تیمورلو ایمپیراتورلوغو

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="azb">
  <siteinfo>
    <sitename>ویکی‌پدیا</sitename>
    <dbname>azbwiki</dbname>
    <base>https://azb.wikipedia.org/wiki/%D8%A2%D9%86%D8%A7_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.14</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">مدیا</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">اؤزل</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">دانیشیق</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ایشلدن</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ایشلدن دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ویکی‌پدیا</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ویکی‌پدیا دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">فایل</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">فایل دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">مدیاویکی</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">مدیاویکی دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">شابلون</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">شابلون دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">کؤمک</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">کؤمک دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">بؤلمه</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">بؤلمه دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">پوْرتال</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">پوْرتال دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ماژول</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ماژول دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>تیمورلو ایمپیراتورلوغو</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2567</id>
    <revision>
      <id>1591560</id>
      <parentid>1588434</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T09:38:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yousiphh</username>
        <id>21519</id>
      </contributor>
      <origin>1591560</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="97011" sha1="jguvr41yvqvt3zxq39qz0vwrz294i0w" xml:space="preserve">{{Infobox Former Country
|native_name            = {{Plain list|
* تیموریان
*تیمورلولار (تورکجه)
* &lt;big&gt;{{Lang|fa|گورکانیان}}&lt;/big&gt; &lt;small&gt;(فارسجا)&lt;/small&gt;
*''Gūrkāniyān''}}
|national_motto      = {{Lang|fa|راستى رستى، ساغلیق}}&lt;br/&gt;''Rāstī rastī''&lt;br/&gt;&lt;small&gt;&quot;In rectitude lies salvation&quot;&lt;/small&gt; 
|conventional_long_name = Timurid Empire
|common_name            = Timurid Empire
|continent              = آسیا
|region                 = اورتا آسیا، باتی آسیا، قافقاز
|era                    = [[اورتا عصرلر]]
|government_type        = [[حؤکمدارلیق]]
|year_start             = ۱۳۷۰ میلادی (قورولماسی)
|date_start             =
|year_end               = ۱۴۱۰ میلادی (ضعیف‌لشمه‌سی) -{{جب}} ۱۵۰۷ میلادی (ییخیلییشی)
|event_pre              = بؤیوک بیگ‌لری [[تیمور]] 
|date_pre               = ۱۳۶۳ میلادی
|event_start            = Establishment of Timurid Empire
|event1                 = Westward expansion begins
|date_event1            = ۱۳۸۰ میلادی
|event2                 = [[آنکارا دؤیوشو]]
|date_event2            = ۲۰ جولای ۱۴۰۲ میلادی
|event3                 = Fall of [[سمرقند]]
|date_event3            = ۱۵۰۵ میلادی
|event_end              = Fall of [[هرات]]
|event_post             = Founding of the [[بؤیوک موغول ایمپیراتورلوغو]]
|date_post              = ۱۵۲۶ میلادی
|image_flag             = Timurid.svg
|flag_type              = 
|flag_border            = no
|image_map = Timurid Empire (greatest extent).svg
|image_map_caption = The Timurid Empire at Timur's death  (1405)
|p1                     = جیغاتای خانلیغی
|flag_p1                = Flag of Chagatai khanate.svg
|p2                     = صوفیلر سولاله‌سی
|flag_p2                = 
|p3                     = جلایر سولطانلیغی
|flag_p3                =
|p4                     = کرتیلر سولا‌له‌سی
|flag_p4                = Kartid-Kurtdynasty1244-1389.png
|p5                     = مظفریلر سولا‌له‌سی
|flag_p5                = MuzaffaridDynastyofIranMapHistoryofIran.png
|p6                     = سربداریلر
|flag_p6                = Sarbadar map 1345.png
|p7                     = مرعشی‌لر
|p8                     = چلاولیر (سولا‌له‌سی)
|p9                     = قاراقویونلولار
|flag_p9                = Flag of Kara Koyunlu dynasty.png
|s1                     = بوخارا خانلیغی
|flag_s1                = War flag of Khanate of Bukhara.svg
|s2                     = قاراقویونلولار
|flag_s2                = Qaraqoyunlu Dynasty AZƏRBAYCAN.png
|s3                     = خیوه خانلیغی
|flag_s3                = Flag of the Khanate of Khiva.svg
|s4                     = آغ‌قویونلولار
|flag_s4                = AkkoyunluFlag.svg
|s5                     = صفویلر
|flag_s5                = Safavid Flag.svg 
|
|capital                = {{Plain list|
*[[سمرقند]] &lt;small&gt;(1370–1405)&lt;/small&gt;
*[[هرات]] &lt;small&gt;(1405–1507)&lt;/small&gt;}}
|common_languages       = [[چاغاتای تورکجه‌سی|تورکجه]] و [[فارسجا]] (رسمی دیللر) &lt;br&gt;[[جاغاتای تورکجه‌سی]] (سارای دیلی، آنادیلی و قوشون دیلی)
|religion               = [[ایسلام]] ([[سونی]])
|currency               = 
|leader1                = [[تیمور]] &lt;small&gt;(بیریمجی)&lt;/small&gt;
|leader2                = [[بدیع‌الزمان میرزا]] &lt;small&gt;(آخیریمجی)&lt;/small&gt;
|year_leader1           = 1370–1405
|year_leader2           = 1506–1507
|stat_year1             = 1405 est.  
|stat_area1             = 4400000

}}

'''تیموریلر دؤولتی''' یا دا '''تیمورلولار''' و یا '''گورکانلار''' یا دا '''تیمورلو ایمپیراتورلوغو''' (اینگیلیسجه: Timurid Empire، فارسجا: تیموریان-گورکانیان) — ۱۳۷۰-۱۵۰۷-اینجی میلادی ایللر آراسیندا  مؤوجود اوْلموش و اساسی تورکلشمیش   موغول   بوْیو اوْلان [[بارلاسلار]]ین نماینده‌سی [[تیمور]] طرفیندن قۇیولموش [[تورک خالقلاری|تورک]] دؤولتی.

تیموریلر دؤنمینده [[تورکیستان|تورکوستان]] و [[خوراسان]] ایسلام معمارلیغی باخیمیندان ان پارلاق دؤورونو یاشامیش، [[۱۵. یوز ایل]]ین سوْنلاریندان باشلایاراق [[تورکیستان|تورکوستان]]، [[خوارزم ویلایت|خارزم]]، [[کریمه جمهوریتی|کریمه]]، [[قازان]] و [[آذربایجان جومهوریتی]]دا چاغاتای تۆرکجه‌‌سی ده یۆکسک مدنی دیل حالینا گلمیش‌دیر.  [[تیمور]] [[سمرقند]] شهرینی دؤولتین باشکندی ائتدیک‌دن سوْنرا اله کئچیریلمیش یئرلردن صنعتکارلار سمرقن‌ده کؤچورول‌دو. ایسپانیا ائلچی‌سی کلاویخو سمرقندده ۱۵۰ مین صنعتکار عائله‌سی اوْلماسینی سؤیلمیش‌‌دی. بۇ سبب‌دن [[۱۴. یوز ایل]]-[[۱۵. یوز ایل|۱۵-جی]] یوز ایللرده [[سمرقند]] تاریخی‌نین قیزیل دؤورونو یاشامیش‌دی.  [[تیمور]] و داوام‌چیلارینین دؤورونده اینکیشاف ائدن صنعتکارلیق و علم سببین‌دن بۇ دؤور تیموری رئنئسان‌سی اوْلاراق دا خاتیرلانماق‌دادیر. [[۱۵۰۷ (میلادی)|۱۵۰۷]]-جی میلادی ایلده تیموریلر دؤولتی‌نین وارلیغینا اساسینی [[اؤزبک‌لر]]ین قویدوغو [[شئیبانی خانلیغی|شئیبانیلر دؤولتی]] طرفیندن سوْن قویول‌دو. تیموری سولاله‌سیندن اوْلان [[بابور]] موباریزه‌ده اۇغور قازانمادیق‌دان سوْنرا اوّلجه [[افغانیستان]]ا، سوْنرا دا [[هیندوستان]]ا چکیل‌دی و اوْرادا [[بؤیوک موغول ایمپیراتورلوغو|بؤیوک موغول ایمپیراتورلوغو (هیندیستان تیموریلری ایمپیراتورلوغو)]]&lt;nowiki/&gt;نون اساسینی قوْیدو.    بئله‌لیک‌له تیموریلر دؤولتی محو اوْلسا دا، سولاله اوْلاراق اؤز حاکمیّتینی [[بؤیوک موغول ایمپیراتورلوغو|بؤیوک موغول ایمپیراتورلوغو (هیند تیموریلری ایمپیراتورلوغو)]]'ندا داوام ائتدیره بیل‌دی.

== سولاله‌نین ائتنوگئنئزی ==

[[فایل:Lombards Library 006.jpg|thumb|left|200px|دؤولتین قوروجوسو [[تیمور]]ون فرانسه سییاه آندره تئوئ‌نین کیتابیندا تصویری.]]
تیموریلر دؤولتی‌نین اساسی [[تیمور]] (''چاغاتایجا: تیمور ؛ تēمور'') طرفیندن قۇیولموش‌دور. چاغاتای و [[monqol dili|موغول دیلی]]نده تئمور و یا تئمیر سؤزلری &quot;دمیر&quot; معناسینی وئریر.  امیر تیمور اسلن [[barlaslar|بارلاس]] بویون‌دان‌دیر. بارلاسلار [[اورتا آسیا]]دا یاشایان تورکلشمیش  بوْیو ایدی. ''موغوللارین گیزلی تاریخی'' ({{Lang-ru|Монголын Нууц Товчоо}}) آدلی اثره گؤره [[barlaslar|بارلاسلار]] [[borucigin|بوروجیگین]]لرله بیر سوی‌دان گلیر. کارچار بارلاسلار بارلاس بویونون قوروجو اجدادلاری‌دیر.

[[اورتا آسیا]]نین یئرلی اهالیلری ایله سیخ علاقه‌لره گؤره بارلاسلار آراسیندا  [[ایسلام]] دینین‌دن باشقا دیگر دینلره ([[بودیزم]]، [[شامانیزم]]) ده اینانانلار یاشاییردی.  و چاغداش [[اؤزبک تورکجه‌سی]]نین   یارانماسیندا روْل اوْینامیش‌دی)  گئنیش شکیل‌ده ایستیفاده ائدیردیلر.

[[تیمور]] [[Çingizlilər|چینگیزلیلر]] سویون‌دان گلمیردی. بۇ سبب‌دن دؤورون قایدالارینا گؤره بؤیوک خان تیتولو داشییا بیلمزدی و اوْ، امیر تیتولونو گؤتوردو.  [[1370|۱۳۷۰]]-جی ایلده چینگیزلیلر سویو ایله قوهوملاشان تیمور اؤزونه گورکان تیتولونو گؤتورور. گورکان [[monqol dili|موغول دیلی]]نده کوروقئن و یا خورقئن سؤزونون [[فارس دیلی]]نده اوْلان موختلیفی‌دیر و ترجومه‌سی &quot;کوره‌کن&quot; دئمک‌دیر. بۇ اوْ دئمک ایدی کی، [[Çingizlilər|چینگیزلیلر]] سولاله‌سی ایله قوهوملاشان تیمور اوْنلارین ائولرینده آزاد شکیل‌ده یاشایا و حرکت ائده بیلردی.  بۇ سبب‌دن تیموریلر دؤولتی [[تیمور]]ون آدی ایله آدلاندیریلماسیندان باشقا، قایناق‌لرده گورکāنī اوْلاراق دا خاطیرلانیر. 
==امیر تیمورون ایلک ایللری و حاکمیّتی==
{{اساس|امیر تیمور}}
[[تیمور]] [[1336|۱۳۳۶]]-جی ایلده [[سمرقند]] یاخینلیغیندا یئرلشن کئش شهرینده آنادان اوْلوب. بۇ بؤلگه ۱۳۰۰-جو ایللرده موغول حاکمیّتی آلتیندا ایدی. همین دؤورده [[türklər|تورکلر]]له [[monqollar|موغوللار]]ین بیرلیکده یاشادیغی و قایناییب قاریشدیغی سوسیال مۆحیط مؤوجوددو. بۇ قۇرولوشون بیر تظاهرو اوْلاراق اوْنسوز دا تورک مدنیتین‌دن چوْخ تسیرلنمیش اوْلان موغوللار بؤلگه‌ده‌کی معنوی مۆحیطین ده  ائتکیسی ایله [[ایسلام]]ی قبول ائتمه‌یه باشلامیش‌دیلار. تیمورون منسوب اوْلدوغو طایفه دا بۇ مۆحیط‌دن تسیرلنمیش‌دی.
===ایلک ایللری و ماورننهرین تابع ائدیلمه‌سی===
[[فایل:Timur during attack on Balkh 1370.jpg|thumb|left|[[تیمور]] [[Bəlx|بلخ]] دؤیوشون‌ده ([[1370|۱۳۷۰]]). &lt;small&gt;میرخوند راوزات ال-صفا طرفیندن چکیلمیش‌دیر. بریتانیا کیتابخاناسیندا ساخلانیلیر.&lt;/small&gt;]]
{| جلاسس=&quot;توججولوورس&quot; ایستیلئ=&quot;فلوات: ریگهت؛ مارگین-لئفت: ۱ئم؛ مارگین-ریگهت: ۲ئم؛ فونت-سیزئ: ۸۵%؛ باجکگرووند:#ج۶دبف۷؛ width:۳۰ئم؛ ماخ-width: ۴۰%؛&quot; جئللسپاجینگ=&quot;۵&quot;
| ایستیلئ=&quot;تئخت-آلیگن: لئفت؛&quot; | ... چینگیز خانین نوه‌سی توغلوق تیمور  ماورننهر مملکتینی اله کئچیرمک  آماچ ایله قوْشون چکیب، خوجند سۇیون‌دان  آدلاییب کئچرکن منیم، امیر حاجی برلاسین و امیر بیازید جلاییری‌نین آدیمیزا یارلیق گؤندره‌رک طلب ائتمیش ‌دی کی، حضورونا گلک. امیر حاجی برلاسلا امیر بیازید من‌دن مصلحت ایسته‌دیلر کی، اؤز اۇلوسلاریندان کئچیب خوراسانا گئت‌سینلر، یوْخ‌سا توغلوق تیمور خانین حضورونا یوللان‌سینلار؟ من اوْنلارا بئله یوْل گؤستردیم: توغلوق تیمور خانین حضورونا گئت‌سه‌نیز، ایکی فای‌دا، بیر زیان گؤزلنیلیر، خوراسان طرفه کئچیب گئتمیین ایسه ایکی زیان، بیر فای‌داسی واردیر. اوْنلار منیم مصلحتیمه اهمیت وئرمه‌یه‌رک اؤز یوردلارینین ایچین‌دن کئچیب خوراسان طرفه یوللان‌دیلار. من ده چاش-باش قالدیم، بیلمدیم خوراسانا گئتسم یاخشی‌دیر، یوْخ‌سا توغلوق تیمور خانین یانینا. ایکی فیکیر آراسیندا  قالدیم. دۇرومی بئله گؤرن‌ده پیریمه  مکتوب گؤندریب اوْندان مصلحت ایستدیم. اوْ، بۇ مضمون‌دا جواب یازیب منه یوْللادی:
&quot;دؤردونجو خلیفه هزرتی علی ابن ابو طالب‌دن (اوْنا تانرینین کره‌می و مرهمتی اوْلسون) بیر آدام سوروشوب کی، گؤیلر کامان، یئر اۆزو کامان کیریشی، اوْلایلار، بلالار، موسیبتلر اوْخ، اینسانلار دا همین یای-اوْخا هدف اوْلسالار، اوْخو آتان ایسه الله-تاله اوْلسا (اوْنون قودرتی داها دا اۇلو اوْلسون) آداملار هانسی طرفه قاچمالی‌دیر؟ خلیفه جواب وئریر کی، آداملار تانرینین قنشرینه قاچمالی‌دیر. بۇنا اوْخشار اوْلاراق سن ده توغلوق تیمور خانین قارشی‌سینا یوروش ائله و بۇ یای-اوْخونو چکیب الین‌دن آل&quot;. بۇ جواب منه چاتان کیمی کؤنلوم قاناد آچدی و توغلوق تیمور خانین قاباغینا گئتمک قرارینا گلدیم. ...
|-
| ایستیلئ=&quot;تئخت-آلیگن: لئفت؛&quot; | امیر تیمورون وصیّتلری اثرین‌دن، صحیفه ۱۱. 
|}
تیمور گنج یاشلاریندا اوْلارکن [[دوغو تورکیستان]]دا حؤکم سورن ایلی موغوللارینین حؤکمداری توغلوق تیمورون  [[1360|۱۳۶۰]]-جی ایلده [[Mavərənnəhr|ماورننهر]]ه گلدیی دؤورلرده  بۇرادا اوْلان بعضی بیلرین بؤلگه‌نی ترک ائتمه‌سینه باخمایاراق اؤزو گئتممیش و توغلوق تیمورا تابع اوْلدوغونو بیلدیرمیش‌دی.  قارشیلیغیندا ایسه آتالارینین مولکو اوْلان کئش شهری و اطرافی اوْنا وئریلمیش‌دی.

توغلوق تیمور [[Mavərənnəhr|ماورننهر]]ین ایداره‌سینی اوْغلو ایلیاس خوجایا وئرمیش ، تیمورو دا اوْنون خیدمتینه تعیین ائتمیش ‌دی.  ایلیاس خوجانین یانین‌داکی امیرلرین پیس رفتارینا گؤره تیمور امیر قازاغانین نوه‌سی امیر هوسئی‌نین  یانینا گئت‌دی. بیرلیکده [[Xorasan|خوراسان]]ا قاچارکن [[türkmənlər|تورکمنلر]] طرفیندن توتول‌دولار و ماهان‌دا ۶۰ گۆن زین‌دان‌دا قالدیق‌دان سوْنرا آزادلیغا چیخیب ، سنجری قبیله‌سینین  باشچی‌سی موبارکشاه‌دان کؤمک گؤردوک‌دن سوْنرا

یارالاری ساغالدیق‌دان سوْنرا تیمور حسین‌له بیرلیکده یئنی‌دن [[Mavərənnəhr|ماورننهر]]ه گله‌رک تیرمیز، [[Bəlx|بلخ]] و کئش شهرلرینی ایلیاس خوجانین آداملارینین الین‌دن آلیب اؤزونو ده مغلوب ائتدیک‌دن سوْنرا قورولتای توْپلاییب تووا خانین نوه‌لریندن قابیلشاه اوْغلانی خان اعلان ائتدیلر. تیمور حسین‌له بیرلیکده اۇزون چکن موباریزه‌دن سوْنرا [[Mavərənnəhr|ماورننهر]]ه حاکم اوْلدولار. بۇ ایکی دوْست آراسیندا  هوسئی‌نین باجی‌سی اۇلجای تورکان آغانین تیمورلا ائولنمه‌سی سببین‌دن قوهوملوق علاقه‌لری ده یارانمیشدی.  امیر حسین عادیل خانین آدینا حرکت ائدیردی. تیمور دا بۇنا قارشی‌لیق اوْلاراق [[Çingizlilər|چینگیزلیلر]] نسلیندن سویورقاتمیش خانی تاختا چیخاراراق امیر هوسئی‌نین اۆستونه گئت‌دی. [[1370|۱۳۷۰]]-جی ایلده [[Bəlx|بلخ]] شهرینده موهاری‌سه‌یه آلینان امیر حسین توتول‌دو  و خوتاللان حاکمی امیر کئیخوسرووون قارداشینی اؤلدوردویونه  گؤره اؤلدورول‌دو.

[[Özbək xan|اؤزبک خان]]ین سویون‌دان اوْلان و خان‌زاده لقبی ایله تانینان سویون بئک خانیملا [[تیمور]]ون بؤیوک اوْغلو جهانگیر میرزا‌نین ائولندیریلمه‌سی قرارلاشدیریل‌دی.

[[1379|۱۳۷۹]]-جو ایلده [[Xarəzm|خارزم]] مسئله‌سی یئنی‌دن آلوولان‌دی. خارزم حاکمی یوسیف صوفی [[تیمور]]ون شرق‌ده مشغول اوْلماغین‌دان یارارلانماق ایستمیش، [[بوخارا]] و اطرافینا عسگر گؤندرمیش‌دی. امیر تیمور ائلچی گؤندرسه ده یوسیف صوفی بۇ ائلچینی توتدورموش‌دو. بۇندان سوْنرا [[تیمور]] هۆجوم ائده‌رک یوسیف سوفینی اۆچ آی محاصره‌ده ساخلادی. یوسیف صوفی‌نین خستلنیب اؤلمه‌سی نتیجه‌سینده یئرینه سولئیمان صوفی‌نین کئچمه‌سیندن سوْنرا راضی‌لیق الده اوْلون‌دو و یوروش باشا چاتدی.  بئله‌لیک‌له [[Xarəzm|خارزم]] بؤلگه‌سی تیموریلر دؤولتینه تابع اوْلدو، اما بیر مدت سوْنرا [[Toxtamış|توختامیش]]ین  ائتکیسی ایله صوفی عائله‌سی یئنی‌دن [[تیمور]]ا قارشی چیخدی. صوفی عائله‌سینین ده منسوب اوْلدوغو کونقورات بوْیو [[Xarəzm|خارزم]]ده حاکم‌دی. بۇ بوی [[آلتین اوردو]]یا یاخین‌لیغی ایله سئچیلیردی. قیزیل اوْردا خانی [[Toxtamış|توختامیش]]ین آناسی دا بۇ بوی‌دان‌دی. بۇ بویا منسوب اوْلان امیرلرین [[آلتین اوردو]]دا نفوذو بؤیوک‌دو. حتی علی بی کونقورات [[Toxtamış|توختامیش]]ین باش بیی ایدی. [[تیمور]] [[1371|۱۳۷۱]]-[[1379|۱۳۷۹]]-جو ایللرده [[Xarəzm|خارزم]]ه ائتدیی دؤرد یوروش‌له بۇ بؤلگه‌نی تیموریلر دؤولتینه تابع ائتسه ده، صوفی عائله‌سینی و کونقوراتلاری تام شکیل‌ده تابع ائتدیینی دئمک  دۇغرو اوْلمازدی. کونقوراتلار [[Toxtamış|توختامیش]] خان [[آلتین اوردو]] دؤولتینی دیرچلتدیک‌دن سوْنرا اوْنا مئیل ائتدیلر و [[تیمور]] [[1388|۱۳۸۸]]-جی ایلده یئنی‌دن [[Xarəzm|خارزم]]ه یوروش ائده‌رک بۇ دفعه تام اوْلاراق خارزمی داغیت‌دی و اؤزونه تابع ائتدی.

===امیر تیمورون خوراسانا یوروشو===
[[فایل:Timur East Persia campaign.jpg|thumb|left|250px|[[تیمور]]ون [[Xorasan|خوراسان]] ایستیقامتینده یوروشو]]
{| جلاسس=&quot;توججولوورس&quot; ایستیلئ=&quot;فلوات: ریگهت؛ مارگین-لئفت: ۱ئم؛ مارگین-ریگهت: ۲ئم؛ فونت-سیزئ: ۸۵%؛ باجکگرووند:#ج۶دبف۷؛ width:۳۰ئم؛ ماخ-width: ۴۰%؛&quot; جئللسپاجینگ=&quot;۵&quot;
| ایستیلئ=&quot;تئخت-آلیگن: لئفت؛&quot; |خوراسان مملکتی الیمیزه کئچن‌دن سوْنرا امیرلریم تکلیف ائل‌دیلر کی، آدلاری چکیلن اۆچ مملکته  قوْشون گؤن‌ده‌رک. من دئدیم کی، اگر قوْشونون اؤزو تکباشینا بۇ ایشین عهده ‌سیندن گله بیلمه‌سه، نئجه اوْلسون؟ اوْندا اؤزومون اوْرا گئتمییم لازیم گله‌جک‌دی. منیم واجیب سایدیغیم اؤزگه ایشلر چوْخ ایدی. مصلحتیم بئله اوْلدو کی، همین دیارلارین حاکملرینی اؤز طرفیمه چکمک اۆچون اوْنلارا بۇ مضمون‌دا مکتوب یوللاییم: &quot;اگر منه قوشول‌سانیز، خلاص اوْلاجاقسینیز، منه قارشی چیخ‌سانیز، یئنی‌لجکسینیز. یئنی‌لجیینیز تق‌دیرده گؤزلرینیز چوْخ شئیلر گؤره‌جک&quot;. بۇ تدبیر تالئییم‌له دۆز گتیردی. فرمانیم حؤکمدارلار ا یئتیشن کیمی ایتاتکار باشلارینی تابع‌چی‌لیک مقامینا قوْیدولار.
|-
| ایستیلئ=&quot;تئخت-آلیگن: لئفت؛&quot; | امیر تیمورون وصیّتلری اثرین‌دن، صحیفه ۵۹-۶۰. 
|}
[[تیمور]] [[Xarəzm|خارزم]] مسئله‌سی حل اوْلوندوق‌دان سوْنرا هۆجوم ایستیقامتینی پارچالانمیش دۇروم‌ده اوْلان ایرانا چئویردی. اوْ دؤورده [[Amudərya|آمودریا]] چایین‌دان غربه  دۇغرو بۇ دؤولتلر مؤوجوددو. مرکزی [[هرات]] اوْلماقلا [[Xorasan|خوراسان]]دا کئرتلر ([[1245|۱۲۴۵]]-[[1383|۱۳۸۳]])؛ مرکزی [[سبزوار]] اوْلماقلا [[Xorasan|خوراسان]]ین غربینده سربدارلیلار؛ مرکزی [[گورگان]] اوْلماقلا آستراباد؛ [[Bəstam|بستام]]، [[دامغان]] و [[سیمنان]]دا توغا تیمورلولار؛ مرکزی [[شیراز]] اوْلماقلا [[فارس اوستانی]] و [[کیرمان اوستانی]] اطرافیندا [[Müzəffərilər sülaləsi|موزففریلر]] ([[1294|۱۲۹۴]]-[[1393|۱۳۹۳]])؛ مرکزی [[بغداد]] اوْلماقلا عرب عیراقی، اجم عیراقی و آذربایجان بؤلگه‌لرینده ایسه [[جلایر سولطانلیغی]] دؤولتی حؤکمران‌لیق ائدیردی. [[تیمور]] کئرت دؤولتین‌دن باشلایاراق  بۆتون بۇ بؤلگه‌لری تیموریلر دؤولتینه بیرلشدیردی.

[[تیمور]] [[1380|۱۳۸۰]]-جی ایلده کئرتلرین حاکمیّتینده اوْلان [[هرات]]ی اله کئچیردی.   داها سوْنرا [[Xorasan|خوراسان]]ین غربینه ایر‌لی‌له‌یه‌رک سربدارلیلارین مرکزی اوْلان [[سبزوار]]ی توتدو.  [[1381|۱۳۸۱]]-جی ایلده ایسه امیر ولی‌نین حاکمیّتی آلتیندا اوْلان توغا تیمورلولارین اۆستونه هۆجوم ائتدی و [[İsfərayen|ایسفرایئن]]ی اله کئچیره‌رک آسترابادا قدر ایر‌لی‌له‌دی.  [[تیمور]] گئری چکیلدیک‌دن سوْنرا امیر ولی یئنی‌دن اؤلکه‌سینه حاکم اوْلدو، اما [[1384|۱۳۸۴]]-جو ایلده [[تیمور]]ون اوْردوسو یئنی‌دن گلدیک‌دن سوْنرا آذربایجان ایستیقامتینده قاچ‌دی و اؤلکه‌سینین توْرپاقلاری تماماً تیموریلر دؤولتی‌نین ترکیبینه قاتیل‌دی.

===امیر تیمورون اۆچ ایللیک یوروشو===
[[فایل:Timur West Persia campaign.jpg|thumb|left|250px|[[تیمور]]ون اۆچ ایللیک یوروشو]]
{| جلاسس=&quot;توججولوورس&quot; ایستیلئ=&quot;فلوات: ریگهت؛ مارگین-لئفت: ۱ئم؛ مارگین-ریگهت: ۲ئم؛ فونت-سیزئ: ۸۵%؛ باجکگرووند:#ج۶دبف۷؛ width:۳۰ئم؛ ماخ-width: ۴۰%؛&quot; جئللسپاجینگ=&quot;۵&quot;
| ایستیلئ=&quot;تئخت-آلیگن: لئفت؛&quot; |...ایصفاهانی ضبط ائلدیم. ایصفاهان اهالی‌سینه ائهتیرام گؤستریب، ایصفاهان قالاسینی اوْنلارین اؤز ایختیارینا بوراخدیم. اوْنلار ایسه عۆصیان قال‌دیراراق تعیین ائلدییم دارغانی اؤلدوردولر و اۆچ عسگری‌می نیزه‌دن کئچیردیلر. من ده ایصفاهان اهالی‌سینی بیر اۇجدان قیرماق حاقیندا بویروق وئردیم.
|-
| ایستیلئ=&quot;تئخت-آلیگن: لئفت؛&quot; | امیر تیمورون وصیّتلری اثرین‌دن، صحیفه ۶۲.  
|}
[[تیمور]] [[Xorasan|خوراسان]] یوروشو مدتینده ایرانین دۇرومی ایله داها یاخین‌دان تانیش اوْلدوق‌دان سوْنرا [[1386|۱۳۸۶]]-جی ایلده بورانی تماماً اله کئچیرمیی قرارلاش‌دیراراق [[سمرقند]]دن حرکته باشلادی. [[Həcc|هجج]] زیارتینه گئدن کاروانلارا هۆجوم ائتدیینی بهانه ائده‌رک [[لوریستان اوستانی]] حاکمی ملیک ایززددین و اوْغوللارینی اله کئچیریب [[سمرقند]]ه گؤندردی.  یایی تبریزده کئچیرن [[تیمور]] سوْنرا قزاوات  آماچ ایله [[gürcülər|گورجولر]] اۆزرینه هۆجوما کئچدی. سۆرمه‌لی و [[Qars|قارس]] قالالارینی توتاراق داغیت‌دی.  [[ناخجیوان]] و قارس اطرافینی نظارته آلدیق‌دان سوْنرا ایسه [[تفلیس]]ه داخیل اوْلدو. [[تیمور]] گورجوستانا ائتدیی هۆجوم زامانی موسلمان اوْلان [[gürcülər|گورجولر]]ه توخونمامیش و حرکتلرینه گؤره اوْنلاری موکافاتلاندیرمیش‌دی. بونو نظره آلاراق گورجوستانا قزاوات  آماچ ایله گلمه‌سینده صمیمی اوْلدوغونو دۆشونمک اوْلار. [[تیمور]] [[تفلیس]]ی اله کئچیردیک‌دن سوْنرا شیروان اطرافی اراضیلری ده اؤزونه تابع ائدیب قیشی کئچیرمک اۆچون [[قاراباغ]]ا گئت‌دی.  [[تیمور]] [[1387|۱۳۸۷]]-جی ایلده [[ایصفاهان]]ا داخیل اوْلدو. ایصفاهان‌دا اوّلجه شهرین اؤ‌نملی شخصلری، سیدلر، عالیملر [[تیمور]]و قارشیلاماغا چیخدی و شهره آمان وئریلمه‌سی قارشیلیغیندا مال وئریلمه‌سی رازیلاشدیریل‌دی. مالی آلماق اۆچون شهره داخیل اوْلان عسگرلره بیر قروپ آدام هۆجوم ائل‌دی و هامی‌سینی اؤلدوردولر. ایصفاهان‌لیلارین عۆصیان قالدیرماسی سببین‌دن [[تیمور]] گئری دؤن‌دو و عۆصیان یاتیریل‌دی.  [[شیراز]]ین تام اوْلاراق آلینماسی ایسه محمد موزففر و اوْغوللارینین اؤلدورولمه‌سیندن سوْنرا شیرازین امیرزاده عمر شئیخه سویورقال کیمی وئریلمه‌سی ایله باشا چاتدی.

===امیر تیمورون دشت-i قیپچاق اۆزرینه یوروشو===
[[فایل:Timur Steppe campaign-ar.jpg|thumb|250px|[[تیمور]]ون [[Dəşt-i Qıpçaq|دشت-i قیپچاق]] اۆزرینه یوروشو.]]
[[تیمور]] [[Xarəzm|خارزم]]ه یوروش ائدرکن اوْنون یوْخ‌لوغونو فورصت بیلن [[monqollar|موغوللار]] [[Mavərənnəhr|ماورننهر]]ه هۆجوم ائده‌رک قارت ائتمه‌یه باشلامیش‌دیلار. امیر تیمور [[1375|۱۳۷۵]]-جی ایلین سوْنون‌دا دوغلات امیری کمردین اۆستونه هۆجوما کئچدی، اما قیش چَتین کئچدیین‌دن [[سمرقند]]ه گئری دؤن‌دو. [[1377|۱۳۷۷]]-جی ایلده یئنی‌دن هۆجوما باشلادی و موغول امیری مغلوب اوْلاراق قاچ‌دی.

[[چنگیزخان]]ین اوْغلو [[Cuçi xan|جوچی خان]]ین سویون‌دان گلن [[Toxtamış|توختامیش]]ین آتاسی [[Ağ Orda|آغ اوْردا]] حؤکمداری [[Urus xan|اۇروس خان]] طرفیندن اؤلدورولدوک‌دن سوْنرا [[Toxtamış|توختامیش]] [[1376|۱۳۷۶]]-جی ایلده [[سمرقند]]ه گله‌رک [[تیمور]]ا سیغینمیش‌دی.   [[تیمور]]دان دستک آلدیق‌دان سوْنرا [[Toxtamış|توختامیش]] [[1377|۱۳۷۷]]-جی ایلدن باشلایاراق شرقی دشت-i قیپچاغا ییلن‌دی و [[1380|۱۳۸۰]]-جی ایلده [[آلتین اوردو]] دؤولتینده حاکمیّتی اله کئچیردی.  بۇ مؤقعیه یوکسلدیک‌دن سوْنرا [[تیمور]]ون اوْنا ائتدیی کؤمکلری اۇنوت‌دو و اوْنو کیچیک حساب ائتمه‌یه باشلادی.

اۇغور قازاندیق‌دان سوْنرا [[آلتین اوردو]] دؤولتینی کئچمیش سرحدلرینه چات‌دیرماق اۆچون [[تیمور]]دان [[Xarəzm|خارزم]]ی گئری ایسته‌دی. بۇ ایستک امیر تیمورلا موناسیبتلری‌نین گرگینلشمه‌سینه سبب اوْلدو. [[Toxtamış|توختامیش]] [[1386|۱۳۸۶]]-جی ایلده قارت  آماچ ایله امیر تیمورون حاکمیّتی آلتیندا اوْلان آذربایجانا هۆجوم ائتمک‌دن چکینمه‌دی  و همین ایل امیر تیمورون یوروش‌ده اوْلماسیندان ایستیفاده ائده‌رک اوْنون اوْغلو عمر شئیخی مغلوب ائدیب [[Mavərənnəhr|ماورننهر]]ی قارت ائتدی.

[[تیمور]] [[Toxtamış|توختامیش]]ین اۆستونه هۆجوم ائتمزدن اوّل [[Xarəzm|خارزم]] ایستیقامتینه ایر‌لی‌له‌دی. [[1388|۱۳۸۸]]-جی ایلده بئشینجی دفعه [[Xarəzm|خارزم]]ه داخیل اوْلان امیر تیمور توختامیشین ان اؤ‌نملی دستک‌چیلریندن اوْلان کونقوراتلارا آغیر ضربه وۇردو و اؤ‌نملی بیر موخالیفینی یوْخ ائتدی.  اوْ، [[کؤهنه اورگنج]] شهرینی اله کئچیردی و اهالی‌سینی [[سمرقند]]ه کؤچوردو. [[کؤهنه اورگنج]]ی داغیت‌دی و یئرینه آرپا اکیلمه‌سی گؤستریشینی وئردی.

[[1390|۱۳۹۰]]-جی ایلده [[تیمور]] [[Dəşt-i Qıpçaq|دشت-i قیپچاق]] اۆزرینه ایر‌لی‌له‌مک اۆچون [[سمرقند]]دن یوروشه باشلادی. [[اوترار]] یاخینلیغین‌داکی قارااسمان بؤلگه‌سینه چاتان‌دا [[Toxtamış|توختامیش]]ین ائلچیلری گلدی. بۇ گؤروش‌ده ائلچیلر توختامیشین عذر ایستدیینی چاتدیردیلار. [[تیمور]] ایسه جوابیندا توختامیش‌دان خوش داورانیش گؤرمدیینی و اوْنا گوونمدیینی بیلدیردی. [[تیمور]] تهلوکه‌سیزلیک  آماچ ایله ائلچیلری توتدوردوق‌دان سوْنرا [[۲۲ فوریه]] [[1391|۱۳۹۱]]-جی ایلده حرکته باشلادی. اوْ، بؤیوک مسافه قت ائده‌رک [[20 iyun|۲۰ ژۇئن]] [[1391|۱۳۹۱]]-جی ایلده [[Toxtamış|توختامیش]]ین اوْردوسو ایله قارشیلاشمیش‌دی. بۇ مدت عرضینده اوْردوسون‌دا باش قالدیران جدی آجلیق و سوسوزلوق پروبلملری‌نین ده عهده ‌سیندن گلمیش‌دی.  [[تیمور]] اوْردوسونو قدیمی اوْلاراق اۆچ یئره بؤلمک عوضینه یئددی یئره بؤلموش‌دو. آغیر کئچن دؤیوش‌دن سوْنرا [[تیمور]] غالیب گلمیش، [[Toxtamış|توختامیش]] ایسه قاچماغی باجارمیش‌دی.  توختامیشین امیر تیمورو اوْردوسو ایله بیرلیکده دشت-i قیپچاغین درین‌لیکلرینه  دۇغرو چکیب محو ائتمک پلانی باش توتمامیش‌دی.

===امیر تیمورون بئش ایللیک یوروشو===
[[Dəşt-i Qıpçaq|دشت-i قیپچاق]] یوروشو مدتینده ایران‌داکی بعضی یئرلی حاکملر [[تیمور]]ون یوخلوغون‌دان ایستیفاده ائده‌رک اوْنا قارشی چیخدیلار. امیر تیمور آداملارینی اوْرا گؤندره‌رک عسگر ییغمالارینی و دؤیوشه هازیرلاشماقلارینی ایسته‌دی. اؤزو ایسه [[1392|۱۳۹۲]]-جی ایلین ژۇئن آیین‌دا [[بوخارا]]یا گلدی. بورادان [[Amudərya|آمودریا]] چایینی کئچه‌رک [[مازندران اوستانی]]ا ایر‌لی‌له‌دی و بورانین قارشی چیخان حاکملرینی تابع ائتدی. بورادان گونئی ایرانا، [[فارس اوستانی]] بؤلگه‌سینه ایر‌لی‌له‌یه‌رک [[Müzəffərilər sülaləsi|موزففری]]لرین اۆستونه هۆجوم ائتدی. شاه منسور [[تیمور]]ون حاکمیّتینی تانیمایاراق [[شیراز]]ا چکیل‌دی.  امیر تیمور [[1393|۱۳۹۳]]-جو ایلین [[mart|مارس]] آیین‌دا اوْرا هۆجوما کئچدی. شاه منسور آغیر شکیل‌ده مغلوبیته اۇغرادی و اله کئچیریلیب  بۆتون خانه‌دان عضولری ایله بیرلیکده اؤلدورول‌دو.  بۇ سبب‌دن [[تیمور]] اوّلجه [[بغداد]]ا ایر‌لی‌له‌دی. باغ‌دادی اله کئچیردیک‌دن سوْنرا [[ارزینجان]] امیری، قاراقویون‌لو و آغقویون‌لو بیلری و سیواس-کایسئری بؤلگه‌سینین حاکمی [[قاضی برهان‌الدین]]ه ائلچیلر گؤندره‌رک تابع اوْلمالارینی بیلدیردی. عئینی زاماندا [[مملوک سولطانلیغی (میصر)]]نه ده ائلچی هئیتی گؤندرمیش‌دی. آنجاق ائلچیلرین جوابینی گؤزلمه‌دن ایرلیلمیینه داوام ائده‌رک [[موصول]]، [[ماردین]] و [[Diyarbəkir|دیاربکیر]]ی ضبط ائده‌رک [[Van gölü|وان گؤلو]]نون شیمالین‌داکی آلاداغا گلمیش‌دی.  بۇرادا اوْلارکن [[ارزینجان]] امیری تاهارتئن یانینا گله‌رک تابع اوْلدوغونو بیلدیرمیش‌دی. مملوک سلطانی ایسه [[تیمور]]ون ائلچی هئیتینی اؤلدورموش‌دو. امیر تیمور بۇ سبب‌دن سوریه ایستیقامتینده ایر‌لی‌له‌مک قرارینی قبول ائتدی، اما [[قاضی برهان‌الدین]]ین سیلری نتیجه‌سینده [[ایلدیٛریٛم بایزید]]، سلطان بئرقوق، [[Toxtamış|توختامیش]] و [[قاضی برهان‌الدین]] آراسیندا  اتفاق قۇرولموش‌دو. [[ارزروم]]ا قدر ایرلیلین [[تیمور]] جنوب‌دان [[مملوک سولطانلیغی (میصر)]]، شیمال‌دان ایسه [[Toxtamış|توختامیش]]ین قوه‌لری آراسیندا  قالاجاغینی دۆشونه‌رک گئری دؤنوب توختامیشین اۆزرینه هۆجوما باشلادی.

گئری دؤنرکن ایلک اوْلاراق گورجوستانین فتح اوْلونماسی ایله مشغول اوْلدو. بۇنون سببی ایسه کرال باقراتین [[تیمور]]ا باغلی‌لیق‌دان ایمتیناع ائدیب عۆصیان ائتمه‌سی ایدی. باقراتین خیانتین‌دن سوْنرا امیر تیمور [[تفلیس]]ه داخیل اوْلاراق اوْرانی قارت ائتدی و  بۆتون کارت‌لی ایله کاخئتییا آراسینداکی بؤلگه‌نی داغیت‌دی. کریستیان دین خادیملری و عابیده‌لرینه هۆجوم ائدیل‌دی. قیرغین و قارت اۆست کارت‌لی‌نین  بۆتون وادیلرینده حیاتا کئچیریل‌دی.

[[1391|۱۳۹۱]]-جی ایلده قوندوزجا دؤیوشون‌ده مغلوب اوْلماسینا باخمایاراق [[Dəşt-i Qıpçaq|دشت-i قیپچاق]]داکی گۆجونو قورویان [[Toxtamış|توختامیش]] مملوک سلطانی بئرقوقا ائلچیلر گؤندره‌رک [[تیمور]]ا قارشی اوْنونلا اتفاق قۇرموش‌دو. قیساس آلماق اۆچون امیر تیمور [[ماردین]] و [[Diyarbəkir|دیاربکیر]]ده اوْلدوغو واخت هۆجوم ائده‌رک [[Dərbənd|دربند]]دن کئچمیش و شیروانی تالان ائلمیش‌دی.  [[تیمور]] توختامیشی مغلوب ائتسه ده اوْنو اله کئچیره بیلمه‌دی. توختامیشین یئنی‌دن قوه توْپلایاراق اوْنا قارشی گلمه‌سینین قارشی‌سینی آلماق اۆچون [[Dnepr çayı|دنئپر چایی]] ایستیقامتینده ایر‌لی‌له‌یه‌رک [[Toxtamış|توختامیش]]ا دستک اوْلان قبیله‌لری قارت ائتمیش ، اوْنلاری [[Balkan yarımadası|بالکان یاریماداسی]]نا سورگون ائتمیش ‌دی. [[تیمور]] ایرلیلمه‌یه داوام ائده‌رک [[Həştərxan|هشترخان]] و [[Saray Bərkə|سارای برکه]]نی جدی مقاومت‌له قارشیلاشمادان اله کئچیرمیشدی. بۇ یوروش‌له [[آلتین اوردو]] دؤولتینه بؤیوک ضربه وۇران [[تیمور]] قیزیل اوْردانین  بۆتون گۆجونو دئمک اوْلار کی، یوْخ ائتمیش ‌دی.

===امیر تیمورون هیندوستان یوروشو===
[[فایل:Timur India campaign.jpg|thumb|left|[[تیمور]]ون هیندوستان یوروشو.]]
[[فایل:Timur defeats the sultan of Delhi.jpg|thumb|[[تیمور]]ون دهلی سلطانی نسیر ال-دین محمود توغلوق ایله دؤیوشونو تصویر ائدن صحنه، [[1398|۱۳۹۸]]. &lt;small&gt;موللیف:[[Şərafəddin Əli Yəzdi|شرافددین علی یزدی]]، ([[1595|۱۵۹۵]] - [[1600|۱۶۰۰]].&lt;/small&gt;)]]
[[تیمور]] [[1398|۱۳۹۸]]-جی ایلین [[mart|مارس]] آیین‌دا [[هیندوستان]] یوروشونه باشلادی. بۇ یوروشون ظاهری سببی کافیرلرله جیهاد اوْلاراق گؤستریل‌سه ده،  دهلی یاخینلاریندا ۲-جی محمود خانین اوْردوسو ایله قارشیلاشان امیر تیمور دهلی سلطانینین اوْردوسونو آغیر مغلوبیته اۇغرات‌دی.  ۲-جی محمود خان قاچماقلا خلاص اوْلدو. [[تیمور]]ون اوْردوسو [[دهلی]]یه داخیل اوْلدو و شهر قارت اوْلون‌دو. امیر تیمورون الینه کئچن قنیمتین میقداری اوْ قدر چوْخ ایدی کی،

صنعتکار، معمار و رسّاملار اثرلرینی تیموریلر دؤولتی‌نین باشکندیندا  مئیدانا گتیرمه‌سی اۆچون [[سمرقند]]ه گتیریل‌دی. بۇنلار آراسیندا  دیوارچیلار، داشیونانلار یوروشون اۇغورلا تاماملانماسینا گؤره سمرقندده تیکی‌له‌جک اوْلان کبیر مسجی‌دی‌نین اینشا اوْلونماسیندا ایشله‌مک اۆچون [[تیمور]]ون کومان‌دانلاری آراسیندا  بؤلوشدورولدو. بۇ عابیده نین اینشا اوْلونماسیندا ایستیفاده اوْلونماسی اۆچون ناخیشلارلا بزدیلمیش داشلار و هیندو مبدلرین‌ده‌کی اشیالار [[سمرقند]]ه داشین‌دی.

[[تیمور]] آتشپرست هیندولاری [[گنگ]] چایینا کیمی تعقیب ائتدی. آتشپرستلر قانق چایی ساحلینده اؤلدورولدوک‌دن سوْنرا چایین قیرمیزی رنگ‌ده آخدیغی روایت اوْلونور.

