شیمی

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="azb">
  <siteinfo>
    <sitename>ویکی‌پدیا</sitename>
    <dbname>azbwiki</dbname>
    <base>https://azb.wikipedia.org/wiki/%D8%A2%D9%86%D8%A7_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.13</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">مدیا</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">اؤزل</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">دانیشیق</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ایشلدن</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ایشلدن دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ویکی‌پدیا</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ویکی‌پدیا دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">فایل</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">فایل دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">مدیاویکی</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">مدیاویکی دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">شابلون</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">شابلون دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">کؤمک</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">کؤمک دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">بؤلمه</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">بؤلمه دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">پوْرتال</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">پوْرتال دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ماژول</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ماژول دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>شیمی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20702</id>
    <revision>
      <id>1591477</id>
      <parentid>1559267</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T09:42:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Redaktor GLAM</username>
        <id>53148</id>
      </contributor>
      <comment>Better quality version of image</comment>
      <origin>1591477</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18778" sha1="5kiru6s97if85klj9ic2txnfdo1bf0d" xml:space="preserve">{{Infobox
|data1 = [[File:14LaAc periodic table IIb.jpg|x200px]]
|data2 = [[File:Hydrogen discharge tube.jpg|x50px|left]][[File:Barium unter Argon Schutzgas Atmosphäre.jpg|x100px|right]] 
|data3 = [[File:Copper.jpg|x100px|left]][[File:HEUraniumC.jpg|x100px|right]]
|data4 = [[File:Bromine vial in acrylic cube.jpg|x100px|left]][[File:HeTube.jpg|x100px|right]]
|data5 = Top: The [[periodic table]] of the chemical elements.&lt;br/&gt;Below: Examples of certain chemical elements. From left to right: [[hydrogen]], [[barium]], [[copper]], [[uranium]], [[bromine]], and [[helium]].
}}

'''شیمی''' -  طبیعت علمی. طبیعتی اؤیره‌نه‌ن دیگر علملر ده وار. همین علملرین عمومی آدی طبیعتشوناس‌لیق‌دیر. فیزیک، شیمی، بیولوژی، فیزیکی جوغرافیا، نوجوم و س. طبیعت علملری‌دیر.

== شیمینین اساس آنلاییشلاری ==
شیمینین آراشدیرما اوبیئکتی ماده‌لر - آتوم و موْلکوللاردیر. بونلار کیمیوی هیسه جیکلر آدلانیرلار. اونلارین اؤلچوسو ۱۰&lt;sup&gt;−۱۰&lt;/sup&gt; – ۱۰&lt;sup&gt;−۶&lt;/sup&gt; متر آراسین‌دا اولور. بون‌دان کیچیک اؤلچولو هیسسجیکلری فیزیک اؤیرنیر. همین هیسه جیکلر میکروهیسه جیکلر آدلانیر. اؤلچوسو ایری اولان هیسه جیکلرده باش وئره‌ن پروسسلری ده فیزیک اؤیرنیر.

[[file:Periodic table.svg|450px|thumb|کیمیوی المنتلرین مۆعاصیر [[Kimyəvi elementlərin dövri sistemi|دؤوری جدول]]ی]]
آدی کیمیوی اۆصوللارلا داها بسیت ماده‌لره آییرمانین مومکون اولمادیغی طبیعی و صونعی ماده‌لر. کیمیوی المنتلر بیر-بیری ایله بیرلشه‌رک بیزی ایحاطه ائدن عالمین بوتون مورکّب ماده‌لرینی عمله گتیریر. هر کیمیوی المنت، نۆوه‌سین‌ده عئینی سای‌دا الکتریک یوکو و [[atom|آتوم]] اؤرتویون‌ده عئینی سای‌دا الکترون اولان [[Atom nüvəsi|آتوملاردان]] یارانمیش‌دیر. آتوملارین نۆوه‌سی سایجا همین المنتین ''آتوم نؤمره‌سینه'' برابر پروتون‌دان و موختلیف سای‌دا نئیترون‌دان عبارت‌دیر. عئینی المنتین کوتله اددلری موختلیف اولان نؤعلرینه [[ایزوتوپ]] دئییلیر. کیمیوی المنتلرین چوخونون طبیعت‌ده ایکی و یا داها آرتیق ایزوتوپو وار. ۸۱ المنتین ۲۷۶ ثابت و ۱۵۰۰-ا یاخین [[رادیواکتیو]] ایزوتوپو معلوم‌دور. یئر اۆزرینده طبیعی المنتلرین ایزوتوپ ترکیبی، عادتاً، ثابت اولدوغون‌دان هر المنتین ''آتوم کوتله‌سی''، دئمک اولار کی، دایم ثابت قالیر و المنتین ان موهوم خصوصیّتلارین‌دان بیری‌دیر.

هله‌لیک علمه معلوم اولان کیمیوی المنتلرین سایی ۱۱۸-دیر (۲۰۰۸). اونلارین اکثریتی رادیواکتیو دئییل و طبیعت‌ده مؤوجود اولان بوتون بسیت و مورکّب ماده‌لری عمله گتیریر. بسیت ماده - المنتین سربست حال‌داکی فورماسی‌دیر.

== تاریخی ==

شیمینین تاریخی الشیمی(شیمیگرلیک) اوّلی،الشیمی (شیمیگرلیک) دؤورو، مرسوم و مۆعاصیر شیمی دؤورلری اولماق اوزره ۴ دؤوره بؤلونور.

=== الشیمیدان اوولکی دؤور ===

[[File:Georgius Agricola.jpg|thumb|150px|left|Agricola, author of ''De re metallica'']]
شیمینین بیلینه‌ن تاریخی قدیم [[میصر]] دؤورون‌ده باشلامیش‌دیر. ائ.ا. ۲۰۰۰-جی ایللرده مصرلیلرین کیمیوی اۆصوللار ایستیفاده ائدرک کوسمئتیک توزلار چیخاردیقلاری ادعا ائدیلمک‌ده‌دیر.  کرال هامموراپی دؤورون‌ده (ائ.ا ۱۷۹۲-۱۷۵۰) بابیللر [[قیزیل]]، [[گوموش]]، [[civə|جیوه]]، گولله، [[دمیر]] و [[میس]] کیمی دمیرلاری تعیین اولونموش و بو دمیرلارا سیمووللار وئریلمیش‌دیر. ائرکه‌ن یونان فلسفه‌چیلر (سقراط اوّلی موتفککیرلر) طبیعی حادثه‌لری فؤوقلتبیی اولمایان سببلرله شرحه چالیشمیشلار، بونون نتیجه‌سین‌ده ده بو دؤورده الشیمی اوّلی شیمی بیلیمینین تمللری آتیلمیش‌دیر. میلئت‌لی تالئس (ائ.ا ۶۲۴ - ائ.ا ۵۴۶) ماده نین پرینسیپلرینی آراشدیرمیش و [[سو]]یون کایناتین تمل ماده‌سی اولدوغونو اؤنه سورموش‌دور. بیر باشقا میلئت‌لی آناکسیماندروس (ائ.ا ۶۱۰- ائ.ا ۵۴۶) [[su|سو]]یون الئیهداری اولان آتشین نئجه میدانا گلدیینی سورغولامیش‌دیر.

ائمپئدوکلئس (ائ.ا ۴۹۰-۴۳۰) کایناتین ۴ تمل المنت آتش، هاوا، [[سو]] و [[تورپاق]]دان میدانا گلدیینی ادعا ائتمیش‌دیر. ائمپئدوکلئ‌سین تعریفینه گؤره [[تورپاق]] برک/قاتی ماده‌لری، سو مایع  ماده‌لری و دمیرلاری، هاوا گازلاری ایفاده ائتمک‌ده ایدی. بونونلا بیرلیک‌ده آتشی‌ده بیر مدت‌دن چوخ مایع ، قاز و برک/قاتی کیمی ماده نین بیر حالی اولاراق تعیین ائتمیش‌دیر. دئموکریتوسون معلمی لئوکیپپوس کایناتین ایکی نؤع المنت‌دن میدانا گلدیینی (بوشلوق و برک/قاتی) ایفاده ائتمیش، بوشلوغون و قاتیلیغین کاینات‌داکی بوتون المنتلری میدانا گتیردیینی ایفاده ائتمیش‌دیر. دئموجریتوس (ائ.ا ۴۶۰-۳۷۰ ) لئوکیپپوس ایله بیرلیک‌ده آتوم‌چو نظریه‌نی اینکیشاف ائتدیرمیش‌دیر. ماده‌لرین قورولوش داشی اولاراق داها کیچیک پارچالارا آیریلا بیلمه‌یه‌ن [[آتوم]]لار لئوجیپپوس و دئموجریتوسون اینکیشاف ائتدیردیی بیر فلسفه سیستمی اولاراق قبول ائدیلمه‌سینه باخمایاراق [[افلاطون|پلاتون]] بو آتومچولوق نظریه‌سینه بؤلونه بیلمزلیک پرینسیپینی علاوه ائتمیش‌دیر.

