ویکی‌پدیا azbwiki https://azb.wikipedia.org/wiki/%D8%A2%D9%86%D8%A7_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87 MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter مدیا اؤزل دانیشیق ایشلدن ایشلدن دانیشیغی ویکی‌پدیا ویکی‌پدیا دانیشیغی فایل فایل دانیشیغی مدیاویکی مدیاویکی دانیشیغی شابلون شابلون دانیشیغی کؤمک کؤمک دانیشیغی بؤلمه بؤلمه دانیشیغی پوْرتال پوْرتال دانیشیغی TimedText TimedText talk ماژول ماژول دانیشیغی Event Event talk 4 8155 1593700 1406625 2026-10-04T01:38:21Z EmausBot 19 بوت: در حال اصلاح تغییر مسیر خراب از ویکی‌پدیا:کند مئیدانی/دانیشیق/آرشیو۵/آرشیو۷ به صفحهٔ هدف منتقل‌شده [[ویکی‌پدیا:کند مئیدانی/دانیشیق/اسکی کند مئیدانی/آرشیو۷]] 1593700 wikitext text/x-wiki #تغییر_مسیر [[ویکی‌پدیا:کند مئیدانی/دانیشیق/اسکی کند مئیدانی/آرشیو۷]] 0w1j7v634xozfzjbtyckpn4z3fzijlt 0 11389 1593715 1568508 2026-10-04T10:13:51Z InternetArchiveBot 27960 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1593715 wikitext text/x-wiki {{Short description|ب.ا. ایالتی}} {{Coord|41.5378|-99.7951|dim:300000_region:US-NE_type:adm1st|name=Nebraska|display=title}} {{Infobox U.S. state | name = نبراسکا | official_name = نبراسکا ایالتی | image_flag = Flag of Nebraska.svg | image_seal = Nebraska-StateSeal.svg | image_map = Nebraska in United States.svg | nickname = The Cornhusker State | Former = Nebraska Territory | motto = [[Equality before the law]] | anthem = "[[Beautiful Nebraska]]"<br />[[File:"Beautiful Nebraska" - Regional anthem of Nebraska.ogg|center]] | seat = [[لینکلن، نبراسکا|لینکلن]] | OfficialLang = English | population_demonym = Nebraskan | LargestCity = [[اوماها]] | LargestMetro = [[Omaha–Council Bluffs metropolitan area|Omaha–Council Bluffs]] | Governor = {{Nowrap|[[پیت ریکتس]] ([[جومهوریتچی حیزبی (بیرلشمیش ایالتلر)|ج]])}} | Lieutenant Governor = {{Nowrap|[[مایک فولی (سیاستچی)|مایک فولی]] (ج)}} | Legislature = [[Nebraska Legislature]] | Upperhouse = | Lowerhouse = | Judiciary = [[Nebraska Supreme Court]] | Senators = {{Nowrap|[[دب فیشر]] (ج)}}<br />{{Nowrap|[[بن سس]] (ج)}} | Representative = {{Nowrap|[[Nebraska's 1st congressional district|1]]: Vacant}}<br />{{Nowrap|[[Nebraska's 2nd congressional district|2]]: [[دان بیکن]] (ج)}}<br />{{Nowrap|[[Nebraska's 3rd congressional district|3]]: [[آدریان ایسمیت (سیاستچی)|آدریان ایسمیت]] (ج)}} | postal_code = NE | TradAbbreviation = Neb., Nebr. | area_rank = 16th | area_total_sq_mi = 77,358 | area_total_km2 = 200,356 | area_land_sq_mi = 76,874 | area_land_km2 = 199,099 | area_water_sq_mi = 481 | area_water_km2 = 1,247 | area_water_percent = 0.7 | population_as_of = 2020 | population_rank = 37th | 2010Pop = 1,961,504 | population_density_rank = 43rd | 2000DensityUS = 24.94 | 2000Density = 9.63 | MedianHouseholdIncome = $59,970<ref>{{cite web|url=http://kff.org/other/state-indicator/median-annual-income/?currentTimeframe=0|website=The Henry J. Kaiser Family Foundation|title=Median Annual Household Income|access-date=December 9, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220091007/http://kff.org/other/state-indicator/median-annual-income/?currentTimeframe=0|archive-date=December 20, 2016|url-status=dead}}</ref> | IncomeRank = [[List of U.S. states and territories by income#States_and_territories_ranked_by_median_household_income|25th]] | AdmittanceOrder = 37th | AdmittanceDate = March 1, 1867 | timezone1 = [[Central Time Zone (North America)|Central]] | utc_offset1 = −06:00 | timezone1_DST = [[Central Daylight Time|CDT]] | utc_offset1_DST = −05:00 | timezone1_location = most of state | timezone2 = [[Mountain Time Zone|Mountain]] | utc_offset2 = −07:00 | timezone2_DST = [[Mountain Daylight Time|MDT]] | utc_offset2_DST = −06:00 | timezone2_location = [[Nebraska Panhandle|Panhandle]] | Latitude = [[40th parallel north|40° N]] to [[43rd parallel north|43° N]] | Longitude = 95° 19′ W to 104° 03′ W | width_mi = 210 | width_km = 340 | length_mi = 430 | length_km = 690 | elevation_max_point = [[Panorama Point]]<ref name=USGS>{{cite web |url=http://egsc.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html |title=Elevations and Distances in the United States |publisher=[[United States Geological Survey]] |year=2001 |access-date=October 24, 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111015012701/http://egsc.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html |archive-date=October 15, 2011 |accessdate=2018-01-26 |archivedate=2011-10-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111015012701/http://egsc.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html }}</ref><ref name=NAVD88>Elevation adjusted to [[North American Vertical Datum of 1988]].</ref> | elevation_max_ft = 5,424 | elevation_max_m = 1654 | elevation_ft = 2,600 | elevation_m = 790 | elevation_min_point = [[میزوری چایی]] at {{Nowrap|[[کانزاس]] border}}<ref name=USGS/><ref name=NAVD88/> | elevation_min_ft = 840 | elevation_min_m = 256 | iso_code = US-NE | website = www.nebraska.gov }} {{Infobox U.S. state symbols | Name = نبراسکا | Flag = Flag of Nebraska.svg | Seal = Seal of Nebraska.svg | Bird = [[Western meadowlark]]<ref name="Nebraska Statute 90-107">{{cite web|url=http://nebraskalegislature.gov/laws/statutes.php?statute=90-107|title=Nebraska Legislature statute 90-107|last=LTC|website=nebraskalegislature.gov|access-date=February 20, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190221112017/https://nebraskalegislature.gov/laws/statutes.php?statute=90-107|archive-date=February 21, 2019|url-status=live}}</ref> | Fish = [[Channel catfish]] | Flower = [[Solidago gigantea|Tall Goldenrod]]<ref name="Nebraska Statute 90-101">{{cite web|url=http://nebraskalegislature.gov/laws/statutes.php?statute=1-101|title=Nebraska Legislature statute 1-101|last=LTC|website=nebraskalegislature.gov|access-date=February 20, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190221112102/https://nebraskalegislature.gov/laws/statutes.php?statute=1-101|archive-date=February 21, 2019|url-status=live}}</ref> | Grass = [[Little bluestem]]<ref name="Nebraska Statute 90-112">{{cite web|url=http://nebraskalegislature.gov/laws/statutes.php?statute=90-112|title=Nebraska Legislature statute 90-112|last=LTC|website=nebraskalegislature.gov|access-date=February 20, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190221112122/https://nebraskalegislature.gov/laws/statutes.php?statute=90-112|archive-date=February 21, 2019|url-status=live}}</ref> | Insect = [[Western honey bee]]<ref name="Nebraska Statute 90-114">{{cite web|url=http://nebraskalegislature.gov/laws/statutes.php?statute=90-114|title=Nebraska Legislature statute 90-114|last=LTC|website=nebraskalegislature.gov|access-date=February 20, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190221112119/https://nebraskalegislature.gov/laws/statutes.php?statute=90-114|archive-date=February 21, 2019|url-status=live}}</ref> | Mammal = [[White-tailed deer]]<ref name="Nebraska Statute 90-117">{{cite web|url=http://nebraskalegislature.gov/laws/statutes.php?statute=90-117|title=Nebraska Legislature statue 90-117|last=LTC|website=nebraskalegislature.gov|access-date=February 20, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190221112042/https://nebraskalegislature.gov/laws/statutes.php?statute=90-117|archive-date=February 21, 2019|url-status=live}}</ref> | Tree = [[کانادا قوْواغی]]<ref name="Nebraska Statute 90-113">{{cite web|url=http://nebraskalegislature.gov/laws/statutes.php?statute=90-113|title=Nebraska Legislature statute 90-113|last=LTC|website=nebraskalegislature.gov|access-date=February 20, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190221112104/https://nebraskalegislature.gov/laws/statutes.php?statute=90-113|archive-date=February 21, 2019|url-status=live}}</ref> | Fossil = [[Mammoth]]<ref name="Nebraska Statute 90-109">{{cite web|url=http://nebraskalegislature.gov/laws/statutes.php?statute=90-109|title=Nebraska Legislature statute 90-109|last=LTC|website=nebraskalegislature.gov|access-date=February 20, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190221112045/https://nebraskalegislature.gov/laws/statutes.php?statute=90-109|archive-date=February 21, 2019|url-status=live}}</ref> | Beverage = [[سود]]<br />Soft drink: [[Kool-aid]] | Dance = [[Square dance]] | Gemstone = [[Chalcedony|Blue agate]]<ref name="Nebraska Statute 90-108">{{cite web|url=http://nebraskalegislature.gov/laws/statutes.php?statute=90-108|title=Nebraska Legislature statute 90-108|last=LTC|website=nebraskalegislature.gov|access-date=February 20, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190221112040/https://nebraskalegislature.gov/laws/statutes.php?statute=90-108|archive-date=February 21, 2019|url-status=live}}</ref> | Other = '''River:''' [[پلت چایی]] | Rock= [[Agate|Prairie agate]]<ref name="Nebraska Statute 90-110">{{cite web|url=http://nebraskalegislature.gov/laws/statutes.php?statute=90-110|title=Nebraska Legislature statute 90-110|last=LTC|website=nebraskalegislature.gov|access-date=February 20, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190221112100/https://nebraskalegislature.gov/laws/statutes.php?statute=90-110|archive-date=February 21, 2019|url-status=live}}</ref> | Slogan = ''Welcome to NEBRASKAland where the West begins''<ref name="Nebraska Statute 90-105">{{cite web|url=http://nebraskalegislature.gov/laws/statutes.php?statute=90-105|title=Nebraska Legislature statute 90-105|last=LTC|website=nebraskalegislature.gov|access-date=September 4, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170904204225/http://nebraskalegislature.gov/laws/statutes.php?statute=90-105|archive-date=September 4, 2017|url-status=live}}</ref> [[File:The official symbol and slogan for the State of Nebraska.jpg|160px|The Official Symbol and Slogan of Nebraska]] | Soil = [[Holdrege (soil)|Holdrege series]] | Route Marker = N-92.svg | Quarter = | QuarterReleaseDate = 2006 }} '''نبراسکا''' ({{اینگیلیسجه|Nebraska}}) ({{IPAc-en|audio=en-us-Nebraska.ogg|n|ə|ˈ|b|r|æ|s|k|ə}})[[آمریکا بیرلشمیش ایالت‌لری|آمریکا بیرلشمیش ایالت‌لر]] اؤلکه سینین بیر ایالتی دیر. == قایناقلار == {{قایناق}} ==خاریجی لینکلر== {{Sister project links|voy=Nebraska}} * [http://www.nebraska.gov/ Nebraska state government] * [https://www.visitnebraska.com/ Nebraska Division of Travel and Tourism] * [https://web.archive.org/web/20080507034702/http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=NE Energy Profile for Nebraska] * [http://www.usgs.gov/state/state.asp?State=NE USGS real-time, geographic, and other scientific resources of Nebraska] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061230094104/http://www.usgs.gov/state/state.asp?State=NE |date=December 30, 2006 }} * [http://www.ers.usda.gov/data-products/state-fact-sheets/state-data.aspx?StateFIPS=31&StateName=Nebraska#.U8BCjfldUeo Nebraska State Facts from USDA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714204434/http://www.ers.usda.gov/data-products/state-fact-sheets/state-data.aspx?StateFIPS=31&StateName=Nebraska#.U8BCjfldUeo |date=2014-07-14 }} * [http://nebraskaccess.ne.gov/NEfaq.asp Nebraska Frequently Asked Questions] * [http://www.nlc.state.ne.us/docs/pilot/pilot.html Nebraska State Publications Online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511134402/http://www.nlc.state.ne.us/docs/pilot/pilot.html |date=May 11, 2011 }} * [https://web.archive.org/web/20060719145314/http://www.city-data.com/city/Nebraska.html Nebraska city-data] * {{Curlie|Regional/North_America/United_States/Nebraska}} * [http://www.nebraskastudies.org nebraskastudies.org] History of Nebraska from Nebraska Department of Education, Nebraska State Historical Society, and NET * [https://web.archive.org/web/20080515221725/http://wikis.ala.org/godort/index.php/Nebraska Nebraska State Databases] Annotated list of searchable databases produced by Nebraska state agencies and compiled by the Government Documents Roundtable of the American Library Association. * {{OSM relation|161648}} {{S-start}} {{S-bef|before=[[نوادا]]}} {{S-ttl|title=[[بیرلشمیش ایالتلرینه قوشولان ایالترین لیستی تاریخ اساسیندا]]|years=Admitted on March 1, 1867 (37th)}} {{S-aft|after=[[کولورادو]]}} {{S-end}} {{Navboxes |title = <span style="font-size:11pt;">Topics related to Nebraska</span><br />''Cornhusker State'' |list = {{Nebraska|expanded}} {{بیرلشمیش ایالتلرین سیاسی بؤلوملری}} |state=expanded}} {{Authority control}} [[بؤلمه:نبراسکا]] [[بؤلمه:۱۸۶۷ میلادی ایلده قورولان بؤلگه‌لر و اؤلکه‌لر]] [[بؤلمه:بیرلشمیش ایالتلرین ایالتلری]] [[بؤلمه:اورتا غرب بیرلشمیش ایالتلر]] [[بؤلمه:ویدئو کلیپلری اولان مقاله‌لر]] [[Category:U.S. states with multiple time zones]] [[بؤلمه:۱۸۶۷ - جی ایلینده آمریکا بیرلشمیش ایالتلری اؤلکه‌سینده یارانانلار]] [[Category:Contiguous United States]] i962tocf4x1yggkwhtwyulc4a20uzv4 0 31485 1593709 1444632 2026-10-04T04:28:13Z Gliwi 5256 ([[c:GR|GR]]) [[File:Wappen Heldrungen.png]] → [[File:DEU Heldrungen (An der Schmücke) COA.svg]] PNG → SVG 1593709 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = هلدرونقن |settlement_type = [[آلمان شهرلرین نۆفوسا گؤره سیرالانماسی|شهر]] |nickname = |motto = <!-- Images --> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |image_seal =DEU Heldrungen (An der Schmücke) COA.svg <!-- Maps --> |<!--|pushpin_map = |pushpin_label_position =left |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = |image_map = |mapsize = 300px |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = <!-- Location --> |subdivision_type = [[دۆنیا اؤلکه‌لری‌|اؤلکه‌]] |subdivision_name = {{flagu|آلمان|size=23px}} |subdivision_type1 = [[آلمان ایالتلری|ایالت]] |subdivision_name1 =Thüringen |subdivision_type2 = ناحیه |subdivision_name2 = <!-- Government --> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = [[بلدیه باشچی‌سی]] |leader_name = |leader_title1 = |leader_name1 = |established_title = |established_date = <!-- Area --> |unit_pref = |area_footnotes = |area_magnitude = |area_total_km2 = 23.29 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = <!-- Population --> |population_as_of = 2015 |population_footnotes = |population_total =2297 |population_density_km2 = auto |population_density_sq_mi = <!-- General information --> |timezone = |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |elevation_footnotes = |elevation_m =128 |elevation_ft = |coordinates ={{coord|51|18|5|N|11|13|0|E|format=dms|display=inline,title}} |postal_code_type = |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = پوستال کود |blank1_info = 6577 |website = |footnotes = }} {{Location map|Germany |float = left|width=350 | caption =هلدرونقن شهرین نقشه اۆستونده یئری| label = هلدرونقن|position=right|background=white|lat=51.18|long=11.13}} '''هلدرونقن''' ({{Lang-de|Heldrungen}}) [[آلمان|آلمانین]] [[تورینقن]] [[ایالت|ایالتینده]] یئر آلان بیر شهردیر و ۱۲۸ متر [[دنیز سئویه‌سی|دنیز سئویه‌سیندن]] اۇجالیقی وار. ۲۰۱۵-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۲۲۹۷ نفر دیر. بۇ شهرین ۲۳٫۲۹ کیلومتر موربّع ساحه سی وار.<br /> == جوغرافی == <br />[[file:DEU Heldrungen (An der Schmücke) COA.svg|400px|thumb|left| هلدرونقن شهرین [[آرم|آرمی]]]]<br /> == گؤرونتولر == <gallery> Festung heldrungen03.jpg Rathaus Heldrungen.JPG Kirche Heldrungen.JPG Golgathakirche Heldrungen.JPG </gallery> == بیرده باخ == * [[آلمان]] * [[آلمان شهرلرین نۆفوسا گؤره سیرالانماسی]] == ائشیک باغلانتی‌لار == == قایناق‌لار == http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_hh.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120308232346/http://statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_hh.asp |date=2012-03-08 }} - آلمانین آمار ایداره سی {{آلمان شهرلری}} [[بؤلمه:آلمان شهرلری]] kmt84t83ixkwkh0vie0z65eerct0vlr 0 41175 1593719 1577442 2026-10-04T11:06:06Z Ziv 53795 ([[c:GR|GR]]) [[File:Flaggenentwurf Deutsch Ostafrika 1914.svg]] → [[File:Flaggenentwurf 3 Deutsch Ostafrika 1914.svg]] [[c:COM:FR#FR1|Criterion 1]] · Request from the original uploader 1593719 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country |native_name= Deutsch-Ostafrika |conventional_long_name=German East Africa |common_name=German East Africa |image_map = German east africa map.png |image_map_caption = |continent =آفریقا |region = دوْغو آفریقا |p1 = German East Africa Company |flag_p1 = Flag of the German East Africa Company.svg |p2 = Sultanate of Zanzibar |flag_p2 = Flag of Zanzibar Under British Rule.svg |p3 = Kingdom of Rwanda |flag_p3 = |s1 = Tanganyika (territory) |flag_s1 = Flag of Tanganyika (1919-1961).svg |s2 = Kenya Colony |flag_s2 = Flag of Kenya (1921–1963).svg |s3 = Ruanda-Urundi |flag_s3 = Flag of Belgium (civil).svg |image_flag = Flag of Deutsch-Ostafrika.svg |flag = |flag_type = بایراق |image_coat = Proposed Coat of Arms East Africa 1914.png |symbol_type = |coa_size = 150px |era =New Imperialism |status = Colony |government_type = |event_start =[[German East Africa Company|Established]] |life_span = |year_start = ۱۸۸۵ |event_pre = |date_pre = |event1 = [[Heligoland–Zanzibar Treaty|Border agreement]] |date_event1 = ۴۲۹۱۷ |event2 = Maji Maji Rebellion |date_event2 = ۴۳۰۲۹ |event3 =Surrender to Britain |date_event3 = ۴۳۰۶۴ |event4 = |date_event4 = |event5 = |date_event5 = |event_end = [[Treaty of Versailles|Disestablished]] |year_end = ۱۹۱۹ |date_end = |event_post = |date_post = |p1 = |image_p1 = |border_p1 = |s1 = |flag_s1 = |border_s1 = |capital = |common_languages =[[آلمان دیلی]] |currency = |religion =[[ایسلام]] |title_leader = [[Emperor of Germany|Emperor]] |leader1 = [[William I, German Emperor|Wilhelm I]] |year_leader1 = ۱۸۷۱–۱۸۸۸ |leader2 = |year_leader2 = |leader3 = |year_leader3 = |leader4 = |year_leader4 = |leader5 = |year_leader5 = |leader6 = |year_leader6 = |leader7 = |year_leader7 = |leader8 = |year_leader8 = |stat_year3 = |stat_area3 = |stat_pop3 = |stat_year4 = |stat_area4 = |stat_pop4 = |stat_year5 = |stat_area5 = |stat_pop5 = |stat_year6 = |stat_area6 = |stat_pop6 = |stat_year7 = |stat_area7 = |stat_pop7 = |stat_year8 = |stat_area8 = |stat_pop8 = |today = |footnote_a = |footnote_b = }} '''آلمان دوْغو آفریقاسی''' ({{lang-en|German East Africa}}, {{lang-fa|آفریقای خاوری آلمان}}، {{lang-ar|شرق أفريقيا الألماني}}، {{lang-fr|Afrique orientale allemande}}, {{lang-de|Deutsch-Ostafrika}}, {{lang-it|Africa Orientale tedesca}}, {{lang-ru|Германская Восточная Африка}}) [[آفریقا|آفریقادا]] بیر اسکی دؤولت. [[ایسلام]] بۇ اؤلکه‌نین [[رسمی دین|رسمی دینی]]دی؛ و [[آلمان دیلی]] [[رسمی دیل|رسمی دیلیدی]]. آلمان دوْغو آفریقاسی ۱۸۸۵ میلادی ایلینده قۇرولدو و ۱۹۱۹ میلادی ایلینده داغیلدی. == گؤرونتولر == <gallery> File:Eckenbrecher Tropische Landschaft in Deutsch-Ostafrika.jpg File:Fort von Bagamono.jpg File:German WW1 Memorial in Iringa.jpg File:Der Durchbruch der Schutztruppe Deutsch-Ostafrika über den Rowuma MItte November 1917. Darstellung von Carl Arriens.jpg File:German East Africa MKL Bd. 14 1890 (128624470).jpg File:Deutsch Ost-Afrika,1892.jpg File:1911GermanEastAfrica.png File:World War I in East Africa.jpg File:Bundesarchiv Bild 105-DOA0793, Deutsch-Ostafrika, Sisalpflanzung.jpg File:Bundesarchiv Bild 105-DOA0876, Deutsch-Ostafrika, Sisalfabrik.jpg File:Bundesarchiv Bild 105-DOA3056, Deutsch-Ostafrika, Askarikompanie.jpg File:Bundesarchiv Bild 105-DOA0184, Deutsch-Ostafrika, Wuga, Schule.jpg File:027-1425-056 Bahnhof Tengeni mit Zügen der Sigibahn und der Usambara-Bahn.jpg File:Bundesarchiv Bild 105-DOA3114, Deutsch-Ostafrika, Reiter zu Pferd.jpg File:Flaggenentwurf 3 Deutsch Ostafrika 1914.svg </gallery> == بیرده باخ == * [[تاریخ]] * [[ایمپیراتورلوق]] * [[ساحه اساسیندا اؤلکه‌لر]] * [[ساحه اساسیندا ایمپیراتورلوقلار]] == قایناقلار == {{قایناق}} * اینگلیسیجه ویکی‌پدیا {{ایمپیراتورلوقلار}} [[بؤلمه:تاریخی دؤولتلر]] 55jma2oyfzmafd8x7c97qi665624u3u 0 53914 1593695 1126594 2026-10-03T22:48:52Z Raippa-Valli 64697 File 1593695 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = میرچا الیاده | embed = | honorific_prefix = | honorific_suffix = | image =Mircea.eliade.jpg | image_size = | image_upright = | alt = | caption = | native_name = | native_name_lang = | pseudonym = | birth_name = | birth_date ={{birth date|1907|3|9}} | birth_place = [[بوخارست]], [[رومانیا کراللیغی]] | death_date ={{death date and age|1986|4|22|1907|3|9}} | death_place = [[Chicago]], [[ایلینوی ایالتی]], United States | resting_place = | occupation = [[Historian]], [[فیلسوف]], قیسا حکایه [[یازیچی]], [[ژورنالیست]],, [[رومانچی]] | language = | nationality = Romanian | citizenship = | education = | alma_mater = | period = 1921–1986 | genre = | subject = | movement = [[Modernism]] | notableworks = | spouse = | partner = | children = | relatives = | awards = | signature = | signature_alt = | years_active = | module = | website = | portaldisp = | influences = [[انوره دو بالزاک]], [[Surendranath Dasgupta]], [[Julius Evola]], [[جیمز فریزر]], [[آندره ژید]], [[رنه گنون]], [[Bogdan Petriceicu Hasdeu]], [[آلدوس هاکسلی]], [[Nae Ionescu]], [[Nicolae Iorga]], [[کارل قوستاو یونق]], [[رودلف اتو]], [[Giovanni Papini]], [[Gerardus van der Leeuw]], [[میگل د اونامونو]], [[Joachim Wach]] }} [[فایل:Stamp_of_Moldova_038.jpg|بندانگشتی|Mircea Eliade]] '''میرچا الیاده''' ({{Lang-en|'''Mircea Eliade'''}}) [[رومانچی]]، قیسا حکایه [[یازیچی]] - ، [[موسیقی‌چی]] و [[یازیچی]] - 2625 تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۹  ایل عومر ائله‌ییب و ۲۲ آوریل ۱۹۸۶ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. == بیرده باخ == *[[ادبی تنقیدچی]] *[[ادبیات تاریخی]] *[[ادبیات آخیملاری]] == قایناق‌لار == {{قایناق}} اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«[[:en:Mircea Eliade|Mircea Eliade]]»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر). == ائشیک باغلانتی‌لار == {{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو | یازار =no | ویکی‌سؤزلوک =no | ویکی‌کیتاب =no | ویکی‌سؤز =no | ویکی‌قایناق =no | ویکی‌آمبار =Mircea Eliade | ویکی‌خبر =no | ویکی‌گیل =no | ویکی‌دولانما =no | ویکی‌بیلیم‌یورد =no }} {{ادبیات نؤعلری}} [[بؤلمه:رومانیلی فیلسوفلار]] [[بؤلمه:مسیحی یازیچیلار]] [[بؤلمه:رومانیلی دیپلوماتلار]] gldvkewig6runrabwbtikx0yhjuzano 0 54442 1593687 1593686 2026-10-03T12:27:37Z Schizo1900 64763 «گوته‌نین اوْن گئجه‌سی» (مهر ۱۳۵۶) بؤلومو، باباچاهی‌نین شعر اوْخوماسینین پوستری و سسی (Commons, CC BY-SA 4.0)؛ ۱۱۹ قایناق یانلیشی دۆزلدیلدی (cite web → citation) 1593687 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = علی باباچاهی | image = A.Babachahi.jpg | pseudonym = ع. فریاد (گنجلیک ایللرینده) | birth_date = {{birth date|df=yes|1942|11|11}}<br />(۲۰ آبان ۱۳۲۱) | birth_place = {{Interlanguage link|بندر کنگان|fa|بندر کنگان}}، [[بوشهر اوستانی]]، [[ایران]] | death_date = {{death date and age|df=yes|2026|2|23|1942|11|11}}<br />(۴ اسفند ۱۴۰۴) | death_place = [[کرج]]، ایران | resting_place = کرج، {{Interlanguage link|بهشت سکینه|fa|بهشت سکینه}} | occupation = شاعیر، ادبیات تنقیدچیسی، آراشدیرماچی، یازیچی | language = فارسجا | nationality = ایرانلی | education = [[شیراز بیلیم‌یوردو]]، ادبیات فاکولته‌سی | organization = {{Interlanguage link|ایران یازیچیلار کانونو|fa|کانون نویسندگان ایران}} | spouse = فرخنده بختیاری | children = غزل، بهرنگ | awards = {{Interlanguage link|احمد شاملو شعر اؤدولو|fa|جایزه شعر احمد شاملو}} (۱۳۹۴، اورتاق) }} '''علی باباچاهی''' (۲۰ آبان ۱۳۲۱ – ۴ اسفند ۱۴۰۴؛ ۱۱ نوْوامبر ۱۹۴۲ – ۲۳ فوریه ۲۰۲۶) ایرانلی [[شاعیر]]، ادبیات [[تنقیدچی|تنقیدچیسی]]، [[آراشدیرما|آراشدیرماچی]] و [[یازیچی]] ایدی.<ref name="bbc-obit">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی، شاعر و منتقد ادبی درگذشت|trans-title=Ali Babachahi, poet and literary critic, has died|url=https://www.bbc.com/persian/articles/cgjzy7jgpndo|website=BBC Persian|date=23 February 2026|access-date=1 October 2026}}</ref> اوْ، [[نیما یوشیج|نیما]]دان سوْنراکی نسیلده فارس دیلینده یئنی شعرین تانینمیش سیمالاریندان ساییلیردی و ۱۳۷۰-جی ایللرده «نیمادان سوْنراکی شعر» (''شعر پسانیمایی'') و داها سوْنرا «باشقا دوروملو شعر» (''شعر در وضعیت دیگر'') تئرمینلرینی اوْرتایا آتماقلا، چاغداش ایران شعرینین ان چوْخ تارتیشیلان نظریه‌چیلری و تنقیدچیلریندن بیرینه چئوریلدی.<ref name="khabar">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Zeynab Kazemkhah|script-title=fa:باباچاهی جسور علیه تکرار / وداع با جان‌به‌دربرده از حادثهٔ سقوط اتوبوس هنرمندان در ارمنستان / شش دهه عصیان و پوست‌اندازی|trans-title=Babachahi, bold against repetition / Farewell to a survivor of the artists' bus incident in Armenia / Six decades of rebellion and renewal|url=https://www.khabaronline.ir/news/2186284|website=KhabarOnline|date=23 February 2026|access-date=1 October 2026}}</ref> باباچاهی تخمینن اوْن سگگیز ایل [[بوشهر]]ده ادبیات مۆعلّیمی اوْلدو؛ ۱۳۴۶-جی ایلده بو شهرده ''تکاپو'' آدلی ادبی درگینی یاییملادی، بو درگی [[ساواک]]ین باسقیسی آلتیندا باغلاندی. ۱۳۵۶-جی ایلین مهر آییندا تهراندا کئچیریلن «{{Interlanguage link|گوته‌نین اوْن گئجه‌سی|fa|شبهای نویسندگان و شاعران ایران}}»ده شعر اوْخودو. [[ایران ایسلام اینقیلابی|اینقیلاب]]دان سوْنرا، ۱۳۶۲-جی ایلده مجبوری تقاعده گؤندریلدی.<ref name="bbc-obit" /><ref name="mahjoubi">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Hessam Mahjoubi|script-title=fa:وقتی علیه علی باباچاهی شعار «دیکتاتور شتاب کن، اشعار ما را چاپ کن» سر دادند|trans-title=When they chanted against Ali Babachahi: "Dictator, hurry up, print our poems!"|url=https://www.bbc.com/persian/articles/cly83pdqmd9o|website=BBC Persian|date=24 February 2026|access-date=1 October 2026}}</ref> اوْ، ایللر بوْیو ''{{Interlanguage link|آدینه|fa|آدینه (نشریه)}}'' آیلیق درگیسینین شعر صحیفه‌لرینین رئداکتوْرو اوْلدو، {{Interlanguage link|ایران یازیچیلار کانونو|fa|کانون نویسندگان ایران}}نون عۆضوو ایدی و ۱۳۷۵-جی ایلده {{Interlanguage link|ارمنستان اتوبوسو حادثه‌سی|fa|ماجرای اتوبوس ارمنستان}} زامانی دره‌یه آتیلماسی پلانلاشدیریلان اتوبوسون سرنیشینلریندن بیری ایدی.<ref name="kanoon">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Writers' Association of Iran|script-title=fa:بیانیه‌ی کانون نویسندگان ایران در مورد درگذشت علی باباچاهی|trans-title=Statement of the Writers' Association of Iran on the death of Ali Babachahi|url=https://www.iran-emrooz.net/index.php/news2/more/126150/|website=Iran Emrooz|date=24 February 2026|access-date=1 October 2026}}</ref> اوْنون ''{{Interlanguage link|این کشتی پر اسرار|fa|این کشتی پراسرار}}'' («بو سیرلی گمی») آدلی شعر توپلوسو ۱۳۹۴-جۆ ایلده بیرینجی {{Interlanguage link|احمد شاملو شعر اؤدولو|fa|جایزه شعر احمد شاملو}}نون اورتاق قازانانی سئچیلدی.<ref name="zamaneh2016">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Mohammad Tangestani|script-title=fa:علی باباچاهی: این کشتی پراسرار|trans-title=Ali Babachahi: This Mysterious Ship|url=https://www.radiozamaneh.com/255182/|website=Radio Zamaneh|date=10 January 2016|access-date=1 October 2026}}</ref> اوْندان شعر، تنقید و آراشدیرما ساحه‌لرینده اوْتوزدان آرتیق کیتاب یاییملانمیشدیر.<ref name="kanoon" /><ref name="khabar" /> == حیاتی == === اوشاقلیق و گنجلیک ایللری === علی باباچاهی ۲۰ آبان ۱۳۲۱-ده (۱۱ نوْوامبر ۱۹۴۲) [[بوشهر اوستانی]]نین {{Interlanguage link|بندر کنگان|fa|بندر کنگان}} شهرینده دۆنیایا گلدی و اوشاقلیغینی جفره کندینده کئچیردی. اوْ، عاییله‌نین سوْن اوشاغی ایدی. اؤز دئدیگینه گؤره، شعرله ایلک تانیشلیغی جفره‌نین کۆچه‌لرینده حلوا و کیتاب ساتان بیر دوره‌گرد واسیطه‌سیله اوْلموشدو؛ بو کیتابلارین آراسیندا {{Interlanguage link|عبید زاکانی|fa|عبید زاکانی}}نین ''{{Interlanguage link|موش و گربه|fa|موش و گربه}}'' («سیچان و پیشیک») اثری ده وار ایدی. قارداشلاری واسیطه‌سیله ده {{Interlanguage link|توده پارتیسی|fa|حزب توده ایران}}نین سیاسی کیتابلاری و ''امید ایران''، ''{{Interlanguage link|سپید و سیاه|fa|سپید و سیاه}}'' و ''روشنفکر'' کیمی درگیلرله تانیش اوْلدو.<ref name="mahjoubi" /> اوْرتا مکتبی بوشهرده اوْخودو و اوْرادا {{Interlanguage link|منوچهر آتشی|fa|منوچهر آتشی}} و {{Interlanguage link|محمدرضا نعمتی‌زاده|fa|محمدرضا نعمتی‌زاده}}نین شاگیردی اوْلدو؛ سوْنرالار نعمتی‌زاده‌نی اؤز شاعیرلیک روحونون فورمالاشماسیندا چوْخ تأثیرلی ساییردی. اؤز روایتینه گؤره، اوْن اۆچ-اوْن دؤرد یاشلاریندا «باران» («یاغیش») آدلی بیر شعری آتشی‌یه اوْخودو و آتشی اوْندان بو شعری صینیفده اوْخوماسینی ایسته‌دی؛ اوْ، بو حادثه‌نی اؤزونون «شاعیر اوْلما ماجراسینین باشلانغیجی» ساییردی. بوشهرین و سوْنرا [[شیراز]]ین اوْرتا مکتبلری آراسیندا کئچیریلن ادبی یاریشمادا بیرینجی یئری توتدو و اوْرتا مکتبین سوْن ایللرینده ایلک شعرلری «ع. فریاد» تخلّوصو ایله ''امید ایران'' و ''{{Interlanguage link|زن روز|fa|زن روز}}'' درگیلرینده چاپ اوْلوندو.<ref name="mahjoubi" /> ''امید ایران'' اوْنون شعرلریندن بیرینی «هفته‌نین ان یاخشی شعری» سئچندن سوْنرا، شعرلرینی اؤز اصلی آدی ایله یاییملاماغا باشلادی.<ref name="khabar" /> === بیلیم‌یوردو و مۆعلّیملیک ایللری === باباچاهی ۱۳۴۰-جی ایلده، اوْن دوققوز یاشیندا، [[شیراز بیلیم‌یوردو]]نون ادبیات فاکولته‌سینه داخیل اوْلدو<ref name="mahjoubi" /> (بعضی قایناقلار اوْنون گیریش ایلینی ۱۳۳۹ گؤسترمیشلر<ref name="kanoon" /><ref name="khabar" />). بو دؤورده {{Interlanguage link|علیرضا طبایی|fa|علیرضا طبایی}} و {{Interlanguage link|منصور اوجی|fa|منصور اوجی}} کیمی شاعیرلرله تانیش اوْلدو و اوْنلار شیرازین زند خیابانینداکی بیر کافه‌ده شعرلرینی بیر-بیرینه اوْخویوردولار. باباچاهی اؤیرنجیلیک ایللرینده حئکایه ده یازیردی، آنجاق شیرازلی یازیچی محمد مؤذن اوْنا «یاخشی نثر یازیچیسی دئییل» دئدیکدن سوْنرا، حئکایه‌چیلیگی بوراخیب شعره و شعر تنقیدینه یؤنلدی. ۱۳۴۲ و ۱۳۴۳-جۆ ایللرده شعرلرینین ''{{Interlanguage link|فردوسی (درگی)|fa|فردوسی (مجله)|lt=فردوسی}}'' هفته‌لیک درگیسینده یاییملانماسی، اوْنون ادبی یوْلونو داها آیدین ائتدی.<ref name="mahjoubi" /> تحصیلینی و [[ایجباری عسگرلیک|عسگرلیک خیدمتینی]] بیتیردیکدن سوْنرا، ۱۳۴۵-جی ایلده بوشهرده ادبیات مۆعلّیمی کیمی ایشه گؤتورولدو<ref name="mahjoubi" /> و تخمینن اوْن سگگیز ایل بو شهرین مکتبلرینده درس دئدی.<ref name="khabar" /> ایشه گیردیکدن اۆچ ایل سوْنرا (۱۳۴۸) ائولندی.<ref name="mahjoubi" /> حیات یوْلداشی فرخنده بختیاری بوشهرین اوْرتا مکتبلرینده مۆعلّیم ایدی<ref name="artebox">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:هنرمند – علی باباچاهی|trans-title=Artist – Ali Babachahi|url=https://artebox.ir/Artist/Intro/254/|website=Artebox|access-date=1 October 2026}}</ref> و بو ائولیلیکدن غزل آدلی بیر قیزی و بهرنگ آدلی بیر اوْغلو وار.<ref name="artebox" /><ref name="tabnak">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی درگذشت|trans-title=Ali Babachahi has died|url=https://www.tabnak.ir/fa/news/1359368|website=Tabnak (from ISNA)|date=23 February 2026|access-date=1 October 2026}}</ref> === ''تکاپو'' درگیسی و اینقیلابدان اؤنجه‌کی فعالیتلری === باباچاهی ۱۳۴۶-جی ایلین پاییزیندا بوشهرده ''تکاپو'' («چالیشما») ادبی درگیسینین باش رئداکتوْرلوغونو اۆستلندی.<ref name="khabar" /><ref>{{cite book|language=fa|author1=Seyyed Ghasem Hashemi|script-title=fa:صد سال مطبوعات بوشهر|trans-title=A Hundred Years of the Bushehr Press|page=300}}</ref> بو درگی [[تهران]]ین ضیالی چئوره‌لرینده ماراقلا قارشیلاندی؛ [[احمد شاملو]]نون رئداکتوْرلوغو ایله چیخان ''{{Interlanguage link|خوشه|fa|خوشه (مجله)}}'' درگیسی اوْندان یازیلار نقل ائتدی و اوْنون امکداشلارینی «بوگونکو ایران شعرینین چالیشقانلاری» آدلاندیردی. بونونلا بئله، ''تکاپو'' یالنیز اۆچ ساییسی چیخاندان سوْنرا، ۱۳۴۷-جی ایلده گۆونلیک قوروملارینین باسقیسی آلتیندا و ایجازه‌سی اوْلمادیغی بهانه‌سیله باغلاندی.<ref name="khabar" /><ref name="bbc-obit" /> اوْنون ایلک شعر توپلوسو ''در بی‌تکیه‌گاهی'' («دایاقسیزلیقدا») ده ۱۳۴۶-جی ایلده شاعیرین اؤز خرجی ایله یاییملاندی و نیمایی وزنلرده یازیلمیش شعرلری احتیوا ائدیردی. اوْندان سوْنرا ''جهان و روشنایی‌های غمناک'' («دۆنیا و غم‌لی ایشیقلار»، ۱۳۴۹)، ''از نسل آفتاب'' («گۆنشین نسلیندن»، ۱۳۵۳) و ''صدای شن'' («قومون سسی»، ۱۳۵۶) کیتابلارینی یاییملادی و ائینی دؤورده اوشاقلار اۆچۆن ده ایکی شعر کیتابی چاپ ائتدیردی.<ref name="mahjoubi" /> اوْنون شعرلری او زامانین ضیالی نشریه‌لرینده، او جۆمله‌دن ''خوشه'' و ''فردوسی''ده چاپ اوْلوردو<ref name="kanoon" /> و ''روشنفکر'' و ''رودکی'' کیمی درگیلرله امکداشلیق ائدیردی.<ref name="bbc-obit" /> باباچاهی بو ایللرده شعر تنقیدی ده یازیردی. اوْنون ''فردوسی''ده چیخان ایلک تنقیدی [[رضا براهنی]]نین بیر مقاله‌سینه جاواب ایدی؛ سوْنرا {{Interlanguage link|یدالله رؤیایی|fa|یدالله رؤیایی}}نین شعرینه قارشی کسکین مقاله‌لر یازدی. اوْ، او دؤورده «{{Interlanguage link|حجم شعری|fa|شعر حجم}}» و «یئنی دالغا» (''موج نو'') آخیملارینین جیدّی تنقیدچیلریندن ایدی و سوْنرالار او ایللر حاقیندا دئدی: «من او ایللرده بیر آز ایدئوْلوْژی‌زده یا دا آب-هاوا‌زده ایدیم»؛ اوْنون بو آخیملار، اؤزللیکله حجم شعری حاقینداکی گؤروشو سوْنراکی اوْن ایللیکلرده دَییشدی.<ref name="mahjoubi" /> اوْ، ۱۴۰۱-جی ایلین شهریور آییندا رؤیایی‌نین وفاتی مۆناسیبتیله {{Interlanguage link|ایسنا|fa|ایسنا}} ایله مۆصاحیبه‌سینده بو شاعیری «مؤعتبر بیر شاعیر» و «ایران و فرانسه شعرینه یئترینجه حاکیم» اوْلان آوانقارد بیر سیما آدلاندیردی؛ اوْنون ادبی وارلیغینا اینانجینی و «همیشه شعرلرینی تقدیر» ائتدیگینی سؤیله‌دی، آنجاق حجم شعری بیان‌نامه‌سینی «چوْخ تکلّوفلو» و «غئیری-علمی و شاعیرانه بیر بیانا» مالیک ساییردی.<ref name="isna1401">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Neda Valipour|script-title=fa:علی باباچاهی: برخی با شعرهای «رویایی» میانه خوبی نداشتند|trans-title=Ali Babachahi: some did not get on well with Royaee's poems|url=https://www.isna.ir/news/1401062619032/|website=ISNA|date=17 September 2022|access-date=2 October 2026}}</ref> اؤز دئدیگینه گؤره، اوْنون سیاسی فعالیتی اینقیلابا قدر کۆلتورل بیر یؤن داشیییردی، آنجاق اینقیلاب عرفه‌سینده «داها سوموت و عملی» بیر شکیل آلدی.<ref name="mahjoubi" /> === «گوته‌نین اوْن گئجه‌سی» (مهر ۱۳۵۶) === [[فایل:Ten Nights of Goethe poster, October 1977, by Bozorg Khezraei.png|بندانگشتی|«ایران یازیچی و شاعیرلرینین گئجه‌لری»نین پوستری (مهر ۱۳۵۶)، بزرگ خضرایی‌نین طرحی؛ باباچاهی‌نین آدی ۲۴ مهرین پروْقرامیندا گلیب.]] ==== کئچیریلمه‌سی و اؤنمی ==== ۱۳۵۶-جی ایلین ۱۸–۲۷ مهرینده (۱۰–۱۹ اوْکتیابر ۱۹۷۷) {{Interlanguage link|ایران یازیچیلار کانونو|fa|کانون نویسندگان ایران}}، {{Interlanguage link|گوته اینستیتوتو|fa|انستیتو گوته}} ایله امکداشلیق ائده‌رک، [[تهران]]دا پهلوی خیابانیندا (ایندیکی ولیعصر خیابانی) یئرله‌شن ایران و آلمان مدنی علاقه‌لر انجمنی‌نین باغیندا «ایران یازیچی و شاعیرلرینین گئجه‌لری» آدی ایله اوْن گئجه چیخیش و شعر اوْخوما مراسیمی کئچیردی؛ بو گئجه‌لر سوْنرا «{{Interlanguage link|گوته‌نین اوْن گئجه‌سی|fa|شبهای نویسندگان و شاعران ایران}}» آدی ایله تانیندی.<ref name="azadi-dahshab">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:ده شب: شب‌های شعر گوته|trans-title=Ten Nights: the Goethe poetry nights|url=https://azadi.art/%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D8%A8|website=Azadi (azadi.art)|date=19 December 2022|access-date=3 October 2026}}</ref><ref name="iranica-goethe">{{cite encyclopedia|last=Chehabi|first=H. E.|title=Goethe Institute|encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]]|volume=XI|issue=1|pages=43–44|date=15 December 2001|url=https://www.iranicaonline.org/articles/goethe-institute/|doi=10.1163/2330-4804_EIRO_COM_2212|access-date=3 October 2026}}</ref> [[ایرانیکا بیلیکلیگی]]نه گؤره، اینستیتوتدا اوْندان اؤنجه‌کی ایللرده ده شعر گئجه‌لری کئچیریلیردی، آنجاق ۱۹۷۷-جی ایلده ایلک دفعه اوْلاراق ایرانلی طرف، دؤولتین دستکله‌دیگی «تهران ادبی انجمنی» یئرینه، موخالیف یازیچیلار کانونو ایدی؛ بو کانون باش ناظیر {{Interlanguage link|جمشید آموزگار|fa|جمشید آموزگار}}ین دؤنمینده‌کی سیاسی یوموشالما چرچیوه‌سینده یئنیدن ییغینجاق کئچیرمه ایجازه‌سی آلمیشدی. مدنی انجمنین باغی اوْنا گؤره سئچیلمیشدی کی، اینستیتوتون اؤز بیناسی گؤزلنیلن ایزله‌ییجیلر اۆچون کیچیک ساییلیردی.<ref name="iranica-goethe" /> کانون عۆضولری بو گئجه‌لرین تکلیفینین ''[[کیهان (قازئته)|کیهان]]'' قزئتینین شعر صحیفه‌سینین مسئولو، شاعیر جلال سرفرازدان گلدیگینده هم‌فیکیردیرلر؛ حاضیرلیق و ایجرا ایشلری {{Interlanguage link|اسلام کاظمیه|fa|اسلام کاظمیه}}یه تاپشیریلمیشدی.<ref name="iranchehr2013">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=M. Kh.|script-title=fa:شب‌های نویسندگان و شاعران ایران، ۲۷–۱۸ مهرماه ۱۳۵۶|trans-title=The Nights of Iranian Writers and Poets, 10–19 October 1977|url=https://iranchehr.com/?p=2567|website=Iranchehr|date=26 April 2013|access-date=3 October 2026}}</ref> سرفراز سوْنرالار یازدی کی، اوْنون اؤرنگی [[احمد شاملو]]نون نظارتی آلتیندا کئچیریلن ''{{Interlanguage link|خوشه|fa|خوشه (مجله)}}'' درگیسی‌نین شعر گئجه‌لری ایدی و باغ، اینستیتوتون باشچیسی هانس بکرین تکلیفی ایله گئجه‌سی دؤرد مین تومنه کیرایه‌یه گؤتورولموشدو.<ref name="bbc-sarfaraz2013">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Jalal Sarfaraz|script-title=fa:ده شب شعر گوته چگونه برگزار شد|trans-title=How the Ten Nights of Goethe poetry were organised|url=https://www.bbc.com/persian/arts/2013/07/130722_l44_nights_goethe_sarfaraz|website=[[BBC Persian]]|date=22 July 2013|access-date=3 October 2026}}</ref> ''ایرانیکا''یا گؤره، ایلک گئجه جماعت اوْ قدر چوْخ ایدی کی، چئوره‌ده‌کی خیابانلارا داشدی و اوْرادا چیخیشلاری یایماق اۆچون بلندگولار قوردولار؛ ایلک گئجه‌لرده اوْن مینه قدر آدام ایشتیراک ائتدی، یاغیش باشلاندیقدان سوْنرا ایسه ایشتیراکچیلارین سایی تخمینن اۆچ مینه دۆشدو. اللیدن آرتیق یازیچی، شاعیر، دراماتورق، تنقیدچی و چئویرمن بو گئجه‌لرده سانسور، دۆشونجه آزادلیغی، ضیالیلارین مسئولیتی، برابرسیزلیک و ظۆلم حاقدا دانیشدیلار و بئله‌لیکله بیر ادبی تدبیری سیاسی بیر حادثه‌یه چئویردیلر.<ref name="iranica-goethe" /> «آزادی» سایتی بو گئجه‌لرده ایشتیراک ائدنلرین سایینی اوْن ایله اوْن بئش مین آراسیندا تخمین ائدیر،<ref name="azadi-dahshab" /> ''ایرانچهر'' اینترنت درگیسینده «م. خ.» ایمضاسی ایله یاییملانان بیر مقاله ایسه چیخیش ائدنلرین و شعر اوْخویانلارین سایینی ۵۷ نفر گؤستریر.<ref name="iranchehr2013" /> کانون ایله اینستیتوت راضیلاشمیشدیلار کی، چیخیشچیلار «سانسور» سؤزو یئرینه قانون اساسیده ایشله‌نن «ممیزی» سؤزونو ایشلتسینلر؛ آنجاق اۆچونجو گئجه {{Interlanguage link|شمس آل احمد|fa|شمس آل احمد}} چیخیشینین لاپ باشیندا بو راضیلاشمانی آچیقلادی و دفعه‌لرله «سانسور» سؤزونو ایشلتدی.<ref name="iranchehr2013" /><ref name="azadi-dahshab" /> بئشینجی گئجه، «آزادی» سایتینا گؤره «سانسور» سؤزونو یۆز دفعه‌دن آرتیق ایشلدن {{Interlanguage link|باقر مؤمنی|fa|باقر مؤمنی}}نین چیخیشیندان و {{Interlanguage link|سعید سلطان‌پور|fa|سعید سلطان‌پور}}ون شعر اوْخوماسیندان سوْنرا جماعتین هیجانی زیروه‌یه چاتدی و بکر باغیراراق شاعیرین صحنه‌دن ائنمه‌سینی ایسته‌دی. بوندان سوْنرا چیخیشلارین لغو ائدیلمه‌سینه قرار وئریلدی، آنجاق یئنی پروْقرام ایشتیراکچیلارین اعتیراضی ایله قارشیلاشدی و کانون ایله اینستیتوت آراسیندا یئنیدن آپاریلان دانیشیقلاردان سوْنرا چیخیشلار آلتینجی گئجه‌دن داوام ائتدی. دوققوزونجو گئجه‌نین سوْنوندا، آرالاریندا [[ژان پول سارتر]]، [[سیمون دو بووار]] و [[میشل فوکو]] اوْلان بیر قروپ فرانسیز یازیچی و دۆشونورون همرأیلیک تلقرافی اوْخوندو. سوْن گئجه کانونون رئیسی {{Interlanguage link|به‌آذین|fa|م.ا. به‌آذین}} جماعته خطاباً دئدی: «اوْن گئجه، چوْخ واخت اوْن مینی و داها آرتیغینی کئچن بیر جماعت شکلینده گلدینیز [...] و دانیشانلارا قولاق آسدینیز. نه ائشیتدینیز؟ آزادلیق و آزادلیق و آزادلیق…»؛ کانونون سوْن مئساژینی ایسه {{Interlanguage link|هوشنگ گلشیری|fa|هوشنگ گلشیری}} اوْخودو.<ref name="azadi-dahshab" /> ''ایرانیکا'' یازیر کی، زیره‌لی حربی ماشینلار اطرافی مۆحاصیره‌یه آلسالار دا، هئچ بیر شیددت باش وئرمه‌دی و «اوْن گئجه» ۱۹۷۹-جو ایلده [[ایران ایسلام اینقیلابی|اینقیلاب]]لا سوْنوجلانان کۆتله‌وی اعتیراض ییغینجاقلاری سیراسی‌نین ایلک حلقه‌سی اوْلدو.<ref name="iranica-goethe" /> پوستری ''اطلاعات'' قزئتینین قرافیک رسامی بزرگ خضرایی طرح ائتمیشدی: کیچیک آغ بیر بالیق کی، رسامین سؤزلری ایله «سانسور و بوغونتویا قارشی موباریزه فریادینی» اوجالدیر.<ref name="iranchehr2013" /><ref name="azadi-dahshab" /> سرفرازا گؤره، سانسورچولار کانونون آدی‌نین پوستر اۆستونده گلمه‌سینه ایجازه وئرمه‌دیلر و پوستر ایکی دفعه سانسورا اوغرادی؛ اوْنون دئدیگینه گؤره، قزئتلره، رادیو و تلویزیونا هر هانسی خبر و رئپورتاژ یاییملاماماق امری وئریلمیشدی و یالنیز {{Interlanguage link|سیروس علی‌نژاد|fa|سیروس علی‌نژاد}} ایلک گئجه‌دن سوْنرا ''{{Interlanguage link|آیندگان|fa|آیندگان}}'' قزئتینده بیر رئپورتاژ یاییملادی کی، بو دا اوْنون باشینا ایش آچدی.<ref name="bbc-sarfaraz2013" /> اوْ دؤورون قزئتلرینه دایانان ''ایرانچهر'' روایتی بیر آز فرقلیدیر: اوْنا گؤره دؤرد اؤلکه قزئتی ۱۲ مهر ۱۳۵۶-دا پوستری و پروْقرامی یاییملادی، ''اطلاعات''، ''کیهان'' و ''رستاخیز'' آلتینجی گئجه‌یه قدر قیسا شکیلده گئجه‌لردن خبر وئردیلر، سوْنرا ایسه ''اطلاعات''دان باشقا هامیسی سوسدو.<ref name="iranchehr2013" /> بو گئجه‌لرین سس لنتلری ایراندا و خاریجده مینلرله نۆسخه‌ده چوْخالدیلیب ساتیلدی، چیخیشلارین و شعرلرین متنی ایسه ۱۳۵۷-جی ایلده {{Interlanguage link|ناصر مؤذن|fa|ناصر مؤذن}}ین تدوینی ایله ''ده شب'' («اوْن گئجه») آدی ایله {{Interlanguage link|امیرکبیر نشریاتی|fa|مؤسسه انتشارات امیرکبیر}} طرفیندن یاییملاندی.<ref name="iranica-goethe" /><ref name="moazzen1357">{{cite book|language=fa|editor=Naser Mo'azzen|script-title=fa:ده شب: شب‌های نویسندگان و شاعران در انجمن فرهنگی ایران و آلمان|trans-title=Ten Nights: the nights of writers and poets at the Iran–Germany Cultural Society|publisher=Amir Kabir, for the Writers' Association of Iran|location=Tehran|date=1978|edition=1st|url=https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab_Kanoon-Nevisandegan-Iran.pdf}}</ref> سرفرازا گؤره، چیخیشلارین و شعر اوْخومالارین اصلی لنتلری، ائله‌جه ده سوال-جاواب ییغینجاقلارینین لنتلری سهل‌انگارلیق اوجباتیندان ایتیب-باتدی؛<ref name="bbc-sarfaraz2013" /> بونونلا بئله، اوْنلارین نۆسخه‌لری قالدی و ۱۴۰۱-جی ایلده «آزادی» سایتی شعر اوْخومالارین و چیخیشلارین سس فایللارینی پوستر و کیتابین دیجیتال نۆسخه‌سی ایله بیرلیکده یاییملادی.<ref name="azadi-dahshab" /> ==== باباچاهی‌نین یئددینجی گئجه‌ده شعر اوْخوماسی ==== <div style="float:left; clear:left; width:320px; max-width:100%; margin:0.4em 1.2em 1em 0; border:1px solid #c8b9a6; border-radius:8px; background:#fdf8f3; box-shadow:0 2px 6px rgba(0,0,0,0.18); overflow:hidden; font-size:90%; line-height:1.5; direction:rtl;"> <div style="background:#7a1c1c; color:#ffffff; padding:7px 10px; text-align:center; font-weight:bold; font-size:110%;">[[فایل:Speaker Icon.svg|18px|link=|alt=]] علی باباچاهی‌نین شعر اوْخوماسی</div> <div style="padding:8px 12px 4px; text-align:center; color:#3a2a1a;">«گوته‌نین اوْن گئجه‌سی» – '''یئددینجی گئجه'''<br />بازار، ۲۴ مهر ۱۳۵۶ (۱۶ اوْکتیابر ۱۹۷۷)<br />ایران–آلمان مدنیت انجمنی‌نین باغی، تهران</div> <div style="padding:4px 10px 8px; text-align:center;">[[فایل:Ali Babachahi reading at the Ten Nights of Goethe, 16 October 1977.ogg|center|290px|علی باباچاهی‌نین گوته‌نین اوْن گئجه‌سی‌نین یئددینجی گئجه‌سینده شعر اوْخوماسی‌نین سس یازیسی]]</div> <div style="margin:0 10px; padding:6px 4px; border-top:1px dashed #c8b9a6; color:#3a2a1a;">'''''ده شب'' کیتابیندا اوْنون شعرلری (ص ۴۴۷–۴۵۶):''' # سلام بر شکوفهٔ سرخی که از پیالهٔ مشرق دمید # سرود بومی # در وصف عاشقان دنیا # در قلمرو خاکستر </div> <div style="margin-top:6px; padding:5px 10px; background:#efe6da; text-align:center; font-size:88%; color:#5a4632;">مدتی: ۳:۳۵ · سس قایناغی: «آزادی» سایتی (azadi.art)</div> </div> اوْ ایللرده بوشهرده یاشایان باباچاهی‌نین آدی، تشکیلاتچیلار اوْنونلا علاقه ساخلامامیشدان اؤنجه ایشتیراکچیلار سیاهیسیندا اعلان اوْلوندو. ''کیهان'' قزئتی ۱۲ مهر ۱۳۵۶-دا یازدی: «{{Interlanguage link|منصور اوجی|fa|منصور اوجی}}، علی باباچاهی، بهمن صالحی و منصور برمکی‌نین آدلاری ایشتیراکچیلار سیاهیسیندا گلسه ده، شهرستانلاردا یاشادیقلاری اۆچون بو پروْقراملارین تشکیلاتچیلاری اوْنلارا اولاشا بیلمه‌ییبلر.» «م. خ.»یه گؤره، بو شاعیرلرین بعضیسینین آدرسینی بیلمه‌ین کانون، اوْنلار خبر توتوب گلسینلر دئیه آدلارینی اعلان ائتمیشدی؛ ''کیهان'' ۱۸ مهرده خبر وئردی کی، اوْنلار خبر توتوب ایشتیراک ائتمه‌یه حاضیر اوْلدوقلارینی بیلدیریبلر. بو دؤرد نفردن صالحی و برمکی گلمه‌دیلر.<ref name="iranchehr2013" /> پوستر، باباچاهی‌نین آدینی اسلام کاظمیه، {{Interlanguage link|م. آزاد|fa|م. آزاد}}، [[جواد مجابی]]، جلال سرفراز و بتول عزیزپور ایله بیرلیکده ۲۴ مهر ۱۳۵۶ (۱۶ اوْکتیابر ۱۹۷۷) بازار گئجه‌سی، یعنی یئددینجی گئجه‌نین پروْقرامیندا گؤستریردی.<ref name="azadi-poster">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:پوستر شب‌های نویسندگان و شاعران ایران|trans-title=Poster of the Nights of Iranian Writers and Poets (10–19 October 1977), designed by Bozorg Khezraei|url=https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab-Poster.png|website=Azadi (azadi.art)|access-date=3 October 2026}}</ref> «آزادی» سایتیندا یاییملانان سس فایللارینا گؤره، یئددینجی گئجه کاظمیه‌نین «قانون اساسیده آزادلیق و شاعیرلر گئجه‌لری‌نین کئچیریلمه‌سی» موضوعسوندا چیخیشی ایله باشلادی؛ سوْنرا {{Interlanguage link|داریوش آشوری|fa|داریوش آشوری}} «شعر آزادلیقدیر» باشلیغی ایله دانیشدی، عباس جلالی سوسن‌آبادی‌نین کانونا قوشولماسی اعلان اوْلوندو و {{Interlanguage link|جعفر کوش‌آبادی|fa|جعفر کوش‌آبادی}}، علی باباچاهی، جواد مجابی و م. آزاد شعر اوْخودولار.<ref name="azadi-dahshab" /> همین گئجه، بوغاز جراحیسیندن سوْنرا دانیشا بیلمه‌ین چئویرمن {{Interlanguage link|محمد قاضی (چئویرمن)|fa|محمد قاضی|lt=محمد قاضی}}نین مئساژینی قیزی مریم اوْخودو.<ref name="iranchehr2013" /> قایناقلار بو گئجه‌نین شاعیرلری‌نین ترکیبی حاقدا فرقلی بیلگیلر وئریر: ''ده شب'' کیتابیندا بتول عزیزپور و جلال سرفراز دا یئددینجی گئجه‌نین شاعیرلری آراسیندا گؤستریلیر،<ref name="moazzen1357-n7">{{cite book|language=fa|editor=Naser Mo'azzen|script-title=fa:ده شب: شب‌های نویسندگان و شاعران در انجمن فرهنگی ایران و آلمان|trans-title=Ten Nights: the nights of writers and poets at the Iran–Germany Cultural Society|publisher=Amir Kabir, for the Writers' Association of Iran|location=Tehran|date=1978|edition=1st|page=405|url=https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab_Kanoon-Nevisandegan-Iran.pdf}}</ref> «آزادی» سایتینین سس فایللاریندا ایسه سرفرازین شعر اوْخوماسی و عزیزپورون شعرلری (سرفرازین سسی ایله) سگگیزینجی گئجه‌نین پروْقرامینا عاییددیر.<ref name="azadi-dahshab" /> باباچاهی‌نین شعرلری ''ده شب'' کیتابی‌نین یئددینجی گئجه‌یه عایید بؤلومونده (۴۴۷–۴۵۶-جی صحیفه‌لر) گلمیشدیر: «سلام بر شکوفهٔ سرخی که از پیالهٔ مشرق دمید» («شرقین پیاله‌سیندن آچان قیرمیزی چیچه‌یه سالام»)، «سرود بومی» («یئرلی سرود»)، «در وصف عاشقان دنیا» («دۆنیا عاشیقلری‌نین وصفینده») و «در قلمرو خاکستر» («کۆل اؤلکه‌سینده»). بیرینجی شعر بو میصراعلارلا باشلانیر: «سلام بر آفتاب و عشق / ای روح بی‌قراری بندر / ای غایت جلال و جنون» («سالام گۆنشه و عشقه / ای لیمانین قرارسیز روحو / ای جلال و جنونون سوْنو»).<ref name="moazzen1357-b">{{cite book|language=fa|editor=Naser Mo'azzen|script-title=fa:ده شب: شب‌های نویسندگان و شاعران در انجمن فرهنگی ایران و آلمان|trans-title=Ten Nights: the nights of writers and poets at the Iran–Germany Cultural Society|publisher=Amir Kabir, for the Writers' Association of Iran|location=Tehran|date=1978|edition=1st|pages=447–456|url=https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab_Kanoon-Nevisandegan-Iran.pdf}}</ref> اوْنون همین گئجه‌کی شعر اوْخوماسی‌نین ۳ دقیقه ۳۵ ثانیه‌لیک سس یازیسی «آزادی» سایتیندا الچاتاندیر.<ref name="azadi-babachahi-audio">{{cite AV media|language=fa|people=Ali Babachahi (reader)|script-title=fa:شب هفتم: شعرخوانی علی باباچاهی|trans-title=Seventh night: poetry reading by Ali Babachahi (16 October 1977)|url=https://azadi.art/wp-content/uploads/2023/01/%D8%B4%D8%A8-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%DA%86%D8%A7%D9%87%DB%8C.mp3|medium=Audio recording, 3 min 35 s|publisher=Azadi (azadi.art)|date=2023|access-date=3 October 2026}}</ref> === اینقیلابدان سوْنرا === باباچاهی ۱۳۵۹-جو ایلده ''جشن جنون'' («دلیلیک بایرامی») توپلوسونو یاییملادی. ۱۳۶۲-جی ایلده، اوْن سگگیز ایللیک مۆعلّیملیکدن سوْنرا، مجبوری و واختیندان اؤنجه تقاعده گؤندریلدی؛ سوْنرالار دئدی کی «بؤیوک احتیماللا» اؤزلرینی «اینقیلابین اصلی صاحبلری» سایانلار طرفیندن «تقاعده چیخاریلمیشدیر». بوندان سوْنرا بوشهری ترک ائدیب [[کرج]]ده یئرلشدی.<ref name="mahjoubi" /> علی مسعودی‌نیانین یازدیغینا گؤره، اوْ، مۆعلّیملیکدن محروم ائدیلدیکدن سوْنرا ایللر بوْیو ایران شعری اۆزه‌رینده تنقیدی آراشدیرمالارلا مشغول اوْلدو.<ref name="masoudinia">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Ali Masoudinia|script-title=fa:سپیدی‌ها را بخوان / دربارهٔ علی باباچاهی|trans-title=Read the blank spaces / On Ali Babachahi|url=https://www.khabaronline.ir/news/2186332|website=KhabarOnline|date=23 February 2026|access-date=2 October 2026}}</ref> کرجده، درام یازیچیسی {{Interlanguage link|خسرو حکیم رابط|fa|خسرو حکیم رابط}} ایله تانیشلیغی واسیطه‌سیله رادیو ایله رادیو پیئسلری یازماق ساحه‌سینده امکداشلیق ائتدی.<ref name="mahjoubi" /> ۱۳۶۸-جی ایلدن، {{Interlanguage link|نصرالله پورجوادی|fa|نصرالله پورجوادی}}نین مۆدیرلیگی دؤورونده، {{Interlanguage link|مرکز نشر دانشگاهی|fa|مرکز نشر دانشگاهی}} ایله امکداشلیغا باشلادی و تخمینن اوْن بیر-اوْن ایکی ایل کیتاب رئداکته‌سی و قدیم فارس متنلری اۆزه‌رینده آراشدیرما ساحه‌سینده بو مرکزله ایشله‌دی؛ تا کی مرکزین فارس دیلی لوغتی بؤلومو باغلاندی.<ref name="mahjoubi" /> پاپیروس و پیشبرد کیمی یاییم‌ائولری ایله امکداشلیق و ''نافه'' درگیسینین شعر و شعر تنقیدی بؤلومونون مسئولیتی ده اوْنا عایید ائدیلیر.{{citation needed|date=October 2026}} باباچاهی ۱۳۶۷-جی ایلدن ''{{Interlanguage link|آدینه|fa|آدینه (نشریه)}}'' آیلیق درگیسینده چاغداش شعر آخیملاری حاقیندا مقاله‌لر یاییملاییردی<ref name="ensani">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی (فهرست مقاله‌ها)|trans-title=Ali Babachahi (list of articles)|url=https://ensani.ir/fa/article/author/9714|website=Humanities Portal (Ensani)|access-date=1 October 2026}}</ref> و ۳۵-جی ساییدان اوْنون شعر صحیفه‌لرینین مسئولو اوْلدو و تخمینن اوْن ایل بو وظیفه‌نی داشیدی؛ اؤز یازدیغینا گؤره، اوْندان اؤنجه اشکوری درگینین شعر صحیفه‌لرینین مسئولو ایدی.<ref name="kanoon" /><ref name="mahjoubi" /> اوْ، ۳۶-جی ساییدا احمد شاملو، {{Interlanguage link|فرخ تمیمی|fa|فرخ تمیمی}}، {{Interlanguage link|سید علی صالحی|fa|سید علی صالحی}}، {{Interlanguage link|علی‌محمد حق‌شناس|fa|علی‌محمد حق‌شناس}} و {{Interlanguage link|هرمز علی‌پور|fa|هرمز علی‌پور}}ون اثرلرینی چاپ ائتدی. شعر سئچمکده‌کی سرت‌لیگی بعضی اینجیمیش شاعیرلرین اوْنون حاقیندا «دیکتاتور، تئز اوْل / شعرلریمیزی چاپ ائیله» گۆلمه‌لی شوعارینی سسلندیرمه‌لرینه سبب اوْلدو.<ref name="mahjoubi" /> ''خبرآنلاین''ین یازدیغینا گؤره، اوْ، بو وظیفه‌ده گنج شاعیرلری تانیتدیریر و عینی زاماندا حاکیم شعر آخیملارینی آچیق‌جاسینا تنقید ائدیردی؛ «نیمادان سوْنراکی شعر» و سوْنرا «باشقا دوروملو شعر» فیکیرلری بو دؤورون محصولودور.<ref name="khabar" /> مسعودی‌نیا ''آدینه''نی ۱۳۷۰-جی ایللرده، شعر داخیل اوْلماقلا، مۆختلیف ساحه‌لرده ان تأثیرلی نشریه‌لردن ساییر.<ref name="masoudinia" /> === ایران یازیچیلار کانونو === باباچاهی تقاعددن سوْنراکی ایللرده {{Interlanguage link|محمدعلی سپانلو|fa|محمدعلی سپانلو}}نون ائوینده کئچیریلن چهارشنبه توپلانتی‌لارینین داییمی ایشتیراکچیلاریندان ایدی و بو یوْلدان کانونون مشورت جمعینه قوشولدو. اوْ، {{Interlanguage link|۱۳۴ یازیچی بیان‌نامه‌سی|fa|بیانیه ۱۳۴ نویسنده}}نی («بیز یازیچی‌ییق» متنی، ۱۳۷۳) ایمضالایانلاردان بیری ایدی و سوْنرا مشورت جمعینین عۆضوو کیمی {{Interlanguage link|ایران یازیچیلار کانونو|fa|کانون نویسندگان ایران}}نون فعالیتینین یئنیدن باشلانماسی یوْلوندا چالیشدی. ۱۳۷۷-جی ایلین اسفند آییندا کانونون اۆچۆنجۆ دؤورو قورولاندان سوْنرا رسمی اوْلاراق عۆضو اوْلدو و عؤمرونون سوْنونا قدر کانونون عۆضوو قالدی؛ کانونون عمومی ییغینجاغیندا سوْن ایشتیراکی ۱۴۰۲-جی ایلده اوْلدو.<ref name="kanoon" /> === ارمنستان اتوبوسو حادثه‌سی === باباچاهی ۱۳۷۵-جی ایلین مرداد آییندا ارمنستان یازیچیلار ایتّیفاقینین دعوتی ایله اتوبوسلا ارمنستانا یوْلا دۆشن ۲۱ یازیچی، شاعیر و ژورنالیستدن بیری ایدی.<ref name="bbc2015">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Jamshid Barzegar|script-title=fa:سالگرد «سفر مرگ»؛ اتوبوسی که دیگر حرکت نمی‌کند؟|trans-title=Anniversary of the "journey of death": a bus that no longer moves?|url=https://www.bbc.com/persian/arts/2015/08/150806_l45_armenia_bus_iranian_writers_jb|website=BBC Persian|date=6 August 2015|access-date=1 October 2026}}</ref><ref name="radiofarda">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:مروری بر قتل‌های زنجیره‌ای پس از هفت سال: بخش سوم، اتوبوس مرگ|trans-title=The chain murders revisited seven years on, part three: the bus of death|url=https://www.radiofarda.com/a/313765.html|website=Radio Farda|date=24 November 2005|access-date=1 October 2026}}</ref> {{Interlanguage link|رادیو فردا|fa|رادیو فردا}}نین روایتینه گؤره، یازیچیلارلا سفرین کوْاوْردیناسیونونو اۆستلنن {{Interlanguage link|منصور کوشان|fa|منصور کوشان}} ادبی سیمالارین بیر لیستینی حاضیرلامیشدی؛ بو لیستدن [[احمد شاملو]]، {{Interlanguage link|هوشنگ گلشیری|fa|هوشنگ گلشیری}} و [[رضا براهنی]] هر بیری مۆختلیف سببلردن سفردن ایمتیناع ائتدیلر و سوْندا بو ۲۱ نفر یوْلا دۆشدو: {{Interlanguage link|محمدعلی سپانلو|fa|محمدعلی سپانلو}}، [[جواد مجابی]]، {{Interlanguage link|مسعود بهنود|fa|مسعود بهنود}}، {{Interlanguage link|سیروس علی‌نژاد|fa|سیروس علی‌نژاد}}، {{Interlanguage link|امیرحسن چهلتن|fa|امیرحسن چهلتن}}، بیژن بیجاری، [[بیژن نجدی]]، {{Interlanguage link|محمد محمدعلی|fa|محمد محمدعلی}}، {{Interlanguage link|شهریار مندنی‌پور|fa|شهریار مندنی‌پور}}، {{Interlanguage link|شاپور جورکش|fa|شاپور جورکش}}، مسعود توفان، علی باباچاهی، {{Interlanguage link|حسن اصغری|fa|حسن اصغری}}، منوچهر کریم‌زاده، کامران جلیلی، محمود طیاری، {{Interlanguage link|فرج سرکوهی|fa|فرج سرکوهی}}، {{Interlanguage link|فرشته ساری|fa|فرشته ساری}}، {{Interlanguage link|مجید دانش‌آراسته|fa|مجید دانش‌آراسته}}، علی صدیقی و منصور کوشان.<ref name="radiofarda" /> ۱۶ مرداد سحری، سوروجو ایکی دفعه اتوبوسو حیران آشیریمیندا دره‌یه آتماغا چالیشدی و هر ایکی دفعه اؤزو اتوبوسدان بایئیرا آتیلدی؛ مسعود توفان و شهریار مندنی‌پورون آییق‌لیغی سرنیشینلری قورتاردی. سوْنرا مسافیرلر [[آستارا (ایران)|آستارا]]دا حبس ائدیلیب سورغو-سوآل اوْلوندولار و ائرته‌سی گۆن صاباح آزاد ائدیلدیلر.<ref name="bbc2015" /> {{Interlanguage link|بی‌بی‌سی فارسی|fa|بی‌بی‌سی فارسی}}نین یازدیغینا گؤره، حادثه‌نین ان گئنیش یاییملانمیش شرحینی منصور کوشان ''حدیث تشنه و آب'' کیتابیندا وئرمیش، محمد محمدعلی ایسه بو حاقداکی ایلک یازینی ۱۳۸۰-جی ایللرین اوّللرینده ایراندا یاییملامیشدیر.<ref name="bbc2015" /> بو حادثه سوْنرالار تنقیدچی یازیچیلاری اؤلدورمک اۆچۆن {{Interlanguage link|ایستیخبارات نازیرلیگی|fa|وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران}}نین سویی‌قصدی کیمی تانیندی و {{Interlanguage link|زنجیره‌لی قتل‌لر|fa|قتل‌های زنجیره‌ای ایران}}له باغلیدیر.<ref name="bbc-obit" /><ref name="kanoon" /> باباچاهی همیشه اوْنو «قوْرخونج بیر تجروبه» کیمی خاطیرلاییردی.<ref name="kanoon" /> === سوْن ایللری و وفاتی === باباچاهی یئتمیش یئددینجی دوغوم گۆنو (آبان ۱۳۹۸) مۆناسیبتیله وئردیگی بیر مۆصاحیبه‌ده دئدی کی سوْن کیتابی اوْلان ''ژوزف تو مرخصی'' («ژوزف، سن گئده بیلرسن»، مانیاهنر یاییم‌ائوی، ۱۳۹۷) توپلوسونو «اجتماعی اؤغه‌نین ائیلمی» آلت باشلیغی و ۳۳ صحیفه‌لیک بیر گیریش ایله، اوْنون شعرینی غئیری-اجتماعی سایان تنقیدچیلره جاواب وئرمک اۆچۆن یاییملامیشدیر. ائینی مۆصاحیبه‌ده دئدی کی چاپ اوْلونماقدا اوْلان کیتابی یوْخدور، واختینین چوْخونو فلسفه و رومان اوْخوماغا صرف ائدیر و گنج نسیلله علاقه‌نی قوروماق اۆچۆن سوسیال مئدیادا فعالدیر و ''آدینه''ده‌کی مسئولیتی دؤورونده اوْلدوغو کیمی، باشقا شاعیرلرین شعرلرینی یاییملاییر. اؤز دئدیگینه گؤره، ایللر بوْیو شعر امک‌خاناسی (کارگاهی) ده کئچیرمیشدی؛ مسعودی‌نیانین یازدیغینا گؤره، بو امک‌خانا ۱۳۸۰-جی ایللردن فعال ایدی و اوْنون بیر نئچه اؤیرنجیسی سوْنرالار اؤزلری تانینمیش شاعیرلر اوْلدولار.<ref name="masoudinia" /><ref name="ibna1398">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی: نگاهم به فضای مجازی مثل مجله «آدینه» است / همچنان ایستاده‌ام|trans-title=Ali Babachahi: I see social media the way I saw ''Adineh'' magazine / I am still standing|url=https://www.ibna.ir/news/283140|website=Iran Book News Agency|date=11 November 2019|access-date=1 October 2026}}</ref> ایران کیتاب خبر آژانسی (ایبنا) ائینی گوزارشدا اوْنو «بوشهر شعر مکتبی»نین ایلک شاعیرلریندن آدلاندیرمیشدیر.<ref name="ibna1398" /> [[File:The world realized by Ali Babachahi.jpg|thumb|upright=1.2|علی باباچاهی‌نین ''جهان متوجه شد (شعرهای اعتراض)'' («دۆنیا آنلادی (اعتیراض شعرلری)») کیتابینین جیلدی (آفتاب یاییم‌ائوی، نوروژ، ۱۴۰۱)]] باباچاهی‌نین سوْن شعر توپلوسو ''جهان متوجه شد (شعرهای اعتراض)'' («دۆنیا آنلادی (اعتیراض شعرلری)»)، کیتابین کۆنیه‌سینه (شناسنامه‌سینه) گؤره ۱۴۰۱-ده (بیرینجی چاپ) [[نوروژ]]ده آفتاب یاییم‌ائوی طرفیندن یاییملاندی و ناشیرین دئدیگینه گؤره ۵۸ شعر احتیوا ائدیر. ناشیر بو شعرلری «خیاباندا یۆز گۆنلۆک مۆباریزه‌نین نتیجه‌سی» و «شاعیرین و سؤزون خالقین اعتیراضی ایله هم‌آددیملیغی» کیمی تانیتمیشدیر.<ref name="aftab">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:جهان متوجه شد (شعرهای اعتراض)|trans-title=The World Realised (Poems of Protest)|url=https://aftab.pub/جهان-متوجه-شد-شعرهای-اعتراض/|publisher=Aftab|location=Norway|access-date=2 October 2026}}</ref> {{Interlanguage link|رادیو زمانه|fa|رادیو زمانه}} بو کیتابی تانیتارکن اوْنو قیسا بیر گیریش و ۵۴ شعردن عیبارت ۱۳۶ صحیفه‌لیک بیر توپلو کیمی تصویر ائتمیش و یاییم واختینی ۱۴۰۲-نین یازی گؤسترمیشدیر.<ref name="zamaneh2023">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Esfandiar Koucheh|script-title=fa:«جهان متوجه شد»: اشعار اعتراضی علی باباچاهی|trans-title="The World Realised": the protest poems of Ali Babachahi|url=https://www.radiozamaneh.com/764474/|website=Radio Zamaneh|date=12 May 2023|access-date=2 October 2026}}</ref> حسین نوش‌آذر دا ائینی مئدیادا کیتابین یاییمینی ۱۴۰۲-ده و «زن، زندگی، آزادی حرکتینین تأثیری آلتیندا» گؤرموشدور.<ref name="noushazar">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Hossein Noushazar|script-title=fa:«جهان متوجه شد» از علی باباچاهی: وقتی محبوبه فریاد می‌کشد|trans-title=Ali Babachahi's "The World Realised": when Mahboubeh cries out|url=https://www.radiozamaneh.com/879944/|website=Radio Zamaneh|date=24 February 2026|access-date=2 October 2026}}</ref> ایران یازیچیلار کانونو دا بو کیتابی اوْنون {{Interlanguage link|۱۴۰۱ اعتیراض حرکتی|fa|جنبش زن، زندگی، آزادی}}نین شاعیرانه روایتی ساییر.