اتیل مالتول

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="azb">
  <siteinfo>
    <sitename>ویکی‌پدیا</sitename>
    <dbname>azbwiki</dbname>
    <base>https://azb.wikipedia.org/wiki/%D8%A2%D9%86%D8%A7_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.5</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">مدیا</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">اؤزل</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">دانیشیق</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ایشلدن</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ایشلدن دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ویکی‌پدیا</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ویکی‌پدیا دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">فایل</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">فایل دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">مدیاویکی</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">مدیاویکی دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">شابلون</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">شابلون دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">کؤمک</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">کؤمک دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">بؤلمه</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">بؤلمه دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">پوْرتال</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">پوْرتال دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ماژول</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ماژول دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>اتیل مالتول</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76701</id>
    <revision>
      <id>1588504</id>
      <parentid>598636</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T22:03:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Innerstream</username>
        <id>30734</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1588504</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1430" sha1="gy5faophi9ksvauown71wbhc85iyyb9" xml:space="preserve">[[file:Ethyl maltol.svg|thumb|350px|left|اتیل مالتول]]
'''اتیل مالتول''' ({{lang-en|Ethyl maltol}}) بیر شیمیایی ماده. [[آغ]]، کریستال، تۇز حالتینده تاپیلار. [[کتون]] کیمی تانینیر. [[اریمه نوْقطه|اریمه نوْقطه‌سی]] ۸۵ دن 95 C دیر.

== بیرده باخ ==
{{نئچه سۇتون‌لو|۳}}
* [[شیمی]]
* [[ترموشیمی]]
* [[شیمی فیزیک]]
* [[آنالیتیک شیمی]]
* [[اورقانیک شیمی]]
* [[بیوشیمی]]
* [[الکتروشیمی]]
* [[فارماکولوژی]]
* [[پولیمر]]
* [[بیولوژی]]
* [[ژئوشیمی]]
* [[فوتوشیمی]]
{{نئچه سۇتون‌لو سوْنو}}

== قایناق‌لار ==
{{قایناق}}
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش «[[:en:Ethyl maltol|Ethyl maltol]]»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۳۰ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
{{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو
| یازار  =no
| ویکی‌سؤزلوک =no
| ویکی‌کیتاب =no
| ویکی‌سؤز =no
| ویکی‌قایناق =no
| ویکی‌آمبار =Ethyl maltol
| ویکی‌خبر =no
| ویکی‌گیل =no
| ویکی‌دولانما =no
| ویکی‌بیلیم‌یورد =no
}}

[[بؤلمه:شیمی]]</text>
      <sha1>gy5faophi9ksvauown71wbhc85iyyb9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ایزنیک-لاتین ساواشلاری</title>
    <ns>0</ns>
    <id>255573</id>
    <revision>
      <id>1588510</id>
      <parentid>1579445</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T06:20:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ziv</username>
        <id>53795</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Eugène Ferdinand Victor Delacroix 012.jpg]] → [[File:Eugène Delacroix - Prise de Constantinople par les croisés (12 avril 1204).jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · Name of the painting and not just a generic number</comment>
      <origin>1588510</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4400" sha1="e6yi3a5x00v8rqnwcap7jh96qvu1l8s" xml:space="preserve">{{Infobox military conflict
| conflict    = Byzantine–Latin wars
| width       = 350px
| partof      = 
| image       = Eugène Delacroix - Prise de Constantinople par les croisés (12 avril 1204).jpg
| image_size  = 300px
| caption     = The [[Entry of the Crusaders in Constantinople]], by [[Eugène Delacroix]]
| date        = 1204–1261
| place       = [[Southeast Europe]] and northwestern [[آنادولو]]
| coordinates = 
| map_type    = 
| map_relief  = 
| latitude    = 
| longitude   = 
| map_size    = 
| map_marksize = 
| map_caption = 
| map_label   = 
| territory   = The [[Nicaean Empire]] regains [[Constantinople]], [[Bithynia]], and large parts of the southern Balkans, restoring the [[بیزانس ایمپیراتورلوغو]]
| result      = Decisive Nicaean victory
*  Restoration of the Byzantine Empire under the Palaeologus Dynasty
| combatant1  = {{plainlist|
* [[Image:Flag of Palaeologus Dynasty.svg|18px]] [[نیکیا ایمپیراتورلوغو]]
* [[Image:Flag of Constantine Tikh of Bulgaria 13th century.png|18px]] [[ایکینجی بولقار ایمپراتورلوغو]]
* [[File:Armoiries Gênes.svg|18px]] [[جنوا جومهوریتی]]
  }}
| combatant2  = {{plainlist|
* [[File:Blason maison fr de Courtenay-Constantinople.svg|18px]] [[لاتین ایمپراتورلوغو]]
* [[File:Coat of Arms of the Duchy of Athens (de la Roche family).svg|18px]] [[Duchy of Athens]]
* [[File:Coat of Arms of the House of Sanudo.svg|18px]] [[Duchy of the Archipelago]]
* [[File:Coa France Family William of Champlitte.svg|18px]] [[Principality of Achaea]]
* [[File:Flag of the Republic of Venice.svg|18px]] [[ونیز جومهوریتی]]
* [[Despotate of Epirus]]
  }}
| commander1  = {{plainlist|
* [[Image:Flag of Palaeologus Dynasty.svg|18px|Palaiologos flag]] [[Theodore I Laskaris]]
* [[Image:Flag of Palaeologus Dynasty.svg|18px|Palaiologos flag]] [[اۆچونجو ژان دوکاس واتاتزس]]
* [[Image:Flag of Palaeologus Dynasty.svg|18px|Palaiologos flag]] [[ایکینجی تئودور لاسکاریس]]
* [[Image:Flag of Palaeologus Dynasty.svg|18px|Palaiologos flag]] [[سککیزینجی میخائیل]]
* [[Image:Flag of Palaeologus Dynasty.svg|18px|Palaiologos flag]] [[John Palaiologos (brother of Michael VIII)|John Palaiologos]]
* [[Image:Flag of Palaeologus Dynasty.svg|18px|Palaiologos flag]] [[Alexios Strategopoulos]]
* [[Image:Flag of Constantine Tikh of Bulgaria 13th century.png|18px]] [[Ivan Asen II]]
* [[John I Doukas|John of Thessaly]]
  }}
| commander2  = {{plainlist|
* [[File:Blason maison fr de Courtenay-Constantinople.svg|18px]] [[Henry of Flanders]]
* [[File:Blason maison fr de Courtenay-Constantinople.svg|18px]] [[Baldwin of Courtenay]]
* [[File:Coat of Arms of the House of Sanudo.svg|18px]] [[Angelo Sanudo]]
* [[File:Coa France Family William of Champlitte.svg|18px]] [[William II Villehardouin|William II]]{{POW}}
* [[Michael II Komnenos Doukas]]
  }}
| notes       = {{notelist|bodystyle=width:30em}}
| campaignbox = {{Campaignbox Byzantine-Latin Wars}}
}}

'''''ایزنیک-لاتین ساواشلاری''' ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]: Nicaean–Latin wars) [[آنادولو]] یئرینده اوز وئرمیش‌دیر

== گؤرونتولر ==

&lt;gallery&gt;
file:LatinEmpire2.png
file:Car bed kap2.jpg

&lt;/gallery&gt;
== قایناق‌لار ==
{{قایناق}}
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«[[:en:Nicaean–Latin wars|Nicaean–Latin wars]]»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر). 
{{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو
| یازار     =no 
| ویکی‌سؤزلوک    =no 
| ویکی‌کیتاب    =no 
| ویکی‌سؤز =no 
| ویکی‌قایناق   =no 
| ویکی‌آمبار   =Nicaean–Latin wars
| ویکی‌خبر      =no 
| ویکی‌گیل    =no 
| ویکی‌دولانما    =no
| ویکی‌بیلیم‌یورد    =no
}}

{{ساواش-قارالاما}}
{{Authority control}}

[[بؤلمه:ساواشلار]]
[[بؤلمه:نیکیا ایمپیراتورلوغو]]
[[بؤلمه:لاتین ایمپیراتورلوغو]]
[[بؤلمه:ایکینجی بولقار ایمپیراتورلوغونون ساواش‌لاری]]
[[بؤلمه:صلیب یۆروشلری]]</text>
      <sha1>e6yi3a5x00v8rqnwcap7jh96qvu1l8s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کونستانتینوپولیس موحاصیره‌سی (۱۲۰۴)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>266993</id>
    <revision>
      <id>1588511</id>
      <parentid>574271</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T06:20:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ziv</username>
        <id>53795</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Eugène Ferdinand Victor Delacroix 012.jpg]] → [[File:Eugène Delacroix - Prise de Constantinople par les croisés (12 avril 1204).jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · Name of the painting and not just a generic number</comment>
      <origin>1588511</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2796" sha1="ni44wldbd7iuk45t09p2aupg7z7quah" xml:space="preserve">{{Infobox military conflict
|conflict= Siege of Constantinople (1204)
|image=Eugène Delacroix - Prise de Constantinople par les croisés (12 avril 1204).jpg
|image_size=300px
|caption=The [[Entry of the Crusaders in Constantinople]], by [[Eugène Delacroix]]
|partof=the [[دؤردونجو صلیب یوروشو]]
|date=8–13 April 1204
|place=[[Constantinople]], [[بیزانس ایمپیراتورلوغو]]
|result= Decisive Crusader victory
|territory= Constantinople captured by the Crusaders.
|combatant1= [[Byzantine Empire under the Angelos dynasty|Byzantine Empire]]
|combatant2= [[File:Red St George's Cross.svg|22px|border]] [[صلیب یۆروشلری]]&lt;br /&gt;{{flagicon|Republic of Venice}} [[ونیز جومهوریتی]]
|commander1= [[بئشینجی آلکسیوس]]
|commander2=[[File:Red St George's Cross.svg|22px|border]] [[Boniface I, Marquess of Montferrat|Boniface I]]&lt;br /&gt;{{flagicon|Republic of Venice}} [[Enrico Dandolo]]
|strength1=Byzantines: 15,000 men&lt;ref name=&quot;Blondal163&quot;&gt;S. Blondal, ''The Varangians of Byzantium'', 164&lt;/ref&gt;
* Byzantines: 20 ships&lt;ref name=&quot;Phillips159&quot;&gt;J. Phillips, ''The Fourth Crusade and the Sack of Constantinople'', 159&lt;/ref&gt;
|strength2=Crusaders: 10,000 men&lt;ref name=&quot;Phillips269&quot;&gt;J. Phillips, ''The Fourth Crusade and the Sack of Constantinople'', 269&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Venetians: 10,000 men&lt;ref name = &quot;Phillips269&quot;/&gt;
* Venetians: 210 ships&lt;ref name=&quot;crusaders&quot;&gt;J. Phillips, ''The Fourth Crusade and the Sack of Constantinople'', 106&lt;/ref&gt;
|casualties1=Unknown
|casualties2=Unknown
}}
'''''کونستانتینوپولیس موحاصیره‌سی''' (۱۲۰۴) ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]: Sack of Constantinople (1204)) [[صلیب یۆروشلری]] و قوْنشو اؤلکه‌سی قوشونو آراسیندا باش وئرن دؤیوش.[[دؤردونجو صلیب یوروشو]]نین بیر قیسمی‌دیر. [[بیزانس ایمپیراتورلوغو]] یئرینده اوز وئرمیش‌دیر بۇ وۇروشون سوْنو صلیبی اوردوسونون غلبه‌سیله بیتمیش‌دیر
== گؤرونتولر ==
&lt;gallery&gt;
file:Byzantine Constantinople-en.png
file:PriseDeConstantinople1204PalmaLeJeune.JPG
file:Venice - St. Marc's Basilica 10.jpg
&lt;/gallery&gt;
== قایناق‌لار ==
{{قایناق}}
{{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو
| یازار     =no 
| ویکی‌سؤزلوک    =no 
| ویکی‌کیتاب    =no 
| ویکی‌سؤز =no 
| ویکی‌قایناق   =no 
| ویکی‌آمبار   =Sack of Constantinople (1204)
| ویکی‌خبر      =no 
| ویکی‌گیل    =no 
| ویکی‌دولانما    =no
| ویکی‌بیلیم‌یورد    =no
}}
{{ساواش-قارالاما}}
{{Authority control}}