پلاتو کایناتی میدانا گتیره‌ن ۴ تمل المنتین ژومتیریک قاتیلاردان میدانا گلدیینی بو قاتیلارین‌دا اوچبوجاق سطحلردن میدانا گلدیینی ادعا ائتمیشدیر ارسطو (ائ.ا ۳۸۴-۳۲۳) المنتلرین خصوصیتلری دوشونجه‌سینی تعیین ائتدیرمیش‌دیر. فرق‌لی المنتلرین فرق‌لی خصوصیتلری اولدوغونو و بونون موختلیف  دییشه‌نلره باغلی اولدوغونو ایفاده ائتمیش‌دیر. بو خصوصیتلری دییشدیریلدیین‌ده بیر المنتین باشقا بیر المنته چئوریله بیلجیینی و ماده‌لرین دییشمه حالین‌دا اولدوغونو ادعا ائتمیش‌دیر.

=== الشیمی(شیمیگرلیک) دؤورو ===

[[File:Georgii Agricolae De re metallica libri XII 1556 (125712138) (cropped).jpg|thumb|150px|Workroom, from ''[[De re metallica]]'', 1556, [[Chemical Heritage Foundation]]]]

[[File:John Dalton by Charles Turner.jpg|thumb|left|200px|[[John Dalton]] is remembered for his work on partial pressures in gases, color blindness, and atomic theory]]

شیمی، تاریخی اولاراق شیمیگرلیک‌دن آیریلاراق اورتایا چیخمیش‌دیر. شیمینین یارانماسینا قدر کئچه‌ن مینلرله ایل بویونجا ماده‌لرین خوسوسیتلریله و بیر-بیرلریله اولان قارشی‌لیق‌لی تسیرلریله ماراق‌لانانلار شیمیگرلر اولموش‌دور. عئینیله گونوموز شیمیچیلاری کیمی شیمیگرلر ده زامانلارینین بؤیوک بیر حیصّه سینی لابوراتوریالارین‌دا کئچیرردی. اما اونلار، شیمیچیلار کیمی ماده‌لر آراسین‌داکی علاقه‌لرین نئجه اولدوغونو، دییشمه‌لرین نیه اورتایا چیخدیغینی آنلاماغا چالیشمازدی. شیمیگرلر باش‌لیجا مشغولیتی، سیراوی ماده‌لری داها قیمت‌لی ماده‌لره چئویرمه‌نین یوللارینی تاپماق ایدی. هر شیمیگرین خولیالارینی بزه‌یه‌ن ماده‌لرین باشین‌دا دا &quot;فلسفه داشی&quot; (یا دا &quot;فلسفه‌چی داشی&quot;) اولاراق بیلینه‌ن، جادولو بیر داشی الده ائتمک گلیردی.

بو داشین، داشیدیغی گۆج سایه‌سین‌ده میس، قالای، دمیر یا دا گولله کیمی سیراوی دمیرلاری آلتینا چئویردیینه اینانیلاردی. بونون یانین‌دا بعضی شیمیگرلر ده حیاتلارینی هر جور خسته‌لیگی یاخشیلاشدیردیغینا، سون‌سوز گنج‌لیک و اؤلومسوزلوک وئردیینه اینانیلان ‘حیات سونونو (ال ایکسیر یا دا آبی حیات) آختاریشا حصر ائتمیش‌دی. چین‌دن هیندوستانا، اورتا شرق‌دن آوروپایا قدر بوتون شیمیگرلرین باش‌لیجا چالیشدیقلاری  بونلار ایدی. شیمیگرلرله مشغول اولانلارین طبیعته و اونو میدانا گتیره‌ن ماده‌لره باخیشلاری چوخ فرق‌لی ایدی. اونلارین دا اؤزلرینه خاص اما علمی اولمایان بعضی قایدالاری واردی. مثلاً دؤرد تمل المنته ایناناردیلار. بونلار هاوا، تورپاق، آتش و سو ایدی. اونلارا گؤره یئر اوزون‌ده‌کی بوتون ماده‌لر بو دؤرد تمل المنتین دییشیک نیسبتلرده‌کی قاریشیغین‌دان میدانا گلمیش‌دی. بونون یانین‌دا بو المنتلرین داشیدیغی بعضی تمل خصوصیتلر ده واردی: سویوقلوق، قورولوق، ایستی‌لیک و یاش‌لیق. هر المنت بو دؤرد تمل خصوصیت‌دن ایکی‌سینی داشییاردی. آتش ایستی‌لیک و قورولوق اؤزل‌لیکلرینی داشییاردی. تورپاق قورو و سویوق ایدی؛ هاوا ایستی و یاش ایدی؛ سو دا یاش و سویوق ایدی.شوبهه‌سیز شیمیگرلیین فلسفه داشینی یا دا حیات سونونو الده ائتمک اۆچون سینادیغی هئچ بیر اۆصول نتیجه وئرمه‌دی.

اما مینلرله ایل بویونجا مینلرله شیمیگرین بو کورکورانه سیی اثناسین‌دا اینسانلارین فای‌داسینا بیر چوخ ماده تاپیلدی، موختلیف آلتلر اینکیشاف ائتدیریل‌دی و اۆصوللار اورتایا چیخ‌دی. طبیعتین گئرچک المنت اولان المنتلره باغلی بؤیوک بیر معلومات تجروبه‌سی میدانا گل‌دی. مۆعاصیر شیمینین تمللری یاواش یاواش آتیل‌دی. زامانلا شیمیگرلیین جادو اساس‌لی بوش اینانیشلاری، تأثیرینی ایتیرمه‌یه باشلادی. شیمیگر ایشلری ۱۴۰۰-جو ایللرده دوروغا چاتدیق‌دان سونرا اینسانلار شیمیگر قایدالارینا اولان اینانجلارینی ایتیرمه‌یه باشلادیلار. خصوصیله اینتیباهلا بیرلیک‌ده طبیعتی آنلاماق اۆچون دقت‌لی مۆشاهیده‌لر آپاران، دقت‌لی اؤلچوملر و بعضی تجروبه‌لر ائدن بعضی اینسانلار اورتایا چیخ‌دی. بونلار ایشلرین‌ده جادو یا دا سیمیایا مراجعت ائتمیردی. بو جور ایشلر گئده‌رک یاییل‌دی، متبهه سایه‌سین‌ده ده کیتابلارلا پایلاشیلماغا و یاخشیجا یاییلماغا باشلادی. هر شئیه باخمایاراق شیمیگرلیک ۱۶۰۰-جو ایللرین سونونا قدر شیمییلا بیرلیک‌ده وارلیغینی داوام ائتدیردی.

بیر چوخ علم اینسانی طبیعتی و اینسانی علمی اولاراق اله آلمادان اوّل بیر مدت شیمیگرلیکله مشغول اولدو. شیمیگرلر، فلسفه داشی دئییله‌ن  بیر داشین، دمیرلاری قیزیلا چئویرمه گۆجو اولدوغونا ایناناردی. بیر چوخ شیمیگرلرین تمل  آماچ سیراوی دمیرلاردان قیزیل الده ائتمک ایدی. بونون اۆچون سیرا باشقا تجروبه‌لر ائتمک‌دن چکینمیردیلر. مثلاً هامبورگ‌لو شیمیگر هئنریگ براند بو مقصدله ۱۶۶۹ تاریخین‌ده آسلان سیدیی ایله یوزلرله تجروبه ائتمیش‌دی. اونا گؤره بو سوی‌لو حیوانین سیدیین‌ده قیزیل اولمالی ایدی. براند آیلار سۆرنسیینین سونون‌دا شوبهه‌سیز قیزیل الده ائده بیلمه‌دی اما پارلایان یئنی بیر ماده تاپ‌دی. اونا ‘ایشیق داشییان' معناسینی وئره‌ن یونانجا ‘فوْسفور' آدینی وئردی.

=== مرسوم شیمی ===

[[File:Al-Jaahith - African Arab Naturalist - Basra - al jahiz.jpg|thumb|right|[[Jābir ibn Hayyān|Jabir ibn Hayyan]] (Geber), considered the &quot;father of [[chemistry]]&quot;, introduced a [[Scientific method|scientific]] and [[experiment]]al approach to alchemy.]]

۱۸۰۳-جو ایلده جان دالتون آتوم نظریه‌سینی رویال اینستیتوتون‌دا ایلک دفعه تقدیم ائتمیش‌دیر. بو نظریه‌یه گؤره فرق‌لی المنتلرین آتوملاری، فرق‌لی آغیرلیقلارا صاحیبدیرلر. بو نظریه‌نین بعضی قانونلاری آشاغی‌داکیلاردیر:  
* بوتون ماده‌لر آتوملاردان عبارت‌دیر. 
* آتوملار داها کیچیک حیصّه لره پارچالانا بیلمزلر. 
* عئینی المنتین بوتون آتوملاری بیر-بیرینین عئینی‌سی‌دیر.  
* فرق‌لی المنتلر فرق‌لی آتوملارا مالیک‌دیر.  
* آتوملارین یئنی‌دن تشکیل ائدیلمه‌سی نتیجه‌سی کیمیوی تئپکیلر میدانا گلیر.  
* بیرلشمه‌لر المنتلردن تشکیل اولونوب.  
بو نظریه ایله مۆعاصیر شیمینین تمللری قویولموش‌دور.

