یاز

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="azb">
  <siteinfo>
    <sitename>ویکی‌پدیا</sitename>
    <dbname>azbwiki</dbname>
    <base>https://azb.wikipedia.org/wiki/%D8%A2%D9%86%D8%A7_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.19</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">مدیا</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">اؤزل</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">دانیشیق</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ایشلدن</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ایشلدن دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ویکی‌پدیا</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ویکی‌پدیا دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">فایل</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">فایل دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">مدیاویکی</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">مدیاویکی دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">شابلون</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">شابلون دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">کؤمک</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">کؤمک دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">بؤلمه</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">بؤلمه دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">پوْرتال</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">پوْرتال دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ماژول</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ماژول دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>یاز</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9924</id>
    <revision>
      <id>1592710</id>
      <parentid>1591949</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T05:40:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <origin>1592710</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="535" sha1="sxeqwuk912qim6plr8mv3jkok681qi3" xml:space="preserve">[[فایل:Teva 17 3 (69).JPG|300px|thumb|'''یاز فصلی''']]

'''یاز''' [[ایل]]ین دؤرد [[ایلین فصل لری|فصلیندن]] بیریدیر.

یاز [[گونش تقویمی]]نده بیرینجی فصل ساییلیر.

یاز فصلی‌نین اۆچ [[آی]]ی واردیر:
*[[آغلارگولر]]
*[[گولن]]
*[[قیزاران]]
==آیریجا باخ==
*[[یاز اعتیدالی]]

==قایناقلار== 
{{قایناق}} 

{{شابلون:فصللر}}

[[بؤلمه:تقویم]]
[[بؤلمه:فصللر]]</text>
      <sha1>sxeqwuk912qim6plr8mv3jkok681qi3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>آمینو اسید</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24604</id>
    <revision>
      <id>1592705</id>
      <parentid>1546567</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T00:01:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1592705</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3881" sha1="erocy4t3k643h3s68k6vm0qc7lfi4sx" xml:space="preserve">[[file:AminoAcidball.svg|thumb|left|آمین تورشولار]]
'''آمینوتورشو، آمیدوتورشو&lt;ref&gt;[http://de.academic.ru/dic.nsf/meyers/4844/Amidosäuren آمیدوتورشو] Academic.ru سایتین‌دا آلمانجا ورسییاسی&lt;/ref&gt; و یا آمینوکاربون تورشوسو&lt;ref&gt;[هتتپ://اۇنیورسال_lexikon.deacademic.com/205460/Aminocarbonsäuren{{Dead link|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} آمینوکاربون تورشوسو] Deacademic.com سایتین‌دا آلمانجا&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[هتتپ://اۇنیورسال_lexikon.deacademic.com/205460/Aminocarbonsäuren{{Dead link|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} آمینوکاربون تورشوسو] Nedug.ru سایتین‌دا روسجا&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.himion.ru/articles/belki/57/amk/ آمینوکاربون تورشوسو] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211027025433/http://www.himion.ru/articles/belki/57/amk/ |date=2021-10-27 }} Himion.ru سایتین‌دا روسجا&lt;/ref&gt;''' - ترکیبین‌ده آمین (-نه۲) و کاربوکسیل (-جووه) قروپلاری اوْلان اورقانیک بیرلشمه‌لر صینفی. ۵۰۰-ا قدر آمینوتورشو نؤعو بیلینمکله یاناشی بونلارین آنجاق تخمیناً ۲۰-سی بیولوژی اوْلاراق اهمیت‌لی‌دیر. ان مؤهوم اهمیته مالیک اوْلان آمین تورشولار α-آمین تورشولاردیر.

==فیزیکی خاصه‌لری==
بۆتون آمین تورشولار یۆکسک دمادا اَرییه‌ن، سودا یاخشی حل اوْلان رنگ‌سیز کریستال‌لیک ماده‌لردیر. اوْنلارین اؤزون مخصوص لوغو اوْندان عبارت‌دیر کی، موْلکولون‌دا تورشو خاصه‌سی گؤستره‌ن کاربوکسیل قروپو و اساسی خاصه گؤستره‌ن آمین قروپو واردیر. اوْنا گؤره ده اوْنلار آمفوتر خاصه‌یه مالیک‌دیر. باشقا سؤزله، عئینی زامان‌دا هم اساسی، هم ده تورشو خاصه‌سی گؤستریرلر. اوْنا گؤره ده آمین تورشولارا اورقانیک [[آمفوتر]] ماده‌لر دئییلیر.

==طبیعت‌ده==
جانلی اوْرقانیزملرده آمین تورشولار 
[[پروتئین]]لرین و دیگر [[بیولوژی]] مؤهوم بیرلشمه‌لرین بیوسینتزین‌ده ایستیفاده ائدیلیر. [[باکتری]] لر و [[بیتکی]]لر  بۆتون لازیم اوْلان آمین تورشولاری بسیت ماده‌لردن سینتز ائتمک قابیلیتینه مالیک‌دیر. لاکین بیر سیرا جانلی اوْرقانیزملرده و اینسان‌دا بیر سیرا آمین تورشولار سینتز اوْلونا بیلمیر، اوْنا گؤره ده اوْنلار اوْرقانیزمه ییئجئک ایله داخیل اوْلمالی‌دیر. اوْنلار عوض اوْلونا بیلمه‌یه‌ن آمین تورشولار آدلانیر.

==ایستینادلار==
{{istinadlar}}

==خاریجی کچیدلر==
* [http://www.chemport.ru/chemical_encyclopedia_article_172.html کیمیادا آمین تورشولار] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120322150453/http://www.chemport.ru/chemical_encyclopedia_article_172.html |date=2012-03-22 }}
* [http://www.pereplet.ru/cgi/soros/readdb.cgi?f=ST564 Н. С. Энтелис Аминоацил-тРНК-синтетазы: два класса ферментов // Соросовский образовательный журнал، ۱۹۹۸، № ۹، с. ۱۴-۲۱]
== قایناق==

[[بؤلمه:بیولوژی]]
[[بؤلمه:فیزیولوژی]]</text>
      <sha1>erocy4t3k643h3s68k6vm0qc7lfi4sx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ژان اقوست دومینیک انقر</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30191</id>
    <revision>
      <id>1592733</id>
      <parentid>1592024</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T11:53:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Archaeodontosaurus</username>
        <id>12731</id>
      </contributor>
      <origin>1592733</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5756" sha1="brszmtfigbaqfdj2evnq7pj14m5c4ei" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|official_name            = ژان اقوست دومینیک انقر
|settlement_type          = [[آلمان شهرلرین نۆفوسا گؤره سیرالانماسی|شهر]]
|nickname                 = 
|motto                    =

&lt;!-- Images --&gt;
|image_skyline            = 
|imagesize                = 
|image_caption            = 
|image_flag               = 
|image_seal               =

&lt;!-- Maps --&gt;
|&lt;!--|pushpin_map            =
|pushpin_label_position =left 
|pushpin_map_caption    =
|pushpin_mapsize        =
|image_map                =  
|mapsize                  = 300px
|map_caption              = 
|image_map1               = 
|mapsize1                 = 
|map_caption1             =

&lt;!-- Location --&gt;
|subdivision_type         = [[دۆنیا اؤلکه‌لری‌|اؤلکه‌]]
|subdivision_name         = {{flagu|آلمان|size=23px}} 
|subdivision_type1        = [[آلمان ایالتلری|ایالت]]
|subdivision_name1        =
|subdivision_type2        = ناحیه
|subdivision_name2        =

&lt;!-- Government --&gt;
|government_footnotes     = 
|government_type          = 
|leader_title             = [[بلدیه باشچی‌سی]]
|leader_name              = 
|leader_title1            = 
|leader_name1             = 
|established_title        = 
|established_date         =

&lt;!-- Area --&gt;
|unit_pref  =  
|area_footnotes           = 
|area_magnitude           = 
|area_total_km2           = 
|area_land_km2            = 
|area_water_km2           = 
|area_total_sq_mi         = 
|area_land_sq_mi          = 
|area_water_sq_mi         =

&lt;!-- Population --&gt;
|population_as_of         = 2015
|population_footnotes     = 
|population_total         =
|population_density_km2   = auto
|population_density_sq_mi = 
&lt;!-- General information --&gt;
|timezone                 = 
|utc_offset               = 
|timezone_DST             = 
|utc_offset_DST           =
|elevation_footnotes      = 
|elevation_m              =
|elevation_ft             = 
|coordinates              =
|postal_code_type         = 
|postal_code              = 
|area_code                = 
|blank_name               =
|blank_info               = 
|blank1_name              = پوستال کود
|blank1_info              = 
|website                  = 
|footnotes                = 
}}
{{Location map|Germany |float = left|width=350 | caption =ژان اقوست دومینیک انقر شهرین نقشه اۆستونده یئری| label = ژان اقوست دومینیک انقر|position=right|background=white|lat= .|long=.}}
'''ژان اقوست دومینیک انقر''' ({{Lang-de|Jean-Auguste-Dominique Ingres}})  [[آلمان|آلمانین]]   [[ایالت|ایالتینده]] یئر آلان بیر شهردیر و   متر دنیز سوییه‌سیندن اۇجالیقی وار.  بۇ شهرین   کیلومتر موربّع ساحه سی وار.&lt;br /&gt;
== جوغرافی ==

== گؤرونتولر ==

&lt;gallery &quot;mode=traditional&quot; &quot;class=cente&quot;&quot;&gt;
Image:Jacques-Louis David 013.jpg
Image:Ingres, Self-portrait.jpg
File:Kmska Jean Auguste Dominique Ingres (1780-1867) - Zelfportret (1864) - 28-02-2010 13-37-05.jpg
Image:IngresBuste.jpg
Musée Ingres-Bourdelle - Buste d'Ingres 1908 - Bronze - Bourdelle - Joconde06070001137.jpg
File:Père-Lachaise - Division 23 - Ingres 03.jpg
Image:Lorenzo Bartolini.jpg
File:Musée Ingres-Bourdelle - Portrait de Lorenzo Bartolini; 1805 - Ingres - Joconde06070000015.jpg
File:Bernier-Ingres-1800.jpg
Image:Louis-Francois Bertin.jpg
File:Ingres - Portrait de l'abbé de Bonald.png
File:Jean_auguste_dominique_ingres_princesse_albert_de_broglie.jpg
File:Ingres cherubini.JPG
File:(Nantes) Portrait de Madame de Senonnes par Ingres - Musée d'Arts de Nantes.jpg
File:Jean auguste dominique ingres portrait of luigi cherubini.jpg
File:Charles-Joseph-Laurent Cordier - Ingres.jpg
File:Ingres Mademoiselle Jeanne Suzanne Catherine Gonin.jpg
Musée Ingres-Bourdelle - Portrait de Madame Gonse - Ingres - Joconde 06070000001.jpg
File:Jean Auguste Dominique Ingres 018.jpg
File:Jean Auguste Dominique Ingres 015.jpg
File:Jean-Auguste-Dominique Ingres - Comtesse d'Haussonville - Google Art Project.jpg
File:Jean Auguste Dominique Ingres 010.jpg
File:(Paris) Madame Marcotte de Sainte-Marie - Ingres - Musée du Louvre.jpg
File:Ingres Marcotte d-Argenteuil.jpg
Image:Dominique Ingres - Mme Moitessier.jpg
File:Moitessier (Ingres, 1851) NGA.jpg
File:Louis-Mathieu Molé.jpg
File:Joseph-Antoine Moltedo 1810 JAD Ingres.jpg
File:Amedee-David, the Comte de Pastoret, 1823-26 JAD Ingres.jpg
Image:Ingres, Madame Riviere.jpg
File:Jean Auguste Dominique Ingres 014.jpg
File:MonsieurRiviere.JPG
File:Jean auguste dominique ingres baronne james de rothschild.jpg
File:(Rouen) Portrait de femme dit la 'Belle Zélie' par Ingres - Musée des Beaux-Arts de Rouen.jpg
File:Jean Auguste Dominique Ingres 016.jpg
Image:Ingres, Napoleon on his Imperial throne.jpg
File:Jean-Auguste-Dominique Ingres - Apotheose Napoleons I.jpg
File:Charles X In 1829.jpg
File:Ferdinand-Philippe-Henri.jpg
File:Ferdinand-P.JPG
Image:Le_Bain_Turc,_by_Jean_Auguste_Dominique_Ingres,_from_C2RMF_retouched.jpg
Image:Ingre, Grande Odalisque.jpg
Image:Jean-Paul_Flandrin_-_Odalisque_with_Slave_-_Walters_37887.jpg
&lt;/gallery&gt;

== بیرده باخ ==
* [[آلمان]]
* [[آلمان شهرلرین نۆفوسا گؤره سیرالانماسی]]
== ائشیک باغلانتی‌لار ==

== قایناق‌لار ==
http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_hh.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120308232346/http://statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_hh.asp |date=2012-03-08 }} - آلمانین آمار  ایداره سی
{{آلمان شهرلری}}

[[بؤلمه:آلمان شهرلری]]</text>
      <sha1>brszmtfigbaqfdj2evnq7pj14m5c4ei</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ابلبن</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30578</id>
    <revision>
      <id>1592707</id>
      <parentid>1568855</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T04:56:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gliwi</username>
        <id>5256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:DEU Ebeleben COA.png]] → [[File:DEU Ebeleben COA.svg]] PNG → SVG</comment>
      <origin>1592707</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4052" sha1="i8lid04723bjqntn6eio49848nczznf" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|official_name            = ابلبن
|settlement_type          = [[آلمان شهرلرین نۆفوسا گؤره سیرالانماسی|شهر]]
|nickname                 = 
|motto                    =

&lt;!-- Images --&gt;
|image_skyline            = 
|imagesize                = 
|image_caption            = 
|image_flag               = 
|image_seal               =DEU Ebeleben COA.svg

&lt;!-- Maps --&gt;
|&lt;!--|pushpin_map            =
|pushpin_label_position =left 
|pushpin_map_caption    =
|pushpin_mapsize        =
|image_map                =  
|mapsize                  = 300px
|map_caption              = 
|image_map1               = 
|mapsize1                 = 
|map_caption1             =

&lt;!-- Location --&gt;
|subdivision_type         = [[دۆنیا اؤلکه‌لری‌|اؤلکه‌]]
|subdivision_name         = {{flagu|آلمان|size=23px}} 
|subdivision_type1        = [[آلمان ایالتلری|ایالت]]
|subdivision_name1        =Thüringen
|subdivision_type2        = ناحیه
|subdivision_name2        =

&lt;!-- Government --&gt;
|government_footnotes     = 
|government_type          = 
|leader_title             = [[بلدیه باشچی‌سی]]
|leader_name              = 
|leader_title1            = 
|leader_name1             = 
|established_title        = 
|established_date         =

&lt;!-- Area --&gt;
|unit_pref  =  
|area_footnotes           = 
|area_magnitude           = 
|area_total_km2           = 40.74
|area_land_km2            = 
|area_water_km2           = 
|area_total_sq_mi         = 
|area_land_sq_mi          = 
|area_water_sq_mi         =

&lt;!-- Population --&gt;
|population_as_of         = 2015
|population_footnotes     = 
|population_total         =3026
|population_density_km2   = auto
|population_density_sq_mi = 
&lt;!-- General information --&gt;
|timezone                 = 
|utc_offset               = 
|timezone_DST             = 
|utc_offset_DST           =
|elevation_footnotes      = 
|elevation_m              =245
|elevation_ft             = 
|coordinates              ={{coord|51|17|0|N|10|44|0|E|format=dms|display=inline,title}}
|postal_code_type         = 
|postal_code              = 
|area_code                = 
|blank_name               =
|blank_info               = 
|blank1_name              = پوستال کود
|blank1_info              = 99713
|website                  = [http://www.ebeleben.de/ www.stadt-ebeleben.de]
|footnotes                = 
}}
{{Location map|Germany |float = left|width=350 | caption =ابلبن شهرین نقشه اۆستونده یئری| label = ابلبن|position=right|background=white|lat=51.17|long=10.44}}'''ابلبن''' ({{Lang-de|Ebeleben}})  [[آلمان|آلمانین]]  [[تورینقن]] [[ایالت|ایالتینده]] یئر آلان بیر شهردیر و ۲۴۵ متر دنیز سوییه‌سیندن اۇجالیقی وار. ۲۰۱۵-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا  ۳۰۲۶ نفر دیر. بۇ شهرین ۴۰٫۷۴ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار.&lt;br /&gt;
== جوْغرافی ==
&lt;br /&gt;[[file:DEU Ebeleben COA.svg|400px|thumb|left| ابلبن شهرین [[آرم|آرمی]]]]&lt;br /&gt;
== گؤرونتولر ==

&lt;gallery&gt;

Rathaus Ebeleben.JPG
Ebeleben-Kirche-1-CTH.jpg
Ebeleben-Springbrunnen-CTH.jpg
Rathaus-Ebeleben.jpg
Ebeleben-Rathaus-3-CTH.jpg
Ebeleben-Rathaus-2-CTH.jpg
Ebeleben-Kriegerdenkmal-CTH.jpg
Ebeleben-Kastanie-CTH.jpg
Ebeleben Silo 2.JPG

&lt;/gallery&gt;
== بیرده باخ ==
* [[آلمان]]
* [[آلمان شهرلرین نۆفوسا گؤره سیرالانماسی]]
== ائشیک باغلانتی‌لار ==
&lt;br /&gt; [http://www.ebeleben.de/ www.stadt-ebeleben.de] ابلبن شهرین رسمی وب سایتی&lt;br /&gt;
== قایناق‌لار ==
http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_hh.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120308232346/http://statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_hh.asp |date=2012-03-08 }} - آلمانین آمار  ایداره سی
{{آلمان شهرلری}}

[[بؤلمه:آلمان شهرلری]]</text>
      <sha1>i8lid04723bjqntn6eio49848nczznf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ایلینوی در شیکاقو بیلیم‌یوردو</title>
    <ns>0</ns>
    <id>57788</id>
    <revision>
      <id>1592709</id>
      <parentid>1549490</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T05:20:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1592709</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7503" sha1="pdzmqpvucz5g8igwewmdnu2lgiza23v" xml:space="preserve">{{Infobox university
| name              = ایلینوی در شیکاقو بیلیم‌یوردو
| native_name       = 
| native_name_lang  = 
| image             = [[File:UIC Circle Mark Red.PNG|150px]]
| image_size        = 
| image_alt         = 
| caption           = 
| latin_name        = 
| other_name        = 
| former_name       = 
| motto             = Teach, research, serve, care.
| motto_lang        = 
| mottoeng          = 
| top_free_label    = 
| top_free          = 
| type              = [[دؤولت بیلیم‌یوردو|دؤولتی]]
| established       ={{start date|1965}} (predecessor schools earlier)  
| closed            = 
| founder           = 
| parent            = 
| affiliation       = 
| religious_affiliation = 
| academic_affiliation  = 
| endowment         = $2.278 billion (entire U of I system)
| budget            = 
| officer_in_charge = 
| chairman          = 
| chairperson       = 
| chancellor        = 
| president         = Timothy L. Killeen
| vice-president    = 
| superintendent    = 
| provost           = 
| vice_chancellor   = 
| rector            = 
| principal         = 
| dean              = 
| director          = 
| head_label        = 
| head              = 
| academic_staff    = 
| administrative_staff = 
| students          = ۲۷٬۸۹۰
| undergrad         = 
| postgrad          = 
| doctoral          = 
| other             = 
| address           =  
| city              = [[شیکاقو]]
| state             = 
| province          = 
| country           =[[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکا]] 
| postcode          = 
| coordinates       =  
| campus            =شهرین حومه‌سی 
| language          = 
| free_label        = 
| free              = 
| free_label2       = 
| free2             = 
| colors            = 
| athletics         = [[NCAA Division I]] – [[Horizon League]]
| sports            = 
| athletics_nickname = 
| sporting_affiliations = 
| mascot            = Sparky D. Dragon
| sports_free_label = 
| sports_free       =
| sports_free_label2 = 
| sports_free2       = 
| website           =  {{url|www.uic.edu}}
| logo              =[[File:University of Illinois at Chicago wordmark.svg|150px]] 
| logo_size         = 
| logo_alt          = 
}}
'''ایلینوی در شیکاقو بیلیم‌یوردو''' ({{lang-en| University of Illinois at Chicago}}, {{lang-fa|دانشگاه ایلینوی در شیکاگو}}، {{lang-ar|جامعة إلينوي في شيكاغو}})[[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکا]]نین [[شیکاقو]] شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسه‌سی. بۇ [[بیلیم‌یوردو]] شهرین حومه‌سینده‌دیر. و ۲۷٬۸۹۰ لیسانس و لیسانس‌دان یۆکسک اؤیره‌نجی‌سی واردیر. عۆمومی و [[دؤولت بیلیم‌یوردو|دؤولتی‌]] اؤیره‌تیم قۇرومودیر و بودجه‌‌سینی دؤولت و بؤیوک شیرکت‌لر و خالقدان آلدیغی اعانه‌لرله تامین ائدیر.

== گؤرونتولر ==
&lt;gallery&gt;
File:Catalog (1963) (14592057920).jpg|&lt;!--1963 campus model and the circle interchange
File:UICUniversityHall.jpg|&lt;!--University Hall (UIC)|University Hall, located on UIC's East Campus
File:UIC EastCampus.jpg|&lt;!--UIC's East Campus in October
File:UIC Hull House.jpg|&lt;!--Jane Addams' Hull-House Museum
File:James Stukel Towers.jpg|&lt;!--UIC's James Stukel Towers residence hall with downtown Chicago and Willis Tower in the background
File:UIC East Campus old building new look.jpg|&lt;!--Grant Hall (renovated)
File:Uic east campus spring.jpg|&lt;!--University of Illinois at Chicago (UIC) campus

&lt;/gallery&gt;


== مزون‌لار ==

{{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو
| یازار     =no 
| ویکی‌سؤزلوک    =no 
| ویکی‌کیتاب    =no 
| ویکی‌سؤز =no 
| ویکی‌قایناق   =no 
| ویکی‌آمبار   =University of Illinois at Chicago
| ویکی‌خبر      =no 
| ویکی‌گیل    =no 
| ویکی‌دولانما    =no
| ویکی‌بیلیم‌یورد    =no
}}
{{آمریکا بیلیم یوردلاری}}

== قایناق‌لار ==
{{قایناق}}
*{{cite web|url=http://grad-schools.usnews.rankingsandreviews.com/best-graduate-schools/top-business-schools/mba-rankings/page+4 |title=Best Business Schools |year=2014 |work=grad-schools.usnews.rankingsandreviews.com |publisher=U.S. News &amp; World Report |accessdate=14 March 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140201171636/http://grad-schools.usnews.rankingsandreviews.com/best-graduate-schools/top-business-schools/mba-rankings/page+4 |archivedate=February 1, 2014 |df=mdy }}
*{{cite web|url = http://colleges.usnews.rankingsandreviews.com/best-colleges/rankings/national-universities/data/page+5|title = National Universities Rankings |work = U.S. News &amp; World Report|accessdate = 2015-01-07}}
*{{cite web|title=UIC Climate Action Plan |publisher=University of Illinois at Chicago |url=http://www.uic.edu/sustainability/climateactionplan/2009_UIC_ClimateActionPlan.pdf |accessdate=September 12, 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121015114633/http://www.uic.edu/sustainability/climateactionplan/2009_UIC_ClimateActionPlan.pdf |archivedate=October 15, 2012 }}
*{{cite web|title=College of Business Administration Unveils New Home in Redesigned Douglas Hall |publisher=University of Illinois at Chicago Office of Development |url=http://tigger.uic.edu/depts/development/@uic/september11.html |archive-url=https://archive.today/20121215102957/http://tigger.uic.edu/depts/development/@uic/september11.html |dead-url=yes |archive-date=December 15, 2012 |accessdate=September 12, 2011 }}
*{{cite web|title=Administration @ UIC |publisher=University of Illinois at Chicago |url=http://www.uic.edu/index.html/administration2.shtml |accessdate=July 23, 2009 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090804193059/http://www.uic.edu/index.html/administration2.shtml |archivedate=August 4, 2009 }}
*{{cite web|last=Singh Bhagi|first=VikremJeet|title=Greek Life – Mission |url=http://www.uic.edu/depts/chcc/programs/Campus/Files/GreekLifeMission.html|accessdate=January 15, 2012}}
*{{cite web|url=http://www.uiaa.org/Chicago/uicalumni/ctxt0501e.html|title=University of Illinois Alumni Association|accessdate=June 21, 2015|archivedate=2008-11-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081122000415/http://www.uiaa.org/chicago/uicalumni/ctxt0501e.html}}
*{{cite web |url=http://www.encyclopedia.chicagohistory.org/pages/1179.html |author=Young, David M. |title=Spaghetti Bowl |year=2005 |accessdate=January 26, 2008 |publisher=[[Chicago Historical Society]] |archivedate=2012-07-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120706214017/http://www.encyclopedia.chicagohistory.org/pages/1179.html }}
*{{cite news | last1= Grossman|first1=Ron|title=University of Illinois at Navy Pier opened in 1946 to serve WWII veterans|url= http://www.chicagotribune.com/news/opinion/commentary/ct-navy-pier-university-illinois-flashback-perspec-0710-md-20160707-story.html|accessdate=27 January 2018|work=Chicago Tribune|date=8 July 2016}}
*[http://www.uiaa.org/chicago/uicalumni/ctxt0709a.html When East Met West]. &quot;UIAA Alumni Magazine&quot; Retrieved on July 31, 2009.

