ویکی‌پدیا azbwiki https://azb.wikipedia.org/wiki/%D8%A2%D9%86%D8%A7_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87 MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter مدیا اؤزل دانیشیق ایشلدن ایشلدن دانیشیغی ویکی‌پدیا ویکی‌پدیا دانیشیغی فایل فایل دانیشیغی مدیاویکی مدیاویکی دانیشیغی شابلون شابلون دانیشیغی کؤمک کؤمک دانیشیغی بؤلمه بؤلمه دانیشیغی پوْرتال پوْرتال دانیشیغی TimedText TimedText talk ماژول ماژول دانیشیغی Event Event talk 0 15682 1593676 1590478 2026-10-02T18:02:51Z InternetArchiveBot 27960 Add 1 book for verifiability (20261002)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1593676 wikitext text/x-wiki {{Short description|Study of general and fundamental questions}} [[File:Sanzio 01.jpg|thumb|upright=1.35|[[رافائل]] طرفیندن ''آتن مکتبی'' (۱۵۰۹-۱۵۱۱)، قدیم یونان معمارلیغیندان ایلهاملاناراق ایدهآللاشدیریلمیش بیر مۆحیطده مشهور کلاسسیک یونان فیلوسوفلارینی تصویر ائدیر.]] {{Philosophy sidebar}} '''فلسفه''' ({{Lang-grc-gre|φιλοσοφία}}, {{Lang-grc|philosophia|lit=بیلگه‌لیک سئوگیسی|label=none|italic=yes}}) وارلیق، سبب، [[معریفت بیلیمی|بیلیک]]، [[اخلاق فلسفه‌سی|دَیَرلر]]، عقیل و دیل کیمی عۆمومی و اَساس سواللارین ایشلنمه‌سیدیر.<ref>https://plato.stanford.edu/search/r?entry=/entries/process-philosophy/&page=1&total_hits=2206&pagesize=10&archive=None&rank=0&query=process%20philosophy</ref><ref>{{Cite web |title=philosophy {{!}} Definition, Systems, Fields, Schools, & Biographies |url=https://www.britannica.com/topic/philosophy |access-date=2022-05-29 |website=Encyclopædia Britannica |language=en |archive-date=23 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210223162559/https://www.britannica.com/topic/philosophy |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web|title=Philosophy|url=https://en.oxforddictionaries.com/definition/philosophy|date=2020|website=Lexico|publisher=[[University of Oxford Press]]|access-date=28 March 2019|archive-date=28 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328142405/https://en.oxforddictionaries.com/definition/philosophy|url-status=dead|accessdate=2023-02-16|archivedate=2019-03-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190328142405/https://en.oxforddictionaries.com/definition/philosophy}}</ref><ref>{{cite book|last1=Sellars|first1=Wilfrid|url=http://selfpace.uconn.edu/class/percep/SellarsPhilSciImage.pdf|title=Empiricism and the Philosophy of Mind|date=1963|publisher=Routledge and Kegan Paul Ltd.|pages=1, 40|access-date=28 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190323095530/http://selfpace.uconn.edu/class/percep/SellarsPhilSciImage.pdf|archive-date=23 March 2019|url-status=dead}}</ref> <ref>{{cite journal |last1=Chalmers |first1=David J. |title=Facing up to the problem of consciousness |journal=Journal of Consciousness Studies |date=1995 |volume=2 |issue=3 |pages=200, 219 |url=http://www.consc.net/papers/facing.html |access-date=28 March 2019 |archive-date=20 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191120095823/http://consc.net/papers/facing.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Henderson |first1=Leah |title=The problem of induction |journal=Stanford Encyclopedia of Philosophy |date=2019 |url=https://plato.stanford.edu/archives/spr2019/entries/induction-problem/ |access-date=28 March 2019 |archive-date=27 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327224912/https://plato.stanford.edu/archives/spr2019/entries/induction-problem/ |url-status=live }}</ref> بعضی منبعلر بۇ ایصطیلاح [[فیثاغورس]] ({{Circa|۵۷۰|۴۹۵|lk=no}} م‌ق)،<ref>{{Cite book|last=Cicero|first=Marcus Tullius|url=https://www.gutenberg.org/files/14988/14988-h/14988-h.htm|title=Tusculan Disputations|publisher=Harper & Brothers|year=1877|location=New York|pages=166|access-date=12 June 2021|archive-date=18 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518014748/https://www.gutenberg.org/files/14988/14988-h/14988-h.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book|last=Cameron|first=Alister|title=The Pythagorean Background of the theory of Recollection|url=https://archive.org/details/pythagoreanbackg0000alis|publisher=George Banta Publishing Company|year=1938}}</ref> طرفیندن ایشلندیگینی ایدعا ائدیر، باخمایاراق کی، بۇ نظرییه بعضیلری طرفیندن مۆباحیصه‌لندیریلیر.<ref>Jaeger, W. 'On the Origin and Cycle of the Philosophic Ideal of Life.' First published in Sitzungsberichte der preussischen Akademie der Wissenschaften, philosophisch-historishce Klasse, 1928; Eng. Translation in Jaeger's Aristotle, 2nd Ed. Oxford, 1948, 426-61.</ref><ref>{{cite book|last=Festugiere|first=A.J.|year=1958|chapter=Les Trios Vies|title=Acta Congressus Madvigiani|volume=2|location=Copenhagen|pages=131–78}}</ref><ref>{{Cite book |last=Guthrie |first=W. K. C. |url=https://archive.org/details/historyofgreekph0002unse |title=A history of Greek philosophy |date=1962–1981 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-05160-6 |location=Cambridge |pages=165–166 |oclc=22488892 |quote=This does not of course amount to saying that the simile goes back to Pythagoras himself, but only that the Greek ideal of philosophia and theoria (for which we may compare Herodotus's attribution of these activities to Solon I, 30) was at a fairly early date annexed by the Pythagoreans for their master |access-date=12 June 2021 |url-access=registration |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121185645/https://www.worldcat.org/title/history-of-greek-philosophy/oclc/22488892 |archive-date=21 January 2022 |url-status=live}}</ref> == قایناقلار == === نوتلار === {{قایناق|35em|group=lower-roman}} === سندلر === {{قایناق|30em|refs= <ref name="justification">{{cite book |title=The Ethics of Philosophical Practice |first=Anthony |last=Quinton|author-link=Anthony Quinton|page= [{{Google books|plainurl=y |id=sI4YAAAAIAAJ}} 666] |quote= Philosophy is rationally critical thinking, of a more or less [[:wikt:systematic|systematic]] kind about the general nature of the world (metaphysics or theory of existence), the justification of belief (epistemology or theory of knowledge), and the conduct of life (ethics or theory of value). Each of the three elements in this list has a non-philosophical counterpart, from which it is distinguished by its explicitly rational and critical way of proceeding and by its systematic nature. Everyone has some general conception of the nature of the world in which they live and of their place in it. Metaphysics replaces the unargued assumptions embodied in such a conception with a rational and organized body of beliefs about the world as a whole. Everyone has occasion to doubt and question beliefs, their own or those of others, with more or less success and without any theory of what they are doing. Epistemology seeks by argument to make explicit the rules of correct belief formation. Everyone governs their conduct by directing it to desired or valued ends. Ethics, or moral philosophy, in its most inclusive sense, seeks to articulate, in rationally systematic form, the rules or principles involved.}} in {{Harvard citation no brackets|Honderich|1995}}.</ref> <ref name="Online Etymology Dictionary">{{cite web |url=http://www.etymonline.com/index.php?search=philosophy&searchmode=none |title=philosophy (n.)|work=Online Etymology Dictionary |access-date=22 August 2010 |archive-date=2 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170702125749/http://www.etymonline.com/index.php?search=philosophy&searchmode=none |url-status=live }}</ref> <ref name="Webster's New World Dictionary">The definition of philosophy is: "1. orig., love of, or the search for, wisdom or knowledge 2. theory or logical analysis of the principles underlying conduct, thought, knowledge, and the nature of the universe". {{cite book |title=Webster's New World Dictionary|edition= Second College}}</ref> }} === کیتاب === {{Refbegin|30em}} * {{cite book|editor1-first=Paul |editor1-last=Edwards|editor-link=Paul Edwards (philosopher)|title=The Encyclopedia of Philosophy|url={{Google books|plainurl=y |id=uqaajgEACAAJ}}|year=1967|publisher=Macmillan & Free Press }} * {{cite book|first=Immanuel |last=Kant|title=Critique of Pure Reason|url={{Google books|plainurl=y |id=cn9JAAAAYAAJ}}|year=1881|publisher=Macmillan }} * {{cite book|editor-first=Thomas |editor-last=Baldwin|title=The Cambridge History of Philosophy 1870–1945|url={{Google books|plainurl=y |id=I09hCIlhPpkC}}|date=2003|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-59104-1}} * {{cite book|first1=Brian P. |last1=Copenhaver|first2=Charles B. |last2=Schmitt|title=Renaissance philosophy|url={{Google books|plainurl=y |id=CgsFAQAAIAAJ}}|date=1992|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-219203-5}} * {{cite book | last= Lindberg | first= David C. | year = 2007 | chapter = Science before the Greeks | title= The beginnings of Western science: the European Scientific tradition in philosophical, religious, and institutional context | url= https://archive.org/details/beginningsofwest0000lind_d9a5 | pages = [https://archive.org/details/beginningsofwest0000lind_d9a5/page/1 1]–27 | edition = Second | location = Chicago, Illinois | publisher = University of Chicago Press | isbn= 978-0-226-48205-7}} * {{cite book|first=Steven |last=Nadler|author-link=Steven Nadler|title=A Companion to Early Modern Philosophy|url={{Google books|plainurl=y |id=KENbzY8uDGkC}}|date=2008|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-0-470-99883-0}} * {{cite book|first=Donald |last=Rutherford|title=The Cambridge Companion to Early Modern Philosophy|url={{Google books|plainurl=y |id=lH8FAQAAIAAJ}}|date=2006|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-82242-8}} * {{cite book|editor-first1=C.B. |editor-last1=Schmitt|editor-first2=Quentin |editor-last2=Skinner|title=The Cambridge History of Renaissance Philosophy|url={{Google books|plainurl=y |id=jJnyxg3xxTEC}}|year=1988|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-39748-3}} * {{cite book|title=A New History of Western Philosophy|isbn=978-0-19-958988-3|last1=Kenny|first1=Anthony|author-link=Anthony Kenny|url={{Google books|plainurl=y |id=rco-uQAACAAJ}}|date=2012|publisher=Oxford University Press }} * {{cite book |editor-first= T. |editor-last=Honderich|title=The Oxford Companion to Philosophy |publisher=Oxford University Press |year=1995|isbn=978-0-19-866132-0|url={{Google books|plainurl=y |id=sI4YAAAAIAAJ}}}} * {{cite book|editor-first1=Nicholas |editor-last1=Bunnin|editor-first2=Eric |editor-last2=Tsui-James|title=The Blackwell Companion to Philosophy|url={{Google books|plainurl=y |id=HNWIcgEswrsC|page=620}}|date=2008|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-0-470-99787-1}} * {{cite book|first=Frederick Charles |last=Copleston |author-link=Frederick Copleston|title=A history of philosophy: volume III: Ockham to Suárez|url={{Google books|plainurl=y |id=QZ1WkHs5wHcC}}|year=1953|publisher=Paulist Press|isbn=978-0-8091-0067-5}} * {{cite book|title=Concise Routledge Encyclopedia of Philosophy|chapter-url={{Google books|plainurl=y |id=-MWK96fFN4UC}}|last1=Leaman|first1=Oliver|author-link=Oliver Leaman|first2=Parviz|last2=Morewedge|chapter=Islamic philosophy modern|editor-first=Edward|editor-last=Craig|publisher=Psychology Press|year=2000|isbn=978-0-415-22364-5|url=https://archive.org/details/conciseroutledge00edwa}} * {{Cite journal|last=Buccellati|first=Giorgio|date=1981|title=Wisdom and Not: The Case of Mesopotamia|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-the-american-oriental-society_january-march-1981_101_1/page/35|journal=Journal of the American Oriental Society|volume=101|issue=1|pages=35–47|doi=10.2307/602163|jstor=602163}} * {{cite book|title=Philosophy before the Greeks. The Pursuit of Truth in Ancient Babylonia|year=2015|publisher=Princeton University Press|isbn=978-0691157184|ref={{SfnRef|Philosophy before the Greeks|2015}} }} * {{cite book|last=Westerhoff|first=Jan|author-link=Jan Westerhoff|year=2018|title=The Golden Age of Indian Buddhist Philosophy|location=Oxford|publisher=[[Oxford University Press]]}} {{Refend}} ==چوخ اوخو== === عومومی موقدمه === {{Refbegin|30em}} * {{cite book|editor=Richard McKeon|editor-link=Richard McKeon|author=Aristotle|author-link=Aristotle|title=The Basic Works of Aristotle|url=https://archive.org/details/basicworksofaris00aris|date=1941|publisher=Random House|location=New York}} * Blumenau, Ralph. ''Philosophy and Living''. {{ISBN|978-0-907845-33-1}} * [[Edward Craig (philosopher)|Craig, Edward]]. ''Philosophy: A Very Short Introduction''. {{ISBN|978-0-19-285421-6}} * Harrison-Barbet, Anthony, ''Mastering Philosophy''. {{ISBN|978-0-333-69343-8}} * [[برتراند راسل|Russell, Bertrand]]. ''[https://web.archive.org/web/20040807090338/http://philosophy.hku.hk/think/phil/russell/ The Problems of Philosophy]''. {{ISBN|978-0-19-511552-9}} * Sinclair, Alistair J. ''What is Philosophy? An Introduction'', 2008, {{ISBN|978-1-903765-94-4}} * [[Elliott Sober|Sober, Elliott]]. (2001). ''Core Questions in Philosophy: A Text with Readings''. Upper Saddle River, Prentice Hall. {{ISBN|978-0-13-189869-1}} * [[Robert C. Solomon|Solomon, Robert C.]] ''Big Questions: A Short Introduction to Philosophy''. {{ISBN|978-0-534-16708-0}} * [[Nigel Warburton|Warburton, Nigel]]. ''Philosophy: The Basics''. {{ISBN|978-0-415-14694-4}} * Nagel, Thomas. ''What Does It All Mean? A Very Short Introduction to Philosophy''. {{ISBN|978-0-19-505292-3}} * ''Classics of Philosophy (Vols. 1, 2, & 3)'' by Louis P. Pojman * Cottingham, John. Western Philosophy: An Anthology. 2nd ed. Malden, MA: Blackwell Pub., 2008. Print. Blackwell Philosophy Anthologies. * [[Richard Tarnas|Tarnas, Richard]]. ''The Passion of the Western Mind: Understanding the Ideas That Have Shaped Our World View''. {{ISBN|978-0-345-36809-6}} {{Refend}} === مووضوع اساسیندا موقدمه‌لر === {{Refbegin|30em}} ====آفریقالی==== * Imbo, Samuel Oluoch. ''An Introduction to African Philosophy.'' {{ISBN|978-0-8476-8841-8|}} ====شرقی==== * ''A Source Book in Indian Philosophy'' by Sarvepalli Radhakrishnan, Charles A. Moore * Hamilton, Sue. ''Indian Philosophy: a Very Short Introduction''. {{ISBN|978-0-19-285374-5|}} * Kupperman, Joel J. ''Classic Asian Philosophy: A Guide to the Essential Texts''. {{ISBN|978-0-19-513335-6|}} * Lee, Joe and Powell, Jim. ''Eastern Philosophy For Beginners''. {{ISBN|978-0-86316-282-4|}} * Smart, Ninian. ''World Philosophies''. {{ISBN|978-0-415-22852-7|}} * Copleston, Frederick. ''Philosophy in Russia: From Herzen to Lenin and Berdyaev''. {{ISBN|978-0-268-01569-5|}} ====ایسلامی==== * ''Medieval Islamic Philosophical Writings'' edited by Muhammad Ali Khalidi * {{cite book|last=Leaman|first=Oliver|title=A Brief Introduction to Islamic Philosophy|url=https://archive.org/details/briefintroductio0000leam_t3j5|isbn=978-0-7456-1960-6|date=2000-04-14}} * {{cite book|last=Corbin|first=Henry|author-link=Henry Corbin|title=History Of Islamic Philosophy|url={{Google books|plainurl=y |id=UNfgAwAAQBAJ}}|date=23 June 2014|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-135-19888-6|translator1-first=Liadain|translator1-last=Sherrard|translator2-first=Philip|translator2-last=Sherrard|translator2-link=Philip Sherrard|orig-year=1993}} * {{cite book|first1=Mehdi Amin Razavi|last1=Aminrazavi|first2=Seyyed Hossein|last2=Nasr|first3=Seyyed Hossein|last3=Nasr, PH.D.|title=The Islamic Intellectual Tradition in Persia|url={{Google books|plainurl=y |id=WNVcAgAAQBAJ}}|date=16 December 2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-78105-6}} {{Refend}} === تاریخی موقدمه‌لر === {{Refbegin|30em}} ====عومومی==== * {{cite book|last=Oizerman|first=Teodor|author-link=Teodor Oizerman|others=translated by H. Campbell Creighton, M.A., Oxon|title=The Main Trends in Philosophy. A Theoretical Analysis of the History of Philosophy|url=http://su-ltd.mylivepage.ru/file/2715/6529_OizermanT.I.-Main_trends_in_Philosophy.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20120306000629/http://su-ltd.mylivepage.ru/file/2715/6529_OizermanT.I.-Main_trends_in_Philosophy.pdf|archive-date=2012-03-06|format=DjVu, etc.|access-date=20 January 2011|edition=2nd|year=1988|publisher=[[Progress Publishers]]|location=[[موسکو]]|isbn=978-5-01-000506-1|url-status=dead}} First published in Russian as {{Lang|ru|Главные философские направления}}. * [[Kathleen Higgins|Higgins, Kathleen M.]] and [[Robert C. Solomon|Solomon, Robert C.]] ''A Short History of Philosophy''. {{ISBN|978-0-19-510196-6|}} * [[ویل دورانت|Durant, Will]], ''Story of Philosophy: The Lives and Opinions of the World's Greatest Philosophers'', Pocket, 1991, {{ISBN|978-0-671-73916-4|}} * {{cite book|last=Oizerman|first=Teodor|author-link=Teodor Oizerman|others=translated from Russian by Robert Daglish|title=Problems of the History of Philosophy|url=http://leninist.biz/en/1973/PHP462/index.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706145426/http://leninist.biz/en/1973/PHP462/index.html|archive-date=6 July 2011|access-date=20 January 2011|edition=1st|year=1973|publisher=[[Progress Publishers]]|location=[[موسکو]]|url-status=dead}} First published in Russian as {{Lang|ru|Проблемы историко-философской науки}}. ====چوخدانکی==== * Knight, Kelvin. ''Aristotelian Philosophy: Ethics and Politics from Aristotle to MacIntyre''. {{ISBN|978-0-7456-1977-4|}} ====اورتا عصر==== * ''The Phenomenology Reader'' by Dermot Moran, Timothy Mooney * Kim, J. and Ernest Sosa, Ed. (1999). ''Metaphysics: An Anthology''. Blackwell Philosophy Anthologies. Oxford, Blackwell Publishers Ltd. * {{cite book|first1=Edmund|last1=Husserl|first2=Donn|last2=Welton|title=The Essential Husserl: Basic Writings in Transcendental Phenomenology|url={{Google books|plainurl=y |id=hC2Ac8VGLacC}}|year=1999|publisher=Indiana University Press|isbn=978-0-253-21273-3}} ====مودرن و موعاصیر==== * ''The English Philosophers from Bacon to Mill'' by Edwin Arthur * ''European Philosophers from Descartes to Nietzsche'' by Monroe Beardsley * ''Existentialism: Basic Writings (Second Edition)'' by Charles Guignon, Derk Pereboom * Curley, Edwin, ''A Spinoza Reader'', Princeton, 1994, {{ISBN|978-0-691-00067-1|}} * [[Alan Bullock|Bullock, Alan]], R.B. Woodings, and John Cumming, ''eds''. ''The Fontana Dictionary of Modern Thinkers'', in series, ''Fontana Original[s]''. Hammersmith, Eng.: Fontana Press, 1992 [1983]. xxv, 867 p. {{ISBN|978-0-00-636965-3|}} * [[Roger Scruton|Scruton, Roger]]. ''A Short History of Modern Philosophy''. {{ISBN|978-0-415-26763-2|}} * ''Contemporary Analytic Philosophy: Core Readings'' by James Baillie * [[Kwame Anthony Appiah|Appiah, Kwame Anthony]]. ''Thinking it Through&nbsp;&nbsp;– An Introduction to Contemporary Philosophy'', 2003, {{ISBN|978-0-19-513458-2|}} * Critchley, Simon. ''Continental Philosophy: A Very Short Introduction''. {{ISBN|978-0-19-285359-2|}} {{Refend}} === قایناق ایشلر === {{Refbegin|30em}} * {{cite book |title = A Source Book in Chinese Philosophy |last = Chan |first = Wing-tsit |author-link = Wing-tsit Chan |publisher = Princeton University Press |year = 1963 |isbn = 978-0-691-01964-2 |url = {{Google books|plainurl=y |id=dzmMaVTvUzAC}} }} * {{cite book |title = Essentials of Neo-Confucianism: Eight Major Philosophers of the Song and Ming Periods |last = Huang |first = Siu-chi |publisher = Greenwood Publishing Group |year = 1999 |isbn = 978-0-313-26449-8 |url = {{Google books|plainurl=y |id=sjzPPg8eK7sC}} }} * ''The Cambridge Dictionary of Philosophy'' by Robert Audi * ''The Routledge Encyclopedia of Philosophy'' (10 vols.) edited by Edward Craig, [[Luciano Floridi]] (available online by subscription); or * ''The Concise Routledge Encyclopedia of Philosophy'' edited by Edward Craig (an abridgement) * {{cite book|editor1-first=Paul|editor1-last=Edwards|editor-link=Paul Edwards (philosopher)|title=The Encyclopedia of Philosophy|url={{Google books|plainurl=y |id=uqaajgEACAAJ}}|year=1967|publisher=Macmillan & Free Press}}; in 1996, a ninth supplemental volume appeared that updated the classic 1967 encyclopedia. * ''[[International Directory of Philosophy and Philosophers]]''. Charlottesville, Philosophy Documentation Center. * ''[[Directory of American Philosophers]]''. Charlottesville, Philosophy Documentation Center. * ''Routledge History of Philosophy'' (10 vols.) edited by John Marenbon * ''History of Philosophy'' (9 vols.) by [[Frederick Copleston]] * ''A History of Western Philosophy'' (5 vols.) by [[W.T. Jones (philosopher)|W.T. Jones]] * ''History of Italian Philosophy'' (2 vols.) by [[Eugenio Garin]]. Translated from Italian and Edited by Giorgio Pinton. Introduction by Leon Pompa. * ''Encyclopaedia of Indian Philosophies'' (8 vols.), edited by Karl H. Potter et al. (first 6 volumes out of print) * ''Indian Philosophy'' (2 vols.) by [[Sarvepalli Radhakrishnan]] * ''A History of Indian Philosophy'' (5 vols.) by [[Surendranath Dasgupta]] * ''History of Chinese Philosophy'' (2 vols.) by Fung Yu-lan, Derk Bodde * ''Instructions for Practical Living and Other Neo-Confucian Writings by Wang Yang-ming'' by Chan, Wing-tsit * ''Encyclopedia of Chinese Philosophy'' edited by Antonio S. Cua * ''Encyclopedia of Eastern Philosophy and Religion'' by Ingrid Fischer-Schreiber, Franz-Karl Ehrhard, Kurt Friedrichs * ''Companion Encyclopedia of Asian Philosophy'' by Brian Carr, Indira Mahalingam * ''A Concise Dictionary of Indian Philosophy: Sanskrit Terms Defined in English'' by John A. Grimes * ''History of Islamic Philosophy'' edited by Seyyed Hossein Nasr, Oliver Leaman * ''History of Jewish Philosophy'' edited by Daniel H. Frank, Oliver Leaman * ''A History of Russian Philosophy: From the Tenth to the Twentieth Centuries'' by Valerii Aleksandrovich Kuvakin * Ayer, A.J. et al., Ed. (1994) ''A Dictionary of Philosophical Quotations''. Blackwell Reference Oxford. Oxford, Basil Blackwell Ltd. * Blackburn, S., Ed. (1996)''The Oxford Dictionary of Philosophy''. Oxford, Oxford University Press. * Mautner, T., Ed. ''The Penguin Dictionary of Philosophy''. London, Penguin Books. * {{Cite book |editor-last=Runes |editor-first=D.|year=1942|title=The Dictionary of Philosophy|url=http://www.ditext.com/runes/ |access-date=27 December 2005 |archive-date=24 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140424155352/http://www.ditext.com/runes/ |url-status=live |location=New York |publisher=The Philosophical Library, Inc.}} * Angeles, P.A., Ed. (1992). ''The HarperCollins Dictionary of Philosophy''. New York, Harper Perennial. * {{cite book|editor-first1=Nicholas|editor-last1=Bunnin|editor-first2=Eric|editor-last2=Tsui-James|title=The Blackwell Companion to Philosophy|url={{Google books|plainurl=y |id=HNWIcgEswrsC}}|date=15 April 2008|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-0-470-99787-1}} * Hoffman, Eric, Ed. (1997) ''Guidebook for Publishing Philosophy''. Charlottesville, Philosophy Documentation Center. * Popkin, R.H. (1999). ''The Columbia History of Western Philosophy''. New York, Columbia University Press. * Bullock, Alan, and Oliver Stallybrass, ''jt. eds''. ''The Harper Dictionary of Modern Thought''. New York: Harper & Row, 1977. xix, 684 p. ''N.B''.: "First published in England under the title, ''The Fontana Dictionary of Modern Thought''." {{ISBN|978-0-06-010578-5}} * [[William L. Reese|Reese, W.L.]] ''Dictionary of Philosophy and Religion: Eastern and Western Thought''. Atlantic Highlands, N.J.: Humanities Press, 1980. iv, 644 p. {{ISBN|978-0-391-00688-1}} {{Refend}} == ائشیک باغلانتیلار == <!--======================== {{No more links}} ============================ |PLEASE BE CAUTIOUS IN ADDING MORE LINKS TO THIS ARTICLE. Wikipedia | |is not a collection of links nor should it be used for advertising. | | | | Excessive or inappropriate links WILL BE DELETED. | |See [[Wikipedia:External links]] & [[Wikipedia:Spam]] for details. | | | |If there are already plentiful links, please propose additions or | |replacements on this article's discussion page, or submit your link | |to the relevant category at the Open Directory Project (dmoz.org) | |and link back to that category using the {{Curlie}} template. | ==={{No more links}}=========--> {{Sister project links|wikt=philosophy|b=Subject:Philosophy|commons=Category:Philosophy|v=School:Philosophy}} {{Library resources box}} * [http://plato.stanford.edu/ ''Stanford Encyclopedia of Philosophy''] * [http://www.iep.utm.edu/ The ''Internet Encyclopedia of Philosophy''] * [https://web.archive.org/web/20131226131817/https://inpho.cogs.indiana.edu/ Indiana Philosophy Ontology Project] * [https://philpapers.org/ PhilPapers] – a comprehensive directory of online philosophical articles and books by academic philosophers * {{Curlie|Society/Philosophy/}} * [http://www.journals.cambridge.org/phi Philosophy (review)] {{Webarchive|url=https://archive.today/20121209115602/http://www.journals.cambridge.org/phi |date=2012-12-09 }} * [http://www.pdcnet.org/ Philosophy Documentation Center] * [https://www.britannica.com/EBchecked/topic/643889/The-Will-to-Believe-and-Other-Essays-in-Popular-Philosophy Popular Philosophy] {{Authority control}} {{مین مقاله}} [[بؤلمه:فلسفه| ]]<!