=== مۆعاصیر شیمی ===
بو دؤور ۱۹-جو عصر و سونراسینی ایحاطه ائدیر. هنریخ گئیسر (۱۸۱۴-۱۸۷۹) ۱۸۵۴-جو ایلده سویون ان یوکسک سیخلیغا ۳.۸ سی° چاتدیغینی اؤز ایجاد ائتدیی بیر مکانیزممله گؤسترمیش‌دیر (داها سونرا بو ایستیلیین ۳.۹۸ سی° اولدوغو تاپیلمیش‌دیر). داها سونرا ایسه گئیسسلئرین ایجاد ائتدیی واکووم بالونویلا ویلیام جروکس آتوم نظریه‌سین‌ده ایرلیله‌مه‌لر قئید ائتمیش و جاتهودئ رئل‌سی کشف ائتمیش‌دیر. ائوگئن قولدستئینین (۱۸۵۰-۱۹۳۰) ایشلری پروتونون وارلیغینی اثبات ائتمیش‌دیر. [[جوزف جان تومسون]] (۱۸۵۶ - ۱۹۴۰) اؤز آتوم موْدلینی اینکیشاف ائتدیرمیش و ۱۹۰۶-جی ایلده نوبل فیزیک اؤدولینی قازانمیش‌دیر. مئندئلئیئو دؤوری جدوه‌لی ۱۸۶۹-جو ایلده شیمینین پرینسیپلری آدلی اثرین‌ده نوماییش ائتمیش‌دیر. بو دؤوری جدول‌ده بیلینه‌ن ۶۳ المنتی آتوم آغیرلیقلارینا و بنزر خصوصیتلرینه گؤره سیرالامیش‌دیر. [[ماریا کوری]] (۱۸۶۷ - ۱۹۳۴) رادیواکتیولیگی و سونراسین‌دا [[پولونیوم]] و [[رادیوم]]&lt;nowiki/&gt;و کشف ائتمیش و ۱۹۱۱-جی ایلده نوبل شیمی اؤدولینی قازانمیش‌دیر. ارنست روتهرفورد ۳ نؤع رادیواکتیولیگی [[آلفا هیسه جیی]] (+)، بتا هیسه جیی (-) و قاما شواسینی کشف ائتمیش‌دیر. بو اینکیشافلارین سونراسین‌دا و اوّلین‌ده داها بیر چوخ علم اینسانینین تؤهفه‌سیله شیمی علمی گونوموزه چاتمیش‌دیر. ۲۰۱۱-جی ایل بیرلشمیش میللتلر طرفین‌دن بئینلخالق شیمی ایلی اعلان ائدیلمیش‌دیر.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=archive copy |url=http://kimyaoyren.jimdo.com/kimyanin-tarixi/ |accessdate=2016-09-06 |archivedate=2016-10-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161012052450/http://kimyaoyren.jimdo.com/kimyanin-tarixi/ }}&lt;/ref&gt;

= ایستینادلار =&lt;references/&gt;

== قایناقلار ==

== همچینین باخ ==

[[

[[بۆلمه:علم]]

{{مین مقاله}}

[[بؤلمه:شیمی|شیمی]]</text>
      <sha1>5kiru6s97if85klj9ic2txnfdo1bf0d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>صابر ابر</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35084</id>
    <revision>
      <id>1591465</id>
      <parentid>1563749</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T12:19:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <origin>1591465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1185" sha1="gpbcaz0scr54v73lpb0qp5ath5apdpm" xml:space="preserve">
{{شخص بیلگی قوتوسو
|آد=صابر ابر
|شکیل=
|شکیل آدی=SaberAbar.jpg
|شکلین اولچوسو =
|آیری آدلار  =
|قیسا بیلگی  =[[سینما]]
|میللیت= [[ایران|ایرانلی]]
|تحصیل = 
|ایش = [[اویونجو]]، [[مجری]]، کارگردان تئاتر
|دوْغوم تاریخ =۱۸ خرداد ۱۳۶۳
|دوْغوم یئر  =تهران
|اؤلوم تاریخ =
|اؤلوم یئر  =
|مزارلیقی=
|اؤلوم سببی=
|حیات یوْلداشی=
|اۇشاقلاری=
|ایمضا=
| وئب‌سایت   =
}}
'''صابر ابر''' (۱۸ خرداد ۱۳۶۳، تهران - ، ) [[ایران|ایرانلی]] سینما ، تئاتر و تلویزیون [[اویونجو|اوْیونجوسودور]].&lt;ref&gt;http://www.sourehcinema.com/Default.aspx{{Dead link|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== یاشاییش ==
== اوْینادیغی فیلم‌لر ==
== ائشیگه باغلانتیلار ==
*
*
== قایناقلار ==
{{قایناق}}

{{کیمسه-قارالاما}}

{{Uncategorized|date=مئی ۲۰۱۷}}
[[بؤلمه:ایرانلی کیشی سینماچیلار]]</text>
      <sha1>gpbcaz0scr54v73lpb0qp5ath5apdpm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پوسیلیا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36247</id>
    <revision>
      <id>1591466</id>
      <parentid>673337</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T12:39:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <origin>1591466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2595" sha1="jtoymqqjbwdctoqkq20pgfhvow3jhk6" xml:space="preserve">
'''پوسیلیا''' ({{Lang-en|Poecilia}}, {{Lang-fa|ماهی مولی}}، {{Lang-ar|سمکة مولی}}، {{Lang-ru|Пецилии}}) [[خوْردالیلار]]تیپینه عایید حئیوان نؤعو.
[[خوْردالیلار]]۵۰۰ میلیون ایل بۇندان اوّل عمله گلیب. خوْردالیلارین قدیملیینه و مۆختلیفلیینه باخمایاراق اوْنلاری بیرلشدیرن عۆمومی‌لیک وار:
۱. اوْنلارین بدنی‌نین اساسینی بۆتؤو و یا بوغوم‌لو بئل سوْتونو تشکیل ائدیر. بۇنا اوْخ ایسکلت و یا خوْردا دا دئییلیر.
۲. بۇ سوْتونون اۆستون‌ده بوْرو فوْرمالی مرکزی اعصاب سیستمی یئرلشیر.
۳. بئل سوْتونونون آلتی ایله هضم بوْروسو اۇزانیر. بۇ بوْرونون اؤن طرفی آغیزلا، آرخا طرفی ایسه آنوس دلیی ایله قۇرتاریر. هضم بوْروسونون اؤن حیصّه سی اۇدلاق آدلانیر. اۇدلاغین یانلاریندا سیرا ایله دۆزولموش قلسمه یاریقلاری وار. بۇ سبب‌دن اۇدلاق هم قیدالانمادا، هم ده تنفوس‌ده ایشتیراک ائدیر.
۴. هضم بوْروسونون اۇدلاق حیصّه سینین آلتیندا قان-دامار سیستمینین مرکزی اوْلان اۆرک یئرلشیر، [[خوْردالیلار]]تیپی‌نین ۴۳ مینه یاخین نؤعو معلوم‌دور.

{{Taxobox
| name =  پوسیلیا 
| fossil_range = 
| image = Poecilia velifera.jpg 
| image2 = Poecilia_latipinna.jpg
| image_caption  = 
| status =
| status_system = 
| parent_authority = 
| authority = 
 | regnum            = [[حئیوان]]
| phylum            =  [[خوْردالیلار]]
| familia           =  [[آلابزکلی بالیقلار]]
| subfamilia    = [[پوسیلینا]]
| classis           = [[شواوزگج‌لیلر]]
| ordo           =  [[چکیدیش کیمیلر]]
| species       =  
| classis           = 
| species       =  
| subordo        = 
| subclassis           = 
| superordo     = 
| tribus     = [[پوسیلینی]]
| subgenera      =
| genus        = Poecilia
}}

== قایناقلار ==
https://en.wikipedia.org اینگیلیسیجه ویکی‌پدیا
{{قایناق}}
{{خوْردالیلار}}

[[بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار]]
[[بؤلمه:شواوزگج‌لیلر]]
[[بؤلمه:خوْردالیلار]]</text>
      <sha1>jtoymqqjbwdctoqkq20pgfhvow3jhk6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1591467</id>
      <parentid>1591466</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T12:57:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <origin>1591467</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2131" sha1="mdhjk5tq8bfvx7nrjun34cl6kzjwgbr" xml:space="preserve">'''پوسیلیا''' ([[لاتین دیلی|لاتینجه]] : Poecilia ) ، [[چکیدیش کیمیلر]] دسته‌سینین [[آلابزکلی بالیقلار]] فصیلسینه عائید بالؽق جینسیدیر. بو جانلؽ داشؽییجیلار آمریکاداکؽ شیرین، [[آجؽ سو]] و دوزلو سولاردا یاشایؽر و جینسین بعضی نووعلاری گئنیش دؤزلوک‌دؤزوملودولار. بیر نئچه‌سی یۆکسک سوییه‌ده زهرلی هیدروژن سولفید ، بو سولاردا یاشاماغا اویغونلاشیب و مکزیکانا پوسیلیا نوْوعو ماغارالاردا یاشایؽر (بو نووعون آیری ساییسی سطحده یاشایؽر).&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Martin Plath|author2= Katja U. Heubel|author3= Francisco J. García de León |author4= Ingo Schlupp |year=2005|title=Cave molly females (''Poecilia mexicana'', Poeciliidae, Teleostei) like well-fed males|journal= Behav. Ecol. Sociobiol.|volume=58|issue= 2|pages= 144–151|doi= 10.1007/s00265-005-0918-6|bibcode= 2005BEcoS..58..144P}}&lt;/ref&gt;.