[[بؤلمه:بیلیم‌یوردلار]]

[[en:University of Illinois at Chicago|University of Illinois at Chicago]]</text>
      <sha1>pdzmqpvucz5g8igwewmdnu2lgiza23v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>آریزونا بیلیم‌یوردو</title>
    <ns>0</ns>
    <id>57823</id>
    <revision>
      <id>1592704</id>
      <parentid>1562787</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T22:43:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1592704</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6048" sha1="njfy1zl5kyjg8pgp6xyvq9hf20fecvx" xml:space="preserve">{{Infobox university
| name              = آریزونا بیلیم‌یوردو
| native_name       = 
| native_name_lang  = 
| image             = 
| image_size        = 150px
| image_alt         = 
| caption           = 
| latin_name        = 
| other_name        = 
| former_name       = 
| motto             = [[Bear Down|Bear Down, Arizona]]
| motto_lang        = 
| mottoeng          = 
| top_free_label    = 
| top_free          = 
| type              = [[دؤولت بیلیم‌یوردو|دؤولتی]]
| established       =Chartered 1885  
| closed            = 
| founder           = 
| parent            = 
| affiliation       = 
| religious_affiliation = 
| academic_affiliation  = 
| endowment         = $660.7 million (2016)
| budget            = 
| officer_in_charge = 
| chairman          = 
| chairperson       = 
| chancellor        = 
| president         = Robert C. Robbins
| vice-president    = 
| superintendent    = 
| provost           = 
| vice_chancellor   = 
| rector            = 
| principal         = 
| dean              = 
| director          = 
| head_label        = 
| head              = 
| academic_staff    = 
| administrative_staff = 
| students          = ۴٫۰۷2
| undergrad         = 
| postgrad          = 
| doctoral          = 
| other             = 
| address           =  
| city              = [[توسان]]
| state             = 
| province          = 
| country           =[[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکا]] 
| postcode          = 
| coordinates       =  
| campus            =شهرین حومه‌سی 
| language          = en}}
| free_label    = 
| free       = 
| free_label2    = 
| free2       = 
| colors      = 
| athletics     = 
| sports      = 
| athletics_nickname = 
| sporting_affiliations = 
| mascot      = 
| sports_free_label = 
| sports_free    =
| sports_free_label2 = 
| sports_free2    = 
| website      = 
| logo       =University of Arizona Logo 2.svg 
| logo_size     = 
| logo_alt     = 
}}
'''آریزونا بیلیم‌یوردو''' ({{lang-en| University of Arizona}}, {{lang-fa|دانشگاه آریزونا}}، {{lang-ar|جامعة أريزونا}})[[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکا]]نین [[توسان]] شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسه‌سی. بۇ [[بیلیم‌یوردو]] شهرین حومه‌سینده‌دیر. و ۴٫۰۷۲ لیسانس و لیسانس‌دان یۆکسک اؤیره‌نجی‌سی واردیر. عۆمومی و [[دؤولت بیلیم‌یوردو|دؤولتی‌]] اؤیره‌تیم قۇرومودیر و بودجه‌‌سینی دؤولت و بؤیوک شیرکت‌لر و خالقدان آلدیغی اعانه‌لرله تامین ائدیر.

== گؤرونتولر ==
&lt;gallery&gt;
File:Tucson-Old Main University of Arizona Building-1875.jpg|&lt;!--The '''Old Main''', also known as the '''University of Arizona School of Agriculture'''. It was added to the National Register of Historic Places in 1972, ref. : #72000199.
File:OldMain UofA 1889.jpg|&lt;!--Old Main in 1889
File:UAmainlibr 1008.jpg|&lt;!--Entrance to the U of A main library
File:Uofa.jpg|&lt;!--Student Union, Old Main, and Forbes building
File:U Arizona Alumni Plaza.jpg|&lt;!--Alumni Plaza in front of the Administration Building
File:University of Arizona mall.jpg|&lt;!--University of Arizona Mall
File:UAstudentu040409.jpg|&lt;!--thumb|The salvaged '''USS Arizona Bell'''. The 1,820-pound bell is one of two salvaged from the USS Arizona and is housed in the &quot;bell tower&quot; of the University of Arizona Student Union Memorial Center.
File:Arizona Stadium East Side.jpg|&lt;!--Arizona Stadium a has total capacity of 55,675

&lt;/gallery&gt;

== مزون‌لار ==

{{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو
| یازار     =no 
| ویکی‌سؤزلوک    =no 
| ویکی‌کیتاب    =no 
| ویکی‌سؤز =no 
| ویکی‌قایناق   =no 
| ویکی‌آمبار   =University of Arizona
| ویکی‌خبر      =no 
| ویکی‌گیل    =no 
| ویکی‌دولانما    =no
| ویکی‌بیلیم‌یورد    =no
}}
{{آمریکا بیلیم یوردلاری}}

== قایناق‌لار ==
{{قایناق}}
*{{cite web|url=http://www.honors.arizona.edu|title=Front - honors.arizona.edu|author=|date=|website=www.honors.Arizona.edu|access-date=July 6, 2017}}
*{{cite web|last1=Shoopman|first1=Chad|title=An Open Letter to the &amp;quot;Pride of Arizona&amp;quot;|url=http://www.prideofarizona.org/2016/03/an-open-letter-to-the-pride-of-arizona/|website=The Pride of Arizona|access-date=July 8, 2016}}
*{{cite web | title=UA Colors | publisher=Arizona Board of Regents | year=2005 | work=Traditions Tour | accessdate=March 29, 2006 | url=http://www.arizona.edu/tours/traditions/index.php |archiveurl = https://web.archive.org/web/20060214151521/http://www.arizona.edu/tours/traditions/index.php |archivedate = February 14, 2006}}
*{{cite web | title=Spring Fling | publisher=Arizona Board of Regents | year=2005 | work=UA History | accessdate=March 29, 2006 | url=http://www.arizona.edu/tours/traditions/traditions7.php |archiveurl = https://web.archive.org/web/20060504055820/http://www.arizona.edu/tours/traditions/traditions7.php |archivedate = May 4, 2006}}
*{{cite web | title=Rufus Arizona | publisher=Arizona Board of Regents | year=2005 | work=UA History | accessdate=March 29, 2006 | url=http://www.arizona.edu/tours/history/history10.php |archiveurl = https://web.archive.org/web/20060226193333/http://www.arizona.edu/tours/history/history10.php &lt;!-- Bot retrieved archive --&gt; |archivedate = February 26, 2006}}
*{{cite news |title=Biosphere 2 to Have a Permanent Home With the UA |url=http://uanews.org/node/40358 |date=June 27, 2011 |accessdate=June 27, 2011 |publisher=Office of University Communications, The University of Arizona |archivedate=2011-11-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111112035405/http://uanews.org/node/40358 }}

[[بؤلمه:بیلیم‌یوردلار]]

[[en:University of Arizona|University of Arizona]]</text>
      <sha1>njfy1zl5kyjg8pgp6xyvq9hf20fecvx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بوکونی بیلیم‌یوردو</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58126</id>
    <revision>
      <id>1592721</id>
      <parentid>1591802</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T07:34:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1592721</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5006" sha1="42h97ilvnnv4z52pxne46ym8pf6m0bo" xml:space="preserve">{{Infobox university
| name              = بوکونی بیلیم‌یوردو
| native_name       = Università Commerciale Luigi Bocconi
| native_name_lang  = 
| image             = Università degli studi Luigi Bocconi - Milano.jpg
| image_size        = 220
| image_alt         = 
| caption           = 
| latin_name        = 
| other_name        = 
| former_name       = 
| motto             = Empowering Talent
| motto_lang        = 
| mottoeng          = 
| top_free_label    = 
| top_free          = 
| type              = [[اؤزل بیلیم‌یوردو|اؤزل]]
| established       =1905  
| closed            = 
| founder           = 
| parent            = 
| affiliation       = 
| religious_affiliation = 
| academic_affiliation  = 
| endowment         = 
| budget            = 
| officer_in_charge = 
| chairman          = 
| chairperson       = 
| chancellor        = 
| president         = [[Mario Monti]]
| vice-president    = 
| superintendent    = 
| provost           = 
| vice_chancellor   = 
| rector            = 
| principal         = 
| dean              = 
| director          = 
| head_label        = 
| head              = 
| academic_staff    = 
| administrative_staff = 
| students          = ۱۰۴٬۰۰0
| undergrad         = 
| postgrad          = 
| doctoral          = 
| other             = 
| address           =  
| city              = [[میلان]]
| state             = 
| province          = 
| country           =[[ایتالیا]] 
| postcode          = 
| coordinates       =  
| campus            =شهرین حومه‌سی 
| language          = 
| free_label        = 
| free              = 
| free_label2       = 
| free2             = 
| colors            = 
| athletics         = 
| sports            = 
| athletics_nickname = 
| sporting_affiliations = 
| mascot            = 
| sports_free_label = 
| sports_free       =
| sports_free_label2 = 
| sports_free2       = 
| website           =  
| logo              = 
| logo_size         = 
| logo_alt          = 
}}
'''بوکونی بیلیم‌یوردو''' ({{lang-en| Bocconi University}}, {{lang-fa|دانشگاه بوکونی}}، {{lang-ar|جامعة بوكوني}})[[ایتالیا]]نین [[میلان]] شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسه‌سی. بۇ [[بیلیم‌یوردو]] شهرین حومه‌سینده‌دیر. و ۱۰۴٬۰۰۰ لیسانس و لیسانس‌دان یۆکسک اؤیره‌نجی‌سی واردیر. خوصوصی و [[اؤزل بیلیم‌یوردو|اؤزل]] اؤیره‌تیم قۇرومودیر.

== گؤرونتولر ==
&lt;gallery&gt;
File:Luigi Bocconi Patria Esercito Re p285.jpg|&lt;!--Luigi Bocconi
File:Bocconi-sda-pens.jpg|&lt;!--The ''pensionato'' building, between which the SDA Bocconi building is seen
File:Dubini Residence.jpg|&lt;!--The Dubini Residence (Residenza E.Dubini) of Bocconi University

&lt;/gallery&gt;

== مزون‌لار ==

{{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو
| یازار     =no 
| ویکی‌سؤزلوک    =no 
| ویکی‌کیتاب    =no 
| ویکی‌سؤز =no 
| ویکی‌قایناق   =no 
| ویکی‌آمبار   =Bocconi University
| ویکی‌خبر      =no 
| ویکی‌گیل    =no 
| ویکی‌دولانما    =no
| ویکی‌بیلیم‌یورد    =no
}}
{{ایتالیا بیلیم یوردلاری}}

== قایناق‌لار ==
{{قایناق}}
*http://www.zoominfo.com/p/Luca-Padulli/-2003472773 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180223171224/https://www.zoominfo.com/p/Luca-Padulli/-2003472773 |date=2018-02-23 }}
*http://www.thelocal.it/20151214/italian-ex-porn-star-lands-football-job
*http://www.stampa.unibocconi.it/editor/archivio_pdf/La_Bocconi_in_cifre20121114181222.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190103034736/https://www.stampa.unibocconi.it/editor/archivio_pdf/La_Bocconi_in_cifre20121114181222.pdf |date=2019-01-03 }}
*http://www.gioia.it/bellezza/capelli/interviste/a250/chiara-ferragni-influencer-testimonial-pantene-intervista/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171026091310/http://www.gioia.it/bellezza/capelli/interviste/a250/chiara-ferragni-influencer-testimonial-pantene-intervista/ |date=2017-10-26 }}
*{{cite web|title=Alumnus of the Year: Fabrizio Saccomanni|url=http://www.alumnibocconi.it/alumnus-of-the-year-fabrizio-saccomanni|publisher=Bocconi Alumni Association|accessdate=27 April 2013}}{{Dead link|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*{{cite news|last1=Green|first1=Danielle|title=A family affair|url=http://vision.ae/articles/a_family_affair|accessdate=23 May 2015|work=Vision|date=April 2015|archive-date=2015-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20150815084936/http://vision.ae/articles/a_family_affair|dead-url=yes|archivedate=2015-08-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150815084936/http://vision.ae/articles/a_family_affair}}

[[بؤلمه:بیلیم‌یوردلار]]

[[en:Bocconi University|Bocconi University]]</text>
      <sha1>42h97ilvnnv4z52pxne46ym8pf6m0bo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>الکتروشیمی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74342</id>
    <revision>
      <id>1592706</id>
      <parentid>1554935</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T02:35:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1592706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33215" sha1="0mumrbs4z4znz5vxuubfpav31mo98wc" xml:space="preserve">[[فایل:Faraday and Daniell.jpg|300px|thumb|left|اینگیلیس عالیملری جان دنیل (سوْل‌دان) و [[مایکل فارادی]] (ساغ‌دان) الکتروشیمینین بانی‌سی حساب ائدیلیرلر]]


[[الکتریک آخیمی]]&lt;nowiki/&gt;‌نین اثرینده جیسیم‌لرده و یا مۆحیط‌لرده یارانان رئاکسیا و یا الکتریک آخیمی یارادان رئاکسیالاری اینجه‌له‌یَن، کیمیا علمی‌نین بۇ بؤلومونه، الکتروْ کیمیا و یا الکتروْشیمی دئ‌ییلیر. بئله رئاکسیالاردا، المنت‌لرین اوْکسیداسیوْن سویّه‌سی آزالیب چوْخالماق‌لا دگیشیلیر.

==تاریخی==
===[[۱۶-جی عصر]]===
۱۶-جی عصرده الکتریکین یاواش-یاواش باشا دوشولمه‌یه باشلاندیغی عصر اوْلموش‌دور. بۇ عصرده، اینگیلیس عالیمی ویلیام گیلبرت ۱۷ ایل بویونجا ماقنیت و الکتریک اۆزرینه چالیشمیش و بۇ ایشلری اوْنا &quot;مغناطیسی خاصیّتنین آتاسی&quot; اۆنوانینی قازاندیرمیش‌دیر. گیلبرت، ماقنیتلرین اۆرتیم (تولید)ی و گوجلندیریلمه‌سی اۆزرینه فرق‌لی یوْللار کشف ائتمیش‌دیر. سورتونمه قوه‌سی اۆزرینده چالیشاراق ایستاتیک الکتریک چیخاران ایلک الکتریک گنراتورونو اینکیشاف ائتدیردی

===[[17-جی عصر]]===
[[۱۷۰۰]]-جی ایللرین اوْرتالارین‌دا، فرانسه شیمیچی شارل فرانسوا دوفئ عئینی یوکلرین بیر-بیرینی ایتتیی، ضد یوکلرین بیر-بیرینی چکدیی ایکی نؤع فرق‌لی   ایستاتیک الکتریکین وارلیغینی کشف ائتدی.

[[شارل کولون]] یوکلنمیش جیسیملرین، هم ده ماقنیتلرین قوتبلرینین قارشی‌لیق‌لی تأثیرینی اؤیرنمیش، سورتونمه قوه‌لرینی تدقیق ائتمیش‌دیر. [[۱۷۸۵]]-جی ایلده ایسه [[شارل کولون]] &quot;کولون قانونونو&quot; کشف ائدیر. ایتالیا حکیمی و آناتومییا متخصصی لویجی قالوانی ۱۷۹۱-جی ایلده یازدیغی اثرین‌ده  {{الکتریکین عضله حرکتلرینه تأثیری اۆزرینه شرحلر}}) کیمیوی تئپکیلر و الکتریک آراسیندا  بیر کؤرپو قوراراق الکتروشیمینین یارادیلیشینی ائتدی.

[[۱۸۰۰]]-جی ایلده اینگیلیس شیمیچیلاری ویلیام نیکولسون و یوهان ریتتر سویو ائلکترولیز یولویلا هیدروژن و اوکسیژنه آییرماغی باجاردیلار.

===[[19-جی عصر]]===
[[file:Volta-and-napoleon.PNG|200px|thumb|left|ایتالیا فیزیکی [[Alessandro Volta|آلسساندرو وولتا]] ایختیراع ائتدیی &quot;[[Batareya|باتاریا]]&quot;نی فرانسه ایمپراتورو [[Napoleon Bonapart|ناپولون بوناپارت]]ا نۆماییش ائتدیررکه‌ن]]
[[فایل:Volta-and-napoleon.PNG|200px|thumb|left|ایتالیا فیزیکی [[آلسساندرو وولتا]] ایختیراع ائتدیی &quot;[[باتاریا]]&quot;نی فرانسه ایمپراتورو [[ناپولون بوناپارت]]ا نۆماییش ائتدیررکه‌ن]]
[[۱۸۱۰]]-جو ایلده  ویلیام هید اۇوللاستون، قالوانیک پیلی داها دا اینکیشاف ائتدیریلمیش‌دیر. هامپری دوینین ائلکترولیز اۆزرینئ ائتدیی چالیشمالار، بسیط ائلکترولیتیک هوجیره‌لرده حاضیرلانان الکتریکین یوک‌لو ماده‌لر آراسینداکی کیمیوی تئپکینین و کیمیوی باغلانمانین بیر فاکتی اوْلدوغونو گؤستردی.

[[۱۸۲۰]]-جی ایلده [[هانس ائرستد]] الکتریک آخیمینین ماقنیتیک اثری‌سینی کشف ائتدی. [[آندره ماری آمپر]] ائرستدین چالیشمالارینی تکرارلادی و ریاضی دوستورونو کشف ائتدی. [[۱۸۲۱]]-جی ایلده ائستون اصیل‌لی آلمان فیزیکی توماس یوهانن سیبک ایکی فرق‌لی دمیرین یرلرین‌ده ایستی‌لیک فرقی اوْلدوغون‌دا، ائلکتریکلشدیریلمیش بیر آچیغا چیکمامیش یاراندیغینی گؤستردی.

[[۱۸۰۰]]-جی ایللر اینگیلیس شیمیچیلاری ویلیام نیکولسون و یوهانن ریتتر سویو ائلکترولیز یولو ایله هیدروژن و اوکسیژنه ائتمیی باجاردیلار. قیسا مدت سوْنرا ریتتر، الکترو-اؤرتمه پروسسینی کشف ائتدی و ائلکترولیتیک بیر پروسس‌ده اؤرتوله‌ن دمیر ایله چیخاریلان اوکسیژن میقدارینین ائلکترودلار آراسینداکی مسافه‌یه باغلی اوْلدوغونو مۆشاهیده ائتدی.&lt;ref&gt;[http://books.google.com/books?id=BchPAAAAMAAJ&amp;pg=RA2-PT168 جهارلس کنیگهت (ائد.)]&lt;/ref&gt;

[[۱۸۱۰]]-جی ایلده ویلیام هید اۇوللاستون قالوانیک باتاریانی داها دا اینکیشاف ائتدیردی. هامپری دوینین ائلکترولیز اۆزرینه ائتدیی ایشلر، ساده ائلکترولیتیک هوجیره‌لرده چیخاریلان الکتریکین ضد یوک‌لو ماده‌لر آراسینداکی کیمیوی تئپکینین و کیمیوی باغلانمانین بیر نتیجه‌سی اوْلدوغونو گؤستردی.
  
ویلیام قروو ایلک یاناجاق المنتینی [[۱۸۳۹]]-جو ایلده چیخاردی. [[۱۸۴۶]]-جی ایلده ویلهلم وبر الکترو-دینامومتری ایجاد ائدیر. [[۱۸۶۶]]-جی ایلده جورج لسلانش ایندیکی واخت‌دا  بۆتون دونیادا مشهور اوْلاراق ایستیفاده ائدیلن سینک-کربون پیلته‌سینین ایلک قاباقجی‌لی قبول ائدیله بیله‌جک المنتینین پاتنتینی(ایختراع  ثبتی) (ایختیراعچییا ایختیراعسینا گؤره تقدیم اوْلونان سند) آلدی.

[[۱۸۹۴]]-جو ایلده فریدریخ اوْستوالد اوْرقانیک تورشولارینین الکتریک کچیریجی‌لیگی و ائلکترولیتیک پارچالانماسی اۆزرینه ائتدیی ایشلرینی تماملادی.
والتر هرمان نرنست [[۱۸۸۸]]-جی ایلده آخینی چیخاران کیمیوی تئپکینین سربست انرژی‌سینین نجه هسابلاناجاغینی آچیقلایان و ایندیکی واخت‌دا نرنست تن‌لیگی اوْلاراق بیلینه‌ن برابرلیگی میدانا گتیردی. [[۱۸۹۸]]-جو ایلده فریتس هابر، ائلکترولیتیک پروسسلری کاتوت آچیغا چیکمامیشی ثابت اوْلدوق‌دا بللی ردوک‌سییا محصوللارینین میدانا گله بیلجیینی گؤستردی.

===[[20 جی عصر]]===
*[[۱۹۰۲]]-جی ایل: &quot;الکتروشیمی جمعیتی&quot; یارادیل‌دی.&lt;ref&gt;[http://www.electrochem.org/dl/hc/ ائجس هیستوری جنتر]&lt;/ref&gt;
*[[۱۹۴۹]]-جو ایل: &quot;بینلخالق الکتروشیمی جمعیتی&quot; یارادیل‌دی.&lt;ref&gt;wیللیام ل. ماسترتون، ججیلئ ن. هورلی [http://books.google.com/books?id=teubNK-b2bsC&amp;pg=PT379 جهمیستری: پرینجیپلس و راجتیونس]، جنگاگئ لارنینگ (۲۰۰۸) ایٛسبن ۰-۴۹۵-۱۲۶۷۱-۳ پ. ۳۷۹&lt;/ref&gt;
*[[۱۹۵۹]]-جو ایل: یاروسلاو قیرووسکی پولیاروقرافییانی ایختیراع ائتدیینه گؤره [[نوبل اؤدولی]] آلیر.&lt;ref&gt;[http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1948/tiselius-bio.html تهئ نوبل پریزئ ین جهمیستری ۱۹۴۸ آرنه تیسلیوس]، nobelprize.org&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.ise-online.org/geninfo/index.php تهئ ایٛنترناتیونال سوجیتی اوْف ائلجتروجهمیستری]&lt;/ref&gt;

==الکتریک جریانی==
{{ماین|الکتریک جریانی}}
'''الکتریک جریانی''' – یوک‌لو زررجیکلرین نیظام‌لی (ایستیقامتلنمیش) حرکتینه دئییلیر. الکتریک جریانینین مؤوجود اوْلماسی اۆچون ضروری شرطلر آشاغی‌داکیلاردیر:
#یوک‌لو زررجیکلر
#الکتریک ساحه‌سی
#ناقیلین اۇجلارین‌دا آچیغا چیکمامیشلار فرقی
الکتریک جریانینین آشاغی‌داکی تأثیرلری واردیر:
#ایستی‌لیک تأثیری (ایفراتکچیریجیلرده ایستی‌لیک آیریلمیر)؛ 
#کیمیوی تأثیر (آنجاق الکترولیتلرده مۆشاهیده اوْلونور)؛
#ماقنیت تأثیرلری ( بۆتون ناقیللرده مۆشاهیده اوْلونور).
ائلکتروتلاردان جریان کچیریرلر. بۇ زامان ائلترولیت‌ده باش وره‌ن حادثه‌نی محض شیمینین &quot;الکتروشیمی&quot; بؤلمه‌سی اؤیرنیر.

==الکترولیت==
{{ماین|الکترولیتلر}}
'''الکترولیتلر''' - حل ائتدیک‌ده و یا اریتدیک‌ده الکتریک جریانینی کچیره‌ن ماده‌لردیر. اوْنداکی گئدن پروسسلری &quot;الکتروشیمی&quot; بؤلمه‌سی اؤیرنیر. سودا محلوللاری و یا ارینتیلری الکتریک جریانینی کچیرمه‌یه‌ن ماده‌لر غیری-الکترولیتلر آدلانیر. الکتریک جریانی وریلدیک‌ده موثبت و منفی یوکلرین حرکتی باش وریر، اوْنلار اؤزونو بیرینجی نؤع کچیریجی اوْلان حرکت ائد‌ن الکترون قازینا اوْخشادیر.

الکترولیتلر یالنیز محلول‌دا، اوْنلاردان بیر نئچه‌سی ایسه اریتدیک‌ده الکتریک جریانینی کچیریر. کریستال‌لیک (برک) حال‌دا اوْنلار الکتریک جریانینی چوْخ پیس کئچیریر و یا هچ کچیرمیر. تیپیک الکترولیتلره مثال اوْلاراق ناتریوم-خلوری‌دی گؤسترمک اوْلار.

الکترولیتلره تورشولار، اساسلار و دۇزلار عاییددیر. سودا حل ائد‌ن زامان اوْنلار یونلارینا دیسسوسیاسییا ائدیر. یونلارین عمله گلمه‌سی غیری-الکترولیتلرله مؤ قایسه‌ده الکترولیتلرین خصوصی خاصه‌یه مالیک اوْلماسینی گؤستریر.

==الکترولیز==

'''الکترولیز''' - الکتریک جریانین‌دان کچدیک‌دن سوْنرا الکترودلاردا ایکینجی تئپکیلردان یارانان حل اوْلونموش ماده‌لرین آیریلماسینی تامین ائد‌ن فیزیکی-کیمیوی پروسس‌دیر. الکتریک قایناق‌نین اوْلماسینی طلب ائدیر. ائلکترولیز الکترولیت‌دن الکتریک جریانی کچه‌ن زامان ائلکترودلار اۆزرینده ماده توْپلانماسینا دئییلیر. الکترولیت الکتریک جریانی کچیره‌ن دۇز،تورشو و قلوی محلولونا دئییلیر. الکترولیتیک دیسسوسیاسییا سودا نیترال موْلکوللارین پارچالانماسی زامانی منفی و موثبت یونلارین عمله گلمه‌سینه دئییلیر.