--leave the empty space as standard--> [[Category:Humanities]] [[Category:Main topic articles]] cy1b2l8w5ffp6kpfyx237fy9gl3dr4x 0 23033 1593678 1568023 2026-10-03T02:23:50Z EmausBot 19 بوت: روبات :[[گمیریجی‌لر]] صحیفه‌سینه ایستیقامت‌لی ایکیقات ایستیقامتلندیرمه دوزلدیلیر 1593678 wikitext text/x-wiki #تغییر_مسیر [[گمیریجی‌لر]] a6cn9ua2obzy7w16hz7ofvev6xtpng5 0 28122 1593674 1590666 2026-10-02T17:43:40Z InternetArchiveBot 27960 Add 1 book for verifiability (20261002)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1593674 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = هالیفاکس، نووا اسکوشیا | settlement_type = [[Regional municipality#Nova Scotia|Municipality]] | official_name = Halifax Regional Municipality | nickname = | native_name = | motto = "E Mari Merces"{{فاصله|2}}{{Small|([[لاتین دیلی]])<br />"From the Sea, Wealth"}} | image_skyline = Halifax Montage December 2017.jpg | imagesize = 250px | image_caption = Clockwise from top: [[Downtown Halifax]] skyline, Crystal Crescent Beach, [[Halifax Central Library|Central Library]], [[Sullivan's Pond]], [[Peggy's Cove, Nova Scotia|Peggy's Cove]], [[Angus L. Macdonald Bridge|Macdonald Bridge]] | image_flag = Halifax Flag.svg | image_map = HalifaxCountyHRM.png | mapsize = 275px | map_caption = Location in Nova Scotia |pushpin_map = Canada |pushpin_map_caption = Location in Canada | pushpin_relief = yes | flag_size = 100px | image_seal = | image_shield = Halifax COA.svg | shield_size = 100px | image_blank_emblem = Halifax Regional Municipality Logo, 2014.svg | blank_emblem_size = 120 | subdivision_type = Country | subdivision_name = Canada | subdivision_type1 = [[کانادانین اوستانلاری و اراضیلاری]] | subdivision_name1 = [[نووا اسکوشیا]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | government_type = [[Regional Municipality]] | leader_title = [[List of mayors of the Halifax Regional Municipality|Mayor]] | leader_name = [[Michael Savage (politician)|Mike Savage]] | leader_title1 = Governing&nbsp;body | leader_name1 = [[Halifax Regional Council]] | leader_title2 = [[House of Commons of Canada|MPs]] | leader_name2 = {{Collapsible list | title = List of MPs | title_style = | frame_style = border:none; padding: 0; | list_style = text-align:left;display:none; | 1 = [[Andy Fillmore]] (LPC) | 2 = [[Geoff Regan]] (LPC) | 3 = [[Darren Fisher]] (LPC) | 4 = [[Darrell Samson]] (LPC) | 5 = [[Bernadette Jordan]] (LPC) }} | leader_title3 = [[Nova Scotia House of Assembly|MLAs]] | leader_name3 = {{Collapsible list | title = List of MLAs | title_style = | frame_style = border:none; padding: 0; | list_style = text-align:left;display:none; | 1 = [[Barbara Adams (politician)|Barbara Adams]] | 2 = [[Patricia Arab]] | 3 = [[Gary Burrill]] | 4 = [[Claudia Chender]] | 5 = [[Keith Colwell]] | 6 = [[Lena Diab]] | 7 = [[Rafah DiCostanzo]] | 8 = [[Tim Halman]] | 9 = [[Larry Harrison (politician)|Larry Harrison]] | 10 = [[Bill Horne]] | 11 = [[Tony Ince]] | 12 = [[Ben Jessome]] | 13 = [[Brad Johns]] | 14 = [[Labi Kousoulis]] | 15 = [[Susan Leblanc]] | 16 = [[Brendan Maguire]] | 17 = [[Kevin Murphy (Canadian politician)|Kevin Murphy]] | 18 = [[Iain Rankin (politician)|Iain Rankin]] | 19 = [[Kelly Regan]] | 20 = [[Lisa Roberts (politician)|Lisa Roberts]] | 21 = [[Dave Wilson (Sackville politician)|Dave Wilson]] }} | established_title = Regional Municipality | established_date = April 1, 1996 | established_title2 = City | established_date2 = 1842 | established_title3 = Town | established_date3 = 1749 | named_for = [[George Montagu-Dunk, 2nd Earl of Halifax]] | area_footnotes = &nbsp;(2016)<ref name=2016censusNSmunis/><ref name=2016censusprofile>{{cite web|url=http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=CMACA&Code1=205&Geo2=POPC&Code2=0348&Data=Count&SearchText=halifax&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&TABID=1|title=Census Profile, 2016 Census: Halifax [Census metropolitan area], Nova Scotia and Halifax [Population centre], Nova Scotia|publisher=[[Statistics Canada]]|date=February 8, 2017|access-date=February 21, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170222053012/http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=CMACA&Code1=205&Geo2=POPC&Code2=0348&Data=Count&SearchText=halifax&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&TABID=1|archive-date=February 22, 2017|url-status=live}}</ref> | area_total_km2 = 5490.35 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_urban_km2 = 234.72 | blank_name = Dwellings (2016)<ref name=2016censusNSmunis/><ref name=2016censusprofile/> | blank_info = 187,338 | blank1_name = Median Income{{Efn|Median household income, 2005 (all households)}} | blank1_info = $54,129 [[کانادا دولاری]] | blank2_name = Total Coastline | blank2_info = 2,400 km (1,491 mi) | blank3_name = [[National Topographic System|NTS]] Map | blank3_info = 011D13 | blank4_name = [[Geographical Names Board of Canada|GNBC]] Code | blank4_info = CBUCG | population_as_of = 2016 | population_footnotes = <ref name=2016censusNSmunis/> | population_note = | population_total = 403131<ref name="Archived copy">{{Cite web |url=https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=CSD&Geo2=PR&Code2=01&Data=Count&SearchType=Begins&SearchPR=01&TABID=1&B1=All&Code1=1209034&SearchText=halifax |title=Archived copy |access-date=May 27, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181103085445/https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=CSD&Code1=1209034&Geo2=PR&Code2=01&Data=Count&SearchText=halifax&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&TABID=1 |archive-date=November 3, 2018 |url-status=live }}</ref> | population_density_km2 = 73.4 | population_urban = 316701<ref>{{Cite web |url=https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=POPC&Code1=0348&Geo2=PR&Code2=12&Data=Count&SearchText=Halifax&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&GeoLevel=PR&GeoCode=0348&TABID=1 |title=Archived copy |access-date=June 27, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180910081122/https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=POPC&Code1=0348&Geo2=PR&Code2=12&Data=Count&SearchText=Halifax&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&GeoLevel=PR&GeoCode=0348&TABID=1 |archive-date=September 10, 2018 |url-status=live }}</ref> | population_density_urban_km2 = 1349.3 | population_blank1_title = Change&nbsp;{{Small|2011-2016}} | population_blank1 = {{آرتیش}}3.3% | population_blank2_title = Census&nbsp;ranking | population_blank2 = 14 of 5,162 | population_demonym = Haligonian | timezone = [[Atlantic Time Zone|AST]] | utc_offset = −04:00 | timezone_DST = ADT | utc_offset_DST = −03:00 | coordinates = {{Coord|44|52|00|N|63|42|58|W|region:CA-NS_source:http://www4.rncan.gc.ca/search-place-names/unique/CBUCG|display=inline,title}} | elevation_footnotes = | elevation_min_ft = 0 | elevation_max_ft = 793.6 | postal_code_type = Postal code span | postal_code = B0J ,B3A to B4G | area_codes = [[Area code 902|902]], [[Area code 782|782]] | blank_name_sec2 = [[عومومی داخیلی محصول]] (Halifax {{قیسالتما|CMA|Census metropolitan area}}) | blank_info_sec2 = [[کانادا دولاری]]20.6 billion (2016)<ref>{{cite web |url=https://www150.statcan.gc.ca/t1/tbl1/en/tv.action?pid=3610046801 |title=Table 36-10-0468-01 Gross domestic product (GDP) at basic prices, by census metropolitan area (CMA) (x 1,000,000) |publisher=[[Statistics Canada]] |access-date=27 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210122184338/https://www150.statcan.gc.ca/t1/tbl1/en/tv.action?pid=3610046801 |archive-date=22 January 2021 |url-status=live}}</ref> | blank1_name_sec2 = GDP per capita (Halifax {{قیسالتما|CMA|Census metropolitan area}}) | blank1_info_sec2 = CA$50,946 (2016) | website = [http://www.halifax.ca/ www.halifax.ca] | footnotes = {{Notelist}} }} '''هالیفاکس''' ({{اینگیلیسجه|'''Halifax'''}}) [[کانادا|کانادانین]] شهرلریندن بیریدیر. بۇ شهرین نۆفوسو، ۲۰۱۱-جی ایلین نۆفوس ساییمی اساسیندا ۳۹۰۰۹۶ نفر ایمیش. بۇ باخیم‌دان اۆلکه‌نین ۱۴ اینجی شهری سایاگلیر. '''هلیفکس، نوا اسکوشیا'''، [[نوا اسکوشیا]] اوستانینده یئرلشیب؛ و ۵٬۴۹۰٫۳ کیلومتر موربع ساحه سی واردی. == قایناقلار == {{قایناق}} * [[Steven Laffoley|Laffoley, Steven]] (2007). ''Hunting Halifax: In Search of History, Mystery and Murder''. Pottersfield Press. {{ISBN|978-1895900934}}. * {{cite book |title=Fortress Halifax: Portrait of a Garrison Town |url=https://archive.org/details/fortresshalifaxp0000park |first=Mike |last=Parker |year=2009 |publisher=Nimbus Publishing |isbn=9781551094946}} * {{cite book |first=Stephen |last=Poole |year=2012 |title=Halifax: Discovering Its Heritage |url=https://archive.org/details/halifaxdiscoveri0000step |publisher=Formac Publishing Company Limited |isbn=9781459500525}} * {{cite book |title=A Short History of Halifax |url=https://archive.org/details/shorthistoryofha0000souc |year=2014 |publisher=Nimbus Publishing |first=Dan |last=Soucoup |isbn=9781771081849}} * {{cite book |last=Tattrie |first=Jon |year=2013 |title=Cornwallis: The Violent Birth of Halifax |url=https://archive.org/details/cornwallisviolen0000tatt |publisher=Pottersfield Press |isbn=9781897426487 }} ==لینکلر== * {{Official website|http://www.halifax.ca/}} {{Canada capitals}} {{Authority control}} [[بؤلمه:هالیفاکس، نووا اسکوشیا]] [[Category:1749 establishments in the British Empire]] [[Category:Geographic regions of Nova Scotia]] [[Category:Populated coastal places in Canada]] [[Category:Populated places established in 1996]] [[Category:Port cities and towns on the Canadian Atlantic coast]] [[Category:Regional municipalities in Nova Scotia]] ok32zyd81k5favx96zeji42funm42ms 0 32579 1593673 1553059 2026-10-02T14:48:25Z Oursana 7618 -+Bad Doberan Münster (04).jpg 1593673 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = باد دربورق | settlement_type = [[آلمان شهرلرین نۆفوسا گؤره سیرالانماسی|شهر]] | nickname = | motto = <!-- Images --> | image_skyline = Bad Doberan Münster (04).jpg | imagesize = | image_caption = | image_flag = | image_seal = Wappen Bad Doberan.png|<!--|pushpin_map = |pushpin_label_position =left |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = |image_map = |mapsize = 300px |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = <!-- Location -->| subdivision_type = [[دۆنیا اؤلکه‌لری‌|اؤلکه‌]] | subdivision_name = {{flagu|آلمان|size=23px}} | subdivision_type1 = [[آلمان ایالتلری|ایالت]] | subdivision_name1 = Mecklenburg-Vorpommern | subdivision_type2 = ناحیه | subdivision_name2 = <!-- Government --> | government_footnotes = | government_type = | leader_title = [[بلدیه باشچی‌سی]] | leader_name = | leader_title1 = | leader_name1 = | established_title = | established_date = <!-- Area --> | unit_pref = | area_footnotes = | area_magnitude = | area_total_km2 = 32.74 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_total_sq_mi = | area_land_sq_mi = | area_water_sq_mi = <!-- Population --> | population_as_of = 2015 | population_footnotes = | population_total = 11294 | population_density_km2 = auto | population_density_sq_mi = <!-- General information --> | timezone = | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | elevation_footnotes = | elevation_m = 15 | elevation_ft = | coordinates = {{coord|54|06|25|N|11|54|19|E|format=dms|display=inline,title}} | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | blank_name = | blank_info = | blank1_name = پوستال کود | blank1_info = 18209 | website = {{official website|http://www.bad-doberan.de/}} | footnotes = }} {{Location map|Germany |float = left|width=350 | caption =باد دربورق شهرین نقشه اۆستونده یئری| label = باد دربورق|position=right|background=white|lat=54.6|long=11.54}} [[باد دوبران]] ({{Lang-de|Bad Doberan}}) [[آلمان|آلمانین]] [[مکلنبورق-فورپومرن]] [[ایالت|ایالتینده]] یئر آلان بیر شهردیر و ۱۵ متر دنیز سوییه‌سیندن اۇجالیقی وار. ۲۰۱۵-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۱۲۹۴ نفر دیر. بۇ شهرین ۳۲٫۷۴ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار.<br /> == جوغرافی == <br />[[file:DEU Bad Doberan (nach Teske) COA.png|400px|thumb|left| [[باد دوبران]] شهرین [[آرم|آرمی]]]][[file:Bad Doberan-1.jpg|400px|thumb|left| [[باد دوبران]] شهریندن بیر گؤرونتو]]<br /> == گؤرونتولر == <gallery> Bad Doberan Zisterzienserkloster.jpg Doberan Stadtansicht um 1900.jpg Bad Doberan, Mecklenburg - Stahlbad.jpg Molli_BR99323_DR.jpg Kurhaus, Heiligendamm.jpg Heiligendamm (11853140905).jpg Bad Doberan - Kreuz im Bad Doberaner Münster (Christusseite).jpg Moeckelhauswiki.jpg Bad Doberan Ehrenmal Buchenberg 2010-03-29.JPG Bundesarchiv Bild 183-H25538, Schild des VEG Vorder Bollhagen.jpg Kühlungsborn13.jpg </gallery> == بیرده باخ == * [[آلمان]] * [[آلمان شهرلرین نۆفوسا گؤره سیرالانماسی]] == ائشیک باغلانتی‌لار == <br /> {{official website|http://www.bad-doberan.de/}} [[باد دوبران]] شهرین رسمی وب سایتی<br /> == قایناق‌لار == http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_hh.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120308232346/http://statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_hh.asp |date=2012-03-08 }} - آلمانین آمار ایداره سی {{آلمان شهرلری}} [[بؤلمه:آلمان شهرلری]] hdu12rfnh3utaj9r28a8s7x6a36xety 0 54442 1593686 639948 2026-10-03T08:55:08Z Schizo1900 64763 1593686 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = علی باباچاهی | image = A.Babachahi.jpg | pseudonym = ع. فریاد (گنجلیک ایللرینده) | birth_date = {{birth date|df=yes|1942|11|11}}<br />(۲۰ آبان ۱۳۲۱) | birth_place = {{Interlanguage link|بندر کنگان|fa|بندر کنگان}}، [[بوشهر اوستانی]]، [[ایران]] | death_date = {{death date and age|df=yes|2026|2|23|1942|11|11}}<br />(۴ اسفند ۱۴۰۴) | death_place = [[کرج]]، ایران | resting_place = کرج، {{Interlanguage link|بهشت سکینه|fa|بهشت سکینه}} | occupation = شاعیر، ادبیات تنقیدچیسی، آراشدیرماچی، یازیچی | language = فارسجا | nationality = ایرانلی | education = [[شیراز بیلیم‌یوردو]]، ادبیات فاکولته‌سی | organization = {{Interlanguage link|ایران یازیچیلار کانونو|fa|کانون نویسندگان ایران}} | spouse = فرخنده بختیاری | children = غزل، بهرنگ | awards = {{Interlanguage link|احمد شاملو شعر اؤدولو|fa|جایزه شعر احمد شاملو}} (۱۳۹۴، اورتاق) }} '''علی باباچاهی''' (۲۰ آبان ۱۳۲۱ – ۴ اسفند ۱۴۰۴؛ ۱۱ نوْوامبر ۱۹۴۲ – ۲۳ فوریه ۲۰۲۶) ایرانلی [[شاعیر]]، ادبیات [[تنقیدچی|تنقیدچیسی]]، [[آراشدیرما|آراشدیرماچی]] و [[یازیچی]] ایدی.<ref name="bbc-obit">{{cite web|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی، شاعر و منتقد ادبی درگذشت|trans-title=Ali Babachahi, poet and literary critic, has died|url=https://www.bbc.com/persian/articles/cgjzy7jgpndo|website=BBC Persian|date=23 February 2026|access-date=1 October 2026}}</ref> اوْ، [[نیما یوشیج|نیما]]دان سوْنراکی نسیلده فارس دیلینده یئنی شعرین تانینمیش سیمالاریندان ساییلیردی و ۱۳۷۰-جی ایللرده «نیمادان سوْنراکی شعر» (''شعر پسانیمایی'') و داها سوْنرا «باشقا دوروملو شعر» (''شعر در وضعیت دیگر'') تئرمینلرینی اوْرتایا آتماقلا، چاغداش ایران شعرینین ان چوْخ تارتیشیلان نظریه‌چیلری و تنقیدچیلریندن بیرینه چئوریلدی.<ref name="khabar">{{cite web|language=fa|author=Zeynab Kazemkhah|script-title=fa:باباچاهی جسور علیه تکرار / وداع با جان‌به‌دربرده از حادثهٔ سقوط اتوبوس هنرمندان در ارمنستان / شش دهه عصیان و پوست‌اندازی|trans-title=Babachahi, bold against repetition / Farewell to a survivor of the artists' bus incident in Armenia / Six decades of rebellion and renewal|url=https://www.khabaronline.ir/news/2186284|website=KhabarOnline|date=23 February 2026|access-date=1 October 2026}}</ref> باباچاهی تخمینن اوْن سگگیز ایل [[بوشهر]]ده ادبیات مۆعلّیمی اوْلدو؛ ۱۳۴۶-جی ایلده بو شهرده ''تکاپو'' آدلی ادبی درگینی یاییملادی، بو درگی [[ساواک]]ین باسقیسی آلتیندا باغلاندی. [[ایران ایسلام اینقیلابی|اینقیلاب]]دان سوْنرا، ۱۳۶۲-جی ایلده مجبوری تقاعده گؤندریلدی.<ref name="bbc-obit" /><ref name="mahjoubi">{{cite web|language=fa|author=Hessam Mahjoubi|script-title=fa:وقتی علیه علی باباچاهی شعار «دیکتاتور شتاب کن، اشعار ما را چاپ کن» سر دادند|trans-title=When they chanted against Ali Babachahi: "Dictator, hurry up, print our poems!"|url=https://www.bbc.com/persian/articles/cly83pdqmd9o|website=BBC Persian|date=24 February 2026|access-date=1 October 2026}}</ref> اوْ، ایللر بوْیو ''{{Interlanguage link|آدینه|fa|آدینه (نشریه)}}'' آیلیق درگیسینین شعر صحیفه‌لرینین رئداکتوْرو اوْلدو، {{Interlanguage link|ایران یازیچیلار کانونو|fa|کانون نویسندگان ایران}}نون عۆضوو ایدی و ۱۳۷۵-جی ایلده {{Interlanguage link|ارمنستان اتوبوسو حادثه‌سی|fa|ماجرای اتوبوس ارمنستان}} زامانی دره‌یه آتیلماسی پلانلاشدیریلان اتوبوسون سرنیشینلریندن بیری ایدی.<ref name="kanoon">{{cite web|language=fa|author=Writers' Association of Iran|script-title=fa:بیانیه‌ی کانون نویسندگان ایران در مورد درگذشت علی باباچاهی|trans-title=Statement of the Writers' Association of Iran on the death of Ali Babachahi|url=https://www.iran-emrooz.net/index.php/news2/more/126150/|website=Iran Emrooz|date=24 February 2026|access-date=1 October 2026}}</ref> اوْنون ''{{Interlanguage link|این کشتی پر اسرار|fa|این کشتی پراسرار}}'' («بو سیرلی گمی») آدلی شعر توپلوسو ۱۳۹۴-جۆ ایلده بیرینجی {{Interlanguage link|احمد شاملو شعر اؤدولو|fa|جایزه شعر احمد شاملو}}نون اورتاق قازانانی سئچیلدی.<ref name="zamaneh2016">{{cite web|language=fa|author=Mohammad Tangestani|script-title=fa:علی باباچاهی: این کشتی پراسرار|trans-title=Ali Babachahi: This Mysterious Ship|url=https://www.radiozamaneh.com/255182/|website=Radio Zamaneh|date=10 January 2016|access-date=1 October 2026}}</ref> اوْندان شعر، تنقید و آراشدیرما ساحه‌لرینده اوْتوزدان آرتیق کیتاب یاییملانمیشدیر.<ref name="kanoon" /><ref name="khabar" /> == حیاتی == === اوشاقلیق و گنجلیک ایللری === علی باباچاهی ۲۰ آبان ۱۳۲۱-ده (۱۱ نوْوامبر ۱۹۴۲) [[بوشهر اوستانی]]نین {{Interlanguage link|بندر کنگان|fa|بندر کنگان}} شهرینده دۆنیایا گلدی و اوشاقلیغینی جفره کندینده کئچیردی. اوْ، عاییله‌نین سوْن اوشاغی ایدی. اؤز دئدیگینه گؤره، شعرله ایلک تانیشلیغی جفره‌نین کۆچه‌لرینده حلوا و کیتاب ساتان بیر دوره‌گرد واسیطه‌سیله اوْلموشدو؛ بو کیتابلارین آراسیندا {{Interlanguage link|عبید زاکانی|fa|عبید زاکانی}}نین ''{{Interlanguage link|موش و گربه|fa|موش و گربه}}'' («سیچان و پیشیک») اثری ده وار ایدی. قارداشلاری واسیطه‌سیله ده {{Interlanguage link|توده پارتیسی|fa|حزب توده ایران}}نین سیاسی کیتابلاری و ''امید ایران''، ''{{Interlanguage link|سپید و سیاه|fa|سپید و سیاه}}'' و ''روشنفکر'' کیمی درگیلرله تانیش اوْلدو.<ref name="mahjoubi" /> اوْرتا مکتبی بوشهرده اوْخودو و اوْرادا {{Interlanguage link|منوچهر آتشی|fa|منوچهر آتشی}} و {{Interlanguage link|محمدرضا نعمتی‌زاده|fa|محمدرضا نعمتی‌زاده}}نین شاگیردی اوْلدو؛ سوْنرالار نعمتی‌زاده‌نی اؤز شاعیرلیک روحونون فورمالاشماسیندا چوْخ تأثیرلی ساییردی. اؤز روایتینه گؤره، اوْن اۆچ-اوْن دؤرد یاشلاریندا «باران» («یاغیش») آدلی بیر شعری آتشی‌یه اوْخودو و آتشی اوْندان بو شعری صینیفده اوْخوماسینی ایسته‌دی؛ اوْ، بو حادثه‌نی اؤزونون «شاعیر اوْلما ماجراسینین باشلانغیجی» ساییردی. بوشهرین و سوْنرا [[شیراز]]ین اوْرتا مکتبلری آراسیندا کئچیریلن ادبی یاریشمادا بیرینجی یئری توتدو و اوْرتا مکتبین سوْن ایللرینده ایلک شعرلری «ع. فریاد» تخلّوصو ایله ''امید ایران'' و ''{{Interlanguage link|زن روز|fa|زن روز}}'' درگیلرینده چاپ اوْلوندو.<ref name="mahjoubi" /> ''امید ایران'' اوْنون شعرلریندن بیرینی «هفته‌نین ان یاخشی شعری» سئچندن سوْنرا، شعرلرینی اؤز اصلی آدی ایله یاییملاماغا باشلادی.<ref name="khabar" /> === بیلیم‌یوردو و مۆعلّیملیک ایللری === باباچاهی ۱۳۴۰-جی ایلده، اوْن دوققوز یاشیندا، [[شیراز بیلیم‌یوردو]]نون ادبیات فاکولته‌سینه داخیل اوْلدو<ref name="mahjoubi" /> (بعضی قایناقلار اوْنون گیریش ایلینی ۱۳۳۹ گؤسترمیشلر<ref name="kanoon" /><ref name="khabar" />). بو دؤورده {{Interlanguage link|علیرضا طبایی|fa|علیرضا طبایی}} و {{Interlanguage link|منصور اوجی|fa|منصور اوجی}} کیمی شاعیرلرله تانیش اوْلدو و اوْنلار شیرازین زند خیابانینداکی بیر کافه‌ده شعرلرینی بیر-بیرینه اوْخویوردولار. باباچاهی اؤیرنجیلیک ایللرینده حئکایه ده یازیردی، آنجاق شیرازلی یازیچی محمد مؤذن اوْنا «یاخشی نثر یازیچیسی دئییل» دئدیکدن سوْنرا، حئکایه‌چیلیگی بوراخیب شعره و شعر تنقیدینه یؤنلدی. ۱۳۴۲ و ۱۳۴۳-جۆ ایللرده شعرلرینین ''{{Interlanguage link|فردوسی (درگی)|fa|فردوسی (مجله)|lt=فردوسی}}'' هفته‌لیک درگیسینده یاییملانماسی، اوْنون ادبی یوْلونو داها آیدین ائتدی.<ref name="mahjoubi" /> تحصیلینی و [[ایجباری عسگرلیک|عسگرلیک خیدمتینی]] بیتیردیکدن سوْنرا، ۱۳۴۵-جی ایلده بوشهرده ادبیات مۆعلّیمی کیمی ایشه گؤتورولدو<ref name="mahjoubi" /> و تخمینن اوْن سگگیز ایل بو شهرین مکتبلرینده درس دئدی.<ref name="khabar" /> ایشه گیردیکدن اۆچ ایل سوْنرا (۱۳۴۸) ائولندی.<ref name="mahjoubi" /> حیات یوْلداشی فرخنده بختیاری بوشهرین اوْرتا مکتبلرینده مۆعلّیم ایدی<ref name="artebox">{{cite web|language=fa|script-title=fa:هنرمند – علی باباچاهی|trans-title=Artist – Ali Babachahi|url=https://artebox.ir/Artist/Intro/254/|website=Artebox|access-date=1 October 2026}}</ref> و بو ائولیلیکدن غزل آدلی بیر قیزی و بهرنگ آدلی بیر اوْغلو وار.<ref name="artebox" /><ref name="tabnak">{{cite web|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی درگذشت|trans-title=Ali Babachahi has died|url=https://www.tabnak.ir/fa/news/1359368|website=Tabnak (from ISNA)|date=23 February 2026|access-date=1 October 2026}}</ref> === ''تکاپو'' درگیسی و اینقیلابدان اؤنجه‌کی فعالیتلری === باباچاهی ۱۳۴۶-جی ایلین پاییزیندا بوشهرده ''تکاپو'' («چالیشما») ادبی درگیسینین باش رئداکتوْرلوغونو اۆستلندی.<ref name="khabar" /><ref>{{cite book|language=fa|author1=Seyyed Ghasem Hashemi|script-title=fa:صد سال مطبوعات بوشهر|trans-title=A Hundred Years of the Bushehr Press|page=300}}</ref> بو درگی [[تهران]]ین ضیالی چئوره‌لرینده ماراقلا قارشیلاندی؛ [[احمد شاملو]]نون رئداکتوْرلوغو ایله چیخان ''{{Interlanguage link|خوشه|fa|خوشه (مجله)}}'' درگیسی اوْندان یازیلار نقل ائتدی و اوْنون امکداشلارینی «بوگونکو ایران شعرینین چالیشقانلاری» آدلاندیردی. بونونلا بئله، ''تکاپو'' یالنیز اۆچ ساییسی چیخاندان سوْنرا، ۱۳۴۷-جی ایلده گۆونلیک قوروملارینین باسقیسی آلتیندا و ایجازه‌سی اوْلمادیغی بهانه‌سیله باغلاندی.<ref name="khabar" /><ref name="bbc-obit" /> اوْنون ایلک شعر توپلوسو ''در بی‌تکیه‌گاهی'' («دایاقسیزلیقدا») ده ۱۳۴۶-جی ایلده شاعیرین اؤز خرجی ایله یاییملاندی و نیمایی وزنلرده یازیلمیش شعرلری احتیوا ائدیردی. اوْندان سوْنرا ''جهان و روشنایی‌های غمناک'' («دۆنیا و غم‌لی ایشیقلار»، ۱۳۴۹)، ''از نسل آفتاب'' («گۆنشین نسلیندن»، ۱۳۵۳) و ''صدای شن'' («قومون سسی»، ۱۳۵۶) کیتابلارینی یاییملادی و ائینی دؤورده اوشاقلار اۆچۆن ده ایکی شعر کیتابی چاپ ائتدیردی.<ref name="mahjoubi" /> اوْنون شعرلری او زامانین ضیالی نشریه‌لرینده، او جۆمله‌دن ''خوشه'' و ''فردوسی''ده چاپ اوْلوردو<ref name="kanoon" /> و ''روشنفکر'' و ''رودکی'' کیمی درگیلرله امکداشلیق ائدیردی.<ref name="bbc-obit" /> باباچاهی بو ایللرده شعر تنقیدی ده یازیردی. اوْنون ''فردوسی''ده چیخان ایلک تنقیدی [[رضا براهنی]]نین بیر مقاله‌سینه جاواب ایدی؛ سوْنرا {{Interlanguage link|یدالله رؤیایی|fa|یدالله رؤیایی}}نین شعرینه قارشی کسکین مقاله‌لر یازدی. اوْ، او دؤورده «{{Interlanguage link|حجم شعری|fa|شعر حجم}}» و «یئنی دالغا» (''موج نو'') آخیملارینین جیدّی تنقیدچیلریندن ایدی و سوْنرالار او ایللر حاقیندا دئدی: «من او ایللرده بیر آز ایدئوْلوْژی‌زده یا دا آب-هاوا‌زده ایدیم»؛ اوْنون بو آخیملار، اؤزللیکله حجم شعری حاقینداکی گؤروشو سوْنراکی اوْن ایللیکلرده دَییشدی.<ref name="mahjoubi" /> اوْ، ۱۴۰۱-جی ایلین شهریور آییندا رؤیایی‌نین وفاتی مۆناسیبتیله {{Interlanguage link|ایسنا|fa|ایسنا}} ایله مۆصاحیبه‌سینده بو شاعیری «مؤعتبر بیر شاعیر» و «ایران و فرانسه شعرینه یئترینجه حاکیم» اوْلان آوانقارد بیر سیما آدلاندیردی؛ اوْنون ادبی وارلیغینا اینانجینی و «همیشه شعرلرینی تقدیر» ائتدیگینی سؤیله‌دی، آنجاق حجم شعری بیان‌نامه‌سینی «چوْخ تکلّوفلو» و «غئیری-علمی و شاعیرانه بیر بیانا» مالیک ساییردی.<ref name="isna1401">{{cite web|language=fa|author=Neda Valipour|script-title=fa:علی باباچاهی: برخی با شعرهای «رویایی» میانه خوبی نداشتند|trans-title=Ali Babachahi: some did not get on well with Royaee's poems|url=https://www.isna.ir/news/1401062619032/|website=ISNA|date=17 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221214091105/https://www.isna.ir/news/1401062619032/%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%DA%86%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A8%DB%8C-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D9%86%D8%AF|archive-date=14 December 2022|access-date=2 October 2026}}</ref> اؤز دئدیگینه گؤره، اوْنون سیاسی فعالیتی اینقیلابا قدر کۆلتورل بیر یؤن داشیییردی، آنجاق اینقیلاب عرفه‌سینده «داها سوموت و عملی» بیر شکیل آلدی.<ref name="mahjoubi" /> === اینقیلابدان سوْنرا === باباچاهی ۱۳۵۹-جو ایلده ''جشن جنون'' («دلیلیک بایرامی») توپلوسونو یاییملادی. ۱۳۶۲-جی ایلده، اوْن سگگیز ایللیک مۆعلّیملیکدن سوْنرا، مجبوری و واختیندان اؤنجه تقاعده گؤندریلدی؛ سوْنرالار دئدی کی «بؤیوک احتیماللا» اؤزلرینی «اینقیلابین اصلی صاحبلری» سایانلار طرفیندن «تقاعده چیخاریلمیشدیر». بوندان سوْنرا بوشهری ترک ائدیب [[کرج]]ده یئرلشدی.<ref name="mahjoubi" /> علی مسعودی‌نیانین یازدیغینا گؤره، اوْ، مۆعلّیملیکدن محروم ائدیلدیکدن سوْنرا ایللر بوْیو ایران شعری اۆزه‌رینده تنقیدی آراشدیرمالارلا مشغول اوْلدو.<ref name="masoudinia">{{cite web|language=fa|author=Ali Masoudinia|script-title=fa:سپیدی‌ها را بخوان / دربارهٔ علی باباچاهی|trans-title=Read the blank spaces / On Ali Babachahi|url=https://www.khabaronline.ir/news/2186332|website=KhabarOnline|date=23 February 2026|access-date=2 October 2026}}</ref> کرجده، درام یازیچیسی {{Interlanguage link|خسرو حکیم رابط|fa|خسرو حکیم رابط}} ایله تانیشلیغی واسیطه‌سیله رادیو ایله رادیو پیئسلری یازماق ساحه‌سینده امکداشلیق ائتدی.