{{Taxobox
| name =  پوسیلیا 
| fossil_range = 
| image = Poecilia velifera.jpg 
| image2 = Poecilia_latipinna.jpg
| image_caption  = 
| status =
| status_system = 
| parent_authority = 
| authority = 
 | regnum            = [[حئیوان]]
| phylum            =  [[خوْردالیلار]]
| familia           =  [[آلابزکلی بالیقلار]]
| subfamilia    = [[پوسیلینا]]
| classis           = [[شواوزگج‌لیلر]]
| ordo           =  [[چکیدیش کیمیلر]]
| species       =  
| classis           = 
| species       =  
| subordo        = 
| subclassis           = 
| superordo     = 
| tribus     = [[پوسیلینی]]
| subgenera      =
| genus        = Poecilia
}}

== قایناقلار ==
https://en.wikipedia.org اینگیلیسیجه ویکی‌پدیا
{{قایناق}}
{{خوْردالیلار}}

[[بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار]]
[[بؤلمه:شواوزگج‌لیلر]]
[[بؤلمه:خوْردالیلار]]</text>
      <sha1>mdhjk5tq8bfvx7nrjun34cl6kzjwgbr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>اردبیل بلدیه‌سی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>499593</id>
    <revision>
      <id>1591472</id>
      <parentid>1591267</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T18:14:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hamed Farshad 1363</username>
        <id>51935</id>
      </contributor>
      <comment>/* بلدیه باشچی‌ لاری */</comment>
      <origin>1591472</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9209" sha1="ezco7kel0eo1s233gwpox20qbaikt0i" xml:space="preserve">{{Infobox organization
| name                = اردبیل بلدیه‌سی
| native_name         = 
| native_name_lang    = 
| named_after         = 
| image               = [[File:Ərdəbil Bələdiyyəsi logo.png|center|240px]]
| image_size          = 170px
| alt                 = 
| caption             = اردبیل بلدیه‌سی نین سیمگه‌سی
| map                 = 
| map_size            = 
| map_alt             = 
| map_caption         = 
| map2                = 
| map2_size           = 
| map2_alt            = 
| map2_caption        = 
| abbreviation        = 
| motto               = 
| predecessor         = 
| merged              = 
| successor           = 
| formation           = ۱ مهر ۱۳۰۳
| founder             = 
| founding_location   = 
| extinction          =
| merger              = 
| type                = 
| tax_id              = 
| status              = 
| purpose             = 
| headquarters        = اردبیل، شاه‌باغی، مدرس خیابانی، ۳۰ تیر کوچه‌سی
| location            = 
| coords              = &lt;!-- {{Coord|LAT|LON|display=inline,title}} --&gt;
| region              = اردبیل شهرینین ۵ بؤلومی
| services            = 
| products            = 
| methods             = 
| fields              = 
| membership          = ۳۰۰۰ نفر
| membership_year     = 
| language            = 
| owner               =
| sec_gen             = 
| leader_title        = [[بلدیه باشچی‌سی]]
| leader_name         = [[محمود صفری]]
| leader_title2       = 
| leader_name2        = 
| leader_title3       = 
| leader_name3        = 
| leader_title4       = 
| leader_name4        = 
| board_of_directors  = 
| key_people          = 
| main_organ          = 
| parent_organization = 
| subsidiaries        = 
| secessions          = 
| affiliations        = 
| budget              = 
| budget_year         = 
| revenue             = 
| revenue_year        = 
| disbursements       = 
| expenses            = 
| expenses_year       = 
| endowment           = 
| staff               =
| staff_year          = 
| volunteers          = 
| volunteers_year     = 
| slogan              = 
| mission             = 
| website             = [http://www.ardabilcity.ir// اردبیل بلدیه‌سی]
| remarks             = 
| formerly            = 
| footnotes           = 
}}
[[فایل:Ərdabil Bələdiyyəsi.jpg|بندانگشتی|سول|اردبیل ‌بلدیه‌سی نین اسکی تیکینتی سی]]
'''اردبیل بلدیه‌سی'''، ۱۳۰۳ گونش هیجری ایل ده [[اردبیل]] ده قورولان بیر بلدیه دیر. بو بلدیه [[آذربایجان]]ین قدیم بلدیه لرینن دیر. '''میرزا بیوک آقا وهاب‌زاده''' ایلک (بیرینجی) اردبیل بلدیه‌سی نین باشقانی اولدو. ایندی بو بلدیه‌نین باشقانی '''[[محمود صفری]]''' دیر.

