عثمانلی ایمپیراتورلوغو

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="azb">
  <siteinfo>
    <sitename>ویکی‌پدیا</sitename>
    <dbname>azbwiki</dbname>
    <base>https://azb.wikipedia.org/wiki/%D8%A2%D9%86%D8%A7_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.5</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">مدیا</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">اؤزل</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">دانیشیق</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ایشلدن</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ایشلدن دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ویکی‌پدیا</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ویکی‌پدیا دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">فایل</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">فایل دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">مدیاویکی</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">مدیاویکی دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">شابلون</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">شابلون دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">کؤمک</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">کؤمک دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">بؤلمه</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">بؤلمه دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">پوْرتال</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">پوْرتال دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ماژول</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ماژول دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>عثمانلی ایمپیراتورلوغو</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4064</id>
    <revision>
      <id>1588540</id>
      <parentid>1576755</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T18:08:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33267-76</username>
        <id>62467</id>
      </contributor>
      <comment>عثمان قاضي کليمەسي ينليش يزيلمشدير. دوغرو يزيمي عثمان `غازي` شکلندەدير.</comment>
      <origin>1588540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28223" sha1="9xvs1hgkhko254uy82s3dghs3gkhwim" xml:space="preserve">{{Infobox former country
|common_name=Osmanlı İmparatorluğu
|native_name=دَوْلَتِ عَلِیّهٔ عُثمَانِیّه
|conventional_long_name=عثمانلی ایمپیراتورلوغو
|image_coat=Coat of arms of the Ottoman Empire (1882–1922).svg
| image_flag=   Ottoman flag.svg
|flag_type_article=عوثمانلی بایراغی
|flag_type=[[عثمانلی بایراقلاری|بایراق]]
|symbol_type_article=عوثمانلی سیمگه‌سی
|symbol_type=[[سیمگه]]
|image_map= Ottoman 1590 (orthographic projection).png
|image_map_caption= عثمانلی ایمپیراتورلوغونون خریطه‌سی ([[۱۵۹۰ (میلادی)|۱۵۹۰]]–جی میلادی ایلینده).
|image_map2= Osmanli devleti (16. YY).jpg
|image_map2_caption= عثمانلی ایمپیراتورلوغونون خریطه‌سی ان گۆجلو اوْلدوغو زامان ([[۱۵۷۸ (میلادی)|۱۵۷۸]]–جی میلادی ایلینده).
|national_motto=''دولت ابد مدت''
|capital=[[سوغوت]] &lt;small&gt;([[۱۲۹۹ (میلادی)|۱۲۹۹]] – [[۱۳۰۱ (میلادی)|۱۳۰۱]])&lt;/small&gt;{{سخ}}[[یئنی‌شهر]] &lt;small&gt;([[۱۳۰۱ (میلادی)|۱۳۰۱]] – [[۱۳۲۶ (میلادی)|۱۳۲۶]])&lt;/small&gt;{{سخ}}[[بورسا]] &lt;small&gt;([[۱۳۲۶ (میلادی)|۱۳۲۶]] – [[۱۳۶۵ (میلادی)|۱۳۶۵]])&lt;/small&gt;{{سخ}}[[ادیرنه]] &lt;small&gt;([[۱۳۶۵ (میلادی)|۱۳۶۵]] – [[۱۴۵۳ (میلادی)|۱۴۵۳]])&lt;/small&gt;{{سخ}}[[ایستانبول]] &lt;small&gt;([[۱۴۵۳ (میلادی)|۱۴۵۳]] – [[۱۹۲۲ (میلادی)|۱۹۲۲]])&lt;/small&gt;|common_languages={{plainlist|
* [[عوثمانلی تورکجه‌سی]] (رسمی دیل)}}
|religion                 = [[ایسلام]] ([[حنفی]] [[سونیلیک]])
|government_type=
* [[موطلق سولطانلیق]]
* &lt;small&gt;(۱۲۹۹–۱۸۷۶)&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;(۱۸۷۸–۱۹۰۸)&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;(۱۹۲۰–۱۹۲۲)&lt;/small&gt;
* [[مشروطیت]]
* &lt;small&gt;(۱۷۷۶–۱۸۷۸)&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;(۱۹۰۸–۱۹۲۰)&lt;/small&gt;
|title_leader=[[عوثمانلی سولطان‌لاری|پادیشاه]]
|leader1=[[بیرینجی عثمان]] &lt;small&gt;(بیرینجی)&lt;/small&gt;|year_leader1=۱۲۹۹–۱۳۲۳|leader2=[[آلتینجی محمد]] &lt;small&gt;(سونونجو)&lt;/small&gt;|year_leader2=۱۹۱۸–۱۹۲۲|title_representative=[[موسلمانلار خلیفه‌سی|خلیفه]]|year_representative1=۱۵۱۷–۱۵۲۰|representative1=[[بیرینجی سلیم]] &lt;small&gt;(بیرینجی)&lt;/small&gt;|year_representative2=۱۹۲۲–۱۹۲۴|title_deputy=[[عوثمانلی باش ناظیر لرینین سایی|باش ناظیر]]|deputy1=[[علاء الدین پاشا]] &lt;small&gt;(بیرینجی)&lt;/small&gt;|year_deputy1=۱۳۲۰–۱۳۳۱|deputy2=[[احمد توفیق پاشا]] &lt;small&gt;(سونونجو)&lt;/small&gt;|year_deputy2=۱۹۲۰–۱۹۲۲|legislature=عام مجلیس|house1=اعیان مجلیسی|house2=مبعوثان مجلیسی
|event_start=دؤولت قورولوشو|year_start=۱۲۹۹|date_start=|event_end= دؤولت ییٛخیلیشی|year_end=۱۹۲۲|date_end=۲۹ اکتبر|event1=[[عثمانلی فیترت دورانی|فیترت دورانی]]|date_event1=۱۴۰۲–۱۴۱۴|event2=ایمپیراتورلوغا یۆکسلیش|date_event2=۱۴۵۳|event3=بیرینجی مشروطه دورانی|date_event3=۱۸۷۶–۱۸۷۸|event4=ایکینجی مشروطه دورانی|date_event4=۱۹۰۸–۱۹۲۰|event5=۱۹۱۳ کودتاسی|date_event5=۲۳ ژانویه ۱۹۱۳|event6=ایمپیراتورلوغون ییٛخیلیشی|date_event6=۱ نوامبر ۱۹۲۲|event_post=خیلافت ییٛخیلیشی|date_post=۳ مارس ۱۹۲۴|representative2=[[ایکینجی عبدالمجید]] &lt;small&gt;(سونونجو)&lt;/small&gt;|type_house1=منتصبان|type_house2=منتخبان|s1=آنکارا حوکومتی|flag_s1=Flag of Turkey.svg|s2=یونان شاهلیغی|flag_s2=State Flag of Greece (1863-1924 and 1935-1973).svg|s3=میصر سولطانلیغی|flag_s3=Flag of Egypt (1882-1922).svg|s4=اوتریش-ماجاریستان|flag_s4=Flag of Austria-Hungary (1869-1918).svg|s5=صربیستان شاهلیغی|flag_s5=Civil Flag of Serbia.svg|s6=آلبانی پرنسلیغی|flag_s6=Flag of Albania (1914–1920).svg|s7=رومانی شاهلیغی|flag_s7=Flag of Romania.svg|s8=بولغاریستان کراللیغی|flag_s8=Flag of Bulgaria.svg|s9=بریتانیا قیبریسی|flag_s9=Flag of the United Kingdom.svg|s10=بیرلشیک عراق شاهلیغی|flag_s10=Flag of Iraq (1924–1959).svg|s11=بیرلشیک کراللیک فیلیسطین مانداسی|flag_s11=Palestine-Mandate-Ensign-1927-1948.svg|s12=فرانسه الجزاییری|flag_s12=Flag of France.svg|s13=حیجاز کراللیغی|s14=فرانسه کراللیک سوریه و لوبنان مانداسی|s15=ایتالیا لیبی‌سی|flag_s13=Flag of Hejaz 1920.svg|flag_s14=Flag of France.svg|flag_s15=Flag of Italy (1861–1946).svg|p1=روم سولطانلیغی|flag_p1=Flag of Sultanate of Rum.svg|p2=بیزانس ایمپیراتورلوغو|flag_p2=Byzantine imperial flag, 14th century, square.svg|p3=ترابزون ایمپیراتورلوغو|flag_p3=Banner of the Empire of Trebizond.svg|p4=موریا امیرلیگی|flag_p4=Flag of PalaeologusEmperor.svg|p5=اپیروس امیرلیگی|flag_p5=Byzantium1204.png|p6=آنادولو بی‌لیکلری|flag_p6=Emblem of Turkey.svg|p7=ایکینجی بولقار ایمپراتورلوغو|flag_p7=Flag of the Second Bulgarian Empire.svg|p8=صربیستان ایستیبدادی|flag_p8=|p9=مملوک سولطانلیغی (میصر)|flag_p9=Mameluke Flag.svg|p10=ماجاریستان شاهلیغی|p11=ایسپانیا ایمپیراتورلوغو|flag_p10=Flag of Hungary (1915-1918; angels; 3-2 aspect ratio).svg|flag_p11=Flag of Cross of Burgundy.svg|p12=آق قویونلو|flag_p12=Flag of Ak Koyunlu.svg|s16=حیجاز کراللیغی|flag_s16=Flag of Hejaz 1920.svg
}}

[[File:Ottoman Empire 16-17th century.jpg|thumb|left|300px|عثمانلی دؤولتی‌نین [[۱۶. یوز ایل|۱۶ اینجی عصرده]]کی حدودلاری]]

'''عثمانلی ایمپیراتورلوغو''' ([[عثمانلی تورکجه‌سی]]: دَوْلَتِ عَلِیّهٔ عُثمَانِیّه)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=عثمانلی بانک نوتو |url=http://www.twareekh.com/images/upload/aboutus/ottmani10liras1334F-.jpg |accessdate=2013-01-13 |archivedate=2017-03-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170328141013/http://www.twareekh.com/images/upload/aboutus/ottmani10liras1334F-.jpg}}&lt;/ref&gt; یادا [[غرب]] دونیاسی‌نین دئییشیمی ایله '''تۆرک ایمپیراتورلوغو'''، ۱۲۹۹–۱۹۲۲ ایل‌لری آراسیندا حؤکومت ائتمیش بیر [[تورک خالقلاری|تورک]] دؤولتی‌دیر. ایمپیراتورلوق عؤمرو بوْیونجا [[شرقی اوروپا|دوغو اوروپا]]، [[گونئی‌باتی آسیا]] و [[قوزئی آفریقا]]یا قدر توْرپاقلارینی گئنیشلتمیش و [[۱۶. یوز ایل]]ده دونیانین ان گوجلو ایمپیراتورلوغو اوْلموشدور.

دؤولتین قوروجوسو و [[عثمانلی خاندانی]]نین آتاسی اوْلان [[بیرینجی عثمان|عوثمان غازي]]، [[اوغوزلار]]ین [[یوزگات]] قولونون [[کایی]] بویون‌دان‌دیر. دؤولت، [[بیله‌جیک (ائل)|بیله‌جیک]] ائلینین [[سؤگوت (بیله‌جیک)|سؤگوت]] محلینده قورولموشدور. عثمانلی دؤولتینین باغیم‌سیز بیر دؤولت اولاراق تاریخ صحنه‌سینه چیخماسی یایغین قبولا گؤره ۱۲۹۹ ایلین‌ده اوْلموشدور. آنجاق پروف. دؤکتور [[خلیل اینالجیک]] و اساسی دیگر عالیملر، عثمانلی دؤولتینین ۱۲۹۹ده [[سؤگوت]]ده دئییل ۱۳۰۲ده [[یالووا]]دا بیزانسا قارشی ائتدیگی [[بافئوس ساواشی]] سوْنراسین‌دا دؤولت نیته‌لیگینی قازاندیغینی ادعا ائدرلر.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=پروف. اینالجیک: عثمانلی ۱۳۰۲ده قورولدو |url=http://www.ntvmsnbc.com/id/24986660/ |accessdate=2013-01-13 |archivedate=2014-11-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141127104320/http://www.ntvmsnbc.com/id/24986660}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.bilim.org/?s=haber&amp;haberid=1734 '' علم. اورگ - &quot;&quot;عثمانلی ایمپیراطورلوغو سؤگوت‌ده دئییل یالووادا قورولموشدور&quot;''.] ۲۳ مئی ۲۰۰۹ تاریخین‌ده باخیلمیشدیر.&lt;/ref&gt; [[ایستانبول]] ایله سینیرلی بیر شهر دؤولتینه دؤنوشموش اوْلان [[دوغو روم ایمپیراطورلوغو|دوغو روم (بیزانس) ایمپیراطورلوغونو]] ییخمیش، اساسی تاریخ‌چیلره گؤره بۇ [[یئنی چاغ]]ی باشلاتان حادثه اوْلموشدور. عثمانلی ایمپیراطورلوغو گوجونون دوروغون‌دا اوْلدوغو ۱۶-جی و ۱۷-جی قرنلرده [[عثمانلی ایمپیراطورلوغو مملکتلری لیستی|اوچ کیتایا]] یاییلمیش و [[گونئی‌دوغو اوروپا]]، [[اورتا دوغو]] و [[قوزئی آفریقا]]نین بؤیوک حیسه‌سینی اؤز آلتین‌دا توتموشدور. اؤلکه‌نین سینیرلاری باتی‌دا [[جبل‌الطارق بوغازی]] (و ۱۵۵۳–جی میلادی ایلده [[مراکش]] (فاس) کیییلارینا)، دوغودا [[خزر دنیزی]] و [[فارس کؤرفزی]]نه، قوزئی‌ده [[اوتریش]]، [[مجاریستان]] و [[اوکراین]]ین بیر حیسه‌سینه و گونئی‌ده [[سودان]]، [[اریتره]]، [[سومالی]] و [[یمن]]ه اوزانماقدا ایدی.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=عثمانلی ایمپیراطورلوغونون ان گئنیش سینیرلارینی گؤسترن خریطه |url=http://www.ottomansouvenir.com/img/Maps/Ottoman_Empire_Map_Largest_Borders.JPG |accessdate=2013-01-13 |archivedate=2011-05-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110523063411/http://www.ottomansouvenir.com/img/Maps/Ottoman_Empire_Map_Largest_Borders.JPG }}&lt;/ref&gt; عثمانلی ایمپیراطورلوغو ۲۹ [[عثمانلی دؤولتی اوستانلری|اوستان‌دن]] و وئرگییه باغلانمیش [[بوغدان شاه‌زاده‌لیگی|بوغدان]]، [[اردل شاه‌زاده‌لیگی|اردل]] و [[افلاک شاه‌زاده‌لیگی|افلاک]] شاه‌زاده‌لیکلرین‌دن اولوشماقدا ایدی. دؤولت زامان زامان دنیز آشیری توْرپاقلاردا دا سؤز صاحبی اوْلموشدور. [[آتلانتیک اوقیانوسو]]نداکی قیسا داوام‌لی توْرپاق قازانیملاری [[لانزاروته]]&lt;ref name=&quot;Osmanli Lanzarote'si&quot;&gt;{{Cite web |title=Directholidays - Lanzarote |url=http://www.directholidaylets.com/guides/guide-to-lanzarote.php |accessdate=2013-01-13 |archivedate=2009-01-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090120050344/http://www.directholidaylets.com/guides/guide-to-lanzarote.php}}&lt;/ref&gt; (۱۵۸۵)، [[مادئیرا]] (۱۶۱۷) و [[لوندی]] (۱۶۵۵) بۇ دوروما اؤرنک اولاراق گؤستریله بیلر.

