessdate=23 August 2015}}</ref> |Championship||26||4||0||0||3||4||colspan=2|—||29||8 |- |[[2014–15 Leicester City F.C. season|2014–15]]<ref name=sb1415>{{Soccerbase season|51339|2014|accessdate=23 August 2015}}</ref> |Premier League||7||1||1||0||1||0||colspan=2|—||9||1 |- !colspan=2|توْپلام !53||14||3||2||4||4||2||0||62||20 |- |[[ایپسویچ تاون فوتبال کولوبو|ایپسویچ تاون]] (loan) |[[2014–15 Ipswich Town F.C. season|2014–15]]<ref name=sb1415/> |Championship||8||0||colspan=2|—||colspan=2|—||colspan=2|—||8||0 |- |rowspan=4|[[لیدز یونایتد فوتبال کولوبو|لیدز یونایتد]] |[[2015–16 Leeds United F.C. season|2015–16]]<ref name=sb1516>{{Soccerbase season|51339|2015|accessdate=19 May 2016}}</ref> |Championship||36||13||0||0||1|||0||colspan=2|—||37||13 |- |[[2016–17 Leeds United F.C. season|2016–17]]<ref name=sb1617>{{Soccerbase season|51339|2016|accessdate=17 May 2017}}</ref> |Championship||44||27||0||0||4||3||colspan=2|—||48||30 |- |[[2017–18 Leeds United F.C. season|2017–18]]<ref name=sb1718/> |Championship||3||1||colspan=2|—||0||0||colspan=2|—||3||1 |- !colspan=2|توْپلام !83||41||0||0||5||3||colspan=2|—||88||44 |- |rowspan=4|[[برنلی فوتبال کولوبو|برنلی]] |[[2017–18 Burnley F.C. season|2017–18]]<ref name=sb1718>{{Soccerbase season|51339|2017|accessdate=3 September 2018}}</ref> |Premier League||24||10||0||0||2||1||colspan=2|—||26||11 |- |[[2018–19 Burnley F.C. season|2018–19]]<ref name=sb1819>{{Soccerbase season|51339|2018|accessdate=23 February 2019}}</ref> |Premier League||38||10||2||1||1||0||5<ref group=lower-alpha name=UEL/>||2||46||13 |- |[[2019–20 Burnley F.C. season|2019–20]]<ref name=sb1920>{{Soccerbase season|51339|2019|accessdate=10 August 2019}}</ref> |Premier League||15||7||0||0||1||0||colspan=2|—||16||7 |- !colspan=2|توْپلام !77||27||2||1||4||1||5||2||88||31 |- !colspan=3|Career توْپلام !344||114||9||5||17||9||13||4||383||132 |} {{Notelist}} {| class=wikitable style=text-align:center |+ Appearances and goals by national team and year |- !National team!!ایل!!اوْیون!!قوْل |- |rowspan=10|[[New Zealand national football team|New Zealand]] |2009||5||0 |- |2010||9||1 |- |2011||3||0 |- |2012||12||9 |- |2013||4||0 |- |2014||4||3 |- |2015||2||1 |- |2016||7||4 |- |2017||10||6 |- |2019||1||0 |- !colspan=2|Total||57||24 |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+ International goals by date, venue, cap, opponent, score, result and competition |- !scope=col|No. !scope=col data-sort-type=date|Date !scope=col|Venue !scope=col|Cap !scope=col|Opponent !scope=col|Score !scope=col|Result !scope=col|Competition |- !scope=row style=text-align:center|1 |9 October 2010||[[North Harbour Stadium]], [[Auckland]], New Zealand||align=center|13||{{Fb|HON}}||align=center|1–0||align=center|1–1||[[یوْلداش‌لیق اوْیونو]] |- !scope=row style=text-align:center|2 |29 February 2012||[[Mount Smart Stadium]], [[Auckland]], New Zealand||align=center|18||{{Fb|JAM}}||align=center|1–2||align=center|2–3||[[یوْلداش‌لیق اوْیونو]] |- !scope=row style=text-align:center|3 |4 June 2012|||[[Lawson Tama Stadium]], [[Honiara]], Solomon Islands||<center>22</center>||{{Fb|PNG}}||<center>2–0</center>||<center>2–1</center>||[[2012 OFC Nations Cup]] |- !scope=row style=text-align:center|4 |6 June 2012||[[Lawson Tama Stadium]], [[Honiara]], Solomon Islands||align=center|23||{{Fb|SOL}}||align=center|1–0||align=center|1–1||[[2012 OFC Nations Cup]] |- !scope=row style=text-align:center|5 |rowspan=3|10 June 2012||rowspan=3|[[Lawson Tama Stadium]], [[Honiara]], Solomon Islands||rowspan=3 align=center|25||rowspan=3|{{Fb|SOL}}||align=center|1–0||rowspan=3 align=center|4–3||rowspan=3|[[2012 OFC Nations Cup]] |- !scope=row style=text-align:center|6 |align=center|2–0 |- !scope=row style=text-align:center|7 |align=center|3–0 |- !scope=row style=text-align:center|8 |7 September 2012||[[Stade Numa-Daly Magenta]], [[نومئا]], New Caledonia||align=center|26||{{Fb|NCL}}||align=center|2–0||align=center|2–0||[[2014 FIFA World کاپ qualification]] |- !scope=row style=text-align:center|9 |11 September 2012||[[North Harbour Stadium]], [[Auckland]], New Zealand||align=center|27||{{Fb|SOL}}||align=center|5–1||align=center|6–1||[[2014 FIFA World کاپ qualification]] |- !scope=row style=text-align:center|10 |14 November 2012||[[هونقکو ایستادیومو]], [[شانقهای]], China||align=center|29||{{Fb|CHN}}||align=center|1–1||align=center|1–1||[[یوْلداش‌لیق اوْیونو]] |- !scope=row style=text-align:center|11 |rowspan=2|5 March 2014||rowspan=2|[[National Stadium (Tokyo)|National Stadium]], [[توکیو]], Japan||rowspan=2 align=center|34||rowspan=2|{{Fb|JPN}}||align=center|1–4||rowspan=2 align=center|2–4||rowspan=2|[[یوْلداش‌لیق اوْیونو]] |- !scope=row style=text-align:center|12 |align=center|2–4 |- !scope=row style=text-align:center|13 |14 November 2014||[[Nanchang Bayi Stadium]], [[Nanchang]], China||align=center|36||{{Fb|CHN}}||align=center|1–1||align=center|1–1||[[یوْلداش‌لیق اوْیونو]] |- !scope=row style=text-align:center|14 |12 November 2015||[[السیب ایستادیومو]], [[مسقط]], Oman||align=center|39||{{Fb|OMA}}||align=center|1–0||align=center|1–0||[[یوْلداش‌لیق اوْیونو]] |- !scope=row style=text-align:center|15 |28 May 2016||[[Sir John