[[بؤلمه:ساواشلار]]</text>
      <sha1>ni44wldbd7iuk45t09p2aupg7z7quah</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کلر لاووژز</title>
    <ns>0</ns>
    <id>339622</id>
    <revision>
      <id>1588505</id>
      <parentid>1558113</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T02:33:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-32894-41</username>
        <id>62436</id>
      </contributor>
      <origin>1588505</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4191" sha1="37jh22hvo23t6tyueoib4tes6de45er" xml:space="preserve">{{Infobox football biography
| name  = Claire Lavogez
| image = Claire Lavogez 2015 (cropped).jpg
| caption = Lavogez with [[France women's national football team|France]] in 2015
| fullname  = Claire Marie Annie Lavogez&lt;ref name=fifa&gt;{{cite web|title=List of Players - France|url=http://www.fifadata.com/document/FU20W/2014/pdf/FU20W_2014_SquadLists.pdf|publisher=[[فیفا]]|accessdate=14 November 2014|format=PDF|date=4 August 2014|page=7|archivedate=2014-08-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140809083056/http://www.fifadata.com/document/FU20W/2014/pdf/FU20W_2014_SquadLists.pdf}}&lt;/ref&gt;
| birth_date  = {{birth date and age|1994|6|18|df=yes}}
| birth_place = [[کاله (فرانسه)]], France
| height  = 173cm&lt;ref name=fifa /&gt;
| position  = [[هافبک]]
| currentclub = [[FC Girondins de Bordeaux (women)|Bordeaux]]
| clubnumber  = 
| youthyears1 = 2001–2008
| youthclubs1 = [[AS Marck]]
| youthyears2 = 2008–2009
| youthclubs2 = [[Calais RUFC]]
| years1 = 2009–2010 | clubs1 = [[Union Sportive Gravelines Football|Gravelines]] | caps1  = 17 | goals1 = 6
| years2 = 2010–2011 | clubs2 = [[FCF Hénin-Beaumont]]  | caps2  = 18 | goals2 = 3
| years3 = 2011–2015 | clubs3 = [[Montpellier HSC (Ladies)|Montpellier]]  | caps3  = 71 | goals3 = 17
| years4 = 2015–2018 | clubs4 = [[Olympique Lyonnais (Ladies)|Olympique Lyon]]  | caps4  = 42 | goals4 = 22
| years5 = 2018–2018 | clubs5 = [[FC Fleury 91 (women)|FC Fleury 91]] (loan) |  | caps5  = 11 | goals5 = 4
| years6 = 2018-2026 | clubs6 = [[FC Girondins de Bordeaux (women)|Bordeaux]] |caps6  = 10 | goals6 = 1  
| nationalyears1 = 2009–2010
| nationalteam1 = [[France women's national under-16 football team|France U-16]]
| nationalcaps1 = 6
| nationalgoals1 = 1
| nationalyears2 = 2009–2011
| nationalteam2 = [[France women's national under-17 football team|France U-17]]
| nationalcaps2 = 19
| nationalgoals2 = 11
| nationalyears3 = 2012–2013 
| nationalteam3 = [[France women's national under-19 football team|France U-19]]
| nationalcaps3 = 13
| nationalgoals3 = 5
| nationalyears4 = 2014
| nationalteam4  = France U-20
| nationalcaps4  = 7
| nationalgoals4 = 4
| nationalyears5 = 2014–
| nationalteam5  = [[France women's national football team|France]]
| nationalcaps5  = 35
| nationalgoals5 = 3
| club-update = 23:45, 04 March 2018 (UTC)
| nationalteam-update = 23:45, 04 March 2018 (UTC)
}}
'''کلر لاووژز''' ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]: Claire Lavogez) (دوْغوم:{{birth date and age|1994|6|18|df=yes}} [[کاله (فرانسه)]]) بیر فوتبالیست. [[فرانسه]] میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و [[هافبک]] موقعیتینده اوْیناییب.
==اوْیونلاری==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! # !! تاریخ !! یئر !! قارشی طرف !! امتیاز !! سوْنوچ !! یاریشما
|-
|1
| 6 March 2015 || Stadium Bela Vista, [[Parchal]], [[پورتوقال]] || {{fbw|DEN}} ||align=&quot;center&quot;| '''4'''–0 ||align=&quot;center&quot;| 4–1 || [[2015 Algarve Cup]]
|-
|2
| 16 July 2016 || Stade Charléty, [[پاریس]], [[فرانسه]] || {{fbw|CHN}} ||align=&quot;center&quot;| '''3'''–0 ||align=&quot;center&quot;| 3–0 || 2016 Friendly
|-
|3
| 16 September 2016 || Stade des Alpes, [[گرونوبل]], [[فرانسه]] || {{fbw|BRA}} ||align=&quot;center&quot;| '''1'''–0 ||align=&quot;center&quot;| 1–1 || 2016 Friendly
|-
| colspan=&quot;12&quot;|&lt;small&gt;''Correct as of 18 January 2017''&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.statsfootofeminin.fr/selection/joueur.php?joueur=4677&amp;id=1 |title=Equipe de France A - Claire Lavogez |publisher=footofeminin.fr |accessdate=18 January 2017}}&lt;/ref&gt;
|}
== قایناقلار ==
{{قایناق}}
{{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو
| یازار     =no 
| ویکی‌سؤزلوک    =no 
| ویکی‌کیتاب    =no 
| ویکی‌سؤز =no 
| ویکی‌قایناق   =no 
| ویکی‌آمبار   =Claire Lavogez
| ویکی‌خبر      =no 
| ویکی‌گیل    =no 
| ویکی‌دولانما    =no
| ویکی‌بیلیم‌یورد    =no
}}
{{فوتبالیست-قارالاما}}
{{Authority control}}

[[بؤلمه:فوتبال اویونچولاری]]</text>
      <sha1>37jh22hvo23t6tyueoib4tes6de45er</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>یوفا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>605236</id>
    <revision>
      <id>1588503</id>
      <parentid>1588472</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T20:57:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-32985-40</username>
        <id>62432</id>
      </contributor>
      <origin>1588503</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3788" sha1="s3qtnewxkleyi9bqaozqe82izds5gqw" xml:space="preserve">{{Infobox organization
| name                = UEFA
| image               = UEFA logo.svg
| size                = 220px
| map                 = UEFA.svg
| abbreviation        = UEFA
| formation           = {{Start date and age|df=y|1954|6|15}}
| founder             = 
| founding_location   = [[بازل]], [[سوئیس]]
| type                = Football organisation
| headquarters        = [[نیون]], Switzerland
| coords              = {{Coord|46.371009|6.23103|region:CH-VD_type:landmark}}
| region_served       = [[اوروپا]]
| membership          = [[List of men's national association football teams#UEFA (Europe)|55 full member associations]]
| languages           = [[اینگیلیس دیلی]] &lt;br&gt;[[فرانسه دیلی]] &lt;br&gt;[[آلمان دیلی]] &lt;br&gt;(other main but not official: Italian, Portuguese, Russian, Spanish)&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://helpcenter.uefa.com/hc/en-gb/articles/115005998469-How-do-I-switch-to-another-language-version-of-UEFA-com- |title=How to switch to another language of UEFA.com – Inside UEFA – UEFA.com |last=uefa.com |website=UEFA.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20190709234504/https://helpcenter.uefa.com/hc/en-gb/articles/115005998469-How-do-I-switch-to-another-language-version-of-UEFA-com- |archive-date=9 July 2019 |access-date=29 April 2021 |accessdate=2022-02-09 |archivedate=2019-07-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190709234504/https://helpcenter.uefa.com/hc/en-gb/articles/115005998469-How-do-I-switch-to-another-language-version-of-UEFA-com- }}&lt;/ref&gt;
| leader_title        = [[List of presidents of UEFA|President]]
| leader_name         = [[Aleksander Čeferin]]&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.uefa.org/about-uefa/organisation/congress/news/newsid=2403250.html |title=Čeferin elected as UEFA President |publisher=UEFA |access-date=14 September 2016}}&lt;/ref&gt;
| leader_title2       = First vice-president
| leader_name2        = 
| leader_title3       = Vice-presidents
| leader_name3        = 
| leader_title4       = General secretary
| leader_name4        = [[Theodore Theodoridis]]
| main_organ          = [[UEFA Congress]]
| parent_organization = [[فیفا]]
| website             = {{URL|uefa.com}}
}}

{{FIFA confederations}}
'''یوفا''' یا دا '''اوروپا فوتبال کونفدراسیونو''' [[اوروپا]] دا و آسیانین غربینده یئرلشن بعضی اؤلکه‌لرینده فوتبالی ایداره ائدن تشکیلاتدیر.