<ref name="mahjoubi" /> ۱۳۶۸-جی ایلدن، {{Interlanguage link|نصرالله پورجوادی|fa|نصرالله پورجوادی}}نین مۆدیرلیگی دؤورونده، {{Interlanguage link|مرکز نشر دانشگاهی|fa|مرکز نشر دانشگاهی}} ایله امکداشلیغا باشلادی و تخمینن اوْن بیر-اوْن ایکی ایل کیتاب رئداکته‌سی و قدیم فارس متنلری اۆزه‌رینده آراشدیرما ساحه‌سینده بو مرکزله ایشله‌دی؛ تا کی مرکزین فارس دیلی لوغتی بؤلومو باغلاندی.<ref name="mahjoubi" /> پاپیروس و پیشبرد کیمی یاییم‌ائولری ایله امکداشلیق و ''نافه'' درگیسینین شعر و شعر تنقیدی بؤلومونون مسئولیتی ده اوْنا عایید ائدیلیر.{{citation needed|date=October 2026}} باباچاهی ۱۳۶۷-جی ایلدن ''{{Interlanguage link|آدینه|fa|آدینه (نشریه)}}'' آیلیق درگیسینده چاغداش شعر آخیملاری حاقیندا مقاله‌لر یاییملاییردی<ref name="ensani">{{cite web|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی (فهرست مقاله‌ها)|trans-title=Ali Babachahi (list of articles)|url=https://ensani.ir/fa/article/author/9714|website=Humanities Portal (Ensani)|access-date=1 October 2026}}</ref> و ۳۵-جی ساییدان اوْنون شعر صحیفه‌لرینین مسئولو اوْلدو و تخمینن اوْن ایل بو وظیفه‌نی داشیدی؛ اؤز یازدیغینا گؤره، اوْندان اؤنجه اشکوری درگینین شعر صحیفه‌لرینین مسئولو ایدی.<ref name="kanoon" /><ref name="mahjoubi" /> اوْ، ۳۶-جی ساییدا احمد شاملو، {{Interlanguage link|فرخ تمیمی|fa|فرخ تمیمی}}، {{Interlanguage link|سید علی صالحی|fa|سید علی صالحی}}، {{Interlanguage link|علی‌محمد حق‌شناس|fa|علی‌محمد حق‌شناس}} و {{Interlanguage link|هرمز علی‌پور|fa|هرمز علی‌پور}}ون اثرلرینی چاپ ائتدی. شعر سئچمکده‌کی سرت‌لیگی بعضی اینجیمیش شاعیرلرین اوْنون حاقیندا «دیکتاتور، تئز اوْل / شعرلریمیزی چاپ ائیله» گۆلمه‌لی شوعارینی سسلندیرمه‌لرینه سبب اوْلدو.<ref name="mahjoubi" /> ''خبرآنلاین''ین یازدیغینا گؤره، اوْ، بو وظیفه‌ده گنج شاعیرلری تانیتدیریر و عینی زاماندا حاکیم شعر آخیملارینی آچیق‌جاسینا تنقید ائدیردی؛ «نیمادان سوْنراکی شعر» و سوْنرا «باشقا دوروملو شعر» فیکیرلری بو دؤورون محصولودور.<ref name="khabar" /> مسعودی‌نیا ''آدینه''نی ۱۳۷۰-جی ایللرده، شعر داخیل اوْلماقلا، مۆختلیف ساحه‌لرده ان تأثیرلی نشریه‌لردن ساییر.<ref name="masoudinia" /> === ایران یازیچیلار کانونو === باباچاهی تقاعددن سوْنراکی ایللرده {{Interlanguage link|محمدعلی سپانلو|fa|محمدعلی سپانلو}}نون ائوینده کئچیریلن چهارشنبه توپلانتی‌لارینین داییمی ایشتیراکچیلاریندان ایدی و بو یوْلدان کانونون مشورت جمعینه قوشولدو. اوْ، {{Interlanguage link|۱۳۴ یازیچی بیان‌نامه‌سی|fa|بیانیه ۱۳۴ نویسنده}}نی («بیز یازیچی‌ییق» متنی، ۱۳۷۳) ایمضالایانلاردان بیری ایدی و سوْنرا مشورت جمعینین عۆضوو کیمی {{Interlanguage link|ایران یازیچیلار کانونو|fa|کانون نویسندگان ایران}}نون فعالیتینین یئنیدن باشلانماسی یوْلوندا چالیشدی. ۱۳۷۷-جی ایلین اسفند آییندا کانونون اۆچۆنجۆ دؤورو قورولاندان سوْنرا رسمی اوْلاراق عۆضو اوْلدو و عؤمرونون سوْنونا قدر کانونون عۆضوو قالدی؛ کانونون عمومی ییغینجاغیندا سوْن ایشتیراکی ۱۴۰۲-جی ایلده اوْلدو.<ref name="kanoon" /> === ارمنستان اتوبوسو حادثه‌سی === باباچاهی ۱۳۷۵-جی ایلین مرداد آییندا ارمنستان یازیچیلار ایتّیفاقینین دعوتی ایله اتوبوسلا ارمنستانا یوْلا دۆشن ۲۱ یازیچی، شاعیر و ژورنالیستدن بیری ایدی.<ref name="bbc2015">{{cite web|language=fa|author=Jamshid Barzegar|script-title=fa:سالگرد «سفر مرگ»؛ اتوبوسی که دیگر حرکت نمی‌کند؟|trans-title=Anniversary of the "journey of death": a bus that no longer moves?|url=https://www.bbc.com/persian/arts/2015/08/150806_l45_armenia_bus_iranian_writers_jb|website=BBC Persian|date=6 August 2015|access-date=1 October 2026}}</ref><ref name="radiofarda">{{cite web|language=fa|script-title=fa:مروری بر قتل‌های زنجیره‌ای پس از هفت سال: بخش سوم، اتوبوس مرگ|trans-title=The chain murders revisited seven years on, part three: the bus of death|url=https://www.radiofarda.com/a/313765.html|website=Radio Farda|date=24 November 2005|access-date=1 October 2026}}</ref> {{Interlanguage link|رادیو فردا|fa|رادیو فردا}}نین روایتینه گؤره، یازیچیلارلا سفرین کوْاوْردیناسیونونو اۆستلنن {{Interlanguage link|منصور کوشان|fa|منصور کوشان}} ادبی سیمالارین بیر لیستینی حاضیرلامیشدی؛ بو لیستدن [[احمد شاملو]]، {{Interlanguage link|هوشنگ گلشیری|fa|هوشنگ گلشیری}} و [[رضا براهنی]] هر بیری مۆختلیف سببلردن سفردن ایمتیناع ائتدیلر و سوْندا بو ۲۱ نفر یوْلا دۆشدو: {{Interlanguage link|محمدعلی سپانلو|fa|محمدعلی سپانلو}}، [[جواد مجابی]]، {{Interlanguage link|مسعود بهنود|fa|مسعود بهنود}}، {{Interlanguage link|سیروس علی‌نژاد|fa|سیروس علی‌نژاد}}، {{Interlanguage link|امیرحسن چهلتن|fa|امیرحسن چهلتن}}، بیژن بیجاری، [[بیژن نجدی]]، {{Interlanguage link|محمد محمدعلی|fa|محمد محمدعلی}}، {{Interlanguage link|شهریار مندنی‌پور|fa|شهریار مندنی‌پور}}، {{Interlanguage link|شاپور جورکش|fa|شاپور جورکش}}، مسعود توفان، علی باباچاهی، {{Interlanguage link|حسن اصغری|fa|حسن اصغری}}، منوچهر کریم‌زاده، کامران جلیلی، محمود طیاری، {{Interlanguage link|فرج سرکوهی|fa|فرج سرکوهی}}، {{Interlanguage link|فرشته ساری|fa|فرشته ساری}}، {{Interlanguage link|مجید دانش‌آراسته|fa|مجید دانش‌آراسته}}، علی صدیقی و منصور کوشان.<ref name="radiofarda" /> ۱۶ مرداد سحری، سوروجو ایکی دفعه اتوبوسو حیران آشیریمیندا دره‌یه آتماغا چالیشدی و هر ایکی دفعه اؤزو اتوبوسدان بایئیرا آتیلدی؛ مسعود توفان و شهریار مندنی‌پورون آییق‌لیغی سرنیشینلری قورتاردی. سوْنرا مسافیرلر [[آستارا (ایران)|آستارا]]دا حبس ائدیلیب سورغو-سوآل اوْلوندولار و ائرته‌سی گۆن صاباح آزاد ائدیلدیلر.<ref name="bbc2015" /> {{Interlanguage link|بی‌بی‌سی فارسی|fa|بی‌بی‌سی فارسی}}نین یازدیغینا گؤره، حادثه‌نین ان گئنیش یاییملانمیش شرحینی منصور کوشان ''حدیث تشنه و آب'' کیتابیندا وئرمیش، محمد محمدعلی ایسه بو حاقداکی ایلک یازینی ۱۳۸۰-جی ایللرین اوّللرینده ایراندا یاییملامیشدیر.<ref name="bbc2015" /> بو حادثه سوْنرالار تنقیدچی یازیچیلاری اؤلدورمک اۆچۆن {{Interlanguage link|ایستیخبارات نازیرلیگی|fa|وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران}}نین سویی‌قصدی کیمی تانیندی و {{Interlanguage link|زنجیره‌لی قتل‌لر|fa|قتل‌های زنجیره‌ای ایران}}له باغلیدیر.<ref name="bbc-obit" /><ref name="kanoon" /> باباچاهی همیشه اوْنو «قوْرخونج بیر تجروبه» کیمی خاطیرلاییردی.<ref name="kanoon" /> === سوْن ایللری و وفاتی === باباچاهی یئتمیش یئددینجی دوغوم گۆنو (آبان ۱۳۹۸) مۆناسیبتیله وئردیگی بیر مۆصاحیبه‌ده دئدی کی سوْن کیتابی اوْلان ''ژوزف تو مرخصی'' («ژوزف، سن گئده بیلرسن»، مانیاهنر یاییم‌ائوی، ۱۳۹۷) توپلوسونو «اجتماعی اؤغه‌نین ائیلمی» آلت باشلیغی و ۳۳ صحیفه‌لیک بیر گیریش ایله، اوْنون شعرینی غئیری-اجتماعی سایان تنقیدچیلره جاواب وئرمک اۆچۆن یاییملامیشدیر. ائینی مۆصاحیبه‌ده دئدی کی چاپ اوْلونماقدا اوْلان کیتابی یوْخدور، واختینین چوْخونو فلسفه و رومان اوْخوماغا صرف ائدیر و گنج نسیلله علاقه‌نی قوروماق اۆچۆن سوسیال مئدیادا فعالدیر و ''آدینه''ده‌کی مسئولیتی دؤورونده اوْلدوغو کیمی، باشقا شاعیرلرین شعرلرینی یاییملاییر. اؤز دئدیگینه گؤره، ایللر بوْیو شعر امک‌خاناسی (کارگاهی) ده کئچیرمیشدی؛ مسعودی‌نیانین یازدیغینا گؤره، بو امک‌خانا ۱۳۸۰-جی ایللردن فعال ایدی و اوْنون بیر نئچه اؤیرنجیسی سوْنرالار اؤزلری تانینمیش شاعیرلر اوْلدولار.<ref name="masoudinia" /><ref name="ibna1398">{{cite web|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی: نگاهم به فضای مجازی مثل مجله «آدینه» است / همچنان ایستاده‌ام|trans-title=Ali Babachahi: I see social media the way I saw ''Adineh'' magazine / I am still standing|url=https://www.ibna.ir/news/283140|website=Iran Book News Agency|date=11 November 2019|access-date=1 October 2026}}</ref> ایران کیتاب خبر آژانسی (ایبنا) ائینی گوزارشدا اوْنو «بوشهر شعر مکتبی»نین ایلک شاعیرلریندن آدلاندیرمیشدیر.<ref name="ibna1398" /> [[File:The world realized by Ali Babachahi.jpg|thumb|upright=1.2|علی باباچاهی‌نین ''جهان متوجه شد (شعرهای اعتراض)'' («دۆنیا آنلادی (اعتیراض شعرلری)») کیتابینین جیلدی (آفتاب یاییم‌ائوی، نوروژ، ۱۴۰۱)]] باباچاهی‌نین سوْن شعر توپلوسو ''جهان متوجه شد (شعرهای اعتراض)'' («دۆنیا آنلادی (اعتیراض شعرلری)»)، کیتابین کۆنیه‌سینه (شناسنامه‌سینه) گؤره ۱۴۰۱-ده (بیرینجی چاپ) [[نوروژ]]ده آفتاب یاییم‌ائوی طرفیندن یاییملاندی و ناشیرین دئدیگینه گؤره ۵۸ شعر احتیوا ائدیر. ناشیر بو شعرلری «خیاباندا یۆز گۆنلۆک مۆباریزه‌نین نتیجه‌سی» و «شاعیرین و سؤزون خالقین اعتیراضی ایله هم‌آددیملیغی» کیمی تانیتمیشدیر.<ref name="aftab">{{cite web|language=fa|script-title=fa:جهان متوجه شد (شعرهای اعتراض)|trans-title=The World Realised (Poems of Protest)|url=https://aftab.pub/جهان-متوجه-شد-شعرهای-اعتراض/|publisher=Aftab|location=Norway|access-date=2 October 2026}}</ref> {{Interlanguage link|رادیو زمانه|fa|رادیو زمانه}} بو کیتابی تانیتارکن اوْنو قیسا بیر گیریش و ۵۴ شعردن عیبارت ۱۳۶ صحیفه‌لیک بیر توپلو کیمی تصویر ائتمیش و یاییم واختینی ۱۴۰۲-نین یازی گؤسترمیشدیر.<ref name="zamaneh2023">{{cite web|language=fa|author=Esfandiar Koucheh|script-title=fa:«جهان متوجه شد»: اشعار اعتراضی علی باباچاهی|trans-title="The World Realised": the protest poems of Ali Babachahi|url=https://www.radiozamaneh.com/764474/|website=Radio Zamaneh|date=12 May 2023|access-date=2 October 2026}}</ref> حسین نوش‌آذر دا ائینی مئدیادا کیتابین یاییمینی ۱۴۰۲-ده و «زن، زندگی، آزادی حرکتینین تأثیری آلتیندا» گؤرموشدور.<ref name="noushazar">{{cite web|language=fa|author=Hossein Noushazar|script-title=fa:«جهان متوجه شد» از علی باباچاهی: وقتی محبوبه فریاد می‌کشد|trans-title=Ali Babachahi's "The World Realised": when Mahboubeh cries out|url=https://www.radiozamaneh.com/879944/|website=Radio Zamaneh|date=24 February 2026|access-date=2 October 2026}}</ref> ایران یازیچیلار کانونو دا بو کیتابی اوْنون {{Interlanguage link|۱۴۰۱ اعتیراض حرکتی|fa|جنبش زن، زندگی، آزادی}}نین شاعیرانه روایتی ساییر.<ref name="kanoon" /> باباچاهی کیتابین اؤن‌سؤزونده یازمیشدیر کی اعتیراض و مدنی ایطاعتسیزلیک، خالقین یوْخسوللوق و باسقییا قارشی توتدوغو یوْلدور و «بو، ضیالیلارین بو مۆصیبتلردن یاخا قورتارا بیله‌جکلری آنلامینا گلمیر»؛ اوْ، ائینی اؤن‌سؤزده «ایستعاره و سیمبولون آرخاسیندا آزادلیق‌سئورلیک و عدالت‌طلبلیکدن دم ووران» «کؤک شاعیرلر»ی تنقید ائتمیش و شعرده «تثبیت اوْلونموش قایدالار»ا اعتیراضی دا اؤز یاناشماسینین بیر پارچاسی ساییمیشدیر.<ref name="aftab" /> ''بانگ'' ادبی نشریه‌سی ۱۴۰۲-نین فروردین آییندا بو توپلودان شاعیرین اؤزونون سئچدیگی اۆچ شعری، او جۆمله‌دن شاعیرین سسی ایله «ای…!» شعرینی یاییملادی.<ref name="baang">{{cite web|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی: «ای...» و دو شعر دیگر|trans-title=Ali Babachahi: "Ey…" and two other poems|url=https://baangnews.net/14468|website=Bang literary magazine|date=20 April 2023|access-date=2 October 2026}}</ref> نوش‌آذرین یازدیغینا گؤره، «ای…!» شعری ۱۳۹۹-دا [[ایرانین ۱۳۹۸ آبان و دی اعتیراضلاری|۱۳۹۸ آبان اعتیراضلاری]]نین تأثیری آلتیندا یازیلمیش و ایلک دفعه ۱۴۰۲-ده یاییملانمیشدی؛ رادیو زمانه بو شعری شاعیرین سسی ایله ۴ اسفند ۱۴۰۴-ده‌کی رادیو پروقرامیندا، اوْنون وفات خبری ایله بیرلیکده یایینلادی.<ref name="noushazar" /> علی باباچاهی بیر مۆدّت خسته‌لیکدن سوْنرا، ۴ اسفند ۱۴۰۴ (۲۳ فوریه ۲۰۲۶) دوشنبه گۆنو گۆنوْرتادان سوْنرا کرجده بیر خسته‌خانادا اۆرک دایانماسی نتیجه‌سینده ۸۳ یاشیندا دۆنیاسینی دَییشدی.<ref name="tabnak" /><ref name="bbc-obit" /><ref name="radiofarda2026">{{cite web|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی، شاعر و منتقد ادبی، در ۸۳ سالگی درگذشت|trans-title=Ali Babachahi, poet and literary critic, dies at 83|url=https://www.radiofarda.com/a/iran-ali-babachahi-poet-critic-died-political-murders-of-writers/33685489.html|website=Radio Farda|date=23 February 2026|access-date=3 October 2026}}</ref> اوْنون جنازه‌سی ۷ اسفند ۱۴۰۴ پنجشنبه گۆنو صاباح، عاییله‌سی و {{Interlanguage link|هرمز علی‌پور|fa|هرمز علی‌پور}}، {{Interlanguage link|محمد قاسم‌زاده|fa|محمد قاسم‌زاده}}، {{Interlanguage link|شهاب مقربین|fa|شهاب مقربین}}، {{Interlanguage link|حافظ موسوی|fa|حافظ موسوی}} و مظفر رؤیایی کیمی ادبیات اهلیندن بیر جمعین ایشتیراکی ایله و جنوب {{Interlanguage link|دمام (موسیقی آلتی)|fa|دمام (ساز)|lt=دمام}}ینین سسی آلتیندا کرجین {{Interlanguage link|بهشت سکینه|fa|بهشت سکینه}} مزارلیغیندا تورپاغا تاپشیریلدی.<ref name="ibna2026">{{cite web|language=fa|author=Marzieh Negahban Marvi|script-title=fa:حافظ موسوی: باباچاهی شاعری شورشگر بود که در هیچ منزلی توقف نکرد|trans-title=Hafez Mousavi: Babachahi was a rebel poet who stopped at no station|url=https://www.ibna.ir/news/547554|website=Iran Book News Agency|date=26 February 2026|access-date=1 October 2026}}</ref> ایران یازیچیلار کانونو بیر بیلدیری یاییملایاراق اوْنو «مۆستقیل بیر یازیچی و دۆشونجه و بیان آزادلیغینین گرچک مۆدافیعچیسی» آدلاندیردی.<ref name="kanoon" /> == شعری و شعر گؤروشلری == باباچاهی‌نین شعر اۆسلوبو بیر نئچه اوْن ایل بوْیونجا اجتماعی رومانتیزمدن و {{Interlanguage link|نیمایی شعر|fa|شعر نیمایی}}دن نیمادان سوْنراکی شعره دوغرو دَییشدی.<ref name="bbc-obit" /> {{Interlanguage link|بهزاد خواجات|fa|بهزاد خواجات}} اوْنون یارادیجیلیغینی ۱۳۷۰-جی ایللردن اؤنجه و سوْنرا اوْلماقلا ایکی دؤوره بؤلموش و اوْنو بو اوْن ایللیکده شعره عادی باخیشی دَییشدیرن آخیمین اؤنجوللریندن ساییمیشدیر.<ref name="ie-obit">{{cite web|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی شاعر و منتقد ادبی درگذشت|trans-title=Ali Babachahi, poet and literary critic, has died|url=https://www.iran-emrooz.net/index.php/news2/more/126143/|website=Iran Emrooz|date=23 February 2026|access-date=1 October 2026}}</ref> ایران یازیچیلار کانونو دا اوْنو یئتمیش ایللیک ادبی فعالیتی بوْیونجا ایکی دفعه اؤز اۆسلوبوندا تجدید-نظر ائدن «تجروبه‌چی بیر شاعیر» کیمی تصویر ائتمیشدیر.<ref name="kanoon" /> {{Interlanguage link|حافظ موسوی|fa|حافظ موسوی}} اوْنون دفن مراسیمینده دئدی کی باباچاهی «تام شهرت و اعتبارینین زیروه‌سینده اوْلدوغو بیر زاماندا»، ۱۳۷۰-جی ایللرده ''نم‌نم بارانم'' («من چیسکینم») کیتابینی یاییملاماقلا اؤزونون تامامیله فرقلی بیر اۆزونو گؤستردی.<ref name="ibna2026" /> باباچاهی ''رودکی'' درگیسینده (۲۲-جی سایی، ۱۳۸۷) یاییملانان «معنانین سونسوز گئنیشلیگی» مقاله‌سینده<ref name="ensani" /> بو فیکره ووْرغو ائدیردی کی ادبی متنین، اؤزللیکله چاغداش شعرین ثابت و اؤنجه‌دن بللی‌لنمیش بیر معناسی یوْخدور و معنا متن ایله اوْخوجو آراسیندا دینامیک بیر سۆره‌جده فورمالاشیر. اوْنون اینانجینا گؤره، قارانلیقلیق (ایبهام)، آسیلی‌لیق و دیل قیریلمالاری ضعف دئییل، تأویل ساحه‌سینی گئنیشلندیرن ایمکانلاردیر.<ref name="mahjoubi" /> اوْ، «شعر بؤحرانی و اوْندان چیخیش یوْلو» مقاله‌سینده (''فرهنگ توسعه'' آیلیق درگیسی، خرداد ۱۳۸۰)<ref name="ensani" /> یازدی: «بؤحران، عمومی تعریفی ایله، احتیمالا شعرین بایئیریندا اوْلان بیر شئیه ایشاره ائدیر. بونا گؤره ده بؤحرانین بۆتون گۆناهینی چاغداش شعرین بوْینونا آتماق اینصافسیزلیق اوْلار.»<ref name="mahjoubi" /> اوْ، نیمادان سوْنراکی شعرین اساسلارینی «نیمادان سوْنراکی شعرین محورلری و اؤزللیکلری» مقاله‌سینده (''کارنامه'' درگیسی، فروردین و اردیبهشت ۱۳۷۸) شرح ائتدی.<ref name="ensani" /> ''خبرآنلاین'' «باشقا دوروملو شعر» نظریه‌سینین اصللرینی بئله سیرالامیشدیر: «شعرین دیل‌لیگی» (دیل شعرین آلتی دئییل، موضوعوسودور)، «معنانین تأخیره سالینماسی»، «نحودن قاچیش» و «طنز و پارودی».<ref name="khabar" /> باباچاهی ایسنا ایله ائینی مۆصاحیبه‌ده «باشقا دوروملو شعر»ی ۱۳۴۰-جی ایللرین «{{Interlanguage link|باشقا شعر|fa|شعر دیگر}}» (''شعر دیگر'') آخیمیندان آییردی؛ اوْنون دئدیگینه گؤره، {{Interlanguage link|بیژن الهی|fa|بیژن الهی}} و {{Interlanguage link|هوشنگ چالنگی|fa|هوشنگ چالنگی}} کیمی شاعیرلر بو آخیما منسوبدورلار و رؤیایی‌نین شعری ده اوْنون یانیندا یئر آلیر. اوْنا گؤره «باشقا شعر» اؤزونون اوْرقانیک بیرلیگینی قوروْیور و «قورولوشلو و مرکزه‌یؤنلی»دیر، آنجاق «باشقا دوروملو شعر» «شۆبهه چاغینا باخان» بیر شعردیر، مرکزدن‌قاچان‌دیر و «اینسانین ایچینده‌کی فرقلی منلر»ه دیقت یئتیرن «چوْخلو روایتلر»ه مالیکدیر و آچیق سوْنلارلا بیتیر. اوْ، رؤیایی‌نین شعرینی «یاپی‌چی (ساختارگرا)»، «باشقا دوروم شعری»نی ایسه «{{Interlanguage link|یاپی‌چیلیقدان سوْنراکی|fa|پساساختارگرایی}}»، «پارچالانمیش گؤرونوشلو و چوْخ‌روایتلی» و «اوْخوجویا یؤنلی» تصویر ائتدی.<ref name="isna1401" /> باباچاهی {{Interlanguage link|مهر خبر آژانسی|fa|خبرگزاری مهر}} ایله بیر مۆصاحیبه‌سینده (۱۳۸۵) بوگونکو شاعیرلرین «پسیخوْلوْژی درین یاپی»یا دیقتینی «بیر نؤوع عیرفان» ساییردی<ref name="mehr">{{cite web|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی: توجه شاعران امروز به ژرف ساختار روانشناسانه نوعی عرفان است|trans-title=Ali Babachahi: today's poets' attention to psychological deep structure is a kind of mysticism|url=http://www.mehrnews.com/fa/NewsDetail.aspx?NewsID=394701|website=Mehr News Agency|date=17 October 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20120303130900/http://www.mehrnews.com:80/fa/NewsDetail.aspx?NewsID=394701|archive-date=3 March 2012|access-date=1 October 2026}}</ref> و {{Interlanguage link|رادیو زمانه|fa|رادیو زمانه}} ایله بیر مۆصاحیبه‌سینده (۱۳۸۶) شعرینده قادینین وارلیغینی «بیر نؤوع تَرلیک و جانلیلیق آرزوسو» کیمی تصویر ائتدی.<ref name="zamaneh2008">{{cite web|language=fa|author=Mojtaba Pourmohsen|script-title=fa:عاشقیت اتهام است؟ می‌پذیرم (گفت‌وگو با علی باباچاهی دربارهٔ نقش عشق در شعر)|trans-title=Is being in love an accusation? I accept it (interview with Ali Babachahi on the role of love in poetry)|url=http://zamaaneh.com/pourmohsen/2008/02/post_104.html|website=Radio Zamaneh|date=15 February 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625013317/https://zamaaneh.com/pourmohsen/2008/02/post_104.html|archive-date=25 June 2024|access-date=1 October 2026}}</ref> اوْ، شاعیر سوسدوقدان سوْنرا دا شعرین اؤز یوْلونو داوام ائتدیردیگینه اینانیردی.<ref name="mahjoubi" /> اوْ، هم‌چنین شعرلرینی، اؤز دئدیگینه گؤره اوْنو «شیددتله موحاصیره ائدن» «قوْرخو و ناراحاتلیقلارا بوْرجلو» ساییر و بو آرادا «طنز ایسه منیم ایمدادیما یئتیر» دئییردی.<ref name="zamaneh2023" /> حسین نوش‌آذرین یازدیغینا گؤره، باباچاهی «اعتیراض شعری»نی ساده «شوعار» و «باغیرتی»دان آییریر و اوْنون صنعتکارلیق یؤنونه ووْرغو ائدیردی؛ اوْنون باخیشیندا اعتیراض شعری آجی اجتماعی گرچکلیکلردن سوره‌ت چکمه‌مه‌لی، اوْنلاری خیال، دۆشونجه و دیل اۆسلوبلاری ایله «صنعت گرچکلیگی»نه چئویرمه‌لیدیر. اوْ، شعرینده‌کی {{Interlanguage link|قروتئسک|fa|گروتسک}} طنزی و دیل اوستالیغینی فاجیعه‌لرله اۆزله‌شمه‌نین نتیجه‌سی ساییر، شاعیرین [[یاپی‌سؤکوم|یاپی‌سؤکومچو]] بیر یاناشما ایله کئچمیش ایده‌آلیزملردن و گۆج سؤیلملریندن (دیسکورسلاریندان) اوزاقلاشماسینا ووْرغو ائدیر و رسمی {{Interlanguage link|سانسور|fa|سانسور}}و و {{Interlanguage link|اؤزونو سانسور|fa|خودسانسوری}}و هر ایکیسینی یارادیجیلیغین آفتی ساییردی.<ref name="noushazar" /> == ادبی تنقیدی و تارتیشمالار == باباچاهی‌نین تنقیدده کسکین بیر دیلی واردی. اوْنون ''گزاره‌های منفرد'' («تک-تک حؤکملر») کیتابی، شاعیرلری سینیفلندیرمه‌سی و بعضی آخیملاری آچیق‌جاسینا تنقید ائتمه‌سی ایله چوْخلو رئاکسیونلارا سبب اوْلدو. اوْنون ان مشهور نظری تارتیشماسی [[رضا براهنی]] ایله اوْلدو و «تهران–توْرونتو ساواشی» آدی ایله تانیندی. اوْ، شعرده ساده‌یازیچیلیق آخیمینی، او جۆمله‌دن {{Interlanguage link|محمد شمس لنگرودی|fa|محمد شمس لنگرودی}} و {{Interlanguage link|سید علی صالحی|fa|سید علی صالحی}}نین گؤروشلرینی ده تنقید ائدیردی.<ref name="khabar" /> علی مسعودی‌نیانین یازدیغینا گؤره، باباچاهی اؤزللیکله ۱۳۷۰ و ۱۳۸۰-جی ایللرده باشقا تنقیدچی و شاعیرلرله داییم تارتیشمادا ایدی و بعضاً ایش «سؤزلو شیددت»ه چاتیردی؛ مسعودی‌نیا اوْنون رضا براهنی و {{Interlanguage link|منوچهر آتشی|fa|منوچهر آتشی}} ایله تارتیشمالارینی شعرین هله تارتیشما و مۆباحیثه مؤوضوسو اوْلدوغو بیر زاماندان قالان «دَیرلی یادیگارلار» ساییر و خاطیرلاییر کی باباچاهی سوْنراکی ایللرده دئییردی: «آرتیق براهنی‌دن آشاغی هئچ کسه جاواب وئرمیرم!»<ref name="masoudinia" /> {{Interlanguage link|شاپور جورکش|fa|شاپور جورکش}}ین باباچاهی‌نین نظریه‌لری ایله تارتیشماسی و رضا براهنی‌نین جورکشه جاوابی حاقیندا، باخ: [[#ارمنستان اتوبوسونون یوْل یوْلداشلاری|ارمنستان اتوبوسونون یوْل یوْلداشلاری]]. == تنقیدچیلرین گؤروشلری == {{Interlanguage link|محمد شمس لنگرودی|fa|محمد شمس لنگرودی}} ''تاریخ تحلیلی شعر نو'' («یئنی شعرین تحلیلی تاریخی») اثرینده باباچاهی‌نین ایلک دفترینی، ''در بی‌تکیه‌گاهی''نی، اجتماعی یاناشمالی، اؤزونو سیندیران بیر غم‌له دوْلو، دویغوسال و تصویرلی بیر شعر کیمی تصویر ائدیر؛ اوْنا گؤره بو کیتاب دویغوسال و «یئنی‌یئتمه‌جه» اوْلماسینا باخمایاراق، هم سیاسی چئوره‌لرین، هم ده «صنعت صنعت اۆچۆن» طرفدارلارینین بَیه‌نیشینی قازاندی و مشهورلاشدی.<ref name="langroudi3">{{cite book|language=fa|author1=Mohammad Shams Langeroodi|script-title=fa:تاریخ تحلیلی شعر نو|trans-title=Analytical History of New Poetry|volume=3|publisher=Nashr-e Markaz|location=Tehran|page=462}}</ref> اوْنون فیکرینجه، باباچاهی ایکینجی دفترده، ''جهان و روشنایی‌های غمناک''ده، ائینی یوْلو خیطابی و تصویرلی بیر لحنله و [[فروغ فرخزاد]]ین تأثیری آلتیندا داوام ائتدیردی<ref>{{cite book|language=fa|author1=Mohammad Shams Langeroodi|script-title=fa:تاریخ تحلیلی شعر نو|trans-title=Analytical History of New Poetry|volume=4|publisher=Nashr-e Markaz|location=Tehran|pages=90–95}}</ref> و اۆچۆنجۆ دفترده، ''از نسل آفتاب''دا، وزندن باشقا اؤنملی بیر کیفیت دَییشیکلیگی اوْلمادی؛ لنگرودی‌نین دئدیگینه گؤره، وزن باخیمیندان بو کیتاب فرخزادین و {{Interlanguage link|م. آزاد|fa|م. آزاد}}ین ناییلیتلرینین داوامی و نیمایی وزنلردن {{Interlanguage link|آغ شعر|fa|شعر سپید}}ه (''شعر سپید'') دوغرو بیر آددیم ایدی.<ref>{{cite book|language=fa|author1=Mohammad Shams Langeroodi|script-title=fa:تاریخ تحلیلی شعر نو|trans-title=Analytical History of New Poetry|volume=4|publisher=Nashr-e Markaz|location=Tehran|page=349}}</ref> {{Interlanguage link|خسرو گلسرخی|fa|خسرو گلسرخی}} ده ''جهان و روشنایی‌های غمناک'' اۆزه‌رینه بیر تنقید یازمیشدی.{{citation needed|date=October 2026}} اسفندیار کوشه‌نین رادیو زمانه‌ده یازدیغینا گؤره، {{Interlanguage link|منوچهر آتشی|fa|منوچهر آتشی}} ''{{Interlanguage link|دنیای سخن|fa|دنیای سخن}}'' درگیسینده باباچاهی‌دن و دیگر ایکی شاعیردن ۱۳۷۰-جی ایللرین آوانقارد شعرینین بایراقدارلاری کیمی آد آپارمیشدی.<ref name="zamaneh2023" /> کوشه ''جهان متوجه شد'' اۆزه‌رینه یازدیغی تنقیدده کیتابین گیریشینی اعتیراض شعرینین تعریفی اۆچۆن «مانیفئسته بنزر بیر شئی» ساییمیش و یازمیشدیر کی شاعیر، [[ادوارد سعید]]ین گؤروشو ایله هم‌آهنگ اوْلاراق، شاعیر و یازیچینی چئوره‌سینده‌کی حادثه‌لره، او جۆمله‌دن خیابان اعتیراضلارینا لاقئید قالماماغا بوْرجلو ساییر. اوْنون فیکرینجه، بو توپلودا «ایران خالقینین اینقیلابینین آلوولانماسی ایله» باباچاهی شعرینین دیل اوْیونلاری آزالمیش، تصویرلر «داها چیلپاق» اوْلموش و ۱۴۰۱ تاریخلی شعرلر «داها دینامیک و داها جذب ائدیجی» گؤرونور. کوشه بو شعرلرین تاریخی و ادبی ایستیناد‌لارینا، او جۆمله‌دن [[احمد شاملو]]نون بیر میصراعینا («قانی داش دؤشه‌منین اۆستونده گؤرون»)، [[مشروطه اینقیلابی]] دؤورونون حادثه‌لرینه و {{Interlanguage link|هوارد باسکرویل|fa|هوارد باسکرویل}}ه، {{Interlanguage link|حسنک وزیر|fa|حسنک وزیر}}ه و {{Interlanguage link|تاریخ بیهقی|fa|تاریخ بیهقی}}یه، و ۱۳۶۰-جی ایللرده {{Interlanguage link|کومیته|fa|کمیته انقلاب اسلامی}}نین شوعارلارینا و گشتلرینه ایشاره ائتمیش، عینی زاماندا روایتی و سؤزلری تقریباً ائینی اوْلان اۆچ شعرین («اعتیراض ۳»، «اعتیراض ۸» و «اعتیراض (قیسا حئکایه)») وارلیغینی توپلونون ضعیف نؤقطه‌لریندن ساییمیشدیر.<ref name="zamaneh2023" /> نوش‌آذر دا «ای…!» شعرینین اوْخونوشوندا یازمیشدیر کی شاعیر بو شعرده گۆجده گیزلنمیش شیددتی گؤسترمک اۆچۆن «{{Interlanguage link|دریدا|fa|ژاک دریدا}} اۆسلوبوندا» ضمیرلرله اوْینار و «محبوبه منیم باشقا آدیم ایدی» میصراعی راوی‌یه قادین کیملیگی وئریر و اوْنون فیکرینجه شعری {{Interlanguage link|زن، زندگی، آزادی حرکتی|fa|جنبش زن، زندگی، آزادی}}ندن بیر ایل اؤنجه بو حرکته یاخینلاشدیریر.<ref name="noushazar" /> علی مسعودی‌نیا باباچاهی‌نین وفات گۆنو ''[[خبر آنلاین|خبرآنلاین]]''ده یاییملانان یازیسیندا اوْنون یارادیجیلیغینین «اؤنملی نؤقطه‌سی»نی «تکلیف ائدیجی و آخیما قارشی» شعر یاراتماغا «داییمی مئیلی» ساییمیشدیر. اوْنون یازدیغینا گؤره، ۱۳۴۰-جی ایللرده بوشهرده نیمایی شعرله باشلایان و اوْنونلا پارالئل جیدّی بیر تنقیدچی کیمی یئرینی مؤحکم‌لندیرن باباچاهی، ۱۳۵۰-جی ایللرین سوْنلاری و ۱۳۶۰-جی ایللرین اوّللرینده ترکیبی وزنلره و نیمایی عروضا یئنی یاناشماسی ایله دؤورونون شاعیرلریندن سئچیلدی؛ آنجاق اوْنون شعر و تنقید پروژه‌سینین زیروه‌سی ۱۳۷۰-جی ایللر ایدی: اوْ زامان کی اوّلجه آغ شعره یؤنلدی و سوْنرا ادبی نظریه‌نی و [[پوست‌مودرنیزم|پوست‌مودرن]] فیکیرلری آراشدیراراق ''نم‌نم بارانم'' و ''منزل‌های دریا بی‌نشان است'' («دنیزین منزیللری نیشانسیزدیر») دفترلرینده اؤزونه مخصوص دیل توْخوماسینا و فورما کیملیگینه چاتدی و شعرینین {{Interlanguage link|پوئتیکاسی|fa|بوطیقا}}نی «باشقا دوروملو شعر» و «نیمادان سوْنراکی شعر» ایله آچیقلاماغا چالیشدی. مسعودی‌نیا بو شعرین اؤزللیکلرینی بئله سیرالامیشدیر: مضمون دایاقلارینین یاپی‌سؤکومچو داغیلماسی، نحو سیندیرما و دیل واریاسیالاری، تداعی‌یه دایانان ذهنین آخیجیلیغی، {{Interlanguage link|کوْلاژ|fa|کلاژ}}ا بنزر بیر کیفیت، دئییلمه‌ین سؤزلرله (سپیدخوانی ایله) دوْلو اوْلماسی و «جسور و قارا بیر طنز»؛ و آرتیرمیشدیر کی باباچاهی سوْنرالار قیسا شعرلری، {{Interlanguage link|هایکو|fa|هایکو}}نو و داها ساده و روایی فورمالی شعرلری ده تجروبه ائتدی. اوْ، تجروبه‌چیلیگی «اوْنون نسلینین شاعیرلری اۆچۆن او قدر ده عادی اوْلمایان» بیر خصلت ساییمیش، باباچاهی‌نین تنقید اۆسلوبونو «چوْخ اکلکتیک و قئیری-عادی»، آنجاق «دَیرلی تنقیدی متنلر» بوراخان بیر اۆسلوب کیمی تصویر ائتمیش و ''گزاره‌های منفرد''، ''شعر امروز، زن امروز'' («بوگونکو شعر، بوگونکو قادین») و ''سه دهه شاعران حرفه‌ای'' («پروفئسیونال شاعیرلرین اۆچ اوْن ایلی») کیتابلاریندان چاغداش ایران شعرینین تحلیلینده «دیقته لاییق» پایی اوْلان اثرلر کیمی آد آپارمیشدیر. داها اؤنجه اوْنون حاقیندا «قاشقاباقلی یالقیز قلادیاتوْر» آدلی بیر یازی یازمیش مسعودی‌نیانین فیکرینجه، باباچاهی‌نین شعرینه «بی‌اعتینالیق ائدیلمیش» و اوْ، ایران ادبیاتینین تأثیرلی و نظریه‌چی سیمالاریندان بیری اوْلماسینا باخمایاراق «او قدر ده قدری بیلینمه‌دی»؛ اوْ، بونون بیر حیصّه‌سینی باباچاهی‌نین «اینادلا» و «بۆتون بوْیو ایله» شعرینین آرخاسیندا دورماسینا باغلامیشدیر.<ref name="masoudinia" /> ''ایران امروز''ون گوزارشینا گؤره، باباچاهی‌نین اثرلری اۆزه‌رینه یازیلان تنقیدلرده بو نؤقطه‌یه ایشاره ائدیلمیشدیر کی اوْنون شعرلرینین بیر حیصّه‌سی فوْرمالیست تجروبه‌چیلیک و دیل یاپیلاری ایله اوْیون اۆزه‌رینده قورولموش، دیگر بیر حیصّه‌سی ایسه اوْنون اجتماعی تنقیدینی، طنزینی و سیاسی قایغیلارینی عکس ائتدیریر.