==باتاریالاردا ائلکترولیز==
===قورو باتاریا===
:&lt;math&gt;Anod: Zn(s) \rightarrow Zn^{2+} (aq) + 2e^{-}\,&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;Katod: 2NH^{+}_{4}(aq)+ 2MnO_{2}(s) + 2e^{-}\rightarrow Mn_{2}O_{3}(s) + 2NH_{3} (aq) + H_{2}O (l)\,&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\mbox{Ümumi reaksiya:}Zn(s) + 2NH^{+}_{4}(aq)+ 2MnO_{2}(s) \rightarrow Zn^{2+}(aq) + Mn_{2}O_{3}(s) + 2NH_{3} (aq) + H_{2}O (l)\,&lt;/math&gt;
===جیوه‌لی باتاریا===
:&lt;math&gt;Anod: Zn(Hg) + 2OH^{-} (aq) \rightarrow ZnO(s) + H_{2}O (l) + 2e^{-}\,&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;Katod: HgO(s) + H_{2}O(l) + 2e^{-}\rightarrow Hg(l) + 2OH^{-} (aq)\,&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\mbox{Ümumi reaksiya:}Zn(Hg) + HgO(s) \rightarrow ZnO(s) + Hg(l)\,&lt;/math&gt;
===قورغوشون باتاریاسی===
:&lt;math&gt;Anod: Pb(s) + SO^{2-}_{4}(aq) \rightarrow PbSO_{4}(s) + 2e^{-}\,&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;Katod: PbO_{2}(s) + 4H^{+}(aq) + SO^{2-}_{4}(aq) + 2e^{-} \rightarrow PbSO_{4}(s) + 2H_{2}O(l)\,&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\mbox{Ümumi reaksiya:}Pb(s) + PbO_{2}(s) + 4H^{+}(aq)+2SO^{2-}_{4}(aq) \rightarrow 2PbSO_{4}(s) + 2H_{2}O(l)&lt;/math&gt;
===یاناجاق باتاریاسی===
:&lt;math&gt;Anod: 2H_{2}(g)+ 4OH^{-}(aq)\rightarrow 4H_{2}O(l)+4e^{-}\,&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;Katod: O_{2}(g)+ 2H_{2}O(l) + 4e^{-}\rightarrow 4OH^{-}(aq)\,&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\mbox{Ümumi reaksiya:} 2H_{2}(g) + O_{2}(g)\rightarrow 2H_{2}O(l)\,&lt;/math&gt;

==فارادیین الکترولیز قانونلاری==
===بیرینجی===
[[file:ElectrochemCell.png|thumb|200px|right]]
: &lt;math&gt;m = m_i N_i \,\!&lt;/math&gt; (1)
: &lt;math&gt;m_i = \frac{\mu}{N_A}&lt;/math&gt; (2)
: &lt;math&gt;N_i = \frac{\Delta q}{q_i}&lt;/math&gt; (3)
: &lt;math&gt;\Delta q = I \Delta t \,\!&lt;/math&gt; (4)
: &lt;math&gt;q_i = e z \,\!&lt;/math&gt; (5)
: &lt;math&gt;m = \frac{\mu}{z e N_A} I \Delta t&lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;m=\frac{\mu}{z F} I \Delta t&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;~F=e N_A&lt;/math&gt; 
: &lt;math&gt;k = \frac{\mu}{F z}&lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;m = kI \Delta t \,\!&lt;/math&gt; (Faradeyin birinci qanunu)

===اکینجی قانون===
: &lt;math&gt;~m=\frac{M{\cdot}I{\cdot}{\Delta}t}{n{\cdot}F}&lt;/math&gt;

===تورش موحیط===
:&lt;math&gt;\mbox{Ümumi reaksiya: }\mbox{Mn}^{2+}(aq) + \mbox{NaBiO}_3(s)\rightarrow\mbox{Bi}^{3+}(aq) + \mbox{MnO}_4^{-}(aq)\,&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\mbox{Oksidleşme: }\mbox{4H}_2\mbox{O}(l)+\mbox{Mn}^{2+}(aq)\rightarrow\mbox{MnO}_4^{-}(aq) + \mbox{8H}^{+}(aq)+\mbox{5e}^{-}\,&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\mbox{Reduksiya: }\mbox{2e}^{-}+ \mbox{6H}^{+}(aq) + \mbox{BiO}_3^{-}(s)\rightarrow\mbox{Bi}^{3+}(aq) + \mbox{3H}_2\mbox{O}(l)\,&lt;/math&gt;
Nəhayət, bu reaksiya digər reaksiyadakı elektronlarla tutuşdurularaq yazılır:
:&lt;math&gt;\mbox{Oksidleşme: }\mbox{8H}_2\mbox{O}(l)+\mbox{2Mn}^{2+}(aq)\rightarrow\mbox{2MnO}_4^{-}(aq) + \mbox{16H}^{+}(aq)+\mbox{10e}^{-}\,&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\mbox{Reduksiya: }\mbox{10e}^{-}+ \mbox{30H}^{+}(aq) + \mbox{5BiO}_3^{-}(s)\rightarrow\mbox{5Bi}^{3+}(aq) + \mbox{15H}_2\mbox{O}(l)\,&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\mbox{Ümumi reaksiya: }\mbox{14H}^{+}(aq) + \mbox{2Mn}^{2+}(aq)+ \mbox{5NaBiO}_3(s)\rightarrow\mbox{7H}_2\mbox{O}(l) + \mbox{2MnO}_4^{-}(aq)+\mbox{5Bi}^{3+}(aq)+\mbox{5Na}^{+}(aq)\,&lt;/math&gt;
===قلوی موحیط===
:&lt;math&gt;\mbox{Ümumi reaksiya: }\mbox{KMnO}_{4}+\mbox{Na}_{2}\mbox{SO}_3+\mbox{H}_2\mbox{O}\rightarrow\mbox{MnO}_{2}+\mbox{Na}_{2}\mbox{SO}_{4}+\mbox{KOH}\,&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\mbox{Oksidleşme: }\mbox{2OH}^{-}+\mbox{SO}^{2-}_{3}\rightarrow\mbox{SO}^{2-}_{4}+\mbox{H}_{2}\mbox{O}+\mbox{2e}^{-}\,&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\mbox{Reduksiya: }\mbox{3e}^{-}+\mbox{2H}_{2}\mbox{O}+\mbox{MnO}_{4}^{-}\rightarrow\mbox{MnO}_{2}+\mbox{4OH}^{-}\,&lt;/math&gt;
Nəhayət, bu reaksiya digər reaksiyadakı elektronlarla tutuşdurularaq yazılır:
:&lt;math&gt;\mbox{Oksidleşme: }\mbox{6e}^{-}+\mbox{4H}_{2}\mbox{O}+\mbox{2MnO}_{4}^{-}\rightarrow\mbox{2MnO}_{2}+\mbox{8OH}^{-}\,&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\mbox{Reduksiya: }\mbox{6OH}^{-}+\mbox{3SO}^{2-}_{3}\rightarrow\mbox{3SO}^{2-}_{4}+\mbox{3H}_{2}\mbox{O}+\mbox{6e}^{-}\,&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\mbox{Ümumi reaksiya: }\mbox{2KMnO}_{4}+\mbox{3Na}_{2}\mbox{SO}_3+\mbox{H}_2\mbox{O}\rightarrow\mbox{2MnO}_{2}+\mbox{3Na}_{2}\mbox{SO}_{4}+\mbox{2KOH}\,&lt;/math&gt;
Elektrokimya
:&lt;math&gt;\mbox{Ümumi reaksiya: }\mbox{C}_{3}\mbox{H}_{8}+\mbox{O}_{2}\rightarrow\mbox{CO}_{2}+\mbox{H}_{2}\mbox{O}\,&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\mbox{Reduksiya: }\mbox{4H}^{+} + \mbox{O}_{2}+ \mbox{4e}^{-}\rightarrow\mbox{2H}_{2}\mbox{O}\,&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\mbox{Oksidleşme: }\mbox{6H}_{2}\mbox{O}+\mbox{C}_{3}\mbox{H}_{8}\rightarrow\mbox{3CO}_{2}+\mbox{20e}^{-}+\mbox{20H}^{+}\,&lt;/math&gt;
Nəhayət, bu reaksiya digər reaksiyadakı elektronlarla tutuşdurularaq yazılır:
:&lt;math&gt;\mbox{Oksidleşme: }\mbox{20H}^{+}+\mbox{5O}_{2}+\mbox{20e}^{-}\rightarrow\mbox{10H}_{2}\mbox{O}\,&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\mbox{Reduksiya: }\mbox{6H}_{2}\mbox{O}+\mbox{C}_{3}\mbox{H}_{8}\rightarrow\mbox{3CO}_{2}+\mbox{20e}^{-}+\mbox{20H}^{+}\,&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\mbox{Ümumi reaksiya: }\mbox{C}_{3}\mbox{H}_{8}+\mbox{5O}_{2}\rightarrow\mbox{3CO}_{2}+\mbox{4H}_{2}\mbox{O}\,&lt;/math&gt;

==الکتریک خاناسی==
'''الکتریک خاناسی''' - الکترولیت دؤوره‌سینه قوشولان [[۲]] قایناق ائلکتروددان عبارت اوْلان ائلکتروکیمیوی تئپکیلری تامین ائد‌ن ائلکتروکیمیوی مکانیزمم‌دیر. ائلکترولیزده ایستیفاده اوْلونور. ایلک دفعه بۇ قورغو [[XVIII عصر]]ده لویجی قالوانی و [[آلسساندرو وولتا]] طرفین‌دن ایختیراع ائیدلمیش‌دیر. قورغودان فیزیکی مودللش‌دیرمه‌ده ایستیفاده ائدیلیر. چوْخ واختی بۇ قورغو ایله ائلکترود حادثه‌لری اؤیرنیلیر. ائلکترود [[۲]] جور اوْلور: کاتود و آنود.
:&lt;math&gt;\mbox{Anod: }\mbox{Zn}(s)\rightarrow\mbox{Zn}^{2+}(aq)+\mbox{2e}^{-}\,&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\mbox{Katod: }\mbox{Cu}^{2+}(aq)+\mbox{2e}^{-}\rightarrow\mbox{Cu}(s)\,&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\mbox{Ümumi reaksiya: }\mbox{Zn}(s)+\mbox{Cu}^{2+}(aq)\rightarrow\mbox{Cu}(s)+\mbox{Zn}^{2+}(aq)\,&lt;/math&gt;

==الکتروکیمیوی المنت==

[[فایل:BASi epsilon C3 cell stand.jpg|thumb|right|200px|الکتروشیمی آراشدیرمالارین‌دا ایستیفاده ائدیلن قورغو]]
بیر ائلکتروشیمیسال هلمنت، اؤزباشینا اینکیشاف ائد‌ن بیر اوْکسیدلشمه-ردوک‌سییا تئپکیسینی اوْرتایا چیخاردیغی انرژی‌دن الکتریک جریانی چیخارا بیله‌ن بیر جیهازدیر. بۇ جور بیر المنت لویجی قالوانی و آلسساندرو وولتایا ایتهافن قالوانیک هوجیره و یا وولتانیک هوجیره اوْلاراق دا بیلینیر. هر ایکی علم آدامی [[XVIII عصر]]ین سوْنلارین‌دا کیمیوی تئپکیلر و الکتریک جریانی ایله علاقه دار بیر چوْخ تجروبه ائتمیشلر. قالوانیک المنت‌ده آنود اوْکسیدلشدیریجینین، کاتود ایسه ردوکسیادیجینین راللاشدیغی ائلکترود اوْلاراق تعیین اوْلونار.

قالوانیک المنت‌ده‌کی دمیرلار فرق‌لی یاری-هوجیره تئپکیلرا گؤره چؤزوندوغو اۆچون فرق‌لی حل اوْلما سرعتلرینه ساهیبدیرلر و بۇ دا هر دمیر ایله الکترولیت آراسیندا  فرق‌لی ائلکترود آچیغا چیکمامیشی میدانا گلمه‌سینه سبب اوْلار. اگر ایکی دمیر آراسیندا  الکتریک بیر علاقه (مثلاً، بیر تلله) الده ائدیل‌سه، دمیرلار آراسیندا  الکتریک آخیشی راللاشار.

الکترودلار سینک و میس اوْلان و سیراسییلا سینک سولفات و میس سولفات محلوللارین‌دا بیر ائلکتروکیمیسال هوجیره دانیل المنتی اوْلاراق بیلینیر.
:&lt;math&gt;\mbox{Sink (Anod): }\mbox{Zn}(s)\rightarrow\mbox{Zn}^{2+}(aq)+\mbox{2e}^{-}\,&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\mbox{Mis (Katod): }\mbox{Cu}^{2+}(aq)+\mbox{2e}^{-}\rightarrow\mbox{Cu}(s)\,&lt;/math&gt;
آنود آیریلیشین‌دا موثبت یوکلرین ییغیلماسینی اؤنجه‌له‌مک اۆچون، دۇز کؤرپوسو آدی وئریلن و بیر الکترولیت ایله دوْلدورولموش بیر اۇ-توبو ترس چوریله‌رک المنتی یرلشدیریلیر. بئله‌جه، یونلارین آخیشی و الکتریک جریانی اۆرتیم (تولید)ی تامین ائدیلمیش اوْلور.

بیر وولتمتر واسطه‌سیله آنود و کاتود آراسینداکی آچیغا چیکمامیش اؤلچوله بیلر. ائلکتروکیمیوی المنتی آچیغا چیکمامیشی عئینی زامان‌دا ائلکتروموتور قوت و یا ائهم (الکتریک حرکت قوه‌سی) اوْلاراق دا آدلان‌دیریلار. الکترونلارین ائلکتروکیمیوی المنت‌ده ایزلدیی یولو ایفاده ائتمک مقصدیله بیر هوجیره دیاقرامی چکیلر. مثلاً، دانیل ائلمنتیوچون هوجیره دیاقرامی بۇ شکیل‌ده‌دیر:
:&lt;math&gt;\mbox{Zn}(s)|\mbox{Zn}^{2+}(1M)||\mbox{Cu}^{2+}(1M)|\mbox{Cu}(s)\,&lt;/math&gt;
اوّل، آنوددا اوْکسیدلشه‌ن دمیرین (زن) ردوکسیالانمیش فوْرماسی یازیلیر. بۇ فوْرما اوْکسیدلشمیش فوْرماسین‌دا (زن-اوْکسیدلشمه درجه‌سی:۲+)، فازالار آراسینداکی سرحدی ایفاده ائد‌ن شاقولی بیر خط ایله آیریلیر. جوت شاقولی خط، المنت‌ده‌کی دۇز کؤرپوسونون ایشارلییر. نهایت، کاتوددا ردوکسیالانمیش دمیرین اوْکسیدلشمیش فوْرماسی و ینه بیر شاقولی خط سوْنراسین‌دا دا ردوکسیالانمیش فوْرماسی یازیلیر.

==کورروزییا== 
'''کورروزییا''' -  اطراف موحیط نتیجه‌سینده دمیرلارین پاسلانماسی‌دیر. آشاغی‌داکی [[دمیر]] ائلمنتینین پاسلانمااسی وریلمیش‌دیر:
:&lt;math&gt;Fe(s)\rightarrow Fe^{2+}(ac) + 2e^{-}\,&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;2Fe(s) + O_{2}(g) + 4H^{+}(aq) \rightarrow 2Fe^{2+}(aq) + 2H_{2}O(l)\,&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;2Fe(s) + O_{2}(g) + 4H^{+}(aq) \rightarrow 2Fe^{2+}(aq) + 2H_{2}O(l)\,&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;E^{o}=E^{o}_{Katod}-E^{o}_{Anod}\,&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;E^{o}=1,23V-(-0,44V)=1,67V\,&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;4Fe^{2+}(ac) + O_{2}(g) + (4+2x)H_{2}O(l) \rightarrow 2Fe_{2}O_{3} + xH_{2}O(s) + 8H^{+}(ac)\,&lt;/math&gt;

==نرنست تن‌لیگی==
'''نرنست تن‌لیگی''' - اوْکسیدلشمه-ردوک‌سییا تئپکیسینین فعّال ماده‌لرله علاقه‌سینی یارادیر. بۇ تن‌لیک آشاغی‌داکی کیمی‌دیر:
:&lt;math&gt;E = E^0 + \frac{RT}{nF} \ln\frac{a_{\rm{Ox}}}{a_{\rm{Red}}}&lt;/math&gt;

==خصوصیّت==
ائلکتروکیمیوی پروسسلر بیر نئچه مرحله‌دن عبارت‌دیر: دیففوزییا، الکتریک ساحه‌سینین تأثیری آلتیندا یوک‌لو ذراتین میقراسییاسی (یرینی دییشمه‌سی)، ماده نین یوکونون و کۆتله‌سینین (یون شکلین‌ده) کؤچورولمه‌سی.

الکتروشیمی آنالیتیک شیمیدا ماده‌لرین تدقیقی اۆصوللارین‌دا ان گئنیش تطبیق اوْلونان پولیاروقرافییا اۆصولونو وردی. تدقیق اوْلونان ماده نین کیفیت و کیمیوی ترکیبی جریانین گۆجونون جیوه دامجی‌سی ائلکترودونون آچیغا چیکمامیشین‌دان وابسته‌لیغینا گؤره بللی ائدیلیر. پولیاروقرافییا یوْللارینین مواسیرلشدیریلمه‌سی بیر میللیلیتر محلول‌داکی قاریشیق شکلین‌ده اوْلان ماده نی ۱۰–۱۰ ق ترتیبین‌ده تعیین ائتمه‌یه ایمکان وریر.

قالوانیک المنتلرده الکتریک حرکت قوه‌سینین (ائ.ه.ق.) اؤلچولمه‌سین‌ده ایستیفاده ائدیلن ائلکتروکیمیوی یوْللار تئپکیلرین مکانیزممینی، ترمودینامیکاسینی و کینتیکاسینی اؤیره‌نمه‌یه ایمکان وریر. صنایع‌ده الکتروشیمینین کمکی ایله سودا، قلوی دمیرلار، آلومینیوم و بۇ کیمی مؤهوم محصوللارین اۆرتیم (تولید)ی اۆصوللارینین اساسلاری ایشلنیلمیش‌دیر. الوان و نادر دمیرلارین قاریشیقلاردان تمیزله‌نمه‌سین‌ده ائلکتروکیمیوی رافیندیلمه (تمیزله‌مه) اۆصوللاری گئنیش تطبیق ائدیلیر. ائلکتروسینتزین کمکی ایله ینی کیمیوی محصوللار آلیرلار. بیزیم دؤوروموزده اورقانیک سینتز ساحه‌سین‌ده الکتروشیمی قارشی‌سین‌دا بؤیوک ایمکانلار آچیلیر. بئله کی، الکتریک جریانی واسطه‌سیله چوْخ‌لو اورقانیک دیمرلر و پوْلیمرلر آلینمیش‌دیر. الکتروشیمینین هم ده ایکی اساس اۆصولو دمیرلارین کورروزییاسینا قارشی موباریزه‌ده کؤمک ائدیر:
#قالوانیک اؤرتوک املگتیرمه
#کاتود و آنود مدافعه‌سی.

==محلوللاردا الکتریک کچیرمه==
محلوللارین الکتریک کچیریجی‌لیگی حل اوْلان ماده‌لرین و هللدیجینین تبیتهین‌دن، محلولون قاتیلیغین‌دان، تِمپراتوردان و س.-دن وابسته‌دیر. محلوللار ایکینجی نؤع ناقیللردیر. بونلاردا الکتریک کچیریجیلیینی یونلار تامین ائلییرلر. خصوصی و مولیار الکتریک کچیریجی‌لیکلری فرقلندیریلیر. ساحه‌لری ۱ م۲ اوْلوب، بیر-بیرین‌دن ۱ م مسافه‌ده پارالل یرلشمیش ائلکترودلار آراسینداکی محلولون الکتریک کچیریجیلیینه خصوصی الکتریک کچیریجی‌لیگی دئییلیر و æ ایله ایشاره اوْلونور. خصوصی الکتریک کچیریجی‌لیگی خصوصی مقاومتین ترس قیمتی‌دیر. تِمپراتور آرتدیقجا æ  آرتیر. بۇ اوْنونلا ایضاح اوْلونور کی، تِمپراتور آرتدیقجا یونلارین هیدراتلاشما درجه‌سی و هللدیجینین اؤزلولویو آزالیر. مولیار الکتریک کچیریجی‌لیگی بیر-بیرین‌دن ۱ م مسافه‌ده پارالل یرلشدیریلمیش و ایچریسینده ‌ ۱ مول حل اوْلان ماده اوْلان محلولون الکتریک کچیریجی‌لیگی‌دیر.

==الکتروکیمیوی سیستملر==
ائنرژینین کیمیوی و الکتریک فوْرمالارینین قارشی‌لیق‌لی چوریلمه‌سی باش وره‌ن سیستملره الکتروکیمیوی سیستملر و یا دؤوره‌لر دئییلیر. اگر ائلکتروکیمیوی سیستملرده الکتریک انرژی‌سی کیمیوی انرژییه چوریلیرسه، بۇ سیستملره ائلکترولیزیور دئییلیر. کیمیوی انرژینین الکتریک انرژی‌سینه چوریلدیی سیستملره جریانین کیمیوی قایناق‌لری و یا قالوانیک المنت دئییلیر.
الکتروکیمیوی سیستملر [[۳]] اساس حیصّه ‌دن عبارت اوْلورلار:
#یون کچیریجیلیینه مالیک اوْلان محلول و یا ارینتی الکترولیت آدلانیر.
#الکترولیته سالینمیش دمیر‌لیک لؤوهه الکترود آدلانیر. ائلکترودلار الکترولیتله یون و یا الکترون مۆبادیله‌سین‌ده اوْلورلار.
#ائلکترودلاری بیرلش‌دیره‌ن و اوْنلار آراسیندا  الکترونلارین اؤتورولمه‌سینی تامین ائد‌ن دمیر‌لیک ناقیللره خاریجی دؤوره دئییلیر.
ائلکتروزیوردا «-» یوک‌لو الکترودا کاتود، «+» یوک‌لو الکترودا آنود دئییلیر. قالوانیک المنت‌ده«+» یوک‌لو الکترودا کاتود، «-» یوک‌لو الکترودا آنود دئییلیر. هر ایکی حال‌دا کاتودون سطحین‌ده ردوک‌سییا پروسسی، آنودون سطحین‌ده اوْکسیدلشمه پروسسی باش وریر.
واحید موثبت یوکون دؤوره بویونجا تام دؤور ائتمه‌سی اۆچون گؤرولمه‌سی لازیم گلن ایشه الکتریک حرکت قوه‌سی (ائ.ه.ق.) دئییلیر و ائ ایله ایشاره اوْلونور. آیدین‌دیر کی، ائ.ه.ق.-نی الکتریک قوه‌لری یارادا بیلمز.