== بلدیه باشچی‌ لاری  ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! # !! بلدیه باشچی‌ لاری !! ایلک ایل !! سون ایل !! توضیح
|-
| ۱ || میرزا بیوک آقا وهاب زاده[[File:میرزا بیوک آقا واهب زاده اولین شهردار اردبیل.png|thumb]]  || ۱۳۰۳ || ۱۳۰۴ || 
|-
| ۲ || آقاخان حبیبی[[File:آقاخان حبيبي.jpg|thumb]]  || ۱۳۰۴ || ۱۳۱۴ || 
|-
| ۳ || مافی || ۱۳۱۴ || ۱۳۱۸ ||
|-
| ۴ || خدابنده لو || ۱۳۱۸ || ۱۳۲۲ ||
|-
| ۵ || وزیری || ۱۳۲۲ || ۱۳۲۶ ||
|-
| ۶ || معین الدین طیار || ۱۳۲۶ || ۱۳۳۱ ||
|-
| ۷ || بابا صفری [[File:بابا صفری.jpg|thumb|بابا صفری]] || ۱۳۳۱ || ۱۳۳۲ ||
|-
| ۸ || نجم الدین تهامی || ۱۳۳۲ || ۱۳۳۴ ||
|-
| ۹ || موسی پناهی || ۱۳۳۴ || ۱۳۳۵ ||
|-
| ۱۰ || هاشم وکیلی [[File:هاشم وکیلی دهمین شهردار اردبیل از سال ۱۳۳۵ لغایت ۱۳۳۶.jpg|thumb]]|| ۱۳۳۵ || ۱۳۳۶ ||
|-
| ۱۱ || سیف الله مستشاری || ۱۳۳۶ || ۱۳۳۸ ||
|-
| ۱۲ || اسماعیل دیباج [[File:اسماعیل دیباج.png|thumb]]  || ۱۳۳۸ || ۱۳۴۰ ||
|-
| ۱۳ || سید نجفقلی اقبالی نمین [[File:سید نجفقلی اقبالی نمین دهمین شهردار اردبیل.jpg|thumb]] || ۱۳۴۰ || ۱۳۴۱ ||
|-
| ۱۴ || محمد ارفعی [[File:محمد ارفعی سیزدهمین شهردار اردبیل از سال ۱۳۴۱ لغایت ۱۳۴۲.png|thumb]]  || ۱۳۴۱ || ۱۳۴۲ ||
|-
| ۱۵ || پرویز اتابکی || ۱۳۴۲ || ۱۳۴۳ ||
|-
| ۱۶ || خسرو محتشمی || ۱۳۴۳ || ۱۳۴۳ ||
|-
| ۱۷ || محمد هادی نجات پور || ۱۳۴۳ || ۱۳۴۵ ||
|-
| ۱۸ || علی اوستا [[File:علی اوستا شهردار سابق اردبیل.jpg|thumb]] || ۱۳۴۵ || ۱۳۴۷ ||
|-
| ۱۹ || احمد نایبی [[File:دکتر احمد نایبی.jpg|thumb]] || ۱۳۴۷ || ۱۳۵۰ ||
|-
| ۲۰ || غلامعلی اسدپور [[File:غلامعلی اسدپور بیستمین شهردار اردبیل.png|thumb]] || ۱۳۵۰ || ۱۳۵۱ ||
|-
| ۲۱ || مصطفی لطفی || ۱۳۵۱ || ۱۳۵۲ ||
|- 
| ۲۲ || علیرضا ضیغمی || ۱۳۵۲ || ۱۳۵۴ ||
|-
| ۲۲ || کریم شاهعلی زاده [[File:کریم شاهعلی‌زاده بیست‌ودومین شهردار اردبیل از اردیبهشت ۱۳۵۴ تا مرداد ۱۳۵۶ 02.png|thumb]]  || ۱۳۵۴ || ۱۳۵۶ ||
|-
| ۲۳ || علی داداش زاده خیاط [[File:علی داداش زاده خیاط بیست و سومین شهردار اردبیل.png|thumb]]  || ۱۳۵۶ || ۱۳۵۷ ||
|-
| ۲۴ || پرویز خادم پور || ۱۳۵۷ || ۱۳۵۸ ||
|-
| ۲۵ || میر محی الدین ربانی || ۱۳۵۸ || ۱۳۵۸ ||
|-
| ۲۶ || ابراهیم خلیل مفتاح پور || ۱۳۵۸ || ۱۳۵۹ ||
|-
| ۲۷ || اصغر علایی[[File:اصغر علایی بیست و هفتمین شهردار اردبیل.png|thumb]]  || ۱۳۵۹ || ۱۳۶۰ ||
|-
| ۲۸ || مهدی نبی زاده || ۱۳۶۰ || ۱۳۶۰ ||
|-
| ۲۹ || لطیف ذاکرزاده [[File:لطیف ذاکرزاده شهردار اردبیل از سال ۱۳۶۰ تا سال ۱۳۶۴.png|thumb]]  || ۱۳۶۰ || ۱۳۶۴ ||
|-
| ۳۰ || نورالدین استحمامی [[File:نورالدین استحمامی شهردار اردبیل از تیرماه ۱۳۶۴ لغایت بهمن ماه ۱۳۶۶.png|thumb]] || ۱۳۶۴ || ۱۳۶۶ ||
|-
| — || حمدالله بهرامی نژاد || ۱۳۶۶ || ۱۳۶۷ || نظارتچی
|-
| ۳۱ || ابوالفضل صومعلو [[File:ابوالفضل صومعلو شهردار اردبیل از سال ۱۳۶۷ تا سال ۱۳۷۱.png|thumb]]  || ۱۳۶۷ || ۱۳۷۱ ||
|-
| ۳۲ || کمال الدین پیرموذن [[File:Kamaladdin Pirmoazzen.jpg|thumb]]  || ۱۳۷۱ || ۱۳۷۷ ||
|-
| ۳۳ || ولی آذرروش[[File:ولی آذروش سی و چهارمین شهردار اردبیل.png|thumb|]] || ۱۳۷۷ || ۱۳۷۸ ||
|-
| — || عباس شیخ علیزاده || ۱۳۷۸ || ۱۳۷۹ || نظارتچی
|-
| ۳۴ || حسین افسانه[[File:حسین افسانه سی و ششمین شهردار اردبیل.png|thumb]] || ۱۳۷۹ || ۱۳۸۳ ||
|-
| — || غلامرضا نیازمند || ۱۳۸۳ || ۱۳۸۳ || نظارتچی
|-
|-
| (۳۲) || کمال الدین پیرموذن[[File:کمال پیرمؤذن سی و سومین شهردار اردبیل.png|thumb]] || ۱۳۸۳ || ۱۳۸۴ ||
|- 
| — || غلامرضا نیازمند || ۱۳۸۴ || ۱۳۸۴ || نظارتچی
|-
| ۳۵ || یعقوب عزیززاده[[File:یعقوب عزیززاده چهلمین شهردار اردبیل.png|thumb]] || ۱۳۸۴ || ۱۳۸۶ ||
|-
| ۳۶ || اکبر نیکزاد [[File:اکبر نیکزاد ثمرین چهلمین شهردار اردبیل.png|thumb]] || ۱۳۸۶ || ۱۳۸۹ ||
|-
| — || احمد خواجوی || ۱۳۸۹ || ۱۳۹۰ || نظارتچی
|-
| ۳۷ || [[صدیف بدری]] [[File:صدیف بدری.jpg|thumb]] || ۱۳۹۰ || ۱۳۹۴ ||
|-
| — || [[خلیل احمدیان]] || ۱۳۹۴ || ۱۳۹۴ || نظارتچی
|-
| ۳۸ || [[حمید لطف‌اللهیان]] || ۱۳۹۴ || ۱۳۹۶ ||
|-
| — || [[قدرت سیفی]] || ۱۳۹۶ || ۱۳۹۶ || نظارتچی
|-
| (۳۸) || [[حمید لطف‌اللهیان]] || ۱۳۹۶ || ۱۴۰۰ ||
|-
| ۳۹ || [[محمود صفری]] || ۱۴۰۰ || گۆنوموز ||
|}

== اردبیل بلدیه‌سی نین بؤلوم‌لری ==
اردبیل بلدیه‌سی ، ۵ بؤلوم بلدیه‌سی ایله بؤلونور.
# اردبیل بیرینجی بؤلوم بلديه‌سی
#اردبیل ایکینجی بؤلوم بلدیه‌سی
#اردبیل اوچونجو بؤلوم بلدیه‌سی
#اردبیل دؤردونجو بؤلوم بلدیه‌سی
#اردبیل بئشینجی بؤلوم بلدیه‌سی

== قایناقلار ==
*اردبیل بلدیه‌سی پورتالی([https://ardabilcity.ir/بلدیه سایتی]{{Dead link|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }})</text>
      <sha1>ezco7kel0eo1s233gwpox20qbaikt0i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کیچیک تاج</title>
    <ns>0</ns>
    <id>617385</id>
    <revision>
      <id>1591474</id>
      <parentid>1582144</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T20:21:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <origin>1591474</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2970" sha1="n6d73w6v10b2m8hfx609wny3jpba9mj" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name =  کیچیک تاج
| fossil_range = 
| image = Tufted Titmouse-27527-2.jpg
| image_caption  = 
| image2 = 
  | image2_caption = 
| status = 
| status_system = 
| parent_authority = 
| taxon =  
| authority = 
 | regnum            = [[حئیوان]]
| phylum            =  [[خوْردالیلار]]
| familia           =  [[آریقۇشلار]]
| subfamilia    = 
| classis           = [[قوش]]
| ordo           =  [[سئرچه‌کیمی‌لر]]
| subordo        = 
| subclassis           = 
| infraphylum       =
| subspecies     = 
| subgenera      =
| genus        =    BaeolophusCabanis, 1851
| subtribus      =
| species      =  P. humilis
| type_species = [[تۆکلی آریقوشی]]
| includes = 
| subdivision_ranks = [[نوْوع]]
| subdivision   = 
| range_map     = Baeolophus distribution map.png
| range_map_caption = کیچیک تاج آریقوشون یاشاییش یرلری 
}} 
'''کیچیک تاج آریقوشی'''،  سئرچه کیمیلر دسته سینن و [[آریقۇشلار]] فصیلسینه عائید قۇش جینسیدیر. بۆتون نوْوعلاری شومالی آمریکایا مخصۇصدور. کئچمیشده اکثر اوْرگانلار کیچیک تاجلاری [[آریقوش]] (Parus) جینسی داخیلینده آلت جینس کیمی ساخلایؽردیلار، اما آمریکا اوْرنیتولوژی جمعیتی طرفیندن باشلادؽلان آیرؽ بیر جینس کیمی قبۇل ائدیلن ایندی گئنیش شکیلده قبۇل ائدیلیر.&lt;ref&gt;Del Hoyo, J.; Elliot, A. &amp; Christie D. (editors). (2007). ''[[Handbook of the Birds of the World]]. Volume 12: Picathartes to Tits and Chickadees. Lynx Edicions''. {{ISBN|978-84-96553-42-2}}&lt;/ref&gt;

بو جینس ۵ آلتداکی نوْوعلارا شامیل اولور:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! گؤرۆنتو !! بیلگی آدی!! عادی آدؽ!! داغؽنتیسی
|-
|[[File:Bridled Titmouse (Baeolophus wollweberi) (16875140301).jpg|120px]] || ''Baeolophus wollweberi'' || [[یولارلی آریقوشی]] || آریزونا و نیومکزیکو دن گوزئی مکزیکجق
|-
|[[File:Baeolophus inornatus -San Luis Obispo, California, USA-8.jpg|120px]] || ''Baeolophus inornatus'' || [[پالؽد آریقوشی]] || پاسیفیک ساحیلی دن باجا کالیفورنیا دان اوْرقون
|-
|[[File:Baeolophus ridgwayi Arizona.jpg|120px]] || ''Baeolophus ridgwayi'' || [[ژوپیتر آریقوشی]] || قوزئی آمریکا 
|-
|[[File:Tufted Titmouse (24611352525).jpg|120px]] || ''Baeolophus bicolor'' || [[تۆکلی آریقوشی]] ||  آمریکا بیرلشمیشؽن دوغوسو  دؤولتلری و کانادانؽن قوزئی-دوغوسو 
|-
|[[File:Black-crested Titmouse.jpg|120px]] || ''Baeolophus atricristatus'' || [[قره کاکولی]] || اوکلاهاما و تگزاسدان مکزیکین شرقینجق 
|-
|}