<ref name="kanoon" /> باباچاهی کیتابین اؤن‌سؤزونده یازمیشدیر کی اعتیراض و مدنی ایطاعتسیزلیک، خالقین یوْخسوللوق و باسقییا قارشی توتدوغو یوْلدور و «بو، ضیالیلارین بو مۆصیبتلردن یاخا قورتارا بیله‌جکلری آنلامینا گلمیر»؛ اوْ، ائینی اؤن‌سؤزده «ایستعاره و سیمبولون آرخاسیندا آزادلیق‌سئورلیک و عدالت‌طلبلیکدن دم ووران» «کؤک شاعیرلر»ی تنقید ائتمیش و شعرده «تثبیت اوْلونموش قایدالار»ا اعتیراضی دا اؤز یاناشماسینین بیر پارچاسی ساییمیشدیر.<ref name="aftab" /> ''بانگ'' ادبی نشریه‌سی ۱۴۰۲-نین فروردین آییندا بو توپلودان شاعیرین اؤزونون سئچدیگی اۆچ شعری، او جۆمله‌دن شاعیرین سسی ایله «ای…!» شعرینی یاییملادی.<ref name="baang">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی: «ای...» و دو شعر دیگر|trans-title=Ali Babachahi: "Ey…" and two other poems|url=https://baangnews.net/14468|website=Bang literary magazine|date=20 April 2023|access-date=2 October 2026}}</ref> نوش‌آذرین یازدیغینا گؤره، «ای…!» شعری ۱۳۹۹-دا [[ایرانین ۱۳۹۸ آبان و دی اعتیراضلاری|۱۳۹۸ آبان اعتیراضلاری]]نین تأثیری آلتیندا یازیلمیش و ایلک دفعه ۱۴۰۲-ده یاییملانمیشدی؛ رادیو زمانه بو شعری شاعیرین سسی ایله ۴ اسفند ۱۴۰۴-ده‌کی رادیو پروقرامیندا، اوْنون وفات خبری ایله بیرلیکده یایینلادی.<ref name="noushazar" /> علی باباچاهی بیر مۆدّت خسته‌لیکدن سوْنرا، ۴ اسفند ۱۴۰۴ (۲۳ فوریه ۲۰۲۶) دوشنبه گۆنو گۆنوْرتادان سوْنرا کرجده بیر خسته‌خانادا اۆرک دایانماسی نتیجه‌سینده ۸۳ یاشیندا دۆنیاسینی دَییشدی.<ref name="tabnak" /><ref name="bbc-obit" /><ref name="radiofarda2026">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی، شاعر و منتقد ادبی، در ۸۳ سالگی درگذشت|trans-title=Ali Babachahi, poet and literary critic, dies at 83|url=https://www.radiofarda.com/a/iran-ali-babachahi-poet-critic-died-political-murders-of-writers/33685489.html|website=Radio Farda|date=23 February 2026|access-date=3 October 2026}}</ref> اوْنون جنازه‌سی ۷ اسفند ۱۴۰۴ پنجشنبه گۆنو صاباح، عاییله‌سی و {{Interlanguage link|هرمز علی‌پور|fa|هرمز علی‌پور}}، {{Interlanguage link|محمد قاسم‌زاده|fa|محمد قاسم‌زاده}}، {{Interlanguage link|شهاب مقربین|fa|شهاب مقربین}}، {{Interlanguage link|حافظ موسوی|fa|حافظ موسوی}} و مظفر رؤیایی کیمی ادبیات اهلیندن بیر جمعین ایشتیراکی ایله و جنوب {{Interlanguage link|دمام (موسیقی آلتی)|fa|دمام (ساز)|lt=دمام}}ینین سسی آلتیندا کرجین {{Interlanguage link|بهشت سکینه|fa|بهشت سکینه}} مزارلیغیندا تورپاغا تاپشیریلدی.<ref name="ibna2026">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Marzieh Negahban Marvi|script-title=fa:حافظ موسوی: باباچاهی شاعری شورشگر بود که در هیچ منزلی توقف نکرد|trans-title=Hafez Mousavi: Babachahi was a rebel poet who stopped at no station|url=https://www.ibna.ir/news/547554|website=Iran Book News Agency|date=26 February 2026|access-date=1 October 2026}}</ref> ایران یازیچیلار کانونو بیر بیلدیری یاییملایاراق اوْنو «مۆستقیل بیر یازیچی و دۆشونجه و بیان آزادلیغینین گرچک مۆدافیعچیسی» آدلاندیردی.<ref name="kanoon" /> == شعری و شعر گؤروشلری == باباچاهی‌نین شعر اۆسلوبو بیر نئچه اوْن ایل بوْیونجا اجتماعی رومانتیزمدن و {{Interlanguage link|نیمایی شعر|fa|شعر نیمایی}}دن نیمادان سوْنراکی شعره دوغرو دَییشدی.<ref name="bbc-obit" /> {{Interlanguage link|بهزاد خواجات|fa|بهزاد خواجات}} اوْنون یارادیجیلیغینی ۱۳۷۰-جی ایللردن اؤنجه و سوْنرا اوْلماقلا ایکی دؤوره بؤلموش و اوْنو بو اوْن ایللیکده شعره عادی باخیشی دَییشدیرن آخیمین اؤنجوللریندن ساییمیشدیر.<ref name="ie-obit">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی شاعر و منتقد ادبی درگذشت|trans-title=Ali Babachahi, poet and literary critic, has died|url=https://www.iran-emrooz.net/index.php/news2/more/126143/|website=Iran Emrooz|date=23 February 2026|access-date=1 October 2026}}</ref> ایران یازیچیلار کانونو دا اوْنو یئتمیش ایللیک ادبی فعالیتی بوْیونجا ایکی دفعه اؤز اۆسلوبوندا تجدید-نظر ائدن «تجروبه‌چی بیر شاعیر» کیمی تصویر ائتمیشدیر.<ref name="kanoon" /> {{Interlanguage link|حافظ موسوی|fa|حافظ موسوی}} اوْنون دفن مراسیمینده دئدی کی باباچاهی «تام شهرت و اعتبارینین زیروه‌سینده اوْلدوغو بیر زاماندا»، ۱۳۷۰-جی ایللرده ''نم‌نم بارانم'' («من چیسکینم») کیتابینی یاییملاماقلا اؤزونون تامامیله فرقلی بیر اۆزونو گؤستردی.<ref name="ibna2026" /> باباچاهی ''رودکی'' درگیسینده (۲۲-جی سایی، ۱۳۸۷) یاییملانان «معنانین سونسوز گئنیشلیگی» مقاله‌سینده<ref name="ensani" /> بو فیکره ووْرغو ائدیردی کی ادبی متنین، اؤزللیکله چاغداش شعرین ثابت و اؤنجه‌دن بللی‌لنمیش بیر معناسی یوْخدور و معنا متن ایله اوْخوجو آراسیندا دینامیک بیر سۆره‌جده فورمالاشیر. اوْنون اینانجینا گؤره، قارانلیقلیق (ایبهام)، آسیلی‌لیق و دیل قیریلمالاری ضعف دئییل، تأویل ساحه‌سینی گئنیشلندیرن ایمکانلاردیر.<ref name="mahjoubi" /> اوْ، «شعر بؤحرانی و اوْندان چیخیش یوْلو» مقاله‌سینده (''فرهنگ توسعه'' آیلیق درگیسی، خرداد ۱۳۸۰)<ref name="ensani" /> یازدی: «بؤحران، عمومی تعریفی ایله، احتیمالا شعرین بایئیریندا اوْلان بیر شئیه ایشاره ائدیر. بونا گؤره ده بؤحرانین بۆتون گۆناهینی چاغداش شعرین بوْینونا آتماق اینصافسیزلیق اوْلار.»<ref name="mahjoubi" /> اوْ، نیمادان سوْنراکی شعرین اساسلارینی «نیمادان سوْنراکی شعرین محورلری و اؤزللیکلری» مقاله‌سینده (''کارنامه'' درگیسی، فروردین و اردیبهشت ۱۳۷۸) شرح ائتدی.<ref name="ensani" /> ''خبرآنلاین'' «باشقا دوروملو شعر» نظریه‌سینین اصللرینی بئله سیرالامیشدیر: «شعرین دیل‌لیگی» (دیل شعرین آلتی دئییل، موضوعوسودور)، «معنانین تأخیره سالینماسی»، «نحودن قاچیش» و «طنز و پارودی».<ref name="khabar" /> باباچاهی ایسنا ایله ائینی مۆصاحیبه‌ده «باشقا دوروملو شعر»ی ۱۳۴۰-جی ایللرین «{{Interlanguage link|باشقا شعر|fa|شعر دیگر}}» (''شعر دیگر'') آخیمیندان آییردی؛ اوْنون دئدیگینه گؤره، {{Interlanguage link|بیژن الهی|fa|بیژن الهی}} و {{Interlanguage link|هوشنگ چالنگی|fa|هوشنگ چالنگی}} کیمی شاعیرلر بو آخیما منسوبدورلار و رؤیایی‌نین شعری ده اوْنون یانیندا یئر آلیر. اوْنا گؤره «باشقا شعر» اؤزونون اوْرقانیک بیرلیگینی قوروْیور و «قورولوشلو و مرکزه‌یؤنلی»دیر، آنجاق «باشقا دوروملو شعر» «شۆبهه چاغینا باخان» بیر شعردیر، مرکزدن‌قاچان‌دیر و «اینسانین ایچینده‌کی فرقلی منلر»ه دیقت یئتیرن «چوْخلو روایتلر»ه مالیکدیر و آچیق سوْنلارلا بیتیر. اوْ، رؤیایی‌نین شعرینی «یاپی‌چی (ساختارگرا)»، «باشقا دوروم شعری»نی ایسه «{{Interlanguage link|یاپی‌چیلیقدان سوْنراکی|fa|پساساختارگرایی}}»، «پارچالانمیش گؤرونوشلو و چوْخ‌روایتلی» و «اوْخوجویا یؤنلی» تصویر ائتدی.<ref name="isna1401" /> باباچاهی {{Interlanguage link|مهر خبر آژانسی|fa|خبرگزاری مهر}} ایله بیر مۆصاحیبه‌سینده (۱۳۸۵) بوگونکو شاعیرلرین «پسیخوْلوْژی درین یاپی»یا دیقتینی «بیر نؤوع عیرفان» ساییردی<ref name="mehr">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی: توجه شاعران امروز به ژرف ساختار روانشناسانه نوعی عرفان است|trans-title=Ali Babachahi: today's poets' attention to psychological deep structure is a kind of mysticism|url=http://www.mehrnews.com/fa/NewsDetail.aspx?NewsID=394701|website=Mehr News Agency|date=17 October 2006|access-date=1 October 2026}}</ref> و {{Interlanguage link|رادیو زمانه|fa|رادیو زمانه}} ایله بیر مۆصاحیبه‌سینده (۱۳۸۶) شعرینده قادینین وارلیغینی «بیر نؤوع تَرلیک و جانلیلیق آرزوسو» کیمی تصویر ائتدی.<ref name="zamaneh2008">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Mojtaba Pourmohsen|script-title=fa:عاشقیت اتهام است؟ می‌پذیرم (گفت‌وگو با علی باباچاهی دربارهٔ نقش عشق در شعر)|trans-title=Is being in love an accusation? I accept it (interview with Ali Babachahi on the role of love in poetry)|url=http://zamaaneh.com/pourmohsen/2008/02/post_104.html|website=Radio Zamaneh|date=15 February 2008|access-date=1 October 2026}}</ref> اوْ، شاعیر سوسدوقدان سوْنرا دا شعرین اؤز یوْلونو داوام ائتدیردیگینه اینانیردی.<ref name="mahjoubi" /> اوْ، هم‌چنین شعرلرینی، اؤز دئدیگینه گؤره اوْنو «شیددتله موحاصیره ائدن» «قوْرخو و ناراحاتلیقلارا بوْرجلو» ساییر و بو آرادا «طنز ایسه منیم ایمدادیما یئتیر» دئییردی.<ref name="zamaneh2023" /> حسین نوش‌آذرین یازدیغینا گؤره، باباچاهی «اعتیراض شعری»نی ساده «شوعار» و «باغیرتی»دان آییریر و اوْنون صنعتکارلیق یؤنونه ووْرغو ائدیردی؛ اوْنون باخیشیندا اعتیراض شعری آجی اجتماعی گرچکلیکلردن سوره‌ت چکمه‌مه‌لی، اوْنلاری خیال، دۆشونجه و دیل اۆسلوبلاری ایله «صنعت گرچکلیگی»نه چئویرمه‌لیدیر. اوْ، شعرینده‌کی {{Interlanguage link|قروتئسک|fa|گروتسک}} طنزی و دیل اوستالیغینی فاجیعه‌لرله اۆزله‌شمه‌نین نتیجه‌سی ساییر، شاعیرین [[یاپی‌سؤکوم|یاپی‌سؤکومچو]] بیر یاناشما ایله کئچمیش ایده‌آلیزملردن و گۆج سؤیلملریندن (دیسکورسلاریندان) اوزاقلاشماسینا ووْرغو ائدیر و رسمی {{Interlanguage link|سانسور|fa|سانسور}}و و {{Interlanguage link|اؤزونو سانسور|fa|خودسانسوری}}و هر ایکیسینی یارادیجیلیغین آفتی ساییردی.<ref name="noushazar" /> == ادبی تنقیدی و تارتیشمالار == باباچاهی‌نین تنقیدده کسکین بیر دیلی واردی. اوْنون ''گزاره‌های منفرد'' («تک-تک حؤکملر») کیتابی، شاعیرلری سینیفلندیرمه‌سی و بعضی آخیملاری آچیق‌جاسینا تنقید ائتمه‌سی ایله چوْخلو رئاکسیونلارا سبب اوْلدو. اوْنون ان مشهور نظری تارتیشماسی [[رضا براهنی]] ایله اوْلدو و «تهران–توْرونتو ساواشی» آدی ایله تانیندی. اوْ، شعرده ساده‌یازیچیلیق آخیمینی، او جۆمله‌دن {{Interlanguage link|محمد شمس لنگرودی|fa|محمد شمس لنگرودی}} و {{Interlanguage link|سید علی صالحی|fa|سید علی صالحی}}نین گؤروشلرینی ده تنقید ائدیردی.<ref name="khabar" /> علی مسعودی‌نیانین یازدیغینا گؤره، باباچاهی اؤزللیکله ۱۳۷۰ و ۱۳۸۰-جی ایللرده باشقا تنقیدچی و شاعیرلرله داییم تارتیشمادا ایدی و بعضاً ایش «سؤزلو شیددت»ه چاتیردی؛ مسعودی‌نیا اوْنون رضا براهنی و {{Interlanguage link|منوچهر آتشی|fa|منوچهر آتشی}} ایله تارتیشمالارینی شعرین هله تارتیشما و مۆباحیثه مؤوضوسو اوْلدوغو بیر زاماندان قالان «دَیرلی یادیگارلار» ساییر و خاطیرلاییر کی باباچاهی سوْنراکی ایللرده دئییردی: «آرتیق براهنی‌دن آشاغی هئچ کسه جاواب وئرمیرم!»<ref name="masoudinia" /> {{Interlanguage link|شاپور جورکش|fa|شاپور جورکش}}ین باباچاهی‌نین نظریه‌لری ایله تارتیشماسی و رضا براهنی‌نین جورکشه جاوابی حاقیندا، باخ: [[#ارمنستان اتوبوسونون یوْل یوْلداشلاری|ارمنستان اتوبوسونون یوْل یوْلداشلاری]]. == تنقیدچیلرین گؤروشلری == {{Interlanguage link|محمد شمس لنگرودی|fa|محمد شمس لنگرودی}} ''تاریخ تحلیلی شعر نو'' («یئنی شعرین تحلیلی تاریخی») اثرینده باباچاهی‌نین ایلک دفترینی، ''در بی‌تکیه‌گاهی''نی، اجتماعی یاناشمالی، اؤزونو سیندیران بیر غم‌له دوْلو، دویغوسال و تصویرلی بیر شعر کیمی تصویر ائدیر؛ اوْنا گؤره بو کیتاب دویغوسال و «یئنی‌یئتمه‌جه» اوْلماسینا باخمایاراق، هم سیاسی چئوره‌لرین، هم ده «صنعت صنعت اۆچۆن» طرفدارلارینین بَیه‌نیشینی قازاندی و مشهورلاشدی.<ref name="langroudi3">{{cite book|language=fa|author1=Mohammad Shams Langeroodi|script-title=fa:تاریخ تحلیلی شعر نو|trans-title=Analytical History of New Poetry|volume=3|publisher=Nashr-e Markaz|location=Tehran|page=462}}</ref> اوْنون فیکرینجه، باباچاهی ایکینجی دفترده، ''جهان و روشنایی‌های غمناک''ده، ائینی یوْلو خیطابی و تصویرلی بیر لحنله و [[فروغ فرخزاد]]ین تأثیری آلتیندا داوام ائتدیردی<ref>{{cite book|language=fa|author1=Mohammad Shams Langeroodi|script-title=fa:تاریخ تحلیلی شعر نو|trans-title=Analytical History of New Poetry|volume=4|publisher=Nashr-e Markaz|location=Tehran|pages=90–95}}</ref> و اۆچۆنجۆ دفترده، ''از نسل آفتاب''دا، وزندن باشقا اؤنملی بیر کیفیت دَییشیکلیگی اوْلمادی؛ لنگرودی‌نین دئدیگینه گؤره، وزن باخیمیندان بو کیتاب فرخزادین و {{Interlanguage link|م. آزاد|fa|م. آزاد}}ین ناییلیتلرینین داوامی و نیمایی وزنلردن {{Interlanguage link|آغ شعر|fa|شعر سپید}}ه (''شعر سپید'') دوغرو بیر آددیم ایدی.<ref>{{cite book|language=fa|author1=Mohammad Shams Langeroodi|script-title=fa:تاریخ تحلیلی شعر نو|trans-title=Analytical History of New Poetry|volume=4|publisher=Nashr-e Markaz|location=Tehran|page=349}}</ref> {{Interlanguage link|خسرو گلسرخی|fa|خسرو گلسرخی}} ده ''جهان و روشنایی‌های غمناک'' اۆزه‌رینه بیر تنقید یازمیشدی.{{citation needed|date=October 2026}} اسفندیار کوشه‌نین رادیو زمانه‌ده یازدیغینا گؤره، {{Interlanguage link|منوچهر آتشی|fa|منوچهر آتشی}} ''{{Interlanguage link|دنیای سخن|fa|دنیای سخن}}'' درگیسینده باباچاهی‌دن و دیگر ایکی شاعیردن ۱۳۷۰-جی ایللرین آوانقارد شعرینین بایراقدارلاری کیمی آد آپارمیشدی.<ref name="zamaneh2023" /> کوشه ''جهان متوجه شد'' اۆزه‌رینه یازدیغی تنقیدده کیتابین گیریشینی اعتیراض شعرینین تعریفی اۆچۆن «مانیفئسته بنزر بیر شئی» ساییمیش و یازمیشدیر کی شاعیر، [[ادوارد سعید]]ین گؤروشو ایله هم‌آهنگ اوْلاراق، شاعیر و یازیچینی چئوره‌سینده‌کی حادثه‌لره، او جۆمله‌دن خیابان اعتیراضلارینا لاقئید قالماماغا بوْرجلو ساییر. اوْنون فیکرینجه، بو توپلودا «ایران خالقینین اینقیلابینین آلوولانماسی ایله» باباچاهی شعرینین دیل اوْیونلاری آزالمیش، تصویرلر «داها چیلپاق» اوْلموش و ۱۴۰۱ تاریخلی شعرلر «داها دینامیک و داها جذب ائدیجی» گؤرونور. کوشه بو شعرلرین تاریخی و ادبی ایستیناد‌لارینا، او جۆمله‌دن [[احمد شاملو]]نون بیر میصراعینا («قانی داش دؤشه‌منین اۆستونده گؤرون»)، [[مشروطه اینقیلابی]] دؤورونون حادثه‌لرینه و {{Interlanguage link|هوارد باسکرویل|fa|هوارد باسکرویل}}ه، {{Interlanguage link|حسنک وزیر|fa|حسنک وزیر}}ه و {{Interlanguage link|تاریخ بیهقی|fa|تاریخ بیهقی}}یه، و ۱۳۶۰-جی ایللرده {{Interlanguage link|کومیته|fa|کمیته انقلاب اسلامی}}نین شوعارلارینا و گشتلرینه ایشاره ائتمیش، عینی زاماندا روایتی و سؤزلری تقریباً ائینی اوْلان اۆچ شعرین («اعتیراض ۳»، «اعتیراض ۸» و «اعتیراض (قیسا حئکایه)») وارلیغینی توپلونون ضعیف نؤقطه‌لریندن ساییمیشدیر.<ref name="zamaneh2023" /> نوش‌آذر دا «ای…!» شعرینین اوْخونوشوندا یازمیشدیر کی شاعیر بو شعرده گۆجده گیزلنمیش شیددتی گؤسترمک اۆچۆن «{{Interlanguage link|دریدا|fa|ژاک دریدا}} اۆسلوبوندا» ضمیرلرله اوْینار و «محبوبه منیم باشقا آدیم ایدی» میصراعی راوی‌یه قادین کیملیگی وئریر و اوْنون فیکرینجه شعری {{Interlanguage link|زن، زندگی، آزادی حرکتی|fa|جنبش زن، زندگی، آزادی}}ندن بیر ایل اؤنجه بو حرکته یاخینلاشدیریر.<ref name="noushazar" /> علی مسعودی‌نیا باباچاهی‌نین وفات گۆنو ''[[خبر آنلاین|خبرآنلاین]]''ده یاییملانان یازیسیندا اوْنون یارادیجیلیغینین «اؤنملی نؤقطه‌سی»نی «تکلیف ائدیجی و آخیما قارشی» شعر یاراتماغا «داییمی مئیلی» ساییمیشدیر. اوْنون یازدیغینا گؤره، ۱۳۴۰-جی ایللرده بوشهرده نیمایی شعرله باشلایان و اوْنونلا پارالئل جیدّی بیر تنقیدچی کیمی یئرینی مؤحکم‌لندیرن باباچاهی، ۱۳۵۰-جی ایللرین سوْنلاری و ۱۳۶۰-جی ایللرین اوّللرینده ترکیبی وزنلره و نیمایی عروضا یئنی یاناشماسی ایله دؤورونون شاعیرلریندن سئچیلدی؛ آنجاق اوْنون شعر و تنقید پروژه‌سینین زیروه‌سی ۱۳۷۰-جی ایللر ایدی: اوْ زامان کی اوّلجه آغ شعره یؤنلدی و سوْنرا ادبی نظریه‌نی و [[پوست‌مودرنیزم|پوست‌مودرن]] فیکیرلری آراشدیراراق ''نم‌نم بارانم'' و ''منزل‌های دریا بی‌نشان است'' («دنیزین منزیللری نیشانسیزدیر») دفترلرینده اؤزونه مخصوص دیل توْخوماسینا و فورما کیملیگینه چاتدی و شعرینین {{Interlanguage link|پوئتیکاسی|fa|بوطیقا}}نی «باشقا دوروملو شعر» و «نیمادان سوْنراکی شعر» ایله آچیقلاماغا چالیشدی. مسعودی‌نیا بو شعرین اؤزللیکلرینی بئله سیرالامیشدیر: مضمون دایاقلارینین یاپی‌سؤکومچو داغیلماسی، نحو سیندیرما و دیل واریاسیالاری، تداعی‌یه دایانان ذهنین آخیجیلیغی، {{Interlanguage link|کوْلاژ|fa|کلاژ}}ا بنزر بیر کیفیت، دئییلمه‌ین سؤزلرله (سپیدخوانی ایله) دوْلو اوْلماسی و «جسور و قارا بیر طنز»؛ و آرتیرمیشدیر کی باباچاهی سوْنرالار قیسا شعرلری، {{Interlanguage link|هایکو|fa|هایکو}}نو و داها ساده و روایی فورمالی شعرلری ده تجروبه ائتدی. اوْ، تجروبه‌چیلیگی «اوْنون نسلینین شاعیرلری اۆچۆن او قدر ده عادی اوْلمایان» بیر خصلت ساییمیش، باباچاهی‌نین تنقید اۆسلوبونو «چوْخ اکلکتیک و قئیری-عادی»، آنجاق «دَیرلی تنقیدی متنلر» بوراخان بیر اۆسلوب کیمی تصویر ائتمیش و ''گزاره‌های منفرد''، ''شعر امروز، زن امروز'' («بوگونکو شعر، بوگونکو قادین») و ''سه دهه شاعران حرفه‌ای'' («پروفئسیونال شاعیرلرین اۆچ اوْن ایلی») کیتابلاریندان چاغداش ایران شعرینین تحلیلینده «دیقته لاییق» پایی اوْلان اثرلر کیمی آد آپارمیشدیر. داها اؤنجه اوْنون حاقیندا «قاشقاباقلی یالقیز قلادیاتوْر» آدلی بیر یازی یازمیش مسعودی‌نیانین فیکرینجه، باباچاهی‌نین شعرینه «بی‌اعتینالیق ائدیلمیش» و اوْ، ایران ادبیاتینین تأثیرلی و نظریه‌چی سیمالاریندان بیری اوْلماسینا باخمایاراق «او قدر ده قدری بیلینمه‌دی»؛ اوْ، بونون بیر حیصّه‌سینی باباچاهی‌نین «اینادلا» و «بۆتون بوْیو ایله» شعرینین آرخاسیندا دورماسینا باغلامیشدیر.<ref name="masoudinia" /> ''ایران امروز''ون گوزارشینا گؤره، باباچاهی‌نین اثرلری اۆزه‌رینه یازیلان تنقیدلرده بو نؤقطه‌یه ایشاره ائدیلمیشدیر کی اوْنون شعرلرینین بیر حیصّه‌سی فوْرمالیست تجروبه‌چیلیک و دیل یاپیلاری ایله اوْیون اۆزه‌رینده قورولموش، دیگر بیر حیصّه‌سی ایسه اوْنون اجتماعی تنقیدینی، طنزینی و سیاسی قایغیلارینی عکس ائتدیریر.<ref name="ie-obit" /> {{Interlanguage link|بهزاد خواجات|fa|بهزاد خواجات}} باباچاهی‌نین وفاتیندان سوْنرا ''[[ایبنا]]'' ایله مۆصاحیبه‌سینده اوْنو «چوْخ‌یؤنلو» بیر شخصیت آدلاندیردی و دئدی کی فعالیتین گئنیشلیگی باخیمیندان بلکه هئچ کیم شاملویا چاتماز، آنجاق باباچاهی «شاملو کیمی بؤیوک بیر سیمانین یانیندا، یا دا باشقا بیر اۆفۆقده رضا براهنی‌نین یانیندا دایانا بیله‌جک دیقته لاییق بیر سئچیم»دیر. خواجاتا گؤره، باباچاهی ۱۳۷۰-جی ایللردن سوْنراکی پلورالیست فضانی و شعرین «دیل‌مرکزلی‌لیک»ه مئیلینی اؤز نظریه‌لرینده «آچیقلاییب آکادئمیک» ائتدی و شعری همیشه نظریه‌لرینین دایاغی اوْلدو؛ اؤز «عنعنه‌وی پرستیژ»لرینی قوروماق دالیسیجا اوْلان بیر چوْخ هم‌نسیللریندن فرقلی اوْلاراق، «تجروبی شعر»ه گیرمه‌نین ریسکینی قبول ائتدی و اؤزللیکله ''آدینه''نین شعر صحیفه‌لرینین مسئولو اوْلدوغو دؤورده گنج شاعیرلری تانیتدیرماقلا یئنی نسیلله درین بیر باغ قوردو. خواجات «باشقا دوروم» شعرینده طنزی «بؤیوک و موقدّس روایتلری» سورغولاماق اۆچۆن بیر واسیطه ساییمیشدیر؛ اوْنون دئدیگینه گؤره، عنعنه‌وی شعرده موقدّس و ال چاتماز بیر وارلیق اوْلان معشوق، باباچاهی‌نین شعرینده عادی و گۆندلیک بیر شخصیته چئوریلیر.<ref name="ibna-khajat">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Marzieh Negahban Marvi|script-title=fa:علی باباچاهی؛ شیدایی زبان محزون (گفت‌وگو با بهزاد خواجات)|trans-title=Ali Babachahi: passion for a melancholy language (interview with Behzad Khajat)|url=https://www.ibna.ir/news/547452|website=Iran Book News Agency|date=24 February 2026|access-date=3 October 2026}}</ref> === سیمین بهبهانی و عبدالعلی دستغیب === {{Interlanguage link|سیمین بهبهانی|fa|سیمین بهبهانی}} «باباچاهی‌نین بیر نئچه شعرینه بیر باخیش» آدلی مقاله‌سینده اوْنون شعرلرینی اینجه‌له‌میشدیر؛ بو یازی ''چامه'' ایکی‌آیلیق ادبی درگیسینین ۲۳-جۆ ساییسیندا (اردیبهشت و خرداد ۱۴۰۱) یاییملانمیشدیر.<ref name="behbahani1401">{{cite journal|language=fa|author1=Simin Behbahani|script-title=fa:نگاهی به چند شعر باباچاهی|trans-title=A look at some poems by Babachahi|journal=Chameh|issue=23|date=April–June 2022|url=https://elmnet.ir/doc/2659296-38126|access-date=2 October 2026}}</ref> {{Interlanguage link|عبدالعلی دستغیب|fa|عبدالعلی دستغیب}} بیر نئچه دفعه باباچاهی‌نین شعری حاقیندا یازمیشدیر؛ او جۆمله‌دن ''{{Interlanguage link|جهان کتاب|fa|جهان کتاب}}'' درگیسینده (اوْن بئشینجی ایل، ۳ و ۴-جۆ سایی، آردیجیل ۲۵۴، خرداد و تیر ۱۳۸۹) «باباچاهی‌نین شعرلرینده پوست‌مودرنیزم» مقاله‌سینده<ref name="dastgheib1389">{{cite journal|language=fa|author1=Abdolali Dastgheib|script-title=fa:پست مدرنیسم در شعرهای باباچاهی|trans-title=Postmodernism in Babachahi's poems|journal=Jahan-e Ketab|volume=15|issue=3–4 (254)|date=May–July 2010|url=https://ensani.ir/fa/article/author/16177|access-date=3 October 2026}}</ref> و ''چامه''ده (۱۴۰۱) «باباچاهی شعرینین یئنیلیکلری داها بورالیدیر» مقاله‌سینده.<ref name="dastgheib1401">{{cite journal|language=fa|author1=Abdolali Dastgheib|script-title=fa:تازگی‌های شعر باباچاهی این‌جایی‌تر است|trans-title=The novelties of Babachahi's poetry are more of this place|journal=Chameh|issue=23|date=April–June 2022|url=https://elmnet.ir/doc/2637317-16145|access-date=2 October 2026}}</ref> ''{{Interlanguage link|جام جم|fa|جام جم (روزنامه)}} آنلاین''ین، باباچاهی‌نین وفاتیندان بیر نئچه گۆن سوْنرا میلّی ادبی تنقیدچیلر انجمنینده کئچیریلن اثرلرینین تنقید و اینجه‌له‌مه ییغینجاغی حاقینداکی گوزارشینا گؤره، دستغیب ''فقط از پریان دریایی زخم زبان نمی‌خورد'' («یالنیز دنیز پری‌لریندن دیل یاراسی یئمیر») و ''پیکاسو در آب‌های خلیج فارس'' («پیکاسو خلیج فارسین سولاریندا») کیتابلاریندان شعرلر اوْخویاراق دئدی کی تنقیدچیلر شاعیرلری و شعرلرینی تانیماقدان چوْخ «اوْنلارین مقام و مسلکینین دالیسیجا» گئدیرلر، حالبوکی شعرین یاخشی اوْلماسی اوْخوجونون اوْنون فضاسینا گیره بیلمه‌سینه باغلیدیر؛ اوْنون دئدیگینه گؤره بو فضا باباچاهی‌نین شعرینده «گاه کومیک، گاه جیدّی، گاه دا تغزّولی»دیر. دستغیبین فیکرینجه، باباچاهی‌نین شعری ۱۳۷۰-جی ایللرین سوْنلارینا قدر نیمایی شعرین آب-هاواسیندا ایدی و اوْندان سوْنرا اوْنون یارادیجیلیغیندا سؤزلر، شعر فضاسینا حاکیم اوْلان علاقه‌لر، «کلمه‌لری دۆزمه طرزی» و شعره گیریش یوْلو دَییشدی. اوْ، ایفاده‌لرین داغینیقلیغینی – کی اوْنون دئدیگینه گؤره اصلی معنا اوْنون آرخاسیندان اؤتورولور –، یئرلی ایشاره‌لری، آتالار سؤزلرینه، ناغیللارا و خالق حئکایه‌لرینه ایستینادلاری، کلاسیک ادبیاتلا تانیشلیغی، قروتئسکی و طنزی بو شعرین اؤزللیکلریندن ساییدی و «هئچین هئچی هئچدن یاخشیدیر» میصراعینا ایشاره ائده‌رک شاعیرین دیل ایله اوْیونوندان دانیشدی. دستغیب ''فقط از پریان دریایی…'' کیتابینین شعر یؤنونو داها گۆجلو، ''پیکاسو…''نون نظری یؤنونو ایسه داها حیس اوْلونان ساییدی و ووْرغولادی کی باباچاهی‌نین شعری «هئچ ده معنادان قاچان دئییل» و بوگونکو اینسانین آغریلاری و دردلری اوْنون یئنی فورماسینین آرخاسیندا گیزلنمیشدیر. اوْنون یئکونو بو ایدی کی باباچاهی‌نین شعرینده دئدیکلری «باشقا پوست‌مودرن کیتابلاردان تقلید و تأثیر دئییل»، اوْ، «پوست‌مودرنیته‌نی یاخشی آنلامیش… و شعرینده یاخشی ایجرا ائدیر».<ref name="jamejam1404">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Seyyed Mohieddin Hosseini Arsanjani|script-title=fa:باباچاهی پست‌مدرنیته را به‌خوبی درک کرده بود|trans-title=Babachahi had understood postmodernity well|url=https://jamejamonline.ir/fa/news/1544660|website=Jam-e Jam Online|date=27 February 2026|access-date=3 October 2026}}</ref> === فرج سرکوهی === اؤزو ده ارمنستان اتوبوسونون سرنیشینلریندن اوْلان {{Interlanguage link|فرج سرکوهی|fa|فرج سرکوهی}}، ''{{Interlanguage link|بی‌بی‌سی فارسی|fa|بی‌بی‌سی فارسی}}''نین «هفته‌نین کیتابی» ستونوندا (آبان ۱۳۹۰) ''گل باران هزار روزه'' («مین گۆنلۆک گۆل یاغیشی») کیتابینی تانیتارکن باباچاهی‌نین یارادیجیلیغینی ایکی دؤورده اینجه‌له‌دی. اوْنون یازدیغینا گؤره، باباچاهی ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰-جی ایللرده «من از آبشخور غوکان بدآواز می‌آیم» («من پیس‌سسلی قورباغالارین سولاق یئریندن گلیرم») مشهور شعری و ''در بی‌تکیه‌گاهی''نین دیگر شعرلری ایله او دؤورون شعرینین تانینمیش سیمالاریندان بیرینه چئوریلدی؛ بو دؤورون نیمایی شعرلری نیمایی شعرین حاکیم اۆسلوبلارینی قبول ائتمیشدیلر و «موجود دورومون تنقیدی و اینکاری» ایله حاکیم اجتماعی، سیاسی و کۆلتورل قالیبلاری قبول ائتمکدن ایمتیناع ائدیردیلر؛ ''جهان و روشنایی‌های غمناک''، ''از نسل آفتاب''، ''صدای شن'' و ''آوای دریامردان'' («دنیز اَرلرینین سسی») کیتابینین بعضی شعرلری ده بو زمینه‌ده یازیلمیشدیلار. سرکوهی‌نین فیکرینجه، ایکینجی دؤور ۱۳۷۰-جی ایللرین دَییشیکلیکلری ایله باغلیدیر؛ اوْ، بو اوْن ایللیگی «فارس شعرینین بؤحران اوْن ایللیگی» و نیمادان سوْنراکی شعر، «باشقا دوروم شعری»، یاپی‌سؤکومچو شعر و پوست‌مودرنیست شعر کیمی دالغالارین ظهور ائتدیگی اوْن ایللیک ساییر. سرکوهی یازیر کی باباچاهی نیمایی شعرین یاپیسیندا، فورماسیندا و دیلینده دَییشیکلیگین اؤنجوللریندن و بو اوْن ایللیگین شعرینه تأثیر ائدن شاعیرلردن ایدی و اؤز تکلیفلرینین نظری اساسلارینی شعردن باشقا اثرلرینده، او جۆمله‌دن ''گزاره‌های منفرد''ده آچیقلاماغا چالیشدی. اوْنون فیکرینجه، او ایللرین تنقیدینین «نظری یوْخسوللوغو» اوْنو پوست‌مودرن دۆشونرلرین بیر-ایکی نظری اثرینین ترجمه‌سی ایله یاییلان آنلاییشلاری قبول ائتمه‌یه ائندیردیگی بیر زاماندا، باباچاهی‌نین شعری «بو دَییشیکلیکلرین تکرار اۆره‌تیلمه‌سیندن اؤته‌یه کئچدی»: اوْ، چوْخ‌سسلی‌لیگه، ترکیبی وزنلره، نیسبیلیک‌چیلیگه و موطلقلرین و بؤیوک روایتلرین اینکارینا، فورما، دیل و لحنده یئنی تجروبه‌لره، یاپی‌سؤکومه و آشنالیق‌سیزلاشدیرمایا، قروتئسکه و «شعری تضاد و تناقض اۆزه‌رینده قورماغا» مئیل ائده‌رک یئنی، آنجاق شاعیرانه اۆفۆقلر یاراتماغا چالیشدی؛ و شعری کلاسیک کۆلتور و شعری، نیمایی و شاملویی شعری تانیماغا و اؤزونون شاعیرانه «تجروبه و ایستعدادی»نا دایاندیغی اۆچۆن، ۱۳۷۰-جی ایللرین «دیل اوْیونلاری و یاپی اوْیونلاری» آدی ایله تانینان شئیلردن آیری قالدی. سرکوهی ''گل باران هزار روزه''نین شعرلرینی ائینی یوْلون داوامی ساییدی و باباچاهی‌نین بو دؤورده‌کی یارادیجیلیغینی اوْنون یئرینی «بو دالغانین یا آخیمین بارماقلا ساییلاجاق قدر آز اوْلان اوغورلو شاعیرلریندن بیری کیمی» مؤحکم‌لندیرن بیر یارادیجیلیق کیمی تصویر ائتدی.<ref name="sarkouhi1390">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Faraj Sarkohi|script-title=fa:هفت‌روز کتاب؛ شعر باباچاهی، نمایشنامهٔ استادمحمد و شعر ترکی صلاحی|trans-title=Seven Days, Books: Babachahi's poetry, a play by Ostad-Mohammad and Salahi's Turkish poetry|url=https://www.bbc.com/persian/arts/2011/10/111027_l41_7_books_27oct_11|website=BBC Persian|date=27 October 2011|access-date=3 October 2026}}</ref> === ارمنستان اتوبوسونون یوْل یوْلداشلاری === {{Interlanguage link|ارمنستان اتوبوسو|fa|ماجرای اتوبوس ارمنستان}}نون دیگر سرنیشینلریندن بیر نئچه‌سی باباچاهی‌نین امکداشلاری، مجلیس یوْلداشلاری یا دا تنقیدچیلری ایدیلر. ایران یازیچیلار کانونونون یازدیغینا گؤره، اوْ، محمدعلی سپانلونون ائوینده کئچیریلن چهارشنبه توپلانتی‌لارینین داییمی ایشتیراکچیلاریندان ایدی و بو یوْلدان کانونون مشورت جمعینه قوشولدو.<ref name="kanoon" /> باباچاهی اؤزو اینقیلابدان اؤنجه {{Interlanguage link|محمد مختاری|fa|محمد مختاری}}، جواد مجابی، {{Interlanguage link|فرامرز سلیمانی|fa|فرامرز سلیمانی}}، عزیز خلیلی، اسماعیل رها، محمد محمدعلی و بیر نئچه باشقا نفرین یانیندا «شعر سه‌شنبه‌لری» توپلانتی‌لاریندا ایشتیراکیندان سؤز آچمیش و گیله‌لنمیشدیر کی مجابی کیتابیندا او دؤورون خاطیره‌لرینی نقل ائدرکن اوْنون آدینی چیخارمیشدیر؛ اؤز دئدیگینه گؤره بونون سببینی بیلمیردی.<ref name="ibna1396">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Shahab Darabian|script-title=fa:شاملو شعرهایی چاپ می‌کرد که دوست نداشت / هر لحظه این امکان وجود دارد که ما چپ کنیم!|trans-title=Shamlou published poems he did not like / At any moment we could overturn!|url=https://www.ibna.ir/news/256182|website=Iran Book News Agency|date=1 January 2018|access-date=3 October 2026}}</ref> مجابی احمد شاملو حاقینداکی یازیلاری و مۆصاحیبه‌لریندن عیبارت اوْلان ''آینهٔ بامداد'' («سحرین آیناسی») کیتابیندا {{Interlanguage link|منوچهر آتشی|fa|منوچهر آتشی}}، [[محمد حقوقی]]، محمدعلی سپانلو و باباچاهی کیمی شاعیرلرله شاملو حاقیندا بیر مۆصاحیبه‌نی گتیرمیشدیر<ref name="taaghche-mojabi">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:جواد مجابی: زندگینامه و معرفی کتاب‌ها (آینه بامداد)|trans-title=Javad Mojabi: biography and book introductions (Ayineh-ye bamdad)|url=https://taaghche.com/author/%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%A8%DB%8C|website=Taaghche|access-date=3 October 2026}}</ref> و شاملونون ائوینده کئچیریلن بیرینجی {{Interlanguage link|احمد شاملو شعر اؤدولو|fa|جایزه شعر احمد شاملو}} مراسیمینده ایشتیراک ائتمیشدی؛ باباچاهی‌نین ''این کشتی پر اسرار'' کیتابی بو اؤدولون ایکی قازانانیندان بیری ایدی.<ref name="zamaneh2016" /> داریوش معمار مجابی‌نین وفاتیندان (شهریور ۱۴۰۵) سوْنرا ''{{Interlanguage link|ایندیپندنت فارسی|fa|ایندیپندنت فارسی}}''ده یاییملانان یازیسیندا مجابی‌نین شعر یوْلونو باباچاهی ایله موقاییسه ائتمیش و یازمیشدیر کی رضا براهنی و باباچاهی کیمی شاعیرلر «شعر حیاتلارینین بعضی دؤورلرینده دیلده، نحوده و فورمادا تمل تجروبه‌لره ال آتدیلار» و بعضاً شعر دؤورلری آراسیندا گؤزه چارپان بیر مسافه یاراندی، حالبوکی مجابی داها چوْخ نیمایی عنعنه‌نین و شاملونون آغ شعرینین یوْلوندا قالدی.<ref name="independent1405">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Dariush Me'mar|script-title=fa:جواد مجابی، نویسنده‌ای که نمی‌شود او را در یک عنوان خلاصه کرد|trans-title=Javad Mojabi, a writer who cannot be summed up in a single title|url=https://www.independentpersian.com/node/422164|website=Independent Persian|date=6 September 2026|access-date=3 October 2026}}</ref> حئکایه یازیچیسی محمد محمدعلی ۱۳۷۶-جی ایلدن باباچاهی ایله بیرلیکده ''{{Interlanguage link|آدینه|fa|آدینه (نشریه)}}'' درگیسینین اۆچ شعر و حئکایه خۆصوصی ساییسینین باش رئداکتوْرلوغونو اۆستلنمیشدی<ref name="bbc-mohammadali">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:محمد محمدعلی؛ «باورهای خیس یک مرده» و رمان‌های اساطیری پر راز و رمز|trans-title=Mohammad Mohammad-Ali: "The Wet Beliefs of a Dead Man" and mysterious mythological novels|url=https://www.bbc.com/persian/articles/cqlg1eypp23o|website=BBC Persian|date=14 September 2023|access-date=3 October 2026}}</ref> و باباچاهی ''آدینه''ده‌کی امکداشلیقلاریندان «چوْخ یاخشی بیر دؤور» کیمی سؤز آچمیشدیر.<ref name="ibna1396" /> محمدعلی و مسعود بهنود ''{{Interlanguage link|این قیافه مشکوک|fa|این قیافه مشکوک}}'' («بو شۆبهه‌لی سیفت») سندلی فیلمینده باباچاهی‌نین شعر و شخصیت یؤنلری حاقیندا دانیشانلار آراسینداییرلار.<ref name="shargh">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Pouria Souri|script-title=fa:«این قیافه مشکوک» مستند شد|trans-title="This Suspicious Face" becomes a documentary|url=http://old.sharghdaily.ir/news/90/07/17/13501.html|website=Shargh|date=9 October 2011|access-date=1 October 2026}}</ref> شهریار مندنی‌پورون یؤنتیجیلریندن اوْلدوغو ''بانگ'' ادبی نشریه‌سی ۱۴۰۲-نین فروردین آییندا باباچاهی‌نین اعتیراض توپلوسوندان اۆچ شعر یاییملادی.<ref name="baang" /> تنقیدچی و اتوبوسون دیگر سرنیشینلریندن اوْلان شاپور جورکش، باباچاهی‌نین نظریه‌چیلیگینین جیدّی تنقیدچیلریندن ایدی. اوْ، مهیار زاهد ایله «گله‌جگین یوْلونو گؤزله‌مک» باشلیغی ایله ''{{Interlanguage link|اعتماد|fa|اعتماد (روزنامه)}}'' قزئتینده (۱۵۴۵-جی سایی، ۳۰ آبان ۱۳۸۶) یاییملانان مۆصاحیبه‌سینده باباچاهی‌نی «ژورنالیست و چاغداش شاعیر» آدلاندیردی و دئدی کی باباچاهی ''گزاره‌های منفرد''ین ۷۷۱-جی صحیفه‌سینده بئش سطری اوْنون ''هوش سبز'' («یاشیل ذکا») کیتابینا عایید ائتمیشدیر، حالبوکی بو سطرلر او کیتابدا یوْخدور. جورکش بو باره‌ده دئدی: «اؤز احتیمالی ادبی پوپولیزمینی ۱۳۷۰-جی ایللره بوْرجلو بیلن جناب باباچاهی، بو جۆر گؤزباغلیجیلیقلا شاملونون اؤزلرینه هر هانسی احتیمالی تأثیرینی اینکار ائده بیلرلر» و آرتیردی کی «بلکه منیم حاقّیم وار کی بو قدر باشیباش‌لیق و دیقتسیزلیکله دوْلو بیر نظریه‌نی ۱۳۷۰-جی ایللر شعرینین چیخیلماز دورومونون سببلریندن بیری سایام».<ref name="etemad1545">{{cite journal|language=fa|author1=Mahyar Zahed|script-title=fa:چشم به راه آینده (جریان‌های نقد ادبی در گفت‌وگو با شاپور جورکش)|trans-title=Looking to the future (currents of literary criticism, an interview with Shapour Jorkesh)|journal=Etemad|issue=1545|date=21 November 2007|url=https://www.magiran.com/newspapertoc/14622|access-date=3 October 2026}}</ref> ''اعتماد''ین یازدیغینا گؤره، بو مۆصاحیبه «گئنیش عکس-صدا» دوغوردو و رضا براهنی «صاباحین یاشسیز نسلینه» باشلیقلی گئنیش بیر جاوابدا (''اعتماد''، ۱۵۶۷-جی سایی، ۲۶ آذر ۱۳۸۶) باباچاهی‌نی مۆدافیعه ائتدی: «هامی بیلیر کی جناب باباچاهی شاعیر و ادبیات تنقیدچیسی‌دیر. بو، ایلک دفعه‌دیر کی بیری اوْنو «ژورنالیست» آدلاندیریر.» براهنی‌نین فیکرینجه، جورکش «شاعیر» سؤزوندن اؤنجه «ژورنالیست» عنوانینی قوْیماقلا باباچاهی‌نین «مقامینی آلچالتماق» ایسته‌میشدی و هم ژورنالیستلردن، هم ده باباچاهی‌دن عۆذر ایسته‌مه‌لیدیر، چۆنکی «ایندیه‌دک یازیب چاپ ائتدیکلری شعر و شعر تنقیدی ساحه‌سینده اوْلموشدور».<ref name="etemad1567">{{cite journal|language=fa|author1=Reza Baraheni|script-title=fa:پاسخ به شاپور جورکش / به نسل بی سن فردا|trans-title=Reply to Shapour Jorkesh / To tomorrow's ageless generation|journal=Etemad|issue=1567|date=17 December 2007|page=11|url=https://www.magiran.com/article/1540386|access-date=3 October 2026}}</ref> === آکادئمیک آراشدیرمالار === باباچاهی‌نین شعری خیلی ساییدا آکادئمیک آراشدیرمانین موضوعو اوْلموشدور. علم‌نت بیلگی بانکی ۱۴۰۵-جی ایلین مهر آیینا قدر «علی باباچاهی» آچار سؤزو ایله ۷۰-دن آرتیق علمی سندی – درگی مقاله‌لری، کونفرانس مقاله‌لری، دیسسئرتاسیالار و کیتابلار – قئیده آلمیشدیر کی اوْنلارین بیر حیصّه‌سی اؤزونون یازیلاریدیر.<ref name="elmnet-kw">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:مقالات مرتبط با علی باباچاهی (کلیدواژه)|trans-title=Articles related to Ali Babachahi (keyword)|url=https://elmnet.ir/keyword/%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%DA%86%D8%A7%D9%87%DB%8C|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> ۱۳۸۹ ایله ۱۳۹۴ ایللری آراسیندا {{Interlanguage link|اراک بیلیم‌یوردو|fa|دانشگاه اراک|lt=اراک}}، {{Interlanguage link|زابل بیلیم‌یوردو|fa|دانشگاه زابل|lt=زابل}}، [[مشهد فردوسی بیلیم‌یوردو|مشهد فردوسی]]، {{Interlanguage link|رفسنجان ولی‌عصر|fa|دانشگاه ولی‌عصر رفسنجان}} و [[پیام نور بیلیم‌یوردو|پیام نور]] کیمی بیلیم‌یوردلاریندا آز قالا سگگیز ماگیستر و دوکتورا دیسسئرتاسیاسی اوْنون شعرینین مۆختلیف یؤنلرینی، او جۆمله‌دن اؤنه چیخارما (برجسته‌سازی)، معشوقون سیماسی، ایکی‌لی قارشیلاشمالار، اقلیم عونصورلری و یئرلی‌چیلیک، طنز و {{Interlanguage link|قروتئسک|fa|گروتسک}}، و پوست‌مودرنیست اؤغه‌لری اینجه‌له‌میشدیر.<ref name="khazaei1389">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Sara Khazaei|script-title=fa:برجسته‌سازی در اشعار علی باباچاهی|trans-title=Foregrounding in the poems of Ali Babachahi (master's thesis, Arak University, 2010)|url=https://elmnet.ir/doc/10517906-53213|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref><ref name="bazzi1392">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Tahereh Bazzi|script-title=fa:سیمای معشوق در اشعار علی باباچاهی|trans-title=The image of the beloved in the poems of Ali Babachahi (master's thesis, University of Zabol, 2013)|url=https://elmnet.ir/doc/10679289-51512|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref><ref name="hashemi1393">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Tahereh Hashemi|script-title=fa:تقابل‌های دوگانه در اشعار علی باباچاهی|trans-title=Binary oppositions in the poems of Ali Babachahi (master's thesis, University of Zabol, 2014)|url=https://elmnet.ir/doc/10845534-14801|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref><ref name="palash1393">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Mahmoud Palash|script-title=fa:بررسی عناصر اقلیمی و بومی‌گرایی در شعر علی باباچاهی|trans-title=A study of regional elements and localism in the poetry of Ali Babachahi (master's thesis, University of Zabol, 2014)|url=https://elmnet.ir/doc/10765268-11558|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref><ref name="torabi1394">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Abdolrasoul Torabi|script-title=fa:کاربرد طنز و گونه‌های آن در اشعار علی باباچاهی|trans-title=The use of humour and its forms in the poems of Ali Babachahi (master's thesis, Payame Noor University, Fars province, 2015)|url=https://elmnet.ir/doc/10961206-81101|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref><ref name="latifnejad1394">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Farrokh Latifnejad Roudsari|script-title=fa:متنیّت در شعر معاصر با تکیه بر اشعار نیما، سپهری، باباچاهی|trans-title=Textuality in contemporary poetry, based on the poems of Nima, Sepehri and Babachahi (doctoral thesis, Ferdowsi University of Mashhad, 2015)|url=https://elmnet.ir/doc/10931151-91402|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> محمدجلیل بهادری و {{Interlanguage link|حسن ذوالفقاری|fa|حسن ذوالفقاری}} ''زیبایی‌شناسی ادبی'' («ادبی اِستئتیکا») درگیسینده‌کی (۱۳۹۱) بیر مقاله‌ده زامان آردیجیللیغینا لاقئیدلیگی ۱۳۸۰-جی ایللر شعرینین و باباچاهی شعرینین اؤزللیکلریندن ساییمیشلار: اوْنلارین یازدیغینا گؤره، شاعیر مۆختلیف زامان کسیک‌لرینی بیر-بیرینه قاریشدیریر، خطّی اوْلمایان بیر متن یارادیر و تاریخی حادثه‌لری بیان ائدرکن ده بیلرکدن دَییشیکلیک ائدیر؛ اوْنلار بو اؤزللیگی {{Interlanguage link|یاپی‌چیلیقدان سوْنراکی|fa|پساساختارگرایی}} دۆشونرلرین و {{Interlanguage link|ژاک دریدا|fa|ژاک دریدا}}نین گؤروشلریندن آلینمیش ساییرلار.<ref name="bahadori1391">{{cite journal|language=fa|author1=Mohammad-Jalil Bahadori|author2=Hassan Zolfaghari|script-title=fa:بررسی توالی زمان در شعر از منظر پساساختارگرایی (با نگاهی به شعر علی باباچاهی)|trans-title=Temporal sequence in poetry from a post-structuralist perspective (with reference to the poetry of Ali Babachahi)|journal=Zibayi-shenasi-ye adabi|issue=13|date=Autumn 2012|url=https://elmnet.ir/doc/339614-26612|access-date=2 October 2026}}</ref> ابراهیم محبی و امکداشلاری (۱۳۹۸) کوْقنیتیو اۆسلوبشوناسلیق یاناشماسی ایله «یاپیسال اَیریلیک» و «قاب و مکان» شماسینین قیریلماسینی اوْنون شعرینین اۆسلوب اؤزللیکلریندن ساییمیشلار کی اوْنلارین دئدیگینه گؤره «ریزوم شماسی»نین یارانماسینا گتیریب چیخارمیشدیر؛ اوْنلار عنعنه‌وی اۆسلوبشوناسلیغی بئله شعرلرین تحلیلینده گۆجسوز ساییمیشلار.<ref name="mohebbi1398">{{cite journal|language=fa|author1=Ebrahim Mohebbi|author2=Mazaher Nikkhah|author3=Mohammad Hakimazar|script-title=fa:خوانش دو شعر از علی باباچاهی بر اساس نظریهٔ طرح‌واره در سبک‌شناسی شناختی|trans-title=A reading of two poems by Ali Babachahi based on schema theory in cognitive stylistics|journal=She'r-pazhuhi (Bustan-e adab)|issue=3|date=Autumn 2019|url=https://elmnet.ir/doc/2137426-9252|access-date=2 October 2026}}</ref> محمدامین احسانی اصطهباناتی و محمدرضا صرفی (۱۴۰۰) باباچاهی‌نی «ایراندا پوست‌مودرنیزمین ان قاباقجیل تمثیلچیلریندن بیری» آدلاندیرمیش و اوْنون شعرینده نحودن قاچیش، دیلین پریشان یاپیسی، عاغیلدان قاچیش و بوتؤولوک و قطعیتین اوْلماماسی کیمی اؤغه‌لری اینجه‌له‌میشلر.<ref name="ehsani1400">{{cite journal|language=fa|author1=Mohammad-Amin Ehsani Estahbanati|author2=Mohammad-Reza Sarfi|script-title=fa:باباچاهی و مؤلفه‌های زبانی شعر پست مدرن|trans-title=Babachahi and the linguistic components of postmodern poetry|journal=Motale'at-e balaghi (Journal of Linguistic and Rhetorical Studies)|volume=12|issue=23|pages=7–36|date=Spring 2021|url=https://elmnet.ir/doc/2361896-42341|access-date=2 October 2026}}</ref> {{Interlanguage link|بهزاد خواجات|fa|بهزاد خواجات}} (۱۴۰۰) دا اوْنون بیر شعرینی {{Interlanguage link|ژیل دلوز|fa|ژیل دلوز}}ون ریزوماتیک نظریه‌سی اساسیندا {{Interlanguage link|محمد شمس لنگرودی|fa|محمد شمس لنگرودی}}نین بیر شعری ایله موقاییسه ائده‌رک، باباچاهی‌نی پوست‌مودرنیست شعرین، شمس لنگرودی‌نی ایسه «ساده‌یازیچیلیق» آدلانان آخیمین تمثیلچیسی کیمی تانیتمیشدیر.<ref name="khajat1400">{{cite journal|language=fa|author1=Behzad Khajat|script-title=fa:بررسی تطبیقی یک شعر از علی باباچاهی و شمس لنگرودی بر اساس نظریهٔ ریزوماتیک ژیل دلوز|trans-title=A comparative study of a poem by Ali Babachahi and one by Shams Langeroodi based on Gilles Deleuze's rhizomatic theory|journal=Ghand-e parsi|volume=4|issue=13|date=Winter 2021–2022|url=https://elmnet.ir/doc/2660109-44164|access-date=2 October 2026}}</ref> علی محمدی و طاهره قاسمی (۱۴۰۱) اوْنون شعرلرینین باشلیقلارینی اینجه‌له‌یه‌رک، شاعیرلیک یوْلونو باشلانغیجدا [[نیما یوشیج|نیما]]دان و رئالیزمدن تأثیرلنمه‌سیندن ''نم‌نم بارانم'' و ''عقل عذابم می‌دهد'' («عاغیل منه عذاب وئریر») ایله پوست‌مودرن شعره گیریشینه قدر ایزله‌میشلر.<ref name="mohammadi1401">{{cite journal|language=fa|author1=Ali Mohammadi|author2=Tahereh Ghassemi|script-title=fa:بررسی «عنوان» در سروده‌های علی باباچاهی از رئالیسم تا پست مدرنیسم|trans-title=The "title" in the poems of Ali Babachahi, from realism to postmodernism|journal=Tafsir va tahlil-e motun-e zaban va adabiyat-e farsi (Dehkhoda)|volume=14|issue=51|date=Spring 2022|url=https://elmnet.ir/doc/2624292-3841|access-date=2 October 2026}}</ref> روناک جوهرزاده و امکداشلاری (۱۴۰۱) ائینی ایکی توپلودا قطعیتسیزلیک، «دئییلمه‌ینی اوْخوما» (سپیدخوانی)، «مۆلّیفین اؤلومو» و تناقض کیمی اؤغه‌لری تئز-تئز راست گلینن ساییمیش و بو جۆر شعرین ضعیف و گۆجلو یؤنلرینی دیل، مضمون و ادبی اۆچ سویه‌ده اینجه‌له‌میشلر.<ref name="joharzadeh1401">{{cite journal|language=fa|author1=Ronak Joharzadeh|author2=Shahrokh Hekmat|author3=Majid Azizi|script-title=fa:تحلیل زیبایی‌شناختی نمودهای پست‌مدرنیستی در دو مجموعهٔ «نم‌نم بارانم» و «عقل عذابم می‌دهد» از علی باباچاهی|trans-title=An aesthetic analysis of postmodernist manifestations in two collections by Ali Babachahi|journal=Zibayi-shenasi-ye adabi|volume=13|issue=53|date=Autumn 2022|url=https://elmnet.ir/doc/2473309-42931|access-date=2 October 2026}}</ref> ذکیه محمدلو و امکداشلارینین (۱۴۰۱) آراشدیرماسینین نتیجه‌سینه گؤره، {{Interlanguage link|تشبیه|fa|تشبیه}} باباچاهی شعرینده معنا نورمادان قاچیشینین ان گئنیش نؤوعودور و {{Interlanguage link|ایستعاره|fa|استعاره}} اوْندا داها آز ایشله‌نیر.<ref name="mohammadlou1401">{{cite journal|language=fa|author1=Zakieh Mohammadlou|author2=Barat Mohammadi|author3=Seyfeddin Abbarin|script-title=fa:بررسی و نقد و تحلیل گونه‌های هنجارگریزی معنایی در شعر علی باباچاهی|trans-title=A study, critique and analysis of the forms of semantic deviation in the poetry of Ali Babachahi|journal=Zibayi-shenasi-ye adabi|volume=13|issue=52|date=Summer 2022|url=https://elmnet.ir/doc/2603363-43427|access-date=2 October 2026}}</ref> محبوبه شیرگردون (۱۴۰۱) دا اوْنون یئددی توپلوسونو اینجه‌له‌یه‌رک، شعرینی داها چوْخ توصیف و تشبیهه دایانان، طبیعت عونصورلریندن گئنیش فایدالانان بیر شعر، تکراری ایسه اوْنون ان چوْخ ایشله‌نن بدیعی واسیطه‌سی ساییمیشدیر.<ref name="shirgardoon1401">{{cite journal|language=fa|author1=Mahboubeh Shirgardoun|script-title=fa:بررسی جلوه‌های زیبایی‌شناسی در اشعار علی باباچاهی (مورد مطالعه: هفت مجموعهٔ شعری)|trans-title=Aesthetic manifestations in the poems of Ali Babachahi (a study of seven collections)|journal=Zibayi-shenasi-ye adabi|volume=13|issue=53|date=Autumn 2022|url=https://elmnet.ir/doc/2452699-22315|access-date=2 October 2026}}</ref> باشقا آراشدیرمالار دا «پسینگاهی ۲» شعرینی {{Interlanguage link|جوغرافی تنقید|fa|نقد جغرافیایی}} و میشل کولوْنون «اۆفۆق یاپیسی» نظریه‌سی باخیمیندان<ref name="alivand1401">{{cite journal|language=fa|author1=Mehran Alivand|author2=Kazem Dezfoulian|author3=Ghodratollah Taheri|script-title=fa:تحلیل منظرهٔ غروب در شعر «پسینگاهی ۲» از علی باباچاهی با توجه به نظریهٔ ساختار افق میشل کولو|trans-title=An analysis of the sunset landscape in the poem "Pasingahi 2" by Ali Babachahi in the light of Michel Collot's theory of the structure of the horizon|journal=Adabiyat-e parsi-ye mo'aser|volume=12|issue=1|date=Spring–Summer 2022|url=https://elmnet.ir/doc/2567599-17941|access-date=2 October 2026}}</ref> و «دوری و...» شعرینی پاول ورثین «متن دۆنیالاری» نظریه‌سی اساسیندا تحلیل ائتمیشلر؛<ref name="latifnejad1401">{{cite journal|language=fa|author1=Farrokh Latifnejad Roudsari|script-title=fa:تأثیر جهان اشاری در تشخیص جهان معرفتی شعر «دوری و...» اثر باباچاهی بر پایهٔ نظریهٔ بوطیقای شناختی جهان‌های متن پل ورث|trans-title=The role of the deictic world in identifying the epistemic world of the poem "Duri va..." by Babachahi, based on Paul Werth's cognitive poetics of text worlds|journal=Naghd va nazariyeh-ye adabi|volume=7|issue=2|date=2022–2023|url=https://elmnet.ir/doc/2758469-66312|access-date=2 October 2026}}</ref> اوْنون شعری هم‌چنین {{Interlanguage link|کیومرث منشی‌زاده|fa|کیومرث منشی‌زاده}}نین شعری ایله یاناشی جئفری لیچین مودئلی اساسیندا اینجه‌لنمیشدیر.<ref name="hosseinalizadeh1403">{{cite journal|language=fa|author1=Asieh Hosseinalizadeh|author2=Hanieh Sadri Majd|author3=Shahparak Farahbakhsh Esfahan|script-title=fa:نقد فرمالیستی اشعار کیومرث منشی‌زاده و علی باباچاهی بر مبنای الگوی جفری لیچ|trans-title=A formalist critique of the poems of Kiumars Monshizadeh and Ali Babachahi based on Geoffrey Leech's model|journal=Ganjineh-ye zaban va adabiyat-e farsi|volume=2|issue=1|date=Spring 2024|url=https://elmnet.ir/doc/2976965-46162|access-date=2 October 2026}}</ref> لیلا امینی، شهین اوجاق علیزاده و سیده ماندانا هاشمی اصفهانی ''مطالعات هنر اسلامی'' («ایسلام صنعتی آراشدیرمالاری») اۆچ‌آیلیق درگیسینده‌کی (۱۴۰۳) بیر مقاله‌ده باباچاهی‌نی و [[رضا براهنی]]نی {{Interlanguage link|۱۳۷۰-جی ایللرین|fa|شعر فارسی دهه هفتاد}} سئچکین شاعیرلریندن ساییمیش و [[پوست‌مودرنیزم]]ین گؤسترگه‌لریندن بیری کیمی «چوْخ‌سسلی‌لیک»ی هر ایکیسینین شعرینده اینجه‌له‌میشلر. بو آراشدیرمانین نتیجه‌سینه گؤره، اوْنلارین شعرینده چوْخ‌سسلی‌لیک وزن و موسیقی، دیل فرقلری و رسمی و دانیشیق لحنی آراسینداکی فرق، «ساچیلمیش یازی» و «دلی‌جه‌سینه یازی»، و شیزوفرنیک شخصیتین وارلیغی یوْلویلا یارانیر و «تک‌سسلی‌لیک ایستیبدادیندان قاچیش»ا، روایت قیریلماسینا و شاقولی محورون و موضوع بیرلیگینین اینکارینا گتیریب چیخاریر.<ref name="amini1403a">{{cite journal|language=fa|author1=Leila Amini|author2=Shahin Ojagh Alizadeh|author3=Seyyedeh Mandana Hashemi Esfahani|script-title=fa:چندصدایی در اشعار علی باباچاهی و رضا براهنی در تطبیق با تشبیه در هنرهای تجسمی معاصر|trans-title=Polyphony in the poems of Ali Babachahi and Reza Baraheni compared with simile in contemporary visual arts|journal=Motale'at-e honar-e eslami|volume=21|issue=54|date=Summer 2024|url=https://elmnet.ir/doc/2914597-59881|access-date=2 October 2026}}</ref> ائینی آراشدیرماچیلار ''سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی'' («فارس نظم و نثرینین اۆسلوبشوناسلیغی»، اسفند ۱۴۰۳) درگیسینده‌کی باشقا بیر مقاله‌ده «ساچیلمیش شعر»ی – کی اوْنلارین دئدیگینه گؤره دریدانین «ساچیلما» (dissemination) نظریه‌سیندن آلینمیش و ۱۳۷۰-جی ایللرین شعرینده اوْخونوشدان متن اۆره‌تیمینه قدر یاییلمیشدیر – باباچاهی‌نین شعرینده اینجه‌له‌میش و چوْخ‌سسلی‌لیگی، دئییلمه‌ینی اوْخومانی و اوْخوجونون ایشتیراکینی، دیل پریشانلیغینی و دلی‌جه‌سینه یازینی، طنز و پارودینی، زامان قاریشیقلیغینی، عاشیق و معشوقون چوْخ‌اۆزلو سیماسینی و {{Interlanguage link|متنلرآراسیلیق|fa|بینامتنیت}}ی اوْنون شعرینده بو شعر نؤوعونون ان اؤنملی اؤغه‌لری کیمی سیرالامیشلار. اوْنلارین یازدیغینا گؤره، باباچاهی شاعیرلیگینین «دؤردونجو دؤورو»نون شعرلرینین چوْخوندا سؤزلرین و آنلاییشلارین بیر حیصّه‌سینی، دوْلاییسی یا آچیق شکیلده، قدیم متنلردن، تصنیفلردن، ماهنی‌لاردان و خالق آتالار سؤزلریندن آلمیشدیر.<ref name="amini1403b">{{cite journal|language=fa|author1=Leila Amini|author2=Shahin Ojagh Alizadeh|author3=Seyyedeh Mandana Hashemi|script-title=fa:بررسی شعر افشانشی در دهه هفتاد با تکیه بر اشعار علی باباچاهی|trans-title=Disseminative poetry in the 1990s, with reference to the poems of Ali Babachahi|journal=Sabk-shenasi-ye nazm va nasr-e farsi (Bahar-e adab)|volume=17|issue=106|date=February–March 2025|url=https://elmnet.ir/doc/2878295-19912|access-date=2 October 2026}}</ref> آکادئمیک آراشدیرمالاردان علاوه، باباچاهی‌نین شعری حاقیندا بیر نئچه مۆستقیل کیتاب دا یاییملانمیشدیر؛ او جۆمله‌دن: نسرین مظفری و مرضیه نوروزی‌نین اوْنون شعرینی {{Interlanguage link|منوچهر آتشی|fa|منوچهر آتشی}}نین شعری ایله یاناشی اینجه‌له‌ین ''رام و نارام: آتشی - باباچاهی'' («اوْیرَشمیش و اوْیرَشمه‌میش: آتشی – باباچاهی») کیتابی،<ref name="ramnaram1397">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Nasrin Mozaffari and Marzieh Nowruzi|script-title=fa:رام و نارام: آتشی - باباچاهی|trans-title=Tame and untamed: Atashi – Babachahi (book, Shalak, 2018)|url=https://elmnet.ir/doc/31529018-66187|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> ابراهیم محبی‌نین اوْنون و {{Interlanguage link|عباس صفاری|fa|عباس صفاری}}نین شعر اۆسلوبو حاقینداکی ''به سمت چهره‌های مختلفی'' («فرقلی سیمالارا دوغرو») کیتابی،<ref name="mohebbibook1400">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Ebrahim Mohebbi|script-title=fa:به سمت چهره‌های مختلفی: تحلیل سبکی اشعار علی باباچاهی و عباس صفاری بر اساس نظریهٔ شناختی|trans-title=Towards different faces: a stylistic analysis of the poems of Ali Babachahi and Abbas Saffari based on cognitive theory (book, Patizeh, 2021)|url=https://elmnet.ir/doc/32033952-2742|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> حسین باقری‌نین اوْنون ۱۳۹۰-جی ایللرده‌کی اوْن شعر توپلوسوندا «یاپی‌سؤکوم» حاقینداکی ''برخورد منقار پرنده به لالهٔ گوش'' («قوش دیمدیگینین قولاق مَمه‌سینه توْققوشماسی») کیتابی،<ref name="bagheribook1402">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Hossein Bagheri|script-title=fa:برخورد منقار پرنده به لالهٔ گوش: شالوده‌شکنی در اشعار علی باباچاهی (ده مجموعه شعر منتشرشدهٔ دههٔ نود شمسی)|trans-title=The bird's beak striking the earlobe: deconstruction in the poems of Ali Babachahi (book, Patizeh, 2023)|url=https://elmnet.ir/doc/32142092-1181|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> و جاوید تکاورانین ''گسست‌ها و پیوست‌های روایی در اشعار علی باباچاهی'' («علی باباچاهی‌نین شعرلرینده روایت قیریلمالاری و باغلانتیلاری») کیتابی.<ref name="takavaran1403">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Javid Takavaran|script-title=fa:گسست‌ها و پیوست‌های روایی در اشعار علی باباچاهی (از نم‌نم بارانم تا آئورا و دیگران من)|trans-title=Narrative ruptures and continuities in the poems of Ali Babachahi (book, Kherad-e Javid, 2024)|url=https://elmnet.ir/doc/31969986-1011|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> == اؤدوللر و آنما مراسیملری == * بیرینجی {{Interlanguage link|احمد شاملو شعر اؤدولو|fa|جایزه شعر احمد شاملو}}نون (۱۳۹۴) اورتاق قازانانی، ''{{Interlanguage link|این کشتی پر اسرار|fa|این کشتی پراسرار}}'' (نگاه یاییم‌ائوی، ۱۳۹۳) توپلوسو اۆچۆن، محمد شمس لنگرودی‌نین ''{{Interlanguage link|منظومه بازگشت و اشعار دیگر|fa|منظومه‌ی بازگشت و اشعار دیگر}}'' کیتابی ایله بیرلیکده. بو اؤدولون وئریلمه مراسیمی ۱۸ دی ۱۳۹۴-ده احمد شاملونون ائوینده کئچیریلدی.<ref name="zamaneh2016" /><ref name="khabar" /> * آنما مراسیمی (۲۴ اسفند ۱۳۹۰): مایا ادبی قروپو تهرانین «خانهٔ مشق» مدنیت ائوینده باباچاهی‌نی آنماق اۆچۆن بیر مراسیم کئچیردی و ''{{Interlanguage link|این قیافه مشکوک|fa|این قیافه مشکوک}}'' سندلی فیلمی ایلک دفعه بو مراسیمده گؤستریلدی.<ref name="ibna2012">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:مراسم نکوداشت علی باباچاهی برگزار می‌شود|trans-title=A tribute ceremony for Ali Babachahi to be held|url=http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/132285/|website=Iran Book News Agency|date=11 March 2012|access-date=1 October 2026}}</ref> == اثرلری == ایران یازیچیلار کانونونون بیان‌نامه‌سینه گؤره، باباچاهی‌دن ۲۷ مۆستقیل شعر توپلوسو، ادبی تنقید و نظریه ساحه‌سینده یئددی کیتاب و بئش آراشدیرما کیتابی یاییملانمیشدیر.<ref name="kanoon" /> ''خبرآنلاین'' اوْنون کیتابلارینین سایینی ۳۵ جیلددن آرتیق گؤسترمیشدیر.<ref name="khabar" /> === شعر توپلولاری === آشاغیداکی لیست خبر قایناقلارینا<ref name="ie-obit" /><ref name="tabnak" /><ref name="mahjoubi" /> دایاناراق حاضیرلانمیشدیر: * ''در بی‌تکیه‌گاهی'' («دایاقسیزلیقدا»، ۱۳۴۶) * ''جهان و روشنایی‌های غمناک'' («دۆنیا و غم‌لی ایشیقلار»، ۱۳۴۹) * ''از نسل آفتاب'' («گۆنشین نسلیندن»، ۱۳۵۳؛ میلّی کیتابخانادا قئیده آلینان ایل: ۱۳۵۲) – مهرداد، رز<ref name="nlai851887">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:از نسل آفتاب / علی باباچاهی|trans-title=Az nasl-e aftab / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/851887|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''صدای شن'' («قومون سسی»، ۱۳۵۶) – ابن‌سینا، [[تبریز]] * ''جشن جنون'' («دلیلیک بایرامی»، ۱۳۵۹) * ''از خاک‌مان آفتاب برمی‌آید'' («تورپاغیمیزدان گۆنش دوغور»، ۱۳۶۰) – بهنام، تبریز * ''آوای دریامردان'' («دنیز اَرلرینین سسی»، ۱۳۶۸) – عصر جدید<ref name="nlai576639">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:آوای دریامردان / علی باباچاهی|trans-title=Ava-ye darya-mardan / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/576639|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''گزینهٔ اشعار'' («سئچیلمیش شعرلر»، ۱۳۶۹، ویس؛ ایکینجی چاپ ۱۳۷۲، درسا) * ''نم‌نم بارانم'' («من چیسکینم»، ۱۳۷۵، دارینوش؛ ایکینجی چاپ، {{Interlanguage link|چشمه یاییم‌ائوی|fa|نشر چشمه}}) {{ISBN|9786002290816}}<ref name="ik9056">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:نم‌نم بارانم|trans-title=Nam-nam-e baranam (Nashr-e Cheshmeh, 2nd ed., 1390/2011, 183 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9056-nam-nam-baranam|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''منزل‌های دریا بی‌نشان است'' («دنیزین منزیللری نیشانسیزدیر»، ۱۳۷۶، تکاپو؛ یئنی چاپ ۱۴۰۰، پاتیزه) {{ISBN|9786229567203}}<ref name="ik97600">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:منزل‌های دریا بی‌نشان است|trans-title=Manzel-ha-ye darya bi-neshan ast (Patizeh, 1400/2021, 114 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/97600-manzelhaye-darya-bi-neshan-ast|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''عقل عذابم می‌دهد'' («عاغیل منه عذاب وئریر»، ۱۳۷۹، همراه؛ ایکینجی چاپ ۱۳۹۲، زاوش) {{ISBN|9786006846095}}<ref name="ik9066">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:عقل عذابم می‌دهد|trans-title=Aghl azabam mi-dahad (Zavosh, 2nd ed., 1392/2013, 235 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9066-reason-hurts-me|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''قیافه‌ام که خیلی مشکوک است'' («سیفتیم کی چوْخ شۆبهه‌لیدیر»، ۱۳۸۱) – نوید شیراز و راشین * ''رفته بودم به صید نهنگ'' («بالینا اوْوونا گئتمیشدیم»، ۱۳۸۲) – پاندا، [[مشهد]] * ''گزینهٔ اشعار'' («سئچیلمیش شعرلر»، ۱۳۸۳؛ دؤردونجو چاپ ۱۳۹۱) – {{Interlanguage link|مروارید یاییم‌ائوی|fa|انتشارات مروارید}} {{ISBN|9789641911982}}<ref name="ik9099">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:گزینه اشعار علی باباچاهی|trans-title=Gozineh-ye ash'ar-e Ali Babachahi (Morvarid, 4th ed., 1391/2012, 225 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9099-collected-poems|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''پیکاسو در آب‌های خلیج فارس'' («پیکاسو خلیج فارسین سولاریندا»، ۱۳۸۸؛ ایکینجی چاپ ۱۳۹۰) – {{Interlanguage link|ثالث یاییم‌ائوی|fa|نشر ثالث}} {{ISBN|9789643803100}}<ref name="ik9095">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:پیکاسو در آب‌های خلیج فارس|trans-title=Picasso dar ab-ha-ye Khalij-e Fars (Sales, 2nd ed., 1390/2011, 164 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9095-picaso-in-the-waters-of-the-persian-gulf|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''فقط از پریان دریایی زخم زبان نمی‌خورد'' («یالنیز دنیز پری‌لریندن دیل یاراسی یئمیر»، ۱۳۸۸) – نوید شیراز * ''گل باران هزارروزه'' («مین گۆنلۆک گۆل یاغیشی»، ۱۳۹۰؛ ایکینجی چاپ ۱۳۹۳) – مروارید {{ISBN|9789641911357}}<ref name="ik9098">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:گل باران هزار روزه|trans-title=Gol-baran-e hezar-ruzeh (Morvarid, 2nd ed., 1393/2014, 160 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9098-golbaran-hezar-rozeh|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''هوش و حواس گل شب‌بو برای من کافی‌ست'' («شب‌بو گۆلونون عاغلی-هوشو منه بس‌دیر»، ۱۳۹۱) – ثالث {{ISBN|9789643807832}}<ref name="ik9097">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:هوش و حواس گل شب‌بو برای من کافی‌ست|trans-title=Hush-o havas-e gol-e shab-bu bara-ye man kafi-st (Sales, 1395/2016, 224 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9097-collected-poems|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''دنیا اشتباه می‌کند'' («دۆنیا سهو ائدیر»، ۱۳۹۱) – زاوش {{ISBN|9786009093991}}<ref name="ik9064">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:دنیا اشتباه می‌کند|trans-title=Donya eshtebah mi-konad (Zavosh, 1391/2012, 216 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9064-the-world-is-wrong|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''بیا گوش‌ماهی جمع کنیم'' («گل، بالیق‌قولاغی ییغاق»، قیسا شعرلر، ۱۳۹۱) – ثالث {{ISBN|9789643808563}}<ref name="ik9075">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:بیا گوش‌ماهی جمع کنیم|trans-title=Bia gush-mahi jam' konim (Sales, 1392/2013, 96 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9075-bia-goshmahi-jam-konim|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''به شیوهٔ خودشان عاشق می‌شوند'' («اؤز اۆسلوبلاری ایله عاشیق اوْلورلار»، سئوگی شعرلری، ۱۳۹۱) – مروارید {{ISBN|9789641912118}}<ref name="ik9071">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:به شیوهٔ خودشان عاشق می‌شوند|trans-title=Be shiveh-ye khodeshan ashegh mi-shavand (Morvarid, 1394/2015, 229 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9071-they-fall-in-love-in-their-own-way|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''باغ انار از این‌طرف است'' («نار باغی بو طرفده‌دیر»، ۱۳۹۰–۱۳۹۱ شعرلری؛ ۱۳۹۲) – {{Interlanguage link|نگاه یاییم‌ائوی|fa|انتشارات نگاه}} {{ISBN|9789643517700}}<ref name="ik9052">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:باغ انار از این طرف است|trans-title=Bagh-e anar az in taraf ast (Negah, 1392/2013, 136 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9052-the-pomegranate-garden-is-on-this-side|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref><ref name="nlai2894290">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:باغ انار از این طرف است (۱۳۹۰–۱۳۹۱) / علی باباچاهی|trans-title=Bagh-e anar az in taraf ast (1390–1391) / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/2894290|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''در غارهای پر از نرگس'' («نرگیزله دوْلو ماغارالاردا»، ۱۳۹۲) – نگاه {{ISBN|9789643518455}}<ref name="ik9054">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:در غارهای پر از نرگس|trans-title=Dar ghar-ha-ye por az narges (Negah, 1392/2013, 175 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9054-in-the-caves-full-of-narcissus|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''مجموعهٔ اشعار'' («شعرلر مجموعه‌سی»، بیرینجی جیلد، ۱۳۹۲؛ ایکینجی چاپ ۱۴۰۰، ۱۰۵۶ صحیفه) – نگاه {{ISBN|9789643518356}}؛ ''در بی‌تکیه‌گاهی''، ''جهان و روشنایی‌های غمناک''، ''از نسل آفتاب''، ''صدای شن''، ''از خاک‌مان آفتاب برمی‌آید''، ''آوای دریامردان''، ''با گل نارنج''، ''منزل‌های دریا بی‌نشان است''، ''نم‌نم بارانم''، ''عقل عذابم می‌دهد''، ''قیافه‌ام که خیلی مشکوک است''، ''رفته بودم به صید نهنگ'' و ''غرقی‌ها'' دفترلرینی احتیوا ائدیر<ref name="ik9053">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:مجموعه اشعار علی باباچاهی|trans-title=Majmu'eh-ye ash'ar-e Ali Babachahi (Negah, 2nd ed., 1400/2021, 1,056 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9053-collected-poems|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''{{Interlanguage link|این کشتی پر اسرار|fa|این کشتی پراسرار}}'' («بو سیرلی گمی»، ۱۳۹۳) – نگاه {{ISBN|9789643518721}}<ref name="ik9055">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:این کشتی پر اسرار|trans-title=In kashti-ye por-asrar (Negah, 1393/2014, 176 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9055-this-mysterious-ship|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref><ref name="nlai3268693">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:این کشتی پر اسرار / علی باباچاهی|trans-title=In kashti-ye por-asrar / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3268693|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''اتاق بر آب راه می‌روم'' («اوتاق، سو اۆستونده یئرییرم»، ۱۳۹۴) – سرزمین اهورایی {{ISBN|9786006792408}}<ref name="ik9068">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:اتاق بر آب راه می‌روم|trans-title=Otagh bar ab rah mi-ravam (Sarzamin-e Ahurayi, 1394/2015, 116 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9068-otagh-bar-abrah-miravam|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref><ref name="nlai3752248">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:اتاق بر آب راه می‌روم / علی باباچاهی|trans-title=Otagh bar ab rah mi-ravam / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3752248|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''قشنگی دنیا به همین است'' («دۆنیانین گؤزل‌لیگی بوندادیر»، ۱۳۹۵) – دریچه {{ISBN|9789648072143}}<ref name="ik9057">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:قشنگی دنیا به همین است|trans-title=Ghashangi-ye donya be hamin ast (Dariche, 1395/2016, 152 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9057-collected-poems|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''آدم‌ها در غروب اسم ندارند'' («آداملارین گۆن باتاندا آدی یوْخدور»، ۱۳۹۵) – نگاه {{ISBN|9786003761247}}<ref name="ik17709">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:آدم‌ها در غروب اسم ندارند|trans-title=Adam-ha dar ghorub esm nadarand (Negah, 1395/2016, 152 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/17709-people-have-no-name-at-sunset|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref><ref name="nlai4173916">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:آدم‌ها در غروب اسم ندارند / علی باباچاهی|trans-title=Adam-ha dar ghorub esm nadarand / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4173916|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''آئورا و دیگران من'' («آئورا و منیم باشقالاریم»، ۱۳۹۵) – پاتیزه {{ISBN|9786009618415}}<ref name="ik81299">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:آئورا و دیگران من|trans-title=Aura va digaran-e man (Patizeh, 1395/2016, 122 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/81299-aoura-va-digarane-man|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref><ref name="nlai4257719">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:آئورا و دیگران من / علی باباچاهی|trans-title=Aura va digaran-e man / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4257719|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''این کتاب هم آدم است! عاشق می‌شود'' («بو کیتاب دا اینساندیر! عاشیق اوْلور»، ۱۳۹۷؛ میلّی کیتابخانادا قئیده آلینان ایل: ۱۳۹۶) – سرزمین اهورایی {{ISBN|9786006792910}}<ref name="ik20683">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:این کتاب هم آدم است! عاشق می‌شود|trans-title=In ketab ham adam ast! Ashegh mi-shavad (Sarzamin-e Ahurayi, 1397/2018, 131 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/20683-in-ketab-ham-adam-ast|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref><ref name="nlai4651802">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:این کتاب هم آدم است عاشق می‌شود / علی باباچاهی|trans-title=In ketab ham adam ast, ashegh mi-shavad / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4651802|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''ژوزف تو مرخصی!'' («ژوزف، سن گئده بیلرسن!»