== قایناقلار ==
{{قایناق}}


== ائشیک باغلانتیلار ==
{{آمبار بؤلمه}}
* {{Official website}} {{In lang|en|fr|de|it|pt|ru|es}}
* [http://soccerlens.com/uefa-union-of-european-football-associations/31029/ Union of European Football Association], Soccerlens.com. Retrieved: 9 October 2010.

{{Navboxes
| title = UEFA
| bg    = black
| fg    = white
| list  = 
{{UEFA presidents}}
{{UEFA associations}}
{{UEFA teams}}
{{UEFA women's teams}}
{{UEFA futsal teams}}
{{UEFA women's futsal teams}}
{{UEFA beach soccer teams}}
{{UEFA leagues}}
{{UEFA women's leagues}}
{{UEFA futsal leagues}}
{{UEFA Women's Futsal leagues}}
{{UEFA football cups}}
{{UEFA national super cups}}
{{UEFA competitions}}
{{Sports governing bodies in Europe}}
}}
{{FIFA navbox}}
{{Navboxes
| title = International football
| list  = 
{{International football}}
{{International women's football}}
{{International futsal}}
{{International beach soccer}}
{{International club football}}
{{International women's club football}}
{{International club futsal}}
}}

{{Portal bar|Association football|Europe}}

{{Authority control}}

[[بؤلمه:یوفا| ]]
[[بؤلمه:فیفا کونفدراسیونلاری]]
[[بؤلمه:۱۹۵۴ - جو ایلینده سوئیس اؤلکه‌سینده یارانانلار]]</text>
      <sha1>s3qtnewxkleyi9bqaozqe82izds5gqw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>تورک دوشمنلیگی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>606737</id>
    <revision>
      <id>1588506</id>
      <parentid>1582299</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T05:00:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehditabrizli</username>
        <id>34637</id>
      </contributor>
      <comment>/* ائرمنیستان */</comment>
      <origin>1588506</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25922" sha1="52nwt5bdjxk1klfh2tukcy28yuqm4pv" xml:space="preserve">[[فایل:Turkic Languages distribution map.png|بندانگشتی|321x321پیکسل|۲۱. عصرین اوّل‌لرینده تورک خالقلاری‌نین یاشادیقلاری اراضی‌لرین خریطه‌سی]]
'''تورک دوشمنلیگی''' و یا '''تورکوفوبیا'''&lt;ref&gt;Laçınər, Sədat. [http://books.google.com/books?id=l4PYRRD_vgQC&amp;pg=PA9 Bir başka açıdan İngiltere] (türk). USAK Books. 2001. səh. 9. — ISBN [[:az:Xüsusi:BookSources/975-6769-19-X|975-6769-19-X]] — ISBN 9789756769195&lt;/ref&gt; ([[آلمان دیلی|آلمانجا]]: Türkenphobie‎, [[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]: Turkophobia, [[روس دیلی|روسجا]]: Tюркофобия, [[فارس دیلی|فارسجا]]: ترک ستیزی، [[آذربایجان تورکجه‌سی‌نین لاتین الیفباسی|لاتین تورکجه]]: Türkofobi, [[تورکیه تورکجه‌سی]]: Türk karşıtlığı و [[قدیم یونان دیلی|قدیم یونانجا]]: φόβος – &quot;قورخو&quot; سؤزلریندن) و یا '''آنتی‌تورکچولوک''' ([[آلمان دیلی|آلمانجا]]: Türkenfeindlichkeit‎, [[اینگیلیسجه]]: Anti-Turkism, [[روس دیلی|روسجا]]: Антитюркизм, [[تورکیه تورکجه‌سی]]: Türk düşmanlığı, [[قدیم یونان دیلی|قدیم یونانجا]]: ἀντι – &quot;قارشی&quot; و &quot;تورک‌&quot; سؤزلریندن) — [[تورک خالقلاری]]&lt;nowiki/&gt;نا، اونلارین مدنیتینه و تاریخی ایرثینه قارشی دوشمنچیلیک، نیفرت، آیری‌سئچکی‌لیک و یا غرض حیسّلرینی و ایفاده‌لرینی تصویر ائتمک اوچون ایستیفاده ائدیلن ترمین، اتنوفوبیانین ایستیقامتی.&lt;ref&gt;''ibaridiyan, Gerard C.'' [https://books.google.com/books?id=NDZ8sJVL_uUC&amp;pg=PA193 Modern Armenia: people, nation, state] (ingilis). Transaction Publishers. 2004. səh. 193. ISBN &lt;bdi&gt;[[:az:Xüsusi:BookSources/978-0-7658-0205-7|978-0-7658-0205-7]]&lt;/bdi&gt;. &lt;q&gt;''One consequence of the shift from anti-communism to anti-Turkism was that an important segment of the Diaspora lived through moments ...''&lt;/q&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Xəlidi, Rəşid.'' [https://books.google.com/books?id=21v9mTP_jsUC&amp;pg=PA18 The origins of Arab nationalism](ingilis). Columbia University Press. 1991. səh. 18.ISBN &lt;bdi&gt;[[:az:Xüsusi:BookSources/978-0-231-07435-3|978-0-231-07435-3]]&lt;/bdi&gt;. &lt;q&gt;''In the first place, Arabist ideology, including a bitter anti-Turkism, was fully formulated long before the Young Turk revolution''&lt;/q&gt;&lt;/ref&gt; بونون عکسی تورک‌سئورلیک‌دیر.

تورک دوشمنلیگی همیشه تورک خالقلارا یوخ،&lt;ref&gt;''MakKarti, Castin.'' The Turk in America (ingilis). 15 avqust 2010. ISBN &lt;bdi&gt;978-1-60781-013-1&lt;/bdi&gt;. &lt;small&gt;İstifadə tarixi:2015-09-06&lt;/small&gt;.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;The Muslim World League Journal&quot; (ingilis). iyun 1995. &lt;small&gt;İstifadə tarixi: 17 mart 2019&lt;/small&gt;.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Füller, Qraham E.'' From Eastern Europe to Western China (ingilis). Rand Corporation. 1 aprel 1993.ISBN &lt;bdi&gt;978-0-8330-1374-3&lt;/bdi&gt;.&lt;/ref&gt; [[بالکان]] یاریم‌آداسیندا یاشایان موسلمان‌لارا، خوصوصاً ده [[بوشناک‌لار]]، [[آلبان‌لار|آلبان‌لار،]] [[پوماک‌لار]] و [[توربش‌لر|توربِش‌لر]]&lt;nowiki/&gt;ه، ائلجه ده تورک دیاسپورونا ایستیقامت‌لندیریلیر.&lt;ref&gt;''MakKarti, Castin.'' The Turk in America (ingilis). 15 avqust 2010. ISBN &lt;bdi&gt;978-1-60781-013-1&lt;/bdi&gt;.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Sahu, Acaya Kumar; Maharac, Bric.'' Sociology of diaspora (ingilis). 2007. ISBN &lt;bdi&gt;9788131601013&lt;/bdi&gt;.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Oqan, Kristin L.'' Communication and Identity in the Diaspora (ingilis). 2001. ISBN &lt;bdi&gt;978-0-7391-0269-5&lt;/bdi&gt;.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Brah, Avtar.'' Cartographies of Diaspora (ingilis). 15 sentyabr 2006. ISBN &lt;bdi&gt;978-0-203-97491-9&lt;/bdi&gt;. &lt;small&gt;İstifadə tarixi:2015-09-06&lt;/small&gt;.&lt;/ref&gt; همچنین، ایندیکی دؤورده تورک‌خالقلارین نوماینده‌لری [[یونان]]، [[آلمان]]، [[بلژیک]]، [[بولغاریستان|بولقاریستان]]، [[چین]]، [[لهیستان]]، [[ارمنیستان]]، [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکا]]، [[سوئد]]، [[دانمارک]]، [[فرانسه]]، [[اوتریش]]، [[ایران]] و [[روسیه]] کیمی اؤلکه‌لرده عیرقچی هوجوم‌لارا معروض قالیرلار.&lt;ref&gt;&quot;Türklere Irkçı Saldırı&quot;. www.hurriyet.com.tr (türk).Hürriyet.&lt;/ref&gt;

تورک دوشمنلیگی ایسلام دوشمنلیگی /ایسلاموفوبیا ایله یاخیندان علاقه‌لی‌دیر. اصلینده، موعاصیر تورک دوشمنلیگی‌نین اؤزو ایسلام دوشمنلیگینه اساسلانیر.&lt;ref&gt;&quot;Christchurch attack inspired by hatred of Turkey – Turkish politicians&quot;. ahvalnews.com (ingilis). Ahval News&lt;/ref&gt; ایسلام دوشمن‌لری‌نین تورکلری هدفله‌مه‌سی نین باشقا بیر سببی [[تورکیه]] پرزیدنتی [[رجب طیب اردوغان]]&lt;nowiki/&gt;ین ایسلامچی سیاستی دیر. تورک دوشمن‌لری‌نین اهمیتلی حیصه‌سی [[مسیحی]]&lt;nowiki/&gt;دیر و مسیحی میلّییتچی‌لیگی فلسفه‌سینی تعقیب ائدیر. تورک دوشمن‌لری تورکیه‌نی [[اوروپا]] اؤلکه‌سی حساب ائتمیر،&lt;ref&gt;''Şahin, Ayşə.'' &quot;Why is Turkey at the heart of the Christchurch terrorist's anger?&quot;. trtworld.com(türk). TRT World.&lt;/ref&gt; [[ایستانبول]] شهری‌نین (تاریخاً کونستانتینوپول؛ [[یونان دیلی|یونانجا]]. Κωνσταντινούπολις/ ''Konstantinoupolis'' [[لاتین دیلی|لاتین]]. Cōnstantīnopolis) &quot; گئرچک صاحیب‌لری اولان مسیحی‌لره گئری قایتاریلماسی &quot;نی آرزولاییرلار.&lt;ref&gt;''Harris, Meri.'' &quot;Turkey's Continued Siege of Constantinople: Insulting Celebration of Greek Bloodshed on May 29&quot;. greece.greekreporter.com(ingilis). Greek Reporter.&lt;/ref&gt;

دیگر طرفدن، تورک دوشمن‌لیگی تورک میّلیتچی‌لر (تورکچولوک و یا تورانچی‌لیغین طرفدارلاری) و آپولوگت‌لر طرفیندن تورک خالقلارین تنقیدینه قارشی پروپاقاندا کیمی ایستیفاده ائدیلیر.