===امیر تیمورون یئددی ایللیک یوروشو===
[[تیمور]]ون [[1399|۱۳۹۹]]-جو ایلده یئنی‌دن غرب ایستیقامتینده یوروشه باشلاماسینین سببی آذربایجان طرف‌دن، خصوصاً ده [[میران شاهی]]لا باغلی خوش اوْلمایان خبرلرین گلمه‌سی ایدی. [[Xorasan|خوراسان]] حاکمی اوْلدوق‌دان سوْنرا [[1393|۱۳۹۳]]-جو ایلده [[هولاکوخان]]ین تاختینا تعیین اوْلونان، آذربایجان و اطراف اراضیلرین هاکیملیینه گتیریلن میرانشاه هیندوستان یوروشون‌ده ایشتیراک ائتممیش‌دی. [[تیمور]]ا ایسه ایران و آذربایجان‌دا حاکمیّت بوْش‌لوغو و دؤولتین مالینین ساغا-سوْلا خرجلنمه‌سی خبرلری چاتمیش‌دی و اۆسته‌لیک گؤرکم‌لی تاریخچی [[رشیدالدین فضل الله همدانلی]]ین توربه‌سینی اۇچوراراق اوْنون سۆموکلرینی یهودی قبریستانلیغیندا باسدیرتمیش‌دی

بۇ سبب‌دن [[تیمور]] هیندوستان یوروشون‌دن دؤرد آیدیر کی، گئری دؤنمه‌سینه باخمایاراق یئنی بیر یوروشه باشلادی. یئددی ایللیک یوروش اوْلاراق آدلاندیریل‌سا دا بۇ یوروش بئش ایل داوام ائتمیش ‌دی و امیر تیمورون ان اۇزون مدت داوام ائدن یوروشو ایدی. [[تیمور]] [[1399|۱۳۹۹]]-[[1400|۱۴۰۰]]-جو ایلین قیشینی [[قاراباغ]]دا کئچیردی.  سوْنرا آذربایجان، گورجوستان و عیراق‌دا نظارتی مؤهکملتدیک‌دن سوْنرا [[Bingöl|بینگؤل]]ه گلدی. بۇندان سوْنرا [[تیمور]]ون اؤنون‌ده [[سوریه]] و [[Anadolu|آنادولو]]نو اله کئچیرمک اۆچون مانعه قالمامیش‌دی.
====سیواسین امیر تیمور طرفیندن فتح اوْلونماسی====
[[تیمور]]لا [[ایلدیٛریٛم بایزید]] آراسینداکی باش‌لیجا پروبلملردن بیری [[ارزینجان]] حاکمی تاهارتئن مسئله‌سی ایدی. تاهارتئن [[تیمور]]ون داها اوّلکی یوروشون‌ده اوْنون حاکمیّتینی تانیمیش‌دی.  [[ایلدیٛریٛم بایزید]] [[1399|۱۳۹۹]]-جو ایلده باشدا [[Malatya|مالاتیا]] اوْلماقلا کاهتئ، دیوریغی و دارئندئ قالالارینی توْرپاقلارینا داخیل ائلمیش‌دی. بئله‌لیک‌له [[فرات]] چایینا قدر اوْلان توْرپاقلار [[عثمانلی ایمپیراتورلوغو]]لارین الینه کئچمیش‌دی. [[Anadolu|آنادولو]]داکی سیاسی بیرلیین تامین اوْلونماسی اۆچون نؤوبه [[فرات]] چایین‌دان غرب‌ده یئرلشن هارپوت، [[Diyarbəkir|دیاربکیر]]، [[ارزینجان]] و [[ارزروم]]ا گلمیش‌دی. [[ایلدیٛریٛم بایزید]] ارزینجان امیرینه اوْنا تابع اوْلماسینی بیلدیرمیش‌دی. تاهارتئن [[ایلدیٛریٛم بایزید]]ه وئرگی وئرمیی قبول ائتمیش ، اما کئماهی [[عثمانلی ایمپیراتورلوغو]]لارا وئرمیجیینی دئمیش‌دی.  بۇنون ایسه ساده‌جه واختی اۇزاتماق اۆچون ائدیل‌دیی معلوم‌دور. تاهارتئن حاکمیّتینی تانیدیغی [[تیمور]]ا [[ایلدیٛریٛم بایزید]]ین ایستکلرینی بیلدیرمیش و اوْنو شیکایت ائتمیش ‌دی.

تاهارتئن اوْنون قبولونا گلدیک‌دن ۲ گۆن سوْنرا [[تیمور]] [[سیواس]] شهرینه گلدی. امیر تیمورون اوْردوسونا آغقویون‌لو بیی [[قارا یولوق عوثمان بی]] و تاهارتئن  باشچی‌لیق ائدیردی. [[سیواس]] شهری یۆکسک قالا دیوارلاری ایله ایحاطه اوْلونموش‌دو. جنوب طرف‌دن سۇ خندیی واردی. قالانی بۇ طرف‌دن آشماق مۆمکون اوْلماسا دا، غرب طرف بۇ ایش اۆچون اۇیغون حساب ائدیلمیش و محاصره باشلامیش‌دی. شهرین آلتینا تونئل قازیلمیش و شهر اهالی‌سی بۇندان گئج خبر توتموش‌دو. [[عثمانلی ایمپیراتورلوغو]] تاریخچی‌سی ابن کمال یازیر کی، [[تیمور]]ون عسگرلری هئچ دایانمادان، سانکی هئچ یئییب-ایچمه‌دن سحردن آخشاما قدر ایشلییردی. تونئل قازماق نتیجه وئرمیش و شهرده‌کیلر مقاومتین معناسیز اوْلدوغونو گؤردوک‌دن سوْنرا قالابیی مصطفی شهری تحویل وئرمه‌یه مجبور اوْلموش‌دو.  [[تیمور]] [[سیواس]]ی قان تؤکمه‌دن آلاجاغینا سؤز وئرمیش‌دی. سیواس آلینان‌دان سوْنرا  ۳-۴ مین ائرمنینی قازدیردیغی بؤیوک چوخورا باسدیریر و سؤزونو توتدوغونو، قان تؤکمدیینی بیلدیریر.  [[جوزام]] خسته‌لییی [[Türküstan|تورکوستان]]دا معلوم اوْلمادیغین‌دان [[تیمور]]ون گؤستریشی ایله نوخوشلوق عسگرلرینه یولوخماسین دئیه جوزام خسته‌لری اؤلدورولموش‌دو. [[سیواس]]ی قورویان [[ایلدیٛریٛم بایزید]]ین اوْغلو بیر نئچه گۆن قوروندوق‌دان سوْنرا اؤلدورول‌دو.

[[تیمور]] [[سیواس]]ی اله کئچیردیک‌دن سوْنرا چوْخ ایرلیلمه‌دی و [[سوریه]] ایستیقامتینه یؤنل‌دی. [[سیواس]]ی توتماسینا باخمایاراق [[Malatya|مالاتیا]] هله ده [[عثمانلی ایمپیراتورلوغو]]لارین نظارتینده ایدی. اؤزون‌دن گئری‌ده نظارتینده اوْلمایان یئر ساخلاماق ایستمدیین‌دن گئری دؤنه‌رک [[Malatya|مالاتیا]]نی آلمیش،

[[تیمور]]لا [[ایلدیٛریٛم بایزید]] آراسینداکی موباریزه‌ده [[سیواس]]ین آلینماسی اؤ‌نملی بیر مرحله‌دیر. بئله‌لیک‌له امیر تیمور ایلک دفعه [[عثمانلی ایمپیراتورلوغو]]لارا تابع اوْلان بیر بؤلگه‌نی اله کئچیرمیشدی. [[سیواس]]ین ضبط اوْلونماسی خبری [[ایلدیٛریٛم بایزید]]ه چاتدیق‌دان سوْنرا اوْ، [[Konstantinopol|کونستانتینوپول]]ون محاصره‌سینی دایاندیریب [[Anadolu|آنادولو]]یا کئچدی. ایلدیریم بیازیدین امیر تیمورون [[Anadolu|آنادولو]]یا  دۇغرو ایرلیلیجیینی دوشونموش اوْلدوغونو گومان ائتمک اوْلار. بئله کی، [[ایلدیٛریٛم بایزید]] [[قئیصریه (شهر)]]یه گله‌رک  بۇرادا [[تیمور]]و گؤزلمه‌یه باشلامیش‌دی.

====مملوکلرله دؤیوش====
[[فایل:Behzad timur egyptian.jpg|thumb|150px|[[تیمور]]لا سلطان فرجین دؤیوشونو تصویر ائدن صحنه. &lt;small&gt;[[Kəmaləddin Behzad|کمالددین بئهزاد]] طرفیندن چکیلمیش‌دیر.&lt;/small&gt;]]
[[تیمور]] [[سیواس]]ی اله کئچیردیک‌دن سوْنرا جنوبا، [[مملوک سولطانلیغی (میصر)]] اۆزرینه ایرلیلمه‌یه باشلادی. امیر تیمور مملوک سلطانی بئرقوقون اؤلومون‌دن سوْنرا [[مملوک سولطانلیغی (میصر)]]نده  داخیلی دۇرومین قاریشیق اوْلدوغون‌دان خبرداردی و [[ایلدیٛریٛم بایزید]]له قارشیلاشمازدان اوّل بۇ دۇروم‌دن فایدالانماق ایستییردی. [[تیمور]] [[بغداد]]ی فتح ائتدیی زامان سلطان بئرقوقا گؤندردیی ائلچی اؤلدورولموش‌دو و [[Qara Yusif|قارا یوسیف]] طرفیندن حبس اوْلونان آونیک حاکمی آتلامیش دا [[قاهیره]]یه گؤندریلمیش‌دی.   شهرده قارت و قیرغین اوْلدو.

[[حلب]]، هما و خومسو بیر-بیری‌نین آردینجا اله کئچیرن [[تیمور]] [[1401|۱۴۰۱]]-جی ایلین [[yanvar|ژانویه]] آیین‌دا [[Şam|شام]]ا یاخینلاش‌دی.   مملوک اوْردوسو مغلوب اوْلدو. سلطان فرج شهری ترک ائدیب [[قاهیره]]یه قاچ‌دی.  ساغ قالانلار ایسه [[Şam|شام]] قالاسینا سیغین‌دیلار. شام محاصره‌ده اوْلارکن [[تیمور]]ون یانینا شهره آمان وئرمه‌سی اۆچون بیر هئیت گلدی. [[ابن خلدون]] دا بۇ هئیتین ترکیبینده ایدی.  امیر تیمور [[Şam|شام]]، [[حلب]] و [[بغداد]]ی توتدوق‌دان سوْنرا [[Qara Yusif|قارا یوسیف]] و [[Sultan Əhməd Cəlayır|سلطان احمد جلاییر]] [[ایلدیٛریٛم بایزید]]ه سیغین‌دی. بۇ ایلدیریم بیازیدله [[تیمور]]ون موناسیبتلری‌نین داها دا گرگینلشمه‌سینه سبب اوْلدو. امیر تیمورلا ایلدیریم بیازیدین دؤیوش میدانیندا قارشیلاشمازدان اوّل مکتوبلاشدیقلاری معلوم‌دور،  
[[فایل:Timur Review His Troops Before the Battle of Ankara, Zafarnama 1436.jpg|thumb|left|220px|[[آنکارا دؤیوشو]]نو تصویر ائدن صحنه. &lt;small&gt;(ناملوم مؤلف طرفیندن چکیلمیش موغول ایللوستراسیاسی).&lt;/small&gt;]]
[[تیمور]]و [[عثمانلی ایمپیراتورلوغو]] ایله دؤیوشمه‌یه تهریک ائدنلر [[ارزینجان]] امیری، آغقویون‌لو بیی و باشدا [[Qaraman|قارامان]] بی‌لییی اوْلماقلا دیگر [[Anadolu|آنادولو]] بی‌لیکلری ایدی.  بۇندان باشقا [[Genuya Respublikası|ژنویا]]،   [[فرانسه]]،  و [[بیزانس ایمپیراتورلوغو]]   کیمی دؤولتلر ده بۇ توققوشمانین اوْلماسیندا ماراقلی ایدی. [[Konstantinopol|کونستانتینوپول]]ون [[ایلدیٛریٛم بایزید]] طرفیندن محاصره‌سی زامانی ایمپراتور ۲-جی مانوئل [[تیمور]]ا تابع اوْلوب خراج وئرجیینی بیلدیرمیش‌دی.  بۇندان علاوه [[تیمور]] [[Anadolu|آنادولو]]داکی تاتار بیرلیکلرینه آدام گؤندره‌رک اوْنلارین دستیینی الده ائتمه‌یه چالیشیردی.

[[تیمور]] [[قاراباغ]] قیشلاغیندا اوْلارکن گلن [[عثمانلی ایمپیراتورلوغو]] ائلچی‌سینه عثمانلیلار همیشه فیرنگلرله قضاء دؤیوشلری ائتدیین‌دن اوْنلارلا دؤیوشمک فیرنگلرین قوه‌لری‌نین آرتماسینا سبب اوْلار و بۇ سبب‌دن روم دیارینا ایر‌لی‌له‌مک طرفداری دئییلم شکلینده جواب وئرمیش‌دی.  [[ایلدیٛریٛم بایزید]]ه خبر گؤندریب شرطلرینی تکرار ائتدی. ایلدیریم بیازید ده [[تیمور]]ا ائلچی گؤندردی. [[سیواس]]دا [[تیمور]]ون اوْردوسو [[عثمانلی ایمپیراتورلوغو]] ائلچیلری‌نین قارشیسیندا رسمی کئچید ائتدی و یئنی‌دن باریش تکلیف اوْلون‌دو. امیر تیمورا ایلدیریم بیازیدین بؤیوک بیر اوْردو ایله اوْنا قارشی ایرلیلدیی خبری چاتدی.  [[تیمور]]ون اؤلومون‌دن سوْنرا قالیبیت‌لی ساواش‌لرله یوکشلیش یاشایان تیموریلر دؤولتی ضعیفلمه‌یه باشلادی. دؤولت‌ده آرا ساواش‌لری و تاخت-تاج چکیشمه‌لری باش قالدیردی. [[تیمور]] اؤلمزدن اوّل اوْغلو جهانگیر میرزا‌دن اوْلان نوه‌سی پیر محمدی واریثی اعلان ائتمیش ‌دی. آنجاق اوْنون اؤلومون‌دن سوْنرا دیگر اوْغوللاری و نوه‌لری پیر محمدین حاکمیّتینی تانیمایاراق موباریزه‌یه باشلادیلار. [[تیمور]]ون نوه‌سی محمد [[سمرقند]]ده، واریث اعلان اوْلونان پیر محمد و دیگر نوه‌سی ایسگندر ایراندا، [[میران شاهی]] [[بغداد]] و آذربایجان‌دا، [[شاهرۇخ]] ایسه [[هرات]]دا حاکمیّته صاحیب چیخدی.  بۆتون بۇنلار دؤولتین اوّلکی قودرتینی ایتیرمه‌سینه، مرکزی حاکمیّتین ضعیف‌له‌یه‌رک دؤولتین تنززولونون باشلاماسینا سبب اوْلدو.  [[Xorasan|خوراسان]]داکی حاکمیّتینی قورویا بیلمیش‌دی. [[شاهرۇخ]] دیگر امیرزاده‌لرین نظارتینده اوْلان بؤلگه‌لرین بیر حیصّه ‌سینی یئنی‌دن حاکمیّتینده بیرلش‌دیره بیلمیش‌دی. اوْ، گونئی و اوْرتا ایرانا، اله جه ده آذربایجانا قدر ایر‌لی‌له‌یه‌رک بۇ بؤلگه‌لری حاکمیّتینه تابع ائده بیلمیش‌دی. [[شاهرۇخ]]ون حاکمیّتی ایللرینده دؤولتین تنززولو یاواشلاسا دا بۇ پروسس دایانمادی. [[تیمور]]ون دؤورونده دؤولته تابع اوْلان  گئنیش اراضیلرین بیر قیسمی اوّلکی صاحیبلری‌نین نظارتینه کئچمیش‌دی. [[عثمانلی ایمپیراتورلوغو]]لارین دستکلدیی [[جلایر سولطانلیغی]] [[بغداد]]داکی، قاراقویون‌لو و آغقویون‌لولار ایسه [[Şərqi Anadolu regionu|شرقی آنادولو]]داکی توْرپاقلارینی گئری قازانماق اۇغروندا موباریزه آپاریردی. [[مملوک سولطانلیغی (میصر)]]ندن اله کئچیریلن [[سوریه]]داکی توْرپاقلار دا ایتیریلمیش‌دی. چاغاتای موغوللاری ایسه هیز‌له گۆج‌لنه‌رک اؤ‌نملی پروبلمه چئوریلمیش‌دی.

[[شاهرۇخ]] ۴۲ ایللیک حاکمیّتی مدتینده دؤولتین سوقوطونون قارشی‌سینی آلماغی باجاردی، اما تیموریلر دؤولتی [[تیمور]]ون دؤورون‌ده‌کی گۆجونه بیر داها چاتا بیلمه‌دی. [[شاهرۇخ]] [[1447|۱۴۴۷]]-جی ایلده اؤلدوک‌دن سوْنرا آرا ساواش‌لری و تاخت-تاج چکیشمه‌لری یئنی‌دن باش قالدیردی.  لاکین اوْ، [[سمرقند]] ویلایتین‌دن چیخا بیلمیر. شئیخلرین فتواسی ایله چاغیریلان دیوان‌دا اوْنو ظالم‌لیق‌دا، عدالت‌سیزلیکده گوناهلاندیریب اؤلوم هؤک‌مو ایله جزالاندیردیلار.

[[مکه]] زیارتینه یوْلا دوشن [[اولوغ بی]]ه چاپار [[سمرقند]]ه یاخین کندلرین بیرینده یئتیشیر. بیلدیریر کی، خانین یئنی امری اوْلمادان هئچ یئره گئتممه‌لیدیر. چاپاردان سوْنرا بیر نئچه ایل اوّل [[اولوغ بی]]ین امری ایله آتاسی اعدام ائدیلمیش [[نقده]]لار نسلیندن اوْلان عباس گلیر. اوْ، بیلدیریر کی، [[اولوغ بی]] [[ایسلام]] ائهکاملاریندان اۇزاقلاشماق‌دا گوناهلان‌دیریلاراق اؤلوم حؤکمونه محکوم ائدیلیب. آبباسین خیدمت‌چیلری اۇلوقبیین ال-قوْلونو باغلایاراق آرخین کنارینا گتیریر، دیز چؤکدورورلر و عباس قیلینجلا وۇردوغو بیر ضربه ایله [[اولوغ بی]]ی اؤلدورور.

===ابو سیدین حاکمیّتی (۱۴۵۱-۱۴۶۹)===
{{اساس|Əbu Səid (Teymuri)}}
[[فایل:Sultan Abu Said Mirza.jpg|thumb|180px|ابو سیدین ناملوم موغول رسّامی طرفیندن چکیلمیش تصویری.]]
ابو سیدین دؤورونده تیموریلر دؤولتی گئتدیکجه داغیلماغا باشلادی. تیموریلر نفوذ دایره‌سینه داخیل اوْلان غرب توْرپاقلارین‌داکی حاکمیّتینی تماماً ایتیردی. [[Mavərənnəhr|ماورننهر]]ه کۆتلوی(توده) شکیل‌ده [[özbək|اؤزبک]] کؤچلری اوْلدو. هله [[تیمور]]ون دؤورونده باشلایان [[özbək|اؤزبک]] کؤچونون ابو سیدین دؤورونده داها دا شیددتلنمه‌سینین تیموریلر دؤولتینده جدی  ائتکیسی اوْلدو. [[اؤزبک‌لر]]ین دؤولت ایداره‌سینده و اوْردودا آرتان نفوذلاری اوْنلارین گله‌جک‌ده سیاسی اۆستونلویو ده اله کئچیرمه‌سینه شرایط یارات‌دی.

قاراقویون‌لو حؤکمداری [[جهان‌شاه]]ین [[اوزون‌حسن]]ه مغلوب اوْلماسیندان سوْنرا سوْنرا تیموری ابو سید اؤز موتتفیقی هسنلینی مۆدافیه ائتمک آدی ایله آذربایجان اۆزرینه هۆجوما کئچدی. کئچمیش موتتفیقی شیروانشاهین کمکینه بئل باغلایان ابو سید شیروانا  دۇغرو حرکت ائدیر. لاکین شیروانشاه [[I Fərrux Yasar|۱-جی فرروخ یاسار]] [[اردبیل]] حاکمی [[شیخ حیدر]]له بیرلیکده [[اوزون‌حسن]]ین طرفینه کئچیر و ابو سیدین قوْشونلاری تماماً بلوکادایا آلینیر. اوْردودا آجلیق باش‌لانیر. [[اوزون‌حسن]] ابو سیدین دانیشیق تکلیفینی قبول ائتمیر و گؤزلنیلمه‌دن هۆجوم ائده‌رک ابو سی‌دی مغلوب ائدیر.

===حسین بایقارانین حاکمیّتی (۱۴۶۹-۱۵۰۶)===
{{اساس|Hüseyn Bayqara}}
[[file:KhuseynBaykara.jpg|thumb|left|[[سولطان حسین بایقارا]]نین پورترئتی. &lt;small&gt;(مؤلف:خارزمی). ([[1490|۱۴۹۰]])&lt;/small&gt;]]
[[تیمور]]ون نوه‌سی بایقارا میرزا‌نین اوْغلو اوْلان [[سولطان حسین بایقارا]]، [[اولوغ بی]]دن سوْنرا داوام ائدن چاخناشمالاردا یئنه امیر تیمورون نوه‌لریندن اوْلان و [[هرات]]دا حاکم‌لیک ائدن ابولقاسیم بابورون یانیندا خیدمت ائتمیش ‌دی.  بۇرادا دؤولت ایداره‌سینده تجروبه قازاندی.

هرات امیری بابور [[1457|۱۴۵۷]]-جی ایلده اؤلونجه،  بۇرادا دا چکیشمه‌لر باشلادی و [[سولطان حسین بایقارا]] [[هرات]]دان آیریلاراق [[مرو]]ه کئچدی.   بۇرادا بؤلگه‌نین حاکمی مویززوددین سنجرین قیزی ایله ائولن‌دی و اوْندان بؤیوک اوْغلو بدیززامان میرزا دۆنیایا گلدی.

[[سولطان حسین بایقارا]] اؤزونه تابع اوْلان آز سای‌لی آداملارلا و اؤزبکلردن شادیبیین کمکی ایله آمودریانین اؤزبوی بؤلگه‌سینده کیچیک بیر بؤلگه‌نین ایداره‌سینی اله کئچیردی. آز سوْنرا شادیبیی کنارلاش‌دیراراق سرحدلرینی گئنیشلت‌دی و باشقا اؤزبک قوه‌لری‌نین کمکی ایله [[مازندران اوستانی]]ی دا اله کئچیردی.  بۇندان سوْنرا [[هرات]]ا حاکم اوْلان ابو سیدله موباریزه‌یه باشلادی. [[1469|۱۴۶۹]]-جو ایلده ابو سید آغقویون‌لو حؤکمداری [[اوزون‌حسن]]ه مغلوب اوْلونجا [[هرات]]ی دا اله کئچیردی.

==ایدارئتمه==
{| جلاسس=&quot;توججولوورس&quot; ایستیلئ=&quot;فلوات: ریگهت؛ مارگین-لئفت: ۱ئم؛ مارگین-ریگهت: ۲ئم؛ فونت-سیزئ: ۸۵%؛ باجکگرووند:#ج۶دبف۷؛ width:۳۰ئم؛ ماخ-width: ۴۰%؛&quot; جئللسپاجینگ=&quot;۵&quot;
| ایستیلئ=&quot;تئخت-آلیگن: لئفت؛&quot; |پیریم زئینددین ابوبکر تایبادی  منه یازمیش‌دیر کی، &quot;ابولمنسور  تیمور، سلطنت ایشلرینده دؤرد شئیه رعایت ائلیین: 
# گنشیک  
# مشورت  
# آییق-ساییق‌لیق  
# احتیاط‌لیق. 
گنشیک و مشورت‌سیز سلطنتی گؤردویو ایشلرین، سؤیلدیی سؤزلرین هامی‌سی یالان اوْلان جاهیل آداما یاراش‌دیرماق اوْلار: اوْنون سؤیلدیی سؤزلر، توتدوغو عمللر باشینا پئشمان‌چی‌لیق و قایغی-قارغاشا سالاجاق. بئله اوْلدوغو حال‌دا، سلطنتی ایداره ائلیرکن ایشینیزی مشورت‌له، مصلحت‌له، تدبیرله یئریدین کی، قایغییا-قارغاشایا قاتلاشمایاسینیز، پئشمان اوْلمایاسینیز. بونو دا بیلمیینیز گرک‌دیر کی، سلطنت ایشلری‌نین بیر قیسمی صبر و هوس ایله حاصیل اوْلورسا، باشقا بیر قیسمی ایسه بیلدیینی بیلمزلییه، گؤردویونو گؤرمزلییه وۇرماقلا باشا گلیر. سؤزون قیساسی، یئرینه یئتیریلمه‌سی ضروری اوْلان تدبیرلری مویینلشدیرن‌دن و دعا وئرن‌دن سوْنرا تکید ائدیلمسن کی، قتین، صبر، هوس‌له، جانساغ‌لیغی، آییق-ساییق‌لیق، احتیاط‌لی‌لیق و شجاعت ایله  بۆتون ایشلرینی حیاتا کئچیره بیلسن. وسسالام&quot;.
|-
| ایستیلئ=&quot;تئخت-آلیگن: لئفت؛&quot; | امیر تیمورون وصیّتلری اثرین‌دن، صحیفه ۵-۶. 
|}
تیموریلر دؤولتی گۆجونون زیروه‌سینده اوْلدوغو واختلاردا [[İrtış|ایرتیش]]دان و [[Volqa|ووْلقا]]دان توتموش [[فارس خلیجی]]نه قدر، [[گنگ]]دان [[Dəməşq|دمشق]]ه و آسیا آرخیپئلاقینا قدر اراضیلری ایحاطه ائدیردی.  [[تیمور]]ون و واریثلری‌نین دؤورونده تیموریلر دؤولتی‌نین ایداره اوْلونماسی [[yasa|یاسا]]لارا،   تورک تؤره‌سینه،  توزویه   امیرلره موعاوین تعیین اوْلونوردو. اگر امیر اؤلرسه و یا وظیفه‌سیندن کنارلاش‌دیریلارسا موعاوینلر اوْنون یئرینه کئچردی و اوْنو &quot;امیرلییه نامیزد&quot; آدلان‌دیریردیلار.   بۇندان باشقا صدر هر بیر ویلایته و شهره [[qazı|قازی]]، [[müfti|موفتی]]، موهتسیب  تعیین ائدیر، سیدلره، اۆلمایا و دیگر دین خادیملرینه سویورقال مویینلش‌دیره‌رک اوْنلارا وظیفه وئریردی.

[[تیمور]]ون دؤورونده هر گۆن دیوانخانادا دورد وزیر اوْلوردو: 
# ''مملکت و رعیت وزیری''. اوْ، مملکت‌ده‌کی مؤهوم ایشلری، گۆن‌ده‌لیک داورانیشلاری، رعیتین دۇرومینی، ویلایتلردن گتیریلن محصول، وئرگی-تؤیجو و اوْنلارین بؤلوشدورولمه‌سی، گلیر-خرج، مملکتین آبادلیغی، اهالی‌نین فیراوانلیغینین نه یوْللا نیظاما سالیندیغینی حؤکمدارا بیلدیریردی.  یوْلونا قویمالی، عسگرلرین ایشی چتینه دوشمه‌سین دئیه دایم اوْنلاردان خبر توتمالی و اوْنلارین دۇرومی حاقیندا حؤکمدارا معلومات وئرمه‌لی ایدی. 
# بۇ وزیر باش‌سیز قالان عائله‌لره، اؤلنلرین آداملارینا و قاچقینلارا چاتاجاق ماللاری، اهالی‌دن ییغیلان زکاتی و باج-خراجی، گلیب-گئدن سؤودگارلاردان آلینان مالی، مملکلتین مال-قاراسینی، ناخیرلارین اؤروشلرینی، یایلاقلارینی، مملکت‌دن ییغیلان گلیرلری امانت اوْلاراق ساخلامالی، یوْخا چیخانلارین و اؤلنلرین مالی-مولکو قالیب‌سا، اوْنو واریثلرینه چاتدیرمالی ایدی. 
# بۇ وزیر سلطنتین ایشلرینی آپاران وزیردیر. اوْنون سلطنتین  بۆتون ایداره‌لری‌نین گلیر-خرجلریندن، خزینه‌دن صرف اوْلونان خرجلردن، حتی آتخانایا و سارای‌داکی باشقا جانلیلارا صرف اوْلونان خرجلردن آگاه اوْلماسی لازیم‌دی.  معلوماتلارین اؤتورولمه‌سینی تامین ائتمک اۆچون امیر تیمورون دؤورونده پوچت منطقه‌لری یارادیلمیش‌دی. هر منطقه‌ده ۲۰۰ آت ساخلانیردی و خرجلری یئرلی اهالی‌نین حسابینا اؤدنیلیردی.  [[اوروپا]]یا هۆجوملار ائدن [[عثمانلی ایمپیراتورلوغو]]لارا قارشی [[تیمور]]لا آوروپا دؤولتلری‌نین اتفاقینین یارانماسی احتیمالی وار ایدی. [[عثمانلی ایمپیراتورلوغو]] و [[مملوک سولطانلیغی (میصر)]] دؤولتلرینه هۆجوم ائتمک اۆچون آشکار سبب وار ایدی.

بۇنلار هله یوز ایل اوّل اؤزل‌له [[عثمانلی ایمپیراتورلوغو]]نین [[Konstantinopol|کونستانتینوپول]]و محاصره‌یه آلماسینا گؤره فرانسه-موغول اتفاقینین یارادیلماسی ایستیقامتینده جهدلرینی عکس ائتدیردی.

[[تیمور]] ۶-جی کارلین سارایینا ائلچی اوْلاراق [[سۇلطانیه]] آرخیئپیسکوپو دومینیکان ژانی

[[تیمور]] ۶-جی کارلا ایقتیصادی موناسیبتلرین اینکیشاف ائتدیریلمه‌سینی، بیرده هۆجوم و مۆدافیه اتفاقی تکلیف ائتدی. ۶-جی کارل خبری یالنیز [[تیمور]]ون اؤلومون‌دن قیسا زامان اؤنجه گؤندره بیل‌دی.

ایسپانیا ایله ده علاقه‌لر اینکیشاف ائتدی.  [[تیمور]] [[Kastiliya|کاستی‌لییا]] سارایینا حاجی محمد ال قاضی آدلی چاغاتای‌لی ائلچینی، مکتوب و هدیّه
‌لرله یوللامیش‌دی.  گؤندردیی ائلچیلرله پیس داورانیردی، روی قونزالئس ده کلاویخویا ایمپراتورون «اوْغرو و پیس آدام» اوْلدوغونو ایضاح ائدیب چین‌لی سفیرلری ایسپانیا صفیرلرین آرخاسیندا اوْتوزدوردو.

کلاویخونون [[سمرقند]]ه سفری [[Marko Polo|مارکو پولو]]نون چینه سفرین‌دن یوز ایل سوْنرا چوْخ آز آوروپانلینین گئدیب چاتا بیلدیی کاتای‌دان یئنی خبرلر بیلدیرمه‌یه ایمکان یارات‌دی. کلاویخونون معلوماتلاری، تحریف اوْلونموش اوْلسا بئله، ایمپراتور هونق وونون خلفلری آراسیندا  اوْلان تاخت-تاج داواسی حاق‌دادیر. ایسپانیالار چین‌لی صفیرلرین بعضیلری ایله ایلئتیشیم ساخلایا و [[سمرقند]]له خانبالیق ([[پکن]]) آراسینداکی کاروان یوْللاری باره‌ده معلومات ییغا بیلیردیلر.  آوروپالیلارا دۆنیانین ان بؤیوک شهری اوْلان کاتای دؤولتی‌نین باشکندی خانبالیق شهری ایله یاناشی، ساواش گۆجو حاق‌دا معلومات وئریب. اوْ، بیرده سهواً کاتای ایمپراتورونون سهواً [[katolik|کاتولیک]]لییی قبول ائتدیینی بیلدیریب.

[[بایرن]]لی ماجراچی  ایوهان شیلبئرگئر [[1402|۱۴۰۲]]-[[1405|۱۴۰۵]]-جی ایللرده [[تیمور]]ا خیدمت ائدیب.  بۇندان باشقا سای‌سیز-حساب‌سیز [[Venesiya Respublikası|ونیز]]لی و [[Genuya Respublikası|ژنویا]]لی تاجیرلر بۇ زامان [[سۇلطانیه]]ده فعّال فعالیّت گؤستریردیلر.

==اوْردو قۇرولوشو==
تیموریلر دؤولتی‌نین اوْردوسونون ضربه قوه‌سینی آغیر زیرئه‌لی سوواری بیرلیکلری، یونگول زیرئه‌لی آتلی اوْخچولار تشکیل ائدیردی. بۇندان باشقا هیندوستان یوروشو زامانی دؤیوش فیللری ده اله کئچیریلمیش‌دی. [[مملوک سولطانلیغی (میصر)]]

اوْردویا دۆشمن قوه‌لری‌نین سایین‌دان وابسته اوْلاراق حؤکمدارین اؤزو،  امیرزاده‌لر  و امیر ال-اۆمرا   باشچی‌لیق ائدیردی. امیر ال-اۆمرا اوْردو تاخیمی ایدی. هونر گؤستریب فرق‌له‌نن شخصلر امیر تیتولو ایله موکافاتلاندیریلیردی. امیر تیتولو اوْن ایکی درجه‌دن عبارت‌دی.  بیرینجی درجه‌دن باشلایاراق اوْن ایکینجی درجه‌یه قدر هر درجه‌یه عایید اوْلان امیر اؤزون‌دن یۇخاری درجه‌ده اوْلان امیرین موعاوینی حساب اوْلونوردو.  اوْن ایکینجی امیر امیر ال-اۆمرانین، امیر ال-اۆمرا ایسه حؤکمدارین موعاوینی ایدی.

اوْردو یوروش‌ده اوْلارکن اوْنا قوتوال  تعیین ائدیردیلر. اوْ، اوْردونون کئشیینی چکیردی. بازار اهلین‌دن  وئرگی توْپلاماق دا قوتواللارا حواله اوْلونوردو. اگر اوْردودان کیمین‌سه بیر شئیی اوْغورلانمیش اوْلسا، قوتواللار مسئولیّته جلب اوْلونوردو.  [[تیمور]]ون دؤورونده اوْردویا دؤرد چاپقین‌چی بؤلویو تعیین اوْلونوردو. اوْنلار قوْشونون یان طرفی ایله اوْندان دؤرد فرسنگ  مسافه‌ده ایرلیلییر و کئشیک چکیردیلر. اگر قوْشون‌دان بیر نفرین اؤلدورولدویونو، یارالاندیغینی گؤرسه‌لر، اوْنون ایشی‌نی اؤز بویونلارینا گؤتورمه‌لی ایدیلر.

تیموریلر دؤولتی‌نین اوْردوسون‌دا گئجه باسقینلارینی حیاتا کئچیرن دسته‌لر چاپاوول آدلاندیریلیردی. اوْردونون مرکزی قوْل، ساغ جیناهی برنغار، سوْل جیهانی ایسه جرانغار آدلانیردی. اوْردو ایرلیلیرکن اوْندان ایر‌لی‌ده کشفیات بؤلوکلری ایرلیلیردی و اوْنلار قارووول آدلانیردی. کشفیات دسته‌سینین آرخاسینجا گئدن بؤلوک هیراوول آدلانیردی. اوْردونون سوْل جیناهینی قورویان بؤلوک ایسه شیقاوول آدلانیردی.  بۇ بؤلگو دۆشمن بیرلیکلری‌نین سایین‌دان وابسته اوْلاراق داها دا مورککبلشه بیلردی.  [[تیمور]]ون دؤورونده تیموریلر دؤولتی‌نین مؤوجود اوْلان اوْردوسونون اۆچده بیری سرحدلری قوروماغا، اۆچده ایکی‌سی ایسه دؤولتین خیدمتینده دایم دایانماغا بورج‌لو ایدی.  خصوصاً [[تیمور]]ون نوه‌سی [[اولوغ بی]]ین حاکم‌لییی ایللرینده شهر آبادلاشمیش، مۆختلیف  دیارلاردان علم آداملاری [[سمرقند]]ه گلمیش‌دی. [[اولوغ بی]] سمرقندده دؤولت ایداره‌سی ایله یاناشی علمی فعالیّت‌له ده مشغول اوْلوردو. [[اولوغ بی]] [[آسترونومی]] و [[ریاضیات]]لا مشغول اوْلوردو.  اوْ، [[سمرقند]]ده مدره‌سه  و رصدخانا  تیکدیرمیش‌دی. تیکدیردیی مدره‌سه‌ده اؤزونو اینکیشاف ائتدیرمک اۆچون دؤورون عالیملری‌نین درسلرینده و موذاکیره‌لرینده ایشتیراک ائتمیشدیر. [[اولوغ بی]]ین اطرافینا دؤورون ان مشهور عالیملری توپلانمیش‌دی. اوْ، قاضی‌زاده رومی و قیاسددین جمشید ال-کاشی کیمی مشهور عالیملرین درسلرینده ایشتیراک ائتمیش ‌دی.

====سمرقند مدره‌سه‌سی====
[[فایل:Registan square2014.JPG|thumb|left|200px|سمرقند مدره‌سه‌سی (سوْل‌دا)]]
سمرقند مدره‌سه‌سینین تیکینتی‌سینه [[اولوغ بی]]ین گؤستریشی ایله [[1417|۱۴۱۷]]-جی ایلده باشلانمیش و [[1421|۱۴۲۱]]-جی ایلده تاماملانمیش‌دیر.

بۇ مدره‌سه‌ده‌کی علمی فعالیّتلر حاقیندا قیاسددین جمشید ال-کاشی‌نین مکتوبون‌دان معلوماتلار اؤیرنیلمیش‌دیر.  بۇ مکتوب‌ده دؤورون ان یاخشی عالیملری‌نین مدره‌سه‌یه جلب اوْلونماغین‌دان،  بۆتون علملر اۆزره درس وئرن مودسسیرلرین مؤوجودلوغون‌دان و ریاضیات‌چیلارین فعالیّتین‌دن بحث اوْلونور. بیرده مدره‌سه‌ده کئچیریلن درسلردن علاوه  بۇرادا دؤورون عالیملری‌نین موذاکیره‌لری ده باش تۇتوردو کی، بۇ موذاکیره‌لرده [[اولوغ بی]] ده ایشتیراک ائدیردی.  رصدخانادان سمرقند مدره‌سه‌سین‌ده‌کی [[آسترونومی]] و [[ریاضیات]]لا باغلی آراشدیرمالارین پراکتییایا اۇیقولاما اوْلونماسی اۆچون ایستیفاده اوْلونموش‌دور. رسدخانانین تیکینتی‌سی تاماملاندیق‌دان سوْنرا قیاسددین جمشید اوْنا اداره ائتمیش ‌دی.  بۇرادا آپاریلان مۆشاهیده‌لر اوْن ایکی ایل داوام ائتمیش ‌دی. اوّلجه حسابلاما  و مۆشاهیده ایشلرینی قیاسددین جمشید ائدیردی. قیاسددین جمشیدین [[1429|۱۴۲۹]]-جو ایلده اؤلمه‌سیندن سوْنرا قاضی‌زاده رومی بۇ ایشی یئرینه یئتیرمه‌یه باشلامیش‌دیر.  [[1430|۱۴۳۰]]-جو ایلده قاضی‌زاده رومی ده اؤلدوک‌دن سوْنرا، اوْنون طلبه‌سی اوْلان [[Əli Quşçu|علی قوش‌چو]] رصدخانایا اداره ائتمه‌یه باشلامیش‌دیر.  [[اولوغ بی]]  بۇرادا آپاریلان آراشتیرمالاردان سوْنرا مشهور زیجینی تماملایا بیلمیش‌دی. ''زیج گورکانی'' و یا ''زیج جدید سلطان'' آدی وئریلن بۇ اۇلدوز کاتالوقون‌دان غرب‌ده و شرق‌ده اۇزون ایللر بویونجا ایستیفاده اوْلونموش‌دو.

[[1449|۱۴۴۹]]-جو ایلده [[اولوغ بی]]ین اؤلدورولمه‌سیندن سوْنرا رصدخانا دینی فاناتیکلر طرفیندن داغیدیلمیش‌دیر.

===مدنیت===
[[فایل:Shah-i-Zinda column.JPG|thumb|شاهی-زین‌ده کومپلئکسینین ناخیش‌لی سوتونلاری]]
[[۱۴. یوز ایل]]ین سوْنلاریندان [[۱۶. یوز ایل]]ین اوّللرینه قدر [[اورتا آسیا]] و شرقی ایران توْرپاقلاری ایله بیرلیکده [[افغانیستان]]ی دا ایحاطه ائدن اراضی‌ده تیموریلر صنعتکارلیق باخیمیندان اؤ‌نملی اثرلر  مئیدانا گتیرمیش‌دیر. معمارلیق و مینیاتورون اینکیشاف ائده‌رک دَیَر قازاندیغی تیموری صنعتکارلیغی [[اورتا آسیا]]، ایران، [[افغانیستان]]ین و حتی [[Böyük Moğol İmperiyası|بؤیوک موغول ایمپیراتورلوغو]] دؤورونده هیند-ایسلام صنعتکارلیغینین اینکیشاف ائتمه‌سینده روْل اوْینامیش‌دیر.  [[ایسلام]] صنعتکارلیغی باخیمیندان اؤ‌نملی اثرلرین  مئیدانا گتیریلدیی بۇ دؤورده هر نه قدر واحید اۆسلوب‌دان دانیشماق مۆمکون اوْلماسا دا، محل‌لی فرقلی‌لیکلرین بیر سینتزینی گؤرمک مۆمکون‌دور. گؤز اوْخشایان اثرلرین  مئیدانا گتیریلدیی یئرلر آراسیندا  تیموری صنعتکارلیغینین عۆمومی رۇحونو اؤزون‌ده داشییان، اما اؤزون مخصوص صنعتکارلیق مرکزلری  مئیدانا گلمیش‌دیر. بۇ باخیم‌دان [[سمرقند]]، [[هرات]] و [[شیراز]] صنعتکارلیق مرکزلرینه چئوریلمیش‌دیر. 
[[فایل:Aq-Saray Shahrisabz.JPG|thumb|right| [[تیمور]]ون سارایی، شهریسبز شهری ]]
تیموریلر دؤولتی‌نین باشکندی اوْلان [[سمرقند]]ده [[اورتا آسیا]] و ایران‌دان اوْلان صنعتکارلاردان باشقا هیندوستان، آنادولو و سوریهدان کؤچورولموش صنعتکارلار وار مؤوجوددو. ایسپانیا ائلچی‌سی روی قونزالئس ده کلاویخو سمرقندده ۱۵۰ مین صنعتکار عائله‌سی اوْلماسینی سؤیلمیش‌‌دی. [[تیمور]]ون دؤورونده صنعتکارلیق مرکزینه چئوریلن [[سمرقند]]ده معمارلیق باخیمیندان اؤ‌نملی اثرلر  مئیدانا گتیریلمیش‌دی. تیموری صنعتکارلیغینین ایکینجی پارلاق دؤورو [[تیمور]]ون اوْغلو [[شاهرۇخ]]ون حاکمیّتی ایللرینه تصادوف ائدیر. [[شاهرۇخ]]ون حاکمیّتی ایللری تیموریلرین مدنی و صنعتکارلیق باخیمیندان ان گۆج‌لو دؤورودور. سلطان شاهروخ و فارس  صنعتکارلاری حمایه ائدیردی. [[شاهرۇخ]]ون حاکمیّتی ایللرینده دؤولتین باشکندی [[هرات]] شهرینه کؤچورولموش‌دو.   بۇ سبب‌دن اینکیشاف ائدن [[هرات]] تیموری رئنئسان‌سینین مرکزینه چئوریلمیش‌دی. عئینی زاماندا [[شاهرۇخ]]ون حاکمیّتی ایللرینده اوْغلو [[اولوغ بی]]ین [[سمرقند]]ده حاکم اوْلماسی سببین‌دن آبادلیق و قوروجولوق ایشلری اوْرادا دا داوام ائتدیریلمیش‌دی. [[شاهرۇخ]] و [[اولوغ بی]]ین اؤلومون‌دن سوْنرا دۇرغونلوق یاشایان صنعتکارلیق ابو سید و [[سولطان حسین بایقارا]]نین دؤورونده یئنی‌دن جانلانمیش‌دیر. سلطان حسین بایقارانین اؤلومون‌دن سوْنرا اوْغلو بزیززامانین حاکمیّتی ایللرینده دؤولت تنززوله اۇغراسا دا، تیموریلرین صنعتکارلیق عنعنه‌لری‌نین  ائتکیسی [[Böyük Moğol İmperiyası|بؤیوک موغول ایمپیراتورلوغو]] و [[Səfəvilər|صفویلر]] دؤولتینده حیس اوْلونماق‌دادیر. 
====معمارلیق====
{{اساس|Teymuri memarlığı}}
تیموری معمارلیغی اؤزون مخصوص جهتلری ایله فرق‌لنیر. [[اورتا آسیا]] و ایراندا اؤزون‌دن اوّل مؤوجود اوْلموش دؤولتلرین معمارلیغین‌دان ائتکی(تاثیر)له‌نن تیموری معمارلیغی بیر نؤع سینتز تشکیل ائدن اثرلرله تانینمیش‌دیر. اساساً توربه، مسجید، مدره‌سه و درگاه کیمی بؤلمه‌لری اوْلان کومپلکسلرین اساس اؤزللیکلریندن بیری فاسادینی اؤرتن موزایکا ایشلمه‌لری اوْلان کاشی، سوغانا بنزین خاریجی قوببه و داخیل‌ده‌کی یۆکسک ایچ قوببه‌نین  مئیدانا گتیردیی قوببه سیستمینین اؤزون مخصوص جهتلری ایدی.

تیموری مئمارلیغیندا ان اؤ‌نملی یئری توربه‌لر تۇتوردو. تیموری توربه معمارلیغینین ان اؤ‌نملی اؤرنکلریندن بیری [[سمرقند]]ده‌کی شاهی-زین‌ده کومپلکسی‌دیر.  بۇ کومپلکس‌ده تیموریلر سویون‌دان اؤ‌نملی شخصلرین توربه‌لری یئرلشیر. بیر دیگر نومونه کیمی [[سمرقند]]ده یئرلشن و [[1380|۱۳۸۰]]-[[1390|۱۳۹۰]]-جی ایللره عایید ائدیلن روهاباد توربه‌سینی گؤسترمک اوْلار.  روهاباد توربه‌سی کوب فوْرمالی اساس بینانین اۆزرینده یئرلشن، سککیزبوجاق‌لی تمبورون داشیغی‌دی قوببه‌دن عبارت‌دیر. [[تیمور]]ون حاکمیّتی ایللرینده تیکیلن  توربه و اوْنا باغلی معمارلیق کومپلکسلری‌نین ان مشهورو [[Gur-Əmir|گور-امیر]]دیر.  بۇ کومپلکسه مدره‌سه، مسجید، توربه و دیگر بؤلوملر داخیلدیر. ایلک دفعه تیکینتی‌سینه [[1399|۱۳۹۹]]-جو ایلده باشلانیل‌سا دا، [[تیمور]]ون نوه‌سی محمد میرزا‌نین اؤلومون‌دن سوْنرا امیر تیمورون امری ایله [[1404|۱۴۰۴]]-جو ایلده بیر توربه تیکیلمه‌سینه قرار وئریلمیش‌دیر.  تیموریلر سویون‌دان اؤ‌نملی شخصلرین مرازلارینین یئرلشدیی بۇ توربه‌یه [[1405|۱۴۰۵]]-جی ایلده [[تیمور]] دا دفن اوْلونموش‌دو. بیرده امیر تیمورون اوْغوللاری [[میران شاهی]] و [[شاهرۇخ]]، نوه‌لری پیر محمد میرزا و [[اولوغ بی]]، اله جه ده دین معلمی عزیز نور سید برکه ده بۇ توربه‌ده دفن اوْلونموش‌دور.  [[تیمور]]ون هیندوستان اۆزرینه اوْلان یوروشونو ابدیلش‌دیرمک  آماچ ایله [[Bibixanım məscidi|بیبیخانیم مسجی‌دی]] اینشا اوْلونموش‌دور.  [[Bibixanım məscidi|بیبیخانیم مسجی‌دی]] یۆکسک قوببه‌لری، ائیوانلاری، دیگر معمارلیق المنتلری و چینی ایشلمه‌لری ایله تیموریلر دؤولتی‌نین گۆجونون زیروه‌سینده اوْلدوغو دؤورو عکس ائتدیریر.