؛ شاعیرین بۆتون دفترلریندن اؤزونون سئچدیگی شعرلر، «اجتماعی اؤغه‌نین ائیلمی» آدلی بیر متنله بیرلیکده؛ ۱۳۹۷، ۲۷۴ صحیفه) – مانیاهنر {{ISBN|9786008975083}}<ref name="ibna1398" /><ref name="ik17707">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:ژوزف تو مرخصی!|trans-title=Joseph, to morakhkhasi! (Mania Honar, 1397/2018, 274 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/17707-joseph|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''جهان متوجه شد (شعرهای اعتراض)'' («دۆنیا آنلادی (اعتیراض شعرلری)»، بیرینجی چاپ ۱۴۰۱) – آفتاب یاییم‌ائوی، [[نوروژ]] {{ISBN|978-1-4709-0021-2}}<ref name="aftab" /> کتاب هرمز یاییم‌ائوی ۱۴۰۳-ده ''در بی‌تکیه‌گاهی'' ({{ISBN|9786228365534}})<ref name="hormoz">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:در بی‌تکیه‌گاهی (شاعر: علی باباچاهی، انتشارات کتاب هرمز، ۱۴۰۳)|trans-title=Dar bi-tekyegahi (poet: Ali Babachahi, Ketab-e Hormoz, 1403/2024)|url=https://elmnet.ir/doc/31883063-2521|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> و ''عقل عذابم می‌دهد''<ref name="hormoz2">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:عقل عذابم می‌دهد (شاعر: علی باباچاهی، انتشارات کتاب هرمز، ۱۴۰۳)|trans-title=Aghl azabam mi-dahad (poet: Ali Babachahi, Ketab-e Hormoz, 1403/2024)|url=https://elmnet.ir/doc/31965239-81791|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> کیتابلارینی یئنیدن یاییملادی و ۱۴۰۴-ده عبدالله سلیمانی‌نین چالیشماسی ایله ''در غارهای نرگسی'' («نرگیزلی ماغارالاردا») آدلی بیر کیتابینی دا ({{ISBN|9786228365824}}) چاپ ائتدی.<ref name="hormoz3">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:در غارهای نرگسی (شاعر: علی باباچاهی، به اهتمام عبدالله سلیمانی، انتشارات کتاب هرمز، ۱۴۰۴)|trans-title=Dar ghar-ha-ye nargesi (poet: Ali Babachahi, edited by Abdollah Soleimani, Ketab-e Hormoz, 1404/2025)|url=https://elmnet.ir/doc/32288124-60289|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> === اوشاق شعری === * ''سوغات بهار: یک شعر بلند برای کودکان و نوجوانان'' («باهار سوْوقاتی: اوشاقلار و یئنی‌یئتمه‌لر اۆچۆن اوزون بیر شعر»، تبریز؛ میلّی کیتابخانادا قئیده آلینان ایل: ۱۳۳۷)<ref>{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:سوغات بهار: یک شعر بلند برای کودکان و نوجوانان / علی باباچاهی|trans-title=Soghat-e bahar: a long poem for children and young people / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/861843|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=1 October 2026}}</ref> * ''چه کسی درِ قفس را باز کرد؟'' («قفسین قاپیسینی کیم آچدی؟»، ۱۳۵۶) – ابن‌سینا، تبریز<ref name="ibna2012" /><ref name="khabar" /> === ادبی تنقید و نظریه === بو لیستین قایناقلاری:<ref name="kanoon" /><ref name="ibna2012" /> * ''گزاره‌های منفرد'' («تک-تک حؤکملر»، بوگونکو ایران شعرینین تنقیدی اینجه‌له‌مه‌سی)، ۱-جی جیلد (۱۳۷۶، نارنج)؛ ۲-جی جیلد (۱۳۸۰، سپنتا)؛ اۆچ جیلدلیک چاپ (۱۳۸۹، دیبایه؛ {{ISBN|9789649961545}})<ref name="ik9094">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:گزاره‌های منفرد، سه جلد|trans-title=Gozareh-ha-ye monfared, three volumes (Dibayeh, 1389/2010, 2,384 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9094-single-statements|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''سه دهه شاعران حرفه‌ای'' («پروفئسیونال شاعیرلرین اۆچ اوْن ایلی»، ۱۳۸۱، ۴۸۸ صحیفه) – {{Interlanguage link|ویستار یاییم‌ائوی|fa|انتشارات ویستار}}<ref name="ik9101">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:سه دهه شاعران حرفه‌ای|trans-title=Se daheh sha'eran-e herfe'i (Vistar, 1381/2002, 488 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9101-se-dahe-shaer-herfeie|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''عاشقانه‌ترین‌ها'' («ان عاشیقانه‌لر»، ۱۳۰۰ ایله ۱۳۸۰ ایللری آراسینداکی شعرلرین سئچمه‌سی و اینجه‌له‌مه‌سی؛ ۱۳۸۴) – ثالث * ''بیرون پریدن از صف'' («صیرادان بایئیرا آتیلماق»، مۆصاحیبه، تنقید و مقاله؛ مازیار نیستانی‌نین چالیشماسی ایله؛ ۱۳۸۵، مفرغ‌نگار؛ یئنی چاپ ۱۳۹۷، پاتیزه) {{ISBN|9786009618446}}<ref name="ik97579">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:بیرون پریدن از صف|trans-title=Birun paridan az saf (Patizeh, 1397/2018, 334 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/97579-biroon-paridan-az-saf|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''شعر امروز، زن امروز'' («بوگونکو شعر، بوگونکو قادین»، سئچمه و اینجه‌له‌مه؛ ۱۳۸۶، ۵۲۸ صحیفه) – ویستار<ref name="ik9100">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:شعر امروز، زن امروز|trans-title=She'r-e emruz, zan-e emruz (Vistar, 1386/2007, 528 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9100-poetry-today-woman-of-today|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''گزاره‌های پیوست'' («باغلی حؤکملر»، فارس دیلینده یئنی شعرین دوخسان ایلی؛ ۱۳۹۳، ۶۲۲ صحیفه) – دیبایه {{ISBN|9789649961750}}<ref name="ik58674">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:گزاره‌های پیوست|trans-title=Gozareh-ha-ye peyvast (Dibayeh, 1393/2014, 622 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/58674-gozare-haye-peyvast|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''تأملات؛ از صفر'' («دۆشونجه‌لر؛ سیفیردان»، تنقید و مقاله؛ ایکینجی چاپ ۱۳۹۸، ۲۵۵ صحیفه) – نگاه {{ISBN|9786003762176}}؛ باباچاهی‌نین کیتابین تانیتیمیندا یازدیغینا گؤره، کیتابین آدی داها اؤنجه ائینی آدلا بیر ادبی درگیده یاییملانان و سوْنرالار ''بیرون پریدن از صف''ده توپلانان مقاله‌لر سیلسیله‌سیندن آلینمیشدیر، آنجاق او یازیلارین هئچ بیری بو کیتابدا یوْخدور.<ref name="ik9063">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:تأملات؛ از صفر|trans-title=Ta'ammolat; az sefr (Negah, 2nd ed., 1398/2019, 255 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9063-meditations-from-zero|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> === آراشدیرما و سئچمه === بو لیستین قایناقلاری:<ref name="kanoon" /><ref name="bbc-obit" /> * ''شروه‌سرایی در جنوب ایران'' («ایرانین جنوبوندا شروه اوْخوما»، ۱۳۶۹، اقبال لاهوری؛ یئنی چاپ ۱۳۹۶، پاتیزه) {{ISBN|9786009618422}}؛ {{Interlanguage link|شروه|fa|شروه}} حاقیندا بیر آراشدیرما<ref name="ik97695">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:شروه‌سرایی در جنوب ایران|trans-title=Sharveh-sarayi dar jonub-e Iran (Patizeh, 1396/2017, 306 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/97695-sharveh-saraee|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * {{Interlanguage link|منوچهر شیبانی|fa|منوچهر شیبانی}}نین سئچیلمیش شعرلری (سئچمه و اینجه‌له‌مه؛ ۱۳۷۳) – مروارید * ''این بانگ دلاویز'' («بو اۆره‌یه یاتان سس»، {{Interlanguage link|فریدون توللی|fa|فریدون توللی}}نین حیاتی و شعری؛ ۱۳۸۰؛ ایکینجی چاپ ۱۳۹۸) – ثالث {{ISBN|9789647230018}}<ref name="ik17689">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:این بانگ دلاویز|trans-title=In bang-e delaviz (Sales, 2nd ed., 1398/2019, 532 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/17689-selected-poems|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref><ref name="nlai639927">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:این بانگ دلاویز: زندگی و شعر فریدون تولّلی / علی باباچاهی|trans-title=In bang-e delaviz: the life and poetry of Fereydoon Tavallali / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/639927|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref><ref name="nlai6012194">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:این بانگ دلاویز / علی باباچاهی|trans-title=In bang-e delaviz / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/6012194|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * {{Interlanguage link|منوچهر نیستانی|fa|منوچهر نیستانی}}نین سئچیلمیش شعرلری (۱۳۸۴) – مروارید * ''زیباتری از جنون'' («دلیلیکدن داها گؤزل»، {{Interlanguage link|اسماعیل شاهرودی|fa|اسماعیل شاهرودی}}نین حیاتی و شعری؛ ۱۳۸۷؛ بئشینجی چاپ ۱۴۰۳) – ثالث {{ISBN|9789643803544}}<ref name="ik17710">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:زیباتری از جنون|trans-title=Zibatar az jonun (Sales, 5th ed., 1403/2024, 328 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/17710-ziba-tari-az-jonoun|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> === سئچیلمیش مقاله‌لر === * «اۆچۆنجۆ دالغا: بولانیق و آسیلی بیر تعریف»، ''آدینه''، ۲۴-جۆ سایی، خرداد ۱۳۶۷ * «فارس دیلینده یئنی شعرین ۵۷ ایلی»، ''آدینه''، ۲۵-جی سایی، تیر ۱۳۶۷ * «۴۰-جی ایللردن بو گۆنه قدر شعر آخیملاری»، ''آدینه''، ۲۶-جی سایی، مرداد ۱۳۶۷ * «تصویرلرین چکیجیلیگی و سؤزلرین دویغو قاینارلیغی»، ''آدینه''، ۲۸-جی سایی، مهر ۱۳۶۷ * «نیمادان سوْنراکی شعرین محورلری و اؤزللیکلری»، ''کارنامه''، ۴-جۆ سایی، فروردین و اردیبهشت ۱۳۷۸ * «شعر بؤحرانی و اوْندان چیخیش یوْلو»، ''فرهنگ توسعه''، ۴۹-جو سایی، خرداد ۱۳۸۰<ref name="nlai189097">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:بحران شعر و راه برون رفت از آن / علی باباچاهی|trans-title=The crisis of poetry and the way out of it / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/189097|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * «حافظ و دیل اوْیونلاری کۆلتورو»، ''سالنامهٔ حافظ‌پژوهی'' («حافظ‌شوناسلیق ایل‌لیگی»)، ۶-جی دفتر، ۱۳۸۲ * «معنانین سونسوز گئنیشلیگی»، ''رودکی''، ۲۲-جی سایی، ۱۳۸۷<ref name="ensani" /> * «بعضاً شاهزاده‌لر زحمتکئش پرولئتاریادان داها آز عۆقده‌لیدیرلر»، ''{{Interlanguage link|مهرنامه|fa|مهرنامه}}''، ۲۶-جی سایی، آبان ۱۳۹۱<ref name="mehrnameh1391">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Ali Babachahi|script-title=fa:گاه شاهزاده‌ها از پرولتاریایی زحمتکش کم‌عقده‌ترند (مهرنامه، شمارهٔ ۲۶، آبان ۱۳۹۱)|trans-title=Princes are sometimes less hung-up than the toiling proletariat (Mehrnameh, no. 26, October–November 2012)|url=https://elmnet.ir/doc/876042-10581|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * «{{Interlanguage link|احمدرضا احمدی|fa|احمدرضا احمدی}}نین "خاطراتیم" شعری حاقیندا»، ''برگ هنر''، ۳۲-جی سایی، قیش ۱۴۰۰<ref name="bargehonar1400">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Ali Babachahi|script-title=fa:دربارهٔ شعر «خاطرات من» احمدرضا احمدی (برگ هنر، شمارهٔ ۳۲، زمستان ۱۴۰۰)|trans-title=On the poem "My Memories" by Ahmadreza Ahmadi (Barg-e honar, no. 32, Winter 2021–2022)|url=https://elmnet.ir/doc/2656982-45112|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> === مۆصاحیبه‌لر === ==== کیتاب شکلینده ==== * ''تاریخ شفاهی ادبیات معاصر ایران'' («چاغداش ایران ادبیاتینین شیفاهی تاریخی»)، ۵-جی جیلد (عبدالله سادات‌مدنی‌نین علی باباچاهی ایله مۆصاحیبه‌سی؛ محمدهاشم اکبریانی‌نین نظارتی ایله؛ ۱۳۸۴) – روزنگار<ref name="oralhist1384">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی (تهیه‌کننده: عبدالله سادات‌مدنی، زیر نظر محمدهاشم اکبریانی، انتشارات روزنگار، ۱۳۸۴)|trans-title=Ali Babachahi (prepared by Abdollah Sadat-Madani, under the supervision of Mohammad-Hashem Akbariani, Ruznegar, 1384/2005)|url=https://elmnet.ir/doc/31000513-91322|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * ''دری به اتاق مناقشه'' («تارتیشما اوتاغینا بیر قاپی»، باباچاهی ایله تخمینن ۳۵ ایللیک ادبی فعالیتی بوْیونجا آپاریلمیش مۆصاحیبه‌لرین توپلوسو؛ تخمینن ۵۰۰ صحیفه؛ ۱۳۹۴) – {{Interlanguage link|نگاه یاییم‌ائوی|fa|انتشارات نگاه}} {{ISBN|9786003760547}}<ref name="isna1394">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی: وضعیت ادبیات اسفناک است|trans-title=Ali Babachahi: the state of literature is deplorable|url=https://www.isna.ir/news/94121710769/|website=ISNA|date=7 March 2016|access-date=3 October 2026}}</ref><ref name="ibna1395">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:باباچاهی: «در ستایش مرگ» ساراماگو را در نوروز مطالعه کنید|trans-title=Babachahi: read Saramago's ''Death with Interruptions'' during Nowruz|url=https://www.ibna.ir/news/233294|website=Iran Book News Agency|date=22 March 2016|access-date=3 October 2026}}</ref> ''بیرون پریدن از صف'' (۱۳۸۵) کیتابی دا تنقید و مقاله‌لردن علاوه، اوْنون بیر نئچه مۆصاحیبه‌سینی احتیوا ائدیر (باخ: [[#ادبی تنقید و نظریه|ادبی تنقید و نظریه]]). ==== درگی و قزئتلرده ==== * «حجم شعری: تاپ گؤرک "حجم"ی تعریف ائتمه‌یه کیم گلیر!» ({{Interlanguage link|شمس آقاجانی|fa|شمس آقاجانی}}، علی باباچاهی، مظفر رؤیایی و یزدان سلحشورون ایشتیراکی ایله دَییرمی ماسا)، ''بایا''، ۴۱-جی سایی، ۱۳۸۵<ref name="baya1385">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:شعر حجم: حدس بزن چه کسی برای تعریف «حجم» می‌آید! (میزگرد با حضور شمس آقاجانی، علی باباچاهی، مظفر رویایی و یزدان سلحشور) (بایا، شمارهٔ ۴۱، ۱۳۸۵)|trans-title=Volume poetry: guess who's coming to define "volume"! (round table, Baya, no. 41, 1385/2006)|url=https://elmnet.ir/doc/1909011-77179|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * «شعرین بولانیق سویو» (بوگونکو شعرین دورومو حاقیندا علی باباچاهی و {{Interlanguage link|محمد شمس لنگرودی|fa|محمد شمس لنگرودی}}نین دَییرمی ماساسی، بیرینجی بؤلوم)، ''[[شرق (قزئت)|شرق]]''، ۱۸۸۲-جی سایی، ۲۶ آبان ۱۳۹۲، ص ۹<ref name="shargh1392">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:آب گل‌آلود شعر (میزگرد علی باباچاهی و محمد شمس لنگرودی)|trans-title=The muddy water of poetry (round table between Ali Babachahi and Mohammad Shams Langeroodi)|url=http://www.sharghdaily.ir/1392/08/26/Files/PDF/13920826-1882-98-9.pdf|website=Shargh|date=17 November 2013|page=9|access-date=3 October 2026}}</ref> * «پوست‌مودرنیست اوْلماق منیم یاندیریجی آرزوم دئییل!» ({{Interlanguage link|علی عبداللهی|fa|علی عبداللهی}}نین باباچاهی ایله مۆصاحیبه‌سی)، ''{{Interlanguage link|سینما و ادبیات|fa|سینما و ادبیات}}''، ۳۹-جو سایی، قیش ۱۳۹۲<ref name="abdollahi1392">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Ali Abdollahi|script-title=fa:پست‌مدرنیست بودن، اشتیاق سوزان من نیست!؛ گفت‌وگو با علی باباچاهی (سینما و ادبیات، شمارهٔ ۳۹، زمستان ۱۳۹۲)|trans-title=Being a postmodernist is not my burning desire! An interview with Ali Babachahi (Cinema va adabiyat, no. 39, Winter 2013–2014)|url=https://elmnet.ir/doc/425707-41498|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> ==== خبر آژانسلاری، سایتلار و دیگر مئدیالاردا ==== * «بوگونکو شاعیرلرین پسیخوْلوْژی درین یاپی‌یا دیقتی بیر نؤوع عیرفاندیر»، ''{{Interlanguage link|مهر خبر آژانسی|fa|خبرگزاری مهر}}''، ۲۵ مهر ۱۳۸۵<ref name="mehr" /> * «شاملو بَیه‌نمه‌دیگی شعرلری چاپ ائدیردی / هر آن بو ایمکان وار کی چئوریله‌ک!» (شهاب دارابیانین باباچاهی ایله اوْنون اللی ایللیک شاعیرلیگی حاقیندا مۆصاحیبه‌سی)، ''[[ایبنا]]''، ۱۱ دی ۱۳۹۶<ref name="ibna1396" /> * «سوسیال مئدیایا باخیشیم آدینه درگیسی کیمی‌دیر / هله ده آیاقدایام» (یئتمیش یئددینجی دوغوم گۆنو مۆناسیبتیله مۆصاحیبه)، ''ایبنا''، ۲۰ آبان ۱۳۹۸<ref name="ibna1398" /> * «بعضی‌لرینین "رؤیایی" شعرلری ایله آرالاری یاخشی دئییلدی» (ندا ولی‌پورون باباچاهی ایله {{Interlanguage link|یدالله رؤیایی|fa|یدالله رؤیایی}} حاقیندا مۆصاحیبه‌سی)، ''{{Interlanguage link|ایسنا|fa|ایسنا}}''، ۲۶ شهریور ۱۴۰۱<ref name="isna1401" /> * «علی باباچاهی‌نین چاغداش شعرین یوْلو حاقینداکی روایتی / فرقلی یازماغین جبری» (شیرزاد بسطامی‌نین باباچاهی ایله مۆصاحیبه‌سی؛ ''ایبنا''نین یازدیغینا گؤره ۱۳۹۰-جی ایللرین اوْرتالاریندا [[خورم‌آباد]]دا بیر شعر کونقره‌سینین حاشیه‌سینده آپاریلمیش و اوْنون وفاتیندان سوْنرا یاییملانمیشدیر)، ''ایبنا''، ۷ اسفند ۱۴۰۴<ref name="ibna547535">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:روایت علی باباچاهی از مسیر شعر معاصر / جبر متفاوت‌نویسی|trans-title=Ali Babachahi's account of the course of contemporary poetry / The compulsion to write differently|url=https://www.ibna.ir/news/547535|website=Iran Book News Agency|date=26 February 2026|access-date=3 October 2026}}</ref> ==== ایراندان خاریجده‌کی فارسدیللی مئدیالاردا مۆصاحیبه و شعر اوْخوما ==== * «عاشیق اوْلماغین ایتّیهامدیر؟ قبول ائدیرم» ({{Interlanguage link|مجتبا پورمحسن|fa|مجتبی پورمحسن}}ین شعرده عشقین رولو حاقیندا باباچاهی ایله مۆصاحیبه‌سی)، ''{{Interlanguage link|رادیو زمانه|fa|رادیو زمانه}}''، ۲۶ بهمن ۱۳۸۶<ref name="zamaneh2008" /> * ''رادیو زمانه'' اۆچۆن شعر اوْخوما: باباچاهی بیرینجی {{Interlanguage link|احمد شاملو شعر اؤدولو|fa|جایزه شعر احمد شاملو}} مراسیمیندن سوْنرا اؤدول آلان توپلوسو ''این کشتی پر اسرار''دان ایکی شعری بو مئدیا اۆچۆن اوْخودو (محمد تنگستانی‌نین گوزارشی، ۲۰ دی ۱۳۹۴).<ref name="zamaneh2016" /> * «ای...» و دیگر ایکی شعر: ''جهان متوجه شد'' اعتیراض توپلوسوندان اۆچ شعر کی ''بانگ'' ادبی نشریه‌سینین – ایراندان خاریجده {{Interlanguage link|شهریار مندنی‌پور|fa|شهریار مندنی‌پور}} و حسین نوش‌آذرین چالیشماسی ایله یاییملانان مۆستقیل بیر نشریه – یازدیغینا گؤره، شاعیرین اؤزو بو نشریه اۆچۆن سئچمیشدیر (۳۱ فروردین ۱۴۰۲).<ref name="baang" /> === سس یازیلاری و سی‌دی (شعر اوْخوما) === * ''امضای یادگاری: گزیدهٔ اشعار علی باباچاهی'' («یادیگار ایمضا: علی باباچاهی‌نین سئچیلمیش شعرلری»، شاعیرین سسی ایله؛ ۱۳۸۸) – تحقیقات نظری یاییم‌ائوی، [[ایصفاهان]]<ref name="nlai1846576">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:امضای یادگاری: گزیدهٔ اشعار علی باباچاهی / علی باباچاهی|trans-title=Emza-ye yadegari: selected poems of Ali Babachahi / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/1846576|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''این‌طوری فکر می‌کند'' («بئله دۆشونور»، شاعیرین سسی ایله؛ ''پیکاسو در آب‌های خلیج فارس''دان شعرلر؛ ۱۳۹۱) – خوش‌بیان سس شبکه‌سی مؤسسه‌سی * «گوته‌نین اوْن گئجه‌سی»نین یئددینجی گئجه‌سینده شعر اوْخوما (۲۴ مهر ۱۳۵۶؛ سس فایلی، ۳:۳۵)، «آزادی» سایتیندا یاییملانیب<ref name="azadi-babachahi-audio" /> === اثرلرینین ترجمه‌سی === باباچاهی‌نین شعرلری اینگیلیس، هوْلاند، کۆرد و عرب کیمی دیللره ترجمه ائدیلمیشدیر.<ref name="artebox" /> * ''این هم یک شوخی بود'' («بو دا بیر زارافات ایدی»، شعرلرین اینگیلیسجه ایکی‌دیللی سئچمه‌سی؛ سعید سعیدپورون ترجمه‌سی؛ ایوب صادقیانی‌نین چالیشماسی ایله؛ ۱۳۹۰؛ میلّی کیتابخانادا قئیده آلینان ایل: ۱۳۸۹) – ویستار<ref name="artebox" /><ref name="nlai1975258">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:این هم یک شوخی بود / علی باباچاهی|trans-title=In ham yek shukhi bud / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/1975258|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''از روزهای روشن'' («ایشیقلی گۆنلردن»، شعرلرین کۆردجه سئچمه‌سی؛ بابک صحرانوردون ترجمه‌سی){{citation needed|date=October 2026}} == باباچاهی حاقیندا اثرلر == === سندلی فیلملر === * ''{{Interlanguage link|این قیافه مشکوک|fa|این قیافه مشکوک}}'' («بو شۆبهه‌لی سیفت»، ۱۳۹۰)، وحید علیزاده رزازینین رئژیسوْرلوغو ایله باباچاهی‌نین شعری و حیاتی حاقیندا ۹۰ دقیقه‌لیک سندلی فیلم؛ ۱۳۹۰-جی ایلین یاییندا چکیلمیشدیر.<ref name="bbc-obit" /><ref name="zamaneh2023" /><ref name="shargh" /> بو فیلمده {{Interlanguage link|هوشنگ چالنگی|fa|هوشنگ چالنگی}}، {{Interlanguage link|مسعود بهنود|fa|مسعود بهنود}}، {{Interlanguage link|محمد محمدعلی|fa|محمد محمدعلی}}، {{Interlanguage link|محمد قائد|fa|محمد قائد}}، {{Interlanguage link|مدیا کاشیگر|fa|مدیا کاشیگر}}، {{Interlanguage link|احمد پوری|fa|احمد پوری}}، {{Interlanguage link|فتح‌الله بی‌نیاز|fa|فتح‌الله بی‌نیاز}}، {{Interlanguage link|فرخنده حاجی‌زاده|fa|فرخنده حاجی‌زاده}}، {{Interlanguage link|بهزاد خواجات|fa|بهزاد خواجات}}، رضا عامری، {{Interlanguage link|اردشیر رستمی|fa|اردشیر رستمی}}، {{Interlanguage link|علی عبداللهی|fa|علی عبداللهی}}، علیرضا مجابی و بابک صحرانورد اوْنون شعر و شخصیت یؤنلری حاقیندا دانیشیرلار.<ref name="shargh" /> بو فیلم ایلک دفعه ۲۴ اسفند ۱۳۹۰-دا مایا ادبی قروپونون تهرانین «خانهٔ مشق» مدنیت ائوینده باباچاهی‌نی آنماق اۆچۆن کئچیردیگی مراسیمده گؤستریلدی.<ref name="ibna2012" /> * ''باور کنید این هم یک شوخی بود'' («اینانین، بو دا بیر زارافات ایدی»، ۱۳۹۳)، محسن موسوی میرکلایی‌نین رئژیسوْرلوغو ایله بیر سندلی فیلم.<ref name="mahjoubi" /><ref name="tabnak" /> بو فیلم ''باور کنید: این هم یک شوخی بود!'' آدلی ۶۶ صحیفه‌لیک بیر کیتابلا بیرلیکده دی‌وی‌دی و کیتاب پاکئتی شکلینده ۱۳۹۶-دا سرزمین اهورایی یاییم‌ائوی طرفیندن یاییملاندی؛ {{ISBN|9786006792477}}<ref name="ik110132">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:دی‌وی‌دی مستند زندگی و آثار باباچاهی و کتاب «باور کنید: این هم یک شوخی بود!»|trans-title=DVD of the documentary on Babachahi's life and work, with the book "Bavar konid: in ham yek shukhi bud!" (Sarzamin-e Ahurayi, 1396/2017, 66 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/110132-babachahi|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref><ref name="nlai3969267">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:باورکنید: این هم یک شوخی بود / علی باباچاهی|trans-title=Bavar konid: in ham yek shukhi bud / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3969267|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> === کیتابلار === * ''کتاب درنگ'' (بیرینجی دفتر: علی باباچاهی‌نین شعری و حیاتی؛ محمد لوطیجین چالیشماسی ایله) – تحقیقات نظری، ایصفاهان؛ علم‌نت بیلگی بانکی بو کیتابی «کتاب رنگ: ویژهٔ حیات ادبی علی باباچاهی» آدی و ۱۳۸۷ ایلی ایله قئیده آلمیشدیر.<ref name="rang1387">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:کتاب رنگ: ویژهٔ حیات ادبی علی باباچاهی (به اهتمام محمد لوطیج، انتشارات تحقیقات نظری، ۱۳۸۷)|trans-title=Ketab-e rang: special issue on the literary life of Ali Babachahi (edited by Mohammad Loutij, Tahghighat-e nazari, 1387/2008)|url=https://elmnet.ir/doc/30414066-41671|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * ''هفتاد گل زرد: علی باباچاهی در وضعیت دیگر'' («یئتمیش ساری گۆل: علی باباچاهی باشقا دوروم‌دا»؛ توپلایان: محمد لوطیج؛ بیرینجی چاپ ۱۳۹۳، ۲۴۰ صحیفه) – سرزمین اهورایی {{ISBN|9786006792194}}؛ ایران‌کتابداکی تانیتیما گؤره، بو اثر باباچاهی‌نین شاعیرلیگینین ایلک اۆچ اوْن ایلینه توْخونمادان، ''نم‌نم بارانم''دان بو یانا اوْنون شعرینین اؤزللیکلرینی یئنیدن اوْخویور و شعرلرین یاخشی یا پیس اوْلماسی حاقیندا حؤکم وئرمک یئرینه، اوْنلارین اؤغه‌لرینی تحلیل ائده‌رک اوْخوجویا «شعرلری اوْخوماق اۆچۆن آچارلار» وئرمه‌یه چالیشیر.<ref name="ik9093">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:هفتاد گل زرد|trans-title=Haftad gol-e zard (Sarzamin-e Ahurayi, 1393/2014, 240 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9093-seventy-yellow-flowers|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref><ref name="haftad1393">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:هفتاد گل زرد: علی باباچاهی در وضعیت دیگر (گردآورنده: محمد لوطیج، انتشارات سرزمین اهورایی، ۱۳۹۳)|trans-title=Haftad gol-e zard: Ali Babachahi in another situation (compiled by Mohammad Loutij, Sarzamin-e Ahurayi, 1393/2014)|url=https://elmnet.ir/doc/30635607-12312|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * لطیف‌نژاد، فرخ. ''نحوهٔ تشکیل و دریافت متن در اشعار معاصر (نیما، سپهری و باباچاهی)''. سخن، ۱۳۹۶.<ref name="latifbook1396">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Farrokh Latifnejad|script-title=fa:نحوهٔ تشکیل و دریافت متن در اشعار معاصر (نیما، سپهری و باباچاهی) (کتاب، انتشارات سخن، ۱۳۹۶)|trans-title=The formation and reception of the text in contemporary poetry: Nima, Sepehri and Babachahi (book, Sokhan, 1396/2017)|url=https://elmnet.ir/doc/31392088-21231|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * مظفری، نسرین؛ نوروزی، مرضیه. ''رام و نارام: آتشی - باباچاهی''. شلاک، ۱۳۹۷.<ref name="ramnaram1397" /> * محبی، ابراهیم. ''به سمت چهره‌های مختلفی: تحلیل سبکی اشعار علی باباچاهی و عباس صفاری بر اساس نظریهٔ شناختی''. پاتیزه، ۱۴۰۰.<ref name="mohebbibook1400" /> * شریفی، فیض. ''علی باباچاهی''. رئداکتوْر: لیلا صبوری‌زاده. حس هفتم، ۱۴۰۰.<ref name="sharifi1400">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Feyz Sharifi|script-title=fa:علی باباچاهی (کتاب، ویراستار: لیلا صبوری‌زاده، انتشارات حس هفتم، ۱۴۰۰)|trans-title=Ali Babachahi (book, edited by Leila Sabourizadeh, Hess-e haftom, 1400/2021)|url=https://elmnet.ir/doc/32118029-81722|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * باقری، حسین. ''برخورد منقار پرنده به لالهٔ گوش: شالوده‌شکنی در اشعار علی باباچاهی (ده مجموعه شعر منتشرشدهٔ دههٔ نود شمسی)''. پاتیزه، ۱۴۰۲.<ref name="bagheribook1402" /><ref name="nlai9348106">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:برخورد منقار پرنده به لالهٔ گوش / حسین باقری|trans-title=Barkhord-e menghar-e parandeh be laleh-ye gush / Hossein Bagheri (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/9348106|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * سلیمانی، عبدالله (چالیشماسی ایله). ''علی باباچاهی''. افراز، ۱۴۰۲.<ref name="soleimani1402">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی (کتاب، به اهتمام عبدالله سلیمانی، انتشارات افراز، ۱۴۰۲)|trans-title=Ali Babachahi (book, edited by Abdollah Soleimani, Afraz, 1402/2023)|url=https://elmnet.ir/doc/32249070-41131|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * تکاوران، جاوید. ''گسست‌ها و پیوست‌های روایی در اشعار علی باباچاهی (از نم‌نم بارانم تا آئورا و دیگران من)''. خرد جاوید، ۱۴۰۳.<ref name="takavaran1403" /> === آراشدیرما مقاله‌لری === مقاله‌لرین آدلاری اصلی فارسجا شکلینده وئریلمیشدیر. * بهادری، محمدجلیل؛ ذوالفقاری، حسن. «بررسی توالی زمان در شعر از منظر پساساختارگرایی (با نگاهی به شعر علی باباچاهی)». ''زیبایی‌شناسی ادبی''، ۱۳-جۆ سایی، پاییز ۱۳۹۱.<ref name="bahadori1391" /> * محبی، ابراهیم؛ نیکخواه، مظاهر؛ حکیم‌آذر، محمد. «خوانش دو شعر از علی باباچاهی بر اساس نظریهٔ طرح‌واره در سبک‌شناسی شناختی». ''شعرپژوهی (بوستان ادب)''، ۳-جۆ سایی، پاییز ۱۳۹۸.<ref name="mohebbi1398" /> * احسانی اصطهباناتی، محمدامین؛ صرفی، محمدرضا. «باباچاهی و مؤلفه‌های زبانی شعر پست مدرن». ''مطالعات بلاغی''، ۱۲-جی دؤوره، ۲۳-جۆ سایی، یاز ۱۴۰۰.<ref name="ehsani1400" /> * خواجات، بهزاد. «بررسی تطبیقی یک شعر از علی باباچاهی و شمس لنگرودی بر اساس نظریهٔ ریزوماتیک ژیل دلوز». ''قند پارسی''، ۴-جۆ دؤوره، ۱۳-جۆ سایی، قیش ۱۴۰۰.<ref name="khajat1400" /> * محمدی، علی؛ قاسمی، طاهره. «بررسی "عنوان" در سروده‌های علی باباچاهی از رئالیسم تا پست مدرنیسم». ''دهخدا''، ۱۴-جۆ دؤوره، ۵۱-جی سایی، یاز ۱۴۰۱.<ref name="mohammadi1401" /> * عالی‌وند، مهران؛ دزفولیان، کاظم؛ طاهری، قدرت‌الله. «تحلیل منظرهٔ غروب در شعر "پسینگاهی ۲" از علی باباچاهی با توجه به نظریهٔ ساختار افق میشل کولو». ''ادبیات پارسی معاصر''، ۱۲-جی دؤوره، ۱-جی سایی، یاز و یای ۱۴۰۱.<ref name="alivand1401" /> * محمدلو، ذکیه؛ محمدی، برات؛ آب‌برین، سیف‌الدین. «بررسی و نقد و تحلیل گونه‌های هنجارگریزی معنایی در شعر علی باباچاهی». ''زیبایی‌شناسی ادبی''، ۱۳-جۆ دؤوره، ۵۲-جی سایی، یای ۱۴۰۱.<ref name="mohammadlou1401" /> * جوهرزاده، روناک؛ حکمت، شاهرخ؛ عزیزی، مجید. «تحلیل زیبایی‌شناختی نمودهای پست‌مدرنیستی در دو مجموعهٔ "نم‌نم بارانم" و "عقل عذابم می‌دهد" از علی باباچاهی». ''زیبایی‌شناسی ادبی''، ۱۳-جۆ دؤوره، ۵۳-جۆ سایی، پاییز ۱۴۰۱.<ref name="joharzadeh1401" /> * شیرگردون، محبوبه. «بررسی جلوه‌های زیبایی‌شناسی در اشعار علی باباچاهی (مورد مطالعه: هفت مجموعهٔ شعری)». ''زیبایی‌شناسی ادبی''، ۱۳-جۆ دؤوره، ۵۳-جۆ سایی، پاییز ۱۴۰۱.<ref name="shirgardoon1401" /> * لطیف‌نژاد رودسری، فرخ. «تأثیر جهان اشاری در تشخیص جهان معرفتی شعر "دوری و..." اثر باباچاهی بر پایهٔ نظریهٔ بوطیقای شناختی جهان‌های متن پل ورث». ''نقد و نظریهٔ ادبی''، ۷-جی دؤوره، ۲-جی سایی، پاییز و قیش ۱۴۰۱.<ref name="latifnejad1401" /> * حسینعلی‌زاده، آسیه؛ صدری مجد، هانیه؛ فرحبخش اصفهان، شاهپرک. «نقد فرمالیستی اشعار کیومرث منشی‌زاده و علی باباچاهی بر مبنای الگوی جفری لیچ». ''گنجینهٔ زبان و ادبیات فارسی''، ۲-جی دؤوره، ۱-جی سایی، یاز ۱۴۰۳.<ref name="hosseinalizadeh1403" /> * امینی، لیلا؛ اوجاق علیزاده، شهین؛ هاشمی اصفهانی، سیده ماندانا. «چندصدایی در اشعار علی باباچاهی و رضا براهنی در تطبیق با تشبیه در هنرهای تجسمی معاصر». ''مطالعات هنر اسلامی''، ۲۱-جی دؤوره، ۵۴-جۆ سایی، یای ۱۴۰۳.<ref name="amini1403a" /> * امینی، لیلا؛ اوجاق علیزاده، شهین؛ هاشمی، سیده ماندانا. «بررسی شعر افشانشی در دهه هفتاد با تکیه بر اشعار علی باباچاهی». ''سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی''، ۱۷-جی دؤوره، ۱۰۶-جی سایی، اسفند ۱۴۰۳.<ref name="amini1403b" /> * سلاجقه، امیر؛ نیک‌پناه، منصور؛ سالاری، مصطفی. «بررسی شگردهای هنجارگریزی نحوی پسانیمایی در شعر شاعران شاخص دهه هفتاد». ''سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی''، ۱۸-جی دؤوره، ۱۱۳-جۆ سایی، مهر ۱۴۰۴.<ref name="salajegheh1404">{{cite journal|language=fa|author1=Amir Salajegheh|author2=Mansour Nikpanah|author3=Mostafa Salari|script-title=fa:بررسی شگردهای هنجارگریزی نحوی پسانیمایی در شعر شاعران شاخص دهه هفتاد|trans-title=Techniques of post-Nimaic syntactic deviation in the poetry of the leading poets of the 1990s|journal=Sabk-shenasi-ye nazm va nasr-e farsi (Bahar-e adab)|volume=18|issue=113|date=September–October 2025|url=https://elmnet.ir/doc/2980038-42971|access-date=2 October 2026}}</ref> === ادبی نشریه‌لرده تنقید و تانیتیم === * باقری، نرگس. «"شعر امروز، زن امروز" در یک نگاه». ''کتاب ماه ادبیات''، ۲۱-جی سایی (آردیجیل ۱۳۵)، دی ۱۳۸۷.<ref name="bagheri1387">{{cite journal|language=fa|author1=Narges Bagheri|script-title=fa:«شعر امروز، زن امروز» در یک نگاه (بررسی کتاب «شعر امروز، زن امروز» علی باباچاهی)|trans-title="She'r-e emruz, zan-e emruz" at a glance (a review of Ali Babachahi's book)|journal=Ketab-e mah-e adabiyat|issue=21 (135)|date=December 2008 – January 2009|url=https://elmnet.ir/doc/727732-11261|access-date=2 October 2026}}</ref> * بهبهانی، سیمین. «نگاهی به چند شعر باباچاهی». ''چامه''، ۲۳-جۆ سایی، اردیبهشت و خرداد ۱۴۰۱.<ref name="behbahani1401" /> * دستغیب، عبدالعلی. «پست‌مدرنیسم در شعرهای باباچاهی». ''جهان کتاب''، ۱۵-جی ایل، ۳ و ۴-جۆ سایی (آردیجیل ۲۵۴)، خرداد و تیر ۱۳۸۹.<ref name="dastgheib1389" /> * دستغیب، عبدالعلی. «تازگی‌های شعر باباچاهی این‌جایی‌تر است». ''چامه''، ۲۳-جۆ سایی، اردیبهشت و خرداد ۱۴۰۱.<ref name="dastgheib1401" /> === کونفرانس مقاله‌لری === * شیری، قهرمان. «شعر گفتار و شعر پسانیمایی». «افسانه» اؤلکه کونفرانسی، ۱۳۸۹.<ref name="shiri1389">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Ghahreman Shiri|script-title=fa:شعر گفتار و شعر پسانیمایی (مقالهٔ همایش کشوری افسانه، ۱۳۸۹)|trans-title=Speech poetry and post-Nimaic poetry (paper, Afsaneh national conference, 1389/2010)|url=https://elmnet.ir/doc/20327453-10482|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * شاکری، جلیل؛ محمدی‌نسب، سمیه. «برجسته‌سازی‌های زبانی در شعر علی باباچاهی بر مبنای الگوی زبان‌شناختی جفری لیچ». فارس دیلی و ادبیاتی آراشدیرمالاری کونفرانسی، ۱۳۹۴.<ref name="shakeri1394">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Jalil Shakeri and Somayeh Mohammadinasab|script-title=fa:برجسته‌سازی‌های زبانی در شعر علی باباچاهی بر مبنای الگوی زبان‌شناختی جفری لیچ (مقالهٔ همایش پژوهش‌های زبان و ادبیات فارسی، ۱۳۹۴)|trans-title=Linguistic foregrounding in the poetry of Ali Babachahi based on Geoffrey Leech's model (conference paper, 1394/2015)|url=https://elmnet.ir/doc/20794504-91751|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * مظفری، نسرین؛ نوروزی، مرضیه. «جایگاه عشق در اشعار منوچهر آتشی و علی باباچاهی». دیل و ادبیات بین‌الخالق کونقره‌سی، ۱۳۹۵.<ref name="mozaffari1395">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Nasrin Mozaffari and Marzieh Nowruzi|script-title=fa:جایگاه عشق در اشعار منوچهر آتشی و علی باباچاهی (مقالهٔ کنگرهٔ بین‌المللی زبان و ادبیات، ۱۳۹۵)|trans-title=The place of love in the poems of Manouchehr Atashi and Ali Babachahi (conference paper, 1395/2016)|url=https://elmnet.ir/doc/20611155-8163|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * مظفری، نسرین؛ نوروزی، مرضیه. «علی باباچاهی و تأملات مرگ‌اندیشانهٔ وی». دینی کۆلتور و دۆشونجه دؤردونجو بین‌الخالق کونقره‌سی، ۱۳۹۷.<ref name="mozaffari1397a">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Nasrin Mozaffari and Marzieh Nowruzi|script-title=fa:علی باباچاهی و تأملات مرگ‌اندیشانهٔ وی (مقالهٔ چهارمین کنگرهٔ بین‌المللی فرهنگ و اندیشهٔ دینی، ۱۳۹۷)|trans-title=Ali Babachahi and his meditations on death (conference paper, 1397/2018)|url=https://elmnet.ir/doc/20839205-12211|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * مظفری، نسرین؛ نوروزی، مرضیه. «بررسی جامعه‌شناختی هنری در اشعار علی باباچاهی». بیوْلوْژیک آنتروپولوژی و اینسانی علملر کونقره‌سی، ۱۳۹۷.<ref name="mozaffari1397b">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Nasrin Mozaffari and Marzieh Nowruzi|script-title=fa:بررسی جامعه‌شناختی هنری در اشعار علی باباچاهی (مقالهٔ کنگرهٔ انسان‌شناسی زیستی و علوم انسانی، ۱۳۹۷)|trans-title=A sociological study of art in the poems of Ali Babachahi (conference paper, 1397/2018)|url=https://elmnet.ir/doc/20962981-52902|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * قلاوندی، زیبا؛ تکاوران، جاوید. «انواع گسست روایت در اشعار علی باباچاهی». موقاییسه‌لی آراشدیرما یاناشماسی ایله ادبی تحقیقاتین بیرینجی میلّی کونفرانسی، ۱۳۹۷.<ref name="ghalavandi1397a">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Ziba Ghalavandi and Javid Takavaran|script-title=fa:انواع گسست روایت در اشعار علی باباچاهی (مقالهٔ نخستین همایش ملی تحقیقات ادبی با رویکرد مطالعات تطبیقی، ۱۳۹۷)|trans-title=Types of narrative rupture in the poems of Ali Babachahi (conference paper, 1397/2018)|url=https://elmnet.ir/doc/21006832-91961|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * قلاوندی، زیبا؛ تکاوران، جاوید. «گسست‌ها و پیوست‌های روایی در اشعار علی باباچاهی (از نم‌نم بارانم تا آئورا و دیگران من)». فارس دیلی و ادبیاتی ایکینجی بین‌الخالق کونفرانسی، ۱۳۹۷.<ref name="ghalavandi1397b">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Ziba Ghalavandi and Javid Takavaran|script-title=fa:گسست‌ها و پیوست‌های روایی در اشعار علی باباچاهی (از نم‌نم بارانم تا آئورا و دیگران من) (مقالهٔ دومین همایش بین‌المللی زبان و ادبیات فارسی، ۱۳۹۷)|trans-title=Narrative ruptures and continuities in the poems of Ali Babachahi (conference paper, 1397/2018)|url=https://elmnet.ir/doc/20986416-71091|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * صادقی نقدعلی علیا، فاطمه؛ رستم‌پور، فاطمه. «استعاره‌گریزی در شعر علی باباچاهی». فارس دیلی و ادبیاتینی تبلیغ ائتمه انجمنینین اوْن اۆچۆنجۆ بین‌الخالق ییغینجاغی، ۱۳۹۷.<ref name="sadeghi1397">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Fatemeh Sadeghi Naghdali Olya and Fatemeh Rostampour|script-title=fa:استعاره‌گریزی در شعر علی باباچاهی (مقالهٔ سیزدهمین گردهمایی بین‌المللی انجمن ترویج زبان و ادب فارسی، ۱۳۹۷)|trans-title=Avoidance of metaphor in the poetry of Ali Babachahi (conference paper, 1397/2018)|url=https://elmnet.ir/doc/21091742-42281|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> === دیسسئرتاسیالار === * خزایی، سارا. «برجسته‌سازی در اشعار علی باباچاهی». ماگیستر دیسسئرتاسیاسی، {{Interlanguage link|اراک بیلیم‌یوردو|fa|دانشگاه اراک}}، ۱۳۸۹.<ref name="khazaei1389" /> * بزی، طاهره. «سیمای معشوق در اشعار علی باباچاهی». ماگیستر دیسسئرتاسیاسی، {{Interlanguage link|زابل بیلیم‌یوردو|fa|دانشگاه زابل}}، ۱۳۹۲.<ref name="bazzi1392" /> * هاشمی، طاهره. «تقابل‌های دوگانه در اشعار علی باباچاهی». ماگیستر دیسسئرتاسیاسی، زابل بیلیم‌یوردو، ۱۳۹۳.<ref name="hashemi1393" /><ref name="nlai4085141">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:بررسی تقابل‌های دوگانه در اشعار علی باباچاهی / طاهره هاشمی|trans-title=A study of binary oppositions in the poems of Ali Babachahi / Tahereh Hashemi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4085141|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * پالاش، محمود. «بررسی عناصر اقلیمی و بومی‌گرایی در شعر علی باباچاهی». ماگیستر دیسسئرتاسیاسی، زابل بیلیم‌یوردو، ۱۳۹۳.<ref name="palash1393" /><ref name="nlai3897575">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:بررسی عناصر اقلیمی و بومی‌گرایی در شعر علی باباچاهی / محمود پالاش|trans-title=A study of regional elements and localism in the poetry of Ali Babachahi / Mahmoud Palash (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3897575|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * محمدی‌نسب، سمیه. «بررسی و تبیین مؤلفه‌های شعر پست‌مدرنیستی در اشعار رضا براهنی، علی باباچاهی و یدالله رویایی». ماگیستر دیسسئرتاسیاسی، {{Interlanguage link|رفسنجان ولی‌عصر بیلیم‌یوردو|fa|دانشگاه ولی‌عصر رفسنجان}}، ۱۳۹۳.<ref name="mohammadinasab1393">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Somayeh Mohammadinasab|script-title=fa:بررسی و تبیین مؤلفه‌های شعر پست‌مدرنیستی در اشعار رضا براهنی، علی باباچاهی و یدالله رویایی (پایان‌نامهٔ کارشناسی ارشد، دانشگاه ولی‌عصر رفسنجان، ۱۳۹۳)|trans-title=The components of postmodernist poetry in the poems of Reza Baraheni, Ali Babachahi and Yadollah Royaee (master's thesis, Vali-e-Asr University of Rafsanjan, 1393/2014)|url=https://elmnet.ir/doc/10864669-27189|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * مهدوی هفشجانی، امیر. «بررسی تحلیلی مناسبات فرم و معنا در شعر دهه هفتاد ایران» (رضا براهنی، علی باباچاهی، حافظ موسوی، شمس آقاجانی، مهرداد فلاح، علی عبدالرضایی، محمد آزرم و گراناز موسوی‌نین شعرلری و گؤروشلرینین اینجه‌لنمه‌سی ایله). ماگیستر دیسسئرتاسیاسی، آزاد ایسلام بیلیم‌یوردو، مرکزی تهران شؤعبه‌سی، ۱۳۹۳.<ref name="mahdavi1393">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Amir Mahdavi Hafshejani|script-title=fa:بررسی تحلیلی مناسبات فرم و معنا در شعر دهه هفتاد ایران (پایان‌نامهٔ کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، ۱۳۹۳)|trans-title=An analytical study of the relations between form and meaning in Iranian poetry of the 1990s (master's thesis, Islamic Azad University, Central Tehran Branch, 1393/2014)|url=https://elmnet.ir/doc/10847280-61032|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref><ref name="nlai3965008">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:بررسی تحلیلی مناسبات فرم و معنا در شعر دهه هفتاد ایران / امیر مهدوی هفشجانی|trans-title=An analytical study of the relations between form and meaning in Iranian poetry of the 1990s / Amir Mahdavi Hafshejani (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3965008|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * ترابی، عبدالرسول. «کاربرد طنز و گونه‌های آن در اشعار علی باباچاهی». ماگیستر دیسسئرتاسیاسی، [[پیام نور بیلیم‌یوردو]]، فارس اوستانی، ۱۳۹۴.<ref name="torabi1394" /> * لطیف‌نژاد رودسری، فرخ. «متنیّت در شعر معاصر با تکیه بر اشعار نیما، سپهری، باباچاهی». دوکتورا دیسسئرتاسیاسی، [[مشهد فردوسی بیلیم‌یوردو]]، ۱۳۹۴.<ref name="latifnejad1394" /> === ایراندان خاریجده‌کی فارسدیللی مئدیالاردا عکس-صدا === * «مروری بر قتل‌های زنجیره‌ای پس از هفت سال: بخش سوم، اتوبوس مرگ» (باباچاهی‌نین آدی ارمنستان اتوبوسونون سرنیشینلری لیستینده). ''{{Interlanguage link|رادیو فردا|fa|رادیو فردا}}''، ۳ آذر ۱۳۸۴.<ref name="radiofarda" /> * سرکوهی، فرج. «هفت‌روز کتاب؛ شعر باباچاهی، نمایشنامهٔ استادمحمد و شعر ترکی صلاحی» (''گل باران هزار روزه'' اۆزه‌رینه تنقید). ''{{Interlanguage link|بی‌بی‌سی فارسی|fa|بی‌بی‌سی فارسی}}''، ۵ آبان ۱۳۹۰.<ref name="sarkouhi1390" /> * برزگر، جمشید. «سالگرد «سفر مرگ»؛ اتوبوسی که دیگر حرکت نمی‌کند؟». ''بی‌بی‌سی فارسی''، ۱۵ مرداد ۱۳۹۴.<ref name="bbc2015" /> * کوشه، اسفندیار. «''جهان متوجه شد'': اشعار اعتراضی علی باباچاهی». ''{{Interlanguage link|رادیو زمانه|fa|رادیو زمانه}}''، ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۲.<ref name="zamaneh2023" /> * «علی باباچاهی، شاعر و منتقد ادبی درگذشت». ''بی‌بی‌سی فارسی''، ۴ اسفند ۱۴۰۴.<ref name="bbc-obit" /> * «علی باباچاهی، شاعر و منتقد ادبی، در ۸۳ سالگی درگذشت». ''رادیو فردا''، ۴ اسفند ۱۴۰۴.<ref name="radiofarda2026" /> * «علی باباچاهی شاعر و منتقد ادبی درگذشت». ''ایران امروز''، ۴ اسفند ۱۴۰۴.<ref name="ie-obit" /> * محجوبی، حسام. «وقتی علیه علی باباچاهی شعار «دیکتاتور شتاب کن، اشعار ما را چاپ کن» سر دادند». ''بی‌بی‌سی فارسی''، ۵ اسفند ۱۴۰۴.<ref name="mahjoubi" /> * نوش‌آذر، حسین. «''جهان متوجه شد'' از علی باباچاهی: وقتی محبوبه فریاد می‌کشد». ''رادیو زمانه''، ۵ اسفند ۱۴۰۴.<ref name="noushazar" /> * ایران یازیچیلار کانونو. «بیانیهٔ کانون نویسندگان ایران دربارهٔ درگذشت علی باباچاهی» (تکرار یاییم). ''ایران امروز''، ۵ اسفند ۱۴۰۴.<ref name="kanoon" /> == همچنین باخ == * [[نیما یوشیج]] * [[احمد شاملو]] * [[فروغ فرخزاد]] == قایناق‌لار == {{قایناق|2}} == ائشیک باغلانتی‌لار == * [https://www.radiozamaneh.com/255182/ علی باباچاهی‌نین «این کشتی پر اسرار»دان شعر اوْخوماسی]، رادیو زمانه * {{IMDb name|11595433}} * [https://azadi.art/%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D8%A8 «ده شب: شب‌های شعر گوته»]، «آزادی» سایتی: پوستر، سس یازیلاری و ''ده شب'' کیتابینین دیجیتال نۆسخه‌سی (فارسجا) * [https://azadi.art/wp-content/uploads/2023/01/%D8%B4%D8%A8-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%DA%86%D8%A7%D9%87%DB%8C.mp3 علی باباچاهی‌نین «اوْن گئجه»نین یئددینجی گئجه‌سینده شعر اوْخوماسی] (سس فایلی، ۲۴ مهر ۱۳۵۶) {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:باباچاهی، علی}} [[بؤلمه:۱۹۴۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار]] [[بؤلمه:۲۰۲۶-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر]] [[بؤلمه:ایرانلی شاعیرلر]] [[بؤلمه:۲۰. یوز ایلده شاعیرلر]] [[بؤلمه:۲۱. یوز ایلده شاعیرلر]] [[بؤلمه:یازیچیلار]] rja9mc9c7fat8ne4ooysavlatmulmhu 1593710 1593687 2026-10-04T06:17:35Z InternetArchiveBot 27960 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1593710 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = علی باباچاهی | image = A.Babachahi.jpg | pseudonym = ع. فریاد (گنجلیک ایللرینده) | birth_date = {{birth date|df=yes|1942|11|11}}<br />(۲۰ آبان ۱۳۲۱) | birth_place = {{Interlanguage link|بندر کنگان|fa|بندر کنگان}}، [[بوشهر اوستانی]]، [[ایران]] | death_date = {{death date and age|df=yes|2026|2|23|1942|11|11}}<br />(۴ اسفند ۱۴۰۴) | death_place = [[کرج]]، ایران | resting_place = کرج، {{Interlanguage link|بهشت سکینه|fa|بهشت سکینه}} | occupation = شاعیر، ادبیات تنقیدچیسی، آراشدیرماچی، یازیچی | language = فارسجا | nationality = ایرانلی | education = [[شیراز بیلیم‌یوردو]]، ادبیات فاکولته‌سی | organization = {{Interlanguage link|ایران یازیچیلار کانونو|fa|کانون نویسندگان ایران}} | spouse = فرخنده بختیاری | children = غزل، بهرنگ | awards = {{Interlanguage link|احمد شاملو شعر اؤدولو|fa|جایزه شعر احمد شاملو}} (۱۳۹۴، اورتاق) }} '''علی باباچاهی''' (۲۰ آبان ۱۳۲۱ – ۴ اسفند ۱۴۰۴؛ ۱۱ نوْوامبر ۱۹۴۲ – ۲۳ فوریه ۲۰۲۶) ایرانلی [[شاعیر]]، ادبیات [[تنقیدچی|تنقیدچیسی]]، [[آراشدیرما|آراشدیرماچی]] و [[یازیچی]] ایدی.<ref name="bbc-obit">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی، شاعر و منتقد ادبی درگذشت|trans-title=Ali Babachahi, poet and literary critic, has died|url=https://www.bbc.com/persian/articles/cgjzy7jgpndo|website=BBC Persian|date=23 February 2026|access-date=1 October 2026}}</ref> اوْ، [[نیما یوشیج|نیما]]دان سوْنراکی نسیلده فارس دیلینده یئنی شعرین تانینمیش سیمالاریندان ساییلیردی و ۱۳۷۰-جی ایللرده «نیمادان سوْنراکی شعر» (''شعر پسانیمایی'') و داها سوْنرا «باشقا دوروملو شعر» (''شعر در وضعیت دیگر'') تئرمینلرینی اوْرتایا آتماقلا، چاغداش ایران شعرینین ان چوْخ تارتیشیلان نظریه‌چیلری و تنقیدچیلریندن بیرینه چئوریلدی.<ref name="khabar">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Zeynab Kazemkhah|script-title=fa:باباچاهی جسور علیه تکرار / وداع با جان‌به‌دربرده از حادثهٔ سقوط اتوبوس هنرمندان در ارمنستان / شش دهه عصیان و پوست‌اندازی|trans-title=Babachahi, bold against repetition / Farewell to a survivor of the artists' bus incident in Armenia / Six decades of rebellion and renewal|url=https://www.khabaronline.ir/news/2186284|website=KhabarOnline|date=23 February 2026|access-date=1 October 2026}}</ref> باباچاهی تخمینن اوْن سگگیز ایل [[بوشهر]]ده ادبیات مۆعلّیمی اوْلدو؛ ۱۳۴۶-جی ایلده بو شهرده ''تکاپو'' آدلی ادبی درگینی یاییملادی، بو درگی [[ساواک]]ین باسقیسی آلتیندا باغلاندی. ۱۳۵۶-جی ایلین مهر آییندا تهراندا کئچیریلن «{{Interlanguage link|گوته‌نین اوْن گئجه‌سی|fa|شبهای نویسندگان و شاعران ایران}}»ده شعر اوْخودو. [[ایران ایسلام اینقیلابی|اینقیلاب]]دان سوْنرا، ۱۳۶۲-جی ایلده مجبوری تقاعده گؤندریلدی.<ref name="bbc-obit" /><ref name="mahjoubi">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Hessam Mahjoubi|script-title=fa:وقتی علیه علی باباچاهی شعار «دیکتاتور شتاب کن، اشعار ما را چاپ کن» سر دادند|trans-title=When they chanted against Ali Babachahi: "Dictator, hurry up, print our poems!"|url=https://www.bbc.com/persian/articles/cly83pdqmd9o|website=BBC Persian|date=24 February 2026|access-date=1 October 2026}}</ref> اوْ، ایللر بوْیو ''{{Interlanguage link|آدینه|fa|آدینه (نشریه)}}'' آیلیق درگیسینین شعر صحیفه‌لرینین رئداکتوْرو اوْلدو، {{Interlanguage link|ایران یازیچیلار کانونو|fa|کانون نویسندگان ایران}}نون عۆضوو ایدی و ۱۳۷۵-جی ایلده {{Interlanguage link|ارمنستان اتوبوسو حادثه‌سی|fa|ماجرای اتوبوس ارمنستان}} زامانی دره‌یه آتیلماسی پلانلاشدیریلان اتوبوسون سرنیشینلریندن بیری ایدی.<ref name="kanoon">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Writers' Association of Iran|script-title=fa:بیانیه‌ی کانون نویسندگان ایران در مورد درگذشت علی باباچاهی|trans-title=Statement of the Writers' Association of Iran on the death of Ali Babachahi|url=https://www.iran-emrooz.net/index.php/news2/more/126150/|website=Iran Emrooz|date=24 February 2026|access-date=1 October 2026}}</ref> اوْنون ''{{Interlanguage link|این کشتی پر اسرار|fa|این کشتی پراسرار}}'' («بو سیرلی گمی») آدلی شعر توپلوسو ۱۳۹۴-جۆ ایلده بیرینجی {{Interlanguage link|احمد شاملو شعر اؤدولو|fa|جایزه شعر احمد شاملو}}نون اورتاق قازانانی سئچیلدی.<ref name="zamaneh2016">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Mohammad Tangestani|script-title=fa:علی باباچاهی: این کشتی پراسرار|trans-title=Ali Babachahi: This Mysterious Ship|url=https://www.radiozamaneh.com/255182/|website=Radio Zamaneh|date=10 January 2016|access-date=1 October 2026}}</ref> اوْندان شعر، تنقید و آراشدیرما ساحه‌لرینده اوْتوزدان آرتیق کیتاب یاییملانمیشدیر.<ref name="kanoon" /><ref name="khabar" /> == حیاتی == === اوشاقلیق و گنجلیک ایللری === علی باباچاهی ۲۰ آبان ۱۳۲۱-ده (۱۱ نوْوامبر ۱۹۴۲) [[بوشهر اوستانی]]نین {{Interlanguage link|بندر کنگان|fa|بندر کنگان}} شهرینده دۆنیایا گلدی و اوشاقلیغینی جفره کندینده کئچیردی. اوْ، عاییله‌نین سوْن اوشاغی ایدی. اؤز دئدیگینه گؤره، شعرله ایلک تانیشلیغی جفره‌نین کۆچه‌لرینده حلوا و کیتاب ساتان بیر دوره‌گرد واسیطه‌سیله اوْلموشدو؛ بو کیتابلارین آراسیندا {{Interlanguage link|عبید زاکانی|fa|عبید زاکانی}}نین ''{{Interlanguage link|موش و گربه|fa|موش و گربه}}'' («سیچان و پیشیک») اثری ده وار ایدی. قارداشلاری واسیطه‌سیله ده {{Interlanguage link|توده پارتیسی|fa|حزب توده ایران}}نین سیاسی کیتابلاری و ''امید ایران''، ''{{Interlanguage link|سپید و سیاه|fa|سپید و سیاه}}'' و ''روشنفکر'' کیمی درگیلرله تانیش اوْلدو.<ref name="mahjoubi" /> اوْرتا مکتبی بوشهرده اوْخودو و اوْرادا {{Interlanguage link|منوچهر آتشی|fa|منوچهر آتشی}} و {{Interlanguage link|محمدرضا نعمتی‌زاده|fa|محمدرضا نعمتی‌زاده}}نین شاگیردی اوْلدو؛ سوْنرالار نعمتی‌زاده‌نی اؤز شاعیرلیک روحونون فورمالاشماسیندا چوْخ تأثیرلی ساییردی. اؤز روایتینه گؤره، اوْن اۆچ-اوْن دؤرد یاشلاریندا «باران» («یاغیش») آدلی بیر شعری آتشی‌یه اوْخودو و آتشی اوْندان بو شعری صینیفده اوْخوماسینی ایسته‌دی؛ اوْ، بو حادثه‌نی اؤزونون «شاعیر اوْلما ماجراسینین باشلانغیجی» ساییردی. بوشهرین و سوْنرا [[شیراز]]ین اوْرتا مکتبلری آراسیندا کئچیریلن ادبی یاریشمادا بیرینجی یئری توتدو و اوْرتا مکتبین سوْن ایللرینده ایلک شعرلری «ع. فریاد» تخلّوصو ایله ''امید ایران'' و ''{{Interlanguage link|زن روز|fa|زن روز}}'' درگیلرینده چاپ اوْلوندو.<ref name="mahjoubi" /> ''امید ایران'' اوْنون شعرلریندن بیرینی «هفته‌نین ان یاخشی شعری» سئچندن سوْنرا، شعرلرینی اؤز اصلی آدی ایله یاییملاماغا باشلادی.<ref name="khabar" /> === بیلیم‌یوردو و مۆعلّیملیک ایللری === باباچاهی ۱۳۴۰-جی ایلده، اوْن دوققوز یاشیندا، [[شیراز بیلیم‌یوردو]]نون ادبیات فاکولته‌سینه داخیل اوْلدو<ref name="mahjoubi" /> (بعضی قایناقلار اوْنون گیریش ایلینی ۱۳۳۹ گؤسترمیشلر<ref name="kanoon" /><ref name="khabar" />). بو دؤورده {{Interlanguage link|علیرضا طبایی|fa|علیرضا طبایی}} و {{Interlanguage link|منصور اوجی|fa|منصور اوجی}} کیمی شاعیرلرله تانیش اوْلدو و اوْنلار شیرازین زند خیابانینداکی بیر کافه‌ده شعرلرینی بیر-بیرینه اوْخویوردولار. باباچاهی اؤیرنجیلیک ایللرینده حئکایه ده یازیردی، آنجاق شیرازلی یازیچی محمد مؤذن اوْنا «یاخشی نثر یازیچیسی دئییل» دئدیکدن سوْنرا، حئکایه‌چیلیگی بوراخیب شعره و شعر تنقیدینه یؤنلدی. ۱۳۴۲ و ۱۳۴۳-جۆ ایللرده شعرلرینین ''{{Interlanguage link|فردوسی (درگی)|fa|فردوسی (مجله)|lt=فردوسی}}'' هفته‌لیک درگیسینده یاییملانماسی، اوْنون ادبی یوْلونو داها آیدین ائتدی.<ref name="mahjoubi" /> تحصیلینی و [[ایجباری عسگرلیک|عسگرلیک خیدمتینی]] بیتیردیکدن سوْنرا، ۱۳۴۵-جی ایلده بوشهرده ادبیات مۆعلّیمی کیمی ایشه گؤتورولدو<ref name="mahjoubi" /> و تخمینن اوْن سگگیز ایل بو شهرین مکتبلرینده درس دئدی.<ref name="khabar" /> ایشه گیردیکدن اۆچ ایل سوْنرا (۱۳۴۸) ائولندی.<ref name="mahjoubi" /> حیات یوْلداشی فرخنده بختیاری بوشهرین اوْرتا مکتبلرینده مۆعلّیم ایدی<ref name="artebox">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:هنرمند – علی باباچاهی|trans-title=Artist – Ali Babachahi|url=https://artebox.ir/Artist/Intro/254/|website=Artebox|access-date=1 October 2026}}</ref> و بو ائولیلیکدن غزل آدلی بیر قیزی و بهرنگ آدلی بیر اوْغلو وار.<ref name="artebox" /><ref name="tabnak">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی درگذشت|trans-title=Ali Babachahi has died|url=https://www.tabnak.ir/fa/news/1359368|website=Tabnak (from ISNA)|date=23 February 2026|access-date=1 October 2026}}</ref> === ''تکاپو'' درگیسی و اینقیلابدان اؤنجه‌کی فعالیتلری === باباچاهی ۱۳۴۶-جی ایلین پاییزیندا بوشهرده ''تکاپو'' («چالیشما») ادبی درگیسینین باش رئداکتوْرلوغونو اۆستلندی.<ref name="khabar" /><ref>{{cite book|language=fa|author1=Seyyed Ghasem Hashemi|script-title=fa:صد سال مطبوعات بوشهر|trans-title=A Hundred Years of the Bushehr Press|page=300}}</ref> بو درگی [[تهران]]ین ضیالی چئوره‌لرینده ماراقلا قارشیلاندی؛ [[احمد شاملو]]نون رئداکتوْرلوغو ایله چیخان ''{{Interlanguage link|خوشه|fa|خوشه (مجله)}}'' درگیسی اوْندان یازیلار نقل ائتدی و اوْنون امکداشلارینی «بوگونکو ایران شعرینین چالیشقانلاری» آدلاندیردی. بونونلا بئله، ''تکاپو'' یالنیز اۆچ ساییسی چیخاندان سوْنرا، ۱۳۴۷-جی ایلده گۆونلیک قوروملارینین باسقیسی آلتیندا و ایجازه‌سی اوْلمادیغی بهانه‌سیله باغلاندی.<ref name="khabar" /><ref name="bbc-obit" /> اوْنون ایلک شعر توپلوسو ''در بی‌تکیه‌گاهی'' («دایاقسیزلیقدا») ده ۱۳۴۶-جی ایلده شاعیرین اؤز خرجی ایله یاییملاندی و نیمایی وزنلرده یازیلمیش شعرلری احتیوا ائدیردی. اوْندان سوْنرا ''جهان و روشنایی‌های غمناک'' («دۆنیا و غم‌لی ایشیقلار»، ۱۳۴۹)، ''از نسل آفتاب'' («گۆنشین نسلیندن»، ۱۳۵۳) و ''صدای شن'' («قومون سسی»، ۱۳۵۶) کیتابلارینی یاییملادی و ائینی دؤورده اوشاقلار اۆچۆن ده ایکی شعر کیتابی چاپ ائتدیردی.<ref name="mahjoubi" /> اوْنون شعرلری او زامانین ضیالی نشریه‌لرینده، او جۆمله‌دن ''خوشه'' و ''فردوسی''ده چاپ اوْلوردو<ref name="kanoon" /> و ''روشنفکر'' و ''رودکی'' کیمی درگیلرله امکداشلیق ائدیردی.<ref name="bbc-obit" /> باباچاهی بو ایللرده شعر تنقیدی ده یازیردی. اوْنون ''فردوسی''ده چیخان ایلک تنقیدی [[رضا براهنی]]نین بیر مقاله‌سینه جاواب ایدی؛ سوْنرا {{Interlanguage link|یدالله رؤیایی|fa|یدالله رؤیایی}}نین شعرینه قارشی کسکین مقاله‌لر یازدی. اوْ، او دؤورده «{{Interlanguage link|حجم شعری|fa|شعر حجم}}» و «یئنی دالغا» (''موج نو'') آخیملارینین جیدّی تنقیدچیلریندن ایدی و سوْنرالار او ایللر حاقیندا دئدی: «من او ایللرده بیر آز ایدئوْلوْژی‌زده یا دا آب-هاوا‌زده ایدیم»؛ اوْنون بو آخیملار، اؤزللیکله حجم شعری حاقینداکی گؤروشو سوْنراکی اوْن ایللیکلرده دَییشدی.<ref name="mahjoubi" /> اوْ، ۱۴۰۱-جی ایلین شهریور آییندا رؤیایی‌نین وفاتی مۆناسیبتیله {{Interlanguage link|ایسنا|fa|ایسنا}} ایله مۆصاحیبه‌سینده بو شاعیری «مؤعتبر بیر شاعیر» و «ایران و فرانسه شعرینه یئترینجه حاکیم» اوْلان آوانقارد بیر سیما آدلاندیردی؛ اوْنون ادبی وارلیغینا اینانجینی و «همیشه شعرلرینی تقدیر» ائتدیگینی سؤیله‌دی، آنجاق حجم شعری بیان‌نامه‌سینی «چوْخ تکلّوفلو» و «غئیری-علمی و شاعیرانه بیر بیانا» مالیک ساییردی.<ref name="isna1401">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Neda Valipour|script-title=fa:علی باباچاهی: برخی با شعرهای «رویایی» میانه خوبی نداشتند|trans-title=Ali Babachahi: some did not get on well with Royaee's poems|url=https://www.isna.ir/news/1401062619032/|website=ISNA|date=17 September 2022|access-date=2 October 2026}}</ref> اؤز دئدیگینه گؤره، اوْنون سیاسی فعالیتی اینقیلابا قدر کۆلتورل بیر یؤن داشیییردی، آنجاق اینقیلاب عرفه‌سینده «داها سوموت و عملی» بیر شکیل آلدی.<ref name="mahjoubi" /> === «گوته‌نین اوْن گئجه‌سی» (مهر ۱۳۵۶) === [[فایل:Ten Nights of Goethe poster, October 1977, by Bozorg Khezraei.png|بندانگشتی|«ایران یازیچی و شاعیرلرینین گئجه‌لری»نین پوستری (مهر ۱۳۵۶)، بزرگ خضرایی‌نین طرحی؛ باباچاهی‌نین آدی ۲۴ مهرین پروْقرامیندا گلیب.]] ==== کئچیریلمه‌سی و اؤنمی ==== ۱۳۵۶-جی ایلین ۱۸–۲۷ مهرینده (۱۰–۱۹ اوْکتیابر ۱۹۷۷) {{Interlanguage link|ایران یازیچیلار کانونو|fa|کانون نویسندگان ایران}}، {{Interlanguage link|گوته اینستیتوتو|fa|انستیتو گوته}} ایله امکداشلیق ائده‌رک، [[تهران]]دا پهلوی خیابانیندا (ایندیکی ولیعصر خیابانی) یئرله‌شن ایران و آلمان مدنی علاقه‌لر انجمنی‌نین باغیندا «ایران یازیچی و شاعیرلرینین گئجه‌لری» آدی ایله اوْن گئجه چیخیش و شعر اوْخوما مراسیمی کئچیردی؛ بو گئجه‌لر سوْنرا «{{Interlanguage link|گوته‌نین اوْن گئجه‌سی|fa|شبهای نویسندگان و شاعران ایران}}» آدی ایله تانیندی.<ref name="azadi-dahshab">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:ده شب: شب‌های شعر گوته|trans-title=Ten Nights: the Goethe poetry nights|url=https://azadi.art/%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D8%A8|website=Azadi (azadi.art)|date=19 December 2022|access-date=3 October 2026}}</ref><ref name="iranica-goethe">{{cite encyclopedia|last=Chehabi|first=H. E.|title=Goethe Institute|encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]]|volume=XI|issue=1|pages=43–44|date=15 December 2001|url=https://www.iranicaonline.org/articles/goethe-institute/|doi=10.1163/2330-4804_EIRO_COM_2212|access-date=3 October 2026}}</ref> [[ایرانیکا بیلیکلیگی]]نه گؤره، اینستیتوتدا اوْندان اؤنجه‌کی ایللرده ده شعر گئجه‌لری کئچیریلیردی، آنجاق ۱۹۷۷-جی ایلده ایلک دفعه اوْلاراق ایرانلی طرف، دؤولتین دستکله‌دیگی «تهران ادبی انجمنی» یئرینه، موخالیف یازیچیلار کانونو ایدی؛ بو کانون باش ناظیر {{Interlanguage link|جمشید آموزگار|fa|جمشید آموزگار}}ین دؤنمینده‌کی سیاسی یوموشالما چرچیوه‌سینده یئنیدن ییغینجاق کئچیرمه ایجازه‌سی آلمیشدی. مدنی انجمنین باغی اوْنا گؤره سئچیلمیشدی کی، اینستیتوتون اؤز بیناسی گؤزلنیلن ایزله‌ییجیلر اۆچون کیچیک ساییلیردی.<ref name="iranica-goethe" /> کانون عۆضولری بو گئجه‌لرین تکلیفینین ''[[کیهان (قازئته)|کیهان]]'' قزئتینین شعر صحیفه‌سینین مسئولو، شاعیر جلال سرفرازدان گلدیگینده هم‌فیکیردیرلر؛ حاضیرلیق و ایجرا ایشلری {{Interlanguage link|اسلام کاظمیه|fa|اسلام کاظمیه}}یه تاپشیریلمیشدی.<ref name="iranchehr2013">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=M. Kh.|script-title=fa:شب‌های نویسندگان و شاعران ایران، ۲۷–۱۸ مهرماه ۱۳۵۶|trans-title=The Nights of Iranian Writers and Poets, 10–19 October 1977|url=https://iranchehr.com/?p=2567|website=Iranchehr|date=26 April 2013|access-date=3 October 2026}}</ref> سرفراز سوْنرالار یازدی کی، اوْنون اؤرنگی [[احمد شاملو]]نون نظارتی آلتیندا کئچیریلن ''{{Interlanguage link|خوشه|fa|خوشه (مجله)}}'' درگیسی‌نین شعر گئجه‌لری ایدی و باغ، اینستیتوتون باشچیسی هانس بکرین تکلیفی ایله گئجه‌سی دؤرد مین تومنه کیرایه‌یه گؤتورولموشدو.<ref name="bbc-sarfaraz2013">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Jalal Sarfaraz|script-title=fa:ده شب شعر گوته چگونه برگزار شد|trans-title=How the Ten Nights of Goethe poetry were organised|url=https://www.bbc.com/persian/arts/2013/07/130722_l44_nights_goethe_sarfaraz|website=[[BBC Persian]]|date=22 July 2013|access-date=3 October 2026}}</ref> ''ایرانیکا''یا گؤره، ایلک گئجه جماعت اوْ قدر چوْخ ایدی کی، چئوره‌ده‌کی خیابانلارا داشدی و اوْرادا چیخیشلاری یایماق اۆچون بلندگولار قوردولار؛ ایلک گئجه‌لرده اوْن مینه قدر آدام ایشتیراک ائتدی، یاغیش باشلاندیقدان سوْنرا ایسه ایشتیراکچیلارین سایی تخمینن اۆچ مینه دۆشدو. اللیدن آرتیق یازیچی، شاعیر، دراماتورق، تنقیدچی و چئویرمن بو گئجه‌لرده سانسور، دۆشونجه آزادلیغی، ضیالیلارین مسئولیتی، برابرسیزلیک و ظۆلم حاقدا دانیشدیلار و بئله‌لیکله بیر ادبی تدبیری سیاسی بیر حادثه‌یه چئویردیلر.