== ائرکن تاریخی ==
=== ۱۶. جیٛ یوزایلدن اؤنجه ===
تورکوفوبیانین کؤک‌لری [[هونلار|هون‌لار]]ین آوروپایا گلمه‌سینه تصادف ائدیر.&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=NAdSh00srnkC&amp;dq=Huns+Turk+invasion&amp;q=Huns+Turk+invasion+ruthless&amp;hl=fa#v=snippet&amp;q=Huns%20Turk%20invasion%20ruthless&amp;f=false The Greatest Story Ever Forged (Curse of the Christ Myth)]&lt;/ref&gt; هون‌لارین ائتنیک زمینی تاریخشوناس‌لار آراسیندا موباهیسه‌لی بیر مؤوضوع اولماسینا باخمایاراق، چوخو اونلارین تورک کؤکنلی اولدوغونا اینانیر&lt;ref&gt;[https://www.historyfiles.co.uk/KingListsEurope/BarbarianHuns.htm Kessler, P.L.-The Origins of the Huns]&lt;/ref&gt; و اونلارین گلیشی [[اوروپا|آوروپا]]لی‌لاردا بؤیوک قورخویا ندن اولموشدور. [[آتیلا|آتیللا]] آوروپالی‌لار طرفیندن «تانری‌نین قیرمانجی» ([[لاتین دیلی|لات]]. Flagellum Dei) آدلاندیریلمیشدیر.&lt;ref&gt;[https://www.ancient-origins.net/history-famous-people/scourge-god-did-attila-hun-really-deserve-nickname-004573 &quot;The Scourge of God: Did Attila the Hun Really Deserve the Nickname&quot;]&lt;/ref&gt;

تورکوفوبیا داها سونراکی یوزایللرده ده یارانمیشدیر. بؤیوک [[بؤیوک سلجوقلو ایمپیراتورلوغو|سلجوق ایمپیراتورلوغو]]نین [[آنادولو]]یا کئچمه‌سی و [[بیزانس ایمپیراتورلوغو]]نین تنزل وضعیتی ایکینجی روما پاپاسی اوربانین بوتون خریستیان دونیاسی‌نین تورک‌لره قارشی بیر محاربه‌یه قوشولماسینا، یعنی بیرینجی صلیب یوروشونه ندن اولموشدور.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20090306021813/http://www.sieps.se/publ/rapporter/bilagor/2006_turkiet.pdf &quot;Turkiye, Sweden and the EU Experiences and Expectations&quot;, Report by the Swedish Institute for European Policy Studies&quot;]&lt;/ref&gt;

اون بئشینجی یوزایل‌ده [[عثمانلی ایمپیراتورلوغو|عوثمانلی ایمپیراتورلوغو]]نون یوکسه‌لیشی [[اوروپا|آوروپا]]دا تشویشه ندن اولموشدور. [[ایستانبولون فتحی|کونستانتینوپول شهری‌نین فتحی]] و عوثمانلی‌نین آوروپاداکی ساواشلاری تورکوفوبیانین پوپولیارلاشماسینا گتیریب چیخارمیشدیر. اون بئشینجی یوزایلین اورتالاریندا آوروپانین چئشیدلی یئرلرینده عوثمانلی ایمپیراتورلوغو مغلوب ائدیلمه‌سی ساده‌جه [[تانری]]نین یاردیمی ایله گئرچک‌لشه بیله‌جه‌ای ایدئیاسینی یایماق اوچون&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=6mWY_r7C2VsC&amp;pg=PA117#v=onepage&amp;q&amp;f=false Yensen, Yanus Möller. Denmark and the Crusades]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=skIG-CEe24cC&amp;pg=PA121#v=onepage&amp;q&amp;f=false Kirkman, Endrü. The Cultural Life of the Early Polyphonic Mass]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=a3NcAAAAMAAJ Buşinger, Danyel. La Croisade]&lt;/ref&gt; &quot;Missa contra Turcos&quot; ([[تورکجه]]. تورک‌لره قارشی کوتله‌لر‎) آدلی کوتله‌وی ییغیناجاق‌لار تشکیل اولونوردو.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20090306021813/http://www.sieps.se/publ/rapporter/bilagor/2006_turkiet.pdf &quot;Turkiye, Sweden and the EU Experiences and Expectations&quot;, Report by the Swedish Institute for European Policy Studies&quot;]&lt;/ref&gt; [[وین|ویانا]] [[یئپیسکوپو ایوهانن فابئر]] تورک‌لر باره‌دکی فیکیرلرینی بئله قلمه وئرمیشدیر:

''دونیادا یاش و جینسیت آیری-سئچکی‌لیگی ائتمه‌دن اوشاق-یاشلی هر کسی کسن، حتی آنا رحمین‌دکی بیر کؤرپنی بئله اؤلدورن تورک‌لر قدر قددار و کوبود بیر ایرق یوخدور.''&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20090306021813/http://www.sieps.se/publ/rapporter/bilagor/2006_turkiet.pdf &quot;Turkiye, Sweden and the EU Experiences and Expectations&quot;, Report by the Swedish Institute for European Policy Studies&quot;]&lt;/ref&gt;

===اون آلتیٛنجیٛ یوزایل===
[[file:Die_Osmanen_in_Europa.JPG|thumb|left|250px| بیر عثمانلی عسگری‌نین اوشاق‌لاری اؤلدورمه‌سی‌نین تصویری. ماجاریستان میللی موزه‌سی]]

[[عثمانلی ایمپیراتورلوغو|عوثمانلی ایمپیراتورلوغو]] باتیٛ‌داکیٛ تورپاق‌لارینی آرتیرماسییلا باتی آوروپا دؤولت‌لری تورک‌لرله تئز-تئز حربی موناقیشه‌لره یولوخوردولار. [[ونیز_جومهوریتی|وئنئسیا]] ایله گئرچک‌لشن کیپر محاربه‌سی‌نین بیر نتیجه‌سی اولا‌راق، [[عثمانلی ایمپیراتورلوغو|عوثمانلی ایمپیراتورلوغو]] [[قیبریس_(آدا)|کیپر آداسی]]نی فتح ائتمیشدیر. [[فاماقوستا]] شهرینه کئچندن سونرا عوثمانلی اوردوسو شهرین ۲۰ مینلیک اها‌لی‌سینه کوتله‌وی شکیلده بیر قیرغین تؤرتمیشدیر.&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=4a6ZetIufKcC Hopkins, T. S. F. Confrontation at Lepanto: Christendom Vs. Islam]&lt;/ref&gt; بو حادثه تورک‌لرین آوروپا‌داکی آد-سانینا چوخ منفی بیر تأثیر گؤسترمیشدیر.

اون آلتینجی یوز‌ایل‌ده  آوروپادا تورک‌لرله علاقه‌دار تقریباً ۲٫۵۰۰-ا یاخین نشریه یایینلانمیشدیر. بو نشریه‌لر «قانا سوسامیش تورک» تصویرینی یایماغا چالیشیردی‌لار. ۱۴۸۰-جی ایلدن ۱۶۱۰-جو ایله کیمی تورک‌لرین آوروپایا اولان تهدیدی باره‌ده ۵٫۰۰۰-دن چوخ کیتاب نشر ائدیلمیشدیر.

بو دؤنم‌ده [[عثمانلی ایمپیراتورلوغو|عوثمانلی ایمپیراتورلوغو]] [[بالکان|بالکان یاریم‌آداسی]]نا هوجوم ائتمیش، [[وین|ویانا]] شهرینی محاصره‌یه آلمیشدی. بو حادثه آوروپادا، خصوصاً ده [[آلمان|آلمانیا]]دا کوتله‌وی قورخویا ندن اولموشدور.&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=zIR7U1a_6A0C&amp;pg=PA185&amp;hl=en#v=onepage&amp;q=&amp;f=false Harvesting Martin Luther's Reflections on Theology, Ethics, and the Church]&lt;/ref&gt; آلمانیادا خریستیان رئفورماسیاسی‌نین باشچی‌سی، آلمانیا پروتئستانت‌لیغی‌نین (لوتئران‌لیق) بانی‌سی مارتین لوتئر بو وضعیت‌دن ایستیفاده ائده‌رک تورک‌لرین «کاتولیک کیلسه‌سی‌نین اوریی – روما شهرینده‌کی آنتی‌خریست‌لرله بیرلیکده سون گون‌لرده و [[وحی‌]]ده مهو اولا‌جاق ایبلیسین نؤکرلری» اولدوغونو ایره‌لی سورموشدور.&lt;ref&gt;Foli, Şon. &quot;Project MUSE – Muslims and Social Change in the Atlantic Basin&quot;. Journal of World History&lt;/ref&gt; آیریجا او، تورک‌لرین «قیرمیزی یهودی‌لر» اولدوغونو ادعا ائتمیشدی. بونا اساس اولا‌راق، او، تورک‌لرده و یهودی‌لرده ائدیلن کیشی سوننتی، ائله‌جه ده دیگر عادت-عنعنه‌لری گؤسترمیشدیر. قیرمیزی استعاره‌سینی تورک‌لرین دایم محاربه‌ده اولان، قانا سوسامیش بیر میللت اولماسی ادعاسی ایله باغلامیشدیر.&lt;ref&gt;&quot;
&quot;Turkey, Sweden and the EU Experiences and Expectations&quot;, Report by the Swedish Institute for European Policy Studies&quot;&lt;/ref&gt; مارتین لوتئر [[عثمانلی ایمپیراتورلوغو|عوثمانلی ایمپیراتورلوغو]]نون آوروپادا ال‌ده ائتدیگی موفقیتین تانری‌نین بیر جزاسی اولدوغونو بیان ائتمیشدیر.&lt;ref&gt; [[findarticles.com/p/articles/mi_m0MDO/is_5_34/ai_n21053788/?tag=content;col1|Luther, the Turks, and Islam. Currents in Theology and Mission]]&lt;/ref&gt;

۱۵۱۸-جی ایلده او، ۹۵ تئزی‌سینی آچیقلایارکن تانری‌نین محاربه، خسته‌لیک و [[زلزله]] گتیردیگی کیمی تورک‌لری ده خریستیان‌لاری جزالاندیرماق اوچون گؤندردیگینی ادعا ائتمیشدیر. او و اونون پرستیشکارلاری عوثمانلی–هابسبورق ساواشلارینی «مسیح و آنتی‌خریست آراسیندا» و یا «تانری و ایبلیس» آراسینداکی ساواش اولدوغونو ساییردی.&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=zIR7U1a_6A0C&amp;pg=PA185&amp;hl=en#v=onepage&amp;q=&amp;f=false Vengert, Timoti C. Harvesting Martin Luther's Reflections on Theology, Ethics, and the Church – Timothy J. Wengert]&lt;/ref&gt;

او دؤنمین بعضی ایلاهیاتچی‌لاری‌نین دئدیگینه گؤره، تورک سؤزو «Torquere» ([[تورکجه]]. ایشگنجه) سؤزوندن تؤرمیشدیر. 