Guise Stadium]], [[Port Moresby]], Papua New Guinea||align=center|40||{{Fb|FIJ}}||align=center|3–1||align=center|3–1||[[2016 OFC Nations Cup]] |- !scope=row style=text-align:center|16 |rowspan=2|31 May 2016||rowspan=2|[[Sir John Guise Stadium]], [[Port Moresby]], Papua New Guinea||rowspan=2 align=center|41||rowspan=2|{{Fb|VAN}}||align=center|1–0||rowspan=2 align=center|5–0||rowspan=2|[[2016 OFC Nations Cup]] |- !scope=row style=text-align:center|17 |align=center|2–0 |- !scope=row style=text-align:center|18 |8 June 2016||[[Sir John Guise Stadium]], [[Port Moresby]], Papua New Guinea||align=center|42||{{Fb|NCL}}||align=center|1–0||align=center|1–0||[[2016 OFC Nations Cup]] |- !scope=row style=text-align:center|19 |25 March 2017||[[Churchill Park (Lautoka)|Churchill Park]], [[Lautoka]], Fiji||align=center|47||{{Fb|FIJ}}||align=center|1–0||align=center|2–0||[[2018 FIFA World کاپ qualification]] |- !scope=row style=text-align:center|20 |21 June 2017||[[المپیک فیشت ایستادیومو]], [[سوچی]], Russia||align=center|51||{{Fb|MEX}}||align=center|1–0||align=center|1–2||[[2017 FIFA Confederations Cup]] |- !scope=row style=text-align:center|21 |rowspan=3|1 September 2017||rowspan=3|[[North Harbour Stadium]], [[Auckland]], New Zealand||rowspan=3 align=center|53||rowspan=3|{{Fb|SOL}}||align=center|1–0||rowspan=3 align=center|6–1||rowspan=3|[[2018 FIFA World کاپ qualification]] |- !scope=row style=text-align:center|22 |align=center|2–0 |- !scope=row style=text-align:center|23 |align=center|6–1 |- !scope=row style=text-align:center|24 |6 October 2017||[[Toyota Stadium]], [[تویوتا، آیچی]], Japan||align=center|54||{{Fb|JPN}}||align=center|1–1||align=center|1–2||[[Kirin Cup#2017 Kirin Challenge Cup|2017 Kirin Challenge Cup]] |} aaaaa== قایناقلار == {{قایناق}} {{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو | یازار =no | ویکی‌سؤزلوک =no | ویکی‌کیتاب =no | ویکی‌سؤز =no | ویکی‌قایناق =no | ویکی‌آمبار =Chris Wood (footballer, born 1991) | ویکی‌خبر =no | ویکی‌گیل =no | ویکی‌دولانما =no | ویکی‌بیلیم‌یورد =no }} {{فوتبالیست-قارالاما}} {{Authority control}} [[بؤلمه:فوتبال اویونچولاری]] 0y5poq9vxftm2b5qclvi2ctcqyovvpb 0 530540 1588183 1425326 2026-05-20T10:17:26Z InternetArchiveBot 27960 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1588183 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Stephen Van Rensselaer | image = StephenVanRensselaerIIIPortrait.jpg | caption = Stephen van Rensselaer III, c. 1790s, by [[Gilbert Stuart]] | state1 = [[نیویورک ایالتی]] | district1 = {{ushr|New York|10|10th}} | term_start1 = March 4, 1823 | term_end1 = March 3, 1829 | predecessor1 = [[John D. Dickinson]] | successor1 = [[Ambrose Spencer]] | state2 = [[نیویورک ایالتی]] | district2 = {{ushr|New York|9|9th}} | term_start2 = March 12, 1822 | term_end2 = March 3, 1823 | predecessor2 = [[Solomon Van Rensselaer]] | successor2 = [[James L. Hogeboom]] | order3 = [[Lieutenant Governor of New York]] | term_start3 = 1795 | term_end3 = 1801 | governor3 = [[John Jay]] | predecessor3 = [[Pierre Van Cortlandt]] | successor3 = [[Jeremiah Van Rensselaer]] | order4 = Member of the [[New York State Senate]] from the Western District, at-large | term_start4 = 1791 | term_end4 = 1796 | predecessor4 = | successor4 = | order5 = Member of the [[New York State Assembly]] from the [[Albany County, New York|Albany County]] district, at-large | term_start5 = 1789 | term_end5 = 1791 | predecessor5 = | successor5 = | office6 = [[Grand Master (Masonic)|Grand Master]] of the Masonic [[Grand Lodge of New York]] | term_start6 = 1825 | term_end6 = 1829 | predecessor6 = Joseph Enos | successor6 = [[Morgan Lewis (governor)|Morgan Lewis]] | office7 = 9th Patroon and 6th Lord of the [[Manor of Rensselaerswyck]] | term_start7 = 1769 | term_end7 = 1839 | predecessor7 = [[Stephen Van Rensselaer II]] | successor7 = [[Stephen Van Rensselaer IV]] | birth_date = {{birth date|1764|11|1}} | birth_place = [[نیویورک]], [[Province of New York]], [[British America]] | death_date = {{death date and age|1839|01|26|1764|11|1}} | death_place = New York City, New York, [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکا]] | restingplace = [[Albany Rural Cemetery]], [[Menands, New York]] | children = 12, including [[Stephen Van Rensselaer IV|Stephen]], [[Cortlandt Van Rensselaer|Cortlandt]] and [[Henry Bell Van Rensselaer|Henry]] | residence = | alma_mater = [[هاروارد کالجی]] | party = [[Federalist Party|Federalist]]<br/>[[National Republican Party|Adams Republican]] | profession = Landowner<br/>Businessman | spouse = {{Marriage|[[Margarita "Peggy" Schuyler]]<br/>|1783|1801|reason=her death}}<br/>{{Marriage|Cornelia Paterson<br/>|1802}} | relatives = ''See'' [[Van Rensselaer family]] | blank1 = Net worth | data1 = USD $3.1 billion at the time of his death (equivalent to $101 billion in 2014)<ref>{{cite news |last=Hargreaves |first=Steve |date=June 2, 2014 |title=The Richest Americans in History: Stephen Van Rensselaer |url=http://money.cnn.com/gallery/luxury/2014/06/01/richest-americans-in-history/7.html |newspaper=CNN |location=Atlanta, GA |access-date=2020-03-16 |archivedate=2021-04-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210415062150/https://money.cnn.com/gallery/luxury/2014/06/01/richest-americans-in-history/7.html }}</ref><ref>{{cite book |last1=Keister |first1=Lisa A. |last2=Southgate |first2=Darby E. |date=2012 |title=Inequality: A Contemporary Approach to Race, Class, and Gender |url=https://books.google.com/books?id=U_i87GVy9TAC&pg=PA174e |location=New York, NY |publisher=Cambridge University Press |page=174 |isbn=978-0-521-86196-0}}</ref> | smallimage = [[File:Rensselaer family COA.svg|100px|center]] }} # '''ایستفن وان رنزسلار''' ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]:Stephen Van Rensselaer) [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکالی]] [[ایش آدامی]]، [[سیاستچی]] ، [[سناتور]] و [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرین جومهوری حزبی|جومهوری]] حزبینین عوضوو. [[نیویورک]] شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. [[هاروارد کالجی]] دا درس اوْخویوب. == گؤرونتولر == <gallery> File:Stephen Van Rensselaer MET ap54.51.jpg File:Stephen van Rensselaer III.png File:Mrs. Stephen Van Rensselaer III (Cornelia Paterson).jpg File:Stephen Van Rensselaer IV.jpg File:Alexander Van Rensselaer.jpg File:Euphemia Van Rensselaer.jpg File:Appletons' Van Rensselaer Killian - Cortlandt.jpg File:Gen. Henry Bell Van Rensselaer.jpg File:Portrait_of_a_Child_as_Cupid_by_Francesco_Anelli.jpg </gallery> == قایناقلار == {{قایناق}} {{Authority control}} [[بؤلمه:۱۷۶۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار]] [[بؤلمه:۱۸۳۹-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر]] [[بؤلمه:نیویورک سیاستچیلری]] [[بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر]] dsvgn8oqykrc7c0v7824ell8q84ftjy 0 576764 1588177 1573076 2026-05-20T05:43:40Z InternetArchiveBot 27960 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1588177 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See the table at Template:Infobox settlement for all fields and descriptions of their usage. --> |name=Upland, California |official_name=City of Upland |settlement_type=[[City (California)|City]] <!-- Images and maps ------> |image_skyline=Upland.png |image_caption=Upland City Hall (left) and Upland Public Library (right) |image_flag= |image_seal=Seal of Upland, California.png |image_blank_emblem=Logo of Upland, California.png |nickname=The City of Gracious Living |image_map=San_Bernardino_County_California_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Upland_Highlighted.svg |mapsize=250x200px |map_caption=Location in [[San Bernardino County, California|San Bernardino County]] in the state of [[California]] |image_map1= |mapsize1= |map_caption1= |pushpin_map=USA |pushpin_map_caption=Location in the United States |pushpin_relief=1 |pushpin_label=Upland <!-- Location -------------> |coordinates={{coord|34|6|N|117|39|W|region:US-CA|display=inline}} |subdivision_type=[[List of sovereign states|Country]] |subdivision_name={{USA}} |subdivision_type1=[[U.S. state|State]] |subdivision_name1={{flag|California}} |subdivision_type2=[[List of counties in California|County]] |subdivision_name2=[[San Bernardino County, California|San Bernardino]] <!-- History --------------> |established_title=[[Municipal corporation|Incorporated]] |established_date=May 15, 1906<ref>{{cite web |url=http://www.calafco.org/docs/Cities_by_incorp_date.doc |title=California Cities by Incorporation Date |format=Word |publisher=California Association of [[Local Agency Formation Commission]]s |accessdate=August 25, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141103002921/http://www.calafco.org/docs/Cities_by_incorp_date.doc |archive-date=November 3, 2014 |url-status=dead |df=mdy-all |archivedate=2013-02-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130221091414/http://www.calafco.org/docs/Cities_by_incorp_date.doc }}</ref> <!-- Government -----------> |government_type= |leader_title=[[Mayor]] |leader_name=Debbie Stone<ref>{{Cite web |url=http://www.ci.upland.ca.us/asp/Site/CityHall/CityCouncil/index.asp |title=City Council |publisher=City of Upland |accessdate=December 29, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230100215/http://www.ci.upland.ca.us/asp/Site/CityHall/CityCouncil/index.asp |archive-date=December 30, 2014 |url-status=dead |df=mdy-all |archivedate=2014-12-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141230100215/http://www.ci.upland.ca.us/asp/Site/CityHall/CityCouncil/index.asp }}</ref> <!-- Area -----------------> |unit_pref=Imperial |area_footnotes=<ref name="CenPopGazetteer2016">{{cite web|title=2016 U.S. Gazetteer Files|url=https://www2.census.gov/geo/docs/maps-data/data/gazetteer/2016_Gazetteer/2016_gaz_place_06.txt|publisher=United States Census Bureau|accessdate=Jun 28, 2017}}</ref> |area_total_sq_mi=15.66 |area_total_km2=40.55 |area_land_sq_mi=15.62 |area_land_km2=40.46 |area_water_sq_mi=0.03 |area_water_km2=0.09 |area_water_percent=0.21 <!-- Elevation ------------> |elevation_footnotes=<ref>{{Cite GNIS|1661606|Upland|accessdate=October 18, 2014}}</ref> |elevation_ft=1237 |elevation_m=377 <!