دؤولت آلتی قرن بویونجا دوغو دونیاسی ایله باتی دونیاسی آراسین‌دا بیر کؤرپو کیمی اوْلموشدور. حاکمیتی آلتین‌دا اوْلان توْرپاقلاردا یاشایان خالقلار زامان زامان، توپلو یا دا یئرلی قیاملار ایله عثمانلی اقتدارینا قارشی چیخمیشدیرلار. عومومیتله [[دین]]، [[دیل]] و [[عیرق]] آیریمین‌دان اوزاق دوردوغو اۆچون قرنلرجه بیر چوخ دؤولتی و میللتی حاکمیتی آلتین‌دا توتماغی باشارمیشدیر. عثمانلی ایمپیراطورلوغو، کؤهنه تورک عؤرف و عادتلرینین و ایسلام مدنیتینین عؤهده‌چی‌لیکلرینین دوغرولتوسون‌دا بیر رهبرلیک شکلی بلیرلمیشدیر.
اساسی [[۱۲۹۹ (میلادی)|۱۲۹۹]]-جو میلادی ایلده چاغداش [[تورکیه]]'نین [[بیله‌جیک]]&lt;nowiki/&gt;نین [[سؤغوت|سؤیودلو]] شهرینده [[بیرینجی عوثمان|عوثمان بی]] طرفیندن عوثمانوغوللاری بی‌لییی کیمی قۇیولموش‌دور. عثمانلی دؤولتی تاریخ‌ده مشهور [[بیزانس ایمپیراتورلوغو]]نا سوْن قویاراق اوْنون باشکندی [[کونستانتینوپول]] و اله کچئیرمیش و اؤز باشکندینا چئویرمیش‌دیر. کونستانتینوپولون آدی دییشدیریلمیش و ایستانبول آدی وئریلمیش‌دیر. [[۱۷. یوز ایل|۱۷-جی عصرده]] اؤزونون ان قودرت‌لی دؤورونو یاشایان دؤولت اۆچ قیطعه‌یه یاییلمیش‌دیر. دؤولت ان گئنیش سرحدلرینه ۱۶۸۳-جو ایلده - ۲-جی ویانا موهاسیرسیندک داوام ائتمیشدیر. بۇ زامان عثمانلی ایمپیراتورلوغو آوروپادا ماجاریستان‌دان آناپایا، آسیادا کیچیک آسیادان عیراق، آذربایجان و گونئی آذربایجانی ایحاطه ائتمیشدیر. آفریقا قاره‌سینده شیمالی الجزاییر، لیبی (ترابلوسقارپ)، میصر و سومالی عثمانلی طابع‌چیلیغینه کئچمیشدیر.

دؤولتین قوروجوسو و عثمانلی سولاله‌سینین بانی‌سی اوْلان [[بیرینجی عوثمان|عوثمان بی]] [[اوغوز تورکلری]]ین [[قایی بوْیو|قایی]] بویون‌دان‌دیر. عثمانلینین ماهیتجه اساسی ۱۰۷۷-جی ایلده سلجوق‌لولار طرفیندن قۇرولان تۆرکیه (آنادولو سلجوق‌لو دؤولتی) دؤولتی‌نین تاریخینده ایکینجی مرحله‌نی نظرده تۇتور. ایمپراتورلوغو غرب‌ده تۆرکیه ایمپیراتورلوغو اوْلاراق تانینیردی. روسیه، آوروپا و غرب‌ده «تورکسکی» آدی ایله مشهور ایدی.

== تاریخ ==
عثمانلی تورک ایمپیراتورلوغو تورکلرین تاریخی نفوذ دایره‌سی باخیمیندان ان بؤیوک موفقیّتی اوْلوب، ان گئنیش اراضینی ایحاطه ائدیر. ۶۲۳ ایل داوام ائدن بۇ بؤیوک ایمپراتورلوغو [[آرالیق دنیزی]] و [[قارا دنیز]]ی ایحاطه ائدن [[آسیا]]، [[اوروپا]] و [[آفریقا]] قیطعه‌لرینده یوز ایللر بوْیو حؤکم سوروب. مۆختلیف ایرق و دینلردن اوْلان بیر چوْخ خالقی توْرپاقلاری ایله بیرلیکده بیر دؤولت‌ده بیرلشدیریب. تاریخ‌ده بئله گئنیش توْرپاقلارا بۇ قدر اۇزون حؤکمرانلیق ائدن دیگر قورولوش [[روم ایمپیراتورلوغو]] و [[بریتانیا ایمپیراتورلوغو]] اوْلموش‌دیر. عثمانلی تورک ایمپریاسیندا ۳۶ سولطان حؤکمرانلیق ائتمیش و ۱۵۱۷-جی ایلدن اعتباراً خلیفه‌لیک آدی ایله ده ایسلام دۆنیاسینین دینی حؤکمرانلیغینی اؤز اۆزرینه گؤتورموش‌دور. اوْنو دا قئید ائتمک لازیمدیر کی، دؤولت آفریقادا ۳۹۵ ایل (۱۵۱۷–۱۹۱۲)، آوروپادا ۵۶۱ ایل (۱۳۶۳–۱۹۱۲؛۱۹۱۳–۱۹۲۲)، آسیادا بۆتون حاکیمیتی بوْیو (۶۲۳ ایل) قالمیش‌دیر.

=== بی‌لیکدن ایمپراتورلوغا ===
عثمانلی تورک ایمپراتورلوغونون اساسی [[۱۲۹۹]]-جو ایلده چاغداش [[تورکیه]]نین بیلجیک ویلایتی‌نین سؤیودلو شهرینده عوثمان بی طرفیندن عوثمانوغوللاری بی‌لییی کیمی قۇیولموش‌دور. بعضی تاریخچیلره گؤره، عثمانلی دؤولتی‌نین قوروجوسو عوثمان بیین آتاسی ارتوغرول قاضی‌دیر. تۆرکیه‌نین &quot;ترت-۱&quot; کانالین‌دان یاییملانان &quot;دیریلیش ارتوغرول&quot; فیلمی محض بۇنا اساس‌لانیر. دیگر قایناق‌لرده اوْنون آتاسی گۆندوز آلپ (و یا سولیمان شاه) اوْنون آتاسی کایا آلپ، اوْنون آتاسی گۆندوز آلپ بیلیین اساسینی قوْیموش شخصلر کیمی تانینیر. بۇ آدلی-شانلی عائله اوْغوز تورکلری‌نین ۲۴ بویونون ان نفوذلولاریندان اوْلان ''قایی'' طایفه اتفاقینین باشچی‌سی ایدی. عوثمان بَیین آتاسی ارتوغرول قاضی، سلجوق سولطانی الددین طرفیندن بیزانس سرحددینه &quot;اۇج بیی&quot; اوْلاراق تعیین ائدیلمیشدی. ارتوغرول قاضییه یورد کیمی وئریلن اراضی بوگونکو [[بورسا]]، کوتاهیا و بیلجیک ویلایتلری‌نین سرحدلری‌نین بیرلشدیی یئردیر. سوْنرادان سؤیودلو قصبه‌سی بیزانس‌دان آلیناراق مرکز ائدیلیب. سلجوق‌لو دؤولتینده اۇج بی‌لیکلری‌نین وظیفه‌سی دؤولتین سرحدینی قوروماق و مسیحیلارا قارشی ساواش ائتمک‌دن عبارت ایدی. تاریخی قایناق‌لره اساساً ''ارتوغرول بی'' [[۱۲۸۱]] (۱۲۸۲)-جی ایلده وفات ائدیب. یئرینه ایسه عائله‌نین ان کیچیک اوْغلو اوْلماسینا باخمایاراق، چوْخ اۆستون کیفیتلره مالیک عوثمان بی سئچیلدی و اۇج بیی اوْلدو. عوثمان بی بیلینچلی
سیاست و دؤیوش قابیلیتی ایله قوْنشولاری اوْلان بیزانس حاکملری ایله گاه دوستلوق موناسیبتلری قوروردو، گاه دا ساواش‌لر ائدیردی. بیلینچلی
سیاست عوثمان آغایا یئنی اراضیلر قازاندیردی. قیسا زاماندا بیزانس‌دان چوخ توْرپاق اله کئچیرن عوثمان بی [[بورسا]] و [[ایزنیک]]ی ده فتح ائتدی. یارحیصار و قاراجاحیصار حاکملاری ایله بیرلیک قوردو. بۇندان سوْنرا [[۱۲۸۸]]-جی ایلده قاراجاحیصاری اله کئچیردی. عوثمان بی، بیلجیک و یارحیصار قالالارینی دا آلدی. ۱۲۹۹-جو ایلده یارحیصار حاکمی‌نین قیزی نیلوفرله اوْغلو اوْرخان بیی اولندیردی. [[بیرینجی موراد]] ایله سولیمان پاشا بۇ نیکاح‌دان دۆنیایا گلدیلر. عوثمان بی ۱۲۹۹-جو ایلده عثمانلی دؤولتی‌نین موستقیللیینی اعلان ائتدی. [[۱۳۰۱]]-جی ایلده یئنی‌شهر ایله یوندحیصاری آلدی و یئنی‌شهری باشکند اعلان ائتدی. بۇندان سوْنرا یئنی‌شهرین اطرافین‌داکی کند و قصبه‌لری آلان عوثمان بی، [[۱۳۰۳]]-جو ایلده ایزنیکی اله کئچیردی و بورسا حاکمی‌نین توپلادیغی بیرلیگی داغیت‌دی. سوْنرا ایسه بۇ شهری آلدی. عوثمان بی، بورسانی فتح ائتدیی ایلده، [[۱۳۲۶]]-جی ایلده وفات ائتدی.

== عوثمانلی ایمپراتورلوغونون سولطان‌لاری ==
* [[بیرینجی عثمان]]
* [[بیرینجی اورخان]]
* [[بیرینجی مراد]]
* [[ایلدیٛریٛم بایزید]]
* [[بیرینجی محمد]]
* [[ایکینجی مراد]]
* [[فاتیح سولطان محمد]]
* [[ایکینجی بایزید]]
* [[بیرینجی سلیم]]
* [[سلیمان قانونی]]
* [[ایکینجی سلیم]]
* [[اۆچونجو مراد]]
* [[اۆچونجو محمد]]
* [[بیرینجی احمد]]
* [[بیرینجی مصطفی]]
* [[ایکینجی عثمان]]
* [[دؤردونجو مراد]]
* [[بیرینجی ابراهیم]]
* [[دؤردونجو محمد]]
* [[ایکینجی سلیمان]]
* [[ایکینجی احمد]]
* [[ایکینجی مصطفی]]
* [[اۆچونجو احمد]]
* [[بیرینجی محمود]]
* [[اۆچونجو عثمان]]
* [[اۆچونجو مصطفی]]
* [[بیرینجی عبدالحمید]]
* [[اۆچونجو سلیم]]
* [[دؤردونجو مصطفی]]
* [[ایکینجی محمود]]
* [[بیرینجی عبدالمجید|عبدالمجید]]
* [[بیرینجی عبدالعزیز|عبدالعزیز]]
* [[بئشینجی مراد]]
* [[ایکینجی عبدالحمید]]
* [[بئشینجی محمد]]
* [[آلتینجی محمد]]
* [[ایکینجی عبدالمجید]]

== آد ==
{{آنا|عثمانلی ایمپیراطورلوغونون آدلاری}}

=== ایمپیراطورلوق دؤنمی، ۱۴۵۳ ===
* [[خالق لاتینجه‌سی]]: ''Turchia'' یادا ''Imperium Turcicum''
* [[اینگیلیسجه]]: ''Turkey'' ([[خالق لاتینجه‌سی]]ندن تؤره‌دیلمیش‌دیر) یادا ''Turkish Empire''.
* اینگیلیسجه: ''Ottoman Empire, Osmanic Empire, Osmanian Empire''
* [[عثمانلیجا]]: دولت علیه عثمانیه
* [[آنادولو تورکجه‌سی]]: ''عثمانلی ایمپیراطورلوغو''، ''عثمانلی دؤولتی''
* [[عربجه]]: الدولةُ العلیةُ العثمانیةُ
* [[صیربجا]]: ''Османско царство'' (عثمانلی ایمپیراطورلوغو)
* [[بولغارجا]]: ''Османска империя'' (عثمانلی ایمپیراطورلوغو)
* [[یونانجا]]: ''Οθωμανική Αυτοκρατορία''؛ Othomanikí Aftokratoría (عثمانلی ایمپیراطورلوغو)
* [[گورجوجه]]: ''ოსმალეთის იმპერია''؛ Osmaletis Imperia (عثمانلی ایمپیراطورلوغو)
* [[ائرمنیجه]]: ''Օսմանյան Կայսրություն''؛ Osmanyan Kaysroutyoun (عثمانلی ایمپیراطورلوغو)
* [[مجارجا]]: ''Oszmán Birodalom'' (عثمانلی ایمپیراطورلوغو)

== گئچمیشی ==
عثمانلی ایمپیراطورلوغو بلیرلی تاریخی دؤنملره آیریلاراق اینجه‌لنیر. دؤنملر، عثمانلی دؤولتینین رهبرلیک یاپیسینا و دونیا سیاستین‌دکی یئرینه گؤره بلیرلنمیشدیر. توْرپاق بویوک‌لوگونو تمل ساحه آیریشدیرمالاردان داها دئتال‌لی بیر باخیش آچیسینا ایجازه وئرمک‌ده‌دیر.

=== بَیلیک دؤورونون ===
بَیلیک دؤورونون نه واخت باشلادیغی معلوم دئییل. [[عوثمان قاضی]] بیرلیکلری‌نین ۱۲۹۸-جی ایلده [[اینئگؤل]] و جیوارینی فتح ائتمه‌سی نتیجه سینده موستقیل‌لیگینی اعلان ائتدی&lt;ref&gt;کیتاب، سون: Özdamarlar، ایلک: Metin،: ایلک آدیملار، ایل: 2009، یاییمجی: Timaş Yayıncılık، دیل: آنادولی تورکجه، id: ISBN 978-975-263-887-7، صحیفه‌لر: 12, 13 | بؤلوم: قورولوش.&lt;/ref&gt; و دؤورده بَیلیک دؤورو سوْنا چاتمیشدیر.

[[مغول ایمپیراتورلوغو]] دؤورونده قاچان سلیمان شاه امرینده‌کی کاییلار ایلک اولاراق ۱۲۲۷-جی ایلده آنادولویا گلدیلر. آنادولو سلجوق‌لو دؤلتی حؤکمداری آلائددین کئیکوباد، قاییلاری قاراجاداغ و بؤلگه‌سینه یئرلشدیردی. قاییلار بۇ سیرادا ۵۰٫۰۰۰ نفر ایدی. سلیمان شاه‌ین فیرات چایین‌دان کئچه‌ندن، بوغولماسی اوزرینه، قایی بویوعنا منسوب بعضی شخصلر عرضوروم و ائرزینجان اطرافینا کؤچ ائتدیلر. بعضیلری ده سوریه‌یا و یئنیدن آنایوردلارینا کؤچ ائتدی.

== جوغرافیاسی ==
=== عوثمانلی ایمپیراتورلوغونون حودودلاری ===
== گؤرونتولر ==
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=&quot;۱۸۰&quot;&gt;
File:Battle of Nicopolis.jpg
File:Zonaro_GatesofConst.jpg
File:Suleiman I after the victory at Mohács.jpg
File:Battle of Preveza (1538).jpg
File:Szigetvar 1566.jpg
File:Battle of Lepanto 1571.jpg
File:Vienna Battle 1683.jpg
File:1720 Huchtenburg Eroberungs Belgrads 1717 anagoria.JPG
File:January Suchodolski - Ochakiv siege.jpg
File:Ottoman Sultan Selim III (1789).jpg
File:Η μάχη της Αλαμάνας.jpg
File:Battle at river Skit 1877.jpg
&lt;/gallery&gt;

[[File:OttomanEmpire1801.jpg|thumb|left|300px]]

[[File:Ottoman Empire (1795).png|thumb|left|300px]]

[[File:OttomanEmpireIn1683-ru.png|thumb|left|300px]]

&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; &quot;=&quot;&quot;&gt;
File:Battle of Nicopolis.jpg
File:Zonaro_GatesofConst.jpg
File:Suleiman I after the victory at Mohács.jpg
File:Battle of Preveza (1538).jpg
File:OttomanEmpire1566.png
File:Szigetvar 1566.jpg
File:Battle of Lepanto 1571.jpg
File:Boksida, karta ur Wr.110:5 (Turc. Imper. Asia Geographie (I.34.17) - Skoklosters slott - 82210.tif
File:Vienna Battle 1683.jpg
File:1720 Huchtenburg Eroberungs Belgrads 1717 anagoria.JPG
File:January Suchodolski - Ochakiv siege.jpg
File:Ottoman Sultan Selim III (1789).jpg
File:Η μάχη της Αλαμάνας.jpg
File:Battle at river Skit 1877.jpg
File:Konstantin Makovsky - The Bulgarian martyresses.jpg
File:Friday Procession.jpg
File:Opening ceremony of the First Ottoman Parliament at the Dolmabahce Palace in 1876.jpg
File:Turkish troops storming Fort Shefketil (cropped).jpg
File:The ruined gateway of Prince Eugene, Belgrade.jpg
File:Declaration of the 1908 Revolution in Ottoman Empire.png
File:Le Petir Journal, Proclamation of Mehmed V.jpg
File:Sultanvahideddin.jpg
File:Morgenthau336.jpg
File:Jean Baptiste Vanmour - Dinner at the Palace in Honour of an Ambassador - Google Art Project.jpg
File:Thomas allom, c1840, The Enterance to Divan.png
File:Yusuf Ziya Paşa.jpg
File:1879-Ottoman Court-from-NYL.png
File:Zibik.jpg
File:Walka o sztandar turecki.jpg
File:Zapotocny.jpg
File:Nizami-cedid-ordusu.jpg
File:Turkish pilots in 1912.jpg
File:Ahmet_Ali_Celikten_in_flight_suit.jpg
File:Soldiers 1900.png
File:Ottoman Navy at the Golden Horn.jpg
File:Ottoman Empire (1795).png
File:Mehmed the Conqueror (1432 –1481).jpg
File:Ottoman Bank.jpg
File:Ottoman Smyrna.jpg
File:Bridge and Galata Area, Istanbul, Turkey by Abdullah Frères, ca. 1880-1893 (LOC).jpg
File:1911 Ottoman Calendar.jpg
File:Portrait Caliph Abdulmecid II.jpg
File:Tile with Calligraphy.JPG
&lt;/gallery&gt;