بو نئقاتیو تصویرین آوروپا خالقی آراسیندا یاییلماسیندا «جاناوار-تورک» [[حیکایه|حیکایه‌]]لری‌نین ده بؤیوک رولو اولموشدور. جاناوار-تورکون بیر جاناوارین باشینا و قویروغونا مالیک اولدوغونا، آنجاق اینسانابنزر آدام‌یئین بیر مخلوق اولدوغونا اینانیلیردی. تورک‌لرین تصویر ائدیلمه‌سینده حربی گوج و قددارلیق عامل‌لرین‌دن تئز-تئز ایشله‌نیردی.&lt;ref&gt;&quot;
&quot;[https://web.archive.org/web/20090306021813/http://www.sieps.se/publ/rapporter/bilagor/2006_turkiet.pdf Turkiye, Sweden and the EU Experiences and Expectations&quot;, Report by the Swedish Institute for European Policy Studies&quot;]&lt;/ref&gt;

==اون یئددی ایله اون سککیزینجی یوزایل‌لر==
بیرپارا دوغو آراشدیرماچی‌لاری‌نین فیکرینه گؤره، اون یئددی ایله اون سککیزینجی یوزایل‌لرین تورک عادت-عنعنه‌لرینه و خالق‌لارینا نئقاتیو یاناشان منبع‌لری تورک‌لرین «قئیری-دقیق، لاکین قبول ائدیلمیش»&lt;ref&gt;İsom-Verhaaren, Kristin. &quot;Project MUSE – Royal French Women in the Ottoman Sultans' Harem: The Political Uses of Fabricated Accounts from the Sixteenth to the Twenty-first Century&quot;. Journal of World History&lt;/ref&gt; بیر تصویری یارادا‌راق «معاریفچی‌لیک دؤورونون طبیعت و حکومت ایله باغلی آرقومئنت‌لرینه ایدئولوژی بیر سلاح کیمی خیدمت گؤسترمیش‌دیر».&lt;ref&gt;Qrosriçard, A. The sultan's court: European fantasies of the East&lt;/ref&gt; بونا باخمایا‌راق، بعضی معاصر قایناقلار [[عثمانلی ایمپیراتورلوغو|عوثمانلی ایمپیراتورلوغو]]نون اؤزوندن آسیلی سالدیغی تورپاق‌لاردا خریستیان‌لارا قددارجاسینا داوراندیغینی ایره‌لی سورور. بو داورانیش‌لار آراسیندا بیر خریستیان عائله‌سی‌نین ان آزی بیر اوشاغی‌نین یئنی‌چری‌لره قوشولماسی مجبوریتی ده وار. دیگر منبع‌لر تجاووز، مجبوری دینی دییشمه، ایشگنجه، کوتله‌وی قیرغینلار و سویقیریم‌لاردان بحث ائدیر.&lt;ref&gt;[https://www.goodreads.com/book/show/6445325 Donçev, Anton. Време разделно]&lt;/ref&gt;

[[سوئد|ایسوئچ‌]]ده تورک‌لر خریستیانلیغین ازلی دوشمن‌لری حساب ائدیلیردیلر. شهر کاهینی یؤنشؤپینق‌لی ائرلاند دریسئ‌لینین (Yönşöpinqli Erland Driselin) یازدیغی «Luna Turcica eller Turkeske måne, anwissjandes lika som uti en spegel det mahometiske vanskelige regementet, fördelter uti fyra qvarter eller böcker» (دؤرد دؤرتلویه و یا کیتابا بؤلونموش تهلوکه‌لی [[حضرت محمد|محمد]] حاکمیتینی [[گؤزگو|گوزگو]] کیمی گؤسترن تورک آی‌پاراسی) [[۱۶۹۴ (میلادی)|۱۶۹۴]]-جو ایلده نشر اولونموشدور. [[سوئد|ایسوئچ‌]]لی روحانی‌لر نطق‌لاریندا تورک‌لرین قددارلیغی و قانا سوسامیش‌لیغی، اونلارین فتح ائتدیگی اراضی‌لری نئجه غارت و محو ائتدیگی باره‌ده موعظه ائدیردی‌لر. [[۱۷۹۵ (میلادی)|۱۷۹۵]]-جی ایلده [[سوئد|ایسوئچ‌]]ده نشر اولونان بیر مکتب‌لی کیتابیندا ایسلام دینی «فیریلداقچی محمدین اویدوردوغو، تورک‌لرین بو گونه کیمی قلوبال بیر شکیلده ایناندیغی ساختا دین» کیمی تصویر ائدیلمیش‌دیر.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20090306021813/http://www.sieps.se/publ/rapporter/bilagor/2006_turkiet.pdf &quot;Turkiye, Sweden and the EU Experiences and Expectations&quot;, Report by the Swedish Institute for European Policy Studies&quot;]&lt;/ref&gt;

[[وولتر|وولتئر]] و دؤنه‌مین باشقا [[اوروپا|آوروپا‌]]لی [[یازیچی|یازیچی‌]]لاری تورک‌لری آوروپانین ارثینی محو ائدن مستبدلر اولا‌راق تصویر ائتمیشدیلر.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=&quot;The Turk as a threat and Europe's &quot;other&quot; |url=https://www.nurope.eu/istanbul/The%20Turk%20as%20a%20Threat.pdf |accessdate=2024-12-28 |archivedate=2023-12-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203134435/http://www.nurope.eu/istanbul/The%20Turk%20as%20a%20Threat.pdf }}&lt;/ref&gt;

==چاغداش تاریخ==
[[File:Roshd-dergisi-iranda.jpg|thumb|250px|left|رُشد آدلی اوشاقلار درگیسینده تورکلره قارشی یازیلان سؤزلر]]
[[۱۹۶۰ (میلادی)|۱۹۶۰]]-جی ایللردن اول تورکییه‌نین [[کؤچ]] (مهاجرت) درجه‌سی آز ایدی. بونا باخمایا‌راق، ۱۹۶۱-جی ایلده یئنی [[آنایا‌سا|آنایاسا]]نین قبول ائدیلمه‌سیندن سونرا [[تورکیه|تورکییه]] وطنداش‌لاری خاریجه کؤچمه‌یه باشلادیلار. تدریجاً [[تورک خالقلاری|تورک‌لر]] بعضی باتی اؤلکه‌لرینده «اساس ائتنیک آزلیق» اولدولار، آنجاق اول‌دن اونلار آیری-سئچکی‌لییه معروض قالیردی‌لار. بعضی واخت‌لاردا اؤلکه‌لرده قبول ائدیلن [[کؤچمن‌]]لره خوش قانون‌لار ساده‌جه [[تورکیه|تورکییه‌]]لی ایشچی‌لری استثنا ایدی.&lt;ref&gt;https://az.wikipedia.org/wiki/T%C3%BCrkofobiya#cite_ref-35&lt;/ref&gt;
 
بعضی آوروپا دیل‌لرینده «تورک» سؤزو «بربر» و «کافیر» سؤزلریله بنزر معنا الده ائدیب.&lt;ref&gt;[https://krant.telegraaf.nl/krant/archief/20011115/teksten/bin.dale.turk.officier.vrijuit.html &quot;De Telegraaf-i [&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt; Binnenland – Van Dale] vrijuit&quot;&lt;/ref&gt; هابئله، بو سؤز آلچالدیجی فورمادا دا قوللانیلیردی. نتیجه‌ده، بو سؤز [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آب‌ش]]-ده ده بعضی نئقاتیو معنا‌لار کسب ائدیر.&lt;ref&gt;MakKarti, Castin. [https://books.google.com/books?id=W2QiAQAAMAAJ&amp;q=turk&amp;hl=en#search_anchor The Turk in America]&lt;/ref&gt;

===قافقاز===

==ائرمنیستان==
[[file:Azerbaijani_victims_in_Baku_with_consul_from_Iran.jpg|thumb|left|250px| ۱۹۱۸-جی ایلین مارت آیی‌نین ۳۰-دان آپرئل آیی‌نین ۳-نه قدر [[آذربایجان جومهوریتی|آذربایجان]]ین مختلف بؤلگه‌لرینده [[باکی]] [[شوروی|سووئت]]ی و [[داشناکسیون]]دان اولان [[ارمنیلر|ائرمنی]] سلاح‌لی دسته‌لری‌نین آذربایجان‌لی‌لارا قارشی قیرغین تؤردمیش‌دیر کی، بو دا مارت [[سویقیریمی]] آدلانیر. رسمی منبع‌لره اساساً سویقیریمی نتیجه‌سینده ۱۲ مین‌دن چوخ آذربایجان‌لی قتله یئتیریلمیش، اون مین‌لرله اینسان ایتکین دوشموش‌دور.&lt;ref&gt; &quot;The New York Times Current History&quot; (ingilis). 11 (2). The New York Times. mart 1920. səh. 492.&lt;/ref&gt;]]

[[ارمنیستان|ائرمنیستان]] و [[ارمنیلر|ائرمنی‌لر]]ین تورک‌لرله اولان موناسیبت‌لری‌نین قدیم بیر تاریخی وار. ۱۸-جی یوزایل‌ده ائرمنی‌لرین [[ایران|ایران‌]]دان، [[تورکیه|تورکییه‌]]دن و باشقا اراضی‌لردن پلان‌لی سرعتده [[گونئی قافقاز]]ا کؤچورولمسی‌له اونلار [[آذربایجان تورکلری|آذربایجان‌لی‌لار]]لا قارشیلیق‌لی علاقه‌یه گیردیلر. [[۱۸۲۸ (میلادی)|۱۸۲۸]]-جی ایلده ایمضا‌لانان [[تورکمن‌چای موعاهیده‌سی|تورکمنچای موقاویله‌سی‌]]نین نتیجه‌سی اولا‌راق، ۴۰ مینه یاخین ائرمنی آذربایجانین مختلف اراضی‌لرینده مسکونلاشدیریلدی.&lt;ref&gt;Burnutyan, Corc. A Brief History of the Aghuank Region (ingilis). «Mazda Publishers». ۲۰۰۹. səh. 9, 15-17, 68. — ISBN 1-56859-171-3 — ISBN 978-1568591711&lt;/ref&gt; ۱۸۲۹-جو ایلده باغلانان ادیرنه صلحونون شرط‌لرینه گؤره، عثمانلی ایمپئریاسی اراضی‌لرینده یاشایان ۹۰ مینه یاخین ائرمنی ده [[آذربایجان (تاریخی اراضی)|آذربایجان]]دا یئرلشدیریلدی.&lt;ref&gt;F. Baddeli, Con. [https://archive.org/details/cu31924028754616 The Russian conquest of the Caucasus] (rus). Nyu-York: Longmans, Green and Co. 1908. səh. 96&lt;/ref&gt;