<ref name="ie-obit" /> {{Interlanguage link|بهزاد خواجات|fa|بهزاد خواجات}} باباچاهی‌نین وفاتیندان سوْنرا ''[[ایبنا]]'' ایله مۆصاحیبه‌سینده اوْنو «چوْخ‌یؤنلو» بیر شخصیت آدلاندیردی و دئدی کی فعالیتین گئنیشلیگی باخیمیندان بلکه هئچ کیم شاملویا چاتماز، آنجاق باباچاهی «شاملو کیمی بؤیوک بیر سیمانین یانیندا، یا دا باشقا بیر اۆفۆقده رضا براهنی‌نین یانیندا دایانا بیله‌جک دیقته لاییق بیر سئچیم»دیر. خواجاتا گؤره، باباچاهی ۱۳۷۰-جی ایللردن سوْنراکی پلورالیست فضانی و شعرین «دیل‌مرکزلی‌لیک»ه مئیلینی اؤز نظریه‌لرینده «آچیقلاییب آکادئمیک» ائتدی و شعری همیشه نظریه‌لرینین دایاغی اوْلدو؛ اؤز «عنعنه‌وی پرستیژ»لرینی قوروماق دالیسیجا اوْلان بیر چوْخ هم‌نسیللریندن فرقلی اوْلاراق، «تجروبی شعر»ه گیرمه‌نین ریسکینی قبول ائتدی و اؤزللیکله ''آدینه''نین شعر صحیفه‌لرینین مسئولو اوْلدوغو دؤورده گنج شاعیرلری تانیتدیرماقلا یئنی نسیلله درین بیر باغ قوردو. خواجات «باشقا دوروم» شعرینده طنزی «بؤیوک و موقدّس روایتلری» سورغولاماق اۆچۆن بیر واسیطه ساییمیشدیر؛ اوْنون دئدیگینه گؤره، عنعنه‌وی شعرده موقدّس و ال چاتماز بیر وارلیق اوْلان معشوق، باباچاهی‌نین شعرینده عادی و گۆندلیک بیر شخصیته چئوریلیر.<ref name="ibna-khajat">{{cite web|language=fa|author=Marzieh Negahban Marvi|script-title=fa:علی باباچاهی؛ شیدایی زبان محزون (گفت‌وگو با بهزاد خواجات)|trans-title=Ali Babachahi: passion for a melancholy language (interview with Behzad Khajat)|url=https://www.ibna.ir/news/547452|website=Iran Book News Agency|date=24 February 2026|access-date=3 October 2026}}</ref> === سیمین بهبهانی و عبدالعلی دستغیب === {{Interlanguage link|سیمین بهبهانی|fa|سیمین بهبهانی}} «باباچاهی‌نین بیر نئچه شعرینه بیر باخیش» آدلی مقاله‌سینده اوْنون شعرلرینی اینجه‌له‌میشدیر؛ بو یازی ''چامه'' ایکی‌آیلیق ادبی درگیسینین ۲۳-جۆ ساییسیندا (اردیبهشت و خرداد ۱۴۰۱) یاییملانمیشدیر.<ref name="behbahani1401">{{cite journal|language=fa|author1=Simin Behbahani|script-title=fa:نگاهی به چند شعر باباچاهی|trans-title=A look at some poems by Babachahi|journal=Chameh|issue=23|date=April–June 2022|url=https://elmnet.ir/doc/2659296-38126|access-date=2 October 2026}}</ref> {{Interlanguage link|عبدالعلی دستغیب|fa|عبدالعلی دستغیب}} بیر نئچه دفعه باباچاهی‌نین شعری حاقیندا یازمیشدیر؛ او جۆمله‌دن ''{{Interlanguage link|جهان کتاب|fa|جهان کتاب}}'' درگیسینده (اوْن بئشینجی ایل، ۳ و ۴-جۆ سایی، آردیجیل ۲۵۴، خرداد و تیر ۱۳۸۹) «باباچاهی‌نین شعرلرینده پوست‌مودرنیزم» مقاله‌سینده<ref name="dastgheib1389">{{cite journal|language=fa|author1=Abdolali Dastgheib|script-title=fa:پست مدرنیسم در شعرهای باباچاهی|trans-title=Postmodernism in Babachahi's poems|journal=Jahan-e Ketab|volume=15|issue=3–4 (254)|date=May–July 2010|url=https://ensani.ir/fa/article/author/16177|access-date=3 October 2026}}</ref> و ''چامه''ده (۱۴۰۱) «باباچاهی شعرینین یئنیلیکلری داها بورالیدیر» مقاله‌سینده.<ref name="dastgheib1401">{{cite journal|language=fa|author1=Abdolali Dastgheib|script-title=fa:تازگی‌های شعر باباچاهی این‌جایی‌تر است|trans-title=The novelties of Babachahi's poetry are more of this place|journal=Chameh|issue=23|date=April–June 2022|url=https://elmnet.ir/doc/2637317-16145|access-date=2 October 2026}}</ref> ''{{Interlanguage link|جام جم|fa|جام جم (روزنامه)}} آنلاین''ین، باباچاهی‌نین وفاتیندان بیر نئچه گۆن سوْنرا میلّی ادبی تنقیدچیلر انجمنینده کئچیریلن اثرلرینین تنقید و اینجه‌له‌مه ییغینجاغی حاقینداکی گوزارشینا گؤره، دستغیب ''فقط از پریان دریایی زخم زبان نمی‌خورد'' («یالنیز دنیز پری‌لریندن دیل یاراسی یئمیر») و ''پیکاسو در آب‌های خلیج فارس'' («پیکاسو خلیج فارسین سولاریندا») کیتابلاریندان شعرلر اوْخویاراق دئدی کی تنقیدچیلر شاعیرلری و شعرلرینی تانیماقدان چوْخ «اوْنلارین مقام و مسلکینین دالیسیجا» گئدیرلر، حالبوکی شعرین یاخشی اوْلماسی اوْخوجونون اوْنون فضاسینا گیره بیلمه‌سینه باغلیدیر؛ اوْنون دئدیگینه گؤره بو فضا باباچاهی‌نین شعرینده «گاه کومیک، گاه جیدّی، گاه دا تغزّولی»دیر. دستغیبین فیکرینجه، باباچاهی‌نین شعری ۱۳۷۰-جی ایللرین سوْنلارینا قدر نیمایی شعرین آب-هاواسیندا ایدی و اوْندان سوْنرا اوْنون یارادیجیلیغیندا سؤزلر، شعر فضاسینا حاکیم اوْلان علاقه‌لر، «کلمه‌لری دۆزمه طرزی» و شعره گیریش یوْلو دَییشدی. اوْ، ایفاده‌لرین داغینیقلیغینی – کی اوْنون دئدیگینه گؤره اصلی معنا اوْنون آرخاسیندان اؤتورولور –، یئرلی ایشاره‌لری، آتالار سؤزلرینه، ناغیللارا و خالق حئکایه‌لرینه ایستینادلاری، کلاسیک ادبیاتلا تانیشلیغی، قروتئسکی و طنزی بو شعرین اؤزللیکلریندن ساییدی و «هئچین هئچی هئچدن یاخشیدیر» میصراعینا ایشاره ائده‌رک شاعیرین دیل ایله اوْیونوندان دانیشدی. دستغیب ''فقط از پریان دریایی…'' کیتابینین شعر یؤنونو داها گۆجلو، ''پیکاسو…''نون نظری یؤنونو ایسه داها حیس اوْلونان ساییدی و ووْرغولادی کی باباچاهی‌نین شعری «هئچ ده معنادان قاچان دئییل» و بوگونکو اینسانین آغریلاری و دردلری اوْنون یئنی فورماسینین آرخاسیندا گیزلنمیشدیر. اوْنون یئکونو بو ایدی کی باباچاهی‌نین شعرینده دئدیکلری «باشقا پوست‌مودرن کیتابلاردان تقلید و تأثیر دئییل»، اوْ، «پوست‌مودرنیته‌نی یاخشی آنلامیش… و شعرینده یاخشی ایجرا ائدیر».<ref name="jamejam1404">{{cite web|language=fa|author=Seyyed Mohieddin Hosseini Arsanjani|script-title=fa:باباچاهی پست‌مدرنیته را به‌خوبی درک کرده بود|trans-title=Babachahi had understood postmodernity well|url=https://jamejamonline.ir/fa/news/1544660|website=Jam-e Jam Online|date=27 February 2026|access-date=3 October 2026}}</ref> === فرج سرکوهی === اؤزو ده ارمنستان اتوبوسونون سرنیشینلریندن اوْلان {{Interlanguage link|فرج سرکوهی|fa|فرج سرکوهی}}، ''{{Interlanguage link|بی‌بی‌سی فارسی|fa|بی‌بی‌سی فارسی}}''نین «هفته‌نین کیتابی» ستونوندا (آبان ۱۳۹۰) ''گل باران هزار روزه'' («مین گۆنلۆک گۆل یاغیشی») کیتابینی تانیتارکن باباچاهی‌نین یارادیجیلیغینی ایکی دؤورده اینجه‌له‌دی. اوْنون یازدیغینا گؤره، باباچاهی ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰-جی ایللرده «من از آبشخور غوکان بدآواز می‌آیم» («من پیس‌سسلی قورباغالارین سولاق یئریندن گلیرم») مشهور شعری و ''در بی‌تکیه‌گاهی''نین دیگر شعرلری ایله او دؤورون شعرینین تانینمیش سیمالاریندان بیرینه چئوریلدی؛ بو دؤورون نیمایی شعرلری نیمایی شعرین حاکیم اۆسلوبلارینی قبول ائتمیشدیلر و «موجود دورومون تنقیدی و اینکاری» ایله حاکیم اجتماعی، سیاسی و کۆلتورل قالیبلاری قبول ائتمکدن ایمتیناع ائدیردیلر؛ ''جهان و روشنایی‌های غمناک''، ''از نسل آفتاب''، ''صدای شن'' و ''آوای دریامردان'' («دنیز اَرلرینین سسی») کیتابینین بعضی شعرلری ده بو زمینه‌ده یازیلمیشدیلار. سرکوهی‌نین فیکرینجه، ایکینجی دؤور ۱۳۷۰-جی ایللرین دَییشیکلیکلری ایله باغلیدیر؛ اوْ، بو اوْن ایللیگی «فارس شعرینین بؤحران اوْن ایللیگی» و نیمادان سوْنراکی شعر، «باشقا دوروم شعری»، یاپی‌سؤکومچو شعر و پوست‌مودرنیست شعر کیمی دالغالارین ظهور ائتدیگی اوْن ایللیک ساییر. سرکوهی یازیر کی باباچاهی نیمایی شعرین یاپیسیندا، فورماسیندا و دیلینده دَییشیکلیگین اؤنجوللریندن و بو اوْن ایللیگین شعرینه تأثیر ائدن شاعیرلردن ایدی و اؤز تکلیفلرینین نظری اساسلارینی شعردن باشقا اثرلرینده، او جۆمله‌دن ''گزاره‌های منفرد''ده آچیقلاماغا چالیشدی. اوْنون فیکرینجه، او ایللرین تنقیدینین «نظری یوْخسوللوغو» اوْنو پوست‌مودرن دۆشونرلرین بیر-ایکی نظری اثرینین ترجمه‌سی ایله یاییلان آنلاییشلاری قبول ائتمه‌یه ائندیردیگی بیر زاماندا، باباچاهی‌نین شعری «بو دَییشیکلیکلرین تکرار اۆره‌تیلمه‌سیندن اؤته‌یه کئچدی»: اوْ، چوْخ‌سسلی‌لیگه، ترکیبی وزنلره، نیسبیلیک‌چیلیگه و موطلقلرین و بؤیوک روایتلرین اینکارینا، فورما، دیل و لحنده یئنی تجروبه‌لره، یاپی‌سؤکومه و آشنالیق‌سیزلاشدیرمایا، قروتئسکه و «شعری تضاد و تناقض اۆزه‌رینده قورماغا» مئیل ائده‌رک یئنی، آنجاق شاعیرانه اۆفۆقلر یاراتماغا چالیشدی؛ و شعری کلاسیک کۆلتور و شعری، نیمایی و شاملویی شعری تانیماغا و اؤزونون شاعیرانه «تجروبه و ایستعدادی»نا دایاندیغی اۆچۆن، ۱۳۷۰-جی ایللرین «دیل اوْیونلاری و یاپی اوْیونلاری» آدی ایله تانینان شئیلردن آیری قالدی. سرکوهی ''گل باران هزار روزه''نین شعرلرینی ائینی یوْلون داوامی ساییدی و باباچاهی‌نین بو دؤورده‌کی یارادیجیلیغینی اوْنون یئرینی «بو دالغانین یا آخیمین بارماقلا ساییلاجاق قدر آز اوْلان اوغورلو شاعیرلریندن بیری کیمی» مؤحکم‌لندیرن بیر یارادیجیلیق کیمی تصویر ائتدی.<ref name="sarkouhi1390">{{cite web|language=fa|author=Faraj Sarkohi|script-title=fa:هفت‌روز کتاب؛ شعر باباچاهی، نمایشنامهٔ استادمحمد و شعر ترکی صلاحی|trans-title=Seven Days, Books: Babachahi's poetry, a play by Ostad-Mohammad and Salahi's Turkish poetry|url=https://www.bbc.com/persian/arts/2011/10/111027_l41_7_books_27oct_11|website=BBC Persian|date=27 October 2011|access-date=3 October 2026}}</ref> === ارمنستان اتوبوسونون یوْل یوْلداشلاری === {{Interlanguage link|ارمنستان اتوبوسو|fa|ماجرای اتوبوس ارمنستان}}نون دیگر سرنیشینلریندن بیر نئچه‌سی باباچاهی‌نین امکداشلاری، مجلیس یوْلداشلاری یا دا تنقیدچیلری ایدیلر. ایران یازیچیلار کانونونون یازدیغینا گؤره، اوْ، محمدعلی سپانلونون ائوینده کئچیریلن چهارشنبه توپلانتی‌لارینین داییمی ایشتیراکچیلاریندان ایدی و بو یوْلدان کانونون مشورت جمعینه قوشولدو.<ref name="kanoon" /> باباچاهی اؤزو اینقیلابدان اؤنجه {{Interlanguage link|محمد مختاری|fa|محمد مختاری}}، جواد مجابی، {{Interlanguage link|فرامرز سلیمانی|fa|فرامرز سلیمانی}}، عزیز خلیلی، اسماعیل رها، محمد محمدعلی و بیر نئچه باشقا نفرین یانیندا «شعر سه‌شنبه‌لری» توپلانتی‌لاریندا ایشتیراکیندان سؤز آچمیش و گیله‌لنمیشدیر کی مجابی کیتابیندا او دؤورون خاطیره‌لرینی نقل ائدرکن اوْنون آدینی چیخارمیشدیر؛ اؤز دئدیگینه گؤره بونون سببینی بیلمیردی.<ref name="ibna1396">{{cite web|language=fa|author=Shahab Darabian|script-title=fa:شاملو شعرهایی چاپ می‌کرد که دوست نداشت / هر لحظه این امکان وجود دارد که ما چپ کنیم!|trans-title=Shamlou published poems he did not like / At any moment we could overturn!|url=https://www.ibna.ir/news/256182|website=Iran Book News Agency|date=1 January 2018|access-date=3 October 2026}}</ref> مجابی احمد شاملو حاقینداکی یازیلاری و مۆصاحیبه‌لریندن عیبارت اوْلان ''آینهٔ بامداد'' («سحرین آیناسی») کیتابیندا {{Interlanguage link|منوچهر آتشی|fa|منوچهر آتشی}}، [[محمد حقوقی]]، محمدعلی سپانلو و باباچاهی کیمی شاعیرلرله شاملو حاقیندا بیر مۆصاحیبه‌نی گتیرمیشدیر<ref name="taaghche-mojabi">{{cite web|language=fa|script-title=fa:جواد مجابی: زندگینامه و معرفی کتاب‌ها (آینه بامداد)|trans-title=Javad Mojabi: biography and book introductions (Ayineh-ye bamdad)|url=https://taaghche.com/author/%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%A8%DB%8C|website=Taaghche|access-date=3 October 2026}}</ref> و شاملونون ائوینده کئچیریلن بیرینجی {{Interlanguage link|احمد شاملو شعر اؤدولو|fa|جایزه شعر احمد شاملو}} مراسیمینده ایشتیراک ائتمیشدی؛ باباچاهی‌نین ''این کشتی پر اسرار'' کیتابی بو اؤدولون ایکی قازانانیندان بیری ایدی.<ref name="zamaneh2016" /> داریوش معمار مجابی‌نین وفاتیندان (شهریور ۱۴۰۵) سوْنرا ''{{Interlanguage link|ایندیپندنت فارسی|fa|ایندیپندنت فارسی}}''ده یاییملانان یازیسیندا مجابی‌نین شعر یوْلونو باباچاهی ایله موقاییسه ائتمیش و یازمیشدیر کی رضا براهنی و باباچاهی کیمی شاعیرلر «شعر حیاتلارینین بعضی دؤورلرینده دیلده، نحوده و فورمادا تمل تجروبه‌لره ال آتدیلار» و بعضاً شعر دؤورلری آراسیندا گؤزه چارپان بیر مسافه یاراندی، حالبوکی مجابی داها چوْخ نیمایی عنعنه‌نین و شاملونون آغ شعرینین یوْلوندا قالدی.<ref name="independent1405">{{cite web|language=fa|author=Dariush Me'mar|script-title=fa:جواد مجابی، نویسنده‌ای که نمی‌شود او را در یک عنوان خلاصه کرد|trans-title=Javad Mojabi, a writer who cannot be summed up in a single title|url=https://www.independentpersian.com/node/422164|website=Independent Persian|date=6 September 2026|access-date=3 October 2026}}</ref> حئکایه یازیچیسی محمد محمدعلی ۱۳۷۶-جی ایلدن باباچاهی ایله بیرلیکده ''{{Interlanguage link|آدینه|fa|آدینه (نشریه)}}'' درگیسینین اۆچ شعر و حئکایه خۆصوصی ساییسینین باش رئداکتوْرلوغونو اۆستلنمیشدی<ref name="bbc-mohammadali">{{cite web|language=fa|script-title=fa:محمد محمدعلی؛ «باورهای خیس یک مرده» و رمان‌های اساطیری پر راز و رمز|trans-title=Mohammad Mohammad-Ali: "The Wet Beliefs of a Dead Man" and mysterious mythological novels|url=https://www.bbc.com/persian/articles/cqlg1eypp23o|website=BBC Persian|date=14 September 2023|access-date=3 October 2026}}</ref> و باباچاهی ''آدینه''ده‌کی امکداشلیقلاریندان «چوْخ یاخشی بیر دؤور» کیمی سؤز آچمیشدیر.<ref name="ibna1396" /> محمدعلی و مسعود بهنود ''{{Interlanguage link|این قیافه مشکوک|fa|این قیافه مشکوک}}'' («بو شۆبهه‌لی سیفت») سندلی فیلمینده باباچاهی‌نین شعر و شخصیت یؤنلری حاقیندا دانیشانلار آراسینداییرلار.<ref name="shargh">{{cite web|language=fa|author=Pouria Souri|script-title=fa:«این قیافه مشکوک» مستند شد|trans-title="This Suspicious Face" becomes a documentary|url=http://old.sharghdaily.ir/news/90/07/17/13501.html|website=Shargh|date=9 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20160611033850/http://old.sharghdaily.ir/news/90/07/17/13501.html|archive-date=11 June 2016|access-date=1 October 2026}}</ref> شهریار مندنی‌پورون یؤنتیجیلریندن اوْلدوغو ''بانگ'' ادبی نشریه‌سی ۱۴۰۲-نین فروردین آییندا باباچاهی‌نین اعتیراض توپلوسوندان اۆچ شعر یاییملادی.<ref name="baang" /> تنقیدچی و اتوبوسون دیگر سرنیشینلریندن اوْلان شاپور جورکش، باباچاهی‌نین نظریه‌چیلیگینین جیدّی تنقیدچیلریندن ایدی. اوْ، مهیار زاهد ایله «گله‌جگین یوْلونو گؤزله‌مک» باشلیغی ایله ''{{Interlanguage link|اعتماد|fa|اعتماد (روزنامه)}}'' قزئتینده (۱۵۴۵-جی سایی، ۳۰ آبان ۱۳۸۶) یاییملانان مۆصاحیبه‌سینده باباچاهی‌نی «ژورنالیست و چاغداش شاعیر» آدلاندیردی و دئدی کی باباچاهی ''گزاره‌های منفرد''ین ۷۷۱-جی صحیفه‌سینده بئش سطری اوْنون ''هوش سبز'' («یاشیل ذکا») کیتابینا عایید ائتمیشدیر، حالبوکی بو سطرلر او کیتابدا یوْخدور. جورکش بو باره‌ده دئدی: «اؤز احتیمالی ادبی پوپولیزمینی ۱۳۷۰-جی ایللره بوْرجلو بیلن جناب باباچاهی، بو جۆر گؤزباغلیجیلیقلا شاملونون اؤزلرینه هر هانسی احتیمالی تأثیرینی اینکار ائده بیلرلر» و آرتیردی کی «بلکه منیم حاقّیم وار کی بو قدر باشیباش‌لیق و دیقتسیزلیکله دوْلو بیر نظریه‌نی ۱۳۷۰-جی ایللر شعرینین چیخیلماز دورومونون سببلریندن بیری سایام».<ref name="etemad1545">{{cite journal|language=fa|author1=Mahyar Zahed|script-title=fa:چشم به راه آینده (جریان‌های نقد ادبی در گفت‌وگو با شاپور جورکش)|trans-title=Looking to the future (currents of literary criticism, an interview with Shapour Jorkesh)|journal=Etemad|issue=1545|date=21 November 2007|url=https://www.magiran.com/newspapertoc/14622|access-date=3 October 2026}}</ref> ''اعتماد''ین یازدیغینا گؤره، بو مۆصاحیبه «گئنیش عکس-صدا» دوغوردو و رضا براهنی «صاباحین یاشسیز نسلینه» باشلیقلی گئنیش بیر جاوابدا (''اعتماد''، ۱۵۶۷-جی سایی، ۲۶ آذر ۱۳۸۶) باباچاهی‌نی مۆدافیعه ائتدی: «هامی بیلیر کی جناب باباچاهی شاعیر و ادبیات تنقیدچیسی‌دیر. بو، ایلک دفعه‌دیر کی بیری اوْنو «ژورنالیست» آدلاندیریر.» براهنی‌نین فیکرینجه، جورکش «شاعیر» سؤزوندن اؤنجه «ژورنالیست» عنوانینی قوْیماقلا باباچاهی‌نین «مقامینی آلچالتماق» ایسته‌میشدی و هم ژورنالیستلردن، هم ده باباچاهی‌دن عۆذر ایسته‌مه‌لیدیر، چۆنکی «ایندیه‌دک یازیب چاپ ائتدیکلری شعر و شعر تنقیدی ساحه‌سینده اوْلموشدور».<ref name="etemad1567">{{cite journal|language=fa|author1=Reza Baraheni|script-title=fa:پاسخ به شاپور جورکش / به نسل بی سن فردا|trans-title=Reply to Shapour Jorkesh / To tomorrow's ageless generation|journal=Etemad|issue=1567|date=17 December 2007|page=11|url=https://www.magiran.com/article/1540386|access-date=3 October 2026}}</ref> === آکادئمیک آراشدیرمالار === باباچاهی‌نین شعری خیلی ساییدا آکادئمیک آراشدیرمانین موضوعو اوْلموشدور. علم‌نت بیلگی بانکی ۱۴۰۵-جی ایلین مهر آیینا قدر «علی باباچاهی» آچار سؤزو ایله ۷۰-دن آرتیق علمی سندی – درگی مقاله‌لری، کونفرانس مقاله‌لری، دیسسئرتاسیالار و کیتابلار – قئیده آلمیشدیر کی اوْنلارین بیر حیصّه‌سی اؤزونون یازیلاریدیر.<ref name="elmnet-kw">{{cite web|language=fa|script-title=fa:مقالات مرتبط با علی باباچاهی (کلیدواژه)|trans-title=Articles related to Ali Babachahi (keyword)|url=https://elmnet.ir/keyword/%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%DA%86%D8%A7%D9%87%DB%8C|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> ۱۳۸۹ ایله ۱۳۹۴ ایللری آراسیندا {{Interlanguage link|اراک بیلیم‌یوردو|fa|دانشگاه اراک|lt=اراک}}، {{Interlanguage link|زابل بیلیم‌یوردو|fa|دانشگاه زابل|lt=زابل}}، [[مشهد فردوسی بیلیم‌یوردو|مشهد فردوسی]]، {{Interlanguage link|رفسنجان ولی‌عصر|fa|دانشگاه ولی‌عصر رفسنجان}} و [[پیام نور بیلیم‌یوردو|پیام نور]] کیمی بیلیم‌یوردلاریندا آز قالا سگگیز ماگیستر و دوکتورا دیسسئرتاسیاسی اوْنون شعرینین مۆختلیف یؤنلرینی، او جۆمله‌دن اؤنه چیخارما (برجسته‌سازی)، معشوقون سیماسی، ایکی‌لی قارشیلاشمالار، اقلیم عونصورلری و یئرلی‌چیلیک، طنز و {{Interlanguage link|قروتئسک|fa|گروتسک}}، و پوست‌مودرنیست اؤغه‌لری اینجه‌له‌میشدیر.<ref name="khazaei1389">{{cite web|language=fa|author=Sara Khazaei|script-title=fa:برجسته‌سازی در اشعار علی باباچاهی|trans-title=Foregrounding in the poems of Ali Babachahi (master's thesis, Arak University, 2010)|url=https://elmnet.ir/doc/10517906-53213|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref><ref name="bazzi1392">{{cite web|language=fa|author=Tahereh Bazzi|script-title=fa:سیمای معشوق در اشعار علی باباچاهی|trans-title=The image of the beloved in the poems of Ali Babachahi (master's thesis, University of Zabol, 2013)|url=https://elmnet.ir/doc/10679289-51512|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref><ref name="hashemi1393">{{cite web|language=fa|author=Tahereh Hashemi|script-title=fa:تقابل‌های دوگانه در اشعار علی باباچاهی|trans-title=Binary oppositions in the poems of Ali Babachahi (master's thesis, University of Zabol, 2014)|url=https://elmnet.ir/doc/10845534-14801|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref><ref name="palash1393">{{cite web|language=fa|author=Mahmoud Palash|script-title=fa:بررسی عناصر اقلیمی و بومی‌گرایی در شعر علی باباچاهی|trans-title=A study of regional elements and localism in the poetry of Ali Babachahi (master's thesis, University of Zabol, 2014)|url=https://elmnet.ir/doc/10765268-11558|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref><ref name="torabi1394">{{cite web|language=fa|author=Abdolrasoul Torabi|script-title=fa:کاربرد طنز و گونه‌های آن در اشعار علی باباچاهی|trans-title=The use of humour and its forms in the poems of Ali Babachahi (master's thesis, Payame Noor University, Fars province, 2015)|url=https://elmnet.ir/doc/10961206-81101|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref><ref name="latifnejad1394">{{cite web|language=fa|author=Farrokh Latifnejad Roudsari|script-title=fa:متنیّت در شعر معاصر با تکیه بر اشعار نیما، سپهری، باباچاهی|trans-title=Textuality in contemporary poetry, based on the poems of Nima, Sepehri and Babachahi (doctoral thesis, Ferdowsi University of Mashhad, 2015)|url=https://elmnet.ir/doc/10931151-91402|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> محمدجلیل بهادری و {{Interlanguage link|حسن ذوالفقاری|fa|حسن ذوالفقاری}} ''زیبایی‌شناسی ادبی'' («ادبی اِستئتیکا») درگیسینده‌کی (۱۳۹۱) بیر مقاله‌ده زامان آردیجیللیغینا لاقئیدلیگی ۱۳۸۰-جی ایللر شعرینین و باباچاهی شعرینین اؤزللیکلریندن ساییمیشلار: اوْنلارین یازدیغینا گؤره، شاعیر مۆختلیف زامان کسیک‌لرینی بیر-بیرینه قاریشدیریر، خطّی اوْلمایان بیر متن یارادیر و تاریخی حادثه‌لری بیان ائدرکن ده بیلرکدن دَییشیکلیک ائدیر؛ اوْنلار بو اؤزللیگی {{Interlanguage link|یاپی‌چیلیقدان سوْنراکی|fa|پساساختارگرایی}} دۆشونرلرین و {{Interlanguage link|ژاک دریدا|fa|ژاک دریدا}}نین گؤروشلریندن آلینمیش ساییرلار.<ref name="bahadori1391">{{cite journal|language=fa|author1=Mohammad-Jalil Bahadori|author2=Hassan Zolfaghari|script-title=fa:بررسی توالی زمان در شعر از منظر پساساختارگرایی (با نگاهی به شعر علی باباچاهی)|trans-title=Temporal sequence in poetry from a post-structuralist perspective (with reference to the poetry of Ali Babachahi)|journal=Zibayi-shenasi-ye adabi|issue=13|date=Autumn 2012|url=https://elmnet.ir/doc/339614-26612|access-date=2 October 2026}}</ref> ابراهیم محبی و امکداشلاری (۱۳۹۸) کوْقنیتیو اۆسلوبشوناسلیق یاناشماسی ایله «یاپیسال اَیریلیک» و «قاب و مکان» شماسینین قیریلماسینی اوْنون شعرینین اۆسلوب اؤزللیکلریندن ساییمیشلار کی اوْنلارین دئدیگینه گؤره «ریزوم شماسی»نین یارانماسینا گتیریب چیخارمیشدیر؛ اوْنلار عنعنه‌وی اۆسلوبشوناسلیغی بئله شعرلرین تحلیلینده گۆجسوز ساییمیشلار.<ref name="mohebbi1398">{{cite journal|language=fa|author1=Ebrahim Mohebbi|author2=Mazaher Nikkhah|author3=Mohammad Hakimazar|script-title=fa:خوانش دو شعر از علی باباچاهی بر اساس نظریهٔ طرح‌واره در سبک‌شناسی شناختی|trans-title=A reading of two poems by Ali Babachahi based on schema theory in cognitive stylistics|journal=She'r-pazhuhi (Bustan-e adab)|issue=3|date=Autumn 2019|url=https://elmnet.ir/doc/2137426-9252|access-date=2 October 2026}}</ref> محمدامین احسانی اصطهباناتی و محمدرضا صرفی (۱۴۰۰) باباچاهی‌نی «ایراندا پوست‌مودرنیزمین ان قاباقجیل تمثیلچیلریندن بیری» آدلاندیرمیش و اوْنون شعرینده نحودن قاچیش، دیلین پریشان یاپیسی، عاغیلدان قاچیش و بوتؤولوک و قطعیتین اوْلماماسی کیمی اؤغه‌لری اینجه‌له‌میشلر.<ref name="ehsani1400">{{cite journal|language=fa|author1=Mohammad-Amin Ehsani Estahbanati|author2=Mohammad-Reza Sarfi|script-title=fa:باباچاهی و مؤلفه‌های زبانی شعر پست مدرن|trans-title=Babachahi and the linguistic components of postmodern poetry|journal=Motale'at-e balaghi (Journal of Linguistic and Rhetorical Studies)|volume=12|issue=23|pages=7–36|date=Spring 2021|url=https://elmnet.ir/doc/2361896-42341|access-date=2 October 2026}}</ref> {{Interlanguage link|بهزاد خواجات|fa|بهزاد خواجات}} (۱۴۰۰) دا اوْنون بیر شعرینی {{Interlanguage link|ژیل دلوز|fa|ژیل دلوز}}ون ریزوماتیک نظریه‌سی اساسیندا {{Interlanguage link|محمد شمس لنگرودی|fa|محمد شمس لنگرودی}}نین بیر شعری ایله موقاییسه ائده‌رک، باباچاهی‌نی پوست‌مودرنیست شعرین، شمس لنگرودی‌نی ایسه «ساده‌یازیچیلیق» آدلانان آخیمین تمثیلچیسی کیمی تانیتمیشدیر.<ref name="khajat1400">{{cite journal|language=fa|author1=Behzad Khajat|script-title=fa:بررسی تطبیقی یک شعر از علی باباچاهی و شمس لنگرودی بر اساس نظریهٔ ریزوماتیک ژیل دلوز|trans-title=A comparative study of a poem by Ali Babachahi and one by Shams Langeroodi based on Gilles Deleuze's rhizomatic theory|journal=Ghand-e parsi|volume=4|issue=13|date=Winter 2021–2022|url=https://elmnet.ir/doc/2660109-44164|access-date=2 October 2026}}</ref> علی محمدی و طاهره قاسمی (۱۴۰۱) اوْنون شعرلرینین باشلیقلارینی اینجه‌له‌یه‌رک، شاعیرلیک یوْلونو باشلانغیجدا [[نیما یوشیج|نیما]]دان و رئالیزمدن تأثیرلنمه‌سیندن ''نم‌نم بارانم'' و ''عقل عذابم می‌دهد'' («عاغیل منه عذاب وئریر») ایله پوست‌مودرن شعره گیریشینه قدر ایزله‌میشلر.<ref name="mohammadi1401">{{cite journal|language=fa|author1=Ali Mohammadi|author2=Tahereh Ghassemi|script-title=fa:بررسی «عنوان» در سروده‌های علی باباچاهی از رئالیسم تا پست مدرنیسم|trans-title=The "title" in the poems of Ali Babachahi, from realism to postmodernism|journal=Tafsir va tahlil-e motun-e zaban va adabiyat-e farsi (Dehkhoda)|volume=14|issue=51|date=Spring 2022|url=https://elmnet.ir/doc/2624292-3841|access-date=2 October 2026}}</ref> روناک جوهرزاده و امکداشلاری (۱۴۰۱) ائینی ایکی توپلودا قطعیتسیزلیک، «دئییلمه‌ینی اوْخوما» (سپیدخوانی)، «مۆلّیفین اؤلومو» و تناقض کیمی اؤغه‌لری تئز-تئز راست گلینن ساییمیش و بو جۆر شعرین ضعیف و گۆجلو یؤنلرینی دیل، مضمون و ادبی اۆچ سویه‌ده اینجه‌له‌میشلر.<ref name="joharzadeh1401">{{cite journal|language=fa|author1=Ronak Joharzadeh|author2=Shahrokh Hekmat|author3=Majid Azizi|script-title=fa:تحلیل زیبایی‌شناختی نمودهای پست‌مدرنیستی در دو مجموعهٔ «نم‌نم بارانم» و «عقل عذابم می‌دهد» از علی باباچاهی|trans-title=An aesthetic analysis of postmodernist manifestations in two collections by Ali Babachahi|journal=Zibayi-shenasi-ye adabi|volume=13|issue=53|date=Autumn 2022|url=https://elmnet.ir/doc/2473309-42931|access-date=2 October 2026}}</ref> ذکیه محمدلو و امکداشلارینین (۱۴۰۱) آراشدیرماسینین نتیجه‌سینه گؤره، {{Interlanguage link|تشبیه|fa|تشبیه}} باباچاهی شعرینده معنا نورمادان قاچیشینین ان گئنیش نؤوعودور و {{Interlanguage link|ایستعاره|fa|استعاره}} اوْندا داها آز ایشله‌نیر.<ref name="mohammadlou1401">{{cite journal|language=fa|author1=Zakieh Mohammadlou|author2=Barat Mohammadi|author3=Seyfeddin Abbarin|script-title=fa:بررسی و نقد و تحلیل گونه‌های هنجارگریزی معنایی در شعر علی باباچاهی|trans-title=A study, critique and analysis of the forms of semantic deviation in the poetry of Ali Babachahi|journal=Zibayi-shenasi-ye adabi|volume=13|issue=52|date=Summer 2022|url=https://elmnet.ir/doc/2603363-43427|access-date=2 October 2026}}</ref> محبوبه شیرگردون (۱۴۰۱) دا اوْنون یئددی توپلوسونو اینجه‌له‌یه‌رک، شعرینی داها چوْخ توصیف و تشبیهه دایانان، طبیعت عونصورلریندن گئنیش فایدالانان بیر شعر، تکراری ایسه اوْنون ان چوْخ ایشله‌نن بدیعی واسیطه‌سی ساییمیشدیر.<ref name="shirgardoon1401">{{cite journal|language=fa|author1=Mahboubeh Shirgardoun|script-title=fa:بررسی جلوه‌های زیبایی‌شناسی در اشعار علی باباچاهی (مورد مطالعه: هفت مجموعهٔ شعری)|trans-title=Aesthetic manifestations in the poems of Ali Babachahi (a study of seven collections)|journal=Zibayi-shenasi-ye adabi|volume=13|issue=53|date=Autumn 2022|url=https://elmnet.ir/doc/2452699-22315|access-date=2 October 2026}}</ref> باشقا آراشدیرمالار دا «پسینگاهی ۲» شعرینی {{Interlanguage link|جوغرافی تنقید|fa|نقد جغرافیایی}} و میشل کولوْنون «اۆفۆق یاپیسی» نظریه‌سی باخیمیندان<ref name="alivand1401">{{cite journal|language=fa|author1=Mehran Alivand|author2=Kazem Dezfoulian|author3=Ghodratollah Taheri|script-title=fa:تحلیل منظرهٔ غروب در شعر «پسینگاهی ۲» از علی باباچاهی با توجه به نظریهٔ ساختار افق میشل کولو|trans-title=An analysis of the sunset landscape in the poem "Pasingahi 2" by Ali Babachahi in the light of Michel Collot's theory of the structure of the horizon|journal=Adabiyat-e parsi-ye mo'aser|volume=12|issue=1|date=Spring–Summer 2022|url=https://elmnet.ir/doc/2567599-17941|access-date=2 October 2026}}</ref> و «دوری و...» شعرینی پاول ورثین «متن دۆنیالاری» نظریه‌سی اساسیندا تحلیل ائتمیشلر؛<ref name="latifnejad1401">{{cite journal|language=fa|author1=Farrokh Latifnejad Roudsari|script-title=fa:تأثیر جهان اشاری در تشخیص جهان معرفتی شعر «دوری و...» اثر باباچاهی بر پایهٔ نظریهٔ بوطیقای شناختی جهان‌های متن پل ورث|trans-title=The role of the deictic world in identifying the epistemic world of the poem "Duri va..." by Babachahi, based on Paul Werth's cognitive poetics of text worlds|journal=Naghd va nazariyeh-ye adabi|volume=7|issue=2|date=2022–2023|url=https://elmnet.ir/doc/2758469-66312|access-date=2 October 2026}}</ref> اوْنون شعری هم‌چنین {{Interlanguage link|کیومرث منشی‌زاده|fa|کیومرث منشی‌زاده}}نین شعری ایله یاناشی جئفری لیچین مودئلی اساسیندا اینجه‌لنمیشدیر.