==قایناقلار==
{{قایناق}}</text>
      <sha1>n6d73w6v10b2m8hfx609wny3jpba9mj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ایچمه سویو</title>
    <ns>0</ns>
    <id>618013</id>
    <revision>
      <id>1591471</id>
      <parentid>1591279</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T16:32:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1591471</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1247" sha1="od7e0b795w4kv6elj3l7nm2wo5a1l69" xml:space="preserve">'''ایچمه سویو'''، ایچیلمسی یا دا یئمکلرده ایشلنمه‌سی گۆونلی اولان و ساغلیق سورونلارینا یول آچمایان سۇلاردیر کۆره‌لیک(گلوبال) اولاراق، اینسانلارین ۸۹٪ (۶٫۵ میلیارد نفر) یئنیلنمیش ایچمَلی سو قایناغینا ال‌چاتابیلرلر. بونلارین ٪۷۱-ی (۵٫۲ میلیارد نفر) لازیم اولان زامان ایشلنه‌بیلن، مثلا، موسلوق سویو کیمی سو قایناق‌لارینا ال چاتا بیلیر. قالان ۱٫۳ میلیارد نفر ایسه، سو قویولارینا یا دا هرکسین ایشلده‌ بیلدیگی آچیق موسلوقلارا ال چاتا بیلیر. ان آز ۲ میلیارد اینسان ایسه حله گۆونلی اولمایان کیرلنمیش ایچمه سويو قايناقلارينى ایشلتمکده‌دیر. بو دا، وبا یوخسا حصبه کیمی عفونی اسهاللارا نَدن(سبب) اولماقلا بیرلیکده، ایلده ۵۰۲٬۰۰۰ نفرین اؤلومونه ده نَدن اولور.&lt;ref name=&quot;WHO-2&quot; /&gt;

==قایناقلار==
{{قایناق}}</text>
      <sha1>od7e0b795w4kv6elj3l7nm2wo5a1l69</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1591473</id>
      <parentid>1591471</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T19:22:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <origin>1591473</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1322" sha1="pxx5j0pgdx3bwb44e5f1wg1cu7puhlq" xml:space="preserve">'''ایچمه سویو'''، ایچیلمسی یا دا یئمکلرده ایشلنمه‌سی گۆونلی اولان و ساغلیق سورونلارینا یول آچمایان سۇلاردیر کۆره‌لیک(گلوبال) اولاراق، اینسانلارین ۸۹٪ (۶٫۵ میلیارد نفر) یئنیلنمیش ایچمَلی سو قایناغینا ال‌چاتابیلرلر. بونلارین ٪۷۱-ی (۵٫۲ میلیارد نفر) لازیم اولان زامان ایشلنه‌بیلن، مثلا، موسلوق سویو کیمی سو قایناق‌لارینا ال چاتا بیلیر. قالان ۱٫۳ میلیارد نفر ایسه، سو قویولارینا یا دا هرکسین ایشلده‌ بیلدیگی آچیق موسلوقلارا ال چاتا بیلیر. ان آز ۲ میلیارد اینسان ایسه حله گۆونلی اولمایان کیرلنمیش ایچمه سويو قايناقلارينى ایشلتمکده‌دیر. بو دا، وبا یوخسا حصبه کیمی عفونی اسهاللارا نَدن(سبب) اولماقلا بیرلیکده، ایلده ۵۰۲٬۰۰۰ نفرین اؤلومونه ده نَدن اولور.&lt;ref name=&quot;WHO-2&quot; /&gt;
[[File:Stilles Mineralwasser.jpg|thumb|بیر شۆشه ایشملی سو]]

==قایناقلار==
{{قایناق}}</text>
      <sha1>pxx5j0pgdx3bwb44e5f1wg1cu7puhlq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>آلابزکلی بالیقلار</title>
    <ns>0</ns>
    <id>618035</id>
    <revision>
      <id>1591468</id>
      <parentid>1591459</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T15:47:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1591468</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2613" sha1="r549zmrshm6s8o3kzvbzjmxycc18vxy" xml:space="preserve">'''آلابزکلی بالیقلار''' ([[یونان دیلی|یونانجا]] : '''Poeciliidae''' ) ، دیش سازانلارؽ اولان [[جیپرینودونتیفورمئس]] دسته‌سینه عائید شیرین سو [[شواوزگج‌لیلر]] بالؽقلار عائله‌سیدیر و [[قوپپی]] ، [[پوسیلیا|مولی]]، پلاتی و [[یاشیل قیلینج‌لی|قؽلینجقویروق]] کیمی تانؽنمیش جانلؽ [[آکواریوم]] بالؽقلارینی احاطه ائدیر. عائله‌نین ایلکین یایؽلماسی آرژانتینین [[ریو دلا پلاتا چایی|ریو دئه لا پلاتا]] شهرینین شومالؽندا یئرلشن گوزئی-دوغو آمریکا بیرلشمیش ایالتلری ایدی. آکواریوم نۆمونه‌لرینین بوراخیلماسی و آغجاقانادلارا قارشؽ مۆباریزده پوسیلیا و [[قامبوزیا]] جینسی نوولرینین گئنیش یایؽلماسی سببین‌دن بو گۆن دۆنیانین بۆتون تروپیک و سوبتروپیک بؤلگه‌لرینده راست گلینیر. بوندان علاوه‌، پوسیلیا و قامبوزیا نۆمونه‌لری آلبرتانؽن بانف شهرینه قدر شومالدا یئرلشن ایستی بولاقلار حووضلاریندا آشکار ائدیلمیشدیر.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://srd.alberta.ca/FishWildlife/FisheriesManagement/documents/CostsAndThreatsOfInvasiveSpeciesInAlberta-Mar-04.pdf |title=Archived copy |access-date=2013-07-26 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130509063453/http://srd.alberta.ca/FishWildlife/FisheriesManagement/documents/CostsAndThreatsOfInvasiveSpeciesInAlberta-Mar-04.pdf |archive-date=2013-05-09 }}&lt;/ref&gt;
{{Taxobox
| name =  آلابزکلی بالیقلار
| fossil_range = 
| image = Guppy pho 0048.jpg
| image2 = Xiphophorus helleri 03.jpg
| image_caption  = 
| status =
| status_system = 
| parent_authority = 
| authority = 
 | regnum            = [[حئیوان]]
| phylum            =  [[خوْردالیلار]]
| familia           =  PoeciliidaeBonaparte, 1831
| subfamilia    = 
| classis           = [[شواوزگج‌لیلر]]
| ordo           =  [[چکیدیش کیمیلر]]
| species       =  
| classis           = 
| species       =  
| subordo        = 
| subclassis           = 
| superordo     = [[پوسیلیوئیده]]
| subspecies     = 
| subgenera      =
| genus        = 
}}
==آیریجا باخ==
*[[آلابالیقچیق]]

==قایناقلار==
{{قایناق}}</text>
      <sha1>r549zmrshm6s8o3kzvbzjmxycc18vxy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1591470</id>
      <parentid>1591468</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T15:53:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <origin>1591470</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2603" sha1="3irj6iqdkuxxv21xur25fi4dmrumnwx" xml:space="preserve">'''آلابزکلی بالیقلار''' ([[یونان دیلی|یونانجا]] : '''Poeciliidae''' ) ، دیش سازانلارؽ اولان [[چکیدیش کیمیلر]] دسته‌سینه عائید شیرین سو [[شواوزگج‌لیلر]] بالؽقلار عائله‌سیدیر و [[قوپپی]] ، [[پوسیلیا|مولی]]، پلاتی و [[یاشیل قیلینج‌لی|قؽلینجقویروق]] کیمی تانؽنمیش جانلؽ [[آکواریوم]] بالؽقلارینی احاطه ائدیر. عائله‌نین ایلکین یایؽلماسی آرژانتینین [[ریو دلا پلاتا چایی|ریو دئه لا پلاتا]] شهرینین شومالؽندا یئرلشن گوزئی-دوغو آمریکا بیرلشمیش ایالتلری ایدی. آکواریوم نۆمونه‌لرینین بوراخیلماسی و آغجاقانادلارا قارشؽ مۆباریزده پوسیلیا و [[قامبوزیا]] جینسی نوولرینین گئنیش یایؽلماسی سببین‌دن بو گۆن دۆنیانین بۆتون تروپیک و سوبتروپیک بؤلگه‌لرینده راست گلینیر. بوندان علاوه‌، پوسیلیا و قامبوزیا نۆمونه‌لری آلبرتانؽن بانف شهرینه قدر شومالدا یئرلشن ایستی بولاقلار حووضلاریندا آشکار ائدیلمیشدیر.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://srd.alberta.ca/FishWildlife/FisheriesManagement/documents/CostsAndThreatsOfInvasiveSpeciesInAlberta-Mar-04.pdf |title=Archived copy |access-date=2013-07-26 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130509063453/http://srd.alberta.ca/FishWildlife/FisheriesManagement/documents/CostsAndThreatsOfInvasiveSpeciesInAlberta-Mar-04.pdf |archive-date=2013-05-09 }}&lt;/ref&gt;
{{Taxobox
| name =  آلابزکلی بالیقلار
| fossil_range = 
| image = Guppy pho 0048.jpg
| image2 = Xiphophorus helleri 03.jpg
| image_caption  = 
| status =
| status_system = 
| parent_authority = 
| authority = 
 | regnum            = [[حئیوان]]
| phylum            =  [[خوْردالیلار]]
| familia           =  PoeciliidaeBonaparte, 1831
| subfamilia    = 
| classis           = [[شواوزگج‌لیلر]]
| ordo           =  [[چکیدیش کیمیلر]]
| species       =  
| classis           = 
| species       =  
| subordo        = 
| subclassis           = 
| superordo     = [[پوسیلیوئیده]]
| subspecies     = 
| subgenera      =
| genus        = 
}}