== قایناق ==
{{قایناق}}

{{مین مقاله}}

{{اوروپا تاریخی}}

=== اتک‌یازی ===
{{اتک‌یازی}}

[[بؤلمه:ایسلام تاریخی]]
[[بؤلمه:تاریخده تورک دؤولتلری]]
[[بؤلمه:تورکیه تاریخی]]
[[بؤلمه:عثمانلی ایمپیراتورلوغو| ]]</text>
      <sha1>9xvs1hgkhko254uy82s3dghs3gkhwim</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1588541</id>
      <parentid>1588540</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T18:09:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33267-76</username>
        <id>62467</id>
      </contributor>
      <origin>1588541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28221" sha1="a8lu0by3g8wxsli8tjut5xaxxo5zp7o" xml:space="preserve">{{Infobox former country
|common_name=Osmanlı İmparatorluğu
|native_name=دَوْلَتِ عَلِیّهٔ عُثمَانِیّه
|conventional_long_name=عثمانلی ایمپیراتورلوغو
|image_coat=Coat of arms of the Ottoman Empire (1882–1922).svg
| image_flag=   Ottoman flag.svg
|flag_type_article=عوثمانلی بایراغی
|flag_type=[[عثمانلی بایراقلاری|بایراق]]
|symbol_type_article=عوثمانلی سیمگه‌سی
|symbol_type=[[سیمگه]]
|image_map= Ottoman 1590 (orthographic projection).png
|image_map_caption= عثمانلی ایمپیراتورلوغونون خریطه‌سی ([[۱۵۹۰ (میلادی)|۱۵۹۰]]–جی میلادی ایلینده).
|image_map2= Osmanli devleti (16. YY).jpg
|image_map2_caption= عثمانلی ایمپیراتورلوغونون خریطه‌سی ان گۆجلو اوْلدوغو زامان ([[۱۵۷۸ (میلادی)|۱۵۷۸]]–جی میلادی ایلینده).
|national_motto=''دولت ابد مدت''
|capital=[[سوغوت]] &lt;small&gt;([[۱۲۹۹ (میلادی)|۱۲۹۹]] – [[۱۳۰۱ (میلادی)|۱۳۰۱]])&lt;/small&gt;{{سخ}}[[یئنی‌شهر]] &lt;small&gt;([[۱۳۰۱ (میلادی)|۱۳۰۱]] – [[۱۳۲۶ (میلادی)|۱۳۲۶]])&lt;/small&gt;{{سخ}}[[بورسا]] &lt;small&gt;([[۱۳۲۶ (میلادی)|۱۳۲۶]] – [[۱۳۶۵ (میلادی)|۱۳۶۵]])&lt;/small&gt;{{سخ}}[[ادیرنه]] &lt;small&gt;([[۱۳۶۵ (میلادی)|۱۳۶۵]] – [[۱۴۵۳ (میلادی)|۱۴۵۳]])&lt;/small&gt;{{سخ}}[[ایستانبول]] &lt;small&gt;([[۱۴۵۳ (میلادی)|۱۴۵۳]] – [[۱۹۲۲ (میلادی)|۱۹۲۲]])&lt;/small&gt;|common_languages={{plainlist|
* [[عوثمانلی تورکجه‌سی]] (رسمی دیل)}}
|religion                 = [[ایسلام]] ([[حنفی]] [[سونیلیک]])
|government_type=
* [[موطلق سولطانلیق]]
* &lt;small&gt;(۱۲۹۹–۱۸۷۶)&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;(۱۸۷۸–۱۹۰۸)&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;(۱۹۲۰–۱۹۲۲)&lt;/small&gt;
* [[مشروطیت]]
* &lt;small&gt;(۱۷۷۶–۱۸۷۸)&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;(۱۹۰۸–۱۹۲۰)&lt;/small&gt;
|title_leader=[[عوثمانلی سولطان‌لاری|پادیشاه]]
|leader1=[[بیرینجی عثمان]] &lt;small&gt;(بیرینجی)&lt;/small&gt;|year_leader1=۱۲۹۹–۱۳۲۳|leader2=[[آلتینجی محمد]] &lt;small&gt;(سونونجو)&lt;/small&gt;|year_leader2=۱۹۱۸–۱۹۲۲|title_representative=[[موسلمانلار خلیفه‌سی|خلیفه]]|year_representative1=۱۵۱۷–۱۵۲۰|representative1=[[بیرینجی سلیم]] &lt;small&gt;(بیرینجی)&lt;/small&gt;|year_representative2=۱۹۲۲–۱۹۲۴|title_deputy=[[عوثمانلی باش ناظیر لرینین سایی|باش ناظیر]]|deputy1=[[علاء الدین پاشا]] &lt;small&gt;(بیرینجی)&lt;/small&gt;|year_deputy1=۱۳۲۰–۱۳۳۱|deputy2=[[احمد توفیق پاشا]] &lt;small&gt;(سونونجو)&lt;/small&gt;|year_deputy2=۱۹۲۰–۱۹۲۲|legislature=عام مجلیس|house1=اعیان مجلیسی|house2=مبعوثان مجلیسی
|event_start=دؤولت قورولوشو|year_start=۱۲۹۹|date_start=|event_end= دؤولت ییٛخیلیشی|year_end=۱۹۲۲|date_end=۲۹ اکتبر|event1=[[عثمانلی فیترت دورانی|فیترت دورانی]]|date_event1=۱۴۰۲–۱۴۱۴|event2=ایمپیراتورلوغا یۆکسلیش|date_event2=۱۴۵۳|event3=بیرینجی مشروطه دورانی|date_event3=۱۸۷۶–۱۸۷۸|event4=ایکینجی مشروطه دورانی|date_event4=۱۹۰۸–۱۹۲۰|event5=۱۹۱۳ کودتاسی|date_event5=۲۳ ژانویه ۱۹۱۳|event6=ایمپیراتورلوغون ییٛخیلیشی|date_event6=۱ نوامبر ۱۹۲۲|event_post=خیلافت ییٛخیلیشی|date_post=۳ مارس ۱۹۲۴|representative2=[[ایکینجی عبدالمجید]] &lt;small&gt;(سونونجو)&lt;/small&gt;|type_house1=منتصبان|type_house2=منتخبان|s1=آنکارا حوکومتی|flag_s1=Flag of Turkey.svg|s2=یونان شاهلیغی|flag_s2=State Flag of Greece (1863-1924 and 1935-1973).svg|s3=میصر سولطانلیغی|flag_s3=Flag of Egypt (1882-1922).svg|s4=اوتریش-ماجاریستان|flag_s4=Flag of Austria-Hungary (1869-1918).svg|s5=صربیستان شاهلیغی|flag_s5=Civil Flag of Serbia.svg|s6=آلبانی پرنسلیغی|flag_s6=Flag of Albania (1914–1920).svg|s7=رومانی شاهلیغی|flag_s7=Flag of Romania.svg|s8=بولغاریستان کراللیغی|flag_s8=Flag of Bulgaria.svg|s9=بریتانیا قیبریسی|flag_s9=Flag of the United Kingdom.svg|s10=بیرلشیک عراق شاهلیغی|flag_s10=Flag of Iraq (1924–1959).svg|s11=بیرلشیک کراللیک فیلیسطین مانداسی|flag_s11=Palestine-Mandate-Ensign-1927-1948.svg|s12=فرانسه الجزاییری|flag_s12=Flag of France.svg|s13=حیجاز کراللیغی|s14=فرانسه کراللیک سوریه و لوبنان مانداسی|s15=ایتالیا لیبی‌سی|flag_s13=Flag of Hejaz 1920.svg|flag_s14=Flag of France.svg|flag_s15=Flag of Italy (1861–1946).svg|p1=روم سولطانلیغی|flag_p1=Flag of Sultanate of Rum.svg|p2=بیزانس ایمپیراتورلوغو|flag_p2=Byzantine imperial flag, 14th century, square.svg|p3=ترابزون ایمپیراتورلوغو|flag_p3=Banner of the Empire of Trebizond.svg|p4=موریا امیرلیگی|flag_p4=Flag of PalaeologusEmperor.svg|p5=اپیروس امیرلیگی|flag_p5=Byzantium1204.png|p6=آنادولو بی‌لیکلری|flag_p6=Emblem of Turkey.svg|p7=ایکینجی بولقار ایمپراتورلوغو|flag_p7=Flag of the Second Bulgarian Empire.svg|p8=صربیستان ایستیبدادی|flag_p8=|p9=مملوک سولطانلیغی (میصر)|flag_p9=Mameluke Flag.svg|p10=ماجاریستان شاهلیغی|p11=ایسپانیا ایمپیراتورلوغو|flag_p10=Flag of Hungary (1915-1918; angels; 3-2 aspect ratio).svg|flag_p11=Flag of Cross of Burgundy.svg|p12=آق قویونلو|flag_p12=Flag of Ak Koyunlu.svg|s16=حیجاز کراللیغی|flag_s16=Flag of Hejaz 1920.svg
}}

[[File:Ottoman Empire 16-17th century.jpg|thumb|left|300px|عثمانلی دؤولتی‌نین [[۱۶. یوز ایل|۱۶ اینجی عصرده]]کی حدودلاری]]

'''عثمانلی ایمپیراتورلوغو''' ([[عثمانلی تورکجه‌سی]]: دَوْلَتِ عَلِیّهٔ عُثمَانِیّه)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=عثمانلی بانک نوتو |url=http://www.twareekh.com/images/upload/aboutus/ottmani10liras1334F-.jpg |accessdate=2013-01-13 |archivedate=2017-03-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170328141013/http://www.twareekh.com/images/upload/aboutus/ottmani10liras1334F-.jpg}}&lt;/ref&gt; یادا [[غرب]] دونیاسی‌نین دئییشیمی ایله '''تۆرک ایمپیراتورلوغو'''، ۱۲۹۹–۱۹۲۲ ایل‌لری آراسیندا حؤکومت ائتمیش بیر [[تورک خالقلاری|تورک]] دؤولتی‌دیر. ایمپیراتورلوق عؤمرو بوْیونجا [[شرقی اوروپا|دوغو اوروپا]]، [[گونئی‌باتی آسیا]] و [[قوزئی آفریقا]]یا قدر توْرپاقلارینی گئنیشلتمیش و [[۱۶. یوز ایل]]ده دونیانین ان گوجلو ایمپیراتورلوغو اوْلموشدور.

دؤولتین قوروجوسو و [[عثمانلی خاندانی]]نین آتاسی اوْلان [[بیرینجی عثمان|عثمان غازي]]، [[اوغوزلار]]ین [[یوزگات]] قولونون [[کایی]] بویون‌دان‌دیر. دؤولت، [[بیله‌جیک (ائل)|بیله‌جیک]] ائلینین [[سؤگوت (بیله‌جیک)|سؤگوت]] محلینده قورولموشدور. عثمانلی دؤولتینین باغیم‌سیز بیر دؤولت اولاراق تاریخ صحنه‌سینه چیخماسی یایغین قبولا گؤره ۱۲۹۹ ایلین‌ده اوْلموشدور. آنجاق پروف. دؤکتور [[خلیل اینالجیک]] و اساسی دیگر عالیملر، عثمانلی دؤولتینین ۱۲۹۹ده [[سؤگوت]]ده دئییل ۱۳۰۲ده [[یالووا]]دا بیزانسا قارشی ائتدیگی [[بافئوس ساواشی]] سوْنراسین‌دا دؤولت نیته‌لیگینی قازاندیغینی ادعا ائدرلر.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=پروف. اینالجیک: عثمانلی ۱۳۰۲ده قورولدو |url=http://www.ntvmsnbc.com/id/24986660/ |accessdate=2013-01-13 |archivedate=2014-11-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141127104320/http://www.ntvmsnbc.com/id/24986660}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.bilim.org/?s=haber&amp;haberid=1734 '' علم. اورگ - &quot;&quot;عثمانلی ایمپیراطورلوغو سؤگوت‌ده دئییل یالووادا قورولموشدور&quot;''.] ۲۳ مئی ۲۰۰۹ تاریخین‌ده باخیلمیشدیر.&lt;/ref&gt; [[ایستانبول]] ایله سینیرلی بیر شهر دؤولتینه دؤنوشموش اوْلان [[دوغو روم ایمپیراطورلوغو|دوغو روم (بیزانس) ایمپیراطورلوغونو]] ییخمیش، اساسی تاریخ‌چیلره گؤره بۇ [[یئنی چاغ]]ی باشلاتان حادثه اوْلموشدور. عثمانلی ایمپیراطورلوغو گوجونون دوروغون‌دا اوْلدوغو ۱۶-جی و ۱۷-جی قرنلرده [[عثمانلی ایمپیراطورلوغو مملکتلری لیستی|اوچ کیتایا]] یاییلمیش و [[گونئی‌دوغو اوروپا]]، [[اورتا دوغو]] و [[قوزئی آفریقا]]نین بؤیوک حیسه‌سینی اؤز آلتین‌دا توتموشدور. اؤلکه‌نین سینیرلاری باتی‌دا [[جبل‌الطارق بوغازی]] (و ۱۵۵۳–جی میلادی ایلده [[مراکش]] (فاس) کیییلارینا)، دوغودا [[خزر دنیزی]] و [[فارس کؤرفزی]]نه، قوزئی‌ده [[اوتریش]]، [[مجاریستان]] و [[اوکراین]]ین بیر حیسه‌سینه و گونئی‌ده [[سودان]]، [[اریتره]]، [[سومالی]] و [[یمن]]ه اوزانماقدا ایدی.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=عثمانلی ایمپیراطورلوغونون ان گئنیش سینیرلارینی گؤسترن خریطه |url=http://www.ottomansouvenir.com/img/Maps/Ottoman_Empire_Map_Largest_Borders.JPG |accessdate=2013-01-13 |archivedate=2011-05-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110523063411/http://www.ottomansouvenir.com/img/Maps/Ottoman_Empire_Map_Largest_Borders.JPG }}&lt;/ref&gt; عثمانلی ایمپیراطورلوغو ۲۹ [[عثمانلی دؤولتی اوستانلری|اوستان‌دن]] و وئرگییه باغلانمیش [[بوغدان شاه‌زاده‌لیگی|بوغدان]]، [[اردل شاه‌زاده‌لیگی|اردل]] و [[افلاک شاه‌زاده‌لیگی|افلاک]] شاه‌زاده‌لیکلرین‌دن اولوشماقدا ایدی. دؤولت زامان زامان دنیز آشیری توْرپاقلاردا دا سؤز صاحبی اوْلموشدور. [[آتلانتیک اوقیانوسو]]نداکی قیسا داوام‌لی توْرپاق قازانیملاری [[لانزاروته]]&lt;ref name=&quot;Osmanli Lanzarote'si&quot;&gt;{{Cite web |title=Directholidays - Lanzarote |url=http://www.directholidaylets.com/guides/guide-to-lanzarote.php |accessdate=2013-01-13 |archivedate=2009-01-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090120050344/http://www.directholidaylets.com/guides/guide-to-lanzarote.php}}&lt;/ref&gt; (۱۵۸۵)، [[مادئیرا]] (۱۶۱۷) و [[لوندی]] (۱۶۵۵) بۇ دوروما اؤرنک اولاراق گؤستریله بیلر.