تیکینتی‌سی [[1417|۱۴۱۷]]-جی ایلده [[سمرقند]]ده [[اولوغ بی]] طرفیندن باشلادیلان و [[1420|۱۴۲۰]]-جی ایلده تاماملانان مدره‌سه کومپلکسی ایسه [[ایسلام]] مئمارلیغیندا اؤ‌نملی بیر یئره صاحیب‌دیر.  بۇ مدره‌سه [[1417|۱۴۱۷]]-جی ایلده [[اولوغ بی]]ین [[بوخارا]]دا تیکدیردیی دیگر مدره‌سه‌نین پلانی اساسیندا اینشا اوْلونموش‌دو. اۇلوقبیین [[سمرقند]]ده اینشا ائتدیردیی اثرلر آراسیندا  [[1409|۱۴۰۹]]-جو ایلده تیکیلن رصدخانا دا اؤ‌نملی یئره صاحیب‌دیر. 
گؤوهر شادین گؤستریشی ایله [[مشهد]] شهرینده معمار کیواموددین ابن زئینددین شیرازی طرفیندن گؤوهر شاد مسجی‌دی اینشا اوْلونموش‌دو.   دؤرد ائیوانی اوْلان مسجید بیر توربه ایله کومپلکس شکیل‌ده تیکیلمیش‌دی. عئینی زاماندا گؤوشر شاد طرفیندن کیواموددین ابن زئینددین شیرازییه اینشا ائتدیریلن تیکی‌لیلر آراسیندا  [[هرات]]دا یئرلشن گازورگاه عابیده‌سی و گؤوهر شاد مدره‌سه‌سینی نومونه گؤسترمک اوْلار.  گؤوهر شاه مدره‌سه‌سینده بیر توربه ده اینشا اوْلونموش‌دو. [[شاهرۇخ]]ون اوْغلو قیسددین بایسونقور و گؤوهر شاد  بۇرادا دفن اوْلونموش‌دور. 
[[file:Туркестан.jpg|thumb|right|250px|[[خوجا احمد یسوی]] توربه‌سی، [[1385|۱۳۸۵]]-جی ایلده [[تیمور]]ون امری ایله تیکیلیب.  [[1460|۱۴۶۰]]-جی ایلدن سوْنرا [[Bəlx|بلخ]] شهرینده اینشا اوْلونان ابو نثر فارسا کومپلکسی ده تیموری معمارلیغینین عنعنه‌لرینی داشیییر.   تیموری معمارلیغینین سوْن دؤورلرینه عایید اوْلان ان اؤ‌نملی اثرلردن بیری ده ابو سیدین خانیملاریندان بیری‌نین گؤستریشی ایله تیموریلر نسلیندن اوْلان قادینلارین دف‌نی اۆچون [[1460|۱۴۶۰]]-[[1464|۱۴۶۴]]-جو ایللرده اینشا اوْلونان ایشرتخانا توربه‌سی‌دیر.  [[1460|۱۴۶۰]]-[[1502|۱۵۰۲]]-جی ایللرده [[Qəznə|قزنه]] شهرینده [[اولوغ بی]]ین اوْغلو ابدوررززاق اۆچون اینشا اوْلونان توربه اوْرتادا یئرلشن اساس حیصّه  و اوْنونلا الاقلندیریلن یان حیصّه ‌لرله بیر نؤع [[Tac Mahal|تاج محل]]ین معمارلیق قۇرولوشونون اؤنجوسودور.

تیموری سارایلاری حاقیندا تاریخی قایناق‌لرده و سیاهتنامه‌لرده اؤ‌نملی معلوماتلارا راست گلمک مۆمکون‌دور. قایناق‌لرده [[تیمور]]ون [[سمرقند]] و اطراف شهرلرده اینشا ائتدیردیی گؤی سارای، باغ-ı دیلگوشه آدلی باخچادا یئرلشن نقش-i جهان، باغ-ı چئنار، باغ-ı شیمال و باغ-ı بئهیشت کیمی سارایلار حاقیندا معلومات وئریلیر. شهریسبزده‌کی سارایین قالینتیلاری دؤوروموزه قدر گلیب چیخمیش‌دیر. بۇنلاردان باشقا قایناق‌لرده [[اولوغ بی]] طرفیندن [[سمرقند]]ده اینشا اوْلونان و باغیمئی‌دان‌دا یئرلشن چیهیلسوتون سارایین‌دان دا بحث اوْلونماق‌دادیر.

==میراث==
تیموریلر دؤولتی یاییلدیغی  گئنیش اراضیلرین تاریخینده  هللئدیجی روْل اوْینامیش‌دیر. تیموریلر دؤورونده [[اورتا آسیا]] و [[Xorasan|خوراسان]] اینکیشافینین زیروه‌سینه چاتمیش، [[سمرقند]] شهری تاریخی‌نین قیزیل دؤورونو یاشامیش‌دی.  تیموریلر دؤورونده معمارلیق عنعنه‌لری داها دا اینکیشاف ائتمیش  و بۇ معمارلیق عابیده‌لریندن بیر چوْخو گۆنوموزه قدر گلیب چاتمیش‌دیر. علم و صنعتکارلیغین اینکیشاف ائتمه‌سی نتیجه‌سینده بۇ دؤور &quot;تیموری رئنئسان‌سی&quot; اوْلاراق دا خاطیرلانیر. تیموریلر سویون‌دان گلن [[بابور]]ون هیندوستان‌دا [[Böyük Moğol İmperiyası|بؤیوک موغول ایمپیراتورلوغو]]نی قورماسی نتیجه‌سینده تیموریلر سولاله‌سی وارلیغینی داوام ائتدیرمیش‌دی.

تیموری حاکمیّتی آذربایجانا دا تسیرسیز اؤتوشممیش‌دی. تیموریلر دؤورونده آذربایجانا یئنی-یئنی تورک کؤچلری داوام ائتمیشدیر. بۇ کؤچلر آذربایجان‌دا خالقین و دیلین فوْرمالاشماسینا اؤز ائتکی(تاثیر)ینی گؤسترمیش‌دیر. بئله کی، ژنتیک اساس‌دا [[تورکجه]]نین دیالئکتلری ۲ حیصّه ‌یه آیریلیر. اوْغوز (شرق و جنوب قروپو)  و قیپچاق (غرب و شیمال). بۇ لهجه‌لرین فونئتیک و لئکسیک جهت‌دن بللی فرقلی‌لیکلری وار. قلوتتوخرونولوژی اۆصولون‌دان ایستیفاده ائده‌رک دیل‌چی اوْلئق مودراک بئله بیر نتیجه‌یه گلمیش‌دیر کی، نوخا دیالئکتی استثنا اوْلماقلا  بۆتون لهجه‌لری ایله بیرلیکده [[تورکجه]]نین فوْرمالاشماسی [[1360|۱۳۶۰]]-جی ایللره، تیموری دؤنمینه دۆشور.  باشقا بیر مثال کیمی آلمان تاریخچی‌سی قوستاو تئودور پولون یازدیغینی گؤسترمک اوْلار. اوْ، اؤز اثرینده یازیردی: &quot;قافقاز تاتارلاری اؤزلرینی چینگیز خان و امیر تیمور اوْردالارینین تؤرمه‌لری ساییرلار؛ اوْنلار دایم بۇ اوْردالارین عظمت‌لی قودرتینی و اوْنلارا تابع اوْلموش بؤیوک اراضیلری خاتیرلاییرلار&quot;.

حال حاضیردا [[اؤزبکیستان]] تیموریلر دؤولتی‌نین ارثینه صاحیب چیخیر. چاغداش [[اؤزبک تورکجه‌سی]]نین یارانماسیندا تیموریلر دؤورونده مدنی دیل سوییه‌سینه یوکسلمیش چاغاتایجانین بؤیوک روْلو اوْلموش‌دور. جاستین ماروززی تامئرلان اثرینده سفیر روی قونزالئس ده کلاویخونون تیموریلر دؤولتی‌نین دۇرومی ایله باغلی یازدیقلارینی چاغداش [[اؤزبکیستان]]ین شهر حیاتی ایله مؤ قایسه ائده‌رک یازیر کی، بورالار تیموریلر دؤورون‌ده‌کی شؤهرتینی ایتیرسه ده، شهر حیاتینین چوْخ دا فرقلندیینی دئمک اوْلماز.  [[اؤزبکیستان]] موستقیللیینی قازاندیق‌دان سوْنرا [[تیمور]]ون شخصیتی یئنی‌دن دیقّت مرکزینه گلیر. [[۱ سپتامبر]] [[1993|۱۹۹۳]]-جو ایلده اؤزبکیستانین موستقیل‌لیک گۆنو زامانی باشکان [[İslam Kərimov|ایسلام کریموو]] [[تاشکند]] شهرینده [[تیمور]]ون عابیده‌سینین آچیلیشینی ائتدی.&lt;ref name=&quot;Marozzi-480&quot;/&gt; [[1996|۱۹۹۶]]-جی ایلده ایسه [[تیمور]]ون آنادان اوْلماسینین ۶۶۰-جی ایلی قئید ائدیلن زامان [[تاشکند]] شهرینده فاتئهه حصر اوْلونموش موزه یی آچیلمیش و &quot;تیمور اوْردئ‌نی&quot; تأسیس ائدیلمیش‌دی.&lt;ref name=&quot;Marozzi-480&quot;/&gt;

== قئیدلر ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;
&lt;references group=q/&gt;
&lt;/div&gt;

== ایستینادلار ==
{{Reflist|4}}
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;
&lt;references group=q/&gt;
&lt;/div&gt;
 {{Reflist}}

== بیرده باخ ==
* [[Teymurilər sülaləsinin hökmdarları|تیموریلر سولاله‌سینین حؤکمدارلار ی]]
* [[تیمور]]
* [[عثمانلی ایمپیراتورلوغو]]
* [[آلتین اوردو]]
* [[مملوک سولطانلیغی (میصر)]]
* [[Dehli sultanlığı|دهلی سلطان‌لیغی]]
* [[ایلدیٛریٛم بایزید]]
* [[Toxtamış|توختامیش]]

== خاریجی کئچیدلر ==</text>
      <sha1>jguvr41yvqvt3zxq39qz0vwrz294i0w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>دانیشیق:دولقان تورکجه‌سی</title>
    <ns>1</ns>
    <id>87811</id>
    <revision>
      <id>1591550</id>
      <parentid>1591287</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T12:51:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ardam1350</username>
        <id>63526</id>
      </contributor>
      <comment>/* دده قورقود کتابی، مقدمه */ یئنی بؤلمه</comment>
      <origin>1591550</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8850" sha1="jpiu3irmnz26wj0y7fiqm06rol9ya18" xml:space="preserve">{{دانیشیق}}

== فضولی دن بیر غزل ==

درد عشقیم دفعینه زحمت چکر دایم طبیب

شکر کیم اولموش اونا زحمت منه راحت نصیب

بیر زباندیر شرح غم تقریرینه هر برگ گول

ائیله مز بیهوده گول گؤردوکده افغان عندلیب

بیلسه ذوقوم وصلدن فرقتده افزون اولدوغون

وصلدن منعم روا گؤرمزدی رشکیندن رقیب

طعن  غفلت دیر  پری  طلعت لره  اظهار  حال

سانما کیم احباب حالیندن اولور غافیل حبیب

آه بیلمه م، نئیله ییم  قورتولماق  اولماز  قئیددن

من حریف ساده دل خوبلار جمالی دل فریب 

شمع  قرب  ایله تفاخر  قیلما ای پروانه کیم

خرمن عؤمرون  کؤیه ر ،برق فنادن عن قریب

نوولا آغلارسا فضولی روضه کویون آنیب

لاجرم گریان اولور قیلجاق وطن یادین غریب

            ملا محمد فضولی بغدادی

سؤزلوک:

کؤیه ر köyèr:کؤروکله نر، یانار، آلیشار

کؤیمک köymèk: آلیشماق ، یانماق ، کؤروکلنمک [[ایشلدن:Ardam1350|Ardam1350]] ([[ایشلدن دانیشیغی:Ardam1350|دانیشیق]]) ۲۹ جولای ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۴۳ (UTC)

== قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی ==

             آلماس ایلدیریم

کیمسه بیلمز تانری داغین یاشی نی

دومان آلمیش آلتای لارین باشی نی

اوچورموشدو باشدان دولت قوشونو

سطوتینه اوز چئویرمیش زامان هئی

قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی

دؤرد بیر یانا داغیلمیش تورک سوی لاری

سؤنموش اوجاق کؤچوب گئتمیش بوی لاری

دردلی -دردلی آخار بوز قیر چای لاری

سالار ایچدن گیزلی اومود گومان هئی

قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی

آغ آلنینا  قارا  یازی یازیلمیش

یایلالاردا دوگون-درنک پوزولموش

گلینلرین گور ساچلاری چوزولموش

یادا قالمیش دیله ر  ائلدن آمان هئی

قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی

داغدان داغا چارپیب گئتمیش دوغانلار

قایالاردا ایز بوراخمیش آل قانلار

اوردولارا بویروق وئرمز ائل خانلار

هاردا قالمیش سدلر ییخان فرمان هئی

قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی

خاراب اولموش بوخاراسی ،باشکندی

ماتم توتموش سمرقندی ،داشکندی

کندی سؤیله ر  توکر گوزدن یاش کندی

نه اوزان وار نه یازان نه شامان هئی 

قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی

قازان باشقورد باتمیش قیریم سورولموش

منیم چیچک گوزلو یاریم سورولموش

قونوم-قونشو  بوتون واریم سورولموش

بولونورمو سیبرییادا  ایمان هئی؟

قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی

تورک ائللری بیر بیرینه یادلانیر

قازاق ،قیرغیز،تورکمن،اؤزبک،آدلانیر

آزری تورک یانار ایچدن اودلانیر

آنا یوردون ایچدن حالی دومان هئی 

قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی

اورخون چاغلار یاتمیش ائل لر آییلماز

تاریم چایی دوغرو یولا قویولماز

هئی آسلان لار  جیحون چایی دویولماز

سیحوندادا قالمامیشدیر درمان هئی 

قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی

خزر جوشار خبر سالار کورونه

آخیب گئدر کور سورونه سورونه

ایدیل آغلار،آلتین اوردو یئرینه

آرال کندی وارلیغیندان پئشمان هئی 

قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی

آزربايجان درد ایچینده بوغولموش

سئونلری دیار دیار قوولموش

آغلا شاعیر آغلا یوردون داغیلمیش

هاردا قوپوز،هاردا قیریق کامان هئی 

قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی

                            آلماس ایلدیریم

سوزلوک:

تانری داغی : تورکوستاندا بیر تورک داغی

آلتای لار: تورکوستاندا آل تای داغلاری ، فلات آلتایی،  

  سوی : کؤک ، نژاد

بوی  : تایفا تؤره مه  ، قبیله ، 

بوزقیر :  استپ ، دشت ، 

دوگون -درنک : توی بوسات ، ییغینجاق ، توپلانتی ، شنلیک

گور gür: روشن ، براق

چؤزمک : حل ائتمک ، ال گزدیرمک 

چؤزولموش :  دستکاری شده

دوغان : شاهین ، ائل بویوگو

کندی : اؤز ، اؤزه ل، خود ، خصوصی

اوزان ozan : آشیق ، نوازنده

شامان : اسلامدان قاباق تورکلرین دین و مذهبی

قازان ، باشقورد :  روس اشغالیندا اولان تورک 

شه هرلری 

  قیریم : کریمه ، قیریم یاریم آداسی

بولونورمو : تاپیلارمی

سیبرییا: سیبری

اورخون : تورکوستاندا چای آدی ، اورخون چایی

چاغلاماق : جاری اولماق

کور kür:   کور چایی

ایدیل : ولگا چایی نین تورکجه اصیل آدی

آلتین اوردو: اردوی زرین ، تاتار تورکلری نین  کریمه و 

اوکراینا تورپاقلاریندا قوردوغو اوردو و دولت

آرال :  آرال دنیزی ، دریاچه آرال

قوپوز qopuz : ساز ، آشیق سازی [[ایشلدن:Ardam1350|Ardam1350]] ([[ایشلدن دانیشیغی:Ardam1350|دانیشیق]]) ۲۹ جولای ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۵۵ (UTC)

== تورکجه دن فارسجایا کئچن سوزلر  ==


[[ایشلدن:Ardam1350|Ardam1350]] ([[ایشلدن دانیشیغی:Ardam1350|دانیشیق]]) ۲۹ جولای ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۵۶ (UTC)

== فضولی نین غزللری ==

قیلدی اول سرو سحر ناز ایله حمامه خرام

              شمع  رخساری  ایله  اولدو  منور  حمام 

گؤرونوردو   بدنی  چاک  گریبانیندان

  جامه دن  چیخدی  یئنی  آیی نی  گؤستردی تمام

نیلگون  فوطه یه   ساردی  بدن  عریانین

        سان   بنفشه  ایچینه  دوشدو  مقشر  بادام

اولدو پابوس شریف ایله مشرف لب حوض

          بولدو  دیدار  لطیف    ایله  ضیا  دیده  جام   

ساندیلار کیم  ساتیلیر  دانه  در  عرقیdor

   ووردو  ال  کیسه یه  چوخلار ائدیب  اندیشه  خام

کاکیلین شانه آچیب قیلدی هوانی مشکین

          تیغ  مویون  داغیدیب ائتدی یئری عنبر فام

طاس الین اؤپدو حسد  قیلدی قارا باغریمی سو

     یئتدی  سو   جسمینه   رشک   آلدی تنیمدن  آرام 

چیخدی  حمامدن  اول  پرده چشمیم  سارینیب

          توتدو  آسایش ایله   گوشه  چشمیم ده   مقام

مردم  چشمیم  آیاغینه  روان  سو تؤکدو

          کی  گره ک  سو توکوله  سروین آیاغینه  مدام

مزد حمامه (فضولی )  وئریرم  جان  نقدین

          قیلماسین  صرف  زر  اول  سرو قد سیم اندام

                          ملا محمد فضولی بغدادی 

[[ایشلدن:Ardam1350|Ardam1350]] ([[ایشلدن دانیشیغی:Ardam1350|دانیشیق]]) ۲۹ جولای ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۵۸ (UTC)

== فضولی غزل لری ==


[[ایشلدن:Ardam1350|Ardam1350]] ([[ایشلدن دانیشیغی:Ardam1350|دانیشیق]]) ۲۹ جولای ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۱۷ (UTC)

== دده قورقود کتابی، مقدمه ==


[[ایشلدن:Ardam1350|Ardam1350]] ([[ایشلدن دانیشیغی:Ardam1350|دانیشیق]]) ۸ آقوست ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۵۱ (UTC)</text>
      <sha1>jpiu3irmnz26wj0y7fiqm06rol9ya18</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1591551</id>
      <parentid>1591550</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T12:53:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ardam1350</username>
        <id>63526</id>
      </contributor>
      <comment>/* اینجه قالین قایداسی */ یئنی بؤلمه</comment>
      <origin>1591551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9046" sha1="3uho0ou2w6yr91iadz1s0zi44dbbnfd" xml:space="preserve">{{دانیشیق}}

== فضولی دن بیر غزل ==

درد عشقیم دفعینه زحمت چکر دایم طبیب

شکر کیم اولموش اونا زحمت منه راحت نصیب

بیر زباندیر شرح غم تقریرینه هر برگ گول

ائیله مز بیهوده گول گؤردوکده افغان عندلیب

بیلسه ذوقوم وصلدن فرقتده افزون اولدوغون

وصلدن منعم روا گؤرمزدی رشکیندن رقیب

طعن  غفلت دیر  پری  طلعت لره  اظهار  حال

سانما کیم احباب حالیندن اولور غافیل حبیب

آه بیلمه م، نئیله ییم  قورتولماق  اولماز  قئیددن

من حریف ساده دل خوبلار جمالی دل فریب 

شمع  قرب  ایله تفاخر  قیلما ای پروانه کیم

خرمن عؤمرون  کؤیه ر ،برق فنادن عن قریب

نوولا آغلارسا فضولی روضه کویون آنیب

لاجرم گریان اولور قیلجاق وطن یادین غریب

            ملا محمد فضولی بغدادی

سؤزلوک:

کؤیه ر köyèr:کؤروکله نر، یانار، آلیشار

کؤیمک köymèk: آلیشماق ، یانماق ، کؤروکلنمک [[ایشلدن:Ardam1350|Ardam1350]] ([[ایشلدن دانیشیغی:Ardam1350|دانیشیق]]) ۲۹ جولای ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۴۳ (UTC)

== قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی ==

             آلماس ایلدیریم

کیمسه بیلمز تانری داغین یاشی نی

دومان آلمیش آلتای لارین باشی نی

اوچورموشدو باشدان دولت قوشونو

سطوتینه اوز چئویرمیش زامان هئی

قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی

دؤرد بیر یانا داغیلمیش تورک سوی لاری

سؤنموش اوجاق کؤچوب گئتمیش بوی لاری

دردلی -دردلی آخار بوز قیر چای لاری

سالار ایچدن گیزلی اومود گومان هئی

قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی

آغ آلنینا  قارا  یازی یازیلمیش

یایلالاردا دوگون-درنک پوزولموش

گلینلرین گور ساچلاری چوزولموش

یادا قالمیش دیله ر  ائلدن آمان هئی

قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی

داغدان داغا چارپیب گئتمیش دوغانلار

قایالاردا ایز بوراخمیش آل قانلار

اوردولارا بویروق وئرمز ائل خانلار

هاردا قالمیش سدلر ییخان فرمان هئی

قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی

خاراب اولموش بوخاراسی ،باشکندی

ماتم توتموش سمرقندی ،داشکندی

کندی سؤیله ر  توکر گوزدن یاش کندی

نه اوزان وار نه یازان نه شامان هئی 

قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی

قازان باشقورد باتمیش قیریم سورولموش

منیم چیچک گوزلو یاریم سورولموش

قونوم-قونشو  بوتون واریم سورولموش

بولونورمو سیبرییادا  ایمان هئی؟

قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی

تورک ائللری بیر بیرینه یادلانیر

قازاق ،قیرغیز،تورکمن،اؤزبک،آدلانیر

آزری تورک یانار ایچدن اودلانیر

آنا یوردون ایچدن حالی دومان هئی 

قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی

اورخون چاغلار یاتمیش ائل لر آییلماز

تاریم چایی دوغرو یولا قویولماز

هئی آسلان لار  جیحون چایی دویولماز

سیحوندادا قالمامیشدیر درمان هئی 

قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی

خزر جوشار خبر سالار کورونه

آخیب گئدر کور سورونه سورونه

ایدیل آغلار،آلتین اوردو یئرینه

آرال کندی وارلیغیندان پئشمان هئی 

قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی

آزربايجان درد ایچینده بوغولموش

سئونلری دیار دیار قوولموش

آغلا شاعیر آغلا یوردون داغیلمیش

هاردا قوپوز،هاردا قیریق کامان هئی 

قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی

                            آلماس ایلدیریم

سوزلوک:

تانری داغی : تورکوستاندا بیر تورک داغی

آلتای لار: تورکوستاندا آل تای داغلاری ، فلات آلتایی،  

  سوی : کؤک ، نژاد

بوی  : تایفا تؤره مه  ، قبیله ، 

بوزقیر :  استپ ، دشت ، 

دوگون -درنک : توی بوسات ، ییغینجاق ، توپلانتی ، شنلیک

گور gür: روشن ، براق

چؤزمک : حل ائتمک ، ال گزدیرمک 

چؤزولموش :  دستکاری شده

دوغان : شاهین ، ائل بویوگو

کندی : اؤز ، اؤزه ل، خود ، خصوصی

اوزان ozan : آشیق ، نوازنده

شامان : اسلامدان قاباق تورکلرین دین و مذهبی

قازان ، باشقورد :  روس اشغالیندا اولان تورک 

شه هرلری 

  قیریم : کریمه ، قیریم یاریم آداسی

بولونورمو : تاپیلارمی

سیبرییا: سیبری

اورخون : تورکوستاندا چای آدی ، اورخون چایی

چاغلاماق : جاری اولماق

کور kür:   کور چایی

ایدیل : ولگا چایی نین تورکجه اصیل آدی

آلتین اوردو: اردوی زرین ، تاتار تورکلری نین  کریمه و 

اوکراینا تورپاقلاریندا قوردوغو اوردو و دولت

آرال :  آرال دنیزی ، دریاچه آرال

قوپوز qopuz : ساز ، آشیق سازی [[ایشلدن:Ardam1350|Ardam1350]] ([[ایشلدن دانیشیغی:Ardam1350|دانیشیق]]) ۲۹ جولای ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۵۵ (UTC)

== تورکجه دن فارسجایا کئچن سوزلر  ==


[[ایشلدن:Ardam1350|Ardam1350]] ([[ایشلدن دانیشیغی:Ardam1350|دانیشیق]]) ۲۹ جولای ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۵۶ (UTC)

== فضولی نین غزللری ==

قیلدی اول سرو سحر ناز ایله حمامه خرام

              شمع  رخساری  ایله  اولدو  منور  حمام 

گؤرونوردو   بدنی  چاک  گریبانیندان

  جامه دن  چیخدی  یئنی  آیی نی  گؤستردی تمام

نیلگون  فوطه یه   ساردی  بدن  عریانین

        سان   بنفشه  ایچینه  دوشدو  مقشر  بادام

اولدو پابوس شریف ایله مشرف لب حوض

          بولدو  دیدار  لطیف    ایله  ضیا  دیده  جام   

ساندیلار کیم  ساتیلیر  دانه  در  عرقیdor

   ووردو  ال  کیسه یه  چوخلار ائدیب  اندیشه  خام

کاکیلین شانه آچیب قیلدی هوانی مشکین

          تیغ  مویون  داغیدیب ائتدی یئری عنبر فام

طاس الین اؤپدو حسد  قیلدی قارا باغریمی سو

     یئتدی  سو   جسمینه   رشک   آلدی تنیمدن  آرام 

چیخدی  حمامدن  اول  پرده چشمیم  سارینیب

          توتدو  آسایش ایله   گوشه  چشمیم ده   مقام

مردم  چشمیم  آیاغینه  روان  سو تؤکدو

          کی  گره ک  سو توکوله  سروین آیاغینه  مدام

مزد حمامه (فضولی )  وئریرم  جان  نقدین

          قیلماسین  صرف  زر  اول  سرو قد سیم اندام

                          ملا محمد فضولی بغدادی 

[[ایشلدن:Ardam1350|Ardam1350]] ([[ایشلدن دانیشیغی:Ardam1350|دانیشیق]]) ۲۹ جولای ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۵۸ (UTC)

== فضولی غزل لری ==


[[ایشلدن:Ardam1350|Ardam1350]] ([[ایشلدن دانیشیغی:Ardam1350|دانیشیق]]) ۲۹ جولای ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۱۷ (UTC)

== دده قورقود کتابی، مقدمه ==


[[ایشلدن:Ardam1350|Ardam1350]] ([[ایشلدن دانیشیغی:Ardam1350|دانیشیق]]) ۸ آقوست ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۵۱ (UTC)

== اینجه قالین قایداسی  ==


[[ایشلدن:Ardam1350|Ardam1350]] ([[ایشلدن دانیشیغی:Ardam1350|دانیشیق]]) ۸ آقوست ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۵۳ (UTC)</text>
      <sha1>3uho0ou2w6yr91iadz1s0zi44dbbnfd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1591552</id>
      <parentid>1591551</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T12:56:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ardam1350</username>
        <id>63526</id>
      </contributor>
      <comment>/* اینجه قالین قایداسی */ یئنی بؤلمه</comment>
      <origin>1591552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9242" sha1="ndiotu6i3ycs0ab3oki3ix4hds15w82" xml:space="preserve">{{دانیشیق}}

== فضولی دن بیر غزل ==

درد عشقیم دفعینه زحمت چکر دایم طبیب

شکر کیم اولموش اونا زحمت منه راحت نصیب

بیر زباندیر شرح غم تقریرینه هر برگ گول

ائیله مز بیهوده گول گؤردوکده افغان عندلیب

بیلسه ذوقوم وصلدن فرقتده افزون اولدوغون

وصلدن منعم روا گؤرمزدی رشکیندن رقیب

طعن  غفلت دیر  پری  طلعت لره  اظهار  حال

سانما کیم احباب حالیندن اولور غافیل حبیب

آه بیلمه م، نئیله ییم  قورتولماق  اولماز  قئیددن

من حریف ساده دل خوبلار جمالی دل فریب 

شمع  قرب  ایله تفاخر  قیلما ای پروانه کیم

خرمن عؤمرون  کؤیه ر ،برق فنادن عن قریب

نوولا آغلارسا فضولی روضه کویون آنیب

لاجرم گریان اولور قیلجاق وطن یادین غریب

            ملا محمد فضولی بغدادی

سؤزلوک:

کؤیه ر köyèr:کؤروکله نر، یانار، آلیشار

کؤیمک köymèk: آلیشماق ، یانماق ، کؤروکلنمک [[ایشلدن:Ardam1350|Ardam1350]] ([[ایشلدن دانیشیغی:Ardam1350|دانیشیق]]) ۲۹ جولای ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۴۳ (UTC)

== قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی ==

             آلماس ایلدیریم

کیمسه بیلمز تانری داغین یاشی نی

دومان آلمیش آلتای لارین باشی نی

اوچورموشدو باشدان دولت قوشونو

سطوتینه اوز چئویرمیش زامان هئی

قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی

دؤرد بیر یانا داغیلمیش تورک سوی لاری

سؤنموش اوجاق کؤچوب گئتمیش بوی لاری

دردلی -دردلی آخار بوز قیر چای لاری

سالار ایچدن گیزلی اومود گومان هئی

قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی

آغ آلنینا  قارا  یازی یازیلمیش

یایلالاردا دوگون-درنک پوزولموش

گلینلرین گور ساچلاری چوزولموش

یادا قالمیش دیله ر  ائلدن آمان هئی

قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی

داغدان داغا چارپیب گئتمیش دوغانلار

قایالاردا ایز بوراخمیش آل قانلار

اوردولارا بویروق وئرمز ائل خانلار

هاردا قالمیش سدلر ییخان فرمان هئی

قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی

خاراب اولموش بوخاراسی ،باشکندی

ماتم توتموش سمرقندی ،داشکندی

کندی سؤیله ر  توکر گوزدن یاش کندی

نه اوزان وار نه یازان نه شامان هئی 

قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی

قازان باشقورد باتمیش قیریم سورولموش

منیم چیچک گوزلو یاریم سورولموش

قونوم-قونشو  بوتون واریم سورولموش

بولونورمو سیبرییادا  ایمان هئی؟

قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی

تورک ائللری بیر بیرینه یادلانیر

قازاق ،قیرغیز،تورکمن،اؤزبک،آدلانیر

آزری تورک یانار ایچدن اودلانیر

آنا یوردون ایچدن حالی دومان هئی 

قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی

اورخون چاغلار یاتمیش ائل لر آییلماز

تاریم چایی دوغرو یولا قویولماز

هئی آسلان لار  جیحون چایی دویولماز

سیحوندادا قالمامیشدیر درمان هئی 

قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی

خزر جوشار خبر سالار کورونه

آخیب گئدر کور سورونه سورونه

ایدیل آغلار،آلتین اوردو یئرینه

آرال کندی وارلیغیندان پئشمان هئی 

قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی

آزربايجان درد ایچینده بوغولموش

سئونلری دیار دیار قوولموش

آغلا شاعیر آغلا یوردون داغیلمیش

هاردا قوپوز،هاردا قیریق کامان هئی 

قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی

                            آلماس ایلدیریم

سوزلوک:

تانری داغی : تورکوستاندا بیر تورک داغی

آلتای لار: تورکوستاندا آل تای داغلاری ، فلات آلتایی،  

  سوی : کؤک ، نژاد

بوی  : تایفا تؤره مه  ، قبیله ، 

بوزقیر :  استپ ، دشت ، 

دوگون -درنک : توی بوسات ، ییغینجاق ، توپلانتی ، شنلیک

گور gür: روشن ، براق

چؤزمک : حل ائتمک ، ال گزدیرمک 

چؤزولموش :  دستکاری شده

دوغان : شاهین ، ائل بویوگو

کندی : اؤز ، اؤزه ل، خود ، خصوصی

اوزان ozan : آشیق ، نوازنده

شامان : اسلامدان قاباق تورکلرین دین و مذهبی

قازان ، باشقورد :  روس اشغالیندا اولان تورک 

شه هرلری 

  قیریم : کریمه ، قیریم یاریم آداسی

بولونورمو : تاپیلارمی

سیبرییا: سیبری

اورخون : تورکوستاندا چای آدی ، اورخون چایی

چاغلاماق : جاری اولماق

کور kür:   کور چایی

ایدیل : ولگا چایی نین تورکجه اصیل آدی

آلتین اوردو: اردوی زرین ، تاتار تورکلری نین  کریمه و 

اوکراینا تورپاقلاریندا قوردوغو اوردو و دولت

آرال :  آرال دنیزی ، دریاچه آرال

قوپوز qopuz : ساز ، آشیق سازی [[ایشلدن:Ardam1350|Ardam1350]] ([[ایشلدن دانیشیغی:Ardam1350|دانیشیق]]) ۲۹ جولای ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۵۵ (UTC)

== تورکجه دن فارسجایا کئچن سوزلر  ==


[[ایشلدن:Ardam1350|Ardam1350]] ([[ایشلدن دانیشیغی:Ardam1350|دانیشیق]]) ۲۹ جولای ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۵۶ (UTC)

== فضولی نین غزللری ==

قیلدی اول سرو سحر ناز ایله حمامه خرام

              شمع  رخساری  ایله  اولدو  منور  حمام 

گؤرونوردو   بدنی  چاک  گریبانیندان

  جامه دن  چیخدی  یئنی  آیی نی  گؤستردی تمام

نیلگون  فوطه یه   ساردی  بدن  عریانین

        سان   بنفشه  ایچینه  دوشدو  مقشر  بادام

اولدو پابوس شریف ایله مشرف لب حوض

          بولدو  دیدار  لطیف    ایله  ضیا  دیده  جام   

ساندیلار کیم  ساتیلیر  دانه  در  عرقیdor

   ووردو  ال  کیسه یه  چوخلار ائدیب  اندیشه  خام

کاکیلین شانه آچیب قیلدی هوانی مشکین

          تیغ  مویون  داغیدیب ائتدی یئری عنبر فام

طاس الین اؤپدو حسد  قیلدی قارا باغریمی سو

     یئتدی  سو   جسمینه   رشک   آلدی تنیمدن  آرام 

چیخدی  حمامدن  اول  پرده چشمیم  سارینیب

          توتدو  آسایش ایله   گوشه  چشمیم ده   مقام

مردم  چشمیم  آیاغینه  روان  سو تؤکدو

          کی  گره ک  سو توکوله  سروین آیاغینه  مدام

مزد حمامه (فضولی )  وئریرم  جان  نقدین

          قیلماسین  صرف  زر  اول  سرو قد سیم اندام

                          ملا محمد فضولی بغدادی 

[[ایشلدن:Ardam1350|Ardam1350]] ([[ایشلدن دانیشیغی:Ardam1350|دانیشیق]]) ۲۹ جولای ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۵۸ (UTC)

== فضولی غزل لری ==


[[ایشلدن:Ardam1350|Ardam1350]] ([[ایشلدن دانیشیغی:Ardam1350|دانیشیق]]) ۲۹ جولای ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۱۷ (UTC)

== دده قورقود کتابی، مقدمه ==


[[ایشلدن:Ardam1350|Ardam1350]] ([[ایشلدن دانیشیغی:Ardam1350|دانیشیق]]) ۸ آقوست ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۵۱ (UTC)

== اینجه قالین قایداسی  ==


[[ایشلدن:Ardam1350|Ardam1350]] ([[ایشلدن دانیشیغی:Ardam1350|دانیشیق]]) ۸ آقوست ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۵۳ (UTC)

== اینجه قالین قایداسی  ==


[[ایشلدن:Ardam1350|Ardam1350]] ([[ایشلدن دانیشیغی:Ardam1350|دانیشیق]]) ۸ آقوست ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۵۶ (UTC)</text>
      <sha1>ndiotu6i3ycs0ab3oki3ix4hds15w82</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1591553</id>
      <parentid>1591552</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T12:58:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ardam1350</username>
        <id>63526</id>
      </contributor>
      <comment>/* ۲۴ تورک تایفاسی */ یئنی بؤلمه</comment>
      <origin>1591553</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9429" sha1="n4qn0cmemsmqk6zjpuggf3xmv73sa6x" xml:space="preserve">{{دانیشیق}}

== فضولی دن بیر غزل ==

درد عشقیم دفعینه زحمت چکر دایم طبیب

شکر کیم اولموش اونا زحمت منه راحت نصیب

بیر زباندیر شرح غم تقریرینه هر برگ گول

ائیله مز بیهوده گول گؤردوکده افغان عندلیب

بیلسه ذوقوم وصلدن فرقتده افزون اولدوغون

وصلدن منعم روا گؤرمزدی رشکیندن رقیب

طعن  غفلت دیر  پری  طلعت لره  اظهار  حال

سانما کیم احباب حالیندن اولور غافیل حبیب

آه بیلمه م، نئیله ییم  قورتولماق  اولماز  قئیددن

من حریف ساده دل خوبلار جمالی دل فریب 

شمع  قرب  ایله تفاخر  قیلما ای پروانه کیم

خرمن عؤمرون  کؤیه ر ،برق فنادن عن قریب

نوولا آغلارسا فضولی روضه کویون آنیب

لاجرم گریان اولور قیلجاق وطن یادین غریب

            ملا محمد فضولی بغدادی

سؤزلوک:

کؤیه ر köyèr:کؤروکله نر، یانار، آلیشار

کؤیمک köymèk: آلیشماق ، یانماق ، کؤروکلنمک [[ایشلدن:Ardam1350|Ardam1350]] ([[ایشلدن دانیشیغی:Ardam1350|دانیشیق]]) ۲۹ جولای ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۴۳ (UTC)

== قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی ==

             آلماس ایلدیریم

کیمسه بیلمز تانری داغین یاشی نی

دومان آلمیش آلتای لارین باشی نی

اوچورموشدو باشدان دولت قوشونو

سطوتینه اوز چئویرمیش زامان هئی

قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی

دؤرد بیر یانا داغیلمیش تورک سوی لاری

سؤنموش اوجاق کؤچوب گئتمیش بوی لاری

دردلی -دردلی آخار بوز قیر چای لاری

سالار ایچدن گیزلی اومود گومان هئی

قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی

آغ آلنینا  قارا  یازی یازیلمیش

یایلالاردا دوگون-درنک پوزولموش

گلینلرین گور ساچلاری چوزولموش

یادا قالمیش دیله ر  ائلدن آمان هئی

قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی

داغدان داغا چارپیب گئتمیش دوغانلار

قایالاردا ایز بوراخمیش آل قانلار

اوردولارا بویروق وئرمز ائل خانلار

هاردا قالمیش سدلر ییخان فرمان هئی

قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی

خاراب اولموش بوخاراسی ،باشکندی

ماتم توتموش سمرقندی ،داشکندی

کندی سؤیله ر  توکر گوزدن یاش کندی

نه اوزان وار نه یازان نه شامان هئی 

قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی

قازان باشقورد باتمیش قیریم سورولموش

منیم چیچک گوزلو یاریم سورولموش

قونوم-قونشو  بوتون واریم سورولموش

بولونورمو سیبرییادا  ایمان هئی؟

قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی

تورک ائللری بیر بیرینه یادلانیر

قازاق ،قیرغیز،تورکمن،اؤزبک،آدلانیر

آزری تورک یانار ایچدن اودلانیر

آنا یوردون ایچدن حالی دومان هئی 

قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی

اورخون چاغلار یاتمیش ائل لر آییلماز

تاریم چایی دوغرو یولا قویولماز

هئی آسلان لار  جیحون چایی دویولماز

سیحوندادا قالمامیشدیر درمان هئی 

قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی

خزر جوشار خبر سالار کورونه

آخیب گئدر کور سورونه سورونه

ایدیل آغلار،آلتین اوردو یئرینه

آرال کندی وارلیغیندان پئشمان هئی 

قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی

آزربايجان درد ایچینده بوغولموش

سئونلری دیار دیار قوولموش

آغلا شاعیر آغلا یوردون داغیلمیش

هاردا قوپوز،هاردا قیریق کامان هئی 

قوجا تورکون دوشدویو درد یامان هئی

                            آلماس ایلدیریم

سوزلوک:

تانری داغی : تورکوستاندا بیر تورک داغی

آلتای لار: تورکوستاندا آل تای داغلاری ، فلات آلتایی،  

  سوی : کؤک ، نژاد

بوی  : تایفا تؤره مه  ، قبیله ، 

بوزقیر :  استپ ، دشت ، 

دوگون -درنک : توی بوسات ، ییغینجاق ، توپلانتی ، شنلیک

گور gür: روشن ، براق

چؤزمک : حل ائتمک ، ال گزدیرمک 

چؤزولموش :  دستکاری شده

دوغان : شاهین ، ائل بویوگو

کندی : اؤز ، اؤزه ل، خود ، خصوصی

اوزان ozan : آشیق ، نوازنده

شامان : اسلامدان قاباق تورکلرین دین و مذهبی

قازان ، باشقورد :  روس اشغالیندا اولان تورک 

شه هرلری 

  قیریم : کریمه ، قیریم یاریم آداسی

بولونورمو : تاپیلارمی

سیبرییا: سیبری

اورخون : تورکوستاندا چای آدی ، اورخون چایی

چاغلاماق : جاری اولماق

کور kür:   کور چایی

ایدیل : ولگا چایی نین تورکجه اصیل آدی

آلتین اوردو: اردوی زرین ، تاتار تورکلری نین  کریمه و 

اوکراینا تورپاقلاریندا قوردوغو اوردو و دولت

آرال :  آرال دنیزی ، دریاچه آرال

قوپوز qopuz : ساز ، آشیق سازی [[ایشلدن:Ardam1350|Ardam1350]] ([[ایشلدن دانیشیغی:Ardam1350|دانیشیق]]) ۲۹ جولای ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۵۵ (UTC)

== تورکجه دن فارسجایا کئچن سوزلر  ==


[[ایشلدن:Ardam1350|Ardam1350]] ([[ایشلدن دانیشیغی:Ardam1350|دانیشیق]]) ۲۹ جولای ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۵۶ (UTC)

== فضولی نین غزللری ==

قیلدی اول سرو سحر ناز ایله حمامه خرام

              شمع  رخساری  ایله  اولدو  منور  حمام 

گؤرونوردو   بدنی  چاک  گریبانیندان

  جامه دن  چیخدی  یئنی  آیی نی  گؤستردی تمام

نیلگون  فوطه یه   ساردی  بدن  عریانین

        سان   بنفشه  ایچینه  دوشدو  مقشر  بادام

اولدو پابوس شریف ایله مشرف لب حوض

          بولدو  دیدار  لطیف    ایله  ضیا  دیده  جام   

ساندیلار کیم  ساتیلیر  دانه  در  عرقیdor

   ووردو  ال  کیسه یه  چوخلار ائدیب  اندیشه  خام

کاکیلین شانه آچیب قیلدی هوانی مشکین

          تیغ  مویون  داغیدیب ائتدی یئری عنبر فام

طاس الین اؤپدو حسد  قیلدی قارا باغریمی سو

     یئتدی  سو   جسمینه   رشک   آلدی تنیمدن  آرام 

چیخدی  حمامدن  اول  پرده چشمیم  سارینیب

          توتدو  آسایش ایله   گوشه  چشمیم ده   مقام

مردم  چشمیم  آیاغینه  روان  سو تؤکدو

          کی  گره ک  سو توکوله  سروین آیاغینه  مدام

مزد حمامه (فضولی )  وئریرم  جان  نقدین

          قیلماسین  صرف  زر  اول  سرو قد سیم اندام

                          ملا محمد فضولی بغدادی 

[[ایشلدن:Ardam1350|Ardam1350]] ([[ایشلدن دانیشیغی:Ardam1350|دانیشیق]]) ۲۹ جولای ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۵۸ (UTC)

== فضولی غزل لری ==


[[ایشلدن:Ardam1350|Ardam1350]] ([[ایشلدن دانیشیغی:Ardam1350|دانیشیق]]) ۲۹ جولای ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۱۷ (UTC)

== دده قورقود کتابی، مقدمه ==


[[ایشلدن:Ardam1350|Ardam1350]] ([[ایشلدن دانیشیغی:Ardam1350|دانیشیق]]) ۸ آقوست ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۵۱ (UTC)

== اینجه قالین قایداسی  ==


[[ایشلدن:Ardam1350|Ardam1350]] ([[ایشلدن دانیشیغی:Ardam1350|دانیشیق]]) ۸ آقوست ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۵۳ (UTC)

== اینجه قالین قایداسی  ==


[[ایشلدن:Ardam1350|Ardam1350]] ([[ایشلدن دانیشیغی:Ardam1350|دانیشیق]]) ۸ آقوست ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۵۶ (UTC)

== ۲۴ تورک تایفاسی ==


[[ایشلدن:Ardam1350|Ardam1350]] ([[ایشلدن دانیشیغی:Ardam1350|دانیشیق]]) ۸ آقوست ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۵۸ (UTC)</text>
      <sha1>n4qn0cmemsmqk6zjpuggf3xmv73sa6x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>قارا یوسف</title>
    <ns>0</ns>
    <id>123635</id>
    <revision>
      <id>1591561</id>
      <parentid>1567398</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T09:39:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yousiphh</username>
        <id>21519</id>
      </contributor>
      <origin>1591561</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9216" sha1="0kq65icnmkrfzjvm8iqgtjb2pmg1wy4" xml:space="preserve">{{پادیشاه بیلگی قوتوسو
|آد= [[File:KarakoyunluFlag.png|40px]] سولطان قارا یوسف [[File:KarakoyunluFlag.png|40px]]
|باشلیق= سولطان{{جب}}پادیشاه{{جب}}سلطان‌السلاطین{{جب}}[[قاراقویونلولار|قاراقویونلولار دؤولتی]]'نین قوروجوسو{{جب}}[[قاراقویونلولار|قاراقویونلولار دؤولتی]]'نین بیرینجی باغیم‌سیز (موستقیل) پادیشاهی.
|شکیل=
|شکیل اؤلچوسو= 300px
|شکیلین آلت یازیسی= قارا یوسف دؤیوش‌ده. [[۱۴۱۲ (میلادی)|۱۴۱۲]] -جی میلادی ایلینده [[کر (قفقاز) چایی|کور چایی]] ساحیلی دؤیوشو، رسم اثری. [[میلّی آذربایجان تاریخ موزه‌سی]]
|ایللر= [[۱۴۱۰ (میلادی)]] _ [[۱۴۲۰ (میلادی)]]
|تاج‌قویماق=[[۱۴۱۰ (میلادی)]]، [[تبریز]]
|تفویض=
|کامیل آد= قارا یوسف بیگ قاراقویونلو قارا محمد اوغلو
|لقب= ابوالنصر قرا یوسف، ابوالنصر قارا یوسف نویون ابن محمد&lt;br&gt;سلطان‌السلاطین‌التُرک&lt;ref&gt;Osmanlı sultanı I Məhəmmədin Qara Yusif Türkmana məktubundan Feridun Bey, Münşeâtü's-selâtîn, cild I, s. 159, İstanbul, 1274&lt;/ref&gt;
|تعمید=
|دوغوم گونو= [[۲۵ مئی]] [[۱۳۵۶ (میلادی)]]
|دوغوم یئری= [[ارجیش]]، [[آنادولو]]
|اؤلوم تاریخی= [[۱۷ نوْوامبر]] [[۱۴۲۰ (میلادی)]]
|اؤلوم یئری= [[اوجان]]، [[آذربایجان]]
|باسدیریلان یئر= [[ارجیش]]
|باسدیرما تاریخی= [[۱۲ دسامبر]] [[۱۴۲۰ (میلادی)]]
|سونراکی شاه= [[قارا اسکندر|قارا ایسکندر]]
|اؤنجه‌کی شاه= [[قارا محمد]] (طایفا باشچی‌سی کیمی) {{جب}} [[سولطان احمد جلایر]] (کیچیک بیر محلّی دؤولت حاکیمی کیمی) {{جب}} [[میران شاهی|میران شاه تیمورلو]] (اؤلکه حاکیمی، سولطان کیمی) {{جب}} [[خلیل سولطان|خلیل سولطان تیمورلو]] (اؤلکه حاکیمی، سولطان کیمی)
|خاتون=
|آرواد ۱=
|آرواد ۲=
|آرواد ۳=
|آرواد ۴=
|آرواد ۵=
|آرواد ۶=|آرواد ۷=|آرواد ۸=|آرواد ۹=|issue=|offspring=
|کاخ=
|سولاله= [[قاراقویونلولار|قاراقویونلولار دؤولتی]] {{جب}} [[بارانلی طایفاسی]]
|سلطنت آوازی=
|سلطنت شوعاری=
|آتاسی= [[قارا محمد]]
|آناسی=
|اوشاقلار=
|دین= [[ایسلام]] ([[سنی]])
|ایمضا=
|ایمضاء=}}
'''قرا یوسف نویان ابن محمد قراقویونلو''' (۷۹۰–۸۲۲ ه. ق - ایللر آراسی، قاراقویونلولارین طایفا باشچی‌سی اوْلموشدو، [[۱۴۱۰ (میلادی)|۱۴۱۰]] -جی میلادی ایلینده قاراقویونلولار دؤولتی‌نی قوردو.) _  [[قاراقویونلولار|قاراقویونلولار دؤولتی]]&lt;nowiki/&gt;نین قوروجوسو و ۱-جی شاهی ایدی.