== بورا دا باخ ==
* [[اقتل الترک ولو کان اباک]]

== اتک‌یازی‌لار ==
{{اتک‌یازی}}

[[بؤلمه:عیرقچیلیک]]</text>
      <sha1>52nwt5bdjxk1klfh2tukcy28yuqm4pv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>اوزون اۆز</title>
    <ns>0</ns>
    <id>617797</id>
    <revision>
      <id>1588507</id>
      <parentid>1588502</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T06:00:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <origin>1588507</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6112" sha1="7ihtnv9dlv6sv15sv55frjcdj3621gg" xml:space="preserve">'''اوزون اۆزلیلر''' ([[علمی آدی]] : Eryops) یادا Eryops) megacephalus) آدلانیرمیش. بیرنسلی کسیلمیش سودا-قورودا یاشایان بیر حیوانیمیش.
{{Taxobox
| name =  اوزون اۆزلر
| fossil_range = 
| image = Eryops_-_National_Museum_of_Natural_History_-_IMG_1974.JPG
| image_caption  = 
| image 2 = 
  | image2_caption = 
| status =
| status_system = 
| parent_authority = 
| taxon =  
| authority = 
 | regnum            = [[حئیوان]]
| phylum            =  [[خوْردالیلار]]
| familia           =  اوزون اۆزلر
| subfamilia    = 
| classis           = [[سودا-قورودا یاشایانلار]]
| ordo           =  [[قؽریق سۆمۆکلیلر]]
| subordo        = 
| subclassis           = 
| superordo     = 
| subspecies     = 
| subgenera      =
| genus        =  
}}
اونلارین یاشاییش طرزی‌نین اساس خوصوصیت‌لری بون‌لاردیر:

۱-باتاقلیق‌لار و چایلار: اونلار دؤورونون (پرمین دؤورو) ایستی و نملی باتاقلیق‌لاریندا، چای قیراقلاریندا و آخار سولارین اطرافیندا یاشاییردیلار. بدن‌لری‌نین قورولوشو (آغیر سوموک‌لری و گوجلو ایاق‌لاری) اونلارا هم سودا اوزمه‌یه و هَم ده قورودا حرکت ائتمه‌یه ایمکان وئریردی.

۲- آوجی (Predator): اریوپس‌لر دؤورونون ان قورخولو شکارچی‌لریندن ساییلیردیلار. اونلارین آغیزلاری چوخ بؤیوک و ایتی دیش‌لرله دولو ایدی. اساساً بالیق‌لار و کیچیک دوزیست‌لر ایله قیدالانیردیلار. قورودا اولان حئیوان‌لاری دا آو ائده بیلیردیلر.
۳-بدن قورولوش: اریوپس‌لرین سوموک‌لری چوخ آغیر و محکم ایدی. بو آغیرلیق اونلارا سودا دایانیقلی اولماغا و باتاق‌لیق‌لاردا راحت حرکت ائتمه‌یه کؤمک ائدیردی. اونلارین دریسی، قورودا حیات سورمگه اویغون اولاراق، سو ایتیریلمه‌سینی آزالدیردی، اما یئنه ده نملی محیط‌لرده قالمالی ائییدیلر کی بدن‌لری قوروماسین.

۴-توله‌مه و چوخالما: قورودا-سودا یاشام اولدوق‌لاری اوچون، اونلار دا قورباغالار کیمی یومورتالارینی سویا قویوردولار. نوزاد (لاروا) حالیندا تامامیله سودا یاشاییردیلار و بؤیودوکجه قورویا دا چیخا بیلیردیلر.
۵-محیط زیست باخیمیندان: بو حئیوان‌لار اکوسیستم‌ده چوخ اهمیتلی رول اویناییردیلار. اونلارین وجودو، او دؤورون طبیعتینین نئجه زنجیره‌لی و بیر-بیرینه باغلی اولدوغونو گؤستریر.
ماراقلی‌دیر کی اونلارین یاشادیغی دؤورده (پرمین)، دونیانین جوغرافیاسی ایندیکیندن تام فرقلی ایدی و بوتون قاره‌لر بیرلشه‌رک پانگه آ (Pangea) آدلی تک بؤیوک بیر قاره تشکیل ائتمیشدی. اریوپس‌لر ده بو بؤیوک قاره‌نین حیات بخش ائدن باتاقلیق‌لارینین حاکیم‌لری ائییدیلر.
[[File:Dimetr eryopsDB.jpg|miniatura|دیمئترودون و و اریوپسون یئنیدن قورولوشو]]

==آدلانماسی==
«Eryops» آدی یونان دیلیندن آلینمیشدیر و ایکی حیصه‌دن عبارت‌دیر:

۱- Ery-: بو حیصه یونان دیلینده‌کی «erüma» سؤزوندن گلیر کی، «اوزون» یا «چکیل‌میش» معناسینی وئریر.

۲-ops: بو دا «ōps» سؤزوندن آلینمیشدیر کی، «صورت» یا «گؤز» معناسینی داشیییر.
بونا گؤره ده، «Eryops» لغوی جهت‌دن «اوزون صورت» یا «اوزون چهره» دئمکدیر.
بو آدین سئچیلمه‌سی‌نین سببی، بو حئیوانین (دوزیستین) باش و کله سوموگونون چوخ بؤیوک و اؤن طرفینین گؤزلرینه نیسبتن اوزون اولماسی‌دیر.
«megacephalus» (مگاسفالوس) ترکیبی، همان اریوپس (Eryops) کیمی یونان دیلیندن آلینیب و بدنین نیسبت‌لرینی، خوصوصاً ده باشین بؤیوکلویونو تصویر ائدیر:

۱- Mega- (μέγας): بو کلمه یونان دیلینده «بؤیوک» یا «عظیم» معناسینی وئریر.

۲-cephalus (κεφαλή): بو کلمه ده «باش» یا «کله» دئمکدیر.
بونا گؤره ده، «megacephalus» لغوی جهت‌دن «بؤیوک باشلی» یا «کله‌بؤیوک» معناسینی داشیییر.
دیرینه‌شناسلار (Paleontologists) بو نوعو (یعنی Eryops megacephalus) آدلان‌دیراندا، اونون ان بارز خوصوصیتینه اشاره ائدیبلر؛ یعنی بو جانورون بدنی‌نین نیسبتینه گؤره، باشی حه‌دیندن آرتیق بؤیوک و آغیر ایدی. 
تخمیناً ۲۷۰ میلیون ایل قاباق، بو «بؤیوک باشلی» شکارچی‌لر، باتاق‌لیق‌لارین ان قورخولو جان‌لی‌لاری ساییلیردیلار. اونلارین بو بؤیوک باشی، چوخ گوجلو چنه‌لرین و ایتی دیش‌لرین یئرلشمه‌سی اوچون لازیم ایدی کی بو دا اونلارا سودا و قورودا اؤز شکارلارینی راحاتلیقلا توتماغا و پارچالاماغا کؤمک ائدیردی.

==قایناقلار==
{{قایناق}}</text>
      <sha1>7ihtnv9dlv6sv15sv55frjcdj3621gg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1588508</id>
      <parentid>1588507</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T06:02:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <origin>1588508</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6108" sha1="96snht2g4rcp69k4dqdf76snttzhtzd" xml:space="preserve">'''اوزون اۆزلیلر''' ([[علمی آدی]] : Eryops) یادا Eryops) megacephalus) آدلانیرمیش. بیرنسلی کسیلمیش سودا-قورودا یاشایان بیر حیوانیمیش.
{{Taxobox
| name =  اوزون اۆزلر
| fossil_range = 
| image = Eryops_-_National_Museum_of_Natural_History_-_IMG_1974.JPG
| image_caption  = 
| image 2 = 
  | image2_caption = 
| status =
| status_system = 
| parent_authority = 
| taxon =  
| authority = 
 | regnum            = [[حئیوان]]
| phylum            =  [[خوْردالیلار]]
| familia           =  اوزون اۆزلر
| subfamilia    = 
| classis           = [[سودا-قورودا یاشایانلار]]
| ordo           =  [[قؽریق سۆمۆکلیلر]]
| subordo        = 
| subclassis           = 
| superordo     = 
| subspecies     = 
| subgenera      =
| genus        =  
}}
اونلارین یاشاییش طرزی‌نین اساس خوصوصیت‌لری بون‌لاردیر:

۱-باتاقلیق‌لار و چایلار: اونلار دؤورونون (پرمین دؤورو) ایستی و نملی باتاقلیق‌لاریندا، چای قیراقلاریندا و آخار سولارین اطرافیندا یاشاییردیلار. بدن‌لری‌نین قورولوشو (آغیر سوموک‌لری و گوجلو ایاق‌لاری) اونلارا هم سودا اوزمه‌یه و هَم ده قورودا حرکت ائتمه‌یه ایمکان وئریردی.

۲- آوجی (Predator): اریوپس‌لر دؤورونون ان قورخولو شکارچی‌لریندن ساییلیردیلار. اونلارین آغیزلاری چوخ بؤیوک و ایتی دیش‌لرله دولو ایدی. اساساً بالیق‌لار و کیچیک دوزیست‌لر ایله قیدالانیردیلار. قورودا اولان حئیوان‌لاری دا آو ائده بیلیردیلر.
۳-بدن قورولوش: اریوپس‌لرین سوموک‌لری چوخ آغیر و محکم ایدی. بو آغیرلیق اونلارا سودا دایانیقلی اولماغا و باتاق‌لیق‌لاردا راحت حرکت ائتمه‌یه کؤمک ائدیردی. اونلارین دریسی، قورودا حیات سورمگه اویغون اولاراق، سو ایتیریلمه‌سینی آزالدیردی، اما یئنه ده نملی محیط‌لرده قالمالی ائییدیلر کی بدن‌لری قوروماسین.