دؤولت آلتی قرن بویونجا دوغو دونیاسی ایله باتی دونیاسی آراسین‌دا بیر کؤرپو کیمی اوْلموشدور. حاکمیتی آلتین‌دا اوْلان توْرپاقلاردا یاشایان خالقلار زامان زامان، توپلو یا دا یئرلی قیاملار ایله عثمانلی اقتدارینا قارشی چیخمیشدیرلار. عومومیتله [[دین]]، [[دیل]] و [[عیرق]] آیریمین‌دان اوزاق دوردوغو اۆچون قرنلرجه بیر چوخ دؤولتی و میللتی حاکمیتی آلتین‌دا توتماغی باشارمیشدیر. عثمانلی ایمپیراطورلوغو، کؤهنه تورک عؤرف و عادتلرینین و ایسلام مدنیتینین عؤهده‌چی‌لیکلرینین دوغرولتوسون‌دا بیر رهبرلیک شکلی بلیرلمیشدیر.
اساسی [[۱۲۹۹ (میلادی)|۱۲۹۹]]-جو میلادی ایلده چاغداش [[تورکیه]]'نین [[بیله‌جیک]]&lt;nowiki/&gt;نین [[سؤغوت|سؤیودلو]] شهرینده [[بیرینجی عوثمان|عوثمان بی]] طرفیندن عوثمانوغوللاری بی‌لییی کیمی قۇیولموش‌دور. عثمانلی دؤولتی تاریخ‌ده مشهور [[بیزانس ایمپیراتورلوغو]]نا سوْن قویاراق اوْنون باشکندی [[کونستانتینوپول]] و اله کچئیرمیش و اؤز باشکندینا چئویرمیش‌دیر. کونستانتینوپولون آدی دییشدیریلمیش و ایستانبول آدی وئریلمیش‌دیر. [[۱۷. یوز ایل|۱۷-جی عصرده]] اؤزونون ان قودرت‌لی دؤورونو یاشایان دؤولت اۆچ قیطعه‌یه یاییلمیش‌دیر. دؤولت ان گئنیش سرحدلرینه ۱۶۸۳-جو ایلده - ۲-جی ویانا موهاسیرسیندک داوام ائتمیشدیر. بۇ زامان عثمانلی ایمپیراتورلوغو آوروپادا ماجاریستان‌دان آناپایا، آسیادا کیچیک آسیادان عیراق، آذربایجان و گونئی آذربایجانی ایحاطه ائتمیشدیر. آفریقا قاره‌سینده شیمالی الجزاییر، لیبی (ترابلوسقارپ)، میصر و سومالی عثمانلی طابع‌چیلیغینه کئچمیشدیر.

دؤولتین قوروجوسو و عثمانلی سولاله‌سینین بانی‌سی اوْلان [[بیرینجی عوثمان|عوثمان بی]] [[اوغوز تورکلری]]ین [[قایی بوْیو|قایی]] بویون‌دان‌دیر. عثمانلینین ماهیتجه اساسی ۱۰۷۷-جی ایلده سلجوق‌لولار طرفیندن قۇرولان تۆرکیه (آنادولو سلجوق‌لو دؤولتی) دؤولتی‌نین تاریخینده ایکینجی مرحله‌نی نظرده تۇتور. ایمپراتورلوغو غرب‌ده تۆرکیه ایمپیراتورلوغو اوْلاراق تانینیردی. روسیه، آوروپا و غرب‌ده «تورکسکی» آدی ایله مشهور ایدی.

== تاریخ ==
عثمانلی تورک ایمپیراتورلوغو تورکلرین تاریخی نفوذ دایره‌سی باخیمیندان ان بؤیوک موفقیّتی اوْلوب، ان گئنیش اراضینی ایحاطه ائدیر. ۶۲۳ ایل داوام ائدن بۇ بؤیوک ایمپراتورلوغو [[آرالیق دنیزی]] و [[قارا دنیز]]ی ایحاطه ائدن [[آسیا]]، [[اوروپا]] و [[آفریقا]] قیطعه‌لرینده یوز ایللر بوْیو حؤکم سوروب. مۆختلیف ایرق و دینلردن اوْلان بیر چوْخ خالقی توْرپاقلاری ایله بیرلیکده بیر دؤولت‌ده بیرلشدیریب. تاریخ‌ده بئله گئنیش توْرپاقلارا بۇ قدر اۇزون حؤکمرانلیق ائدن دیگر قورولوش [[روم ایمپیراتورلوغو]] و [[بریتانیا ایمپیراتورلوغو]] اوْلموش‌دیر. عثمانلی تورک ایمپریاسیندا ۳۶ سولطان حؤکمرانلیق ائتمیش و ۱۵۱۷-جی ایلدن اعتباراً خلیفه‌لیک آدی ایله ده ایسلام دۆنیاسینین دینی حؤکمرانلیغینی اؤز اۆزرینه گؤتورموش‌دور. اوْنو دا قئید ائتمک لازیمدیر کی، دؤولت آفریقادا ۳۹۵ ایل (۱۵۱۷–۱۹۱۲)، آوروپادا ۵۶۱ ایل (۱۳۶۳–۱۹۱۲؛۱۹۱۳–۱۹۲۲)، آسیادا بۆتون حاکیمیتی بوْیو (۶۲۳ ایل) قالمیش‌دیر.

=== بی‌لیکدن ایمپراتورلوغا ===
عثمانلی تورک ایمپراتورلوغونون اساسی [[۱۲۹۹]]-جو ایلده چاغداش [[تورکیه]]نین بیلجیک ویلایتی‌نین سؤیودلو شهرینده عوثمان بی طرفیندن عوثمانوغوللاری بی‌لییی کیمی قۇیولموش‌دور. بعضی تاریخچیلره گؤره، عثمانلی دؤولتی‌نین قوروجوسو عوثمان بیین آتاسی ارتوغرول قاضی‌دیر. تۆرکیه‌نین &quot;ترت-۱&quot; کانالین‌دان یاییملانان &quot;دیریلیش ارتوغرول&quot; فیلمی محض بۇنا اساس‌لانیر. دیگر قایناق‌لرده اوْنون آتاسی گۆندوز آلپ (و یا سولیمان شاه) اوْنون آتاسی کایا آلپ، اوْنون آتاسی گۆندوز آلپ بیلیین اساسینی قوْیموش شخصلر کیمی تانینیر. بۇ آدلی-شانلی عائله اوْغوز تورکلری‌نین ۲۴ بویونون ان نفوذلولاریندان اوْلان ''قایی'' طایفه اتفاقینین باشچی‌سی ایدی. عوثمان بَیین آتاسی ارتوغرول قاضی، سلجوق سولطانی الددین طرفیندن بیزانس سرحددینه &quot;اۇج بیی&quot; اوْلاراق تعیین ائدیلمیشدی. ارتوغرول قاضییه یورد کیمی وئریلن اراضی بوگونکو [[بورسا]]، کوتاهیا و بیلجیک ویلایتلری‌نین سرحدلری‌نین بیرلشدیی یئردیر. سوْنرادان سؤیودلو قصبه‌سی بیزانس‌دان آلیناراق مرکز ائدیلیب. سلجوق‌لو دؤولتینده اۇج بی‌لیکلری‌نین وظیفه‌سی دؤولتین سرحدینی قوروماق و مسیحیلارا قارشی ساواش ائتمک‌دن عبارت ایدی. تاریخی قایناق‌لره اساساً ''ارتوغرول بی'' [[۱۲۸۱]] (۱۲۸۲)-جی ایلده وفات ائدیب. یئرینه ایسه عائله‌نین ان کیچیک اوْغلو اوْلماسینا باخمایاراق، چوْخ اۆستون کیفیتلره مالیک عوثمان بی سئچیلدی و اۇج بیی اوْلدو. عوثمان بی بیلینچلی
سیاست و دؤیوش قابیلیتی ایله قوْنشولاری اوْلان بیزانس حاکملری ایله گاه دوستلوق موناسیبتلری قوروردو، گاه دا ساواش‌لر ائدیردی. بیلینچلی
سیاست عوثمان آغایا یئنی اراضیلر قازاندیردی. قیسا زاماندا بیزانس‌دان چوخ توْرپاق اله کئچیرن عوثمان بی [[بورسا]] و [[ایزنیک]]ی ده فتح ائتدی. یارحیصار و قاراجاحیصار حاکملاری ایله بیرلیک قوردو. بۇندان سوْنرا [[۱۲۸۸]]-جی ایلده قاراجاحیصاری اله کئچیردی. عوثمان بی، بیلجیک و یارحیصار قالالارینی دا آلدی. ۱۲۹۹-جو ایلده یارحیصار حاکمی‌نین قیزی نیلوفرله اوْغلو اوْرخان بیی اولندیردی. [[بیرینجی موراد]] ایله سولیمان پاشا بۇ نیکاح‌دان دۆنیایا گلدیلر. عوثمان بی ۱۲۹۹-جو ایلده عثمانلی دؤولتی‌نین موستقیللیینی اعلان ائتدی. [[۱۳۰۱]]-جی ایلده یئنی‌شهر ایله یوندحیصاری آلدی و یئنی‌شهری باشکند اعلان ائتدی. بۇندان سوْنرا یئنی‌شهرین اطرافین‌داکی کند و قصبه‌لری آلان عوثمان بی، [[۱۳۰۳]]-جو ایلده ایزنیکی اله کئچیردی و بورسا حاکمی‌نین توپلادیغی بیرلیگی داغیت‌دی. سوْنرا ایسه بۇ شهری آلدی. عوثمان بی، بورسانی فتح ائتدیی ایلده، [[۱۳۲۶]]-جی ایلده وفات ائتدی.

== عوثمانلی ایمپراتورلوغونون سولطان‌لاری ==
* [[بیرینجی عثمان]]
* [[بیرینجی اورخان]]
* [[بیرینجی مراد]]
* [[ایلدیٛریٛم بایزید]]
* [[بیرینجی محمد]]
* [[ایکینجی مراد]]
* [[فاتیح سولطان محمد]]
* [[ایکینجی بایزید]]
* [[بیرینجی سلیم]]
* [[سلیمان قانونی]]
* [[ایکینجی سلیم]]
* [[اۆچونجو مراد]]
* [[اۆچونجو محمد]]
* [[بیرینجی احمد]]
* [[بیرینجی مصطفی]]
* [[ایکینجی عثمان]]
* [[دؤردونجو مراد]]
* [[بیرینجی ابراهیم]]
* [[دؤردونجو محمد]]
* [[ایکینجی سلیمان]]
* [[ایکینجی احمد]]
* [[ایکینجی مصطفی]]
* [[اۆچونجو احمد]]
* [[بیرینجی محمود]]
* [[اۆچونجو عثمان]]
* [[اۆچونجو مصطفی]]
* [[بیرینجی عبدالحمید]]
* [[اۆچونجو سلیم]]
* [[دؤردونجو مصطفی]]
* [[ایکینجی محمود]]
* [[بیرینجی عبدالمجید|عبدالمجید]]
* [[بیرینجی عبدالعزیز|عبدالعزیز]]
* [[بئشینجی مراد]]
* [[ایکینجی عبدالحمید]]
* [[بئشینجی محمد]]
* [[آلتینجی محمد]]
* [[ایکینجی عبدالمجید]]

== آد ==
{{آنا|عثمانلی ایمپیراطورلوغونون آدلاری}}

=== ایمپیراطورلوق دؤنمی، ۱۴۵۳ ===
* [[خالق لاتینجه‌سی]]: ''Turchia'' یادا ''Imperium Turcicum''
* [[اینگیلیسجه]]: ''Turkey'' ([[خالق لاتینجه‌سی]]ندن تؤره‌دیلمیش‌دیر) یادا ''Turkish Empire''.
* اینگیلیسجه: ''Ottoman Empire, Osmanic Empire, Osmanian Empire''
* [[عثمانلیجا]]: دولت علیه عثمانیه
* [[آنادولو تورکجه‌سی]]: ''عثمانلی ایمپیراطورلوغو''، ''عثمانلی دؤولتی''
* [[عربجه]]: الدولةُ العلیةُ العثمانیةُ
* [[صیربجا]]: ''Османско царство'' (عثمانلی ایمپیراطورلوغو)
* [[بولغارجا]]: ''Османска империя'' (عثمانلی ایمپیراطورلوغو)
* [[یونانجا]]: ''Οθωμανική Αυτοκρατορία''؛ Othomanikí Aftokratoría (عثمانلی ایمپیراطورلوغو)
* [[گورجوجه]]: ''ოსმალეთის იმპერია''؛ Osmaletis Imperia (عثمانلی ایمپیراطورلوغو)
* [[ائرمنیجه]]: ''Օսմանյան Կայսրություն''؛ Osmanyan Kaysroutyoun (عثمانلی ایمپیراطورلوغو)
* [[مجارجا]]: ''Oszmán Birodalom'' (عثمانلی ایمپیراطورلوغو)

== گئچمیشی ==
عثمانلی ایمپیراطورلوغو بلیرلی تاریخی دؤنملره آیریلاراق اینجه‌لنیر. دؤنملر، عثمانلی دؤولتینین رهبرلیک یاپیسینا و دونیا سیاستین‌دکی یئرینه گؤره بلیرلنمیشدیر. توْرپاق بویوک‌لوگونو تمل ساحه آیریشدیرمالاردان داها دئتال‌لی بیر باخیش آچیسینا ایجازه وئرمک‌ده‌دیر.

=== بَیلیک دؤورونون ===
بَیلیک دؤورونون نه واخت باشلادیغی معلوم دئییل. [[عوثمان قاضی]] بیرلیکلری‌نین ۱۲۹۸-جی ایلده [[اینئگؤل]] و جیوارینی فتح ائتمه‌سی نتیجه سینده موستقیل‌لیگینی اعلان ائتدی&lt;ref&gt;کیتاب، سون: Özdamarlar، ایلک: Metin،: ایلک آدیملار، ایل: 2009، یاییمجی: Timaş Yayıncılık، دیل: آنادولی تورکجه، id: ISBN 978-975-263-887-7، صحیفه‌لر: 12, 13 | بؤلوم: قورولوش.&lt;/ref&gt; و دؤورده بَیلیک دؤورو سوْنا چاتمیشدیر.

[[مغول ایمپیراتورلوغو]] دؤورونده قاچان سلیمان شاه امرینده‌کی کاییلار ایلک اولاراق ۱۲۲۷-جی ایلده آنادولویا گلدیلر. آنادولو سلجوق‌لو دؤلتی حؤکمداری آلائددین کئیکوباد، قاییلاری قاراجاداغ و بؤلگه‌سینه یئرلشدیردی. قاییلار بۇ سیرادا ۵۰٫۰۰۰ نفر ایدی. سلیمان شاه‌ین فیرات چایین‌دان کئچه‌ندن، بوغولماسی اوزرینه، قایی بویوعنا منسوب بعضی شخصلر عرضوروم و ائرزینجان اطرافینا کؤچ ائتدیلر. بعضیلری ده سوریه‌یا و یئنیدن آنایوردلارینا کؤچ ائتدی.