==آتا سینین اولدورولمه سی==
1389 جی میلادی ایلینده امیر پیر حسن [[قارا محمد]]ه قارشی شورش ائدیر و اونو اولدورور، بونون آردیندان [[قارا عثمان]] [[آق قویونلو]] حکمداری امیر[[تیمور]] فرمانیلا پیر حسنه سالدیریر و اونو توتوقلاییب امیر تیمورا گوندریر ،بویله لیک له قارا یوسف قارا قویونلولارین حوکومداری اولور

==توتوقلانماسی==
قارا یوسف حکومتینین ایلکینده سلطان [[احمد جلایر]] نن بیرلشیر و آق قویونلویا سالدیریر آما بو سالدیری دا آغیر شکیلده یئنیلیر و اوزوده توتوقلانیر آما عمه سی تاتار خاتون آغیر غرامتله اونو آزاد الیه بیلیر.

==تیموری لرله ایلک ساواشی ==
امیر تیمورون [[عثمانلی]] سالدیریسیندا قارا یوسف احمد  جلایره حمله ائدیر و عراق عربی فتح ائدیر احمد سه ده قاچیر مصره بونون آردیندان تیمور آنادولودان قاییداندا آذربایجاندا نوه سی اولان ابوبکر میرزایا امر ائدیر کی عراق عربی قارا یوسوفون الیندن چیخارتسین اوندان سورا دا آیری نوه سی میرزا رستمه ده همداندان عراقا گئدیب و ابوبکره یاردیم ائت مه سینی ایستییر 
بویله لیکله تیموری لر سالدیریا باشلیرلار و حله شهرینین اطرافیندا ایکی اوردو قارشی قارشیا دایانیر بو ساواش دا قارا یوسوف یئنیلیر ومصره قاچاراق جانینی قورتاریر .

==مصردن دونوش==
 مصر ده قارا یوسوفلا احمد جلایر تیمورون فرمانینا گوره توتوقلانیرلار و اونون اولومونه جاق زندان دا قالیرلار ،تیمورون اولوموندن سورا قارا یوسف مصردن چیخیب و یانیندا گتیرن 1000 نفر تورکمنله بیرلیقدا دیاربکره گئدیر .
دیاربکرده اخینلارینان بیرلشیر و اورادان وانا سالدیریب او شهری فتح ائدیر اوردان سورا دا 1406 ایلینده نخجوان حوالیسنده ابوبکر میرزایلا ساواشیر و اونو یئنیر و تبریزه گیریر.
1408 جی ایلده یئنی دن ابوبکرینن تبریز یاخینلیغیندا ساواشر و بو سفر ده باشاری الده ائدیر 
قارا یوسوف آذربایجانین تمامی سین آلیر و اوز یئرین برکیدیر.

==عراق عربین فتحی==
سلطان احمد جلایر قارا یوسفون آذربایجاندا کی باشاریسیندان راحاتسیز اولور 1408 جی ایلده تبریزه ائلچی گوندریر و همدان شهرینی ایستییر بو تکلیف قارا یوسف طرفندن رد اولور و سونوجوندا 1410 جی ایلده احمد جلایر تبریزه طرف سالدیریر.
تبریز یاخینلیغیندا قارا یوسف له احد جلایر قارشی قارشیا ساواششیرلار و قازانان قارا یوسف اولور احمد جلایر ده اولدورولور.
قارایوسف عراقا طرف گئدیر و اورانیدا توپراغینا قاتر .

==شیروانشاهلا ساواش==
قارا یوسف عراقی فتح ائدرکن دالدان ابراهیم [[شیروانشاه]] اوغلو کیومرث قارا یوسفا سالدیریر آما ساواشتا یئنیلیر و اسیر دوشور بونون آردیندان ابراهیم شیروانشاه غرامت وئرماخلا اوغلونو آزاد ائتماق ایستییر آما قارا یوسف قبول اله میر.
ابراهیم [[گرجستان]] شاهیلا بیرلیر و قارا یوسفا سالدیر ماغی پلانلاییر بو خبری قارا یوسف بیلیر و 1412 جی ایلده کر ایینی گئپیر و ابراهیمی آغیر وضع ده یئنیر و بوندان سورا شیروانشاهلار قارا قویونلولارا وابسته بیر دولت اولور.

==عمرونون سون ایللری==
1417 ایلینده قارا یوسف آق قویونلویا سالدیریر و [[قارا عثمان]]ی آغیر یئنیر بو سببله قارا عثمان صلح اوچون ایستکین یوللاییر .
1417 ایلینده ایکی دولت آراسیندا باریش یاپیلیر و بو باریشین شرط لریندن بویودور کی ساغور قلعه سی قارا یوسوفا وئریلیر و قارشیلیغیندادابیر میلیون درهم پول و یوز راس آت قارا عثمانا وئریلیر .
بو صلح داوامی اولمور نیه کی 1418 ایلینده قارا عثمان [[شاهروخ]] تحریکیله [[ماردین]]ه سالدیریر ،قارا یوسف یئنی دن عثمانا سالدیریر و اونو حلب شهرینده یئنیر و قارا عثمان جانینی ساخلاماغوچون مصره قاچیر.

==اولومو==
1419 ایلینده شاهرخ اذربایجانا دوغرو حرکته باشلیر قارا عثماندا بونو قارشیلاماغا گوره یولادوشور آما اوجان شهرینده وفات ائدیر و جسدین آپاریب ارجیس شهرینده قورلاییرلار.


== قایناقلار ==
تارخ ایران منصور جدی

{{اتک‌یازی}}

{{قاراقویونلو شاهلاری}}


[[بؤلمه:قاراقویونلو شاهلاری]]</text>
      <sha1>0kq65icnmkrfzjvm8iqgtjb2pmg1wy4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ایسلام دؤولتی علیهینه حربی موداخیله</title>
    <ns>0</ns>
    <id>255613</id>
    <revision>
      <id>1591558</id>
      <parentid>1590279</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T08:48:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1591558</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="153498" sha1="gkxp611gs05mmorowvv3heokc4nj73f" xml:space="preserve">{{Infobox military conflict
| conflict    = 
| partof      = the [[سوریه ایچ ساواشی]], [[ترروریسم‌له موباریزه]], [[Spillover of the Syrian Civil War]], [[Iraqi Civil War (2014–present)]], [[Libyan Civil War (2014–present)]], [[بوکو حرام آیاقلانماسی]], [[قوزئی قافقازدا چاتیشمالار]], [[Moro conflict]], and [[سینا آیاقلانماسی]]
| image       = [[File:2014 military intervention against ISIS collage.png|300px]]&lt;br&gt;[[File:Syrian, Iraqi, and Lebanese insurgencies.svg|300px]]
| caption     = '''Top:''' Two U.S.Air Force [[McDonnell Douglas F-15E Strike Eagle|F-15E Strike Eagle]] aircraft flying over northern Iraq.&lt;br&gt;
'''Left:''' [[اف ۲۲ رپتور لاکهید مارتین]] refueling before a strike in Syria.&lt;br&gt;
'''Right:''' [[Peshmerga]] [[special forces]] gathered near Syria.&lt;br&gt;
'''Middle:''' An American [[McDonnell Douglas F/A-18 Hornet|F/A-18C Hornet]] aboard {{USS|George H.W. Bush|CVN-77|6}} prior to the launch of operations over Iraq.&lt;br&gt;
'''Bottom:''' Map of the situation in Iraq, Syria and Lebanon&lt;br&gt;as of 26 April 2018.&lt;br&gt;
[[Template:Syrian, Iraqi, and Lebanese insurgencies detailed map|Map of the current military situation in Iraq, Syria, and Lebanon]]&lt;br&gt;[[Template:Libyan Civil War detailed map|Map of the current military situation in Libya]]&lt;br&gt;[[Template:Nigerian insurgency detailed map|Map of the current military situation in Nigeria]]&lt;br&gt;[[Template:Sinai insurgency detailed map|Map of the current military situation in Sinai]]&lt;br&gt;[[Template:Yemeni Civil War detailed map|Map of the current military situation in Yemen]]
| date        = 13 June 2014 – present&lt;br&gt;({{Age in years, months, weeks and days|month1=6|day1=13|year1=2014}})
| place       = [[عراق]], [[سوریه]], [[لیبی]], [[نیجریه]], [[افغانیستان]], the [[North Caucasus]] and [[گونئی دوغو آسیا]]&lt;!--action is only for those seven countries in this broad article--&gt;
| result      = 
| status      = Ongoing
* Airstrikes on ISIL and al-Qaeda positions in Iraq, Syria, [[February 2015 Egyptian airstrikes in Libya|Libya]], [[بوکو حرام آیاقلانماسی]] and Afghanistan* Multinational humanitarian efforts
* Arming and supporting local ground forces
* Millions of civilians in Iraq and Syria flee their homes sparking a refugee crisis
* Terrorist attacks in Paris ([[January 2015 Île-de-France attacks|Jan 2015]] and [[پاریس ترور حمله‌لری (نووامبر ۲۰۱۵)]]), Brussels ([[2016 Brussels bombings|Mar 2016]]) [[List of terrorist incidents linked to ISIL|and many other places]]
* Thousands of civilians executed by ISIL forces in Iraq and Syria
* ISIL controlled around 50% of Syria by late May 2015&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bustle.com/articles/84870-isis-controls-over-50-of-syria-after-seizing-the-historic-city-of-palmyra|title=Bustle|publisher=Bustle|accessdate=23 June 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://europe.newsweek.com/isis-controls-over-50-syria-after-palmyra-victory-327604|title=Isis controls over 50% of Syria after taking Palmyra|date=21 May 2015|work=Newsweek|accessdate=23 June 2015}}&lt;/ref&gt;
* ISIL controlled around 30% of Iraq at its peak in 2013&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/news/2017/04/isil-controls-percent-iraq-170411162419697.html|title=ISIL now controls 'less than 6 percent of Iraq'|date=12 April 2017|work=Al-Jazeera|accessdate=12 November 2017}}&lt;/ref&gt;* Emergence of independently-governed Kurdish regions.
* ISIL lost all of its territory in Libya&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.middle-east-online.com/english/?id=80804|title=As Caliphate Shrinks, ISIS Expected to Head for the Hills|date=12 January 2017|work=Middle East Online|accessdate=14 January 2017|archivedate=2017-10-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171010084220/http://www.middle-east-online.com/english/?id=80804}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;moves to desert valleys&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=46782:islamic-state-moves-to-libyas-desert-valleys-after-sirte-defeat&amp;catid=49:National%20Security&amp;Itemid=115|title=Islamic State moves to Libya's desert valleys after Sirte defeat - defenceWeb|first=Kim|last=Helfrich|publisher=}}&lt;/ref&gt;
* Boko Haram loses territory, insurgency continues&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://leadership.ng/columns/573818/boko-haram-war-not-yet-over|title=Boko Haram War Not Yet Over|date=24 February 2017|work=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]|accessdate=24 February 2017|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170224105023/http://leadership.ng/columns/573818/boko-haram-war-not-yet-over|archivedate=24 February 2017|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
* ISIL controlled 5.67% of Syria's land by November 2017&lt;ref name=&quot;ISIS now controls less than 8% of Syrian territory – Russian General Staff&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.syriahr.com/en/?p=78352|title=The regime forces impose their control over about 100 thousand square km of the area of the Syrian territory and the last fighting against the &quot;Islamic State&quot; organization rages8  in Deir Ezzor|work=SOHR|accessdate=12 November 2017}}&lt;/ref&gt; and around 3% of Iraq by October 2017&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.foxnews.com/world/2017/10/25/what-comes-after-raqqa-for-isis.html|title=What comes after Raqqa for ISIS?|first1=Lucas|last1=Tomlinson|first2=Jennifer|last2=Griffin|publisher=Fox News}}&lt;/ref&gt;
* ISIL loses all territory in Iraq and most territory in Syria in December 2017.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-42291985|title=Iraq declares war with Islamic State is over|first1=Sebastian|last1=Usher|publisher=BBC}}&lt;/ref&gt;
| combatant1  = &lt;small&gt;'''Intervening in Syria and Iraq:'''&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
[[File:Seal of Combined Joint Task Force – Operation Inherent Resolve.svg|23px]] '''[[Combined Joint Task Force&amp;nbsp;– Operation Inherent Resolve|CJTF–OIR]]'''&lt;br&gt;
'''{{بایراق|آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|size=22px}}'''  &lt;small&gt;(also [[Derna campaign (2014–15)#U.S. airstrike|intervening in Libya]] and [[بوکو حرام آیاقلانماسی]])&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;usairstrike&quot;/&gt;&lt;br&gt;
{{بایراق|استرالیا|size=22px}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://news.yahoo.com/australia-says-deploying-warplanes-join-iraq-campaign-171750273.html|title=Australia says it is deploying warplanes to join Iraq campaign|publisher=Yahoo|work=The Daily Telegraph|date=22 September 2014|accessdate=22 September 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;abc.net.au&quot;&gt;{{cite news|last=Om|first=Jason|url=http://www.abc.net.au/lateline/content/2015/s4309514.htm|title=Federal Cabinet gives go ahead to RAAF air strikes on Islamic State in Syria|work=ABC News|date=9 September 2015|accessdate=10 October 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
{{بایراق|کانادا|size=22px}} &lt;small&gt;(2014–17)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;ExtensionCAD&quot;&gt;{{cite web|title=Minister Sajjan Announces Extension of Canada's Contribution to the Global Coalition against Da'esh|url=https://www.canada.ca/en/department-national-defence/news/2017/03/minister_sajjan_announcesextensionofcanadascontributiontotheglob.html|website=National Defence|publisher=National Defence / Canadian Armed Forces|accessdate=1 May 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
{{بایراق|بلژیک|size=22px}} &lt;small&gt;(2014–17)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Battling Dutch, Belgium prepare to send forces |publisher=MSN |url=http://arabia.msn.com/news/middle-east/4185906/battling-dutch-belgium-prepare-send-f/ |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140929184807/http://arabia.msn.com/news/middle-east/4185906/battling-dutch-belgium-prepare-send-f/ |archivedate=29 September 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
{{بایراق|دانمارک|size=22px}}&lt;ref&gt;{{cite news|newspaper=The Huffington Post |title=Denmark, Isis |date=9 September 2014 |url=http://www.huffingtonpost.com/2014/09/26/denmark-isis_n_5887230.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140927101631/http://www.huffingtonpost.com/2014/09/26/denmark-isis_n_5887230.html |dead-url=yes |archive-date=27 September 2014 |df= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;thelocal.se&quot;&gt;{{cite web |place=[[سوئد]] |url=http://www.thelocal.se/20140815/sweden-rejects-military-support-to-iraq |title=Sweden rejects calls for military support to Iraq |work=The Local |date=18 August 2014 |accessdate=18 August 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author1=KrigerenDK|title=Chief for Jægerkorpset: We will likely be fighting house to house in Iraq and Syria|url=http://krigeren.dk/chef-jaegerkorpset-vi-kan-komme-bykamp-irak-syrien/|website=KrigerenDK|accessdate=8 May 2017|language=Danish|date=20 March 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
{{بایراق|سوئد|size=22px}}&lt;ref&gt;{{cite news|newspaper=Radio Sweden|title=Sweden to increase support in fight against ISIS|date=21 July 2016|url=http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=2054&amp;artikel=6479322}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
{{بایراق|فرانسه|size=22px}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=Islamic State: France ready to launch Iraq air strikes|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-29255711|publisher=BBC|accessdate=18 September 2014|date=18 September 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=guardian19sept&gt;{{cite web|title=France bombs Isis depot in Iraq|url=https://www.theguardian.com/world/2014/sep/19/france-bombs-isis-depot-iraq-islamic-state|work=The Guardian|accessdate=19 September 2014|date=21 September 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
{{بایراق|آلمان|size=22px}}&lt;ref name=&quot;BBC&quot;&gt;{{cite news|newspaper=BBC News|title=Syria conflict: German MPs vote for anti-IS military mission|date=4 December 2015|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-35002733}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;theguardian&quot;&gt;{{cite news|newspaper=theguardian|title=Germany joins anti-Isis military campaign|date=4 December 2015|url=https://www.theguardian.com/world/2015/dec/04/germany-joins-anti-isis-military-campaign}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Deutsche Welle&quot;&gt;{{cite news|newspaper=Deutsche Welle|title=German parliament approves anti-IS Bundeswehr mission in Syria|date=4 December 2015|url=http://www.dw.com/en/german-parliament-approves-anti-is-bundeswehr-mission-in-syria/a-18894897}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
{{بایراق|ایتالیا|size=22px}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilfattoquotidiano.it/premium/articoli/silenzio-si-combatte-la-centuria-italiana-sui-fronti-anti-isis/|title=Isis, la guerra segreta dell'Italia: forze speciali in Libia e Iraq. Ma il Parlamento è all'oscuro di tutto - Il Fatto Quotidiano|publisher=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://notizie.tiscali.it/esteri/articoli/italia-guerra-isis-iraq-libia/|title=Anche l'Italia fa la guerra all'Isis: missioni segrete dei nostri soldati in Iraq e Libia|publisher=}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
{{بایراق|نوروژ|size=22px}}&lt;small&gt;(2014–)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;https://www.regjeringen.no/en/aktuelt/norway-adjusts-its-contribution-to-the-counter-isil-coalition-in-iraq/id2541787/&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
{{بایراق|تورکیه|size=22px}} &lt;small&gt;(2014–17)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Turkey trains Kurdish peshmerga forces in fight against ISIL|url=http://www.worldbulletin.net/world/149002/turkey-trains-kurdish-peshmerga-forces-in-fight-against-isil|website=world bulletin.net|accessdate=23 November 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-33646314|title=Turkey bombs Islamic State targets in Syria|work=BBC News|accessdate=24 July 2015|date=24 July 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
{{بایراق|هولند|size=22px}}&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.yahoo.com/dutch-send-fighter-jets-strike-iraq-175537161.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140925004130/http://news.yahoo.com/dutch-send-fighter-jets-strike-iraq-175537161.html |dead-url=yes |archive-date=25 September 2014 |title=Dutch send fighter jets to strike Iraq |publisher=Yahoo |df= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;uk.reuters.com&quot;&gt;{{cite news|url=http://uk.reuters.com/article/2014/08/15/uk-iraq-security-britain-idUKKBN0GF0L120140815|title=Britain ready to supply Kurds with arms|publisher=Reuters|accessdate=18 August 2014|first=Sarah|last=Young|date=15 August 2014|archive-date=2015-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20150713102844/http://uk.reuters.com/article/2014/08/15/uk-iraq-security-britain-idUKKBN0GF0L120140815|url-status=dead|archivedate=2015-07-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150713102844/http://uk.reuters.com/article/2014/08/15/uk-iraq-security-britain-idUKKBN0GF0L120140815}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
{{بایراق|اوردون|size=22px}}&lt;ref name=&quot;i24 News&quot;&gt;{{cite news|title=Jordan carries out air strikes in Iraq, killing 55 IS militants |url=http://www.i24news.tv/en/news/international/middle-east/60008-150204-king-abdullah-lands-in-jordan-following-murder-of-pilot |accessdate=4 February 2015 |work=i24 News |agency=i24 News |date=4 February 2015 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150206072946/http://www.i24news.tv/en/news/international/middle-east/60008-150204-king-abdullah-lands-in-jordan-following-murder-of-pilot |archivedate=6 February 2015 |df= }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
{{بایراق|مراکش|size=22px}} &lt;small&gt;(2014–16)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;NYTMO&quot;&gt;Morocco is the latest Arab nation to respond to an American appeal for more firepower, sending several F-16s to the fight [https://www.nytimes.com/2014/11/27/us/us-adds-air-power-but-isis-presents-elusive-target.html]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DAILYMO&quot;&gt;Morocco is to send F-16s to attack the militants under the US-led operation [http://www.dailymail.co.uk/news/article-2852247/A-10-Warthogs-Reaper-drones-called-blast-ISIS-skies-U-S-Air-Force-s-feared-ground-attack-planes-strike-militant-targets-days.html#ixzz3KPxTeLlu]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;WTMO&quot;&gt;Officials said the North African kingdom has agreed to join the U.S.-led coalition air strikes against ISIL positions in Iraq and Syria.[https://web.archive.org/web/20141215051129/http://www.worldtribune.com/2014/12/12/morocco-f-16s-join-u-s-anti-isil-coalition/]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Morocco World News&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.moroccoworldnews.com/2014/12/146456/moroccan-f-16-carry-out-airstrikes-against-isis/|title=Moroccan F-16 Carry Out Airstrikes Against ISIS|work=Morocco World News}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;{{بایراق|ایسپانیا|size=22px}}&lt;ref&gt;{{Cite news|newspaper=republica.com|title=Daesh amenaza a España con más atentados si no deja la coalición internacional|accessdate=23 August 2017|url=https://www.republica.com/2017/08/23/estado-islamico-amenaza-a-espana-con-mas-ataques-si-no-deja-la-coalicion-internacional/amp/|archive-date=2019-01-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190117191319/https://www.republica.com/2017/08/23/estado-islamico-amenaza-a-espana-con-mas-ataques-si-no-deja-la-coalicion-internacional/amp/|url-status=dead|archivedate=2019-01-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190117191319/https://www.republica.com/2017/08/23/estado-islamico-amenaza-a-espana-con-mas-ataques-si-no-deja-la-coalicion-internacional/amp/}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
{{بایراق|بؤیوک بریتانیا|size=22px}}&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;{{cite news|newspaper=BBC News|title=RAF jets sent on Iraqi combat mission|accessdate=21 October 2014|date=27 September 2014|url=https://www.bbc.com/news/uk-29393379}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-33562420|title=Syria air strikes conducted by UK military pilots|publisher=BBC News|accessdate=24 July 2015|date=17 July 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ministry of Defence&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.gov.uk/government/news/uk-troops-to-train-moderate-syrian-opposition|title=UK troops to train moderate Syrian opposition|publisher=Ministry of Defence|date=26 March 2015}}&lt;/ref&gt;
----
{{بایراق|ایران|size=22px}}&lt;ref name=&quot;bi1&quot;/&gt;
----
&lt;small&gt;'''Intervening in Syria only:'''&lt;/small&gt;
* {{بایراق|روسیه|size=22px}}
* {{بایراق|عربیستان|size=22px}} &lt;small&gt;(2014–16)&lt;/small&gt;
* {{بایراق|بحرئین|size=22px}} &lt;small&gt;(2014–16)&lt;/small&gt;
* {{بایراق|ایمارات|size=22px}} &lt;small&gt;(2014–16)&lt;/small&gt;
----
&lt;small&gt;'''Support:'''&lt;/small&gt;
{{Collapsible list
|bullets=yes
|title=&lt;small&gt;Military aid:&lt;/small&gt;
|{{بایراق|آلبانی|size=22px}}&lt;ref name=&quot;Besar Likmeta&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.balkaninsight.com/en/article/albania-starts-delivery-of-weapons-to-iraqi-kurds|title=Albania Starts Shifting Weapons to Iraqi Kurds|first=Besar|last=Likmeta|work=Balkan Insight|date=27 August 2014}}&lt;/ref&gt;
|{{بایراق|بوسنی و هرزقووین|size=22px}}&lt;ref name=&quot;Armed Forces of Bosnia and Heregovina will donate 15 million bullets to Iraq.&quot;&gt;{{cite web|last1=Klix.ba|title=BiH će Iraku donirati više od 15 miliona metaka za borbu protiv IDIL-a|url=http://www.klix.ba/vijesti/bih/bih-ce-iraku-donirati-vise-od-15-miliona-metaka-za-borbu-protiv-idil-a/141128081|website=klix.ba''(In Bosnian)''|accessdate=6 January 2015|location=Bosnia and Herzegovina}}&lt;/ref&gt;
|{{بایراق|رومانی|size=22px}}
|{{بایراق|بولغاریستان|size=22px}}&lt;ref name=&quot;autogeneratedlv&quot;&gt;{{cite web|url=http://dnes.dir.bg/news/armia-%D0%92elizar-%D0%A8alamanov-17428509|title=До 2020 година 1.8 млрд. лв. ще бъдат вложени в армията|trans-title=1.8 bln. lv will be invested in the military by 2020|publisher=Dir|language=bg|date=20 September 2014|accessdate=20 September 2014|place=[[بولغاریستان]]|quote=Shalamanov does not consider the conflict in Ukraine to be the only short-term threat for Bulgarian national security, which is why '''our country is sending armaments to the opponents of Islamic State'''... According to him, the events in northern Iraq and Syria represent a growing risk that threatens our national interests.}}&lt;/ref&gt;
|{{بایراق|کروواسی|size=22px}}&lt;ref name=&quot;jutarnji1&quot;&gt;{{cite news|title=Hrvatska u borbi protiv islamista: Na zahtjev SAD-a šaljemo oružje za iračku vojsku|url=http://www.jutarnji.hr/hrvatska-u-borbi-protiv-islamista-na-zahtjev-sad-a-saljemo-oruzje-za-iracku-vojsku/1214692/|newspaper=Jutarnji list|date=21 August 2014|accessdate=22 August 2014|language=hr|place=[[کروواسی]]|archive-date=2016-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413041814/http://www.jutarnji.hr/hrvatska-u-borbi-protiv-islamista-na-zahtjev-sad-a-saljemo-oruzje-za-iracku-vojsku/1214692/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|{{بایراق|قیبریس جومهوریتی|size=22px}}&lt;ref name=&quot;reuters1&quot;&gt;{{cite news|title=Cyprus says facilities at France's disposal to fight Islamic State|url=https://www.reuters.com/article/2015/11/19/us-cyprus-france-isis-idUSKCN0T81M420151119#5joMjYXOt828hLDV.97|date=19 November 2015|accessdate=20 November 2015|place=[[قیبریس جومهوریتی]]|archive-date=2015-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20151122024125/http://www.reuters.com/article/2015/11/19/us-cyprus-france-isis-idUSKCN0T81M420151119#5joMjYXOt828hLDV.97|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|{{بایراق|چک جومهوریتی|size=22px}}&lt;ref name=WP_coalition_list&gt;{{cite news|title=What the 60-plus members of the anti-Islamic State coalition are doing|url=https://www.washingtonpost.com/news/checkpoint/wp/2014/09/25/what-the-60-members-of-the-anti-islamic-state-coalition-are-doing/|newspaper=Washington Post|date=22 September 2014|place=US|first=Sebastian|last=Payne}}&lt;/ref&gt;
|{{بایراق|ایستونی|size=22px}}&lt;ref name=WP_coalition_list /&gt;
|{{بایراق|کانادا|size=22px}}&lt;ref name=WP_coalition_list /&gt;
|{{بایراق|یونان|size=22px}}&lt;ref name=&quot;Greek Reporter&quot;&gt;{{cite web|work=Greek Reporter|date=25 September 2014|url=http://greece.greekreporter.com/2014/09/25/greece-brings-war-against-the-islamic-state/|title=Greece Brings War Against the Islamic State}}&lt;/ref&gt;
|{{بایراق|ماجاریستان|size=22px}}&lt;ref name=WP_coalition_list /&gt;
|{{بایراق|هیندوستان|size=22px}}&lt;ref&gt;https://thewire.in/159513/india-offered-military-assistance-iraq-fight-isis-iraqi-ambassador/&lt;/ref&gt;
|{{بایراق|ایتالیا|size=22px}}&lt;ref name=&quot;corriere1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.corriere.it/esteri/15_ottobre_05/italia-bombardera-l-isis-iraq-61fd0934-6ba2-11e5-9423-d78dd1862fd7.shtml|title=L'Italia pronta a   bombardare Isis in Iraq. La Difesa: ipotesi da valutare|work=Corriere della Sera|accessdate=10 October 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;huffingtonpost1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.huffingtonpost.it/2015/10/06/italia-bombardera-isis-iraq_n_8248978.html|title=Isis, Corriere della Sera: &quot;Italia bombarderà lo State islamico in Iraq&quot;. Difesa: &quot;Solo ipotesi&quot;|work=L'Huffington Post|accessdate=10 October 2015}}&lt;/ref&gt;
|{{بایراق|کویت|size=22px}}&lt;ref name=&quot;aljazeera1&quot;&gt;{{cite news|title=UAE 'pulls out' of coalition air strikes against ISIL|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/uae-pulls-coalition-air-strikes-isil-150204165342698.html|accessdate=4 February 2015|work=Al Jazeera English|agency=Al Jazeera|date=4 February 2015}}&lt;/ref&gt;
|{{بایراق|لوبنان|size=22px}}&lt;ref name=WP_coalition_list /&gt;
|{{بایراق|ناتو|size=22px}}
|{{بایراق|پاکیستان|size=22px}}&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/pakistan-isis-shrine-bombing-attack-terrorist-killings-latest-sehwan-sufi-shrine-death-toll-taliban-a7585901.html | title=Pakistan 'kills 100 terrorists' in crackdown after Isis shrine bombing | date=17 February 2017 | newspaper=The Independent | first=Lizzie | last=Dearden | accessdate=4 May 2018 }}&lt;/ref&gt;
|{{بایراق|فیلیپین|size=22px}}
|{{بایراق|سنقاپور|size=22px}}&lt;ref name=&quot;channelnewsasia1&quot;&gt;{{cite news|title=Singapore will join coalition against Islamic State|url=http://www.channelnewsasia.com/news/singapore/singapore-to-join/1450248.html?cid=FBSG|archive-url=https://web.archive.org/web/20141104112347/http://www.channelnewsasia.com/news/singapore/singapore-to-join/1450248.html?cid=FBSG|dead-url=yes|archive-date=4 November 2014|newspaper=Channel NewsAsia|date=3 November 2014|accessdate=4 November 2014|place=[[سنقاپور]]|archivedate=2014-11-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141104112347/http://www.channelnewsasia.com/news/singapore/singapore-to-join/1450248.html?cid=FBSG}}&lt;/ref&gt;
|Unnamed Middle Eastern countries&lt;ref name=&quot;online.wsj.com&quot;&gt;{{cite news|first=Dion|last=Nissenbaum|url=https://online.wsj.com/articles/u-s-military-shifts-to-helping-kurds-fight-back-1408063147|title=US Military Shifts to Helping Kurds Fight Back|work=The Wall Street Journal|date=14 August 2014|accessdate=18 August 2014}}&lt;/ref&gt;
|Unnamed Eastern European countries&lt;ref name=&quot;online.wsj.com&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;weaver1&quot;&gt;{{cite web|first=Matthew|last=Weaver|url=https://www.theguardian.com/world/middle-east-live/live/2014/aug/15/iraq-crisis-britain-ready-to-arm-kurds-as-eu-meets-live-updates#block-53ee11b7e4b06c461acbb568|title=Iraq crisis: EU backs plans by member states to arm Kurd fighters|work=The Guardian|date=14 August 2014|accessdate=18 August 2014}}&lt;/ref&gt;}}
{{Collapsible list
|bullets=yes
|title=&lt;small&gt;Humanitarian aid:&lt;/small&gt;
|{{بایراق|اوروپا بیرلیگی|size=22px}}
|{{بایراق|اوتریش|size=22px}}&lt;ref name=WP_coalition_list /&gt;
|{{بایراق|اندونزی|size=22px}}
|{{بایراق|Ireland|size=22px}}&lt;ref name=WP_coalition_list /&gt;
|{{بایراق|ژاپون|size=22px}}&lt;ref name=WP_coalition_list /&gt;
|{{بایراق|لوکزامبورق|size=22px}}&lt;ref name=WP_coalition_list /&gt;
|{{بایراق|نیوزیلند|size=22px}}&lt;ref name=WP_coalition_list /&gt;
|{{بایراق|لهیستان|size=22px}}&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{cite web|publisher=MSZ|place=[[لهیستان]]|url=http://www.msz.gov.pl/en/news/polish_aid_for_refugees_from_nineveh_in_iraq|title=Polish Aid For Refugees from Nineveh in Iraq}}&lt;/ref&gt;
|{{بایراق|ایسلوواکی|size=22px}}&lt;ref name=&quot;rousek1&quot;&gt;{{cite news|date=&lt;!--17h 6min CET --&gt; 14 August 2014|url=https://blogs.wsj.com/emergingeurope/2014/08/14/slovakia-launches-aid-for-displaced-civilians-in-northern-iraq/|title=Slovakia Launches Aid for Displaced Civilians in Northern Iraq|work=The Wall Street Journal|type=blog|accessdate=18 August 2014|first=Leos|last=Rousek}}&lt;/ref&gt;
|{{بایراق|ایسلوونی|size=22px}}&lt;ref name=&quot;state1&quot;&gt;{{cite news|date=3 December 2014|url=https://www.state.gov/r/pa/prs/ps/2014/12/234627.htm|title=Joint Statement Issued by Partners at the Counter-ISIL Coalition Ministerial Meeting|work=U.S. Department of State|accessdate=30 September 2015}}&lt;/ref&gt;
|{{بایراق|جنوبی کوره|size=22px}}&lt;ref name=WP_coalition_list /&gt;
|{{بایراق|سوئد|size=22px}}&lt;ref name=autogenerated4&gt;{{cite web|place=[[سوئد]]|url=http://www.thelocal.se/20140815/sweden-rejects-military-support-to-iraq|title=Sweden rejects calls for military support to Iraq|work=The Local|date=18 August 2014|accessdate=18 August 2014}}&lt;/ref&gt;}}
{{Collapsible list
|bullets=yes
|title=&lt;small&gt;Intelligence aid:&lt;/small&gt;
|{{بایراق|ايسرائيل|size=22px}}&lt;ref name=&quot;israelnationalnews1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/186446#.VEgQwBanUZ0|title=Confirmed: Israel Providing Intel Against ISIS – Defense/Security – News  – Arutz Sheva|work=Arutz Sheva}}&lt;/ref&gt;
}}
----
'''[[Russia–Syria–Iran–Iraq coalition|RSII coalition]]''':&lt;br&gt;
{{بایراقچه|روسیه|size=22px}} [[روسیه]] &lt;small&gt;(airstrikes)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot;&gt;{{cite web|title=Russia conducts first airstrike in Syria|url=http://edition.cnn.com/2015/09/30/politics/russia-syria-airstrikes-isis/|date=30 September 2015|publisher=CNN|accessdate=2015-09-30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;lenta1&quot;&gt;{{cite web|url=http://lenta.ru/news/2014/06/28/sukhoi/|title=В Ирак прибыла партия российских истребителей &quot;Сухой&quot;|publisher=|accessdate=31 March 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sputniknews1&quot;&gt;{{cite web|url=http://sputniknews.com/military/20150220/1018506997.html|title=US-Russia Exchange of Intelligence to Fight ISIL Possible– Security Service|author=Sputnik|date=20 February 2015|publisher=|accessdate=31 March 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;autogenerated3&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.rg.ru/2014/04/16/pomosh.html|title=Россия направила в Сирию 15 тонн гуманитарной помощи|work=Российская газета|accessdate=31 March 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rambler1&quot;&gt;{{cite web|url=http://news.rambler.ru/27539532/|title=Россия отправила в Ирак 40 тонн гуманитарной помощи|work=Рамблер-Новости|accessdate=31 March 2015}}&lt;/ref&gt;
&lt;br&gt;{{بایراق|سوریه|size=22px}}
&lt;br&gt;{{بایراق|ایران|size=22px}}&lt;ref name=&quot;foreignpolicy1&quot;&gt;{{cite web|url=http://complex.foreignpolicy.com/posts/2014/09/10/tehrans_boots_on_the_ground_iraq_syria_islamic_state_isis_iran|archive-url=https://web.archive.org/web/20140911105102/http://complex.foreignpolicy.com/posts/2014/09/10/tehrans_boots_on_the_ground_iraq_syria_islamic_state_isis_iran|dead-url=yes|archive-date=11 September 2014|title=Tehran's Boots on the Ground|date=9 September 2014|accessdate=11 September 2014|work=Foreign Policy|archivedate=2014-09-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140911105102/http://complex.foreignpolicy.com/posts/2014/09/10/tehrans_boots_on_the_ground_iraq_syria_islamic_state_isis_iran}}&lt;/ref&gt;
&lt;br&gt;{{بایراق|عراق|size=22px}}&lt;br/&gt;
*{{Flagicon image|Popular Mobilization Forces (Iraq) logo.jpg}} [[al-Hashd al-Shaabi|Iraqi Shia militias]] &lt;small&gt;(see below)&lt;/small&gt;
{{Flagicon image|Flag of Hezbollah (thumbnail placeholder).png|size=22px}} [[Hezbollah]]&lt;ref name=&quot;csmon&quot;&gt;{{cite news|last=Blanford|first=Nicholas|date=16 July 2014|title=Why Hezbollah is playing a smaller role in this Iraqi conflict|url=http://www.csmonitor.com/World/Middle-East/2014/0716/Why-Hezbollah-is-playing-a-smaller-role-in-this-Iraqi-conflict|newspaper=[[Christian Science Monitor]]|location=|accessdate=12 October 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;alarabiya1&quot;&gt;http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2015/02/16/Hezbollah-fighting-is-in-Iraq-Nasrallah.html&lt;/ref&gt;
----
'''Local forces:'''
{{Collapsible list
|bullets=yes
|title=&lt;small&gt;Local forces in Iraq:&lt;br&gt;&lt;!--Please do not add misc local militias that are not directly supported by intervening nations--&gt;&lt;/small&gt;
|{{بایراقچه|عراق|size=22px}} [[عراق]] Government&lt;small&gt; (supported by U.S. and RSII coalitions)&lt;/small&gt;
|[[Popular Mobilization Forces (Iraq)|Shi'a militias]]: &lt;small&gt;(supported by Iran)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;12Julynytimes&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2014/07/13/world/middleeast/us-and-iraqis-try-to-fragment-extremist-group-.html|title=US and Iraqis Try to Fragment Extremist Group|work=The New York Times|date=12 July 2014|accessdate=13 July 2014|first1=Eric|last1=Schmitt|first2=Alissa J.|last2=Rubin}}&lt;/ref&gt;
*{{Flagicon image|Asa'ib Ahl Al-Haq flag.png}} [[Asa'ib Ahl al-Haq]]
*{{Flagicon image|Badr Organisation Military flag.svg|size=22px}} [[Badr Organization]]
*{{Flagicon image|Kata'ib Hezbollah flag.svg|size=22px}} [[Kata'ib Hezbollah]]
*{{Flagicon image|Flag of Promised Day Brigades.svg|size=22px}} [[Promised Day Brigade]]
|{{بایراقچه|عراق کوردیستانی|size=22px}} [[عراق کوردیستانی]]
|{{بایراق|Iraqi Turkmen Front|size=22px}} &lt;small&gt;(supported by Turkey)&lt;/small&gt;
|{{Flagicon image|Flag of the Assyrians (gold and blue Assur).svg|size=22px}} [[Nineveh Plain Protection Units]]}}
{{Collapsible list
|bullets=yes
|title=&lt;small&gt;Local forces in Syria:&lt;!--Please do not add other civil war participants that are not directly supported by intervening nations, that includes the Syrian government per talk page discussions--&gt;&lt;br&gt;&lt;/small&gt;
|{{بایراق|سوریه|size=22px}} &lt;small&gt;(supported by Russia and Iran)&lt;/small&gt;
|{{Flagicon image|Flag of Syrian Democratic Forces.svg|size=22px}} [[Syrian Democratic Forces]] &lt;small&gt;(U.S. &amp; allies)&lt;/small&gt;
|{{Flagicon image|Flag of Syria (2025-).svg}} [[Syrian Train and Equip Program|Vetted Syrian Opposition]] &lt;small&gt;(U.S. &amp; allies)&lt;/small&gt;
|[[File:Flag of Syria (2025-).svg|border|22px]] [[Turkish-backed Free Syrian Army]] &lt;small&gt;(supported by Turkey)&lt;/small&gt;}}
{{Collapsible list
|bullets=yes
|title=&lt;small&gt;[[Syrian Civil War spillover in Lebanon|Local forces&lt;br&gt;in Lebanon]]:&lt;/small&gt;
|{{بایراق|لوبنان|size=22px}}
|{{Flagicon image|Flag of Hezbollah (thumbnail placeholder).png|size=22px}} [[Hezbollah]]
|{{Flagicon image|Flag_of_the_Lebanese_Communist_Party.svg|size=22px}} [[Lebanese Communist Party]]}}
{{Collapsible list
|bullets=yes
|title=&lt;small&gt;[[Battle of Sirte (2016)|Local forces&lt;br&gt;in Libya]]:&lt;ref name=Reuters1&gt;{{cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-libya-security-idUSKCN1162RO|title=Libyan forces prepare for last push against Islamic State in Sirte|date=31 August 2016|accessdate=3 October 2016|via=Reuters}}&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;
|{{بایراقچه|لیبی}}'''[[Government of National Accord]]'''
|Misrata Brigades
|Misrata Military Council}}
----
'''[[February 2015 Egyptian airstrikes in Libya|Egyptian-led&lt;br&gt;intervention]]:'''&lt;br&gt;&lt;small&gt;(in Libya)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
{{بایراق|میصر|size=22px}}&lt;br&gt;
{{بایراق|لیبی|size=22px}}&lt;br&gt;
----
'''[[بوکو حرام آیاقلانماسی]]:'''&lt;br&gt;&lt;small&gt;([[Boko Haram]] joined ISIL in 2015)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
'''{{بایراق|نیجریه|size=22px}}'''&lt;br&gt;{{بایراق|کامرون|size=22px}}&lt;br&gt;{{بایراق|چاد|size=22px}}&lt;br&gt;{{بایراق|نیجر|size=22px}}&lt;br&gt;{{بایراق|بنین|size=22px}}&lt;br&gt;{{بایراق|آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|size=22px}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;''See also: [[بوکو حرام آیاقلانماسی]]''&lt;/small&gt;
----
{{بایراق|الجزاییر|size=22px}}&lt;ref name=&quot;ibtimes1&quot;&gt;{{cite web|title=Algerian army claims killing 22 Isis-inspired Islamists|url=http://ibtimes.co.uk/algerian-army-claims-killing-22-isis-inspired-islamists-1502133|date=20 May 2015|publisher=International Business Times|accessdate=14 January 2016}}&lt;/ref&gt;
----
{{Collapsible list
|title=[[Islamic Military Alliance|Islamic Military&lt;br&gt;Alliance]]:
|bullets=yes
|{{بایراق|بحرئین|size=22px}}
|{{بایراق|بنقلادش|size=22px}}
|{{بایراق|بنین|size=22px}}
|{{بایراق|چاد|size=22px}}
|{{بایراق|کومور آدالاری|size=22px}}
|{{بایراق|فیل دیشی ساحیلی|size=22px}}
|{{بایراق|جیبوتی|size=22px}}
|{{بایراق|میصر|size=22px}}
|{{بایراق|قابون|size=22px}}
|{{بایراق|قینه|size=22px}}
|{{بایراق|اوردون|size=22px}}
|{{بایراق|کویت|size=22px}}
|{{بایراق|لوبنان|size=22px}}
|{{بایراق|لیبی|size=22px}}
|{{بایراق|مالدیو|size=22px}}
|{{بایراق|مالی|size=22px}}
|{{بایراق|مالزی|size=22px}}
|{{بایراق|مراکش|size=22px}}
|{{بایراق|موریتانی|size=22px}}
|{{بایراق|نیجر|size=22px}}
|{{بایراق|نیجریه|size=22px}}
|{{بایراق|پاکیستان|size=22px}}
|{{بایراق|قطر|size=22px}}
|{{بایراق|عربیستان|size=22px}}
|{{بایراق|سنقال|size=22px}}
|{{بایراق|سیرالئون|size=22px}}
|{{بایراق|سومالی|size=22px}}
|{{بایراق|سودان|size=22px}}
|{{بایراق|تورکیه|size=22px}}
|{{بایراق|توقو|size=22px}}
|{{بایراق|تونیس|size=22px}}
|{{بایراق|ایمارات|size=22px}}
|{{بایراق|یمن|size=22px}}
}}
| combatant2  = {{Flagicon image|Islamic State flag.svg|size=22px}} '''[[داعش]]'''&lt;!--Consistent with title and main Wikipedia article, do not change without broad consensus--&gt;
* {{Flagicon image|Islamic State flag.svg|size=22px}} [[Boko Haram]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(in Nigeria, Niger, Chad and Cameroon)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;Boko Haram joins ISIL&quot;/&gt;
* {{Flagicon image|Islamic State flag.svg|size=22px}} [[Islamic State of Iraq and the Levant in Libya|Wilayat Barqa]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(in Libya)&lt;/small&gt;
* {{Flagicon image|Islamic State flag.svg|size=22px}} [[Islamic State of Iraq and the Levant – Sinai Province|Wilayat Sinai]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(in the Sinai)&lt;/small&gt;
* {{Flagicon image|Islamic State flag.svg|size=22px}} [[Islamic State of Iraq and the Levant – Khorasan Province|Wilayat Khorasan]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(in Afghanistan and Pakistan)&lt;/small&gt;
* {{Flagicon image|Islamic State flag.svg|size=22px}} [[Islamic State of Iraq and the Levant – Caucasus Province|Wilayat Kavkaz]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(in the North Caucasus)&lt;/small&gt;
* {{Flagicon image|Islamic State flag.svg|size=22px}} [[Abu Sayyaf]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(in Southeast Asia)&lt;/small&gt;
* {{Flagicon image|Islamic State flag.svg|size=22px}} [[Islamic State in Somalia|Abnaa ul-Calipha]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(in Somalia)&lt;/small&gt;
----
{{Flagicon image|Flag of Jihad.svg|size=22px}} '''[[al-Qaeda]]'''
* {{Flagicon image|Flag of Hayat Tahrir al-Sham.svg|size=22px}} [[Tahrir al-Sham]] &lt;small&gt;(2017–present)&lt;/small&gt;
** {{Flagicon image|Flag of the Al-Nusra Front.svg|size=22px}} [[al-Nusra Front]] &lt;small&gt;(2014–17)&lt;/small&gt;
** {{Flagicon image|Flag of Jihad.svg|size=22px}} [[Khorasan group]]
* [[File:Flag of Jund al-Aqsa.svg|22px]] [[Jund al-Aqsa]]&lt;ref name=&quot;internal struggle&quot;&gt;{{cite web|title=An internal struggle: Al Qaeda's Syrian affiliate is grappling with its identity|url=http://www.brookings.edu/blogs/markaz/posts/2015/05/31-syria-isis-lister|website=Brookings Institution|date=31 May 2015|accessdate=1 June 2015}}&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(2014–17)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;defect to ISIS&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.almasdarnews.com/article/2000-radical-rebels-defect-isis-following-intra-rebel-deal/|title=Over 2,000 radical rebels defect to ISIS following intra-rebel deal|first=Izat|last=Charkatli|date=23 February 2017|publisher=|accessdate=2018-09-29|archivedate=2019-05-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190528115241/https://www.almasdarnews.com/article/2000-radical-rebels-defect-isis-following-intra-rebel-deal/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;leaves for Raqqa&quot;&gt;{{cite web|url=http://syriadirect.org/news/search-for-the-dead-begins-in-idlib-after-islamic-state-linked-brigade-leaves-for-raqqa/|title=Search for the dead begins in Idlib after Islamic State-linked brigade leaves for Raqqa|publisher=}}&lt;/ref&gt;
{{Flagicon image|Flag of the Turkistan Islamic Party in Syria.svg}} [[Turkistan Islamic Party in Syria|Turkistan Islamic Party]]&lt;ref name=tip&gt;{{cite web|url=http://www.longwarjournal.org/archives/2017/02/uighur-jihadist-fought-in-afghanistan-killed-in-syria.php|title=Uighur jihadist fought in Afghanistan, killed in Syria|author=Caleb Weiss|publisher=[[Long War Journal]]|date=14 February 2017|accessdate=22 February 2017}}&lt;/ref&gt;
----
| commander1  = {{Flagdeco|United States|size=22px}} '''[[باراک اوباما]]''' (until 2017)&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|United States|size=22px}} '''[[دونالد ترامپ]]''' (from 2017)&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|United States|size=22px}} [[Ashton Carter]]&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|United States|size=22px}} [[James Mattis]]&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|United States|size=22px}} [[Lloyd Austin]]&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|United States|size=22px}} [[Joseph Dunford]]&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|United Kingdom|size=22px}} '''[[دیوید کامرون]]''' (until 2016)&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|United Kingdom|size=22px}} '''[[ترزا می]]''' (from 2016)&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|United Kingdom|size=22px}} [[Gavin Williamson]]&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|United Kingdom|size=22px}} [[Michael Fallon]]&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|United Kingdom|size=22px}} [[Nick Houghton]]&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|United Kingdom|size=22px}} [[Stuart Peach]]&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|United Kingdom|size=22px}} [[Andrew Pulford]]&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|United Kingdom|size=22px}} [[Stephen Hillier]]&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|Australia|size=22px}} '''[[Tony Abbott]]''' (until 2015)&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|Australia|size=22px}} '''[[Malcolm Turnbull]]'''(from 2015)&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|Australia|size=22px}} [[David Johnston (admiral)|David L. Johnston]]&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|Belgium|size=22px}} '''[[Elio Di Rupo]]''' (until 2014)&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|Belgium|size=22px}} '''[[Charles Michel]]''' (from 2014)&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|Belgium|size=22px}} [[Steven Vandeput]]&lt;br/&gt;
{{بایراقچه|بحرئین|size=22px}} '''[[حمد بن عیسی آل‌خلیفه]]'''&lt;br&gt;
{{Flagdeco|Canada|size=22px}} '''[[Stephen Harper]]''' (until 2015)&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|Canada|size=22px}} '''[[جاستين ترودو]]''' (from 2015)&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|Canada|size=22px}} [[Thomas J. Lawson]]&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|Canada|size=22px}} [[Jonathan Vance]]&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|Denmark|size=22px}} '''[[Helle Thorning-Schmidt]]''' (until 2015)&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|Denmark|size=22px}} '''[[Lars Løkke Rasmussen]]''' (from 2015)&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|Denmark|size=22px}} [[Peter Christensen]]&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|Denmark|size=22px}} [[Peter Bartram]] (until 2017)&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|Denmark|size=22px}} [[Bjørn Bisserup]] (from 2017)&lt;br/&gt;
{{Nowrap|{{flagicon|فرانسه|size=22px}} '''[[فرانسوا اولاند]]'''&lt;ref name=&quot;abcnews.go.com&quot;&gt;{{cite news|title=France strikes Islamic State group's depot in Iraq|publisher=ABC News|url=http://abcnews.go.com/International/wireStory/france-strikes-islamic-state-groups-depot-iraq-25616007}}&lt;/ref&gt;}}&lt;br/&gt;
{{Nowrap|{{flagicon|فرانسه|size=22px}} '''[[Emmanuel Macron]]'''}}&lt;br/&gt;
{{Nowrap|{{flagicon|فرانسه|size=22px}} [[Jean-Yves Le Drian]]}}&lt;br/&gt;
{{Nowrap|{{flagicon|فرانسه|size=22px}} [[Pierre de Villiers]]}}&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|Germany|size=22px}} '''[[آنقلا مرکل]]'''&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|Germany|size=22px}} [[Ursula von der Leyen]]&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|Germany|size=22px}} [[Volker Wieker]]&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|Italy|size=22px}} '''[[Matteo Renzi]]'''&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|Italy|size=22px}} '''[[Paolo Gentiloni]]'''&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|Italy|size=22px}} '''[[Giuseppe Conte]]'''&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|Italy|size=22px}} [[Claudio Graziano]]&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|Italy|size=22px}} [[Roberta Pinotti]]&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|Italy|size=22px}} [[Elisabetta Trenta]]&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|Jordan|size=22px}} '''[[ایکینجی ملک عبدالله]]'''&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|Jordan|size=22px}} [[Hani Al-Mulki]]&lt;br/&gt;
{{بایراقچه|مراکش|size=22px}} '''[[آلتینجی محمد (مراکش)]]'''&lt;br&gt;
{{بایراقچه|مراکش|size=22px}} [[Saadeddine Othmani]]&lt;br&gt;
{{بایراقچه|مراکش|size=22px}} [[Bouchaib Arroub]]&lt;br&gt;
{{بایراقچه|نوروژ|size=22px}} '''[[Erna Solberg]]'''&lt;br&gt;
{{بایراقچه|هولند|size=22px}} '''[[Mark Rutte]]'''&lt;br/&gt;
{{بایراقچه|هولند|size=22px}} [[Tom Middendorp]]&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|Netherlands|size=22px}} [[Sander Schnitger]]&lt;br/&gt;
{{بایراقچه|قطر|size=22px}} '''[[تمیم بن حمد آل ثانی]]'''&lt;br&gt;
{{بایراقچه|عربیستان|size=22px}} '''[[عبدالله بن عبدالعزیز]]''' †&lt;br&gt;
{{بایراقچه|عربیستان|size=22px}} '''[[سلمان بن عبدالعزیز آل سعود]]'''&lt;br&gt;
{{Flagdeco|Turkey|size=22px}} '''[[رجب طیب اردوغان]]'''&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|Turkey|size=22px}} [[Hulusi Akar]]&lt;br/&gt;
{{بایراقچه|ایمارات|size=22px}} '''[[خلیفه بن زاید آل نهیان]]'''&lt;br&gt;
----
{{بایراقچه|سوریه|size=22px}} '''[[بشار اسد]]'''&lt;br/&gt;
----
{{بایراقچه|عراق|size=22px}} '''[[Nouri al-Maliki]]'''&lt;br/&gt;
{{بایراقچه|عراق|size=22px}} '''[[Fuad Masum]]'''&lt;br/&gt;
{{بایراقچه|عراق|size=22px}} '''[[Haider al-Abadi]]'''&lt;br/&gt;
----
{{Flagdeco|Iraqi Kurdistan|size=22px}} '''[[مسعود بارزانی]]'''&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|Iraqi Kurdistan|size=22px}} Jaafar Sheikh Mustafa&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|Iraqi Kurdistan|size=22px}} Mustafa Said Qadir&lt;br/&gt;
----
{{بایراقچه|ایران|size=22px}} '''[[علی خامنه‌ای]]'''&lt;br/&gt;
{{بایراقچه|ایران|size=22px}} '''[[حسن روحانی]]'''&lt;br&gt;
{{بایراقچه|ایران|size=22px}} [[قاسم سلیمانی]]&lt;br/&gt;
{{Flagicon image|Flag of Hezbollah (thumbnail placeholder).png|size=22px}} '''[[سئید حسن نصرالله]]'''&lt;br/&gt;
----
{{بایراقچه|روسیه|size=22px}} '''[[ولادیمیر پوتین]]'''&lt;br/&gt;
{{بایراقچه|روسیه|size=22px}} [[Dmitry Medvedev]]&lt;br/&gt;
{{بایراقچه|روسیه|size=22px}} [[Sergey Shoygu]]&lt;br/&gt;
{{بایراقچه|روسیه|size=22px}} [[Viktor Bondarev]]&lt;br/&gt;
{{بایراقچه|روسیه|size=22px}} Andrei Kartapolov&lt;br/&gt;
----
{{بایراقچه|لوبنان|size=22px}} '''[[میشل عون]]'''&lt;br/&gt;
{{بایراقچه|لوبنان|size=22px}} [[Tammam Salam]]&lt;br/&gt;
{{بایراقچه|لوبنان|size=22px}} [[Jean Kahwaji]]&lt;br/&gt;
{{بایراقچه|لوبنان|size=22px}} [[Samir Mouqbel]]&lt;br/&gt;
{{بایراقچه|لوبنان|size=22px}} Walid Salman&lt;br/&gt;
----
{{بایراقچه|پاکیستان|size=22px}} '''[[Mamnoon Hussain]]'''&lt;br/&gt;
{{بایراقچه|پاکیستان|size=22px}} '''[[نواز شریف]]'''&lt;br/&gt;
{{بایراقچه|پاکیستان|size=22px}} [[Raheel Sharif]]&lt;br/&gt;
{{بایراقچه|پاکیستان|size=22px}} [[Rizwan Akhtar]]&lt;br/&gt;
{{بایراقچه|افغانیستان|size=22px}} '''[[Ashraf Ghani]]'''&lt;br/&gt;
{{بایراقچه|افغانیستان|size=22px}} [[Abdullah Abdullah]]&lt;br/&gt;
----
{{Flagdeco|IRQ}} '''[[Abu Mahdi al-Muhandis]]'''&lt;br&gt;
{{Flagicon image|Asa'ib Ahl Al-Haq flag.png}} [[Qais al-Khazali]]&lt;br/&gt;
{{Flagicon image|Badr Organisation Military flag.svg|size=22px}} [[Hadi al-Amiri]]
----
{{بایراقچه|میصر|size=22px}} '''[[Abdel Fattah el-Sisi]]'''&lt;br&gt;{{بایراقچه|میصر|size=22px}} [[Sedki Sobhi]]&lt;br&gt;{{بایراقچه|میصر|size=22px}} [[Younes Hamed]]&lt;br&gt;{{بایراقچه|لیبی|size=22px}} '''[[Aguila Saleh Issa]]'''&lt;br&gt;{{بایراقچه|لیبی|size=22px}} [[Khalifa Haftar]]&lt;br&gt;{{بایراقچه|لیبی|size=22px}} Saqer al-Joroushi
----
{{بایراقچه|نیجریه|size=22px}} '''[[Muhammadu Buhari]]'''&lt;br&gt;{{بایراقچه|چاد|size=22px}} '''[[Idriss Déby]]'''&lt;br&gt;{{بایراقچه|کامرون|size=22px}} '''[[Paul Biya]]'''&lt;br&gt;{{بایراقچه|نیجر|size=22px}} '''[[Mahamadou Issoufou]]'''&lt;br/&gt;{{بایراقچه|بوروندی|size=22px}} '''[[Pierre Nkurunziza]]'''
----
{{بایراقچه|الجزاییر}} '''[[Abdelaziz Bouteflika]]'''&lt;br&gt;{{بایراقچه|الجزاییر}} [[Abdelmalek Sellal]]&lt;br&gt;{{بایراقچه|الجزاییر}} [[Ahmed Gaid Salah]]
| commander2  = {{Flagdeco|Islamic State in Iraq and the Levant|size=22px}} '''[[ابوبکر بغدادی]]''' &lt;small&gt;([[Wounded in action|WIA]])&lt;/small&gt; &lt;small&gt;(Leader)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;al-Baghdadi incapacitated&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.iraqinews.com/iraq-war/isis-leader-al-baghdadi-incapacitated-says-guardian/|title=ISIS leader al-Baghdadi is incapacitated, says the Guardian|author=Abdelhak Mamoun|work=Iraq news, the latest Iraq news|accessdate=14 May 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
{{بایراقچه|داعش|size=22px}} [[Abu Ali al-Anbari]]{{KIA}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;(Deputy Leader of ISIL)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;Deputy leader assumes command of ISIL&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.businessinsider.com/report-a-former-physics-teacher-is-now-leading-isis-2015-4|title=Report: A former physics teacher is now leading ISIS - Business Insider|date=23 April 2015|work=Business Insider|accessdate=14 May 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Abu Alaa Afri killed&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-3080090/Islamic-State-s-second-command-killed-alongside-dozens-followers-coalition-air-strike-Iraqi-mosque.html|title=ISIS' Abu Alaa al-Afri killed alongside dozens of followers in air strike - Daily Mail Online|work=Mail Online|accessdate=14 May 2015|location=London|date=13 May 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
{{بایراقچه|داعش|size=22px}} [[Abu Mohammad al-Adnani]]{{KIA}} &lt;small&gt;(Spokesperson)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
{{Flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=22px}} [[Abu Ayman al-Iraqi]]{{KIA}} &lt;small&gt;(Head of Military Shura)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2014/08/28/world/middleeast/army-know-how-seen-as-factor-in-isis-successes.html|title=Military Skill and Terrorist Technique Fuel Success of ISIS|date=27 August 2014|work=[[New York Times]]|accessdate=21 October 2014|first1=Ben|last1=Hubbard|first2=Eric|last2=Schmitt}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;who is next&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ibtimes.com/if-isis-leader-abu-bakr-al-baghdadi-killed-who-caliph-islamic-state-group-1721638|title=If ISIS Leader Abu Bakr al-Baghdadi Is Killed, Who Is Caliph Of The Islamic State Group?|author=Alessandria Masi|date=11 November 2014|work=International Business Times|accessdate=14 May 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
{{Flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=22px}} [[Abu Suleiman al-Naser]]{{KIA}} &lt;small&gt;(Replacement Military Chief)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;who is next&quot;/&gt;&lt;br&gt;
{{Flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=22px}} [[Abu Muslim al-Turkmani]]{{KIA}} &lt;small&gt;(Deputy Leader, Iraq)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;ISIL top Iraqi commander killed in airstrike on Mosul&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.wsj.com/articles/u-s-airstrikes-in-iraq-raise-questions-over-islamic-state-leader-1415540605|title=Coalition Airstrikes Targeted Islamic State Leaders Near Mosul|author=Matt Bradley and Ghassan Adnan in Baghdad, and Felicia Schwartz in Washington|date=10 November 2014|work=WSJ}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
{{Flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=22px}} Akram Qirbash{{KIA}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;(Top ISIL judge)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;Abu Alaa Afri killed&quot;/&gt;&lt;br&gt;
{{Flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=22px}} [[Abu Omar al-Shishani]]{{KIA}} &lt;small&gt;(Chief commander in Syria)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;al-Shishani dead1&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.el-balad.com/1244483|agency=ElBalad|title=Kadyrov Claims Red-Bearded Chechen Militant al-Shishani Dead|date=14 November 2014|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150128064913/http://www.el-balad.com/1244483|archivedate=28 January 2015|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;al-Shishani dead2&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.rferl.org/content/kadyrov-syria-shishani-chechen-death-us-batirashvili/26690236.html|publisher=Radio Free Europe/Radio Liberty|title= Kadyrov Says Islamic State's Leader From Georgia Killed |date=14 November 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;confirmation&quot;&gt;{{cite news|url=http://edition.cnn.com/2016/03/14/politics/u-s-confirms-death-of-isis-operative-omar-al-shishani/index.html|publisher=CNN|title= U.S. confirms death of ISIS operative Omar al-Shishani|date=14 March 2016 |accessdate=14 March 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Omar dead&quot;&gt;{{cite web|url=http://abcnews.go.com/International/top-isis-commander-omar-chechen-believed-dead-airstike/story?id=37641801|title=Top ISIS Commander 'Omar the Chechen' Believed Dead After Airstrike|author=ABC News|work=ABC News|accessdate=14 April 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
{{Flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=22px}} [[Rustam Asildarov|Abu Muhammad al-Kadari]]{{KIA}} &lt;small&gt;(ISIL commander of the North Caucasus)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
{{Flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=22px}} [[Abu Sayyaf (ISIL)|Abu Sayyaf]]{{KIA}} &lt;small&gt;(Senior ISIL economic manager)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;new US raid in Syria1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.defense.gov/news/newsarticle.aspx?id=128832|title=Defense.gov News Article: Carter: Special Operations Troops Conduct Raid in Syria|publisher=|accessdate=23 June 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
{{Flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=22px}} Abdul Qadr al-Najdi &lt;small&gt;(ISIL commander of North Africa)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
{{Flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=22px}} [[Abu Nabil al-Anbari]]{{KIA}} &lt;small&gt;(former ISIL commander of North Africa)&lt;/small&gt;&lt;ref name=defense&gt;{{cite web|url=http://www.defense.gov/News/News-Releases/News-Release-View/Article/633221/statement-from-pentagon-press-secretary-peter-cook-on-nov-13-airstrike-in-libya?source=GovDelivery |title=Statement from Pentagon Press Secretary Peter Cook on Nov. 13 airstrike in Libya &gt; U.S. DEPARTMENT OF DEFENSE &gt; News Release View |publisher=Defense.gov |date= |accessdate=2015-12-10}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
{{Flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=22px}} [[Abu al-Baraa el-Azdi|Muhammad Abdullah]] &lt;small&gt;(Top ISIL judge in Derna)&lt;/small&gt;&lt;br&gt; {{Flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=22px}} Salah Benali{{KIA}}&lt;ref name=&quot;ISIL leader in Derna killed&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.libyaherald.com/2014/09/17/derna-islamist-leader-killed-in-benghazi/#axzz3DExFoxFz|title=Derna Islamist leader killed in Benghazi|publisher=Libya Herald|date=17 September 2014|accessdate=17 September 2014|archivedate=2014-10-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141016024251/http://www.libyaherald.com/2014/09/17/derna-islamist-leader-killed-in-benghazi/#axzz3DExFoxFz}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
{{Flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=22px}} Abu Faruq al-Libi{{KIA}}&lt;ref name=&quot;libyaherald&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.libyaherald.com/2015/08/01/daesh-butcher-captured-solider-in-benghazi-but-lose-a-commander/|title=Daesh butcher captured Benghazi solider but lose a commander|work=[[Libya Herald]]|date=1 August 2015|accessdate=1 August 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
{{Flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=22px}} Ali al-Qarqaa &lt;small&gt;(ISIL Emir of Nofaliya)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
{{Flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=22px}} Ahmed al-Rouissi{{KIA}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://english.alarabiya.net/en/News/africa/2015/03/18/Senior-ISIS-commander-from-Tunisia-killed-in-Libya.html|title=Senior ISIS commander killed in Libya|publisher=|accessdate=23 June 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
{{Flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=22px}} [[Abubakar Shekau]] &lt;small&gt;(ISIL Emir of West Africa)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;Boko Haram joins ISIL&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.foxnews.com/world/2015/03/08/boko-haram-swears-formal-allegiance-to-isis/ |title=Boko Haram swears formal allegiance to ISIS| others=Associated Press|publisher=Fox News|date=8 March 2015}}&lt;/ref&gt;