<ref name="hosseinalizadeh1403">{{cite journal|language=fa|author1=Asieh Hosseinalizadeh|author2=Hanieh Sadri Majd|author3=Shahparak Farahbakhsh Esfahan|script-title=fa:نقد فرمالیستی اشعار کیومرث منشی‌زاده و علی باباچاهی بر مبنای الگوی جفری لیچ|trans-title=A formalist critique of the poems of Kiumars Monshizadeh and Ali Babachahi based on Geoffrey Leech's model|journal=Ganjineh-ye zaban va adabiyat-e farsi|volume=2|issue=1|date=Spring 2024|url=https://elmnet.ir/doc/2976965-46162|access-date=2 October 2026}}</ref> لیلا امینی، شهین اوجاق علیزاده و سیده ماندانا هاشمی اصفهانی ''مطالعات هنر اسلامی'' («ایسلام صنعتی آراشدیرمالاری») اۆچ‌آیلیق درگیسینده‌کی (۱۴۰۳) بیر مقاله‌ده باباچاهی‌نی و [[رضا براهنی]]نی {{Interlanguage link|۱۳۷۰-جی ایللرین|fa|شعر فارسی دهه هفتاد}} سئچکین شاعیرلریندن ساییمیش و [[پوست‌مودرنیزم]]ین گؤسترگه‌لریندن بیری کیمی «چوْخ‌سسلی‌لیک»ی هر ایکیسینین شعرینده اینجه‌له‌میشلر. بو آراشدیرمانین نتیجه‌سینه گؤره، اوْنلارین شعرینده چوْخ‌سسلی‌لیک وزن و موسیقی، دیل فرقلری و رسمی و دانیشیق لحنی آراسینداکی فرق، «ساچیلمیش یازی» و «دلی‌جه‌سینه یازی»، و شیزوفرنیک شخصیتین وارلیغی یوْلویلا یارانیر و «تک‌سسلی‌لیک ایستیبدادیندان قاچیش»ا، روایت قیریلماسینا و شاقولی محورون و موضوع بیرلیگینین اینکارینا گتیریب چیخاریر.<ref name="amini1403a">{{cite journal|language=fa|author1=Leila Amini|author2=Shahin Ojagh Alizadeh|author3=Seyyedeh Mandana Hashemi Esfahani|script-title=fa:چندصدایی در اشعار علی باباچاهی و رضا براهنی در تطبیق با تشبیه در هنرهای تجسمی معاصر|trans-title=Polyphony in the poems of Ali Babachahi and Reza Baraheni compared with simile in contemporary visual arts|journal=Motale'at-e honar-e eslami|volume=21|issue=54|date=Summer 2024|url=https://elmnet.ir/doc/2914597-59881|access-date=2 October 2026}}</ref> ائینی آراشدیرماچیلار ''سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی'' («فارس نظم و نثرینین اۆسلوبشوناسلیغی»، اسفند ۱۴۰۳) درگیسینده‌کی باشقا بیر مقاله‌ده «ساچیلمیش شعر»ی – کی اوْنلارین دئدیگینه گؤره دریدانین «ساچیلما» (dissemination) نظریه‌سیندن آلینمیش و ۱۳۷۰-جی ایللرین شعرینده اوْخونوشدان متن اۆره‌تیمینه قدر یاییلمیشدیر – باباچاهی‌نین شعرینده اینجه‌له‌میش و چوْخ‌سسلی‌لیگی، دئییلمه‌ینی اوْخومانی و اوْخوجونون ایشتیراکینی، دیل پریشانلیغینی و دلی‌جه‌سینه یازینی، طنز و پارودینی، زامان قاریشیقلیغینی، عاشیق و معشوقون چوْخ‌اۆزلو سیماسینی و {{Interlanguage link|متنلرآراسیلیق|fa|بینامتنیت}}ی اوْنون شعرینده بو شعر نؤوعونون ان اؤنملی اؤغه‌لری کیمی سیرالامیشلار. اوْنلارین یازدیغینا گؤره، باباچاهی شاعیرلیگینین «دؤردونجو دؤورو»نون شعرلرینین چوْخوندا سؤزلرین و آنلاییشلارین بیر حیصّه‌سینی، دوْلاییسی یا آچیق شکیلده، قدیم متنلردن، تصنیفلردن، ماهنی‌لاردان و خالق آتالار سؤزلریندن آلمیشدیر.<ref name="amini1403b">{{cite journal|language=fa|author1=Leila Amini|author2=Shahin Ojagh Alizadeh|author3=Seyyedeh Mandana Hashemi|script-title=fa:بررسی شعر افشانشی در دهه هفتاد با تکیه بر اشعار علی باباچاهی|trans-title=Disseminative poetry in the 1990s, with reference to the poems of Ali Babachahi|journal=Sabk-shenasi-ye nazm va nasr-e farsi (Bahar-e adab)|volume=17|issue=106|date=February–March 2025|url=https://elmnet.ir/doc/2878295-19912|access-date=2 October 2026}}</ref> آکادئمیک آراشدیرمالاردان علاوه، باباچاهی‌نین شعری حاقیندا بیر نئچه مۆستقیل کیتاب دا یاییملانمیشدیر؛ او جۆمله‌دن: نسرین مظفری و مرضیه نوروزی‌نین اوْنون شعرینی {{Interlanguage link|منوچهر آتشی|fa|منوچهر آتشی}}نین شعری ایله یاناشی اینجه‌له‌ین ''رام و نارام: آتشی - باباچاهی'' («اوْیرَشمیش و اوْیرَشمه‌میش: آتشی – باباچاهی») کیتابی،<ref name="ramnaram1397">{{cite web|language=fa|author=Nasrin Mozaffari and Marzieh Nowruzi|script-title=fa:رام و نارام: آتشی - باباچاهی|trans-title=Tame and untamed: Atashi – Babachahi (book, Shalak, 2018)|url=https://elmnet.ir/doc/31529018-66187|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> ابراهیم محبی‌نین اوْنون و {{Interlanguage link|عباس صفاری|fa|عباس صفاری}}نین شعر اۆسلوبو حاقینداکی ''به سمت چهره‌های مختلفی'' («فرقلی سیمالارا دوغرو») کیتابی،<ref name="mohebbibook1400">{{cite web|language=fa|author=Ebrahim Mohebbi|script-title=fa:به سمت چهره‌های مختلفی: تحلیل سبکی اشعار علی باباچاهی و عباس صفاری بر اساس نظریهٔ شناختی|trans-title=Towards different faces: a stylistic analysis of the poems of Ali Babachahi and Abbas Saffari based on cognitive theory (book, Patizeh, 2021)|url=https://elmnet.ir/doc/32033952-2742|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> حسین باقری‌نین اوْنون ۱۳۹۰-جی ایللرده‌کی اوْن شعر توپلوسوندا «یاپی‌سؤکوم» حاقینداکی ''برخورد منقار پرنده به لالهٔ گوش'' («قوش دیمدیگینین قولاق مَمه‌سینه توْققوشماسی») کیتابی،<ref name="bagheribook1402">{{cite web|language=fa|author=Hossein Bagheri|script-title=fa:برخورد منقار پرنده به لالهٔ گوش: شالوده‌شکنی در اشعار علی باباچاهی (ده مجموعه شعر منتشرشدهٔ دههٔ نود شمسی)|trans-title=The bird's beak striking the earlobe: deconstruction in the poems of Ali Babachahi (book, Patizeh, 2023)|url=https://elmnet.ir/doc/32142092-1181|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> و جاوید تکاورانین ''گسست‌ها و پیوست‌های روایی در اشعار علی باباچاهی'' («علی باباچاهی‌نین شعرلرینده روایت قیریلمالاری و باغلانتیلاری») کیتابی.<ref name="takavaran1403">{{cite web|language=fa|author=Javid Takavaran|script-title=fa:گسست‌ها و پیوست‌های روایی در اشعار علی باباچاهی (از نم‌نم بارانم تا آئورا و دیگران من)|trans-title=Narrative ruptures and continuities in the poems of Ali Babachahi (book, Kherad-e Javid, 2024)|url=https://elmnet.ir/doc/31969986-1011|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> == اؤدوللر و آنما مراسیملری == * بیرینجی {{Interlanguage link|احمد شاملو شعر اؤدولو|fa|جایزه شعر احمد شاملو}}نون (۱۳۹۴) اورتاق قازانانی، ''{{Interlanguage link|این کشتی پر اسرار|fa|این کشتی پراسرار}}'' (نگاه یاییم‌ائوی، ۱۳۹۳) توپلوسو اۆچۆن، محمد شمس لنگرودی‌نین ''{{Interlanguage link|منظومه بازگشت و اشعار دیگر|fa|منظومه‌ی بازگشت و اشعار دیگر}}'' کیتابی ایله بیرلیکده. بو اؤدولون وئریلمه مراسیمی ۱۸ دی ۱۳۹۴-ده احمد شاملونون ائوینده کئچیریلدی.<ref name="zamaneh2016" /><ref name="khabar" /> * آنما مراسیمی (۲۴ اسفند ۱۳۹۰): مایا ادبی قروپو تهرانین «خانهٔ مشق» مدنیت ائوینده باباچاهی‌نی آنماق اۆچۆن بیر مراسیم کئچیردی و ''{{Interlanguage link|این قیافه مشکوک|fa|این قیافه مشکوک}}'' سندلی فیلمی ایلک دفعه بو مراسیمده گؤستریلدی.<ref name="ibna2012">{{cite web|language=fa|script-title=fa:مراسم نکوداشت علی باباچاهی برگزار می‌شود|trans-title=A tribute ceremony for Ali Babachahi to be held|url=http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/132285/|website=Iran Book News Agency|date=11 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20160919011313/http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/132285/|archive-date=19 September 2016|access-date=1 October 2026}}</ref> == اثرلری == ایران یازیچیلار کانونونون بیان‌نامه‌سینه گؤره، باباچاهی‌دن ۲۷ مۆستقیل شعر توپلوسو، ادبی تنقید و نظریه ساحه‌سینده یئددی کیتاب و بئش آراشدیرما کیتابی یاییملانمیشدیر.<ref name="kanoon" /> ''خبرآنلاین'' اوْنون کیتابلارینین سایینی ۳۵ جیلددن آرتیق گؤسترمیشدیر.<ref name="khabar" /> === شعر توپلولاری === آشاغیداکی لیست خبر قایناقلارینا<ref name="ie-obit" /><ref name="tabnak" /><ref name="mahjoubi" /> دایاناراق حاضیرلانمیشدیر: * ''در بی‌تکیه‌گاهی'' («دایاقسیزلیقدا»، ۱۳۴۶) * ''جهان و روشنایی‌های غمناک'' («دۆنیا و غم‌لی ایشیقلار»، ۱۳۴۹) * ''از نسل آفتاب'' («گۆنشین نسلیندن»، ۱۳۵۳؛ میلّی کیتابخانادا قئیده آلینان ایل: ۱۳۵۲) – مهرداد، رز<ref name="nlai851887">{{cite web|language=fa|script-title=fa:از نسل آفتاب / علی باباچاهی|trans-title=Az nasl-e aftab / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/851887|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''صدای شن'' («قومون سسی»، ۱۳۵۶) – ابن‌سینا، [[تبریز]] * ''جشن جنون'' («دلیلیک بایرامی»، ۱۳۵۹) * ''از خاک‌مان آفتاب برمی‌آید'' («تورپاغیمیزدان گۆنش دوغور»، ۱۳۶۰) – بهنام، تبریز * ''آوای دریامردان'' («دنیز اَرلرینین سسی»، ۱۳۶۸) – عصر جدید<ref name="nlai576639">{{cite web|language=fa|script-title=fa:آوای دریامردان / علی باباچاهی|trans-title=Ava-ye darya-mardan / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/576639|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''گزینهٔ اشعار'' («سئچیلمیش شعرلر»، ۱۳۶۹، ویس؛ ایکینجی چاپ ۱۳۷۲، درسا) * ''نم‌نم بارانم'' («من چیسکینم»، ۱۳۷۵، دارینوش؛ ایکینجی چاپ، {{Interlanguage link|چشمه یاییم‌ائوی|fa|نشر چشمه}}) {{ISBN|9786002290816}}<ref name="ik9056">{{cite web|language=fa|script-title=fa:نم‌نم بارانم|trans-title=Nam-nam-e baranam (Nashr-e Cheshmeh, 2nd ed., 1390/2011, 183 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9056-nam-nam-baranam|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''منزل‌های دریا بی‌نشان است'' («دنیزین منزیللری نیشانسیزدیر»، ۱۳۷۶، تکاپو؛ یئنی چاپ ۱۴۰۰، پاتیزه) {{ISBN|9786229567203}}<ref name="ik97600">{{cite web|language=fa|script-title=fa:منزل‌های دریا بی‌نشان است|trans-title=Manzel-ha-ye darya bi-neshan ast (Patizeh, 1400/2021, 114 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/97600-manzelhaye-darya-bi-neshan-ast|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''عقل عذابم می‌دهد'' («عاغیل منه عذاب وئریر»، ۱۳۷۹، همراه؛ ایکینجی چاپ ۱۳۹۲، زاوش) {{ISBN|9786006846095}}<ref name="ik9066">{{cite web|language=fa|script-title=fa:عقل عذابم می‌دهد|trans-title=Aghl azabam mi-dahad (Zavosh, 2nd ed., 1392/2013, 235 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9066-reason-hurts-me|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''قیافه‌ام که خیلی مشکوک است'' («سیفتیم کی چوْخ شۆبهه‌لیدیر»، ۱۳۸۱) – نوید شیراز و راشین * ''رفته بودم به صید نهنگ'' («بالینا اوْوونا گئتمیشدیم»، ۱۳۸۲) – پاندا، [[مشهد]] * ''گزینهٔ اشعار'' («سئچیلمیش شعرلر»، ۱۳۸۳؛ دؤردونجو چاپ ۱۳۹۱) – {{Interlanguage link|مروارید یاییم‌ائوی|fa|انتشارات مروارید}} {{ISBN|9789641911982}}<ref name="ik9099">{{cite web|language=fa|script-title=fa:گزینه اشعار علی باباچاهی|trans-title=Gozineh-ye ash'ar-e Ali Babachahi (Morvarid, 4th ed., 1391/2012, 225 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9099-collected-poems|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''پیکاسو در آب‌های خلیج فارس'' («پیکاسو خلیج فارسین سولاریندا»، ۱۳۸۸؛ ایکینجی چاپ ۱۳۹۰) – {{Interlanguage link|ثالث یاییم‌ائوی|fa|نشر ثالث}} {{ISBN|9789643803100}}<ref name="ik9095">{{cite web|language=fa|script-title=fa:پیکاسو در آب‌های خلیج فارس|trans-title=Picasso dar ab-ha-ye Khalij-e Fars (Sales, 2nd ed., 1390/2011, 164 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9095-picaso-in-the-waters-of-the-persian-gulf|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''فقط از پریان دریایی زخم زبان نمی‌خورد'' («یالنیز دنیز پری‌لریندن دیل یاراسی یئمیر»، ۱۳۸۸) – نوید شیراز * ''گل باران هزارروزه'' («مین گۆنلۆک گۆل یاغیشی»، ۱۳۹۰؛ ایکینجی چاپ ۱۳۹۳) – مروارید {{ISBN|9789641911357}}<ref name="ik9098">{{cite web|language=fa|script-title=fa:گل باران هزار روزه|trans-title=Gol-baran-e hezar-ruzeh (Morvarid, 2nd ed., 1393/2014, 160 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9098-golbaran-hezar-rozeh|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''هوش و حواس گل شب‌بو برای من کافی‌ست'' («شب‌بو گۆلونون عاغلی-هوشو منه بس‌دیر»، ۱۳۹۱) – ثالث {{ISBN|9789643807832}}<ref name="ik9097">{{cite web|language=fa|script-title=fa:هوش و حواس گل شب‌بو برای من کافی‌ست|trans-title=Hush-o havas-e gol-e shab-bu bara-ye man kafi-st (Sales, 1395/2016, 224 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9097-collected-poems|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''دنیا اشتباه می‌کند'' («دۆنیا سهو ائدیر»، ۱۳۹۱) – زاوش {{ISBN|9786009093991}}<ref name="ik9064">{{cite web|language=fa|script-title=fa:دنیا اشتباه می‌کند|trans-title=Donya eshtebah mi-konad (Zavosh, 1391/2012, 216 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9064-the-world-is-wrong|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''بیا گوش‌ماهی جمع کنیم'' («گل، بالیق‌قولاغی ییغاق»، قیسا شعرلر، ۱۳۹۱) – ثالث {{ISBN|9789643808563}}<ref name="ik9075">{{cite web|language=fa|script-title=fa:بیا گوش‌ماهی جمع کنیم|trans-title=Bia gush-mahi jam' konim (Sales, 1392/2013, 96 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9075-bia-goshmahi-jam-konim|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''به شیوهٔ خودشان عاشق می‌شوند'' («اؤز اۆسلوبلاری ایله عاشیق اوْلورلار»، سئوگی شعرلری، ۱۳۹۱) – مروارید {{ISBN|9789641912118}}<ref name="ik9071">{{cite web|language=fa|script-title=fa:به شیوهٔ خودشان عاشق می‌شوند|trans-title=Be shiveh-ye khodeshan ashegh mi-shavand (Morvarid, 1394/2015, 229 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9071-they-fall-in-love-in-their-own-way|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''باغ انار از این‌طرف است'' («نار باغی بو طرفده‌دیر»، ۱۳۹۰–۱۳۹۱ شعرلری؛ ۱۳۹۲) – {{Interlanguage link|نگاه یاییم‌ائوی|fa|انتشارات نگاه}} {{ISBN|9789643517700}}<ref name="ik9052">{{cite web|language=fa|script-title=fa:باغ انار از این طرف است|trans-title=Bagh-e anar az in taraf ast (Negah, 1392/2013, 136 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9052-the-pomegranate-garden-is-on-this-side|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref><ref name="nlai2894290">{{cite web|language=fa|script-title=fa:باغ انار از این طرف است (۱۳۹۰–۱۳۹۱) / علی باباچاهی|trans-title=Bagh-e anar az in taraf ast (1390–1391) / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/2894290|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''در غارهای پر از نرگس'' («نرگیزله دوْلو ماغارالاردا»، ۱۳۹۲) – نگاه {{ISBN|9789643518455}}<ref name="ik9054">{{cite web|language=fa|script-title=fa:در غارهای پر از نرگس|trans-title=Dar ghar-ha-ye por az narges (Negah, 1392/2013, 175 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9054-in-the-caves-full-of-narcissus|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''مجموعهٔ اشعار'' («شعرلر مجموعه‌سی»، بیرینجی جیلد، ۱۳۹۲؛ ایکینجی چاپ ۱۴۰۰، ۱۰۵۶ صحیفه) – نگاه {{ISBN|9789643518356}}؛ ''در بی‌تکیه‌گاهی''، ''جهان و روشنایی‌های غمناک''، ''از نسل آفتاب''، ''صدای شن''، ''از خاک‌مان آفتاب برمی‌آید''، ''آوای دریامردان''، ''با گل نارنج''، ''منزل‌های دریا بی‌نشان است''، ''نم‌نم بارانم''، ''عقل عذابم می‌دهد''، ''قیافه‌ام که خیلی مشکوک است''، ''رفته بودم به صید نهنگ'' و ''غرقی‌ها'' دفترلرینی احتیوا ائدیر<ref name="ik9053">{{cite web|language=fa|script-title=fa:مجموعه اشعار علی باباچاهی|trans-title=Majmu'eh-ye ash'ar-e Ali Babachahi (Negah, 2nd ed., 1400/2021, 1,056 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9053-collected-poems|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''{{Interlanguage link|این کشتی پر اسرار|fa|این کشتی پراسرار}}'' («بو سیرلی گمی»، ۱۳۹۳) – نگاه {{ISBN|9789643518721}}<ref name="ik9055">{{cite web|language=fa|script-title=fa:این کشتی پر اسرار|trans-title=In kashti-ye por-asrar (Negah, 1393/2014, 176 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9055-this-mysterious-ship|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref><ref name="nlai3268693">{{cite web|language=fa|script-title=fa:این کشتی پر اسرار / علی باباچاهی|trans-title=In kashti-ye por-asrar / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3268693|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''اتاق بر آب راه می‌روم'' («اوتاق، سو اۆستونده یئرییرم»، ۱۳۹۴) – سرزمین اهورایی {{ISBN|9786006792408}}<ref name="ik9068">{{cite web|language=fa|script-title=fa:اتاق بر آب راه می‌روم|trans-title=Otagh bar ab rah mi-ravam (Sarzamin-e Ahurayi, 1394/2015, 116 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9068-otagh-bar-abrah-miravam|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref><ref name="nlai3752248">{{cite web|language=fa|script-title=fa:اتاق بر آب راه می‌روم / علی باباچاهی|trans-title=Otagh bar ab rah mi-ravam / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3752248|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''قشنگی دنیا به همین است'' («دۆنیانین گؤزل‌لیگی بوندادیر»، ۱۳۹۵) – دریچه {{ISBN|9789648072143}}<ref name="ik9057">{{cite web|language=fa|script-title=fa:قشنگی دنیا به همین است|trans-title=Ghashangi-ye donya be hamin ast (Dariche, 1395/2016, 152 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9057-collected-poems|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''آدم‌ها در غروب اسم ندارند'' («آداملارین گۆن باتاندا آدی یوْخدور»، ۱۳۹۵) – نگاه {{ISBN|9786003761247}}<ref name="ik17709">{{cite web|language=fa|script-title=fa:آدم‌ها در غروب اسم ندارند|trans-title=Adam-ha dar ghorub esm nadarand (Negah, 1395/2016, 152 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/17709-people-have-no-name-at-sunset|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref><ref name="nlai4173916">{{cite web|language=fa|script-title=fa:آدم‌ها در غروب اسم ندارند / علی باباچاهی|trans-title=Adam-ha dar ghorub esm nadarand / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4173916|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''آئورا و دیگران من'' («آئورا و منیم باشقالاریم»، ۱۳۹۵) – پاتیزه {{ISBN|9786009618415}}<ref name="ik81299">{{cite web|language=fa|script-title=fa:آئورا و دیگران من|trans-title=Aura va digaran-e man (Patizeh, 1395/2016, 122 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/81299-aoura-va-digarane-man|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref><ref name="nlai4257719">{{cite web|language=fa|script-title=fa:آئورا و دیگران من / علی باباچاهی|trans-title=Aura va digaran-e man / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4257719|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''این کتاب هم آدم است! عاشق می‌شود'' («بو کیتاب دا اینساندیر! عاشیق اوْلور»، ۱۳۹۷؛ میلّی کیتابخانادا قئیده آلینان ایل: ۱۳۹۶) – سرزمین اهورایی {{ISBN|9786006792910}}<ref name="ik20683">{{cite web|language=fa|script-title=fa:این کتاب هم آدم است! عاشق می‌شود|trans-title=In ketab ham adam ast! Ashegh mi-shavad (Sarzamin-e Ahurayi, 1397/2018, 131 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/20683-in-ketab-ham-adam-ast|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref><ref name="nlai4651802">{{cite web|language=fa|script-title=fa:این کتاب هم آدم است عاشق می‌شود / علی باباچاهی|trans-title=In ketab ham adam ast, ashegh mi-shavad / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4651802|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''ژوزف تو مرخصی!'' («ژوزف، سن گئده بیلرسن!»؛ شاعیرین بۆتون دفترلریندن اؤزونون سئچدیگی شعرلر، «اجتماعی اؤغه‌نین ائیلمی» آدلی بیر متنله بیرلیکده؛ ۱۳۹۷، ۲۷۴ صحیفه) – مانیاهنر {{ISBN|9786008975083}}<ref name="ibna1398" /><ref name="ik17707">{{cite web|language=fa|script-title=fa:ژوزف تو مرخصی!|trans-title=Joseph, to morakhkhasi! (Mania Honar, 1397/2018, 274 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/17707-joseph|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''جهان متوجه شد (شعرهای اعتراض)'' («دۆنیا آنلادی (اعتیراض شعرلری)»، بیرینجی چاپ ۱۴۰۱) – آفتاب یاییم‌ائوی، [[نوروژ]] {{ISBN|978-1-4709-0021-2}}<ref name="aftab" /> کتاب هرمز یاییم‌ائوی ۱۴۰۳-ده ''در بی‌تکیه‌گاهی'' ({{ISBN|9786228365534}})<ref name="hormoz">{{cite web|language=fa|script-title=fa:در بی‌تکیه‌گاهی (شاعر: علی باباچاهی، انتشارات کتاب هرمز، ۱۴۰۳)|trans-title=Dar bi-tekyegahi (poet: Ali Babachahi, Ketab-e Hormoz, 1403/2024)|url=https://elmnet.ir/doc/31883063-2521|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> و ''عقل عذابم می‌دهد''<ref name="hormoz2">{{cite web|language=fa|script-title=fa:عقل عذابم می‌دهد (شاعر: علی باباچاهی، انتشارات کتاب هرمز، ۱۴۰۳)|trans-title=Aghl azabam mi-dahad (poet: Ali Babachahi, Ketab-e Hormoz, 1403/2024)|url=https://elmnet.ir/doc/31965239-81791|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> کیتابلارینی یئنیدن یاییملادی و ۱۴۰۴-ده عبدالله سلیمانی‌نین چالیشماسی ایله ''در غارهای نرگسی'' («نرگیزلی ماغارالاردا») آدلی بیر کیتابینی دا ({{ISBN|9786228365824}}) چاپ ائتدی.<ref name="hormoz3">{{cite web|language=fa|script-title=fa:در غارهای نرگسی (شاعر: علی باباچاهی، به اهتمام عبدالله سلیمانی، انتشارات کتاب هرمز، ۱۴۰۴)|trans-title=Dar ghar-ha-ye nargesi (poet: Ali Babachahi, edited by Abdollah Soleimani, Ketab-e Hormoz, 1404/2025)|url=https://elmnet.ir/doc/32288124-60289|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> === اوشاق شعری === * ''سوغات بهار: یک شعر بلند برای کودکان و نوجوانان'' («باهار سوْوقاتی: اوشاقلار و یئنی‌یئتمه‌لر اۆچۆن اوزون بیر شعر»، تبریز؛ میلّی کیتابخانادا قئیده آلینان ایل: ۱۳۳۷)<ref>{{cite web|language=fa|script-title=fa:سوغات بهار: یک شعر بلند برای کودکان و نوجوانان / علی باباچاهی|trans-title=Soghat-e bahar: a long poem for children and young people / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/861843|publisher=National Library and Archives of Iran|archive-url=https://web.archive.org/web/20200125195855/http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/861843|archive-date=25 January 2020|access-date=1 October 2026}}</ref> * ''چه کسی درِ قفس را باز کرد؟'' («قفسین قاپیسینی کیم آچدی؟»، ۱۳۵۶) – ابن‌سینا، تبریز<ref name="ibna2012" /><ref name="khabar" /> === ادبی تنقید و نظریه === بو لیستین قایناقلاری:<ref name="kanoon" /><ref name="ibna2012" /> * ''گزاره‌های منفرد'' («تک-تک حؤکملر»، بوگونکو ایران شعرینین تنقیدی اینجه‌له‌مه‌سی)، ۱-جی جیلد (۱۳۷۶، نارنج)؛ ۲-جی جیلد (۱۳۸۰، سپنتا)؛ اۆچ جیلدلیک چاپ (۱۳۸۹، دیبایه؛ {{ISBN|9789649961545}})<ref name="ik9094">{{cite web|language=fa|script-title=fa:گزاره‌های منفرد، سه جلد|trans-title=Gozareh-ha-ye monfared, three volumes (Dibayeh, 1389/2010, 2,384 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9094-single-statements|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''سه دهه شاعران حرفه‌ای'' («پروفئسیونال شاعیرلرین اۆچ اوْن ایلی»، ۱۳۸۱، ۴۸۸ صحیفه) – {{Interlanguage link|ویستار یاییم‌ائوی|fa|انتشارات ویستار}}<ref name="ik9101">{{cite web|language=fa|script-title=fa:سه دهه شاعران حرفه‌ای|trans-title=Se daheh sha'eran-e herfe'i (Vistar, 1381/2002, 488 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9101-se-dahe-shaer-herfeie|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''عاشقانه‌ترین‌ها'' («ان عاشیقانه‌لر»، ۱۳۰۰ ایله ۱۳۸۰ ایللری آراسینداکی شعرلرین سئچمه‌سی و اینجه‌له‌مه‌سی؛ ۱۳۸۴) – ثالث * ''بیرون پریدن از صف'' («صیرادان بایئیرا آتیلماق»، مۆصاحیبه، تنقید و مقاله؛ مازیار نیستانی‌نین چالیشماسی ایله؛ ۱۳۸۵، مفرغ‌نگار؛ یئنی چاپ ۱۳۹۷، پاتیزه) {{ISBN|9786009618446}}<ref name="ik97579">{{cite web|language=fa|script-title=fa:بیرون پریدن از صف|trans-title=Birun paridan az saf (Patizeh, 1397/2018, 334 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/97579-biroon-paridan-az-saf|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''شعر امروز، زن امروز'' («بوگونکو شعر، بوگونکو قادین»، سئچمه و اینجه‌له‌مه؛ ۱۳۸۶، ۵۲۸ صحیفه) – ویستار<ref name="ik9100">{{cite web|language=fa|script-title=fa:شعر امروز، زن امروز|trans-title=She'r-e emruz, zan-e emruz (Vistar, 1386/2007, 528 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9100-poetry-today-woman-of-today|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''گزاره‌های پیوست'' («باغلی حؤکملر»، فارس دیلینده یئنی شعرین دوخسان ایلی؛ ۱۳۹۳، ۶۲۲ صحیفه) – دیبایه {{ISBN|9789649961750}}<ref name="ik58674">{{cite web|language=fa|script-title=fa:گزاره‌های پیوست|trans-title=Gozareh-ha-ye peyvast (Dibayeh, 1393/2014, 622 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/58674-gozare-haye-peyvast|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''تأملات؛ از صفر'' («دۆشونجه‌لر؛ سیفیردان»، تنقید و مقاله؛ ایکینجی چاپ ۱۳۹۸، ۲۵۵ صحیفه) – نگاه {{ISBN|9786003762176}}؛ باباچاهی‌نین کیتابین تانیتیمیندا یازدیغینا گؤره، کیتابین آدی داها اؤنجه ائینی آدلا بیر ادبی درگیده یاییملانان و سوْنرالار ''بیرون پریدن از صف''ده توپلانان مقاله‌لر سیلسیله‌سیندن آلینمیشدیر، آنجاق او یازیلارین هئچ بیری بو کیتابدا یوْخدور.