-- Population -----------> |population_as_of=[[2010 United States Census|2010]] |population_footnotes=<ref name=quif>{{Cite web|url=http://quickfacts.census.gov/qfd/states/06/0681344.html|title=Upland (city) QuickFacts|publisher=[[United States Census Bureau]]|accessdate=March 20, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150323011229/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/06/0681344.html|archive-date=March 23, 2015|url-status=dead|df=mdy-all|archivedate=2015-03-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150323011229/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/06/0681344.html}}</ref> |population_total=73732 |pop_est_as_of=2018 |pop_est_footnotes=<ref name="USCensusEst2018">{{cite web|url=https://www.census.gov/programs-surveys/popest/data/tables.2018.html|title=Population and Housing Unit Estimates|accessdate=July 17, 2019}}</ref> |population_est=77000 |population_metro= |population_density_sq_mi=4908.72 |timezone=[[Pacific Time Zone]] |utc_offset=-8 |timezone_DST=[[Pacific Daylight Time|PDT]] |utc_offset_DST=-7 <!-- Codes ----------------> |postal_code_type=[[ZIP code]]s |postal_code=91784–91786 |area_code_type=[[North American Numbering Plan|Area code]] |area_code=[[Area code 909|909]] |blank_name=[[Federal Information Processing Standard|FIPS]] code |blank_info={{FIPS|06|81344}} |blank1_name=[[Geographic Names Information System|GNIS]] feature IDs |blank1_info={{GNIS 4|1661606}}, {{GNIS 4|2412137}} |website={{URL|www.ci.upland.ca.us}} |population_density_km2=1895.28 }} اوپلاند ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]: Upland, California) [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکانین]] [[کالیفورنیا ایالتی|کالیفورنیا]] ایالتینده یئرلشن بیر شهر . بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۹۰۶ -جی ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۷۷۰۰۰ نفر ایدی. == قایناقلار == {{قایناق}} {{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو | یازار =no | ویکی‌سؤزلوک =no | ویکی‌کیتاب =no | ویکی‌سؤز =no | ویکی‌قایناق =no | ویکی‌آمبار =Upland, California | ویکی‌خبر =no | ویکی‌گیل =no | ویکی‌دولانما =no | ویکی‌بیلیم‌یورد =no }} {{Authority control}} [[بؤلمه:اوپلاند، کالیفورنیا]] [[بؤلمه:کالیفورنیا شهرلری]] [[بؤلمه:آمریکا شهرلری]] gwfukz08x7wt8psj4pn9bwj48uw1a98 0 602184 1588179 1581087 2026-05-20T09:10:20Z InternetArchiveBot 27960 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1588179 wikitext text/x-wiki {{Infobox Public transit |name = Karen Demirchyan Yerevan Subway |image = File:Yerevan Metro.svg |imagesize = 100px |image2 = [[File:Republic Square Metro Station Fountains.jpg|300px|Republiq Square Metro Station Fountains]] |alt2 = |imagesize2 = 300px |caption2 = Entrance to [[Republic Square (metro station)|Republic Square station]] |native_name = Կարեն Դեմիրճյանի անվան Երևանի մետրոպոլիտեն |locale = [[ایروان]], [[ائرمنیستان]] |transit_type = [[مترو]] |lines = 1<ref name="metro-loans" /> |stations = 10<ref name="metro-loans" /> |ridership = 41,950 <small>(2016)</small><ref name="asmetro">{{cite web |url=http://asmetro.ru/upload/docs/2016.pdf |title=Основные технико-эксплуатационные характеристики метрополитенов за 2016 год |publisher=Международная Ассоциация "Метро" [International Association of Metros] |language=ru |trans-title=Main technical and operational specifications for Subways in Year 2016 |access-date=2017-09-07 |accessdate=2021-10-15 |archivedate=2017-10-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171031100507/http://www.asmetro.ru/upload/docs/2016.pdf }}</ref> |annual_ridership = 20.2 million <small>(2019)</small><ref>{{cite web |url=http://www.asmetro.ru/upload/docs/2019.pdf |script-title=ru:Основные технико-эксплуатационные характеристики метрополитенов за 2019 год |publisher=Международная Ассоциация "Метро" [International Association of Metros] |language=ru |trans-title=Main technical and operational specifications for Subways in Year 2019 |access-date=2020-08-25 |title=archive copy |accessdate=2021-10-15 |archivedate=2021-01-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210110011215/http://asmetro.ru/upload/docs/2019.pdf }}</ref> |website = https://yermetro.am |began_operation = 7 March 1981; 37 years ago<ref name="metro-loans" /> |owner = [[Government of Armenia]] |operator = Karen Demirchyan Yerevan Subway CJSC |vehicles = 70 (2 Carriages per Trainset) |system_length = {{Convert|13.4|km|mi|1|abbr=on}}<ref name="metro-loans" /> |track_gauge = {{Track gauge|1524mm|lk=on}} |el = 825 V [[Direct current|DC]] [[third rail]] |top_speed = {{Convert|90|km/h|mph|abbr=on}} |map = {{Yerevan Metro|inline=yes}} |map_state = collapsed }} [[File:Plan-metro-erevan.jpg|thumb|262px|Map of the Yerevan Metro (The transliteration of the station names reflects French spelling.)]] [[فایل:ایروان متروسو.png|thumb|ایروان متروسونون خریطه‌سی]] '''ایروان متروسو''' بیر شهری [[قاطار]] دی کی [[ائرمنیستان]] [[اؤلکه|اؤلکه‌]]<nowiki/>سینین [[ایروان]] [[شهر]]<nowiki/>ینده یئرلشیب دی.