== جوغرافیاسی ==
=== عوثمانلی ایمپیراتورلوغونون حودودلاری ===
== گؤرونتولر ==
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=&quot;۱۸۰&quot;&gt;
File:Battle of Nicopolis.jpg
File:Zonaro_GatesofConst.jpg
File:Suleiman I after the victory at Mohács.jpg
File:Battle of Preveza (1538).jpg
File:Szigetvar 1566.jpg
File:Battle of Lepanto 1571.jpg
File:Vienna Battle 1683.jpg
File:1720 Huchtenburg Eroberungs Belgrads 1717 anagoria.JPG
File:January Suchodolski - Ochakiv siege.jpg
File:Ottoman Sultan Selim III (1789).jpg
File:Η μάχη της Αλαμάνας.jpg
File:Battle at river Skit 1877.jpg
&lt;/gallery&gt;

[[File:OttomanEmpire1801.jpg|thumb|left|300px]]

[[File:Ottoman Empire (1795).png|thumb|left|300px]]

[[File:OttomanEmpireIn1683-ru.png|thumb|left|300px]]

&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; &quot;=&quot;&quot;&gt;
File:Battle of Nicopolis.jpg
File:Zonaro_GatesofConst.jpg
File:Suleiman I after the victory at Mohács.jpg
File:Battle of Preveza (1538).jpg
File:OttomanEmpire1566.png
File:Szigetvar 1566.jpg
File:Battle of Lepanto 1571.jpg
File:Boksida, karta ur Wr.110:5 (Turc. Imper. Asia Geographie (I.34.17) - Skoklosters slott - 82210.tif
File:Vienna Battle 1683.jpg
File:1720 Huchtenburg Eroberungs Belgrads 1717 anagoria.JPG
File:January Suchodolski - Ochakiv siege.jpg
File:Ottoman Sultan Selim III (1789).jpg
File:Η μάχη της Αλαμάνας.jpg
File:Battle at river Skit 1877.jpg
File:Konstantin Makovsky - The Bulgarian martyresses.jpg
File:Friday Procession.jpg
File:Opening ceremony of the First Ottoman Parliament at the Dolmabahce Palace in 1876.jpg
File:Turkish troops storming Fort Shefketil (cropped).jpg
File:The ruined gateway of Prince Eugene, Belgrade.jpg
File:Declaration of the 1908 Revolution in Ottoman Empire.png
File:Le Petir Journal, Proclamation of Mehmed V.jpg
File:Sultanvahideddin.jpg
File:Morgenthau336.jpg
File:Jean Baptiste Vanmour - Dinner at the Palace in Honour of an Ambassador - Google Art Project.jpg
File:Thomas allom, c1840, The Enterance to Divan.png
File:Yusuf Ziya Paşa.jpg
File:1879-Ottoman Court-from-NYL.png
File:Zibik.jpg
File:Walka o sztandar turecki.jpg
File:Zapotocny.jpg
File:Nizami-cedid-ordusu.jpg
File:Turkish pilots in 1912.jpg
File:Ahmet_Ali_Celikten_in_flight_suit.jpg
File:Soldiers 1900.png
File:Ottoman Navy at the Golden Horn.jpg
File:Ottoman Empire (1795).png
File:Mehmed the Conqueror (1432 –1481).jpg
File:Ottoman Bank.jpg
File:Ottoman Smyrna.jpg
File:Bridge and Galata Area, Istanbul, Turkey by Abdullah Frères, ca. 1880-1893 (LOC).jpg
File:1911 Ottoman Calendar.jpg
File:Portrait Caliph Abdulmecid II.jpg
File:Tile with Calligraphy.JPG
&lt;/gallery&gt;

== قایناق ==
{{قایناق}}

{{مین مقاله}}

{{اوروپا تاریخی}}

=== اتک‌یازی ===
{{اتک‌یازی}}

[[بؤلمه:ایسلام تاریخی]]
[[بؤلمه:تاریخده تورک دؤولتلری]]
[[بؤلمه:تورکیه تاریخی]]
[[بؤلمه:عثمانلی ایمپیراتورلوغو| ]]</text>
      <sha1>a8lu0by3g8wxsli8tjut5xaxxo5zp7o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کلی کرتیس</title>
    <ns>0</ns>
    <id>101775</id>
    <revision>
      <id>1588537</id>
      <parentid>681950</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:49:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Keivan.f</username>
        <id>5271</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1588537</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2013" sha1="4fogy2brglq6lr0fqpwb02xcz2kony4" xml:space="preserve">{{شخص بیلگی قوتوسو
|آد=کلی کرتیس
|شکیل=کلی کرتیس
|شکیل آدی= Kelly Curtis (1979).jpg
|شکلین اولچوسو =260
|آیری آدلار    =
|قیسا بیلگی   =[[اوْیونچو]]
|میللیت=[[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکالی]]
|تحصیل = 
|دوْغوم تاریخ ={{Birth date|1956|6|17}}
|دوْغوم یئر   =[[سنتا مونیکا، کالیفورنیا]]، آمریکا بیرلشمیش ایالتلری
|اؤلوم تاریخ  ={{Death date and age|2026|5|30|1956|6|17}}
|اؤلوم یئر    =[[بلویو، آیداهو]]، آمریکا بیرلشمیش ایالتلری
|مزارلیقی= 
|اؤلوم سببی=
|حیات یوْلداشی=Scott Morfee (1989–present) 
|اۇشاقلاری=
|ایمضا=
| وب‌سایت      =
}}
'''کلی کرتیس''' ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]: Kelly Curtis) [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکالی]] [[اوْیونچو]] ۱۷ ژوئن ۱۹۵۶ ‏میلادی تاریخینده [[کالیفورنیا ایالتی]]نده دۆنیایا گؤز آچیب. ۱۹۸۳–۲۰۱۰ ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.

== قایناق‌لار ==
{{قایناق}}
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«[[:en:Kelly Curtis|Kelly Curtis]]»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر). 
{{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو
| یازار     =no 
| ویکی‌سؤزلوک    =no 
| ویکی‌کیتاب    =no 
| ویکی‌سؤز =no 
| ویکی‌قایناق   =no 
| ویکی‌آمبار   =Kelly Curtis
| ویکی‌خبر      =no 
| ویکی‌گیل    =no 
| ویکی‌دولانما    =no
| ویکی‌بیلیم‌یورد    =no
}}

[[بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار]]</text>
      <sha1>4fogy2brglq6lr0fqpwb02xcz2kony4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>آنتونی هد</title>
    <ns>0</ns>
    <id>106850</id>
    <revision>
      <id>1588538</id>
      <parentid>1572444</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:53:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Keivan.f</username>
        <id>5271</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1588538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15034" sha1="2hjb6zwvijc581fmphmzteulegilzdu" xml:space="preserve">{{شخص بیلگی قوتوسو
|آد=آنتونی هد
|شکیل=آنتونی هد
|شکیل آدی=Head, Anthony Stewart (2007).jpg
|شکلین اولچوسو =260
|آیری آدلار    =
|قیسا بیلگی   =[[اوْیونچو]].
|میللیت=[[بؤیوک بریتانیا|بریتانیالی]]
|تحصیل = 
|دوْغوم تاریخ ={{birth date|df=yes|1954|02|20}}
|دوْغوم یئر   =[[کمدن تاون]], لندن, اینگیلیس
|اؤلوم تاریخ  ={{death date and age|df=yes|2026|6|5|1954|2|20}}
|اؤلوم یئر    =[[باث]], اینگیلیس
|مزارلیقی=
|اؤلوم سببی=
|حیات یوْلداشی=  Sarah Fisher (1984–2025)
|اۇشاقلاری=
|ایمضا=
| وب‌سایت      =
}}
'''آنتونی هد''' ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]: Anthony Head) [[بؤیوک بریتانیا|بریتانیالی]] [[اوْیونچو]]. ۲۰ فئوریه ۱۹۵۴ ‏ ایلینده [[لندن]] شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. 1978–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.

== اوْینادیغی فیلم‌لر ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! ایل
!آدی 
!روْل 
! نوت
|-
| 1981
| ''[[Lady Chatterley's Lover (1981 film)|Lady Chatterley's Lover]]''
| Anton
| 
|-
| 1987
| ''{{sortname|A|Prayer for the Dying}}''
| Rupert
|
|-
| 1988
| ''La Collina del diavolo''
| Michael Toyle
|
|-
| 1992
| ''Woof Again! Why Me?''
| 
| [[Direct-to-video]] release
|-
| 2003
| ''[[I'll Be There (2003 film)|I'll Be There]]''
| Sam Gervasi
| 
|-
| 2004
| ''[[Fat Slags]]''
| Victor
|
|-
| 2005
| ''Framing Frankie''
| Dennis Folley
|
|-
| 2005
| ''[[Imagine Me &amp; You]]''
| Ned
|
|-
| 2006
| ''[[Scoop (2006 film)|Scoop]]''
| Detective
|
|-
| 2006
| ''[[Little Britain Live]]''
| Prime Minister
| Direct-to-video release
|-
| 2007
| ''[[Sparkle (2007 film)|Sparkle]]''
| Tony
|
|-
| 2007
| ''The Magic Door''
| George
| Direct-to-video release
|-
| 2007
| ''[[Amelia and Michael]]''
| Michael
| 
|-
| 2007
| ''[[Sweeney Todd: The Demon Barber of Fleet Street (2007 film)|Sweeney Todd: The Demon Barber of Fleet Street]]''
| Gentleman in Street
| Uncredited روْل &lt;br&gt;Cameo appearance
|-
| 2008
| ''[[Repo! The Genetic Opera]]''
| Nathan Wallace/Repo Man
|
|-
| 2011
| ''[[The Great Ghost Rescue (film)|The Great Ghost Rescue]]''
| Prime Minister
|
|-
| 2011
| ''{{sortname|The|Inbetweeners Movie}}''
| Will's Father
|
|-
| 2011
| ''[[Ghost Rider: Spirit of Vengeance]]''
| Benedict
|
|-
| 2011
| ''{{sortname|The|Iron Lady|dab=film}}''
| [[Geoffrey Howe]]
|
|-
| 2013
| ''[[Percy Jackson: Sea of Monsters]]''
| [[Chiron]]
|
|-
| 2013
| ''[[Underdogs (2013 animated film)|Underdogs]]''
| Adult Flash
|
|-
| 2014
| ''[[Flying Home (film)|Flying Home]]''
| Colin's father
|
|-
| 2015
| ''[[Convenience (film)|Convenience]]''
| Suicidal man
|
|-
| 2016
| ''[[A Street Cat Named Bob (film)|A Street Cat Named Bob]]''
| Nigel Bowen
| 
|-
| 2016
| ''[[Despite the Falling Snow (film)|Despite the Falling Snow]]''
| Old Misha 
|
|-
| 2018
| ''[[Batman: Gotham by Gaslight]]''
| [[Alfred Pennyworth]]
| Voice role&lt;br&gt;Direct-to-video release
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! ایل
!آدی 
!روْل 
! نوت
|-
| 1978
| ''[[Enemy at the Door]]''
| Clive Martel
| Episode: &quot;[[Enemy at the Door#Season One (1978)|Steel Hand from the Sea]]&quot;
|-
| 1978
| ''[[Lillie (TV series)|Lillie]]''
| William Le Breton
| [[ITV Network|ITV]] miniseries
|-
| 1978
| ''Accident''
| Simon Lovell
| Episode: &quot;The Figures Man&quot;
|-
| 1979
| ''{{sortname|The|Mallens}}''
| Weir
| Episode: 1.1 &lt;br&gt;Episode: 1.2
|-
| 1979
| ''[[Secret Army (TV series)|Secret Army]]''
| Hanslick
| Episode: &quot;[[List of Secret Army episodes#Series Three: 1979|A Safe Place]]&quot;
|-
| 1980
| ''[[Love in a Cold Climate (TV serial, 1980)|Love in a Cold Climate]]''
| Tony Kroesig
| [[Thames Television]] 
|-
| 1981
| ''[[Crown Court (TV series)|Crown Court]]''
| Timothy Preston-Berry
| Episode: &quot;Hen Party&quot;
|-
| 1981
| ''[[Bergerac (TV series)|Bergerac]]''
| Bill
| Episode: &quot;[[List of Bergerac episodes#Series 1|See You in Moscow]]&quot;
|-
| 1984–88
| ''{{sortname|The|Comic Strip Presents...}}''
| Ricki &lt;br&gt; Recording Studio Engineer
| Episodes: &quot;[[The Comic Strip Presents...#List of Comic Strip films|Slags]]&quot;, &quot;[[More Bad News]]&quot;
|-
| 1985
| ''[[C.A.T.S. Eyes]]''
| James Sinden
| Episode: &quot;[[List of C.A.T.S. Eyes episodes#Series 1|Goodbye, Jenny Wren]]&quot;
|-
| 1985
| ''[[Howards' Way]]''
| Phil Norton
| 5 episodes
|-
| 1987
| ''[[Boon (TV series)|Boon]]''
| Richard Rathbone
| Episode: &quot;Day of the Yoke&quot;
|-
| 1988
| ''Pulaski''
| Dudley Fielding
| Episode: &quot;The Price of Fame&quot;
|-
| 1988
| ''[[Rockliffe's Babies]]''
| Chris Patterson
| Episode: &quot;A Trip to the Zoo&quot;
|-
| 1991
| ''[[Woof!]]''
| Bentley
| Episode: 3.7 &lt;br&gt; Episode: 3.8
|-
| 1993
| ''{{sortname|The|Detectives}}''
| Simon
| Episode: &quot;[[The Detectives#Episodes|Acting Constables]]&quot;
|-
| 1993
| ''[[Highlander: The Series]]''
| Allan Rothwood
| Episode: &quot;[[Highlander: The Series (season 1)#ep21|Nowhere to Run]]&quot;
|-
| 1994
| ''[[Royce (film)|Royce]]''
| Pitlock
| [[Showtime (TV network)|Showtime]] television فیلم
|-
| 1995
| ''[[VR.5]]''
| Oliver Sampson
| Episodes: 5–13
|-
| 1995
| ''Ghostbusters of East Finchley''
| Terry
| Episode: 1.5
|-
| 1995
| ''[[NYPD Blue]]''
| Nigel Gibson
| Episode: &quot;[[NYPD Blue Episodes (Season 3)#Cold Heaters|Cold Heaters]]&quot;
|-
| 1996
| ''[[Roger Roger]]''
| Jimmy Price
| Television فیلم
|-
| 1997
| ''[[Jonathan Creek]]''
| Adam Klaus
| Episode: &quot;[[Jonathan Creek#Series 1 (1997)|The Wrestler's Tomb]]&quot;
|-
| 1997–2003
| ''[[Buffy the Vampire Slayer]]''
| [[Rupert Giles]]
| 121 episodes; (main 1997–2001, Special Guest 2002–03)&lt;br&gt;Nominated – [[Saturn Award for Best Supporting Actor on Television]]
|-
| 1999
| ''[[Two Guys, a Girl and a Pizza Place]]''
| Dr Staretski
| Episode: &quot;[[List of Two Guys and a Girl episodes#Season 2 (1998–1999)|Two Guys, a Girl and a Mother's Day]]&quot;
|-
| 2000
| ''Best Actress''
| Colin Truemans
| [[E!]] television فیلم
|-
| 2001
| ''[[Silent Witness]]''
| Henry Hutton
| Episode: &quot;Two Below Zero&quot;
|-
| 2002
| ''[[Spooks (TV series)|Spooks]]''
| Peter Salter
| Episode: &quot;Traitor's Gate&quot;
|-
| 2002
| ''[[Fillmore!]]''
| Professor Third
| Episode: &quot;[[List of Fillmore! episodes|Red Robins Don't Fly]]&quot;, &quot;[[List of Fillmore! episodes|A Cold Day at X]]&quot;
|-
| 2002–03
| ''[[Manchild (TV series)|Manchild]]''
| James
| 15 episodes
|-
| 2003
| ''[[My Family]]''
| Richard Harper
| Episode: &quot;[[List of My Family episodes#Series Four (2003)|May the Best Man Win]]&quot;
|-
| 2003
| ''[[And Starring Pancho Villa as Himself]]''
| William Benton
| [[HBO]] television فیلم
|-
| 2003
| ''Reversals''
| Andrew Barton
| [[ITV Network|ITV]] television فیلم
|-
| 2003–06
| ''[[Little Britain]]''
| [[Little Britain characters#Michael Stevens|Michael Stevens]]
|23 episodes
|-
| 2004
| ''True Horror with Anthony Head''
| Presenter
| Episodes: 1–5
|-
| 2004
| ''[[New Tricks]]''
| Sir Tim
| Episode: 1.2
|-
| 2004
| ''[[Monarch of the Glen (TV series)|Monarch of the Glen]]''
| Chester Grant
| Episodes: 6.7–6.10
|-
| 2005
| ''[[Murder Investigation Team (TV series)|Murder Investigation Team]]''
| Stewart Masters
| Episode: 2.2
|-
| 2005
| ''[[Rose and Maloney]]''
| David Terry
| Episode: 2.2
|-
| 2006
| ''[[Hotel Babylon]]''
| Mr Machin
| Episode: 1.2
|-
| 2006
| ''[[Doctor Who]]''
| [[List of Doctor Who villains#Mr Finch|Mr. Finch]]
| Episode: &quot;[[School Reunion (Doctor Who)|School Reunion]]&quot;
|-
| 2006
| ''[[Children's Party at the Palace]]''
| [[Captain Hook]]
| [[BBC]] television special
|-
| 2006
| ''Him and Us''
| Max Flash
| Unsold television pilot
|-
| 2007
| ''[[Red Nose Day 2007|Comic Relief 2007: The Big One]]''
| Various
|Television special
|-
| 2007
| ''[[Persuasion (2007 film)|Persuasion]]''
| Sir Walter Elliot
| Television فیلم
|-
| 2007
| ''[[Totally Doctor Who]]''
| Baltazar
| Voice روْل in ''[[The Infinite Quest]]''
|-
| 2007
| ''[[Sensitive Skin (UK TV series)|Sensitive Skin]]''
| Tom Paine
| Episodes: &quot;The Signals&quot;, &quot;Here I Am&quot;
|-
| 2007
| ''[[Sold (TV series)|Sold]]''
| Mr Colubrine
| 6 episodes
|-
| 2007–08
| ''[[Heroes Unmasked]]''
| Narrator
| Series 1 &amp; 2
|-
| 2007–09
| ''[[Doctor Who Confidential]]''
| Narrator
| 30 episodes
|-
| 2007–09
| ''[[Little Britain]]''
| Prime Minister
| 23 episodes
|-
| 2008–12
| ''[[Merlin (2008 TV series)|Merlin]]''
| [[Uther Pendragon]]
| 43 episodes 
|-
| 2008
| ''{{sortname|The|Invisibles|dab=TV series}}''
| Maurice Riley
| [[BBC One]] series
|-
| 2009
| ''[[Free Agents]]''
| Stephen
| [[Channel 4]] TV series
|-
| 2011
| ''[[Free Agents (U.S. TV series)|Free Agents]]''
| Stephen
| [[NBC]] TV series (US Remake of the Channel 4 series of the same name)
|-
| 2013
| ''[[Dancing on the Edge (TV series)|Dancing on the Edge]]''
| Donaldson
| [[BBC Two]] series
|-
| 2013
| ''[[NTSF:SD:SUV::]]''
| Corningham
| Episode: &quot;U-KO'ed&quot;
|-
| 2013
| ''[[Warehouse 13]]''
| Paracelsus
| 3 episodes
|-
| 2013
| ''You, Me &amp; Them''
| Ed Walker
| UKTV Gold series
|-
| 2014–15
| ''[[Dominion (TV series)|Dominion]]''
| David Whele
| Main cast
|-
| 2015
| ''[[Galavant]]''
| Galavant's Father&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://abcmedianet.com/Web/dnr/dispDNR.aspx?id=pr71946|title=Disney – ABC Press|publisher=}}&lt;/ref&gt;
| Episode: &quot;My Cousin Izzy&quot;
|-
| 2015–16
| ''[[Yonderland]]''
| Nigel
| 2 episodes
|-
|2017
|''[[Still Star-Crossed]]''
|Lord Silvestro Capulet
|Series regular 
|-
|2017
|''[[Shadowhunters]]''
|Voice of Angel Raziel
| Episode: &quot;Beside Still Water&quot;
|-
|2018
|''[[The Split (TV series)|The Split]]''
| Oscar Defoe&lt;ref&gt;[[The Split (TV series)]]&lt;/ref&gt;{{Better source|reason=per WP:CIRCULAR|date=July 2018}}
| 6 Episodes
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! ایل
!آدی 
!روْل 
! نوت
|-
|2007-2012
| ''[[Bleak Expectations]]
|Gently Benevolent &amp; Jeremy Sourquill
|
|-
|2010
| ''Ghost Stories by [[Walter de la Mare]]
|The Reader
|First broadcast on BBC Radio 7 – Mon 27 December 2010 Subsequent repeats on Radio 4 Extra
Episode 4 of 5: &quot;A Recluse&quot;
|-
| 2011–2014
| ''[[Cabin Pressure (radio series)|Cabin Pressure]]''
| Herc Shipwright
| Episodes: &quot;Newcastle&quot;, &quot;Ottery St Mary&quot;, &quot;Rotterdam&quot;, &quot;Vaduz&quot;, &quot;Yverdon-Les-Bains&quot;, &quot;Zürich, Part 1&quot;, &quot;Zürich, Part 2&quot;
|-
|2012
| ''Clayton Grange''
|Saunders
|
|-
| 2013
| ''[[Neverwhere#Radio|Neverwhere]]''
| Mr Croup
|
|-
|2018
|[[The Archers]]
|Robin Fairbrother
|
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! ایل
!آدی 
!روْل 
! نوت
|-
| 1985-1986
| ''Yonadab''&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://theatricalia.com/play/5em/yonadab/production/by1 |title=Production of Yonadab |author=&lt;!--Not stated--&gt; |date= |website=Theatricalia |publisher= |access-date=14 October 2018 |accessdate=2019-03-13 |archivedate=2018-10-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181014165155/https://theatricalia.com/play/5em/yonadab/production/by1 }}&lt;/ref&gt;
| Absalom
|
|-
| 1990-1991
| ''[[The Rocky Horror Show]]''&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.thestage.co.uk/features/interviews/2015/anthony-head-were-the-only-artists-in-the-world-who-dont-practise/ |title=Anthony Head: 'We're the only artists in the world who don't practise'
 |author=David Hutchison|date=11 October 2015 |website=[[The Stage]]|publisher= |access-date=14 October 2018}}&lt;/ref&gt;
| Dr. Frank N. Furter
| As part of the 1990-91 West End revival production at the [[Piccadilly Theatre]]
|-
| 1994
| ''[[Rope (play)|Rope]]''&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/theatre-murder-most-horrid-paul-taylor-finds-chilling-parallels-in-keith-baxters-production-of-1369744.html|title=THEATRE / Murder most horrid: Paul Taylor finds chilling parallels in Keith Baxter's production of Patrick Hamilton's Rope at Wyndham's
 |author=Paul Taylor|date=13 April 1994 |website=[[The Independent]]|publisher= |access-date=14 October 2018}}&lt;/ref&gt;
| Rupert Cadell
|
|-
| 2005
| ''[[Otherwise Engaged]]''&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.theguardian.com/stage/2005/nov/01/theatre|title=Otherwise Engaged
 |author=[[Michael Billington (critic)|Michael Billington]]|date=1 November 2005 |website=[[The Guardian]]|publisher= |access-date=14 October 2018}}&lt;/ref&gt;
| Jeff Golding
| Directed by Simon Curtis, also starring [[Richard E. Grant]] and [[David Bamber]]
|-
| 2010
| ''[[Six Degrees of Separation (play)|Six Degrees of Separation]]''&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/theatre/6873634/Six-Degrees-of-Separation-at-the-Old-Vic.html|title=Six Degrees of Separation at the Old Vic
 |author=Dominic Cavendish|date=23 December 2009 |website=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]|publisher= |access-date=14 October 2018}}&lt;/ref&gt;
| Flan
| Also starring [[Lesley Manville]] and Obi Abili
|-
| 2015
| ''Ticking''&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/theatre-dance/reviews/ticking-trafalgar-studios-theatre-review-lets-just-get-this-execution-on-the-road-a6695281.html|title=Ticking, Trafalgar Studios, theatre review: Let's just get this execution on the road
 |author=Paul Taylor|date=15 October 2015 |website=[[The Independent]]|publisher= |access-date=14 October 2018}}&lt;/ref&gt;
| Edward (Simon's father)
|
|-
| 2017
| ''[[Love In Idleness]]''&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.whatsonstage.com/london-theatre/reviews/love-in-idleness-menier-trevor-nunn_43161.html|title=Review: Love in Idleness (Menier Chocolate Factory)
 |author=Sarah Crompton|date=20 March 2017 |website=[[WhatsOnStage.com]]|publisher= |access-date=14 October 2018}}&lt;/ref&gt;
| Sir John Fletcher
| Also starring [[Eve Best]]
|-
| 2018
| ''[[The Muppets Take the O2]]''&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.beyondthejoke.co.uk/content/5942/david-tennant-muppets|title=News: David Tennant, Kylie Minogue, Adam Hills Join The Muppets
 |author=Bruce Dessau|date=6 July 2018 |website=Beyond The Joke|publisher= |access-date=14 October 2018}}&lt;/ref&gt;
| Himself
| Head attempts to read [[William Wordsworth]]'s &quot;[[I Wandered Lonely as a Cloud]]&quot;, but joins a dance party with [[Pepe the King Prawn]] instead; he also joined the cast for a rendition of &quot;[[Rainbow Connection]]&quot;
|}
== قایناق‌لار ==
{{قایناق}}
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«[[:en:Anthony Head|Anthony Head]]»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر). 
{{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو
| یازار     =no 
| ویکی‌سؤزلوک    =no 
| ویکی‌کیتاب    =no 
| ویکی‌سؤز =no 
| ویکی‌قایناق   =no 
| ویکی‌آمبار   =Anthony Head
| ویکی‌خبر      =no 
| ویکی‌گیل    =no 
| ویکی‌دولانما    =no
| ویکی‌بیلیم‌یورد    =no
}}