<ref name="iranica-goethe" /> «آزادی» سایتی بو گئجه‌لرده ایشتیراک ائدنلرین سایینی اوْن ایله اوْن بئش مین آراسیندا تخمین ائدیر،<ref name="azadi-dahshab" /> ''ایرانچهر'' اینترنت درگیسینده «م. خ.» ایمضاسی ایله یاییملانان بیر مقاله ایسه چیخیش ائدنلرین و شعر اوْخویانلارین سایینی ۵۷ نفر گؤستریر.<ref name="iranchehr2013" /> کانون ایله اینستیتوت راضیلاشمیشدیلار کی، چیخیشچیلار «سانسور» سؤزو یئرینه قانون اساسیده ایشله‌نن «ممیزی» سؤزونو ایشلتسینلر؛ آنجاق اۆچونجو گئجه {{Interlanguage link|شمس آل احمد|fa|شمس آل احمد}} چیخیشینین لاپ باشیندا بو راضیلاشمانی آچیقلادی و دفعه‌لرله «سانسور» سؤزونو ایشلتدی.<ref name="iranchehr2013" /><ref name="azadi-dahshab" /> بئشینجی گئجه، «آزادی» سایتینا گؤره «سانسور» سؤزونو یۆز دفعه‌دن آرتیق ایشلدن {{Interlanguage link|باقر مؤمنی|fa|باقر مؤمنی}}نین چیخیشیندان و {{Interlanguage link|سعید سلطان‌پور|fa|سعید سلطان‌پور}}ون شعر اوْخوماسیندان سوْنرا جماعتین هیجانی زیروه‌یه چاتدی و بکر باغیراراق شاعیرین صحنه‌دن ائنمه‌سینی ایسته‌دی. بوندان سوْنرا چیخیشلارین لغو ائدیلمه‌سینه قرار وئریلدی، آنجاق یئنی پروْقرام ایشتیراکچیلارین اعتیراضی ایله قارشیلاشدی و کانون ایله اینستیتوت آراسیندا یئنیدن آپاریلان دانیشیقلاردان سوْنرا چیخیشلار آلتینجی گئجه‌دن داوام ائتدی. دوققوزونجو گئجه‌نین سوْنوندا، آرالاریندا [[ژان پول سارتر]]، [[سیمون دو بووار]] و [[میشل فوکو]] اوْلان بیر قروپ فرانسیز یازیچی و دۆشونورون همرأیلیک تلقرافی اوْخوندو. سوْن گئجه کانونون رئیسی {{Interlanguage link|به‌آذین|fa|م.ا. به‌آذین}} جماعته خطاباً دئدی: «اوْن گئجه، چوْخ واخت اوْن مینی و داها آرتیغینی کئچن بیر جماعت شکلینده گلدینیز [...] و دانیشانلارا قولاق آسدینیز. نه ائشیتدینیز؟ آزادلیق و آزادلیق و آزادلیق…»؛ کانونون سوْن مئساژینی ایسه {{Interlanguage link|هوشنگ گلشیری|fa|هوشنگ گلشیری}} اوْخودو.<ref name="azadi-dahshab" /> ''ایرانیکا'' یازیر کی، زیره‌لی حربی ماشینلار اطرافی مۆحاصیره‌یه آلسالار دا، هئچ بیر شیددت باش وئرمه‌دی و «اوْن گئجه» ۱۹۷۹-جو ایلده [[ایران ایسلام اینقیلابی|اینقیلاب]]لا سوْنوجلانان کۆتله‌وی اعتیراض ییغینجاقلاری سیراسی‌نین ایلک حلقه‌سی اوْلدو.<ref name="iranica-goethe" /> پوستری ''اطلاعات'' قزئتینین قرافیک رسامی بزرگ خضرایی طرح ائتمیشدی: کیچیک آغ بیر بالیق کی، رسامین سؤزلری ایله «سانسور و بوغونتویا قارشی موباریزه فریادینی» اوجالدیر.<ref name="iranchehr2013" /><ref name="azadi-dahshab" /> سرفرازا گؤره، سانسورچولار کانونون آدی‌نین پوستر اۆستونده گلمه‌سینه ایجازه وئرمه‌دیلر و پوستر ایکی دفعه سانسورا اوغرادی؛ اوْنون دئدیگینه گؤره، قزئتلره، رادیو و تلویزیونا هر هانسی خبر و رئپورتاژ یاییملاماماق امری وئریلمیشدی و یالنیز {{Interlanguage link|سیروس علی‌نژاد|fa|سیروس علی‌نژاد}} ایلک گئجه‌دن سوْنرا ''{{Interlanguage link|آیندگان|fa|آیندگان}}'' قزئتینده بیر رئپورتاژ یاییملادی کی، بو دا اوْنون باشینا ایش آچدی.<ref name="bbc-sarfaraz2013" /> اوْ دؤورون قزئتلرینه دایانان ''ایرانچهر'' روایتی بیر آز فرقلیدیر: اوْنا گؤره دؤرد اؤلکه قزئتی ۱۲ مهر ۱۳۵۶-دا پوستری و پروْقرامی یاییملادی، ''اطلاعات''، ''کیهان'' و ''رستاخیز'' آلتینجی گئجه‌یه قدر قیسا شکیلده گئجه‌لردن خبر وئردیلر، سوْنرا ایسه ''اطلاعات''دان باشقا هامیسی سوسدو.<ref name="iranchehr2013" /> بو گئجه‌لرین سس لنتلری ایراندا و خاریجده مینلرله نۆسخه‌ده چوْخالدیلیب ساتیلدی، چیخیشلارین و شعرلرین متنی ایسه ۱۳۵۷-جی ایلده {{Interlanguage link|ناصر مؤذن|fa|ناصر مؤذن}}ین تدوینی ایله ''ده شب'' («اوْن گئجه») آدی ایله {{Interlanguage link|امیرکبیر نشریاتی|fa|مؤسسه انتشارات امیرکبیر}} طرفیندن یاییملاندی.<ref name="iranica-goethe" /><ref name="moazzen1357">{{cite book|language=fa|editor=Naser Mo'azzen|script-title=fa:ده شب: شب‌های نویسندگان و شاعران در انجمن فرهنگی ایران و آلمان|trans-title=Ten Nights: the nights of writers and poets at the Iran–Germany Cultural Society|publisher=Amir Kabir, for the Writers' Association of Iran|location=Tehran|date=1978|edition=1st|url=https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab_Kanoon-Nevisandegan-Iran.pdf}}</ref> سرفرازا گؤره، چیخیشلارین و شعر اوْخومالارین اصلی لنتلری، ائله‌جه ده سوال-جاواب ییغینجاقلارینین لنتلری سهل‌انگارلیق اوجباتیندان ایتیب-باتدی؛<ref name="bbc-sarfaraz2013" /> بونونلا بئله، اوْنلارین نۆسخه‌لری قالدی و ۱۴۰۱-جی ایلده «آزادی» سایتی شعر اوْخومالارین و چیخیشلارین سس فایللارینی پوستر و کیتابین دیجیتال نۆسخه‌سی ایله بیرلیکده یاییملادی.<ref name="azadi-dahshab" /> ==== باباچاهی‌نین یئددینجی گئجه‌ده شعر اوْخوماسی ==== <div style="float:left; clear:left; width:320px; max-width:100%; margin:0.4em 1.2em 1em 0; border:1px solid #c8b9a6; border-radius:8px; background:#fdf8f3; box-shadow:0 2px 6px rgba(0,0,0,0.18); overflow:hidden; font-size:90%; line-height:1.5; direction:rtl;"> <div style="background:#7a1c1c; color:#ffffff; padding:7px 10px; text-align:center; font-weight:bold; font-size:110%;">[[فایل:Speaker Icon.svg|18px|link=|alt=]] علی باباچاهی‌نین شعر اوْخوماسی</div> <div style="padding:8px 12px 4px; text-align:center; color:#3a2a1a;">«گوته‌نین اوْن گئجه‌سی» – '''یئددینجی گئجه'''<br />بازار، ۲۴ مهر ۱۳۵۶ (۱۶ اوْکتیابر ۱۹۷۷)<br />ایران–آلمان مدنیت انجمنی‌نین باغی، تهران</div> <div style="padding:4px 10px 8px; text-align:center;">[[فایل:Ali Babachahi reading at the Ten Nights of Goethe, 16 October 1977.ogg|center|290px|علی باباچاهی‌نین گوته‌نین اوْن گئجه‌سی‌نین یئددینجی گئجه‌سینده شعر اوْخوماسی‌نین سس یازیسی]]</div> <div style="margin:0 10px; padding:6px 4px; border-top:1px dashed #c8b9a6; color:#3a2a1a;">'''''ده شب'' کیتابیندا اوْنون شعرلری (ص ۴۴۷–۴۵۶):''' # سلام بر شکوفهٔ سرخی که از پیالهٔ مشرق دمید # سرود بومی # در وصف عاشقان دنیا # در قلمرو خاکستر </div> <div style="margin-top:6px; padding:5px 10px; background:#efe6da; text-align:center; font-size:88%; color:#5a4632;">مدتی: ۳:۳۵ · سس قایناغی: «آزادی» سایتی (azadi.art)</div> </div> اوْ ایللرده بوشهرده یاشایان باباچاهی‌نین آدی، تشکیلاتچیلار اوْنونلا علاقه ساخلامامیشدان اؤنجه ایشتیراکچیلار سیاهیسیندا اعلان اوْلوندو. ''کیهان'' قزئتی ۱۲ مهر ۱۳۵۶-دا یازدی: «{{Interlanguage link|منصور اوجی|fa|منصور اوجی}}، علی باباچاهی، بهمن صالحی و منصور برمکی‌نین آدلاری ایشتیراکچیلار سیاهیسیندا گلسه ده، شهرستانلاردا یاشادیقلاری اۆچون بو پروْقراملارین تشکیلاتچیلاری اوْنلارا اولاشا بیلمه‌ییبلر.» «م. خ.»یه گؤره، بو شاعیرلرین بعضیسینین آدرسینی بیلمه‌ین کانون، اوْنلار خبر توتوب گلسینلر دئیه آدلارینی اعلان ائتمیشدی؛ ''کیهان'' ۱۸ مهرده خبر وئردی کی، اوْنلار خبر توتوب ایشتیراک ائتمه‌یه حاضیر اوْلدوقلارینی بیلدیریبلر. بو دؤرد نفردن صالحی و برمکی گلمه‌دیلر.<ref name="iranchehr2013" /> پوستر، باباچاهی‌نین آدینی اسلام کاظمیه، {{Interlanguage link|م. آزاد|fa|م. آزاد}}، [[جواد مجابی]]، جلال سرفراز و بتول عزیزپور ایله بیرلیکده ۲۴ مهر ۱۳۵۶ (۱۶ اوْکتیابر ۱۹۷۷) بازار گئجه‌سی، یعنی یئددینجی گئجه‌نین پروْقرامیندا گؤستریردی.<ref name="azadi-poster">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:پوستر شب‌های نویسندگان و شاعران ایران|trans-title=Poster of the Nights of Iranian Writers and Poets (10–19 October 1977), designed by Bozorg Khezraei|url=https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab-Poster.png|website=Azadi (azadi.art)|access-date=3 October 2026}}</ref> «آزادی» سایتیندا یاییملانان سس فایللارینا گؤره، یئددینجی گئجه کاظمیه‌نین «قانون اساسیده آزادلیق و شاعیرلر گئجه‌لری‌نین کئچیریلمه‌سی» موضوعسوندا چیخیشی ایله باشلادی؛ سوْنرا {{Interlanguage link|داریوش آشوری|fa|داریوش آشوری}} «شعر آزادلیقدیر» باشلیغی ایله دانیشدی، عباس جلالی سوسن‌آبادی‌نین کانونا قوشولماسی اعلان اوْلوندو و {{Interlanguage link|جعفر کوش‌آبادی|fa|جعفر کوش‌آبادی}}، علی باباچاهی، جواد مجابی و م. آزاد شعر اوْخودولار.<ref name="azadi-dahshab" /> همین گئجه، بوغاز جراحیسیندن سوْنرا دانیشا بیلمه‌ین چئویرمن {{Interlanguage link|محمد قاضی (چئویرمن)|fa|محمد قاضی|lt=محمد قاضی}}نین مئساژینی قیزی مریم اوْخودو.<ref name="iranchehr2013" /> قایناقلار بو گئجه‌نین شاعیرلری‌نین ترکیبی حاقدا فرقلی بیلگیلر وئریر: ''ده شب'' کیتابیندا بتول عزیزپور و جلال سرفراز دا یئددینجی گئجه‌نین شاعیرلری آراسیندا گؤستریلیر،<ref name="moazzen1357-n7">{{cite book|language=fa|editor=Naser Mo'azzen|script-title=fa:ده شب: شب‌های نویسندگان و شاعران در انجمن فرهنگی ایران و آلمان|trans-title=Ten Nights: the nights of writers and poets at the Iran–Germany Cultural Society|publisher=Amir Kabir, for the Writers' Association of Iran|location=Tehran|date=1978|edition=1st|page=405|url=https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab_Kanoon-Nevisandegan-Iran.pdf}}</ref> «آزادی» سایتینین سس فایللاریندا ایسه سرفرازین شعر اوْخوماسی و عزیزپورون شعرلری (سرفرازین سسی ایله) سگگیزینجی گئجه‌نین پروْقرامینا عاییددیر.<ref name="azadi-dahshab" /> باباچاهی‌نین شعرلری ''ده شب'' کیتابی‌نین یئددینجی گئجه‌یه عایید بؤلومونده (۴۴۷–۴۵۶-جی صحیفه‌لر) گلمیشدیر: «سلام بر شکوفهٔ سرخی که از پیالهٔ مشرق دمید» («شرقین پیاله‌سیندن آچان قیرمیزی چیچه‌یه سالام»)، «سرود بومی» («یئرلی سرود»)، «در وصف عاشقان دنیا» («دۆنیا عاشیقلری‌نین وصفینده») و «در قلمرو خاکستر» («کۆل اؤلکه‌سینده»). بیرینجی شعر بو میصراعلارلا باشلانیر: «سلام بر آفتاب و عشق / ای روح بی‌قراری بندر / ای غایت جلال و جنون» («سالام گۆنشه و عشقه / ای لیمانین قرارسیز روحو / ای جلال و جنونون سوْنو»).<ref name="moazzen1357-b">{{cite book|language=fa|editor=Naser Mo'azzen|script-title=fa:ده شب: شب‌های نویسندگان و شاعران در انجمن فرهنگی ایران و آلمان|trans-title=Ten Nights: the nights of writers and poets at the Iran–Germany Cultural Society|publisher=Amir Kabir, for the Writers' Association of Iran|location=Tehran|date=1978|edition=1st|pages=447–456|url=https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab_Kanoon-Nevisandegan-Iran.pdf}}</ref> اوْنون همین گئجه‌کی شعر اوْخوماسی‌نین ۳ دقیقه ۳۵ ثانیه‌لیک سس یازیسی «آزادی» سایتیندا الچاتاندیر.<ref name="azadi-babachahi-audio">{{cite AV media|language=fa|people=Ali Babachahi (reader)|script-title=fa:شب هفتم: شعرخوانی علی باباچاهی|trans-title=Seventh night: poetry reading by Ali Babachahi (16 October 1977)|url=https://azadi.art/wp-content/uploads/2023/01/%D8%B4%D8%A8-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%DA%86%D8%A7%D9%87%DB%8C.mp3|medium=Audio recording, 3 min 35 s|publisher=Azadi (azadi.art)|date=2023|access-date=3 October 2026}}</ref> === اینقیلابدان سوْنرا === باباچاهی ۱۳۵۹-جو ایلده ''جشن جنون'' («دلیلیک بایرامی») توپلوسونو یاییملادی. ۱۳۶۲-جی ایلده، اوْن سگگیز ایللیک مۆعلّیملیکدن سوْنرا، مجبوری و واختیندان اؤنجه تقاعده گؤندریلدی؛ سوْنرالار دئدی کی «بؤیوک احتیماللا» اؤزلرینی «اینقیلابین اصلی صاحبلری» سایانلار طرفیندن «تقاعده چیخاریلمیشدیر». بوندان سوْنرا بوشهری ترک ائدیب [[کرج]]ده یئرلشدی.<ref name="mahjoubi" /> علی مسعودی‌نیانین یازدیغینا گؤره، اوْ، مۆعلّیملیکدن محروم ائدیلدیکدن سوْنرا ایللر بوْیو ایران شعری اۆزه‌رینده تنقیدی آراشدیرمالارلا مشغول اوْلدو.<ref name="masoudinia">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Ali Masoudinia|script-title=fa:سپیدی‌ها را بخوان / دربارهٔ علی باباچاهی|trans-title=Read the blank spaces / On Ali Babachahi|url=https://www.khabaronline.ir/news/2186332|website=KhabarOnline|date=23 February 2026|access-date=2 October 2026}}</ref> کرجده، درام یازیچیسی {{Interlanguage link|خسرو حکیم رابط|fa|خسرو حکیم رابط}} ایله تانیشلیغی واسیطه‌سیله رادیو ایله رادیو پیئسلری یازماق ساحه‌سینده امکداشلیق ائتدی.<ref name="mahjoubi" /> ۱۳۶۸-جی ایلدن، {{Interlanguage link|نصرالله پورجوادی|fa|نصرالله پورجوادی}}نین مۆدیرلیگی دؤورونده، {{Interlanguage link|مرکز نشر دانشگاهی|fa|مرکز نشر دانشگاهی}} ایله امکداشلیغا باشلادی و تخمینن اوْن بیر-اوْن ایکی ایل کیتاب رئداکته‌سی و قدیم فارس متنلری اۆزه‌رینده آراشدیرما ساحه‌سینده بو مرکزله ایشله‌دی؛ تا کی مرکزین فارس دیلی لوغتی بؤلومو باغلاندی.<ref name="mahjoubi" /> پاپیروس و پیشبرد کیمی یاییم‌ائولری ایله امکداشلیق و ''نافه'' درگیسینین شعر و شعر تنقیدی بؤلومونون مسئولیتی ده اوْنا عایید ائدیلیر.{{citation needed|date=October 2026}} باباچاهی ۱۳۶۷-جی ایلدن ''{{Interlanguage link|آدینه|fa|آدینه (نشریه)}}'' آیلیق درگیسینده چاغداش شعر آخیملاری حاقیندا مقاله‌لر یاییملاییردی<ref name="ensani">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی (فهرست مقاله‌ها)|trans-title=Ali Babachahi (list of articles)|url=https://ensani.ir/fa/article/author/9714|website=Humanities Portal (Ensani)|access-date=1 October 2026}}</ref> و ۳۵-جی ساییدان اوْنون شعر صحیفه‌لرینین مسئولو اوْلدو و تخمینن اوْن ایل بو وظیفه‌نی داشیدی؛ اؤز یازدیغینا گؤره، اوْندان اؤنجه اشکوری درگینین شعر صحیفه‌لرینین مسئولو ایدی.<ref name="kanoon" /><ref name="mahjoubi" /> اوْ، ۳۶-جی ساییدا احمد شاملو، {{Interlanguage link|فرخ تمیمی|fa|فرخ تمیمی}}، {{Interlanguage link|سید علی صالحی|fa|سید علی صالحی}}، {{Interlanguage link|علی‌محمد حق‌شناس|fa|علی‌محمد حق‌شناس}} و {{Interlanguage link|هرمز علی‌پور|fa|هرمز علی‌پور}}ون اثرلرینی چاپ ائتدی. شعر سئچمکده‌کی سرت‌لیگی بعضی اینجیمیش شاعیرلرین اوْنون حاقیندا «دیکتاتور، تئز اوْل / شعرلریمیزی چاپ ائیله» گۆلمه‌لی شوعارینی سسلندیرمه‌لرینه سبب اوْلدو.<ref name="mahjoubi" /> ''خبرآنلاین''ین یازدیغینا گؤره، اوْ، بو وظیفه‌ده گنج شاعیرلری تانیتدیریر و عینی زاماندا حاکیم شعر آخیملارینی آچیق‌جاسینا تنقید ائدیردی؛ «نیمادان سوْنراکی شعر» و سوْنرا «باشقا دوروملو شعر» فیکیرلری بو دؤورون محصولودور.<ref name="khabar" /> مسعودی‌نیا ''آدینه''نی ۱۳۷۰-جی ایللرده، شعر داخیل اوْلماقلا، مۆختلیف ساحه‌لرده ان تأثیرلی نشریه‌لردن ساییر.<ref name="masoudinia" /> === ایران یازیچیلار کانونو === باباچاهی تقاعددن سوْنراکی ایللرده {{Interlanguage link|محمدعلی سپانلو|fa|محمدعلی سپانلو}}نون ائوینده کئچیریلن چهارشنبه توپلانتی‌لارینین داییمی ایشتیراکچیلاریندان ایدی و بو یوْلدان کانونون مشورت جمعینه قوشولدو. اوْ، {{Interlanguage link|۱۳۴ یازیچی بیان‌نامه‌سی|fa|بیانیه ۱۳۴ نویسنده}}نی («بیز یازیچی‌ییق» متنی، ۱۳۷۳) ایمضالایانلاردان بیری ایدی و سوْنرا مشورت جمعینین عۆضوو کیمی {{Interlanguage link|ایران یازیچیلار کانونو|fa|کانون نویسندگان ایران}}نون فعالیتینین یئنیدن باشلانماسی یوْلوندا چالیشدی. ۱۳۷۷-جی ایلین اسفند آییندا کانونون اۆچۆنجۆ دؤورو قورولاندان سوْنرا رسمی اوْلاراق عۆضو اوْلدو و عؤمرونون سوْنونا قدر کانونون عۆضوو قالدی؛ کانونون عمومی ییغینجاغیندا سوْن ایشتیراکی ۱۴۰۲-جی ایلده اوْلدو.<ref name="kanoon" /> === ارمنستان اتوبوسو حادثه‌سی === باباچاهی ۱۳۷۵-جی ایلین مرداد آییندا ارمنستان یازیچیلار ایتّیفاقینین دعوتی ایله اتوبوسلا ارمنستانا یوْلا دۆشن ۲۱ یازیچی، شاعیر و ژورنالیستدن بیری ایدی.<ref name="bbc2015">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Jamshid Barzegar|script-title=fa:سالگرد «سفر مرگ»؛ اتوبوسی که دیگر حرکت نمی‌کند؟|trans-title=Anniversary of the "journey of death": a bus that no longer moves?|url=https://www.bbc.com/persian/arts/2015/08/150806_l45_armenia_bus_iranian_writers_jb|website=BBC Persian|date=6 August 2015|access-date=1 October 2026}}</ref><ref name="radiofarda">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:مروری بر قتل‌های زنجیره‌ای پس از هفت سال: بخش سوم، اتوبوس مرگ|trans-title=The chain murders revisited seven years on, part three: the bus of death|url=https://www.radiofarda.com/a/313765.html|website=Radio Farda|date=24 November 2005|access-date=1 October 2026}}</ref> {{Interlanguage link|رادیو فردا|fa|رادیو فردا}}نین روایتینه گؤره، یازیچیلارلا سفرین کوْاوْردیناسیونونو اۆستلنن {{Interlanguage link|منصور کوشان|fa|منصور کوشان}} ادبی سیمالارین بیر لیستینی حاضیرلامیشدی؛ بو لیستدن [[احمد شاملو]]، {{Interlanguage link|هوشنگ گلشیری|fa|هوشنگ گلشیری}} و [[رضا براهنی]] هر بیری مۆختلیف سببلردن سفردن ایمتیناع ائتدیلر و سوْندا بو ۲۱ نفر یوْلا دۆشدو: {{Interlanguage link|محمدعلی سپانلو|fa|محمدعلی سپانلو}}، [[جواد مجابی]]، {{Interlanguage link|مسعود بهنود|fa|مسعود بهنود}}، {{Interlanguage link|سیروس علی‌نژاد|fa|سیروس علی‌نژاد}}، {{Interlanguage link|امیرحسن چهلتن|fa|امیرحسن چهلتن}}، بیژن بیجاری، [[بیژن نجدی]]، {{Interlanguage link|محمد محمدعلی|fa|محمد محمدعلی}}، {{Interlanguage link|شهریار مندنی‌پور|fa|شهریار مندنی‌پور}}، {{Interlanguage link|شاپور جورکش|fa|شاپور جورکش}}، مسعود توفان، علی باباچاهی، {{Interlanguage link|حسن اصغری|fa|حسن اصغری}}، منوچهر کریم‌زاده، کامران جلیلی، محمود طیاری، {{Interlanguage link|فرج سرکوهی|fa|فرج سرکوهی}}، {{Interlanguage link|فرشته ساری|fa|فرشته ساری}}، {{Interlanguage link|مجید دانش‌آراسته|fa|مجید دانش‌آراسته}}، علی صدیقی و منصور کوشان.<ref name="radiofarda" /> ۱۶ مرداد سحری، سوروجو ایکی دفعه اتوبوسو حیران آشیریمیندا دره‌یه آتماغا چالیشدی و هر ایکی دفعه اؤزو اتوبوسدان بایئیرا آتیلدی؛ مسعود توفان و شهریار مندنی‌پورون آییق‌لیغی سرنیشینلری قورتاردی. سوْنرا مسافیرلر [[آستارا (ایران)|آستارا]]دا حبس ائدیلیب سورغو-سوآل اوْلوندولار و ائرته‌سی گۆن صاباح آزاد ائدیلدیلر.<ref name="bbc2015" /> {{Interlanguage link|بی‌بی‌سی فارسی|fa|بی‌بی‌سی فارسی}}نین یازدیغینا گؤره، حادثه‌نین ان گئنیش یاییملانمیش شرحینی منصور کوشان ''حدیث تشنه و آب'' کیتابیندا وئرمیش، محمد محمدعلی ایسه بو حاقداکی ایلک یازینی ۱۳۸۰-جی ایللرین اوّللرینده ایراندا یاییملامیشدیر.<ref name="bbc2015" /> بو حادثه سوْنرالار تنقیدچی یازیچیلاری اؤلدورمک اۆچۆن {{Interlanguage link|ایستیخبارات نازیرلیگی|fa|وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران}}نین سویی‌قصدی کیمی تانیندی و {{Interlanguage link|زنجیره‌لی قتل‌لر|fa|قتل‌های زنجیره‌ای ایران}}له باغلیدیر.<ref name="bbc-obit" /><ref name="kanoon" /> باباچاهی همیشه اوْنو «قوْرخونج بیر تجروبه» کیمی خاطیرلاییردی.<ref name="kanoon" /> === سوْن ایللری و وفاتی === باباچاهی یئتمیش یئددینجی دوغوم گۆنو (آبان ۱۳۹۸) مۆناسیبتیله وئردیگی بیر مۆصاحیبه‌ده دئدی کی سوْن کیتابی اوْلان ''ژوزف تو مرخصی'' («ژوزف، سن گئده بیلرسن»، مانیاهنر یاییم‌ائوی، ۱۳۹۷) توپلوسونو «اجتماعی اؤغه‌نین ائیلمی» آلت باشلیغی و ۳۳ صحیفه‌لیک بیر گیریش ایله، اوْنون شعرینی غئیری-اجتماعی سایان تنقیدچیلره جاواب وئرمک اۆچۆن یاییملامیشدیر. ائینی مۆصاحیبه‌ده دئدی کی چاپ اوْلونماقدا اوْلان کیتابی یوْخدور، واختینین چوْخونو فلسفه و رومان اوْخوماغا صرف ائدیر و گنج نسیلله علاقه‌نی قوروماق اۆچۆن سوسیال مئدیادا فعالدیر و ''آدینه''ده‌کی مسئولیتی دؤورونده اوْلدوغو کیمی، باشقا شاعیرلرین شعرلرینی یاییملاییر. اؤز دئدیگینه گؤره، ایللر بوْیو شعر امک‌خاناسی (کارگاهی) ده کئچیرمیشدی؛ مسعودی‌نیانین یازدیغینا گؤره، بو امک‌خانا ۱۳۸۰-جی ایللردن فعال ایدی و اوْنون بیر نئچه اؤیرنجیسی سوْنرالار اؤزلری تانینمیش شاعیرلر اوْلدولار.<ref name="masoudinia" /><ref name="ibna1398">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی: نگاهم به فضای مجازی مثل مجله «آدینه» است / همچنان ایستاده‌ام|trans-title=Ali Babachahi: I see social media the way I saw ''Adineh'' magazine / I am still standing|url=https://www.ibna.ir/news/283140|website=Iran Book News Agency|date=11 November 2019|access-date=1 October 2026}}</ref> ایران کیتاب خبر آژانسی (ایبنا) ائینی گوزارشدا اوْنو «بوشهر شعر مکتبی»نین ایلک شاعیرلریندن آدلاندیرمیشدیر.<ref name="ibna1398" /> [[File:The world realized by Ali Babachahi.jpg|thumb|upright=1.2|علی باباچاهی‌نین ''جهان متوجه شد (شعرهای اعتراض)'' («دۆنیا آنلادی (اعتیراض شعرلری)») کیتابینین جیلدی (آفتاب یاییم‌ائوی، نوروژ، ۱۴۰۱)]] باباچاهی‌نین سوْن شعر توپلوسو ''جهان متوجه شد (شعرهای اعتراض)'' («دۆنیا آنلادی (اعتیراض شعرلری)»)، کیتابین کۆنیه‌سینه (شناسنامه‌سینه) گؤره ۱۴۰۱-ده (بیرینجی چاپ) [[نوروژ]]ده آفتاب یاییم‌ائوی طرفیندن یاییملاندی و ناشیرین دئدیگینه گؤره ۵۸ شعر احتیوا ائدیر. ناشیر بو شعرلری «خیاباندا یۆز گۆنلۆک مۆباریزه‌نین نتیجه‌سی» و «شاعیرین و سؤزون خالقین اعتیراضی ایله هم‌آددیملیغی» کیمی تانیتمیشدیر.<ref name="aftab">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:جهان متوجه شد (شعرهای اعتراض)|trans-title=The World Realised (Poems of Protest)|url=https://aftab.pub/جهان-متوجه-شد-شعرهای-اعتراض/|publisher=Aftab|location=Norway|access-date=2 October 2026}}</ref> {{Interlanguage link|رادیو زمانه|fa|رادیو زمانه}} بو کیتابی تانیتارکن اوْنو قیسا بیر گیریش و ۵۴ شعردن عیبارت ۱۳۶ صحیفه‌لیک بیر توپلو کیمی تصویر ائتمیش و یاییم واختینی ۱۴۰۲-نین یازی گؤسترمیشدیر.<ref name="zamaneh2023">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Esfandiar Koucheh|script-title=fa:«جهان متوجه شد»: اشعار اعتراضی علی باباچاهی|trans-title="The World Realised": the protest poems of Ali Babachahi|url=https://www.radiozamaneh.com/764474/|website=Radio Zamaneh|date=12 May 2023|access-date=2 October 2026}}</ref> حسین نوش‌آذر دا ائینی مئدیادا کیتابین یاییمینی ۱۴۰۲-ده و «زن، زندگی، آزادی حرکتینین تأثیری آلتیندا» گؤرموشدور.<ref name="noushazar">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Hossein Noushazar|script-title=fa:«جهان متوجه شد» از علی باباچاهی: وقتی محبوبه فریاد می‌کشد|trans-title=Ali Babachahi's "The World Realised": when Mahboubeh cries out|url=https://www.radiozamaneh.com/879944/|website=Radio Zamaneh|date=24 February 2026|access-date=2 October 2026}}</ref> ایران یازیچیلار کانونو دا بو کیتابی اوْنون {{Interlanguage link|۱۴۰۱ اعتیراض حرکتی|fa|جنبش زن، زندگی، آزادی}}نین شاعیرانه روایتی ساییر.<ref name="kanoon" /> باباچاهی کیتابین اؤن‌سؤزونده یازمیشدیر کی اعتیراض و مدنی ایطاعتسیزلیک، خالقین یوْخسوللوق و باسقییا قارشی توتدوغو یوْلدور و «بو، ضیالیلارین بو مۆصیبتلردن یاخا قورتارا بیله‌جکلری آنلامینا گلمیر»؛ اوْ، ائینی اؤن‌سؤزده «ایستعاره و سیمبولون آرخاسیندا آزادلیق‌سئورلیک و عدالت‌طلبلیکدن دم ووران» «کؤک شاعیرلر»ی تنقید ائتمیش و شعرده «تثبیت اوْلونموش قایدالار»ا اعتیراضی دا اؤز یاناشماسینین بیر پارچاسی ساییمیشدیر.<ref name="aftab" /> ''بانگ'' ادبی نشریه‌سی ۱۴۰۲-نین فروردین آییندا بو توپلودان شاعیرین اؤزونون سئچدیگی اۆچ شعری، او جۆمله‌دن شاعیرین سسی ایله «ای…!» شعرینی یاییملادی.<ref name="baang">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی: «ای...» و دو شعر دیگر|trans-title=Ali Babachahi: "Ey…" and two other poems|url=https://baangnews.net/14468|website=Bang literary magazine|date=20 April 2023|access-date=2 October 2026}}</ref> نوش‌آذرین یازدیغینا گؤره، «ای…!» شعری ۱۳۹۹-دا [[ایرانین ۱۳۹۸ آبان و دی اعتیراضلاری|۱۳۹۸ آبان اعتیراضلاری]]نین تأثیری آلتیندا یازیلمیش و ایلک دفعه ۱۴۰۲-ده یاییملانمیشدی؛ رادیو زمانه بو شعری شاعیرین سسی ایله ۴ اسفند ۱۴۰۴-ده‌کی رادیو پروقرامیندا، اوْنون وفات خبری ایله بیرلیکده یایینلادی.<ref name="noushazar" /> علی باباچاهی بیر مۆدّت خسته‌لیکدن سوْنرا، ۴ اسفند ۱۴۰۴ (۲۳ فوریه ۲۰۲۶) دوشنبه گۆنو گۆنوْرتادان سوْنرا کرجده بیر خسته‌خانادا اۆرک دایانماسی نتیجه‌سینده ۸۳ یاشیندا دۆنیاسینی دَییشدی.<ref name="tabnak" /><ref name="bbc-obit" /><ref name="radiofarda2026">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی، شاعر و منتقد ادبی، در ۸۳ سالگی درگذشت|trans-title=Ali Babachahi, poet and literary critic, dies at 83|url=https://www.radiofarda.com/a/iran-ali-babachahi-poet-critic-died-political-murders-of-writers/33685489.html|website=Radio Farda|date=23 February 2026|access-date=3 October 2026}}</ref> اوْنون جنازه‌سی ۷ اسفند ۱۴۰۴ پنجشنبه گۆنو صاباح، عاییله‌سی و {{Interlanguage link|هرمز علی‌پور|fa|هرمز علی‌پور}}، {{Interlanguage link|محمد قاسم‌زاده|fa|محمد قاسم‌زاده}}، {{Interlanguage link|شهاب مقربین|fa|شهاب مقربین}}، {{Interlanguage link|حافظ موسوی|fa|حافظ موسوی}} و مظفر رؤیایی کیمی ادبیات اهلیندن بیر جمعین ایشتیراکی ایله و جنوب {{Interlanguage link|دمام (موسیقی آلتی)|fa|دمام (ساز)|lt=دمام}}ینین سسی آلتیندا کرجین {{Interlanguage link|بهشت سکینه|fa|بهشت سکینه}} مزارلیغیندا تورپاغا تاپشیریلدی.<ref name="ibna2026">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Marzieh Negahban Marvi|script-title=fa:حافظ موسوی: باباچاهی شاعری شورشگر بود که در هیچ منزلی توقف نکرد|trans-title=Hafez Mousavi: Babachahi was a rebel poet who stopped at no station|url=https://www.ibna.ir/news/547554|website=Iran Book News Agency|date=26 February 2026|access-date=1 October 2026}}</ref> ایران یازیچیلار کانونو بیر بیلدیری یاییملایاراق اوْنو «مۆستقیل بیر یازیچی و دۆشونجه و بیان آزادلیغینین گرچک مۆدافیعچیسی» آدلاندیردی.<ref name="kanoon" /> == شعری و شعر گؤروشلری == باباچاهی‌نین شعر اۆسلوبو بیر نئچه اوْن ایل بوْیونجا اجتماعی رومانتیزمدن و {{Interlanguage link|نیمایی شعر|fa|شعر نیمایی}}دن نیمادان سوْنراکی شعره دوغرو دَییشدی.<ref name="bbc-obit" /> {{Interlanguage link|بهزاد خواجات|fa|بهزاد خواجات}} اوْنون یارادیجیلیغینی ۱۳۷۰-جی ایللردن اؤنجه و سوْنرا اوْلماقلا ایکی دؤوره بؤلموش و اوْنو بو اوْن ایللیکده شعره عادی باخیشی دَییشدیرن آخیمین اؤنجوللریندن ساییمیشدیر.<ref name="ie-obit">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی شاعر و منتقد ادبی درگذشت|trans-title=Ali Babachahi, poet and literary critic, has died|url=https://www.iran-emrooz.net/index.php/news2/more/126143/|website=Iran Emrooz|date=23 February 2026|access-date=1 October 2026}}</ref> ایران یازیچیلار کانونو دا اوْنو یئتمیش ایللیک ادبی فعالیتی بوْیونجا ایکی دفعه اؤز اۆسلوبوندا تجدید-نظر ائدن «تجروبه‌چی بیر شاعیر» کیمی تصویر ائتمیشدیر.<ref name="kanoon" /> {{Interlanguage link|حافظ موسوی|fa|حافظ موسوی}} اوْنون دفن مراسیمینده دئدی کی باباچاهی «تام شهرت و اعتبارینین زیروه‌سینده اوْلدوغو بیر زاماندا»، ۱۳۷۰-جی ایللرده ''نم‌نم بارانم'' («من چیسکینم») کیتابینی یاییملاماقلا اؤزونون تامامیله فرقلی بیر اۆزونو گؤستردی.<ref name="ibna2026" /> باباچاهی ''رودکی'' درگیسینده (۲۲-جی سایی، ۱۳۸۷) یاییملانان «معنانین سونسوز گئنیشلیگی» مقاله‌سینده<ref name="ensani" /> بو فیکره ووْرغو ائدیردی کی ادبی متنین، اؤزللیکله چاغداش شعرین ثابت و اؤنجه‌دن بللی‌لنمیش بیر معناسی یوْخدور و معنا متن ایله اوْخوجو آراسیندا دینامیک بیر سۆره‌جده فورمالاشیر. اوْنون اینانجینا گؤره، قارانلیقلیق (ایبهام)، آسیلی‌لیق و دیل قیریلمالاری ضعف دئییل، تأویل ساحه‌سینی گئنیشلندیرن ایمکانلاردیر.<ref name="mahjoubi" /> اوْ، «شعر بؤحرانی و اوْندان چیخیش یوْلو» مقاله‌سینده (''فرهنگ توسعه'' آیلیق درگیسی، خرداد ۱۳۸۰)<ref name="ensani" /> یازدی: «بؤحران، عمومی تعریفی ایله، احتیمالا شعرین بایئیریندا اوْلان بیر شئیه ایشاره ائدیر. بونا گؤره ده بؤحرانین بۆتون گۆناهینی چاغداش شعرین بوْینونا آتماق اینصافسیزلیق اوْلار.»<ref name="mahjoubi" /> اوْ، نیمادان سوْنراکی شعرین اساسلارینی «نیمادان سوْنراکی شعرین محورلری و اؤزللیکلری» مقاله‌سینده (''کارنامه'' درگیسی، فروردین و اردیبهشت ۱۳۷۸) شرح ائتدی.<ref name="ensani" /> ''خبرآنلاین'' «باشقا دوروملو شعر» نظریه‌سینین اصللرینی بئله سیرالامیشدیر: «شعرین دیل‌لیگی» (دیل شعرین آلتی دئییل، موضوعوسودور)، «معنانین تأخیره سالینماسی»، «نحودن قاچیش» و «طنز و پارودی».<ref name="khabar" /> باباچاهی ایسنا ایله ائینی مۆصاحیبه‌ده «باشقا دوروملو شعر»ی ۱۳۴۰-جی ایللرین «{{Interlanguage link|باشقا شعر|fa|شعر دیگر}}» (''شعر دیگر'') آخیمیندان آییردی؛ اوْنون دئدیگینه گؤره، {{Interlanguage link|بیژن الهی|fa|بیژن الهی}} و {{Interlanguage link|هوشنگ چالنگی|fa|هوشنگ چالنگی}} کیمی شاعیرلر بو آخیما منسوبدورلار و رؤیایی‌نین شعری ده اوْنون یانیندا یئر آلیر. اوْنا گؤره «باشقا شعر» اؤزونون اوْرقانیک بیرلیگینی قوروْیور و «قورولوشلو و مرکزه‌یؤنلی»دیر، آنجاق «باشقا دوروملو شعر» «شۆبهه چاغینا باخان» بیر شعردیر، مرکزدن‌قاچان‌دیر و «اینسانین ایچینده‌کی فرقلی منلر»ه دیقت یئتیرن «چوْخلو روایتلر»ه مالیکدیر و آچیق سوْنلارلا بیتیر. اوْ، رؤیایی‌نین شعرینی «یاپی‌چی (ساختارگرا)»، «باشقا دوروم شعری»نی ایسه «{{Interlanguage link|یاپی‌چیلیقدان سوْنراکی|fa|پساساختارگرایی}}»، «پارچالانمیش گؤرونوشلو و چوْخ‌روایتلی» و «اوْخوجویا یؤنلی» تصویر ائتدی.<ref name="isna1401" /> باباچاهی {{Interlanguage link|مهر خبر آژانسی|fa|خبرگزاری مهر}} ایله بیر مۆصاحیبه‌سینده (۱۳۸۵) بوگونکو شاعیرلرین «پسیخوْلوْژی درین یاپی»یا دیقتینی «بیر نؤوع عیرفان» ساییردی<ref name="mehr">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی: توجه شاعران امروز به ژرف ساختار روانشناسانه نوعی عرفان است|trans-title=Ali Babachahi: today's poets' attention to psychological deep structure is a kind of mysticism|url=http://www.mehrnews.com/fa/NewsDetail.aspx?NewsID=394701|website=Mehr News Agency|date=17 October 2006|access-date=1 October 2026}}</ref> و {{Interlanguage link|رادیو زمانه|fa|رادیو زمانه}} ایله بیر مۆصاحیبه‌سینده (۱۳۸۶) شعرینده قادینین وارلیغینی «بیر نؤوع تَرلیک و جانلیلیق آرزوسو» کیمی تصویر ائتدی.<ref name="zamaneh2008">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Mojtaba Pourmohsen|script-title=fa:عاشقیت اتهام است؟ می‌پذیرم (گفت‌وگو با علی باباچاهی دربارهٔ نقش عشق در شعر)|trans-title=Is being in love an accusation? I accept it (interview with Ali Babachahi on the role of love in poetry)|url=http://zamaaneh.com/pourmohsen/2008/02/post_104.html|website=Radio Zamaneh|date=15 February 2008|access-date=1 October 2026}}</ref> اوْ، شاعیر سوسدوقدان سوْنرا دا شعرین اؤز یوْلونو داوام ائتدیردیگینه اینانیردی.<ref name="mahjoubi" /> اوْ، هم‌چنین شعرلرینی، اؤز دئدیگینه گؤره اوْنو «شیددتله موحاصیره ائدن» «قوْرخو و ناراحاتلیقلارا بوْرجلو» ساییر و بو آرادا «طنز ایسه منیم ایمدادیما یئتیر» دئییردی.<ref name="zamaneh2023" /> حسین نوش‌آذرین یازدیغینا گؤره، باباچاهی «اعتیراض شعری»نی ساده «شوعار» و «باغیرتی»دان آییریر و اوْنون صنعتکارلیق یؤنونه ووْرغو ائدیردی؛ اوْنون باخیشیندا اعتیراض شعری آجی اجتماعی گرچکلیکلردن سوره‌ت چکمه‌مه‌لی، اوْنلاری خیال، دۆشونجه و دیل اۆسلوبلاری ایله «صنعت گرچکلیگی»نه چئویرمه‌لیدیر. اوْ، شعرینده‌کی {{Interlanguage link|قروتئسک|fa|گروتسک}} طنزی و دیل اوستالیغینی فاجیعه‌لرله اۆزله‌شمه‌نین نتیجه‌سی ساییر، شاعیرین [[یاپی‌سؤکوم|یاپی‌سؤکومچو]] بیر یاناشما ایله کئچمیش ایده‌آلیزملردن و گۆج سؤیلملریندن (دیسکورسلاریندان) اوزاقلاشماسینا ووْرغو ائدیر و رسمی {{Interlanguage link|سانسور|fa|سانسور}}و و {{Interlanguage link|اؤزونو سانسور|fa|خودسانسوری}}و هر ایکیسینی یارادیجیلیغین آفتی ساییردی.<ref name="noushazar" /> == ادبی تنقیدی و تارتیشمالار == باباچاهی‌نین تنقیدده کسکین بیر دیلی واردی. اوْنون ''گزاره‌های منفرد'' («تک-تک حؤکملر») کیتابی، شاعیرلری سینیفلندیرمه‌سی و بعضی آخیملاری آچیق‌جاسینا تنقید ائتمه‌سی ایله چوْخلو رئاکسیونلارا سبب اوْلدو. اوْنون ان مشهور نظری تارتیشماسی [[رضا براهنی]] ایله اوْلدو و «تهران–توْرونتو ساواشی» آدی ایله تانیندی. اوْ، شعرده ساده‌یازیچیلیق آخیمینی، او جۆمله‌دن {{Interlanguage link|محمد شمس لنگرودی|fa|محمد شمس لنگرودی}} و {{Interlanguage link|سید علی صالحی|fa|سید علی صالحی}}نین گؤروشلرینی ده تنقید ائدیردی.<ref name="khabar" /> علی مسعودی‌نیانین یازدیغینا گؤره، باباچاهی اؤزللیکله ۱۳۷۰ و ۱۳۸۰-جی ایللرده باشقا تنقیدچی و شاعیرلرله داییم تارتیشمادا ایدی و بعضاً ایش «سؤزلو شیددت»ه چاتیردی؛ مسعودی‌نیا اوْنون رضا براهنی و {{Interlanguage link|منوچهر آتشی|fa|منوچهر آتشی}} ایله تارتیشمالارینی شعرین هله تارتیشما و مۆباحیثه مؤوضوسو اوْلدوغو بیر زاماندان قالان «دَیرلی یادیگارلار» ساییر و خاطیرلاییر کی باباچاهی سوْنراکی ایللرده دئییردی: «آرتیق براهنی‌دن آشاغی هئچ کسه جاواب وئرمیرم!»<ref name="masoudinia" /> {{Interlanguage link|شاپور جورکش|fa|شاپور جورکش}}ین باباچاهی‌نین نظریه‌لری ایله تارتیشماسی و رضا براهنی‌نین جورکشه جاوابی حاقیندا، باخ: [[#ارمنستان اتوبوسونون یوْل یوْلداشلاری|ارمنستان اتوبوسونون یوْل یوْلداشلاری]]. == تنقیدچیلرین گؤروشلری == {{Interlanguage link|محمد شمس لنگرودی|fa|محمد شمس لنگرودی}} ''تاریخ تحلیلی شعر نو'' («یئنی شعرین تحلیلی تاریخی») اثرینده باباچاهی‌نین ایلک دفترینی، ''در بی‌تکیه‌گاهی''نی، اجتماعی یاناشمالی، اؤزونو سیندیران بیر غم‌له دوْلو، دویغوسال و تصویرلی بیر شعر کیمی تصویر ائدیر؛ اوْنا گؤره بو کیتاب دویغوسال و «یئنی‌یئتمه‌جه» اوْلماسینا باخمایاراق، هم سیاسی چئوره‌لرین، هم ده «صنعت صنعت اۆچۆن» طرفدارلارینین بَیه‌نیشینی قازاندی و مشهورلاشدی.<ref name="langroudi3">{{cite book|language=fa|author1=Mohammad Shams Langeroodi|script-title=fa:تاریخ تحلیلی شعر نو|trans-title=Analytical History of New Poetry|volume=3|publisher=Nashr-e Markaz|location=Tehran|page=462}}</ref> اوْنون فیکرینجه، باباچاهی ایکینجی دفترده، ''جهان و روشنایی‌های غمناک''ده، ائینی یوْلو خیطابی و تصویرلی بیر لحنله و [[فروغ فرخزاد]]ین تأثیری آلتیندا داوام ائتدیردی<ref>{{cite book|language=fa|author1=Mohammad Shams Langeroodi|script-title=fa:تاریخ تحلیلی شعر نو|trans-title=Analytical History of New Poetry|volume=4|publisher=Nashr-e Markaz|location=Tehran|pages=90–95}}</ref> و اۆچۆنجۆ دفترده، ''از نسل آفتاب''دا، وزندن باشقا اؤنملی بیر کیفیت دَییشیکلیگی اوْلمادی؛ لنگرودی‌نین دئدیگینه گؤره، وزن باخیمیندان بو کیتاب فرخزادین و {{Interlanguage link|م. آزاد|fa|م. آزاد}}ین ناییلیتلرینین داوامی و نیمایی وزنلردن {{Interlanguage link|آغ شعر|fa|شعر سپید}}ه (''شعر سپید'') دوغرو بیر آددیم ایدی.<ref>{{cite book|language=fa|author1=Mohammad Shams Langeroodi|script-title=fa:تاریخ تحلیلی شعر نو|trans-title=Analytical History of New Poetry|volume=4|publisher=Nashr-e Markaz|location=Tehran|page=349}}</ref> {{Interlanguage link|خسرو گلسرخی|fa|خسرو گلسرخی}} ده ''جهان و روشنایی‌های غمناک'' اۆزه‌رینه بیر تنقید یازمیشدی.{{citation needed|date=October 2026}} اسفندیار کوشه‌نین رادیو زمانه‌ده یازدیغینا گؤره، {{Interlanguage link|منوچهر آتشی|fa|منوچهر آتشی}} ''{{Interlanguage link|دنیای سخن|fa|دنیای سخن}}'' درگیسینده باباچاهی‌دن و دیگر ایکی شاعیردن ۱۳۷۰-جی ایللرین آوانقارد شعرینین بایراقدارلاری کیمی آد آپارمیشدی.<ref name="zamaneh2023" /> کوشه ''جهان متوجه شد'' اۆزه‌رینه یازدیغی تنقیدده کیتابین گیریشینی اعتیراض شعرینین تعریفی اۆچۆن «مانیفئسته بنزر بیر شئی» ساییمیش و یازمیشدیر کی شاعیر، [[ادوارد سعید]]ین گؤروشو ایله هم‌آهنگ اوْلاراق، شاعیر و یازیچینی چئوره‌سینده‌کی حادثه‌لره، او جۆمله‌دن خیابان اعتیراضلارینا لاقئید قالماماغا بوْرجلو ساییر. اوْنون فیکرینجه، بو توپلودا «ایران خالقینین اینقیلابینین آلوولانماسی ایله» باباچاهی شعرینین دیل اوْیونلاری آزالمیش، تصویرلر «داها چیلپاق» اوْلموش و ۱۴۰۱ تاریخلی شعرلر «داها دینامیک و داها جذب ائدیجی» گؤرونور. کوشه بو شعرلرین تاریخی و ادبی ایستیناد‌لارینا، او جۆمله‌دن [[احمد شاملو]]نون بیر میصراعینا («قانی داش دؤشه‌منین اۆستونده گؤرون»)، [[مشروطه اینقیلابی]] دؤورونون حادثه‌لرینه و {{Interlanguage link|هوارد باسکرویل|fa|هوارد باسکرویل}}ه، {{Interlanguage link|حسنک وزیر|fa|حسنک وزیر}}ه و {{Interlanguage link|تاریخ بیهقی|fa|تاریخ بیهقی}}یه، و ۱۳۶۰-جی ایللرده {{Interlanguage link|کومیته|fa|کمیته انقلاب اسلامی}}نین شوعارلارینا و گشتلرینه ایشاره ائتمیش، عینی زاماندا روایتی و سؤزلری تقریباً ائینی اوْلان اۆچ شعرین («اعتیراض ۳»، «اعتیراض ۸» و «اعتیراض (قیسا حئکایه)») وارلیغینی توپلونون ضعیف نؤقطه‌لریندن ساییمیشدیر.<ref name="zamaneh2023" /> نوش‌آذر دا «ای…!» شعرینین اوْخونوشوندا یازمیشدیر کی شاعیر بو شعرده گۆجده گیزلنمیش شیددتی گؤسترمک اۆچۆن «{{Interlanguage link|دریدا|fa|ژاک دریدا}} اۆسلوبوندا» ضمیرلرله اوْینار و «محبوبه منیم باشقا آدیم ایدی» میصراعی راوی‌یه قادین کیملیگی وئریر و اوْنون فیکرینجه شعری {{Interlanguage link|زن، زندگی، آزادی حرکتی|fa|جنبش زن، زندگی، آزادی}}ندن بیر ایل اؤنجه بو حرکته یاخینلاشدیریر.<ref name="noushazar" /> علی مسعودی‌نیا باباچاهی‌نین وفات گۆنو ''[[خبر آنلاین|خبرآنلاین]]''ده یاییملانان یازیسیندا اوْنون یارادیجیلیغینین «اؤنملی نؤقطه‌سی»نی «تکلیف ائدیجی و آخیما قارشی» شعر یاراتماغا «داییمی مئیلی» ساییمیشدیر. اوْنون یازدیغینا گؤره، ۱۳۴۰-جی ایللرده بوشهرده نیمایی شعرله باشلایان و اوْنونلا پارالئل جیدّی بیر تنقیدچی کیمی یئرینی مؤحکم‌لندیرن باباچاهی، ۱۳۵۰-جی ایللرین سوْنلاری و ۱۳۶۰-جی ایللرین اوّللرینده ترکیبی وزنلره و نیمایی عروضا یئنی یاناشماسی ایله دؤورونون شاعیرلریندن سئچیلدی؛ آنجاق اوْنون شعر و تنقید پروژه‌سینین زیروه‌سی ۱۳۷۰-جی ایللر ایدی: اوْ زامان کی اوّلجه آغ شعره یؤنلدی و سوْنرا ادبی نظریه‌نی و [[پوست‌مودرنیزم|پوست‌مودرن]] فیکیرلری آراشدیراراق ''نم‌نم بارانم'' و ''منزل‌های دریا بی‌نشان است'' («دنیزین منزیللری نیشانسیزدیر») دفترلرینده اؤزونه مخصوص دیل توْخوماسینا و فورما کیملیگینه چاتدی و شعرینین {{Interlanguage link|پوئتیکاسی|fa|بوطیقا}}نی «باشقا دوروملو شعر» و «نیمادان سوْنراکی شعر» ایله آچیقلاماغا چالیشدی. مسعودی‌نیا بو شعرین اؤزللیکلرینی بئله سیرالامیشدیر: مضمون دایاقلارینین یاپی‌سؤکومچو داغیلماسی، نحو سیندیرما و دیل واریاسیالاری، تداعی‌یه دایانان ذهنین آخیجیلیغی، {{Interlanguage link|کوْلاژ|fa|کلاژ}}ا بنزر بیر کیفیت، دئییلمه‌ین سؤزلرله (سپیدخوانی ایله) دوْلو اوْلماسی و «جسور و قارا بیر طنز»؛ و آرتیرمیشدیر کی باباچاهی سوْنرالار قیسا شعرلری، {{Interlanguage link|هایکو|fa|هایکو}}نو و داها ساده و روایی فورمالی شعرلری ده تجروبه ائتدی. اوْ، تجروبه‌چیلیگی «اوْنون نسلینین شاعیرلری اۆچۆن او قدر ده عادی اوْلمایان» بیر خصلت ساییمیش، باباچاهی‌نین تنقید اۆسلوبونو «چوْخ اکلکتیک و قئیری-عادی»، آنجاق «دَیرلی تنقیدی متنلر» بوراخان بیر اۆسلوب کیمی تصویر ائتمیش و ''گزاره‌های منفرد''، ''شعر امروز، زن امروز'' («بوگونکو شعر، بوگونکو قادین») و ''سه دهه شاعران حرفه‌ای'' («پروفئسیونال شاعیرلرین اۆچ اوْن ایلی») کیتابلاریندان چاغداش ایران شعرینین تحلیلینده «دیقته لاییق» پایی اوْلان اثرلر کیمی آد آپارمیشدیر. داها اؤنجه اوْنون حاقیندا «قاشقاباقلی یالقیز قلادیاتوْر» آدلی بیر یازی یازمیش مسعودی‌نیانین فیکرینجه، باباچاهی‌نین شعرینه «بی‌اعتینالیق ائدیلمیش» و اوْ، ایران ادبیاتینین تأثیرلی و نظریه‌چی سیمالاریندان بیری اوْلماسینا باخمایاراق «او قدر ده قدری بیلینمه‌دی»؛ اوْ، بونون بیر حیصّه‌سینی باباچاهی‌نین «اینادلا» و «بۆتون بوْیو ایله» شعرینین آرخاسیندا دورماسینا باغلامیشدیر.<ref name="masoudinia" /> ''ایران امروز''ون گوزارشینا گؤره، باباچاهی‌نین اثرلری اۆزه‌رینه یازیلان تنقیدلرده بو نؤقطه‌یه ایشاره ائدیلمیشدیر کی اوْنون شعرلرینین بیر حیصّه‌سی فوْرمالیست تجروبه‌چیلیک و دیل یاپیلاری ایله اوْیون اۆزه‌رینده قورولموش، دیگر بیر حیصّه‌سی ایسه اوْنون اجتماعی تنقیدینی، طنزینی و سیاسی قایغیلارینی عکس ائتدیریر.<ref name="ie-obit" /> {{Interlanguage link|بهزاد خواجات|fa|بهزاد خواجات}} باباچاهی‌نین وفاتیندان سوْنرا ''[[ایبنا]]'' ایله مۆصاحیبه‌سینده اوْنو «چوْخ‌یؤنلو» بیر شخصیت آدلاندیردی و دئدی کی فعالیتین گئنیشلیگی باخیمیندان بلکه هئچ کیم شاملویا چاتماز، آنجاق باباچاهی «شاملو کیمی بؤیوک بیر سیمانین یانیندا، یا دا باشقا بیر اۆفۆقده رضا براهنی‌نین یانیندا دایانا بیله‌جک دیقته لاییق بیر سئچیم»دیر. خواجاتا گؤره، باباچاهی ۱۳۷۰-جی ایللردن سوْنراکی پلورالیست فضانی و شعرین «دیل‌مرکزلی‌لیک»ه مئیلینی اؤز نظریه‌لرینده «آچیقلاییب آکادئمیک» ائتدی و شعری همیشه نظریه‌لرینین دایاغی اوْلدو؛ اؤز «عنعنه‌وی پرستیژ»لرینی قوروماق دالیسیجا اوْلان بیر چوْخ هم‌نسیللریندن فرقلی اوْلاراق، «تجروبی شعر»ه گیرمه‌نین ریسکینی قبول ائتدی و اؤزللیکله ''آدینه''نین شعر صحیفه‌لرینین مسئولو اوْلدوغو دؤورده گنج شاعیرلری تانیتدیرماقلا یئنی نسیلله درین بیر باغ قوردو. خواجات «باشقا دوروم» شعرینده طنزی «بؤیوک و موقدّس روایتلری» سورغولاماق اۆچۆن بیر واسیطه ساییمیشدیر؛ اوْنون دئدیگینه گؤره، عنعنه‌وی شعرده موقدّس و ال چاتماز بیر وارلیق اوْلان معشوق، باباچاهی‌نین شعرینده عادی و گۆندلیک بیر شخصیته چئوریلیر.<ref name="ibna-khajat">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Marzieh Negahban Marvi|script-title=fa:علی باباچاهی؛ شیدایی زبان محزون (گفت‌وگو با بهزاد خواجات)|trans-title=Ali Babachahi: passion for a melancholy language (interview with Behzad Khajat)|url=https://www.ibna.ir/news/547452|website=Iran Book News Agency|date=24 February 2026|access-date=3 October 2026}}</ref> === سیمین بهبهانی و عبدالعلی دستغیب === {{Interlanguage link|سیمین بهبهانی|fa|سیمین بهبهانی}} «باباچاهی‌نین بیر نئچه شعرینه بیر باخیش» آدلی مقاله‌سینده اوْنون شعرلرینی اینجه‌له‌میشدیر؛ بو یازی ''چامه'' ایکی‌آیلیق ادبی درگیسینین ۲۳-جۆ ساییسیندا (اردیبهشت و خرداد ۱۴۰۱) یاییملانمیشدیر.<ref name="behbahani1401">{{cite journal|language=fa|author1=Simin Behbahani|script-title=fa:نگاهی به چند شعر باباچاهی|trans-title=A look at some poems by Babachahi|journal=Chameh|issue=23|date=April–June 2022|url=https://elmnet.ir/doc/2659296-38126|access-date=2 October 2026}}</ref> {{Interlanguage link|عبدالعلی دستغیب|fa|عبدالعلی دستغیب}} بیر نئچه دفعه باباچاهی‌نین شعری حاقیندا یازمیشدیر؛ او جۆمله‌دن ''{{Interlanguage link|جهان کتاب|fa|جهان کتاب}}'' درگیسینده (اوْن بئشینجی ایل، ۳ و ۴-جۆ سایی، آردیجیل ۲۵۴، خرداد و تیر ۱۳۸۹) «باباچاهی‌نین شعرلرینده پوست‌مودرنیزم» مقاله‌سینده<ref name="dastgheib1389">{{cite journal|language=fa|author1=Abdolali Dastgheib|script-title=fa:پست مدرنیسم در شعرهای باباچاهی|trans-title=Postmodernism in Babachahi's poems|journal=Jahan-e Ketab|volume=15|issue=3–4 (254)|date=May–July 2010|url=https://ensani.ir/fa/article/author/16177|access-date=3 October 2026}}</ref> و ''چامه''ده (۱۴۰۱) «باباچاهی شعرینین یئنیلیکلری داها بورالیدیر» مقاله‌سینده.<ref name="dastgheib1401">{{cite journal|language=fa|author1=Abdolali Dastgheib|script-title=fa:تازگی‌های شعر باباچاهی این‌جایی‌تر است|trans-title=The novelties of Babachahi's poetry are more of this place|journal=Chameh|issue=23|date=April–June 2022|url=https://elmnet.ir/doc/2637317-16145|access-date=2 October 2026}}</ref> ''{{Interlanguage link|جام جم|fa|جام جم (روزنامه)}} آنلاین''ین، باباچاهی‌نین وفاتیندان بیر نئچه گۆن سوْنرا میلّی ادبی تنقیدچیلر انجمنینده کئچیریلن اثرلرینین تنقید و اینجه‌له‌مه ییغینجاغی حاقینداکی گوزارشینا گؤره، دستغیب ''فقط از پریان دریایی زخم زبان نمی‌خورد'' («یالنیز دنیز پری‌لریندن دیل یاراسی یئمیر») و ''پیکاسو در آب‌های خلیج فارس'' («پیکاسو خلیج فارسین سولاریندا») کیتابلاریندان شعرلر اوْخویاراق دئدی کی تنقیدچیلر شاعیرلری و شعرلرینی تانیماقدان چوْخ «اوْنلارین مقام و مسلکینین دالیسیجا» گئدیرلر، حالبوکی شعرین یاخشی اوْلماسی اوْخوجونون اوْنون فضاسینا گیره بیلمه‌سینه باغلیدیر؛ اوْنون دئدیگینه گؤره بو فضا باباچاهی‌نین شعرینده «گاه کومیک، گاه جیدّی، گاه دا تغزّولی»دیر. دستغیبین فیکرینجه، باباچاهی‌نین شعری ۱۳۷۰-جی ایللرین سوْنلارینا قدر نیمایی شعرین آب-هاواسیندا ایدی و اوْندان سوْنرا اوْنون یارادیجیلیغیندا سؤزلر، شعر فضاسینا حاکیم اوْلان علاقه‌لر، «کلمه‌لری دۆزمه طرزی» و شعره گیریش یوْلو دَییشدی. اوْ، ایفاده‌لرین داغینیقلیغینی – کی اوْنون دئدیگینه گؤره اصلی معنا اوْنون آرخاسیندان اؤتورولور –، یئرلی ایشاره‌لری، آتالار سؤزلرینه، ناغیللارا و خالق حئکایه‌لرینه ایستینادلاری، کلاسیک ادبیاتلا تانیشلیغی، قروتئسکی و طنزی بو شعرین اؤزللیکلریندن ساییدی و «هئچین هئچی هئچدن یاخشیدیر» میصراعینا ایشاره ائده‌رک شاعیرین دیل ایله اوْیونوندان دانیشدی. دستغیب ''فقط از پریان دریایی…'' کیتابینین شعر یؤنونو داها گۆجلو، ''پیکاسو…''نون نظری یؤنونو ایسه داها حیس اوْلونان ساییدی و ووْرغولادی کی باباچاهی‌نین شعری «هئچ ده معنادان قاچان دئییل» و بوگونکو اینسانین آغریلاری و دردلری اوْنون یئنی فورماسینین آرخاسیندا گیزلنمیشدیر. اوْنون یئکونو بو ایدی کی باباچاهی‌نین شعرینده دئدیکلری «باشقا پوست‌مودرن کیتابلاردان تقلید و تأثیر دئییل»، اوْ، «پوست‌مودرنیته‌نی یاخشی آنلامیش… و شعرینده یاخشی ایجرا ائدیر».<ref name="jamejam1404">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Seyyed Mohieddin Hosseini Arsanjani|script-title=fa:باباچاهی پست‌مدرنیته را به‌خوبی درک کرده بود|trans-title=Babachahi had understood postmodernity well|url=https://jamejamonline.ir/fa/news/1544660|website=Jam-e Jam Online|date=27 February 2026|access-date=3 October 2026}}</ref> === فرج سرکوهی === اؤزو ده ارمنستان اتوبوسونون سرنیشینلریندن اوْلان {{Interlanguage link|فرج سرکوهی|fa|فرج سرکوهی}}، ''{{Interlanguage link|بی‌بی‌سی فارسی|fa|بی‌بی‌سی فارسی}}''نین «هفته‌نین کیتابی» ستونوندا (آبان ۱۳۹۰) ''گل باران هزار روزه'' («مین گۆنلۆک گۆل یاغیشی») کیتابینی تانیتارکن باباچاهی‌نین یارادیجیلیغینی ایکی دؤورده اینجه‌له‌دی. اوْنون یازدیغینا گؤره، باباچاهی ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰-جی ایللرده «من از آبشخور غوکان بدآواز می‌آیم» («من پیس‌سسلی قورباغالارین سولاق یئریندن گلیرم») مشهور شعری و ''در بی‌تکیه‌گاهی''نین دیگر شعرلری ایله او دؤورون شعرینین تانینمیش سیمالاریندان بیرینه چئوریلدی؛ بو دؤورون نیمایی شعرلری نیمایی شعرین حاکیم اۆسلوبلارینی قبول ائتمیشدیلر و «موجود دورومون تنقیدی و اینکاری» ایله حاکیم اجتماعی، سیاسی و کۆلتورل قالیبلاری قبول ائتمکدن ایمتیناع ائدیردیلر؛ ''جهان و روشنایی‌های غمناک''، ''از نسل آفتاب''، ''صدای شن'' و ''آوای دریامردان'' («دنیز اَرلرینین سسی») کیتابینین بعضی شعرلری ده بو زمینه‌ده یازیلمیشدیلار. سرکوهی‌نین فیکرینجه، ایکینجی دؤور ۱۳۷۰-جی ایللرین دَییشیکلیکلری ایله باغلیدیر؛ اوْ، بو اوْن ایللیگی «فارس شعرینین بؤحران اوْن ایللیگی» و نیمادان سوْنراکی شعر، «باشقا دوروم شعری»، یاپی‌سؤکومچو شعر و پوست‌مودرنیست شعر کیمی دالغالارین ظهور ائتدیگی اوْن ایللیک ساییر. سرکوهی یازیر کی باباچاهی نیمایی شعرین یاپیسیندا، فورماسیندا و دیلینده دَییشیکلیگین اؤنجوللریندن و بو اوْن ایللیگین شعرینه تأثیر ائدن شاعیرلردن ایدی و اؤز تکلیفلرینین نظری اساسلارینی شعردن باشقا اثرلرینده، او جۆمله‌دن ''گزاره‌های منفرد''ده آچیقلاماغا چالیشدی. اوْنون فیکرینجه، او ایللرین تنقیدینین «نظری یوْخسوللوغو» اوْنو پوست‌مودرن دۆشونرلرین بیر-ایکی نظری اثرینین ترجمه‌سی ایله یاییلان آنلاییشلاری قبول ائتمه‌یه ائندیردیگی بیر زاماندا، باباچاهی‌نین شعری «بو دَییشیکلیکلرین تکرار اۆره‌تیلمه‌سیندن اؤته‌یه کئچدی»: اوْ، چوْخ‌سسلی‌لیگه، ترکیبی وزنلره، نیسبیلیک‌چیلیگه و موطلقلرین و بؤیوک روایتلرین اینکارینا، فورما، دیل و لحنده یئنی تجروبه‌لره، یاپی‌سؤکومه و آشنالیق‌سیزلاشدیرمایا، قروتئسکه و «شعری تضاد و تناقض اۆزه‌رینده قورماغا» مئیل ائده‌رک یئنی، آنجاق شاعیرانه اۆفۆقلر یاراتماغا چالیشدی؛ و شعری کلاسیک کۆلتور و شعری، نیمایی و شاملویی شعری تانیماغا و اؤزونون شاعیرانه «تجروبه و ایستعدادی»نا دایاندیغی اۆچۆن، ۱۳۷۰-جی ایللرین «دیل اوْیونلاری و یاپی اوْیونلاری» آدی ایله تانینان شئیلردن آیری قالدی. سرکوهی ''گل باران هزار روزه''نین شعرلرینی ائینی یوْلون داوامی ساییدی و باباچاهی‌نین بو دؤورده‌کی یارادیجیلیغینی اوْنون یئرینی «بو دالغانین یا آخیمین بارماقلا ساییلاجاق قدر آز اوْلان اوغورلو شاعیرلریندن بیری کیمی» مؤحکم‌لندیرن بیر یارادیجیلیق کیمی تصویر ائتدی.<ref name="sarkouhi1390">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Faraj Sarkohi|script-title=fa:هفت‌روز کتاب؛ شعر باباچاهی، نمایشنامهٔ استادمحمد و شعر ترکی صلاحی|trans-title=Seven Days, Books: Babachahi's poetry, a play by Ostad-Mohammad and Salahi's Turkish poetry|url=https://www.bbc.com/persian/arts/2011/10/111027_l41_7_books_27oct_11|website=BBC Persian|date=27 October 2011|access-date=3 October 2026}}</ref> === ارمنستان اتوبوسونون یوْل یوْلداشلاری === {{Interlanguage link|ارمنستان اتوبوسو|fa|ماجرای اتوبوس ارمنستان}}نون دیگر سرنیشینلریندن بیر نئچه‌سی باباچاهی‌نین امکداشلاری، مجلیس یوْلداشلاری یا دا تنقیدچیلری ایدیلر. ایران یازیچیلار کانونونون یازدیغینا گؤره، اوْ، محمدعلی سپانلونون ائوینده کئچیریلن چهارشنبه توپلانتی‌لارینین داییمی ایشتیراکچیلاریندان ایدی و بو یوْلدان کانونون مشورت جمعینه قوشولدو.<ref name="kanoon" /> باباچاهی اؤزو اینقیلابدان اؤنجه {{Interlanguage link|محمد مختاری|fa|محمد مختاری}}، جواد مجابی، {{Interlanguage link|فرامرز سلیمانی|fa|فرامرز سلیمانی}}، عزیز خلیلی، اسماعیل رها، محمد محمدعلی و بیر نئچه باشقا نفرین یانیندا «شعر سه‌شنبه‌لری» توپلانتی‌لاریندا ایشتیراکیندان سؤز آچمیش و گیله‌لنمیشدیر کی مجابی کیتابیندا او دؤورون خاطیره‌لرینی نقل ائدرکن اوْنون آدینی چیخارمیشدیر؛ اؤز دئدیگینه گؤره بونون سببینی بیلمیردی.<ref name="ibna1396">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Shahab Darabian|script-title=fa:شاملو شعرهایی چاپ می‌کرد که دوست نداشت / هر لحظه این امکان وجود دارد که ما چپ کنیم!|trans-title=Shamlou published poems he did not like / At any moment we could overturn!|url=https://www.ibna.ir/news/256182|website=Iran Book News Agency|date=1 January 2018|access-date=3 October 2026}}</ref> مجابی احمد شاملو حاقینداکی یازیلاری و مۆصاحیبه‌لریندن عیبارت اوْلان ''آینهٔ بامداد'' («سحرین آیناسی») کیتابیندا {{Interlanguage link|منوچهر آتشی|fa|منوچهر آتشی}}، [[محمد حقوقی]]، محمدعلی سپانلو و باباچاهی کیمی شاعیرلرله شاملو حاقیندا بیر مۆصاحیبه‌نی گتیرمیشدیر<ref name="taaghche-mojabi">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:جواد مجابی: زندگینامه و معرفی کتاب‌ها (آینه بامداد)|trans-title=Javad Mojabi: biography and book introductions (Ayineh-ye bamdad)|url=https://taaghche.com/author/%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%A8%DB%8C|website=Taaghche|access-date=3 October 2026}}</ref> و شاملونون ائوینده کئچیریلن بیرینجی {{Interlanguage link|احمد شاملو شعر اؤدولو|fa|جایزه شعر احمد شاملو}} مراسیمینده ایشتیراک ائتمیشدی؛ باباچاهی‌نین ''این کشتی پر اسرار'' کیتابی بو اؤدولون ایکی قازانانیندان بیری ایدی.<ref name="zamaneh2016" /> داریوش معمار مجابی‌نین وفاتیندان (شهریور ۱۴۰۵) سوْنرا ''{{Interlanguage link|ایندیپندنت فارسی|fa|ایندیپندنت فارسی}}''ده یاییملانان یازیسیندا مجابی‌نین شعر یوْلونو باباچاهی ایله موقاییسه ائتمیش و یازمیشدیر کی رضا براهنی و باباچاهی کیمی شاعیرلر «شعر حیاتلارینین بعضی دؤورلرینده دیلده، نحوده و فورمادا تمل تجروبه‌لره ال آتدیلار» و بعضاً شعر دؤورلری آراسیندا گؤزه چارپان بیر مسافه یاراندی، حالبوکی مجابی داها چوْخ نیمایی عنعنه‌نین و شاملونون آغ شعرینین یوْلوندا قالدی.<ref name="independent1405">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Dariush Me'mar|script-title=fa:جواد مجابی، نویسنده‌ای که نمی‌شود او را در یک عنوان خلاصه کرد|trans-title=Javad Mojabi, a writer who cannot be summed up in a single title|url=https://www.independentpersian.com/node/422164|website=Independent Persian|date=6 September 2026|access-date=3 October 2026}}</ref> حئکایه یازیچیسی محمد محمدعلی ۱۳۷۶-جی ایلدن باباچاهی ایله بیرلیکده ''{{Interlanguage link|آدینه|fa|آدینه (نشریه)}}'' درگیسینین اۆچ شعر و حئکایه خۆصوصی ساییسینین باش رئداکتوْرلوغونو اۆستلنمیشدی<ref name="bbc-mohammadali">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:محمد محمدعلی؛ «باورهای خیس یک مرده» و رمان‌های اساطیری پر راز و رمز|trans-title=Mohammad Mohammad-Ali: "The Wet Beliefs of a Dead Man" and mysterious mythological novels|url=https://www.bbc.com/persian/articles/cqlg1eypp23o|website=BBC Persian|date=14 September 2023|access-date=3 October 2026}}</ref> و باباچاهی ''آدینه''ده‌کی امکداشلیقلاریندان «چوْخ یاخشی بیر دؤور» کیمی سؤز آچمیشدیر.<ref name="ibna1396" /> محمدعلی و مسعود بهنود ''{{Interlanguage link|این قیافه مشکوک|fa|این قیافه مشکوک}}'' («بو شۆبهه‌لی سیفت») سندلی فیلمینده باباچاهی‌نین شعر و شخصیت یؤنلری حاقیندا دانیشانلار آراسینداییرلار.<ref name="shargh">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Pouria Souri|script-title=fa:«این قیافه مشکوک» مستند شد|trans-title="This Suspicious Face" becomes a documentary|url=http://old.sharghdaily.ir/news/90/07/17/13501.html|website=Shargh|date=9 October 2011|access-date=1 October 2026|archive-date=2016-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20160611033850/http://old.sharghdaily.ir/news/90/07/17/13501.html|url-status=dead}}</ref> شهریار مندنی‌پورون یؤنتیجیلریندن اوْلدوغو ''بانگ'' ادبی نشریه‌سی ۱۴۰۲-نین فروردین آییندا باباچاهی‌نین اعتیراض توپلوسوندان اۆچ شعر یاییملادی.<ref name="baang" /> تنقیدچی و اتوبوسون دیگر سرنیشینلریندن اوْلان شاپور جورکش، باباچاهی‌نین نظریه‌چیلیگینین جیدّی تنقیدچیلریندن ایدی. اوْ، مهیار زاهد ایله «گله‌جگین یوْلونو گؤزله‌مک» باشلیغی ایله ''{{Interlanguage link|اعتماد|fa|اعتماد (روزنامه)}}'' قزئتینده (۱۵۴۵-جی سایی، ۳۰ آبان ۱۳۸۶) یاییملانان مۆصاحیبه‌سینده باباچاهی‌نی «ژورنالیست و چاغداش شاعیر» آدلاندیردی و دئدی کی باباچاهی ''گزاره‌های منفرد''ین ۷۷۱-جی صحیفه‌سینده بئش سطری اوْنون ''هوش سبز'' («یاشیل ذکا») کیتابینا عایید ائتمیشدیر، حالبوکی بو سطرلر او کیتابدا یوْخدور. جورکش بو باره‌ده دئدی: «اؤز احتیمالی ادبی پوپولیزمینی ۱۳۷۰-جی ایللره بوْرجلو بیلن جناب باباچاهی، بو جۆر گؤزباغلیجیلیقلا شاملونون اؤزلرینه هر هانسی احتیمالی تأثیرینی اینکار ائده بیلرلر» و آرتیردی کی «بلکه منیم حاقّیم وار کی بو قدر باشیباش‌لیق و دیقتسیزلیکله دوْلو بیر نظریه‌نی ۱۳۷۰-جی ایللر شعرینین چیخیلماز دورومونون سببلریندن بیری سایام».<ref name="etemad1545">{{cite journal|language=fa|author1=Mahyar Zahed|script-title=fa:چشم به راه آینده (جریان‌های نقد ادبی در گفت‌وگو با شاپور جورکش)|trans-title=Looking to the future (currents of literary criticism, an interview with Shapour Jorkesh)|journal=Etemad|issue=1545|date=21 November 2007|url=https://www.magiran.com/newspapertoc/14622|access-date=3 October 2026}}</ref> ''اعتماد''ین یازدیغینا گؤره، بو مۆصاحیبه «گئنیش عکس-صدا» دوغوردو و رضا براهنی «صاباحین یاشسیز نسلینه» باشلیقلی گئنیش بیر جاوابدا (''اعتماد''، ۱۵۶۷-جی سایی، ۲۶ آذر ۱۳۸۶) باباچاهی‌نی مۆدافیعه ائتدی: «هامی بیلیر کی جناب باباچاهی شاعیر و ادبیات تنقیدچیسی‌دیر. بو، ایلک دفعه‌دیر کی بیری اوْنو «ژورنالیست» آدلاندیریر.» براهنی‌نین فیکرینجه، جورکش «شاعیر» سؤزوندن اؤنجه «ژورنالیست» عنوانینی قوْیماقلا باباچاهی‌نین «مقامینی آلچالتماق» ایسته‌میشدی و هم ژورنالیستلردن، هم ده باباچاهی‌دن عۆذر ایسته‌مه‌لیدیر، چۆنکی «ایندیه‌دک یازیب چاپ ائتدیکلری شعر و شعر تنقیدی ساحه‌سینده اوْلموشدور».<ref name="etemad1567">{{cite journal|language=fa|author1=Reza Baraheni|script-title=fa:پاسخ به شاپور جورکش / به نسل بی سن فردا|trans-title=Reply to Shapour Jorkesh / To tomorrow's ageless generation|journal=Etemad|issue=1567|date=17 December 2007|page=11|url=https://www.magiran.com/article/1540386|access-date=3 October 2026}}</ref> === آکادئمیک آراشدیرمالار === باباچاهی‌نین شعری خیلی ساییدا آکادئمیک آراشدیرمانین موضوعو اوْلموشدور. علم‌نت بیلگی بانکی ۱۴۰۵-جی ایلین مهر آیینا قدر «علی باباچاهی» آچار سؤزو ایله ۷۰-دن آرتیق علمی سندی – درگی مقاله‌لری، کونفرانس مقاله‌لری، دیسسئرتاسیالار و کیتابلار – قئیده آلمیشدیر کی اوْنلارین بیر حیصّه‌سی اؤزونون یازیلاریدیر.<ref name="elmnet-kw">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:مقالات مرتبط با علی باباچاهی (کلیدواژه)|trans-title=Articles related to Ali Babachahi (keyword)|url=https://elmnet.ir/keyword/%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%DA%86%D8%A7%D9%87%DB%8C|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> ۱۳۸۹ ایله ۱۳۹۴ ایللری آراسیندا {{Interlanguage link|اراک بیلیم‌یوردو|fa|دانشگاه اراک|lt=اراک}}، {{Interlanguage link|زابل بیلیم‌یوردو|fa|دانشگاه زابل|lt=زابل}}، [[مشهد فردوسی بیلیم‌یوردو|مشهد فردوسی]]، {{Interlanguage link|رفسنجان ولی‌عصر|fa|دانشگاه ولی‌عصر رفسنجان}} و [[پیام نور بیلیم‌یوردو|پیام نور]] کیمی بیلیم‌یوردلاریندا آز قالا سگگیز ماگیستر و دوکتورا دیسسئرتاسیاسی اوْنون شعرینین مۆختلیف یؤنلرینی، او جۆمله‌دن اؤنه چیخارما (برجسته‌سازی)، معشوقون سیماسی، ایکی‌لی قارشیلاشمالار، اقلیم عونصورلری و یئرلی‌چیلیک، طنز و {{Interlanguage link|قروتئسک|fa|گروتسک}}، و پوست‌مودرنیست اؤغه‌لری اینجه‌له‌میشدیر.<ref name="khazaei1389">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Sara Khazaei|script-title=fa:برجسته‌سازی در اشعار علی باباچاهی|trans-title=Foregrounding in the poems of Ali Babachahi (master's thesis, Arak University, 2010)|url=https://elmnet.ir/doc/10517906-53213|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref><ref name="bazzi1392">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Tahereh Bazzi|script-title=fa:سیمای معشوق در اشعار علی باباچاهی|trans-title=The image of the beloved in the poems of Ali Babachahi (master's thesis, University of Zabol, 2013)|url=https://elmnet.ir/doc/10679289-51512|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref><ref name="hashemi1393">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Tahereh Hashemi|script-title=fa:تقابل‌های دوگانه در اشعار علی باباچاهی|trans-title=Binary oppositions in the poems of Ali Babachahi (master's thesis, University of Zabol, 2014)|url=https://elmnet.ir/doc/10845534-14801|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref><ref name="palash1393">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Mahmoud Palash|script-title=fa:بررسی عناصر اقلیمی و بومی‌گرایی در شعر علی باباچاهی|trans-title=A study of regional elements and localism in the poetry of Ali Babachahi (master's thesis, University of Zabol, 2014)|url=https://elmnet.ir/doc/10765268-11558|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref><ref name="torabi1394">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Abdolrasoul Torabi|script-title=fa:کاربرد طنز و گونه‌های آن در اشعار علی باباچاهی|trans-title=The use of humour and its forms in the poems of Ali Babachahi (master's thesis, Payame Noor University, Fars province, 2015)|url=https://elmnet.ir/doc/10961206-81101|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref><ref name="latifnejad1394">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Farrokh Latifnejad Roudsari|script-title=fa:متنیّت در شعر معاصر با تکیه بر اشعار نیما، سپهری، باباچاهی|trans-title=Textuality in contemporary poetry, based on the poems of Nima, Sepehri and Babachahi (doctoral thesis, Ferdowsi University of Mashhad, 2015)|url=https://elmnet.ir/doc/10931151-91402|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> محمدجلیل بهادری و {{Interlanguage link|حسن ذوالفقاری|fa|حسن ذوالفقاری}} ''زیبایی‌شناسی ادبی'' («ادبی اِستئتیکا») درگیسینده‌کی (۱۳۹۱) بیر مقاله‌ده زامان آردیجیللیغینا لاقئیدلیگی ۱۳۸۰-جی ایللر شعرینین و باباچاهی شعرینین اؤزللیکلریندن ساییمیشلار: اوْنلارین یازدیغینا گؤره، شاعیر مۆختلیف زامان کسیک‌لرینی بیر-بیرینه قاریشدیریر، خطّی اوْلمایان بیر متن یارادیر و تاریخی حادثه‌لری بیان ائدرکن ده بیلرکدن دَییشیکلیک ائدیر؛ اوْنلار بو اؤزللیگی {{Interlanguage link|یاپی‌چیلیقدان سوْنراکی|fa|پساساختارگرایی}} دۆشونرلرین و {{Interlanguage link|ژاک دریدا|fa|ژاک دریدا}}نین گؤروشلریندن آلینمیش ساییرلار.<ref name="bahadori1391">{{cite journal|language=fa|author1=Mohammad-Jalil Bahadori|author2=Hassan Zolfaghari|script-title=fa:بررسی توالی زمان در شعر از منظر پساساختارگرایی (با نگاهی به شعر علی باباچاهی)|trans-title=Temporal sequence in poetry from a post-structuralist perspective (with reference to the poetry of Ali Babachahi)|journal=Zibayi-shenasi-ye adabi|issue=13|date=Autumn 2012|url=https://elmnet.ir/doc/339614-26612|access-date=2 October 2026}}</ref> ابراهیم محبی و امکداشلاری (۱۳۹۸) کوْقنیتیو اۆسلوبشوناسلیق یاناشماسی ایله «یاپیسال اَیریلیک» و «قاب و مکان» شماسینین قیریلماسینی اوْنون شعرینین اۆسلوب اؤزللیکلریندن ساییمیشلار کی اوْنلارین دئدیگینه گؤره «ریزوم شماسی»نین یارانماسینا گتیریب چیخارمیشدیر؛ اوْنلار عنعنه‌وی اۆسلوبشوناسلیغی بئله شعرلرین تحلیلینده گۆجسوز ساییمیشلار.<ref name="mohebbi1398">{{cite journal|language=fa|author1=Ebrahim Mohebbi|author2=Mazaher Nikkhah|author3=Mohammad Hakimazar|script-title=fa:خوانش دو شعر از علی باباچاهی بر اساس نظریهٔ طرح‌واره در سبک‌شناسی شناختی|trans-title=A reading of two poems by Ali Babachahi based on schema theory in cognitive stylistics|journal=She'r-pazhuhi (Bustan-e adab)|issue=3|date=Autumn 2019|url=https://elmnet.ir/doc/2137426-9252|access-date=2 October 2026}}</ref> محمدامین احسانی اصطهباناتی و محمدرضا صرفی (۱۴۰۰) باباچاهی‌نی «ایراندا پوست‌مودرنیزمین ان قاباقجیل تمثیلچیلریندن بیری» آدلاندیرمیش و اوْنون شعرینده نحودن قاچیش، دیلین پریشان یاپیسی، عاغیلدان قاچیش و بوتؤولوک و قطعیتین اوْلماماسی کیمی اؤغه‌لری اینجه‌له‌میشلر.<ref name="ehsani1400">{{cite journal|language=fa|author1=Mohammad-Amin Ehsani Estahbanati|author2=Mohammad-Reza Sarfi|script-title=fa:باباچاهی و مؤلفه‌های زبانی شعر پست مدرن|trans-title=Babachahi and the linguistic components of postmodern poetry|journal=Motale'at-e balaghi (Journal of Linguistic and Rhetorical Studies)|volume=12|issue=23|pages=7–36|date=Spring 2021|url=https://elmnet.ir/doc/2361896-42341|access-date=2 October 2026}}</ref> {{Interlanguage link|بهزاد خواجات|fa|بهزاد خواجات}} (۱۴۰۰) دا اوْنون بیر شعرینی {{Interlanguage link|ژیل دلوز|fa|ژیل دلوز}}ون ریزوماتیک نظریه‌سی اساسیندا {{Interlanguage link|محمد شمس لنگرودی|fa|محمد شمس لنگرودی}}نین بیر شعری ایله موقاییسه ائده‌رک، باباچاهی‌نی پوست‌مودرنیست شعرین، شمس لنگرودی‌نی ایسه «ساده‌یازیچیلیق» آدلانان آخیمین تمثیلچیسی کیمی تانیتمیشدیر.