<ref name="ik9063">{{cite web|language=fa|script-title=fa:تأملات؛ از صفر|trans-title=Ta'ammolat; az sefr (Negah, 2nd ed., 1398/2019, 255 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9063-meditations-from-zero|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> === آراشدیرما و سئچمه === بو لیستین قایناقلاری:<ref name="kanoon" /><ref name="bbc-obit" /> * ''شروه‌سرایی در جنوب ایران'' («ایرانین جنوبوندا شروه اوْخوما»، ۱۳۶۹، اقبال لاهوری؛ یئنی چاپ ۱۳۹۶، پاتیزه) {{ISBN|9786009618422}}؛ {{Interlanguage link|شروه|fa|شروه}} حاقیندا بیر آراشدیرما<ref name="ik97695">{{cite web|language=fa|script-title=fa:شروه‌سرایی در جنوب ایران|trans-title=Sharveh-sarayi dar jonub-e Iran (Patizeh, 1396/2017, 306 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/97695-sharveh-saraee|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * {{Interlanguage link|منوچهر شیبانی|fa|منوچهر شیبانی}}نین سئچیلمیش شعرلری (سئچمه و اینجه‌له‌مه؛ ۱۳۷۳) – مروارید * ''این بانگ دلاویز'' («بو اۆره‌یه یاتان سس»، {{Interlanguage link|فریدون توللی|fa|فریدون توللی}}نین حیاتی و شعری؛ ۱۳۸۰؛ ایکینجی چاپ ۱۳۹۸) – ثالث {{ISBN|9789647230018}}<ref name="ik17689">{{cite web|language=fa|script-title=fa:این بانگ دلاویز|trans-title=In bang-e delaviz (Sales, 2nd ed., 1398/2019, 532 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/17689-selected-poems|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref><ref name="nlai639927">{{cite web|language=fa|script-title=fa:این بانگ دلاویز: زندگی و شعر فریدون تولّلی / علی باباچاهی|trans-title=In bang-e delaviz: the life and poetry of Fereydoon Tavallali / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/639927|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref><ref name="nlai6012194">{{cite web|language=fa|script-title=fa:این بانگ دلاویز / علی باباچاهی|trans-title=In bang-e delaviz / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/6012194|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * {{Interlanguage link|منوچهر نیستانی|fa|منوچهر نیستانی}}نین سئچیلمیش شعرلری (۱۳۸۴) – مروارید * ''زیباتری از جنون'' («دلیلیکدن داها گؤزل»، {{Interlanguage link|اسماعیل شاهرودی|fa|اسماعیل شاهرودی}}نین حیاتی و شعری؛ ۱۳۸۷؛ بئشینجی چاپ ۱۴۰۳) – ثالث {{ISBN|9789643803544}}<ref name="ik17710">{{cite web|language=fa|script-title=fa:زیباتری از جنون|trans-title=Zibatar az jonun (Sales, 5th ed., 1403/2024, 328 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/17710-ziba-tari-az-jonoun|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> === سئچیلمیش مقاله‌لر === * «اۆچۆنجۆ دالغا: بولانیق و آسیلی بیر تعریف»، ''آدینه''، ۲۴-جۆ سایی، خرداد ۱۳۶۷ * «فارس دیلینده یئنی شعرین ۵۷ ایلی»، ''آدینه''، ۲۵-جی سایی، تیر ۱۳۶۷ * «۴۰-جی ایللردن بو گۆنه قدر شعر آخیملاری»، ''آدینه''، ۲۶-جی سایی، مرداد ۱۳۶۷ * «تصویرلرین چکیجیلیگی و سؤزلرین دویغو قاینارلیغی»، ''آدینه''، ۲۸-جی سایی، مهر ۱۳۶۷ * «نیمادان سوْنراکی شعرین محورلری و اؤزللیکلری»، ''کارنامه''، ۴-جۆ سایی، فروردین و اردیبهشت ۱۳۷۸ * «شعر بؤحرانی و اوْندان چیخیش یوْلو»، ''فرهنگ توسعه''، ۴۹-جو سایی، خرداد ۱۳۸۰<ref name="nlai189097">{{cite web|language=fa|script-title=fa:بحران شعر و راه برون رفت از آن / علی باباچاهی|trans-title=The crisis of poetry and the way out of it / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/189097|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * «حافظ و دیل اوْیونلاری کۆلتورو»، ''سالنامهٔ حافظ‌پژوهی'' («حافظ‌شوناسلیق ایل‌لیگی»)، ۶-جی دفتر، ۱۳۸۲ * «معنانین سونسوز گئنیشلیگی»، ''رودکی''، ۲۲-جی سایی، ۱۳۸۷<ref name="ensani" /> * «بعضاً شاهزاده‌لر زحمتکئش پرولئتاریادان داها آز عۆقده‌لیدیرلر»، ''{{Interlanguage link|مهرنامه|fa|مهرنامه}}''، ۲۶-جی سایی، آبان ۱۳۹۱<ref name="mehrnameh1391">{{cite web|language=fa|author=Ali Babachahi|script-title=fa:گاه شاهزاده‌ها از پرولتاریایی زحمتکش کم‌عقده‌ترند (مهرنامه، شمارهٔ ۲۶، آبان ۱۳۹۱)|trans-title=Princes are sometimes less hung-up than the toiling proletariat (Mehrnameh, no. 26, October–November 2012)|url=https://elmnet.ir/doc/876042-10581|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * «{{Interlanguage link|احمدرضا احمدی|fa|احمدرضا احمدی}}نین "خاطراتیم" شعری حاقیندا»، ''برگ هنر''، ۳۲-جی سایی، قیش ۱۴۰۰<ref name="bargehonar1400">{{cite web|language=fa|author=Ali Babachahi|script-title=fa:دربارهٔ شعر «خاطرات من» احمدرضا احمدی (برگ هنر، شمارهٔ ۳۲، زمستان ۱۴۰۰)|trans-title=On the poem "My Memories" by Ahmadreza Ahmadi (Barg-e honar, no. 32, Winter 2021–2022)|url=https://elmnet.ir/doc/2656982-45112|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> === مۆصاحیبه‌لر === ==== کیتاب شکلینده ==== * ''تاریخ شفاهی ادبیات معاصر ایران'' («چاغداش ایران ادبیاتینین شیفاهی تاریخی»)، ۵-جی جیلد (عبدالله سادات‌مدنی‌نین علی باباچاهی ایله مۆصاحیبه‌سی؛ محمدهاشم اکبریانی‌نین نظارتی ایله؛ ۱۳۸۴) – روزنگار<ref name="oralhist1384">{{cite web|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی (تهیه‌کننده: عبدالله سادات‌مدنی، زیر نظر محمدهاشم اکبریانی، انتشارات روزنگار، ۱۳۸۴)|trans-title=Ali Babachahi (prepared by Abdollah Sadat-Madani, under the supervision of Mohammad-Hashem Akbariani, Ruznegar, 1384/2005)|url=https://elmnet.ir/doc/31000513-91322|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * ''دری به اتاق مناقشه'' («تارتیشما اوتاغینا بیر قاپی»، باباچاهی ایله تخمینن ۳۵ ایللیک ادبی فعالیتی بوْیونجا آپاریلمیش مۆصاحیبه‌لرین توپلوسو؛ تخمینن ۵۰۰ صحیفه؛ ۱۳۹۴) – {{Interlanguage link|نگاه یاییم‌ائوی|fa|انتشارات نگاه}} {{ISBN|9786003760547}}<ref name="isna1394">{{cite web|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی: وضعیت ادبیات اسفناک است|trans-title=Ali Babachahi: the state of literature is deplorable|url=https://www.isna.ir/news/94121710769/|website=ISNA|date=7 March 2016|access-date=3 October 2026}}</ref><ref name="ibna1395">{{cite web|language=fa|script-title=fa:باباچاهی: «در ستایش مرگ» ساراماگو را در نوروز مطالعه کنید|trans-title=Babachahi: read Saramago's ''Death with Interruptions'' during Nowruz|url=https://www.ibna.ir/news/233294|website=Iran Book News Agency|date=22 March 2016|access-date=3 October 2026}}</ref> ''بیرون پریدن از صف'' (۱۳۸۵) کیتابی دا تنقید و مقاله‌لردن علاوه، اوْنون بیر نئچه مۆصاحیبه‌سینی احتیوا ائدیر (باخ: [[#ادبی تنقید و نظریه|ادبی تنقید و نظریه]]). ==== درگی و قزئتلرده ==== * «حجم شعری: تاپ گؤرک "حجم"ی تعریف ائتمه‌یه کیم گلیر!» ({{Interlanguage link|شمس آقاجانی|fa|شمس آقاجانی}}، علی باباچاهی، مظفر رؤیایی و یزدان سلحشورون ایشتیراکی ایله دَییرمی ماسا)، ''بایا''، ۴۱-جی سایی، ۱۳۸۵<ref name="baya1385">{{cite web|language=fa|script-title=fa:شعر حجم: حدس بزن چه کسی برای تعریف «حجم» می‌آید! (میزگرد با حضور شمس آقاجانی، علی باباچاهی، مظفر رویایی و یزدان سلحشور) (بایا، شمارهٔ ۴۱، ۱۳۸۵)|trans-title=Volume poetry: guess who's coming to define "volume"! (round table, Baya, no. 41, 1385/2006)|url=https://elmnet.ir/doc/1909011-77179|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * «شعرین بولانیق سویو» (بوگونکو شعرین دورومو حاقیندا علی باباچاهی و {{Interlanguage link|محمد شمس لنگرودی|fa|محمد شمس لنگرودی}}نین دَییرمی ماساسی، بیرینجی بؤلوم)، ''[[شرق (قزئت)|شرق]]''، ۱۸۸۲-جی سایی، ۲۶ آبان ۱۳۹۲، ص ۹<ref name="shargh1392">{{cite web|language=fa|script-title=fa:آب گل‌آلود شعر (میزگرد علی باباچاهی و محمد شمس لنگرودی)|trans-title=The muddy water of poetry (round table between Ali Babachahi and Mohammad Shams Langeroodi)|url=http://www.sharghdaily.ir/1392/08/26/Files/PDF/13920826-1882-98-9.pdf|website=Shargh|date=17 November 2013|page=9|archive-url=https://web.archive.org/web/20131126055139/http://sharghdaily.ir:80/1392/08/26/Files/PDF/13920826-1882-98-9.pdf|archive-date=26 November 2013|access-date=3 October 2026}}</ref> * «پوست‌مودرنیست اوْلماق منیم یاندیریجی آرزوم دئییل!» ({{Interlanguage link|علی عبداللهی|fa|علی عبداللهی}}نین باباچاهی ایله مۆصاحیبه‌سی)، ''{{Interlanguage link|سینما و ادبیات|fa|سینما و ادبیات}}''، ۳۹-جو سایی، قیش ۱۳۹۲<ref name="abdollahi1392">{{cite web|language=fa|author=Ali Abdollahi|script-title=fa:پست‌مدرنیست بودن، اشتیاق سوزان من نیست!؛ گفت‌وگو با علی باباچاهی (سینما و ادبیات، شمارهٔ ۳۹، زمستان ۱۳۹۲)|trans-title=Being a postmodernist is not my burning desire! An interview with Ali Babachahi (Cinema va adabiyat, no. 39, Winter 2013–2014)|url=https://elmnet.ir/doc/425707-41498|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> ==== خبر آژانسلاری، سایتلار و دیگر مئدیالاردا ==== * «بوگونکو شاعیرلرین پسیخوْلوْژی درین یاپی‌یا دیقتی بیر نؤوع عیرفاندیر»، ''{{Interlanguage link|مهر خبر آژانسی|fa|خبرگزاری مهر}}''، ۲۵ مهر ۱۳۸۵<ref name="mehr" /> * «شاملو بَیه‌نمه‌دیگی شعرلری چاپ ائدیردی / هر آن بو ایمکان وار کی چئوریله‌ک!» (شهاب دارابیانین باباچاهی ایله اوْنون اللی ایللیک شاعیرلیگی حاقیندا مۆصاحیبه‌سی)، ''[[ایبنا]]''، ۱۱ دی ۱۳۹۶<ref name="ibna1396" /> * «سوسیال مئدیایا باخیشیم آدینه درگیسی کیمی‌دیر / هله ده آیاقدایام» (یئتمیش یئددینجی دوغوم گۆنو مۆناسیبتیله مۆصاحیبه)، ''ایبنا''، ۲۰ آبان ۱۳۹۸<ref name="ibna1398" /> * «بعضی‌لرینین "رؤیایی" شعرلری ایله آرالاری یاخشی دئییلدی» (ندا ولی‌پورون باباچاهی ایله {{Interlanguage link|یدالله رؤیایی|fa|یدالله رؤیایی}} حاقیندا مۆصاحیبه‌سی)، ''{{Interlanguage link|ایسنا|fa|ایسنا}}''، ۲۶ شهریور ۱۴۰۱<ref name="isna1401" /> * «علی باباچاهی‌نین چاغداش شعرین یوْلو حاقینداکی روایتی / فرقلی یازماغین جبری» (شیرزاد بسطامی‌نین باباچاهی ایله مۆصاحیبه‌سی؛ ''ایبنا''نین یازدیغینا گؤره ۱۳۹۰-جی ایللرین اوْرتالاریندا [[خورم‌آباد]]دا بیر شعر کونقره‌سینین حاشیه‌سینده آپاریلمیش و اوْنون وفاتیندان سوْنرا یاییملانمیشدیر)، ''ایبنا''، ۷ اسفند ۱۴۰۴<ref name="ibna547535">{{cite web|language=fa|script-title=fa:روایت علی باباچاهی از مسیر شعر معاصر / جبر متفاوت‌نویسی|trans-title=Ali Babachahi's account of the course of contemporary poetry / The compulsion to write differently|url=https://www.ibna.ir/news/547535|website=Iran Book News Agency|date=26 February 2026|access-date=3 October 2026}}</ref> ==== ایراندان خاریجده‌کی فارسدیللی مئدیالاردا مۆصاحیبه و شعر اوْخوما ==== * «عاشیق اوْلماغین ایتّیهامدیر؟ قبول ائدیرم» ({{Interlanguage link|مجتبا پورمحسن|fa|مجتبی پورمحسن}}ین شعرده عشقین رولو حاقیندا باباچاهی ایله مۆصاحیبه‌سی)، ''{{Interlanguage link|رادیو زمانه|fa|رادیو زمانه}}''، ۲۶ بهمن ۱۳۸۶<ref name="zamaneh2008" /> * ''رادیو زمانه'' اۆچۆن شعر اوْخوما: باباچاهی بیرینجی {{Interlanguage link|احمد شاملو شعر اؤدولو|fa|جایزه شعر احمد شاملو}} مراسیمیندن سوْنرا اؤدول آلان توپلوسو ''این کشتی پر اسرار''دان ایکی شعری بو مئدیا اۆچۆن اوْخودو (محمد تنگستانی‌نین گوزارشی، ۲۰ دی ۱۳۹۴).<ref name="zamaneh2016" /> * «ای...» و دیگر ایکی شعر: ''جهان متوجه شد'' اعتیراض توپلوسوندان اۆچ شعر کی ''بانگ'' ادبی نشریه‌سینین – ایراندان خاریجده {{Interlanguage link|شهریار مندنی‌پور|fa|شهریار مندنی‌پور}} و حسین نوش‌آذرین چالیشماسی ایله یاییملانان مۆستقیل بیر نشریه – یازدیغینا گؤره، شاعیرین اؤزو بو نشریه اۆچۆن سئچمیشدیر (۳۱ فروردین ۱۴۰۲).<ref name="baang" /> === سی‌دی (شعر اوْخوما) === * ''امضای یادگاری: گزیدهٔ اشعار علی باباچاهی'' («یادیگار ایمضا: علی باباچاهی‌نین سئچیلمیش شعرلری»، شاعیرین سسی ایله؛ ۱۳۸۸) – تحقیقات نظری یاییم‌ائوی، [[ایصفاهان]]<ref name="nlai1846576">{{cite web|language=fa|script-title=fa:امضای یادگاری: گزیدهٔ اشعار علی باباچاهی / علی باباچاهی|trans-title=Emza-ye yadegari: selected poems of Ali Babachahi / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/1846576|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''این‌طوری فکر می‌کند'' («بئله دۆشونور»، شاعیرین سسی ایله؛ ''پیکاسو در آب‌های خلیج فارس''دان شعرلر؛ ۱۳۹۱) – خوش‌بیان سس شبکه‌سی مؤسسه‌سی === اثرلرینین ترجمه‌سی === باباچاهی‌نین شعرلری اینگیلیس، هوْلاند، کۆرد و عرب کیمی دیللره ترجمه ائدیلمیشدیر.<ref name="artebox" /> * ''این هم یک شوخی بود'' («بو دا بیر زارافات ایدی»، شعرلرین اینگیلیسجه ایکی‌دیللی سئچمه‌سی؛ سعید سعیدپورون ترجمه‌سی؛ ایوب صادقیانی‌نین چالیشماسی ایله؛ ۱۳۹۰؛ میلّی کیتابخانادا قئیده آلینان ایل: ۱۳۸۹) – ویستار<ref name="artebox" /><ref name="nlai1975258">{{cite web|language=fa|script-title=fa:این هم یک شوخی بود / علی باباچاهی|trans-title=In ham yek shukhi bud / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/1975258|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''از روزهای روشن'' («ایشیقلی گۆنلردن»، شعرلرین کۆردجه سئچمه‌سی؛ بابک صحرانوردون ترجمه‌سی){{citation needed|date=October 2026}} == باباچاهی حاقیندا اثرلر == === سندلی فیلملر === * ''{{Interlanguage link|این قیافه مشکوک|fa|این قیافه مشکوک}}'' («بو شۆبهه‌لی سیفت»، ۱۳۹۰)، وحید علیزاده رزازینین رئژیسوْرلوغو ایله باباچاهی‌نین شعری و حیاتی حاقیندا ۹۰ دقیقه‌لیک سندلی فیلم؛ ۱۳۹۰-جی ایلین یاییندا چکیلمیشدیر.<ref name="bbc-obit" /><ref name="zamaneh2023" /><ref name="shargh" /> بو فیلمده {{Interlanguage link|هوشنگ چالنگی|fa|هوشنگ چالنگی}}، {{Interlanguage link|مسعود بهنود|fa|مسعود بهنود}}، {{Interlanguage link|محمد محمدعلی|fa|محمد محمدعلی}}، {{Interlanguage link|محمد قائد|fa|محمد قائد}}، {{Interlanguage link|مدیا کاشیگر|fa|مدیا کاشیگر}}، {{Interlanguage link|احمد پوری|fa|احمد پوری}}، {{Interlanguage link|فتح‌الله بی‌نیاز|fa|فتح‌الله بی‌نیاز}}، {{Interlanguage link|فرخنده حاجی‌زاده|fa|فرخنده حاجی‌زاده}}، {{Interlanguage link|بهزاد خواجات|fa|بهزاد خواجات}}، رضا عامری، {{Interlanguage link|اردشیر رستمی|fa|اردشیر رستمی}}، {{Interlanguage link|علی عبداللهی|fa|علی عبداللهی}}، علیرضا مجابی و بابک صحرانورد اوْنون شعر و شخصیت یؤنلری حاقیندا دانیشیرلار.<ref name="shargh" /> بو فیلم ایلک دفعه ۲۴ اسفند ۱۳۹۰-دا مایا ادبی قروپونون تهرانین «خانهٔ مشق» مدنیت ائوینده باباچاهی‌نی آنماق اۆچۆن کئچیردیگی مراسیمده گؤستریلدی.<ref name="ibna2012" /> * ''باور کنید این هم یک شوخی بود'' («اینانین، بو دا بیر زارافات ایدی»، ۱۳۹۳)، محسن موسوی میرکلایی‌نین رئژیسوْرلوغو ایله بیر سندلی فیلم.<ref name="mahjoubi" /><ref name="tabnak" /> بو فیلم ''باور کنید: این هم یک شوخی بود!'' آدلی ۶۶ صحیفه‌لیک بیر کیتابلا بیرلیکده دی‌وی‌دی و کیتاب پاکئتی شکلینده ۱۳۹۶-دا سرزمین اهورایی یاییم‌ائوی طرفیندن یاییملاندی؛ {{ISBN|9786006792477}}<ref name="ik110132">{{cite web|language=fa|script-title=fa:دی‌وی‌دی مستند زندگی و آثار باباچاهی و کتاب «باور کنید: این هم یک شوخی بود!»|trans-title=DVD of the documentary on Babachahi's life and work, with the book "Bavar konid: in ham yek shukhi bud!" (Sarzamin-e Ahurayi, 1396/2017, 66 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/110132-babachahi|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref><ref name="nlai3969267">{{cite web|language=fa|script-title=fa:باورکنید: این هم یک شوخی بود / علی باباچاهی|trans-title=Bavar konid: in ham yek shukhi bud / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3969267|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> === کیتابلار === * ''کتاب درنگ'' (بیرینجی دفتر: علی باباچاهی‌نین شعری و حیاتی؛ محمد لوطیجین چالیشماسی ایله) – تحقیقات نظری، ایصفاهان؛ علم‌نت بیلگی بانکی بو کیتابی «کتاب رنگ: ویژهٔ حیات ادبی علی باباچاهی» آدی و ۱۳۸۷ ایلی ایله قئیده آلمیشدیر.<ref name="rang1387">{{cite web|language=fa|script-title=fa:کتاب رنگ: ویژهٔ حیات ادبی علی باباچاهی (به اهتمام محمد لوطیج، انتشارات تحقیقات نظری، ۱۳۸۷)|trans-title=Ketab-e rang: special issue on the literary life of Ali Babachahi (edited by Mohammad Loutij, Tahghighat-e nazari, 1387/2008)|url=https://elmnet.ir/doc/30414066-41671|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * ''هفتاد گل زرد: علی باباچاهی در وضعیت دیگر'' («یئتمیش ساری گۆل: علی باباچاهی باشقا دوروم‌دا»؛ توپلایان: محمد لوطیج؛ بیرینجی چاپ ۱۳۹۳، ۲۴۰ صحیفه) – سرزمین اهورایی {{ISBN|9786006792194}}؛ ایران‌کتابداکی تانیتیما گؤره، بو اثر باباچاهی‌نین شاعیرلیگینین ایلک اۆچ اوْن ایلینه توْخونمادان، ''نم‌نم بارانم''دان بو یانا اوْنون شعرینین اؤزللیکلرینی یئنیدن اوْخویور و شعرلرین یاخشی یا پیس اوْلماسی حاقیندا حؤکم وئرمک یئرینه، اوْنلارین اؤغه‌لرینی تحلیل ائده‌رک اوْخوجویا «شعرلری اوْخوماق اۆچۆن آچارلار» وئرمه‌یه چالیشیر.<ref name="ik9093">{{cite web|language=fa|script-title=fa:هفتاد گل زرد|trans-title=Haftad gol-e zard (Sarzamin-e Ahurayi, 1393/2014, 240 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9093-seventy-yellow-flowers|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref><ref name="haftad1393">{{cite web|language=fa|script-title=fa:هفتاد گل زرد: علی باباچاهی در وضعیت دیگر (گردآورنده: محمد لوطیج، انتشارات سرزمین اهورایی، ۱۳۹۳)|trans-title=Haftad gol-e zard: Ali Babachahi in another situation (compiled by Mohammad Loutij, Sarzamin-e Ahurayi, 1393/2014)|url=https://elmnet.ir/doc/30635607-12312|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * لطیف‌نژاد، فرخ. ''نحوهٔ تشکیل و دریافت متن در اشعار معاصر (نیما، سپهری و باباچاهی)''. سخن، ۱۳۹۶.<ref name="latifbook1396">{{cite web|language=fa|author=Farrokh Latifnejad|script-title=fa:نحوهٔ تشکیل و دریافت متن در اشعار معاصر (نیما، سپهری و باباچاهی) (کتاب، انتشارات سخن، ۱۳۹۶)|trans-title=The formation and reception of the text in contemporary poetry: Nima, Sepehri and Babachahi (book, Sokhan, 1396/2017)|url=https://elmnet.ir/doc/31392088-21231|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * مظفری، نسرین؛ نوروزی، مرضیه. ''رام و نارام: آتشی - باباچاهی''. شلاک، ۱۳۹۷.<ref name="ramnaram1397" /> * محبی، ابراهیم. ''به سمت چهره‌های مختلفی: تحلیل سبکی اشعار علی باباچاهی و عباس صفاری بر اساس نظریهٔ شناختی''. پاتیزه، ۱۴۰۰.<ref name="mohebbibook1400" /> * شریفی، فیض. ''علی باباچاهی''. رئداکتوْر: لیلا صبوری‌زاده. حس هفتم، ۱۴۰۰.<ref name="sharifi1400">{{cite web|language=fa|author=Feyz Sharifi|script-title=fa:علی باباچاهی (کتاب، ویراستار: لیلا صبوری‌زاده، انتشارات حس هفتم، ۱۴۰۰)|trans-title=Ali Babachahi (book, edited by Leila Sabourizadeh, Hess-e haftom, 1400/2021)|url=https://elmnet.ir/doc/32118029-81722|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * باقری، حسین. ''برخورد منقار پرنده به لالهٔ گوش: شالوده‌شکنی در اشعار علی باباچاهی (ده مجموعه شعر منتشرشدهٔ دههٔ نود شمسی)''. پاتیزه، ۱۴۰۲.<ref name="bagheribook1402" /><ref name="nlai9348106">{{cite web|language=fa|script-title=fa:برخورد منقار پرنده به لالهٔ گوش / حسین باقری|trans-title=Barkhord-e menghar-e parandeh be laleh-ye gush / Hossein Bagheri (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/9348106|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * سلیمانی، عبدالله (چالیشماسی ایله). ''علی باباچاهی''. افراز، ۱۴۰۲.<ref name="soleimani1402">{{cite web|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی (کتاب، به اهتمام عبدالله سلیمانی، انتشارات افراز، ۱۴۰۲)|trans-title=Ali Babachahi (book, edited by Abdollah Soleimani, Afraz, 1402/2023)|url=https://elmnet.ir/doc/32249070-41131|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * تکاوران، جاوید. ''گسست‌ها و پیوست‌های روایی در اشعار علی باباچاهی (از نم‌نم بارانم تا آئورا و دیگران من)''. خرد جاوید، ۱۴۰۳.<ref name="takavaran1403" /> === آراشدیرما مقاله‌لری === مقاله‌لرین آدلاری اصلی فارسجا شکلینده وئریلمیشدیر. * بهادری، محمدجلیل؛ ذوالفقاری، حسن. «بررسی توالی زمان در شعر از منظر پساساختارگرایی (با نگاهی به شعر علی باباچاهی)». ''زیبایی‌شناسی ادبی''، ۱۳-جۆ سایی، پاییز ۱۳۹۱.<ref name="bahadori1391" /> * محبی، ابراهیم؛ نیکخواه، مظاهر؛ حکیم‌آذر، محمد. «خوانش دو شعر از علی باباچاهی بر اساس نظریهٔ طرح‌واره در سبک‌شناسی شناختی». ''شعرپژوهی (بوستان ادب)''، ۳-جۆ سایی، پاییز ۱۳۹۸.<ref name="mohebbi1398" /> * احسانی اصطهباناتی، محمدامین؛ صرفی، محمدرضا. «باباچاهی و مؤلفه‌های زبانی شعر پست مدرن». ''مطالعات بلاغی''، ۱۲-جی دؤوره، ۲۳-جۆ سایی، یاز ۱۴۰۰.<ref name="ehsani1400" /> * خواجات، بهزاد. «بررسی تطبیقی یک شعر از علی باباچاهی و شمس لنگرودی بر اساس نظریهٔ ریزوماتیک ژیل دلوز». ''قند پارسی''، ۴-جۆ دؤوره، ۱۳-جۆ سایی، قیش ۱۴۰۰.<ref name="khajat1400" /> * محمدی، علی؛ قاسمی، طاهره. «بررسی "عنوان" در سروده‌های علی باباچاهی از رئالیسم تا پست مدرنیسم». ''دهخدا''، ۱۴-جۆ دؤوره، ۵۱-جی سایی، یاز ۱۴۰۱.<ref name="mohammadi1401" /> * عالی‌وند، مهران؛ دزفولیان، کاظم؛ طاهری، قدرت‌الله. «تحلیل منظرهٔ غروب در شعر "پسینگاهی ۲" از علی باباچاهی با توجه به نظریهٔ ساختار افق میشل کولو». ''ادبیات پارسی معاصر''، ۱۲-جی دؤوره، ۱-جی سایی، یاز و یای ۱۴۰۱.<ref name="alivand1401" /> * محمدلو، ذکیه؛ محمدی، برات؛ آب‌برین، سیف‌الدین. «بررسی و نقد و تحلیل گونه‌های هنجارگریزی معنایی در شعر علی باباچاهی». ''زیبایی‌شناسی ادبی''، ۱۳-جۆ دؤوره، ۵۲-جی سایی، یای ۱۴۰۱.<ref name="mohammadlou1401" /> * جوهرزاده، روناک؛ حکمت، شاهرخ؛ عزیزی، مجید. «تحلیل زیبایی‌شناختی نمودهای پست‌مدرنیستی در دو مجموعهٔ "نم‌نم بارانم" و "عقل عذابم می‌دهد" از علی باباچاهی». ''زیبایی‌شناسی ادبی''، ۱۳-جۆ دؤوره، ۵۳-جۆ سایی، پاییز ۱۴۰۱.<ref name="joharzadeh1401" /> * شیرگردون، محبوبه. «بررسی جلوه‌های زیبایی‌شناسی در اشعار علی باباچاهی (مورد مطالعه: هفت مجموعهٔ شعری)». ''زیبایی‌شناسی ادبی''، ۱۳-جۆ دؤوره، ۵۳-جۆ سایی، پاییز ۱۴۰۱.<ref name="shirgardoon1401" /> * لطیف‌نژاد رودسری، فرخ. «تأثیر جهان اشاری در تشخیص جهان معرفتی شعر "دوری و..." اثر باباچاهی بر پایهٔ نظریهٔ بوطیقای شناختی جهان‌های متن پل ورث». ''نقد و نظریهٔ ادبی''، ۷-جی دؤوره، ۲-جی سایی، پاییز و قیش ۱۴۰۱.<ref name="latifnejad1401" /> * حسینعلی‌زاده، آسیه؛ صدری مجد، هانیه؛ فرحبخش اصفهان، شاهپرک. «نقد فرمالیستی اشعار کیومرث منشی‌زاده و علی باباچاهی بر مبنای الگوی جفری لیچ». ''گنجینهٔ زبان و ادبیات فارسی''، ۲-جی دؤوره، ۱-جی سایی، یاز ۱۴۰۳.<ref name="hosseinalizadeh1403" /> * امینی، لیلا؛ اوجاق علیزاده، شهین؛ هاشمی اصفهانی، سیده ماندانا. «چندصدایی در اشعار علی باباچاهی و رضا براهنی در تطبیق با تشبیه در هنرهای تجسمی معاصر». ''مطالعات هنر اسلامی''، ۲۱-جی دؤوره، ۵۴-جۆ سایی، یای ۱۴۰۳.<ref name="amini1403a" /> * امینی، لیلا؛ اوجاق علیزاده، شهین؛ هاشمی، سیده ماندانا. «بررسی شعر افشانشی در دهه هفتاد با تکیه بر اشعار علی باباچاهی». ''سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی''، ۱۷-جی دؤوره، ۱۰۶-جی سایی، اسفند ۱۴۰۳.<ref name="amini1403b" /> * سلاجقه، امیر؛ نیک‌پناه، منصور؛ سالاری، مصطفی. «بررسی شگردهای هنجارگریزی نحوی پسانیمایی در شعر شاعران شاخص دهه هفتاد». ''سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی''، ۱۸-جی دؤوره، ۱۱۳-جۆ سایی، مهر ۱۴۰۴.<ref name="salajegheh1404">{{cite journal|language=fa|author1=Amir Salajegheh|author2=Mansour Nikpanah|author3=Mostafa Salari|script-title=fa:بررسی شگردهای هنجارگریزی نحوی پسانیمایی در شعر شاعران شاخص دهه هفتاد|trans-title=Techniques of post-Nimaic syntactic deviation in the poetry of the leading poets of the 1990s|journal=Sabk-shenasi-ye nazm va nasr-e farsi (Bahar-e adab)|volume=18|issue=113|date=September–October 2025|url=https://elmnet.ir/doc/2980038-42971|access-date=2 October 2026}}</ref> === ادبی نشریه‌لرده تنقید و تانیتیم === * باقری، نرگس. «"شعر امروز، زن امروز" در یک نگاه». ''کتاب ماه ادبیات''، ۲۱-جی سایی (آردیجیل ۱۳۵)، دی ۱۳۸۷.<ref name="bagheri1387">{{cite journal|language=fa|author1=Narges Bagheri|script-title=fa:«شعر امروز، زن امروز» در یک نگاه (بررسی کتاب «شعر امروز، زن امروز» علی باباچاهی)|trans-title="She'r-e emruz, zan-e emruz" at a glance (a review of Ali Babachahi's book)|journal=Ketab-e mah-e adabiyat|issue=21 (135)|date=December 2008 – January 2009|url=https://elmnet.ir/doc/727732-11261|access-date=2 October 2026}}</ref> * بهبهانی، سیمین. «نگاهی به چند شعر باباچاهی». ''چامه''، ۲۳-جۆ سایی، اردیبهشت و خرداد ۱۴۰۱.<ref name="behbahani1401" /> * دستغیب، عبدالعلی. «پست‌مدرنیسم در شعرهای باباچاهی». ''جهان کتاب''، ۱۵-جی ایل، ۳ و ۴-جۆ سایی (آردیجیل ۲۵۴)، خرداد و تیر ۱۳۸۹.<ref name="dastgheib1389" /> * دستغیب، عبدالعلی. «تازگی‌های شعر باباچاهی این‌جایی‌تر است». ''چامه''، ۲۳-جۆ سایی، اردیبهشت و خرداد ۱۴۰۱.<ref name="dastgheib1401" /> === کونفرانس مقاله‌لری === * شیری، قهرمان. «شعر گفتار و شعر پسانیمایی». «افسانه» اؤلکه کونفرانسی، ۱۳۸۹.<ref name="shiri1389">{{cite web|language=fa|author=Ghahreman Shiri|script-title=fa:شعر گفتار و شعر پسانیمایی (مقالهٔ همایش کشوری افسانه، ۱۳۸۹)|trans-title=Speech poetry and post-Nimaic poetry (paper, Afsaneh national conference, 1389/2010)|url=https://elmnet.ir/doc/20327453-10482|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * شاکری، جلیل؛ محمدی‌نسب، سمیه. «برجسته‌سازی‌های زبانی در شعر علی باباچاهی بر مبنای الگوی زبان‌شناختی جفری لیچ». فارس دیلی و ادبیاتی آراشدیرمالاری کونفرانسی، ۱۳۹۴.<ref name="shakeri1394">{{cite web|language=fa|author=Jalil Shakeri and Somayeh Mohammadinasab|script-title=fa:برجسته‌سازی‌های زبانی در شعر علی باباچاهی بر مبنای الگوی زبان‌شناختی جفری لیچ (مقالهٔ همایش پژوهش‌های زبان و ادبیات فارسی، ۱۳۹۴)|trans-title=Linguistic foregrounding in the poetry of Ali Babachahi based on Geoffrey Leech's model (conference paper, 1394/2015)|url=https://elmnet.ir/doc/20794504-91751|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * مظفری، نسرین؛ نوروزی، مرضیه. «جایگاه عشق در اشعار منوچهر آتشی و علی باباچاهی». دیل و ادبیات بین‌الخالق کونقره‌سی، ۱۳۹۵.<ref name="mozaffari1395">{{cite web|language=fa|author=Nasrin Mozaffari and Marzieh Nowruzi|script-title=fa:جایگاه عشق در اشعار منوچهر آتشی و علی باباچاهی (مقالهٔ کنگرهٔ بین‌المللی زبان و ادبیات، ۱۳۹۵)|trans-title=The place of love in the poems of Manouchehr Atashi and Ali Babachahi (conference paper, 1395/2016)|url=https://elmnet.ir/doc/20611155-8163|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * مظفری، نسرین؛ نوروزی، مرضیه. «علی باباچاهی و تأملات مرگ‌اندیشانهٔ وی». دینی کۆلتور و دۆشونجه دؤردونجو بین‌الخالق کونقره‌سی، ۱۳۹۷.<ref name="mozaffari1397a">{{cite web|language=fa|author=Nasrin Mozaffari and Marzieh Nowruzi|script-title=fa:علی باباچاهی و تأملات مرگ‌اندیشانهٔ وی (مقالهٔ چهارمین کنگرهٔ بین‌المللی فرهنگ و اندیشهٔ دینی، ۱۳۹۷)|trans-title=Ali Babachahi and his meditations on death (conference paper, 1397/2018)|url=https://elmnet.ir/doc/20839205-12211|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * مظفری، نسرین؛ نوروزی، مرضیه. «بررسی جامعه‌شناختی هنری در اشعار علی باباچاهی». بیوْلوْژیک آنتروپولوژی و اینسانی علملر کونقره‌سی، ۱۳۹۷.<ref name="mozaffari1397b">{{cite web|language=fa|author=Nasrin Mozaffari and Marzieh Nowruzi|script-title=fa:بررسی جامعه‌شناختی هنری در اشعار علی باباچاهی (مقالهٔ کنگرهٔ انسان‌شناسی زیستی و علوم انسانی، ۱۳۹۷)|trans-title=A sociological study of art in the poems of Ali Babachahi (conference paper, 1397/2018)|url=https://elmnet.ir/doc/20962981-52902|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * قلاوندی، زیبا؛ تکاوران، جاوید. «انواع گسست روایت در اشعار علی باباچاهی». موقاییسه‌لی آراشدیرما یاناشماسی ایله ادبی تحقیقاتین بیرینجی میلّی کونفرانسی، ۱۳۹۷.<ref name="ghalavandi1397a">{{cite web|language=fa|author=Ziba Ghalavandi and Javid Takavaran|script-title=fa:انواع گسست روایت در اشعار علی باباچاهی (مقالهٔ نخستین همایش ملی تحقیقات ادبی با رویکرد مطالعات تطبیقی، ۱۳۹۷)|trans-title=Types of narrative rupture in the poems of Ali Babachahi (conference paper, 1397/2018)|url=https://elmnet.ir/doc/21006832-91961|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * قلاوندی، زیبا؛ تکاوران، جاوید. «گسست‌ها و پیوست‌های روایی در اشعار علی باباچاهی (از نم‌نم بارانم تا آئورا و دیگران من)». فارس دیلی و ادبیاتی ایکینجی بین‌الخالق کونفرانسی، ۱۳۹۷.<ref name="ghalavandi1397b">{{cite web|language=fa|author=Ziba Ghalavandi and Javid Takavaran|script-title=fa:گسست‌ها و پیوست‌های روایی در اشعار علی باباچاهی (از نم‌نم بارانم تا آئورا و دیگران من) (مقالهٔ دومین همایش بین‌المللی زبان و ادبیات فارسی، ۱۳۹۷)|trans-title=Narrative ruptures and continuities in the poems of Ali Babachahi (conference paper, 1397/2018)|url=https://elmnet.ir/doc/20986416-71091|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * صادقی نقدعلی علیا، فاطمه؛ رستم‌پور، فاطمه. «استعاره‌گریزی در شعر علی باباچاهی». فارس دیلی و ادبیاتینی تبلیغ ائتمه انجمنینین اوْن اۆچۆنجۆ بین‌الخالق ییغینجاغی، ۱۳۹۷.