==تطبیقی==
الکتروشیمی تکنیک و معیشته جریانین چوْخ‌لو قایناق‌لرینی – قالوانیک المنتلری (باتاریالاری)، باطریلاری، یاناجاق المنتلرینی ورمیش‌دیر. اۇزونموددت‌لی تأثیره مالیک المنتلری قلوی الکترولیت و سینک آنوددان حازیرلاییرلار. کاتود رولونو میسین، مانقانین و جیوه‌نین اوْکسیدلری اوْیناییر. باطریلاردان ان موهومو قورغوشون باطریودور (الکترولیت – سولفات تورشوسو، ائلکترودلار ایسه قورغوشون و قورغوشون-دیوکسیددیر: پبو۲). قورغوشون باطریلاردان آوتوموبیللرده ایستیفاده ائدیلیر. یاناجاق المنتلری – آنود راگنتی کیمی برک، [[مایع]]  و قاز یاناجاق‌دان ایستیفاده ائدیلن قالوانیک المنتلردیر.&lt;ref&gt;[http://www.craigmedical.com/Breathalyzer_FAQ.htm &quot;ائلجترونیج آلجوهول براته آنالیزرس&quot;]. ''جرایگ مدیجال دیستریبوتیون، ایٛنج.'' پریدوبلژنو ۰۴.۰۶.۲۰۱۰.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Книга &quot;Электрохимия&quot;، روس‌سیان ژوورنال اوْف ائلجتروجهمیستری، ایٛسسن ۰۴۲۴-۸۵۷۰&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.chemport.ru/electrochemistry.shtml раздел физической химии Электрохимия] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220404052718/http://www.chemport.ru/electrochemistry.shtml |date=2022-04-04 }} یوخلانیلیب: ۱ اۇکتوبر  ۲۰۱۴&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://files.school-collection.edu.ru/dlrstore/feaa87ad-ff43-858f-30f7-c576ee29a7f0/1004609A.htm Электрохимия] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131114125351/http://files.school-collection.edu.ru/dlrstore/feaa87ad-ff43-858f-30f7-c576ee29a7f0/1004609A.htm |date=2013-11-14 }} یوخلانیلیب: ۱ اۇکتوبر  ۲۰۱۴&lt;/ref&gt;

== عالیملر ==
&lt;gallery&gt;
file:Humphry Davy by Turner crop.jpg|[[همفری دیوی]]
file:Arrhenius2.jpg|[[سوانت آرنیوس]]
file:Walther Nernst 2.jpg|Valter Nernst
file:CharlesMartinHall.jpg|Çarlz Martin Holl
file:M Faraday Th Phillips oil 1842.jpg|[[مایکل فارادی]] ([[1842]])
file:ThomasSeebeck.jpg|Yohan Tomas Zeebek
file:William Robert Grove later years.jpg|Uilyam Robert Qorve
file:Daniell chemist b.jpg|Con Frederik Deniel
file:William Gilbert.jpg|Uilyam Cilbert
file:Ørsted.jpg|[[هانس کریستین اورستد]]
file:Wilhelm Ostwald.jpg|Vilhelm Ostvald
file:Robert-millikan2.jpg|Robert Milliken
file:PaulHeroult.jpg|Pol Herolt
file:Andre-marie-ampere2.jpg|[[آندره-ماری آمپر]]
file:Alessandro Volta.jpg|[[آلساندرو ولت]]
file:Jöns Jacob Berzelius.jpg|[[یاکوب برسلیوس]]
file:Clausius.jpg|[[رودلف کلاوزیوس]]
file:Wilhelm Eduard Weber II.jpg|Vilhelm Eduard Veber
file:Luigi Galvani, oil-painting.jpg|Luici Qalvani
file:Ritter-Johann-Wilhelm-1804.jpg|Vilhelm Yohan Ritter ([[1804]])
file:Charles François de Cisternay du Fay.jpg|Şarl Düfey
&lt;/gallery&gt;

{{Uncategorized|date=سپتامبر ۲۰۱۸}}</text>
      <sha1>0mumrbs4z4znz5vxuubfpav31mo98wc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بن استاین</title>
    <ns>0</ns>
    <id>108126</id>
    <revision>
      <id>1592717</id>
      <parentid>870854</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T07:01:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1592717</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13428" sha1="qkyaz1zm5jh3u5e084gc2tmb5twqwgj" xml:space="preserve">{{شخص بیلگی قوتوسو
|آد=بن استاین
|شکیل=بن استاین
|شکیل آدی=File:Actor Ben Stein.jpg
|شکلین اولچوسو =260
|آیری آدلار    =
|قیسا بیلگی   =فیلمین سناریو یازاری, [[کومدین]], [[یازیچی]], [[فیلم یاپیمجی‌سی]], [[دوبلور]] و [[اوْیونچو]].
|میللیت=[[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکالی]]
|تحصیل = [[کولمبیا بیلیم‌یوردو]]
|دوْغوم تاریخ ={{Birth date and age|1944|11|25}}
|دوْغوم یئر   =[[واشینقتن، دی سی]], آمریکا بیرلشمیش ایالتلری
|اؤلوم تاریخ  =
|اؤلوم یئر    =
|مزارلیقی=
|اؤلوم سببی=
|حیات یوْلداشی= Alexandra Denman (1968–1974; 1977–present) 
|اۇشاقلاری=
|ایمضا=
| وب‌سایت      =http://www.benstein.com
}}
'''بن استاین''' ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]: Ben Stein) [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکالی]] فیلمین سناریو یازاری, [[کومدین]], [[یازیچی]], [[فیلم یاپیمجی‌سی]], [[دوبلور]] و [[اوْیونچو]]. [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکادا]] دۆنیایا گؤز آچیب. اؤز تحصیلینی [[کولمبیا بیلیم‌یوردو]]دا بیتیرمیش. 1970–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
== اوْینادیغی فیلم‌لر ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!  ایل !! آدی !! Publisher !! ISBN
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 1978
|-
| ''On the Brink: A Novel'' (coauthor: Herbert Stein)
| [[Ballantine Books]]
| {{ISBNT|0-345-27650-7}}
|-
| 1978
| ''Dreemz'' (hardcover: ''California Dreemz'')
| Ballantine Books
| {{ISBNT|0-345-28156-X}}
|-
| 1979
| ''The View from Sunset Boulevard: America as Brought to You By the People Who Make Television''
| [[Basic Books]]
|{{ISBNT|0-465-09032-X}}
|-
| 1982
| '''Ludes''
| [[St. Martin's Press]]
| {{ISBNT|0-312-50012-2}}
|-
| 1986
| ''Her Only Sin''
| [[St. Martin's Press]]
| {{ISBNT|0-312-90636-6}}
|-
| 1988
| ''Hollywood Days, Hollywood Nights: The Diary of a Mad Screenwriter''
| [[Bantam Books]]
| {{ISBNT|0-553-34520-6}}
|-
| 1992
| ''A License to Steal: the Untold Story of Michael Milken and the Conspiracy to Bilk the Nation''
| [[Simon &amp; Schuster]]
| {{ISBNT|0-671-74272-8}}
|-
| 2002
| ''How to Ruin Your Life''
| [[Hay House]]
| {{ISBNT|1-56170-974-3}}
|-
| 2003
| ''How to Ruin Your Love Life''
| Hay House
| {{ISBNT|1-4019-0240-5}}
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2004
| ''How to Ruin Your Financial Life''
| Hay House
| {{ISBNT|1-4019-0241-3}}
|-
| ''Can America Survive? The Rage of the Left, the Truth, and What to Do About It''
| [[New Beginnings Press]]
| {{ISBNT|1-4019-0333-9}}
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2005
| ''Yes, You Can Be a Successful Income Investor: Reaching for Yield in Today's Market''
| New Beginnings Press
| {{ISBNT|1-4019-0319-3}}
|-
| ''Yes, You Can Still Retire Comfortably: The Baby-Boom Retirement Crisis and how to Beat It''
| New Beginnings Press
| {{ISBNT|1-4019-0318-5}}
|-
| 2006
| ''How Successful People Win: Using &quot;Bunkhouse Logic&quot; to Get What You Want in Life''
| Hay House
| {{ISBNT|1-56170-975-1}}
|-
| 2007
| ''The Real Stars: In Today's America, Who Are the True Heroes?''
| New Beginnings Press
| {{ISBNT|1-40191-144-7}}
|-
| 2008
| ''How to Ruin the United States of America''
| New Beginnings Press
| {{ISBNT|1-40191-869-7}}
|-
| 2012
| ''How to Really Ruin Your Financial Life and Portfolio''
| Wiley
| {{ISBNT|1-11833-873-1}}
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; | Year
! rowspan=&quot;2&quot; | Title
! colspan=&quot;3&quot; | Credit
! rowspan=&quot;2&quot; | نوت
|-
! Actor
! Screenwriter
!روْل 
|-
| 1976
| ''[[All's Fair]]''
| {{no}}
| {{no}}
| 
| Consultant
|-
| 1977
| ''[[Fernwood 2 Night]]''
| {{no}}
| {{no}}
| 
| Creative consultant
|-
| 1984
| ''[[The Wild Life (film)|The Wild Life]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Surplus Salesman
| 
|-
| 1986
| ''[[Ferris Bueller's Day Off]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Economics Teacher
| 
|-
| 1987
| ''[[Planes, Trains &amp; Automobiles]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Wichita Airport Representative
| 
|-
| 1987–1990
| ''[[Charles in Charge]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Role: Stanley Willard
| Four episodes
|-
| 1988
| ''Frankenstein General Hospital''
| {{yes}}
| {{no}}
| Dr. Who
| 
|-
| 1988
| ''[[The Boost]]''
| {{no}}
| {{yes}}
| 
| 
|-
| 1989
| ''[[Ghostbusters II]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Public Works Official
| 
|-
| 1989
| ''[[Easy Wheels]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Preacher
| 
|-
| 1989–1991
| ''[[The Wonder Years]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Mr. Cantwell
| Twelve episodes
|-
| 1991
| ''[[Soapdish]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Nitwit Executive
|
|-
| 1991
| ''[[MacGyver (1985 TV series)|MacGyver]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Major Snead
| Episode: &quot;Honest Abe&quot;
|-
| 1992
| ''[[Honeymoon in Vegas]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Walter
|
|-
| 1992
| ''Mastergate''
| {{yes}}
| {{no}}
| Marvin Rotweiler
| 
|-
|  1993
| ''[[Melrose Place]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Loan Officer
| Episode: &quot;My New Partner&quot;
|-
|  1993
| ''[[Dave (film)|Dave]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Himself
| 
|-
|  1993
| ''[[Dennis the Menace (film)|Dennis the Menace]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Boss
| 
|-
|  1993
| ''[[Me and the Kid]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Fred Herbert
| 
|-
|  1993
| ''[[Full House]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Elliott Warner
| Episode: &quot;Another Opening, Another No Show&quot;
|-
|  1993
| ''[[Animaniacs]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Francis &quot;Pip&quot; Pumphandle (voice)
| Episode: &quot;Chairman of the Bored/Planets Song/Astro-Buttons&quot;
|-
|  1993
| ''The Day My Parents Ran Away''
| {{yes}}
| {{no}}
| Dr. Lillianfarb
| 
|-
| 1993–1994
| ''[[Hearts Afire]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Mr. Starnes
| Two episodes
|-
|  1994
| ''[[My Girl 2]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Stanley Rosenfeld
| 
|-
| 1994
| ''[[Love &amp; War (TV series)|Love &amp; War]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Dr. Baxter
| Episode: &quot;Are the Stars Out Tonight?&quot;
|-
| 1994
| ''Mr. Write''
| {{yes}}
| {{no}}
| Eliott 
| Uncredited
|-
| 1994
| ''[[North (1994 film)|North]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Curator
| 
|-
| 1994
| ''[[The Mask (film)|The Mask]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Dr. Arthur Neuman
| 
|-
| 1994
| ''[[Richie Rich (film)|Richie Rich]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| School Teacher
| 
|-
| 1995
| ''[[Tales from the Crypt (TV series)|Tales from the Crypt]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Andrews
| Episode: &quot;Doctor of Horror&quot;
|-
| 1995
| ''[[Miami Rhapsody]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Rabbi
| 
|-
| 1995
| ''[[Lois &amp; Clark: The New Adventures of Superman]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Pro Lawyer
| Episode: &quot;Whine, Whine, Whine&quot;
|-
| 1995
| ''[[Casper (film)|Casper]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Mr. Rugg
| 
|-
| 1995
| ''[[Married... with Children]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Thomas
| Episode: &quot;Requiem for a Dead Briard&quot;
|-
| 1995
| ''[[Freakazoid!]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| H.A. Futterman (voice)
| Episode: &quot;Relax-O-Vision/Fatman and Boy Blubber/Limbo Lock-Up/Terror Palace&quot;
|-
| 1995
| ''[[Live Shot]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Hal / Herb
| Two episodes
|-
| 1995
| ''[[The Marshal]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Ben
| Episode: &quot;Time Off for Clever Behavior&quot;
|-
| 1995–1996
| ''[[The Mask: Animated Series]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Dr. Arthur Neuman (voice)
| Three episodes
|-
| 1996
| ''[[The Spooktacular New Adventures of Casper]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Mr. Happ (voice)
| Episode: &quot;Paranormal Press/Another Spooky and Poil Moment/Deadstock&quot;
|-
| 1996
| ''[[Bruno the Kid]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Professor Wisenstein (voice)
| 
|-
| 1996
| ''[[Earthworm Jim (TV series)|Earthworm Jim]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Dr. Houston / Rosebud (voice)
| Two episodes
|-
| 1996
| ''[[Toonstruck]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Sam Schmaltz
| Video game
|-
| 1996–1997
| ''[[Duckman]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Dr. Ben Stein / Lionel Stein (voices)
| Nine episodes
|-
| 1997
| ''[[Seinfeld]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Shellbach
| Episode: &quot;The Comeback&quot;
|-
| 1997
| ''[[Murphy Brown]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Williams
| Episode: &quot;How to Marry a Billionaire&quot;
|-
| 1997
| ''[[A Smile Like Yours]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Clinic Video Narrator (voice)
| 
|-
| 1997
| ''[[101 Dalmatians: The Series]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Waiter (voice)
| Episode: &quot;Two Faces of Anita&quot;
|-
| 1997
| ''[[Casper: A Spirited Beginning]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Grocer
| 
|-
| 1997
| ''Total Security''
| {{yes}}
| {{no}}
| Sam Hinkle
| Episode: &quot;Citizen Canine&quot;
|-
| 1997
| ''[[Rugrats]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Bingo Caller (voice)
| Episode: &quot;Grandpa's Bad Bug/Lady Luck&quot;
|-
| 1997–2002
| ''[[Win Ben Stein's Money]]''
| {{no}}
| {{no}}
| Himself
| Host
|-
| 1998
| ''[[Muppets Tonight]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| The Sad And Lonely Man That Science Has Left Dr. Honeydew
| Episode: &quot;Andie MacDowell&quot;
|-
| 1998
| ''[[Breakfast with Einstein]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Jack
| 
|-
| 1998
| ''[[Men in White (1998 film)|Men in White]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Men in Strangemeister's Head
| 
|-
| 1998
| ''[[Casper Meets Wendy]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Lawyer
| Uncredited
|-
| 1998
| ''[[Hercules: The Legendary Journeys]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| 
| Voice role
|-
| 1998
| ''[[The Secret Files of the Spy Dogs]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Ernst Stavro Blowfish
| Episode: &quot;I.H.R.F./Oatz&quot;
|-
| 1998
| ''[[Pinky and the Brain]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Francis &quot;Pip&quot; Pumphandle
| Episode: &quot;Star Warners&quot;
|-
| 1998
| ''[[The Hughleys]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Dr. Mopp
| Episode: &quot;I'm Shrinnnking&quot;
|-
| 1998
| ''Tannenbaum''
| {{yes}}
| {{no}}
| Car Lot Owner
| 
|-
| 1999
| ''[[Pinky, Elmyra &amp; the Brain]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Rockin' Johnny Hot
| Episode: &quot;At the Hop!&quot;
|-
| 1999
| ''[[Wakko's Wish]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Desire Fulfillment Facilitator (voice)
| 
|-
| 1999
| ''[[Shasta McNasty]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Himself
| Episode: &quot;Adult Education&quot;
|-
| 1999
| ''Turn Ben Stein On''
| {{no}}
| {{no}}
| Himself
| Host, executive producer, theme music composer
|-
| 2000
| ''[[The Man Show]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Juggy University Professor
| Episode: &quot;X-Ray Specs&quot;
|-
| 2001
| ''[[The Drew Carey Show]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Heavenly Guide
| Episode: &quot;Drew's in a Coma&quot;
|-
| 2001
| ''[[Lloyd in Space]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Ranger Wormy
| Episode: &quot;Caution: Wormhole!&quot;
|-
| 2001
| ''[[Osmosis Jones]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Doc
| Uncredited
|-
| 2002
| ''[[The Adventures of Jimmy Neutron: Boy Genius]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Giggles the Clown (voice)
| Episode: &quot;Hall Monster/Hypno Birthday to You&quot;
|-
| 2002
| ''[[Santa vs. the Snowman 3D]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Spunky the Elf (voice)
| 
|-
| 2002
| ''[[Most Outrageous Moments|Most Outrageous Game Show Moments]]''
| {{no}}
| {{no}}
| Himself
| Co-host
|-
| 2002
| ''[[Do Over]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Teacher
| Episode: &quot;Joel Larsen's Day Off&quot;
|-
| 2003–2009
| ''[[Family Guy]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Rabbi Goldberg (voice)
| Two episodes
|-
| 2004
| ''[[Son of the Mask]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Dr. Neuman
| 
|-
| 2004–2008
| ''[[The Fairly OddParents]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| The Pixies/various (voices)
| Eight episodes
|-
| 2004–2009
| ''[[As Told by Ginger]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Buddy Baker (voice)
| Three episodes
|-
| 2005
| ''[[Game Show Moments Gone Bananas]]''
| {{no}}
| {{no}}
| Himself
| Presenter
|-
| 2006
| ''The Fairly OddParents in Fairy Idol''
| {{yes}}
| {{no}}
| Pixies / Sanderson (voice)
| 
|-
| 2006
| ''Mayor Dog''
| {{yes}}
| {{no}}
| Narrator
| 
|-
| 2006
| ''[[Totally Awesome]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Narrator
| 
|-
| 2006
| ''[[The Emperor's New School]]''
| {{yes}}
| {{no}}
| Mr. Purutu (voice)
| Eight episodes
|-
| 2007
| ''[[America's Most Smartest Model]]''
| {{no}}
| {{no}}
| Himself
| Host
|-
| 2007
| ''[[Your Mommy Kills Animals (film)|Your Mommy Kills Animals]]''
| {{no}}
| {{no}}
| Himself
| 
|-
| 2008
| ''[[Expelled: No Intelligence Allowed]]''
| {{no}}
| {{yes}}
| Himself
| Documentary
|-
| 2012–present
| ''[[Cavuto on Business]]''
| {{no}}
| {{no}}
| Himself
| Panelist
|-
|2018
|''[[The Last Sharknado: It's About Time]]''
| {{yes}}
| {{no}}
|[[Alexander Hamilton]]&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://toofab.com/2018/08/19/how-the-last-sharknado-wrapped-up-insane-syfy-franchise-tara-reid-rides-dinosaurs-and-57-more-crazy-moments/|title=How 'The Last Sharknado' Wrapped Up Insane SyFy Franchise: Tara Reid Rides Dinosaurs and 57 More Crazy Moments|work=toofab|access-date=2018-09-07|language=en|archivedate=2018-09-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180907071144/http://toofab.com/2018/08/19/how-the-last-sharknado-wrapped-up-insane-syfy-franchise-tara-reid-rides-dinosaurs-and-57-more-crazy-moments/}}&lt;/ref&gt;
|
|-
|}
== قایناق‌لار ==
{{قایناق}}
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«[[:en:Ben Stein|Ben Stein]]»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر). 
{{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو
| یازار     =no 
| ویکی‌سؤزلوک    =no 
| ویکی‌کیتاب    =no 
| ویکی‌سؤز =no 
| ویکی‌قایناق   =no 
| ویکی‌آمبار   =Ben Stein
| ویکی‌خبر      =no 
| ویکی‌گیل    =no 
| ویکی‌دولانما    =no
| ویکی‌بیلیم‌یورد    =no
}}

== گؤرونتولر ==
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=&quot;320&quot;&gt;
File:Ben_Stein.jpg

&lt;/gallery&gt;

[[بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار]]</text>
      <sha1>qkyaz1zm5jh3u5e084gc2tmb5twqwgj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بالکان قاقاووز تورکجه‌سی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>149495</id>
    <revision>
      <id>1592716</id>
      <parentid>1494872</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T06:11:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1592716</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3813" sha1="bqozmjojrfmie030divz7pzvfdntwcr" xml:space="preserve">{{Infobox language
| name             = Balkan Gagauz
| altname          = Rumelian Turkish
| nativename       = 
| states           = [[تورکیه]]، [[یونان]]، [[بولغاریستان]]، [[قوزئی مقدونیه]]، [[صربیستان]]، [[کوزووو]]
| speakers         = {{sigfig|464,000|2}}
| date             = 2019
| ref              = e24
| speakers2        = 
| familycolor      = Altaic
| fam1             = [[تورک دیللری]]
| fam2             = [[شاز تورکجه‌سی]]
| fam3             = [[اوغوز دیللری]]
| script           = [[لاتین الیفباسی]]، [[کیریل الیفباسی]]
| iso3             = bgx
| glotto           = balk1254
| glottorefname    = Rumelian Turkish
}}

'''بالکان قاقاووز تۆرکجه‌سی''' ({{Lang-az|Balkan Qaqavuz Türkcəsi}})، '''بالکان قاقاووزجاسی''' یوخسا '''روملی تۆرکجه‌سی''' ({{Lang-tr|Rumeli Türkçesi}}) [[تورکیه]]، [[بولغاریستان]]، [[کوزووو]]، [[یونان]] و [[مقدونیه جومهوریتی|قوزئی مقدونیه]] اؤلکه‌لرینده دانیشیلان بیر [[تورک دیللری|تورک دیلی]] دیر.&lt;ref name=&quot;Ethnologue&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20150707225025/https://www.ethnologue.com/language/bgx Ethnologue entry for Balkan Gagauz Turkish]&lt;/ref&gt; بو دیل [[یونسکو]] طرفیندن جیدی درجه‌ده تهلۆکه آلتیندا اوْلان دیللر آراسیندا گؤستریلمکده‌دیر. &lt;ref name=gua&gt;{{Web Cite | باغلانتی = https://www.theguardian.com/news/datablog/2011/apr/15/language-extinct-endangered | باشلیق = Endangered Languages: the full list | یاییملاییجی = The Guardian | یوخلاما تاریخی = 1 Ağustos 2020 | تاریخ = 15 Nisan 2011 | arşivurl = https://web.archive.org/web/20130801150501/https://www.theguardian.com/news/datablog/2011/apr/15/language-extinct-endangered | آرشیو تاریخی = 1 Ağustos 2013 | ölüurl =hayır}}&lt;/ref&gt;

بالکان قاقاووز تۆرکجه‌سی، [[تورکیه تورکجه‌سی|تۆرکیه تۆرکجه‌سی]] و [[قاقاووز تورکجه‌سی|قاقاووز تۆرکجه‌سی]]‌&lt;nowiki&gt;نه&lt;/nowiki&gt; اوْخشاسا دا، اوْنلاردان فرقلی ساییلیر و مۆستقیل بیر دیل اوْلاراق تانینیر.

سوْن زامانلاردا، 2019-جو ایلین [[اوسکار اؤدولو|اوْسکار اؤدولو]]نه آدای اوْلان ''آری دیاری'' ({{اینگیلیسجه|Honeyland}}) فیلمی ایله دۆنیادا داها چوْخ تانیندی. بو فیلمین بیرینجی نقشی‌نین اصالتی مقدونیه تۆرکلریندن دیر و فیلم سۆره‌سینده چوخلو بالکان قاقاووز تۆرکجه‌سی ایله دانیشماقدادیر.

==جمعیت==
بو دیلین دانیشانلاری 2019-جو ایله‌دک تۆرکیه‌ده 460.000 نفر&lt;ref name=e24/&gt; و قوزئی مقدونیه‌ده ایسه 2018-جی ایله‌دک 4000 نفره یاخین تخمین ائدیلیر.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Macédoine (République de)|url=http://www.axl.cefan.ulaval.ca/europe/macedoine.htm|accessdate=2021-10-07|website=www.axl.cefan.ulaval.ca|archivedate=2024-06-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240621182351/https://axl.cefan.ulaval.ca/europe/macedoine.htm}}&lt;/ref&gt;
==قایناق==
{{قایناق}}


{{تۆرک دیللری}}

[[بؤلمه:التصاقی دیللر]]
[[بؤلمه:اوغوز دیللری]]
[[Category:Languages of Turkey]]
[[بؤلمه:یونان دیللری]]
[[بؤلمه:قوزئی مقدونیه دیللری]]
[[بؤلمه:بولغاریستان دیللری]]
[[Category:Languages of Kosovo]]</text>
      <sha1>bqozmjojrfmie030divz7pzvfdntwcr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>خلجلر</title>
    <ns>0</ns>
    <id>297230</id>
    <revision>
      <id>1592700</id>
      <parentid>1212510</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T18:34:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlueSky Tr</username>
        <id>26008</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1592700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9409" sha1="r3ti3wathp5qnp8odq6fxzr63lo9kty" xml:space="preserve">'''خلجلر''' و یا '''خلج تورکلری''' — [[تورک خالقلاری]]&lt;nowiki/&gt;ندان بیری‌دیلار. خلج تورکلری ایرانین مرکزینده، [[قوم]] شهری‌نین چئوره‌سینده [[خلجیستان (دقیقلشدیرمه)|خلجیستاندا]] یاشایان بیر خالق دیلار. خلجلر [[خلج تورکجه‌سی|خلج تورکجه‌سینده]] دانیشیرلار.
خلج آدیندا [[یزد]] بیلیم‌یوردوندا ایکی دیلده تورکجه ـ فارسجا اؤیرنجیسل بیر درگی چیخیردی کی ایکی سایدان سونرا ۲۰۰۸-نجی ایلده توقیف ائدیلدی.

خلجلرین یاشاییش یئرلری عموماً [[قوم اوستانی]] و [[مرکزی اوستانی]]نین آراسی دیر کی قوم اوستانینین  [[سلفچگان بؤلومو|سلفچگان]]، [[خلجیستان بؤلومو|خلجیستان]]، [[جعفرآباد بؤلومو (قوم)|جعفرآباد]] و [[کهک بؤلومو|کهک]] بؤلوملاری، همچنین مرکزی اوستانینین [[تفرش بؤلگه‌سی|تفرش]] و [[آشتیان بؤلگه‌سی|آشتیان]] بؤلگه‌لرینین بوتونلوغونا شامیل اولور و هابئله [[ساوه]] و [[زرندیه بؤلگه‌سی|زرندیه]] بؤلگه‌لرینین ده بیر قیسمتلرینه  شامیل اولور. بو بؤیوک منطقیه [[خلجیستان]] دئییرلر.


== ائتنیک [[خلجلر]]ین [[قوم اوستانی|قوم]] و [[مرکزی اوستانی|مرکزی]] اوستانلاریندا ییغجام یاشادیغی کندلر == 

=== [[آشتیان بؤلگه‌سی]] ([[مرکزی اوستانی]]) ===
بو بؤلگه‌نین یگانه بؤلومو اونون مرکزی بؤلومودور کی اوچ قصبه‌یه بؤلونور: مزرعه نو، سیاوشان و گرکان.

مزرعه نو قصبه‌سینه داخیل اولان [[خلجلر|خلج]] کندلری: مزرعه نو، بهارستان (خارراب)، خوراک‌آباد (میلاددان اؤنجه بیرینجی مین ایللیگه عائید ائدیلن آنتیک گبری داغی بو کندین یاخینلیغیندا یئرلشیر)، سرهرود، کردیجان (کاردیان)، هزارآباد، ورسان.

سیاوشان قصبه‌سینه داخیل اولان [[خلجلر|خلج]] کندلری: صفرآباد، فیض‌آباد، نوده، نجف‌آباد. رزم‌آرانین یازدیغی ایران جغرافی ائنسیکلوپدیاسینا اساساً بوگونکو سیاوشان قصبه‌سینه داخیل اولان نوده حاجی نبی، نوده و نجف‌آباد کندلرینده یاشایان اهالی [[۱۹۴۹ (میلادی)|۱۹۴۹]]-جو ایلده خلج تورکجه‌سینده دانیشسالار دا بوگون تامام‌ایله آسیمیلاسیایا معروض قالاراق آنا دیللرینی ایتیرمیشلر و فارسجا دانیشیرلار.