۴-توله‌مه و چوخالما: قورودا-سودا یاشام اولدوق‌لاری اوچون، اونلار دا قورباغالار کیمی یومورتالارینی سویا قویوردولار. نوزاد (لاروا) حالیندا تامامیله سودا یاشاییردیلار و بؤیودوکجه قورویا دا چیخا بیلیردیلر.
۵-محیط زیست باخیمیندان: بو حئیوان‌لار اکوسیستم‌ده چوخ اهمیتلی رول اویناییردیلار. اونلارین وجودو، او دؤورون طبیعتینین نئجه زنجیره‌لی و بیر-بیرینه باغلی اولدوغونو گؤستریر.
ماراقلی‌دیر کی اونلارین یاشادیغی دؤورده (پرمین)، دونیانین جوغرافیاسی ایندیکیندن تام فرقلی ایدی و بوتون قاره‌لر بیرلشه‌رک پانگه آ (Pangea) آدلی تک بؤیوک بیر قاره تشکیل ائتمیشدی. اریوپس‌لر ده بو بؤیوک قاره‌نین حیات بخش ائدن باتاقلیق‌لارینین حاکیم‌لری ائییدیلر.
[[File:Dimetr eryopsDB.jpg|thumb|دیمئترودون و و اریوپسون یئنیدن قورولوشو]]

==آدلانماسی==
«Eryops» آدی یونان دیلیندن آلینمیشدیر و ایکی حیصه‌دن عبارت‌دیر:

۱- Ery-: بو حیصه یونان دیلینده‌کی «erüma» سؤزوندن گلیر کی، «اوزون» یا «چکیل‌میش» معناسینی وئریر.

۲-ops: بو دا «ōps» سؤزوندن آلینمیشدیر کی، «صورت» یا «گؤز» معناسینی داشیییر.
بونا گؤره ده، «Eryops» لغوی جهت‌دن «اوزون صورت» یا «اوزون چهره» دئمکدیر.
بو آدین سئچیلمه‌سی‌نین سببی، بو حئیوانین (دوزیستین) باش و کله سوموگونون چوخ بؤیوک و اؤن طرفینین گؤزلرینه نیسبتن اوزون اولماسی‌دیر.
«megacephalus» (مگاسفالوس) ترکیبی، همان اریوپس (Eryops) کیمی یونان دیلیندن آلینیب و بدنین نیسبت‌لرینی، خوصوصاً ده باشین بؤیوکلویونو تصویر ائدیر:

۱- Mega- (μέγας): بو کلمه یونان دیلینده «بؤیوک» یا «عظیم» معناسینی وئریر.

۲-cephalus (κεφαλή): بو کلمه ده «باش» یا «کله» دئمکدیر.
بونا گؤره ده، «megacephalus» لغوی جهت‌دن «بؤیوک باشلی» یا «کله‌بؤیوک» معناسینی داشیییر.
دیرینه‌شناسلار (Paleontologists) بو نوعو (یعنی Eryops megacephalus) آدلان‌دیراندا، اونون ان بارز خوصوصیتینه اشاره ائدیبلر؛ یعنی بو جانورون بدنی‌نین نیسبتینه گؤره، باشی حه‌دیندن آرتیق بؤیوک و آغیر ایدی. 
تخمیناً ۲۷۰ میلیون ایل قاباق، بو «بؤیوک باشلی» شکارچی‌لر، باتاق‌لیق‌لارین ان قورخولو جان‌لی‌لاری ساییلیردیلار. اونلارین بو بؤیوک باشی، چوخ گوجلو چنه‌لرین و ایتی دیش‌لرین یئرلشمه‌سی اوچون لازیم ایدی کی بو دا اونلارا سودا و قورودا اؤز شکارلارینی راحاتلیقلا توتماغا و پارچالاماغا کؤمک ائدیردی.

==قایناقلار==
{{قایناق}}</text>
      <sha1>96snht2g4rcp69k4dqdf76snttzhtzd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1588509</id>
      <parentid>1588508</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T06:14:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <comment>/* آدلانماسی */</comment>
      <origin>1588509</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7883" sha1="ece5p6fs3o7cq805u4qyq2yi64eqiyr" xml:space="preserve">'''اوزون اۆزلیلر''' ([[علمی آدی]] : Eryops) یادا Eryops) megacephalus) آدلانیرمیش. بیرنسلی کسیلمیش سودا-قورودا یاشایان بیر حیوانیمیش.
{{Taxobox
| name =  اوزون اۆزلر
| fossil_range = 
| image = Eryops_-_National_Museum_of_Natural_History_-_IMG_1974.JPG
| image_caption  = 
| image 2 = 
  | image2_caption = 
| status =
| status_system = 
| parent_authority = 
| taxon =  
| authority = 
 | regnum            = [[حئیوان]]
| phylum            =  [[خوْردالیلار]]
| familia           =  اوزون اۆزلر
| subfamilia    = 
| classis           = [[سودا-قورودا یاشایانلار]]
| ordo           =  [[قؽریق سۆمۆکلیلر]]
| subordo        = 
| subclassis           = 
| superordo     = 
| subspecies     = 
| subgenera      =
| genus        =  
}}
اونلارین یاشاییش طرزی‌نین اساس خوصوصیت‌لری بون‌لاردیر:

۱-باتاقلیق‌لار و چایلار: اونلار دؤورونون (پرمین دؤورو) ایستی و نملی باتاقلیق‌لاریندا، چای قیراقلاریندا و آخار سولارین اطرافیندا یاشاییردیلار. بدن‌لری‌نین قورولوشو (آغیر سوموک‌لری و گوجلو ایاق‌لاری) اونلارا هم سودا اوزمه‌یه و هَم ده قورودا حرکت ائتمه‌یه ایمکان وئریردی.

۲- آوجی (Predator): اریوپس‌لر دؤورونون ان قورخولو شکارچی‌لریندن ساییلیردیلار. اونلارین آغیزلاری چوخ بؤیوک و ایتی دیش‌لرله دولو ایدی. اساساً بالیق‌لار و کیچیک دوزیست‌لر ایله قیدالانیردیلار. قورودا اولان حئیوان‌لاری دا آو ائده بیلیردیلر.
۳-بدن قورولوش: اریوپس‌لرین سوموک‌لری چوخ آغیر و محکم ایدی. بو آغیرلیق اونلارا سودا دایانیقلی اولماغا و باتاق‌لیق‌لاردا راحت حرکت ائتمه‌یه کؤمک ائدیردی. اونلارین دریسی، قورودا حیات سورمگه اویغون اولاراق، سو ایتیریلمه‌سینی آزالدیردی، اما یئنه ده نملی محیط‌لرده قالمالی ائییدیلر کی بدن‌لری قوروماسین.

۴-توله‌مه و چوخالما: قورودا-سودا یاشام اولدوق‌لاری اوچون، اونلار دا قورباغالار کیمی یومورتالارینی سویا قویوردولار. نوزاد (لاروا) حالیندا تامامیله سودا یاشاییردیلار و بؤیودوکجه قورویا دا چیخا بیلیردیلر.
۵-محیط زیست باخیمیندان: بو حئیوان‌لار اکوسیستم‌ده چوخ اهمیتلی رول اویناییردیلار. اونلارین وجودو، او دؤورون طبیعتینین نئجه زنجیره‌لی و بیر-بیرینه باغلی اولدوغونو گؤستریر.
ماراقلی‌دیر کی اونلارین یاشادیغی دؤورده (پرمین)، دونیانین جوغرافیاسی ایندیکیندن تام فرقلی ایدی و بوتون قاره‌لر بیرلشه‌رک پانگه آ (Pangea) آدلی تک بؤیوک بیر قاره تشکیل ائتمیشدی. اریوپس‌لر ده بو بؤیوک قاره‌نین حیات بخش ائدن باتاقلیق‌لارینین حاکیم‌لری ائییدیلر.
[[File:Dimetr eryopsDB.jpg|thumb|دیمئترودون و و اریوپسون یئنیدن قورولوشو]]

==آدلانماسی==
«Eryops» آدی یونان دیلیندن آلینمیشدیر و ایکی حیصه‌دن عبارت‌دیر:

۱- Ery-: بو حیصه یونان دیلینده‌کی «erüma» سؤزوندن گلیر کی، «اوزون» یا «چکیل‌میش» معناسینی وئریر.

۲-ops: بو دا «ōps» سؤزوندن آلینمیشدیر کی، «صورت» یا «گؤز» معناسینی داشیییر.
بونا گؤره ده، «Eryops» لغوی جهت‌دن «اوزون صورت» یا «اوزون چهره» دئمکدیر.
بو آدین سئچیلمه‌سی‌نین سببی، بو حئیوانین (دوزیستین) باش و کله سوموگونون چوخ بؤیوک و اؤن طرفینین گؤزلرینه نیسبتن اوزون اولماسی‌دیر.
«megacephalus» (مگاسفالوس) ترکیبی، همان اریوپس (Eryops) کیمی یونان دیلیندن آلینیب و بدنین نیسبت‌لرینی، خوصوصاً ده باشین بؤیوکلویونو تصویر ائدیر:

۱- Mega- (μέγας): بو کلمه یونان دیلینده «بؤیوک» یا «عظیم» معناسینی وئریر.

۲-cephalus (κεφαλή): بو کلمه ده «باش» یا «کله» دئمکدیر.
بونا گؤره ده، «megacephalus» لغوی جهت‌دن «بؤیوک باشلی» یا «کله‌بؤیوک» معناسینی داشیییر.
دیرینه‌شناسلار (Paleontologists) بو نوعو (یعنی Eryops megacephalus) آدلان‌دیراندا، اونون ان بارز خوصوصیتینه اشاره ائدیبلر؛ یعنی بو جانورون بدنی‌نین نیسبتینه گؤره، باشی حه‌دیندن آرتیق بؤیوک و آغیر ایدی. 
تخمیناً ۲۷۰ میلیون ایل قاباق، بو «بؤیوک باشلی» شکارچی‌لر، باتاق‌لیق‌لارین ان قورخولو جان‌لی‌لاری ساییلیردیلار. اونلارین بو بؤیوک باشی، چوخ گوجلو چنه‌لرین و ایتی دیش‌لرین یئرلشمه‌سی اوچون لازیم ایدی کی بو دا اونلارا سودا و قورودا اؤز شکارلارینی راحاتلیقلا توتماغا و پارچالاماغا کؤمک ائدیردی.