{{Flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=22px}} [[Isnilon Totoni Hapilon|Abu Abdullah al-Filipini]] &lt;small&gt;(ISIL Emir of the Philippines and Co-Leader of Abu Sayyaf){{KIA}}&lt;/small&gt;

{{Flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=22px}} [[Radullan Sahiron]] &lt;small&gt;(Co-Leader of Abu Sayyaf)&lt;/small&gt;
----
{{Flagicon image|Flag of Jihad.svg|size=23px}} [[Abu Khayr al-Masri]]{{KIA}} &lt;small&gt;(al-Qaeda deputy leader)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;al-Qaeda deputy killed&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.almasdarnews.com/article/breaking-al-qaedas-deputy-leader-killed-idlib-drone-strike/|title=BREAKING: Al-Qaeda's deputy leader killed in Idlib drone strike|first=Paul|last=Antonopoulos|date=26 February 2017|publisher=|accessdate=2018-09-29|archivedate=2019-06-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190630083731/https://www.almasdarnews.com/article/breaking-al-qaedas-deputy-leader-killed-idlib-drone-strike/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;war&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ibtimes.com/war-terror-who-abu-khayr-al-masri-al-qaeda-second-command-killed-drone-strike-syria-2497897|title=War On Terror: Who Is Abu Khayr al-Masri? Al Qaeda Second In Command Killed In Drone Strike In Syria|date=26 February 2017|publisher=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;drone strike&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stratfor.com/situation-report/syria-al-qaeda-deputy-killed-apparent-drone-strike|title=Syria: Al Qaeda Deputy Killed In Apparent Drone Strike|publisher=}}&lt;/ref&gt;
{{Flagicon image|Flag of Hayat Tahrir al-Sham.svg|size=23px}} [[Abu Jaber Shaykh|Abu Jaber]] &lt;small&gt;(Leader of Tahrir al-Sham)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
{{Flagicon image|Flag of the Al-Nusra Front (Variant).svg|size=22px}} [[Abu Mohammad al-Julani]] &lt;small&gt;(Leader of the al-Nusra Front)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
{{Flagicon image|Flag of the Al-Nusra Front (Variant).svg|size=22px}} [[Abu Humam al-Shami]]{{KIA}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;(al-Nusra Military Chief)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;al-Nusra military chief killed&quot;&gt;{{cite web|url=http://aranews.net/2015/03/syrias-qaeda-leader-killed-in-explosion/|title=Syria's Qaeda leader killed in explosion - ARA News|work=ARA News|accessdate=31 March 2015|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150308140014/http://aranews.net/2015/03/syrias-qaeda-leader-killed-in-explosion/|archivedate=8 March 2015|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
{{Flagicon image|Flag of the Al-Nusra Front (Variant).svg|size=23px}} [[Abu Firas al-Suri]]{{KIA}} &lt;small&gt;(al-Nusra Spokesman)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite web| title = Syrian Nusra Front's Abu Firas killed in suspected drone strike: rebels| url =https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-idlib-idUSKCN0X00WD| website = Reuters| date = 3 April 2016| accessdate = 4 April 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;al-Nusra spokesman killed&quot;&gt;{{cite web|url=http://aranews.net/2016/04/al-qaeda-top-official-killed-american-strike-northern-syria/|title=Al-Qaeda top official killed in American strike northern Syria - ARA News|work=ARA News|accessdate=14 April 2016|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160417141346/http://aranews.net/2016/04/al-qaeda-top-official-killed-american-strike-northern-syria/|archivedate=17 April 2016|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
{{Flagicon image|Flag of the Al-Nusra Front (Variant).svg|size=22px}} Abu Muhammed al-Ansari{{KIA}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;(al-Nusra Emir of the [[ادلب اوستانی]])&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
{{Flagicon image|Flag of Jihad.svg|size=22px}} Mohammed Islambouli &lt;small&gt;(Leader of Khorasan)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2014/10/03/353498827/al-qaida-reasserts-itself-with-khorasan-group|title=Al-Qaida Reasserts Itself With Khorasan Group|accessdate=23 July 2015|work=NPR|date=3 October 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
{{Flagicon image|Flag of Jihad.svg|size=22px}} [[Muhsin al-Fadhli]] &lt;small&gt;(Operational Leader)&lt;/small&gt;{{KIA}}&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.618048|title=Khorasan leader killed by U.S. air strike in Syria last week, Al-Qaida member tweets|work=[[Haaretz]]|date=28 September 2014|accessdate=1 October 2014|archivedate=2015-05-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150507195959/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.618048}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Drugeon wounded&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;bno&quot;&gt;{{cite web|url=http://bnonews.com/news/index.php/news/id935|title=Key al-Qaeda figure Muhsin al-Fadhli killed in U.S. airstrike in Syria - Pentagon|publisher=[[BNO News]]|accessdate=21 July 2015|archivedate=2018-12-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225121444/http://bnonews.com/news/index.php/news/id935}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
{{Flagicon image|Flag of Jihad.svg|size=22px}} Sanafi al-Nasr{{KIA}}&lt;ref name=&quot;5th Khorasan leader killed&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.cnn.com/2015/10/18/middleeast/syria-khorasan-leader-killed/index.html|title=Al Qaeda leader killed in U.S. airstrike, Pentagon says|first1=Barbara|last1=Starr|first2=Tim|last2=Hume|date=18 October 2015|work=CNN|accessdate=17 November 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
{{Flagicon image|Flag of Jihad.svg|size=22px}} [[David Drugeon]]{{KIA}}&lt;ref name=&quot;Drugeon wounded&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.cnn.com/2014/12/10/politics/kohrasan-group-bomb-maker-survived/index.html|title=Officials: Khorasan Group bomb maker thought dead survived|work=CNN|accessdate=10 December 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Drugeon confirmed dead&quot;&gt;{{cite web|url=https://news.yahoo.com/french-jihadist-drugeon-likely-killed-syria-us-official-171715572.html|title=French jihadist Drugeon killed in Syria: US official|publisher=AFP|date=11 September 2015|accessdate=11 September 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
[[File:Flag of Jund al-Aqsa.svg|23px]] Said Arif{{KIA}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;(Jund al-Aqsa Military Chief)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;internal struggle&quot;/&gt;&lt;br&gt;
{{Flagicon image|Flag of the Turkistan Islamic Party in Syria.svg}} [[Abu Omar al-Turkistani]]{{KIA}} ({{Small|TIP and al-Nusra military commander}})&lt;ref name=tip/&gt;
----
| strength1   = {{Collapsible list
|bullets=yes
|title=&lt;small&gt;United States:&lt;/small&gt;
|4,100 troops (in Iraq)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-36075452|title=US extra troops to boost fight against IS in Iraq|author=BBC News|accessdate=21 April 2016|date=18 April 2016}}&lt;/ref&gt;
|2,500 troops (in Kuwait)&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://online.wsj.com/articles/marines-deploy-new-quick-reaction-force-in-kuwait-1412204565|title=2,300 U.S. Marines deploy new quick-reaction force in Kuwait | work=The Wall Street Journal | first=Julian E.|last=Barnes|date=1 October 2014}}&lt;/ref&gt;
|7,000 contractors&lt;ref&gt;{{cite news|last=Lamothe|first=Dan|url=https://www.washingtonpost.com/news/checkpoint/wp/2014/06/12/u-s-companies-pulling-contractors-from-iraqi-bases-as-security-crumbles/|title=US companies pulling contractors from Iraqi bases as security crumbles|work=The Washington Post|date=19 July 2014|accessdate=13 August 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Nissenbaum|first=Dion|url=https://online.wsj.com/news/articles/SB10001424052702304851104579361170141705420|title=Role of US Contractors Grows as Iraq Fights Insurgents|work=The Wall Street Journal|date=3 February 2014|accessdate=13 August 2014}}&lt;/ref&gt;
|500 soldiers to retrain the Iraqi army&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-30464272|title='Hundreds' more UK troops to be sent to Iraq - Michael Fallon|author= BBC news|date=30 May 2015|work=BBC News}}&lt;/ref&gt;
|[[USS Theodore Roosevelt (CVN-71)|USS Theodore Roosevelt]] [[Carrier Strike Group Twelve|carrier strike group]]&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.cnn.com/videos/world/2015/04/13/orig-u-s-ships-pass-through-suez-canal.cnn|title=See U.S. warships head for ISIS fight|date=13 April 2015|work=CNN|accessdate=23 June 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cbs8.com/story/28792319/uss-carl-vinson-begins-return-to-san-diego|title=USS Carl Vinson begins return to San Diego|date=13 April 2015|publisher=|accessdate=14 May 2015|archivedate=2019-02-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190218061655/http://www.cbs8.com/story/28792319/uss-carl-vinson-begins-return-to-san-diego}}&lt;/ref&gt;
|[[McDonnell Douglas F-15 Eagle|F-15 Eagle]], [[اف ۱۶]], [[McDonnell Douglas F/A-18 Hornet|F/A-18 Hornet]], [[Boeing F/A-18E/F Super Hornet|F/A-18 Super Hornet]] and [[اف ۲۲ رپتور لاکهید مارتین]] fighter aircraft&lt;ref&gt;{{قایناق۱|title=US airstrikes in Syria|newspaper=ABC News|publisher=Go|url=http://abcnews.go.com/International/us-airstrikes-syria/story?id=25686031}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Hennigan|first1=W.J.|last2=Cloud|first2=David S.|title=AT WAR – AGAIN|url=http://flcourier.com/2014/09/25/at-war-again/|archive-url=https://web.archive.org/web/20141020183718/http://flcourier.com/2014/09/25/at-war-again/|dead-url=yes|archive-date=20 October 2014|accessdate=20 October 2014|work=FLCourier.com|date=25 September 2014|archivedate=2014-10-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141020183718/http://flcourier.com/2014/09/25/at-war-again/}}&lt;/ref&gt;
|[[McDonnell Douglas AV-8B Harrier II|AV-8B Harrier II]] &amp; [[Fairchild Republic A-10 Thunderbolt II|A-10 Thunderbolt]] ground-attack aircraft&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Foster|first1=Peter|title=US military launches air strikes against Isil in Syria|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/syria/11114961/US-military-launches-air-strikes-against-Isil-in-Syria.html|accessdate=20 October 2014|work=Telegraph.co.uk|date=23 September 2014|location=London}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.ibtimes.com/10-thunderbolt-saved-congress-joins-airstrikes-against-isis-syria-1693329|title=The A-10 Thunderbolt, Saved By Congress, Joins Airstrikes Against ISIS in Syria|work=[[International Business Times]]|date=23 September 2014|accessdate=11 October 2014}}&lt;/ref&gt;
|[[North American Rockwell OV-10 Bronco|OV-10 Bronco]] light attack and observation aircraft&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Axe|first1=David|title=Why Is America Using These Antique Planes to Fight ISIS?|url=http://www.thedailybeast.com/articles/2016/03/09/why-is-america-using-these-antique-planes-to-fight-isis.html|accessdate=6 April 2016|work=thedailybeast.com|date=8 March 2016}}&lt;/ref&gt;
|[[Rockwell B-1 Lancer|B-1 Lancer]] &amp; [[Boeing B-52 Stratofortress|B-52 Stratofortress]] bomber aircraft&lt;ref&gt;{{cite web|title=Raptors, bombers &amp; drones: How US-led ISIS strikes caused carnage in Syria|url=http://rt.com/news/190188-video-airstrikes-syria-islamicstate/|publisher=RT|accessdate=25 September 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Browne|first1=Ryan|title=B-52 bombers to take on ISIS|url=http://www.cnn.com/2016/03/08/politics/b52-bombers-isis/|accessdate=6 April 2016|work=CNN.com|date=8 March 2016}}&lt;/ref&gt;
|[[Lockheed AC-130]] gunships&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Capaccio|first1=Tony|title=Pentagon Says Islamic State Fight Costs $7.6 Million/Day|url=https://www.bloomberg.com/news/2014-10-10/pentagon-says-islamic-state-fight-costs-7-6-million-day.html|accessdate=13 October 2014|work=Bloomberg.com|date=10 October 2014}}&lt;/ref&gt;
|[[Northrop Grumman EA-6B Prowler|EA-6B Prowler]] &amp; [[Boeing EA-18G Growler|EA-18G Growler]] electronic warfare aircraft
|[[Lockheed C-130 Hercules]] transport aircraft&lt;ref&gt;{{cite news|title=Kobani: US drops weapons to Kurds in Syria|url=https://www.theguardian.com/world/2014/oct/20/us-drops-weapons-to-kurds-in-syria|accessdate=20 October 2014|work=TheGuardian.com|agency=Associated Press|date=20 October 2014}}&lt;/ref&gt;
|[[Lockheed U-2]], [[Northrop Grumman E-8 Joint STARS]] &amp; [[Boeing RC-135]] reconnaissance aircraft&lt;ref name=&quot;US TARGETING AFP&quot;&gt;{{cite news|title=How US is Pinpointing ISIS Targets in Air War|url=http://www.ndtv.com/article/world/how-us-is-pinpointing-isis-targets-in-air-war-605116|accessdate=20 October 2014|work=NDTV.com|agency=Agence France-Presse|date=12 October 2014}}&lt;/ref&gt;
|[[Boeing KC-135 Stratotanker]] &amp; [[McDonnell Douglas KC-10 Extender]] refueling aircraft&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Baldor|first1=Lolita|title=Pentagon: Up to $1.1B cost for Iraq, Syria|url=http://www.marinecorpstimes.com/article/20141006/NEWS05/310060058/Pentagon-Up-1-1B-cost-Iraq-Syria|archive-url=https://web.archive.org/web/20141007002009/http://www.marinecorpstimes.com/article/20141006/NEWS05/310060058/Pentagon-Up-1-1B-cost-Iraq-Syria|dead-url=yes|archive-date=7 October 2014|accessdate=20 October 2014|work=MarineCorpsTimes.com|agency=Associated Press|date=6 October 2014|archivedate=2014-10-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141007002009/http://www.marinecorpstimes.com/article/20141006/NEWS05/310060058/Pentagon-Up-1-1B-cost-Iraq-Syria}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Majumdar|first1=Dave|title=Exclusive Pictures of Stealth Jet Raid on Syria|url=http://www.thedailybeast.com/articles/2014/09/25/exclusive-pictures-of-stealth-jet-raid-on-syria.html|accessdate=20 October 2014|work=TheDailyBeast.com|date=25 September 2014}}&lt;/ref&gt;
|[[Boeing AH-64 Apache]] attack helicopters&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Rush|first1=James|title=Isis air strikes: US brings in Apache helicopters as British jets target militants in Iraq|url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/isis-air-strikes-british-jets-carry-out-latest-attack-on-militants-in-iraq-9777284.html|accessdate=8 October 2014|work=The Independent|date=6 October 2014|location=London|archive-date=2015-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20151120003630/http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/isis-air-strikes-british-jets-carry-out-latest-attack-on-militants-in-iraq-9777284.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|[[Sikorsky UH-60 Black Hawk|MH-60M Black Hawk]] multi-mission helicopters&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Trevithick|first1=Joseph|title=U.S. Commandos Are Flying Around Iraq|url=https://medium.com/war-is-boring/u-s-commandos-are-flying-around-iraq-83c3ba59d243|accessdate=25 November 2014|work=Medium.com|date=18 November 2014}}&lt;/ref&gt;
|[[General Atomics MQ-1 Predator|MQ-1 Predator]] &amp; [[General Atomics MQ-9 Reaper|MQ-9 Reaper]] unmanned ground-attack aircraft&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/syria/11083159/Predator-drones-being-flown-over-Isils-Syrian-capital.html|title=Predator drones being flown over Isil's Syrian 'capital'|work=[[The Daily Telegraph]]|date=8 September 2014|accessdate=11 October 2014|location=London|first=Raf|last=Sanchez}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-2780916/Reaper-drones-pinpoint-Jihadi-John-Terrorist-tracked-British-forces-security-chiefs-fear-kill-capture-mission-end-failure.htm|title=Reaper drones pinpoint Jihadi John: Terrorist has been tracked by British forces but security chiefs fear 'kill or capture' mission would end in failure|work=[[Daily Mail]]|date=4 October 2014|accessdate=11 October 2014|location=London}}&lt;/ref&gt;
|[[Northrop Grumman RQ-4 Global Hawk|RQ-4 Global Hawk]] &amp; [[Lockheed Martin RQ-170 Sentinel]] unmanned surveillance aircraft&lt;ref name=&quot;US TARGETING AFP&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Gordon|first1=Greg|title=Once targeted, Global Hawk drone now hidden weapon in U.S. airstrikes|url=http://www.mcclatchydc.com/2014/09/29/241388_once-targeted-global-hawk-drone.html?rh=1|archive-url=https://web.archive.org/web/20150128070702/http://www.mcclatchydc.com/2014/09/29/241388_once-targeted-global-hawk-drone.html?rh=1|dead-url=yes|archive-date=28 January 2015|accessdate=20 October 2014|work=McClatchyDC.com|date=29 September 2014}}&lt;/ref&gt;
|[[M777 howitzer]] artillery&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Tilghman|first1=Andrew|title=Near ISIS front, U.S. Marine artillerymen 'fire every day'|url=http://www.militarytimes.com/story/veterans/2016/04/07/near-isis-front-us-marine-artillerymen-fire-everyday/82748578/|accessdate=29 April 2016|work=militarytimes.com|date=7 April 2016}}&lt;/ref&gt;
|[[HIMARS]] rocket artillery&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Trevithick|first1=Joseph|title=The U.S. Army Hurls Hundreds of Rockets at Islamic State|url=http://warisboring.com/articles/the-u-s-army-hurls-hundreds-of-rockets-at-islamic-state/?mc_cid=df74d85228&amp;mc_eid=6f473f22c5|accessdate=29 April 2016|work=WarIsBoring.com|date=25 November 2015|archivedate=2015-12-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151208092509/http://warisboring.com/articles/the-u-s-army-hurls-hundreds-of-rockets-at-islamic-state/?mc_cid=df74d85228&amp;mc_eid=6f473f22c5}}&lt;/ref&gt;
}}

{{Collapsible list
|bullets=yes
|title=&lt;small&gt;Australia:&lt;/small&gt;
|400 RAAF personnel&lt;ref name=&quot;AUS BACK STRIKES&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Australia says ready to strike ISIL in Iraq|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/10/australia-says-ready-strike-isil-iraq-201410344429911502.html|accessdate=6 October 2014|work=AlJazeera.com|date=3 October 2014}}&lt;/ref&gt;
|200 special forces troops
|300+ Regular soldiers (combined with 100+ New Zealand Soldiers)
&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.abc.net.au/news/2014-10-20/iraq/5825438|title=Deal agreed for Australian forces to deploy in Iraq, Foreign Minister Julie Bishop says|date=20 October 2014|work=ABC News}}&lt;/ref&gt;
|6 [[Boeing F/A-18E/F Super Hornet|F/A-18 Super Hornet]]&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Bree|first1=Max|title=Largest group in decades|url=http://airforcenews.realviewdigital.com/#folio=2|accessdate=7 October 2014|publisher=Australian Department of Defence|date=9 October 2014|page=3}}&lt;/ref&gt;
|1 [[Boeing 737 AEW&amp;C]] surveillance aircraft&lt;ref name=&quot;AUS BACK STRIKES&quot;&gt;{{cite news|last1=Cooper|first1=Hayden|title=Australians back air strikes against Isis in Iraq by three to one, poll shows|url=https://www.theguardian.com/australia-news/2014/oct/05/australians-back-air-strikes-isis-iraq-three-to-one-poll|work=The Guardian|accessdate=5 October 2014|date=5 October 2014}}&lt;/ref&gt;
|1 [[KC-30A]] refueling plane&lt;ref&gt;{{cite news|last1=McGuirk|first1=Rod|title=Australia says it will launch airstrikes in Iraq|url=http://www.navytimes.com/article/20141003/NEWS08/310030044/Australia-says-will-launch-airstrikes-Iraq|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20161205135806/http://www.navytimes.com/article/20141003/NEWS08/310030044/Australia-says-will-launch-airstrikes-Iraq|dead-url=yes|archive-date=5 December 2016|accessdate=5 October 2014|work=Navy Times|agency=Associated Press|date=3 October 2014|df=dmy-all|archivedate=2014-10-05|archiveurl=https://archive.today/20141005140901/http://www.navytimes.com/article/20141003/NEWS08/310030044/Australia-says-will-launch-airstrikes-Iraq}}&lt;/ref&gt;
|[[C-130J Hercules]] &amp; [[Boeing C-17 Globemaster III|C-17A Globemaster]] transport aircraft&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Radulova|first1=Lillian|title=Australian military transport plane 'shot at' by Islamic State fighters in northern Iraq while delivering aid|url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-2739817/Australian-transport-plane-SHOT-AT-Islamic-State-fighters-northern-Iraq-delivering-aid.html|accessdate=5 October 2014|work=Daily Mail|date=1 September 2014|location=London}}&lt;/ref&gt;
}}

{{Collapsible list
|bullets=yes
|title=&lt;small&gt;Bahrain:&lt;/small&gt;
|2 [[اف ۱۶]]&lt;ref name=JustinFishel&gt;{{cite web|url=https://twitter.com/JustinFishelFNC/status/514468300718231552|title=Partner Nations Contributions Summary|work=Justin Fishel|date=23 September 2014|accessdate=11 October 2014}}&lt;/ref&gt;
}}

{{Collapsible list
|bullets=yes
|title=&lt;small&gt;Belgium:&lt;/small&gt;
|6 [[اف ۱۶]] fighters (withdrawn in June 2015)&lt;ref&gt;{{cite web|last1=McInnis|first1=Kathleen|title=Coalition Contributions to Countering the Islamic State|url=https://www.fas.org/sgp/crs/natsec/R44135.pdf|website=Federation of American Scientists|publisher=Congressional Research Service|accessdate=21 December 2015|page=10|date=18 November 2015|archivedate=2021-01-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210126021634/https://fas.org/sgp/crs/natsec/R44135.pdf}}&lt;/ref&gt;
|120 supporting troops
|35 military advisors
}}

{{Collapsible list
|bullets=yes
|title=&lt;small&gt;Canada:&lt;/small&gt;
|Up to 200 special forces advisers
|830 [[Canadian Armed Forces]] personnel&lt;ref name=&quot;Personal&quot;&gt;{{cite web|title=Operation Inherent Resolve - Canada|url=http://www.inherentresolve.mil/About-Us/Coalition/Coalition-Display/Article/690716/canada|website=Operation Inherent Resolve|publisher=Operation Inherent Resolve|accessdate=21 June 2016}}&lt;/ref&gt;
|3 [[Bell CH-146 Griffon|CH-146 Griffon]] multi-role helicopter&lt;ref name=&quot;National Defence / Canadian Armed ForcesNational Defence / Canadian Armed Forces&quot;&gt;{{cite news|title=Canadian Armed Forces expands contribution to Global Coalition to defeat ISIL|url=http://news.gc.ca/web/article-en.do?crtr.sj1D=&amp;crtr.mnthndVl=6&amp;mthd=advSrch&amp;crtr.dpt1D=6670&amp;nid=1068259&amp;crtr.lc1D=&amp;crtr.tp1D=1&amp;crtr.yrStrtVl=2016&amp;crtr.kw=&amp;crtr.dyStrtVl=1&amp;crtr.aud1D=&amp;crtr.mnthStrtVl=1&amp;crtr.page=2&amp;crtr.yrndVl=2016&amp;crtr.dyndVl=3|accessdate=21 June 2016|agency=National Defence / Canadian Armed Forces|publisher=Government of Canada|date=19 May 2016|ref=CH-146 Griffon|archive-date=2017-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170305202744/http://news.gc.ca/web/article-en.do?crtr.sj1D=&amp;crtr.mnthndVl=6&amp;mthd=advSrch&amp;crtr.dpt1D=6670&amp;nid=1068259&amp;crtr.lc1D=&amp;crtr.tp1D=1&amp;crtr.yrStrtVl=2016&amp;crtr.kw=&amp;crtr.dyStrtVl=1&amp;crtr.aud1D=&amp;crtr.mnthStrtVl=1&amp;crtr.page=2&amp;crtr.yrndVl=2016&amp;crtr.dyndVl=3|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|2 [[Lockheed CP-140 Aurora|CP-140 Aurora]] surveillance aircraft
|1 [[Airbus CC-150 Polaris|CC-150T Polaris]] refueling aircraft&lt;ref&gt;{{cite news|title=MPs vote to join U.S.-led bombing campaign against ISIL |url=http://www.canada.com/vote+join+bombing+campaign+against+ISIL/10271461/story.html |accessdate=21 June 2016 |publisher=Postmedia Network Inc |date=7 October 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141129032312/http://www.canada.com/vote%2Bjoin%2Bbombing%2Bcampaign%2Bagainst%2BISIL/10271461/story.html |archivedate=29 November 2014 |deadurl=yes |df= }}&lt;/ref&gt;
|1 [[Lockheed Martin C-130J Super Hercules|CC-130J Hercules]] tactical airlifter
|1 [[Boeing C-17 Globemaster III|CC-177 Globemaster]] strategic airlifter &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.forces.gc.ca/en/operations-abroad-current/op-impact.page|title=Operation IMPACT|publisher=National Defence and the Canadian Armed Forces|accessdate=22 October 2014|archivedate=2018-10-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181021003736/http://www.forces.gc.ca/en/operations-abroad-current/op-impact.page}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Canadian transport planes join military effort in Iraq|url=https://www.thestar.com/news/canada/2014/08/15/canadian_transport_planes_joining_military_effort_in_iraq.html|accessdate=21 June 2016|work=The Star|date=15 August 2014|location=Ottawa}}&lt;/ref&gt;
}}

{{Collapsible list
|bullets=yes
|title=&lt;small&gt;Denmark:&lt;/small&gt;
|7 [[اف ۱۶]] fighters&lt;ref name=DenFakta&gt;{{cite web|title=FAKTA: Danmarks militære indsats i Irak og Syrien|language=Danish|url=https://www.information.dk/telegram/2016/04/fakta-danmarks-militaere-indsats-irak-syrien|publisher=[[Dagbladet Information|Information]]}}&lt;/ref&gt;
|1 [[Lockheed C-130 Hercules|C-130]] transport aircraft&lt;ref name=DenFakta/&gt;
|1 mobile radar station&lt;ref name=DenFakta/&gt;
|400 troops&lt;ref name=DenFakta/&gt;
}}