<ref>{{Cite web |title=شهری قاطار |url=https://urbanrail.com/ |accessdate=2022-01-06 |archivedate=2021-12-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211224143001/http://urbanrail.com/ }}</ref> == بیرده باخ == *[[مترولارین لیستی]] == قایناق‌لار == {{قایناق}} 9iniu1iw5ys0btljf67dmzb69ut8jwr 0 607532 1588167 1524197 2026-05-19T18:58:28Z ~2026-30088-60 62198 1588167 wikitext text/x-wiki {{Infobox electronic component | name = باتری | image = File:Batteries.jpg | image_size = 250 | caption = Various cells and batteries (top left to bottom right): two [[AA battery|AA]], one [[D battery|D]], one handheld [[ham radio]] battery, two [[9-volt battery|9-volt]] (PP3), two [[AAA battery|AAA]], one [[C battery|C]], one [[camcorder]] battery, one [[cordless phone]] battery | type = Power source | working_principle = [[Electrochemical reactions]], [[Electromotive force]] | invented = | first_produced = 1800s | symbol = [[File:IEEE 315 Fundamental Items Symbols (90).svg]] | symbol_caption = The [[electronic symbol|symbol]] for a battery in a [[circuit diagram]]. It originated as a schematic drawing of the earliest type of battery, a [[voltaic pile]]. }} '''باتری''' ({{اینگیلیسجه|Battery}}) شیمیایی گوجو دؤنوشوکلوک نن الکتریکلی گۆجه دؤندریر . باتری ده بیر یوخسا نئچه سلول اولور. هر سلولدا آنود ، کاتود و الکترولیت . [[الکترولیت]] باتریدا اولان اصلی ماده دیر . الکترولیت بیر نووع [[آسید]] دیر . == ایشلنمه‌سی == باتریلار أن چوخ [[اوتوموبیل]] لر ده ، [[اوچاق]]لاردا (اوچاق ، [[هلیکوپتر]] و [[ایها]] لار) ، [[قاییق]]لر ده و بوتون ثابیت اولمایان یوخسا سیار اولان یوخسا گئدیش گلیش ده اولان یاپیملاردا ایشلنیرلر. == قایناقلار == {{اتک‌یازی}} == ائشیک باغلانتیلار == * {{Commons category-inline}} * {{curlie|Business/Electronics_and_Electrical/Power_Supplies/Batteries/|Batteries}} * [https://web.archive.org/web/20131022104620/http://electrochem.cwru.edu/encycl/art-b02-batt-nonr.htm Non-rechargeable batteries] * [http://electronics.howstuffworks.com/battery.htm HowStuffWorks: How batteries work] * [http://depts.washington.edu/matseed/batteries/MSE/classification.html Other Battery Cell Types] * [http://www.doitpoms.ac.uk/tlplib/batteries/index.php DoITPoMS Teaching and Learning Package- "Batteries"] * {{cite web|author=The Physics arXiv Blog |url=http://www.technologyreview.com/view/518446/first-atomic-level-simulation-of-a-whole-battery |title=First Atomic Level Simulation of a Whole Battery &#124; MIT Technology Review |publisher=Technologyreview.com |date=17 August 2013 |access-date=21 August 2013}} {{Battery sizes}} {{Galvanic cells}} {{Footer energy}} {{Authority control}} 6khgjbl08pzsbbsxzqoj2sfmvo4veol 0 616388 1588178 1574640 2026-05-20T08:02:25Z InternetArchiveBot 27960 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1588178 wikitext text/x-wiki </noinclude>{{Current|date=June 2025}} {{Pp-30-500|small=yes}} {{Use dmy dates|date=June 2025}} {{Infobox military conflict | conflict = Iran–Israel war | partof = the [[Middle Eastern crisis (2023–present)]], [[Iran–Israel proxy conflict]], and [[Iran–United States conflict]] | image = {{Multiple image | border = infobox | total_width = 300 | perrow = 2/2/2 | image1 = Pictures of the Israeli attack on Tehran 1 Mehr (2).jpg | image2 = The B-2 Spirit supports Operation MIDNIGHT HAMMER.jpg | image3 = June 2025 Iranian strikes on Israel (2).jpg | image4 = Batch 3 Avash 15.jpg | image5 = Attack on IRIB's Live News Broadcasting Studio 07 (2).jpg | image6 = Iranian missile strike in Bat Yam, 15 June 2025. IV.jpg | footer = {{Flatlist|From top to bottom, left to right: * Aerial view of [[تهران]] following Israeli airstrikes * US Air Force [[B-2 Spirit]] being prepared for strikes on Iran * missiles intercepted over Jordan during Iranian strikes on Israel * explosions in Tehran during the war * Israeli attack on the [[ایران رادیو تلویزیون تشکیلاتی]] studio * debris in [[Bat Yam]] following a strike }}}} | date = 13 June 2025 – present{{Dubious|talk=Ongoing?|date=June 2025}} | place = [[ایران]], [[ايسراییل]] and [[West Bank]] <br /> '''[[Middle Eastern crisis (2023–present)|Spillover countries]]:''' {{Flatlist| * [[عراق]] * [[اوردون]] * [[کووئیت]] * [[قطر]] * [[لوبنان]] * [[سعودی عربیستان]] * [[سوریه]] * [[یمن]] }} | status = {{Flatlist|[[ایران-ایسراییل ۲۰۲۵ ساواشی‌نین آتش‌کسی]] ([[List of attacks during the Iran–Israel war|list of attacks]], [[Timeline of the Iran–Israel war|timeline]]) }} | combatant1 = {{بایراق|Israel}}<br />{{بایراق|United States}}{{Efn|Indirectly involved since start of conflict, directly involved during [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری‌نین ایران اتوم تاسیساتینا حمله‌لری]] on 22 June.}}<!--Do not remove this efn--> | combatant1a = '''Defensive only:'''<br/>{{بایراق|Jordan}}<ref name="JordanInvolvement">{{cite web |last1=Knipp |first1=Kersten |title=Are Jordan and Saudi Arabia defending Israel? |url=https://www.dw.com/en/saudi-arabia-jordan-israel-iran-war-united-states/a-72977996 |website=[[Deutsche Welle]] |publisher=Government of Germany |archive-url=https://archive.today/20250623181431/https://www.dw.com/en/saudi-arabia-jordan-israel-iran-war-united-states/a-72977996 |archive-date=23 June 2025 |location=[[آلمان]] |date=21 June 2025 |quote=Jordan shot down Iranian missiles and drones crossing overhead and Saudi Arabia likely allowed Israel to use its airspace to do so...As with any other sovereign state, missiles or other unauthorized objects crossing a country's