<ref name="khajat1400">{{cite journal|language=fa|author1=Behzad Khajat|script-title=fa:بررسی تطبیقی یک شعر از علی باباچاهی و شمس لنگرودی بر اساس نظریهٔ ریزوماتیک ژیل دلوز|trans-title=A comparative study of a poem by Ali Babachahi and one by Shams Langeroodi based on Gilles Deleuze's rhizomatic theory|journal=Ghand-e parsi|volume=4|issue=13|date=Winter 2021–2022|url=https://elmnet.ir/doc/2660109-44164|access-date=2 October 2026}}</ref> علی محمدی و طاهره قاسمی (۱۴۰۱) اوْنون شعرلرینین باشلیقلارینی اینجه‌له‌یه‌رک، شاعیرلیک یوْلونو باشلانغیجدا [[نیما یوشیج|نیما]]دان و رئالیزمدن تأثیرلنمه‌سیندن ''نم‌نم بارانم'' و ''عقل عذابم می‌دهد'' («عاغیل منه عذاب وئریر») ایله پوست‌مودرن شعره گیریشینه قدر ایزله‌میشلر.<ref name="mohammadi1401">{{cite journal|language=fa|author1=Ali Mohammadi|author2=Tahereh Ghassemi|script-title=fa:بررسی «عنوان» در سروده‌های علی باباچاهی از رئالیسم تا پست مدرنیسم|trans-title=The "title" in the poems of Ali Babachahi, from realism to postmodernism|journal=Tafsir va tahlil-e motun-e zaban va adabiyat-e farsi (Dehkhoda)|volume=14|issue=51|date=Spring 2022|url=https://elmnet.ir/doc/2624292-3841|access-date=2 October 2026}}</ref> روناک جوهرزاده و امکداشلاری (۱۴۰۱) ائینی ایکی توپلودا قطعیتسیزلیک، «دئییلمه‌ینی اوْخوما» (سپیدخوانی)، «مۆلّیفین اؤلومو» و تناقض کیمی اؤغه‌لری تئز-تئز راست گلینن ساییمیش و بو جۆر شعرین ضعیف و گۆجلو یؤنلرینی دیل، مضمون و ادبی اۆچ سویه‌ده اینجه‌له‌میشلر.<ref name="joharzadeh1401">{{cite journal|language=fa|author1=Ronak Joharzadeh|author2=Shahrokh Hekmat|author3=Majid Azizi|script-title=fa:تحلیل زیبایی‌شناختی نمودهای پست‌مدرنیستی در دو مجموعهٔ «نم‌نم بارانم» و «عقل عذابم می‌دهد» از علی باباچاهی|trans-title=An aesthetic analysis of postmodernist manifestations in two collections by Ali Babachahi|journal=Zibayi-shenasi-ye adabi|volume=13|issue=53|date=Autumn 2022|url=https://elmnet.ir/doc/2473309-42931|access-date=2 October 2026}}</ref> ذکیه محمدلو و امکداشلارینین (۱۴۰۱) آراشدیرماسینین نتیجه‌سینه گؤره، {{Interlanguage link|تشبیه|fa|تشبیه}} باباچاهی شعرینده معنا نورمادان قاچیشینین ان گئنیش نؤوعودور و {{Interlanguage link|ایستعاره|fa|استعاره}} اوْندا داها آز ایشله‌نیر.<ref name="mohammadlou1401">{{cite journal|language=fa|author1=Zakieh Mohammadlou|author2=Barat Mohammadi|author3=Seyfeddin Abbarin|script-title=fa:بررسی و نقد و تحلیل گونه‌های هنجارگریزی معنایی در شعر علی باباچاهی|trans-title=A study, critique and analysis of the forms of semantic deviation in the poetry of Ali Babachahi|journal=Zibayi-shenasi-ye adabi|volume=13|issue=52|date=Summer 2022|url=https://elmnet.ir/doc/2603363-43427|access-date=2 October 2026}}</ref> محبوبه شیرگردون (۱۴۰۱) دا اوْنون یئددی توپلوسونو اینجه‌له‌یه‌رک، شعرینی داها چوْخ توصیف و تشبیهه دایانان، طبیعت عونصورلریندن گئنیش فایدالانان بیر شعر، تکراری ایسه اوْنون ان چوْخ ایشله‌نن بدیعی واسیطه‌سی ساییمیشدیر.<ref name="shirgardoon1401">{{cite journal|language=fa|author1=Mahboubeh Shirgardoun|script-title=fa:بررسی جلوه‌های زیبایی‌شناسی در اشعار علی باباچاهی (مورد مطالعه: هفت مجموعهٔ شعری)|trans-title=Aesthetic manifestations in the poems of Ali Babachahi (a study of seven collections)|journal=Zibayi-shenasi-ye adabi|volume=13|issue=53|date=Autumn 2022|url=https://elmnet.ir/doc/2452699-22315|access-date=2 October 2026}}</ref> باشقا آراشدیرمالار دا «پسینگاهی ۲» شعرینی {{Interlanguage link|جوغرافی تنقید|fa|نقد جغرافیایی}} و میشل کولوْنون «اۆفۆق یاپیسی» نظریه‌سی باخیمیندان<ref name="alivand1401">{{cite journal|language=fa|author1=Mehran Alivand|author2=Kazem Dezfoulian|author3=Ghodratollah Taheri|script-title=fa:تحلیل منظرهٔ غروب در شعر «پسینگاهی ۲» از علی باباچاهی با توجه به نظریهٔ ساختار افق میشل کولو|trans-title=An analysis of the sunset landscape in the poem "Pasingahi 2" by Ali Babachahi in the light of Michel Collot's theory of the structure of the horizon|journal=Adabiyat-e parsi-ye mo'aser|volume=12|issue=1|date=Spring–Summer 2022|url=https://elmnet.ir/doc/2567599-17941|access-date=2 October 2026}}</ref> و «دوری و...» شعرینی پاول ورثین «متن دۆنیالاری» نظریه‌سی اساسیندا تحلیل ائتمیشلر؛<ref name="latifnejad1401">{{cite journal|language=fa|author1=Farrokh Latifnejad Roudsari|script-title=fa:تأثیر جهان اشاری در تشخیص جهان معرفتی شعر «دوری و...» اثر باباچاهی بر پایهٔ نظریهٔ بوطیقای شناختی جهان‌های متن پل ورث|trans-title=The role of the deictic world in identifying the epistemic world of the poem "Duri va..." by Babachahi, based on Paul Werth's cognitive poetics of text worlds|journal=Naghd va nazariyeh-ye adabi|volume=7|issue=2|date=2022–2023|url=https://elmnet.ir/doc/2758469-66312|access-date=2 October 2026}}</ref> اوْنون شعری هم‌چنین {{Interlanguage link|کیومرث منشی‌زاده|fa|کیومرث منشی‌زاده}}نین شعری ایله یاناشی جئفری لیچین مودئلی اساسیندا اینجه‌لنمیشدیر.<ref name="hosseinalizadeh1403">{{cite journal|language=fa|author1=Asieh Hosseinalizadeh|author2=Hanieh Sadri Majd|author3=Shahparak Farahbakhsh Esfahan|script-title=fa:نقد فرمالیستی اشعار کیومرث منشی‌زاده و علی باباچاهی بر مبنای الگوی جفری لیچ|trans-title=A formalist critique of the poems of Kiumars Monshizadeh and Ali Babachahi based on Geoffrey Leech's model|journal=Ganjineh-ye zaban va adabiyat-e farsi|volume=2|issue=1|date=Spring 2024|url=https://elmnet.ir/doc/2976965-46162|access-date=2 October 2026}}</ref> لیلا امینی، شهین اوجاق علیزاده و سیده ماندانا هاشمی اصفهانی ''مطالعات هنر اسلامی'' («ایسلام صنعتی آراشدیرمالاری») اۆچ‌آیلیق درگیسینده‌کی (۱۴۰۳) بیر مقاله‌ده باباچاهی‌نی و [[رضا براهنی]]نی {{Interlanguage link|۱۳۷۰-جی ایللرین|fa|شعر فارسی دهه هفتاد}} سئچکین شاعیرلریندن ساییمیش و [[پوست‌مودرنیزم]]ین گؤسترگه‌لریندن بیری کیمی «چوْخ‌سسلی‌لیک»ی هر ایکیسینین شعرینده اینجه‌له‌میشلر. بو آراشدیرمانین نتیجه‌سینه گؤره، اوْنلارین شعرینده چوْخ‌سسلی‌لیک وزن و موسیقی، دیل فرقلری و رسمی و دانیشیق لحنی آراسینداکی فرق، «ساچیلمیش یازی» و «دلی‌جه‌سینه یازی»، و شیزوفرنیک شخصیتین وارلیغی یوْلویلا یارانیر و «تک‌سسلی‌لیک ایستیبدادیندان قاچیش»ا، روایت قیریلماسینا و شاقولی محورون و موضوع بیرلیگینین اینکارینا گتیریب چیخاریر.<ref name="amini1403a">{{cite journal|language=fa|author1=Leila Amini|author2=Shahin Ojagh Alizadeh|author3=Seyyedeh Mandana Hashemi Esfahani|script-title=fa:چندصدایی در اشعار علی باباچاهی و رضا براهنی در تطبیق با تشبیه در هنرهای تجسمی معاصر|trans-title=Polyphony in the poems of Ali Babachahi and Reza Baraheni compared with simile in contemporary visual arts|journal=Motale'at-e honar-e eslami|volume=21|issue=54|date=Summer 2024|url=https://elmnet.ir/doc/2914597-59881|access-date=2 October 2026}}</ref> ائینی آراشدیرماچیلار ''سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی'' («فارس نظم و نثرینین اۆسلوبشوناسلیغی»، اسفند ۱۴۰۳) درگیسینده‌کی باشقا بیر مقاله‌ده «ساچیلمیش شعر»ی – کی اوْنلارین دئدیگینه گؤره دریدانین «ساچیلما» (dissemination) نظریه‌سیندن آلینمیش و ۱۳۷۰-جی ایللرین شعرینده اوْخونوشدان متن اۆره‌تیمینه قدر یاییلمیشدیر – باباچاهی‌نین شعرینده اینجه‌له‌میش و چوْخ‌سسلی‌لیگی، دئییلمه‌ینی اوْخومانی و اوْخوجونون ایشتیراکینی، دیل پریشانلیغینی و دلی‌جه‌سینه یازینی، طنز و پارودینی، زامان قاریشیقلیغینی، عاشیق و معشوقون چوْخ‌اۆزلو سیماسینی و {{Interlanguage link|متنلرآراسیلیق|fa|بینامتنیت}}ی اوْنون شعرینده بو شعر نؤوعونون ان اؤنملی اؤغه‌لری کیمی سیرالامیشلار. اوْنلارین یازدیغینا گؤره، باباچاهی شاعیرلیگینین «دؤردونجو دؤورو»نون شعرلرینین چوْخوندا سؤزلرین و آنلاییشلارین بیر حیصّه‌سینی، دوْلاییسی یا آچیق شکیلده، قدیم متنلردن، تصنیفلردن، ماهنی‌لاردان و خالق آتالار سؤزلریندن آلمیشدیر.<ref name="amini1403b">{{cite journal|language=fa|author1=Leila Amini|author2=Shahin Ojagh Alizadeh|author3=Seyyedeh Mandana Hashemi|script-title=fa:بررسی شعر افشانشی در دهه هفتاد با تکیه بر اشعار علی باباچاهی|trans-title=Disseminative poetry in the 1990s, with reference to the poems of Ali Babachahi|journal=Sabk-shenasi-ye nazm va nasr-e farsi (Bahar-e adab)|volume=17|issue=106|date=February–March 2025|url=https://elmnet.ir/doc/2878295-19912|access-date=2 October 2026}}</ref> آکادئمیک آراشدیرمالاردان علاوه، باباچاهی‌نین شعری حاقیندا بیر نئچه مۆستقیل کیتاب دا یاییملانمیشدیر؛ او جۆمله‌دن: نسرین مظفری و مرضیه نوروزی‌نین اوْنون شعرینی {{Interlanguage link|منوچهر آتشی|fa|منوچهر آتشی}}نین شعری ایله یاناشی اینجه‌له‌ین ''رام و نارام: آتشی - باباچاهی'' («اوْیرَشمیش و اوْیرَشمه‌میش: آتشی – باباچاهی») کیتابی،<ref name="ramnaram1397">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Nasrin Mozaffari and Marzieh Nowruzi|script-title=fa:رام و نارام: آتشی - باباچاهی|trans-title=Tame and untamed: Atashi – Babachahi (book, Shalak, 2018)|url=https://elmnet.ir/doc/31529018-66187|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> ابراهیم محبی‌نین اوْنون و {{Interlanguage link|عباس صفاری|fa|عباس صفاری}}نین شعر اۆسلوبو حاقینداکی ''به سمت چهره‌های مختلفی'' («فرقلی سیمالارا دوغرو») کیتابی،<ref name="mohebbibook1400">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Ebrahim Mohebbi|script-title=fa:به سمت چهره‌های مختلفی: تحلیل سبکی اشعار علی باباچاهی و عباس صفاری بر اساس نظریهٔ شناختی|trans-title=Towards different faces: a stylistic analysis of the poems of Ali Babachahi and Abbas Saffari based on cognitive theory (book, Patizeh, 2021)|url=https://elmnet.ir/doc/32033952-2742|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> حسین باقری‌نین اوْنون ۱۳۹۰-جی ایللرده‌کی اوْن شعر توپلوسوندا «یاپی‌سؤکوم» حاقینداکی ''برخورد منقار پرنده به لالهٔ گوش'' («قوش دیمدیگینین قولاق مَمه‌سینه توْققوشماسی») کیتابی،<ref name="bagheribook1402">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Hossein Bagheri|script-title=fa:برخورد منقار پرنده به لالهٔ گوش: شالوده‌شکنی در اشعار علی باباچاهی (ده مجموعه شعر منتشرشدهٔ دههٔ نود شمسی)|trans-title=The bird's beak striking the earlobe: deconstruction in the poems of Ali Babachahi (book, Patizeh, 2023)|url=https://elmnet.ir/doc/32142092-1181|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> و جاوید تکاورانین ''گسست‌ها و پیوست‌های روایی در اشعار علی باباچاهی'' («علی باباچاهی‌نین شعرلرینده روایت قیریلمالاری و باغلانتیلاری») کیتابی.<ref name="takavaran1403">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Javid Takavaran|script-title=fa:گسست‌ها و پیوست‌های روایی در اشعار علی باباچاهی (از نم‌نم بارانم تا آئورا و دیگران من)|trans-title=Narrative ruptures and continuities in the poems of Ali Babachahi (book, Kherad-e Javid, 2024)|url=https://elmnet.ir/doc/31969986-1011|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> == اؤدوللر و آنما مراسیملری == * بیرینجی {{Interlanguage link|احمد شاملو شعر اؤدولو|fa|جایزه شعر احمد شاملو}}نون (۱۳۹۴) اورتاق قازانانی، ''{{Interlanguage link|این کشتی پر اسرار|fa|این کشتی پراسرار}}'' (نگاه یاییم‌ائوی، ۱۳۹۳) توپلوسو اۆچۆن، محمد شمس لنگرودی‌نین ''{{Interlanguage link|منظومه بازگشت و اشعار دیگر|fa|منظومه‌ی بازگشت و اشعار دیگر}}'' کیتابی ایله بیرلیکده. بو اؤدولون وئریلمه مراسیمی ۱۸ دی ۱۳۹۴-ده احمد شاملونون ائوینده کئچیریلدی.<ref name="zamaneh2016" /><ref name="khabar" /> * آنما مراسیمی (۲۴ اسفند ۱۳۹۰): مایا ادبی قروپو تهرانین «خانهٔ مشق» مدنیت ائوینده باباچاهی‌نی آنماق اۆچۆن بیر مراسیم کئچیردی و ''{{Interlanguage link|این قیافه مشکوک|fa|این قیافه مشکوک}}'' سندلی فیلمی ایلک دفعه بو مراسیمده گؤستریلدی.<ref name="ibna2012">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:مراسم نکوداشت علی باباچاهی برگزار می‌شود|trans-title=A tribute ceremony for Ali Babachahi to be held|url=http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/132285/|website=Iran Book News Agency|date=11 March 2012|access-date=1 October 2026}}</ref> == اثرلری == ایران یازیچیلار کانونونون بیان‌نامه‌سینه گؤره، باباچاهی‌دن ۲۷ مۆستقیل شعر توپلوسو، ادبی تنقید و نظریه ساحه‌سینده یئددی کیتاب و بئش آراشدیرما کیتابی یاییملانمیشدیر.<ref name="kanoon" /> ''خبرآنلاین'' اوْنون کیتابلارینین سایینی ۳۵ جیلددن آرتیق گؤسترمیشدیر.<ref name="khabar" /> === شعر توپلولاری === آشاغیداکی لیست خبر قایناقلارینا<ref name="ie-obit" /><ref name="tabnak" /><ref name="mahjoubi" /> دایاناراق حاضیرلانمیشدیر: * ''در بی‌تکیه‌گاهی'' («دایاقسیزلیقدا»، ۱۳۴۶) * ''جهان و روشنایی‌های غمناک'' («دۆنیا و غم‌لی ایشیقلار»، ۱۳۴۹) * ''از نسل آفتاب'' («گۆنشین نسلیندن»، ۱۳۵۳؛ میلّی کیتابخانادا قئیده آلینان ایل: ۱۳۵۲) – مهرداد، رز<ref name="nlai851887">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:از نسل آفتاب / علی باباچاهی|trans-title=Az nasl-e aftab / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/851887|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''صدای شن'' («قومون سسی»، ۱۳۵۶) – ابن‌سینا، [[تبریز]] * ''جشن جنون'' («دلیلیک بایرامی»، ۱۳۵۹) * ''از خاک‌مان آفتاب برمی‌آید'' («تورپاغیمیزدان گۆنش دوغور»، ۱۳۶۰) – بهنام، تبریز * ''آوای دریامردان'' («دنیز اَرلرینین سسی»، ۱۳۶۸) – عصر جدید<ref name="nlai576639">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:آوای دریامردان / علی باباچاهی|trans-title=Ava-ye darya-mardan / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/576639|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''گزینهٔ اشعار'' («سئچیلمیش شعرلر»، ۱۳۶۹، ویس؛ ایکینجی چاپ ۱۳۷۲، درسا) * ''نم‌نم بارانم'' («من چیسکینم»، ۱۳۷۵، دارینوش؛ ایکینجی چاپ، {{Interlanguage link|چشمه یاییم‌ائوی|fa|نشر چشمه}}) {{ISBN|9786002290816}}<ref name="ik9056">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:نم‌نم بارانم|trans-title=Nam-nam-e baranam (Nashr-e Cheshmeh, 2nd ed., 1390/2011, 183 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9056-nam-nam-baranam|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''منزل‌های دریا بی‌نشان است'' («دنیزین منزیللری نیشانسیزدیر»، ۱۳۷۶، تکاپو؛ یئنی چاپ ۱۴۰۰، پاتیزه) {{ISBN|9786229567203}}<ref name="ik97600">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:منزل‌های دریا بی‌نشان است|trans-title=Manzel-ha-ye darya bi-neshan ast (Patizeh, 1400/2021, 114 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/97600-manzelhaye-darya-bi-neshan-ast|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''عقل عذابم می‌دهد'' («عاغیل منه عذاب وئریر»، ۱۳۷۹، همراه؛ ایکینجی چاپ ۱۳۹۲، زاوش) {{ISBN|9786006846095}}<ref name="ik9066">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:عقل عذابم می‌دهد|trans-title=Aghl azabam mi-dahad (Zavosh, 2nd ed., 1392/2013, 235 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9066-reason-hurts-me|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''قیافه‌ام که خیلی مشکوک است'' («سیفتیم کی چوْخ شۆبهه‌لیدیر»، ۱۳۸۱) – نوید شیراز و راشین * ''رفته بودم به صید نهنگ'' («بالینا اوْوونا گئتمیشدیم»، ۱۳۸۲) – پاندا، [[مشهد]] * ''گزینهٔ اشعار'' («سئچیلمیش شعرلر»، ۱۳۸۳؛ دؤردونجو چاپ ۱۳۹۱) – {{Interlanguage link|مروارید یاییم‌ائوی|fa|انتشارات مروارید}} {{ISBN|9789641911982}}<ref name="ik9099">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:گزینه اشعار علی باباچاهی|trans-title=Gozineh-ye ash'ar-e Ali Babachahi (Morvarid, 4th ed., 1391/2012, 225 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9099-collected-poems|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''پیکاسو در آب‌های خلیج فارس'' («پیکاسو خلیج فارسین سولاریندا»، ۱۳۸۸؛ ایکینجی چاپ ۱۳۹۰) – {{Interlanguage link|ثالث یاییم‌ائوی|fa|نشر ثالث}} {{ISBN|9789643803100}}<ref name="ik9095">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:پیکاسو در آب‌های خلیج فارس|trans-title=Picasso dar ab-ha-ye Khalij-e Fars (Sales, 2nd ed., 1390/2011, 164 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9095-picaso-in-the-waters-of-the-persian-gulf|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''فقط از پریان دریایی زخم زبان نمی‌خورد'' («یالنیز دنیز پری‌لریندن دیل یاراسی یئمیر»، ۱۳۸۸) – نوید شیراز * ''گل باران هزارروزه'' («مین گۆنلۆک گۆل یاغیشی»، ۱۳۹۰؛ ایکینجی چاپ ۱۳۹۳) – مروارید {{ISBN|9789641911357}}<ref name="ik9098">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:گل باران هزار روزه|trans-title=Gol-baran-e hezar-ruzeh (Morvarid, 2nd ed., 1393/2014, 160 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9098-golbaran-hezar-rozeh|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''هوش و حواس گل شب‌بو برای من کافی‌ست'' («شب‌بو گۆلونون عاغلی-هوشو منه بس‌دیر»، ۱۳۹۱) – ثالث {{ISBN|9789643807832}}<ref name="ik9097">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:هوش و حواس گل شب‌بو برای من کافی‌ست|trans-title=Hush-o havas-e gol-e shab-bu bara-ye man kafi-st (Sales, 1395/2016, 224 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9097-collected-poems|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''دنیا اشتباه می‌کند'' («دۆنیا سهو ائدیر»، ۱۳۹۱) – زاوش {{ISBN|9786009093991}}<ref name="ik9064">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:دنیا اشتباه می‌کند|trans-title=Donya eshtebah mi-konad (Zavosh, 1391/2012, 216 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9064-the-world-is-wrong|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''بیا گوش‌ماهی جمع کنیم'' («گل، بالیق‌قولاغی ییغاق»، قیسا شعرلر، ۱۳۹۱) – ثالث {{ISBN|9789643808563}}<ref name="ik9075">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:بیا گوش‌ماهی جمع کنیم|trans-title=Bia gush-mahi jam' konim (Sales, 1392/2013, 96 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9075-bia-goshmahi-jam-konim|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''به شیوهٔ خودشان عاشق می‌شوند'' («اؤز اۆسلوبلاری ایله عاشیق اوْلورلار»، سئوگی شعرلری، ۱۳۹۱) – مروارید {{ISBN|9789641912118}}<ref name="ik9071">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:به شیوهٔ خودشان عاشق می‌شوند|trans-title=Be shiveh-ye khodeshan ashegh mi-shavand (Morvarid, 1394/2015, 229 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9071-they-fall-in-love-in-their-own-way|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''باغ انار از این‌طرف است'' («نار باغی بو طرفده‌دیر»، ۱۳۹۰–۱۳۹۱ شعرلری؛ ۱۳۹۲) – {{Interlanguage link|نگاه یاییم‌ائوی|fa|انتشارات نگاه}} {{ISBN|9789643517700}}<ref name="ik9052">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:باغ انار از این طرف است|trans-title=Bagh-e anar az in taraf ast (Negah, 1392/2013, 136 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9052-the-pomegranate-garden-is-on-this-side|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref><ref name="nlai2894290">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:باغ انار از این طرف است (۱۳۹۰–۱۳۹۱) / علی باباچاهی|trans-title=Bagh-e anar az in taraf ast (1390–1391) / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/2894290|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''در غارهای پر از نرگس'' («نرگیزله دوْلو ماغارالاردا»، ۱۳۹۲) – نگاه {{ISBN|9789643518455}}<ref name="ik9054">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:در غارهای پر از نرگس|trans-title=Dar ghar-ha-ye por az narges (Negah, 1392/2013, 175 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9054-in-the-caves-full-of-narcissus|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''مجموعهٔ اشعار'' («شعرلر مجموعه‌سی»، بیرینجی جیلد، ۱۳۹۲؛ ایکینجی چاپ ۱۴۰۰، ۱۰۵۶ صحیفه) – نگاه {{ISBN|9789643518356}}؛ ''در بی‌تکیه‌گاهی''، ''جهان و روشنایی‌های غمناک''، ''از نسل آفتاب''، ''صدای شن''، ''از خاک‌مان آفتاب برمی‌آید''، ''آوای دریامردان''، ''با گل نارنج''، ''منزل‌های دریا بی‌نشان است''، ''نم‌نم بارانم''، ''عقل عذابم می‌دهد''، ''قیافه‌ام که خیلی مشکوک است''، ''رفته بودم به صید نهنگ'' و ''غرقی‌ها'' دفترلرینی احتیوا ائدیر<ref name="ik9053">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:مجموعه اشعار علی باباچاهی|trans-title=Majmu'eh-ye ash'ar-e Ali Babachahi (Negah, 2nd ed., 1400/2021, 1,056 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9053-collected-poems|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''{{Interlanguage link|این کشتی پر اسرار|fa|این کشتی پراسرار}}'' («بو سیرلی گمی»، ۱۳۹۳) – نگاه {{ISBN|9789643518721}}<ref name="ik9055">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:این کشتی پر اسرار|trans-title=In kashti-ye por-asrar (Negah, 1393/2014, 176 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9055-this-mysterious-ship|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref><ref name="nlai3268693">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:این کشتی پر اسرار / علی باباچاهی|trans-title=In kashti-ye por-asrar / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3268693|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''اتاق بر آب راه می‌روم'' («اوتاق، سو اۆستونده یئرییرم»، ۱۳۹۴) – سرزمین اهورایی {{ISBN|9786006792408}}<ref name="ik9068">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:اتاق بر آب راه می‌روم|trans-title=Otagh bar ab rah mi-ravam (Sarzamin-e Ahurayi, 1394/2015, 116 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9068-otagh-bar-abrah-miravam|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref><ref name="nlai3752248">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:اتاق بر آب راه می‌روم / علی باباچاهی|trans-title=Otagh bar ab rah mi-ravam / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3752248|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''قشنگی دنیا به همین است'' («دۆنیانین گؤزل‌لیگی بوندادیر»، ۱۳۹۵) – دریچه {{ISBN|9789648072143}}<ref name="ik9057">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:قشنگی دنیا به همین است|trans-title=Ghashangi-ye donya be hamin ast (Dariche, 1395/2016, 152 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9057-collected-poems|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''آدم‌ها در غروب اسم ندارند'' («آداملارین گۆن باتاندا آدی یوْخدور»، ۱۳۹۵) – نگاه {{ISBN|9786003761247}}<ref name="ik17709">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:آدم‌ها در غروب اسم ندارند|trans-title=Adam-ha dar ghorub esm nadarand (Negah, 1395/2016, 152 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/17709-people-have-no-name-at-sunset|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref><ref name="nlai4173916">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:آدم‌ها در غروب اسم ندارند / علی باباچاهی|trans-title=Adam-ha dar ghorub esm nadarand / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4173916|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''آئورا و دیگران من'' («آئورا و منیم باشقالاریم»، ۱۳۹۵) – پاتیزه {{ISBN|9786009618415}}<ref name="ik81299">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:آئورا و دیگران من|trans-title=Aura va digaran-e man (Patizeh, 1395/2016, 122 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/81299-aoura-va-digarane-man|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref><ref name="nlai4257719">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:آئورا و دیگران من / علی باباچاهی|trans-title=Aura va digaran-e man / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4257719|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''این کتاب هم آدم است! عاشق می‌شود'' («بو کیتاب دا اینساندیر! عاشیق اوْلور»، ۱۳۹۷؛ میلّی کیتابخانادا قئیده آلینان ایل: ۱۳۹۶) – سرزمین اهورایی {{ISBN|9786006792910}}<ref name="ik20683">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:این کتاب هم آدم است! عاشق می‌شود|trans-title=In ketab ham adam ast! Ashegh mi-shavad (Sarzamin-e Ahurayi, 1397/2018, 131 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/20683-in-ketab-ham-adam-ast|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref><ref name="nlai4651802">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:این کتاب هم آدم است عاشق می‌شود / علی باباچاهی|trans-title=In ketab ham adam ast, ashegh mi-shavad / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4651802|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''ژوزف تو مرخصی!'' («ژوزف، سن گئده بیلرسن!»؛ شاعیرین بۆتون دفترلریندن اؤزونون سئچدیگی شعرلر، «اجتماعی اؤغه‌نین ائیلمی» آدلی بیر متنله بیرلیکده؛ ۱۳۹۷، ۲۷۴ صحیفه) – مانیاهنر {{ISBN|9786008975083}}<ref name="ibna1398" /><ref name="ik17707">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:ژوزف تو مرخصی!|trans-title=Joseph, to morakhkhasi! (Mania Honar, 1397/2018, 274 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/17707-joseph|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''جهان متوجه شد (شعرهای اعتراض)'' («دۆنیا آنلادی (اعتیراض شعرلری)»، بیرینجی چاپ ۱۴۰۱) – آفتاب یاییم‌ائوی، [[نوروژ]] {{ISBN|978-1-4709-0021-2}}<ref name="aftab" /> کتاب هرمز یاییم‌ائوی ۱۴۰۳-ده ''در بی‌تکیه‌گاهی'' ({{ISBN|9786228365534}})<ref name="hormoz">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:در بی‌تکیه‌گاهی (شاعر: علی باباچاهی، انتشارات کتاب هرمز، ۱۴۰۳)|trans-title=Dar bi-tekyegahi (poet: Ali Babachahi, Ketab-e Hormoz, 1403/2024)|url=https://elmnet.ir/doc/31883063-2521|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> و ''عقل عذابم می‌دهد''<ref name="hormoz2">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:عقل عذابم می‌دهد (شاعر: علی باباچاهی، انتشارات کتاب هرمز، ۱۴۰۳)|trans-title=Aghl azabam mi-dahad (poet: Ali Babachahi, Ketab-e Hormoz, 1403/2024)|url=https://elmnet.ir/doc/31965239-81791|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> کیتابلارینی یئنیدن یاییملادی و ۱۴۰۴-ده عبدالله سلیمانی‌نین چالیشماسی ایله ''در غارهای نرگسی'' («نرگیزلی ماغارالاردا») آدلی بیر کیتابینی دا ({{ISBN|9786228365824}}) چاپ ائتدی.<ref name="hormoz3">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:در غارهای نرگسی (شاعر: علی باباچاهی، به اهتمام عبدالله سلیمانی، انتشارات کتاب هرمز، ۱۴۰۴)|trans-title=Dar ghar-ha-ye nargesi (poet: Ali Babachahi, edited by Abdollah Soleimani, Ketab-e Hormoz, 1404/2025)|url=https://elmnet.ir/doc/32288124-60289|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> === اوشاق شعری === * ''سوغات بهار: یک شعر بلند برای کودکان و نوجوانان'' («باهار سوْوقاتی: اوشاقلار و یئنی‌یئتمه‌لر اۆچۆن اوزون بیر شعر»، تبریز؛ میلّی کیتابخانادا قئیده آلینان ایل: ۱۳۳۷)<ref>{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:سوغات بهار: یک شعر بلند برای کودکان و نوجوانان / علی باباچاهی|trans-title=Soghat-e bahar: a long poem for children and young people / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/861843|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=1 October 2026|archive-date=2020-01-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20200125195855/http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/861843|url-status=dead}}</ref> * ''چه کسی درِ قفس را باز کرد؟'' («قفسین قاپیسینی کیم آچدی؟»، ۱۳۵۶) – ابن‌سینا، تبریز<ref name="ibna2012" /><ref name="khabar" /> === ادبی تنقید و نظریه === بو لیستین قایناقلاری:<ref name="kanoon" /><ref name="ibna2012" /> * ''گزاره‌های منفرد'' («تک-تک حؤکملر»، بوگونکو ایران شعرینین تنقیدی اینجه‌له‌مه‌سی)، ۱-جی جیلد (۱۳۷۶، نارنج)؛ ۲-جی جیلد (۱۳۸۰، سپنتا)؛ اۆچ جیلدلیک چاپ (۱۳۸۹، دیبایه؛ {{ISBN|9789649961545}})<ref name="ik9094">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:گزاره‌های منفرد، سه جلد|trans-title=Gozareh-ha-ye monfared, three volumes (Dibayeh, 1389/2010, 2,384 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9094-single-statements|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''سه دهه شاعران حرفه‌ای'' («پروفئسیونال شاعیرلرین اۆچ اوْن ایلی»، ۱۳۸۱، ۴۸۸ صحیفه) – {{Interlanguage link|ویستار یاییم‌ائوی|fa|انتشارات ویستار}}<ref name="ik9101">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:سه دهه شاعران حرفه‌ای|trans-title=Se daheh sha'eran-e herfe'i (Vistar, 1381/2002, 488 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9101-se-dahe-shaer-herfeie|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''عاشقانه‌ترین‌ها'' («ان عاشیقانه‌لر»، ۱۳۰۰ ایله ۱۳۸۰ ایللری آراسینداکی شعرلرین سئچمه‌سی و اینجه‌له‌مه‌سی؛ ۱۳۸۴) – ثالث * ''بیرون پریدن از صف'' («صیرادان بایئیرا آتیلماق»، مۆصاحیبه، تنقید و مقاله؛ مازیار نیستانی‌نین چالیشماسی ایله؛ ۱۳۸۵، مفرغ‌نگار؛ یئنی چاپ ۱۳۹۷، پاتیزه) {{ISBN|9786009618446}}<ref name="ik97579">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:بیرون پریدن از صف|trans-title=Birun paridan az saf (Patizeh, 1397/2018, 334 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/97579-biroon-paridan-az-saf|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''شعر امروز، زن امروز'' («بوگونکو شعر، بوگونکو قادین»، سئچمه و اینجه‌له‌مه؛ ۱۳۸۶، ۵۲۸ صحیفه) – ویستار<ref name="ik9100">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:شعر امروز، زن امروز|trans-title=She'r-e emruz, zan-e emruz (Vistar, 1386/2007, 528 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9100-poetry-today-woman-of-today|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''گزاره‌های پیوست'' («باغلی حؤکملر»، فارس دیلینده یئنی شعرین دوخسان ایلی؛ ۱۳۹۳، ۶۲۲ صحیفه) – دیبایه {{ISBN|9789649961750}}<ref name="ik58674">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:گزاره‌های پیوست|trans-title=Gozareh-ha-ye peyvast (Dibayeh, 1393/2014, 622 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/58674-gozare-haye-peyvast|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''تأملات؛ از صفر'' («دۆشونجه‌لر؛ سیفیردان»، تنقید و مقاله؛ ایکینجی چاپ ۱۳۹۸، ۲۵۵ صحیفه) – نگاه {{ISBN|9786003762176}}؛ باباچاهی‌نین کیتابین تانیتیمیندا یازدیغینا گؤره، کیتابین آدی داها اؤنجه ائینی آدلا بیر ادبی درگیده یاییملانان و سوْنرالار ''بیرون پریدن از صف''ده توپلانان مقاله‌لر سیلسیله‌سیندن آلینمیشدیر، آنجاق او یازیلارین هئچ بیری بو کیتابدا یوْخدور.<ref name="ik9063">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:تأملات؛ از صفر|trans-title=Ta'ammolat; az sefr (Negah, 2nd ed., 1398/2019, 255 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9063-meditations-from-zero|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> === آراشدیرما و سئچمه === بو لیستین قایناقلاری:<ref name="kanoon" /><ref name="bbc-obit" /> * ''شروه‌سرایی در جنوب ایران'' («ایرانین جنوبوندا شروه اوْخوما»، ۱۳۶۹، اقبال لاهوری؛ یئنی چاپ ۱۳۹۶، پاتیزه) {{ISBN|9786009618422}}؛ {{Interlanguage link|شروه|fa|شروه}} حاقیندا بیر آراشدیرما<ref name="ik97695">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:شروه‌سرایی در جنوب ایران|trans-title=Sharveh-sarayi dar jonub-e Iran (Patizeh, 1396/2017, 306 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/97695-sharveh-saraee|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> * {{Interlanguage link|منوچهر شیبانی|fa|منوچهر شیبانی}}نین سئچیلمیش شعرلری (سئچمه و اینجه‌له‌مه؛ ۱۳۷۳) – مروارید * ''این بانگ دلاویز'' («بو اۆره‌یه یاتان سس»، {{Interlanguage link|فریدون توللی|fa|فریدون توللی}}نین حیاتی و شعری؛ ۱۳۸۰؛ ایکینجی چاپ ۱۳۹۸) – ثالث {{ISBN|9789647230018}}<ref name="ik17689">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:این بانگ دلاویز|trans-title=In bang-e delaviz (Sales, 2nd ed., 1398/2019, 532 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/17689-selected-poems|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref><ref name="nlai639927">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:این بانگ دلاویز: زندگی و شعر فریدون تولّلی / علی باباچاهی|trans-title=In bang-e delaviz: the life and poetry of Fereydoon Tavallali / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/639927|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref><ref name="nlai6012194">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:این بانگ دلاویز / علی باباچاهی|trans-title=In bang-e delaviz / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/6012194|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * {{Interlanguage link|منوچهر نیستانی|fa|منوچهر نیستانی}}نین سئچیلمیش شعرلری (۱۳۸۴) – مروارید * ''زیباتری از جنون'' («دلیلیکدن داها گؤزل»، {{Interlanguage link|اسماعیل شاهرودی|fa|اسماعیل شاهرودی}}نین حیاتی و شعری؛ ۱۳۸۷؛ بئشینجی چاپ ۱۴۰۳) – ثالث {{ISBN|9789643803544}}<ref name="ik17710">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:زیباتری از جنون|trans-title=Zibatar az jonun (Sales, 5th ed., 1403/2024, 328 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/17710-ziba-tari-az-jonoun|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref> === سئچیلمیش مقاله‌لر === * «اۆچۆنجۆ دالغا: بولانیق و آسیلی بیر تعریف»، ''آدینه''، ۲۴-جۆ سایی، خرداد ۱۳۶۷ * «فارس دیلینده یئنی شعرین ۵۷ ایلی»، ''آدینه''، ۲۵-جی سایی، تیر ۱۳۶۷ * «۴۰-جی ایللردن بو گۆنه قدر شعر آخیملاری»، ''آدینه''، ۲۶-جی سایی، مرداد ۱۳۶۷ * «تصویرلرین چکیجیلیگی و سؤزلرین دویغو قاینارلیغی»، ''آدینه''، ۲۸-جی سایی، مهر ۱۳۶۷ * «نیمادان سوْنراکی شعرین محورلری و اؤزللیکلری»، ''کارنامه''، ۴-جۆ سایی، فروردین و اردیبهشت ۱۳۷۸ * «شعر بؤحرانی و اوْندان چیخیش یوْلو»، ''فرهنگ توسعه''، ۴۹-جو سایی، خرداد ۱۳۸۰<ref name="nlai189097">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:بحران شعر و راه برون رفت از آن / علی باباچاهی|trans-title=The crisis of poetry and the way out of it / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/189097|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * «حافظ و دیل اوْیونلاری کۆلتورو»، ''سالنامهٔ حافظ‌پژوهی'' («حافظ‌شوناسلیق ایل‌لیگی»)، ۶-جی دفتر، ۱۳۸۲ * «معنانین سونسوز گئنیشلیگی»، ''رودکی''، ۲۲-جی سایی، ۱۳۸۷<ref name="ensani" /> * «بعضاً شاهزاده‌لر زحمتکئش پرولئتاریادان داها آز عۆقده‌لیدیرلر»، ''{{Interlanguage link|مهرنامه|fa|مهرنامه}}''، ۲۶-جی سایی، آبان ۱۳۹۱<ref name="mehrnameh1391">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Ali Babachahi|script-title=fa:گاه شاهزاده‌ها از پرولتاریایی زحمتکش کم‌عقده‌ترند (مهرنامه، شمارهٔ ۲۶، آبان ۱۳۹۱)|trans-title=Princes are sometimes less hung-up than the toiling proletariat (Mehrnameh, no. 26, October–November 2012)|url=https://elmnet.ir/doc/876042-10581|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * «{{Interlanguage link|احمدرضا احمدی|fa|احمدرضا احمدی}}نین "خاطراتیم" شعری حاقیندا»، ''برگ هنر''، ۳۲-جی سایی، قیش ۱۴۰۰<ref name="bargehonar1400">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Ali Babachahi|script-title=fa:دربارهٔ شعر «خاطرات من» احمدرضا احمدی (برگ هنر، شمارهٔ ۳۲، زمستان ۱۴۰۰)|trans-title=On the poem "My Memories" by Ahmadreza Ahmadi (Barg-e honar, no. 32, Winter 2021–2022)|url=https://elmnet.ir/doc/2656982-45112|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> === مۆصاحیبه‌لر === ==== کیتاب شکلینده ==== * ''تاریخ شفاهی ادبیات معاصر ایران'' («چاغداش ایران ادبیاتینین شیفاهی تاریخی»)، ۵-جی جیلد (عبدالله سادات‌مدنی‌نین علی باباچاهی ایله مۆصاحیبه‌سی؛ محمدهاشم اکبریانی‌نین نظارتی ایله؛ ۱۳۸۴) – روزنگار<ref name="oralhist1384">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی (تهیه‌کننده: عبدالله سادات‌مدنی، زیر نظر محمدهاشم اکبریانی، انتشارات روزنگار، ۱۳۸۴)|trans-title=Ali Babachahi (prepared by Abdollah Sadat-Madani, under the supervision of Mohammad-Hashem Akbariani, Ruznegar, 1384/2005)|url=https://elmnet.ir/doc/31000513-91322|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * ''دری به اتاق مناقشه'' («تارتیشما اوتاغینا بیر قاپی»، باباچاهی ایله تخمینن ۳۵ ایللیک ادبی فعالیتی بوْیونجا آپاریلمیش مۆصاحیبه‌لرین توپلوسو؛ تخمینن ۵۰۰ صحیفه؛ ۱۳۹۴) – {{Interlanguage link|نگاه یاییم‌ائوی|fa|انتشارات نگاه}} {{ISBN|9786003760547}}<ref name="isna1394">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی: وضعیت ادبیات اسفناک است|trans-title=Ali Babachahi: the state of literature is deplorable|url=https://www.isna.ir/news/94121710769/|website=ISNA|date=7 March 2016|access-date=3 October 2026}}</ref><ref name="ibna1395">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:باباچاهی: «در ستایش مرگ» ساراماگو را در نوروز مطالعه کنید|trans-title=Babachahi: read Saramago's ''Death with Interruptions'' during Nowruz|url=https://www.ibna.ir/news/233294|website=Iran Book News Agency|date=22 March 2016|access-date=3 October 2026}}</ref> ''بیرون پریدن از صف'' (۱۳۸۵) کیتابی دا تنقید و مقاله‌لردن علاوه، اوْنون بیر نئچه مۆصاحیبه‌سینی احتیوا ائدیر (باخ: [[#ادبی تنقید و نظریه|ادبی تنقید و نظریه]]). ==== درگی و قزئتلرده ==== * «حجم شعری: تاپ گؤرک "حجم"ی تعریف ائتمه‌یه کیم گلیر!» ({{Interlanguage link|شمس آقاجانی|fa|شمس آقاجانی}}، علی باباچاهی، مظفر رؤیایی و یزدان سلحشورون ایشتیراکی ایله دَییرمی ماسا)، ''بایا''، ۴۱-جی سایی، ۱۳۸۵<ref name="baya1385">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:شعر حجم: حدس بزن چه کسی برای تعریف «حجم» می‌آید! (میزگرد با حضور شمس آقاجانی، علی باباچاهی، مظفر رویایی و یزدان سلحشور) (بایا، شمارهٔ ۴۱، ۱۳۸۵)|trans-title=Volume poetry: guess who's coming to define "volume"! (round table, Baya, no. 41, 1385/2006)|url=https://elmnet.ir/doc/1909011-77179|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * «شعرین بولانیق سویو» (بوگونکو شعرین دورومو حاقیندا علی باباچاهی و {{Interlanguage link|محمد شمس لنگرودی|fa|محمد شمس لنگرودی}}نین دَییرمی ماساسی، بیرینجی بؤلوم)، ''[[شرق (قزئت)|شرق]]''، ۱۸۸۲-جی سایی، ۲۶ آبان ۱۳۹۲، ص ۹<ref name="shargh1392">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:آب گل‌آلود شعر (میزگرد علی باباچاهی و محمد شمس لنگرودی)|trans-title=The muddy water of poetry (round table between Ali Babachahi and Mohammad Shams Langeroodi)|url=http://www.sharghdaily.ir/1392/08/26/Files/PDF/13920826-1882-98-9.pdf|website=Shargh|date=17 November 2013|page=9|access-date=3 October 2026}}</ref> * «پوست‌مودرنیست اوْلماق منیم یاندیریجی آرزوم دئییل!» ({{Interlanguage link|علی عبداللهی|fa|علی عبداللهی}}نین باباچاهی ایله مۆصاحیبه‌سی)، ''{{Interlanguage link|سینما و ادبیات|fa|سینما و ادبیات}}''، ۳۹-جو سایی، قیش ۱۳۹۲<ref name="abdollahi1392">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Ali Abdollahi|script-title=fa:پست‌مدرنیست بودن، اشتیاق سوزان من نیست!؛ گفت‌وگو با علی باباچاهی (سینما و ادبیات، شمارهٔ ۳۹، زمستان ۱۳۹۲)|trans-title=Being a postmodernist is not my burning desire! An interview with Ali Babachahi (Cinema va adabiyat, no. 39, Winter 2013–2014)|url=https://elmnet.ir/doc/425707-41498|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> ==== خبر آژانسلاری، سایتلار و دیگر مئدیالاردا ==== * «بوگونکو شاعیرلرین پسیخوْلوْژی درین یاپی‌یا دیقتی بیر نؤوع عیرفاندیر»، ''{{Interlanguage link|مهر خبر آژانسی|fa|خبرگزاری مهر}}''، ۲۵ مهر ۱۳۸۵<ref name="mehr" /> * «شاملو بَیه‌نمه‌دیگی شعرلری چاپ ائدیردی / هر آن بو ایمکان وار کی چئوریله‌ک!» (شهاب دارابیانین باباچاهی ایله اوْنون اللی ایللیک شاعیرلیگی حاقیندا مۆصاحیبه‌سی)، ''[[ایبنا]]''، ۱۱ دی ۱۳۹۶<ref name="ibna1396" /> * «سوسیال مئدیایا باخیشیم آدینه درگیسی کیمی‌دیر / هله ده آیاقدایام» (یئتمیش یئددینجی دوغوم گۆنو مۆناسیبتیله مۆصاحیبه)، ''ایبنا''، ۲۰ آبان ۱۳۹۸<ref name="ibna1398" /> * «بعضی‌لرینین "رؤیایی" شعرلری ایله آرالاری یاخشی دئییلدی» (ندا ولی‌پورون باباچاهی ایله {{Interlanguage link|یدالله رؤیایی|fa|یدالله رؤیایی}} حاقیندا مۆصاحیبه‌سی)، ''{{Interlanguage link|ایسنا|fa|ایسنا}}''، ۲۶ شهریور ۱۴۰۱<ref name="isna1401" /> * «علی باباچاهی‌نین چاغداش شعرین یوْلو حاقینداکی روایتی / فرقلی یازماغین جبری» (شیرزاد بسطامی‌نین باباچاهی ایله مۆصاحیبه‌سی؛ ''ایبنا''نین یازدیغینا گؤره ۱۳۹۰-جی ایللرین اوْرتالاریندا [[خورم‌آباد]]دا بیر شعر کونقره‌سینین حاشیه‌سینده آپاریلمیش و اوْنون وفاتیندان سوْنرا یاییملانمیشدیر)، ''ایبنا''، ۷ اسفند ۱۴۰۴<ref name="ibna547535">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:روایت علی باباچاهی از مسیر شعر معاصر / جبر متفاوت‌نویسی|trans-title=Ali Babachahi's account of the course of contemporary poetry / The compulsion to write differently|url=https://www.ibna.ir/news/547535|website=Iran Book News Agency|date=26 February 2026|access-date=3 October 2026}}</ref> ==== ایراندان خاریجده‌کی فارسدیللی مئدیالاردا مۆصاحیبه و شعر اوْخوما ==== * «عاشیق اوْلماغین ایتّیهامدیر؟ قبول ائدیرم» ({{Interlanguage link|مجتبا پورمحسن|fa|مجتبی پورمحسن}}ین شعرده عشقین رولو حاقیندا باباچاهی ایله مۆصاحیبه‌سی)، ''{{Interlanguage link|رادیو زمانه|fa|رادیو زمانه}}''، ۲۶ بهمن ۱۳۸۶<ref name="zamaneh2008" /> * ''رادیو زمانه'' اۆچۆن شعر اوْخوما: باباچاهی بیرینجی {{Interlanguage link|احمد شاملو شعر اؤدولو|fa|جایزه شعر احمد شاملو}} مراسیمیندن سوْنرا اؤدول آلان توپلوسو ''این کشتی پر اسرار''دان ایکی شعری بو مئدیا اۆچۆن اوْخودو (محمد تنگستانی‌نین گوزارشی، ۲۰ دی ۱۳۹۴).<ref name="zamaneh2016" /> * «ای...» و دیگر ایکی شعر: ''جهان متوجه شد'' اعتیراض توپلوسوندان اۆچ شعر کی ''بانگ'' ادبی نشریه‌سینین – ایراندان خاریجده {{Interlanguage link|شهریار مندنی‌پور|fa|شهریار مندنی‌پور}} و حسین نوش‌آذرین چالیشماسی ایله یاییملانان مۆستقیل بیر نشریه – یازدیغینا گؤره، شاعیرین اؤزو بو نشریه اۆچۆن سئچمیشدیر (۳۱ فروردین ۱۴۰۲).<ref name="baang" /> === سس یازیلاری و سی‌دی (شعر اوْخوما) === * ''امضای یادگاری: گزیدهٔ اشعار علی باباچاهی'' («یادیگار ایمضا: علی باباچاهی‌نین سئچیلمیش شعرلری»، شاعیرین سسی ایله؛ ۱۳۸۸) – تحقیقات نظری یاییم‌ائوی، [[ایصفاهان]]<ref name="nlai1846576">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:امضای یادگاری: گزیدهٔ اشعار علی باباچاهی / علی باباچاهی|trans-title=Emza-ye yadegari: selected poems of Ali Babachahi / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/1846576|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''این‌طوری فکر می‌کند'' («بئله دۆشونور»، شاعیرین سسی ایله؛ ''پیکاسو در آب‌های خلیج فارس''دان شعرلر؛ ۱۳۹۱) – خوش‌بیان سس شبکه‌سی مؤسسه‌سی * «گوته‌نین اوْن گئجه‌سی»نین یئددینجی گئجه‌سینده شعر اوْخوما (۲۴ مهر ۱۳۵۶؛ سس فایلی، ۳:۳۵)، «آزادی» سایتیندا یاییملانیب<ref name="azadi-babachahi-audio" /> === اثرلرینین ترجمه‌سی === باباچاهی‌نین شعرلری اینگیلیس، هوْلاند، کۆرد و عرب کیمی دیللره ترجمه ائدیلمیشدیر.<ref name="artebox" /> * ''این هم یک شوخی بود'' («بو دا بیر زارافات ایدی»، شعرلرین اینگیلیسجه ایکی‌دیللی سئچمه‌سی؛ سعید سعیدپورون ترجمه‌سی؛ ایوب صادقیانی‌نین چالیشماسی ایله؛ ۱۳۹۰؛ میلّی کیتابخانادا قئیده آلینان ایل: ۱۳۸۹) – ویستار<ref name="artebox" /><ref name="nlai1975258">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:این هم یک شوخی بود / علی باباچاهی|trans-title=In ham yek shukhi bud / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/1975258|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * ''از روزهای روشن'' («ایشیقلی گۆنلردن»، شعرلرین کۆردجه سئچمه‌سی؛ بابک صحرانوردون ترجمه‌سی){{citation needed|date=October 2026}} == باباچاهی حاقیندا اثرلر == === سندلی فیلملر === * ''{{Interlanguage link|این قیافه مشکوک|fa|این قیافه مشکوک}}'' («بو شۆبهه‌لی سیفت»، ۱۳۹۰)، وحید علیزاده رزازینین رئژیسوْرلوغو ایله باباچاهی‌نین شعری و حیاتی حاقیندا ۹۰ دقیقه‌لیک سندلی فیلم؛ ۱۳۹۰-جی ایلین یاییندا چکیلمیشدیر.<ref name="bbc-obit" /><ref name="zamaneh2023" /><ref name="shargh" /> بو فیلمده {{Interlanguage link|هوشنگ چالنگی|fa|هوشنگ چالنگی}}، {{Interlanguage link|مسعود بهنود|fa|مسعود بهنود}}، {{Interlanguage link|محمد محمدعلی|fa|محمد محمدعلی}}، {{Interlanguage link|محمد قائد|fa|محمد قائد}}، {{Interlanguage link|مدیا کاشیگر|fa|مدیا کاشیگر}}، {{Interlanguage link|احمد پوری|fa|احمد پوری}}، {{Interlanguage link|فتح‌الله بی‌نیاز|fa|فتح‌الله بی‌نیاز}}، {{Interlanguage link|فرخنده حاجی‌زاده|fa|فرخنده حاجی‌زاده}}، {{Interlanguage link|بهزاد خواجات|fa|بهزاد خواجات}}، رضا عامری، {{Interlanguage link|اردشیر رستمی|fa|اردشیر رستمی}}، {{Interlanguage link|علی عبداللهی|fa|علی عبداللهی}}، علیرضا مجابی و بابک صحرانورد اوْنون شعر و شخصیت یؤنلری حاقیندا دانیشیرلار.<ref name="shargh" /> بو فیلم ایلک دفعه ۲۴ اسفند ۱۳۹۰-دا مایا ادبی قروپونون تهرانین «خانهٔ مشق» مدنیت ائوینده باباچاهی‌نی آنماق اۆچۆن کئچیردیگی مراسیمده گؤستریلدی.<ref name="ibna2012" /> * ''باور کنید این هم یک شوخی بود'' («اینانین، بو دا بیر زارافات ایدی»، ۱۳۹۳)، محسن موسوی میرکلایی‌نین رئژیسوْرلوغو ایله بیر سندلی فیلم.<ref name="mahjoubi" /><ref name="tabnak" /> بو فیلم ''باور کنید: این هم یک شوخی بود!'' آدلی ۶۶ صحیفه‌لیک بیر کیتابلا بیرلیکده دی‌وی‌دی و کیتاب پاکئتی شکلینده ۱۳۹۶-دا سرزمین اهورایی یاییم‌ائوی طرفیندن یاییملاندی؛ {{ISBN|9786006792477}}<ref name="ik110132">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:دی‌وی‌دی مستند زندگی و آثار باباچاهی و کتاب «باور کنید: این هم یک شوخی بود!»|trans-title=DVD of the documentary on Babachahi's life and work, with the book "Bavar konid: in ham yek shukhi bud!" (Sarzamin-e Ahurayi, 1396/2017, 66 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/110132-babachahi|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref><ref name="nlai3969267">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:باورکنید: این هم یک شوخی بود / علی باباچاهی|trans-title=Bavar konid: in ham yek shukhi bud / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3969267|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> === کیتابلار === * ''کتاب درنگ'' (بیرینجی دفتر: علی باباچاهی‌نین شعری و حیاتی؛ محمد لوطیجین چالیشماسی ایله) – تحقیقات نظری، ایصفاهان؛ علم‌نت بیلگی بانکی بو کیتابی «کتاب رنگ: ویژهٔ حیات ادبی علی باباچاهی» آدی و ۱۳۸۷ ایلی ایله قئیده آلمیشدیر.<ref name="rang1387">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:کتاب رنگ: ویژهٔ حیات ادبی علی باباچاهی (به اهتمام محمد لوطیج، انتشارات تحقیقات نظری، ۱۳۸۷)|trans-title=Ketab-e rang: special issue on the literary life of Ali Babachahi (edited by Mohammad Loutij, Tahghighat-e nazari, 1387/2008)|url=https://elmnet.ir/doc/30414066-41671|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * ''هفتاد گل زرد: علی باباچاهی در وضعیت دیگر'' («یئتمیش ساری گۆل: علی باباچاهی باشقا دوروم‌دا»؛ توپلایان: محمد لوطیج؛ بیرینجی چاپ ۱۳۹۳، ۲۴۰ صحیفه) – سرزمین اهورایی {{ISBN|9786006792194}}؛ ایران‌کتابداکی تانیتیما گؤره، بو اثر باباچاهی‌نین شاعیرلیگینین ایلک اۆچ اوْن ایلینه توْخونمادان، ''نم‌نم بارانم''دان بو یانا اوْنون شعرینین اؤزللیکلرینی یئنیدن اوْخویور و شعرلرین یاخشی یا پیس اوْلماسی حاقیندا حؤکم وئرمک یئرینه، اوْنلارین اؤغه‌لرینی تحلیل ائده‌رک اوْخوجویا «شعرلری اوْخوماق اۆچۆن آچارلار» وئرمه‌یه چالیشیر.<ref name="ik9093">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:هفتاد گل زرد|trans-title=Haftad gol-e zard (Sarzamin-e Ahurayi, 1393/2014, 240 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9093-seventy-yellow-flowers|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}</ref><ref name="haftad1393">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:هفتاد گل زرد: علی باباچاهی در وضعیت دیگر (گردآورنده: محمد لوطیج، انتشارات سرزمین اهورایی، ۱۳۹۳)|trans-title=Haftad gol-e zard: Ali Babachahi in another situation (compiled by Mohammad Loutij, Sarzamin-e Ahurayi, 1393/2014)|url=https://elmnet.ir/doc/30635607-12312|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * لطیف‌نژاد، فرخ. ''نحوهٔ تشکیل و دریافت متن در اشعار معاصر (نیما، سپهری و باباچاهی)''. سخن، ۱۳۹۶.<ref name="latifbook1396">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Farrokh Latifnejad|script-title=fa:نحوهٔ تشکیل و دریافت متن در اشعار معاصر (نیما، سپهری و باباچاهی) (کتاب، انتشارات سخن، ۱۳۹۶)|trans-title=The formation and reception of the text in contemporary poetry: Nima, Sepehri and Babachahi (book, Sokhan, 1396/2017)|url=https://elmnet.ir/doc/31392088-21231|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * مظفری، نسرین؛ نوروزی، مرضیه. ''رام و نارام: آتشی - باباچاهی''. شلاک، ۱۳۹۷.<ref name="ramnaram1397" /> * محبی، ابراهیم. ''به سمت چهره‌های مختلفی: تحلیل سبکی اشعار علی باباچاهی و عباس صفاری بر اساس نظریهٔ شناختی''. پاتیزه، ۱۴۰۰.<ref name="mohebbibook1400" /> * شریفی، فیض. ''علی باباچاهی''. رئداکتوْر: لیلا صبوری‌زاده. حس هفتم، ۱۴۰۰.<ref name="sharifi1400">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Feyz Sharifi|script-title=fa:علی باباچاهی (کتاب، ویراستار: لیلا صبوری‌زاده، انتشارات حس هفتم، ۱۴۰۰)|trans-title=Ali Babachahi (book, edited by Leila Sabourizadeh, Hess-e haftom, 1400/2021)|url=https://elmnet.ir/doc/32118029-81722|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * باقری، حسین. ''برخورد منقار پرنده به لالهٔ گوش: شالوده‌شکنی در اشعار علی باباچاهی (ده مجموعه شعر منتشرشدهٔ دههٔ نود شمسی)''. پاتیزه، ۱۴۰۲.<ref name="bagheribook1402" /><ref name="nlai9348106">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:برخورد منقار پرنده به لالهٔ گوش / حسین باقری|trans-title=Barkhord-e menghar-e parandeh be laleh-ye gush / Hossein Bagheri (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/9348106|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * سلیمانی، عبدالله (چالیشماسی ایله). ''علی باباچاهی''. افراز، ۱۴۰۲.<ref name="soleimani1402">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی (کتاب، به اهتمام عبدالله سلیمانی، انتشارات افراز، ۱۴۰۲)|trans-title=Ali Babachahi (book, edited by Abdollah Soleimani, Afraz, 1402/2023)|url=https://elmnet.ir/doc/32249070-41131|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * تکاوران، جاوید. ''گسست‌ها و پیوست‌های روایی در اشعار علی باباچاهی (از نم‌نم بارانم تا آئورا و دیگران من)''. خرد جاوید، ۱۴۰۳.<ref name="takavaran1403" /> === آراشدیرما مقاله‌لری === مقاله‌لرین آدلاری اصلی فارسجا شکلینده وئریلمیشدیر. * بهادری، محمدجلیل؛ ذوالفقاری، حسن. «بررسی توالی زمان در شعر از منظر پساساختارگرایی (با نگاهی به شعر علی باباچاهی)». ''زیبایی‌شناسی ادبی''، ۱۳-جۆ سایی، پاییز ۱۳۹۱.<ref name="bahadori1391" /> * محبی، ابراهیم؛ نیکخواه، مظاهر؛ حکیم‌آذر، محمد. «خوانش دو شعر از علی باباچاهی بر اساس نظریهٔ طرح‌واره در سبک‌شناسی شناختی». ''شعرپژوهی (بوستان ادب)''، ۳-جۆ سایی، پاییز ۱۳۹۸.<ref name="mohebbi1398" /> * احسانی اصطهباناتی، محمدامین؛ صرفی، محمدرضا. «باباچاهی و مؤلفه‌های زبانی شعر پست مدرن». ''مطالعات بلاغی''، ۱۲-جی دؤوره، ۲۳-جۆ سایی، یاز ۱۴۰۰.<ref name="ehsani1400" /> * خواجات، بهزاد. «بررسی تطبیقی یک شعر از علی باباچاهی و شمس لنگرودی بر اساس نظریهٔ ریزوماتیک ژیل دلوز». ''قند پارسی''، ۴-جۆ دؤوره، ۱۳-جۆ سایی، قیش ۱۴۰۰.<ref name="khajat1400" /> * محمدی، علی؛ قاسمی، طاهره. «بررسی "عنوان" در سروده‌های علی باباچاهی از رئالیسم تا پست مدرنیسم». ''دهخدا''، ۱۴-جۆ دؤوره، ۵۱-جی سایی، یاز ۱۴۰۱.<ref name="mohammadi1401" /> * عالی‌وند، مهران؛ دزفولیان، کاظم؛ طاهری، قدرت‌الله. «تحلیل منظرهٔ غروب در شعر "پسینگاهی ۲" از علی باباچاهی با توجه به نظریهٔ ساختار افق میشل کولو». ''ادبیات پارسی معاصر''، ۱۲-جی دؤوره، ۱-جی سایی، یاز و یای ۱۴۰۱.<ref name="alivand1401" /> * محمدلو، ذکیه؛ محمدی، برات؛ آب‌برین، سیف‌الدین. «بررسی و نقد و تحلیل گونه‌های هنجارگریزی معنایی در شعر علی باباچاهی». ''زیبایی‌شناسی ادبی''، ۱۳-جۆ دؤوره، ۵۲-جی سایی، یای ۱۴۰۱.<ref name="mohammadlou1401" /> * جوهرزاده، روناک؛ حکمت، شاهرخ؛ عزیزی، مجید. «تحلیل زیبایی‌شناختی نمودهای پست‌مدرنیستی در دو مجموعهٔ "نم‌نم بارانم" و "عقل عذابم می‌دهد" از علی باباچاهی». ''زیبایی‌شناسی ادبی''، ۱۳-جۆ دؤوره، ۵۳-جۆ سایی، پاییز ۱۴۰۱.<ref name="joharzadeh1401" /> * شیرگردون، محبوبه. «بررسی جلوه‌های زیبایی‌شناسی در اشعار علی باباچاهی (مورد مطالعه: هفت مجموعهٔ شعری)». ''زیبایی‌شناسی ادبی''، ۱۳-جۆ دؤوره، ۵۳-جۆ سایی، پاییز ۱۴۰۱.<ref name="shirgardoon1401" /> * لطیف‌نژاد رودسری، فرخ. «تأثیر جهان اشاری در تشخیص جهان معرفتی شعر "دوری و..." اثر باباچاهی بر پایهٔ نظریهٔ بوطیقای شناختی جهان‌های متن پل ورث». ''نقد و نظریهٔ ادبی''، ۷-جی دؤوره، ۲-جی سایی، پاییز و قیش ۱۴۰۱.<ref name="latifnejad1401" /> * حسینعلی‌زاده، آسیه؛ صدری مجد، هانیه؛ فرحبخش اصفهان، شاهپرک. «نقد فرمالیستی اشعار کیومرث منشی‌زاده و علی باباچاهی بر مبنای الگوی جفری لیچ». ''گنجینهٔ زبان و ادبیات فارسی''، ۲-جی دؤوره، ۱-جی سایی، یاز ۱۴۰۳.<ref name="hosseinalizadeh1403" /> * امینی، لیلا؛ اوجاق علیزاده، شهین؛ هاشمی اصفهانی، سیده ماندانا. «چندصدایی در اشعار علی باباچاهی و رضا براهنی در تطبیق با تشبیه در هنرهای تجسمی معاصر». ''مطالعات هنر اسلامی''، ۲۱-جی دؤوره، ۵۴-جۆ سایی، یای ۱۴۰۳.<ref name="amini1403a" /> * امینی، لیلا؛ اوجاق علیزاده، شهین؛ هاشمی، سیده ماندانا. «بررسی شعر افشانشی در دهه هفتاد با تکیه بر اشعار علی باباچاهی». ''سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی''، ۱۷-جی دؤوره، ۱۰۶-جی سایی، اسفند ۱۴۰۳.<ref name="amini1403b" /> * سلاجقه، امیر؛ نیک‌پناه، منصور؛ سالاری، مصطفی. «بررسی شگردهای هنجارگریزی نحوی پسانیمایی در شعر شاعران شاخص دهه هفتاد». ''سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی''، ۱۸-جی دؤوره، ۱۱۳-جۆ سایی، مهر ۱۴۰۴.<ref name="salajegheh1404">{{cite journal|language=fa|author1=Amir Salajegheh|author2=Mansour Nikpanah|author3=Mostafa Salari|script-title=fa:بررسی شگردهای هنجارگریزی نحوی پسانیمایی در شعر شاعران شاخص دهه هفتاد|trans-title=Techniques of post-Nimaic syntactic deviation in the poetry of the leading poets of the 1990s|journal=Sabk-shenasi-ye nazm va nasr-e farsi (Bahar-e adab)|volume=18|issue=113|date=September–October 2025|url=https://elmnet.ir/doc/2980038-42971|access-date=2 October 2026}}</ref> === ادبی نشریه‌لرده تنقید و تانیتیم === * باقری، نرگس. «"شعر امروز، زن امروز" در یک نگاه». ''کتاب ماه ادبیات''، ۲۱-جی سایی (آردیجیل ۱۳۵)، دی ۱۳۸۷.<ref name="bagheri1387">{{cite journal|language=fa|author1=Narges Bagheri|script-title=fa:«شعر امروز، زن امروز» در یک نگاه (بررسی کتاب «شعر امروز، زن امروز» علی باباچاهی)|trans-title="She'r-e emruz, zan-e emruz" at a glance (a review of Ali Babachahi's book)|journal=Ketab-e mah-e adabiyat|issue=21 (135)|date=December 2008 – January 2009|url=https://elmnet.ir/doc/727732-11261|access-date=2 October 2026}}</ref> * بهبهانی، سیمین. «نگاهی به چند شعر باباچاهی». ''چامه''، ۲۳-جۆ سایی، اردیبهشت و خرداد ۱۴۰۱.<ref name="behbahani1401" /> * دستغیب، عبدالعلی. «پست‌مدرنیسم در شعرهای باباچاهی». ''جهان کتاب''، ۱۵-جی ایل، ۳ و ۴-جۆ سایی (آردیجیل ۲۵۴)، خرداد و تیر ۱۳۸۹.<ref name="dastgheib1389" /> * دستغیب، عبدالعلی. «تازگی‌های شعر باباچاهی این‌جایی‌تر است». ''چامه''، ۲۳-جۆ سایی، اردیبهشت و خرداد ۱۴۰۱.<ref name="dastgheib1401" /> === کونفرانس مقاله‌لری === * شیری، قهرمان. «شعر گفتار و شعر پسانیمایی». «افسانه» اؤلکه کونفرانسی، ۱۳۸۹.<ref name="shiri1389">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Ghahreman Shiri|script-title=fa:شعر گفتار و شعر پسانیمایی (مقالهٔ همایش کشوری افسانه، ۱۳۸۹)|trans-title=Speech poetry and post-Nimaic poetry (paper, Afsaneh national conference, 1389/2010)|url=https://elmnet.ir/doc/20327453-10482|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * شاکری، جلیل؛ محمدی‌نسب، سمیه. «برجسته‌سازی‌های زبانی در شعر علی باباچاهی بر مبنای الگوی زبان‌شناختی جفری لیچ». فارس دیلی و ادبیاتی آراشدیرمالاری کونفرانسی، ۱۳۹۴.<ref name="shakeri1394">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Jalil Shakeri and Somayeh Mohammadinasab|script-title=fa:برجسته‌سازی‌های زبانی در شعر علی باباچاهی بر مبنای الگوی زبان‌شناختی جفری لیچ (مقالهٔ همایش پژوهش‌های زبان و ادبیات فارسی، ۱۳۹۴)|trans-title=Linguistic foregrounding in the poetry of Ali Babachahi based on Geoffrey Leech's model (conference paper, 1394/2015)|url=https://elmnet.ir/doc/20794504-91751|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * مظفری، نسرین؛ نوروزی، مرضیه. «جایگاه عشق در اشعار منوچهر آتشی و علی باباچاهی». دیل و ادبیات بین‌الخالق کونقره‌سی، ۱۳۹۵.<ref name="mozaffari1395">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Nasrin Mozaffari and Marzieh Nowruzi|script-title=fa:جایگاه عشق در اشعار منوچهر آتشی و علی باباچاهی (مقالهٔ کنگرهٔ بین‌المللی زبان و ادبیات، ۱۳۹۵)|trans-title=The place of love in the poems of Manouchehr Atashi and Ali Babachahi (conference paper, 1395/2016)|url=https://elmnet.ir/doc/20611155-8163|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * مظفری، نسرین؛ نوروزی، مرضیه. «علی باباچاهی و تأملات مرگ‌اندیشانهٔ وی». دینی کۆلتور و دۆشونجه دؤردونجو بین‌الخالق کونقره‌سی، ۱۳۹۷.<ref name="mozaffari1397a">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Nasrin Mozaffari and Marzieh Nowruzi|script-title=fa:علی باباچاهی و تأملات مرگ‌اندیشانهٔ وی (مقالهٔ چهارمین کنگرهٔ بین‌المللی فرهنگ و اندیشهٔ دینی، ۱۳۹۷)|trans-title=Ali Babachahi and his meditations on death (conference paper, 1397/2018)|url=https://elmnet.ir/doc/20839205-12211|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * مظفری، نسرین؛ نوروزی، مرضیه. «بررسی جامعه‌شناختی هنری در اشعار علی باباچاهی». بیوْلوْژیک آنتروپولوژی و اینسانی علملر کونقره‌سی، ۱۳۹۷.<ref name="mozaffari1397b">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Nasrin Mozaffari and Marzieh Nowruzi|script-title=fa:بررسی جامعه‌شناختی هنری در اشعار علی باباچاهی (مقالهٔ کنگرهٔ انسان‌شناسی زیستی و علوم انسانی، ۱۳۹۷)|trans-title=A sociological study of art in the poems of Ali Babachahi (conference paper, 1397/2018)|url=https://elmnet.ir/doc/20962981-52902|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * قلاوندی، زیبا؛ تکاوران، جاوید. «انواع گسست روایت در اشعار علی باباچاهی». موقاییسه‌لی آراشدیرما یاناشماسی ایله ادبی تحقیقاتین بیرینجی میلّی کونفرانسی، ۱۳۹۷.<ref name="ghalavandi1397a">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Ziba Ghalavandi and Javid Takavaran|script-title=fa:انواع گسست روایت در اشعار علی باباچاهی (مقالهٔ نخستین همایش ملی تحقیقات ادبی با رویکرد مطالعات تطبیقی، ۱۳۹۷)|trans-title=Types of narrative rupture in the poems of Ali Babachahi (conference paper, 1397/2018)|url=https://elmnet.ir/doc/21006832-91961|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * قلاوندی، زیبا؛ تکاوران، جاوید. «گسست‌ها و پیوست‌های روایی در اشعار علی باباچاهی (از نم‌نم بارانم تا آئورا و دیگران من)». فارس دیلی و ادبیاتی ایکینجی بین‌الخالق کونفرانسی، ۱۳۹۷.<ref name="ghalavandi1397b">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Ziba Ghalavandi and Javid Takavaran|script-title=fa:گسست‌ها و پیوست‌های روایی در اشعار علی باباچاهی (از نم‌نم بارانم تا آئورا و دیگران من) (مقالهٔ دومین همایش بین‌المللی زبان و ادبیات فارسی، ۱۳۹۷)|trans-title=Narrative ruptures and continuities in the poems of Ali Babachahi (conference paper, 1397/2018)|url=https://elmnet.ir/doc/20986416-71091|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * صادقی نقدعلی علیا، فاطمه؛ رستم‌پور، فاطمه. «استعاره‌گریزی در شعر علی باباچاهی». فارس دیلی و ادبیاتینی تبلیغ ائتمه انجمنینین اوْن اۆچۆنجۆ بین‌الخالق ییغینجاغی، ۱۳۹۷.<ref name="sadeghi1397">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Fatemeh Sadeghi Naghdali Olya and Fatemeh Rostampour|script-title=fa:استعاره‌گریزی در شعر علی باباچاهی (مقالهٔ سیزدهمین گردهمایی بین‌المللی انجمن ترویج زبان و ادب فارسی، ۱۳۹۷)|trans-title=Avoidance of metaphor in the poetry of Ali Babachahi (conference paper, 1397/2018)|url=https://elmnet.ir/doc/21091742-42281|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> === دیسسئرتاسیالار === * خزایی، سارا. «برجسته‌سازی در اشعار علی باباچاهی». ماگیستر دیسسئرتاسیاسی، {{Interlanguage link|اراک بیلیم‌یوردو|fa|دانشگاه اراک}}، ۱۳۸۹.<ref name="khazaei1389" /> * بزی، طاهره. «سیمای معشوق در اشعار علی باباچاهی». ماگیستر دیسسئرتاسیاسی، {{Interlanguage link|زابل بیلیم‌یوردو|fa|دانشگاه زابل}}، ۱۳۹۲.