==آناتومیسی==
بو حیوانی‌نین اورتا اوزونلوغو ،۱٫۵-۲ مِتر ایدی، لاکین ان بؤیوک نۆمونه‌لَری ۳ مِتره چاتابیلَردی؛ اونلار اؤز دؤورونون ان بؤیوک قورو حیوانلاری آراسیندا ایدیلَر. یئتگینلَرین چَکیسی تخمیناً ۹۰ کیلوقرام ایدی. کله بؤیوک، انلی و دۆز ایدی و اوزونلوغو ۶۰ سانتیمتره چاتیردی. اِریوپسون چوْخلو ایتی، اییری دیشلَری اولان نَهنگ بیر آغزی وار ایدی. دیشلَرده چوْخسایلی قاتلار ناخیشلی مینا وار ایدی؛ بو تیپ دیش قورولوشو اونون ایلکین اولاراق “لابیرینت دیشی” (“labirint dişi”) کیمی تسنیت ائدیلمه‌سینه سبب اولدو. اوزون اۆز دیشلَرینین فورماسی و کَسگی اونلارین اولدوقجا گۆجلو و استرِسه داواملی اولدوغونو گؤستریر. داماق همچینین اۆچ جۆت گَری اییلمیش دیشله تهجیز اولونموشدو و سوروشکَن اوولاری توتماق اۆچون ایستیفاده ائدیله بیلن (توتولدوخدان سوْنرا) گرییه باخان سوموک چیخینتیلاری ایله اؤرتولموشدو. بو، گنیش آغیز آچیلماسی ایله بیرلیکده، حیوانی‌نین اوونو توتوب ایرَلی ایتلدییی و اوونو داها دا گرییه، آغزینا مجبور ائتدییی اینرتیال قیدالانما مِتودونو گؤستریر (راین‌هارت و لوکاس، ۲۰۱۳).

==قایناقلار==
{{قایناق}}</text>
      <sha1>ece5p6fs3o7cq805u4qyq2yi64eqiyr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1588512</id>
      <parentid>1588509</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T09:28:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <comment>/* آناتومیسی */</comment>
      <origin>1588512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7978" sha1="ctepywn8wjvfjodjo1198kmzc3czgrk" xml:space="preserve">'''اوزون اۆزلیلر''' ([[علمی آدی]] : Eryops) یادا Eryops) megacephalus) آدلانیرمیش. بیرنسلی کسیلمیش سودا-قورودا یاشایان بیر حیوانیمیش.
{{Taxobox
| name =  اوزون اۆزلر
| fossil_range = 
| image = Eryops_-_National_Museum_of_Natural_History_-_IMG_1974.JPG
| image_caption  = 
| image 2 = 
  | image2_caption = 
| status =
| status_system = 
| parent_authority = 
| taxon =  
| authority = 
 | regnum            = [[حئیوان]]
| phylum            =  [[خوْردالیلار]]
| familia           =  اوزون اۆزلر
| subfamilia    = 
| classis           = [[سودا-قورودا یاشایانلار]]
| ordo           =  [[قؽریق سۆمۆکلیلر]]
| subordo        = 
| subclassis           = 
| superordo     = 
| subspecies     = 
| subgenera      =
| genus        =  
}}
اونلارین یاشاییش طرزی‌نین اساس خوصوصیت‌لری بون‌لاردیر:

۱-باتاقلیق‌لار و چایلار: اونلار دؤورونون (پرمین دؤورو) ایستی و نملی باتاقلیق‌لاریندا، چای قیراقلاریندا و آخار سولارین اطرافیندا یاشاییردیلار. بدن‌لری‌نین قورولوشو (آغیر سوموک‌لری و گوجلو ایاق‌لاری) اونلارا هم سودا اوزمه‌یه و هَم ده قورودا حرکت ائتمه‌یه ایمکان وئریردی.

۲- آوجی (Predator): اریوپس‌لر دؤورونون ان قورخولو شکارچی‌لریندن ساییلیردیلار. اونلارین آغیزلاری چوخ بؤیوک و ایتی دیش‌لرله دولو ایدی. اساساً بالیق‌لار و کیچیک دوزیست‌لر ایله قیدالانیردیلار. قورودا اولان حئیوان‌لاری دا آو ائده بیلیردیلر.
۳-بدن قورولوش: اریوپس‌لرین سوموک‌لری چوخ آغیر و محکم ایدی. بو آغیرلیق اونلارا سودا دایانیقلی اولماغا و باتاق‌لیق‌لاردا راحت حرکت ائتمه‌یه کؤمک ائدیردی. اونلارین دریسی، قورودا حیات سورمگه اویغون اولاراق، سو ایتیریلمه‌سینی آزالدیردی، اما یئنه ده نملی محیط‌لرده قالمالی ائییدیلر کی بدن‌لری قوروماسین.

۴-توله‌مه و چوخالما: قورودا-سودا یاشام اولدوق‌لاری اوچون، اونلار دا قورباغالار کیمی یومورتالارینی سویا قویوردولار. نوزاد (لاروا) حالیندا تامامیله سودا یاشاییردیلار و بؤیودوکجه قورویا دا چیخا بیلیردیلر.
۵-محیط زیست باخیمیندان: بو حئیوان‌لار اکوسیستم‌ده چوخ اهمیتلی رول اویناییردیلار. اونلارین وجودو، او دؤورون طبیعتینین نئجه زنجیره‌لی و بیر-بیرینه باغلی اولدوغونو گؤستریر.
ماراقلی‌دیر کی اونلارین یاشادیغی دؤورده (پرمین)، دونیانین جوغرافیاسی ایندیکیندن تام فرقلی ایدی و بوتون قاره‌لر بیرلشه‌رک پانگه آ (Pangea) آدلی تک بؤیوک بیر قاره تشکیل ائتمیشدی. اریوپس‌لر ده بو بؤیوک قاره‌نین حیات بخش ائدن باتاقلیق‌لارینین حاکیم‌لری ائییدیلر.
[[File:Dimetr eryopsDB.jpg|thumb|دیمئترودون و و اریوپسون یئنیدن قورولوشو]]

==آدلانماسی==
«Eryops» آدی یونان دیلیندن آلینمیشدیر و ایکی حیصه‌دن عبارت‌دیر:

۱- Ery-: بو حیصه یونان دیلینده‌کی «erüma» سؤزوندن گلیر کی، «اوزون» یا «چکیل‌میش» معناسینی وئریر.

۲-ops: بو دا «ōps» سؤزوندن آلینمیشدیر کی، «صورت» یا «گؤز» معناسینی داشیییر.
بونا گؤره ده، «Eryops» لغوی جهت‌دن «اوزون صورت» یا «اوزون چهره» دئمکدیر.
بو آدین سئچیلمه‌سی‌نین سببی، بو حئیوانین (دوزیستین) باش و کله سوموگونون چوخ بؤیوک و اؤن طرفینین گؤزلرینه نیسبتن اوزون اولماسی‌دیر.
«megacephalus» (مگاسفالوس) ترکیبی، همان اریوپس (Eryops) کیمی یونان دیلیندن آلینیب و بدنین نیسبت‌لرینی، خوصوصاً ده باشین بؤیوکلویونو تصویر ائدیر:

۱- Mega- (μέγας): بو کلمه یونان دیلینده «بؤیوک» یا «عظیم» معناسینی وئریر.

۲-cephalus (κεφαλή): بو کلمه ده «باش» یا «کله» دئمکدیر.
بونا گؤره ده، «megacephalus» لغوی جهت‌دن «بؤیوک باشلی» یا «کله‌بؤیوک» معناسینی داشیییر.
دیرینه‌شناسلار (Paleontologists) بو نوعو (یعنی Eryops megacephalus) آدلان‌دیراندا، اونون ان بارز خوصوصیتینه اشاره ائدیبلر؛ یعنی بو جانورون بدنی‌نین نیسبتینه گؤره، باشی حه‌دیندن آرتیق بؤیوک و آغیر ایدی. 
تخمیناً ۲۷۰ میلیون ایل قاباق، بو «بؤیوک باشلی» شکارچی‌لر، باتاق‌لیق‌لارین ان قورخولو جان‌لی‌لاری ساییلیردیلار. اونلارین بو بؤیوک باشی، چوخ گوجلو چنه‌لرین و ایتی دیش‌لرین یئرلشمه‌سی اوچون لازیم ایدی کی بو دا اونلارا سودا و قورودا اؤز شکارلارینی راحاتلیقلا توتماغا و پارچالاماغا کؤمک ائدیردی.

==آناتومیسی==
بو حیوانی‌نین اورتا اوزونلوغو ،۱٫۵-۲ مِتر ایدی، لاکین ان بؤیوک نۆمونه‌لَری ۳ مِتره چاتابیلَردی؛ اونلار اؤز دؤورونون ان بؤیوک قورو حیوانلاری آراسیندا ایدیلَر. یئتگینلَرین چَکیسی تخمیناً ۹۰ کیلوقرام ایدی. کله بؤیوک، انلی و دۆز ایدی و اوزونلوغو ۶۰ سانتیمتره چاتیردی. اِریوپسون چوْخلو ایتی، اییری دیشلَری اولان نَهنگ بیر آغزی وار ایدی. دیشلَرده چوْخسایلی قاتلار ناخیشلی مینا وار ایدی؛ بو تیپ دیش قورولوشو اونون ایلکین اولاراق “لابیرینت دیشی” (“labirint dişi”) کیمی تسنیت ائدیلمه‌سینه سبب اولدو. اوزون اۆز دیشلَرینین فورماسی و کَسگی اونلارین اولدوقجا گۆجلو و استرِسه داواملی اولدوغونو گؤستریر. داماق همچینین اۆچ جۆت گَری اییلمیش دیشله تهجیز اولونموشدو و سوروشکَن اوولاری توتماق اۆچون ایستیفاده ائدیله بیلن (توتولدوخدان سوْنرا) گرییه باخان سوموک چیخینتیلاری ایله اؤرتولموشدو. بو، گنیش آغیز آچیلماسی ایله بیرلیکده، حیوانی‌نین اوونو توتوب ایرَلی ایتلدییی و اوونو داها دا گرییه، آغزینا مجبور ائتدییی اینرتیال قیدالانما مِتودونو گؤستریر (راین‌هارت و لوکاس، ۲۰۱۳).
[[File:Ke - Eryops megacephalus - 5.jpg|thumb|left|اریوپسون ساغ اؤن ایاقی]]

==قایناقلار==
{{قایناق}}</text>
      <sha1>ctepywn8wjvfjodjo1198kmzc3czgrk</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>