گرکان قصبه‌سینه داخیل اولان [[خلجلر|خلج]] کندلری: نادرآباد، موسی‌آباد، بن‌چینار، سقرجوق، خورچا، سعدآباد، زرنوشه، محسن‌آباد، یئنگیجه (اهالی یاشامیر)، آشاغی شورا، یوخاری شورا.&lt;ref&gt;خلج‌ها یادگار ترکان باستان، بررسی سیر مهاجرت اقوام خلج از ترکستان تا خلجستان و فراهان، علی‌اصغر جمراسی فراهانی، پیام پویا نشریاتی، ۱۸۷ و ۱۸۸-نجی صفحه&lt;/ref&gt;

=== [[تفرش بؤلگه‌سی]] ([[مرکزی اوستانی]]) ===
بو بؤلگه‌نین یگانه بؤلومو اونون مرکزی بؤلومودور و دؤرد قصبه‌یه بؤلونور: رودبار، بازرجان، خرازان و کوه‌پناه (شهراب) کی بؤلگه‌نین بوتون [[خلجلر|خلج]] کندلری سونونجو قصبه‌یه داخیلدیر. بو کندلر کشه، سربند، سفیدآب، کنگران و دارستان کندلریدیر.&lt;ref&gt;خلج‌ها یادگار ترکان باستان، بررسی سیر مهاجرت اقوام خلج از ترکستان تا خلجستان و فراهان، علی‌اصغر جمراسی فراهانی، پیام پویا نشریاتی، ۱۸۸-نجی صفحه&lt;/ref&gt;

=== [[فراهان بؤلگه‌سی]] ([[مرکزی اوستانی]]) ===
[[فایل:واشقان کندینده تاریخی بیر ائو.jpg|250px|thumb|واشقان کندینده تاریخی بیر ائو]]

فراهان بؤلگه‌سی ایکی مرکزی و خنجین بؤلوموندن تشکیل اولونوبدور. فراهان بؤلگه‌سیندکی خلج‌لرین یاشادیغی کندلر و یاشاییش منطقه‌لری تلخاب شهری (ائتنیک [[خلجلر]]ین سیخ یاشادیغی ان بؤیوک یاشاییش منطقه‌سی) و خلت‌آباد، عراقیه، برزآباد، جلال‌آباد (رزم‌آرانین یازدیغی ایران جغرافی ائنسیکلوپدیاسینا اساساً سون اوچ عراقیه، برزآباد و جلال‌آباد کندلرینین اهالیسی [[۱۹۴۹ (میلادی)|۱۹۴۹]]-جو ایلده خلج تورکجه‌سینده دانیشسالار دا بوگون تامام‌ایله آسیمیلاسیایا معروض قالاراق آنا دیللرینی ایتیرمیشلر و فارسجا دانیشیرلار.)، واشقان، درمنک و یوخاری خسروان (بو کندده کئچمیشده نئچه ائتنیک [[خلجلر|خلج تورکو]] یاشاییردی آنجاق بوگون کندده [[خلج تورکجه‌سی]]نده دانیشانلارین سایی یوخ دئییه‌جک قدر آزالمیشدیر.) کندلرینده یاشاییرلار.&lt;ref&gt;خلج‌ها یادگار ترکان باستان، بررسی سیر مهاجرت اقوام خلج از ترکستان تا خلجستان و فراهان، علی‌اصغر جمراسی فراهانی، پیام پویا نشریاتی، ۱۸۸-نجی صفحه&lt;/ref&gt;

=== [[اراک بؤلگه‌سی]] ([[مرکزی اوستانی]]) ===
بو بؤلگه‌ده [[خلجلر|خلج تورکو]] اولوب؛ اهالیسی [[خلج تورکجه‌سی]]نده دانیشان یگانه کند [[اراک بؤلگه‌سی|بؤلگه]]‌نین جنوب شرق حیصه‌سینده یئرلشن و موشک‌آباد قصبه‌سینه داخیل اولان شانه (شانق) کندیدیر.&lt;ref&gt;خلج‌ها یادگار ترکان باستان، بررسی سیر مهاجرت اقوام خلج از ترکستان تا خلجستان و فراهان، علی‌اصغر جمراسی فراهانی، پیام پویا نشریاتی، ۱۸۸-نجی صفحه&lt;/ref&gt;

=== [[کهک بؤلگه‌سی]] ([[قوم اوستانی]]) ===
بو بؤلگه‌نین یگانه [[خلجلر|خلج]] کندی ونارچ کندیدیر.&lt;ref&gt;خلج‌ها یادگار ترکان باستان، بررسی سیر مهاجرت اقوام خلج از ترکستان تا خلجستان و فراهان، علی‌اصغر جمراسی فراهانی، پیام پویا نشریاتی، ۱۸۹-جو صفحه&lt;/ref&gt;

=== [[قوم بؤلگه‌سی]]نین سلفیچگان بؤلومو ===
سلفیچگان بؤلومو راهجیرد و نیزار آدینداکی ایکی قصبه‌دن تشکیل اولونوبدور. 

شرقی راهجیرد قصبه‌سینه داخیل اولان [[خلجلر|خلج]] کندلری باغ یئک، تاج خاتون، جنداب، دیزیجان، عینایت بَی، غرغر (فتح‌آباد)، قارا سو، نیجه، یئکه باغ، سنجیگان کندلری و بؤلومون مرکزی سلفیچگان شهری.

نیزار قصبه‌سینه داخیل اولان [[خلجلر|خلج]] کندلری ایسه خلج‌آباد، قالا چم، نیزار و طایقان کندلریدیر. 

ائله‌جه کئچمیشده [[قوم]] شهرینین [[اراک]] یولو طرفیندن غرب حیصه‌سینده یئرلشن شاهقولو/شادقولو کندینین یئرلی اهالیسی ده [[خلجلر]]دن عیبارتدیر؛ آنجاق بوگون [[قوم]] شهرینین گئنیشلمه‌سی نتیجه‌سینده بو کند [[قوم]] شهری ایله بیرلشیب و اونون محله‌لریندن ساییلیر. بونا باخمایاراق شاهقولو/شادقولو کندینین یئرلس اهالیسی آنا دیللرینی قورویاراق حله ده [[خلج تورکجه‌سی]]نده دانیشیرلار.&lt;ref&gt;علی‌اصغر جمراسی، خلج اوردو، ۷۰-نجی صفحه&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;خلج‌ها یادگار ترکان باستان، بررسی سیر مهاجرت اقوام خلج از ترکستان تا خلجستان و فراهان، علی‌اصغر جمراسی فراهانی، پیام پویا نشریاتی، ۱۸۹-جو صفحه&lt;/ref&gt;

== قایناقلار == 
{{اتک‌یازی}} 
[[بؤلمه:قوم اوستانی]] 
[[بؤلمه:مرکزی اوستانی]] 
[[بؤلمه:تورک خالقلاری]] 
[[بؤلمه:تورکلر]]</text>
      <sha1>r3ti3wathp5qnp8odq6fxzr63lo9kty</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مارتین موتومبا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>337970</id>
    <revision>
      <id>1592699</id>
      <parentid>1158003</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T16:04:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Random Wikipedia User</username>
        <id>16378</id>
      </contributor>
      <comment>better size</comment>
      <origin>1592699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5419" sha1="25xvd480rm8hl11ez7vomzs2gq65u0y" xml:space="preserve">{{Infobox football biography
| name = Martin Kayongo-Mutumba
| fullname = Martin Kayongo-Mutumba
|  image = Martin Mutumba (AIK-Mjällby 2013, cropped 2).jpg
| image_size = 250
| birth_date = {{birth date and age|1985|6|15|df=y}}
|  birth_place = [[Solna Municipality|Solna]], [[ایستوکهولم]], Sweden
| height = {{height|m=1.77|precision=0}}
| position = [[Winger (soccer)|Winger]]
|  currentclub = Retired
| clubnumber = 33
|  youthyears1 = 1990–1998 |youthclubs1 = [[Vasalunds IF]]
|  youthyears2 = 1998–2002 |youthclubs2 = [[ایای‌کی فوتبال کولوبو|ایای‌کی]]
| years1 = 2002–2003 |clubs1 = [[ایای‌کی فوتبال کولوبو|ایای‌کی]]  | caps1 = 19 | goals1 = 0
| years2 = 2004  |clubs2 = [[ایسکیلستونا فوتبال کولوبو|ایسکیلستونا]] | caps2 =  0 | goals2 = 0
| years3 = 2005–2007 |clubs3 = [[FC Inter Turku|Inter Turku]] | caps3 = 58 | goals3 = 7
| years4 = 2008  |clubs4 = [[ایسکیلستونا فوتبال کولوبو|ایسکیلستونا]]  | caps4 = 29 | goals4 = 4
| years5 = 2009–2010 |clubs5 = [[ایای‌کی فوتبال کولوبو|ایای‌کی]]  | caps5 = 37 | goals5 = 3
| years6 = 2010–2011 |clubs6 = [[ویدتون فوتبال کولوبو|ویدتون]]  | caps6 = 13 | goals6 = 0
| years8 = 2011–2014 |clubs8 = [[ایای‌کی فوتبال کولوبو|ایای‌کی]]  | caps8 = 72 | goals8 = 6
| years9 = 2014  |clubs9 = [[چای‌کار ریزهایسپور فوتبال کولوبو|چای‌کار ریزهایسپور]]  | caps9 =  0 | goals9 = 0
| years10= 2014–2015 |clubs10= [[اردوایسپور فوتبال کولوبو|اردوایسپور]] | caps10=  5 | goals10= 0  
| years11= 2015  |clubs11= [[Rah Ahan Sorinet F.C.|Rah Ahan]] | caps11=  7 | goals11= 1  
| years12= 2015  |clubs12= [[IF Brommapojkarna]]  | caps12= 11 | goals12= 0 
| years13= 2016–2017 |clubs13= [[اورقریته فوتبال کولوبو|اورقریته]] | caps13= 22 | goals13= 4 
| years14= 2018  |clubs14= [[Syrianska FC]] | caps14= 7  | goals14= 1 
| nationalyears1 = 2002
| nationalteam1 = [[Sweden national under-17 football team|Sweden U17]]
| nationalcaps1 = 2
| nationalgoals1 = 0
| nationalyears2 =2012–2018 |nationalteam2 = [[Uganda national football team|Uganda]] |nationalcaps2 = 7 |nationalgoals2 = 0
| club-update = 7 July 2018
| nationalteam-update = 5 November 2013
}}
'''مارتین موتومبا''' ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]: Martin Kayongo-Mutumba) (دوْغوم:{{birth date and age|1985|6|15|df=y}} [[Solna Municipality|Solna]]) بیر فوتبالیست. [[سوئد]] میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و [[هافبک]] موقعیتینده اوْیناییب.
==اوْیونلاری==

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|-
!rowspan=&quot;2&quot;|Season
!rowspan=&quot;2&quot;|Club
!rowspan=&quot;2&quot;|Division
!colspan=&quot;2&quot;|League
!colspan=&quot;2&quot;|Cup
!colspan=&quot;2&quot;|Europe
!colspan=&quot;2&quot;|Total
|-
!Apps!!Goals!!Apps!!Goals!!Apps!!Goals!!Apps!!Goals
|-
|2002
| rowspan=&quot;2&quot;|[[ایای‌کی فوتبال کولوبو|ایای‌کی]]
| rowspan=&quot;2&quot;|[[Allsvenskan]]
|1||0||0||0||0||0||1||0
|-
|2003
|9||0||0||0||0||0||9||0
|-
|2004
|[[ایسکیلستونا فوتبال کولوبو|ایسکیلستونا]] (loan)
|[[Superettan]]
|0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|2005
| rowspan=&quot;3&quot;|[[FC Inter Turku|FC Inter]]
| rowspan=&quot;3&quot;|[[Veikkausliiga]]
|16||2||0||0||0||0||16||2
|-
|2006
|17||1||0||0||0||0||17||1
|-
|2007
|25||4||0||0||0||0||25||4
|-
|2008
|[[FC Väsby United|Väsby United]]
|[[Superettan]]
|29||4||0||0||0||0||29||4
|-
|2009
| rowspan=&quot;2&quot;|[[ایای‌کی فوتبال کولوبو|ایای‌کی]]
| rowspan=&quot;2&quot;|[[Allsvenskan]]
|24||3||5||1||0||0||29||4
|-
|2010
|13||0||1||0||0||0||14||0
|-
|[[2010-11 Nemzeti Bajnokság I|2010–11]]
|[[ویدتون فوتبال کولوبو|ویدتون]]
|[[Nemzeti Bajnokság I]]
|3||0||0||0||0||0||3||0
|-
|2011
| rowspan=&quot;2&quot;|[[ایای‌کی فوتبال کولوبو|ایای‌کی]]
| rowspan=&quot;2&quot;|[[Allsvenskan]]
|28||3||1||0||0||0||29||3
|-
|2012
|25||2||1||0||9||0||35||2
|-
|[[2014–15 Iran Pro League|2014–15]]
| rowspan=&quot;1&quot;|[[راه آهن فوتبال کولوبو|راه آهن]]
| rowspan=&quot;1&quot;|[[Persian Gulf Pro League|Pro League]]
|7||1||0||0||0||0||7||1
|-
!colspan=&quot;3&quot;|Career Total
!197!!20!!8!!1!!9!!0!!215!!21

|}
== قایناقلار ==
{{قایناق}}
{{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو
| یازار     =no 
| ویکی‌سؤزلوک    =no 
| ویکی‌کیتاب    =no 
| ویکی‌سؤز =no 
| ویکی‌قایناق   =no 
| ویکی‌آمبار   =Martin Kayongo-Mutumba
| ویکی‌خبر      =no 
| ویکی‌گیل    =no 
| ویکی‌دولانما    =no
| ویکی‌بیلیم‌یورد    =no
}}
{{فوتبالیست-قارالاما}}
{{Authority control}}

[[بؤلمه:فوتبال اویونچولاری]]
[[بؤلمه:۱۹۸۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار]]
[[بؤلمه:یاشایان اینسانلار]]
[[بؤلمه:ایای‌کی کولوبونون اویونچولاری]]
[[بؤلمه:ایسکیلستونا کولوبونون اویونچولاری]]
[[بؤلمه:ملوان کولوبونون اویونچولاری]]
[[بؤلمه:راه آهن کولوبونون اویونچولاری]]
[[بؤلمه:اورقریته کولوبونون اویونچولاری]]</text>
      <sha1>25xvd480rm8hl11ez7vomzs2gq65u0y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>خلیفه</title>
    <ns>0</ns>
    <id>356225</id>
    <revision>
      <id>1592726</id>
      <parentid>1469297</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T09:02:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yossardaz</username>
        <id>12770</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Yossardaz، [[خلیفه‌]] صفحه‌سینی [[خلیفه]]-ه آپاردی</comment>
      <origin>1469297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="617" sha1="7xk1uyj38orihvcvoproac8364nlpbt" xml:space="preserve">[[فایل:Grands conquerants - Omar, le 2eme calife, prenant en personne possession de Jerusalem l'an 638 de l'ere chretienne.jpg|بندانگشتی|270px| [[عمر بن خطاب]] موسلمان‌لارین ایکینجی خلیفه‌سی.]]
'''خلیفه'''، بیر عونوان و بیر مقام [[خیلافت|‌خیلافت‌ده]] دیر. بو عونوان و یا مقام، خیلافتین [[پادیشاه|پادیشاهی]] سایا گلیر و [[خیلافت|خیلافتین]] ان اوست مقامی ساییلیر.

== قایناقلار == 
{{اتک‌یازی}} 

[[بؤلمه:لقب‌لر]]</text>
      <sha1>7xk1uyj38orihvcvoproac8364nlpbt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>اوغوز (شهر)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>357570</id>
    <revision>
      <id>1592701</id>
      <parentid>1592694</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T18:40:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BlueSky Tr</username>
        <id>26008</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-50023-17|~2026-50023-17]] ([[User talk:~2026-50023-17|دانیشیق]]) طرفین‌دن ائدیلمیش دییشیک‌لیک‌لر [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] طرفین‌دن ائدیلمیش دییشیک‌لیک‌لره قایتاریلدی.</comment>
      <origin>1515911</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2152" sha1="jwxromc9a2kcnlzlayqusk53igqifsv" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name =Oğuz
|settlement_type=City &amp; Municipality
|native_name = 
|image_shield =
|pushpin_map  =Azerbaijan
|pushpin_mapsize  =300
|subdivision_type = Country
|subdivision_name = {{flag|Azerbaijan}}
|subdivision_type1  = رایون
|subdivision_name1  =[[اوغوز رایونو|اوغوز]]
|leader_title = 
|leader_name  = 
|established_title  = Established
|established_date = 1968
|area_total_km2 = 
|area_footnotes = 
|population_as_of =2010 
|population_total =7002
|population_footnotes =&lt;ref&gt;[http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-26&amp;srt=npan&amp;col=abcdefghinoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=x World Gazetteer: Azerbaijan] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110622020159/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-26&amp;srt=npan&amp;col=abcdefghinoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=x |date=June 22, 2011 }} &amp;ndash; World-Gazetteer.com&lt;/ref&gt;
|population_density_km2 =
|timezone =[[Azerbaijan Time|AZT]]
|utc_offset = +4
|timezone_DST =[[Azerbaijan Time|AZT]] 
|utc_offset_DST = +5
|coordinates  = {{coord|41|04|15|N|47|27|30|E|region:AZ|display=inline}}
|elevation_m  = 630
|area_code  = +994 024
|website  = 
}}

'''اوغوز''' (شهر) ([[تورکجه]]: Oğuz ) [[آذربایجان جومهوریتی]]نین [[اوغوز رایونو|اوغوز]] رایونون اینضیباطی اراضی واحیدینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. 
سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا  ۷۰۰۲ نفر ایمیشو ۶۳۰ متر دنیز سَویه‌سیندن اۇجالیقی وار.
== قایناقلار ==
{{قایناق}}
 
{{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو
| یازار     =no 
| ویکی‌سؤزلوک    =no 
| ویکی‌کیتاب    =no 
| ویکی‌سؤز =no 
| ویکی‌قایناق   =no 
| ویکی‌آمبار   =Oğuz
| ویکی‌خبر      =no 
| ویکی‌گیل    =no 
| ویکی‌دولانما    =no
| ویکی‌بیلیم‌یورد    =no
}}
{{آذربایجان جومهوریتی-قارالاما}}
{{Authority control}}

[[بؤلمه:آذربایجان جومهوریتینین شهرلری]]</text>
      <sha1>jwxromc9a2kcnlzlayqusk53igqifsv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>توم مککال (سیاستچی)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>522522</id>
    <revision>
      <id>1592732</id>
      <parentid>1475298</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T09:43:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1592732</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1916" sha1="o98nl6bcp7dq1ocawvvryho58zldyrq" xml:space="preserve">{{Short description|آمریکالی سیاستچی}}
{{Infobox officeholder
|name         = توم مککال
|image        = 
|caption      =
|state_house = جورجیا
|district    = ۳۳-جو
|term_start   = ۱۹۹۵
|term_end     = 
|predecessor  = 
|successor    = [[Rob Leverett]] (elect)
|birth_name   = 
|birth_date   = {{دوغوم تاریخی ایله یاش|1956|3|21}}
|birth_place  = [[البرتن، جورجیا]]، ب.ا
|party        = [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری نین جومهوریت حیزبی|جومهوریت حیزبی]]
|spouse       = جئین
|children     = ۳
|alma_mater=[[جورجیا بیلیم‌یوردو]]
|profession=farmer
}}
'''توم مککال''' ({{اینگیلیسجه|Tom McCall (Georgia politician)}}) [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکالی]] [[سیاستچی]] و [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری نین جومهوریت حیزبی|جومهوریت حیزبینین]] عوضوودور.&lt;ref name=&quot;Georgia House of Representatives -Tom McCall&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.house.ga.gov/Representatives/en-US/member.aspx?Member=167&amp;Session=24|title=Georgia House of Representatives -Tom McCall|work=[[Georgia General Assembly]]|accessdate=30 June 2016|archivedate=2020-12-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201202042227/http://www.house.ga.gov/representatives/en-US/member.aspx?Member=167&amp;Session=24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://justfacts.votesmart.org/candidate/biography/7930/tom-mccall]&lt;/ref&gt;


== قایناقلار ==
{{قایناق}}

[[بؤلمه:یاشایان اینسانلار]]
[[Category:Members of the Georgia House of Representatives]]
[[Category:Place of birth missing (living people)]]
[[بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر]]
[[بؤلمه:جورجیا جومهوریتچیلر]]
[[بؤلمه:۱۹۵۶-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار]]</text>
      <sha1>o98nl6bcp7dq1ocawvvryho58zldyrq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>دانیشیق:خلیفه</title>
    <ns>1</ns>
    <id>586342</id>
    <revision>
      <id>1592728</id>
      <parentid>1425526</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T09:02:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yossardaz</username>
        <id>12770</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Yossardaz، [[دانیشیق:خلیفه‌]] صفحه‌سینی [[دانیشیق:خلیفه]]-ه آپاردی</comment>
      <origin>1425526</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18" sha1="kbw7iqfqfaoulujtzssszdkt7ddqh5m" xml:space="preserve">{{دانیشیق}}</text>
      <sha1>kbw7iqfqfaoulujtzssszdkt7ddqh5m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ایقتیصاد فلسفه‌سی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>608296</id>
    <revision>
      <id>1592708</id>
      <parentid>1526653</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T05:16:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1592708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1168" sha1="58u19nktab4e51pxz4rn6cr53ealcl4" xml:space="preserve">'''ایقتیصاد فلسفه‌سی''' ({{اینگیلیسجه|Philosophy and economics}}) بیر بیلیم اولاراق عوموم ایقتیصادین ، ایقتیصادی داورانیشلار، منطیقی، عدالت، ایقتیصادی دۆشۆنجه‌لرین تاریخی ، منطیقی سئچمک و ... آراشدیریر.

==قایناقلار==
{{اتک‌یازی}}

==ائشیک باغلانتیلار==
* [http://www-personal.umd.umich.edu/~delittle/Encyclopedia%20entries/philosophy%20of%20economics.pdf Philosophy of Economics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204071821/http://www-personal.umd.umich.edu/~delittle/Encyclopedia%20entries/philosophy%20of%20economics.pdf |date=2012-02-04 }} (Daniel Little's entry in the ''Routledge Encyclopedia of the Philosophy of Science'')
* [http://plato.stanford.edu/entries/economics Philosophy of Economics] (Stanford Encyclopedia of Philosophy) by Daniel M. Hausman, notable in the field.