== گؤرونتولر ==
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=&quot;320&quot;&gt;
File:Paris_Hilton_at_2007_Scream_Awards.jpg

&lt;/gallery&gt;

[[بؤلمه:بریتانیالی کیشی اویونچولار]]</text>
      <sha1>2hjb6zwvijc581fmphmzteulegilzdu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1588539</id>
      <parentid>1588538</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:53:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Keivan.f</username>
        <id>5271</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1588539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15024" sha1="eu3nca7kmp89mqn2g3lvp5bzy1vo3b9" xml:space="preserve">{{شخص بیلگی قوتوسو
|آد=آنتونی هد
|شکیل=آنتونی هد
|شکیل آدی=Head, Anthony Stewart (2007).jpg
|شکلین اولچوسو =260
|آیری آدلار    =
|قیسا بیلگی   =[[اوْیونچو]].
|میللیت=[[بؤیوک بریتانیا|بریتانیالی]]
|تحصیل = 
|دوْغوم تاریخ ={{birth date|df=yes|1954|02|20}}
|دوْغوم یئر   =[[کمدن تاون]], لندن, اینگیلیس
|اؤلوم تاریخ  ={{death date and age|df=yes|2026|6|5|1954|2|20}}
|اؤلوم یئر    =[[باث]], اینگیلیس
|مزارلیقی=
|اؤلوم سببی=
|حیات یوْلداشی=  Sarah Fisher (1984–2025)
|اۇشاقلاری=
|ایمضا=
| وب‌سایت      =
}}
'''آنتونی هد''' ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]: Anthony Head) [[بؤیوک بریتانیا|بریتانیالی]] [[اوْیونچو]]. ۲۰ فئوریه ۱۹۵۴ ‏ ایلینده [[لندن]] شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. 1977–2024 ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.