<ref name="bazzi1392" /> * هاشمی، طاهره. «تقابل‌های دوگانه در اشعار علی باباچاهی». ماگیستر دیسسئرتاسیاسی، زابل بیلیم‌یوردو، ۱۳۹۳.<ref name="hashemi1393" /><ref name="nlai4085141">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:بررسی تقابل‌های دوگانه در اشعار علی باباچاهی / طاهره هاشمی|trans-title=A study of binary oppositions in the poems of Ali Babachahi / Tahereh Hashemi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4085141|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * پالاش، محمود. «بررسی عناصر اقلیمی و بومی‌گرایی در شعر علی باباچاهی». ماگیستر دیسسئرتاسیاسی، زابل بیلیم‌یوردو، ۱۳۹۳.<ref name="palash1393" /><ref name="nlai3897575">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:بررسی عناصر اقلیمی و بومی‌گرایی در شعر علی باباچاهی / محمود پالاش|trans-title=A study of regional elements and localism in the poetry of Ali Babachahi / Mahmoud Palash (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3897575|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * محمدی‌نسب، سمیه. «بررسی و تبیین مؤلفه‌های شعر پست‌مدرنیستی در اشعار رضا براهنی، علی باباچاهی و یدالله رویایی». ماگیستر دیسسئرتاسیاسی، {{Interlanguage link|رفسنجان ولی‌عصر بیلیم‌یوردو|fa|دانشگاه ولی‌عصر رفسنجان}}، ۱۳۹۳.<ref name="mohammadinasab1393">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Somayeh Mohammadinasab|script-title=fa:بررسی و تبیین مؤلفه‌های شعر پست‌مدرنیستی در اشعار رضا براهنی، علی باباچاهی و یدالله رویایی (پایان‌نامهٔ کارشناسی ارشد، دانشگاه ولی‌عصر رفسنجان، ۱۳۹۳)|trans-title=The components of postmodernist poetry in the poems of Reza Baraheni, Ali Babachahi and Yadollah Royaee (master's thesis, Vali-e-Asr University of Rafsanjan, 1393/2014)|url=https://elmnet.ir/doc/10864669-27189|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref> * مهدوی هفشجانی، امیر. «بررسی تحلیلی مناسبات فرم و معنا در شعر دهه هفتاد ایران» (رضا براهنی، علی باباچاهی، حافظ موسوی، شمس آقاجانی، مهرداد فلاح، علی عبدالرضایی، محمد آزرم و گراناز موسوی‌نین شعرلری و گؤروشلرینین اینجه‌لنمه‌سی ایله). ماگیستر دیسسئرتاسیاسی، آزاد ایسلام بیلیم‌یوردو، مرکزی تهران شؤعبه‌سی، ۱۳۹۳.<ref name="mahdavi1393">{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Amir Mahdavi Hafshejani|script-title=fa:بررسی تحلیلی مناسبات فرم و معنا در شعر دهه هفتاد ایران (پایان‌نامهٔ کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، ۱۳۹۳)|trans-title=An analytical study of the relations between form and meaning in Iranian poetry of the 1990s (master's thesis, Islamic Azad University, Central Tehran Branch, 1393/2014)|url=https://elmnet.ir/doc/10847280-61032|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}</ref><ref name="nlai3965008">{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:بررسی تحلیلی مناسبات فرم و معنا در شعر دهه هفتاد ایران / امیر مهدوی هفشجانی|trans-title=An analytical study of the relations between form and meaning in Iranian poetry of the 1990s / Amir Mahdavi Hafshejani (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3965008|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}</ref> * ترابی، عبدالرسول. «کاربرد طنز و گونه‌های آن در اشعار علی باباچاهی». ماگیستر دیسسئرتاسیاسی، [[پیام نور بیلیم‌یوردو]]، فارس اوستانی، ۱۳۹۴.<ref name="torabi1394" /> * لطیف‌نژاد رودسری، فرخ. «متنیّت در شعر معاصر با تکیه بر اشعار نیما، سپهری، باباچاهی». دوکتورا دیسسئرتاسیاسی، [[مشهد فردوسی بیلیم‌یوردو]]، ۱۳۹۴.<ref name="latifnejad1394" /> === ایراندان خاریجده‌کی فارسدیللی مئدیالاردا عکس-صدا === * «مروری بر قتل‌های زنجیره‌ای پس از هفت سال: بخش سوم، اتوبوس مرگ» (باباچاهی‌نین آدی ارمنستان اتوبوسونون سرنیشینلری لیستینده). ''{{Interlanguage link|رادیو فردا|fa|رادیو فردا}}''، ۳ آذر ۱۳۸۴.<ref name="radiofarda" /> * سرکوهی، فرج. «هفت‌روز کتاب؛ شعر باباچاهی، نمایشنامهٔ استادمحمد و شعر ترکی صلاحی» (''گل باران هزار روزه'' اۆزه‌رینه تنقید). ''{{Interlanguage link|بی‌بی‌سی فارسی|fa|بی‌بی‌سی فارسی}}''، ۵ آبان ۱۳۹۰.<ref name="sarkouhi1390" /> * برزگر، جمشید. «سالگرد «سفر مرگ»؛ اتوبوسی که دیگر حرکت نمی‌کند؟». ''بی‌بی‌سی فارسی''، ۱۵ مرداد ۱۳۹۴.<ref name="bbc2015" /> * کوشه، اسفندیار. «''جهان متوجه شد'': اشعار اعتراضی علی باباچاهی». ''{{Interlanguage link|رادیو زمانه|fa|رادیو زمانه}}''، ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۲.<ref name="zamaneh2023" /> * «علی باباچاهی، شاعر و منتقد ادبی درگذشت». ''بی‌بی‌سی فارسی''، ۴ اسفند ۱۴۰۴.<ref name="bbc-obit" /> * «علی باباچاهی، شاعر و منتقد ادبی، در ۸۳ سالگی درگذشت». ''رادیو فردا''، ۴ اسفند ۱۴۰۴.<ref name="radiofarda2026" /> * «علی باباچاهی شاعر و منتقد ادبی درگذشت». ''ایران امروز''، ۴ اسفند ۱۴۰۴.<ref name="ie-obit" /> * محجوبی، حسام. «وقتی علیه علی باباچاهی شعار «دیکتاتور شتاب کن، اشعار ما را چاپ کن» سر دادند». ''بی‌بی‌سی فارسی''، ۵ اسفند ۱۴۰۴.<ref name="mahjoubi" /> * نوش‌آذر، حسین. «''جهان متوجه شد'' از علی باباچاهی: وقتی محبوبه فریاد می‌کشد». ''رادیو زمانه''، ۵ اسفند ۱۴۰۴.<ref name="noushazar" /> * ایران یازیچیلار کانونو. «بیانیهٔ کانون نویسندگان ایران دربارهٔ درگذشت علی باباچاهی» (تکرار یاییم). ''ایران امروز''، ۵ اسفند ۱۴۰۴.<ref name="kanoon" /> == همچنین باخ == * [[نیما یوشیج]] * [[احمد شاملو]] * [[فروغ فرخزاد]] == قایناق‌لار == {{قایناق|2}} == ائشیک باغلانتی‌لار == * [https://www.radiozamaneh.com/255182/ علی باباچاهی‌نین «این کشتی پر اسرار»دان شعر اوْخوماسی]، رادیو زمانه * {{IMDb name|11595433}} * [https://azadi.art/%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D8%A8 «ده شب: شب‌های شعر گوته»]، «آزادی» سایتی: پوستر، سس یازیلاری و ''ده شب'' کیتابینین دیجیتال نۆسخه‌سی (فارسجا) * [https://azadi.art/wp-content/uploads/2023/01/%D8%B4%D8%A8-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%DA%86%D8%A7%D9%87%DB%8C.mp3 علی باباچاهی‌نین «اوْن گئجه»نین یئددینجی گئجه‌سینده شعر اوْخوماسی] (سس فایلی، ۲۴ مهر ۱۳۵۶) {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:باباچاهی، علی}} [[بؤلمه:۱۹۴۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار]] [[بؤلمه:۲۰۲۶-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر]] [[بؤلمه:ایرانلی شاعیرلر]] [[بؤلمه:۲۰. یوز ایلده شاعیرلر]] [[بؤلمه:۲۱. یوز ایلده شاعیرلر]] [[بؤلمه:یازیچیلار]] 2sakenpocic6d511qvv84j2nqluxy5r 0 103302 1593716 1560067 2026-10-04T10:41:43Z InternetArchiveBot 27960 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1593716 wikitext text/x-wiki {{شخص بیلگی قوتوسو |آد=هازل کایا |شکیل=هازل کایا |شکیل آدی=Hazal Kaya.jpg|164kbpx|thumb| |شکلین اولچوسو =260 |آیری آدلار = |قیسا بیلگی =[[اوْیونچو]] |میللیت=[[تورکیه|تورکیه‌لی]] |تحصیل = [[Istanbul Bilgi University]] |دوْغوم تاریخ ={{Birth date and age|df=yes|1990|10|1}} |دوْغوم یئر =[[ایستانبول]], تورکیه |اؤلوم تاریخ = |اؤلوم یئر = |مزارلیقی= |اؤلوم سببی= |حیات یوْلداشی= |اۇشاقلاری= |ایمضا= | وب‌سایت = }} '''هازل کایا''' ([[آنادولو تورکجه‌سی|آنادوْلو تۆرکجه‌سی‌جه]]: Hazal Kaya) [[تورکیه|تورکیه‌لی]] [[اوْیونچو]] ۱ اوْکتوبر ۱۹۹۰ ‏ میلادی تاریخینده [[ایستانبول]] شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. 2006&ndash;گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب. == اوْینادیغی فیلم‌لر == {| class="wikitable sortable" |- ! ایل !آدی !روْل ! نوت |- |2011 | ''Çalgı Çengi'' | Young girl at the warehouse | Special guest appearance |- | 2011 | ''Behzat Ç. Seni Kalbime Gömdüm'' | Berna Ç. | Special guest appearance |- | 2011 | ''Ay Büyürken Uyuyamam'' | Hülya | Leading role |- | 2012 | ''Bu Son Olsun'' | Lale | Leading role |- | 2013 | ''Mavi Dalga'' | Arzu | Special guest appearance |- | 2014 | ''[[İtirazım Var]]'' | Zeynep Bulut | Leading role |- | 2016 | ''Kırık Kalpler Bankası'' | Aslım | Leading role |} {| class="wikitable sortable" |- ! ایل !آدی !روْل ! نوت |- | 2006–2007 | ''[[Acemi Cadı]]'' | Pelin | Guest appearance |- | 2006 | ''Taşların Sırrı'' | Bengü | Guest appearance |- | 2006–2008 | ''[[Sıla (TV series)|Sıla]]'' | Berrin | Guest appearance |- | 2007–2008 | ''Genco'' | Özge (Gülay Erkaya) | Leading role |- | 2008-2010 | ''[[Aşk-ı Memnu (TV series)|Aşk-ı Memnu]]'' | Nihal Ziyagil | Supporting role |- | 2011–2012 | ''[[Adını Feriha Koydum]]'' | Feriha Yılmaz Sarrafoğlu | Leading role |- | 2012 | ''Son Yaz-Balkanlar 1912'' | Emine | Leading role |- | 2013 | ''[[A.Ş.K.]]'' | Azra Özak | Leading role |- | 2015 | ''[[Maral (TV series)|Maral]]'' | Maral Erdem | Leading role |- | 2017–present | ''[[Bizim Hikaye]]'' | Filiz | Leading role |} {| class="wikitable sortable" |- ! ایل ! Advertising Films |- | 2006 || Tofita |- | 2007 || Nescafé |- | 2007 || Molped |- | 2007 || [[Turkcell]] |- | 2008 || Eti Burçak |- | 2010 || Penti |- | 2012 || Bingo |- | 2014 || Lux Arabia |} {| class="wikitable sortable" |- ! ایل ! Music Videos |- | 2008 || [[Aslı Güngör]] - "İzmir Bilir Ya"<ref>{{cite av media|url=https://www.youtube.com/watch?v=norsUm1BwGA|title=Aslı Güngör - İzmir Bilir Ya|date=4 March 2014|publisher=|via=YouTube}}</ref> |- | 2011 || Selçuk Balcı - "Deniz Üstünde Fener"<ref>{{cite web|url=http://www.hurriyet.com.tr/magazin/magazinhatti/18299490.asp/|title=Hazal oynadı Necati çaldı|author=Hürriyet Haber|date=21 July 2011|publisher=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130627211348/http://www.hurriyet.com.tr/magazin/magazinhatti/18299490.asp|archivedate=2013-06-27|accessdate=2019-03-13}}</ref> |} {| class="wikitable |- ! colspan="4"| Awards and Nominations |- ! ایل ! Award ! Category ! Result |- | 2010 | Kavram Olympic Awards | Best Young Actress<ref>{{cite web|url=http://www.hurriyet.com.tr/kavram-olimpiyatlari-odul-toreni-14418867|title=Kavram Olimpiyatları ödül töreni|author=Hürriyet Haber|date=14 April 2010|publisher=}}</ref> | {{won}} |- | 2011 | Ayaklıgazete.com Awards | The Most Beautiful Actress<ref name="gecce magazine">{{cite web|title=Kivanç Tatlıtuğ ve Hazal Kaya birinci sırada!|url=https://gecce.com/haber/kivanc-tatlitug-ve-hazal-kaya-birinci-sirada-174787.html|publisher=gecce magazine|accessdate=30 September 2015|archivedate=2015-10-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151001170629/https://gecce.com/haber/kivanc-tatlitug-ve-hazal-kaya-birinci-sirada-174787.html}}</ref> | {{won}} |- | 2011 | Dizifilm.com Oscars | Best Drama Actress<ref name="dizi film">{{cite web|title=En İyi Drama Kadın Oyuncusu |url=http://forum.dizifilm.com/forum/showthread.php?t=116618|publisher=dizi film|accessdate=30 September 2015}}</ref> | {{won}} |- | 2011 | Gecce.com | Best Actress<ref>{{cite web|url=https://gecce.com/anket/sizce-bu-sezonun-en-basarili-kadin-oyuncusu-hangisiydi-745.html|title=Anket: Sizce bu sezonun en başarılı kadın oyuncusu hangisiydi?|work=gecce.com|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160206025101/https://gecce.com/anket/sizce-bu-sezonun-en-basarili-kadin-oyuncusu-hangisiydi-745.html|archivedate=6 February 2016|df=dmy-all}}</ref> | {{won}} |- | 2012 | Ayaklıgazete.com Awards | Best Actress in History Series<ref name="ayakligazete.com">{{cite web|url=http://www.ayakligazete.com/|title=Magazin haberleri anında Ayaklı Gazete`de|author=SiteNano Internet Works|work=AYAKLI GAZETE}}</ref> | {{nom}} |- | 2012 | Televizyondizisi.com Awards | Most Popular Actress<ref>{{cite web|url=http://www.televizyondizisi.com/2012-yilinin-en-populer-kadin-dizi-oyunucusu-kimdi/116063/25/|title=2012 Yılının En Popüler Kadın Dizi Oyuncusu kimdi?|work=Televizyon Dizisi|access-date=5 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170924142105/http://www.televizyondizisi.com/2012-yilinin-en-populer-kadin-dizi-oyunucusu-kimdi/116063/25/|archive-date=24 September 2017|dead-url=yes|df=dmy-all|accessdate=2019-03-13|archivedate=2017-09-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170924142105/http://www.televizyondizisi.com/2012-yilinin-en-populer-kadin-dizi-oyunucusu-kimdi/116063/25/}}</ref> | {{nom}} |- | 2012 | Sosyalmedya.cc Awards | Best Actress<ref>{{cite web |url=http://sosyalmedya.cc/magazin/anket/2012-en-iyi-kadin-oyunculari-anket/ |title=Archived copy |accessdate=2016-02-05 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140522072802/http://sosyalmedya.cc/magazin/anket/2012-en-iyi-kadin-oyunculari-anket/ |archivedate=22 May 2014 |df=dmy-all }}</ref> | {{won}} |- | 2012 | Eniyiyisec.com Awards | Best Actress<ref>{{cite web |url=http://eniyiyisec.com/2012-en-iyi-kadin-oyuncu-adaylari/ |title=Archived copy |accessdate=2016-02-05 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160125221924/http://eniyiyisec.com/2012-en-iyi-kadin-oyuncu-adaylari/ |archivedate=25 January 2016 |df=dmy-all }}</ref> | {{won}} |- | 2012 | Bakmoda.com Awards | Best Actress<ref>{{cite web|url=http://www.bakmoda.com/anket/2012-en-iyi-kadin-oyuncu-adaylari/|title=prize-survey.com|publisher=|access-date=5 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20130206103619/http://www.bakmoda.com/anket/2012-en-iyi-kadin-oyuncu-adaylari/|archive-date=6 February 2013|dead-url=yes|df=dmy-all|accessdate=2019-03-13|archivedate=2013-02-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130206103619/http://www.bakmoda.com/anket/2012-en-iyi-kadin-oyuncu-adaylari/}}</ref> | {{won}} |- | 2013 | Sayidaty Arab Journal | Best Turkish Female Star<ref name="sayidaty magazine">{{cite web|title=En İyi Türk Kadın Yıldızı|url=http://www.sayidaty.net/%D8%B5%D9%88%D9%91%D8%AA%D9%88%D8%A7-%D9%84%D9%84%D9%86%D8%AC%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B1%D9%83%D9%8A%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%81%D8%B6%D9%84#pd_a_6820860|publisher=sayidaty magazine|accessdate=30 September 2015|archivedate=2013-02-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130213005851/http://www.sayidaty.net/%D8%B5%D9%88%D9%91%D8%AA%D9%88%D8%A7-%D9%84%D9%84%D9%86%D8%AC%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B1%D9%83%D9%8A%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%81%D8%B6%D9%84#pd_a_6820860}}</ref> | {{won}} |- | 2013 | 2.Crystal Mouse Media Awards | Best Actress<ref>http://www.medyafaresi.com/m/kristalfare/index.php?op=oyver{{dead link|date=October 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | {{nom}} |- | 2013 | Gecce.com | Best Communicating Celebrity with Fans<ref>{{cite web|url=https://gecce.com/anket/sizce-fanlariyla-en-iyi-iletisim-kuran-unlu-kim?s=1|title=Anket: Sizce fanlarıyla en iyi iletişim kuran ünlü kim?|work=gecce.com|accessdate=2019-03-13|archivedate=2017-02-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170202052202/https://www.gecce.com/anket/sizce-fanlariyla-en-iyi-iletisim-kuran-unlu-kim?s=1}}</ref> | {{won}} |- | 2013 | MagaziMedya.com | Turkey's Most Beautiful Screen Face<ref>{{cite web|url=http://www.magazimedya.com/turkiyenin-en-guzel-ekran-yuzu-kim|title=Türkiye'nin en güzel ekran yüzü kim? - MagaziMedya.Com|work=MagaziMedya.Com|access-date=5 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160206025115/http://www.magazimedya.com/turkiyenin-en-guzel-ekran-yuzu-kim|archive-date=6 February 2016|dead-url=yes|df=dmy-all|accessdate=2019-03-13|archivedate=2016-02-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160206025115/http://www.magazimedya.com/turkiyenin-en-guzel-ekran-yuzu-kim}}</ref> | {{nom}} |- | 2013 | Gazete5.com | Best Actress<ref>{{cite web |url=http://www.gazete5.com/anket/en-iyi-kadin-oyuncu-255.htm |title=Archived copy |accessdate=2016-02-05 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130521164315/http://www.gazete5.com/anket/en-iyi-kadin-oyuncu-255.htm |archivedate=21 May 2013 |df=dmy-all }}</ref> | {{nom}} |- | 2013 | Sizcene.com Awards | The Most Beautiful TV Actress in Turkey<ref name="senin fikrin">{{cite web|title=Türkiye'nin En Güzel Bayan Dizi Oyuncusu|url=http://www.seninfikrin.com/showvotes.php|publisher=seninfikrin.com|accessdate=30 September 2015|archivedate=2021-04-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210411045833/http://www.seninfikrin.com/showvotes.php}}</ref> | {{won}} |- | 2013 | Magazincity.com Awards | Best Actress on TV<ref name="magazincity">{{cite web|title=En İyi Kadın Dizi Oyuncusu Hazal Kaya oldu|url=http://www.magazincity.com/en-iyi-kadin-dizi-oyuncusu-hazal-kaya-oldu/|publisher=magazincity|accessdate=30 September 2015|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151001192244/http://www.magazincity.com/en-iyi-kadin-dizi-oyuncusu-hazal-kaya-oldu/|archivedate=1 October 2015|df=dmy-all}}</ref> | {{won}} |- | 2013 | Politics Magazine Awards | TV Actress of the Year<ref>{{cite web |url=http://www.siyasetdergisi.com.tr/AnketSonuc/Yilin-Tv-Kadin-Oyuncusu/297 |title=Archived copy |accessdate=2016-02-05 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160126124545/http://www.siyasetdergisi.com.tr/AnketSonuc/Yilin-Tv-Kadin-Oyuncusu/297 |archivedate=26 January 2016 |df=dmy-all }}</ref> | {{nom}} |- | 2013 | YılınFenomeni.com | Phenomenon Actress of the Year<ref>{{Cite web |title=archive copy |url=http://www.yilinfenomeni.com/kategoriler.php |access-date=2019-03-13 |archive-date=2013-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102222540/http://www.yilinfenomeni.com/index.php |url-status=dead |accessdate=2019-03-13 |archivedate=2013-11-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131102222540/http://www.yilinfenomeni.com/index.php }}</ref> | {{nom}} |- | 2013 | OMÜ 3. Media Awards | Best Actress<ref>{{cite web|url=http://omumedyaodulleri.omu.edu.tr/index.php|title=OMÜ 3. Medya Ödülleri 2013|publisher=|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140220061626/http://omumedyaodulleri.omu.edu.tr/index.php|archivedate=20 February 2014|df=dmy-all}}</ref> | {{nom}} |- | 2014 | Ayaklıgazete.com Awards | Best Drama Actress<ref name="ayakligazete.com"/> | {{nom}} |- | 2014 | 2.Düzce University Media Awards | Best Actress<ref>{{cite web|url=http://medyaodulleri.duzce.edu.tr/Anket.aspx|title=Düzce Üniversitesi - Medya Ödülleri 2013|author=Çağatay AY|publisher=|access-date=5 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160206025155/http://medyaodulleri.duzce.edu.tr/Anket.aspx|archive-date=6 February 2016|dead-url=yes|df=dmy-all|accessdate=2019-03-13|archivedate=2016-02-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160206025155/http://medyaodulleri.duzce.edu.tr/Anket.aspx}}</ref> | {{nom}} |- | 2014 | 5.KTÜ Media Awards | The Most Admired Actress<ref>{{cite web|url=http://www.iekodulgecesi.com/|title=KTÜ 2015 Medya Ödülleri|work=İŞLETME VE EKONOMİ KULÜBÜ MEDYA ÖDÜLLERİ GECESİ|accessdate=2019-03-13|archivedate=2016-01-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160120211751/http://www.iekodulgecesi.com/}}</ref> | {{nom}} |- | 2014 | Bilgisefi.com | The Most Beautiful Actress in Turkey<ref>http://www.bilgisefi.com/2014/05/en-iyi-turk-kadn-oyuncu-ankeyi.html?m=1{{dead link|date=October 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | {{nom}} |- | 2014 | Gecce.com | The Most Beautiful Actress<ref>{{cite web|url=https://gecce.com/anket/en-guzel-oyuncu-kim?s=1|title=Anket: En güzel oyuncu kim?|work=gecce.com|accessdate=2019-03-13|archivedate=2017-02-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170202060808/https://www.gecce.com/anket/en-guzel-oyuncu-kim?s=1}}</ref> | {{nom}} |- | 2014 | Felsebiyat Journal Cinema Nominees | The Actress of the Year<ref>{{cite web|url=http://www.felsebiyatdergisi.com/anket-2014-y305l305nda-sineman305n-en-304yileri.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202001829/http://www.felsebiyatdergisi.com/anket-2014-y305l305nda-sineman305n-en-304yileri.html|dead-url=yes|archive-date=2017-02-02|title=Felse Biyat Dergisi|website=Felse Biyat Dergisi|accessdate=2019-03-13|archivedate=2017-02-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170202001829/http://www.felsebiyatdergisi.com/anket-2014-y305l305nda-sineman305n-en-304yileri.html}}</ref> | {{nom}} |- | 2014 | The Medal of Excellence for the Most Influential Figures in the World Awards | Medal of Excellence<ref name="ichaps">{{cite web|title=Winners of Medal of Excellence for the Most Influential Figures in the World 2014|url=http://www.ichaps.org/voting/medalofexcellence.php#.U_3WkcV_s4r/|publisher=ichaps|accessdate=30 September 2015|archivedate=2014-09-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140903053521/http://www.ichaps.org/voting/medalofexcellence.php#.U_3WkcV_s4r/}}</ref> | {{won}} |- | 2014 | Top 33 Of The Most Beautiful Women On TV Awards | The Breathtaking Women<ref name="summitrans.com">{{cite web|title=Most Beautiful Women In The World 2014|url=http://summitrans.com/bvct/dich/186/most-beautiful-women-in-the-world-2014.html|publisher=summitrans.com|accessdate=9 October 2015|archivedate=2018-02-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180208053139/http://summitrans.com/bvct/dich/186/most-beautiful-women-in-the-world-2014.html}}</ref> | {{won}} |- | 2015 | Gecce.com | The Most Beautiful Girl in series<ref>{{cite web|url=https://gecce.com/anket/dizilerin-en-seksi-en-guzel-kizi-kim?s=1|title=Anket: Dizilerin en seksi, en güzel kızı kim?|work=gecce.com|accessdate=2019-03-13|archivedate=2017-02-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170202055053/https://www.gecce.com/anket/dizilerin-en-seksi-en-guzel-kizi-kim?s=1}}</ref> | {{nom}} |- | 2015 | Lebanon Awards | Best Actress<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/lebanonidol/status/664916131262693376|title=Lebanon IdoL|work=Twitter}}</ref> | {{won}} |- | 2015 | TelevizyonDizisi.com Awards | Best Actress<ref>{{cite web|url=http://www.televizyondizisi.com/televizyondizisi-com-2015-en-iyi-kadin-oyuncu-kim/249901/25/|title=TelevizyonDizisi.com 2015 En İyi Kadın Oyuncu Kim?|work=Televizyon Dizisi|access-date=5 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170710111231/http://www.televizyondizisi.com/televizyondizisi-com-2015-en-iyi-kadin-oyuncu-kim/249901/25/|archive-date=10 July 2017|dead-url=yes|df=dmy-all|accessdate=2019-03-13|archivedate=2017-07-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170710111231/http://www.televizyondizisi.com/televizyondizisi-com-2015-en-iyi-kadin-oyuncu-kim/249901/25/}}</ref> | {{nom}} |- | 2015 | Marie Claire Turkey | The Most Favorite Actress<ref>{{cite web|url=https://www.poltio.com/qf/21533/dizilerdeki-en-favori-kadin-oyuncunuz-hangisi|title=Dizilerdeki en favori kadın oyuncunuz hangisi?|work=Poltio|accessdate=2019-03-13|archivedate=2016-01-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160129190312/https://www.poltio.com/qf/21533/dizilerdeki-en-favori-kadin-oyuncunuz-hangisi}}</ref> | {{nom}} |- | 2015 | Eurasia Best Awards | Best Actress<ref>http://avrasyaenleri.com/oy-ver/{{dead link|date=October 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | {{nom}} |- | 2016 | 7.KTÜ Media Awards | The Most Admired Actress<ref>{{cite web|url=http://www.iekodulgecesi.com/anket.php|title=BU YILIN MEDYATİKLERİNİ SEN SEÇ! - KTÜ İŞLETME VE EKONOMİ KULÜBÜ 7. MEDYA ÖDÜLLERİ|work=İŞLETME VE EKONOMİ KULÜBÜ MEDYA ÖDÜLLERİ GECESİ|accessdate=2019-03-13|archivedate=2016-01-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160120211828/http://www.iekodulgecesi.com/anket.php}}</ref> | {{nom}} |- | 2017 | Turkey Youth Awards | Best TV Actress<ref>{{cite web|url=http://www.turkiyegenclikodulleri.com/|title=Türkiye Gençlik Ödülleri|first=|last=HostAvrupa|website=www.turkiyegenclikodulleri.com}}</ref> | {{nom}} |} == قایناق‌لار == {{قایناق}} اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«[[:en:Hazal Kaya|Hazal Kaya]]»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر). {{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو | یازار =no | ویکی‌سؤزلوک =no | ویکی‌کیتاب =no | ویکی‌سؤز =no | ویکی‌قایناق =no | ویکی‌آمبار =Hazal Kaya | ویکی‌خبر =no | ویکی‌گیل =no | ویکی‌دولانما =no | ویکی‌بیلیم‌یورد =no }} [[بؤلمه:تورکیه‌لی قادین اویونچولار]] 4ycs0qrjllp7kefs8iw2q6ruj0ulvid 0 109079 1593697 1471480 2026-10-04T01:32:39Z PaulLim11 60533 Image 1593697 wikitext text/x-wiki {{شخص بیلگی قوتوسو |آد=ناتان فیلیون |شکیل=ناتان فیلیون |شکیل آدی=Nathan Fillion at San Diego Comic Con 2026-5.jpg |شکلین اولچوسو =260 |آیری آدلار = |قیسا بیلگی =[[دوبلور]] و [[اوْیونچو]]. |میللیت=[[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکالی]] |تحصیل = |دوْغوم تاریخ ={{Birth date and age|mf=yes|1971|3|27}} |دوْغوم یئر =[[ادمونتون]], [[Alberta]] |اؤلوم تاریخ = |اؤلوم یئر = |مزارلیقی= |اؤلوم سببی= |حیات یوْلداشی= |اۇشاقلاری= |ایمضا= | وب‌سایت = }} '''ناتان فیلیون''' ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]: Nathan Fillion) [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکالی]] [[دوبلور]] و [[اوْیونچو]]. ۲۷ مارس ۱۹۷۱ ‏ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب. 1993–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب. == اوْینادیغی فیلم‌لر == {| class="wikitable sortable" |- ! ایل !آدی !روْل ! class="unsortable" | نوت |- |1994 |''Strange and Rich'' |Walter Hoade | |- |1998 |''[[Saving Private Ryan]]'' |Pvt. James Frederick "Minnesota" Ryan | |- |1999 |''[[Blast from the Past (film)|Blast from the Past]]'' |Cliff | |- |2000 |''[[Dracula 2000]]'' |Father David | |- |2003 |''Water's Edge'' |Robert Graves | |- |2004 |''[[Outing Riley]]'' |Luke Riley | |- |2005 |''[[Serenity (2005 film)|Serenity]]'' |[[Malcolm Reynolds|Malcolm "Mal" Reynolds]] | |- |2006 |''[[Slither (2006 film)|Slither]]'' |Bill Pardy | |- |2007 |''[[White Noise: The Light]]'' |Abe Dale | |- |2007 |''[[Waitress (film)|Waitress]]'' |Dr. Jim Pomatter | |- |2008 |''[[Trucker (film)|Trucker]]'' |Runner | |- |2009 |''[[Wonder Woman (2009 film)|Wonder Woman]]'' |[[Steve Trevor]] | Voice<br/>Direct-to-DVD |- |2010 |''[[Super (2010 American film)|Super]]'' |The Holy Avenger | |- |2011 |''[[Green Lantern: Emerald Knights]]'' |[[Hal Jordan|Hal Jordan / Green Lantern]] | Voice<br/>Direct-to-DVD |- |2012 |''[[Justice League: Doom]]'' |Hal Jordan / Green Lantern |Voice<br/>Direct-to-DVD |- |2012 |''[[Much Ado About Nothing (2012 film)|Much Ado About Nothing]]'' |[[Dogberry]] | |- |2013 |''[[Monsters University]]'' |Johnny Worthington III |Voice |- |2013 |''[[Justice League: The Flashpoint Paradox]]'' |Hal Jordan / Green Lantern |Voice<br/>Direct-to-DVD |- |2013 |''[[Percy Jackson: Sea of Monsters]]'' |[[Hermes]] | |- |2014 |''[[Party Central]]'' |Johnny Worthington III |Voice<br/>Short فیلم |- |2014 |''[[Guardians of the Galaxy (film)|Guardians of the Galaxy]]'' |Alien Prisoner |Voice cameo |- |2015 |''[[Justice League: Throne of Atlantis]]'' |Hal Jordan / Green Lantern |Voice<br/>Direct-to-DVD |- |2015 |''[[Highway of Tears (film)|Highway of Tears]]'' |Narrator |Voice<br/>Documentary |- |2017 |''[[Guardians of the Galaxy Vol. 2]]''<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/SuperBroMovies/status/724639303473762305|title=SuperBro Movie News on Twitter|website=Twitter|access-date=2016-04-25|date=2016-04-25}}</ref> |[[Wonder Man|Simon Williams / Wonder Man]] |Deleted scene |- |2017 |''[[Cars 3]]'' |Sterling |Voice |- |2018 |''[[The Death of Superman (film)|The Death of Superman]]'' |Hal Jordan / Green Lantern |Voice<br/>Direct-to-DVD |- |2018 |''[[Henchmen (film)|Henchmen]]'' |Captain Superior |Voice |- |2018 |''[[Nomis (film)|Nomis]]'' | | Post-production |- |2019 |''[[Reign of the Supermen (film)|Reign of the Supermen]]'' |Hal Jordan / Green Lantern |Voice<br/>Direct-to-DVD |} {| class="wikitable sortable" |- ! ایل !آدی !روْل ! class="unsortable" | نوت |- |1993 |''[[Ordeal in the Arctic]]'' |Master Warrant Officer Tom Jardine |Television فیلم |- |1994–1997, 2007 |''[[One Life to Live]]'' |[[Joey Buchanan|Joey Riley Buchanan]] | |- |1996 |''[[Spin City]]'' |Guy |Uncredited<br>Episode: "A Star Is Born" |- |1997 |''Total Security'' |Troy Larson |Episode: "Das Bootie" |- |1998 |''[[Maggie Winters]]'' |Ronald |Episode: "Mama's Got a Brand New Bag" |- |1998–2001 |''[[Two Guys and a Girl]]'' |Johnny Donnelly |60 episodes |- |1999 |''{{sortname|The|Outer Limits|The Outer Limits (1995 TV series)}}'' |Michael Ryan |Episode: "[[Star Crossed (The Outer Limits)|Star Crossed]]" |- |2001 |''[[King of the Hill]]'' |Frisbee Guy (voice) |Episode: "Luanne Virgin 2.0" |- |2002 |''[[Pasadena (TV series)|Pasadena]]'' |Rev. Glenn Collins |3 episodes |- |2002–2003 |''[[Firefly (TV series)|Firefly]]'' |[[Malcolm Reynolds|Malcolm "Mal" Reynolds]] |Main role<br>14 episodes |- |2003 |''Alligator Point'' |Bill |Pilot |- |2003 |''[[Buffy the Vampire Slayer]]'' |[[Caleb (Buffy the Vampire Slayer)|Caleb]] |5 episodes |- |2003 |''[[Miss Match]]'' |Adam Logan |6 episodes |- |2004 |''Hollywood Division'' |Det. Tommy Garrett |Pilot |- |2005–2006 |''[[Justice League Unlimited]]'' |[[Vigilante (Greg Saunders)|Vigilante]] (voice) |3 episodes |- |2006 |''[[Lost (TV series)|Lost]]'' |Kevin Callis |Episode: "[[I Do (Lost)|I Do]]" |- |2007 |''[[Drive (2007 TV series)|Drive]]'' |Alex Tully |6 episodes |- |2007–2014 |''[[Robot Chicken]]'' |Various Voices |5 episodes |- |2007–2008 |''[[Desperate Housewives]]'' |[[Adam Mayfair|Dr. Adam Mayfair]] |12 episodes |- |2009–2016 |''[[Castle (TV series)|Castle]]'' |[[Richard Castle]] |Main role<br>173 episodes |- |2010–2018 |''{{sortname|The|Venture Bros.}}'' |Brown Widow (voice) |4 episodes |- |2012 |''[[American Dad!]]'' |Joel Larson, Liver, American Businessman Klaus (voices) |2 episodes |- |2013 |''[[Writers Guild of America Awards 2012]]'' |Himself (host) |Television special |- |2014–2015 |''[[Community (TV series)|Community]]'' |Bob Waite |2 episodes |- |2014–2016 |''[[Gravity Falls]]'' |Preston Northwest (voice)<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/DisneyChannelPR/status/464189913940779008|title=Disney Channel PR on Twitter|website=Twitter|date=2014-05-07}}</ref> |4 episodes |- |2015 |''[[The Big Bang Theory]]'' |Himself |Episode: "[[List of The Big Bang Theory episodes#Season 8 (2014–15)|The Comic Book Store Regeneration]]" |- |2015 |''[[Kroll Show]]'' |Mountie McMinniman |Episode: "[[Kroll Show#Episodes|Twins]]" |- |2015 |''[[Drunk History]]'' |[[Wernher von Braun]] |Episode: "Space" |- |2016 |''[[HarmonQuest]]'' |Tetter Spice |Episode: "Earthscar Village" |- |2016–2018 |''[[Modern Family]]'' |Rainer Shine |7 episodes |- |2017–2018 |''[[Santa Clarita Diet]]'' |Gary West |6 episodes |- |2017 |''[[Rick and Morty]]'' |Cornvelious Daniel (voice) |Episode: "[[The Rickshank Rickdemption]]" |- |2017 |''[[Brooklyn Nine-Nine]]'' |Mark Devereaux |Episode: "Serve & Protect" |- |2017–2018 |''[[Big Mouth (TV series)|Big Mouth]]'' |Nathan Fillion (voice) |5 episodes |- |2018 |''[[A Series of Unfortunate Events (TV series)|A Series of Unfortunate Events]]'' |Jacques Snicket |10 episodes<ref>{{cite web|url=https://www.tvinsider.com/237177/nathan-fillion-tony-hale-book-roles-on-a-series-of-unfortunate-events/|title=Nathan Fillion, Tony Hale Book on 'A Series of Unfortunate Events'|author=UPI|website=TV Insider|date=June 14, 2017|accessdate=June 14, 2017|archivedate=2018-08-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180814001557/https://www.tvinsider.com/237177/nathan-fillion-tony-hale-book-roles-on-a-series-of-unfortunate-events/}}</ref> |- |2018 |''[[American Housewife]]'' |Himself |2 episodes |- |2018–present |''[[The Rookie (TV series)|The Rookie]]'' |John Nolan |Main role<br>Also executive producer |} {| class="wikitable sortable" |- ! ایل !آدی !روْل ! class="unsortable" | نوت |- |2008 |''[[Dr. Horrible's Sing-Along Blog]]'' |[[Captain Hammer]] |Internet miniseries |- |2008 |''[[James Gunn's PG Porn]]'' |Chris |Episode: "Nailing Your Wife" |- |2011 |''{{sortname|The|Morning After|The Morning After (web series)}}'' |Himself |Episode: "1.173" |- |2011 |''[[The Guild (web series)|The Guild]]'' |Himself |Episode: "Revolving Doors" |- |2011 |''[[Husbands (TV series)|Husbands]]'' |Anchor |Episode: "[[List of Husbands episodes#Season 1: 2011|Being Britney!]]" |- |2012 |''[[Neil's Puppet Dreams]]'' |Dr. Mayfair |Episode: "Doctor's Office" |- |2015–2017 |''[[Con Man (web series)|Con Man]]'' |Jack Moore |17 episodes<br>Also executive producer |- |2018 |''[[Uncharted Live Action Fan Film]]'' |[[Nathan Drake (character)|Nathan Drake]] |Also producer |} {| class="wikitable sortable" |- ! ایل !آدی !روْل ! class="unsortable" | نوت |- |2005 |''[[Jade Empire]]'' |Gao the Lesser | |- |2007 |''[[Halo 3]]'' |Sergeant Reynolds | |- |2009 |''[[Halo 3: ODST]]'' |Gunnery Sergeant Buck | |- |2010 |''[[Halo: Reach]]'' |Gunnery Sergeant Buck | |- |2014 |''[[Family Guy: The Quest for Stuff]]'' |Himself | |- |2014 |''[[Destiny (video game)|Destiny]]'' |Cayde-6 <ref>{{cite video | آدی=Destiny - End Credits - IGN Video | url=http://www.ign.com/videos/2014/09/11/destiny-end-credits | work=IGN Video | date=2014-09-11 | accessdate=2014-12-04 | at=4:30 (Voice and Motion Performers) | title=archive copy | archivedate=2019-11-07 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20191107210247/https://www.ign.com/videos/2014/09/11/destiny-end-credits }}</ref> | |- |2015 |''[[Saints Row: Gat out of Hell]]'' |God | |- |2015 |''[[Destiny: The Taken King]]'' |Cayde-6 <ref>{{cite web |title = A Ridiculously In-Depth Interview with Destiny: The Taken King's Executive Producer |url = https://www.playboy.com/articles/a-ridiculously-in-depth-interview-with-destiny-the-taken-kings-executive |website = [[Playboy.com]] |date = 15 September 2015 |accessdate = 24 May 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160630113734/https://www.playboy.com/articles/a-ridiculously-in-depth-interview-with-destiny-the-taken-kings-executive |archive-date = June 30, 2016 |dead-url = yes |df = mdy-all |archivedate = 2016-06-30 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20160630113734/https://www.playboy.com/articles/a-ridiculously-in-depth-interview-with-destiny-the-taken-kings-executive }}</ref><ref>{{cite web | آدی = 12 Reasons Why 'The Taken King' Makes 'Destiny' Truly Great | url=https://www.forbes.com/sites/erikkain/2015/09/16/12-reasons-why-the-taken-king-makes-destiny-truly-great/ | website=[[Forbes.com]] | date=16 September 2015 | accessdate=24 May 2016}}</ref> | |- |2015 |''[[Halo 5: Guardians]]'' |Spartan Edward Buck |Also likeness and [[motion capture]] |- |2017 |''[[Destiny 2]]'' |Cayde-6 | |} {| class="wikitable sortable" |- ! ایل !آدی !روْل |- |2013 |''[[World War Z]]'' |Stanley McDonald |} {| class="wikitable sortable" |- ! ایل ! Nominated work ! Association ! Category ! Result ! class="unsortable" | Ref. |- |rowspan=2|1996 |rowspan=2|''[[One Life to Live]]'' |[[Daytime Emmy Award]] |[[Daytime Emmy Award for Outstanding Younger Actor in a Drama Series]] |{{nom}} |<ref name="1996 Nom">{{cite news|last=Richmond|first=Ray|title='Y&R' leads Emmy nominations|url=https://news.google.com/newspapers?id=m4JeAAAAIBAJ&sjid=BGINAAAAIBAJ&dq=23rd%20daytime%20emmy%20nomination&pg=1476%2C899834|location=[[Washington, Pennsylvania]]|accessdate=May 6, 2013|newspaper=[[Observer–Reporter]]|publisher=Observer Publishing Company|date=April 5, 1996|page=11}}</ref> |- |[[Soap Opera Digest Award]] |[[Soap Opera Digest Award|Soap Opera Digest Award for Outstanding Younger Leading Actor]] |{{nom}} |<ref>{{cite web|title=Soap Opera Digest Awards|url=https://www.imdb.com/event/ev0000616/1996|website=IMDB|accessdate=28 July 2016}}</ref> |- |2003 |''[[Firefly (TV series)|Firefly]]'' | [[Saturn Award]] |[[Saturn Award|Saturn Award for Cinescape Genre Face of the Future - Male]] |{{won}} |<ref>{{cite web|title=Academy of Science Fiction, Fantasy & Horror Films, USA|url=https://www.imdb.com/event/ev0000004/2003|website=IMDB|accessdate=28 July 2016}}</ref> |- |rowspan=3|2005 |rowspan=3|''[[Serenity (2005 film)|Serenity]]'' | [[SFX (magazine)|SFX Award]] |[[SFX (magazine)|SFX Award for Best Actor]] |{{won}} |<ref>{{cite web|title=SFX Awards, UK (2005)|url=https://www.imdb.com/event/ev0000604/2005|website=IMDB|accessdate=28 July 2016}}</ref> |- |[[Empire Awards]] |[[Empire Award for Best Newcomer]] |{{nom}} |<ref>{{cite web|url=http://www.empireonline.com/awards2006/winners/ |title=Best Newcomer |website=[[Empire (film magazine)|Empireonline.com]] |publisher=[[Bauer Consumer Media]] |year=2006 |accessdate=October 20, 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130616183501/http://www.empireonline.com/awards2006/winners/ |archivedate=June 16, 2013 |df=mdy }}</ref> |- |[[Online Film Critics Society|Online Film Critics Society Awards]] |[[Online Film Critics Society Award for Best Breakthrough Performance]] |{{nom}} |<ref>{{cite web|title=Online Film Critics Society Awards|url=https://www.imdb.com/event/ev0000511/2006|website=IMDB|accessdate=28 July 2016}}</ref> |- |rowspan=2|2007 |''[[Desperate Housewives]]'' |[[Screen Actors Guild Award]] |[[Screen Actors Guild Award for Outstanding Performance by an Ensemble in a Comedy Series]] |{{nom}} |<ref>{{cite web|title=14th Annual Screen Actors Guild Awards|url=http://www.sagawards.org/awards/nominees-and-recipients/14th-annual-screen-actors-guild-awards|website=Screen Actors Guild Awards|accessdate=28 July 2016}}</ref> |- |''[[Waitress (film)|Waitress]]'' |[[Alliance of Women Film Journalists#EDA Award|EDA Award]] |EDA Award for Best Seduction {{small|(with [[Keri Russell]])}} |{{nom}} |<ref>{{cite web|title=2007 EDA Award Nominees|url=http://awfj.org/blog/2007/12/11/nominations-for-2007-eda-awards/|website=Alliance of Women Film Journalists|accessdate=28 July 2016}}</ref> |- |rowspan=2|2009 |''[[Dr. Horrible's Sing-Along Blog]]'' |[[Streamy Awards]] |Best Male Actor in a Comedy Web Series |{{nom}} |<ref>{{cite web|title=1st Annual Winners & Nominees|url=http://www.streamys.org/nominees-winners/2009-nominees/|website=Streamy Awards|accessdate=28 July 2016}}</ref> |- |''[[Castle (TV series)|Castle]]'' |[[Satellite Awards]] |[[Satellite Award for Best Actor – Television Series Drama]] |{{nom}} |<ref>{{cite web|title=2009 Nominees and Winners|url=http://www.pressacademy.com/award_cat/2009/|website=International Press Academy|accessdate=28 July 2016}}</ref> |- |2010 |''[[PG Porn]]'' |Streamy Awards |[[Streamy Awards|Streamy Awards for Best Guest Star in a Web Series]] |{{nom}} |<ref>{{cite web|title=2nd Annual Winners & Nominees|url=http://www.streamys.org/nominees-winners/2010-nominees/|website=Streamy Awards|accessdate=28 July 2016}}</ref> |- |rowspan=2|2011 |rowspan=1|''Castle'' |[[TV Guide Award]] |[[TV Guide Award|TV Guide Award for Favorite Couple Who Should Get Together]] {{small|(with [[Stana Katic]])}} |{{won}} |<ref>{{cite web|title=TV Guide Awards|url=https://www.imdb.com/event/ev0000664/2011|website=IMDB|accessdate=28 July 2016}}</ref> |- |''[[Green Lantern: Emerald Knights]]'' |Behind the Voice Actors Award |Behind the Voice Actors Award for Best Male Vocal Performance in a TV Special/Direct-to-DVD آدی of Theatrical Short |{{nom}} |<ref>{{cite web|title=2011 BTVA Voice Acting Awards|url=http://www.behindthevoiceactors.com/btva-awards/2011/other/|website=Behind the Voice Actors|accessdate=28 July 2016}}</ref> |- |rowspan=2|2012 |rowspan=9|''Castle'' |TV Guide Award |[[TV Guide Award|TV Guide Award for Favorite TV Couple]] {{small|(with [[Stana Katic]])}} |{{won}} |<ref>{{cite web|title=TV Guide Awards (2012)|url=https://www.imdb.com/event/ev0000664/2012|website=IMDB|accessdate=28 July 2016}}</ref> |- |[[People's Choice Award]] |[[People's Choice Award|People's Choice Award for Favorite TV Drama Actor]] |{{won}} |<ref name="pca2012">{{cite web|url=http://www.peopleschoice.com/pca/awards/nominees/?year=2012|title=People's Choice Awards 2012 Nominees & Winners|publisher=[[People's Choice Awards]]|author=|language=|date=|accessdate=2016-07-28}}</ref> |- |rowspan=2|2013 |TV Guide Award |TV Guide Award for Favorite TV Couple {{small|(with [[Stana Katic]])}} |{{won}} |<ref>{{cite web|title=TV Guide Awards (2013)|url=https://www.imdb.com/event/ev0000664/2013|website=IMDB|accessdate=28 July 2016}}</ref> |- |People's Choice Award |[[People's Choice Award|People's Choice Award for Favorite Dramatic TV Actor]] |{{won}} |<ref name="pca2013">{{cite web|url=http://www.peopleschoice.com/pca/awards/nominees/?year=2013|title=People's Choice Awards 2013 Nominees & Winners|publisher=[[People's Choice Awards]]|author=|language=|date=|accessdate=2016-07-28}}</ref> |- |rowspan=2|2014 |TV Guide Award |[[TV Guide Award|TV Guide Award for Favorite Actor]] |{{nom}} |<ref>{{cite web|title=TV Guide Awards|url=https://www.imdb.com/event/ev0000664/|website=IMDB|accessdate=28 July 2016}}</ref> |- |People's Choice Award |[[People's Choice Award|People's Choice Award for Favorite On-Screen Chemistry]] {{small|(with [[Stana Katic]])}} |{{nom}} |<ref name="pca2014">{{cite web|url=http://www.peopleschoice.com/pca/awards/nominees/?year=2014|title=People's Choice Awards 2014 Nominees & Winners|publisher=[[People's Choice Awards]]|author=|language=|date=|accessdate=2016-07-28}}</ref> |- |rowspan=2|2015 |People's Choice Award |[[People's Choice Award|People's Choice Award for Favorite Crime Drama TV Actor]] |{{won}} |<ref name="pca2015">{{cite web|url=http://www.peopleschoice.com/pca/awards/nominees/?year=2015|title=People's Choice Awards 2015 Nominees & Winners|publisher=[[People's Choice Awards]]|author=|language=|date=|accessdate=2016-07-28}}</ref> |- |People's Choice Award |[[People's Choice Award|People's Choice Award for Favorite TV Duo]] {{small|(with [[Stana Katic]])}} |{{nom}} |<ref name="pca2015" /> |- |2016 |People's Choice Award |[[42nd People's Choice Awards|People's Choice Award for Favorite Crime Drama TV Actor]] |{{won}} |<ref name="pca2016">{{cite web|url=http://www.peopleschoice.com/pca/awards/nominees/?year=2016|title=People's Choice Awards 2016 Nominees & Winners|publisher=[[People's Choice Awards]]|author=|language=|date=|accessdate=2016-07-28}}</ref> |} == قایناق‌لار == {{قایناق}} اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«[[:en:Nathan Fillion|Nathan Fillion]]»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر). {{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو | یازار =no | ویکی‌سؤزلوک =no | ویکی‌کیتاب =no | ویکی‌سؤز =no | ویکی‌قایناق =no | ویکی‌آمبار =Nathan Fillion | ویکی‌خبر =no | ویکی‌گیل =no | ویکی‌دولانما =no | ویکی‌بیلیم‌یورد =no }} == گؤرونتولر == <gallery mode="packed-hover" heights="320"> File:Nathan_Fillion_at_Paleyfest_2012.jpg File:Nathan_Fillion_by_Gage_Skidmore_2.jpg </gallery> [[بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار]] qklgct1neyz48elehstdrr0ss6r07h9 0 255613 1593694 1593167 2026-10-03T22:45:27Z InternetArchiveBot 27960 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1593694 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = | partof = the [[سوریه ایچ ساواشی]], [[ترروریسم‌له موباریزه]], [[Spillover of the Syrian Civil War]], [[Iraqi Civil War (2014–present)]], [[Libyan Civil War (2014–present)]], [[بوکو حرام آیاقلانماسی]], [[قوزئی قافقازدا چاتیشمالار]], [[Moro conflict]], and [[سینا آیاقلانماسی]] | image = [[File:2014 military intervention against ISIS collage.png|300px]]<br>[[File:Syrian, Iraqi, and Lebanese insurgencies.svg|300px]] | caption = '''Top:''' Two U.S.Air Force [[McDonnell Douglas F-15E Strike Eagle|F-15E Strike Eagle]] aircraft flying over northern Iraq.<br> '''Left:''' [[اف ۲۲ رپتور لاکهید مارتین]] refueling before a strike in Syria.<br> '''Right:''' [[Peshmerga]] [[special forces]] gathered near Syria.<br> '''Middle:''' An American [[McDonnell Douglas F/A-18 Hornet|F/A-18C Hornet]] aboard {{USS|George H.W. Bush|CVN-77|6}} prior to the launch of operations over Iraq.<br> '''Bottom:''' Map of the situation in Iraq, Syria and Lebanon<br>as of 26 April 2018.<br> [[Template:Syrian, Iraqi, and Lebanese insurgencies detailed map|Map of the current military situation in Iraq, Syria, and Lebanon]]<br>[[Template:Libyan Civil War detailed map|Map of the current military situation in Libya]]<br>[[Template:Nigerian insurgency detailed map|Map of the current military situation in Nigeria]]<br>[[Template:Sinai insurgency detailed map|Map of the current military situation in Sinai]]<br>[[Template:Yemeni Civil War detailed map|Map of the current military situation in Yemen]] | date = 13 June 2014 – present<br>({{Age in years, months, weeks and days|month1=6|day1=13|year1=2014}}) | place = [[عراق]], [[سوریه]], [[لیبی]], [[نیجریه]], [[افغانیستان]], the [[North Caucasus]] and [[گونئی دوغو آسیا]]<!--action is only for those seven countries in this broad article--> | result = | status = Ongoing * Airstrikes on ISIL and al-Qaeda positions in Iraq, Syria, [[February 2015 Egyptian airstrikes in Libya|Libya]], [[بوکو حرام آیاقلانماسی]] and Afghanistan* Multinational humanitarian efforts * Arming and supporting local ground forces * Millions of civilians in Iraq and Syria flee their homes sparking a refugee crisis * Terrorist attacks in Paris ([[January 2015 Île-de-France attacks|Jan 2015]] and [[پاریس ترور حمله‌لری (نووامبر ۲۰۱۵)]]), Brussels ([[2016 Brussels bombings|Mar 2016]]) [[List of terrorist incidents linked to ISIL|and many other places]] * Thousands of civilians executed by ISIL forces in Iraq and Syria * ISIL controlled around 50% of Syria by late May 2015<ref>{{cite web|url=http://www.bustle.com/articles/84870-isis-controls-over-50-of-syria-after-seizing-the-historic-city-of-palmyra|title=Bustle|publisher=Bustle|accessdate=23 June 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://europe.newsweek.com/isis-controls-over-50-syria-after-palmyra-victory-327604|title=Isis controls over 50% of Syria after taking Palmyra|date=21 May 2015|work=Newsweek|accessdate=23 June 2015}}</ref> * ISIL controlled around 30% of Iraq at its peak in 2013<ref>{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/news/2017/04/isil-controls-percent-iraq-170411162419697.html|title=ISIL now controls 'less than 6 percent of Iraq'|date=12 April 2017|work=Al-Jazeera|accessdate=12 November 2017}}</ref>* Emergence of independently-governed Kurdish regions. * ISIL lost all of its territory in Libya<ref>{{cite web|url=http://www.middle-east-online.com/english/?id=80804|title=As Caliphate Shrinks, ISIS Expected to Head for the Hills|date=12 January 2017|work=Middle East Online|accessdate=14 January 2017|archivedate=2017-10-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171010084220/http://www.middle-east-online.com/english/?id=80804}}</ref><ref name="moves to desert valleys">{{cite web|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=46782:islamic-state-moves-to-libyas-desert-valleys-after-sirte-defeat&catid=49:National%20Security&Itemid=115|title=Islamic State moves to Libya's desert valleys after Sirte defeat - defenceWeb|first=Kim|last=Helfrich|publisher=}}</ref> * Boko Haram loses territory, insurgency continues<ref>{{cite web|url=http://leadership.ng/columns/573818/boko-haram-war-not-yet-over|title=Boko Haram War Not Yet Over|date=24 February 2017|work=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]|accessdate=24 February 2017|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170224105023/http://leadership.ng/columns/573818/boko-haram-war-not-yet-over|archivedate=24 February 2017|df=dmy-all}}</ref> * ISIL controlled 5.67% of Syria's land by November 2017<ref name="ISIS now controls less than 8% of Syrian territory – Russian General Staff">{{cite web|url=http://www.syriahr.com/en/?p=78352|title=The regime forces impose their control over about 100 thousand square km of the area of the Syrian territory and the last fighting against the "Islamic State" organization rages8 in Deir Ezzor|work=SOHR|accessdate=12 November 2017}}</ref> and around 3% of Iraq by October 2017<ref>{{cite news|url=http://www.foxnews.com/world/2017/10/25/what-comes-after-raqqa-for-isis.html|title=What comes after Raqqa for ISIS?|first1=Lucas|last1=Tomlinson|first2=Jennifer|last2=Griffin|publisher=Fox News|access-date=2018-09-29|archivedate=2018-09-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180926140909/http://www.foxnews.com/world/2017/10/25/what-comes-after-raqqa-for-isis.html}}</ref> * ISIL loses all territory in Iraq and most territory in Syria in December 2017.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-42291985|title=Iraq declares war with Islamic State is over|first1=Sebastian|last1=Usher|publisher=BBC}}</ref> | combatant1 = <small>'''Intervening in Syria and Iraq:'''</small><br> [[File:Seal of Combined Joint Task Force – Operation Inherent Resolve.svg|23px]] '''[[Combined Joint Task Force&nbsp;– Operation Inherent Resolve|CJTF–OIR]]'''<br> '''{{بایراق|آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|size=22px}}''' <small>(also [[Derna campaign (2014–15)#U.S. airstrike|intervening in Libya]] and [[بوکو حرام آیاقلانماسی]])</small><ref name="usairstrike"/><br> {{بایراق|استرالیا|size=22px}}<ref>{{cite web|url=https://news.yahoo.com/australia-says-deploying-warplanes-join-iraq-campaign-171750273.html|title=Australia says it is deploying warplanes to join Iraq campaign|publisher=Yahoo|work=The Daily Telegraph|date=22 September 2014|accessdate=22 September 2014}}</ref><ref name="abc.net.au">{{cite news|last=Om|first=Jason|url=http://www.abc.net.au/lateline/content/2015/s4309514.htm|title=Federal Cabinet gives go ahead to RAAF air strikes on Islamic State in Syria|work=ABC News|date=9 September 2015|accessdate=10 October 2015}}</ref><br> {{بایراق|کانادا|size=22px}} <small>(2014–17)</small><ref name="ExtensionCAD">{{cite web|title=Minister Sajjan Announces Extension of Canada's Contribution to the Global Coalition against Da'esh|url=https://www.canada.ca/en/department-national-defence/news/2017/03/minister_sajjan_announcesextensionofcanadascontributiontotheglob.html|website=National Defence|publisher=National Defence / Canadian Armed Forces|accessdate=1 May 2017}}</ref><br> {{بایراق|بلژیک|size=22px}} <small>(2014–17)</small><ref>{{cite web|title=Battling Dutch, Belgium prepare to send forces |publisher=MSN |url=http://arabia.msn.com/news/middle-east/4185906/battling-dutch-belgium-prepare-send-f/ |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140929184807/http://arabia.msn.com/news/middle-east/4185906/battling-dutch-belgium-prepare-send-f/ |archivedate=29 September 2014 }}</ref><br> {{بایراق|دانمارک|size=22px}}<ref>{{cite news|newspaper=The Huffington Post |title=Denmark, Isis |date=9 September 2014 |url=http://www.huffingtonpost.com/2014/09/26/denmark-isis_n_5887230.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140927101631/http://www.huffingtonpost.com/2014/09/26/denmark-isis_n_5887230.html |dead-url=yes |archive-date=27 September 2014 |df= }}</ref><ref name="thelocal.se">{{cite web |place=[[سوئد]] |url=http://www.thelocal.se/20140815/sweden-rejects-military-support-to-iraq |title=Sweden rejects calls for military support to Iraq |work=The Local |date=18 August 2014 |accessdate=18 August 2014}}</ref><ref>{{cite web|author1=KrigerenDK|title=Chief for Jægerkorpset: We will likely be fighting house to house in Iraq and Syria|url=http://krigeren.dk/chef-jaegerkorpset-vi-kan-komme-bykamp-irak-syrien/|website=KrigerenDK|accessdate=8 May 2017|language=Danish|date=20 March 2017}}</ref><br> {{بایراق|سوئد|size=22px}}<ref>{{cite news|newspaper=Radio Sweden|title=Sweden to increase support in fight against ISIS|date=21 July 2016|url=http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=2054&artikel=6479322}}</ref><br> {{بایراق|فرانسه|size=22px}}<ref>{{cite web|title=Islamic State: France ready to launch Iraq air strikes|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-29255711|publisher=BBC|accessdate=18 September 2014|date=18 September 2014}}</ref><ref name=guardian19sept>{{cite web|title=France bombs Isis depot in Iraq|url=https://www.theguardian.com/world/2014/sep/19/france-bombs-isis-depot-iraq-islamic-state|work=The Guardian|accessdate=19 September 2014|date=21 September 2014}}</ref><br> {{بایراق|آلمان|size=22px}}<ref name="BBC">{{cite news|newspaper=BBC News|title=Syria conflict: German MPs vote for anti-IS military mission|date=4 December 2015|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-35002733}}</ref><ref name="theguardian">{{cite news|newspaper=theguardian|title=Germany joins anti-Isis military campaign|date=4 December 2015|url=https://www.theguardian.com/world/2015/dec/04/germany-joins-anti-isis-military-campaign}}</ref><ref name="Deutsche Welle">{{cite news|newspaper=Deutsche Welle|title=German parliament approves anti-IS Bundeswehr mission in Syria|date=4 December 2015|url=http://www.dw.com/en/german-parliament-approves-anti-is-bundeswehr-mission-in-syria/a-18894897}}</ref><br> {{بایراق|ایتالیا|size=22px}}<ref>{{cite web|url=http://www.ilfattoquotidiano.it/premium/articoli/silenzio-si-combatte-la-centuria-italiana-sui-fronti-anti-isis/|title=Isis, la guerra segreta dell'Italia: forze speciali in Libia e Iraq. Ma il Parlamento è all'oscuro di tutto - Il Fatto Quotidiano|publisher=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://notizie.tiscali.it/esteri/articoli/italia-guerra-isis-iraq-libia/|title=Anche l'Italia fa la guerra all'Isis: missioni segrete dei nostri soldati in Iraq e Libia|publisher=}}</ref><br> {{بایراق|نوروژ|size=22px}}<small>(2014–)</small><ref>https://www.regjeringen.no/en/aktuelt/norway-adjusts-its-contribution-to-the-counter-isil-coalition-in-iraq/id2541787/</ref><br> {{بایراق|تورکیه|size=22px}} <small>(2014–17)</small><ref>{{cite web|title=Turkey trains Kurdish peshmerga forces in fight against ISIL|url=http://www.worldbulletin.net/world/149002/turkey-trains-kurdish-peshmerga-forces-in-fight-against-isil|website=world bulletin.net|accessdate=23 November 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-33646314|title=Turkey bombs Islamic State targets in Syria|work=BBC News|accessdate=24 July 2015|date=24 July 2015}}</ref><br> {{بایراق|هولند|size=22px}}<ref>{{cite news|url=https://news.yahoo.com/dutch-send-fighter-jets-strike-iraq-175537161.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140925004130/http://news.yahoo.com/dutch-send-fighter-jets-strike-iraq-175537161.html |dead-url=yes |archive-date=25 September 2014 |title=Dutch send fighter jets to strike Iraq |publisher=Yahoo |df= }}</ref><ref name="uk.reuters.com">{{cite news|url=http://uk.reuters.com/article/2014/08/15/uk-iraq-security-britain-idUKKBN0GF0L120140815|title=Britain ready to supply Kurds with arms|publisher=Reuters|accessdate=18 August 2014|first=Sarah|last=Young|date=15 August 2014|archive-date=2015-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20150713102844/http://uk.reuters.com/article/2014/08/15/uk-iraq-security-britain-idUKKBN0GF0L120140815|url-status=dead|archivedate=2015-07-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150713102844/http://uk.reuters.com/article/2014/08/15/uk-iraq-security-britain-idUKKBN0GF0L120140815}}</ref><br> {{بایراق|اوردون|size=22px}}<ref name="i24 News">{{cite news|title=Jordan carries out air strikes in Iraq, killing 55 IS militants |url=http://www.i24news.tv/en/news/international/middle-east/60008-150204-king-abdullah-lands-in-jordan-following-murder-of-pilot |accessdate=4 February 2015 |work=i24 News |agency=i24 News |date=4 February 2015 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150206072946/http://www.i24news.tv/en/news/international/middle-east/60008-150204-king-abdullah-lands-in-jordan-following-murder-of-pilot |archivedate=6 February 2015 |df= }}</ref><br> {{بایراق|مراکش|size=22px}} <small>(2014–16)</small><ref name="NYTMO">Morocco is the latest Arab nation to respond to an American appeal for more firepower, sending several F-16s to the fight [https://www.nytimes.com/2014/11/27/us/us-adds-air-power-but-isis-presents-elusive-target.html]</ref><ref name="DAILYMO">Morocco is to send F-16s to attack the militants under the US-led operation [http://www.dailymail.co.uk/news/article-2852247/A-10-Warthogs-Reaper-drones-called-blast-ISIS-skies-U-S-Air-Force-s-feared-ground-attack-planes-strike-militant-targets-days.html#ixzz3KPxTeLlu]</ref><ref name="WTMO">Officials said the North African kingdom has agreed to join the U.S.-led coalition air strikes against ISIL positions in Iraq and Syria.