{{Philosophy topics}}
{{Navboxes
|list=
{{Economics}}
{{Social sciences}}
{{Philosophy topics}}
{{Social and political philosophy}}
}}

{{Authority control}}

[[بؤلمه:ایقتیصاد]]</text>
      <sha1>58u19nktab4e51pxz4rn6cr53ealcl4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>چیفتن</title>
    <ns>0</ns>
    <id>617956</id>
    <revision>
      <id>1592722</id>
      <parentid>1590758</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T07:59:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1592722</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5234" sha1="stcod3i00az2ijos03agkmdvc9si4i4" xml:space="preserve">'''چیفتن'''([[اینگیلیس دیلی|اینگلیسجه]] : Chieftain) ۱۹۶۰-جی ایللردن ۱۹۹۰-جی ایللره قدر [[بیرلشمیش شاهلیق|بیرلشمیش شاهلیقین]] ، [[اساسی دؤیوش تانکی]] (MBT) ایدی. ۱۹۶۷-جی ایلده تقدیم ائدیلن او، خیدمتده اولان داها بؤیوک متخصیص آغیر تانکلارا برابر اولان ۱۲۰ میلی‌مترلیک Royal Ordnance L11 سیلاحی قوراشدیرا‌راق، او زامانکی ان آغیر سیلاحلی MBT-لردن بیری ایدی. او، هابئله ۱۹۵ میلی‌متر قدر اولان ان آغیر زیرهلی ایدی و گؤرمه خطی بویونجا ۳۸۸ میلی‌متر قالینلیق وئردی.
{{Infobox weapon
| is_vehicle         = yes
| is_UK              = yes
| name               = چیفتن (اف وی۴۲۰۱)
| type               = [[اساسی دؤیوش تانکی]]
| origin             = [[بیرلشمیش شاهلیق]] 
| image              = Chieftain Tank (9628802829).jpg
| image_size         = 300
| caption            = بیر چیفتن تانکؽن گورونتوسو 
| service            = ۱۹۶۰اونیلردن۱۹۹۰اونیلره
| used_by            = [[بیرلشمیش شاهلیق]], [[ایران]], [[عیراق]], [[اوردون]], [[کویت]], [[عومان]]
| wars               = [[ایران عیراق ساواشی]]&lt;br /&gt;[[کؤرفز ساواشی]]&lt;!-- Production history --&gt;
| designer           = 
| design_date        = 
| manufacturer       = لیلاند موتور
| unit_cost          = £۹۰,۰۰۰–£۱۰۰,۰۰۰ (۱۹۶۷)&lt;ref&gt;{{citation |last1=Reynolds |first1=Gerald |author-link=Gerry Reynolds (British politician) |title=House of Commons Debates 6 March 1967 Defence (Army) Estimates 1967-68 |url=https://api.parliament.uk/historic-hansard/commons/1967/mar/06/defence-army-estimates-1967-68-vote-a#S5CV0742P0_19670306_HOC_566 |website=[[Hansard|Parliamentary Debates (Hansard)]]  |via=millbanksystems|access-date=21 May 2016
|volume=742 |date=6 March 1967 |at=cc1029}}&lt;/ref&gt;
| production_date    = 
| number             = ۱,۸۹۶ (۹۰۰  بیرلشمیش شاهلیقا, ۹۹۶ صادیر)
| variants           = 
| length             = {{convert|35|ft|4|in|m|abbr=on}} – gun forward&lt;ref name=Norman19/&gt;&lt;br /&gt;{{convert|7.5|m|ftin|abbr=on}} – hull
| width              = {{convert|12|ft|0|in|m|abbr=on}}&lt;ref name=Norman19/&gt;
| height             = {{convert|2.9|m|ftin|abbr=on}}
| weight             = {{convert|55|LT|ST t|lk=on}}
| suspension         = [[Horstmann suspension|Horstmann: horizontal coil spring suspension bogies]]
| transmission       = TN 12&lt;ref name=Norman19/&gt;
| speed              = یولدا: {{convert|40|km/h|mph|abbr=on}} (Mk. 1-  Mk. 3)&lt;br /&gt;{{convert|43|km/h|mph|abbr=on}} (Mk. 5)&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Taylor |first1=Dick |title=Chieftain Main Battle Tank 1966 to Present |date=26 August 2016 |publisher=J H Haynes &amp; Co Ltd |isbn=978-1-78521-059-4 |pages=102}}&lt;/ref&gt;
| vehicle_range      = {{convert|500|km|mi|abbr=in}} on roads
| primary_armament   = [[Royal Ordnance L11A5|L11A5 120 mm rifled gun]]
| secondary_armament = 2 × [[FN MAG|L7 Machine Gun]]
| armour             = [[Glacis#Armored vehicles|Glacis]]: {{convert|127|mm|in|abbr=on}} (72°)&lt;ref name=ogork128-129/&gt;&lt;br /&gt;Hull sides: {{convert|50|mm|in|abbr=on}} (10°)&lt;br /&gt;Turret: {{convert|350|mm|in|abbr=on}} (60°)&lt;ref name=ogork128-129/&gt;
| engine             = [[Leyland L60]] (multifuel [[Two-stroke engine|2-stroke]] [[Opposed-piston engine|opposed-piston]] [[Diesel engine|compression-ignition]])
| engine_power       = {{convert|750|hp|abbr=on}} 6 Cyl, 19 litres.
| fuel_capacity      = {{convert|195|impgal|l+USgal|abbr=on}}&lt;ref name=Norman19/&gt;
| pw_ratio           = {{convert|11.1|hp|abbr=on}}/ton (at sprocket)&lt;ref name=Norman19&gt;For Mark 2 according to Norman, ''AFV Profile No. 19''&lt;/ref&gt;
| crew               = ۴
| clearance          = {{convert|1|ft|10|in|m|abbr=on}})&lt;ref name=Norman19/&gt;
}}
سنچوریون تانکؽندن بیر اینکیشاف، باشچی، هوندورلویو آشاغی سالینمیش گۆجلو مائیلی گؤوده‌یه ایمکان وئرن بریتانیا دیزاینینا اوزانمیش سوروجو مؤوقئیینی تقدیم ائتدی. یئنی گیربوکس و تکمیللشدیریلمیش گۆج داشیماق سیستمی زیرهلردن قورونما و سیلاحلانما اوچون بؤیوک تکمیللشدیرمه‌لر سببیندن داها آغیر اولماسینا باخمایاراق، اونا سنچوریوندان داها یوکسک سورعت وئردی؛ بو، هم سنچوریون، هم ده کونکوئر آغیر تانکدان اؤز روللارینی فعال شکیلده یئرینه یئتیریب عوض ائتمه‌یه ایمکان وئردی.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Griffin |first=Robert |title=Chieftain Main Battle Tank Development and active Service from Prototype To Mk.11 Part One |date=26 June 2024 |publisher=The Armor Journal |publication-date=2015 |pages=66}}&lt;/ref&gt;

==آیریجا باخ==
*[[چلنجر ۲]]

==قایناقلار==
{{قایناق}}</text>
      <sha1>stcod3i00az2ijos03agkmdvc9si4i4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ماردر ۲</title>
    <ns>0</ns>
    <id>618121</id>
    <revision>
      <id>1592718</id>
      <parentid>1592344</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T07:10:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <comment>/* آیریجا باخ */</comment>
      <origin>1592718</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3513" sha1="amy8ay0wh9gtzu9spb3j2qneqacpi1j" xml:space="preserve">'''ماردر ۲''' ( [[آلمان دیلی|آلمانجا]] : '''Marder II''' ) [[ایکینجی دونیا ساواشی|ایکینجی دونیا ساواش]] دورانیندا [[پانزر-۲]] شاسیسی اوستونده قورولموش آلمانی بیر تانک آوچیسی ایدی. اونون ایکی نوْوعی وار: بیری، شوروی‌نین اصلاح ائدیلیب ۷.۶۲ سانتی‌مترلیک توپو اوستونده وار ایدی که آلمانی مهمات ائدیلیردی؛ بیری‌سی ایس آلمانی‌نین [[۷.۵س م پاک۴۰|۷.۵ سانتی‌مترلیک پاک۴۰]] توپو اوستونده وار ایدی.&lt;ref&gt;{{Cite web  |author=Staff Writer | date=April 6, 2017 |title=SdKfz 131/132 Marder II (Marten II)|url=https://www.militaryfactory.com/armor/detail.php?armor_id=239|access-date=2022-01-09|website=Militaryfactory.com|language=en-US}}&lt;/ref&gt; اونون یوکسک پروفیل‌سی و اینجی، آچیق تپه‌لی زره‌سی خدمه‌یه چوخ آز قوروما فراهم ائدیریدی. بوحالنان، ماردر۲ (و اونون بنزری [[ماردر۳]]) ۱۹۴۲ و ۱۹۴۳ ییللاریندا آلمانی‌نین هم‌دوران تانکلارینان قارشی‌لاناندا چوخ یوکسک بیر آتشی گوتورمک گؤستردی. بوگۆن تهجه دؤرد ماردر۲ قالیبدیر.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web  |author=MarkoPantelic |date=2020-04-25|title=Pz.Kpfw.II als Sfl. mit 7.5 cm PaK 40 'Marder II' (Sd.KFz.131)|url=https://tanks-encyclopedia.com/ww2/nazi_germany/sdkfz-131_marder_ii.php|access-date=2022-01-09|website=Tank Encyclopedia|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
{{Infobox weapon
&lt;!-- Type selection --&gt;
 | is_vehicle         = yes
&lt;!-- Service history --&gt;
| service            = ۱۹۴۲{{endash}}۱۹۴۵
| used_by            = {{بایراق|نازی آلمان}}
| name               = '''ماردر ۲'''
| image              = Bundesarchiv Bild 101I-197-1238-16, Russland-Mitte, Panzerjäger &quot;Marder II&quot;.jpg
| image_size         = 300
| caption            = 
&lt;!-- Production history --&gt;
| origin             = {{بایراق|نازی آلمان}}
| type               = [[تانک آوجیسی]]
| crew               = ۴
| manufacturer       = [[فامو]]&lt;br /&gt;اورسوس
| production_date    = ۱۹۴۲{{endash}}۱۹۴۳
| number             = ~۸۶۳ (۶۸۱ built, ~۱۸۲ converted)
 &lt;!-- General specifications --&gt;
 | length             = {{convert|6.36|m|ftin|abbr=on}}
 | width              = {{convert|2.28|m|ftin|abbr=on}}
 | height             = {{convert|2.2|m|ftin|abbr=on}}
 | weight             = 10.8 tonnes (23,809 lb)
 &lt;!-- Vehicle/missile specifications --&gt;
 | armour             = '''Front''' 35 mm&lt;br /&gt;'''Sides''' 14.5 mm&lt;br /&gt;'''Rear''' 14.5 mm
 | primary_armament   = 7.62 cm [[7.62 cm Pak 36(r)|Pak 36(r)]] w/ 30 rounds (Sd.Kfz. 132)&lt;br&gt;
۷٫۵ س م پاک۴۰ gun w/ 37 rounds (اس دی.کی اف زد. ۱۳۱)
 | secondary_armament= ۷٫۹۲ م م [[ام جی ۳۴]]
 | engine             = میباخ HL ۶۲ TRM 6-سیلندیر گازوئیل موحریک
 | engine_power       = ۱۳۸ hp (140 PS, 103 kW)
 | suspension         = لیف اسپرینق 
 | speed              = ۴۰ کیلومتر/ساعاتدا 
 | pw_ratio           = ۱۲٫۸ hp/tonne
 | vehicle_range      = ۱۹۰ کیلومتر  
}}

==آیریجا باخ==
*[[پانزر ۳۸تی]]
*[[ماردر ۱]]
*[[ماردر ۳]]

==قایناقلار==
{{قایناق}}</text>
      <sha1>amy8ay0wh9gtzu9spb3j2qneqacpi1j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>قیرخ گونلوک ساواش</title>
    <ns>0</ns>
    <id>618169</id>
    <redirect title="۲۰۲۶ ایران ساواشی" />
    <revision>
      <id>1592725</id>
      <parentid>1592389</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T08:23:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>19</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بوت: روبات :[[۲۰۲۶ ایران ساواشی]] صحیفه‌سینه ایستیقامت‌لی ایکیقات ایستیقامتلندیرمه دوزلدیلیر</comment>
      <origin>1592725</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="104" sha1="d4fpplrf84oxgunqp8eipcxrhz00up0" xml:space="preserve">#تغییر_مسیر [[۲۰۲۶ ایران ساواشی]]

{{Redirect category shell|
{{R from move}}
}}</text>
      <sha1>d4fpplrf84oxgunqp8eipcxrhz00up0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کیمیاگرلیق</title>
    <ns>0</ns>
    <id>618214</id>
    <revision>
      <id>1592698</id>
      <parentid>1592697</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T12:10:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <origin>1592698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7197" sha1="9lw8bg1yiyt50q0dnfsiwfh5wrcr8hp" xml:space="preserve">'''کیمیاگرلیق''' ( [[عرب دیلی|عربجه]] : '''الکیمیاء''' ) طبیعی فلسفه‌نین قدیم بیر قولو، بیر فلسفی و [[اؤن بیلیم]] گلنک‌دیر کی بیر واختلار [[چین]] ، هیند، [[شیمی و کیمیاچیلیق ایسلام دونیادا|موسلمان دونیاسی]] و اوروپادا تطبیق اولونوردو.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Pereira |first=Michela |editor-last=Craig |editor-first=Edward |editor-link=Edward Craig (philosopher) |encyclopedia=[[Routledge Encyclopedia of Philosophy]] |chapter=Alchemy |year=2018 |publisher=[[Routledge]] |isbn=978-0-415-25069-6 |doi=10.4324/9780415249126-Q001-1 |quote=Alchemy is the quest for an agent of material perfection, produced through a creative activity (''opus''), in which humans and nature collaborate. It exists in many cultures (China, India, Islam; in the Western world since Hellenistic times) under different specifications: aiming at the production of gold and/or other perfect substances from baser ones, or of the elixir that prolongs life, or even of life itself. Because of its purpose, the alchemists' quest is always strictly linked to the religious doctrine of redemption current in each civilization where alchemy is practised.&lt;br /&gt; In the Western world alchemy presented itself at its advent as a sacred art. But when, after a long detour via Byzantium and Islamic culture, it came back again to Europe in the twelfth century, adepts designated themselves philosophers. Since then alchemy has confronted natural philosophy for several centuries.}}&lt;/ref&gt; کیمیانین غربی فورماسیندا، بو علم ایلک دفعه میلاددان سونرا ایلک یوزایل‌لرده یونان-روم میصری‌نین یازیلان پیودوپیقرافیک (ساخته‌ یازار) متن‌لرینده گؤرونور.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Keyser |first=Paul T. |date=1990 |title=Alchemy in the Ancient World: From Science to Magic |url=https://hdl.handle.net/2142/12197 |journal=Illinois Classical Studies |language=en |volume=15 |issue=2 |pages=353–378 |hdl=2142/12197}}&lt;/ref&gt; یونانجا دانیشان کیمیا‌چی‌لر، چوخ واخت اؤز اینجه صنعت‌لرینه «صنعت» (τέχνη) یا «بیلیک» (ἐπιστήμη) آدی وئریردیلر و بو صنعت چوخ واخت موقدس و ایلاهی یا تانری‌سال کیمی تانینیردی.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Malouin |first=Paul-Jacques |contribution=Alchimie [Alchemy] |title=Encyclopédie ou Dictionnaire Raisonné des Sciences, des Arts, et des Métiers |volume=I |location=Paris |year=1751 |editor-last=Diderot |editor-link=Diderot |editor2-last=d'Alembert |editor2-link=D'Alembert |display-editors=0 |translator=Lauren Yoder |title-link=Encyclopédie |work=Encyclopedia of Diderot &amp; d'Alembert - Collaborative Translation Project |hdl=2027/spo.did2222.0000.057}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=lindy&gt;{{harvnb|Linden|1996|pp=7 &amp; 11}}&lt;/ref&gt;
[[File:Il laboratorio dell'alchimista, Giovanni Stradano, studiolo di Francesco I.jpg|thumb|۱۵۷۱اینجی ایل فلورانس]]
کیمیاچیلار ، خاص موادی آریندیرما ائتمک، یئتیرمک و کامیللشدیرمک اوچون چالیشیردیلار.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Malouin |first=Paul-Jacques |contribution=Alchimie [Alchemy] |title=Encyclopédie ou Dictionnaire Raisonné des Sciences, des Arts, et des Métiers |volume=I |location=Paris |year=1751 |editor-last=Diderot |editor-link=Diderot |editor2-last=d'Alembert |editor2-link=D'Alembert |display-editors=0 |translator=Lauren Yoder |title-link=Encyclopédie |work=Encyclopedia of Diderot &amp; d'Alembert - Collaborative Translation Project |hdl=2027/spo.did2222.0000.057}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=lindy&gt;{{harvnb|Linden|1996|pp=7 &amp; 11}}&lt;/ref&gt; ان گئنیش یاییلمیش مقصدلر بونلار ایدی: کریزوپویا یا دا «قیزیل دوزلتمک» (قورقوشون کیمی [[آنا متاللاری]] قیزیل کیمی نجیب متاللارایلیزلرا چئویرمک)، اؤلومسوزلوک ایکسیری‌نین یارادیلماسی، و هر جور خسته‌لیگی درمان ائده‌بیلن پاناسه‌یا (نوش‌دارو) دوزلتمک.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Alchemy |url=http://dictionary.reference.com/browse/alchemy |work=Dictionary.com |access-date=21 August 2007 |archive-date=18 August 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070818081308/http://dictionary.reference.com/browse/Alchemy |url-status=live}}&lt;/ref&gt; اینسانین جسد و روحونون کامیللشمه‌سی، کیمیاگرلیگین بؤیوک ایش نتیجه‌سی حساب اولونوردو. فیلسوف داشینی یاراتما کونسپتی، بو پروژه‌لرین هامیسی ایله بیر شکیلده باغلانتیلی ایدی.
[[File:Amphitheatrum sapientiae aeternae - Alchemist's Laboratory.png|thumb|بیر لابراتور رسیمی ۱۵۹۵جی ایلده هانس وردمان]]
ایسلام و اوروپا کیمیاچیلری، بیر سیرا تمل لابراتوار تکنیک‌لری، نظریه‌لر و ترمین‌لر گلیشدیردیلر کی اونلارین بیر قیسمی هله ده گونوموزده ایستیفاده اولونور. اونلار، هر شئیین دؤرد عنصر‌دن عبارت اولدوغو حاقینداکی [[قدیم یونان]] فلسفی فیکریندن ال چکمه‌دیلر و ایشلرینی گیزلین ساخلاماغا مئیللی ایدیلر، بونا گؤره ده چوخ واخت رمز‌لردن و گیزملی سیمگه لاردان ایستیفاده ائدیردیلر. اوروپادا، ۱۲-جی [[ یوز ایل|یوزایل‌لیکده]] ایسلام عالیم‌لرینین علمی اثرلرینین [[لاتین دیلی|لاتین دیلینه]] چئوریلمه‌سی و ارسطو فلسفه‌سینین یئنی‌دن کشف اولونماسی، لاتین کیمیاگرلیگی‌نین چیچکلنن بیر عنعنه‌سینه یول آچدی. بو [[اورتا عصرلر]] کیمیاچیلیگی، داها سونرا یئنی دؤورون علمی‌نین (خوصوصیله شیمی و طیب‌بی‌نین) گلیشمه‌سینده اؤنملی بیر رول اوینادی.&lt;ref&gt;{{cite journal |editor-last=Eddy |editor-first=Matthew Daniel |editor2-last=Mauskopf |editor2-first=Seymour |editor3-last=Newman |editor3-first=William R. |editor-link3=William R. Newman |display-editors=0 |ref={{harvid|''CKEMW''|2014}} |title=Chemical Knowledge in the Early Modern World |journal=Osiris |volume=29 |pages=1–15 |date=2014 |url=https://www.academia.edu/6629576 |last1=Newman |first1=William R. |author-link1=William R. Newman |last2=Mauskopf |first2=Seymour H. |last3=Eddy |first3=Matthew Daniel |pmid=26103744 |doi=10.1086/678110 |s2cid=29035688 |access-date=23 August 2014 |archive-date=30 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220730040038/https://www.academia.edu/6629576 |url-status=live  | issn=0369-7827}}&lt;/ref&gt;

==قایناقلار==
{{قایناق}}</text>
      <sha1>9lw8bg1yiyt50q0dnfsiwfh5wrcr8hp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>شیمی و کیمیاچیلیق ایسلام دونیادا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>618215</id>
    <revision>
      <id>1592702</id>
      <timestamp>2026-09-15T20:49:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌‌نی ' اورتا عصرلرده ایسلام دونیاسی، علم و فلسفه‌نین اینکیشاف ائتدیگی بیر دؤور ایدی کی، بو دؤورده کیمیا علمی&lt;ref&gt;{{harvnb|Anawati|1996|p=854}}.&lt;/ref&gt; ده یئنی‌بیر مَرحله‌یه قدم قویدو. ایسلام حؤکمدارلیغی آلتیندا یاشایان عالیم‌لر، قدیم یونان و میصر میراثینی اؤز علمی تجر...' ایله ياراتدی</comment>
      <origin>1592702</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2847" sha1="ksexm3ngqxod3cx9p34tec6euc6mymg" xml:space="preserve">اورتا عصرلرده ایسلام دونیاسی، علم و فلسفه‌نین اینکیشاف ائتدیگی بیر دؤور ایدی کی، بو دؤورده کیمیا علمی&lt;ref&gt;{{harvnb|Anawati|1996|p=854}}.&lt;/ref&gt; ده یئنی‌بیر مَرحله‌یه قدم قویدو. ایسلام حؤکمدارلیغی آلتیندا یاشایان عالیم‌لر، قدیم یونان و میصر میراثینی اؤز علمی تجروبه‌لری ایله بیرلشدیره‌رک، کیمیاگری‌نی ساده‌جه بیر افسون‌دان چیخاردیب، اونو بیر سیستماتیک [[علم|بیلیم]] کیمی اورتایا قویدولار. بو علمی آراشدیرمالارین اساس هدفی، «تحویل» یعنی آشاغی فلزلری قیزیلا و یا [[گوموش|گوموشه]] چویرمک ایدی.
[[File:Ibn Umayl The Silvery Water.jpg|thumb|upright=1.7|]]
بو ساحه‌نین ان آدلیم عالیمی [[جابر بن حیان]] ساییلیر&lt;ref&gt;Delva, Thijs 2017. &quot;The Abbasid Activist Ḥayyān al-ʿAṭṭār as the Father of Jābir b. Ḥayyān: An Influential Hypothesis Revisited&quot; in: ''Journal of Abbasid Studies'', 4(1), pp. 35–61, pp. 36−37, note 6.&lt;/ref&gt; کی، اونو «کیمیا علمی‌نین آتاسی» آدلاندیریرللار. او، ماده‌لرین خاصیت‌لرینی اؤیرنمک اوچون [[لابراتوار]] شرایطینده تجروبه‌لر آپاریردی و مادّه‌لرین ترکیبی ایله باغلی یئنی نظریه‌لر ایره‌لی سوروردو. جابر‌دن علاوه، خالد بن یزید&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Holmyard |first1=Eric John | authorlink=Eric John Holmyard |title=Alchemy |date=1990 |publisher=Dover Publ |location=New York |isbn=0-486-26298-7 |pages=63–66 |edition=Unabridged and unaltered republ. of the work 1. publ. by Penguin Books}}&lt;/ref&gt; و [[ایمام صادق|جعفر صادق]] کیمی شخصیت‌لر ده بو علمی‌نین اینکیشافیندا بؤیوک رول اویناییبلار. 
[[File:Man Florence, Ashburnham 1166 fol 12r.jpg|thumb|207x207px|'''جابر بن حیان''']]
ایسلام عالیم‌لری یالنیز فیلزلری چویرمکله مشغول اولمایاراق، عینی زاماندا اسیدلر، قله‌وی‌لر و دوزلارین خاصیت‌لرینی کشف ائدیب، بؤیوک بیر علمی میراث قویدولار. بو علم، داها سونرا [[اوروپا|اوروپایا]] کئچه‌رک، موعاصیر کیمیا علمی‌نین اساسینی قویدو. بو گون بیزیم تانیدیغیمیز شیمی کیمیا علمی‌نین، هم آدی، هم ده کؤکلری بو عالیم‌لرین یئنی‌لیک‌لرینه دایانیر.</text>
      <sha1>ksexm3ngqxod3cx9p34tec6euc6mymg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1592703</id>
      <parentid>1592702</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T20:51:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1592703</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3170" sha1="3f22d4p7fxvf7qln2yz3crlyevojoec" xml:space="preserve">اورتا عصرلرده ایسلام دونیاسی، علم و فلسفه‌نین اینکیشاف ائتدیگی بیر دؤور ایدی کی، بو دؤورده کیمیا علمی&lt;ref&gt;{{harvnb|Anawati|1996|p=854}}.&lt;/ref&gt; ده یئنی‌بیر مَرحله‌یه قدم قویدو. ایسلام حؤکمدارلیغی آلتیندا یاشایان عالیم‌لر، قدیم یونان و میصر میراثینی اؤز علمی تجروبه‌لری ایله بیرلشدیره‌رک، کیمیاگری‌نی ساده‌جه بیر افسون‌دان چیخاردیب، اونو بیر سیستماتیک [[علم|بیلیم]] کیمی اورتایا قویدولار. بو علمی آراشدیرمالارین اساس هدفی، «تحویل» یعنی آشاغی فلزلری قیزیلا و یا [[گوموش|گوموشه]] چویرمک ایدی.
[[File:Ibn Umayl The Silvery Water.jpg|thumb|upright=1.7|]]
بو ساحه‌نین ان آدلیم عالیمی [[جابر بن حیان]] ساییلیر&lt;ref&gt;Delva, Thijs 2017. &quot;The Abbasid Activist Ḥayyān al-ʿAṭṭār as the Father of Jābir b. Ḥayyān: An Influential Hypothesis Revisited&quot; in: ''Journal of Abbasid Studies'', 4(1), pp. 35–61, pp. 36−37, note 6.&lt;/ref&gt; کی، اونو «کیمیا علمی‌نین آتاسی» آدلاندیریرللار. او، ماده‌لرین خاصیت‌لرینی اؤیرنمک اوچون [[لابراتوار]] شرایطینده تجروبه‌لر آپاریردی و مادّه‌لرین ترکیبی ایله باغلی یئنی نظریه‌لر ایره‌لی سوروردو. جابر‌دن علاوه، خالد بن یزید&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Holmyard |first1=Eric John | authorlink=Eric John Holmyard |title=Alchemy |date=1990 |publisher=Dover Publ |location=New York |isbn=0-486-26298-7 |pages=63–66 |edition=Unabridged and unaltered republ. of the work 1. publ. by Penguin Books}}&lt;/ref&gt; و [[ایمام صادق|جعفر صادق]] کیمی شخصیت‌لر ده بو علمی‌نین اینکیشافیندا بؤیوک رول اویناییبلار. 
[[File:Man Florence, Ashburnham 1166 fol 12r.jpg|thumb|207x207px|'''جابر بن حیان''']]
[[File:Al-RaziInGerardusCremonensis1250.JPG|thumb|'''محمد بن زکریا رازی چوخلی شیمیایی موادی جزلندیرده و بیر چوخ درمان ایستحصال ائتمیشدی و چوخلی لابراتور تجهیزاتین تصویر ائدیب.''']]
ایسلام عالیم‌لری یالنیز فیلزلری چویرمکله مشغول اولمایاراق، عینی زاماندا اسیدلر، قله‌وی‌لر و دوزلارین خاصیت‌لرینی کشف ائدیب، بؤیوک بیر علمی میراث قویدولار. بو علم، داها سونرا [[اوروپا|اوروپایا]] کئچه‌رک، موعاصیر کیمیا علمی‌نین اساسینی قویدو. بو گون بیزیم تانیدیغیمیز شیمی کیمیا علمی‌نین، هم آدی، هم ده کؤکلری بو عالیم‌لرین یئنی‌لیک‌لرینه دایانیر.
==قایناقلار==
{{قایناق}}</text>
      <sha1>3f22d4p7fxvf7qln2yz3crlyevojoec</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>یاز اعتیدالی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>618216</id>
    <revision>
      <id>1592711</id>
      <timestamp>2026-09-16T05:41:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌‌نی ' '''یاز اعتیدالی''' ، کی مارس برابرلیگی ، یا شومالی اعتیدال، یا ایلین تحویلینیم ده دئییلیر؛ [[آسترونومی|نوجومدا]] او آن گؤرولور کی، گونش [[ قوزئی یاریم کوره|قوزئی یاریم کوره ده]] بیر ناظیرین گؤز یئره‌لریندن، سماوی استوا صفحه سینین اۆستوندان کئچیر و سون...' ایله ياراتدی</comment>
      <origin>1592711</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1583" sha1="78xlf7hk7ahcos3qzt62skpz54b4ocb" xml:space="preserve">'''یاز اعتیدالی''' ، کی مارس برابرلیگی ، یا شومالی اعتیدال، یا ایلین تحویلینیم ده دئییلیر؛ [[آسترونومی|نوجومدا]] او آن گؤرولور کی، گونش [[ قوزئی یاریم کوره|قوزئی یاریم کوره ده]] بیر ناظیرین گؤز یئره‌لریندن، سماوی استوا صفحه سینین اۆستوندان کئچیر و سونرا شومال گؤیه دوغرو حرکتینه دؤودور. یاز اعتیدالی، هر ایلدا یئرین ایکی اعتدالیندان بیری دیر، داها آیری اعتدال ایسه پاییزی اعتدال‌دیر.
یاز اعتیدالی، چوخ ایچلی فرهنگلر و دینلرده تقویملر و جشنلر اوچون بیر مرجع گؤرولور. شومالی یاریم کوره‌ده یاز اعتیدالی تقریبن ۱ [[ آغلارگولر]] (۲۱ مارس) وقتینده اولور و او آن [[یاز]] فصلینین باشلانماسی‌دیر؛ آما او وقت شومالی یاریم کوره‌ده پاییزی فصلینین باشلانماسی و پاییزی اعتدالین آندیر.&lt;ref name=&quot;SerwayJewett2013&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Command1972&quot;/&gt; یا '''اعتدال شمالی'''&lt;ref&gt;{{Cite web| title = Embracing the Equinox| accessdate = 19 July 2022| url = https://nightsky.jpl.nasa.gov/news-display.cfm?News_ID=995 | website = Night Sky Network | publisher = Jet Propulsion Laboratory | date = 18 February 2022}}&lt;/ref&gt;
==قایناقلار==
{{قایناق}}</text>
      <sha1>78xlf7hk7ahcos3qzt62skpz54b4ocb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1592712</id>
      <parentid>1592711</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T05:42:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1592712</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1552" sha1="b4cqyl0foslkdlpliybyuxx6g3fqxyw" xml:space="preserve">'''یاز اعتیدالی''' ، کی مارس برابرلیگی ، یا شومالی اعتیدال، یا ایلین تحویلینیم ده دئییلیر؛ [[آسترونومی|نوجومدا]] او آن گؤرولور کی، گونش [[ قوزئی یاریم کوره|قوزئی یاریم کوره ده]] بیر ناظیرین گؤز یئره‌لریندن، سماوی استوا صفحه سینین اۆستوندان کئچیر و سونرا شومال گؤیه دوغرو حرکتینه دؤودور. یاز اعتیدالی، هر ایلدا یئرین ایکی اعتدالیندان بیری دیر، داها آیری اعتدال ایسه پاییزی اعتدال‌دیر.
یاز اعتیدالی، چوخ ایچلی فرهنگلر و دینلرده تقویملر و جشنلر اوچون بیر مرجع گؤرولور. شومالی یاریم کوره‌ده یاز اعتیدالی تقریبن ۱ [[ آغلارگولر]] (۲۱ مارس) وقتینده اولور و او آن [[یاز]] فصلینین باشلانماسی‌دیر؛ آما او وقت شومالی یاریم کوره‌ده پاییزی فصلینین باشلانماسی و پاییزی اعتدالین آندیر.&lt;ref name=&quot;SerwayJewett2013&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Command1972&quot;/&gt;'''&lt;ref&gt;{{Cite web| title = Embracing the Equinox| accessdate = 19 July 2022| url = https://nightsky.jpl.nasa.gov/news-display.cfm?News_ID=995 | website = Night Sky Network | publisher = Jet Propulsion Laboratory | date = 18 February 2022}}&lt;/ref&gt;