{{Collapsible list
|bullets=yes
|title=&lt;small&gt;France:&lt;/small&gt;
|[[Force d'action navale|Task Force 473]] centered around the aircraft carrier {{Ship|French aircraft carrier|Charles de Gaulle|R91|2}} with 24 [[داسو رافائل]] fighters strike aircraft and 2 [[Northrop Grumman E-2 Hawkeye|E-2C Hawkeye]] AEW&amp;C aircraft, with support from the frigate {{Ship|French frigate|Chevalier Paul|D621|2}}, a [[Rubis-class submarine]] and a [[Durance-class tanker]].&lt;ref name=CDGDeployed&gt;{{cite news|title=Le Charles-de-Gaulle engagé contre Daech, des Rafale décollent en mission|url=http://www.lexpress.fr/actualite/monde/proche-moyen-orient/le-porte-avions-charles-de-gaulle-integre-a-l-intervention-contre-daech_1654089.html#V5iDVpmsWf4bE4v2.99|accessdate=20 April 2015|agency=L'Express|date=23 February 2015}}&lt;/ref&gt; All withdrawn 20 April 2015.&lt;ref name=CDGWithdrawn&gt;{{cite news|title=Iraq: The aircraft carrier Charles de Gaulle left the operation Shamal|url=http://www.opex360.com/2015/04/20/le-porte-avions-charles-de-gaulle-quitte-loperation-chammal/|accessdate=20 April 2015|publisher=Zone Militaire|date=20 April 2015}}&lt;/ref&gt;

|6 [[داسو رافائل]] fighters stationed in the United Arab Emirates&lt;ref name=CDGWithdrawn/&gt;
|6 [[داسو رافائل]] fighters stationed in Jordan&lt;ref name=CDGWithdrawn/&gt;
|1 [[Breguet Atlantic|Atlantique 2]] maritime patrol aircraft&lt;ref name=CDGWithdrawn/&gt;
|1 [[Boeing E-3 Sentry]] AEW&amp;C aircraft&lt;ref name=CDGWithdrawn/&gt;
|1 [[Boeing KC-135 Stratotanker]] aerial refueling tanker&lt;ref name=CDGWithdrawn/&gt;

|{{Ship|French frigate|Jean Bart|D615|2}} air defence frigate (withdrawn 30 January 2015)&lt;ref name=&quot;JeanBartWithdrawn&quot;&gt;{{cite news|title=La frégate anti-aérienne Jean Bart quitte l'opération Chammal|url=http://www.opex360.com/2015/01/30/la-fregate-anti-aerienne-jean-bart-quitte-loperation-chammal/#QcJFsLvkhCDukB56.99|accessdate=20 April 2015|agency=Zone Militaire|date=30 January 2015}}&lt;/ref&gt;
}}

{{Collapsible list
|bullets=yes
|title=&lt;small&gt;Germany:&lt;/small&gt;
|1200 troops&lt;ref name=&quot;BBC&quot;/&gt;
|6 [[Panavia Tornado#Tornado ECR|Panavia Tornado ECR]]&lt;ref name=&quot;BBC&quot;/&gt;
|1 [[Airbus A310 MRTT]] for in-flight refueling&lt;ref name=&quot;BBC&quot;/&gt;
|1 Frigate Augsburg (F 213)&lt;ref name=&quot;BBC&quot;/&gt;
}}

{{Collapsible list
|bullets=yes
|title=&lt;small&gt;Italy:&lt;/small&gt;
|4 [[NHIndustries NH90|NH 90]] helicopter
|4 [[Agusta A129 Mangusta|A 129]] helicopter 
|130 search and rescue team
|1,200 troops&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://video.corriere.it/pinotti-contro-l-isis-500-unita-italiane-iraq/ddb77e32-b159-11e4-9c01-b887ba5f55e9|title=Pinotti: &quot;Contro l'Isis 500 unità italiane in Iraq&quot;|date=10 February 2015|publisher=[[Corriere della Sera]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.repubblica.it/esteri/2015/12/15/news/lotta_al_terrorismo_is_arabia_saudita_annuncia_coalizione_di_34_paesi_islamici-129494596/?ref=HREA-1|title=Iraq: 450 italiani a difesa diga Mosul. Arabia Saudita lancia coalizione islamica anti-Is|date=15 December 2015|work=Repubblica.it|accessdate=1 February 2016}}&lt;/ref&gt;
|4 [[Panavia Tornado]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.repubblica.it/politica/2014/11/16/news/tornado_italia_siria_iraq_stato_islamico_m5s_pinotti-100702315/|title=M5s: &quot;Il governo invia caccia contro l'Is senza autorizzazione&quot;.|date=16 November 2014|work=Repubblica.it|accessdate=6 December 2014}}&lt;/ref&gt;
|24 [[B1 Centauro]] tanks to send to the Jordanian Army&lt;ref name=&quot;rainews.it&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.rainews.it/dl/rainews/articoli/iraq-pinotti-predator-280-istruttori-de153ce6-fc3a-4633-9438-0bddbb58baa9.html|title=Iraq, il ministro Pinotti: &quot;Dall'Italia 280 soldati per addestrare i curdi, Predator e armi&quot;|work=rainews}}&lt;/ref&gt;
|1 [[Boeing KC-767]] for in-flight refueling&lt;ref name=&quot;rainews.it&quot;/&gt;
|2 [[MQ-1 Predator]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilgiornale.it/news/politica/decollano-i-droni-italiani-missioni-irak-e-ucraina-1060462.html|title=Decollano i droni italiani, missioni in Iraq e Ucraina|publisher=}}&lt;/ref&gt;
}}

{{Collapsible list
|bullets=yes
|title=&lt;small&gt;Jordan:&lt;/small&gt;
|20+ [[اف ۱۶]]{{citation needed|date=February 2015}}
}}
{{Collapsible list
|bullets=yes
|title=&lt;small&gt;Morocco:&lt;/small&gt;
| 6 [[اف ۱۶]] fighters &lt;ref name=&quot;NYTMO&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;DAILYMO&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WTMO&quot;/&gt;
| Intelligence support &lt;ref&gt;&quot;Morocco's counter-terrorism support will focus on military, operational and intelligence aspects, according to WAM. According to the ministry, the contribution of the kingdom will focus on military operational and intelligence aspects.[http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2014/10/29/Morocco-vows-to-help-UAE-fight-terrorism.html]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Morocco is a member of the anti-ISIL coalition where the kingdom provides intelligence and operational support to Emirati, Saudi, Bahraini, Qatari Jordanian and American forces operating in Syria.[http://www.defensenews.com/article/20141031/DEFREG04/310310029/Morocco-Provide-UAE-Military-Intel-Support-Against-Terrorism] {{Webarchive|url=https://archive.today/20141220142242/http://www.defensenews.com/article/20141031/DEFREG04/310310029/Morocco-Provide-UAE-Military-Intel-Support-Against-Terrorism |date=2014-12-20 }}&lt;/ref&gt;
| Undisclosed number of troops deployed in  the [[ایمارات]]&lt;ref&gt;Morocco will send military forces to the United Arab Emirates (UAE) to help fight terrorism and preserve regional peace and stability, the Foreign Ministry said on Wednesday. Speaking at a press briefing in Rabat, Moroccan Foreign Minister Salaheddine Mezouar did not reveal further information on this mission, such as the specific number of the dispatched troops. (...)&quot;Morocco will provide military support to these brother countries in case that the Gulf states require intervention,&quot;[http://www.china.org.cn/world/Off_the_Wire/2014-10/29/content_33911554.htm]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/2014-10-29/morocco-says-sending-troops-to-u-a-e-to-help-counter-terrorism.html|title=Morocco Says Sending Troops to U.A.E. to Help Counter Terrorism|author=Souhail Karam|date=29 October 2014|work=Bloomberg.com}}&lt;/ref&gt;
}}

{{Collapsible list
|bullets=yes
|title=&lt;small&gt;NATO:&lt;/small&gt;
|[[Boeing E-3 Sentry]] AWACS
}}

{{Collapsible list
|bullets=yes
|title=&lt;small&gt;Netherlands:&lt;/small&gt;
|6 [[اف ۱۶]] fighters + 2 spare

|250 supporting troops
|130 trainers for the [[Iraqi Army]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nltimes.nl/2014/09/24/parliament-commits-troops-isis-fight/|title=Dutch Parliament commits soldiers, F-16s to fight ISIS in Iraq|work=NL Times|accessdate=28 September 2014|archivedate=2016-04-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160402010652/http://www.nltimes.nl/2014/09/24/parliament-commits-troops-isis-fight/}}&lt;/ref&gt;
|2 [[MIM-104 Patriot|Patriot missile batteries]] and 200 supporting troops in Turkey to defend its [[ناتو]] ally against cross-border attacks.
}}

{{Collapsible list
|bullets=yes
|title=&lt;small&gt;Portugal:&lt;/small&gt;
|30 Army Commandos to train the Iraqi Forces&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rtp.pt/noticias/index.php?article=790421&amp;tm=7&amp;layout=122&amp;visual=61|title=Portugal vai enviar 30 comandos do exército para o Iraque|publisher=RTP|date=16 December 2014}}&lt;/ref&gt;
}}

{{Collapsible list
|bullets=yes
|title=&lt;small&gt;Qatar:&lt;/small&gt;
|2 [[Dassault Mirage 2000|Mirage 2000s]]&lt;ref name=&quot;JustinFishel&quot;/&gt;
}}

{{Collapsible list
|bullets=yes
|title=&lt;small&gt;Saudi Arabia:&lt;/small&gt;
|4 [[McDonnell Douglas F-15E Strike Eagle|F-15s]]&lt;ref name=&quot;JustinFishel&quot;/&gt;
|  [[یوروفایتر تایفون]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.defensenews.com/story/defense/show-daily/idex/2015/02/25/saudi-typhoons-use-paveway-bombs-on-isis/23982221/|title=Saudi Typhoons Use Paveway IV Bombs on ISIS|author=Andrew Chuter|date=25 February 2015|work=Defense News}}{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
}}

{{Collapsible list
|bullets=yes
|title=&lt;small&gt;Spain:&lt;/small&gt;
|Spain planned to station a [[MIM-104 Patriot|Patriot missile battery]] and 130 troopers in Turkey in case of any cross-border attacks against its [[ناتو]] ally, but only after January 2015.&lt;ref name=&quot;rudaw.net&quot;&gt;{{cite news|url=http://rudaw.net/english/world/240920141|agency=Rudaw|title=Wary Spain Remains Reluctant Partner in anti-IS Coalition|date=24 September 2014|accessdate=2 October 2014}}&lt;/ref&gt;
|300 instructors to train the Iraqi Army.&lt;ref name=&quot;politica.elpais.com&quot;&gt;{{cite news|url=http://politica.elpais.com/politica/2014/10/09/actualidad/1412867011_131222.html|work=El País|title=Spain to send 300 soldiers to Iraq to train its Army|date=9 October 2014|accessdate=12 October 2014}}&lt;/ref&gt;
}}

{{Collapsible list
|bullets=yes
|title=&lt;small&gt;Turkey:&lt;/small&gt;
|A [[Special Forces (Turkish Armed Forces)|Special Forces Command]] training team.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hurriyet.com.tr/dunya/27625485.asp|title=Peþmerge'ye eðitim 'Bordo Bereliler'den|work=HÜRRÝYET - TÜRKÝYE'NÝN AÇILIÞ SAYFASI|accessdate=25 February 2015}}&lt;/ref&gt;
|Some [[اف ۱۶]] participated in bombing.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/01/turkish-jets-strike-isil-convoy-syria-2014129174915634511.html|title=Turkish forces 'strike ISIL convoy in Syria'|publisher=|accessdate=25 February 2015}}&lt;/ref&gt;
}}

{{Collapsible list
|bullets=yes
|title=&lt;small&gt;United Arab Emirates:&lt;/small&gt;
|4 [[اف ۱۶]]&lt;ref name=&quot;JustinFishel&quot;/&gt;
}}

{{Collapsible list
|bullets=yes
|title=&lt;small&gt;United Kingdom:&lt;/small&gt;
|300 military trainers training Iraqi forces&lt;ref&gt;{{cite news|title=More UK troops to train Iraqi forces|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-35790759|accessdate=16 March 2016|publisher=BBC News|date=12 March 2016}}&lt;/ref&gt;
|75 military trainers training Syrian moderate opposition forces.&lt;ref name=SyriaTraining/&gt;
|[[United Kingdom Special Forces]]&lt;ref&gt;{{cite news|title=British special forces join fighters on Isil front line|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/iraq/11131948/British-special-forces-join-fighters-on-Isil-front-line.html|accessdate=19 November 2014|publisher=Telegraph|date=30 September 2014}}&lt;/ref&gt;
|10 [[MQ-9 Reaper]] unmanned combat aerial vehicles&lt;ref name=10ReapersDM&gt;{{cite news|title=ISIS fighters are using human shields to protect themselves from RAF drone strikes: Militants deliberately travelling with women and children in Syria and Iraq|url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-3326442/ISIS-use-human-shields-protect-RAF-drone-strikes.html|accessdate=20 November 2015|publisher=Daily Mail|date=20 November 2015}}&lt;/ref&gt;
|10 [[Panavia Tornado]] strike aircraft&lt;ref name=&quot;forces.tv&quot;&gt;{{cite news|title=RAF Typhoons Join Syrian Bombing Mission|url=http://forces.tv/34952572|accessdate=3 December 2015|agency=Forces TV|date=3 December 2015|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304091019/http://forces.tv/34952572|dead-url=yes|archivedate=2016-03-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304091019/http://forces.tv/34952572}}&lt;/ref&gt;
|9 [[یوروفایتر تایفون]] multirole fighters&lt;ref name=&quot;forces.tv&quot;/&gt;
|2 [[Raytheon Sentinel]] ISTAR aircraft&lt;ref name=SyriaTraining/&gt;
|2 [[Boeing E-3 Sentry]] AEW&amp;C aircraft&lt;ref&gt;{{cite news|title=UK details extent of combat activity over Iraq|url=http://www.flightglobal.com/news/articles/uk-details-extent-of-combat-activity-over-iraq-409617/|accessdate=2 March 2015|agency=Flightglobal|date=2 March 2015}}&lt;/ref&gt;
|2 [[Airbus Voyager]] aerial refueling tanker&lt;ref name=ItsWAR&gt;{{cite news|title=It's WAR: RAF Tornados bomb ISIS strongholds in Syria in two waves just 57 mins after vote|url=http://www.express.co.uk/news/world/623855/RAF-Syria-ISIS-Islamic-State|accessdate=3 December 2015|agency=Express|date=3 December 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;firstUKsortie&quot;/&gt;
|1 [[Boeing RC-135|Boeing RC-135 Rivet Joint]] reconnaissance aircraft&lt;ref name=SyriaTraining&gt;{{cite news|title=UK troops to train moderate Syrian opposition|url=https://www.gov.uk/government/news/uk-troops-to-train-moderate-syrian-opposition|accessdate=26 March 2015|agency=Ministry of Defence|date=26 March 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=RAF Tornado jets in Cyprus for Iraq aid mission|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-28758370|accessdate=19 November 2014|publisher=BBC News|date=12 August 2014|quote=A &quot;small number&quot; of Chinook helicopters would also be sent for &quot;further relief options&quot;, the Foreign Office said.}}&lt;/ref&gt;
|1 [[Beechcraft Super King Air|Shadow R1]] reconnaissance aircraft&lt;ref name=10reapershadow&gt;{{cite news|title=RAF steps up Iraq and Syria spying missions in 'new Battle of Britain'|url=https://www.theguardian.com/uk-news/2015/jul/16/raf-iraq-and-syria-spying-missions-new-battle-of-britain-fallon|accessdate=19 July 2015|agency=The Guardian|date=19 July 2015}}&lt;/ref&gt;
|[[Airbus A400M Atlas]], [[C-130J]], [[Boeing C-17 Globemaster III|C-17]] and [[Boeing Chinook (UK variants)|Chinook]] aircraft used to support humanitarian relief efforts.&lt;ref name=Atlas&gt;{{cite web|title=Global Gateway|url=http://www.raf.mod.uk/rafbrizenorton/rafcms/mediafiles/56771E59_5056_A318_A881ADF7C6DABB24.pdf|publisher=Royal Air Force|date=March 2015|quote=The first Operational Atlas load was delivered to Op SHADER in Cyprus on 3 Mar - a sign of things to come.}}&lt;/ref&gt;
|1 [[Type 45 destroyer]] {{HMS|Defender|D36|6}}&lt;ref&gt;{{cite news|title=Frères D'Armes – Brothers in Arms|url=http://www.royalnavy.mod.uk/news-and-latest-activity/news/2015/november/18/151118-brothers-in-arms|accessdate=21 November 2015|agency=Royal Navy|date=18 November 2015|archive-date=2020-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20200816153154/https://www.royalnavy.mod.uk/news-and-latest-activity/news/2015/november/18/151118-brothers-in-arms|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|1 {{sclass-|Trafalgar|submarine|1}}&lt;ref name=&quot;UKSub&quot;/&gt;
}}
----
{{Collapsible list
|bullets=yes
|title=&lt;small&gt;Russia:&lt;/small&gt;
|4,000 personnel&lt;ref&gt;[https://www.reuters.com/article/2015/11/08/us-mideast-crisis-syria-russia-idUSKCN0SX0H820151108 &quot;Russian soldiers geolocated by photos in multiple Syria locations&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151108215752/https://www.reuters.com/article/2015/11/08/us-mideast-crisis-syria-russia-idUSKCN0SX0H820151108 |date=2015-11-08 }}, MARIA TSVETKOVA, 8 November 2015, Reuters. &quot;U.S. security officials and independent experts told Reuters last week that Moscow had increased its forces in Syria to 4,000 personnel from an estimated 2,000. A U.S. defense official said multiple rocket-launcher crews and long-range artillery batteries were deployed outside four bases the Russians were using&quot;.&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
'''[[Naval ship]]s'''
|3 [[Buyan-class corvette|Buyan-M class corvettes]]&lt;ref name=&quot;rt.com&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.rt.com/news/317864-russian-warships-missiles-launch/|title=4 Russian warships launch 26 missiles against ISIS from Caspian Sea|work=RT English|accessdate=8 October 2015}}&lt;/ref&gt;
|1 [[Gepard-class frigate]]&lt;ref name=&quot;rt.com&quot; /&gt;
|1 [[Vishnya-class intelligence ship]]
|1 [[Kilo-class submarine|Improved Kilo-class submarine]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.defence24.pl/273075,rosyjskie-rakiety-manewrujace-uderzyly-w-is-wystrzelone-z-okretu-podwodnego|title=Rosyjskie rakiety manewrujące uderzyły w IS. Wystrzelone z okrętu podwodnego|work=defence24.pl|accessdate=24 November 2015|archivedate=2017-10-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171019074933/http://www.defence24.pl/273075,rosyjskie-rakiety-manewrujace-uderzyly-w-is-wystrzelone-z-okretu-podwodnego}}&lt;/ref&gt;
|1 [[Slava-class cruiser]]&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.nydailynews.com/news/world/russian-missile-cruiser-ordered-work-french-syria-article-1.2437679|title=Russian missile cruiser ordered to work with French in Syria|work=New York Daily News|date=17 November 2015|accessdate=24 November 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
'''[[Strategic bomber]]s'''
|14 [[Tupolev Tu-22M|Tu-22M3]]&lt;ref name=&quot;thedailybeast.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.thedailybeast.com/articles/2015/11/17/russia-pounds-isis-with-biggest-bomber-raid-in-decades.html|title=Russia Pounds ISIS With Biggest Bomber Raid in Decades|work=The Daily Beast|accessdate=24 November 2015}}&lt;/ref&gt;
|6 [[Tupolev Tu-95|Tu-95MSM]]&lt;ref name=&quot;thedailybeast.com&quot;/&gt;
|5 [[Tupolev Tu-160|Tu-160]]&lt;ref name=&quot;thedailybeast.com&quot;/&gt;&lt;br&gt;
'''[[Tactical bomber]]s'''
|12 [[سوخوی۲۴ (فنسر)]]M2
|6 [[Sukhoi Su-34|Su-34]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://theaviationist.com/2015/09/29/su-34-have-arrived-in-syria/|title=Russian Marines Position Themselves in Eastern Latakia|work=The Aviationist|date=29 September 2015|accessdate=1 October 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
'''[[Attack bomber]]s'''
|12 [[Sukhoi Su-25|Su-25]]SM&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.washingtonpost.com/news/checkpoint/wp/2015/09/21/these-are-the-28-jets-russia-now-has-in-syria/|title=This is the airpower Russia has in Syria|author=Thomas Gibbons-Neff|date=21 September 2015|work=The Washington Post|accessdate=30 September 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
'''[[Fighter aircraft]]'''
|4 [[سوخو ۳۰]]SM&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.stratfor.com/analysis/russian-fighter-aircraft-arrive-syria|title=Russian Fighter Aircraft Arrive in Syria|work=Stratfor|date=21 September 2015|accessdate=1 October 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
'''[[Reconnaissance aircraft]]'''&lt;br&gt;
[[Ilyushin Il-18|Il-20M1]]&lt;br /&gt;
'''[[Attack helicopter]]'''
|12 [[Mi-24]]P &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.stratfor.com/sample/analysis/russian-fighter-aircraft-arrive-syria |title=Russian Fighter Aircraft Arrive in Syria |work=Stratfor |accessdate=8 October 2015 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151015222707/https://www.stratfor.com/sample/analysis/russian-fighter-aircraft-arrive-syria |archivedate=15 October 2015 }}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
'''[[Utility helicopter]]'''
|4 [[Mi-8]]MTV-5&lt;br&gt;
'''Ground equipment'''
|3 [[Pantsir-S1|SA-22]] SAM&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2015/09/22/world/middleeast/russia-deploys-ground-attack-aircraft-to-syrian-base.html|title=Russia Expands Fleet in Syria With Jets That Can Attack Targets on Ground|first1=Eric|last1=Schmitt|first2=Neil|last2=MacFarquhar|date=21 September 2015|work=The New York Times|accessdate=16 October 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
Other anti-aircraft and anti-missile weapons&lt;ref&gt;[http://newsru.com/russia/05nov2015/zrk.html Главком ВКС РФ признал: в Сирию были переброшены зенитные ракетные системы] [[NEWSru]], 5 Nov 2015.&lt;/ref&gt;}}
----
{{Collapsible list
|bullets=yes
|title=&lt;small&gt;Iran:&lt;/small&gt;
|500 [[Quds Force]] members&lt;ref name=&quot;vox1&quot;/&gt;
|1,500 [[Basij]]is&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2014/jun/14/iran-iraq-isis-fight-militants-nouri-maliki?CMP=fb_gu|title=Iran sends troops into Iraq to aid fight against Isis militants|author=Martin Chulov|work=the Guardian|accessdate=6 December 2014}}&lt;/ref&gt;
|7 [[Sukhoi Su-25]] close air support aircraft&lt;ref name=&quot;bi1&quot;/&gt; (operated by binational Iranian/Iraqi crew)
|[[McDonnell Douglas F-4 Phantom II]] attack aircraft&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nbcnews.com/storyline/isis-terror/iran-appears-be-launching-airstrikes-against-isis-iraq-pentagon-n260426|title=Iran Appears to Be Launching Airstrikes Against ISIS in Iraq: Pentagon|author=|date=|work=NBC News}}&lt;/ref&gt;
|[[Ghods Mohajer|Mohajer-4]] and [[Ghods Ababil|Ababil]] drones&lt;ref&gt;{{cite web|title=Iran Is Expanding Its Military Role in Iraq in a Bunch of Ways
|url=http://www.businessinsider.com/what-we-know-about-irans-expanding-military-role-in-iraq-2014-9|work=Business Insider|accessdate=16 October 2014}}&lt;/ref&gt;
}}
----
{{Collapsible list
|bullets=yes
|title=&lt;small&gt;Egypt:&lt;/small&gt;
|6 [[اف ۱۶]]
}}
----
{{Collapsible list
|bullets=yes
|title=&lt;small&gt;Nigeria:&lt;/small&gt;
|[[Nigerian Army|Army]]: 130,000 active frontline troops. 32,000 active reserve troops.
|[[Nigeria Police Force|Police Force]]: 371,000 officers
}}
{{Collapsible list
|bullets=yes
|title=&lt;small&gt;Cameroon:&lt;/small&gt;
| 20,000 soldiers
}}
{{Collapsible list
|bullets=yes
|title=&lt;small&gt;African Union:&lt;/small&gt;
| 8,700 soldiers
}}
| strength2   = '''ISIL:'''
* 200,000 fighters in Iraq and Syria &lt;small&gt;(according to [[عراق کوردیستانی]] Chief of Staff.)&lt;/small&gt;&lt;ref name=el-balad.com1&gt;{{cite web|title=ISIS militants have army of 200,000, claims senior Kurdish leader|url=http://www.el-balad.com/1247637|website=ElBalad|accessdate=16 November 2014|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141120081551/http://www.el-balad.com/1247637|archivedate=20 November 2014|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
* 20,000–31,500 (CIA estimate)&lt;ref&gt;{{cite web|title=ISIS can 'muster' between 20,000 and 31,500 fighters, CIA says|url=http://edition.cnn.com/2014/09/11/world/meast/isis-syria-iraq/|website=CNN||accessdate=15 November 2015}}&lt;/ref&gt;
* 6,500–10,000 fighters in Libya&lt;ref name=&quot;limits&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/02/20/world/middleeast/us-airstrike-isis-libya.html|title=U.S. Bombing in Libya Reveals Limits of Strategy Against ISIS|date=20 February 2016|work=The New York Times|accessdate=14 April 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;shifts to Libya&quot;&gt;{{cite web|url=http://freebeacon.com/national-security/isis-shifts-libya-strikes-syria/|title=ISIS Shifts to Libya After Strikes in Syria|work=The Washington Free Beacon|accessdate=12 January 2016}}&lt;/ref&gt;
* 7,000–10,000 fighters in Nigeria&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://medium.com/war-is-boring/how-big-is-boko-haram-fac21c25807 |title=
How Big Is Boko Haram? |date=2 February 2015 |accessdate=2 February 2015}}&lt;/ref&gt;
* 1,000–3,000 fighters in Afghanistan&lt;ref&gt;{{cite web| title =Islamic State group loyalists eye a presence in Afghanistan| url =http://bigstory.ap.org/article/7c31c5d9b3e04208a48b7351e2dc44a7/islamic-state-group-loyalists-eye-presence-afghanistan| website =Associated Press| date =8 September 2015| accessdate =30 September 2015| archivedate =2015-10-01| archiveurl =https://web.archive.org/web/20151001000606/http://bigstory.ap.org/article/7c31c5d9b3e04208a48b7351e2dc44a7/islamic-state-group-loyalists-eye-presence-afghanistan}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/news/2015/12/tracking-closely-isil-threat-afghanistan-151218141542712.html|title=US 'tracking closely' ISIL threat in Afghanistan|publisher=Aljazeera|date=18 December 2015}}&lt;/ref&gt;
* At least 400 fighters in the Philippines and Malaysia
* Up to 600 tanks&lt;ref name=&quot;nearly 5,000 bombs dropped on ISIL&quot;&gt;{{cite web|url=http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2015/01/08/U-S-led-forces-drop-nearly-5-000-bombs-on-ISIS-.html|title=U.S.-led forces drop nearly 5,000 bombs on ISIS|work=Al Arabiya|date=8 January 2015|accessdate=8 January 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thetimes.co.uk/tto/news/world/middleeast/article4226717.ece?shareToken=f90094518fabc34e4ca7f4a59e7a3990#tab-5|title=Fears of massacre as Isis tanks lead assault on Kurdish bastion|work=The Times|date=4 October 2014}}&lt;/ref&gt;
* At least 6 Drones&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thedailybeast.com/articles/2014/11/17/isis-we-nabbed-an-iranian-drone.html|title=ISIS: We Nabbed an Iranian Drone|work=The Daily Beast|accessdate=6 December 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://edition.cnn.com/2014/08/24/opinion/bergen-schneider-drones-isis/|title=Now ISIS has drones?|date=24 August 2014|work=CNN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/video/world/middleeast/100000003082541/footage-from-an-isis-drone.html|title=Footage From an ISIS Drone|date=30 August 2014|work=NYTimes.com – Video}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2014/10/27/in-bizarre-new-video-islamic-state-hostage-gives-tour-of-kobane/|title=In bizarre new video, Islamic State hostage gives tour of Kobane|work=Washington Post | first=Adam|last=Taylor|date=27 October 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ISIL drone downed near Aleppo&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.almasdarnews.com/article/isis-drone-downed-by-the-syrian-army-at-kuweires-airbase-in-aleppo/|title=ISIS Drone Downed by the Syrian Army at Kuweires Airbase in Aleppo|author=Leith Fadel|work=Al-Masdar News|accessdate=23 June 2015|archivedate=2019-05-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190511014449/https://www.almasdarnews.com/article/isis-drone-downed-by-the-syrian-army-at-kuweires-airbase-in-aleppo/}}&lt;/ref&gt;
----
'''al-Qaeda:'''
* Tahrir al-Sham: 50,000+&lt;ref name=&quot;joins&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.almasdarnews.com/article/islamist-rebel-group-joins-al-qaeda-franchise-syria/|title=Islamist rebel group joins Al-Qaeda franchise in Syria|first=Chris|last=Tomson|accessdate=21 May 2017|publisher=Al-Masdar News|date=21 May 2017|archivedate=2019-05-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190511014426/https://www.almasdarnews.com/article/islamist-rebel-group-joins-al-qaeda-franchise-syria/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;surfacing&quot;&gt;{{cite web|url=http://english.aawsat.com/2017/01/article55366551/syria-surfacing-haiat-tahrir-al-sham-threatens-truce|title=Syria: Surfacing of 'Hai'at Tahrir al-Sham' Threatens Truce - ASHARQ AL-AWSAT English|first=Asharq|last=Al-awsat|date=30 January 2017|publisher=|access-date=2018-09-29|archive-date=2017-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20170215122504/http://english.aawsat.com/2017/01/article55366551/syria-surfacing-haiat-tahrir-al-sham-threatens-truce|url-status=dead|accessdate=2018-09-29|archivedate=2017-02-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170215122504/http://english.aawsat.com/2017/01/article55366551/syria-surfacing-haiat-tahrir-al-sham-threatens-truce}}&lt;/ref&gt;
* Khorasan: 50&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://kneb.com/abc_world/gen-dempsey-claims-airstrikes-in-syria-that-targeted-khorasan-group-disrupted-plots-against-us-abcid35051725/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20141009184718/http://kneb.com/abc_world/gen-dempsey-claims-airstrikes-in-syria-that-targeted-khorasan-group-disrupted-plots-against-us-abcid35051725/ |dead-url=yes |archive-date=9 October 2014 |title=Gen. Dempsey Claims Airstrikes in Syria that Targeted Khorasan Group Disrupted Plots Against US |work=KNEB Radio |df= |accessdate=2018-09-29 |archivedate=2014-10-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141009184718/http://kneb.com/abc_world/gen-dempsey-claims-airstrikes-in-syria-that-targeted-khorasan-group-disrupted-plots-against-us-abcid35051725/ }}&lt;/ref&gt;
* Jund al-Aqsa: 2,100&lt;ref name=&quot;defect to ISIS&quot; /&gt;
----
| casualties1 = {{بایراقچه|عراق|size=22px}}'''Republic of Iraq:'''
* 34,000+ killed and 13,000+ wounded &lt;ref&gt;UN Casualty Figures
*[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=1594:un-casualty-figures-for-january-2014-anbar-province-excluded&amp;Itemid=633&amp;lang=en UN Casualty Figures for the Month of January 2014] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420221855/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=1594:un-casualty-figures-for-january-2014-anbar-province-excluded&amp;Itemid=633&amp;lang=en |date=2019-04-20 }}
*[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=1677:un-casualty-figures-for-february-2014-anbar-province-excluded&amp;Itemid=633&amp;lang=en UN Casualty Figures for the Month of February 2014] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803002718/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=1677:un-casualty-figures-for-february-2014-anbar-province-excluded&amp;Itemid=633&amp;lang=en |date=2018-08-03 }}
*[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=1812:un-casualty-figures-for-march-2014-anbar-province-excluded&amp;Itemid=633&amp;lang=en UN Casualty Figures for the Month of March 2014] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420221839/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=1812:un-casualty-figures-for-march-2014-anbar-province-excluded&amp;Itemid=633&amp;lang=en |date=2019-04-20 }}
*[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=1942:un-casualty-figures-for-april-2014-anbar-province-excluded&amp;Itemid=633&amp;lang=en UN Casualty Figures for the Month of April 2014] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420221832/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=1942:un-casualty-figures-for-april-2014-anbar-province-excluded&amp;Itemid=633&amp;lang=en |date=2019-04-20 }}
*[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=2055:un-casualty-figures-for-may-2014-anbar-province-excluded&amp;Itemid=633&amp;lang=en UN Casualty Figures for the Month of May 2014] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190419211123/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=2055:un-casualty-figures-for-may-2014-anbar-province-excluded&amp;Itemid=633&amp;lang=en |date=2019-04-19 }}
*[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=2155:un-casualty-figures-for-june-2014-the-highest-number-of-civilian-casualties-in-2014-anbar-province-excluded&amp;Itemid=633&amp;lang=en UN Casualty Figures for the Month of June 2014] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181212080222/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=2155:un-casualty-figures-for-june-2014-the-highest-number-of-civilian-casualties-in-2014-anbar-province-excluded&amp;Itemid=633&amp;lang=en |date=2018-12-12 }}
*[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=2300:un-casualty-figures-for-july-2014-anbar-province-excluded&amp;Itemid=633&amp;lang=en UN Casualty Figures for the Month of July 2014] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190419211130/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=2300:un-casualty-figures-for-july-2014-anbar-province-excluded&amp;Itemid=633&amp;lang=en |date=2019-04-19 }}
*[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=2533:un-casualty-figures-for-august-2014-anbar-province-excluded&amp;Itemid=633&amp;lang=en UN Casualty Figures for the Month of August 2014] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420221819/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=2533:un-casualty-figures-for-august-2014-anbar-province-excluded&amp;Itemid=633&amp;lang=en |date=2019-04-20 }}
*[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=2695:un-casualty-figures-for-september-2014-anbar-province-excluded&amp;Itemid=633&amp;lang=en UN Casualty Figures for the Month of September 2014] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420221808/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=2695:un-casualty-figures-for-september-2014-anbar-province-excluded&amp;Itemid=633&amp;lang=en |date=2019-04-20 }}
*[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=2831:un-casualty-figures-for-october-2014-anbar-province-excluded&amp;Itemid=633&amp;lang=en UN Casualty Figures for the Month of October 2014] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803043236/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=2831:un-casualty-figures-for-october-2014-anbar-province-excluded&amp;Itemid=633&amp;lang=en |date=2018-08-03 }}
*[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=2963:casualty-figures-for-november-2014&amp;Itemid=633&amp;lang=en UN Casualty Figures for the Month of November 2014] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420221755/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=2963:casualty-figures-for-november-2014&amp;Itemid=633&amp;lang=en |date=2019-04-20 }}
*[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=3141:un-casualty-figures-for-december-2014-deadliest-since-2008-in-iraq&amp;Itemid=633&amp;lang=en UN Casualty Figures for the Month of December 2014] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150105034442/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=3141:un-casualty-figures-for-december-2014-deadliest-since-2008-in-iraq&amp;Itemid=633&amp;lang=en |date=2015-01-05 }}
3,689 killed and 4,181 wounded in 2014
*[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=3245:un-casualty-figures-for-january-2015&amp;Itemid=633&amp;lang=en UN Casualty Figures for the Month of January 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420221743/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=3245:un-casualty-figures-for-january-2015&amp;Itemid=633&amp;lang=en |date=2019-04-20 }}
*[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=3344:un-casualty-figures-for-february-2015&amp;Itemid=633&amp;lang=en UN Casualty Figures for the Month of February 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150627085230/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=3344:un-casualty-figures-for-february-2015&amp;Itemid=633&amp;lang=en |date=2015-06-27 }}
*[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=3565:un-casualty-figures-for-march-2015&amp;Itemid=633&amp;lang=en UN Casualty Figures for the Month of March 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150913104653/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=3565:un-casualty-figures-for-march-2015&amp;Itemid=633&amp;lang=en |date=2015-09-13 }}
*[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=3697:civilians-continue-to-pay-a-heavy-price-due-to-terrorism-violence-and-armed-conflict&amp;Itemid=633&amp;lang=en UN Casualty Figures for the Month of April 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150913150744/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=3697:civilians-continue-to-pay-a-heavy-price-due-to-terrorism-violence-and-armed-conflict&amp;Itemid=633&amp;lang=en |date=2015-09-13 }}
*[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=3872:security-situation-and-violence-continue-to-take-a-terrible-toll-on-the-men-women-and-children-from-all-of-iraq-s-communities&amp;Itemid=605&amp;lang=en UN Casualty Figures for the Month of May 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150927213647/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=3872:security-situation-and-violence-continue-to-take-a-terrible-toll-on-the-men-women-and-children-from-all-of-iraq-s-communities&amp;Itemid=605&amp;lang=en |date=2015-09-27 }}
*[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=4031:casualty-figures-for-the-month-of-june-2015-in-iraq-continue-to-be-on-the-high-side&amp;Itemid=633&amp;lang=en UN Casualty Figures for the Month of June 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420221712/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=4031:casualty-figures-for-the-month-of-june-2015-in-iraq-continue-to-be-on-the-high-side&amp;Itemid=633&amp;lang=en |date=2019-04-20 }}
*[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=4111:casualty-figures-for-the-month-of-july-2015&amp;Itemid=633&amp;lang=en UN Casualty Figures for the Month of July 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420182049/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=4111:casualty-figures-for-the-month-of-july-2015&amp;Itemid=633&amp;lang=en |date=2019-04-20 }}
*[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=4230:un-casualty-figures-for-the-month-of-august-in-grievous-increase&amp;Itemid=633&amp;lang=en UN Casualty Figures for the Month of August 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420221707/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=4230:un-casualty-figures-for-the-month-of-august-in-grievous-increase&amp;Itemid=633&amp;lang=en |date=2019-04-20 }}
*[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=4344:un-casualty-figures-for-the-month-of-september-2015&amp;Itemid=633&amp;lang=en UN Casualty Figures for the Month of September 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420221700/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=4344:un-casualty-figures-for-the-month-of-september-2015&amp;Itemid=633&amp;lang=en |date=2019-04-20 }}
*[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=4454:un-casualty-figures-for-the-month-of-october-2015&amp;Itemid=633&amp;lang=en UN Casualty Figures for the Month of October 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420221654/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=4454:un-casualty-figures-for-the-month-of-october-2015&amp;Itemid=633&amp;lang=en |date=2019-04-20 }}
*[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=4610:un-casualty-figures-for-the-month-of-november-2015&amp;Itemid=633&amp;lang=en UN Casualty Figures for the Month of November 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803124300/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=4610:un-casualty-figures-for-the-month-of-november-2015&amp;Itemid=633&amp;lang=en |date=2018-08-03 }}
*[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=5064:un-casualty-figures-for-the-month-of-december-2015&amp;Itemid=633&amp;lang=en UN Casualty Figures for the Month of December 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180712052703/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=5064:un-casualty-figures-for-the-month-of-december-2015&amp;Itemid=633&amp;lang=en |date=2018-07-12 }}
5,225 killed and 5,829 wounded in 2015
*[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=5147:un-casualty-figures-for-the-month-of-january-2016&amp;Itemid=633&amp;lang=en UN Casualty Figures for the Month of January 2016] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180622164440/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=5147:un-casualty-figures-for-the-month-of-january-2016&amp;Itemid=633&amp;lang=en |date=2018-06-22 }}
*[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=5284:un-casualty-figures-for-iraq-for-the-month-of-february-2016&amp;Itemid=633&amp;lang=en UN Casualty Figures for the Month of February 2016] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420215014/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=5284:un-casualty-figures-for-iraq-for-the-month-of-february-2016&amp;Itemid=633&amp;lang=en |date=2019-04-20 }}
*[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=5419:un-casualty-figures-for-iraq-for-the-month-of-march-2016&amp;Itemid=633&amp;lang=en UN Casualty Figures for the Month of March 2016] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420215007/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=5419:un-casualty-figures-for-iraq-for-the-month-of-march-2016&amp;Itemid=633&amp;lang=en |date=2019-04-20 }}
*[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=5580:un-casualty-figures-for-iraq-for-the-month-of-april-2016&amp;Itemid=633&amp;lang=en UN Casualty Figures for the Month of April 2016] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420215000/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=5580:un-casualty-figures-for-iraq-for-the-month-of-april-2016&amp;Itemid=633&amp;lang=en |date=2019-04-20 }}
*[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=5704:un-casualty-figures-for-iraq-for-the-month-of-may-2016&amp;Itemid=633&amp;lang=en UN Casualty Figures for the Month of May 2016] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420214954/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=5704:un-casualty-figures-for-iraq-for-the-month-of-may-2016&amp;Itemid=633&amp;lang=en |date=2019-04-20 }}
*[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=5848:un-casualty-figures-for-iraq-for-the-month-of-june-2016&amp;Itemid=633&amp;lang=en UN Casualty Figures for the Month of June 2016] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420214947/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=5848:un-casualty-figures-for-iraq-for-the-month-of-june-2016&amp;Itemid=633&amp;lang=en |date=2019-04-20 }}
*[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=5931:un-casualty-figures-for-iraq-for-the-month-of-july-2016&amp;Itemid=633&amp;lang=en UN Casualty Figures for the Month of July 2016] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420214941/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=5931:un-casualty-figures-for-iraq-for-the-month-of-july-2016&amp;Itemid=633&amp;lang=en |date=2019-04-20 }}
*[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=6041:un-casualty-figures-for-iraq-for-the-month-of-august-2016&amp;Itemid=633&amp;lang=en UN Casualty Figures for the Month of August 2016] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420214934/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=6041:un-casualty-figures-for-iraq-for-the-month-of-august-2016&amp;Itemid=633&amp;lang=en |date=2019-04-20 }}
*[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=6144:un-casualty-figures-for-iraq-for-the-month-of-september-2016&amp;Itemid=633&amp;lang=en UN Casualty Figures for the Month of September 2016] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420214928/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=6144:un-casualty-figures-for-iraq-for-the-month-of-september-2016&amp;Itemid=633&amp;lang=en |date=2019-04-20 }}
*[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=6267:un-casualty-figures-for-iraq-for-the-month-of-october-2016&amp;Itemid=633&amp;lang=en UN Casualty Figures for the Month of October 2016] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803131814/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=6267:un-casualty-figures-for-iraq-for-the-month-of-october-2016&amp;Itemid=633&amp;lang=en |date=2018-08-03 }}
*[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=6455:un-casualty-figures-for-iraq-for-the-month-of-november-2016&amp;Itemid=633&amp;lang=en UN Casualty Figures for the Month of November 2016] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161220052337/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=6455:un-casualty-figures-for-iraq-for-the-month-of-november-2016&amp;Itemid=633&amp;lang=en |date=2016-12-20 }}
*[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=6611:un-casualties-figures-for-iraq-for-the-month-of-december-2016&amp;Itemid=633&amp;lang=en UN Casualties Figures for Iraq for the Month of December 2016] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170129092931/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=6611:un-casualties-figures-for-iraq-for-the-month-of-december-2016&amp;Itemid=633&amp;lang=en |date=2017-01-29 }}
5,546 killed and 3,389 wounded in 2016&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://rudaw.net/arabic/middleeast/iraq/011120148|title=احصائية رسمية: 1997 العدد الكلي لمفقودي مجزرتي سبايكر وبادوش|work=Rudaw|accessdate=11 June 2015}}&lt;/ref&gt;
{{بایراقچه|سوریه|size=22px}} '''Syrian Arab Republic:'''
* 8,000+ soldiers killed&lt;ref&gt;*[http://www.syriahr.com/en/?p=75913 Syria HR report]
*[http://www.syriahr.com/en/2015/07/more-than-50-members-of-is-and-regime-forces-killed-and-wounded-in-the-east-of-homs Syria HR Report]
*[http://www.syriahr.com/en/?p=7696 Syria HR Report]
*[http://uk.reuters.com/article/uk-syria-crisis-military/assads-army-stretched-but-still-seen-strong-in-syrias-war-idUKKBN0HD0LW20140918 Reuters Syria Crisis Military] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190327184049/https://uk.reuters.com/article/uk-syria-crisis-military/assads-army-stretched-but-still-seen-strong-in-syrias-war-idUKKBN0HD0LW20140918 |date=2019-03-27 }}
*[http://www.dailystar.com.lb/News/Middle-East/2014/Aug-08/266471-jihadists-capture-key-base-from-syrian-army.ashx#axzz39nsNgIu7 Dailystar Base lost]
*[https://www.almasdarnews.com/article/isis-backpedalling-al-shaar-gas-fields-saa-offensive/ Almasdarnews Al Shaar gas fields] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190611223532/https://www.almasdarnews.com/article/isis-backpedalling-al-shaar-gas-fields-saa-offensive/ |date=2019-06-11 }}
*[https://now.mmedia.me/lb/en/nowsyrialatestnews/539303-fighting-rages-at-doorstep-of-key-syria-rebel-bastion nmedia Report] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019184059/https://now.mmedia.me/lb/en/nowsyrialatestnews/539303-fighting-rages-at-doorstep-of-key-syria-rebel-bastion |date=2017-10-19 }}
*[http://www.syriahr.com/?option=com_news&amp;nid=10941&amp;Itemid=2&amp;task=displaynews#.UuzYnPldWfU Syria HR Report]
*[https://www.hrw.org/embargo/node/119645?signature%3De2f9f3f7816e1c649b9265b332fc2ec2%26suid%3D6 HRW Report]
*[https://www.independent.co.uk/news/world/an-army-boot-is-placed-on-the-face-of-the-dead-men-general-ghassan-of-the-syrian-army-on-the-war-10289588.html Independent Army General Ghassan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150925183458/http://www.independent.co.uk/news/world/an-army-boot-is-placed-on-the-face-of-the-dead-men-general-ghassan-of-the-syrian-army-on-the-war-against-nusra-10289588.html |date=2015-09-25 }}
*[https://www.ndtv.com/world-news/syria-army-kurds-push-islamic-state-out-of-hasakeh-city-report-1201578 NDTV Syria army, Kurds Hasakeh City]
*[https://web.archive.org/web/20150924132241/http://www.syriahr.com/en/2015/06/ypg-share-in-repelling-an-attack-on-the-city-of-al-hasakah-and-more-than-30-fighters-killed-in-the-clashes/ Syria HR Report]
*[https://web.archive.org/web/20150407010624/http://syriahr.com/en/2015/04/jabhat-al-nusra-and-is-take-control-on-90-of-the-yarmouk-camp/ Syria HR Report Yarmouk]
*[http://www.syriahr.com/en/?p=37487:Syria HR Report]
*[http://aranews.net/2016/02/dozens-of-syrian-army-forces-killed-in-isis-attacks-in-aleppo/ Aranews Syrian Army Aleppo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181018034253/http://aranews.net/2016/02/dozens-of-syrian-army-forces-killed-in-isis-attacks-in-aleppo/ |date=2018-10-18 }}
*[https://www.almasdarnews.com/article/cheetah-forces-lift-the-three-year-long-siege-of-the-kuweires-military-airbase/ Almasdarnews Kuweires air base] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181121111401/https://www.almasdarnews.com/article/cheetah-forces-lift-the-three-year-long-siege-of-the-kuweires-military-airbase/ |date=2018-11-21 }}
*[https://www.wsj.com/articles/SB10001424127887324281004578352640821817264 WSJ Report]
*[http://www.syriahr.com/en/?p=74932 Syria HR Report]
*[https://www.almasdarnews.com/article/isis-captures-the-oil-fields-near-palmyra-while-the-syrian-army-secures-the-ancient-city/ Almasdarnews Syrian army Palmyra] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180211170406/https://www.almasdarnews.com/article/isis-captures-the-oil-fields-near-palmyra-while-the-syrian-army-secures-the-ancient-city/ |date=2018-02-11 }}
*[http://www.syriahr.com/en/?p=44101 Syria HR Report]
*[https://www.almasdarnews.com/article/southfront-400-isis-fighters-87-syrian-soldiers-die-in-aleppo-offensive/ Almasdar News Aleppo Offensive] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190904154218/https://www.almasdarnews.com/article/southfront-400-isis-fighters-87-syrian-soldiers-die-in-aleppo-offensive/ |date=2019-09-04 }}
*[https://www.almasdarnews.com/article/syrian-army-neutralizes-turkish-backed-troops-near-al-bab/ Almasdar News Al-Bab] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181009014725/https://www.almasdarnews.com/article/syrian-army-neutralizes-turkish-backed-troops-near-al-bab/ |date=2018-10-09 }}
*[https://maps.southfront.org/isis-suicide-attack-kills-11-syrian-soldiers-in-aleppo-province/ Southfront Aleppo province] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171009192746/https://maps.southfront.org/isis-suicide-attack-kills-11-syrian-soldiers-in-aleppo-province/ |date=2017-10-09 }}
*[http://www.hindustantimes.com/world-news/twin-islamic-state-suicide-attacks-kill-15-in-north-syria/story-b7NvfJ7Y7MS1hdxEoJhjWM.html Hindustantimes Attacks North Syria]
*[https://www.almasdarnews.com/article/11-syrian-army-soldiers-killed-isis-suicide-bomber-eastern-aleppo/ Almasdar News Eastern Aleppo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200817195333/https://www.almasdarnews.com/article/11-syrian-army-soldiers-killed-isis-suicide-bomber-eastern-aleppo/ |date=2020-08-17 }}
*[https://www.almasdarnews.com/article/isil-suicide-bombing-kills-9-syrian-army-soldiers-east-aleppo/ Almasdar News 9 East Aleppo bombing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181123155637/https://www.almasdarnews.com/article/isil-suicide-bombing-kills-9-syrian-army-soldiers-east-aleppo/ |date=2018-11-23 }}
*[https://sputniknews.com/middleeast/201604021037391709-syrian-army-al-qaryatayn/ Sputnik news Al Qaryatayn]
*[https://townhall.com/news/politics-elections/2016/03/28/syrian-forces-pursue-campaign-against-islamic-state-after-retaking-palmyra-n2139741 Townhall Palmyra retake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180807155435/https://townhall.com/news/politics-elections/2016/03/28/syrian-forces-pursue-campaign-against-islamic-state-after-retaking-palmyra-n2139741 |date=2018-08-07 }}
*[http://www.almasdarnews.com/article/deir-ezzor-isis-suffers-significant-losses-near-military-airport/ Almasdar News Deir-ezzor losses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190526223711/https://www.almasdarnews.com/article/deir-ezzor-isis-suffers-significant-losses-near-military-airport/ |date=2019-05-26 }}
*[http://www.syriahr.com/en/?p=7696 Syria HR Report]
*[http://www.syriahr.com/en/?p=43075 Syria HR Report]
*[http://www.syriahr.com/en/?p=50788 Syria HR Report]
*[https://www.almasdarnews.com/article/us-coalition-knew-bombing-syrian-army-deir-ezzor/ Almasdar News Deir-ezzor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181113031459/https://www.almasdarnews.com/article/us-coalition-knew-bombing-syrian-army-deir-ezzor/ |date=2018-11-13 }}
*[http://www.syriahr.com/2017/02/14/أكثر-من-470-مدني-وعنصر-استشهدوا-وقتلوا-خل/ Syria HR Report] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171018111113/https://www.almasdarnews.com/article/deir-ezzor-isis-suffers-significant-losses-near-military-airport/ |date=2017-10-18 }}
*[http://www.syriahr.com/en/?p=74932 Syria HR Report]
*[http://www.syriahr.com/en/?p=73818 Syria HR Report]
*[http://www.syriahr.com/en/?p=73812 Syria HR Report]
*[http://www.syriahr.com/en/?p=74217 Syria HR Report]
*[http://www.syriahr.com/en/?p=73842 Syria HR Report]
*[http://www.syriahr.com/en/?p=75782 Syria HR Report]
*[http://www.syriahr.com/en/?p=76093 Syria HR Report]
*[http://www.syriahr.com/en/?p=75450 Syria HR Report]
*[http://www.syriahr.com/en/?p=76722 Syria HR Report]
*[http://www.syriahr.com/en/?p=76744 Syria HR Report]
*[https://twitter.com/QalaatAlMudiq/status/921819464836009984]
*[http://www.syriahr.com/en/?p=43075 Syria HR Report]
*[https://www.almasdarnews.com/article/isis-launches-major-counter-offensive-syrian-army-western-raqqa/ Almasdarnews ISIS counter offensive] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171111153528/https://www.almasdarnews.com/article/isis-launches-major-counter-offensive-syrian-army-western-raqqa/ |date=2017-11-11 }}
*[https://www.almasdarnews.com/article/battle-eastern-homs-continues-isis-keeps-attacking-map-update/ Almasdarnews ISIS eastern Homs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161211142606/https://www.almasdarnews.com/article/battle-eastern-homs-continues-isis-keeps-attacking-map-update/ |date=2016-12-11 }}
*[http://www.syriahr.com/en/?p=62142 Syria HR Report]
*[http://www.syriahr.com/en/?p=66650 Syria HR Report]
*[http://www.almasdarnews.com/article/isis-launches-a-large-scale-offensive-in-east-hama/ Almasdarnews east Hama] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190612114656/https://www.almasdarnews.com/article/isis-launches-a-large-scale-offensive-in-east-hama/ |date=2019-06-12 }}
*[http://english.ahram.org.eg/NewsContent/2/8/106633/World/Region/Battle-for-Syria-gas-field-after-jihadists-execute.aspx Ahram Battle for Syria gas field] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151222105908/http://english.ahram.org.eg/NewsContent/2/8/106633/World/Region/Battle-for-Syria-gas-field-after-jihadists-execute.aspx |date=2015-12-22 }}
*[http://www.sacbee.com/2014/07/19/6567940/syria-fights-to-free-gas-field.html sacbee Syria fights fo free gas field] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140727102040/http://www.sacbee.com/2014/07/19/6567940/syria-fights-to-free-gas-field.html |date=2014-07-27 }}
*[http://www.dailystar.com.lb/News/Middle-East/2014/Jul-20/264502-60-syria-soldiers-dead-in-battle-with-jihadists-report.ashx Dailystar 60 syria soldiers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190316085536/http://www.dailystar.com.lb/News/Middle-East/2014/Jul-20/264502-60-syria-soldiers-dead-in-battle-with-jihadists-report.ashx |date=2019-03-16 }}
*[https://web.archive.org/web/20140811234117/http://www.syriahr.com/index.php?option=com_news&amp;nid=21153&amp;Itemid=2&amp;task=displaynews Syria HR Report Archive]
*[https://web.archive.org/web/20171018112828/http://www.syriahr.com/en/?p=75913 Syria HR Report Archive]&lt;/ref&gt;