==آیریجا باخ==
*[[آلابالیقچیق]]

==قایناقلار==
{{قایناق}}</text>
      <sha1>3irj6iqdkuxxv21xur25fi4dmrumnwx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>آلابالیقچیق</title>
    <ns>0</ns>
    <id>618036</id>
    <revision>
      <id>1591469</id>
      <timestamp>2026-08-04T15:49:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌‌نی ' '''آلابالیقچیق''' ([[لاتین دیلی|لاتینجه]]) : '''Micropoecilia''' ) ، آمازون حؤضه‌سیندن ترینیدادا قدر شیرین و دوزلو سولاردا یاشایان [[آلابزکلی بالیقلار]] جینسیدیر. فیشبئیس طرفیندن اعتیبارلؽ حئساب ائدیلسه ده، آیریلاری بو جینسی پوسیلیا ایله سینونیم حئساب ائدیرلر....' ایله ياراتدی</comment>
      <origin>1591469</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1479" sha1="msguddnwdn0n9gp2znoam8n5vdkf6da" xml:space="preserve">'''آلابالیقچیق''' ([[لاتین دیلی|لاتینجه]]) : '''Micropoecilia''' ) ، آمازون حؤضه‌سیندن ترینیدادا قدر شیرین و دوزلو سولاردا یاشایان [[آلابزکلی بالیقلار]] جینسیدیر. فیشبئیس طرفیندن اعتیبارلؽ حئساب ائدیلسه ده، آیریلاری بو جینسی پوسیلیا ایله سینونیم حئساب ائدیرلر.&lt;ref&gt;Bragança, P. H. N.  and W. J. E. M. Costa  (2011):  ''Poecilia sarrafae,'' a new poeciliid from the Paraíba and Mearim river basins, northeastern Brazil (Cyprinodontiformes: Cyprinodontoidei). ''Ichthyological Exploration of Freshwaters v. 21 (no. 4) [Dec. 2010]: 369-376.''&lt;/ref&gt;

{{Taxobox
| name =  آلابالیقچیق 
| fossil_range = 
| image = Poecilia bifurca.jpg 
| image2 = 
| image_caption  = 
| status =
| status_system = 
| parent_authority = 
| authority = 
 | regnum            = [[حئیوان]]
| phylum            =  [[خوْردالیلار]]
| familia           =  [[آلابزکلی بالیقلار]]
| subfamilia    = [[پوسیلینا]]
| classis           = [[شواوزگج‌لیلر]]
| ordo           =  [[چکیدیش کیمیلر]]
| species       =  
| classis           = 
| species       =  
| subordo        = 
| subclassis           = 
| superordo     = 
| tribus     = [[پوسیلینی]]
| subgenera      =
| genus        = Micropoecilia
}}
==قایناقلار==
{{قایناق}}</text>
      <sha1>msguddnwdn0n9gp2znoam8n5vdkf6da</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>یولارلی آریقوشی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>618037</id>
    <revision>
      <id>1591475</id>
      <timestamp>2026-08-04T20:25:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌‌نی ' '''یولارلی آریقوشی''' ([[ایکیلی آدی|علمی آدی]] : Baeolophus wollweberi ،[[اینگیلیس دیلی|اینگلیسجه]] : Bridled titmouse ) ، [[آریقۇشلار]] فصیلسینه عائید کیچیک بیر قوشدور. [[مکزیک]] و [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری| آمریکادا]] یاشؽییر. &lt;ref name=IOC15.1&gt;{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/waxwings/ |tit...' ایله ياراتدی</comment>
      <origin>1591475</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3601" sha1="ni525kr0kjegpb2gf1gcaq77m9y0gt7" xml:space="preserve">'''یولارلی آریقوشی''' ([[ایکیلی آدی|علمی آدی]] : Baeolophus wollweberi ،[[اینگیلیس دیلی|اینگلیسجه]] : Bridled titmouse ) ، [[آریقۇشلار]] فصیلسینه عائید کیچیک بیر قوشدور. [[مکزیک]] و [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری| آمریکادا]] یاشؽییر. &lt;ref name=IOC15.1&gt;{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/waxwings/ |title=Waxwings and allies, tits, penduline tits |website=IOC World Bird List |version =v 15.1 | editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela Rasmussen |date=March 2025 |access-date=17 December 2025 }}&lt;/ref&gt;
{{Taxobox
| name =   یولارلی آریقوشی
| fossil_range = 
| image = BridledTitmouse.jpg
| image_caption  = 
 | regnum            = [[حئیوان]]
| phylum            =  [[خوْردالیلار]]
| familia           =  [[آریقۇشلار]]
| subfamilia    = 
| classis           = [[قوش]]
| ordo           =  [[سئرچه‌کیمی‌لر]]
| subordo        = 
| subclassis           = 
| infraphylum       =
| subspecies     = 
| subgenera      =
| genus        =    [[کیچیک تاج]]
| subtribus      =
| species      =  B. wollweberi
| type_species = 
| includes = 
| subdivision_ranks = علمی آدی 
| subdivision   = Baeolophus wollweberi
| range_map     = Baeolophus wollweberi distribution map.png
| range_map_caption =   
}} 
یولارلی آریقوشلاری تقریباً ۱۰ سانتی‌متر اوزونوقو و ۱۰ گرم آغؽرلیقدا. بو قوش، بیر کیچیک قوش‌دور کی باشیندا آچیق-آیدین بیر کاکلی وار. ارکک و دیشی‌سینین توکلری عئین‌بیردی.  نؤعونون یئتیشمیشلری‌نین باشیندا قارا بیر کاکل وار کی مرکزینده بؤیوک و توند بوز بیر لکه‌سی گؤرونور. گؤزلرینین اوستونده‌ن کئچن قارا بیر خط وار کی قولاغینین آرخاسیندا بیر یای (قووس) شکلینی آلیر و بو خط، آغ اوزونون اوستونده چوخ بللی‌دیر. بوینونون یانلاری آغ‌دیر. چنه‌سی و بوغازینین قارالیغی، باشینداکی او قارا یایا بیرلشیر. بدنلرینین اوست حیصه‌سی، قانادلاری و قویروقلاری توند زیتونی-بوز رنگینده‌دیر و آرخا بوینونان کوره‌یینین آراسیندا نازیک بیر قارا خط وار؛ بدنلرینین دالی طرفی گئتدیکجه زیتونی‌لیگی آرتیر. دؤش‌لری آچیق زیتونی-بوزدو کی قارین طرفینده و قویروق آلتینداکی توکلرده بیر آز بوغدایی رنگه چئوریلیر. گؤزونون رنگی توند قهوه‌ای، دیمدیگی قارا و آیاقلاری ایله پنجه‌لری گؤیومسول-بوز رنگینده‌دیر. بالالارینین بوغازلاری بوزومسول‌دور و گؤزلری یئتیشمیشلره نیسبت داها آچیق رنگ‌ده‌دیر.&lt;ref&gt;Nocedal, J. and M. S. Ficken (2020). Bridled Titmouse (''Baeolophus wollweberi''), version 1.0. In Birds of the World (A. F. Poole and F. B. Gill, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.britit.01 retrieved December 19, 2025&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>ni525kr0kjegpb2gf1gcaq77m9y0gt7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1591476</id>
      <parentid>1591475</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T20:27:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1591476</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3642" sha1="31ajqjrfndqdvq98tf96vynlhtmp3df" xml:space="preserve">'''یولارلی آریقوشی''' ([[ایکیلی آدی|علمی آدی]] : Baeolophus wollweberi ،[[اینگیلیس دیلی|اینگلیسجه]] : Bridled titmouse ) ، [[آریقۇشلار]] فصیلسینه عائید کیچیک بیر قوشدور. [[مکزیک]] و [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری| آمریکادا]] یاشؽییر. &lt;ref name=IOC15.1&gt;{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/waxwings/ |title=Waxwings and allies, tits, penduline tits |website=IOC World Bird List |version =v 15.1 | editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela Rasmussen |date=March 2025 |access-date=17 December 2025 }}&lt;/ref&gt;
{{Taxobox
| name =   یولارلی آریقوشی
| fossil_range = 
| image = BridledTitmouse.jpg
| image_caption  = 
 | regnum            = [[حئیوان]]
| phylum            =  [[خوْردالیلار]]
| familia           =  [[آریقۇشلار]]
| subfamilia    = 
| classis           = [[قوش]]
| ordo           =  [[سئرچه‌کیمی‌لر]]
| subordo        = 
| subclassis           = 
| infraphylum       =
| subspecies     = 
| subgenera      =
| genus        =    [[کیچیک تاج]]
| subtribus      =
| species      =  B. wollweberi
| type_species = 
| includes = 
| subdivision_ranks = علمی آدی 
| subdivision   = Baeolophus wollweberi
| range_map     = Baeolophus wollweberi distribution map.png
| range_map_caption =   
}} 
یولارلی آریقوشلاری تقریباً ۱۰ سانتی‌متر اوزونوقو و ۱۰ گرم آغؽرلیقدا. بو قوش، بیر کیچیک قوش‌دور کی باشیندا آچیق-آیدین بیر کاکلی وار. ارکک و دیشی‌سینین توکلری عئین‌بیردی.  نؤعونون یئتیشمیشلری‌نین باشیندا قارا بیر کاکل وار کی مرکزینده بؤیوک و توند بوز بیر لکه‌سی گؤرونور. گؤزلرینین اوستونده‌ن کئچن قارا بیر خط وار کی قولاغینین آرخاسیندا بیر یای (قووس) شکلینی آلیر و بو خط، آغ اوزونون اوستونده چوخ بللی‌دیر. بوینونون یانلاری آغ‌دیر. چنه‌سی و بوغازینین قارالیغی، باشینداکی او قارا یایا بیرلشیر. بدنلرینین اوست حیصه‌سی، قانادلاری و قویروقلاری توند زیتونی-بوز رنگینده‌دیر و آرخا بوینونان کوره‌یینین آراسیندا نازیک بیر قارا خط وار؛ بدنلرینین دالی طرفی گئتدیکجه زیتونی‌لیگی آرتیر. دؤش‌لری آچیق زیتونی-بوزدو کی قارین طرفینده و قویروق آلتینداکی توکلرده بیر آز بوغدایی رنگه چئوریلیر. گؤزونون رنگی توند قهوه‌ای، دیمدیگی قارا و آیاقلاری ایله پنجه‌لری گؤیومسول-بوز رنگینده‌دیر. بالالارینین بوغازلاری بوزومسول‌دور و گؤزلری یئتیشمیشلره نیسبت داها آچیق رنگ‌ده‌دیر.&lt;ref&gt;Nocedal, J. and M. S. Ficken (2020). Bridled Titmouse (''Baeolophus wollweberi''), version 1.0. In Birds of the World (A. F. Poole and F. B. Gill, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.britit.01 retrieved December 19, 2025&lt;/ref&gt;