[https://web.archive.org/web/20141215051129/http://www.worldtribune.com/2014/12/12/morocco-f-16s-join-u-s-anti-isil-coalition/]</ref><ref name="Morocco World News">{{cite web|url=http://www.moroccoworldnews.com/2014/12/146456/moroccan-f-16-carry-out-airstrikes-against-isis/|title=Moroccan F-16 Carry Out Airstrikes Against ISIS|work=Morocco World News}}</ref><br>{{بایراق|ایسپانیا|size=22px}}<ref>{{Cite news|newspaper=republica.com|title=Daesh amenaza a España con más atentados si no deja la coalición internacional|accessdate=23 August 2017|url=https://www.republica.com/2017/08/23/estado-islamico-amenaza-a-espana-con-mas-ataques-si-no-deja-la-coalicion-internacional/amp/|archive-date=2019-01-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190117191319/https://www.republica.com/2017/08/23/estado-islamico-amenaza-a-espana-con-mas-ataques-si-no-deja-la-coalicion-internacional/amp/|url-status=dead|archivedate=2019-01-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190117191319/https://www.republica.com/2017/08/23/estado-islamico-amenaza-a-espana-con-mas-ataques-si-no-deja-la-coalicion-internacional/amp/}}</ref><br> {{بایراق|بؤیوک بریتانیا|size=22px}}<ref name="ReferenceB">{{cite news|newspaper=BBC News|title=RAF jets sent on Iraqi combat mission|accessdate=21 October 2014|date=27 September 2014|url=https://www.bbc.com/news/uk-29393379}}</ref><ref name="ReferenceA">{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-33562420|title=Syria air strikes conducted by UK military pilots|publisher=BBC News|accessdate=24 July 2015|date=17 July 2015}}</ref><ref name="Ministry of Defence">{{cite web|url=https://www.gov.uk/government/news/uk-troops-to-train-moderate-syrian-opposition|title=UK troops to train moderate Syrian opposition|publisher=Ministry of Defence|date=26 March 2015}}</ref> ---- {{بایراق|ایران|size=22px}}<ref name="bi1"/> ---- <small>'''Intervening in Syria only:'''</small> * {{بایراق|روسیه|size=22px}} * {{بایراق|عربیستان|size=22px}} <small>(2014–16)</small> * {{بایراق|بحرئین|size=22px}} <small>(2014–16)</small> * {{بایراق|ایمارات|size=22px}} <small>(2014–16)</small> ---- <small>'''Support:'''</small> {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Military aid:</small> |{{بایراق|آلبانی|size=22px}}<ref name="Besar Likmeta">{{cite news|url=http://www.balkaninsight.com/en/article/albania-starts-delivery-of-weapons-to-iraqi-kurds|title=Albania Starts Shifting Weapons to Iraqi Kurds|first=Besar|last=Likmeta|work=Balkan Insight|date=27 August 2014}}</ref> |{{بایراق|بوسنی و هرزقووین|size=22px}}<ref name="Armed Forces of Bosnia and Heregovina will donate 15 million bullets to Iraq.">{{cite web|last1=Klix.ba|title=BiH će Iraku donirati više od 15 miliona metaka za borbu protiv IDIL-a|url=http://www.klix.ba/vijesti/bih/bih-ce-iraku-donirati-vise-od-15-miliona-metaka-za-borbu-protiv-idil-a/141128081|website=klix.ba''(In Bosnian)''|accessdate=6 January 2015|location=Bosnia and Herzegovina}}</ref> |{{بایراق|رومانی|size=22px}} |{{بایراق|بولغاریستان|size=22px}}<ref name="autogeneratedlv">{{cite web|url=http://dnes.dir.bg/news/armia-%D0%92elizar-%D0%A8alamanov-17428509|title=До 2020 година 1.8 млрд. лв. ще бъдат вложени в армията|trans-title=1.8 bln. lv will be invested in the military by 2020|publisher=Dir|language=bg|date=20 September 2014|accessdate=20 September 2014|place=[[بولغاریستان]]|quote=Shalamanov does not consider the conflict in Ukraine to be the only short-term threat for Bulgarian national security, which is why '''our country is sending armaments to the opponents of Islamic State'''... According to him, the events in northern Iraq and Syria represent a growing risk that threatens our national interests.}}</ref> |{{بایراق|کروواسی|size=22px}}<ref name="jutarnji1">{{cite news|title=Hrvatska u borbi protiv islamista: Na zahtjev SAD-a šaljemo oružje za iračku vojsku|url=http://www.jutarnji.hr/hrvatska-u-borbi-protiv-islamista-na-zahtjev-sad-a-saljemo-oruzje-za-iracku-vojsku/1214692/|newspaper=Jutarnji list|date=21 August 2014|accessdate=22 August 2014|language=hr|place=[[کروواسی]]|archive-date=2016-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413041814/http://www.jutarnji.hr/hrvatska-u-borbi-protiv-islamista-na-zahtjev-sad-a-saljemo-oruzje-za-iracku-vojsku/1214692/|url-status=dead}}</ref> |{{بایراق|قیبریس جومهوریتی|size=22px}}<ref name="reuters1">{{cite news|title=Cyprus says facilities at France's disposal to fight Islamic State|url=https://www.reuters.com/article/2015/11/19/us-cyprus-france-isis-idUSKCN0T81M420151119#5joMjYXOt828hLDV.97|date=19 November 2015|accessdate=20 November 2015|place=[[قیبریس جومهوریتی]]|archive-date=2015-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20151122024125/http://www.reuters.com/article/2015/11/19/us-cyprus-france-isis-idUSKCN0T81M420151119#5joMjYXOt828hLDV.97|url-status=dead}}</ref> |{{بایراق|چک جومهوریتی|size=22px}}<ref name=WP_coalition_list>{{cite news|title=What the 60-plus members of the anti-Islamic State coalition are doing|url=https://www.washingtonpost.com/news/checkpoint/wp/2014/09/25/what-the-60-members-of-the-anti-islamic-state-coalition-are-doing/|newspaper=Washington Post|date=22 September 2014|place=US|first=Sebastian|last=Payne}}</ref> |{{بایراق|ایستونی|size=22px}}<ref name=WP_coalition_list /> |{{بایراق|کانادا|size=22px}}<ref name=WP_coalition_list /> |{{بایراق|یونان|size=22px}}<ref name="Greek Reporter">{{cite web|work=Greek Reporter|date=25 September 2014|url=http://greece.greekreporter.com/2014/09/25/greece-brings-war-against-the-islamic-state/|title=Greece Brings War Against the Islamic State}}</ref> |{{بایراق|ماجاریستان|size=22px}}<ref name=WP_coalition_list /> |{{بایراق|هیندوستان|size=22px}}<ref>https://thewire.in/159513/india-offered-military-assistance-iraq-fight-isis-iraqi-ambassador/</ref> |{{بایراق|ایتالیا|size=22px}}<ref name="corriere1">{{cite web|url=http://www.corriere.it/esteri/15_ottobre_05/italia-bombardera-l-isis-iraq-61fd0934-6ba2-11e5-9423-d78dd1862fd7.shtml|title=L'Italia pronta a bombardare Isis in Iraq. La Difesa: ipotesi da valutare|work=Corriere della Sera|accessdate=10 October 2015}}</ref><ref name="huffingtonpost1">{{cite web|url=http://www.huffingtonpost.it/2015/10/06/italia-bombardera-isis-iraq_n_8248978.html|title=Isis, Corriere della Sera: "Italia bombarderà lo State islamico in Iraq". Difesa: "Solo ipotesi"|work=L'Huffington Post|accessdate=10 October 2015}}</ref> |{{بایراق|کویت|size=22px}}<ref name="aljazeera1">{{cite news|title=UAE 'pulls out' of coalition air strikes against ISIL|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/uae-pulls-coalition-air-strikes-isil-150204165342698.html|accessdate=4 February 2015|work=Al Jazeera English|agency=Al Jazeera|date=4 February 2015}}</ref> |{{بایراق|لوبنان|size=22px}}<ref name=WP_coalition_list /> |{{بایراق|ناتو|size=22px}} |{{بایراق|پاکیستان|size=22px}}<ref>{{cite news | url=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/pakistan-isis-shrine-bombing-attack-terrorist-killings-latest-sehwan-sufi-shrine-death-toll-taliban-a7585901.html | title=Pakistan 'kills 100 terrorists' in crackdown after Isis shrine bombing | date=17 February 2017 | newspaper=The Independent | first=Lizzie | last=Dearden | accessdate=4 May 2018 }}</ref> |{{بایراق|فیلیپین|size=22px}} |{{بایراق|سنقاپور|size=22px}}<ref name="channelnewsasia1">{{cite news|title=Singapore will join coalition against Islamic State|url=http://www.channelnewsasia.com/news/singapore/singapore-to-join/1450248.html?cid=FBSG|archive-url=https://web.archive.org/web/20141104112347/http://www.channelnewsasia.com/news/singapore/singapore-to-join/1450248.html?cid=FBSG|dead-url=yes|archive-date=4 November 2014|newspaper=Channel NewsAsia|date=3 November 2014|accessdate=4 November 2014|place=[[سنقاپور]]|archivedate=2014-11-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141104112347/http://www.channelnewsasia.com/news/singapore/singapore-to-join/1450248.html?cid=FBSG}}</ref> |Unnamed Middle Eastern countries<ref name="online.wsj.com">{{cite news|first=Dion|last=Nissenbaum|url=https://online.wsj.com/articles/u-s-military-shifts-to-helping-kurds-fight-back-1408063147|title=US Military Shifts to Helping Kurds Fight Back|work=The Wall Street Journal|date=14 August 2014|accessdate=18 August 2014}}</ref> |Unnamed Eastern European countries<ref name="online.wsj.com"/><ref name="weaver1">{{cite web|first=Matthew|last=Weaver|url=https://www.theguardian.com/world/middle-east-live/live/2014/aug/15/iraq-crisis-britain-ready-to-arm-kurds-as-eu-meets-live-updates#block-53ee11b7e4b06c461acbb568|title=Iraq crisis: EU backs plans by member states to arm Kurd fighters|work=The Guardian|date=14 August 2014|accessdate=18 August 2014}}</ref>}} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Humanitarian aid:</small> |{{بایراق|اوروپا بیرلیگی|size=22px}} |{{بایراق|اوتریش|size=22px}}<ref name=WP_coalition_list /> |{{بایراق|اندونزی|size=22px}} |{{بایراق|Ireland|size=22px}}<ref name=WP_coalition_list /> |{{بایراق|ژاپون|size=22px}}<ref name=WP_coalition_list /> |{{بایراق|لوکزامبورق|size=22px}}<ref name=WP_coalition_list /> |{{بایراق|نیوزیلند|size=22px}}<ref name=WP_coalition_list /> |{{بایراق|لهیستان|size=22px}}<ref name="autogenerated1">{{cite web|publisher=MSZ|place=[[لهیستان]]|url=http://www.msz.gov.pl/en/news/polish_aid_for_refugees_from_nineveh_in_iraq|title=Polish Aid For Refugees from Nineveh in Iraq}}</ref> |{{بایراق|ایسلوواکی|size=22px}}<ref name="rousek1">{{cite news|date=<!--17h 6min CET --> 14 August 2014|url=https://blogs.wsj.com/emergingeurope/2014/08/14/slovakia-launches-aid-for-displaced-civilians-in-northern-iraq/|title=Slovakia Launches Aid for Displaced Civilians in Northern Iraq|work=The Wall Street Journal|type=blog|accessdate=18 August 2014|first=Leos|last=Rousek}}</ref> |{{بایراق|ایسلوونی|size=22px}}<ref name="state1">{{cite news|date=3 December 2014|url=https://www.state.gov/r/pa/prs/ps/2014/12/234627.htm|title=Joint Statement Issued by Partners at the Counter-ISIL Coalition Ministerial Meeting|work=U.S. Department of State|accessdate=30 September 2015}}</ref> |{{بایراق|جنوبی کوره|size=22px}}<ref name=WP_coalition_list /> |{{بایراق|سوئد|size=22px}}<ref name=autogenerated4>{{cite web|place=[[سوئد]]|url=http://www.thelocal.se/20140815/sweden-rejects-military-support-to-iraq|title=Sweden rejects calls for military support to Iraq|work=The Local|date=18 August 2014|accessdate=18 August 2014}}</ref>}} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Intelligence aid:</small> |{{بایراق|ايسرائيل|size=22px}}<ref name="israelnationalnews1">{{cite web|url=http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/186446#.VEgQwBanUZ0|title=Confirmed: Israel Providing Intel Against ISIS – Defense/Security – News – Arutz Sheva|work=Arutz Sheva}}</ref> }} ---- '''[[Russia–Syria–Iran–Iraq coalition|RSII coalition]]''':<br> {{بایراقچه|روسیه|size=22px}} [[روسیه]] <small>(airstrikes)</small><ref name="autogenerated2">{{cite web|title=Russia conducts first airstrike in Syria|url=http://edition.cnn.com/2015/09/30/politics/russia-syria-airstrikes-isis/|date=30 September 2015|publisher=CNN|accessdate=2015-09-30}}</ref><ref name="lenta1">{{cite web|url=http://lenta.ru/news/2014/06/28/sukhoi/|title=В Ирак прибыла партия российских истребителей "Сухой"|publisher=|accessdate=31 March 2015}}</ref><ref name="sputniknews1">{{cite web|url=http://sputniknews.com/military/20150220/1018506997.html|title=US-Russia Exchange of Intelligence to Fight ISIL Possible– Security Service|author=Sputnik|date=20 February 2015|publisher=|accessdate=31 March 2015}}</ref><ref name="autogenerated3">{{cite web|url=http://www.rg.ru/2014/04/16/pomosh.html|title=Россия направила в Сирию 15 тонн гуманитарной помощи|work=Российская газета|accessdate=31 March 2015}}</ref><ref name="rambler1">{{cite web|url=http://news.rambler.ru/27539532/|title=Россия отправила в Ирак 40 тонн гуманитарной помощи|work=Рамблер-Новости|accessdate=31 March 2015}}</ref> <br>{{بایراق|سوریه|size=22px}} <br>{{بایراق|ایران|size=22px}}<ref name="foreignpolicy1">{{cite web|url=http://complex.foreignpolicy.com/posts/2014/09/10/tehrans_boots_on_the_ground_iraq_syria_islamic_state_isis_iran|archive-url=https://web.archive.org/web/20140911105102/http://complex.foreignpolicy.com/posts/2014/09/10/tehrans_boots_on_the_ground_iraq_syria_islamic_state_isis_iran|dead-url=yes|archive-date=11 September 2014|title=Tehran's Boots on the Ground|date=9 September 2014|accessdate=11 September 2014|work=Foreign Policy|archivedate=2014-09-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140911105102/http://complex.foreignpolicy.com/posts/2014/09/10/tehrans_boots_on_the_ground_iraq_syria_islamic_state_isis_iran}}</ref> <br>{{بایراق|عراق|size=22px}}<br/> *{{Flagicon image|Popular Mobilization Forces (Iraq) logo.jpg}} [[al-Hashd al-Shaabi|Iraqi Shia militias]] <small>(see below)</small> {{Flagicon image|Flag of Hezbollah (thumbnail placeholder).png|size=22px}} [[Hezbollah]]<ref name="csmon">{{cite news|last=Blanford|first=Nicholas|date=16 July 2014|title=Why Hezbollah is playing a smaller role in this Iraqi conflict|url=http://www.csmonitor.com/World/Middle-East/2014/0716/Why-Hezbollah-is-playing-a-smaller-role-in-this-Iraqi-conflict|newspaper=[[Christian Science Monitor]]|location=|accessdate=12 October 2014 }}</ref><ref name="alarabiya1">http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2015/02/16/Hezbollah-fighting-is-in-Iraq-Nasrallah.html</ref> ---- '''Local forces:''' {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Local forces in Iraq:<br><!--Please do not add misc local militias that are not directly supported by intervening nations--></small> |{{بایراقچه|عراق|size=22px}} [[عراق]] Government<small> (supported by U.S. and RSII coalitions)</small> |[[Popular Mobilization Forces (Iraq)|Shi'a militias]]: <small>(supported by Iran)</small><ref name="12Julynytimes">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2014/07/13/world/middleeast/us-and-iraqis-try-to-fragment-extremist-group-.html|title=US and Iraqis Try to Fragment Extremist Group|work=The New York Times|date=12 July 2014|accessdate=13 July 2014|first1=Eric|last1=Schmitt|first2=Alissa J.|last2=Rubin}}</ref> *{{Flagicon image|Asa'ib Ahl Al-Haq flag.png}} [[Asa'ib Ahl al-Haq]] *{{Flagicon image|Badr Organisation Military flag.svg|size=22px}} [[Badr Organization]] *{{Flagicon image|Kata'ib Hezbollah flag.svg|size=22px}} [[Kata'ib Hezbollah]] *{{Flagicon image|Flag of Promised Day Brigades.svg|size=22px}} [[Promised Day Brigade]] |{{بایراقچه|عراق کوردیستانی|size=22px}} [[عراق کوردیستانی]] |{{بایراق|Iraqi Turkmen Front|size=22px}} <small>(supported by Turkey)</small> |{{Flagicon image|Flag of the Assyrians (gold and blue Assur).svg|size=22px}} [[Nineveh Plain Protection Units]]}} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Local forces in Syria:<!--Please do not add other civil war participants that are not directly supported by intervening nations, that includes the Syrian government per talk page discussions--><br></small> |{{بایراق|سوریه|size=22px}} <small>(supported by Russia and Iran)</small> |{{Flagicon image|Flag of Syrian Democratic Forces.svg|size=22px}} [[Syrian Democratic Forces]] <small>(U.S. & allies)</small> |{{Flagicon image|Flag of Syria (2025-).svg}} [[Syrian Train and Equip Program|Vetted Syrian Opposition]] <small>(U.S. & allies)</small> |[[File:Flag of Syria (2025-).svg|border|22px]] [[Turkish-backed Free Syrian Army]] <small>(supported by Turkey)</small>}} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>[[Syrian Civil War spillover in Lebanon|Local forces<br>in Lebanon]]:</small> |{{بایراق|لوبنان|size=22px}} |{{Flagicon image|Flag of Hezbollah (thumbnail placeholder).png|size=22px}} [[Hezbollah]] |{{Flagicon image|Flag_of_the_Lebanese_Communist_Party.svg|size=22px}} [[Lebanese Communist Party]]}} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>[[Battle of Sirte (2016)|Local forces<br>in Libya]]:<ref name=Reuters1>{{cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-libya-security-idUSKCN1162RO|title=Libyan forces prepare for last push against Islamic State in Sirte|date=31 August 2016|accessdate=3 October 2016|via=Reuters}}</ref></small> |{{بایراقچه|لیبی}}'''[[Government of National Accord]]''' |Misrata Brigades |Misrata Military Council}} ---- '''[[February 2015 Egyptian airstrikes in Libya|Egyptian-led<br>intervention]]:'''<br><small>(in Libya)</small><br> {{بایراق|میصر|size=22px}}<br> {{بایراق|لیبی|size=22px}}<br> ---- '''[[بوکو حرام آیاقلانماسی]]:'''<br><small>([[Boko Haram]] joined ISIL in 2015)</small><br> '''{{بایراق|نیجریه|size=22px}}'''<br>{{بایراق|کامرون|size=22px}}<br>{{بایراق|چاد|size=22px}}<br>{{بایراق|نیجر|size=22px}}<br>{{بایراق|بنین|size=22px}}<br>{{بایراق|آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|size=22px}}<br><small>''See also: [[بوکو حرام آیاقلانماسی]]''</small> ---- {{بایراق|الجزاییر|size=22px}}<ref name="ibtimes1">{{cite web|title=Algerian army claims killing 22 Isis-inspired Islamists|url=http://ibtimes.co.uk/algerian-army-claims-killing-22-isis-inspired-islamists-1502133|date=20 May 2015|publisher=International Business Times|accessdate=14 January 2016}}</ref> ---- {{Collapsible list |title=[[Islamic Military Alliance|Islamic Military<br>Alliance]]: |bullets=yes |{{بایراق|بحرئین|size=22px}} |{{بایراق|بنقلادش|size=22px}} |{{بایراق|بنین|size=22px}} |{{بایراق|چاد|size=22px}} |{{بایراق|کومور آدالاری|size=22px}} |{{بایراق|فیل دیشی ساحیلی|size=22px}} |{{بایراق|جیبوتی|size=22px}} |{{بایراق|میصر|size=22px}} |{{بایراق|قابون|size=22px}} |{{بایراق|قینه|size=22px}} |{{بایراق|اوردون|size=22px}} |{{بایراق|کویت|size=22px}} |{{بایراق|لوبنان|size=22px}} |{{بایراق|لیبی|size=22px}} |{{بایراق|مالدیو|size=22px}} |{{بایراق|مالی|size=22px}} |{{بایراق|مالزی|size=22px}} |{{بایراق|مراکش|size=22px}} |{{بایراق|موریتانی|size=22px}} |{{بایراق|نیجر|size=22px}} |{{بایراق|نیجریه|size=22px}} |{{بایراق|پاکیستان|size=22px}} |{{بایراق|قطر|size=22px}} |{{بایراق|عربیستان|size=22px}} |{{بایراق|سنقال|size=22px}} |{{بایراق|سیرالئون|size=22px}} |{{بایراق|سومالی|size=22px}} |{{بایراق|سودان|size=22px}} |{{بایراق|تورکیه|size=22px}} |{{بایراق|توقو|size=22px}} |{{بایراق|تونیس|size=22px}} |{{بایراق|ایمارات|size=22px}} |{{بایراق|یمن|size=22px}} }} | combatant2 = {{Flagicon image|Islamic State flag.svg|size=22px}} '''[[داعش]]'''<!--Consistent with title and main Wikipedia article, do not change without broad consensus--> * {{Flagicon image|Islamic State flag.svg|size=22px}} [[Boko Haram]]<br><small>(in Nigeria, Niger, Chad and Cameroon)</small><ref name="Boko Haram joins ISIL"/> * {{Flagicon image|Islamic State flag.svg|size=22px}} [[Islamic State of Iraq and the Levant in Libya|Wilayat Barqa]]<br><small>(in Libya)</small> * {{Flagicon image|Islamic State flag.svg|size=22px}} [[Islamic State of Iraq and the Levant – Sinai Province|Wilayat Sinai]]<br><small>(in the Sinai)</small> * {{Flagicon image|Islamic State flag.svg|size=22px}} [[Islamic State of Iraq and the Levant – Khorasan Province|Wilayat Khorasan]]<br><small>(in Afghanistan and Pakistan)</small> * {{Flagicon image|Islamic State flag.svg|size=22px}} [[Islamic State of Iraq and the Levant – Caucasus Province|Wilayat Kavkaz]]<br><small>(in the North Caucasus)</small> * {{Flagicon image|Islamic State flag.svg|size=22px}} [[Abu Sayyaf]]<br><small>(in Southeast Asia)</small> * {{Flagicon image|Islamic State flag.svg|size=22px}} [[Islamic State in Somalia|Abnaa ul-Calipha]]<br><small>(in Somalia)</small> ---- {{Flagicon image|Flag of Jihad.svg|size=22px}} '''[[al-Qaeda]]''' * {{Flagicon image|Flag of Hayat Tahrir al-Sham.svg|size=22px}} [[Tahrir al-Sham]] <small>(2017–present)</small> ** {{Flagicon image|Flag of the Al-Nusra Front.svg|size=22px}} [[al-Nusra Front]] <small>(2014–17)</small> ** {{Flagicon image|Flag of Jihad.svg|size=22px}} [[Khorasan group]] * [[File:Flag of Jund al-Aqsa.svg|22px]] [[Jund al-Aqsa]]<ref name="internal struggle">{{cite web|title=An internal struggle: Al Qaeda's Syrian affiliate is grappling with its identity|url=http://www.brookings.edu/blogs/markaz/posts/2015/05/31-syria-isis-lister|website=Brookings Institution|date=31 May 2015|accessdate=1 June 2015}}</ref> <small>(2014–17)</small><ref name="defect to ISIS">{{cite web|url=https://www.almasdarnews.com/article/2000-radical-rebels-defect-isis-following-intra-rebel-deal/|title=Over 2,000 radical rebels defect to ISIS following intra-rebel deal|first=Izat|last=Charkatli|date=23 February 2017|publisher=|accessdate=2018-09-29|archivedate=2019-05-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190528115241/https://www.almasdarnews.com/article/2000-radical-rebels-defect-isis-following-intra-rebel-deal/}}</ref><ref name="leaves for Raqqa">{{cite web|url=http://syriadirect.org/news/search-for-the-dead-begins-in-idlib-after-islamic-state-linked-brigade-leaves-for-raqqa/|title=Search for the dead begins in Idlib after Islamic State-linked brigade leaves for Raqqa|publisher=}}</ref> {{Flagicon image|Flag of the Turkistan Islamic Party in Syria.svg}} [[Turkistan Islamic Party in Syria|Turkistan Islamic Party]]<ref name=tip>{{cite web|url=http://www.longwarjournal.org/archives/2017/02/uighur-jihadist-fought-in-afghanistan-killed-in-syria.php|title=Uighur jihadist fought in Afghanistan, killed in Syria|author=Caleb Weiss|publisher=[[Long War Journal]]|date=14 February 2017|accessdate=22 February 2017}}</ref> ---- | commander1 = {{Flagdeco|United States|size=22px}} '''[[باراک اوباما]]''' (until 2017)<br/> {{Flagdeco|United States|size=22px}} '''[[دونالد ترامپ]]''' (from 2017)<br/> {{Flagdeco|United States|size=22px}} [[Ashton Carter]]<br/> {{Flagdeco|United States|size=22px}} [[James Mattis]]<br/> {{Flagdeco|United States|size=22px}} [[Lloyd Austin]]<br/> {{Flagdeco|United States|size=22px}} [[Joseph Dunford]]<br/> {{Flagdeco|United Kingdom|size=22px}} '''[[دیوید کامرون]]''' (until 2016)<br/> {{Flagdeco|United Kingdom|size=22px}} '''[[ترزا می]]''' (from 2016)<br/> {{Flagdeco|United Kingdom|size=22px}} [[Gavin Williamson]]<br/> {{Flagdeco|United Kingdom|size=22px}} [[Michael Fallon]]<br/> {{Flagdeco|United Kingdom|size=22px}} [[Nick Houghton]]<br/> {{Flagdeco|United Kingdom|size=22px}} [[Stuart Peach]]<br/> {{Flagdeco|United Kingdom|size=22px}} [[Andrew Pulford]]<br/> {{Flagdeco|United Kingdom|size=22px}} [[Stephen Hillier]]<br/> {{Flagdeco|Australia|size=22px}} '''[[Tony Abbott]]''' (until 2015)<br/> {{Flagdeco|Australia|size=22px}} '''[[Malcolm Turnbull]]'''(from 2015)<br/> {{Flagdeco|Australia|size=22px}} [[David Johnston (admiral)|David L. Johnston]]<br/> {{Flagdeco|Belgium|size=22px}} '''[[Elio Di Rupo]]''' (until 2014)<br/> {{Flagdeco|Belgium|size=22px}} '''[[Charles Michel]]''' (from 2014)<br/> {{Flagdeco|Belgium|size=22px}} [[Steven Vandeput]]<br/> {{بایراقچه|بحرئین|size=22px}} '''[[حمد بن عیسی آل‌خلیفه]]'''<br> {{Flagdeco|Canada|size=22px}} '''[[Stephen Harper]]''' (until 2015)<br/> {{Flagdeco|Canada|size=22px}} '''[[جاستين ترودو]]''' (from 2015)<br/> {{Flagdeco|Canada|size=22px}} [[Thomas J. Lawson]]<br/> {{Flagdeco|Canada|size=22px}} [[Jonathan Vance]]<br/> {{Flagdeco|Denmark|size=22px}} '''[[Helle Thorning-Schmidt]]''' (until 2015)<br/> {{Flagdeco|Denmark|size=22px}} '''[[Lars Løkke Rasmussen]]''' (from 2015)<br/> {{Flagdeco|Denmark|size=22px}} [[Peter Christensen]]<br/> {{Flagdeco|Denmark|size=22px}} [[Peter Bartram]] (until 2017)<br/> {{Flagdeco|Denmark|size=22px}} [[Bjørn Bisserup]] (from 2017)<br/> {{Nowrap|{{flagicon|فرانسه|size=22px}} '''[[فرانسوا اولاند]]'''<ref name="abcnews.go.com">{{cite news|title=France strikes Islamic State group's depot in Iraq|publisher=ABC News|url=http://abcnews.go.com/International/wireStory/france-strikes-islamic-state-groups-depot-iraq-25616007}}</ref>}}<br/> {{Nowrap|{{flagicon|فرانسه|size=22px}} '''[[Emmanuel Macron]]'''}}<br/> {{Nowrap|{{flagicon|فرانسه|size=22px}} [[Jean-Yves Le Drian]]}}<br/> {{Nowrap|{{flagicon|فرانسه|size=22px}} [[Pierre de Villiers]]}}<br/> {{Flagdeco|Germany|size=22px}} '''[[آنقلا مرکل]]'''<br/> {{Flagdeco|Germany|size=22px}} [[Ursula von der Leyen]]<br/> {{Flagdeco|Germany|size=22px}} [[Volker Wieker]]<br/> {{Flagdeco|Italy|size=22px}} '''[[Matteo Renzi]]'''<br/> {{Flagdeco|Italy|size=22px}} '''[[Paolo Gentiloni]]'''<br/> {{Flagdeco|Italy|size=22px}} '''[[Giuseppe Conte]]'''<br/> {{Flagdeco|Italy|size=22px}} [[Claudio Graziano]]<br/> {{Flagdeco|Italy|size=22px}} [[Roberta Pinotti]]<br/> {{Flagdeco|Italy|size=22px}} [[Elisabetta Trenta]]<br/> {{Flagdeco|Jordan|size=22px}} '''[[ایکینجی ملک عبدالله]]'''<br/> {{Flagdeco|Jordan|size=22px}} [[Hani Al-Mulki]]<br/> {{بایراقچه|مراکش|size=22px}} '''[[آلتینجی محمد (مراکش)]]'''<br> {{بایراقچه|مراکش|size=22px}} [[Saadeddine Othmani]]<br> {{بایراقچه|مراکش|size=22px}} [[Bouchaib Arroub]]<br> {{بایراقچه|نوروژ|size=22px}} '''[[Erna Solberg]]'''<br> {{بایراقچه|هولند|size=22px}} '''[[Mark Rutte]]'''<br/> {{بایراقچه|هولند|size=22px}} [[Tom Middendorp]]<br/> {{Flagdeco|Netherlands|size=22px}} [[Sander Schnitger]]<br/> {{بایراقچه|قطر|size=22px}} '''[[تمیم بن حمد آل ثانی]]'''<br> {{بایراقچه|عربیستان|size=22px}} '''[[عبدالله بن عبدالعزیز]]''' †<br> {{بایراقچه|عربیستان|size=22px}} '''[[سلمان بن عبدالعزیز آل سعود]]'''<br> {{Flagdeco|Turkey|size=22px}} '''[[رجب طیب اردوغان]]'''<br/> {{Flagdeco|Turkey|size=22px}} [[Hulusi Akar]]<br/> {{بایراقچه|ایمارات|size=22px}} '''[[خلیفه بن زاید آل نهیان]]'''<br> ---- {{بایراقچه|سوریه|size=22px}} '''[[بشار اسد]]'''<br/> ---- {{بایراقچه|عراق|size=22px}} '''[[Nouri al-Maliki]]'''<br/> {{بایراقچه|عراق|size=22px}} '''[[Fuad Masum]]'''<br/> {{بایراقچه|عراق|size=22px}} '''[[Haider al-Abadi]]'''<br/> ---- {{Flagdeco|Iraqi Kurdistan|size=22px}} '''[[مسعود بارزانی]]'''<br/> {{Flagdeco|Iraqi Kurdistan|size=22px}} Jaafar Sheikh Mustafa<br/> {{Flagdeco|Iraqi Kurdistan|size=22px}} Mustafa Said Qadir<br/> ---- {{بایراقچه|ایران|size=22px}} '''[[علی خامنه‌ای]]'''<br/> {{بایراقچه|ایران|size=22px}} '''[[حسن روحانی]]'''<br> {{بایراقچه|ایران|size=22px}} [[قاسم سلیمانی]]<br/> {{Flagicon image|Flag of Hezbollah (thumbnail placeholder).png|size=22px}} '''[[سئید حسن نصرالله]]'''<br/> ---- {{بایراقچه|روسیه|size=22px}} '''[[ولادیمیر پوتین]]'''<br/> {{بایراقچه|روسیه|size=22px}} [[Dmitry Medvedev]]<br/> {{بایراقچه|روسیه|size=22px}} [[Sergey Shoygu]]<br/> {{بایراقچه|روسیه|size=22px}} [[Viktor Bondarev]]<br/> {{بایراقچه|روسیه|size=22px}} Andrei Kartapolov<br/> ---- {{بایراقچه|لوبنان|size=22px}} '''[[میشل عون]]'''<br/> {{بایراقچه|لوبنان|size=22px}} [[Tammam Salam]]<br/> {{بایراقچه|لوبنان|size=22px}} [[Jean Kahwaji]]<br/> {{بایراقچه|لوبنان|size=22px}} [[Samir Mouqbel]]<br/> {{بایراقچه|لوبنان|size=22px}} Walid Salman<br/> ---- {{بایراقچه|پاکیستان|size=22px}} '''[[Mamnoon Hussain]]'''<br/> {{بایراقچه|پاکیستان|size=22px}} '''[[نواز شریف]]'''<br/> {{بایراقچه|پاکیستان|size=22px}} [[Raheel Sharif]]<br/> {{بایراقچه|پاکیستان|size=22px}} [[Rizwan Akhtar]]<br/> {{بایراقچه|افغانیستان|size=22px}} '''[[Ashraf Ghani]]'''<br/> {{بایراقچه|افغانیستان|size=22px}} [[Abdullah Abdullah]]<br/> ---- {{Flagdeco|IRQ}} '''[[Abu Mahdi al-Muhandis]]'''<br> {{Flagicon image|Asa'ib Ahl Al-Haq flag.png}} [[Qais al-Khazali]]<br/> {{Flagicon image|Badr Organisation Military flag.svg|size=22px}} [[Hadi al-Amiri]] ---- {{بایراقچه|میصر|size=22px}} '''[[Abdel Fattah el-Sisi]]'''<br>{{بایراقچه|میصر|size=22px}} [[Sedki Sobhi]]<br>{{بایراقچه|میصر|size=22px}} [[Younes Hamed]]<br>{{بایراقچه|لیبی|size=22px}} '''[[Aguila Saleh Issa]]'''<br>{{بایراقچه|لیبی|size=22px}} [[Khalifa Haftar]]<br>{{بایراقچه|لیبی|size=22px}} Saqer al-Joroushi ---- {{بایراقچه|نیجریه|size=22px}} '''[[Muhammadu Buhari]]'''<br>{{بایراقچه|چاد|size=22px}} '''[[Idriss Déby]]'''<br>{{بایراقچه|کامرون|size=22px}} '''[[Paul Biya]]'''<br>{{بایراقچه|نیجر|size=22px}} '''[[Mahamadou Issoufou]]'''<br/>{{بایراقچه|بوروندی|size=22px}} '''[[Pierre Nkurunziza]]''' ---- {{بایراقچه|الجزاییر}} '''[[Abdelaziz Bouteflika]]'''<br>{{بایراقچه|الجزاییر}} [[Abdelmalek Sellal]]<br>{{بایراقچه|الجزاییر}} [[Ahmed Gaid Salah]] | commander2 = {{Flagdeco|Islamic State in Iraq and the Levant|size=22px}} '''[[ابوبکر بغدادی]]''' <small>([[Wounded in action|WIA]])</small> <small>(Leader)</small><ref name="al-Baghdadi incapacitated">{{cite web|url=http://www.iraqinews.com/iraq-war/isis-leader-al-baghdadi-incapacitated-says-guardian/|title=ISIS leader al-Baghdadi is incapacitated, says the Guardian|author=Abdelhak Mamoun|work=Iraq news, the latest Iraq news|accessdate=14 May 2015}}</ref><br> {{بایراقچه|داعش|size=22px}} [[Abu Ali al-Anbari]]{{KIA}}<br><small>(Deputy Leader of ISIL)</small><ref name="Deputy leader assumes command of ISIL">{{cite web|url=http://www.businessinsider.com/report-a-former-physics-teacher-is-now-leading-isis-2015-4|title=Report: A former physics teacher is now leading ISIS - Business Insider|date=23 April 2015|work=Business Insider|accessdate=14 May 2015}}</ref><ref name="Abu Alaa Afri killed">{{cite news|url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-3080090/Islamic-State-s-second-command-killed-alongside-dozens-followers-coalition-air-strike-Iraqi-mosque.html|title=ISIS' Abu Alaa al-Afri killed alongside dozens of followers in air strike - Daily Mail Online|work=Mail Online|accessdate=14 May 2015|location=London|date=13 May 2015}}</ref><br> {{بایراقچه|داعش|size=22px}} [[Abu Mohammad al-Adnani]]{{KIA}} <small>(Spokesperson)</small><br> {{Flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=22px}} [[Abu Ayman al-Iraqi]]{{KIA}} <small>(Head of Military Shura)</small><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2014/08/28/world/middleeast/army-know-how-seen-as-factor-in-isis-successes.html|title=Military Skill and Terrorist Technique Fuel Success of ISIS|date=27 August 2014|work=[[New York Times]]|accessdate=21 October 2014|first1=Ben|last1=Hubbard|first2=Eric|last2=Schmitt}}</ref><ref name="who is next">{{cite web|url=http://www.ibtimes.com/if-isis-leader-abu-bakr-al-baghdadi-killed-who-caliph-islamic-state-group-1721638|title=If ISIS Leader Abu Bakr al-Baghdadi Is Killed, Who Is Caliph Of The Islamic State Group?|author=Alessandria Masi|date=11 November 2014|work=International Business Times|accessdate=14 May 2015}}</ref><br> {{Flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=22px}} [[Abu Suleiman al-Naser]]{{KIA}} <small>(Replacement Military Chief)</small><ref name="who is next"/><br> {{Flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=22px}} [[Abu Muslim al-Turkmani]]{{KIA}} <small>(Deputy Leader, Iraq)</small><ref name="ISIL top Iraqi commander killed in airstrike on Mosul">{{cite news|url=https://www.wsj.com/articles/u-s-airstrikes-in-iraq-raise-questions-over-islamic-state-leader-1415540605|title=Coalition Airstrikes Targeted Islamic State Leaders Near Mosul|author=Matt Bradley and Ghassan Adnan in Baghdad, and Felicia Schwartz in Washington|date=10 November 2014|work=WSJ}}</ref><br> {{Flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=22px}} Akram Qirbash{{KIA}}<br><small>(Top ISIL judge)</small><ref name="Abu Alaa Afri killed"/><br> {{Flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=22px}} [[Abu Omar al-Shishani]]{{KIA}} <small>(Chief commander in Syria)</small><ref name="al-Shishani dead1">{{cite news|url=http://www.el-balad.com/1244483|agency=ElBalad|title=Kadyrov Claims Red-Bearded Chechen Militant al-Shishani Dead|date=14 November 2014|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150128064913/http://www.el-balad.com/1244483|archivedate=28 January 2015|df=dmy-all}}</ref><ref name="al-Shishani dead2">{{cite news|url=http://www.rferl.org/content/kadyrov-syria-shishani-chechen-death-us-batirashvili/26690236.html|publisher=Radio Free Europe/Radio Liberty|title= Kadyrov Says Islamic State's Leader From Georgia Killed |date=14 November 2014}}</ref><ref name="confirmation">{{cite news|url=http://edition.cnn.com/2016/03/14/politics/u-s-confirms-death-of-isis-operative-omar-al-shishani/index.html|publisher=CNN|title= U.S. confirms death of ISIS operative Omar al-Shishani|date=14 March 2016 |accessdate=14 March 2016}}</ref><ref name="Omar dead">{{cite web|url=http://abcnews.go.com/International/top-isis-commander-omar-chechen-believed-dead-airstike/story?id=37641801|title=Top ISIS Commander 'Omar the Chechen' Believed Dead After Airstrike|author=ABC News|work=ABC News|accessdate=14 April 2016}}</ref><br> {{Flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=22px}} [[Rustam Asildarov|Abu Muhammad al-Kadari]]{{KIA}} <small>(ISIL commander of the North Caucasus)</small><br> {{Flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=22px}} [[Abu Sayyaf (ISIL)|Abu Sayyaf]]{{KIA}} <small>(Senior ISIL economic manager)</small><ref name="new US raid in Syria1">{{cite web|url=http://www.defense.gov/news/newsarticle.aspx?id=128832|title=Defense.gov News Article: Carter: Special Operations Troops Conduct Raid in Syria|publisher=|accessdate=23 June 2015|archivedate=2015-07-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717201636/http://www.defense.gov/news/newsarticle.aspx?id=128832}}</ref><br> {{Flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=22px}} Abdul Qadr al-Najdi <small>(ISIL commander of North Africa)</small><br> {{Flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=22px}} [[Abu Nabil al-Anbari]]{{KIA}} <small>(former ISIL commander of North Africa)</small><ref name=defense>{{cite web |url=http://www.defense.gov/News/News-Releases/News-Release-View/Article/633221/statement-from-pentagon-press-secretary-peter-cook-on-nov-13-airstrike-in-libya?source=GovDelivery |title=Statement from Pentagon Press Secretary Peter Cook on Nov. 13 airstrike in Libya > U.S. DEPARTMENT OF DEFENSE > News Release View |publisher=Defense.gov |date= |accessdate=2015-12-10 |archivedate=2015-12-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222114632/http://www.defense.gov/News/News-Releases/News-Release-View/Article/633221/statement-from-pentagon-press-secretary-peter-cook-on-nov-13-airstrike-in-libya?source=GovDelivery}}</ref><br> {{Flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=22px}} [[Abu al-Baraa el-Azdi|Muhammad Abdullah]] <small>(Top ISIL judge in Derna)</small><br> {{Flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=22px}} Salah Benali{{KIA}}<ref name="ISIL leader in Derna killed">{{cite web|url=http://www.libyaherald.com/2014/09/17/derna-islamist-leader-killed-in-benghazi/#axzz3DExFoxFz|title=Derna Islamist leader killed in Benghazi|publisher=Libya Herald|date=17 September 2014|accessdate=17 September 2014|archivedate=2014-10-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141016024251/http://www.libyaherald.com/2014/09/17/derna-islamist-leader-killed-in-benghazi/#axzz3DExFoxFz}}</ref><br> {{Flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=22px}} Abu Faruq al-Libi{{KIA}}<ref name="libyaherald">{{cite web|url=https://www.libyaherald.com/2015/08/01/daesh-butcher-captured-solider-in-benghazi-but-lose-a-commander/|title=Daesh butcher captured Benghazi solider but lose a commander|work=[[Libya Herald]]|date=1 August 2015|accessdate=1 August 2015}}</ref><br> {{Flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=22px}} Ali al-Qarqaa <small>(ISIL Emir of Nofaliya)</small><br> {{Flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=22px}} Ahmed al-Rouissi{{KIA}}<ref>{{cite web|url=http://english.alarabiya.net/en/News/africa/2015/03/18/Senior-ISIS-commander-from-Tunisia-killed-in-Libya.html|title=Senior ISIS commander killed in Libya|publisher=|accessdate=23 June 2015}}</ref><br> {{Flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=22px}} [[Abubakar Shekau]] <small>(ISIL Emir of West Africa)</small><ref name="Boko Haram joins ISIL">{{cite news|url=http://www.foxnews.com/world/2015/03/08/boko-haram-swears-formal-allegiance-to-isis/|title=Boko Haram swears formal allegiance to ISIS|others=Associated Press|publisher=Fox News|date=8 March 2015|access-date=2018-09-29|archivedate=2015-11-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151120113635/http://www.foxnews.com/world/2015/03/08/boko-haram-swears-formal-allegiance-to-isis/}}</ref> {{Flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=22px}} [[Isnilon Totoni Hapilon|Abu Abdullah al-Filipini]] <small>(ISIL Emir of the Philippines and Co-Leader of Abu Sayyaf){{KIA}}</small> {{Flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=22px}} [[Radullan Sahiron]] <small>(Co-Leader of Abu Sayyaf)</small> ---- {{Flagicon image|Flag of Jihad.svg|size=23px}} [[Abu Khayr al-Masri]]{{KIA}} <small>(al-Qaeda deputy leader)</small><ref name="al-Qaeda deputy killed">{{cite web|url=https://www.almasdarnews.com/article/breaking-al-qaedas-deputy-leader-killed-idlib-drone-strike/|title=BREAKING: Al-Qaeda's deputy leader killed in Idlib drone strike|first=Paul|last=Antonopoulos|date=26 February 2017|publisher=|accessdate=2018-09-29|archivedate=2019-06-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190630083731/https://www.almasdarnews.com/article/breaking-al-qaedas-deputy-leader-killed-idlib-drone-strike/}}</ref><ref name="war">{{cite web|url=http://www.ibtimes.com/war-terror-who-abu-khayr-al-masri-al-qaeda-second-command-killed-drone-strike-syria-2497897|title=War On Terror: Who Is Abu Khayr al-Masri? Al Qaeda Second In Command Killed In Drone Strike In Syria|date=26 February 2017|publisher=}}</ref><ref name="drone strike">{{cite web|url=https://www.stratfor.com/situation-report/syria-al-qaeda-deputy-killed-apparent-drone-strike|title=Syria: Al Qaeda Deputy Killed In Apparent Drone Strike|publisher=}}</ref> {{Flagicon image|Flag of Hayat Tahrir al-Sham.svg|size=23px}} [[Abu Jaber Shaykh|Abu Jaber]] <small>(Leader of Tahrir al-Sham)</small><br> {{Flagicon image|Flag of the Al-Nusra Front (Variant).svg|size=22px}} [[Abu Mohammad al-Julani]] <small>(Leader of the al-Nusra Front)</small><br> {{Flagicon image|Flag of the Al-Nusra Front (Variant).svg|size=22px}} [[Abu Humam al-Shami]]{{KIA}}<br><small>(al-Nusra Military Chief)</small><ref name="al-Nusra military chief killed">{{cite web|url=http://aranews.net/2015/03/syrias-qaeda-leader-killed-in-explosion/|title=Syria's Qaeda leader killed in explosion - ARA News|work=ARA News|accessdate=31 March 2015|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150308140014/http://aranews.net/2015/03/syrias-qaeda-leader-killed-in-explosion/|archivedate=8 March 2015|df=dmy-all}}</ref><br> {{Flagicon image|Flag of the Al-Nusra Front (Variant).svg|size=23px}} [[Abu Firas al-Suri]]{{KIA}} <small>(al-Nusra Spokesman)</small><ref name="auto">{{cite web| title = Syrian Nusra Front's Abu Firas killed in suspected drone strike: rebels| url =https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-idlib-idUSKCN0X00WD| website = Reuters| date = 3 April 2016| accessdate = 4 April 2016}}</ref><ref name="al-Nusra spokesman killed">{{cite web|url=http://aranews.net/2016/04/al-qaeda-top-official-killed-american-strike-northern-syria/|title=Al-Qaeda top official killed in American strike northern Syria - ARA News|work=ARA News|accessdate=14 April 2016|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160417141346/http://aranews.net/2016/04/al-qaeda-top-official-killed-american-strike-northern-syria/|archivedate=17 April 2016|df=dmy-all}}</ref><br> {{Flagicon image|Flag of the Al-Nusra Front (Variant).svg|size=22px}} Abu Muhammed al-Ansari{{KIA}}<br><small>(al-Nusra Emir of the [[ادلب اوستانی]])</small><br> {{Flagicon image|Flag of Jihad.svg|size=22px}} Mohammed Islambouli <small>(Leader of Khorasan)</small><ref>{{cite web|url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2014/10/03/353498827/al-qaida-reasserts-itself-with-khorasan-group|title=Al-Qaida Reasserts Itself With Khorasan Group|accessdate=23 July 2015|work=NPR|date=3 October 2014}}</ref><br> {{Flagicon image|Flag of Jihad.svg|size=22px}} [[Muhsin al-Fadhli]] <small>(Operational Leader)</small>{{KIA}}<ref>{{cite news|url=http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.618048|title=Khorasan leader killed by U.S. air strike in Syria last week, Al-Qaida member tweets|work=[[Haaretz]]|date=28 September 2014|accessdate=1 October 2014|archivedate=2015-05-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150507195959/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.618048}}</ref><ref name="Drugeon wounded"/><ref name="bno">{{cite web|url=http://bnonews.com/news/index.php/news/id935|title=Key al-Qaeda figure Muhsin al-Fadhli killed in U.S. airstrike in Syria - Pentagon|publisher=[[BNO News]]|accessdate=21 July 2015|archivedate=2018-12-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225121444/http://bnonews.com/news/index.php/news/id935}}</ref><br> {{Flagicon image|Flag of Jihad.svg|size=22px}} Sanafi al-Nasr{{KIA}}<ref name="5th Khorasan leader killed">{{cite news|url=http://www.cnn.com/2015/10/18/middleeast/syria-khorasan-leader-killed/index.html|title=Al Qaeda leader killed in U.S. airstrike, Pentagon says|first1=Barbara|last1=Starr|first2=Tim|last2=Hume|date=18 October 2015|work=CNN|accessdate=17 November 2015}}</ref><br> {{Flagicon image|Flag of Jihad.svg|size=22px}} [[David Drugeon]]{{KIA}}<ref name="Drugeon wounded">{{cite news|url=http://www.cnn.com/2014/12/10/politics/kohrasan-group-bomb-maker-survived/index.html|title=Officials: Khorasan Group bomb maker thought dead survived|work=CNN|accessdate=10 December 2014}}</ref><ref name="Drugeon confirmed dead">{{cite web|url=https://news.yahoo.com/french-jihadist-drugeon-likely-killed-syria-us-official-171715572.html|title=French jihadist Drugeon killed in Syria: US official|publisher=AFP|date=11 September 2015|accessdate=11 September 2015}}</ref><br> [[File:Flag of Jund al-Aqsa.svg|23px]] Said Arif{{KIA}}<br><small>(Jund al-Aqsa Military Chief)</small><ref name="internal struggle"/><br> {{Flagicon image|Flag of the Turkistan Islamic Party in Syria.svg}} [[Abu Omar al-Turkistani]]{{KIA}} ({{Small|TIP and al-Nusra military commander}})<ref name=tip/> ---- | strength1 = {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>United States:</small> |4,100 troops (in Iraq)<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-36075452|title=US extra troops to boost fight against IS in Iraq|author=BBC News|accessdate=21 April 2016|date=18 April 2016}}</ref> |2,500 troops (in Kuwait)<ref>{{cite news|url=https://online.wsj.com/articles/marines-deploy-new-quick-reaction-force-in-kuwait-1412204565|title=2,300 U.S. Marines deploy new quick-reaction force in Kuwait | work=The Wall Street Journal | first=Julian E.|last=Barnes|date=1 October 2014}}</ref> |7,000 contractors<ref>{{cite news|last=Lamothe|first=Dan|url=https://www.washingtonpost.com/news/checkpoint/wp/2014/06/12/u-s-companies-pulling-contractors-from-iraqi-bases-as-security-crumbles/|title=US companies pulling contractors from Iraqi bases as security crumbles|work=The Washington Post|date=19 July 2014|accessdate=13 August 2014}}</ref><ref>{{cite news|last=Nissenbaum|first=Dion|url=https://online.wsj.com/news/articles/SB10001424052702304851104579361170141705420|title=Role of US Contractors Grows as Iraq Fights Insurgents|work=The Wall Street Journal|date=3 February 2014|accessdate=13 August 2014}}</ref> |500 soldiers to retrain the Iraqi army<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-30464272|title='Hundreds' more UK troops to be sent to Iraq - Michael Fallon|author= BBC news|date=30 May 2015|work=BBC News}}</ref> |[[USS Theodore Roosevelt (CVN-71)|USS Theodore Roosevelt]] [[Carrier Strike Group Twelve|carrier strike group]]<ref>{{cite news|url=http://www.cnn.com/videos/world/2015/04/13/orig-u-s-ships-pass-through-suez-canal.cnn|title=See U.S. warships head for ISIS fight|date=13 April 2015|work=CNN|accessdate=23 June 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.cbs8.com/story/28792319/uss-carl-vinson-begins-return-to-san-diego|title=USS Carl Vinson begins return to San Diego|date=13 April 2015|publisher=|accessdate=14 May 2015|archivedate=2019-02-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190218061655/http://www.cbs8.com/story/28792319/uss-carl-vinson-begins-return-to-san-diego}}</ref> |[[McDonnell Douglas F-15 Eagle|F-15 Eagle]], [[اف ۱۶]], [[McDonnell Douglas F/A-18 Hornet|F/A-18 Hornet]], [[Boeing F/A-18E/F Super Hornet|F/A-18 Super Hornet]] and [[اف ۲۲ رپتور لاکهید مارتین]] fighter aircraft<ref>{{قایناق۱|title=US airstrikes in Syria|newspaper=ABC News|publisher=Go|url=http://abcnews.go.com/International/us-airstrikes-syria/story?id=25686031}}</ref><ref>{{cite news|last1=Hennigan|first1=W.J.|last2=Cloud|first2=David S.|title=AT WAR – AGAIN|url=http://flcourier.com/2014/09/25/at-war-again/|archive-url=https://web.archive.org/web/20141020183718/http://flcourier.com/2014/09/25/at-war-again/|dead-url=yes|archive-date=20 October 2014|accessdate=20 October 2014|work=FLCourier.com|date=25 September 2014|archivedate=2014-10-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141020183718/http://flcourier.com/2014/09/25/at-war-again/}}</ref> |[[McDonnell Douglas AV-8B Harrier II|AV-8B Harrier II]] & [[Fairchild Republic A-10 Thunderbolt II|A-10 Thunderbolt]] ground-attack aircraft<ref>{{cite news|last1=Foster|first1=Peter|title=US military launches air strikes against Isil in Syria|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/syria/11114961/US-military-launches-air-strikes-against-Isil-in-Syria.html|accessdate=20 October 2014|work=Telegraph.co.uk|date=23 September 2014|location=London}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.ibtimes.com/10-thunderbolt-saved-congress-joins-airstrikes-against-isis-syria-1693329|title=The A-10 Thunderbolt, Saved By Congress, Joins Airstrikes Against ISIS in Syria|work=[[International Business Times]]|date=23 September 2014|accessdate=11 October 2014}}</ref> |[[North American Rockwell OV-10 Bronco|OV-10 Bronco]] light attack and observation aircraft<ref>{{cite news|last1=Axe|first1=David|title=Why Is America Using These Antique Planes to Fight ISIS?|url=http://www.thedailybeast.com/articles/2016/03/09/why-is-america-using-these-antique-planes-to-fight-isis.html|accessdate=6 April 2016|work=thedailybeast.com|date=8 March 2016}}</ref> |[[Rockwell B-1 Lancer|B-1 Lancer]] & [[Boeing B-52 Stratofortress|B-52 Stratofortress]] bomber aircraft<ref>{{cite web|title=Raptors, bombers & drones: How US-led ISIS strikes caused carnage in Syria|url=http://rt.com/news/190188-video-airstrikes-syria-islamicstate/|publisher=RT|accessdate=25 September 2014}}</ref><ref>{{cite news|last1=Browne|first1=Ryan|title=B-52 bombers to take on ISIS|url=http://www.cnn.com/2016/03/08/politics/b52-bombers-isis/|accessdate=6 April 2016|work=CNN.com|date=8 March 2016}}</ref> |[[Lockheed AC-130]] gunships<ref>{{cite news|last1=Capaccio|first1=Tony|title=Pentagon Says Islamic State Fight Costs $7.6 Million/Day|url=https://www.bloomberg.com/news/2014-10-10/pentagon-says-islamic-state-fight-costs-7-6-million-day.html|accessdate=13 October 2014|work=Bloomberg.com|date=10 October 2014}}</ref> |[[Northrop Grumman EA-6B Prowler|EA-6B Prowler]] & [[Boeing EA-18G Growler|EA-18G Growler]] electronic warfare aircraft |[[Lockheed C-130 Hercules]] transport aircraft<ref>{{cite news|title=Kobani: US drops weapons to Kurds in Syria|url=https://www.theguardian.com/world/2014/oct/20/us-drops-weapons-to-kurds-in-syria|accessdate=20 October 2014|work=TheGuardian.com|agency=Associated Press|date=20 October 2014}}</ref> |[[Lockheed U-2]], [[Northrop Grumman E-8 Joint STARS]] & [[Boeing RC-135]] reconnaissance aircraft<ref name="US TARGETING AFP">{{cite news|title=How US is Pinpointing ISIS Targets in Air War|url=http://www.ndtv.com/article/world/how-us-is-pinpointing-isis-targets-in-air-war-605116|accessdate=20 October 2014|work=NDTV.com|agency=Agence France-Presse|date=12 October 2014}}</ref> |[[Boeing KC-135 Stratotanker]] & [[McDonnell Douglas KC-10 Extender]] refueling aircraft<ref>{{cite news|last1=Baldor|first1=Lolita|title=Pentagon: Up to $1.1B cost for Iraq, Syria|url=http://www.marinecorpstimes.com/article/20141006/NEWS05/310060058/Pentagon-Up-1-1B-cost-Iraq-Syria|archive-url=https://web.archive.org/web/20141007002009/http://www.marinecorpstimes.com/article/20141006/NEWS05/310060058/Pentagon-Up-1-1B-cost-Iraq-Syria|dead-url=yes|archive-date=7 October 2014|accessdate=20 October 2014|work=MarineCorpsTimes.com|agency=Associated Press|date=6 October 2014|archivedate=2014-10-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141007002009/http://www.marinecorpstimes.com/article/20141006/NEWS05/310060058/Pentagon-Up-1-1B-cost-Iraq-Syria}}</ref><ref>{{cite news|last1=Majumdar|first1=Dave|title=Exclusive Pictures of Stealth Jet Raid on Syria|url=http://www.thedailybeast.com/articles/2014/09/25/exclusive-pictures-of-stealth-jet-raid-on-syria.html|accessdate=20 October 2014|work=TheDailyBeast.com|date=25 September 2014}}</ref> |[[Boeing AH-64 Apache]] attack helicopters<ref>{{cite news|last1=Rush|first1=James|title=Isis air strikes: US brings in Apache helicopters as British jets target militants in Iraq|url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/isis-air-strikes-british-jets-carry-out-latest-attack-on-militants-in-iraq-9777284.html|accessdate=8 October 2014|work=The Independent|date=6 October 2014|location=London|archive-date=2015-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20151120003630/http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/isis-air-strikes-british-jets-carry-out-latest-attack-on-militants-in-iraq-9777284.html|url-status=dead}}</ref> |[[Sikorsky UH-60 Black Hawk|MH-60M Black Hawk]] multi-mission helicopters<ref>{{cite news|last1=Trevithick|first1=Joseph|title=U.S. Commandos Are Flying Around Iraq|url=https://medium.com/war-is-boring/u-s-commandos-are-flying-around-iraq-83c3ba59d243|accessdate=25 November 2014|work=Medium.com|date=18 November 2014}}</ref> |[[General Atomics MQ-1 Predator|MQ-1 Predator]] & [[General Atomics MQ-9 Reaper|MQ-9 Reaper]] unmanned ground-attack aircraft<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/syria/11083159/Predator-drones-being-flown-over-Isils-Syrian-capital.html|title=Predator drones being flown over Isil's Syrian 'capital'|work=[[The Daily Telegraph]]|date=8 September 2014|accessdate=11 October 2014|location=London|first=Raf|last=Sanchez}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-2780916/Reaper-drones-pinpoint-Jihadi-John-Terrorist-tracked-British-forces-security-chiefs-fear-kill-capture-mission-end-failure.htm|title=Reaper drones pinpoint Jihadi John: Terrorist has been tracked by British forces but security chiefs fear 'kill or capture' mission would end in failure|work=[[Daily Mail]]|date=4 October 2014|accessdate=11 October 2014|location=London}}</ref> |[[Northrop Grumman RQ-4 Global Hawk|RQ-4 Global Hawk]] & [[Lockheed Martin RQ-170 Sentinel]] unmanned surveillance aircraft<ref name="US TARGETING AFP" /><ref>{{cite news|last1=Gordon|first1=Greg|title=Once targeted, Global Hawk drone now hidden weapon in U.S. airstrikes|url=http://www.mcclatchydc.com/2014/09/29/241388_once-targeted-global-hawk-drone.html?rh=1|archive-url=https://web.archive.org/web/20150128070702/http://www.mcclatchydc.com/2014/09/29/241388_once-targeted-global-hawk-drone.html?rh=1|dead-url=yes|archive-date=28 January 2015|accessdate=20 October 2014|work=McClatchyDC.com|date=29 September 2014}}</ref> |[[M777 howitzer]] artillery<ref>{{cite news|last1=Tilghman|first1=Andrew|title=Near ISIS front, U.S. Marine artillerymen 'fire every day'|url=http://www.militarytimes.com/story/veterans/2016/04/07/near-isis-front-us-marine-artillerymen-fire-everyday/82748578/|accessdate=29 April 2016|work=militarytimes.com|date=7 April 2016}}</ref> |[[HIMARS]] rocket artillery<ref>{{cite news|last1=Trevithick|first1=Joseph|title=The U.S. Army Hurls Hundreds of Rockets at Islamic State|url=http://warisboring.com/articles/the-u-s-army-hurls-hundreds-of-rockets-at-islamic-state/?mc_cid=df74d85228&mc_eid=6f473f22c5|accessdate=29 April 2016|work=WarIsBoring.com|date=25 November 2015|archivedate=2015-12-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151208092509/http://warisboring.com/articles/the-u-s-army-hurls-hundreds-of-rockets-at-islamic-state/?mc_cid=df74d85228&mc_eid=6f473f22c5}}</ref> }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Australia:</small> |400 RAAF personnel<ref name="AUS BACK STRIKES" /><ref>{{cite news|title=Australia says ready to strike ISIL in Iraq|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/10/australia-says-ready-strike-isil-iraq-201410344429911502.html|accessdate=6 October 2014|work=AlJazeera.com|date=3 October 2014}}</ref> |200 special forces troops |300+ Regular soldiers (combined with 100+ New Zealand Soldiers) <ref>{{cite news|url=http://www.abc.net.au/news/2014-10-20/iraq/5825438|title=Deal agreed for Australian forces to deploy in Iraq, Foreign Minister Julie Bishop says|date=20 October 2014|work=ABC News}}</ref> |6 [[Boeing F/A-18E/F Super Hornet|F/A-18 Super Hornet]]<ref>{{cite news|last1=Bree|first1=Max|title=Largest group in decades|url=http://airforcenews.realviewdigital.com/#folio=2|accessdate=7 October 2014|publisher=Australian Department of Defence|date=9 October 2014|page=3}}</ref> |1 [[Boeing 737 AEW&C]] surveillance aircraft<ref name="AUS BACK STRIKES">{{cite news|last1=Cooper|first1=Hayden|title=Australians back air strikes against Isis in Iraq by three to one, poll shows|url=https://www.theguardian.com/australia-news/2014/oct/05/australians-back-air-strikes-isis-iraq-three-to-one-poll|work=The Guardian|accessdate=5 October 2014|date=5 October 2014}}</ref> |1 [[KC-30A]] refueling plane<ref>{{cite news|last1=McGuirk|first1=Rod|title=Australia says it will launch airstrikes in Iraq|url=http://www.navytimes.com/article/20141003/NEWS08/310030044/Australia-says-will-launch-airstrikes-Iraq|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20161205135806/http://www.navytimes.com/article/20141003/NEWS08/310030044/Australia-says-will-launch-airstrikes-Iraq|dead-url=yes|archive-date=5 December 2016|accessdate=5 October 2014|work=Navy Times|agency=Associated Press|date=3 October 2014|df=dmy-all|archivedate=2014-10-05|archiveurl=https://archive.today/20141005140901/http://www.navytimes.com/article/20141003/NEWS08/310030044/Australia-says-will-launch-airstrikes-Iraq}}</ref> |[[C-130J Hercules]] & [[Boeing C-17 Globemaster III|C-17A Globemaster]] transport aircraft<ref>{{cite news|last1=Radulova|first1=Lillian|title=Australian military transport plane 'shot at' by Islamic State fighters in northern Iraq while delivering aid|url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-2739817/Australian-transport-plane-SHOT-AT-Islamic-State-fighters-northern-Iraq-delivering-aid.html|accessdate=5 October 2014|work=Daily Mail|date=1 September 2014|location=London}}</ref> }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Bahrain:</small> |2 [[اف ۱۶]]<ref name=JustinFishel>{{cite web|url=https://twitter.com/JustinFishelFNC/status/514468300718231552|title=Partner Nations Contributions Summary|work=Justin Fishel|date=23 September 2014|accessdate=11 October 2014}}</ref> }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Belgium:</small> |6 [[اف ۱۶]] fighters (withdrawn in June 2015)<ref>{{cite web|last1=McInnis|first1=Kathleen|title=Coalition Contributions to Countering the Islamic State|url=https://www.fas.org/sgp/crs/natsec/R44135.pdf|website=Federation of American Scientists|publisher=Congressional Research Service|accessdate=21 December 2015|page=10|date=18 November 2015|archivedate=2021-01-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210126021634/https://fas.org/sgp/crs/natsec/R44135.pdf}}</ref> |120 supporting troops |35 military advisors }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Canada:</small> |Up to 200 special forces advisers |830 [[Canadian Armed Forces]] personnel<ref name="Personal">{{cite web|title=Operation Inherent Resolve - Canada|url=http://www.inherentresolve.mil/About-Us/Coalition/Coalition-Display/Article/690716/canada|website=Operation Inherent Resolve|publisher=Operation Inherent Resolve|accessdate=21 June 2016}}</ref> |3 [[Bell CH-146 Griffon|CH-146 Griffon]] multi-role helicopter<ref name="National Defence / Canadian Armed ForcesNational Defence / Canadian Armed Forces">{{cite news|title=Canadian Armed Forces expands contribution to Global Coalition to defeat ISIL|url=http://news.gc.ca/web/article-en.do?crtr.sj1D=&crtr.mnthndVl=6&mthd=advSrch&crtr.dpt1D=6670&nid=1068259&crtr.lc1D=&crtr.tp1D=1&crtr.yrStrtVl=2016&crtr.kw=&crtr.dyStrtVl=1&crtr.aud1D=&crtr.mnthStrtVl=1&crtr.page=2&crtr.yrndVl=2016&crtr.dyndVl=3|accessdate=21 June 2016|agency=National Defence / Canadian Armed Forces|publisher=Government of Canada|date=19 May 2016|ref=CH-146 Griffon|archive-date=2017-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170305202744/http://news.gc.ca/web/article-en.do?crtr.sj1D=&crtr.mnthndVl=6&mthd=advSrch&crtr.dpt1D=6670&nid=1068259&crtr.lc1D=&crtr.tp1D=1&crtr.yrStrtVl=2016&crtr.kw=&crtr.dyStrtVl=1&crtr.aud1D=&crtr.mnthStrtVl=1&crtr.page=2&crtr.yrndVl=2016&crtr.dyndVl=3|url-status=dead}}</ref> |2 [[Lockheed CP-140 Aurora|CP-140 Aurora]] surveillance aircraft |1 [[Airbus CC-150 Polaris|CC-150T Polaris]] refueling aircraft<ref>{{cite news|title=MPs vote to join U.S.