<ref name="sadeghi1397">{{cite web|language=fa|author=Fatemeh Sadeghi Naghdali Olya and Fatemeh Rostampour|script-title=fa:استعاره‌گریزی در شعر علی باباچاهی (مقالهٔ سیزدهمین گردهمایی بین‌المللی انجمن ترویج زبان و ادب فارسی، ۱۳۹۷)|trans-title=Avoidance of metaphor in the poetry of Ali Babachahi (conference paper, 1397/2018)|url=https://elmnet.ir/doc/21091742-42281|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> === دیسسئرتاسیالار === * خزایی، سارا. «برجسته‌سازی در اشعار علی باباچاهی». ماگیستر دیسسئرتاسیاسی، {{Interlanguage link|اراک بیلیم‌یوردو|fa|دانشگاه اراک}}، ۱۳۸۹.<ref name="khazaei1389" /> * بزی، طاهره. «سیمای معشوق در اشعار علی باباچاهی». ماگیستر دیسسئرتاسیاسی، {{Interlanguage link|زابل بیلیم‌یوردو|fa|دانشگاه زابل}}، ۱۳۹۲.<ref name="bazzi1392" /> * هاشمی، طاهره. «تقابل‌های دوگانه در اشعار علی باباچاهی». ماگیستر دیسسئرتاسیاسی، زابل بیلیم‌یوردو، ۱۳۹۳.<ref name="hashemi1393" /><ref name="nlai4085141">{{cite web|language=fa|script-title=fa:بررسی تقابل‌های دوگانه در اشعار علی باباچاهی / طاهره هاشمی|trans-title=A study of binary oppositions in the poems of Ali Babachahi / Tahereh Hashemi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4085141|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * پالاش، محمود. «بررسی عناصر اقلیمی و بومی‌گرایی در شعر علی باباچاهی». ماگیستر دیسسئرتاسیاسی، زابل بیلیم‌یوردو، ۱۳۹۳.<ref name="palash1393" /><ref name="nlai3897575">{{cite web|language=fa|script-title=fa:بررسی عناصر اقلیمی و بومی‌گرایی در شعر علی باباچاهی / محمود پالاش|trans-title=A study of regional elements and localism in the poetry of Ali Babachahi / Mahmoud Palash (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3897575|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * محمدی‌نسب، سمیه. «بررسی و تبیین مؤلفه‌های شعر پست‌مدرنیستی در اشعار رضا براهنی، علی باباچاهی و یدالله رویایی». ماگیستر دیسسئرتاسیاسی، {{Interlanguage link|رفسنجان ولی‌عصر بیلیم‌یوردو|fa|دانشگاه ولی‌عصر رفسنجان}}، ۱۳۹۳.<ref name="mohammadinasab1393">{{cite web|language=fa|author=Somayeh Mohammadinasab|script-title=fa:بررسی و تبیین مؤلفه‌های شعر پست‌مدرنیستی در اشعار رضا براهنی، علی باباچاهی و یدالله رویایی (پایان‌نامهٔ کارشناسی ارشد، دانشگاه ولی‌عصر رفسنجان، ۱۳۹۳)|trans-title=The components of postmodernist poetry in the poems of Reza Baraheni, Ali Babachahi and Yadollah Royaee (master's thesis, Vali-e-Asr University of Rafsanjan, 1393/2014)|url=https://elmnet.ir/doc/10864669-27189|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * مهدوی هفشجانی، امیر. «بررسی تحلیلی مناسبات فرم و معنا در شعر دهه هفتاد ایران» (رضا براهنی، علی باباچاهی، حافظ موسوی، شمس آقاجانی، مهرداد فلاح، علی عبدالرضایی، محمد آزرم و گراناز موسوی‌نین شعرلری و گؤروشلرینین اینجه‌لنمه‌سی ایله). ماگیستر دیسسئرتاسیاسی، آزاد ایسلام بیلیم‌یوردو، مرکزی تهران شؤعبه‌سی، ۱۳۹۳.<ref name="mahdavi1393">{{cite web|language=fa|author=Amir Mahdavi Hafshejani|script-title=fa:بررسی تحلیلی مناسبات فرم و معنا در شعر دهه هفتاد ایران (پایان‌نامهٔ کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، ۱۳۹۳)|trans-title=An analytical study of the relations between form and meaning in Iranian poetry of the 1990s (master's thesis, Islamic Azad University, Central Tehran Branch, 1393/2014)|url=https://elmnet.ir/doc/10847280-61032|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref><ref name="nlai3965008">{{cite web|language=fa|script-title=fa:بررسی تحلیلی مناسبات فرم و معنا در شعر دهه هفتاد ایران / امیر مهدوی هفشجانی|trans-title=An analytical study of the relations between form and meaning in Iranian poetry of the 1990s / Amir Mahdavi Hafshejani (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3965008|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * ترابی، عبدالرسول. «کاربرد طنز و گونه‌های آن در اشعار علی باباچاهی». ماگیستر دیسسئرتاسیاسی، [[پیام نور بیلیم‌یوردو]]، فارس اوستانی، ۱۳۹۴.<ref name="torabi1394" /> * لطیف‌نژاد رودسری، فرخ. «متنیّت در شعر معاصر با تکیه بر اشعار نیما، سپهری، باباچاهی». دوکتورا دیسسئرتاسیاسی، [[مشهد فردوسی بیلیم‌یوردو]]، ۱۳۹۴.<ref name="latifnejad1394" /> === ایراندان خاریجده‌کی فارسدیللی مئدیالاردا عکس-صدا === * «مروری بر قتل‌های زنجیره‌ای پس از هفت سال: بخش سوم، اتوبوس مرگ» (باباچاهی‌نین آدی ارمنستان اتوبوسونون سرنیشینلری لیستینده). ''{{Interlanguage link|رادیو فردا|fa|رادیو فردا}}''، ۳ آذر ۱۳۸۴.<ref name="radiofarda" /> * سرکوهی، فرج. «هفت‌روز کتاب؛ شعر باباچاهی، نمایشنامهٔ استادمحمد و شعر ترکی صلاحی» (''گل باران هزار روزه'' اۆزه‌رینه تنقید). ''{{Interlanguage link|بی‌بی‌سی فارسی|fa|بی‌بی‌سی فارسی}}''، ۵ آبان ۱۳۹۰.<ref name="sarkouhi1390" /> * برزگر، جمشید. «سالگرد «سفر مرگ»؛ اتوبوسی که دیگر حرکت نمی‌کند؟». ''بی‌بی‌سی فارسی''، ۱۵ مرداد ۱۳۹۴.<ref name="bbc2015" /> * کوشه، اسفندیار. «''جهان متوجه شد'': اشعار اعتراضی علی باباچاهی». ''{{Interlanguage link|رادیو زمانه|fa|رادیو زمانه}}''، ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۲.<ref name="zamaneh2023" /> * «علی باباچاهی، شاعر و منتقد ادبی درگذشت». ''بی‌بی‌سی فارسی''، ۴ اسفند ۱۴۰۴.<ref name="bbc-obit" /> * «علی باباچاهی، شاعر و منتقد ادبی، در ۸۳ سالگی درگذشت». ''رادیو فردا''، ۴ اسفند ۱۴۰۴.<ref name="radiofarda2026" /> * «علی باباچاهی شاعر و منتقد ادبی درگذشت». ''ایران امروز''، ۴ اسفند ۱۴۰۴.<ref name="ie-obit" /> * محجوبی، حسام. «وقتی علیه علی باباچاهی شعار «دیکتاتور شتاب کن، اشعار ما را چاپ کن» سر دادند». ''بی‌بی‌سی فارسی''، ۵ اسفند ۱۴۰۴.<ref name="mahjoubi" /> * نوش‌آذر، حسین. «''جهان متوجه شد'' از علی باباچاهی: وقتی محبوبه فریاد می‌کشد». ''رادیو زمانه''، ۵ اسفند ۱۴۰۴.<ref name="noushazar" /> * ایران یازیچیلار کانونو. «بیانیهٔ کانون نویسندگان ایران دربارهٔ درگذشت علی باباچاهی» (تکرار یاییم). ''ایران امروز''، ۵ اسفند ۱۴۰۴.<ref name="kanoon" /> == همچنین باخ == * [[نیما یوشیج]] * [[احمد شاملو]] * [[فروغ فرخزاد]] == قایناق‌لار == {{قایناق|2}} == ائشیک باغلانتی‌لار == * [https://www.radiozamaneh.com/255182/ علی باباچاهی‌نین «این کشتی پر اسرار»دان شعر اوْخوماسی]، رادیو زمانه * {{IMDb name|11595433}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:باباچاهی، علی}} [[بؤلمه:۱۹۴۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار]] [[بؤلمه:۲۰۲۶-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر]] [[بؤلمه:ایرانلی شاعیرلر]] [[بؤلمه:۲۰. یوز ایلده شاعیرلر]] [[بؤلمه:۲۱. یوز ایلده شاعیرلر]] [[بؤلمه:یازیچیلار]] i16sii07tq9hyufltw4nbzt0ekgf6o7 0 607628 1593675 1591245 2026-10-02T17:44:39Z InternetArchiveBot 27960 Add 1 book for verifiability (20261002)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1593675 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | name = National Rally | native_name = Rassemblement National | native_name_lang = fr | logo = [[File:Logo Rassemblement National.svg|275px]] | president = [[Jordan Bardella]] (acting) | leader1_title = Vice-presidents | leader1_name = {{ubl|[[Jordan Bardella]]|[[Steeve Briois]]|[[Louis Aliot]]|[[David Rachline]]}} | founder = [[Jean-Marie Le Pen]]<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-35003920 |title=Vive la difference – has France's Front National changed? |date=5 December 2015 |publisher=BBC News |access-date=21 June 2018 |archive-date=17 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180717051037/https://www.bbc.com/news/world-europe-35003920 |url-status=live }}</ref> | founded = {{start date and age|1972|10|05|df=y}} | headquarters = 76–78 Rue des Suisses, 92000 [[Nanterre]], [[Hauts-de-Seine]] | youth_wing = [[Génération Nation]] | abbreviation = RN | wing1_title = Security wing | wing1 = [[Department for Protection and Security]] | membership = {{increase}} 83,000<ref>{{cite web |title=RN - Rassemblement National |url=https://rassemblementnational.fr/ |website=Rassemblement National |date=12 April 2022 |access-date=12 April 2022 |archive-date=13 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220413070717/https://rassemblementnational.fr/ |url-status=live |accessdate=2022-09-13 |archivedate=2022-04-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220413070717/https://rassemblementnational.fr/ }}</ref> | membership_year = 2022 | ideology = {{ubl|class=nowrap |[[French nationalism]]<ref name="PEE">{{cite web |url=http://www.parties-and-elections.eu/france.html |title=France |last=Nordsieck |first=Wolfram |date=2017 |website=Parties and Elections in Europe |access-date=23 June 2014 |archive-date=26 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130126214932/http://www.parties-and-elections.eu/france.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite book |author=Jens Rydgren |title=Twenty-First Century Populism |pages=166–180 |chapter=France: The Front National, Ethnonationalism and Populism |publisher=Link.springer.com |doi=10.1057/9780230592100_11 |year=2008 |isbn=978-1-349-28476-4}}</ref><ref name="theguardian1">[https://www.theguardian.com/world/2016/sep/18/nation-state-marine-le-pen-global-mood-france-brexit-trump-front-national 'The nation state is back': Front National's Marine Le Pen rides on global mood] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170728112642/https://www.theguardian.com/world/2016/sep/18/nation-state-marine-le-pen-global-mood-france-brexit-trump-front-national |date=28 July 2017 }}. The Guardian. Author – Angelique Chrisafis. Published 18 September 2016. Retrieved 2 June 2017.</ref> |[[National conservatism]]<ref>{{cite web |url=http://www.lefigaro.fr/vox/politique/2015/04/13/31001-20150413ARTFIG00155-jean-yves-camus-marion-le-pen-incarne-la-ligne-nationale-conservatrice-du-fn.php |title=Jean-Yves Camus |publisher=Lefigaro.fr |date=13 April 2015 |access-date=5 July 2021 |archive-date=7 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160807213735/http://www.lefigaro.fr/vox/politique/2015/04/13/31001-20150413ARTFIG00155-jean-yves-camus-marion-le-pen-incarne-la-ligne-nationale-conservatrice-du-fn.php |url-status=live }}</ref> |[[Economic nationalism]]<ref>{{cite web |url=https://money.cnn.com/2017/04/23/news/economy/french-election-macron-le-pen-eu-nationalist/index.html |title=Macron-Le Pen face-off: EU supporter vs. economic nationalist |date=23 April 2017 |access-date=5 July 2021 |archive-date=10 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210710081832/https://money.cnn.com/2017/04/23/news/economy/french-election-macron-le-pen-eu-nationalist/index.html |url-status=live |accessdate=2022-09-13 |archivedate=2021-07-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210710081832/https://money.cnn.com/2017/04/23/news/economy/french-election-macron-le-pen-eu-nationalist/index.html }}</ref> |[[Souverainism]]<ref>{{cite web |url=http://www.politics.as.nyu.edu/docs/IO/5628/Aldrich_2013.pdf |title=Economic Voting and the national Front: Towards a Subregional Understanding of the Extreme-Right |publisher=Politics.as.nyu.edu |access-date=31 March 2015 |archive-date=24 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924075311/http://www.politics.as.nyu.edu/docs/IO/5628/Aldrich_2013.pdf |url-status=live |accessdate=2022-09-13 |archivedate=2015-09-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924075311/http://www.politics.as.nyu.edu/docs/IO/5628/Aldrich_2013.pdf }}</ref><ref name=E&D>{{cite web |url=http://www.enquete-debat.fr/archives/marine-le-pen-entre-souverainisme-et-identitarisme-68403 |title=Marine Le Pen, entre souverainisme et identitarisme |publisher=Enquete&Debat |date=23 September 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307114258/http://www.enquete-debat.fr/archives/marine-le-pen-entre-souverainisme-et-identitarisme-68403 |archive-date=7 March 2016 |accessdate=2022-09-13 |archivedate=2016-03-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160307114258/http://www.enquete-debat.fr/archives/marine-le-pen-entre-souverainisme-et-identitarisme-68403 }}</ref> |[[Protectionism]]<ref>{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/european-elections-2014-marine-le-pens-national-front-victoryin-france-is-based-onanguish-rage-and-denial-9436394.html |title=European elections 2014: Marine Le Pen's Front National victory in France is based on anguish, rage and denial |author=John Lichfield |work=[[The Independent]] |date=26 May 2014 |access-date=25 August 2014 |location=London |archive-date=25 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925190202/http://www.independent.co.uk/news/world/europe/european-elections-2014-marine-le-pens-national-front-victoryin-france-is-based-onanguish-rage-and-denial-9436394.html |url-status=live }}</ref><ref>[http://www.france24.com/en/20140528-france-national-front-policy-eu What does France's National Front stand for?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151220171752/http://www.france24.com/en/20140528-france-national-front-policy-eu |date=20 December 2015 }} [[France 24]]. Published 28 May 2014. Retrieved 17 April 2017.</ref> |[[Right-wing populism]]<ref name="PEE"/><ref name="Protec">{{cite web |url=http://www.liberation.fr/politiques/2014/04/21/depuis-2011-le-fn-est-devenu-protectionniste-au-sens-large_1001771 |title=Depuis 2011, le FN est devenu "protectionniste au sens large" |work=Liberation |date=21 April 2014 |access-date=9 August 2014 |archive-date=27 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150927204331/http://www.liberation.fr/politiques/2014/04/21/depuis-2011-le-fn-est-devenu-protectionniste-au-sens-large_1001771 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2015/01/08/french-far-right-leader-seeks-to-reintroduce-death-penalty-after-charlie-hebdo-attack/ |title=French far-right leader seeks to reintroduce death penalty after Charlie Hebdo attack |newspaper=The Washington Post |date=8 January 2015 |access-date=31 March 2015 |first=Adam |last=Taylor |archive-date=7 July 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150707005414/http://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2015/01/08/french-far-right-leader-seeks-to-reintroduce-death-penalty-after-charlie-hebdo-attack/ |url-status=live }}</ref> |[[Opposition to immigration|Anti-immigration]]<ref name="Anti-mass immigration">{{cite web |title=Immigration &#124; Stopper l'immigration, renforcer l'identité française |url=http://www.frontnational.com/le-projet-de-marine-le-pen/autorite-de-letat/immigration/ |publisher=Front National |access-date=1 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130807223243/http://www.frontnational.com/le-projet-de-marine-le-pen/autorite-de-letat/immigration/ |archive-date=7 August 2013 |url-status=dead |accessdate=2022-09-13 |archivedate=2013-08-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130807223243/http://www.frontnational.com/le-projet-de-marine-le-pen/autorite-de-letat/immigration/ }}</ref><ref name="theguardian1"/> |[[Euroscepticism]]<ref>[https://www.theguardian.com/world/2016/jun/24/european-far-right-hails-britains-brexit-vote-marine-le-pen European far right hails Brexit vote] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170506075414/https://www.theguardian.com/world/2016/jun/24/european-far-right-hails-britains-brexit-vote-marine-le-pen |date=6 May 2017 }}. The Guardian. Author – Angelique Chrisafis. Published 24 June 2016. Retrieved 25 May 2017.</ref>}}|[[Nativism]] | position = [[Far-right politics|Far-right]]<ref name="National Rally far-right">Abridged list of reliable sources that refer to National Rally as far-right: Academic: *{{cite book |last1=Azéma |first1=Jean-Pierre |last2=Winock |first2=Michel |title=Histoire de l'extrême droite en France |url=https://archive.org/details/histoiredelextre0000unse |date=1994 |publisher=Éditions du Seuil |isbn=9782020232005}} *{{harvnb|Camus|Lebourg|2017}} *{{harvnb|DeClair|1999}} *{{cite book |last1=Hobolt |first1=Sara |last2=De Vries |first2=Catherine |title=Political Entrepreneurs: The Rise of Challenger Parties in Europe |date=16 June 2020 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0691194752}} *{{cite book |last=Joly |first=Bertrand |title=Nationalistes et Conservateurs en France, 1885–1902 |publisher=Les Indes Savantes |date=2008}} *{{cite book |last1=Kitschelt |first1=Herbert |last2=McGann |first2=Anthony |title=The radical right in Western Europe: a comparative analysis |publisher=University of Michigan Press |location=Ann Arbor, MI |date=1995 |pages=91–120 |isbn=0472106635}} *{{cite book |last1=McGann |first1=Anthony |last2=Kitschelt |first2=Herbert |title=The Radical Right in Western Europe A Comparative Analysis |url=https://archive.org/details/radicalrightinwe0000kits |date=1997 |publisher=University of Michigan Press |isbn=9780472084418}} *{{cite journal |last1=Mayer |first1=Nonna |title=From Jean-Marie to Marine Le Pen: Electoral Change on the Far Right |journal=Parliamentary Affairs |date=January 2013 |volume=66 |issue=1 |pages=160–178 |doi=10.1093/pa/gss071}} *{{cite journal |last1=Messina |first1=Anthony |title=The political and policy impacts of extreme right parties in time and context |journal=Ethnic and Racial Studies |date=2015 |volume=38 |issue=8 |pages=1355–1361 |doi=10.1080/01419870.2015.1016071 |s2cid=143522149}} *{{cite journal |last1=Mondon |first1=Aurelien |title=The French secular hypocrisy: the extreme right, the Republic and the battle for hegemony |journal=Patterns of Prejudice |date=2015 |volume='49 |issue=4 |pages=392–413 |doi=10.1080/0031322X.2015.1069063 |s2cid=146600042 |url=http://opus.bath.ac.uk/37668/1/The_French_secular_hypocrisy_Final_.docx }} *{{cite book |last1=Mudde |first1=Cas |title=The Far Right Today and The ideology of the extreme right |date=25 October 2019 |publisher=[[John Wiley & Sons]] |isbn=978-1509536856}} *{{cite book |last1=Rydgren |first1=Jens |title=France: The Front National, Ethnonationalism and Populism. |date=2008 |publisher=Palgrave Macmillan |location=London |isbn=9781349284764}} *{{harvnb|Shields|2007}} *{{cite book |last=Simmons |first=Harvey G. |title=The French National Front: The Extremist Challenge To Democracy |url=https://archive.org/details/frenchnationalfr0000simm |publisher=Westview Press |date=1996 |isbn=978-0813389790}} *{{cite journal |last=Williams |first=Michelle Hale |title=A new era for French far right politics? Comparing the FN under two Le Pens and The Impact of Radical Right-Wing Parties in West European Democracies |journal=Análise Social |date=January 2011 |volume=201 |issue=1 |pages=679–695}} News: *{{cite news |title=Victory for France's conservatives in local elections |url=http://www.dw.com/en/victory-for-frances-conservatives-in-local-elections/a-18348677 |agency=AP, AFP, Reuters |publisher=Deutsche Welle |date=30 March 2015 |access-date=28 February 2017 |archive-date=1 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170301094302/http://www.dw.com/en/victory-for-frances-conservatives-in-local-elections/a-18348677 |url-status=live }} *{{cite news |last=Bamat |first=Joseph |url=http://www.france24.com/en/20110421-marine-le-pen-france-opinion-poll-presidential-election-sarkozy-strauss-kahn |publisher=France 24 |title=New poll shows far right could squeeze out Sarkozy |date=23 April 2011 |access-date=26 May 2011 |archive-date=27 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110427182625/http://www.france24.com/en/20110421-marine-le-pen-france-opinion-poll-presidential-election-sarkozy-strauss-kahn |url-status=live }} *{{cite news |last=Dodman |first=Benjamin |url=http://www.france24.com/en/20141123-france-far-right-turns-russian-lender-national-front-marine-le-pen/ |title=France's cash-strapped far right turns to Russian lender |work=France24 |date=23 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150129205458/http://www.france24.com/en/20141123-france-far-right-turns-russian-lender-national-front-marine-le-pen/ |archive-date=29 January 2015 |url-status=live }} *{{cite news |last1=Erlanger |first1=Steven |last2=de Freytas-Tamura |first2=Kimiko |title=E.U. Faces Its Next Big Test as France's Election Looms |url=https://www.nytimes.com/2016/12/17/world/europe/european-union-france-frexit-marine-le-pen.html |newspaper=The New York Times |date=17 December 2016 |access-date=28 February 2017 |archive-date=2 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170302100409/https://www.nytimes.com/2016/12/17/world/europe/european-union-france-frexit-marine-le-pen.html |url-status=live }} *{{cite news |last=Frosch |first=Jon |url=http://www.france24.com/en/20110307-new-poll-far-right-marine-le-pen-presidential-frontrunner |publisher=France 24 |title=Far-right's Marine Le Pen leads in shock new poll |date=7 March 2011 |access-date=26 May 2011 |archive-date=10 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110310165822/http://www.france24.com/en/20110307-new-poll-far-right-marine-le-pen-presidential-frontrunner |url-status=live }} *{{cite news |last=Lichfield |first=John |title=Rise of the French far right: Front National party could make sweeping gains at this month's local elections |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/rise-of-the-french-far-right-front-national-party-could-make-sweeping-gains-at-this-months-local-elections-10078824.html |work=The Independent |location=London |date=1 March 2015 |access-date=31 March 2015 |archive-date=25 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925191526/http://www.independent.co.uk/news/world/europe/rise-of-the-french-far-right-front-national-party-could-make-sweeping-gains-at-this-months-local-elections-10078824.html |url-status=live }} *{{cite news |last1=Meichtry |first1=Stacy |last2=Bisserbe |first2=Noemie |title=Le Pen Family Drama Splits France's Far Right National Front Party |url=https://www.wsj.com/articles/a-family-drama-splits-far-right-in-france-1440029252 |newspaper=The Wall Street Journal |date=19 August 2015 |access-date=28 February 2017 |archive-date=4 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200804051659/https://www.wsj.com/articles/a-family-drama-splits-far-right-in-france-1440029252 |url-status=live }} *{{cite news |last=Polakow-Suransky |first=Sasha |title=The ruthlessly effective rebranding of Europe's new far right |url=https://www.theguardian.com/world/2016/nov/01/the-ruthlessly-effective-rebranding-of-europes-new-far-right |work=The Guardian |access-date=30 June 2020 |archive-date=8 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200708104251/https://www.theguardian.com/world/2016/nov/01/the-ruthlessly-effective-rebranding-of-europes-new-far-right |url-status=live }} *{{cite news |last=Tourret |first=Nathalie |url=http://www.france24.com/en/20100813-japan-europe-far-right-gathering-tokyo-yasukuni-shrine-le-pen-ww2 |publisher=France 24 |title=Japanese and European far right gathers in Tokyo |date=14 August 2010 |access-date=6 May 2011 |archive-date=15 February 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110215031332/http://www.france24.com/en/20100813-japan-europe-far-right-gathering-tokyo-yasukuni-shrine-le-pen-ww2 |url-status=live }} *{{cite magazine |last=Van |first=Sonia |title=France – A Guide to Europe's Right-Wing Parties and Extremist Groups |url=http://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2085728_2085727_2085707,00.html |magazine=[[Time (magazine)|Time]] |date=29 July 2011 |access-date=23 February 2016 |archive-date=27 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160227151808/http://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2085728_2085727_2085707,00.html |url-status=live }}</ref>{{cref|a}} | national = [[Rassemblement bleu Marine]] (2012–2017) | european = [[Identity and Democracy Party]] | international = | europarl = [[Identity and Democracy]]{{refn|The party was formerly part of the [[European Right (1984–1989)|European Right]] (1984–1989), the [[European Right (1989–1994)|European Right]] (1989–1994), the [[Technical Group of Independents (1999–2001)|Technical Group of Independents]] (1999–2001) and [[Identity, Tradition, Sovereignty]] (2007).|group=nb}} | seats1_title = [[National Assembly (France)|National Assembly]] | seats1 = {{composition bar|89|577|hex={{party color|National Rally (France)}}}} | seats2_title = [[Senate (France)|Senate]] | seats2 = {{composition bar|0|348|hex={{party color|National Rally (France)}}}} | seats3_title = [[European Parliament]] | seats3 = {{composition bar|19|79|hex={{party color|National Rally (France)}}}} | seats4_title = [[President of the Regional Council (France)|Presidencies of Regional Councils]] | seats4 = {{composition bar|0|17|hex={{party color|National Rally (France)}}}} | seats5_title = [[Regional Council (France)|Regional Councillors]] | seats5 = {{composition bar|252|1758|hex={{party color|National Rally (France)}}}} | seats6_title = [[List of presidents of departmental councils (France)|Presidencies of Departmental Councils]] | seats6 = {{composition bar|0|101|hex={{party color|National Rally (France)}}}} | seats7_title = [[Departmental Council (France)|Departmental Councillors]] | seats7 = {{composition bar|26|4108|hex={{party color|National Rally (France)}}}} | colours = {{color box|{{party color|National Rally (France)}}|border=silver}} [[Navy blue]]{{refn|Other customary colours<ref>{{cite web |last=Garnier |first=Christophe-Cécil |url=http://www.slate.fr/story/111151/couleur-front-national-cartes-regionales |title=Quelle doit être la couleur du Front national sur les cartes électorales? |publisher=Slate |language=fr |date=7 December 2015 |access-date=6 May 2018 |archive-date=14 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614172549/http://www.slate.fr/story/111151/couleur-front-national-cartes-regionales |url-status=live }}</ref> include the following:<br />{{colour box|#000000|border=silver}} [[Black]] {{colour box|#505050|border=silver}} [[Grey]] {{colour box|#8B4513|border=silver}} [[Brown]] {{color box|#e20134|border=silver}} [[Red]]|group=nb}} | colorcode = {{party color|National Rally (France)}} | website = {{Official URL}} | country = France | footnotes = {{cnote|a|The RN is considered part of the [[Radical right (Europe)|radical right]], a subset of the [[Far-right politics|far-right]] that does not oppose democracy.