{{بایراقچه|Syrian Kurdistan|size=22px}} '''Syrian Kurdistan:'''
* 1,636–1,805 fighters killed&lt;ref&gt;15 killed (31 October 2012),[https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/fighting-erupts-between-syrian-rebels-and-kurds/2012/10/31/fedd811a-239e-11e2-92f8-7f9c4daf276a_story.html] 25 killed (19 November 2012),[http://edition.cnn.com/2012/11/20/world/europe/turkey-syria-violence/] 379 killed (2013),[https://web.archive.org/web/20131227052119/http://anna-news.info/node/13156] 537–706 killed (2014),[http://www.diclehaber.com/en/news/content/view/437247?from=2102159856] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160914160338/http://www.diclehaber.com/en/news/content/view/437247?from=2102159856 |date=2016-09-14 }}[https://web.archive.org/web/20141216111406/http://basnews.com/en/news/2014/12/15/ypg-at-least-2950-is-militants-killed-in-kobani/][http://syriahr.com/en/2014/12/1400-killed-in-80-days-of-clashes-bombardment-and-suicide-explosions-in-ein-al-arabkobane/] 680 killed (2015),{{cite web |url=http://ypgrojava.com/en/2016/01/01/balance-of-the-war-against-hostile-groups-in-rojava-northern-syria-year-2015/ |title=Archived copy |accessdate=2016-03-23 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160126073438/http://ypgrojava.com/en/2016/01/01/balance-of-the-war-against-hostile-groups-in-rojava-northern-syria-year-2015/ |archivedate=26 January 2016 |df= }} total of 1,636–1,805 reported killed&lt;/ref&gt;

{{بایراقچه|عراق کوردیستانی|size=22px}} '''Iraqi Kurdistan:'''
* 1,500+ fighters killed&lt;ref name=&quot;Iraq 2015: A Catastrophic Normal&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.iraqbodycount.org/analysis/numbers/2015/|title=Iraq 2015: A Catastrophic Normal|publisher=|accessdate=14 April 2016}}&lt;/ref&gt;
* 6,000+ fighters wounded&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.businessinsider.com/kurds-needs-arms-to-fight-against-isis-2015-6|title=Kurds needs arms to fight against ISIS - Business Insider|date=5 June 2015|work=Business Insider|accessdate=11 June 2015}}&lt;/ref&gt;
* 52 fighters missing&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://rudaw.net/mobile/english/kurdistan/011020153|title=Ministry: 1,300 Peshmerga dead since start of war with ISIS}}&lt;/ref&gt;

{{بایراقچه|میصر|size=22px}} '''Egypt:'''
* 700 security forces killed&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/world/world-news/egypt-isis-attack-kills-15-security-personnel-in-north-sinai/|title=Egypt: ISIS attack kills 15 security personnel in north Sinai|accessdate=20 March 2016}}&lt;/ref&gt;

{{بایراقچه|چاد|size=22px}} '''Chad:'''
* 101 servicemen killed&lt;ref name=&quot;news24.com&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://news.yahoo.com/11-chadian-soldiers-killed-boko-haram-attack-security-093058479.html|title=11 Chadian soldiers killed in Boko Haram attack: army|date=6 October 2015|work=AFP}}&lt;/ref&gt;

{{بایراقچه|نیجریه|size=22px}} '''Nigeria:'''
* 48 servicemen killed&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.csmonitor.com/World/Africa/2015/0430/Nigerian-troops-rescue-more-Boko-Haram-captives-from-forest-redoubt-video|title=Nigerian troops rescue more Boko Haram captives from forest redoubt (+video)|author=The Christian Science Monitor|work=The Christian Science Monitor}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;reuters.com&quot;&gt;{{cite news|url=https://af.reuters.com/article/cameroonNews/idAFL6N0WJ4R920150317|title=Boko Haram kills one in north Cameroon attack -army|work=reuters.com|date=17 March 2015|access-date=2018-09-29|archive-date=2018-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20181123021634/https://af.reuters.com/article/cameroonNews/idAFL6N0WJ4R920150317|url-status=dead|archivedate=2018-11-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181123021634/https://af.reuters.com/article/cameroonNews/idAFL6N0WJ4R920150317}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;reuters.com1&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/2015/07/13/us-cameroon-violence-idUSKCN0PN1B720150713|title=Suicide attacks killed at least 13 in northern Cameroon|work=Reuters|date=13 July 2015|access-date=2018-09-29|archive-date=2015-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924221132/http://www.reuters.com/article/2015/07/13/us-cameroon-violence-idUSKCN0PN1B720150713|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;foxnews.com&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.foxnews.com/world/2015/05/18/nigerian-military-claims-destruction-10-boko-haram-camps-in-northeastern-forest/|title=Nigerian military claims destruction of 10 Boko Haram camps|work=Fox News | date=18 May 2015}}&lt;/ref&gt;

{{بایراقچه|ایران|size=22px}} '''Iran:'''
* 35 servicemen killed&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/2014/08/03/us-iraq-security-iran-insight-idUSKBN0G30GE20140803|title=Iran's elite Guards fighting in Iraq to push back Islamic State|date=3 August 2014|publisher=Reuters|author=Babak Dehghanpisheh|access-date=2018-09-29|archive-date=2015-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20151009150413/http://www.reuters.com/article/2014/08/03/us-iraq-security-iran-insight-idUSKBN0G30GE20140803|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.navytimes.com/article/20140625/NEWS08/306250077/3-Iranian-troops-killed-attack-near-Iraq-border|archive-url=https://archive.today/20140625184947/http://www.navytimes.com/article/20140625/NEWS08/306250077/3-Iranian-troops-killed-attack-near-Iraq-border|dead-url=yes|archive-date=25 June 2014|title=3 Iranian troops killed in attack near Iraq border|work=Navy Times|author=Amir Vahdat|date=25 June 2014|accessdate=2018-09-29|archivedate=2014-06-25|archiveurl=https://archive.today/20140625184947/http://www.navytimes.com/article/20140625/NEWS08/306250077/3-Iranian-troops-killed-attack-near-Iraq-border}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2014/12/28/Senior-Iranian-military-adviser-killed-in-Iraq.html|title=Senior Iranian military adviser killed in Iraq|author=|date=|work=alarabiya.net}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.middleeasteye.net/news/29-iranian-soldiers-killed-iraq-month-reports-1359968972|title=29 Iranian soldiers killed in Iraq in a month: Reports |date=5 January 2015|publisher=Middle East Eye}}&lt;/ref&gt;

{{بایراقچه|آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|size=22px}} '''United States:'''
* 71 servicemen killed&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://thehill.com/policy/defense/257737-pentagon-confirms-death-of-us-troop-during-iraq-rescue-mission|title=Pentagon confirms first US combat death against ISIS|first=Kristina|last=Wong|date=22 October 2015|website=thehill.com|accessdate=9 June 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;defense.gov&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/isis-islamic-state-us-american-soldier-how-many-deaths-killed-iraq-syria-a7226061.html|title=The Isis-US kill ratio is extremely one-sided|date=5 September 2016|website=independent.co.uk|accessdate=9 June 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.theatlantic.com/national/archive/2016/05/american-death-toll-isis/481206/|title=The American Casualties in the Fight Against ISIS|first=Krishnadev|last=Calamur|website=theatlantic.com|accessdate=9 June 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.foxnews.com/world/2017/04/09/us-special-forces-soldier-killed-in-afghanistan-operation-against-isis.html|title=US special forces soldier killed in Afghanistan operation against ISIS|date=9 April 2017|website=foxnews.com|accessdate=9 June 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.foxnews.com/world/2017/04/27/2-us-army-soldiers-killed-fighting-isis-in-afghanistan.html|title=2 US Army soldiers killed fighting ISIS in Afghanistan|date=27 April 2017|website=foxnews.com|accessdate=9 June 2017}}&lt;/ref&gt;
* 74 servicemen wounded &lt;ref name=&quot;defense.gov&quot;/&gt;

{{بایراقچه|کامرون|size=22px}} '''Cameroon:'''
* 6 servicemen killed&lt;ref name=&quot;news24.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.news24.com/Africa/News/Chad-troops-killed-in-Boko-Haram-counter-attack-20150205|title=Chad troops killed in Boko Haram counter-attack|work=News24|accessdate=2018-09-29|archivedate=2015-07-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150706174541/http://www.news24.com/Africa/News/Chad-troops-killed-in-Boko-Haram-counter-attack-20150205}}&lt;/ref&gt;

{{بایراقچه|تورکیه|size=22px}} '''Turkey:'''
* 5 servicemen killed&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/turkey/11758639/Turkey-tanks-open-fire-on-Isil-over-Syria-border-after-soldier-killed.html|title=Turkey tanks open fire on Isil over Syria border after soldier killed|work=The Telegraph|accessdate=24 July 2015|location=London|first=Andrew|last=Marszal|date=23 July 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.dailysabah.com/nation/2014/03/25/isil-connection-in-attack-against-turkish-security-forces|title=ISIL connection in attack against Turkish security forces|work=The Daily Sabah Turkey|accessdate=7 March 2016|date=25 March 2014|archive-date=2018-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225063357/https://www.dailysabah.com/turkey/2014/03/25/isil-connection-in-attack-against-turkish-security-forces|url-status=dead|archivedate=2018-12-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225063357/https://www.dailysabah.com/turkey/2014/03/25/isil-connection-in-attack-against-turkish-security-forces}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2015/09/01/Turkish-soldier-killed-in-cross-border-fire-from-ISIS-territory-in-Syria-.html|title=Turkish soldier killed in cross-border fire from ISIS territory in Syria|publisher=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hurriyetdailynews.com/turkey-hits-isil-positions-in-northern-iraq-after-turkish-soldier-killed.aspx?pageID=238&amp;nID=96949&amp;NewsCatID=352|title=Turkey hits ISIL positions in northern Iraq after Turkish soldier killed - MIDEAST|publisher=|accessdate=14 April 2016}}&lt;/ref&gt;

{{بایراقچه|نیجر|size=22px}} '''Niger:'''
* 9 servicemen killed&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://news.yahoo.com/first-boko-haram-attack-niger-witnesses-000757903.html|title=109 Boko Haram fighters dead' after first attack on Niger|work=AFP|accessdate=6 February 2015}}&lt;/ref&gt;

{{بایراقچه|عربیستان|size=22px}} '''Saudi Arabia:'''
* 3 border guards killed&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-30680099|title=BBC News – Saudi guards killed in attack on Iraq border|author=|date=|work=BBC News}}&lt;/ref&gt;

{{بایراقچه|روسیه|size=22px}} '''Russia:'''
* 93 servicemen killed&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://m.sputniknews.com/middleeast/20160325/1036930112/Russian-Special-Forces-Hero-Killed.html|title=Hero of Russian Special Forces Killed in Syria Operation|date=25 March 2016|publisher=|accessdate=14 April 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-36022273|title=Syria conflict: Russian helicopter crashes, killing two crew|author=BBC News|accessdate=13 April 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TASS 4 servicemen&quot;&gt;{{cite news|url=http://tass.com/world/931888|title=Four Russian servicemen killed in car blast in Syria|agency=TASS|date=20 February 2017|accessdate=21 February 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;twenty&quot;&gt;{{cite news|url=https://tvrain.ru/news/glava_kabardino_balkarii_podtverdil_gibel_dvadtsatogo_rossijskogo_voennogo_v_sirii-415187/?_branch_match_id=288643821470443681|title=Глава Кабардино-Балкарии подтвердил гибель двадцатого российского военного в Сирии |accessdate=12 August 2016}}&lt;/ref&gt;

{{بایراقچه|کانادا|size=22px}} '''Canada:'''
* 1 serviceman killed&lt;ref name=ajd/&gt;

{{بایراقچه|فرانسه|size=22px}} '''France''' 
* 2 serviceman killed

{{بایراقچه|بؤیوک بریتانیا|size=22px}} '''United Kingdom'''
* 3 serviceman killed

{{بایراقچه|اوردون|size=22px}} '''Jordan:'''
* 1 serviceman executed&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-31121160|title=Jordan pilot hostage Moaz al-Kasasbeh 'burned alive'|date=3 February 2015|publisher=BBC}}&lt;/ref&gt;
| casualties2 = {{بایراقچه|داعش}} '''Islamic State of Iraq and the Levant:'''
* 80,000+ killed&lt;ref name=&quot;once promised&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.straitstimes.com/world/middle-east/once-promised-paradise-isis-fighters-end-up-in-mass-graves|title=Once promised paradise, ISIS fighters end up in mass graves|author=|publisher=The Straits Times|date=15 October 2017|accessdate=11 December 2017}}&lt;/ref&gt; and 32,000+ targets destroyed or damaged in Iraq and Syria&lt;ref name=&quot;Airstrikes in Iraq and Syria&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.defense.gov/News/Special-Reports/0814_Inherent-Resolve|title=Airstrikes in Iraq and Syria|publisher=US Department of Defense|date=30 September 2016|accessdate=21 October 2016}}&lt;/ref&gt;
* 1,500–2,500 killed in Libya&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.military.com/daily-news/2017/02/14/specops-commander-60000-isis-fighters-killed-by-us-troops.html|title=SpecOps Commander: 60,000 ISIS Fighters Killed by US Troops|publisher=military.com|date=14 February 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.libyaobserver.ly/news/al-ghasri-2500-radicals-were-killed-sirte-battle|title=Al-Ghasri: 2500 IS radicals were killed in Sirte battle|publisher=Libya Observer|date=19 December 2016|accessdate=11 November 2016|archive-date=2016-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220235956/https://www.libyaobserver.ly/news/al-ghasri-2500-radicals-were-killed-sirte-battle|url-status=dead|archivedate=2016-12-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161220235956/https://www.libyaobserver.ly/news/al-ghasri-2500-radicals-were-killed-sirte-battle}}&lt;/ref&gt;
* 974 killed in Philippines
* 300 killed in Afghanistan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-afghanistan-usa-islamic-state-idUSKCN10L14B|title=U.S. says 300 Islamic State fighters killed in Afghan operation|publisher=|accessdate=10 August 2016}}&lt;/ref&gt;
* 131+ killed in Egypt&lt;ref name=&quot;Egyptianair&quot;&gt;{{cite web|title=Egyptian air strikes in Libya kill dozens of Isis militants |url=https://www.theguardian.com/world/2015/feb/16/egypt-air-strikes-target-isis-weapons-stockpiles-libya|newspaper=[[The Guardian]]|accessdate=17 February 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mcclatchydc.com/2015/03/14/259788/islamic-state-fighting-in-libyas.html|title=SIRTE, Libya: Islamic State fighting in Libya's Sirte claims at least 19 lives - Middle East - McClatchy DC|work=McClatchy DC|accessdate=23 June 2015|archivedate=2015-06-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150623103603/http://www.mcclatchydc.com/2015/03/14/259788/islamic-state-fighting-in-libyas.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.middleeasteye.net/news/us-jets-bomb-islamic-state-site-libya-reports-612097892|title=US jets target senior IS leader in attack on Libya camp|work=Middle East Eye|accessdate=14 April 2016}}&lt;/ref&gt;
----
{{Flagicon image|Flag of Jihad.svg|size=22px}} '''[[al-Qaeda]]:'''
* 298+ killed&lt;ref name=&quot;10,700persons&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.syriahr.com/en/?p=79228|title=About 3 thousand citizens were killed by the International Coalition warplanes in Syria within about 10700 persons who were killed during 38 months of their military operations in Syria|work=SOHR|date=23 November 2017|accessdate=11 December 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.defense.gov/News/Article/Article/1055727/us-airstrike-kills-more-than-100-al-qaida-fighters-in-syria|title=U.S. Airstrike Kills More Than 100 al-Qaida Fighters in Syria|work=[[US Department of Defense]]|date=20 January 2017}}&lt;/ref&gt;
'''[[Jaysh al-Sunna]]:'''
* 10 killed&lt;ref name=&quot;10,700persons&quot;/&gt;
----

85,000+ militants killed
| casualties3 = 13,568 Iraqi and Syrian civilians killed by ISIL&lt;ref name=&quot;Iraq 2015: A Catastrophic Normal&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.iraqbodycount.org/analysis/numbers/2014/|title=Iraq 2014: Civilian deaths almost doubling year on year|publisher=|accessdate=14 April 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.syriahr.com/en/?p=44636 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170410050120/http://www.syriahr.com/en/?p=44636 |dead-url=yes |archive-date=10 April 2017 |title=2142 civilian citizens among the 4000 people executed by the &quot;Islamic state&quot; during the 20th month of announcing the &quot;Caliphate State&quot; in Syria |publisher=SOHR |accessdate=1 March 2016 }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;2,500 civilians killed by Coalition airstrikes in Iraq and Syria&lt;ref&gt;&quot;[https://www.washingtonpost.com/news/checkpoint/wp/2017/03/24/airstrike-monitoring-group-overwhelmed-by-claims-of-u-s-caused-civilian-casualties/ Airstrike monitoring group overwhelmed by claims of U.S.-caused civilian casualties]&quot;. ''The Washington Post''. 24 March 2017.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;[http://www.abc.net.au/7.30/content/2017/s4636101.htm Is the Australia Defence Force transparent enough about its role in Iraq and Syria?]&quot;. ABC News. 14 March 2017.&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;2,142 civilians killed by ISIL in Syria&lt;ref name=&quot;auto1&quot;/&gt;&lt;br&gt;
7 civilians killed by airstrikes in Libya&lt;ref&gt;{{cite web|title=Civilians killed as Egypt launches air strikes in Libya |url=http://www.aljazeera.com/news/2015/02/egypt-bombs-isil-targets-libya-mass-beheadings-150216063339037.html|publisher=[[Al Jazeera English]]|accessdate=17 February 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
650+ civilians killed by ISIL outside Iraq and Syria

7,600,000 Syrian civilians displaced&lt;ref name=&quot;International Business Times&quot;&gt;{{cite web|title=Isis: Worst refugee crisis in a generation as millions flee Islamic State in Iraq and Syria |url=http://www.ibtimes.co.uk/isis-worst-refugee-crisis-generation-millions-flee-islamic-state-iraq-syria-1506613|publisher=International Business Times|accessdate=10 July 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,300,000 Iraqi civilians displaced&lt;ref name=&quot;International Business Times&quot;/&gt;|{{بایراق|کانادا|size=22px}}&lt;ref name=WP_coalition_list /&gt;

&lt;small&gt;'''Support:'''&lt;/small&gt;
{{Collapsible list
|bullets=yes
|title=&lt;small&gt;Military aid:&lt;/small&gt;
|{{بایراق|آلبانی|size=22px}}&lt;ref name=&quot;Besar Likmeta&quot; /&gt;
|{{بایراق|بوسنی و هرزقووین|size=22px}}&lt;ref name=&quot;Armed Forces of Bosnia and Heregovina will donate 15 million bullets to Iraq.&quot; /&gt;
|{{بایراق|بولغاریستان|size=22px}}&lt;ref name=&quot;autogeneratedlv&quot;/&gt;
|{{بایراق|کروواسی|size=22px}}&lt;ref name=&quot;jutarnji1&quot;/&gt;
|{{بایراق|قیبریس جومهوریتی|size=22px}}&lt;ref name=&quot;reuters1&quot;/&gt;
|{{بایراق|چک جومهوریتی|size=22px}}&lt;ref name=WP_coalition_list /&gt;
|{{بایراق|ایستونی|size=22px}}&lt;ref name=WP_coalition_list /&gt;
|{{بایراق|کانادا|size=22px}}&lt;ref name=WP_coalition_list /&gt;
|{{بایراق|یونان|size=22px}}&lt;ref name=&quot;Greek Reporter&quot; /&gt;
|{{بایراق|ماجاریستان|size=22px}}&lt;ref name=WP_coalition_list /&gt;
|{{بایراق|ایتالیا|size=22px}}&lt;ref name=&quot;corriere1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;huffingtonpost1&quot;/&gt;
|{{بایراق|کویت|size=22px}}&lt;ref name=&quot;aljazeera1&quot;/&gt;
|{{بایراق|لوبنان|size=22px}}&lt;ref name=WP_coalition_list /&gt;
|{{بایراق|ناتو|size=22px}}
|{{بایراق|ایسپانیا|size=22px}}
|{{بایراق|سنقاپور|size=22px}}&lt;ref name=&quot;channelnewsasia1&quot;/&gt;
|Unnamed Middle Eastern countries&lt;ref name=&quot;online.wsj.com&quot; /&gt;
|Unnamed Eastern European countries&lt;ref name=&quot;online.wsj.com&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;weaver1&quot;/&gt;}}
{{Collapsible list
|bullets=yes
|title=&lt;small&gt;Humanitarian aid:&lt;/small&gt;
|{{بایراق|اوروپا بیرلیگی|size=22px}}
|{{بایراق|اوتریش|size=22px}}&lt;ref name=WP_coalition_list /&gt;
|{{بایراق|اندونزی|size=22px}}
|{{بایراق|Ireland|size=22px}}&lt;ref name=WP_coalition_list /&gt;
|{{بایراق|ژاپون|size=22px}}&lt;ref name=WP_coalition_list /&gt;
|{{بایراق|لوکزامبورق|size=22px}}&lt;ref name=WP_coalition_list /&gt;
|{{بایراق|نیوزیلند|size=22px}}&lt;ref name=WP_coalition_list /&gt;
|{{بایراق|لهیستان|size=22px}}&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;/&gt;
|{{بایراق|ایسلوواکی|size=22px}}&lt;ref name=&quot;rousek1&quot;/&gt;
|{{بایراق|ایسلوونی|size=22px}}&lt;ref name=&quot;state1&quot;/&gt;
|{{بایراق|جنوبی کوره|size=22px}}&lt;ref name=WP_coalition_list /&gt;
|{{بایراق|سوئد|size=22px}}&lt;ref name=&quot;thelocal.se&quot; /&gt;
|{{بایراق|تایوان|size=22px}}&lt;ref name=WP_coalition_list /&gt;
}}
{{Collapsible list
|bullets=yes
|title=&lt;small&gt;Intelligence aid:&lt;/small&gt;
|{{بایراق|ايسرائيل|size=22px}}&lt;ref name=&quot;israelnationalnews1&quot;/&gt;
}}
----
'''[[Russia–Syria–Iran–Iraq coalition|RSII coalition]]''':&lt;br&gt;
{{بایراقچه|روسیه|size=22px}} [[روسیه]] &lt;small&gt;(airstrikes)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;lenta1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;sputniknews1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;autogenerated3&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;rambler1&quot;/&gt;
&lt;br&gt;{{بایراق|سوریه|size=22px}}
&lt;br&gt;{{بایراق|ایران|size=22px}}&lt;ref name=&quot;foreignpolicy1&quot;/&gt;
&lt;br&gt;{{بایراق|عراق|size=22px}}&lt;br/&gt;
*{{Flagicon image|Popular Mobilization Forces (Iraq) logo.jpg}} [[al-Hashd al-Shaabi|Iraqi Shia militias]] &lt;small&gt;(see below)&lt;/small&gt;
{{بایراق|Hezbollah|size=22px}}&lt;ref name=&quot;csmon&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;alarabiya1&quot;/&gt;
----
'''Local forces:'''
{{Collapsible list
|bullets=yes
|title=&lt;small&gt;Local forces in Iraq:&lt;br&gt;&lt;!--Please do not add misc local militias that are not directly supported by intervening nations--&gt;&lt;/small&gt;
|{{بایراقچه|عراق|size=22px}} [[عراق]] Government&lt;small&gt; (supported by U.S. and RSII coalitions)&lt;/small&gt;
|[[Popular Mobilization Forces (Iraq)|Shi'a militias]]: &lt;small&gt;(supported by Iran)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;12Julynytimes&quot; /&gt;
*[[Asa'ib Ahl al-Haq]]
*{{Flagicon image|Badr Organisation Military flag.svg|size=22px}} [[Badr Organization]]
*{{Flagicon image|Kata'ib Hezbollah flag.svg|size=22px}} [[Kata'ib Hezbollah]]
*{{Flagicon image|Flag of Promised Day Brigades.svg|size=22px}} [[Promised Day Brigade]]
|{{بایراقچه|عراق کوردیستانی|size=22px}} [[عراق کوردیستانی]]
|[[File:Flag of Iraq Turkmen Front.svg|border|22px]] [[Iraqi Turkmen Front]] &lt;small&gt;(supported by Turkey)&lt;/small&gt;
|{{Flagicon image|Flag of the Assyrians (gold and blue Assur).svg|size=22px}} [[Nineveh Plain Protection Units]]}}
{{Collapsible list
|bullets=yes
|title=&lt;small&gt;Local forces in Syria:&lt;!--Please do not add other civil war participants that are not directly supported by intervening nations, that includes the Syrian government per talk page discussions--&gt;&lt;br&gt;&lt;/small&gt;
|{{بایراق|سوریه|size=22px}} &lt;small&gt;(supported by Russia and Iran)&lt;/small&gt;
|{{Flagicon image|Flag of Syria (2025-).svg}} [[Syrian Opposition]] &lt;small&gt;(U.S. &amp; allies)&lt;/small&gt;
|{{بایراقچه|Syrian Kurdistan|size=22px}} [[Syrian Kurdistan]] &lt;small&gt;(U.S. &amp; allies, Russia &amp; foreign Kurds)&lt;/small&gt;
[[File:Flag of Syrian Turkmens (variant 2).svg|border|22px]] [[Syrian Turkmen Brigades]] &lt;small&gt;(supported by Turkey)&lt;/small&gt;}}
{{Collapsible list
|bullets=yes
|title=&lt;small&gt;[[Syrian Civil War spillover in Lebanon|Local forces in Lebanon]]:&lt;/small&gt;
|{{بایراق|لوبنان|size=22px}}
|{{بایراق|Hezbollah|size=22px}}
|{{Flagicon image|Flag_of_the_Lebanese_Communist_Party.svg|size=22px}}[[Lebanese Communist Party]]}}
----
'''[[February 2015 Egyptian airstrikes in Libya|Egyptian-led intervention]]:''' &lt;small&gt;(in Libya)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
{{بایراق|میصر|size=22px}}&lt;br&gt;
{{بایراق|لیبی|size=22px}}&lt;br&gt;
----
'''[[بوکو حرام آیاقلانماسی]]:'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;([[Boko Haram]] joined ISIL in 2015)&lt;/small&gt;
'''{{بایراق|نیجریه|size=22px}}'''&lt;br /&gt;{{بایراق|کامرون|size=22px}}&lt;br /&gt;{{بایراق|چاد|size=22px}}&lt;br /&gt;{{بایراق|نیجر|size=22px}}&lt;br /&gt;{{بایراق|بوروندی|size=22px}}&lt;br /&gt; {{بایراق|آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|size=22px}}&lt;br /&gt;&lt;small&gt;''See also: [[بوکو حرام آیاقلانماسی]]''&lt;/small&gt;
----
{{بایراق|الجزاییر|size=22px}}&lt;ref name=&quot;ibtimes1&quot;/&gt;
----
{{Collapsible list
|title=[[Islamic Military Alliance]]:
|bullets=yes
|{{بایراق|بحرئین|size=22px}}
|{{بایراق|بنقلادش|size=22px}}
|{{بایراق|بنین|size=22px}}
|{{بایراق|چاد|size=22px}}
|{{بایراق|کومور آدالاری|size=22px}}
|{{بایراق|فیل دیشی ساحیلی|size=22px}}
|{{بایراق|جیبوتی|size=22px}}
|{{بایراق|میصر|size=22px}}
|{{بایراق|قابون|size=22px}}
|{{بایراق|قینه|size=22px}}
|{{بایراق|اوردون|size=22px}}
|{{بایراق|کویت|size=22px}}
|{{بایراق|لوبنان|size=22px}}
|{{بایراق|لیبی|size=22px}}
|{{بایراق|مالدیو|size=22px}}
|{{بایراق|مالی|size=22px}}
|{{بایراق|مالزی|size=22px}}
|{{بایراق|مراکش|size=22px}}
|{{بایراق|موریتانی|size=22px}}
|{{بایراق|نیجر|size=22px}}
|{{بایراق|نیجریه|size=22px}}
|{{بایراق|پاکیستان|size=22px}}
|{{بایراق|قطر|size=22px}}
|{{بایراق|عربیستان|size=22px}}
|{{بایراق|سنقال|size=22px}}
|{{بایراق|سیرالئون|size=22px}}
|{{بایراق|سومالی|size=22px}}
|{{بایراق|سودان|size=22px}}
|{{بایراق|تورکیه|size=22px}}
|{{بایراق|توقو|size=22px}}
|{{بایراق|تونیس|size=22px}}
|{{بایراق|ایمارات|size=22px}}
|{{بایراق|یمن|size=22px}}
}}|Contingents
}}

'''''ایسلام دؤولتی علیهینه ساواش موداخیله''' ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]: International military intervention against ISIL) [[سوریه ایچ ساواشی]]نین بیر قیسمی‌دیر. [[عراق]] و [[سوریه]] و [[لیبی]] و [[نیجریه]] و [[افغانیستان]] و [[گونئی دوغو آسیا]] یئرینده اوز وئرمیش‌دیر

== گؤرونتولر ==

&lt;gallery&gt;
file:Seal of Combined Joint Task Force – Operation Inherent Resolve.svg
file:Flag of Syrian Turkmens (variant 2).svg
file:United States humanitarian airdrop over Iraq, Aug. 8, 2014.jpg
file:President Obama Makes a Statement on Iraq - 080714.ogv
file:US AirStrikes in Iraq Map.png
file:VIDEO OF U.S. MILITARY F-A-18 HORNET STRIKES IN IRAQ, AUG. 8(1).webm
file:RAF CONDUCTS FIRST AIR STRIKES OF IRAQ MISSION MOD 45158635.jpg
file:Operation Inherent Resolve 150304-F-MG591-123.jpg
file:Combined Air and Space Operations Center 151007-F-MS415-015.jpg
file:USS Philippine Sea (CG-58) launches Tomamhawk missiles in September 2014.jpg
file:Destroyed neighborhood in Raqqa.png
file:Vladimir Putin and Barack Obama (2015-09-29) 04.jpg
file:USS Wasp conducts flight operations. (29091917825).jpg
file:24 December 2016 CJCS USO Holiday Tour PT. 2 161224-D-PB383-080 (31850877755).jpg

&lt;/gallery&gt;
== قایناق‌لار ==
{{قایناق}}
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«[[:ایسلام دؤولتی علیهینه ساواش موداخیله]]»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر). 
{{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو
| یازار     =no 
| ویکی‌سؤزلوک    =no 
| ویکی‌کیتاب    =no 
| ویکی‌سؤز =no 
| ویکی‌قایناق   =no 
| ویکی‌آمبار   =International military intervention against ISIL
| ویکی‌خبر      =no 
| ویکی‌گیل    =no 
| ویکی‌دولانما    =no
| ویکی‌بیلیم‌یورد    =no
}}

{{ساواش-قارالاما}}
{{Authority control}}

ایسلام دؤولتی علیهینه ساواش موداخیله

[[بؤلمه:ساواشلار]]
[[بؤلمه:۲۰۱۴-جو ایلده عراق]]
[[بؤلمه:۲۰۱۵-جی ایلده عراق]]
[[بؤلمه:۲۰۱۶-جی ایلده عراق]]
[[بؤلمه:آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ساواش‌لاری]]
[[بؤلمه:عراقین ساواش‌لاری]]
[[بؤلمه:داعشین ساواش‌لاری]]
[[بؤلمه:بوکو حرام آیاقلانماسی]]</text>
      <sha1>gkxp611gs05mmorowvv3heokc4nj73f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>نخجیوان دؤیوشو (۱۴۰۶)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>255887</id>
    <revision>
      <id>1591562</id>
      <parentid>659753</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T09:39:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yousiphh</username>
        <id>21519</id>
      </contributor>
      <origin>1591562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1977" sha1="5aeg8nkqnf6dielbg60pkn4wiodg60a" xml:space="preserve">{{Infobox military conflict
|conflict=Battle of Nakhchivan
| image= Arasrivermap.jpg
| image_size = 300
|caption=Map of Nakhchivan city near River Aras.
|partof=Timurid Invasion of Azerbaijan
|date=October 14, 1406
|place=[[Nakhchivan (city)|Nakhchivan]] near [[آراز]], modern Azerbaijan
|result=Decisive [[قاراقویونلولار]] Victory
|combatant1= [[قاراقویونلولار]]
|combatant2= [[Timurids|Timurid Empire]]
|commander1=[[Qara Yusuf|Abu Nasr Qara Yusuf]]
|commander2=[[Abu Bakr bin Miran Shah]]
|strength1=
|strength2=
|casualties1=
|casualties2=
}}

'''''نخجیوان دؤیوشو''' (۱۴۰۶) ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]: Battle of Nakhchivan (1406)) [[تیموریلر]] و [[قاراقویونلولار]] قوشونو آراسیندا باش وئرن دؤیوش.[[ناخجیوان]] و [[آراز]] یئرینده اوز وئرمیش‌دیر بۇ وۇروشون سوْنو [[قاراقویونلولار]] غلبه‌سیله بیتمیش‌دیر
== قایناق‌لار ==
{{قایناق}}
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«[[:en:Battle of Nakhchivan (1406)|Battle of Nakhchivan (1406)]]»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر). 
{{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو
| یازار     =no 
| ویکی‌سؤزلوک    =no 
| ویکی‌کیتاب    =no 
| ویکی‌سؤز =no 
| ویکی‌قایناق   =no 
| ویکی‌آمبار   =Battle of Nakhchivan (1406)
| ویکی‌خبر      =no 
| ویکی‌گیل    =no 
| ویکی‌دولانما    =no
| ویکی‌بیلیم‌یورد    =no
}}

{{ساواش-قارالاما}}
{{Authority control}}

[[بؤلمه:ساواشلار]]
[[بؤلمه:قاراقویونلولارین ساواش‌لاری]]
[[بؤلمه:تیموریلرین ساواش‌لاری]]</text>
      <sha1>5aeg8nkqnf6dielbg60pkn4wiodg60a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>جان بولتون</title>
    <ns>0</ns>
    <id>266667</id>
    <revision>
      <id>1591565</id>
      <parentid>1147525</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T11:41:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1591565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6585" sha1="t3kz7t2nzdyodw6wchuhzl642j3bp3e" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
|image        = John R. Bolton official photo.jpg
|office       = 27th [[National Security Advisor (United States)|United States National Security Advisor]]
|president    = [[Donald Trump]]
|deputy       = [[Ricky L. Waddell]]&lt;br /&gt;[[Mira Ricardel]]
|term_start   = April 9, 2018
|term_end     =
|predecessor  = [[H. R. McMaster]]
|successor    =
|office1      = 25th [[United States Ambassador to the United Nations]]
|president1   = [[George W. Bush]]
|term_start1  = August 2, 2005
|term_end1    = December 31, 2006
|predecessor1 = [[John Danforth]]
|successor1   = [[Zalmay Khalilzad]]
|office2      = 3rd [[Under Secretary of State for Arms Control and International Security Affairs]]
|president2   = George W. Bush
|term_start2  = May 11, 2001
|term_end2    = July 31, 2005
|predecessor2 = [[John D. Holum]]
|successor2   = [[Robert Joseph]]
|office3      = 18th [[Assistant Secretary of State for International Organization Affairs]]
|president3   = [[George H. W. Bush]]
|term_start3  = May 22, 1989
|term_end3    = January 20, 1993
|predecessor3 = [[Richard S. Williamson]]
|successor3   = [[Douglas J. Bennet]]
|office4      = [[United States Assistant Attorney General]] for the [[United States Department of Justice Civil Division|Civil Division]]
|president4   = [[Ronald Reagan]]
|term_start4  = 1988
|term_end4    = 1989
|predecessor4 = Richard K. Willard
|successor4   = [[Stuart M. Gerson]]
|office5      = [[United States Assistant Attorney General]] for the [[U.S. Department of Justice Office of Legislative Affairs|Office of Legislative Affairs]]
|president5   = Ronald Reagan
|term_start5  = 1985
|term_end5    = 1988
|predecessor5 = Robert A. McConnell&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.congress.gov/nomination/99th-congress/690|title=PN690 - Nomination of John R. Bolton for Department of Justice, 99th Congress (1985-1986)|date=December 16, 1985|website=www.congress.gov|accessdate=July 22, 2018}}&lt;/ref&gt;
|successor5   = Thomas M. Boyd&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.congress.gov/nomination/100th-congress/1250|title=PN1250 - Nomination of Thomas M. Boyd for Department of Justice, 100th Congress (1987-1988)|date=October 14, 1988|website=www.congress.gov|accessdate=July 22, 2018}}&lt;/ref&gt;
|office6      = [[United States Agency for International Development|Assistant Administrator of the United States Agency for International Development for Program and Policy Coordination]]
|president6   = Ronald Reagan
|term_start6  = 1982
|term_end6    = 1983
|predecessor6 = Alexander Shakow&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.presidency.ucsb.edu/ws/index.php?pid=43356|title=Ronald Reagan: Nomination of John R. Bolton To Be an Assistant Administrator of the Agency for International Development|website=www.presidency.ucsb.edu|accessdate=July 22, 2018|archivedate=2018-07-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180712003957/http://www.presidency.ucsb.edu/ws/index.php?pid=43356}}&lt;/ref&gt;
|successor6   = Richard A. Derham&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.presidency.ucsb.edu/ws/index.php?pid=39277|title=Ronald Reagan: Nomination of Richard A. Derham To Be an Assistant Administrator of the Agency for International Development|website=www.presidency.ucsb.edu|accessdate=July 22, 2018|archivedate=2018-07-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180722070048/http://www.presidency.ucsb.edu/ws/index.php?pid=39277}}&lt;/ref&gt;
|birth_name   = John Robert Bolton
|birth_date   = {{nowrap|{{birth date and age|1948|11|20}}}}
|birth_place  = [[Baltimore]], [[Maryland]], U.S.
|death_date   =
|death_place  =
|party        = [[Republican Party (United States)|Republican]]
|spouse       = {{marriage|Christine Bolton|1972|1983}}&lt;br /&gt;Gretchen Smith
|children     = 1
|education    = [[Yale University]] ([[Bachelor of Arts|BA]], [[Juris Doctor|JD]])
|branch       = {{Ublist| [[Maryland Army National Guard]]| [[United States Army Reserve]]}}
|serviceyears = 1970–1976&lt;ref name=&quot;UNamb&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.congress.gov/congressional-report/109th-congress/executive-report/1/1|title=Ex. Rept. 109-1 – The Nomination of John R. Bolton to be U.S. Representative to the United Nations with Rank of Ambassador and U.S. Representative to the United Nations Security Council and U.S. Representative to the United Nations General Assembly During His Tenure of Service as U.S. Representative to the United Nations|website=www.congress.gov}}&lt;/ref&gt;
|rank         =
|unit         =
}}

'''جان رابرت بولتون''' [[اینگیلیس دیلی]]:John R. Bolton) (دوغوم:20ی نوامبر 1948 [[بالتیمور]]) [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکالی]] سیاستچی و وکیل دیر.9 آوریل 2018ده آمریکانین میللی امنیت یاردیمجیسی اولدو و [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرین جومهوری حزبی]]دن سئچیلیب.2005-2006 جی ایللرده آمریکانین [[بیرلشمیش میلتلر گوونلیک شوراسی]]ندا سفیرایدی.

[[آمریکن اینتر پرایز انیستیتیوسی]] و [[فاکس نیوز]] کانالی و [[یونسا تشکیلاتی]] ندا عوضو اولوب.آمریکانین [[عراق]]ا یوروماقیندا یاردیمجیلاردان اولدو و [[ایران]] ایله محاربه سالماق ایستیر.