==قایناقلار==
{{قایناق}}</text>
      <sha1>31ajqjrfndqdvq98tf96vynlhtmp3df</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پالؽد آریقوشی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>618038</id>
    <revision>
      <id>1591478</id>
      <timestamp>2026-08-05T09:52:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌‌نی ' '''پالید آریقوشی''' یادا '''بالا دیمدیک پالید''' ([[ ایکیلی آدلاندؽرما|علمی آدی]] : Baeolophus inornatus ) بیر نؤوع قوش‌دور کی [[آریقۇشلار]] عاییله‌سینه عایید اولور. آمریکا اورنیتولوژیلر (قوش‌شناسی) بیرلیگی، ۱۹۹۶-جی ایلده، اوخوماقلاریندا، یاشادیقلاری یئرلرده و ژ...' ایله ياراتدی</comment>
      <origin>1591478</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1918" sha1="bjt18u2q26fygbkm1lnd663tu4cuj61" xml:space="preserve">'''پالید آریقوشی''' یادا '''بالا دیمدیک پالید''' ([[ ایکیلی آدلاندؽرما|علمی آدی]] : Baeolophus inornatus ) بیر نؤوع قوش‌دور کی [[آریقۇشلار]] عاییله‌سینه عایید اولور. آمریکا اورنیتولوژیلر (قوش‌شناسی) بیرلیگی، ۱۹۹۶-جی ایلده، اوخوماقلاریندا، یاشادیقلاری یئرلرده و ژنتیک قورولوشلاریندا اولان آشکار فرق‌لره گؤره، «دوزن‌لیک دیمدیک‌لی» (plain titmouse) آدلی قوشو ایکی یئره بؤله‌رک، «بالا دیمدیک بلوط» و «بالا دیمدیک آردیج» (juniper titmouse) آدلی ایکی آیری نؤعه آیریب‌دیر. 

{{Taxobox
| name =   پالید آریقوشی
| fossil_range = 
| image = Baeolophus inornatus -San Luis Obispo, California, USA-8 (3).jpg
| image_caption  = 
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
 | regnum            = [[حئیوان]]
| phylum            =  [[خوْردالیلار]]
| familia           =  [[آریقۇشلار]]
| subfamilia    = 
| classis           = [[قوش]]
| ordo           =  [[سئرچه‌کیمی‌لر]]
| subordo        = 
| subclassis           = 
| infraphylum       =
| subspecies     = 
| subgenera      =
| genus        =    [[کیچیک تاج]]
| subtribus      =
| species      =  B. inornatus
| type_species = 
| includes = 
| subdivision_ranks = علمی آدی 
| subdivision   = Baeolophus inornatus
| range_map     = Baeolophus inornatus distribution map.png
| range_map_caption =   پپالید قوشون یاشاییش یئرلری
| audio = Baeolophus inornatus - Oak Titmouse - XC109665.ogg
}} 
[[File:AUB 1269 - Oak Titmouse.jpg|thumb|پالید آریقوشی، اوبورن ،کالیفورنیا ایالتینده]]
==قایناقلار==
{{قایناق}}</text>
      <sha1>bjt18u2q26fygbkm1lnd663tu4cuj61</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1591479</id>
      <parentid>1591478</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T09:57:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <origin>1591479</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2203" sha1="trimntf1w6u8kzcxirzrpez2izjzafn" xml:space="preserve">'''پالید آریقوشی''' یادا '''بالا دیمدیک پالید''' ([[ ایکیلی آدلاندؽرما|علمی آدی]] : Baeolophus inornatus ) بیر نؤوع قوش‌دور کی [[آریقۇشلار]] عاییله‌سینه عایید اولور. آمریکا اورنیتولوژیلر (قوش‌شناسی) بیرلیگی، ۱۹۹۶-جی ایلده، اوخوماقلاریندا، یاشادیقلاری یئرلرده و ژنتیک قورولوشلاریندا اولان آشکار فرق‌لره گؤره، «دوزن‌لیک دیمدیک‌لی» (plain titmouse) آدلی قوشو ایکی یئره بؤله‌رک، «بالا دیمدیک بلوط» و «بالا دیمدیک آردیج» (juniper titmouse) آدلی ایکی آیری نؤعه آیریب‌دیر. 

{{Taxobox
| name =   پالید آریقوشی
| fossil_range = 
| image = Baeolophus inornatus -San Luis Obispo, California, USA-8 (3).jpg
| image_caption  = 
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = &lt;ref name=&quot;iucn status 12 November 2021&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Baeolophus inornatus'' |volume=2017 |article-number=e.T22711978A111066495 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22711978A111066495.en |access-date=12 November 2021}}&lt;/ref&gt;
 | regnum            = [[حئیوان]]
| phylum            =  [[خوْردالیلار]]
| familia           =  [[آریقۇشلار]]
| subfamilia    = 
| classis           = [[قوش]]
| ordo           =  [[سئرچه‌کیمی‌لر]]
| subordo        = 
| subclassis           = 
| infraphylum       =
| subspecies     = 
| subgenera      =
| genus        =    [[کیچیک تاج]]
| subtribus      =
| species      =  B. inornatus
| type_species = 
| includes = 
| subdivision_ranks = علمی آدی 
| subdivision   = Baeolophus inornatus
| range_map     = Baeolophus inornatus distribution map.png
| range_map_caption =   پالید قوشون یاشاییش یئرلری
| audio = Baeolophus inornatus - Oak Titmouse - XC109665.ogg
}} 
[[File:AUB 1269 - Oak Titmouse.jpg|thumb|پالید آریقوشی، اوبورن ،کالیفورنیا ایالتینده]]
==قایناقلار==
{{قایناق}}</text>
      <sha1>trimntf1w6u8kzcxirzrpez2izjzafn</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>