== اوْینادیغی فیلم‌لر ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! ایل
!آدی 
!روْل 
! نوت
|-
| 1981
| ''[[Lady Chatterley's Lover (1981 film)|Lady Chatterley's Lover]]''
| Anton
| 
|-
| 1987
| ''{{sortname|A|Prayer for the Dying}}''
| Rupert
|
|-
| 1988
| ''La Collina del diavolo''
| Michael Toyle
|
|-
| 1992
| ''Woof Again! Why Me?''
| 
| [[Direct-to-video]] release
|-
| 2003
| ''[[I'll Be There (2003 film)|I'll Be There]]''
| Sam Gervasi
| 
|-
| 2004
| ''[[Fat Slags]]''
| Victor
|
|-
| 2005
| ''Framing Frankie''
| Dennis Folley
|
|-
| 2005
| ''[[Imagine Me &amp; You]]''
| Ned
|
|-
| 2006
| ''[[Scoop (2006 film)|Scoop]]''
| Detective
|
|-
| 2006
| ''[[Little Britain Live]]''
| Prime Minister
| Direct-to-video release
|-
| 2007
| ''[[Sparkle (2007 film)|Sparkle]]''
| Tony
|
|-
| 2007
| ''The Magic Door''
| George
| Direct-to-video release
|-
| 2007
| ''[[Amelia and Michael]]''
| Michael
| 
|-
| 2007
| ''[[Sweeney Todd: The Demon Barber of Fleet Street (2007 film)|Sweeney Todd: The Demon Barber of Fleet Street]]''
| Gentleman in Street
| Uncredited روْل &lt;br&gt;Cameo appearance
|-
| 2008
| ''[[Repo! The Genetic Opera]]''
| Nathan Wallace/Repo Man
|
|-
| 2011
| ''[[The Great Ghost Rescue (film)|The Great Ghost Rescue]]''
| Prime Minister
|
|-
| 2011
| ''{{sortname|The|Inbetweeners Movie}}''
| Will's Father
|
|-
| 2011
| ''[[Ghost Rider: Spirit of Vengeance]]''
| Benedict
|
|-
| 2011
| ''{{sortname|The|Iron Lady|dab=film}}''
| [[Geoffrey Howe]]
|
|-
| 2013
| ''[[Percy Jackson: Sea of Monsters]]''
| [[Chiron]]
|
|-
| 2013
| ''[[Underdogs (2013 animated film)|Underdogs]]''
| Adult Flash
|
|-
| 2014
| ''[[Flying Home (film)|Flying Home]]''
| Colin's father
|
|-
| 2015
| ''[[Convenience (film)|Convenience]]''
| Suicidal man
|
|-
| 2016
| ''[[A Street Cat Named Bob (film)|A Street Cat Named Bob]]''
| Nigel Bowen
| 
|-
| 2016
| ''[[Despite the Falling Snow (film)|Despite the Falling Snow]]''
| Old Misha 
|
|-
| 2018
| ''[[Batman: Gotham by Gaslight]]''
| [[Alfred Pennyworth]]
| Voice role&lt;br&gt;Direct-to-video release
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! ایل
!آدی 
!روْل 
! نوت
|-
| 1978
| ''[[Enemy at the Door]]''
| Clive Martel
| Episode: &quot;[[Enemy at the Door#Season One (1978)|Steel Hand from the Sea]]&quot;
|-
| 1978
| ''[[Lillie (TV series)|Lillie]]''
| William Le Breton
| [[ITV Network|ITV]] miniseries
|-
| 1978
| ''Accident''
| Simon Lovell
| Episode: &quot;The Figures Man&quot;
|-
| 1979
| ''{{sortname|The|Mallens}}''
| Weir
| Episode: 1.1 &lt;br&gt;Episode: 1.2
|-
| 1979
| ''[[Secret Army (TV series)|Secret Army]]''
| Hanslick
| Episode: &quot;[[List of Secret Army episodes#Series Three: 1979|A Safe Place]]&quot;
|-
| 1980
| ''[[Love in a Cold Climate (TV serial, 1980)|Love in a Cold Climate]]''
| Tony Kroesig
| [[Thames Television]] 
|-
| 1981
| ''[[Crown Court (TV series)|Crown Court]]''
| Timothy Preston-Berry
| Episode: &quot;Hen Party&quot;
|-
| 1981
| ''[[Bergerac (TV series)|Bergerac]]''
| Bill
| Episode: &quot;[[List of Bergerac episodes#Series 1|See You in Moscow]]&quot;
|-
| 1984–88
| ''{{sortname|The|Comic Strip Presents...}}''
| Ricki &lt;br&gt; Recording Studio Engineer
| Episodes: &quot;[[The Comic Strip Presents...#List of Comic Strip films|Slags]]&quot;, &quot;[[More Bad News]]&quot;
|-
| 1985
| ''[[C.A.T.S. Eyes]]''
| James Sinden
| Episode: &quot;[[List of C.A.T.S. Eyes episodes#Series 1|Goodbye, Jenny Wren]]&quot;
|-
| 1985
| ''[[Howards' Way]]''
| Phil Norton
| 5 episodes
|-
| 1987
| ''[[Boon (TV series)|Boon]]''
| Richard Rathbone
| Episode: &quot;Day of the Yoke&quot;
|-
| 1988
| ''Pulaski''
| Dudley Fielding
| Episode: &quot;The Price of Fame&quot;
|-
| 1988
| ''[[Rockliffe's Babies]]''
| Chris Patterson
| Episode: &quot;A Trip to the Zoo&quot;
|-
| 1991
| ''[[Woof!]]''
| Bentley
| Episode: 3.7 &lt;br&gt; Episode: 3.8
|-
| 1993
| ''{{sortname|The|Detectives}}''
| Simon
| Episode: &quot;[[The Detectives#Episodes|Acting Constables]]&quot;
|-
| 1993
| ''[[Highlander: The Series]]''
| Allan Rothwood
| Episode: &quot;[[Highlander: The Series (season 1)#ep21|Nowhere to Run]]&quot;
|-
| 1994
| ''[[Royce (film)|Royce]]''
| Pitlock
| [[Showtime (TV network)|Showtime]] television فیلم
|-
| 1995
| ''[[VR.5]]''
| Oliver Sampson
| Episodes: 5–13
|-
| 1995
| ''Ghostbusters of East Finchley''
| Terry
| Episode: 1.5
|-
| 1995
| ''[[NYPD Blue]]''
| Nigel Gibson
| Episode: &quot;[[NYPD Blue Episodes (Season 3)#Cold Heaters|Cold Heaters]]&quot;
|-
| 1996
| ''[[Roger Roger]]''
| Jimmy Price
| Television فیلم
|-
| 1997
| ''[[Jonathan Creek]]''
| Adam Klaus
| Episode: &quot;[[Jonathan Creek#Series 1 (1997)|The Wrestler's Tomb]]&quot;
|-
| 1997–2003
| ''[[Buffy the Vampire Slayer]]''
| [[Rupert Giles]]
| 121 episodes; (main 1997–2001, Special Guest 2002–03)&lt;br&gt;Nominated – [[Saturn Award for Best Supporting Actor on Television]]
|-
| 1999
| ''[[Two Guys, a Girl and a Pizza Place]]''
| Dr Staretski
| Episode: &quot;[[List of Two Guys and a Girl episodes#Season 2 (1998–1999)|Two Guys, a Girl and a Mother's Day]]&quot;
|-
| 2000
| ''Best Actress''
| Colin Truemans
| [[E!]] television فیلم
|-
| 2001
| ''[[Silent Witness]]''
| Henry Hutton
| Episode: &quot;Two Below Zero&quot;
|-
| 2002
| ''[[Spooks (TV series)|Spooks]]''
| Peter Salter
| Episode: &quot;Traitor's Gate&quot;
|-
| 2002
| ''[[Fillmore!]]''
| Professor Third
| Episode: &quot;[[List of Fillmore! episodes|Red Robins Don't Fly]]&quot;, &quot;[[List of Fillmore! episodes|A Cold Day at X]]&quot;
|-
| 2002–03
| ''[[Manchild (TV series)|Manchild]]''
| James
| 15 episodes
|-
| 2003
| ''[[My Family]]''
| Richard Harper
| Episode: &quot;[[List of My Family episodes#Series Four (2003)|May the Best Man Win]]&quot;
|-
| 2003
| ''[[And Starring Pancho Villa as Himself]]''
| William Benton
| [[HBO]] television فیلم
|-
| 2003
| ''Reversals''
| Andrew Barton
| [[ITV Network|ITV]] television فیلم
|-
| 2003–06
| ''[[Little Britain]]''
| [[Little Britain characters#Michael Stevens|Michael Stevens]]
|23 episodes
|-
| 2004
| ''True Horror with Anthony Head''
| Presenter
| Episodes: 1–5
|-
| 2004
| ''[[New Tricks]]''
| Sir Tim
| Episode: 1.2
|-
| 2004
| ''[[Monarch of the Glen (TV series)|Monarch of the Glen]]''
| Chester Grant
| Episodes: 6.7–6.10
|-
| 2005
| ''[[Murder Investigation Team (TV series)|Murder Investigation Team]]''
| Stewart Masters
| Episode: 2.2
|-
| 2005
| ''[[Rose and Maloney]]''
| David Terry
| Episode: 2.2
|-
| 2006
| ''[[Hotel Babylon]]''
| Mr Machin
| Episode: 1.2
|-
| 2006
| ''[[Doctor Who]]''
| [[List of Doctor Who villains#Mr Finch|Mr. Finch]]
| Episode: &quot;[[School Reunion (Doctor Who)|School Reunion]]&quot;
|-
| 2006
| ''[[Children's Party at the Palace]]''
| [[Captain Hook]]
| [[BBC]] television special
|-
| 2006
| ''Him and Us''
| Max Flash
| Unsold television pilot
|-
| 2007
| ''[[Red Nose Day 2007|Comic Relief 2007: The Big One]]''
| Various
|Television special
|-
| 2007
| ''[[Persuasion (2007 film)|Persuasion]]''
| Sir Walter Elliot
| Television فیلم
|-
| 2007
| ''[[Totally Doctor Who]]''
| Baltazar
| Voice روْل in ''[[The Infinite Quest]]''
|-
| 2007
| ''[[Sensitive Skin (UK TV series)|Sensitive Skin]]''
| Tom Paine
| Episodes: &quot;The Signals&quot;, &quot;Here I Am&quot;
|-
| 2007
| ''[[Sold (TV series)|Sold]]''
| Mr Colubrine
| 6 episodes
|-
| 2007–08
| ''[[Heroes Unmasked]]''
| Narrator
| Series 1 &amp; 2
|-
| 2007–09
| ''[[Doctor Who Confidential]]''
| Narrator
| 30 episodes
|-
| 2007–09
| ''[[Little Britain]]''
| Prime Minister
| 23 episodes
|-
| 2008–12
| ''[[Merlin (2008 TV series)|Merlin]]''
| [[Uther Pendragon]]
| 43 episodes 
|-
| 2008
| ''{{sortname|The|Invisibles|dab=TV series}}''
| Maurice Riley
| [[BBC One]] series
|-
| 2009
| ''[[Free Agents]]''
| Stephen
| [[Channel 4]] TV series
|-
| 2011
| ''[[Free Agents (U.S. TV series)|Free Agents]]''
| Stephen
| [[NBC]] TV series (US Remake of the Channel 4 series of the same name)
|-
| 2013
| ''[[Dancing on the Edge (TV series)|Dancing on the Edge]]''
| Donaldson
| [[BBC Two]] series
|-
| 2013
| ''[[NTSF:SD:SUV::]]''
| Corningham
| Episode: &quot;U-KO'ed&quot;
|-
| 2013
| ''[[Warehouse 13]]''
| Paracelsus
| 3 episodes
|-
| 2013
| ''You, Me &amp; Them''
| Ed Walker
| UKTV Gold series
|-
| 2014–15
| ''[[Dominion (TV series)|Dominion]]''
| David Whele
| Main cast
|-
| 2015
| ''[[Galavant]]''
| Galavant's Father&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://abcmedianet.com/Web/dnr/dispDNR.aspx?id=pr71946|title=Disney – ABC Press|publisher=}}&lt;/ref&gt;
| Episode: &quot;My Cousin Izzy&quot;
|-
| 2015–16
| ''[[Yonderland]]''
| Nigel
| 2 episodes
|-
|2017
|''[[Still Star-Crossed]]''
|Lord Silvestro Capulet
|Series regular 
|-
|2017
|''[[Shadowhunters]]''
|Voice of Angel Raziel
| Episode: &quot;Beside Still Water&quot;
|-
|2018
|''[[The Split (TV series)|The Split]]''
| Oscar Defoe&lt;ref&gt;[[The Split (TV series)]]&lt;/ref&gt;{{Better source|reason=per WP:CIRCULAR|date=July 2018}}
| 6 Episodes
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! ایل
!آدی 
!روْل 
! نوت
|-
|2007-2012
| ''[[Bleak Expectations]]
|Gently Benevolent &amp; Jeremy Sourquill
|
|-
|2010
| ''Ghost Stories by [[Walter de la Mare]]
|The Reader
|First broadcast on BBC Radio 7 – Mon 27 December 2010 Subsequent repeats on Radio 4 Extra
Episode 4 of 5: &quot;A Recluse&quot;
|-
| 2011–2014
| ''[[Cabin Pressure (radio series)|Cabin Pressure]]''
| Herc Shipwright
| Episodes: &quot;Newcastle&quot;, &quot;Ottery St Mary&quot;, &quot;Rotterdam&quot;, &quot;Vaduz&quot;, &quot;Yverdon-Les-Bains&quot;, &quot;Zürich, Part 1&quot;, &quot;Zürich, Part 2&quot;
|-
|2012
| ''Clayton Grange''
|Saunders
|
|-
| 2013
| ''[[Neverwhere#Radio|Neverwhere]]''
| Mr Croup
|
|-
|2018
|[[The Archers]]
|Robin Fairbrother
|
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! ایل
!آدی 
!روْل 
! نوت
|-
| 1985-1986
| ''Yonadab''&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://theatricalia.com/play/5em/yonadab/production/by1 |title=Production of Yonadab |author=&lt;!--Not stated--&gt; |date= |website=Theatricalia |publisher= |access-date=14 October 2018 |accessdate=2019-03-13 |archivedate=2018-10-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181014165155/https://theatricalia.com/play/5em/yonadab/production/by1 }}&lt;/ref&gt;
| Absalom
|
|-
| 1990-1991
| ''[[The Rocky Horror Show]]''&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.thestage.co.uk/features/interviews/2015/anthony-head-were-the-only-artists-in-the-world-who-dont-practise/ |title=Anthony Head: 'We're the only artists in the world who don't practise'
 |author=David Hutchison|date=11 October 2015 |website=[[The Stage]]|publisher= |access-date=14 October 2018}}&lt;/ref&gt;
| Dr. Frank N. Furter
| As part of the 1990-91 West End revival production at the [[Piccadilly Theatre]]
|-
| 1994
| ''[[Rope (play)|Rope]]''&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/theatre-murder-most-horrid-paul-taylor-finds-chilling-parallels-in-keith-baxters-production-of-1369744.html|title=THEATRE / Murder most horrid: Paul Taylor finds chilling parallels in Keith Baxter's production of Patrick Hamilton's Rope at Wyndham's
 |author=Paul Taylor|date=13 April 1994 |website=[[The Independent]]|publisher= |access-date=14 October 2018}}&lt;/ref&gt;
| Rupert Cadell
|
|-
| 2005
| ''[[Otherwise Engaged]]''&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.theguardian.com/stage/2005/nov/01/theatre|title=Otherwise Engaged
 |author=[[Michael Billington (critic)|Michael Billington]]|date=1 November 2005 |website=[[The Guardian]]|publisher= |access-date=14 October 2018}}&lt;/ref&gt;
| Jeff Golding
| Directed by Simon Curtis, also starring [[Richard E. Grant]] and [[David Bamber]]
|-
| 2010
| ''[[Six Degrees of Separation (play)|Six Degrees of Separation]]''&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/theatre/6873634/Six-Degrees-of-Separation-at-the-Old-Vic.html|title=Six Degrees of Separation at the Old Vic
 |author=Dominic Cavendish|date=23 December 2009 |website=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]|publisher= |access-date=14 October 2018}}&lt;/ref&gt;
| Flan
| Also starring [[Lesley Manville]] and Obi Abili
|-
| 2015
| ''Ticking''&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/theatre-dance/reviews/ticking-trafalgar-studios-theatre-review-lets-just-get-this-execution-on-the-road-a6695281.html|title=Ticking, Trafalgar Studios, theatre review: Let's just get this execution on the road
 |author=Paul Taylor|date=15 October 2015 |website=[[The Independent]]|publisher= |access-date=14 October 2018}}&lt;/ref&gt;
| Edward (Simon's father)
|
|-
| 2017
| ''[[Love In Idleness]]''&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.whatsonstage.com/london-theatre/reviews/love-in-idleness-menier-trevor-nunn_43161.html|title=Review: Love in Idleness (Menier Chocolate Factory)
 |author=Sarah Crompton|date=20 March 2017 |website=[[WhatsOnStage.com]]|publisher= |access-date=14 October 2018}}&lt;/ref&gt;
| Sir John Fletcher
| Also starring [[Eve Best]]
|-
| 2018
| ''[[The Muppets Take the O2]]''&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.beyondthejoke.co.uk/content/5942/david-tennant-muppets|title=News: David Tennant, Kylie Minogue, Adam Hills Join The Muppets
 |author=Bruce Dessau|date=6 July 2018 |website=Beyond The Joke|publisher= |access-date=14 October 2018}}&lt;/ref&gt;
| Himself
| Head attempts to read [[William Wordsworth]]'s &quot;[[I Wandered Lonely as a Cloud]]&quot;, but joins a dance party with [[Pepe the King Prawn]] instead; he also joined the cast for a rendition of &quot;[[Rainbow Connection]]&quot;
|}
== قایناق‌لار ==
{{قایناق}}
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«[[:en:Anthony Head|Anthony Head]]»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر). 
{{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو
| یازار     =no 
| ویکی‌سؤزلوک    =no 
| ویکی‌کیتاب    =no 
| ویکی‌سؤز =no 
| ویکی‌قایناق   =no 
| ویکی‌آمبار   =Anthony Head
| ویکی‌خبر      =no 
| ویکی‌گیل    =no 
| ویکی‌دولانما    =no
| ویکی‌بیلیم‌یورد    =no
}}

== گؤرونتولر ==
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=&quot;320&quot;&gt;
File:Paris_Hilton_at_2007_Scream_Awards.jpg

&lt;/gallery&gt;

[[بؤلمه:بریتانیالی کیشی اویونچولار]]</text>
      <sha1>eu3nca7kmp89mqn2g3lvp5bzy1vo3b9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>آت‌جیق</title>
    <ns>0</ns>
    <id>617798</id>
    <revision>
      <id>1588542</id>
      <parentid>1588518</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T05:06:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <origin>1588542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="965" sha1="feusx1dk2bnvcv3ybjq7oedykkhffyi" xml:space="preserve">'''آت‌جیق''' یادا '''هیپاریونینی''' ایندیکی آت‌لارین چوخ یاخین قوهوم‌لاری ساییلیرلار. اونلارین ان بارز خوصوصیت‌لری، ایاق‌لاری‌نین کناریندا اولان اوچ بارماق‌لی قورولوشلاری ایدی.
{{Taxobox
| name =  آت جیق
| fossil_range = 
| image = Hipparion4.jpg
| image_caption  = 
| image 2 = 
  | image2_caption = 
| status =
| status_system = 
| parent_authority = 
| taxon =  
| authority = 
 | regnum            = [[حئیوان]]
| phylum            =  [[خوْردالیلار]]
| familia           =  [[آت کیمیلر]]
| subfamilia    = [[آتلار (آلت عائله)]]
| classis           = [[ممه‌لیلر]]
| ordo           =  [[تکدیرناق‌لیلار]]
| subordo        = 
| tribus           = هیپاریونینی
| superordo     = 
| subspecies     = 
| subgenera      =
| genus        =  
}}</text>
      <sha1>feusx1dk2bnvcv3ybjq7oedykkhffyi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1588543</id>
      <parentid>1588542</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T05:27:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <origin>1588543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1006" sha1="jndtrg7ml5oasuop19jqtcjfp7i8n7i" xml:space="preserve">'''آت‌جیق''' یادا '''هیپاریونینی''' ایندیکی آت‌لارین چوخ یاخین قوهوم‌لاری ساییلیرلار. اونلارین ان بارز خوصوصیت‌لری، ایاق‌لاری‌نین کناریندا اولان اوچ بارماق‌لی قورولوشلاری ایدی.
{{Taxobox
| name =  آت جیق
| fossil_range = 
| image = Hipparion4.jpg
| image_caption  = 
| image 2 = 
  | image2_caption = 
| status =
| status_system = 
| parent_authority = 
| taxon =  
| authority = 
 | regnum            = [[حئیوان]]
| phylum            =  [[خوْردالیلار]]
| familia           =  [[آت کیمیلر]]
| subfamilia    = [[آتلار (آلت عائله)]]
| classis           = [[ممه‌لیلر]]
| ordo           =  [[تکدیرناق‌لیلار]]
| subordo        = 
| tribus           = هیپاریونینی
| superordo     = 
| subspecies     = 
| subgenera      =
| genus        =  
}}

==قایناقلار==
{{قایناق}}</text>
      <sha1>jndtrg7ml5oasuop19jqtcjfp7i8n7i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1588544</id>
      <parentid>1588543</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:39:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <origin>1588544</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2644" sha1="lctqdk8pasdjgpo97fdx1ftdt1rongy" xml:space="preserve">'''آت‌جیق''' یادا '''هیپاریونینی''' ایندیکی آت‌لارین چوخ یاخین قوهوم‌لاری ساییلیرلار. اونلارین ان بارز خوصوصیت‌لری، ایاق‌لاری‌نین کناریندا اولان اوچ بارماق‌لی قورولوشلاری ایدی.
{{Taxobox
| name =  آت جیق
| fossil_range = 
| image = Hipparion4.jpg
| image_caption  = 
| image 2 = 
  | image2_caption = 
| status =
| status_system = 
| parent_authority = 
| taxon =  
| authority = 
 | regnum            = [[حئیوان]]
| phylum            =  [[خوْردالیلار]]
| familia           =  [[آت کیمیلر]]
| subfamilia    = [[آتلار (آلت عائله)]]
| classis           = [[ممه‌لیلر]]
| ordo           =  [[تکدیرناق‌لیلار]]
| subordo        = 
| tribus           = هیپاریونینی
| superordo     = 
| subspecies     = 
| subgenera      =
| genus        =  
}}
اوْنلارین به‌دن فوْرملاری مۆعاصیر آتلارا بنزر، یۆکسک تاجلؽ دیشلری وار ایدی. اوْنلار ایلک دفعه [[ شومالی آمریکا|شومالی آمریکادا]] تخمینا ۱۷ میلیوْن ایل اول،&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Janis |first1=Christine M. |last2=Bernor |first2=Raymond L. |date=12 April 2019 |title=The Evolution of Equid Monodactyly: A Review Including a New Hypothesis |journal=[[Frontiers in Ecology and Evolution]] |volume=7 |article-number=119 |doi=10.3389/fevo.2019.00119 |issn=2296-701X |doi-access=free |bibcode=2019FrEEv...7..119J |hdl=1983/ede09e37-96f7-4baf-aec5-1bb7766a04e7 |hdl-access=free }}&lt;/ref&gt;  تخمینا ۱۱،۴-۱۱،۰ میلیون ایل اول کؤهنه دۆنیایا کؤچمزدن اول میوْسئن دؤورونده اوْرتایا چؽخدی. &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Bernor |first1=Raymond L. |last2=Kaya |first2=Ferhat |last3=Kaakinen |first3=Anu |last4=Saarinen |first4=Juha |last5=Fortelius |first5=Mikael |date=October 2021 |title=Old world hipparion evolution, biogeography, climatology and ecology |journal=[[Earth-Science Reviews]] |language=en |volume=221 |article-number=103784 |doi=10.1016/j.earscirev.2021.103784|doi-access=free |bibcode=2021ESRv..22103784B |hdl=10138/335765 |hdl-access=free }}&lt;/ref&gt; ان گنج نوْعو ائرکن پلئیستوْسئنین سوْنونا قدر اۇزانیر، [[آت (جینس)|ائقۇوس]] جینسینین کؤهنه دۆنیایا مۆعاصیر آتلارؽنین گلیشین‌دن سوْنرا نسلی کسیلیر.