airspace are often deemed violations of either domestic or international law. |url-status=live}}</ref>{{Dubious|Jordan and Qatar as belligerents|date=June 2025}}<br/>{{بایراق|Qatar}}<ref name="QatarInvolvement">{{cite web |last1=Ravid |first1=Barak |title=Iran confirms missile attack on U.S. military base in Qatar |url=https://www.axios.com/2025/06/23/iran-retaliation-trump-israel-war |website=[[Axios (website)|Axios]] |publisher=Cox Enterprises |archive-url=https://archive.today/20250623180443/https://www.axios.com/2025/06/23/iran-retaliation-trump-israel-war |archive-date=23 June 2025 |date=23 June 2025 |quote=The Foreign Ministry of Qatar issued a statement saying Qatari air defenses 'thwarted the attack and successfully intercepted the Iranian missiles,' with no injuries or deaths reported. |url-status=live}}</ref>{{Dubious|Jordan and Qatar as belligerents|date=June 2025}} | combatant2 = {{بایراق|Iran}}<br>{{بایراق|Houthis}}{{Efn|The Houthis joined Iran in launching rockets on Israel in retaliation for the 13 June strikes. The Houthis and the United States had previously reached an agreement on Red Sea trade, which the Houthis abandoned following American strikes on 22 June.}}<!--Do not remove this efn--> | commander1 = {{Plainlist| * {{Nowrap|{{flagdeco|Israel}} [[بنیامین نتانیاهو]]}} <!--Please note that under the Basic Laws of Israel, the prime minister is in charge of the military, so please do not add Isaac Herzog as a military commander for Israel--> * {{Nowrap|{{flagdeco|Israel}} [[Israel Katz]]}} * {{Nowrap|{{flagdeco|Israel}} [[Eyal Zamir]]}} * {{Nowrap|{{flagdeco|Israel}} [[Tomer Bar]]}} * {{Nowrap|{{flagdeco|Israel}} [[Tamir Yadai]]}} * {{Nowrap|{{flagdeco|Israel}} [[David Barnea]]}} * {{Nowrap|{{flagdeco|USA}} [[دونالد ترامپ]]}} * {{Nowrap|{{flagdeco|USA}} [[Pete Hegseth]]}} * {{Nowrap|{{flagdeco|USA}} [[Dan Caine]]}} * {{Nowrap|{{flagdeco|USA}} [[Michael Kurilla]]}} }} | commander2 = {{Plainlist| * {{Nowrap|{{flagdeco|Iran}} [[علی خامنه‌ای]]}} * {{Nowrap|{{flagdeco|Iran}} [[مسعود پزشکیان]]}} * {{Flagdeco|Iran}} [[محمدحسین باقری]]{{سوءقصد}} * {{Flagdeco|Iran}} [[Abdolrahim Mousavi]] * {{Flagdeco|Iran}} [[امیر طاهری]] * {{Flagdeco|Iran}} [[Hossein Salami]]{{سوءقصد}} * {{Flagdeco|Iran}} [[Mohammad Pakpour]] * {{Flagdeco|Houthis}} [[Abdul-Malik al-Houthi]] * {{Flagdeco|Houthis}} [[Muhammad Abd al-Karim al-Ghamari]] }} | casualties1 = '''Per Israel:'''<br />29 killed<ref>{{cite news | url=https://www.nytimes.com/live/2025/06/23/world/iran-israel-ceasefire-trump | title=Trump Says Cease-Fire Has Started Between Iran and Israel | work=The New York Times | date=23 June 2025 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/live/iran-israel-war-updates-6-23-2025|title=Live updates: Ceasefire status is unclear after Israel reports continued missiles from Iran|date=23 June 2025|website=AP News}}</ref><ref>{{Cite news |date=16 June 2025 |title= IDF: 80-90% of Iranian missiles intercepted, but 24 Israelis killed in attacks |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-857892 |access-date=17 June 2025 |work=The Jerusalem Post}}</ref><ref name="womandies20june">{{cite news|url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/woman-dies-of-heart-attack-while-sheltering-from-iran-missiles-mda-raises-haifa-injury-toll-to-23/|title=Woman dies of heart attack while sheltering from Iran missiles; MDA raises Haifa injury toll to 23 |work=The Times of Israel|date=20 June 2025|access-date=20 June 2025}}</ref>{{Efn|One Israeli woman died of a heart attack while sheltering from Iranian missiles.<ref name="womandies20june"/>}}<br />3,238 injured<ref name="israelcasualties">{{Cite web |last=Fabian |first=Emanuel |title=Medical officials say 28 people were killed, over 3,000 wounded by Iranian missiles during conflict |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/medical-officials-say-28-people-were-killed-over-3000-wounded-by-iranian-missiles-during-conflict/ |access-date=2025-06-24 |website=The Times of Israel |language=en-US}}</ref><br />2 [[Elbit Hermes 900|Hermes drones]] shot down<ref name="hermesdowned"/><br />'''Per Iran:'''<br />5 [[اف ۳۵ ریپورتر]] fighter jets shot down<ref name="f35downed"/><ref>{{cite news|url=https://news.az/news/iran-claims-to-have-shot-down-fifth-israeli-f-35|title=Iran claims to have shot down fifth Israeli F-35|work=Newz.az|date=18 June 2025}}</ref><br />2 pilots captured <ref>{{cite news | url=https://www.arabnews.com/node/2604851/middle-east | title=Iran will reportedly share images of captured Israeli fighter jet pilots 'soon' | work=Arab News | date=18 June 2025 }}</ref><br />61+ [[اینسانسیز اوچوش وسیله‌سی]] and [[کروز راکتی]] destroyed <ref>{{cite news|url=https://ifpnews.com/air-defense-hq-over-60-israeli-uavs-missiles-destroyed-by-iran/|title=Air Defense HQ: Over 60 Israeli UAVs, Missiles Destroyed by Iran|work=Iran Front Page|date=18 June 2025|access-date=2025-06-24|archivedate=2025-06-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250621155008/https://ifpnews.com/air-defense-hq-over-60-israeli-uavs-missiles-destroyed-by-iran/}}</ref><br /> 139+ alleged Mossad agents arrested{{Efn|54 