==قایناق==
https://en.wikipedia.org/wiki/John_R._Bolton
&lt;references /&gt;

[[بؤلمه:کیمسه‌لر قارالامالاری]]
[[بؤلمه:آمریکالی سیاستچیلر]]
[[بؤلمه:۱۹۴۸-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار]]
[[بؤلمه:20th-century American lawyers]]
[[بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر]]
[[بؤلمه:20th-century Lutherans]]
[[بؤلمه:21st-century American lawyers]]
[[بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر]]
[[بؤلمه:21st-century Lutherans]]
[[بؤلمه:American anti-communists]]
[[بؤلمه:American conservative people]]
[[بؤلمه:American Enterprise Institute]]
[[بؤلمه:American Lutherans]]
[[بؤلمه:American nationalists]]
[[بؤلمه:American political commentators]]
[[بؤلمه:Critics of Islamism]]
[[بؤلمه:George H. W. Bush administration personnel]]
[[بؤلمه:George W. Bush administration personnel]]
[[بؤلمه:Kirkland &amp;amp; Ellis alumni]]
[[بؤلمه:Lawyers from Baltimore]]
[[بؤلمه:یاشایان اینسانلار]]
[[بؤلمه:Maryland National Guard personnel]]
[[بؤلمه:Maryland Republicans]]
[[بؤلمه:بتزدا، مریلند دوغوملولار]]
[[بؤلمه:ووین]]</text>
      <sha1>t3kz7t2nzdyodw6wchuhzl642j3bp3e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>دانیلو (فوتبالیست، دوغوم ۱۹۹۱)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328332</id>
    <revision>
      <id>1591556</id>
      <parentid>1591542</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T15:05:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-43397-40|~2026-43397-40]] ([[User talk:~2026-43397-40|دانیشیق]]) طرفین‌دن ائدیلمیش دییشیک‌لیک‌لر [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] طرفین‌دن ائدیلمیش دییشیک‌لیک‌لره قایتاریلدی.</comment>
      <origin>1575812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9650" sha1="3eqvlccllhxkqr69xax1db05kh35hfj" xml:space="preserve">{{Infobox football biography
| name = Danilo
| image = 20180610 FIFA Friendly Match Austria vs. Brazil Danilo Luiz 850 1591.jpg
| image_size = 200
| caption = Danilo with [[برزیل میلّی فوتبال تیمی|برزیل]] in 2018
| fullname = Danilo Luiz da Silva&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.premierleague.com/news/465277|title=Squads for 2017/18 Premier League confirmed|publisher=Premier League|date=1 September 2017|accessdate=9 September 2017}}&lt;/ref&gt;
| birth_date = {{birth date and age|1991|7|15|df=y}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF|title=2018 FIFA World Cup Russia: List of players: Brazil|publisher=FIFA|page=4|format=PDF|date=10 June 2018|accessdate=11 June 2018|archivedate=2018-06-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180619164139/https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF}}&lt;/ref&gt;
| birth_place = [[Bicas]], Brazil
| height = 1.84 m&lt;ref name=PL&gt;{{cite web|url=https://www.premierleague.com/players/5328/Danilo/overview|title=Danilo: Overview|publisher=Premier League|accessdate=15 May 2018|archivedate=2018-05-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180515134420/https://www.premierleague.com/players/5328/Danilo/overview}}&lt;/ref&gt;
| position = [[Defender (association football)#Full-back|Full back]]
| currentclub = [[منچستر سیتی فوتبال کولوبو|منچستر سیتی]]
| clubnumber = 3
| youthyears1 = 2004–2005 | youthclubs1 = [[Tupynambás Futebol Clube|Tupynambás]]
| youthyears2 = 2006–2009 | youthclubs2 = [[América Futebol Clube (MG)|América Mineiro]]
| years1 = 2009–2010 | clubs1 = [[América Futebol Clube (MG)|América Mineiro]] | caps1 = 37 | goals1 = 4
| years2 = 2010–2011 | clubs2 = [[سانتوس فوتبال کولوبو|سانتوس]] | caps2 = 15 | goals2 = 0
| years3 = 2012–2015 | clubs3 = [[پورتو فوتبال کولوبو|پورتو]] | caps3 = 91 | goals3 = 11
| years4 = 2015–2017 | clubs4 = [[رئال مادرید فوتبال کولوبو|رئال مادرید]] | caps4 = 41 | goals4 = 3
| years5 = 2017– | clubs5 = [[منچستر سیتی فوتبال کولوبو|منچستر سیتی]] | caps5 = 25 | goals5 = 3
| nationalyears1 = 2011 | nationalteam1 = [[Brazil national under-20 football team|Brazil U20]] | nationalcaps1 = 15 | nationalgoals1 = 2
| nationalyears2 = 2012 | nationalteam2 = [[Brazil national under-23 football team|Brazil U23]] | nationalcaps2 = 4 | nationalgoals2 = 1
| nationalyears3 = 2011– | nationalteam3 = [[برزیل میلّی فوتبال تیمی|برزیل]] | nationalcaps3 = 22 | nationalgoals3 = 0
| club-update = 26 December 2018
| nationalteam-update = 20 November 2018
| medaltemplates = 
{{MedalCompetition|[[Football at the Summer Olympics|Summer Olympics]]}}
{{MedalSilver|[[2012 Summer Olympics|2012 London]]|[[Football at the 2012 Summer Olympics - Men's tournament|Team]]}}
}}
'''دانیلو''' (فوتبالیست، دوغوم ۱۹۹۱) ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]: Danilo (footballer, born July 1991)) (دوْغوم:{{birth date and age|1991|7|15|df=y}} [[Bicas]]) بیر فوتبالیست. [[منچستر سیتی فوتبال کولوبو]] و [[برزیل]] میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و [[مودافع]] موقعیتینده اوْیناییب. [[فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸]] اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
==اوْیونلاری==

{| class=wikitable style=text-align:center
|+ Appearances and goals by club, season and competition
|-
!rowspan=2|Club
!rowspan=2|Season
!colspan=3|League
!colspan=2|National Cup{{efn|Includes [[Taça de Portugal]], [[Copa del Rey]] and [[FA Cup]]}}
!colspan=2|League Cup{{efn|Includes [[Taça da Liga]] and [[EFL Cup]]}}
!colspan=2|Continental
!colspan=2|Other
!colspan=2|Total
|-
!Division!!Apps!!Goals!!Apps!!Goals!!Apps!!Goals!!Apps!!Goals!!Apps!!Goals!!Apps!!Goals
|-
|rowspan=3|[[América Futebol Clube (MG)|América Mineiro]]
|[[2009 Campeonato Brasileiro Série C|2009]]&lt;ref name=Soccerway&gt;{{cite web|url=https://uk.soccerway.com/players/danilo-luiz-da-silva/75848/|title=Danilo: Summary|website=Soccerway|publisher=Perform Group|accessdate=21 January 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;For Copa do Brasil: {{cite news|url=https://extra.globo.com/esporte/aguia-pa-america-mg-estreiam-na-copa-br-245205.html|title=Águia-PA e América-MG estreiam na Copa BR|trans-title=Águia-PA and América-MG debut in Brazilian Cup|newspaper=Extra|location=Rio de Janeiro|language=pt|date=3 March 2009|accessdate=21 January 2019}}&lt;br /&gt;{{cite news|url=http://futpedia.globo.com/campeonato/copa-do-brasil/2009/03/19/america-mg-0-x-1-aguia-de-maraba|title=América-MG 0 x 1 Águia de Marabá|trans-title=América-MG 0 x 1 Águia de Marabá|website=Futpédia|publisher=Grupo Globo|language=pt|date=19 March 2009|accessdate=21 January 2019|archive-date=2019-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190121232632/http://futpedia.globo.com/campeonato/copa-do-brasil/2009/03/19/america-mg-0-x-1-aguia-de-maraba|url-status=dead|archivedate=2019-01-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190121232632/http://futpedia.globo.com/campeonato/copa-do-brasil/2009/03/19/america-mg-0-x-1-aguia-de-maraba}}&lt;/ref&gt;
|[[Campeonato Brasileiro Série C|Série C]]
|8||0||0||0||colspan=2|—||colspan=2|—||2{{efn|name=MIN|Appearances in [[Campeonato Mineiro]]}}||0||10||0
|-
|[[2010 Campeonato Brasileiro Série B|2010]]&lt;ref name=Soccerway/&gt;
|[[Campeonato Brasileiro Série B|Série B]]
|7||0||colspan=2|—||colspan=2|—||colspan=2|—||12{{efn|name=MIN}}||2||19||2
|-
!colspan=2|Total
!15||0||0||0||colspan=2|—||colspan=2|—||14||2||29||2
|-
|rowspan=3|[[سانتوس فوتبال کولوبو|سانتوس]]
|[[2010 Santos FC season|2010]]&lt;ref name=Soccerway/&gt;
|[[Campeonato Brasileiro Série A|Série A]]
|26||4||0||0||colspan=2|—||0||0||colspan=2|—||26||4
|-
|[[2011 Santos FC season|2011]]&lt;ref name=Soccerway/&gt;
|Série A
|23||1||colspan=2|—||colspan=2|—||14{{efn|Appearances in [[Copa Libertadores]]}}||4||15{{refn|group=lower-alpha|Thirteen appearances in [[Campeonato Paulista]], two appearances and one goal in [[FIFA Club World Cup]]}} ||1||52||6
|-
!colspan=2|Total
!49||5||0||0||colspan=2|—||14||4||15||1||78||10
|-
|rowspan=5|[[پورتو فوتبال کولوبو|پورتو]]
|[[2011–12 FC Porto season|2011–12]]&lt;ref name=Soccerway/&gt;
|[[Primeira Liga]]
|6||0||colspan=2|—||1||0||1{{efn|Appearance in [[یوفا آوروپا لیقا‌سی]]}}||0||colspan=2|—||8||0
|-
|[[2012–13 FC Porto season|2012–13]]&lt;ref name=Soccerway/&gt;
|Primeira Liga
|28||2||2||0||5||0||7{{efn|name=UCL|Appearance(s) in [[اوروپا قهرمانلار لیگی]]}}||0||0||0||42||2
|-
|[[2013–14 FC Porto season|2013–14]]&lt;ref name=Soccerway/&gt;
|Primeira Liga
|28||3||5||0||3||0||12{{efn|Six appearances in UEFA Champions League, six in UEFA Europa League}}||0||0||0||48||3
|-
|[[2014–15 FC Porto season|2014–15]]&lt;ref name=Soccerway/&gt;
|Primeira Liga
|29||6||0||0||1||0||10{{efn|name=UCL}}||1||colspan=2|—||40||7
|-
!colspan=2|Total
!91||11||7||0||10||0||30||1||0||0||138||12
|-
|rowspan=3|[[رئال مادرید فوتبال کولوبو|رئال مادرید]]
|[[2015–16 Real Madrid CF season|2015–16]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bdfutbol.com/en/p/j20024.html?temp=2015-16|title=Danilo: Danilo Luiz da Silva: Matches: 2015–16|publisher=BDFutbol|accessdate=21 January 2019}}&lt;/ref&gt;
|[[لا لیگا]]
|24||2||0||0||colspan=2|—||7{{efn|name=UCL}}||0||colspan=2|—||31||2
|-
|[[2016–17 Real Madrid CF season|2016–17]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bdfutbol.com/en/p/j20024.html?temp=2016-17|title=Danilo: Danilo Luiz da Silva: Matches: 2016–17|publisher=BDFutbol|accessdate=21 January 2019}}&lt;/ref&gt;
|La Liga
|17||1||5||0||colspan=2|—||3{{efn|name=UCL}}||0||colspan=2|—||25||1
|-
!colspan=2|Total
!41||3||5||0||colspan=2|—||10||0||colspan=2|—||56||3
|-
|rowspan=3|[[منچستر سیتی فوتبال کولوبو|منچستر سیتی]]
|[[2017–18 Manchester City F.C. season|2017–18]]&lt;ref&gt;{{soccerbase season|63899|2017|accessdate=21 January 2019}}&lt;/ref&gt;
|[[اینگیلیس پرمیر لیگ]]
|23||3||3||0||6||0||6{{efn|name=UCL}}||0||colspan=2|—||38||3
|-
|[[2018–19 Manchester City F.C. season|2018–19]]&lt;ref&gt;{{soccerbase season|63899|2018|accessdate=26 January 2019}}&lt;/ref&gt;
|Premier League
|7||1||2||0||4||0||1{{efn|name=UCL}}||0||0||0||14||1
|-
!colspan=2|Total
!30||4||5||0||10||0||7||0||0||0||52||4
|-
!colspan=3|Career total
!226||23||17||0||20||0||61||5||29||3||353||31

|}
== قایناقلار ==
{{قایناق}}
{{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو
| یازار     =no 
| ویکی‌سؤزلوک    =no 
| ویکی‌کیتاب    =no 
| ویکی‌سؤز =no 
| ویکی‌قایناق   =no 
| ویکی‌آمبار   =Danilo (footballer, born July 1991)
| ویکی‌خبر      =no 
| ویکی‌گیل    =no 
| ویکی‌دولانما    =no
| ویکی‌بیلیم‌یورد    =no
}}
{{فوتبالیست-قارالاما}}
{{Authority control}}

[[بؤلمه:فوتبال اویونچولاری]]
[[بؤلمه:۱۹۹۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار]]
[[بؤلمه:یاشایان اینسانلار]]
[[بؤلمه:برزیل میلّی فوتبال تیمی]]
[[بؤلمه:پورتو کولوبونون اویونچولاری]]
[[بؤلمه:رئال مادرید کولوبونون اویونچولاری]]
[[بؤلمه:منچستر سیتی کولوبونون اویونچولاری]]
[[بؤلمه:فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اویونچولار]]</text>
      <sha1>3eqvlccllhxkqr69xax1db05kh35hfj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>آلکس ساندرو</title>
    <ns>0</ns>
    <id>334877</id>
    <revision>
      <id>1591557</id>
      <parentid>864426</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T15:17:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43552-66</username>
        <id>63747</id>
      </contributor>
      <origin>1591557</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7294" sha1="6l9k7nxpulmd9z4pbm3lg2jlbm3st51" xml:space="preserve">{{Infobox football biography
| name = Alex Sandro
| image  = 
| image_size = 
| caption  = 
| fullname = Alex Sandro Lobo Silva
| birth_date = {{Birth date and age|1991|1|26|df=y}}
| birth_place  = [[Catanduva]], Brazil
| height = {{height|m=1.80}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.juventus.com/it/squadre/prima-squadra/difensori/alex-sandro/index.php|title=Alex Sandro|publisher=juventus.com}}&lt;/ref&gt;
| position = [[Defender (association football)#Full-back|Left-back]]
| currentclub  = [[یوونتوس فوتبال کولوبو|یوونتوس]]
| clubnumber = 12
| youthyears1  = 2006–2008 |youthclubs1 = [[اتلتیکو پارانائنزه فوتبال کولوبو|اتلتیکو پارانائنزه]]
| years1 = 2008–2010 |clubs1 = [[اتلتیکو پارانائنزه فوتبال کولوبو|اتلتیکو پارانائنزه]] |caps1 = 17 |goals1 = 0
| years2 = 2010–2011 |clubs2 = [[Deportivo Maldonado]] |caps2 = 0  |goals2 = 0
| years3 = 2010–2011 |clubs3 = → [[سانتوس فوتبال کولوبو|سانتوس]] (loan) |caps3 = 30 |goals3 = 1
| years4 = 2011–2015 |clubs4 = [[پورتو فوتبال کولوبو|پورتو]]  |caps4 = 87 |goals4 = 3
| years5 = 2015–2026 |clubs5 = [[یوونتوس فوتبال کولوبو|یوونتوس]]  |caps5 = 91 |goals5 = 9
| nationalyears1 = 2011  |nationalteam1 = [[Brazil national under-20 football team|Brazil U20]] |nationalcaps1 = 11 |nationalgoals1 = 0
| nationalyears2 = 2012  |nationalteam2 = [[Brazil national under-23 football team|Brazil U23]] |nationalcaps2 = 3  |nationalgoals2 = 0
| nationalyears3 = 2011–2026 |nationalteam3 = [[برزیل میلّی فوتبال تیمی|برزیل]]  |nationalcaps3 = 13 |nationalgoals3 = 1
| medaltemplates = {{MedalCountry| {{BRA}}}} {{MedalSport|Men's [[Football at the Summer Olympics|Football]]}}
{{MedalSilver|[[2012 Summer Olympics|2012 London]]|[[Football at the 2012 Summer Olympics - Men's tournament|Team Competition]]}}
| pcupdate = 26 December 2018
| ntupdate = 20 November 2018
}}
'''آلکس ساندرو''' ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]: Alex Sandro) (دوْغوم:{{Birth date and age|1991|1|26|df=y}} [[Catanduva]]) بیر فوتبالیست. [[یوونتوس فوتبال کولوبو]] و [[برزیل]] میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و [[مودافع]] موقعیتینده اوْیناییب.
==اوْیونلاری==

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
!rowspan=&quot;2&quot;|کولوب
!rowspan=&quot;2&quot;|سیزون
!colspan=&quot;3&quot;|لیق
!colspan=&quot;2&quot;|Cup
!colspan=&quot;2&quot;|Continental
!colspan=&quot;2&quot;|Other
!colspan=&quot;2&quot;|توْپلام
|-
!لیق!!اوْیون!!قوْل!!اوْیون!!قوْل!!اوْیون!!قوْل!!اوْیون!!قوْل!!اوْیون!!قوْل
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|[[اتلتیکو پارانائنزه فوتبال کولوبو|اتلتیکو پارانائنزه]]
|[[2008 Campeonato Brasileiro Série A|2008]]
|rowspan=&quot;2&quot;|[[Campeonato Brasileiro Série A|Série A]]
|1||0||0||0||colspan=2|–||0||0||1||0
|-
|[[2009 Campeonato Brasileiro Série A|2009]]
|16||0||0||0||colspan=2|–||8&lt;ref name=&quot;PAR&quot; group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;All appearance(s) in [[Campeonato Paranaense]]&lt;/ref&gt;||1||24||1
|-
!colspan=&quot;2&quot;|توْپلام
!17!!0!!0!!0!!colspan=2|–!!8!!1!!25!!1
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|[[سانتوس فوتبال کولوبو|سانتوس]]
|[[2010 Santos FC season|2010]]
|rowspan=&quot;2&quot;|Série A
|24||1||4||1||colspan=2|–||1&lt;ref name=&quot;PAU&quot; group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;All appearance(s) in [[Campeonato Paulista]]&lt;/ref&gt;||1||29||3
|-
|[[2011 Santos FC season|2011]]
|6||0||colspan=2|–||11&lt;ref name=&quot;COL&quot; group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;All appearance(s) in [[Copa Libertadores]]&lt;/ref&gt;||0||7&lt;ref name=&quot;PAU&quot; group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;||0||24||0
|-
!colspan=&quot;2&quot;|توْپلام
!30!!1!!4!!1!!11!!0!!8!!1!!53!!3
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[پورتو فوتبال کولوبو|پورتو]]
|[[2011–12 Primeira Liga|2011–12]]
|rowspan=&quot;5&quot;|[[Primeira Liga]]
|7||1||0||0||1&lt;ref name=&quot;UEL&quot; group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;All appearance(s) in [[یوفا آوروپا لیقا‌سی]]&lt;/ref&gt;||0||3&lt;ref name=&quot;TDL&quot; group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;All appearance(s) in [[Taça da Liga]]&lt;/ref&gt;||0||11||1
|-
|[[2012–13 Primeira Liga|2012–13]]
|25||1||0||0||6&lt;ref name=&quot;UCL&quot; group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;All appearance(s) in [[اوروپا قهرمانلار لیگی]]&lt;/ref&gt;||0||5&lt;ref name=&quot;TDL&quot; group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;||0||36||1
|-
|[[2013–14 Primeira Liga|2013–14]]
|26||0||5||0||11&lt;ref name=&quot;UCUE&quot; group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Five matches in UEFA Europa League, five matches in UEFA Champions League&lt;/ref&gt;||0||5&lt;ref name=&quot;SCTL&quot; group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;One appearance in [[Supertaça Cândido de Oliveira]], four appearances in Taça da Liga&lt;/ref&gt;||0||47||0
|-
|[[2014–15 Primeira Liga|2014–15]]
|28||1||0||0||11&lt;ref name=&quot;UCL&quot; group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;||0||1&lt;ref name=&quot;TDL&quot; group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;||0||40||1
|-
|[[2015–16 Primeira Liga|2015–16]]
|1||0||0||0||0||0||0||0||1||0
|-
!colspan=&quot;2&quot;|توْپلام
!87!!3!!5!!0!!29!!0!!14!!0!!135!!3
|-
|rowspan=&quot;5&quot;|[[یوونتوس فوتبال کولوبو|یوونتوس]]
|[[2015–16 Juventus F.C. season|2015–16]]
|rowspan=&quot;4&quot;|[[سری آ]]
|22||2||5||0||5&lt;ref name=&quot;UCL&quot; group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;||0||colspan=2|—||32||2
|-
|[[2016–17 Juventus F.C. season|2016–17]]
|27||3||4||0||11&lt;ref name=&quot;UCL&quot; group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;||0||1&lt;ref name=&quot;SCI&quot; group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;All appearance(s) in [[Supercoppa Italiana]]&lt;/ref&gt;||0||43||3
|-
|[[2017–18 Juventus F.C. season|2017–18]]
|26||4||2||0||10&lt;ref name=&quot;UCL&quot; group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;||0||1&lt;ref name=&quot;SCI&quot; group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;All appearance(s) in [[Supercoppa Italiana]]&lt;/ref&gt;||0||39||4
|-
|[[2018–19 Juventus F.C. season|2018–19]]
|20||0||2||0||7&lt;ref name=&quot;UCL&quot; group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;||0||1&lt;ref name=&quot;SCI&quot; group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;All appearance(s) in [[Supercoppa Italiana]]&lt;/ref&gt;||0||30||0
|-
!colspan=&quot;2&quot;|توْپلام
!95!!9!!13!!0!!33!!0!!3!!0!!144!!9
|-
!colspan=&quot;3&quot;|Career total
!229!!13!!22!!1!!73!!0!!33!!2!!357!!16
|}
{{reflist|group=&quot;lower-alpha&quot;}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | [[برزیل میلّی فوتبال تیمی|برزیل]]
|-
!Year!!اوْیون!!قوْل
|-
|2011||2||0
|-
|2012||4||0
|-
|2017||4||0
|-
|2018||3||1
|-
!Total||13||1
|}
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot;
|+ International goals by date, venue, cap, opponent, score, result and competition
|-
!scope=col|No.
!scope=col data-sort-type=date|Date
!scope=col|Venue
!scope=col|Cap
!scope=col|Opponent
!scope=col|Score
!scope=col|Result
!scope=col|Competition
|-
| 1. || 12 October 2018 || [[King Saud University|King Saud University Stadium]], [[ریاض]], Saudi Arabia || align=center | 12 || {{Fb|KSA}} || align=center | '''2'''–0 || align=center | 2–0 || [[Exhibition game#Association football|Friendly]]
|}
== قایناقلار ==
{{قایناق}}
{{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو
| یازار     =no 
| ویکی‌سؤزلوک    =no 
| ویکی‌کیتاب    =no 
| ویکی‌سؤز =no 
| ویکی‌قایناق   =no 
| ویکی‌آمبار   =Alex Sandro
| ویکی‌خبر      =no 
| ویکی‌گیل    =no 
| ویکی‌دولانما    =no
| ویکی‌بیلیم‌یورد    =no
}}
{{فوتبالیست-قارالاما}}
{{Authority control}}

[[بؤلمه:فوتبال اویونچولاری]]</text>
      <sha1>6l9k7nxpulmd9z4pbm3lg2jlbm3st51</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>محمد صبحی (دروازه‌بان)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>337532</id>
    <revision>
      <id>1591555</id>
      <parentid>1160253</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T13:50:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Goalkeeper92</username>
        <id>39000</id>
      </contributor>
      <comment>https://www.kicker.ch/mohamed-sobhy/spieler/confederations-cup/2009/aegypten</comment>
      <origin>1591555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2967" sha1="lrclzih6xt17d71jznel40vhkc8gtmz" xml:space="preserve">{{Infobox football biography
| name = Mohamed Sobhy
| image  = 
| image_size = 
| caption  = 
| fullname = Mohamed Yasser Mansour Sobhy Eleywa
| birth_date = {{birth date and age|1981|08|30|df=y}}
| birth_place  = [[Tell El Kebir]], [[اسماعیلیه اوستانی]], Egypt
| height = 1.76m
| position = [[Goalkeeper (association football)|Goalkeeper]]
| currentclub  = [[الداخلیه فوتبال کولوبو|الداخلیه]]
| clubnumber = 1
| youthyears1  = 
| youthclubs1  = [[اسماعیلی ایدمان کولوبو|اسماعیلی]]
| years1 = 2001–2014
| clubs1 = [[اسماعیلی ایدمان کولوبو|اسماعیلی]]
| caps1  = 133
| goals1 = 0
| years2 = 2014–2015
| clubs2 = [[سموحه فوتبال کولوبو|سموحه]]
| caps2  = 17
| goals2 = 0
| years3 = 2015–2017
| clubs3 = [[اسماعیلی ایدمان کولوبو|اسماعیلی]]
| caps3  = 11
| goals3 = 0
| years4 = 2017–2018
| clubs4 = [[میصر المقاصه فوتبال کولوبو|میصر المقاصه]]
| caps4  = 2
| goals4 = 0
| years5 = 2018–
| clubs5 = [[الداخلیه فوتبال کولوبو|الداخلیه]]
| caps5  = 13
| goals5 = 0
| nationalyears1 = 2001–2002
| nationalteam1  = [[Egypt national under-20 football team|Egypt U20]]
| nationalcaps1  = 
| nationalgoals1 = 
| nationalyears2 = 2007–2014
| nationalteam2  = [[میصر میلّی فوتبال تیمی|میصر]]
| nationalcaps2  = 6
| nationalgoals2 = 0
| club-update  = 18:58, 22 November 2018 (UTC)
| nationalteam-update = 
}}
'''محمد صبحی''' (دروازه‌بان) ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]: Mohamed Sobhy) (دوْغوم:{{birth date and age|1981|08|30|df=y}} [[Tell El Kebir]]) بیر فوتبالیست. [[الداخلیه فوتبال کولوبو]] و [[میصر]] میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و [[قولر]] موقعیتینده اوْیناییب.
== قایناقلار ==
{{قایناق}}
{{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو
| یازار     =no 
| ویکی‌سؤزلوک    =no 
| ویکی‌کیتاب    =no 
| ویکی‌سؤز =no 
| ویکی‌قایناق   =no 
| ویکی‌آمبار   =Mohamed Sobhy
| ویکی‌خبر      =no 
| ویکی‌گیل    =no 
| ویکی‌دولانما    =no
| ویکی‌بیلیم‌یورد    =no
}}
{{فوتبالیست-قارالاما}}
{{Authority control}}

[[بؤلمه:فوتبال اویونچولاری]]
[[بؤلمه:۱۹۸۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار]]
[[بؤلمه:یاشایان اینسانلار]]
[[بؤلمه:فوتبال قولرلری]]
[[بؤلمه:۲۰۰۸ آفریقا میلتلر کاپی اویونچولاری]]
[[بؤلمه:۲۰۰۹ فیفا کونفدراسیونلار کاپی اویونچولاری]]
[[بؤلمه:اسماعیلی کولوبونون اویونچولاری]]
[[بؤلمه:سموحه کولوبونون اویونچولاری]]</text>
      <sha1>lrclzih6xt17d71jznel40vhkc8gtmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>قارا اسکندر</title>
    <ns>0</ns>
    <id>479572</id>
    <revision>
      <id>1591563</id>
      <parentid>1557378</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T09:40:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yousiphh</username>
        <id>21519</id>
      </contributor>
      <origin>1591563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7308" sha1="gmonvk67rbarrue8kneyq792kmmg5vj" xml:space="preserve">{{پادیشاه بیلگی قوتوسو
|آد= [[File:KarakoyunluFlag.png|40px]] سولطان قارا ایسکندر [[File:KarakoyunluFlag.png|40px]]
|باشلیق= سولطان{{جب}}پادیشاه{{جب}}[[قاراقویونلولار|قاراقویونلولار دؤولتی]]'نین ۳-جو (یا بیر باخیما گؤره ۲-جی) پادیشاهی.
|شکیل=Coin of Qara Iskander (Kara Koyunlu).jpg
|شکیل اؤلچوسو= 300px
|شکیلین آلت یازیسی= سولطان قارا ایسکندر قاراقویونلو'نون دؤنمینده ضرب اوْلونموش سیکّه.
|ایللر= [[۱۴۲۰ (میلادی)]] _ [[۱۴۲۹ (میلادی)]] (ایلک دؤورو) {{جب}} [[۱۴۳۱ (میلادی)]] _ [[۱۴۳۶ (میلادی)]] (ایکینجی دؤورو)
|تاج‌قویماق=[[۱۴۲۰ (میلادی)]]، [[تبریز]] (ایلک دؤورو){{جب}} [[۱۴۳۱ (میلادی)]]، [[تبریز]] (ایکینجی دؤورو)
|تفویض=
|کامیل آد= سولطان قارا ایسکندر قاراقویونلو قارا یوسف اوغلو
|لقب= سولطان قارا ایسکندر بیگ
|تعمید=
|دوغوم گونو= [[۲۱ آوریل]] [[۱۳۹۵ (میلادی)]]
|دوغوم یئری= [[تبریز]]
|اؤلوم تاریخی= [[۱۴۳۶ (میلادی)]]
|اؤلوم یئری= [[آلینجا قالاسی]]، [[خانقاه (جولفا)]]
|باسدیریلان یئر= [[خانقاه (جولفا)]]
|باسدیرما تاریخی= [[۱۴۳۶ (میلادی)]]
|سونراکی شاه= [[جهان‌شاه|جهان‌شاه قاراقویونلو]]
|اؤنجه‌کی شاه= [[قارا یوسف]] {{جب}} [[ابوسعید (قاراقویونلو)]]
|خاتون=
|آرواد ۱=
|آرواد ۲=
|آرواد ۳=
|آرواد ۴=
|آرواد ۵=
|آرواد ۶=|آرواد ۷=|آرواد ۸=|آرواد ۹=|issue=|offspring=
|کاخ=
|سولاله= [[قاراقویونلولار|قاراقویونلولار دؤولتی]] {{جب}} [[بارانلی طایفاسی]] 
|سلطنت آوازی=
|سلطنت شوعاری=
|آتاسی= [[قارا یوسف]]
|آناسی=
|اوشاقلار= '''اوغلانلاری:''' الوند، ملیک‌قاسیم، اسد، روستم، ترخان، ملیک‌محمد، شاه‌قوباد، شاه‌علی،&lt;ref name=&quot;Faruk Sümer&quot;/&gt;ابو اسحاق، امیر یاساق.&lt;ref&gt;Həsən bəy Rumlus.s.142.&lt;/ref&gt;

'''قیزلاری:''' آراییش بیگیم، شاهسارای بیگیم.&lt;ref name=&quot;Faruk Sümer&quot;&gt;Faruk Sümer.s.143.&lt;/ref&gt;
|دین= [[ایسلام]] ([[شیعه]])
|ایمضا=
|ایمضاء=}}
'''قارا ایسکندر بیگ قاراقویونلو''' _ [[قارا یوسف]] اوغلو و قاراقویونلولار دولتینین ایکینجی حکمداری.1421 جی میلادی ایلدن 1438 جی ایله قدر حکم ائت میشدیر و سونون دا اوغلو قباد توسطینن اولدورولموشدور.

==شاهروخلا بیرینجی ساواشی==
شاهروخ تیموری قارا یوسوف اولمه دن آدربایجانا ساری سالدیرییی باشلامیشدیر لاکین قارا یوسوفون اولومو سبب اولور کی قاراقویونلو لار طرفیندن هچ بیر مقاومت گوستریلمه سین و شاهروخ آذربایجانی ساواش سیز فتح اتسین .
1421 جی ایلده شاهروخ قارا عثمان آق قویونلونون تحریکیله اسکندره سالدیرماغی پیلانلاییر.
بخشی دئنیلن موضع ده اسکندرله شاهروخ قارشی قارشیا دوروب و ساواشیرلار بو ساواش اوچ گون سورور و سونوندا شاهروخ غالیب اولور و اسکندر قاچ ماغا مجبوراولور.شاهروخ آدربایجان حکومتین قارا عثمان اوغلو علی بیگه تاپشیریر و اوزو هراتا قاییدیر.

بو خبری بیلن قارا یوسوفون اوغلو اسپند میرزا شاهروخ هراتا دونندن سورا تبریزه سالدیریر و آذربایجانیاله گئچیریر علی بیگ ایسه قاچیر لاکین اسپند میرزانین حکومتی اوزون سور مور نیه کی قارداشی اسکندرین گلیش خبرین اشیدرک تبریزه ترک اتماغا مجبور قالیر .
بویله لیک له امیر اسکندر تبریزی اله گئچیریر.
==شاهروخلا ایکینجی ساواش==
1425 جی ایلده اسکندر اخلاط حاکیمینی مغلوب ائدیر سورا 1427 ایلینده کوردوستان حاکیمینی ده مغلوب ائدیر اونون آردینداندا جسارت تاپاراق سلطانیه شهرینه سالدیریب و شاهروخا ساواش آچیر.
1428 ایلینده شاهروخ اوردوسویلا آذربایجانا ساری یولا دوشور ، سلطانیه یئتیشمه میش اسکندر اورا ترک ادیر و دالی چئوریر .
شاهروخ سلطانیه دن تبریزه و تبریزدن ده سلماسا گدیر و سلماس دا اسکندر له ساواشیر و گینه دا اسکندر بو ساواش دا یئنیلیر.

شاهروخ قاراباغ قیشلاقینا گئدیر اوردا قارا یوسف اوغلو ابوسعید اونون خدمتینه گلیر و بیله سینن بیعت ائدیر .

شاهروخ آذربایجان حکومتین ابو سعیده وئریر و هراتا قاییدیر.
==شاهروخلا سونونجو ساواش==
1430 ایلینده اسکندر تبریزه سالدیریر و شهری فتح ائدرک قارداشینین اولدورور.
اسکندر یئرینده دورمایب و قاراباغا دا سالدیراراق اورانی طالان ائدیر.
شروانشاه سلطانی شاهروخا نامه یازیر و اوندان کمک ایستیییر شاهروخ دا عجله نن ایش یاپماییر و صبر الیر .
سونوندا 1434 ایلینده شاهروخ بویوک اوردولا اوچونجو سئری تبریزه ساری یولا دوشور .
اسکندر شهری ترک ائدیرو آنادولویا گدیر آما قارداشی [[جهانشاه]] قالیر و شاهروخ گلنده اوننان بیعت الییر.
شاهروخ قارا عثمانا نامه گوندیریر و ایستییر کی اسکندرین یولونو باغلاسن .ارزروم دا قارا ین یولونو کسیر و ایکی اوردو بیربیرینن ساواشیرلار،سونوج دا اسکندر غالیب گلیر و قارا عثمان دا یارالانیب اولور.
شاهروخ آذربایجان ، روم و شامی جهانشاها وئریر و 1436 ایلینده هراتا ساری یولا دوشور .
==اسکندر بیگین اولومو==
اسکندر شاهروخون قاییتماغیندان سورا تبریزه سالدیریر آماقارداشی جهانشاهدان یئنیلیر و النجق قلعه سینه چکیلیر.
سونوندا 1438 جی میلادی ایلینده اسکندر بیگ اوغلو قباد شاه الینن اولدورولور.

== قایناقلار ==
تاریخ ایران منصور جدی</text>
      <sha1>gmonvk67rbarrue8kneyq792kmmg5vj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ابوسعید (قاراقویونلو)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>479589</id>
    <revision>
      <id>1591564</id>
      <parentid>1144877</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T09:40:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yousiphh</username>
        <id>21519</id>
      </contributor>
      <origin>1591564</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2009" sha1="4eyy0enstvkojv89fm8a0in59siouhj" xml:space="preserve">{{پادیشاه بیلگی قوتوسو
|آد= [[File:KarakoyunluFlag.png|40px]] ابوسعید قاراقویونلو [[File:KarakoyunluFlag.png|40px]]
|باشلیق= سولطان{{جب}}[[قاراقویونلولار|قاراقویونلولار دؤولتی]]'نین ایکینجی (یا بیر باخیمدان اوچونجو) پادیشاهی.
|شکیل=
|شکیل اؤلچوسو=
|شکیلین آلت یازیسی=
|ایللر= [[۱۴۲۹ (میلادی)]] _ [[۱۴۳۱ (میلادی)]]
|تاج‌قویماق= [[۱۴۲۹ (میلادی)]]، [[تبریز]]
|تفویض=
|کامیل آد= ابوسعید بیگ قاراقویونلو قارا یوسف اوغلو
|لقب= ابوسعید بیگ
|تعمید=
|دوغوم گونو= [[۱۷ اوْکتوبر]] [[۱۳۹۹ (میلادی)]]
|دوغوم یئری= [[تبریز]]
|اؤلوم تاریخی= [[۱۴۳۱ (میلادی)]]
|اؤلوم یئری= [[تبریز]]
|باسدیریلان یئر=
|باسدیرما تاریخی=
|سونراکی شاه= [[قارا اسکندر]]
|اؤنجه‌کی شاه= [[قارا اسکندر]]
|خاتون=
|آرواد ۱=
|آرواد ۲=
|آرواد ۳=
|آرواد ۴=
|آرواد ۵=
|آرواد ۶=|آرواد ۷=|آرواد ۸=|آرواد ۹=|issue=|offspring=
|کاخ=
|سولاله= [[قاراقویونلولار|قاراقویونلولار دؤولتی]] {{جب}} [[بارانلی طایفاسی]]
|سلطنت آوازی=
|سلطنت شوعاری=
|آتاسی= [[قارا یوسف]]
|آناسی=
|اوشاقلار=
|دین= [[ایسلام]] ([[شیعه]])
|ایمضا=
|ایمضاء=}}
'''ابوسعید قاراقویونلو''' _ ایرانین پادیشاهی، [[قاراقویونلولار]] دؤنمینده. ابوسعید، [[قارا یوسف]]&lt;nowiki/&gt;ین اوغلوسو ایدی.

ابوسعید، [[قاراقویونلولار|قاراقویونلولار دؤولتی]]&lt;nowiki/&gt;نین ایکینجی (بیر باخیمدان اوچو-نجو) پادیشاهی‌ایدی.

== قایناقلار ==</text>
      <sha1>4eyy0enstvkojv89fm8a0in59siouhj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>جان کیتزهابر</title>
    <ns>0</ns>
    <id>534162</id>
    <revision>
      <id>1591566</id>
      <parentid>1284493</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T11:47:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1591566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3014" sha1="3b4m72ubioxqu54l63o5404qghtopsn" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
|name = John Kitzhaber
|image = Governor Kitzhaber.jpg
|office = 35th and 37th [[Governor of Oregon]]
|term_start = January 10, 2011
|term_end = February 18, 2015
|predecessor = [[Ted Kulongoski]]
|successor = [[Kate Brown]]
|term_start1 = January 9, 1995
|term_end1 = January 13, 2003
|predecessor1 = [[Barbara Roberts]]
|successor1 = Ted Kulongoski
|office2 = [[List of Presidents of the Oregon State Senate|President of the Oregon Senate]]
|term_start2 = January 3, 1985
|term_end2 = January 3, 1993
|predecessor2 = [[Edward Fadeley]]
|successor2 = [[Bill Bradbury]]
|state_senate3 = Oregon
|district3 = 23rd
|term_start3 = January 12, 1981&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://sos.oregon.gov/archives/Pages/records/legislators_guide.aspx |title=Oregon Legislators and Staff Guide: State Government Legislators and Staff: 1981 Regular Session (61st): January 12-August 2 |publisher=Oregon Secretary of State |accessdate=February 13, 2015 |archivedate=2020-12-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201212042920/https://sos.oregon.gov/archives/Pages/records/legislators_guide.aspx }}&lt;/ref&gt;
|term_end3 = January 3, 1993
|predecessor3 = [[Jason Boe]]
|successor3 = Rod Johnson
|state_house4 = Oregon
|district4 = 45th
|term_start4 = January 1979
|term_end4 = January 1981
|predecessor4 = Al Shaw
|successor4 = Verner Anderson
|birth_name = John Albert Kitzhaber
|birth_date = {{birth date and age|1947|3|5}}
|birth_place = [[کلفکس، واشینقتون]], [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکا]]
|death_date =
|death_place =
|party = [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرین دموکرات حزبی|دموکرات]]
|spouse = Rosemary Linehan {{small|(1971–1974)}}&lt;br&gt;Sharon LaCroix {{small|(1995–2003)}}
|partner = [[Cylvia Hayes]] {{Small|(2003–present)}}
|alma_mater = {{Hlist|[[دارتموث کالجی]] (BA) &lt;br&gt; [[اورقن بیلیم وساغلیق بیلیم‌یوردو]] (MD) }}
}}
#

'''جان کیتزهابر''' ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]:John Kitzhaber) [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکالی]] [[سیاستچی]] و [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرین دموکرات حزبی|دموکرات]] حزبینین عوضوو. [[کلفکس، واشینقتون|کلفکس]] شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب.

== گؤرونتولر ==

&lt;gallery&gt;

File:John Kitzhaber acceptance speech-5.jpg
Image:DrKitzhaber2.jpg
File:John Kitzhaber.jpg

&lt;/gallery&gt;

== قایناقلار ==

{{قایناق}}

{{Authority control}}

[[بؤلمه:۱۹۴۷-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار]]
[[بؤلمه:یاشایان اینسانلار]]
[[بؤلمه:اورقن دموکراتلاری]]
[[بؤلمه:کلفکس، واشینقتون دوغوملولار]]
[[بؤلمه:رسبورق، اورقن سیاستچیلری]]
[[بؤلمه:اورقن دوغوملو دوکتورلاری]]
[[بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر]]</text>
      <sha1>3b4m72ubioxqu54l63o5404qghtopsn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>اینقمار برقمان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>604718</id>
    <revision>
      <id>1591559</id>
      <parentid>1582851</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T08:59:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1591559</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4494" sha1="qqeqnifsigrfg7rf2txve5i9af2sr8d" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = Ingmar Bergman
| image              = Ingmar Bergman (1966).jpg
| caption            = Bergman in 1966
| birth_name         = Ernst Ingmar Bergman
| other_names        = Buntel Eriksson
| birth_date         = {{Birth date|df=y|1918|7|14}}
| birth_place        = [[Uppsala]], [[Uppland]], Sweden
| death_date         = {{Death date and age|df=y|2007|7|30|1918|7|14}}
| death_place        = [[Fårö]], [[Gotland]], Sweden
| nationality        = [[Sweden|Swedish]]
| alma_mater         = [[Stockholm University]]
| occupation         = {{flatlist|
*Film director
*producer
*screenwriter
* theater director}}
| years_active       = 1944–2005
| spouse             = {{unbulleted list|{{marriage|[[Else Fisher]]&lt;br&gt;|1943|1945|end=div}}|{{marriage|Ellen Lundström&lt;br&gt;|1945|1950|end=div}}|{{marriage|Gun Grut&lt;br&gt;|1951|1959|end=div}}|{{marriage|[[Käbi Laretei]]&lt;br&gt;|1959|1969|end=div}} |{{marriage|[[Ingrid von Rosen]]&lt;br&gt;|1971|1995|end=died}}}}
| children           = 9, including:&lt;br&gt;{{plainlist|
*[[Linn Ullmann]]
*[[Eva Bergman]]
*[[Mats Bergman]]
*[[Anna Bergman]]
*[[Daniel Bergman]]
}}
| awards             = {{unbulleted list|[[Goethe Prize]]|[[Praemium Imperiale]]|[[Academy Award]]|[[BAFTA Fellowship]]}}
| signature          = Ingmar Bergman Signature.png
| signature_size     = 200px
}}


'''اینقمار برقمان''' ({{اینگیلیسجه|Ernst Ingmar Bergman}})، (۱۹۱۸-۲۰۰۷) بیر [[سوئد]]&lt;nowiki&gt;لی&lt;/nowiki&gt; [[سناریست]] و [[رژیسیونار]] ایدی. ان چوخ اؤنملی اولان و آدلانان [[سینما]] تاریخینده فیلم دوزلتن لردن ان اؤنملی اثر لریندن [[یددی مؤهره]] ، [[یئرتیجی یوخسا وحشی توتلار]] ، [[ائولنمک حسلری]] و [[فنی و ایسکندر]].

== قایناقلار ==
{{اتک‌یازی}}


==ائشیک باغلانتیلار==
{{Wikiquote-inline|Ingmar Bergman}}

{{Commons-inline|Ingmar Bergman}}
*[http://www.ingmarbergman.se/en Ingmar Bergman Foundation]
*{{IMDb name|5}}
* {{sfdb}}
*{{Tcmdb name}}
*[https://www.theguardian.com/film/ingmarbergman Ingmar Bergman], film on ''[[The Guardian]]''
*[https://www.bfi.org.uk/ingmar-bergman Ingmar Bergman] on the [[British Film Institute]]
*[https://web.archive.org/web/20060712233418/http://www.ingmarbergmanfoundation.com/ The Ingmar Bergman Foundation]
*[http://www.samlaren.org/bergman/ Ingmar Bergman all posters] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201019153533/https://samlaren.org/bergman/ |date=2020-10-19 }}
*[http://film.guardian.co.uk/interview/interviewpages/0,,427066,00.html ''The Guardian''/NFT interview with Liv Ullmann by Shane Danielson, 23 January 2001]
*[http://www.bergmanveckan.se Bergman Week] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160401163528/http://www.bergmanveckan.se/ |date=2016-04-01 }}
*[https://web.archive.org/web/20110715171049/http://www.regilexikon.com/ Regilexikon]
*[https://web.archive.org/web/20110710155447/http://www.dvdbeaver.com/film/direct-chair/bergman.htm DVD Beaver's Director's Chair] on Bergman, with links to DVD and Blu-ray comparisons of his major films

;Bibliographies
* [http://www.lib.berkeley.edu/MRC/bergman.html Ingmar Bergman Bibliography (via UC Berkeley)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181002023538/http://www.lib.berkeley.edu/MRC/bergman.html |date=2018-10-02 }}
* [http://www.ingmarbergman.se Ingmar Bergman Site]
* [https://web.archive.org/web/20071013104537/http://upress-test.hpc.msstate.edu/catalog/spring2007/ingmar_bergman.html Collection of interviews with Bergman]

{{Ingmar Bergman}}
{{Navboxes
|title = [[List of accolades and awards received by Ingmar Bergman|Awards for Ingmar Bergman]]
|list =
{{Academy Award Best Foreign Language Film}}
{{BAFTA Academy Fellowship Award}}
{{Prix de la mise en scene 1946–1959}}
{{DirectorsGuildofAmericaAwardLifetimeFilm}}
{{European Film Academy Lifetime Achievement Award}}
{{GuldbaggeAwardBestDirector}}
{{Guldbagge Award Best Screenplay}}
{{Thalberg Award}}
{{National Board of Review Award for Best Director}}
{{National Society of Film Critics Award for Best Director}}
{{National Society of Film Critics Award for Best Screenplay}}
{{New York Film Critics Circle Award for Best Director}}
{{New York Film Critics Circle Award for Best Screenplay}}
{{Sonning Prize laureates}}
}}
{{Smiles of a Summer Night}}

{{Authority control}}
{{مین مقاله}}

[[بؤلمه:کیمسه‌لر]]</text>
      <sha1>qqeqnifsigrfg7rf2txve5i9af2sr8d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>دانیشیق:فامنین</title>
    <ns>1</ns>
    <id>608714</id>
    <revision>
      <id>1591554</id>
      <parentid>1523623</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T13:13:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ardam1350</username>
        <id>63526</id>
      </contributor>
      <comment>/* فضولی دن بیر غزل */ یئنی بؤلمه</comment>
      <origin>1591554</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="206" sha1="8tewu3ld3l4vcfqqet4zlwerenrs691" xml:space="preserve">{{دانیشیق}}

== فضولی دن بیر غزل ==


[[ایشلدن:Ardam1350|Ardam1350]] ([[ایشلدن دانیشیغی:Ardam1350|دانیشیق]]) ۸ آقوست ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۱۳ (UTC)</text>
      <sha1>8tewu3ld3l4vcfqqet4zlwerenrs691</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>