==قایناقلار==
{{قایناق}}</text>
      <sha1>b4cqyl0foslkdlpliybyuxx6g3fqxyw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1592713</id>
      <parentid>1592712</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T05:43:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1592713</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1494" sha1="e1zw53lci1597y2xk1k7shk9d8k264u" xml:space="preserve">'''یاز اعتیدالی''' ، کی مارس برابرلیگی ، یا شومالی اعتیدال، یا ایلین تحویلینیم ده دئییلیر؛ [[آسترونومی|نوجومدا]] او آن گؤرولور کی، گونش [[ قوزئی یاریم کوره|قوزئی یاریم کوره ده]] بیر ناظیرین گؤز یئره‌لریندن، سماوی استوا صفحه سینین اۆستوندان کئچیر و سونرا شومال گؤیه دوغرو حرکتینه دؤودور. یاز اعتیدالی، هر ایلدا یئرین ایکی اعتدالیندان بیری دیر، داها آیری اعتدال ایسه پاییزی اعتدال‌دیر.
یاز اعتیدالی، چوخ ایچلی فرهنگلر و دینلرده تقویملر و جشنلر اوچون بیر مرجع گؤرولور. شومالی یاریم کوره‌ده یاز اعتیدالی تقریبن ۱ [[ آغلارگولر]] (۲۱ مارس) وقتینده اولور و او آن [[یاز]] فصلینین باشلانماسی‌دیر؛ آما او وقت شومالی یاریم کوره‌ده پاییزی فصلینین باشلانماسی و پاییزی اعتدالین آندیر.&lt;ref&gt;{{Cite web| title = Embracing the Equinox| accessdate = 19 July 2022| url = https://nightsky.jpl.nasa.gov/news-display.cfm?News_ID=995 | website = Night Sky Network | publisher = Jet Propulsion Laboratory | date = 18 February 2022}}&lt;/ref&gt;

==قایناقلار==
{{قایناق}}</text>
      <sha1>e1zw53lci1597y2xk1k7shk9d8k264u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1592714</id>
      <parentid>1592713</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T05:46:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1592714</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1568" sha1="nb2msfd1mj9p6rb1fk8k23j6w7b6los" xml:space="preserve">'''یاز اعتیدالی''' ( [[اینگیلیس دیلی|اینگلیسجه]] :'''March equinox''' ) ، کی مارس برابرلیگی ، یا شومالی اعتیدال، یا ایلین تحویلینیم ده دئییلیر؛ [[آسترونومی|نوجومدا]] او آن گؤرولور کی، گونش [[ قوزئی یاریم کوره|قوزئی یاریم کوره ده]] بیر ناظیرین گؤز یئره‌لریندن، سماوی استوا صفحه سینین اۆستوندان کئچیر و سونرا شومال گؤیه دوغرو حرکتینه دؤودور. یاز اعتیدالی، هر ایلدا یئرین ایکی اعتدالیندان بیری دیر، داها آیری اعتدال ایسه پاییزی اعتدال‌دیر.
یاز اعتیدالی، چوخ ایچلی فرهنگلر و دینلرده تقویملر و جشنلر اوچون بیر مرجع گؤرولور. شومالی یاریم کوره‌ده یاز اعتیدالی تقریبن ۱ [[ آغلارگولر]] (۲۱ مارس) وقتینده اولور و او آن [[یاز]] فصلینین باشلانماسی‌دیر؛ آما او وقت شومالی یاریم کوره‌ده پاییزی فصلینین باشلانماسی و پاییزی اعتدالین آندیر.&lt;ref&gt;{{Cite web| title = Embracing the Equinox| accessdate = 19 July 2022| url = https://nightsky.jpl.nasa.gov/news-display.cfm?News_ID=995 | website = Night Sky Network | publisher = Jet Propulsion Laboratory | date = 18 February 2022}}&lt;/ref&gt;

==قایناقلار==
{{قایناق}}</text>
      <sha1>nb2msfd1mj9p6rb1fk8k23j6w7b6los</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1592715</id>
      <parentid>1592714</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T05:50:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1592715</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1659" sha1="hbsrdou3smod9485nor8yzpu1rrs0sc" xml:space="preserve">'''یاز اعتیدالی''' ( [[اینگیلیس دیلی|اینگلیسجه]] :'''March equinox''' ) ، کی مارس برابرلیگی ، یا شومالی اعتیدال، یا ایلین تحویلینیم ده دئییلیر؛ [[آسترونومی|نوجومدا]] او آن گؤرولور کی، گونش [[ قوزئی یاریم کوره|قوزئی یاریم کوره ده]] بیر ناظیرین گؤز یئره‌لریندن، سماوی استوا صفحه سینین اۆستوندان کئچیر و سونرا شومال گؤیه دوغرو حرکتینه دؤودور. یاز اعتیدالی، هر ایلدا یئرین ایکی اعتدالیندان بیری دیر، داها آیری اعتدال ایسه پاییزی اعتدال‌دیر.
یاز اعتیدالی، چوخ ایچلی فرهنگلر و دینلرده تقویملر و جشنلر اوچون بیر مرجع گؤرولور. شومالی یاریم کوره‌ده یاز اعتیدالی تقریبن ۱ [[ آغلارگولر]] (۲۱ مارس) وقتینده اولور و او آن [[یاز]] فصلینین باشلانماسی‌دیر؛ آما او وقت شومالی یاریم کوره‌ده پاییزی فصلینین باشلانماسی و پاییزی اعتدالین آندیر.
[[File:Earth-lighting-equinox SP.PNG|thumb|'''یاز اعتیدالی نین آنی''' ]]
&lt;ref&gt;{{Cite web| title = Embracing the Equinox| accessdate = 19 July 2022| url = https://nightsky.jpl.nasa.gov/news-display.cfm?News_ID=995 | website = Night Sky Network | publisher = Jet Propulsion Laboratory | date = 18 February 2022}}&lt;/ref&gt;

==قایناقلار==
{{قایناق}}</text>
      <sha1>hbsrdou3smod9485nor8yzpu1rrs0sc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ماردر ۳</title>
    <ns>0</ns>
    <id>618217</id>
    <revision>
      <id>1592719</id>
      <timestamp>2026-09-16T07:12:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌‌نی ' '''ماردر ۳''' ( [[آلمان دیلی|آلمانجا]] : '''Marder III''' ) بیر سری [[نازی آلمان|آلمانؽن]] [[تانک آوجیسی]] ایکینجی دونیا ساواشیندا ایدی. بو سری تانک‌لار، یا شوروی‌دن اله کئچن و دییشدیریلمیش ۷۶.۲ میلی‌متری «اف-۲۲ مدل ۱۹۳۶» صحرا توپی‌نی و یا آلمانین ۷٫۵ سانتی‌متری...' ایله ياراتدی</comment>
      <origin>1592719</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3207" sha1="9mvnzf5djx3qodwug74j3c46aaueim9" xml:space="preserve">'''ماردر ۳''' ( [[آلمان دیلی|آلمانجا]] : '''Marder III''' ) بیر سری [[نازی آلمان|آلمانؽن]] [[تانک آوجیسی]] ایکینجی دونیا ساواشیندا ایدی. بو سری تانک‌لار، یا شوروی‌دن اله کئچن و دییشدیریلمیش ۷۶.۲ میلی‌متری «اف-۲۲ مدل ۱۹۳۶» صحرا توپی‌نی و یا آلمانین ۷٫۵ سانتی‌متری پاک ۴۰ توپونو، چک‌ایسلواکی دوزلتمه‌سی [[پانزر ۳۸تی]] نین شاسی‌سی‌نین اوستونده‌کی آچیق بیر ساواش کابینینده داشیییردیلار. بو تانک‌لار خیدمت اوچون آز قورویوجولوق تقدیم ائدیردیلر، اما اونلارا اؤنملو بیر آتش گوجو وئریردیلر؛ ائله بیر گوج کی او دؤورون آلمان تانک‌لاری ایله مۆقایسه‌ده، قالین زره‌لی [[تی-۳۴]] تانک‌لارینی محو ائده‌بیلیردی. بو تانک‌لار ۱۹۴۲-جی ایلدن ۱۹۴۴-جو ایله کیمی اوچ مدل‌ده (ماردر ۳، ماردر ۳ Ausf. H، و ماردر ۳ Ausf. M.) ایستحصال اولوندو و [[ماردر ۲]] ایله بیرلیکده ساواشین سونونا قدر بوتون جبهه‌لرده خدمت ائتدی.
{{Infobox weapon
 |name= '''ماردر'''
 | image= Marder III tank destroyer.jpg
| image_size = 300
 |caption= Marder III Ausf. M
 |origin= {{بایراق|نازی آلمان}}&lt;br/&gt;{{بایراق|بوهم و موراویا}}
 |type= [[تانک آوجیسی]]
 &lt;!-- Type selection --&gt;
 |is_vehicle=yes
 &lt;!-- Service history --&gt;
 |service= ۱۹۴۲-۱۹۴۴
 |used_by= نازی آلمان 
 |wars= [[ایکینجی دونیا ساواشی ]]
 &lt;!-- Production history --&gt;
 |designer=
 |design_date= ۱۹۴۲
 |manufacturer= اچ کی دی
 |unit_cost=
 |production_date= ۱۹۴۲-۱۹۴۴
 |number= ۱۷۳۶ ایستحصال و دونۆلموش
* Sd. Kfz. 139:&lt;br&gt;۳۴۴ ایستحصال 
* Sd.Kfz. ۱۳۸, Ausf. H: 275 produced, 175 converted
* Sd.Kfz. ۱۳۸, Ausf. M: 942 produced{{sfn|Jentz|Doyle|2011|pp=23, 76}}
 |variants=
 &lt;!-- General specifications --&gt;
 |weight= {{cvt|10,670|kg|lbs}}
 |length={{convert|4.65|m|ftin|abbr=on}}
 |part_length=
 |width={{convert|2.35|m|ftin|abbr=on}}
 |height={{convert|2.48|m|ftin|abbr=on}}
 |diameter=
 |crew=۴
 &lt;!-- Vehicle/missile specifications --&gt;
 |armour=10{{ndash}}50 mm
 |primary_armament= [[7.62 cm PaK 36(r)]]&lt;br&gt;(Sd.Kfz. 139)&lt;br&gt;
[[7.5 cm PaK 40]]&lt;br&gt;(Sd.Kfz. 138 Ausf. H and M)
 |secondary_armament= 7.92 mm [[ZB-53|MG 37(t)]], [[MG 34|MG 34]] or [[MG 42|MG 42]]
 |engine=Praga Typ TNHPS-II / Praga AC water-cooled, 6-cylinder [[gasoline]], 7.75 l{{sfn|Jentz|Doyle|2005a|p=7-104}}
 |engine_power= {{cvt|125|-|150|PS|hp kW}}
 |transmission=
 |payload_capacity=
 |fuel_capacity=
 |pw_ratio={{cvt|14.1|PS|kW}} / tonne
 |suspension=[[leaf spring]]
 |clearance={{convert|40|cm|ftin|abbr=on|sigfig=1}}
 |vehicle_range= {{convert|190|-|210|km|mi|abbr=on}}
 |speed= {{convert|35|-|42|km/h|mph|abbr=on}}
 | =
 }}

==قایناقلار== 
{{قایناق}}</text>
      <sha1>9mvnzf5djx3qodwug74j3c46aaueim9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1592720</id>
      <parentid>1592719</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T07:18:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1592720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3194" sha1="etn5ytahbpdiq4cscxyxh9tkffgk3vm" xml:space="preserve">'''ماردر ۳''' ( [[آلمان دیلی|آلمانجا]] : '''Marder III''' ) بیر سری [[نازی آلمان|آلمانؽن]] [[تانک آوجیسی]] ایکینجی دونیا ساواشیندا ایدی. بو سری تانک‌لار، یا شوروی‌دن اله کئچن و دییشدیریلمیش ۷۶.۲ میلی‌متری «اف-۲۲ مدل ۱۹۳۶» صحرا توپی‌نی و یا آلمانین ۷٫۵ سانتی‌متری پاک ۴۰ توپونو، چک‌ایسلواکی دوزلتمه‌سی [[پانزر ۳۸تی]] نین شاسی‌سی‌نین اوستونده‌کی آچیق بیر ساواش کابینینده داشیییردیلار. بو تانک‌لار خیدمت اوچون آز قورویوجولوق تقدیم ائدیردیلر، اما اونلارا اؤنملو بیر آتش گوجو وئریردیلر؛ ائله بیر گوج کی او دؤورون آلمان تانک‌لاری ایله مۆقایسه‌ده، قالین زره‌لی [[تی-۳۴]] تانک‌لارینی محو ائده‌بیلیردی. بو تانک‌لار ۱۹۴۲-جی ایلدن ۱۹۴۴-جو ایله کیمی اوچ مدل‌ده (ماردر ۳، ماردر ۳ Ausf. H، و ماردر ۳ Ausf. M.) ایستحصال اولوندو و [[ماردر ۲]] ایله بیرلیکده ساواشین سونونا قدر بوتون جبهه‌لرده خدمت ائتدی.
{{Infobox weapon
 |name= '''ماردر'''
 | image= Marder III tank destroyer.jpg
| image_size = 300
 |caption= Marder III Ausf. M
 |origin= {{بایراق|نازی آلمان}}&lt;br/&gt;[[بوهم و موراویا]]
 |type= [[تانک آوجیسی]]
 &lt;!-- Type selection --&gt;
 |is_vehicle=yes
 &lt;!-- Service history --&gt;
 |service= ۱۹۴۲-۱۹۴۴
 |used_by= نازی آلمان 
 |wars= [[ایکینجی دونیا ساواشی ]]
 &lt;!-- Production history --&gt;
 |designer=
 |design_date= ۱۹۴۲
 |manufacturer= اچ کی دی
 |unit_cost=
 |production_date= ۱۹۴۲-۱۹۴۴
 |number= ۱۷۳۶ ایستحصال و دونۆلموش
* Sd. Kfz. 139:&lt;br&gt;۳۴۴ ایستحصال 
* Sd.Kfz. ۱۳۸, Ausf. H: 275 produced, 175 converted
* Sd.Kfz. ۱۳۸, Ausf. M: 942 produced{{sfn|Jentz|Doyle|2011|pp=23, 76}}
 |variants=
 &lt;!-- General specifications --&gt;
 |weight= {{cvt|10,670|kg|lbs}}
 |length={{convert|4.65|m|ftin|abbr=on}}
 |part_length=
 |width={{convert|2.35|m|ftin|abbr=on}}
 |height={{convert|2.48|m|ftin|abbr=on}}
 |diameter=
 |crew=۴
 &lt;!-- Vehicle/missile specifications --&gt;
 |armour=10{{ndash}}50 mm
 |primary_armament= [[7.62 cm PaK 36(r)]]&lt;br&gt;(Sd.Kfz. 139)&lt;br&gt;
[[7.5 cm PaK 40]]&lt;br&gt;(Sd.Kfz. 138 Ausf. H and M)
 |secondary_armament= 7.92 mm [[ZB-53|MG 37(t)]], [[MG 34|MG 34]] or [[MG 42|MG 42]]
 |engine=Praga Typ TNHPS-II / Praga AC water-cooled, 6-cylinder [[gasoline]], 7.75 l{{sfn|Jentz|Doyle|2005a|p=7-104}}
 |engine_power= {{cvt|125|-|150|PS|hp kW}}
 |transmission=
 |payload_capacity=
 |fuel_capacity=
 |pw_ratio={{cvt|14.1|PS|kW}} / tonne
 |suspension=[[leaf spring]]
 |clearance={{convert|40|cm|ftin|abbr=on|sigfig=1}}
 |vehicle_range= {{convert|190|-|210|km|mi|abbr=on}}
 |speed= {{convert|35|-|42|km/h|mph|abbr=on}}
 | =
 }}

==قایناقلار== 
{{قایناق}}</text>
      <sha1>etn5ytahbpdiq4cscxyxh9tkffgk3vm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>چلنجر ۲</title>
    <ns>0</ns>
    <id>618218</id>
    <revision>
      <id>1592723</id>
      <timestamp>2026-09-16T08:00:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌‌نی ' '''چلنجر ۲''' ( [[اینگیلیس دیلی|اینگلیسجه]] : '''Challenger 2''' ) بریتانیا مودافیعه باخانلیغینین “CR2” آدلاندیردیغی تانک)، اوچونجو نسیل اینگیلیس [[ اساسی دؤیوش تانکی|اساسی دؤیوش تانکیدیر]] کی [[بیرلشمیش شاهلیق]] ، [[عومان]] و [[اوکراین]] اوردولاریندا ایشله‌نیر.&lt;ref&gt;{{...' ایله ياراتدی</comment>
      <origin>1592723</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3857" sha1="g1n31foe7zo86rf1e3vyd67yhvtsc8x" xml:space="preserve">'''چلنجر ۲''' ( [[اینگیلیس دیلی|اینگلیسجه]] : '''Challenger 2''' ) بریتانیا مودافیعه باخانلیغینین “CR2” آدلاندیردیغی تانک)، اوچونجو نسیل اینگیلیس [[ اساسی دؤیوش تانکی|اساسی دؤیوش تانکیدیر]] کی [[بیرلشمیش شاهلیق]] ، [[عومان]] و [[اوکراین]] اوردولاریندا ایشله‌نیر.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=[[British Army]] |title=Combat Vehicles |url=https://www.army.mod.uk/equipment/combat-vehicles/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210324062935/https://www.army.mod.uk/equipment/combat-vehicles/ |archive-date=24 March 2021 |access-date=11 April 2021 |website=army.mod.uk }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Axe |first1=David |title=Ukraine's Challenger 2 Tanks Could Counterattack Around Bakhmut |url=https://www.forbes.com/sites/davidaxe/2023/03/30/ukraines-challenger-2-tanks-could-counterattack-around-bakhmut/?sh=75f53d6c839b |access-date=2 April 2023 |work=Forbes |date=30 March 2023 }}&lt;/ref&gt;

بو تانک ۱۹۸۶-جی ایلده «ویکرز دیفنس سیستمز» (ایندی «راین‌متال بی‌ای‌ای سیستمز لند» یا RBSL) طرفیندن بیر اؤزل سرمایه ایله طراحی اولونموشدو و شرکتین قاباقکی [[چلنجر ۱]] تانکینین داها گئنیش و یئنی‌لنمیش طراحی‌سی ایدی. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.janes.com/defence/land_forces/news/misc/jaa_challenger2_mbt.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20040804224012/http://www.janes.com/defence/land_forces/news/misc/jaa_challenger2_mbt.shtml |title=Vickers Defence Systems Challenger 2 MBT |archive-date=4 August 2004}}&lt;/ref&gt; مودافعه باخانلیغی ۱۹۸۸-جی ایلین دسامبر آییندا تانکدان بیر پروتوتیپ (اؤرنک) سفارش وئردی. چلنجر ۲ دؤرد نفرلیک عمله‌دن عیبارتدیر: فرمانده، توپچو، مرمی یوکله‌ین و سۆروجۆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.army-technology.com/projects/challenger2/ |website=army-technology.com |title=Challenger 2 Main Battle Tank |access-date=24 December 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051211173044/http://www.army-technology.com/projects/challenger2/ |archive-date=11 December 2005 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

اساس سلاحی ۱۲۰ میلیمتیرلیک L30A1 خان‌لی تانک توپودور کی [[چیفتن]] و چلنجر ۱ تانکلاریندا ایشله‌نن ال۱۱ توپونون گلیشمیش نوسخه‌سی‌دیر. بو تانک، اساس سلاحی اوچون ۵۰ عدد مرمی داشییر و بونون یانیندا تانکین ایکینجی‌لی سلاحلاری اوچون ۴۲۰۰ عدد ۷٫۶۲ میلیمتیرلیک فیشنگ‌له تجهیز اولونوب: بیر L94A1 EX-34 بیرمحور زنجیرلی توپ و بیر L37A2 (GPMG) موسلسل توفنگی.
انکین بورجکی و گؤوده‌سی، «دورچستر» آدی ایله ده تانینان ایکینجی نسیل چوبهام زرهی ایله قورونور. «پرکینز CV12-6A» وی۱۲ دیزل موتوروندان گوج آلان بو تانک، ۵۵۰ کیلومتر یول گئتمه مسافه‌سینه و یولدا ماکزیموم ۵۹ کیلومتر/ساعات سورعته مالیکدیر.&lt;ref&gt;{{cite web |author1=Rory McCarthy |title=Friendly fire kills two UK tank crew |url=https://www.theguardian.com/world/2003/mar/26/iraq.rorymccarthy1 |website=[[The Guardian]] |date=26 March 2003 |access-date=21 May 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180522111212/https://www.theguardian.com/world/2003/mar/26/iraq.rorymccarthy1 |archive-date=22 May 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>g1n31foe7zo86rf1e3vyd67yhvtsc8x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1592724</id>
      <parentid>1592723</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T08:14:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1592724</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3897" sha1="0zlns2i153xb3tgeopjzqn8054twt3h" xml:space="preserve">'''چلنجر ۲''' ( [[اینگیلیس دیلی|اینگلیسجه]] : '''Challenger 2''' ) بریتانیا مودافیعه باخانلیغینین “CR2” آدلاندیردیغی تانک)، اوچونجو نسیل اینگیلیس [[ اساسی دؤیوش تانکی|اساسی دؤیوش تانکیدیر]] کی [[بیرلشمیش شاهلیق]] ، [[عومان]] و [[اوکراین]] اوردولاریندا ایشله‌نیر.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=[[British Army]] |title=Combat Vehicles |url=https://www.army.mod.uk/equipment/combat-vehicles/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210324062935/https://www.army.mod.uk/equipment/combat-vehicles/ |archive-date=24 March 2021 |access-date=11 April 2021 |website=army.mod.uk }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Axe |first1=David |title=Ukraine's Challenger 2 Tanks Could Counterattack Around Bakhmut |url=https://www.forbes.com/sites/davidaxe/2023/03/30/ukraines-challenger-2-tanks-could-counterattack-around-bakhmut/?sh=75f53d6c839b |access-date=2 April 2023 |work=Forbes |date=30 March 2023 }}&lt;/ref&gt;