in [[خوزیستان اوستانی]]<ref>{{cite news|url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/54-mossad-linked-spies-arrested-in-iran-s-khuzestan-amid-hostilities-with-israel/3606456|title=54 Mossad-linked spies arrested in Iran's Khuzestan amid hostilities with Israel|work=Anadolu Agency|date=21 June 2025}}</ref>{{Better source|date=June 2025}}<br />22 in [[قوم اوستانی]]<ref>{{cite news|url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2025/06/21/iran-police-arrested-22-for-links-to-israeli-spy-services-since-start-of-conflict-reports|title=Iran police arrested 22 for links to Israeli spy services since start of conflict: Reports|work=Al Arabiya English|date=21 June 2025}}</ref><br />30 in [[همدان اوستانی]]<ref>{{cite news|url=https://caliber.az/en/post/iranian-police-arrest-30-alleged-mossad-agents-behind-security-threats|title=Iranian police arrest 30 alleged Mossad agents behind security threats|work=Caliber}}</ref><br />5 in [[لوریستان اوستانی]]<ref>{{cite news|url=https://caliber.az/en/post/iran-arrests-five-suspected-mossad-agents-in-lorestan|title=Iran arrests five suspected Mossad agents in Lorestan|work=Caliber}}</ref><br />28 in [[تهران اوستانی]]<ref>{{Cite web|url=https://dailytimes.com.pk/1316743/iran-arrests-28-mossad-agents-in-tehran-after-busting-israeli-spy-network/|title=Iran arrests 28 Mossad agents in Tehran after busting Israeli spy network|date=16 June 2025|website=Daily Times}}</ref>}}<br />5 alleged Mossad agents executed{{Refn|<ref>{{Cite web |date=16 June 2025 |title=Iran executes alleged Mossad spy |url=https://aje.io/p8ugy8?update=3778481 |website=[[Al Jazeera English]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=22 June 2025 |title=Convicted Mossad spy executed in Iran: Report |url=https://aje.io/819lk2?update=3791203 |website=Al Jazeera English}}</ref><ref>{{Cite web |date=June 25, 2025 |title=Iran executes three people accused of spying for Israeli spy agency Mossad |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/iran-executes-three-people-accused-of-spying-for-israeli-spy-agency-mossad-101750819824692.html |website=[[Hindustan Times]]}}</ref>}}<br>700+ alleged Israeli spies arrested<ref name="arrested25june" /> | units1 = {{اوْرتا|see [[Iran–Israel war order of battle|'''order of battle''']]}} | campaignbox = {{Campaignbox Iran–Israel proxy conflict}} {{Campaignbox Middle Eastern crisis (2023–present)}} | casualties2 = '''Per Iran:'''<br />610 killed<br />4,700+ wounded<ref>{{cite news | url=https://www.france24.com/en/live-news/20250624-iran-israel-war-latest-developments | title=Iran-Israel war: latest developments | work=France 24 | date=24 June 2025 }}</ref><br />'''Per [[HRANA]]:'''<br />1,054 killed<ref name="HRANA">{{Cite web |title=Twelve Days of War. Israel-Iran Ceasefire Comes into Force |url=https://www.en-hrana.org/twelve-days-of-war-israel-iran-ceasefire-comes-into-force/ |website=HRANA News Agency |date=25 June 2025 |access-date=25 June 2025 |language=en }}</ref><br />4,476 injured<ref name="HRANA"/><br />'''Per Israel:'''<br />950 drones destroyed<ref>{{cite news|url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-some-950-iranian-drones-destroyed-before-being-launched-at-israel/|title=IDF says some 950 Iranian drones destroyed before being launched at Israel|date=21 June 2025}}</ref><br />200+ [[بالیستیک راکت]] launchers and 120+ [[Surface-to-air missile|SAM]] launchers destroyed<ref>{{cite news|url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-will-achieve-its-objectives-against-iran-within-a-week-or-two-say-idf-officials|title=Israel will achieve its objectives against Iran within a week or two, say IDF officials|first=Emanuel|last=Fabian|work=The Times of Israel|date=17 June 2025}}</ref><ref name="thirtypercent">{{Cite web |date=16 June 2025 |title=Israeli army claims it destroyed 30% of Iran's missile launchers |url=https://aje.io/p8ugy8?update=3778947 |website=[[Al Jazeera English]]}}</ref><br />8 [[Bell AH-1 SuperCobra|AH-1]] helicopters destroyed<ref>{{cite news|url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-bombed-5-iranian-ah-1-helicopters-at-kermanshah-airbase/|title=IDF says it bombed 5 Iranian AH-1 helicopters at Kermanshah airbase|first=Emanuel|last=Fabian|work=The Times of Israel|date=18 June 2025}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-destroyed-three-more-iranian-military-helicopters/|title=IDF says it destroyed three more Iranian military helicopters|first=Emanuel|last=Fabian|work=The Times of Israel|date=18 June 2025}}</ref><br />5 [[Grumman F-14 Tomcat|F-14]] fighter jets destroyed<ref name="TWZTomcats">{{cite news|url=https://www.twz.com/air/irans-f-14-persian-tomcats-obliterated-in-israeli-airstrike|work=TWZ|date=16 June 2025|title=Iranian F-14 'Persian Tomcats' obliterated in Israeli airstrike|first=Tyler|last=Rogoway}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-spokesman-says-three-iranian-f-14-fighter-jets-destroyed-in-latest-strikes/|title=IDF spokesman says three Iranian F-14 fighter jets destroyed in latest strikes|first=Emanuel|last=Fabian|work=The Times of Israel|date=21 June 2025}}</ref><br />2 [[Northrop F-5|F-5]] fighter jets destroyed<ref>{{cite news|url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-destroyed-2-iranian-fighter-jets-8-ballistic-missile-launchers-among-dozens-of-targets/|title=IDF says it destroyed 2 Iranian fighter jets, 8 ballistic missile launchers, among dozens of targets|first=Emanuel|last=Fabian|work=The Times of Israel|date=22 June 2025}}</ref><br />1 [[Boeing 707|KC-707]] refueling aircraft destroyed<ref>{{cite web|url=https://www.understandingwar.org/backgrounder/iran-update-special-report-june-18-2025-evening-edition|title=Iran Update Special Report, June 18, 2025, Evening Edition|work=Institute for the Study of War|date=18 June 2025}}</ref> | casualties3 = Reports vary widely, see [[Casualties of the Iran–Israel war| Casualties]] for details.<br />Tens of thousands of Iranian civilians displaced<ref>{{Cite news |last=Fassihi |first=Farnaz |date=2025-06-24 |title=Can Iran, Israel and the U.S. Now All Claim to Have Won? |url=https://www.nytimes.com/2025/06/23/world/middleeast/iran-response-ceasefire-chance.html |access-date=2025-06-24 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref><br />9,000+ Israeli civilians displaced<ref>{{cite news |date=18 June 2025 |title=Israel Reports 24 Dead, 800 Injured in Iranian Strikes as War Enters Sixth Day |url=https://tps.co.il/articles/24-israelis-killed-800-injured-thousands-displaced-as-war-enters-fifth-day/ |work=Israel's Government Press Office via TPS |access-date=21 June 2025}}</ref><ref>{{cite news |date=18 June 2025 |title=Iranian missiles have killed 24, injured more than 800 |url=https://www.jns.org/iranian-missiles-have-killed-24-injured-more-than-800/ |work= Jewish News Syndicate (JNS) |access-date=21 June 2025}}</ref><ref>{{cite news |date=18 June 2025 |title=Iranian missiles force evacuation of 3,800 people in Israel |url=https://www.usmuslims.com/iranian-missiles-force-evacuation-of-3800-people-in-israel-302746h.htm |work=USMuslims |access-date=21 June 2025}}</ref><br />8,000+ Israeli civilians homeless<ref>{{cite news |url= https://aje.io/asdg2r?update=3787793|title=More than 8,000 Israelis left homeless due to conflict with Iran: Report|work=Al Jazeera English|date=20 June 2025}}</ref><br />1 Syrian civilian killed<ref>{{Cite news|url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rights-group-says-woman-killed-in-western-syria-likely-by-iranian-drone/|title=Rights group says woman killed in western Syria, likely by Iranian drone|work=The Times of Israel|date=16 June 2025}}</ref> 1 injured<ref>{{Cite news |last = Ahmed | first=Khitam |date=2025-06-24 |title=Israeli military incursion escalates in southern Syria |url=https://thawra.sy/?P=666522 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20250625061136/https://thawra.sy/?p=666522|archive-date= 2025-06-25 |access-date=2025-06-24 |website=Thawra |language=ar}}</ref>{{Failed verification|date=June 2025}}<br />7 Jordanian civilians injured<ref>{{Cite web |last=Yohanan |first=Nurit |title=Caught in the crossfire, Jordan (quietly) shields Israel as Iranian shrapnel rains down |url=https://www.timesofisrael.com/caught-in-the-crossfire-jordan-quietly-shields-israel-as-iranian-shrapnel-rains-down/ |access-date=2025-06-24 |website=The Times of Israel |language=en-US}}</ref><br /> 5 Palestinian civilians injured<ref name ="YEMEN_MISSLE">{{cite web |date=2025-06-14 |title=Five Palestinians wounded, including 3 children, after Houthi missile hits West Bank |url=https://www.timesofisrael.com/five-palestinians-wounded-including-3-children-after-houthi-missile-hits-west-bank/ |access-date=2025-06-25 |work=The Times of Israel |language=en-US}}</ref> }} '''ایران-ایسراییل ساواشی''' ۱۳ ژوئن ۲۰۲۵-جی میلادی ایلده [[ایران]] و [[ايسراییل]] آراسیندا باش وئرن بیر ساواش. بو ساواش [[ژوئن ۲۰۲۵ ایسرائیلین ایرانا حمله‌لری]] نتیجه‌سینده باشلاندی و [[ژوئن ۲۰۲۵ ایرانین ایسرائیله حمله‌لری]] نتیجه‌سینده گنیشلندی. بو ساواشدا ایسرائیلین چوخلو اوردو یئرلری داغیلدی و بوتون هاوا مئیدانلاری آرادان گئتدی و نهایت آمریکا دیخالت ائدیب و ایسرائیلی ایران الیندن قوتاردی. همین ساواش جریانیندا ژوئنین ۲۲-جی گونونده ایران اتوم تاسیساتی [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری‌نین ایران اتوم تاسیساتینا حمله‌لری|آمریکا بیرلشمیش ایالتلری طرفیندن بومباردیمان ائدیلدی]]. آمریکانین ایدعاسینا گؤره بو بومباردیمان نتیجه‌سینده نطنز و فوردو اتومی سایتلاری تقریباً کامیل شکیلده محو اولونوبلار. == قایناقلار == {{قایناق}} [[بؤلمه:ایران-ایسراییل ساواشی]] gt7o4h9cppizzp97shpvlfecq61keb6 10 617793 1588156 2026-05-19T13:26:00Z NgamangaXhosa 62183 صفحه‌‌نی ' <span class="nowrap" role="img" aria-label="shrug">¯\_(ツ)_/¯</span><!-- Template:Shrug --><noinclude> {{documentation}} </noinclude>' ایله ياراتدی 1588156 wikitext text/x-wiki <span class="nowrap" role="img" aria-label="shrug">¯\_(ツ)_/¯</span><!-- Template:Shrug --><noinclude> {{documentation}} </noinclude> t1c50yeamwgxvsarj1rrmke7phus4xi 1588157 1588156 2026-05-19T13:26:30Z NgamangaXhosa 62183 1588157 wikitext text/x-wiki <span class="nowrap" role="img" aria-label="shrug">¯/_(ツ)_\¯</span><!-- Template:Shrug --><noinclude> {{documentation}} </noinclude> 2sq2dyfzfe1i74dgz1y7rs8642bfz0m