==قایناقلار==
{{قایناق}}</text>
      <sha1>lctqdk8pasdjgpo97fdx1ftdt1rongy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1588545</id>
      <parentid>1588544</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:51:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <origin>1588545</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6949" sha1="7pb1snq5wz9l8d1x2hkwcq38xc04nox" xml:space="preserve">'''آت‌جیق''' یادا '''هیپاریونینی''' ایندیکی آت‌لارین چوخ یاخین قوهوم‌لاری ساییلیرلار. اونلارین ان بارز خوصوصیت‌لری، ایاق‌لاری‌نین کناریندا اولان اوچ بارماق‌لی قورولوشلاری ایدی.
{{Taxobox
| name =  آت جیق
| fossil_range = 
| image = Hipparion4.jpg
| image_caption  = 
| image 2 = 
  | image2_caption = 
| status =
| status_system = 
| parent_authority = 
| taxon =  
| authority = 
 | regnum            = [[حئیوان]]
| phylum            =  [[خوْردالیلار]]
| familia           =  [[آت کیمیلر]]
| subfamilia    = [[آتلار (آلت عائله)]]
| classis           = [[ممه‌لیلر]]
| ordo           =  [[تکدیرناق‌لیلار]]
| subordo        = 
| tribus           = هیپاریونینی
| superordo     = 
| subspecies     = 
| subgenera      =
| genus        =  
}}
اوْنلارین به‌دن فوْرملاری مۆعاصیر آتلارا بنزر، یۆکسک تاجلؽ دیشلری وار ایدی. اوْنلار ایلک دفعه [[ شومالی آمریکا|شومالی آمریکادا]] تخمینا ۱۷ میلیوْن ایل اول،&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Janis |first1=Christine M. |last2=Bernor |first2=Raymond L. |date=12 April 2019 |title=The Evolution of Equid Monodactyly: A Review Including a New Hypothesis |journal=[[Frontiers in Ecology and Evolution]] |volume=7 |article-number=119 |doi=10.3389/fevo.2019.00119 |issn=2296-701X |doi-access=free |bibcode=2019FrEEv...7..119J |hdl=1983/ede09e37-96f7-4baf-aec5-1bb7766a04e7 |hdl-access=free }}&lt;/ref&gt;  تخمینا ۱۱،۴-۱۱،۰ میلیون ایل اول کؤهنه دۆنیایا کؤچمزدن اول میوْسئن دؤورونده اوْرتایا چؽخدی. &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Bernor |first1=Raymond L. |last2=Kaya |first2=Ferhat |last3=Kaakinen |first3=Anu |last4=Saarinen |first4=Juha |last5=Fortelius |first5=Mikael |date=October 2021 |title=Old world hipparion evolution, biogeography, climatology and ecology |journal=[[Earth-Science Reviews]] |language=en |volume=221 |article-number=103784 |doi=10.1016/j.earscirev.2021.103784|doi-access=free |bibcode=2021ESRv..22103784B |hdl=10138/335765 |hdl-access=free }}&lt;/ref&gt; ان گنج نوْعو ائرکن پلئیستوْسئنین سوْنونا قدر اۇزانیر، [[آت (جینس)|ائقۇوس]] جینسینین کؤهنه دۆنیایا مۆعاصیر آتلارؽنین گلیشین‌دن سوْنرا نسلی کسیلیر.

==آناتومیلری==

آتجیقلرین اؤلچولری چوْخ مۆختلیف ایدی، ان کیچیک نوْوعلرین بدن کۆتله‌سی قوْیونلارلا مۆقایسه ائدیله بیلن ۵۰ کیلوْقرامدان آز ایدی،&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Citation |last=Janis |first=Christine M. |title=Asymmetry of Evolutionary Patterns Between New World and Old World Equids and Among New World Equine Tribes |date=2023 |work=Evolution of Cenozoic Land Mammal Faunas and Ecosystems |pages=143–164 |editor-last=Casanovas-Vilar |editor-first=Isaac |series=Vertebrate Paleobiology and Paleoanthropology |url=https://link.springer.com/10.1007/978-3-031-17491-9_10 |access-date=2025-10-21 |place=Cham |publisher=Springer International Publishing |language=en |doi=10.1007/978-3-031-17491-9_10 |isbn=978-3-031-17490-2 |editor2-last=van den Hoek Ostende |editor2-first=Lars W. |editor3-last=Janis |editor3-first=Christine M. |editor4-last=Saarinen |editor4-first=Juha|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; ان بؤیوک نوْولرین ایسه بدن کۆتله‌سی ۳۰۰ کیلوْقرامدان چوْخ ایدی.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; مۆعاصیر آتلاردان فرقلی اوْلاراق، آما بیر چوْخ آیری فوْسیل آت آتلارؽ کیمی  (equids)، اوْنلارین هر آیاغؽندا اۆچ بارماق وار ایدی، ایکی یان بارماق اساس مرکزی بارماقدان چوخلی کیچیک ایدی. ساخلانؽلان ایزلردن الده ائدیلن دلیللر گؤستریر کی، یان بارماقلار ساده‌جه قالؽق دئییل، فۇنکسیونال ایدی و یئره توْخونوردو، اوْیناقلارین ثابیتلشدیریلمسی و یۆک داشؽماسی اۆچون ایستیفاده ائدیلمیش اوْلا بیلر و ایستقیامتی دَییشدیرمک لازؽم گلدیکده حرکته کؤمک ائتمیش اوْلا بیلر. مرکزی دؽرناغین آلت طرفینده مۆعاصیر آتلارا بنزر قۇرباغا اوْلدوغو ایره‌لی سۆرولموشدور.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Vincelette |first1=Alan R. |last2=Renders |first2=Elise |last3=Scott |first3=Kathleen M. |last4=Falkingham |first4=Peter L. |last5=Janis |first5=Christine M. |date=June 2023 |title=Hipparion tracks and horses' toes: the evolution of the equid single hoof |journal=[[Royal Society Open Science]] |language=en |volume=10 |issue=6 |article-number=230358 |doi=10.1098/rsos.230358 |doi-access=free |issn=2054-5703 |pmc=10282582 |pmid=37351494 |bibcode=2023RSOS...1030358V }}&lt;/ref&gt; اوْنلارین دیشلری مۆعاصیر آتلارا نیسبتا بیر قدر آشاغؽ تاجلؽدیر، باخمایاراق کی، اوْنلارین ائقۇینی قبیله‌سینین عۆضولرینین دیشلرینین مینا مۆرکبلی‌یینی آشان نیسبتا مۆرکب مینا ناخؽشلاری وار ایدی کی، بۇ دا آرتان آشؽنما مۆقاویمتینه اۇیغونلاشما اوْلدوغو دۆشونولور. مۆعاصیر آتلارلا مۆقایسه‌ده، آیاغؽن٫ایاغین مئتاپوْدیال سۆموکلری داها اۇزون ایدی، بۇ دا اجدادلارؽندان بری آتلاردا راست گلینن بیر حالدؽر.&lt;ref&gt;{{Citation |last1=Cantalapiedra |first1=Juan L. |title=Evolutionary Radiation of Equids |date=2023 |work=The Equids |pages=27–45 |editor-last=Prins |editor-first=Herbert H. T. |url=https://link.springer.com/10.1007/978-3-031-27144-1_2 |access-date=2025-10-21 |place=Cham |publisher=Springer International Publishing |language=en |doi=10.1007/978-3-031-27144-1_2 |isbn=978-3-031-27143-4 |last2=Sanisidro |first2=Oscar |last3=Cantero |first3=Enrique |last4=Prado |first4=Jose Luis |last5=Alberdi |first5=María Teresa |editor2-last=Gordon |editor2-first=Iain J.|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; پروْبوسجیدیپپاریون کیمی بعضی کؤهنه دۆنیا هیپپاریوْنلاریندا گئری چکیلمیش بۇرون و اۇزونسوو بۇرونلار اینکیشاف ائتمیشدیر کی، بۇ دا تاپیر بنزری پروْبوسجیسین مؤوجودلوغونو گؤستره بیلر.

==قایناقلار==
{{قایناق}}</text>
      <sha1>7pb1snq5wz9l8d1x2hkwcq38xc04nox</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1588546</id>
      <parentid>1588545</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:55:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <comment>/* آناتومیلری */</comment>
      <origin>1588546</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7068" sha1="8uuh706lneo3lbr9ttzyqzwxd1crqxv" xml:space="preserve">'''آت‌جیق''' یادا '''هیپاریونینی''' ایندیکی آت‌لارین چوخ یاخین قوهوم‌لاری ساییلیرلار. اونلارین ان بارز خوصوصیت‌لری، ایاق‌لاری‌نین کناریندا اولان اوچ بارماق‌لی قورولوشلاری ایدی.
{{Taxobox
| name =  آت جیق
| fossil_range = 
| image = Hipparion4.jpg
| image_caption  = 
| image 2 = 
  | image2_caption = 
| status =
| status_system = 
| parent_authority = 
| taxon =  
| authority = 
 | regnum            = [[حئیوان]]
| phylum            =  [[خوْردالیلار]]
| familia           =  [[آت کیمیلر]]
| subfamilia    = [[آتلار (آلت عائله)]]
| classis           = [[ممه‌لیلر]]
| ordo           =  [[تکدیرناق‌لیلار]]
| subordo        = 
| tribus           = هیپاریونینی
| superordo     = 
| subspecies     = 
| subgenera      =
| genus        =  
}}
اوْنلارین به‌دن فوْرملاری مۆعاصیر آتلارا بنزر، یۆکسک تاجلؽ دیشلری وار ایدی. اوْنلار ایلک دفعه [[ شومالی آمریکا|شومالی آمریکادا]] تخمینا ۱۷ میلیوْن ایل اول،&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Janis |first1=Christine M. |last2=Bernor |first2=Raymond L. |date=12 April 2019 |title=The Evolution of Equid Monodactyly: A Review Including a New Hypothesis |journal=[[Frontiers in Ecology and Evolution]] |volume=7 |article-number=119 |doi=10.3389/fevo.2019.00119 |issn=2296-701X |doi-access=free |bibcode=2019FrEEv...7..119J |hdl=1983/ede09e37-96f7-4baf-aec5-1bb7766a04e7 |hdl-access=free }}&lt;/ref&gt;  تخمینا ۱۱،۴-۱۱،۰ میلیون ایل اول کؤهنه دۆنیایا کؤچمزدن اول میوْسئن دؤورونده اوْرتایا چؽخدی. &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Bernor |first1=Raymond L. |last2=Kaya |first2=Ferhat |last3=Kaakinen |first3=Anu |last4=Saarinen |first4=Juha |last5=Fortelius |first5=Mikael |date=October 2021 |title=Old world hipparion evolution, biogeography, climatology and ecology |journal=[[Earth-Science Reviews]] |language=en |volume=221 |article-number=103784 |doi=10.1016/j.earscirev.2021.103784|doi-access=free |bibcode=2021ESRv..22103784B |hdl=10138/335765 |hdl-access=free }}&lt;/ref&gt; ان گنج نوْعو ائرکن پلئیستوْسئنین سوْنونا قدر اۇزانیر، [[آت (جینس)|ائقۇوس]] جینسینین کؤهنه دۆنیایا مۆعاصیر آتلارؽنین گلیشین‌دن سوْنرا نسلی کسیلیر.

==آناتومیلری==
[[File:Hipparion primigenius 01.jpg|thumb|слева|265px|هیپودریوم پریمیقئنیومون فوسیلی]]
آتجیقلرین اؤلچولری چوْخ مۆختلیف ایدی، ان کیچیک نوْوعلرین بدن کۆتله‌سی قوْیونلارلا مۆقایسه ائدیله بیلن ۵۰ کیلوْقرامدان آز ایدی،&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Citation |last=Janis |first=Christine M. |title=Asymmetry of Evolutionary Patterns Between New World and Old World Equids and Among New World Equine Tribes |date=2023 |work=Evolution of Cenozoic Land Mammal Faunas and Ecosystems |pages=143–164 |editor-last=Casanovas-Vilar |editor-first=Isaac |series=Vertebrate Paleobiology and Paleoanthropology |url=https://link.springer.com/10.1007/978-3-031-17491-9_10 |access-date=2025-10-21 |place=Cham |publisher=Springer International Publishing |language=en |doi=10.1007/978-3-031-17491-9_10 |isbn=978-3-031-17490-2 |editor2-last=van den Hoek Ostende |editor2-first=Lars W. |editor3-last=Janis |editor3-first=Christine M. |editor4-last=Saarinen |editor4-first=Juha|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; ان بؤیوک نوْولرین ایسه بدن کۆتله‌سی ۳۰۰ کیلوْقرامدان چوْخ ایدی.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; مۆعاصیر آتلاردان فرقلی اوْلاراق، آما بیر چوْخ آیری فوْسیل آت آتلارؽ کیمی  (equids)، اوْنلارین هر آیاغؽندا اۆچ بارماق وار ایدی، ایکی یان بارماق اساس مرکزی بارماقدان چوخلی کیچیک ایدی. ساخلانؽلان ایزلردن الده ائدیلن دلیللر گؤستریر کی، یان بارماقلار ساده‌جه قالؽق دئییل، فۇنکسیونال ایدی و یئره توْخونوردو، اوْیناقلارین ثابیتلشدیریلمسی و یۆک داشؽماسی اۆچون ایستیفاده ائدیلمیش اوْلا بیلر و ایستقیامتی دَییشدیرمک لازؽم گلدیکده حرکته کؤمک ائتمیش اوْلا بیلر. مرکزی دؽرناغین آلت طرفینده مۆعاصیر آتلارا بنزر قۇرباغا اوْلدوغو ایره‌لی سۆرولموشدور.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Vincelette |first1=Alan R. |last2=Renders |first2=Elise |last3=Scott |first3=Kathleen M. |last4=Falkingham |first4=Peter L. |last5=Janis |first5=Christine M. |date=June 2023 |title=Hipparion tracks and horses' toes: the evolution of the equid single hoof |journal=[[Royal Society Open Science]] |language=en |volume=10 |issue=6 |article-number=230358 |doi=10.1098/rsos.230358 |doi-access=free |issn=2054-5703 |pmc=10282582 |pmid=37351494 |bibcode=2023RSOS...1030358V }}&lt;/ref&gt; اوْنلارین دیشلری مۆعاصیر آتلارا نیسبتا بیر قدر آشاغؽ تاجلؽدیر، باخمایاراق کی، اوْنلارین ائقۇینی قبیله‌سینین عۆضولرینین دیشلرینین مینا مۆرکبلی‌یینی آشان نیسبتا مۆرکب مینا ناخؽشلاری وار ایدی کی، بۇ دا آرتان آشؽنما مۆقاویمتینه اۇیغونلاشما اوْلدوغو دۆشونولور. مۆعاصیر آتلارلا مۆقایسه‌ده، آیاغؽن٫ایاغین مئتاپوْدیال سۆموکلری داها اۇزون ایدی، بۇ دا اجدادلارؽندان بری آتلاردا راست گلینن بیر حالدؽر.&lt;ref&gt;{{Citation |last1=Cantalapiedra |first1=Juan L. |title=Evolutionary Radiation of Equids |date=2023 |work=The Equids |pages=27–45 |editor-last=Prins |editor-first=Herbert H. T. |url=https://link.springer.com/10.1007/978-3-031-27144-1_2 |access-date=2025-10-21 |place=Cham |publisher=Springer International Publishing |language=en |doi=10.1007/978-3-031-27144-1_2 |isbn=978-3-031-27143-4 |last2=Sanisidro |first2=Oscar |last3=Cantero |first3=Enrique |last4=Prado |first4=Jose Luis |last5=Alberdi |first5=María Teresa |editor2-last=Gordon |editor2-first=Iain J.|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; پروْبوسجیدیپپاریون کیمی بعضی کؤهنه دۆنیا هیپپاریوْنلاریندا گئری چکیلمیش بۇرون و اۇزونسوو بۇرونلار اینکیشاف ائتمیشدیر کی، بۇ دا تاپیر بنزری پروْبوسجیسین مؤوجودلوغونو گؤستره بیلر.

==قایناقلار==
{{قایناق}}</text>
      <sha1>8uuh706lneo3lbr9ttzyqzwxd1crqxv</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>