<ref>{{cite book |last=Ivaldi |first=Gilles |editor1-last=Akkerman |editor1-first=Tjitske |editor2-last=de Lange |editor2-first=Sarah L. |editor3-last=Rooduijn |editor3-first=Matthijs |title=Radical Right-Wing Populist Parties in Western Europe: Into the Mainstream? |publisher=[[Routledge]] |isbn=978-1-317-41978-5 |page=225 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=Ft8eDAAAQBAJ&pg=PA225 |chapter=A new course for the French radical right? The Front National and "de-demonisation" |date=18 May 2016 |access-date=6 July 2021 |archive-date=26 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210926144322/https://books.google.com/books?id=Ft8eDAAAQBAJ&pg=PA225 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite journal |last=Forchtner |first=Bernhard |title=Climate change and the far right |journal=Wiley Interdisciplinary Reviews: Climate Change |date=September 2019 |volume=10 |issue=5 |pages=e604 |doi=10.1002/wcc.604|s2cid=202196807 }}</ref><ref>{{cite book |last=Forchtner |first=Bernhard |title=The Far Right and the Environment: Politics, Discourse and Communication |date=2020 |publisher=[[Routledge]] |isbn=978-1-351-10402-9 |url=https://books.google.com/books?id=qBmvDwAAQBAJ&pg=PT14 |access-date=6 July 2021 |archive-date=27 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210927072356/https://books.google.com/books?id=qBmvDwAAQBAJ&pg=PT14 |url-status=live }}</ref>}} }} '''میلی بیرلیک''' ({{فرانسه‌جه|Rassemblement national}})[[فرانسه]] نین میلیت چی حیزبیدیر. ۱۹۷۲ ده ۵ [[اوکتوبر]] دا [[ژان ماری لوپن]] بو حیزبین قوروجوسو اولدو. حیزبین ایلک آدی (Front national pour l'unité française) فرانسه بیرلیک اوچون میلیت چی جبهه سی ایدی . ایندی باشچیسی ژان ماری لوپنین قیزی [[مارین لوپن]] دیر . بو حیزب ایندیلیک فرانسه نین اوچونجو حیزبیدیر. == قایناقلار == {{اتک‌یازی}} == ائشیک باغلانتیلار == {{Commons category|Rassemblement national}} * {{official website}} {{in lang|fr}} * [http://fninfos.fr/ FNinfos, the official website of National Front activists] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170507014848/http://fninfos.fr/ |date=2017-05-07 }} * [http://www.nationspresse.info/ Nations Presse Info, an information Website near the National Front] * [http://www.english.rfi.fr/economy/20120503-has-marine-le-pen-made-frances-front-national-respectable Has Marine Le Pen made France's Front National respectable? RFI English] * [https://theconversation.com/the-european-far-right-actually-right-or-left-or-something-altogether-different-6796 Marine Le Pen's Protectionist Economics and Social Conservatism] {{Movement for a Europe of Nations and Freedom}} {{French political parties}} {{National Front}} {{French far right}} {{authority control}} 9peidz6kr4d7v2eqwpqdrr4vl9ojtsd 3 617340 1593679 1581718 2026-10-03T02:24:00Z EmausBot 19 بوت: روبات :[[ایشلدن دانیشیغی:Poulad1]] صحیفه‌سینه ایستیقامت‌لی ایکیقات ایستیقامتلندیرمه دوزلدیلیر 1593679 wikitext text/x-wiki #تغییر_مسیر [[ایشلدن دانیشیغی:Poulad1]] {{Redirect category shell| {{R from move}} }} 8krihvx6ik0oa2r65jswsv58422bv4p 3 617591 1593680 1583958 2026-10-03T02:24:10Z EmausBot 19 بوت: روبات :[[ایشلدن دانیشیغی:Gabriel Agíou-Dimitríou]] صحیفه‌سینه ایستیقامت‌لی ایکیقات ایستیقامتلندیرمه دوزلدیلیر 1593680 wikitext text/x-wiki #تغییر_مسیر [[ایشلدن دانیشیغی:Gabriel Agíou-Dimitríou]] {{Redirect category shell| {{R from move}} }} cakm6eti2bxivq4e6kl2l6fgojjxzdp 0 618199 1593677 1592570 2026-10-02T18:04:50Z InternetArchiveBot 27960 Add 1 book for verifiability (20261002)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1593677 wikitext text/x-wiki '''بوینوزدیمدیکلیلر''' ( [[یونان دیلی|یونانجا]] : '''Eurylaimidae''' ) ، [[یاریم سس‌لیلر]] [[ سئرچه‌کیمی‌لر]] قوشلارین بیر عائیله‌سیدیر کی هیمالایانین دوغوسوندان توتموش تا اندونزی و [[فیلیپین|فیلیپینه]] قدر یاییلیبلار. {{Taxobox | name = '''بوینوزدیمدیکلیلر''' | fossil_range = | image = Cuvier-30-Eurylème vert et Eurylème nasique.jpg | image_caption = | image 2 = | image2_caption = | status = | status_system = | parent_authority = | taxon = | authority = | regnum = [[حئیوان]] | phylum = [[خوْردالیلار]] | familia = Eurylaimidae | subfamilia = | classis = [[قوش]] | ordo = [[سئرچه‌کیمی‌لر]] | subordo = | subclassis = | infraordo = [[گئن‌دیمدیک‌لر]] | subspecies = | subgenera = | genus = | synonyms = | subtribus = | species = | includes = | subdivision_ranks = نوْوع | subdivision = ''[[Cymbirhynchus]]''<br /> ''[[Psarisomus]]''<br /> ''[[Serilophus]]''<br /> ''[[Eurylaimus]]''<br /> ''[[Sarcophanops]]''<br /> ''[[Corydon (bird)|Corydon]]''<br /> ''[[Pseudocalyptomena]]'' | range_map = | range_map_caption = }} بو عائیله‌یه کئچمیشده نئوتروپیک بؤلگه‌سیندن «ساپایوآ»، ماداقاسکاردان [[آسیتلر]] و آفریقا ایله آسیادان [[یاشیل گئن دیمدیکلیلر]] دا داخیل ایدی، آنجاق ایندی بو قروهلار آیری عائیله‌لره بؤلونوبلر. ==آناتومیسی== بو نؤوع‌لرین چوخو، گئنیش باش‌لاری، بؤیوک گؤزلری و قارمیشاق، یاستی و گئنیش دیمدیک‌لری اولان پارلاق رنگ‌لی قوش‌لاردیر. اونلارین اوزون‌لوغو ۱۳-دن ۲۸ سانتی‌متره‌دک اولور و نم‌لی مئشه‌لرین سیخ تاج‌لاریندا یاشاییرلار؛ بو دا اونلارا امکان وئریر کی، پارلاق رنگ‌لری‌نه باخمایاراق گیزله‌نه بیلسینلر.<ref>{{cite book |editor=Forshaw, Joseph|author= McClure, H. Elliott|year=1991|title=Encyclopaedia of Animals: Birds|url=https://archive.org/details/encyclopediaofan0000jose|publisher= Merehurst Press|location=London|pages= [https://archive.org/details/encyclopediaofan0000jose/page/158 158]|isbn= 1-85391-186-0}}</ref> جاوان گئنیش‌دیمدیک‌لرین (eurylaimids) توک‌لری بالغ‌لرینه بنزه‌ییر، تکجه بعضی حال‌لاردا توک‌لری داها سؤن‌دۆر، قاناد و قویروق‌لاری ایسه داها قیسادیر.<ref>{{cite book|first1=J.|last1=del Hoyo|first2=A.|last2=Elliott|first3=D.|last3=Christie|publisher=Lynx Edicions|title=Handbook of the Birds of the World. Volume 8: Broadbills to Tapaculos|year=2003|isbn=84-87334-50-4|url-access=registration|url=https://archive.org/details/handbookofbirdso0001unse}}</ref> ==قایناقلار== {{قایناق}} 03xdci7kcsg11b83rg1np0ahf3u4mfz 0 618263 1593681 2026-10-03T06:50:23Z H.Ganjeli 58356 صفحه‌‌نی ' '''هرتس‌اشپرونق-راسل دیاقرامی''' ( [[اینگیلیس دیلی|اینگلیسجه]] : '''Hertzsprung–Russell diagram''' ) نجوم علمینین ان اؤنملی و اساس آلت‌لریندن بیری‌دیر. بو دیاقرام ایکی دانمارکلی و آمریکالی [[اولدوزشیناس|نوجوم‌شناس]] ، [[اینار هرتس‌اشپرونق]] و [[هنری نوریس راسل]] طرفی...' ایله ياراتدی 1593681 wikitext text/x-wiki '''هرتس‌اشپرونق-راسل دیاقرامی''' ( [[اینگیلیس دیلی|اینگلیسجه]] : '''Hertzsprung–Russell diagram''' ) نجوم علمینین ان اؤنملی و اساس آلت‌لریندن بیری‌دیر. بو دیاقرام ایکی دانمارکلی و آمریکالی [[اولدوزشیناس|نوجوم‌شناس]] ، [[اینار هرتس‌اشپرونق]] و [[هنری نوریس راسل]] طرفیندن یارانمیش‌دیر. دیاقرامین اساس هدفی [[اولدوز|اولدوزلارین]] سطح ایستی‌لیغی ایله اونلارین ایشیق‌لیغی آراسینداکی علاقه‌نی گؤسترمک‌دیر. بو دیاقرامدا افقی محور (x-axis) اولدوزون سطح ایستی‌لیغینی ، طیف نؤوعو گؤستریر. <ref>{{cite journal | author1=A.C. Maury | author2=E.C. Pickering | journal=Annals of Harvard College Observatory | volume=28 | pages=1–128 | date=1897 | title=Spectra of bright stars photographed with the 11-inch Draper Telescope as part of the Henry Draper Memorial |bibcode = 1897AnHar..28....1M }}</ref>شاقولی محور (y-axis) ایسه اولدوزون ایشیق‌لیغینی (Luminosity) یا [[موطلق قدر|مطلق قدرینی]] بیلدیریر. هرتس‌اشپرونق-راسل دیاقرامی‌ندا اولدوزلارین داغیلماسی تصادوفی دئییل، بلکه اونلارین تکامول مرحله‌لرینی عکس ائتدیریر. دیاقرامین ان گؤزه چارپان حیصه‌سی، سول یوخاریدان ساغ آشاغی‌یا دوغرو اوزانان «آنا-سیره» (Main Sequence) خطی‌دیر. گونش کیمی اولدوزلارین اکثریتی، حیات‌لارینین بؤیوک بیر حیصه‌سینی بو آنا-سیره اوزرینده کئچیریرلر. آنا-سیره اولدوزلاری مرکزده [[هیدروژن|هیدروژنی]] یاندیریب هلیوما چئویرن قارارلی اولدوزلاردیر. دیاقرامین یوخاری و ساغ حیصه‌سینده اولدوزلارین ایری و ایستی‌لیغی آز اولان [[قیرمیزی دوو]] اولدوزلاری یئرلشیر. بو اولدوزلار مرکزده‌کی هیدروژن یاناجاقلارینی قورتاریب، تکامولون سون مرحله‌لرینه چاتمیش اولدوزلاردیر. اونلارین آلتیندا یا دا یوخاریسیندا اولان آیری قروهلار، اولدوزلارین باشقا بیر حیات مرحله‌لرینی گؤستریر. دیاقرامین ان آشاغی و سول حیصه‌سینده ایسه [[آغ جیرتدان]] اولدوزلارینین یئری‌دیر. آغ جیرتدانلار چوخ کیچیک و سیخ اولدوزلاردیر کی اؤز حیات‌لارینین سونونو یاشاییرلار. هرتس‌اشپرونق-راسل دیاقرامی بیزه کؤمک ائدیر کی بیر اولدوزون یاشینی و تکامول وضعیتینی بیر باخیشدا آنلایا بیلک. بیلیم‌اینسانلار بو دیاگرام واسطه‌سی ایله اولدوز خوشه‌لرینین یاشینی حسابلاماق اوچون «دیاقرامین دؤنوش نقطه‌سی» (Turn-off point) مقیاسین‌دان ایستیفاده ائدیرلر. بو دیاقرام اولدوزلارین فیزیکی پارامترلرینی، یعنی شوعا، کتل و ایستی‌لیک آراسینداکی باغلانتؽسی درک ائتمه‌یه یاردیمجی اولور. هرتس‌اشپرونق-راسل دیاقرامی تکجه بیر شکیل دئییل، بلکه کائناتین اولدوز سیستم‌لری‌نین تاریخی‌دیر. بو دیاقرامین کؤمگی ایله ماکرو-فیزیک و میکرو-فیزیک عالمینین قورولوشو آراسیندا بیر کؤرپو یارادیر. نجوم‌شناسلار بو دیاقرامدان ایستیفاده ائده‌رک، بیلمه‌دیگیمیز اولدوزلارین مسافه‌سینی و اؤلچوسونو تخمین وورورلار. بو دیاقرام اولدوزلارین «پاییز-قیش» و «یاشلیلیق» مرحله‌لرینی داها یاخشی درک ائتمه‌یه ایمکان وئریر. هرتس‌اشپرونق-راسل دیاقرامی‌ندا یئرلشن اولدوزلارین یئرلری، اونلارین کتل‌لری ایله دوز موتناسیب‌دیر. بو دیاقرام، اولدوزلارین تکامول یوللارینین، یعنی «اولدوز ایزی» (Stellar Track) حرکاتینی بیزه گؤستریر. اولدوزلارین آنا-سیره‌دن آیریلماسی، اونلارین حیات‌لارینداکی کسکین دَییشیکلیک‌لرین خبرچیسیدیر. بو دیاقرام بیلیم دونیاسیندا اولدوزلارین طبقه‌بندی‌سینین (Classification) اساس داشی ساییلیر. اونون کؤمگی ایله کهکشان‌لارین ایچینده‌کی اولدوز جمعیت‌لری‌نین بیر-بیریندن فرق‌لری آیدینلاشیر. هرتس‌اشپرونق-راسل دیاقرامی‌ندا اولدوزون رنگی، اونون سطح ایستی‌لیغی ایله دوز باغلی‌دیر. مویین رنگلره گؤره اولدوزون ایشیق‌لیق کلاسینی تعیین ائتمک، نجوم‌دا ایبتیدایی و ضروری ایش‌لردندیر. بو دیاقرام اولدوزلارین انرژی تولیدی و هسته فیزیکاسینین تجربی اثباتی‌دیر. هرتس‌اشپرونق-راسل دیاقرامی‌نین یارانماسی، نجوم علمینی موشاهیده-مرکزلی‌لیکدن نظری-مرکزلی‌لیگه داشیمیشدیر. بو دیاقرامین دَیری اونون ساد‌لیغی و عئینی زاماندا اولدوزلارین حیاتینی توضیح وئرن گوجونده‌دیر. اونون یاردیمی ایله بیز اولدوزلارین یارانماسی و اؤلمه‌سی پروسسلرینی بیر سیرادا گؤره بیلیریک. نجوم‌دا «دؤور» (Period) و «ایشیق‌لیق» (Luminosity) علاقه‌سینی آنلاماق اوچون بیر آچیقار-ساریمسی‌دیر. هرتس‌اشپرونق-راسل دیاقرامی، بیلیم‌اینسانلارین کائناتین سیررینی آچماق اوچون اَلینده اولان ان گوجلو آلت‌لردن‌دیر. هر بیر اولدوز بو دیاقرامین اوزرینده اؤزونه مخصوص بیر یئره مالیک‌دیر. و بو یئر اولدوزون بوتون خصوصیّت‌لرینی بیزه بیان ائدیر. آخیردا دئمک اولار کی بو دیاقرام اولدوزشناسی‌نین «الفباسی» ساییلیر. و بو دیاگرامسیز ، اولدوزلارین تکامولونو باشا دوشمک مۆمکون دئییل‌دیر.و کائناتین سس‌سیز و گؤزل منظره‌سینی بیزه بیر تصویر شکلینده تقدیم ائدیر. ==قایناقلار== {{قایناق}} 74f8vsqihw5eye849hv7decty9qx98n 1593682 1593681 2026-10-03T06:51:09Z H.Ganjeli 58356 H.Ganjeli، [[هرتس‌اشپرونق-راسل]] صفحه‌سینی [[هرتس‌اشپرونق-راسل دیاقرامی]]-ه آپاردی: سهو یازیلیش 1593681 wikitext text/x-wiki '''هرتس‌اشپرونق-راسل دیاقرامی''' ( [[اینگیلیس دیلی|اینگلیسجه]] : '''Hertzsprung–Russell diagram''' ) نجوم علمینین ان اؤنملی و اساس آلت‌لریندن بیری‌دیر. بو دیاقرام ایکی دانمارکلی و آمریکالی [[اولدوزشیناس|نوجوم‌شناس]] ، [[اینار هرتس‌اشپرونق]] و [[هنری نوریس راسل]] طرفیندن یارانمیش‌دیر. دیاقرامین اساس هدفی [[اولدوز|اولدوزلارین]] سطح ایستی‌لیغی ایله اونلارین ایشیق‌لیغی آراسینداکی علاقه‌نی گؤسترمک‌دیر. بو دیاقرامدا افقی محور (x-axis) اولدوزون سطح ایستی‌لیغینی ، طیف نؤوعو گؤستریر. <ref>{{cite journal | author1=A.C. Maury | author2=E.C. Pickering | journal=Annals of Harvard College Observatory | volume=28 | pages=1–128 | date=1897 | title=Spectra of bright stars photographed with the 11-inch Draper Telescope as part of the Henry Draper Memorial |bibcode = 1897AnHar..28....1M }}</ref>شاقولی محور (y-axis) ایسه اولدوزون ایشیق‌لیغینی (Luminosity) یا [[موطلق قدر|مطلق قدرینی]] بیلدیریر. هرتس‌اشپرونق-راسل دیاقرامی‌ندا اولدوزلارین داغیلماسی تصادوفی دئییل، بلکه اونلارین تکامول مرحله‌لرینی عکس ائتدیریر. دیاقرامین ان گؤزه چارپان حیصه‌سی، سول یوخاریدان ساغ آشاغی‌یا دوغرو اوزانان «آنا-سیره» (Main Sequence) خطی‌دیر. گونش کیمی اولدوزلارین اکثریتی، حیات‌لارینین بؤیوک بیر حیصه‌سینی بو آنا-سیره اوزرینده کئچیریرلر. آنا-سیره اولدوزلاری مرکزده [[هیدروژن|هیدروژنی]] یاندیریب هلیوما چئویرن قارارلی اولدوزلاردیر. دیاقرامین یوخاری و ساغ حیصه‌سینده اولدوزلارین ایری و ایستی‌لیغی آز اولان [[قیرمیزی دوو]] اولدوزلاری یئرلشیر. بو اولدوزلار مرکزده‌کی هیدروژن یاناجاقلارینی قورتاریب، تکامولون سون مرحله‌لرینه چاتمیش اولدوزلاردیر. اونلارین آلتیندا یا دا یوخاریسیندا اولان آیری قروهلار، اولدوزلارین باشقا بیر حیات مرحله‌لرینی گؤستریر. دیاقرامین ان آشاغی و سول حیصه‌سینده ایسه [[آغ جیرتدان]] اولدوزلارینین یئری‌دیر. آغ جیرتدانلار چوخ کیچیک و سیخ اولدوزلاردیر کی اؤز حیات‌لارینین سونونو یاشاییرلار. هرتس‌اشپرونق-راسل دیاقرامی بیزه کؤمک ائدیر کی بیر اولدوزون یاشینی و تکامول وضعیتینی بیر باخیشدا آنلایا بیلک. بیلیم‌اینسانلار بو دیاگرام واسطه‌سی ایله اولدوز خوشه‌لرینین یاشینی حسابلاماق اوچون «دیاقرامین دؤنوش نقطه‌سی» (Turn-off point) مقیاسین‌دان ایستیفاده ائدیرلر. بو دیاقرام اولدوزلارین فیزیکی پارامترلرینی، یعنی شوعا، کتل و ایستی‌لیک آراسینداکی باغلانتؽسی درک ائتمه‌یه یاردیمجی اولور. هرتس‌اشپرونق-راسل دیاقرامی تکجه بیر شکیل دئییل، بلکه کائناتین اولدوز سیستم‌لری‌نین تاریخی‌دیر. بو دیاقرامین کؤمگی ایله ماکرو-فیزیک و میکرو-فیزیک عالمینین قورولوشو آراسیندا بیر کؤرپو یارادیر. نجوم‌شناسلار بو دیاقرامدان ایستیفاده ائده‌رک، بیلمه‌دیگیمیز اولدوزلارین مسافه‌سینی و اؤلچوسونو تخمین وورورلار. بو دیاقرام اولدوزلارین «پاییز-قیش» و «یاشلیلیق» مرحله‌لرینی داها یاخشی درک ائتمه‌یه ایمکان وئریر. هرتس‌اشپرونق-راسل دیاقرامی‌ندا یئرلشن اولدوزلارین یئرلری، اونلارین کتل‌لری ایله دوز موتناسیب‌دیر. بو دیاقرام، اولدوزلارین تکامول یوللارینین، یعنی «اولدوز ایزی» (Stellar Track) حرکاتینی بیزه گؤستریر. اولدوزلارین آنا-سیره‌دن آیریلماسی، اونلارین حیات‌لارینداکی کسکین دَییشیکلیک‌لرین خبرچیسیدیر. بو دیاقرام بیلیم دونیاسیندا اولدوزلارین طبقه‌بندی‌سینین (Classification) اساس داشی ساییلیر. اونون کؤمگی ایله کهکشان‌لارین ایچینده‌کی اولدوز جمعیت‌لری‌نین بیر-بیریندن فرق‌لری آیدینلاشیر. هرتس‌اشپرونق-راسل دیاقرامی‌ندا اولدوزون رنگی، اونون سطح ایستی‌لیغی ایله دوز باغلی‌دیر. مویین رنگلره گؤره اولدوزون ایشیق‌لیق کلاسینی تعیین ائتمک، نجوم‌دا ایبتیدایی و ضروری ایش‌لردندیر. بو دیاقرام اولدوزلارین انرژی تولیدی و هسته فیزیکاسینین تجربی اثباتی‌دیر. هرتس‌اشپرونق-راسل دیاقرامی‌نین یارانماسی، نجوم علمینی موشاهیده-مرکزلی‌لیکدن نظری-مرکزلی‌لیگه داشیمیشدیر. بو دیاقرامین دَیری اونون ساد‌لیغی و عئینی زاماندا اولدوزلارین حیاتینی توضیح وئرن گوجونده‌دیر. اونون یاردیمی ایله بیز اولدوزلارین یارانماسی و اؤلمه‌سی پروسسلرینی بیر سیرادا گؤره بیلیریک. نجوم‌دا «دؤور» (Period) و «ایشیق‌لیق» (Luminosity) علاقه‌سینی آنلاماق اوچون بیر آچیقار-ساریمسی‌دیر. هرتس‌اشپرونق-راسل دیاقرامی، بیلیم‌اینسانلارین کائناتین سیررینی آچماق اوچون اَلینده اولان ان گوجلو آلت‌لردن‌دیر. هر بیر اولدوز بو دیاقرامین اوزرینده اؤزونه مخصوص بیر یئره مالیک‌دیر. و بو یئر اولدوزون بوتون خصوصیّت‌لرینی بیزه بیان ائدیر. آخیردا دئمک اولار کی بو دیاقرام اولدوزشناسی‌نین «الفباسی» ساییلیر. و بو دیاگرامسیز ، اولدوزلارین تکامولونو باشا دوشمک مۆمکون دئییل‌دیر.و کائناتین سس‌سیز و گؤزل منظره‌سینی بیزه بیر تصویر شکلینده تقدیم ائدیر. ==قایناقلار== {{قایناق}} 74f8vsqihw5eye849hv7decty9qx98n 1593684 1593682 2026-10-03T06:54:54Z H.Ganjeli 58356 /* */ 1593684 wikitext text/x-wiki '''هرتس‌اشپرونق-راسل دیاقرامی''' ( [[اینگیلیس دیلی|اینگلیسجه]] : '''Hertzsprung–Russell diagram''' ) نجوم علمینین ان اؤنملی و اساس آلت‌لریندن بیری‌دیر. بو دیاقرام ایکی دانمارکلی و آمریکالی [[اولدوزشیناس|نوجوم‌شناس]] ، [[اینار هرتس‌اشپرونق]] و [[هنری نوریس راسل]] طرفیندن یارانمیش‌دیر. دیاقرامین اساس هدفی [[اولدوز|اولدوزلارین]] سطح ایستی‌لیغی ایله اونلارین ایشیق‌لیغی آراسینداکی علاقه‌نی گؤسترمک‌دیر. بو دیاقرامدا افقی محور (x-axis) اولدوزون سطح ایستی‌لیغینی ، طیف نؤوعو گؤستریر. <ref>{{cite journal | author1=A.C. Maury | author2=E.C. Pickering | journal=Annals of Harvard College Observatory | volume=28 | pages=1–128 | date=1897 | title=Spectra of bright stars photographed with the 11-inch Draper Telescope as part of the Henry Draper Memorial |bibcode = 1897AnHar..28....1M }}</ref>شاقولی محور (y-axis) ایسه اولدوزون ایشیق‌لیغینی (Luminosity) یا [[موطلق قدر|مطلق قدرینی]] بیلدیریر. هرتس‌اشپرونق-راسل دیاقرامی‌ندا اولدوزلارین داغیلماسی تصادوفی دئییل، بلکه اونلارین تکامول مرحله‌لرینی عکس ائتدیریر. دیاقرامین ان گؤزه چارپان حیصه‌سی، سول یوخاریدان ساغ آشاغی‌یا دوغرو اوزانان «آنا-سیره» (Main Sequence) خطی‌دیر. گونش کیمی اولدوزلارین اکثریتی، حیات‌لارینین بؤیوک بیر حیصه‌سینی بو آنا-سیره اوزرینده کئچیریرلر. آنا-سیره اولدوزلاری مرکزده [[هیدروژن|هیدروژنی]] یاندیریب هلیوما چئویرن قارارلی اولدوزلاردیر. دیاقرامین یوخاری و ساغ حیصه‌سینده اولدوزلارین ایری و ایستی‌لیغی آز اولان [[قیرمیزی دوو]] اولدوزلاری یئرلشیر. [[File:Ulduztasnifat.png|thumb|هرتس‌اشپرونق-راسل دیاقرامی]] بو اولدوزلار مرکزده‌کی هیدروژن یاناجاقلارینی قورتاریب، تکامولون سون مرحله‌لرینه چاتمیش اولدوزلاردیر. اونلارین آلتیندا یا دا یوخاریسیندا اولان آیری قروهلار، اولدوزلارین باشقا بیر حیات مرحله‌لرینی گؤستریر. دیاقرامین ان آشاغی و سول حیصه‌سینده ایسه [[آغ جیرتدان]] اولدوزلارینین یئری‌دیر. آغ جیرتدانلار چوخ کیچیک و سیخ اولدوزلاردیر کی اؤز حیات‌لارینین سونونو یاشاییرلار. هرتس‌اشپرونق-راسل دیاقرامی بیزه کؤمک ائدیر کی بیر اولدوزون یاشینی و تکامول وضعیتینی بیر باخیشدا آنلایا بیلک. بیلیم‌اینسانلار بو دیاگرام واسطه‌سی ایله اولدوز خوشه‌لرینین یاشینی حسابلاماق اوچون «دیاقرامین دؤنوش نقطه‌سی» (Turn-off point) مقیاسین‌دان ایستیفاده ائدیرلر. بو دیاقرام اولدوزلارین فیزیکی پارامترلرینی، یعنی شوعا، کتل و ایستی‌لیک آراسینداکی باغلانتؽسی درک ائتمه‌یه یاردیمجی اولور. هرتس‌اشپرونق-راسل دیاقرامی تکجه بیر شکیل دئییل، بلکه کائناتین اولدوز سیستم‌لری‌نین تاریخی‌دیر. بو دیاقرامین کؤمگی ایله ماکرو-فیزیک و میکرو-فیزیک عالمینین قورولوشو آراسیندا بیر کؤرپو یارادیر. نجوم‌شناسلار بو دیاقرامدان ایستیفاده ائده‌رک، بیلمه‌دیگیمیز اولدوزلارین مسافه‌سینی و اؤلچوسونو تخمین وورورلار. بو دیاقرام اولدوزلارین «پاییز-قیش» و «یاشلیلیق» مرحله‌لرینی داها یاخشی درک ائتمه‌یه ایمکان وئریر. هرتس‌اشپرونق-راسل دیاقرامی‌ندا یئرلشن اولدوزلارین یئرلری، اونلارین کتل‌لری ایله دوز موتناسیب‌دیر. بو دیاقرام، اولدوزلارین تکامول یوللارینین، یعنی «اولدوز ایزی» (Stellar Track) حرکاتینی بیزه گؤستریر. اولدوزلارین آنا-سیره‌دن آیریلماسی، اونلارین حیات‌لارینداکی کسکین دَییشیکلیک‌لرین خبرچیسیدیر. بو دیاقرام بیلیم دونیاسیندا اولدوزلارین طبقه‌بندی‌سینین (Classification) اساس داشی ساییلیر. اونون کؤمگی ایله کهکشان‌لارین ایچینده‌کی اولدوز جمعیت‌لری‌نین بیر-بیریندن فرق‌لری آیدینلاشیر. هرتس‌اشپرونق-راسل دیاقرامی‌ندا اولدوزون رنگی، اونون سطح ایستی‌لیغی ایله دوز باغلی‌دیر. مویین رنگلره گؤره اولدوزون ایشیق‌لیق کلاسینی تعیین ائتمک، نجوم‌دا ایبتیدایی و ضروری ایش‌لردندیر. بو دیاقرام اولدوزلارین انرژی تولیدی و هسته فیزیکاسینین تجربی اثباتی‌دیر. هرتس‌اشپرونق-راسل دیاقرامی‌نین یارانماسی، نجوم علمینی موشاهیده-مرکزلی‌لیکدن نظری-مرکزلی‌لیگه داشیمیشدیر. بو دیاقرامین دَیری اونون ساد‌لیغی و عئینی زاماندا اولدوزلارین حیاتینی توضیح وئرن گوجونده‌دیر. اونون یاردیمی ایله بیز اولدوزلارین یارانماسی و اؤلمه‌سی پروسسلرینی بیر سیرادا گؤره بیلیریک. نجوم‌دا «دؤور» (Period) و «ایشیق‌لیق» (Luminosity) علاقه‌سینی آنلاماق اوچون بیر آچیقار-ساریمسی‌دیر. هرتس‌اشپرونق-راسل دیاقرامی، بیلیم‌اینسانلارین کائناتین سیررینی آچماق اوچون اَلینده اولان ان گوجلو آلت‌لردن‌دیر. هر بیر اولدوز بو دیاقرامین اوزرینده اؤزونه مخصوص بیر یئره مالیک‌دیر. و بو یئر اولدوزون بوتون خصوصیّت‌لرینی بیزه بیان ائدیر. آخیردا دئمک اولار کی بو دیاقرام اولدوزشناسی‌نین «الفباسی» ساییلیر. و بو دیاگرامسیز ، اولدوزلارین تکامولونو باشا دوشمک مۆمکون دئییل‌دیر.و کائناتین سس‌سیز و گؤزل منظره‌سینی بیزه بیر تصویر شکلینده تقدیم ائدیر. ==قایناقلار== {{قایناق}} fb2l5tu0gvpxe62inz5uf16uv53rncl 1593685 1593684 2026-10-03T08:29:19Z H.Ganjeli 58356 1593685 wikitext text/x-wiki '''هرتس‌اشپرونق-راسل دیاقرامی''' ( [[اینگیلیس دیلی|اینگلیسجه]] : '''Hertzsprung–Russell diagram''' ) نجوم علمینین ان اؤنملی و اساس آلت‌لریندن بیری‌دیر. بو دیاقرام ایکی دانمارکلی و آمریکالی [[اولدوزشیناس|نوجوم‌شناس]] ، [[اینار هرتس‌اشپرونق]] و [[هنری نوریس راسل]] طرفیندن یارانمیش‌دیر. دیاقرامین اساس هدفی [[اولدوز|اولدوزلارین]] سطح ایستی‌لیغی ایله اونلارین ایشیق‌لیغی آراسینداکی علاقه‌نی گؤسترمک‌دیر. بو دیاقرامدا افقی محور (x-axis) اولدوزون سطح ایستی‌لیغینی ، طیف نؤوعو گؤستریر. <ref>{{cite journal | author1=A.C. Maury | author2=E.C. Pickering | journal=Annals of Harvard College Observatory | volume=28 | pages=1–128 | date=1897 | title=Spectra of bright stars photographed with the 11-inch Draper Telescope as part of the Henry Draper Memorial |bibcode = 1897AnHar..28....1M }}</ref>شاقولی محور (y-axis) ایسه اولدوزون ایشیق‌لیغینی (Luminosity) یا [[موطلق قدر|مطلق قدرینی]] بیلدیریر. هرتس‌اشپرونق-راسل دیاقرامی‌ندا اولدوزلارین داغیلماسی تصادوفی دئییل، بلکه اونلارین تکامول مرحله‌لرینی عکس ائتدیریر. دیاقرامین ان گؤزه چارپان حیصه‌سی، سول یوخاریدان ساغ آشاغی‌یا دوغرو اوزانان «آنا-سیره» (Main Sequence) خطی‌دیر. گونش کیمی اولدوزلارین اکثریتی، حیات‌لارینین بؤیوک بیر حیصه‌سینی بو آنا-سیره اوزرینده کئچیریرلر. آنا-سیره اولدوزلاری مرکزده [[هیدروژن|هیدروژنی]] یاندیریب هلیوما چئویرن قارارلی اولدوزلاردیر. دیاقرامین یوخاری و ساغ حیصه‌سینده اولدوزلارین ایری و ایستی‌لیغی آز اولان [[قیرمیزی دوو]] اولدوزلاری یئرلشیر. [[File:Ulduztasnifat.png|thumb|هرتس‌اشپرونق-راسل دیاقرامی]] بو اولدوزلار مرکزده‌کی هیدروژن یاناجاقلارینی قورتاریب، تکامولون سون مرحله‌لرینه چاتمیش اولدوزلاردیر. اونلارین آلتیندا یا دا یوخاریسیندا اولان آیری قروهلار، اولدوزلارین باشقا بیر حیات مرحله‌لرینی گؤستریر. دیاقرامین ان آشاغی و سول حیصه‌سینده ایسه [[آغ جیرتدان]] اولدوزلارینین یئری‌دیر. آغ جیرتدانلار چوخ کیچیک و سیخ اولدوزلاردیر کی اؤز حیات‌لارینین سونونو یاشاییرلار. هرتس‌اشپرونق-راسل دیاقرامی بیزه کؤمک ائدیر کی بیر اولدوزون یاشینی و تکامول وضعیتینی بیر باخیشدا آنلایا بیلک. بیلیم‌اینسانلار بو دیاگرام واسطه‌سی ایله اولدوز خوشه‌لرینین یاشینی حسابلاماق اوچون «دیاقرامین دؤنوش نقطه‌سی» (Turn-off point) مقیاسین‌دان ایستیفاده ائدیرلر. بو دیاقرام اولدوزلارین فیزیکی پارامترلرینی، یعنی شوعا، کتل و ایستی‌لیک آراسینداکی باغلانتؽسی درک ائتمه‌یه یاردیمجی اولور. هرتس‌اشپرونق-راسل دیاقرامی تکجه بیر شکیل دئییل، بلکه کائناتین اولدوز سیستم‌لری‌نین تاریخی‌دیر. بو دیاقرامین کؤمگی ایله ماکرو-فیزیک و میکرو-فیزیک عالمینین قورولوشو آراسیندا بیر کؤرپو یارادیر. نجوم‌شناسلار بو دیاقرامدان ایستیفاده ائده‌رک، بیلمه‌دیگیمیز اولدوزلارین مسافه‌سینی و اؤلچوسونو تخمین وورورلار. بو دیاقرام اولدوزلارین «پاییز-قیش» و «یاشلیلیق» مرحله‌لرینی داها یاخشی درک ائتمه‌یه ایمکان وئریر. هرتس‌اشپرونق-راسل دیاقرامی‌ندا یئرلشن اولدوزلارین یئرلری، اونلارین کتل‌لری ایله دوز موتناسیب‌دیر. بو دیاقرام، اولدوزلارین تکامول یوللارینین، یعنی «اولدوز ایزی» (Stellar Track) حرکاتینی بیزه گؤستریر. اولدوزلارین آنا-سیره‌دن آیریلماسی، اونلارین حیات‌لارینداکی کسکین دَییشیکلیک‌لرین خبرچیسیدیر. بو دیاقرام بیلیم دونیاسیندا اولدوزلارین طبقه‌بندی‌سینین (Classification) اساس داشی ساییلیر. اونون کؤمگی ایله کهکشان‌لارین ایچینده‌کی اولدوز جمعیت‌لری‌نین بیر-بیریندن فرق‌لری آیدینلاشیر. هرتس‌اشپرونق-راسل دیاقرامی‌ندا اولدوزون رنگی، اونون سطح ایستی‌لیغی ایله دوز باغلی‌دیر. مویین رنگلره گؤره اولدوزون ایشیق‌لیق کلاسینی تعیین ائتمک، نجوم‌دا ایبتیدایی و ضروری ایش‌لردندیر. بو دیاقرام اولدوزلارین انرژی تولیدی و هسته فیزیکاسینین تجربی اثباتی‌دیر. هرتس‌اشپرونق-راسل دیاقرامی‌نین یارانماسی، نجوم علمینی موشاهیده-مرکزلی‌لیکدن نظری-مرکزلی‌لیگه داشیمیشدیر. [[File:HRDiagram.png|upright=1.4|thumb|'''هیپارکوس قوشما اویدو چکیلمیش ۲۲.۰۰۰ و یاخینلیقداکی اولدوزلارین، Gliese کاتالوگوندان چکیلمیش ۱۰۰۰ اولدوزدان عبارت اولان موشاهده هرتس‌اشپرونق-راسل دیاقرامی. اولدوزلار دیاقرامین یالنیز معین بؤلگه‌لرینه دوشمه‌یه مئیل‌لیدیر. ان چوخ نظره چارپان حیسسه، اساس آردیجیللیق آدلانان؛ یوخاری سولدان (ایستی و پارلاق) آشاغی ساغا (داها سویوق و داها آز پارلاق) گئدن دیاگونالدیر. آشاغی سول حیصه‌ده آغ جیرتدانلارین تاپیلدیغی یئر، اساس آردیجیللیغین اوستونده ایسه سوب‌نه‌هنگلر، نه‌هنگلر و سوپر‌نه‌هنگلر یئرلشیر. گونش اساس آردیجیللیقدا پارلاقلیق ۱ (موطلق بؤیوکلوک ۴.۸) و B−V رنگ ایندکسی ۰.۶۶ (تمپراتور ۵۷۸۰ K، سپکترال تیپ G2V) سَویه‌سینده یئرلشیر''']] بو دیاقرامین دَیری اونون ساد‌لیغی و عئینی زاماندا اولدوزلارین حیاتینی توضیح وئرن گوجونده‌دیر. اونون یاردیمی ایله بیز اولدوزلارین یارانماسی و اؤلمه‌سی پروسسلرینی بیر سیرادا گؤره بیلیریک. نجوم‌دا «دؤور» (Period) و «ایشیق‌لیق» (Luminosity) علاقه‌سینی آنلاماق اوچون بیر آچیقار-ساریمسی‌دیر. هرتس‌اشپرونق-راسل دیاقرامی، بیلیم‌اینسانلارین کائناتین سیررینی آچماق اوچون اَلینده اولان ان گوجلو آلت‌لردن‌دیر. هر بیر اولدوز بو دیاقرامین اوزرینده اؤزونه مخصوص بیر یئره مالیک‌دیر. و بو یئر اولدوزون بوتون خصوصیّت‌لرینی بیزه بیان ائدیر. آخیردا دئمک اولار کی بو دیاقرام اولدوزشناسی‌نین «الفباسی» ساییلیر. و بو دیاگرامسیز ، اولدوزلارین تکامولونو باشا دوشمک مۆمکون دئییل‌دیر.و کائناتین سس‌سیز و گؤزل منظره‌سینی بیزه بیر تصویر شکلینده تقدیم ائدیر. ==قایناقلار== {{قایناق}} 2rsikjiq75pgfzin53smp0ugpxljuvb 0 618264 1593683 2026-10-03T06:51:09Z H.Ganjeli 58356 H.Ganjeli، [[هرتس‌اشپرونق-راسل]] صفحه‌سینی [[هرتس‌اشپرونق-راسل دیاقرامی]]-ه آپاردی: سهو یازیلیش 1593683 wikitext text/x-wiki #تغییر_مسیر [[هرتس‌اشپرونق-راسل دیاقرامی]] {{Redirect category shell| {{R from move}} }} 6guxdxjwda8qfrblkajbc8ne7n57q94