بو تانک ۱۹۸۶-جی ایلده «ویکرز دیفنس سیستمز» (ایندی «راین‌متال بی‌ای‌ای سیستمز لند» یا RBSL) طرفیندن بیر اؤزل سرمایه ایله طراحی اولونموشدو و شرکتین قاباقکی [[چلنجر ۱]] تانکینین داها گئنیش و یئنی‌لنمیش طراحی‌سی ایدی. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.janes.com/defence/land_forces/news/misc/jaa_challenger2_mbt.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20040804224012/http://www.janes.com/defence/land_forces/news/misc/jaa_challenger2_mbt.shtml |title=Vickers Defence Systems Challenger 2 MBT |archive-date=4 August 2004}}&lt;/ref&gt; مودافعه باخانلیغی ۱۹۸۸-جی ایلین دسامبر آییندا تانکدان بیر پروتوتیپ (اؤرنک) سفارش وئردی. چلنجر ۲ دؤرد نفرلیک عمله‌دن عیبارتدیر: فرمانده، توپچو، مرمی یوکله‌ین و سۆروجۆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.army-technology.com/projects/challenger2/ |website=army-technology.com |title=Challenger 2 Main Battle Tank |access-date=24 December 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051211173044/http://www.army-technology.com/projects/challenger2/ |archive-date=11 December 2005 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

اساس سلاحی ۱۲۰ میلیمتیرلیک L30A1 خان‌لی تانک توپودور کی [[چیفتن]] و چلنجر ۱ تانکلاریندا ایشله‌نن ال۱۱ توپونون گلیشمیش نوسخه‌سی‌دیر. بو تانک، اساس سلاحی اوچون ۵۰ عدد مرمی داشییر و بونون یانیندا تانکین ایکینجی‌لی سلاحلاری اوچون ۴۲۰۰ عدد ۷٫۶۲ میلیمتیرلیک فیشنگ‌له تجهیز اولونوب: بیر L94A1 EX-34 بیرمحور زنجیرلی توپ و بیر L37A2 (GPMG) موسلسل توفنگی.
انکین بورجکی و گؤوده‌سی، «دورچستر» آدی ایله ده تانینان ایکینجی نسیل چوبهام زرهی ایله قورونور. «پرکینز CV12-6A» وی۱۲ دیزل موتوروندان گوج آلان بو تانک، ۵۵۰ کیلومتر یول گئتمه مسافه‌سینه و یولدا ماکزیموم ۵۹ کیلومتر/ساعات سورعته مالیکدیر.&lt;ref&gt;{{cite web |author1=Rory McCarthy |title=Friendly fire kills two UK tank crew |url=https://www.theguardian.com/world/2003/mar/26/iraq.rorymccarthy1 |website=[[The Guardian]] |date=26 March 2003 |access-date=21 May 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180522111212/https://www.theguardian.com/world/2003/mar/26/iraq.rorymccarthy1 |archive-date=22 May 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
==قایناقلار==
{{قایناق}}</text>
      <sha1>0zlns2i153xb3tgeopjzqn8054twt3h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1592730</id>
      <parentid>1592724</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T09:37:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <origin>1592730</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9056" sha1="9ea66jxmewqclf0ib8i39v771cjnwvx" xml:space="preserve">'''چلنجر ۲''' ( [[اینگیلیس دیلی|اینگلیسجه]] : '''Challenger 2''' ) بریتانیا مودافیعه باخانلیغینین “CR2” آدلاندیردیغی تانک)، اوچونجو نسیل اینگیلیس [[ اساسی دؤیوش تانکی|اساسی دؤیوش تانکیدیر]] کی [[بیرلشمیش شاهلیق]] ، [[عومان]] و [[اوکراین]] اوردولاریندا ایشله‌نیر.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=[[British Army]] |title=Combat Vehicles |url=https://www.army.mod.uk/equipment/combat-vehicles/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210324062935/https://www.army.mod.uk/equipment/combat-vehicles/ |archive-date=24 March 2021 |access-date=11 April 2021 |website=army.mod.uk }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Axe |first1=David |title=Ukraine's Challenger 2 Tanks Could Counterattack Around Bakhmut |url=https://www.forbes.com/sites/davidaxe/2023/03/30/ukraines-challenger-2-tanks-could-counterattack-around-bakhmut/?sh=75f53d6c839b |access-date=2 April 2023 |work=Forbes |date=30 March 2023 }}&lt;/ref&gt;
{{Infobox weapon
| is_vehicle         = yes
| name               = '''چلنجر ۲'''
| image              = Challenger 2 Main Battle Tank patrolling outside Basra, Iraq MOD 45148325.jpg
| image_size         = 300
| caption            = A Challenger 2 tank patrolling outside [[Basra]], Iraq, during [[Operation Telic]], 2004
| type               = [[اساسی دؤیوش تانکی]]
| origin             = {{بایراق|بیرلشمیش شاهلیق}}
| is_UK              = yes
| used_by            =
| service            = ۱۹۹۸-ایندیاقدر
| wars               = {{ubl|[[UNMIBH]]|[[Kosovo War]]|[[Iraq War]]|[[Russo-Ukrainian War]]}}
| designer           = [[Vickers Defence Systems]]&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://royaltankregiment.com/vehicle/cr2/ | title=Challenger 2 - Royal Tank Regiment | date=10 January 2021 }}&lt;/ref&gt;
| design_date        = ۱۹۸۶-۱۹۹۳
| manufacturer       = {{ubli|[[Alvis plc]]|[[Vickers plc]]|[[BAE Systems Land &amp; Armaments]]}}
| production_date    = {{ubl|1990 (prototypes)|1993–2002 (main production)}}
| unit_cost          = £4,217,000 (FY 1999)&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.armedforces.co.uk/army/listings/l0023.html |title=Challenger 2 |publisher=armedforces.co.uk |access-date=16 January 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080509150124/http://www.armedforces.co.uk/army/listings/l0023.html |archive-date=9 May 2008 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| number             = ۴۴۷
| length             = {{ubli
 | {{convert|8.3|m|ftin|abbr=on}},
 | {{convert|13.5|m|ftin|abbr=on}} gun forward
}}
| width              = {{ubli
 | {{convert|3.5|m|ftin|abbr=on}},
 | {{convert|4.2|m|ftin|abbr=on}} with appliqué armour
}}
| height             = {{convert|۲٫۴۹|m|ftin|abbr=on}}
| weight             = {{ubli
 | {{convert|64|t|abbr=on|lk=on}},&lt;ref name=&quot;Workshop Manual&quot;&gt;{{cite book |last=Taylor |first=Dick |date=2018 |title=Challenger 2 Main Battle Tank Owners' Workshop Manual: 1998 to Present |page=181 |publisher=J H Haynes &amp; Co Ltd }}&lt;/ref&gt;
 | {{convert|75|t|abbr=on}} with combat armour modules
}}
| suspension         = [[Hydropneumatic suspension|Hydropneumatic]]
| transmission       = [[David Brown Ltd.|David Brown]] TN54E [[epicyclic]] transmission (6 fwd., 2 rev.)
| speed              = {{ubli
 | {{convert|59|km/h|mph|abbr=on|disp=flip}} on-road,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.army.mod.uk/documents/general/285986_ARMY_VEHICLESEQUIPMENT_V12.PDF_web.pdf |title=British Army Vehicles and Equipment |publisher=Army.mod.uk |access-date=30 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101119164824/http://www.army.mod.uk/documents/general/285986_ARMY_VEHICLESEQUIPMENT_V12.PDF_web.pdf |archive-date=19 November 2010}}&lt;/ref&gt;
 | {{convert|40|km/h|mph|abbr=on|disp=flip}} off-road&lt;ref name=&quot;Janes143&quot;&gt;{{cite book |last=Foss |first=Chris |title=Jane's Armour and Artillery 2005–2006 |year=2005 |url=https://archive.org/details/mainbattletanksl00cffo |url-access=limited |isbn=0-7106-2686-X |publisher=Jane's Information Group |page=[https://archive.org/details/mainbattletanksl00cffo/page/n141 143]}}&lt;/ref&gt;
}}
| clearance          = {{convert|0.5|m|abbr=on}}&lt;ref name=&quot;Janes143&quot;/&gt;
| vehicle_range      = {{ubli
 | {{convert|550|km|mi|abbr=on}} on-road,&lt;ref name=&quot;youtube.com&quot;&gt;{{citation |last=Maginnis |first=Chris |title=Tankfest 2013 Challenger 2 MBT (Ultra Modern Version) |date=6 July 2013 |url=https://www.youtube.com/watch?v=JC1mtAR5uK0&amp;feature=player_embedded |via=YouTube |access-date=27 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160413061355/https://www.youtube.com/watch?v=JC1mtAR5uK0&amp;feature=player_embedded |archive-date=13 April 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
 | {{convert|250|km|mi|abbr=on}} off-road on internal fuel&lt;ref name=&quot;Janes143&quot;/&gt;
}}
| primary_armament   = [[Royal Ordnance L30|L30A1 120&amp;nbsp;mm]] [[rifled]] gun {{avoid wrap|with 47 rounds&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.army.mod.uk/equipment/23236.aspx |title=Combat Vehicles |access-date=4 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150636/http://www.army.mod.uk/equipment/23236.aspx |archive-date=6 October 2014 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.army-technology.com/projects/challenger2/ |title=Challenger 2 Main Battle Tank |access-date=24 December 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051211173044/http://www.army-technology.com/projects/challenger2/ |archive-date=11 December 2005 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}
| secondary_armament = {{ubli|7.62&amp;nbsp;mm [[Coaxial weapon|coaxial]] [[L94A1 chain gun]]|7.62&amp;nbsp;mm [[L7 (machine gun)|L37A2]] loader–operator hatch machine gun}}
| armour             = [[Chobham armour|Chobham]]{{\}}Dorchester Level 2 (classified)
| engine             = [[Perkins Engines|Perkins]] CV12-6A [[V engine|V12]] [[diesel engine|diesel]]&lt;br/&gt;{{cvt|26.1|L|cuin}}
| crew               = 4 (commander, gunner, loader–operator, driver)
| engine_power       = {{convert|1200-1500|bhp|kW|abbr=on}}
| pw_ratio           = {{ubli
 | 18.7&amp;nbsp;hp/t (13.9&amp;nbsp;kW/t) at 64&amp;nbsp;t;
 | 16&amp;nbsp;hp/t (11.9&amp;nbsp;kW/t) at 75&amp;nbsp;t
}}
| fuel_capacity      = {{convert|1592|L|impgal usgal}}&lt;ref name=&quot;Janes143&quot;/&gt;
}}
بو تانک ۱۹۸۶-جی ایلده «ویکرز دیفنس سیستمز» (ایندی «راین‌متال بی‌ای‌ای سیستمز لند» یا RBSL) طرفیندن بیر اؤزل سرمایه ایله طراحی اولونموشدو و شرکتین قاباقکی [[چلنجر ۱]] تانکینین داها گئنیش و یئنی‌لنمیش طراحی‌سی ایدی. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.janes.com/defence/land_forces/news/misc/jaa_challenger2_mbt.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20040804224012/http://www.janes.com/defence/land_forces/news/misc/jaa_challenger2_mbt.shtml |title=Vickers Defence Systems Challenger 2 MBT |archive-date=4 August 2004}}&lt;/ref&gt; مودافعه باخانلیغی ۱۹۸۸-جی ایلین دسامبر آییندا تانکدان بیر پروتوتیپ (اؤرنک) سفارش وئردی. چلنجر ۲ دؤرد نفرلیک عمله‌دن عیبارتدیر: فرمانده، توپچو، مرمی یوکله‌ین و سۆروجۆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.army-technology.com/projects/challenger2/ |website=army-technology.com |title=Challenger 2 Main Battle Tank |access-date=24 December 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051211173044/http://www.army-technology.com/projects/challenger2/ |archive-date=11 December 2005 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

اساس سلاحی ۱۲۰ میلیمتیرلیک L30A1 خان‌لی تانک توپودور کی [[چیفتن]] و چلنجر ۱ تانکلاریندا ایشله‌نن ال۱۱ توپونون گلیشمیش نوسخه‌سی‌دیر. بو تانک، اساس سلاحی اوچون ۵۰ عدد مرمی داشییر و بونون یانیندا تانکین ایکینجی‌لی سلاحلاری اوچون ۴۲۰۰ عدد ۷٫۶۲ میلیمتیرلیک فیشنگ‌له تجهیز اولونوب: بیر L94A1 EX-34 بیرمحور زنجیرلی توپ و بیر L37A2 (GPMG) موسلسل توفنگی.
انکین بورجکی و گؤوده‌سی، «دورچستر» آدی ایله ده تانینان ایکینجی نسیل چوبهام زرهی ایله قورونور. «پرکینز CV12-6A» وی۱۲ دیزل موتوروندان گوج آلان بو تانک، ۵۵۰ کیلومتر یول گئتمه مسافه‌سینه و یولدا ماکزیموم ۵۹ کیلومتر/ساعات سورعته مالیکدیر.&lt;ref&gt;{{cite web |author1=Rory McCarthy |title=Friendly fire kills two UK tank crew |url=https://www.theguardian.com/world/2003/mar/26/iraq.rorymccarthy1 |website=[[The Guardian]] |date=26 March 2003 |access-date=21 May 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180522111212/https://www.theguardian.com/world/2003/mar/26/iraq.rorymccarthy1 |archive-date=22 May 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==قایناقلار==
{{قایناق}}</text>
      <sha1>9ea66jxmewqclf0ib8i39v771cjnwvx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1592731</id>
      <parentid>1592730</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T09:39:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <origin>1592731</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9138" sha1="f4n6na50dvxeibta9qoxz83z5u1v7ct" xml:space="preserve">'''چلنجر ۲''' ( [[اینگیلیس دیلی|اینگلیسجه]] : '''Challenger 2''' ) بریتانیا مودافیعه باخانلیغینین “CR2” آدلاندیردیغی تانک)، اوچونجو نسیل اینگیلیس [[ اساسی دؤیوش تانکی|اساسی دؤیوش تانکیدیر]] کی [[بیرلشمیش شاهلیق]] ، [[عومان]] و [[اوکراین]] اوردولاریندا ایشله‌نیر.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=[[British Army]] |title=Combat Vehicles |url=https://www.army.mod.uk/equipment/combat-vehicles/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210324062935/https://www.army.mod.uk/equipment/combat-vehicles/ |archive-date=24 March 2021 |access-date=11 April 2021 |website=army.mod.uk }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Axe |first1=David |title=Ukraine's Challenger 2 Tanks Could Counterattack Around Bakhmut |url=https://www.forbes.com/sites/davidaxe/2023/03/30/ukraines-challenger-2-tanks-could-counterattack-around-bakhmut/?sh=75f53d6c839b |access-date=2 April 2023 |work=Forbes |date=30 March 2023 }}&lt;/ref&gt;
{{Infobox weapon
| is_vehicle         = yes
| name               = '''چلنجر ۲'''
| image              = Challenger 2 Main Battle Tank patrolling outside Basra, Iraq MOD 45148325.jpg
| image_size         = 300
| caption            = A Challenger 2 tank patrolling outside [[Basra]], Iraq, during [[Operation Telic]], 2004
| type               = [[اساسی دؤیوش تانکی]]
| origin             = {{بایراق|بیرلشمیش شاهلیق}}
| is_UK              = yes
| used_by            = [[بیرلشمیش شاهلیق]]{{سخ}}[[اوکراین]]{{سخ}}[[عومان]]
| service            = ۱۹۹۸-ایندیاقدر
| wars               = {{ubl|[[UNMIBH]]|[[Kosovo War]]|[[Iraq War]]|[[Russo-Ukrainian War]]}}
| designer           = [[Vickers Defence Systems]]&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://royaltankregiment.com/vehicle/cr2/ | title=Challenger 2 - Royal Tank Regiment | date=10 January 2021 }}&lt;/ref&gt;
| design_date        = ۱۹۸۶-۱۹۹۳
| manufacturer       = {{ubli|[[Alvis plc]]|[[Vickers plc]]|[[BAE Systems Land &amp; Armaments]]}}
| production_date    = {{ubl|1990 (prototypes)|1993–2002 (main production)}}
| unit_cost          = £4,217,000 (FY 1999)&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.armedforces.co.uk/army/listings/l0023.html |title=Challenger 2 |publisher=armedforces.co.uk |access-date=16 January 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080509150124/http://www.armedforces.co.uk/army/listings/l0023.html |archive-date=9 May 2008 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| number             = ۴۴۷
| length             = {{ubli
 | {{convert|8.3|m|ftin|abbr=on}},
 | {{convert|13.5|m|ftin|abbr=on}} gun forward
}}
| width              = {{ubli
 | {{convert|3.5|m|ftin|abbr=on}},
 | {{convert|4.2|m|ftin|abbr=on}} with appliqué armour
}}
| height             = {{convert|۲٫۴۹|m|ftin|abbr=on}}
| weight             = {{ubli
 | {{convert|64|t|abbr=on|lk=on}},&lt;ref name=&quot;Workshop Manual&quot;&gt;{{cite book |last=Taylor |first=Dick |date=2018 |title=Challenger 2 Main Battle Tank Owners' Workshop Manual: 1998 to Present |page=181 |publisher=J H Haynes &amp; Co Ltd }}&lt;/ref&gt;
 | {{convert|75|t|abbr=on}} with combat armour modules
}}
| suspension         = [[Hydropneumatic suspension|Hydropneumatic]]
| transmission       = [[David Brown Ltd.|David Brown]] TN54E [[epicyclic]] transmission (6 fwd., 2 rev.)
| speed              = {{ubli
 | {{convert|59|km/h|mph|abbr=on|disp=flip}} on-road,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.army.mod.uk/documents/general/285986_ARMY_VEHICLESEQUIPMENT_V12.PDF_web.pdf |title=British Army Vehicles and Equipment |publisher=Army.mod.uk |access-date=30 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101119164824/http://www.army.mod.uk/documents/general/285986_ARMY_VEHICLESEQUIPMENT_V12.PDF_web.pdf |archive-date=19 November 2010}}&lt;/ref&gt;
 | {{convert|40|km/h|mph|abbr=on|disp=flip}} off-road&lt;ref name=&quot;Janes143&quot;&gt;{{cite book |last=Foss |first=Chris |title=Jane's Armour and Artillery 2005–2006 |year=2005 |url=https://archive.org/details/mainbattletanksl00cffo |url-access=limited |isbn=0-7106-2686-X |publisher=Jane's Information Group |page=[https://archive.org/details/mainbattletanksl00cffo/page/n141 143]}}&lt;/ref&gt;
}}
| clearance          = {{convert|0.5|m|abbr=on}}&lt;ref name=&quot;Janes143&quot;/&gt;
| vehicle_range      = {{ubli
 | {{convert|550|km|mi|abbr=on}} on-road,&lt;ref name=&quot;youtube.com&quot;&gt;{{citation |last=Maginnis |first=Chris |title=Tankfest 2013 Challenger 2 MBT (Ultra Modern Version) |date=6 July 2013 |url=https://www.youtube.com/watch?v=JC1mtAR5uK0&amp;feature=player_embedded |via=YouTube |access-date=27 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160413061355/https://www.youtube.com/watch?v=JC1mtAR5uK0&amp;feature=player_embedded |archive-date=13 April 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
 | {{convert|250|km|mi|abbr=on}} off-road on internal fuel&lt;ref name=&quot;Janes143&quot;/&gt;
}}
| primary_armament   = [[Royal Ordnance L30|L30A1 120&amp;nbsp;mm]] [[rifled]] gun {{avoid wrap|with 47 rounds&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.army.mod.uk/equipment/23236.aspx |title=Combat Vehicles |access-date=4 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150636/http://www.army.mod.uk/equipment/23236.aspx |archive-date=6 October 2014 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.army-technology.com/projects/challenger2/ |title=Challenger 2 Main Battle Tank |access-date=24 December 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051211173044/http://www.army-technology.com/projects/challenger2/ |archive-date=11 December 2005 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}
| secondary_armament = {{ubli|7.62&amp;nbsp;mm [[Coaxial weapon|coaxial]] [[L94A1 chain gun]]|7.62&amp;nbsp;mm [[L7 (machine gun)|L37A2]] loader–operator hatch machine gun}}
| armour             = [[Chobham armour|Chobham]]{{\}}Dorchester Level 2 (classified)
| engine             = [[Perkins Engines|Perkins]] CV12-6A [[V engine|V12]] [[diesel engine|diesel]]&lt;br/&gt;{{cvt|26.1|L|cuin}}
| crew               = 4 (commander, gunner, loader–operator, driver)
| engine_power       = {{convert|1200-1500|bhp|kW|abbr=on}}
| pw_ratio           = {{ubli
 | 18.7&amp;nbsp;hp/t (13.9&amp;nbsp;kW/t) at 64&amp;nbsp;t;
 | 16&amp;nbsp;hp/t (11.9&amp;nbsp;kW/t) at 75&amp;nbsp;t
}}
| fuel_capacity      = {{convert|1592|L|impgal usgal}}&lt;ref name=&quot;Janes143&quot;/&gt;
}}
بو تانک ۱۹۸۶-جی ایلده «ویکرز دیفنس سیستمز» (ایندی «راین‌متال بی‌ای‌ای سیستمز لند» یا RBSL) طرفیندن بیر اؤزل سرمایه ایله طراحی اولونموشدو و شرکتین قاباقکی [[چلنجر ۱]] تانکینین داها گئنیش و یئنی‌لنمیش طراحی‌سی ایدی. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.janes.com/defence/land_forces/news/misc/jaa_challenger2_mbt.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20040804224012/http://www.janes.com/defence/land_forces/news/misc/jaa_challenger2_mbt.shtml |title=Vickers Defence Systems Challenger 2 MBT |archive-date=4 August 2004}}&lt;/ref&gt; مودافعه باخانلیغی ۱۹۸۸-جی ایلین دسامبر آییندا تانکدان بیر پروتوتیپ (اؤرنک) سفارش وئردی. چلنجر ۲ دؤرد نفرلیک عمله‌دن عیبارتدیر: فرمانده، توپچو، مرمی یوکله‌ین و سۆروجۆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.army-technology.com/projects/challenger2/ |website=army-technology.com |title=Challenger 2 Main Battle Tank |access-date=24 December 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051211173044/http://www.army-technology.com/projects/challenger2/ |archive-date=11 December 2005 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

اساس سلاحی ۱۲۰ میلیمتیرلیک L30A1 خان‌لی تانک توپودور کی [[چیفتن]] و چلنجر ۱ تانکلاریندا ایشله‌نن ال۱۱ توپونون گلیشمیش نوسخه‌سی‌دیر. بو تانک، اساس سلاحی اوچون ۵۰ عدد مرمی داشییر و بونون یانیندا تانکین ایکینجی‌لی سلاحلاری اوچون ۴۲۰۰ عدد ۷٫۶۲ میلیمتیرلیک فیشنگ‌له تجهیز اولونوب: بیر L94A1 EX-34 بیرمحور زنجیرلی توپ و بیر L37A2 (GPMG) موسلسل توفنگی.
انکین بورجکی و گؤوده‌سی، «دورچستر» آدی ایله ده تانینان ایکینجی نسیل چوبهام زرهی ایله قورونور. «پرکینز CV12-6A» وی۱۲ دیزل موتوروندان گوج آلان بو تانک، ۵۵۰ کیلومتر یول گئتمه مسافه‌سینه و یولدا ماکزیموم ۵۹ کیلومتر/ساعات سورعته مالیکدیر.&lt;ref&gt;{{cite web |author1=Rory McCarthy |title=Friendly fire kills two UK tank crew |url=https://www.theguardian.com/world/2003/mar/26/iraq.rorymccarthy1 |website=[[The Guardian]] |date=26 March 2003 |access-date=21 May 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180522111212/https://www.theguardian.com/world/2003/mar/26/iraq.rorymccarthy1 |archive-date=22 May 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==قایناقلار==
{{قایناق}}</text>
      <sha1>f4n6na50dvxeibta9qoxz83z5u1v7ct</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>خلیفه‌</title>
    <ns>0</ns>
    <id>618219</id>
    <redirect title="خلیفه" />
    <revision>
      <id>1592727</id>
      <timestamp>2026-09-16T09:02:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yossardaz</username>
        <id>12770</id>
      </contributor>
      <comment>Yossardaz، [[خلیفه‌]] صفحه‌سینی [[خلیفه]]-ه آپاردی</comment>
      <origin>1592727</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82" sha1="ttov7omebzp2h30m2ikrgy1n384g2ty" xml:space="preserve">#تغییر_مسیر [[خلیفه]]

{{Redirect category shell|
{{R from move}}
}}</text>
      <sha1>ttov7omebzp2h30m2ikrgy1n384g2ty</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>دانیشیق:خلیفه‌</title>
    <ns>1</ns>
    <id>618220</id>
    <redirect title="دانیشیق:خلیفه" />
    <revision>
      <id>1592729</id>
      <timestamp>2026-09-16T09:02:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yossardaz</username>
        <id>12770</id>
      </contributor>
      <comment>Yossardaz، [[دانیشیق:خلیفه‌]] صفحه‌سینی [[دانیشیق:خلیفه]]-ه آپاردی</comment>
      <origin>1592729</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="97" sha1="426rye57fyd1jt52jyfgs15o4dx6vo3" xml:space="preserve">#تغییر_مسیر [[دانیشیق:خلیفه]]

{{Redirect category shell|
{{R from move}}
}}</text>
      <sha1>426rye57fyd1jt52jyfgs15o4dx6vo3</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>