-led bombing campaign against ISIL |url=http://www.canada.com/vote+join+bombing+campaign+against+ISIL/10271461/story.html |accessdate=21 June 2016 |publisher=Postmedia Network Inc |date=7 October 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141129032312/http://www.canada.com/vote%2Bjoin%2Bbombing%2Bcampaign%2Bagainst%2BISIL/10271461/story.html |archivedate=29 November 2014 |deadurl=yes |df= }}</ref> |1 [[Lockheed Martin C-130J Super Hercules|CC-130J Hercules]] tactical airlifter |1 [[Boeing C-17 Globemaster III|CC-177 Globemaster]] strategic airlifter <ref>{{cite web|url=http://www.forces.gc.ca/en/operations-abroad-current/op-impact.page|title=Operation IMPACT|publisher=National Defence and the Canadian Armed Forces|accessdate=22 October 2014|archivedate=2018-10-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181021003736/http://www.forces.gc.ca/en/operations-abroad-current/op-impact.page}}</ref><ref>{{cite news|title=Canadian transport planes join military effort in Iraq|url=https://www.thestar.com/news/canada/2014/08/15/canadian_transport_planes_joining_military_effort_in_iraq.html|accessdate=21 June 2016|work=The Star|date=15 August 2014|location=Ottawa}}</ref> }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Denmark:</small> |7 [[اف ۱۶]] fighters<ref name=DenFakta>{{cite web|title=FAKTA: Danmarks militære indsats i Irak og Syrien|language=Danish|url=https://www.information.dk/telegram/2016/04/fakta-danmarks-militaere-indsats-irak-syrien|publisher=[[Dagbladet Information|Information]]}}</ref> |1 [[Lockheed C-130 Hercules|C-130]] transport aircraft<ref name=DenFakta/> |1 mobile radar station<ref name=DenFakta/> |400 troops<ref name=DenFakta/> }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>France:</small> |[[Force d'action navale|Task Force 473]] centered around the aircraft carrier {{Ship|French aircraft carrier|Charles de Gaulle|R91|2}} with 24 [[داسو رافائل]] fighters strike aircraft and 2 [[Northrop Grumman E-2 Hawkeye|E-2C Hawkeye]] AEW&C aircraft, with support from the frigate {{Ship|French frigate|Chevalier Paul|D621|2}}, a [[Rubis-class submarine]] and a [[Durance-class tanker]].<ref name=CDGDeployed>{{cite news|title=Le Charles-de-Gaulle engagé contre Daech, des Rafale décollent en mission|url=http://www.lexpress.fr/actualite/monde/proche-moyen-orient/le-porte-avions-charles-de-gaulle-integre-a-l-intervention-contre-daech_1654089.html#V5iDVpmsWf4bE4v2.99|accessdate=20 April 2015|agency=L'Express|date=23 February 2015}}</ref> All withdrawn 20 April 2015.<ref name=CDGWithdrawn>{{cite news|title=Iraq: The aircraft carrier Charles de Gaulle left the operation Shamal|url=http://www.opex360.com/2015/04/20/le-porte-avions-charles-de-gaulle-quitte-loperation-chammal/|accessdate=20 April 2015|publisher=Zone Militaire|date=20 April 2015}}</ref> |6 [[داسو رافائل]] fighters stationed in the United Arab Emirates<ref name=CDGWithdrawn/> |6 [[داسو رافائل]] fighters stationed in Jordan<ref name=CDGWithdrawn/> |1 [[Breguet Atlantic|Atlantique 2]] maritime patrol aircraft<ref name=CDGWithdrawn/> |1 [[Boeing E-3 Sentry]] AEW&C aircraft<ref name=CDGWithdrawn/> |1 [[Boeing KC-135 Stratotanker]] aerial refueling tanker<ref name=CDGWithdrawn/> |{{Ship|French frigate|Jean Bart|D615|2}} air defence frigate (withdrawn 30 January 2015)<ref name="JeanBartWithdrawn">{{cite news|title=La frégate anti-aérienne Jean Bart quitte l'opération Chammal|url=http://www.opex360.com/2015/01/30/la-fregate-anti-aerienne-jean-bart-quitte-loperation-chammal/#QcJFsLvkhCDukB56.99|accessdate=20 April 2015|agency=Zone Militaire|date=30 January 2015}}</ref> }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Germany:</small> |1200 troops<ref name="BBC"/> |6 [[Panavia Tornado#Tornado ECR|Panavia Tornado ECR]]<ref name="BBC"/> |1 [[Airbus A310 MRTT]] for in-flight refueling<ref name="BBC"/> |1 Frigate Augsburg (F 213)<ref name="BBC"/> }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Italy:</small> |4 [[NHIndustries NH90|NH 90]] helicopter |4 [[Agusta A129 Mangusta|A 129]] helicopter |130 search and rescue team |1,200 troops<ref>{{cite web|url=http://video.corriere.it/pinotti-contro-l-isis-500-unita-italiane-iraq/ddb77e32-b159-11e4-9c01-b887ba5f55e9|title=Pinotti: "Contro l'Isis 500 unità italiane in Iraq"|date=10 February 2015|publisher=[[Corriere della Sera]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.repubblica.it/esteri/2015/12/15/news/lotta_al_terrorismo_is_arabia_saudita_annuncia_coalizione_di_34_paesi_islamici-129494596/?ref=HREA-1|title=Iraq: 450 italiani a difesa diga Mosul. Arabia Saudita lancia coalizione islamica anti-Is|date=15 December 2015|work=Repubblica.it|accessdate=1 February 2016}}</ref> |4 [[Panavia Tornado]]<ref>{{cite web|url=http://www.repubblica.it/politica/2014/11/16/news/tornado_italia_siria_iraq_stato_islamico_m5s_pinotti-100702315/|title=M5s: "Il governo invia caccia contro l'Is senza autorizzazione".|date=16 November 2014|work=Repubblica.it|accessdate=6 December 2014}}</ref> |24 [[B1 Centauro]] tanks to send to the Jordanian Army<ref name="rainews.it">{{cite web|url=http://www.rainews.it/dl/rainews/articoli/iraq-pinotti-predator-280-istruttori-de153ce6-fc3a-4633-9438-0bddbb58baa9.html|title=Iraq, il ministro Pinotti: "Dall'Italia 280 soldati per addestrare i curdi, Predator e armi"|work=rainews}}</ref> |1 [[Boeing KC-767]] for in-flight refueling<ref name="rainews.it"/> |2 [[MQ-1 Predator]]<ref>{{cite web|url=http://www.ilgiornale.it/news/politica/decollano-i-droni-italiani-missioni-irak-e-ucraina-1060462.html|title=Decollano i droni italiani, missioni in Iraq e Ucraina|publisher=}}</ref> }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Jordan:</small> |20+ [[اف ۱۶]]{{citation needed|date=February 2015}} }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Morocco:</small> | 6 [[اف ۱۶]] fighters <ref name="NYTMO"/><ref name="DAILYMO"/><ref name="WTMO"/> | Intelligence support <ref>"Morocco's counter-terrorism support will focus on military, operational and intelligence aspects, according to WAM. According to the ministry, the contribution of the kingdom will focus on military operational and intelligence aspects.[http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2014/10/29/Morocco-vows-to-help-UAE-fight-terrorism.html]</ref><ref>Morocco is a member of the anti-ISIL coalition where the kingdom provides intelligence and operational support to Emirati, Saudi, Bahraini, Qatari Jordanian and American forces operating in Syria.[http://www.defensenews.com/article/20141031/DEFREG04/310310029/Morocco-Provide-UAE-Military-Intel-Support-Against-Terrorism] {{Webarchive|url=https://archive.today/20141220142242/http://www.defensenews.com/article/20141031/DEFREG04/310310029/Morocco-Provide-UAE-Military-Intel-Support-Against-Terrorism |date=2014-12-20 }}</ref> | Undisclosed number of troops deployed in the [[ایمارات]]<ref>Morocco will send military forces to the United Arab Emirates (UAE) to help fight terrorism and preserve regional peace and stability, the Foreign Ministry said on Wednesday. Speaking at a press briefing in Rabat, Moroccan Foreign Minister Salaheddine Mezouar did not reveal further information on this mission, such as the specific number of the dispatched troops. (...)"Morocco will provide military support to these brother countries in case that the Gulf states require intervention,"[http://www.china.org.cn/world/Off_the_Wire/2014-10/29/content_33911554.htm]</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/2014-10-29/morocco-says-sending-troops-to-u-a-e-to-help-counter-terrorism.html|title=Morocco Says Sending Troops to U.A.E. to Help Counter Terrorism|author=Souhail Karam|date=29 October 2014|work=Bloomberg.com}}</ref> }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>NATO:</small> |[[Boeing E-3 Sentry]] AWACS }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Netherlands:</small> |6 [[اف ۱۶]] fighters + 2 spare |250 supporting troops |130 trainers for the [[Iraqi Army]]<ref>{{cite web|url=http://www.nltimes.nl/2014/09/24/parliament-commits-troops-isis-fight/|title=Dutch Parliament commits soldiers, F-16s to fight ISIS in Iraq|work=NL Times|accessdate=28 September 2014|archivedate=2016-04-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160402010652/http://www.nltimes.nl/2014/09/24/parliament-commits-troops-isis-fight/}}</ref> |2 [[MIM-104 Patriot|Patriot missile batteries]] and 200 supporting troops in Turkey to defend its [[ناتو]] ally against cross-border attacks. }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Portugal:</small> |30 Army Commandos to train the Iraqi Forces<ref>{{cite web|url=http://www.rtp.pt/noticias/index.php?article=790421&tm=7&layout=122&visual=61|title=Portugal vai enviar 30 comandos do exército para o Iraque|publisher=RTP|date=16 December 2014}}</ref> }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Qatar:</small> |2 [[Dassault Mirage 2000|Mirage 2000s]]<ref name="JustinFishel"/> }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Saudi Arabia:</small> |4 [[McDonnell Douglas F-15E Strike Eagle|F-15s]]<ref name="JustinFishel"/> | [[یوروفایتر تایفون]]<ref>{{cite web|url=http://www.defensenews.com/story/defense/show-daily/idex/2015/02/25/saudi-typhoons-use-paveway-bombs-on-isis/23982221/|title=Saudi Typhoons Use Paveway IV Bombs on ISIS|author=Andrew Chuter|date=25 February 2015|work=Defense News}}{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Spain:</small> |Spain planned to station a [[MIM-104 Patriot|Patriot missile battery]] and 130 troopers in Turkey in case of any cross-border attacks against its [[ناتو]] ally, but only after January 2015.<ref name="rudaw.net">{{cite news|url=http://rudaw.net/english/world/240920141|agency=Rudaw|title=Wary Spain Remains Reluctant Partner in anti-IS Coalition|date=24 September 2014|accessdate=2 October 2014}}</ref> |300 instructors to train the Iraqi Army.<ref name="politica.elpais.com">{{cite news|url=http://politica.elpais.com/politica/2014/10/09/actualidad/1412867011_131222.html|work=El País|title=Spain to send 300 soldiers to Iraq to train its Army|date=9 October 2014|accessdate=12 October 2014}}</ref> }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Turkey:</small> |A [[Special Forces (Turkish Armed Forces)|Special Forces Command]] training team.<ref>{{cite web|url=http://www.hurriyet.com.tr/dunya/27625485.asp|title=Peþmerge'ye eðitim 'Bordo Bereliler'den|work=HÜRRÝYET - TÜRKÝYE'NÝN AÇILIÞ SAYFASI|accessdate=25 February 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924044118/http://www.hurriyet.com.tr/dunya/27625485.asp|archivedate=2015-09-24}}</ref> |Some [[اف ۱۶]] participated in bombing.<ref>{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/01/turkish-jets-strike-isil-convoy-syria-2014129174915634511.html|title=Turkish forces 'strike ISIL convoy in Syria'|publisher=|accessdate=25 February 2015}}</ref> }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>United Arab Emirates:</small> |4 [[اف ۱۶]]<ref name="JustinFishel"/> }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>United Kingdom:</small> |300 military trainers training Iraqi forces<ref>{{cite news|title=More UK troops to train Iraqi forces|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-35790759|accessdate=16 March 2016|publisher=BBC News|date=12 March 2016}}</ref> |75 military trainers training Syrian moderate opposition forces.<ref name=SyriaTraining/> |[[United Kingdom Special Forces]]<ref>{{cite news|title=British special forces join fighters on Isil front line|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/iraq/11131948/British-special-forces-join-fighters-on-Isil-front-line.html|accessdate=19 November 2014|publisher=Telegraph|date=30 September 2014}}</ref> |10 [[MQ-9 Reaper]] unmanned combat aerial vehicles<ref name=10ReapersDM>{{cite news|title=ISIS fighters are using human shields to protect themselves from RAF drone strikes: Militants deliberately travelling with women and children in Syria and Iraq|url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-3326442/ISIS-use-human-shields-protect-RAF-drone-strikes.html|accessdate=20 November 2015|publisher=Daily Mail|date=20 November 2015}}</ref> |10 [[Panavia Tornado]] strike aircraft<ref name="forces.tv">{{cite news|title=RAF Typhoons Join Syrian Bombing Mission|url=http://forces.tv/34952572|accessdate=3 December 2015|agency=Forces TV|date=3 December 2015|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304091019/http://forces.tv/34952572|dead-url=yes|archivedate=2016-03-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304091019/http://forces.tv/34952572}}</ref> |9 [[یوروفایتر تایفون]] multirole fighters<ref name="forces.tv"/> |2 [[Raytheon Sentinel]] ISTAR aircraft<ref name=SyriaTraining/> |2 [[Boeing E-3 Sentry]] AEW&C aircraft<ref>{{cite news|title=UK details extent of combat activity over Iraq|url=http://www.flightglobal.com/news/articles/uk-details-extent-of-combat-activity-over-iraq-409617/|accessdate=2 March 2015|agency=Flightglobal|date=2 March 2015}}</ref> |2 [[Airbus Voyager]] aerial refueling tanker<ref name=ItsWAR>{{cite news|title=It's WAR: RAF Tornados bomb ISIS strongholds in Syria in two waves just 57 mins after vote|url=http://www.express.co.uk/news/world/623855/RAF-Syria-ISIS-Islamic-State|accessdate=3 December 2015|agency=Express|date=3 December 2015}}</ref><ref name="firstUKsortie"/> |1 [[Boeing RC-135|Boeing RC-135 Rivet Joint]] reconnaissance aircraft<ref name=SyriaTraining>{{cite news|title=UK troops to train moderate Syrian opposition|url=https://www.gov.uk/government/news/uk-troops-to-train-moderate-syrian-opposition|accessdate=26 March 2015|agency=Ministry of Defence|date=26 March 2015}}</ref><ref>{{cite news|title=RAF Tornado jets in Cyprus for Iraq aid mission|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-28758370|accessdate=19 November 2014|publisher=BBC News|date=12 August 2014|quote=A "small number" of Chinook helicopters would also be sent for "further relief options", the Foreign Office said.}}</ref> |1 [[Beechcraft Super King Air|Shadow R1]] reconnaissance aircraft<ref name=10reapershadow>{{cite news|title=RAF steps up Iraq and Syria spying missions in 'new Battle of Britain'|url=https://www.theguardian.com/uk-news/2015/jul/16/raf-iraq-and-syria-spying-missions-new-battle-of-britain-fallon|accessdate=19 July 2015|agency=The Guardian|date=19 July 2015}}</ref> |[[Airbus A400M Atlas]], [[C-130J]], [[Boeing C-17 Globemaster III|C-17]] and [[Boeing Chinook (UK variants)|Chinook]] aircraft used to support humanitarian relief efforts.<ref name=Atlas>{{cite web|title=Global Gateway|url=http://www.raf.mod.uk/rafbrizenorton/rafcms/mediafiles/56771E59_5056_A318_A881ADF7C6DABB24.pdf|publisher=Royal Air Force|date=March 2015|quote=The first Operational Atlas load was delivered to Op SHADER in Cyprus on 3 Mar - a sign of things to come.}}</ref> |1 [[Type 45 destroyer]] {{HMS|Defender|D36|6}}<ref>{{cite news|title=Frères D'Armes – Brothers in Arms|url=http://www.royalnavy.mod.uk/news-and-latest-activity/news/2015/november/18/151118-brothers-in-arms|accessdate=21 November 2015|agency=Royal Navy|date=18 November 2015|archive-date=2020-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20200816153154/https://www.royalnavy.mod.uk/news-and-latest-activity/news/2015/november/18/151118-brothers-in-arms|url-status=dead}}</ref> |1 {{sclass-|Trafalgar|submarine|1}}<ref name="UKSub"/> }} ---- {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Russia:</small> |4,000 personnel<ref>[https://www.reuters.com/article/2015/11/08/us-mideast-crisis-syria-russia-idUSKCN0SX0H820151108 "Russian soldiers geolocated by photos in multiple Syria locations"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151108215752/https://www.reuters.com/article/2015/11/08/us-mideast-crisis-syria-russia-idUSKCN0SX0H820151108 |date=2015-11-08 }}, MARIA TSVETKOVA, 8 November 2015, Reuters. "U.S. security officials and independent experts told Reuters last week that Moscow had increased its forces in Syria to 4,000 personnel from an estimated 2,000. A U.S. defense official said multiple rocket-launcher crews and long-range artillery batteries were deployed outside four bases the Russians were using".</ref><br> '''[[Naval ship]]s''' |3 [[Buyan-class corvette|Buyan-M class corvettes]]<ref name="rt.com">{{cite web|url=https://www.rt.com/news/317864-russian-warships-missiles-launch/|title=4 Russian warships launch 26 missiles against ISIS from Caspian Sea|work=RT English|accessdate=8 October 2015}}</ref> |1 [[Gepard-class frigate]]<ref name="rt.com" /> |1 [[Vishnya-class intelligence ship]] |1 [[Kilo-class submarine|Improved Kilo-class submarine]]<ref>{{cite web|url=http://www.defence24.pl/273075,rosyjskie-rakiety-manewrujace-uderzyly-w-is-wystrzelone-z-okretu-podwodnego|title=Rosyjskie rakiety manewrujące uderzyły w IS. Wystrzelone z okrętu podwodnego|work=defence24.pl|accessdate=24 November 2015|archivedate=2017-10-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171019074933/http://www.defence24.pl/273075,rosyjskie-rakiety-manewrujace-uderzyly-w-is-wystrzelone-z-okretu-podwodnego}}</ref> |1 [[Slava-class cruiser]]<ref>{{cite news|url=http://www.nydailynews.com/news/world/russian-missile-cruiser-ordered-work-french-syria-article-1.2437679|title=Russian missile cruiser ordered to work with French in Syria|work=New York Daily News|date=17 November 2015|accessdate=24 November 2015}}</ref><br> '''[[Strategic bomber]]s''' |14 [[Tupolev Tu-22M|Tu-22M3]]<ref name="thedailybeast.com">{{cite web|url=http://www.thedailybeast.com/articles/2015/11/17/russia-pounds-isis-with-biggest-bomber-raid-in-decades.html|title=Russia Pounds ISIS With Biggest Bomber Raid in Decades|work=The Daily Beast|accessdate=24 November 2015}}</ref> |6 [[Tupolev Tu-95|Tu-95MSM]]<ref name="thedailybeast.com"/> |5 [[Tupolev Tu-160|Tu-160]]<ref name="thedailybeast.com"/><br> '''[[Tactical bomber]]s''' |12 [[سوخوی۲۴ (فنسر)]]M2 |6 [[Sukhoi Su-34|Su-34]]<ref>{{cite web|url=http://theaviationist.com/2015/09/29/su-34-have-arrived-in-syria/|title=Russian Marines Position Themselves in Eastern Latakia|work=The Aviationist|date=29 September 2015|accessdate=1 October 2015}}</ref><br> '''[[Attack bomber]]s''' |12 [[Sukhoi Su-25|Su-25]]SM<ref>{{cite web|url=https://www.washingtonpost.com/news/checkpoint/wp/2015/09/21/these-are-the-28-jets-russia-now-has-in-syria/|title=This is the airpower Russia has in Syria|author=Thomas Gibbons-Neff|date=21 September 2015|work=The Washington Post|accessdate=30 September 2015}}</ref><br /> '''[[Fighter aircraft]]''' |4 [[سوخو ۳۰]]SM<ref>{{cite web|url=https://www.stratfor.com/analysis/russian-fighter-aircraft-arrive-syria|title=Russian Fighter Aircraft Arrive in Syria|work=Stratfor|date=21 September 2015|accessdate=1 October 2015}}</ref><br> '''[[Reconnaissance aircraft]]'''<br> [[Ilyushin Il-18|Il-20M1]]<br /> '''[[Attack helicopter]]''' |12 [[Mi-24]]P <ref>{{cite web|url=https://www.stratfor.com/sample/analysis/russian-fighter-aircraft-arrive-syria |title=Russian Fighter Aircraft Arrive in Syria |work=Stratfor |accessdate=8 October 2015 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151015222707/https://www.stratfor.com/sample/analysis/russian-fighter-aircraft-arrive-syria |archivedate=15 October 2015 }}</ref><br /> '''[[Utility helicopter]]''' |4 [[Mi-8]]MTV-5<br> '''Ground equipment''' |3 [[Pantsir-S1|SA-22]] SAM<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2015/09/22/world/middleeast/russia-deploys-ground-attack-aircraft-to-syrian-base.html|title=Russia Expands Fleet in Syria With Jets That Can Attack Targets on Ground|first1=Eric|last1=Schmitt|first2=Neil|last2=MacFarquhar|date=21 September 2015|work=The New York Times|accessdate=16 October 2015}}</ref><br /> Other anti-aircraft and anti-missile weapons<ref>[http://newsru.com/russia/05nov2015/zrk.html Главком ВКС РФ признал: в Сирию были переброшены зенитные ракетные системы] [[NEWSru]], 5 Nov 2015.</ref>}} ---- {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Iran:</small> |500 [[Quds Force]] members<ref name="vox1"/> |1,500 [[Basij]]is<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2014/jun/14/iran-iraq-isis-fight-militants-nouri-maliki?CMP=fb_gu|title=Iran sends troops into Iraq to aid fight against Isis militants|author=Martin Chulov|work=the Guardian|accessdate=6 December 2014}}</ref> |7 [[Sukhoi Su-25]] close air support aircraft<ref name="bi1"/> (operated by binational Iranian/Iraqi crew) |[[McDonnell Douglas F-4 Phantom II]] attack aircraft<ref>{{cite web|url=http://www.nbcnews.com/storyline/isis-terror/iran-appears-be-launching-airstrikes-against-isis-iraq-pentagon-n260426|title=Iran Appears to Be Launching Airstrikes Against ISIS in Iraq: Pentagon|author=|date=|work=NBC News}}</ref> |[[Ghods Mohajer|Mohajer-4]] and [[Ghods Ababil|Ababil]] drones<ref>{{cite web|title=Iran Is Expanding Its Military Role in Iraq in a Bunch of Ways |url=http://www.businessinsider.com/what-we-know-about-irans-expanding-military-role-in-iraq-2014-9|work=Business Insider|accessdate=16 October 2014}}</ref> }} ---- {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Egypt:</small> |6 [[اف ۱۶]] }} ---- {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Nigeria:</small> |[[Nigerian Army|Army]]: 130,000 active frontline troops. 32,000 active reserve troops. |[[Nigeria Police Force|Police Force]]: 371,000 officers }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Cameroon:</small> | 20,000 soldiers }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>African Union:</small> | 8,700 soldiers }} | strength2 = '''ISIL:''' * 200,000 fighters in Iraq and Syria <small>(according to [[عراق کوردیستانی]] Chief of Staff.)</small><ref name=el-balad.com1>{{cite web|title=ISIS militants have army of 200,000, claims senior Kurdish leader|url=http://www.el-balad.com/1247637|website=ElBalad|accessdate=16 November 2014|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141120081551/http://www.el-balad.com/1247637|archivedate=20 November 2014|df=dmy-all}}</ref> * 20,000–31,500 (CIA estimate)<ref>{{cite web|title=ISIS can 'muster' between 20,000 and 31,500 fighters, CIA says|url=http://edition.cnn.com/2014/09/11/world/meast/isis-syria-iraq/|website=CNN||accessdate=15 November 2015}}</ref> * 6,500–10,000 fighters in Libya<ref name="limits">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/02/20/world/middleeast/us-airstrike-isis-libya.html|title=U.S. Bombing in Libya Reveals Limits of Strategy Against ISIS|date=20 February 2016|work=The New York Times|accessdate=14 April 2016}}</ref><ref name="shifts to Libya">{{cite web|url=http://freebeacon.com/national-security/isis-shifts-libya-strikes-syria/|title=ISIS Shifts to Libya After Strikes in Syria|work=The Washington Free Beacon|accessdate=12 January 2016}}</ref> * 7,000–10,000 fighters in Nigeria<ref>{{cite web|url=https://medium.com/war-is-boring/how-big-is-boko-haram-fac21c25807 |title= How Big Is Boko Haram? |date=2 February 2015 |accessdate=2 February 2015}}</ref> * 1,000–3,000 fighters in Afghanistan<ref>{{cite web| title =Islamic State group loyalists eye a presence in Afghanistan| url =http://bigstory.ap.org/article/7c31c5d9b3e04208a48b7351e2dc44a7/islamic-state-group-loyalists-eye-presence-afghanistan| website =Associated Press| date =8 September 2015| accessdate =30 September 2015| archivedate =2015-10-01| archiveurl =https://web.archive.org/web/20151001000606/http://bigstory.ap.org/article/7c31c5d9b3e04208a48b7351e2dc44a7/islamic-state-group-loyalists-eye-presence-afghanistan}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/news/2015/12/tracking-closely-isil-threat-afghanistan-151218141542712.html|title=US 'tracking closely' ISIL threat in Afghanistan|publisher=Aljazeera|date=18 December 2015}}</ref> * At least 400 fighters in the Philippines and Malaysia * Up to 600 tanks<ref name="nearly 5,000 bombs dropped on ISIL">{{cite web|url=http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2015/01/08/U-S-led-forces-drop-nearly-5-000-bombs-on-ISIS-.html|title=U.S.-led forces drop nearly 5,000 bombs on ISIS|work=Al Arabiya|date=8 January 2015|accessdate=8 January 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thetimes.co.uk/tto/news/world/middleeast/article4226717.ece?shareToken=f90094518fabc34e4ca7f4a59e7a3990#tab-5|title=Fears of massacre as Isis tanks lead assault on Kurdish bastion|work=The Times|date=4 October 2014}}</ref> * At least 6 Drones<ref>{{cite web|url=http://www.thedailybeast.com/articles/2014/11/17/isis-we-nabbed-an-iranian-drone.html|title=ISIS: We Nabbed an Iranian Drone|work=The Daily Beast|accessdate=6 December 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=http://edition.cnn.com/2014/08/24/opinion/bergen-schneider-drones-isis/|title=Now ISIS has drones?|date=24 August 2014|work=CNN}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/video/world/middleeast/100000003082541/footage-from-an-isis-drone.html|title=Footage From an ISIS Drone|date=30 August 2014|work=NYTimes.com – Video}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2014/10/27/in-bizarre-new-video-islamic-state-hostage-gives-tour-of-kobane/|title=In bizarre new video, Islamic State hostage gives tour of Kobane|work=Washington Post | first=Adam|last=Taylor|date=27 October 2014}}</ref><ref name="ISIL drone downed near Aleppo">{{cite web|url=http://www.almasdarnews.com/article/isis-drone-downed-by-the-syrian-army-at-kuweires-airbase-in-aleppo/|title=ISIS Drone Downed by the Syrian Army at Kuweires Airbase in Aleppo|author=Leith Fadel|work=Al-Masdar News|accessdate=23 June 2015|archivedate=2019-05-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190511014449/https://www.almasdarnews.com/article/isis-drone-downed-by-the-syrian-army-at-kuweires-airbase-in-aleppo/}}</ref> ---- '''al-Qaeda:''' * Tahrir al-Sham: 50,000+<ref name="joins">{{cite web|url=https://www.almasdarnews.com/article/islamist-rebel-group-joins-al-qaeda-franchise-syria/|title=Islamist rebel group joins Al-Qaeda franchise in Syria|first=Chris|last=Tomson|accessdate=21 May 2017|publisher=Al-Masdar News|date=21 May 2017|archivedate=2019-05-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190511014426/https://www.almasdarnews.com/article/islamist-rebel-group-joins-al-qaeda-franchise-syria/}}</ref><ref name="surfacing">{{cite web|url=http://english.aawsat.com/2017/01/article55366551/syria-surfacing-haiat-tahrir-al-sham-threatens-truce|title=Syria: Surfacing of 'Hai'at Tahrir al-Sham' Threatens Truce - ASHARQ AL-AWSAT English|first=Asharq|last=Al-awsat|date=30 January 2017|publisher=|access-date=2018-09-29|archive-date=2017-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20170215122504/http://english.aawsat.com/2017/01/article55366551/syria-surfacing-haiat-tahrir-al-sham-threatens-truce|url-status=dead|accessdate=2018-09-29|archivedate=2017-02-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170215122504/http://english.aawsat.com/2017/01/article55366551/syria-surfacing-haiat-tahrir-al-sham-threatens-truce}}</ref> * Khorasan: 50<ref>{{cite web |url=http://kneb.com/abc_world/gen-dempsey-claims-airstrikes-in-syria-that-targeted-khorasan-group-disrupted-plots-against-us-abcid35051725/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20141009184718/http://kneb.com/abc_world/gen-dempsey-claims-airstrikes-in-syria-that-targeted-khorasan-group-disrupted-plots-against-us-abcid35051725/ |dead-url=yes |archive-date=9 October 2014 |title=Gen. Dempsey Claims Airstrikes in Syria that Targeted Khorasan Group Disrupted Plots Against US |work=KNEB Radio |df= |accessdate=2018-09-29 |archivedate=2014-10-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141009184718/http://kneb.com/abc_world/gen-dempsey-claims-airstrikes-in-syria-that-targeted-khorasan-group-disrupted-plots-against-us-abcid35051725/ }}</ref> * Jund al-Aqsa: 2,100<ref name="defect to ISIS" /> ---- | casualties1 = {{بایراقچه|عراق|size=22px}}'''Republic of Iraq:''' * 34,000+ killed and 13,000+ wounded <ref>UN Casualty Figures *[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=1594:un-casualty-figures-for-january-2014-anbar-province-excluded&Itemid=633&lang=en UN Casualty Figures for the Month of January 2014] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420221855/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=1594:un-casualty-figures-for-january-2014-anbar-province-excluded&Itemid=633&lang=en |date=2019-04-20 }} *[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=1677:un-casualty-figures-for-february-2014-anbar-province-excluded&Itemid=633&lang=en UN Casualty Figures for the Month of February 2014] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803002718/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=1677:un-casualty-figures-for-february-2014-anbar-province-excluded&Itemid=633&lang=en |date=2018-08-03 }} *[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=1812:un-casualty-figures-for-march-2014-anbar-province-excluded&Itemid=633&lang=en UN Casualty Figures for the Month of March 2014] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420221839/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=1812:un-casualty-figures-for-march-2014-anbar-province-excluded&Itemid=633&lang=en |date=2019-04-20 }} *[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=1942:un-casualty-figures-for-april-2014-anbar-province-excluded&Itemid=633&lang=en UN Casualty Figures for the Month of April 2014] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420221832/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=1942:un-casualty-figures-for-april-2014-anbar-province-excluded&Itemid=633&lang=en |date=2019-04-20 }} *[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=2055:un-casualty-figures-for-may-2014-anbar-province-excluded&Itemid=633&lang=en UN Casualty Figures for the Month of May 2014] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190419211123/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=2055:un-casualty-figures-for-may-2014-anbar-province-excluded&Itemid=633&lang=en |date=2019-04-19 }} *[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=2155:un-casualty-figures-for-june-2014-the-highest-number-of-civilian-casualties-in-2014-anbar-province-excluded&Itemid=633&lang=en UN Casualty Figures for the Month of June 2014] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181212080222/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=2155:un-casualty-figures-for-june-2014-the-highest-number-of-civilian-casualties-in-2014-anbar-province-excluded&Itemid=633&lang=en |date=2018-12-12 }} *[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=2300:un-casualty-figures-for-july-2014-anbar-province-excluded&Itemid=633&lang=en UN Casualty Figures for the Month of July 2014] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190419211130/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=2300:un-casualty-figures-for-july-2014-anbar-province-excluded&Itemid=633&lang=en |date=2019-04-19 }} *[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=2533:un-casualty-figures-for-august-2014-anbar-province-excluded&Itemid=633&lang=en UN Casualty Figures for the Month of August 2014] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420221819/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=2533:un-casualty-figures-for-august-2014-anbar-province-excluded&Itemid=633&lang=en |date=2019-04-20 }} *[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=2695:un-casualty-figures-for-september-2014-anbar-province-excluded&Itemid=633&lang=en UN Casualty Figures for the Month of September 2014] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420221808/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=2695:un-casualty-figures-for-september-2014-anbar-province-excluded&Itemid=633&lang=en |date=2019-04-20 }} *[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=2831:un-casualty-figures-for-october-2014-anbar-province-excluded&Itemid=633&lang=en UN Casualty Figures for the Month of October 2014] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803043236/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=2831:un-casualty-figures-for-october-2014-anbar-province-excluded&Itemid=633&lang=en |date=2018-08-03 }} *[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=2963:casualty-figures-for-november-2014&Itemid=633&lang=en UN Casualty Figures for the Month of November 2014] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420221755/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=2963:casualty-figures-for-november-2014&Itemid=633&lang=en |date=2019-04-20 }} *[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=3141:un-casualty-figures-for-december-2014-deadliest-since-2008-in-iraq&Itemid=633&lang=en UN Casualty Figures for the Month of December 2014] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150105034442/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=3141:un-casualty-figures-for-december-2014-deadliest-since-2008-in-iraq&Itemid=633&lang=en |date=2015-01-05 }} 3,689 killed and 4,181 wounded in 2014 *[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=3245:un-casualty-figures-for-january-2015&Itemid=633&lang=en UN Casualty Figures for the Month of January 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420221743/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=3245:un-casualty-figures-for-january-2015&Itemid=633&lang=en |date=2019-04-20 }} *[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=3344:un-casualty-figures-for-february-2015&Itemid=633&lang=en UN Casualty Figures for the Month of February 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150627085230/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=3344:un-casualty-figures-for-february-2015&Itemid=633&lang=en |date=2015-06-27 }} *[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=3565:un-casualty-figures-for-march-2015&Itemid=633&lang=en UN Casualty Figures for the Month of March 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150913104653/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=3565:un-casualty-figures-for-march-2015&Itemid=633&lang=en |date=2015-09-13 }} *[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=3697:civilians-continue-to-pay-a-heavy-price-due-to-terrorism-violence-and-armed-conflict&Itemid=633&lang=en UN Casualty Figures for the Month of April 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150913150744/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=3697:civilians-continue-to-pay-a-heavy-price-due-to-terrorism-violence-and-armed-conflict&Itemid=633&lang=en |date=2015-09-13 }} *[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=3872:security-situation-and-violence-continue-to-take-a-terrible-toll-on-the-men-women-and-children-from-all-of-iraq-s-communities&Itemid=605&lang=en UN Casualty Figures for the Month of May 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150927213647/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=3872:security-situation-and-violence-continue-to-take-a-terrible-toll-on-the-men-women-and-children-from-all-of-iraq-s-communities&Itemid=605&lang=en |date=2015-09-27 }} *[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=4031:casualty-figures-for-the-month-of-june-2015-in-iraq-continue-to-be-on-the-high-side&Itemid=633&lang=en UN Casualty Figures for the Month of June 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420221712/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=4031:casualty-figures-for-the-month-of-june-2015-in-iraq-continue-to-be-on-the-high-side&Itemid=633&lang=en |date=2019-04-20 }} *[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=4111:casualty-figures-for-the-month-of-july-2015&Itemid=633&lang=en UN Casualty Figures for the Month of July 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420182049/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=4111:casualty-figures-for-the-month-of-july-2015&Itemid=633&lang=en |date=2019-04-20 }} *[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=4230:un-casualty-figures-for-the-month-of-august-in-grievous-increase&Itemid=633&lang=en UN Casualty Figures for the Month of August 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420221707/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=4230:un-casualty-figures-for-the-month-of-august-in-grievous-increase&Itemid=633&lang=en |date=2019-04-20 }} *[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=4344:un-casualty-figures-for-the-month-of-september-2015&Itemid=633&lang=en UN Casualty Figures for the Month of September 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420221700/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=4344:un-casualty-figures-for-the-month-of-september-2015&Itemid=633&lang=en |date=2019-04-20 }} *[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=4454:un-casualty-figures-for-the-month-of-october-2015&Itemid=633&lang=en UN Casualty Figures for the Month of October 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420221654/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=4454:un-casualty-figures-for-the-month-of-october-2015&Itemid=633&lang=en |date=2019-04-20 }} *[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=4610:un-casualty-figures-for-the-month-of-november-2015&Itemid=633&lang=en UN Casualty Figures for the Month of November 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803124300/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=4610:un-casualty-figures-for-the-month-of-november-2015&Itemid=633&lang=en |date=2018-08-03 }} *[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=5064:un-casualty-figures-for-the-month-of-december-2015&Itemid=633&lang=en UN Casualty Figures for the Month of December 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180712052703/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=5064:un-casualty-figures-for-the-month-of-december-2015&Itemid=633&lang=en |date=2018-07-12 }} 5,225 killed and 5,829 wounded in 2015 *[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=5147:un-casualty-figures-for-the-month-of-january-2016&Itemid=633&lang=en UN Casualty Figures for the Month of January 2016] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180622164440/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=5147:un-casualty-figures-for-the-month-of-january-2016&Itemid=633&lang=en |date=2018-06-22 }} *[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=5284:un-casualty-figures-for-iraq-for-the-month-of-february-2016&Itemid=633&lang=en UN Casualty Figures for the Month of February 2016] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420215014/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=5284:un-casualty-figures-for-iraq-for-the-month-of-february-2016&Itemid=633&lang=en |date=2019-04-20 }} *[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=5419:un-casualty-figures-for-iraq-for-the-month-of-march-2016&Itemid=633&lang=en UN Casualty Figures for the Month of March 2016] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420215007/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=5419:un-casualty-figures-for-iraq-for-the-month-of-march-2016&Itemid=633&lang=en |date=2019-04-20 }} *[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=5580:un-casualty-figures-for-iraq-for-the-month-of-april-2016&Itemid=633&lang=en UN Casualty Figures for the Month of April 2016] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420215000/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=5580:un-casualty-figures-for-iraq-for-the-month-of-april-2016&Itemid=633&lang=en |date=2019-04-20 }} *[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=5704:un-casualty-figures-for-iraq-for-the-month-of-may-2016&Itemid=633&lang=en UN Casualty Figures for the Month of May 2016] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420214954/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=5704:un-casualty-figures-for-iraq-for-the-month-of-may-2016&Itemid=633&lang=en |date=2019-04-20 }} *[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=5848:un-casualty-figures-for-iraq-for-the-month-of-june-2016&Itemid=633&lang=en UN Casualty Figures for the Month of June 2016] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420214947/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=5848:un-casualty-figures-for-iraq-for-the-month-of-june-2016&Itemid=633&lang=en |date=2019-04-20 }} *[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=5931:un-casualty-figures-for-iraq-for-the-month-of-july-2016&Itemid=633&lang=en UN Casualty Figures for the Month of July 2016] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420214941/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=5931:un-casualty-figures-for-iraq-for-the-month-of-july-2016&Itemid=633&lang=en |date=2019-04-20 }} *[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=6041:un-casualty-figures-for-iraq-for-the-month-of-august-2016&Itemid=633&lang=en UN Casualty Figures for the Month of August 2016] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420214934/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=6041:un-casualty-figures-for-iraq-for-the-month-of-august-2016&Itemid=633&lang=en |date=2019-04-20 }} *[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=6144:un-casualty-figures-for-iraq-for-the-month-of-september-2016&Itemid=633&lang=en UN Casualty Figures for the Month of September 2016] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420214928/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=6144:un-casualty-figures-for-iraq-for-the-month-of-september-2016&Itemid=633&lang=en |date=2019-04-20 }} *[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=6267:un-casualty-figures-for-iraq-for-the-month-of-october-2016&Itemid=633&lang=en UN Casualty Figures for the Month of October 2016] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803131814/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=6267:un-casualty-figures-for-iraq-for-the-month-of-october-2016&Itemid=633&lang=en |date=2018-08-03 }} *[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=6455:un-casualty-figures-for-iraq-for-the-month-of-november-2016&Itemid=633&lang=en UN Casualty Figures for the Month of November 2016] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161220052337/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=6455:un-casualty-figures-for-iraq-for-the-month-of-november-2016&Itemid=633&lang=en |date=2016-12-20 }} *[http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=6611:un-casualties-figures-for-iraq-for-the-month-of-december-2016&Itemid=633&lang=en UN Casualties Figures for Iraq for the Month of December 2016] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170129092931/http://www.uniraq.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=6611:un-casualties-figures-for-iraq-for-the-month-of-december-2016&Itemid=633&lang=en |date=2017-01-29 }} 5,546 killed and 3,389 wounded in 2016</ref><ref>{{cite web|url=http://rudaw.net/arabic/middleeast/iraq/011120148|title=احصائية رسمية: 1997 العدد الكلي لمفقودي مجزرتي سبايكر وبادوش|work=Rudaw|accessdate=11 June 2015}}</ref> {{بایراقچه|سوریه|size=22px}} '''Syrian Arab Republic:''' * 8,000+ soldiers killed<ref>*[http://www.syriahr.com/en/?p=75913 Syria HR report] *[http://www.syriahr.com/en/2015/07/more-than-50-members-of-is-and-regime-forces-killed-and-wounded-in-the-east-of-homs Syria HR Report] *[http://www.syriahr.com/en/?p=7696 Syria HR Report] *[http://uk.reuters.com/article/uk-syria-crisis-military/assads-army-stretched-but-still-seen-strong-in-syrias-war-idUKKBN0HD0LW20140918 Reuters Syria Crisis Military] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190327184049/https://uk.reuters.com/article/uk-syria-crisis-military/assads-army-stretched-but-still-seen-strong-in-syrias-war-idUKKBN0HD0LW20140918 |date=2019-03-27 }} *[http://www.dailystar.com.lb/News/Middle-East/2014/Aug-08/266471-jihadists-capture-key-base-from-syrian-army.ashx#axzz39nsNgIu7 Dailystar Base lost] *[https://www.almasdarnews.com/article/isis-backpedalling-al-shaar-gas-fields-saa-offensive/ Almasdarnews Al Shaar gas fields] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190611223532/https://www.almasdarnews.com/article/isis-backpedalling-al-shaar-gas-fields-saa-offensive/ |date=2019-06-11 }} *[https://now.mmedia.me/lb/en/nowsyrialatestnews/539303-fighting-rages-at-doorstep-of-key-syria-rebel-bastion nmedia Report] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019184059/https://now.mmedia.me/lb/en/nowsyrialatestnews/539303-fighting-rages-at-doorstep-of-key-syria-rebel-bastion |date=2017-10-19 }} *[http://www.syriahr.com/?option=com_news&nid=10941&Itemid=2&task=displaynews#.UuzYnPldWfU Syria HR Report] *[https://www.hrw.org/embargo/node/119645?signature%3De2f9f3f7816e1c649b9265b332fc2ec2%26suid%3D6 HRW Report] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131016062324/http://www.hrw.org/embargo/node/119645?signature=e2f9f3f7816e1c649b9265b332fc2ec2&suid=6 |date=2013-10-16 }} *[https://www.independent.co.uk/news/world/an-army-boot-is-placed-on-the-face-of-the-dead-men-general-ghassan-of-the-syrian-army-on-the-war-10289588.html Independent Army General Ghassan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150925183458/http://www.independent.co.uk/news/world/an-army-boot-is-placed-on-the-face-of-the-dead-men-general-ghassan-of-the-syrian-army-on-the-war-against-nusra-10289588.html |date=2015-09-25 }} *[https://www.ndtv.com/world-news/syria-army-kurds-push-islamic-state-out-of-hasakeh-city-report-1201578 NDTV Syria army, Kurds Hasakeh City] *[https://web.archive.org/web/20150924132241/http://www.syriahr.com/en/2015/06/ypg-share-in-repelling-an-attack-on-the-city-of-al-hasakah-and-more-than-30-fighters-killed-in-the-clashes/ Syria HR Report] *[https://web.archive.org/web/20150407010624/http://syriahr.com/en/2015/04/jabhat-al-nusra-and-is-take-control-on-90-of-the-yarmouk-camp/ Syria HR Report Yarmouk] *[http://www.syriahr.com/en/?p=37487:Syria HR Report] *[http://aranews.net/2016/02/dozens-of-syrian-army-forces-killed-in-isis-attacks-in-aleppo/ Aranews Syrian Army Aleppo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181018034253/http://aranews.net/2016/02/dozens-of-syrian-army-forces-killed-in-isis-attacks-in-aleppo/ |date=2018-10-18 }} *[https://www.almasdarnews.com/article/cheetah-forces-lift-the-three-year-long-siege-of-the-kuweires-military-airbase/ Almasdarnews Kuweires air base] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181121111401/https://www.almasdarnews.com/article/cheetah-forces-lift-the-three-year-long-siege-of-the-kuweires-military-airbase/ |date=2018-11-21 }} *[https://www.wsj.com/articles/SB10001424127887324281004578352640821817264 WSJ Report] *[http://www.syriahr.com/en/?p=74932 Syria HR Report] *[https://www.almasdarnews.com/article/isis-captures-the-oil-fields-near-palmyra-while-the-syrian-army-secures-the-ancient-city/ Almasdarnews Syrian army Palmyra] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180211170406/https://www.almasdarnews.com/article/isis-captures-the-oil-fields-near-palmyra-while-the-syrian-army-secures-the-ancient-city/ |date=2018-02-11 }} *[http://www.syriahr.com/en/?p=44101 Syria HR Report] *[https://www.almasdarnews.com/article/southfront-400-isis-fighters-87-syrian-soldiers-die-in-aleppo-offensive/ Almasdar News Aleppo Offensive] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190904154218/https://www.almasdarnews.com/article/southfront-400-isis-fighters-87-syrian-soldiers-die-in-aleppo-offensive/ |date=2019-09-04 }} *[https://www.almasdarnews.com/article/syrian-army-neutralizes-turkish-backed-troops-near-al-bab/ Almasdar News Al-Bab] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181009014725/https://www.almasdarnews.com/article/syrian-army-neutralizes-turkish-backed-troops-near-al-bab/ |date=2018-10-09 }} *[https://maps.southfront.org/isis-suicide-attack-kills-11-syrian-soldiers-in-aleppo-province/ Southfront Aleppo province] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171009192746/https://maps.southfront.org/isis-suicide-attack-kills-11-syrian-soldiers-in-aleppo-province/ |date=2017-10-09 }} *[http://www.hindustantimes.com/world-news/twin-islamic-state-suicide-attacks-kill-15-in-north-syria/story-b7NvfJ7Y7MS1hdxEoJhjWM.html Hindustantimes Attacks North Syria] *[https://www.almasdarnews.com/article/11-syrian-army-soldiers-killed-isis-suicide-bomber-eastern-aleppo/ Almasdar News Eastern Aleppo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200817195333/https://www.almasdarnews.com/article/11-syrian-army-soldiers-killed-isis-suicide-bomber-eastern-aleppo/ |date=2020-08-17 }} *[https://www.almasdarnews.com/article/isil-suicide-bombing-kills-9-syrian-army-soldiers-east-aleppo/ Almasdar News 9 East Aleppo bombing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181123155637/https://www.almasdarnews.com/article/isil-suicide-bombing-kills-9-syrian-army-soldiers-east-aleppo/ |date=2018-11-23 }} *[https://sputniknews.com/middleeast/201604021037391709-syrian-army-al-qaryatayn/ Sputnik news Al Qaryatayn] *[https://townhall.com/news/politics-elections/2016/03/28/syrian-forces-pursue-campaign-against-islamic-state-after-retaking-palmyra-n2139741 Townhall Palmyra retake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180807155435/https://townhall.com/news/politics-elections/2016/03/28/syrian-forces-pursue-campaign-against-islamic-state-after-retaking-palmyra-n2139741 |date=2018-08-07 }} *[http://www.almasdarnews.com/article/deir-ezzor-isis-suffers-significant-losses-near-military-airport/ Almasdar News Deir-ezzor losses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190526223711/https://www.almasdarnews.com/article/deir-ezzor-isis-suffers-significant-losses-near-military-airport/ |date=2019-05-26 }} *[http://www.syriahr.com/en/?p=7696 Syria HR Report] *[http://www.syriahr.com/en/?p=43075 Syria HR Report] *[http://www.syriahr.com/en/?p=50788 Syria HR Report] *[https://www.almasdarnews.com/article/us-coalition-knew-bombing-syrian-army-deir-ezzor/ Almasdar News Deir-ezzor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181113031459/https://www.almasdarnews.com/article/us-coalition-knew-bombing-syrian-army-deir-ezzor/ |date=2018-11-13 }} *[http://www.syriahr.com/2017/02/14/أكثر-من-470-مدني-وعنصر-استشهدوا-وقتلوا-خل/ Syria HR Report] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171018111113/https://www.almasdarnews.com/article/deir-ezzor-isis-suffers-significant-losses-near-military-airport/ |date=2017-10-18 }} *[http://www.syriahr.com/en/?p=74932 Syria HR Report] *[http://www.syriahr.com/en/?p=73818 Syria HR Report] *[http://www.syriahr.com/en/?p=73812 Syria HR Report] *[http://www.syriahr.com/en/?p=74217 Syria HR Report] *[http://www.syriahr.com/en/?p=73842 Syria HR Report] *[http://www.syriahr.com/en/?p=75782 Syria HR Report] *[http://www.syriahr.com/en/?p=76093 Syria HR Report] *[http://www.syriahr.com/en/?p=75450 Syria HR Report] *[http://www.syriahr.com/en/?p=76722 Syria HR Report] *[http://www.syriahr.com/en/?p=76744 Syria HR Report] *[https://twitter.com/QalaatAlMudiq/status/921819464836009984] *[http://www.syriahr.com/en/?p=43075 Syria HR Report] *[https://www.almasdarnews.com/article/isis-launches-major-counter-offensive-syrian-army-western-raqqa/ Almasdarnews ISIS counter offensive] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171111153528/https://www.almasdarnews.com/article/isis-launches-major-counter-offensive-syrian-army-western-raqqa/ |date=2017-11-11 }} *[https://www.almasdarnews.com/article/battle-eastern-homs-continues-isis-keeps-attacking-map-update/ Almasdarnews ISIS eastern Homs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161211142606/https://www.almasdarnews.com/article/battle-eastern-homs-continues-isis-keeps-attacking-map-update/ |date=2016-12-11 }} *[http://www.syriahr.com/en/?p=62142 Syria HR Report] *[http://www.syriahr.com/en/?p=66650 Syria HR Report] *[http://www.almasdarnews.com/article/isis-launches-a-large-scale-offensive-in-east-hama/ Almasdarnews east Hama] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190612114656/https://www.almasdarnews.com/article/isis-launches-a-large-scale-offensive-in-east-hama/ |date=2019-06-12 }} *[http://english.ahram.org.eg/NewsContent/2/8/106633/World/Region/Battle-for-Syria-gas-field-after-jihadists-execute.aspx Ahram Battle for Syria gas field] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151222105908/http://english.ahram.org.eg/NewsContent/2/8/106633/World/Region/Battle-for-Syria-gas-field-after-jihadists-execute.aspx |date=2015-12-22 }} *[http://www.sacbee.com/2014/07/19/6567940/syria-fights-to-free-gas-field.html sacbee Syria fights fo free gas field] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140727102040/http://www.sacbee.com/2014/07/19/6567940/syria-fights-to-free-gas-field.html |date=2014-07-27 }} *[http://www.dailystar.com.lb/News/Middle-East/2014/Jul-20/264502-60-syria-soldiers-dead-in-battle-with-jihadists-report.ashx Dailystar 60 syria soldiers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190316085536/http://www.dailystar.com.lb/News/Middle-East/2014/Jul-20/264502-60-syria-soldiers-dead-in-battle-with-jihadists-report.ashx |date=2019-03-16 }} *[https://web.archive.org/web/20140811234117/http://www.syriahr.com/index.php?option=com_news&nid=21153&Itemid=2&task=displaynews Syria HR Report Archive] *[https://web.archive.org/web/20171018112828/http://www.syriahr.com/en/?p=75913 Syria HR Report Archive]</ref> {{بایراقچه|Syrian Kurdistan|size=22px}} '''Syrian Kurdistan:''' * 1,636–1,805 fighters killed<ref>15 killed (31 October 2012),[https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/fighting-erupts-between-syrian-rebels-and-kurds/2012/10/31/fedd811a-239e-11e2-92f8-7f9c4daf276a_story.html] 25 killed (19 November 2012),[http://edition.cnn.com/2012/11/20/world/europe/turkey-syria-violence/] 379 killed (2013),[https://web.archive.org/web/20131227052119/http://anna-news.info/node/13156] 537–706 killed (2014),[http://www.diclehaber.com/en/news/content/view/437247?from=2102159856] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160914160338/http://www.diclehaber.com/en/news/content/view/437247?from=2102159856 |date=2016-09-14 }}[https://web.archive.org/web/20141216111406/http://basnews.com/en/news/2014/12/15/ypg-at-least-2950-is-militants-killed-in-kobani/][http://syriahr.com/en/2014/12/1400-killed-in-80-days-of-clashes-bombardment-and-suicide-explosions-in-ein-al-arabkobane/] 680 killed (2015),{{cite web |url=http://ypgrojava.com/en/2016/01/01/balance-of-the-war-against-hostile-groups-in-rojava-northern-syria-year-2015/ |title=Archived copy |accessdate=2016-03-23 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160126073438/http://ypgrojava.com/en/2016/01/01/balance-of-the-war-against-hostile-groups-in-rojava-northern-syria-year-2015/ |archivedate=26 January 2016 |df= }} total of 1,636–1,805 reported killed</ref> {{بایراقچه|عراق کوردیستانی|size=22px}} '''Iraqi Kurdistan:''' * 1,500+ fighters killed<ref name="Iraq 2015: A Catastrophic Normal">{{cite web|url=https://www.iraqbodycount.org/analysis/numbers/2015/|title=Iraq 2015: A Catastrophic Normal|publisher=|accessdate=14 April 2016}}</ref> * 6,000+ fighters wounded<ref>{{cite web|url=http://www.businessinsider.com/kurds-needs-arms-to-fight-against-isis-2015-6|title=Kurds needs arms to fight against ISIS - Business Insider|date=5 June 2015|work=Business Insider|accessdate=11 June 2015}}</ref> * 52 fighters missing<ref>{{cite web|url=http://rudaw.net/mobile/english/kurdistan/011020153|title=Ministry: 1,300 Peshmerga dead since start of war with ISIS}}</ref> {{بایراقچه|میصر|size=22px}} '''Egypt:''' * 700 security forces killed<ref>{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/world/world-news/egypt-isis-attack-kills-15-security-personnel-in-north-sinai/|title=Egypt: ISIS attack kills 15 security personnel in north Sinai|accessdate=20 March 2016}}</ref> {{بایراقچه|چاد|size=22px}} '''Chad:''' * 101 servicemen killed<ref name="news24.com"/><ref>{{cite web|url=https://news.yahoo.com/11-chadian-soldiers-killed-boko-haram-attack-security-093058479.html|title=11 Chadian soldiers killed in Boko Haram attack: army|date=6 October 2015|work=AFP}}</ref> {{بایراقچه|نیجریه|size=22px}} '''Nigeria:''' * 48 servicemen killed<ref>{{cite web|url=http://www.csmonitor.com/World/Africa/2015/0430/Nigerian-troops-rescue-more-Boko-Haram-captives-from-forest-redoubt-video|title=Nigerian troops rescue more Boko Haram captives from forest redoubt (+video)|author=The Christian Science Monitor|work=The Christian Science Monitor}}</ref><ref name="reuters.com">{{cite news|url=https://af.reuters.com/article/cameroonNews/idAFL6N0WJ4R920150317|title=Boko Haram kills one in north Cameroon attack -army|work=reuters.com|date=17 March 2015|access-date=2018-09-29|archive-date=2018-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20181123021634/https://af.reuters.com/article/cameroonNews/idAFL6N0WJ4R920150317|url-status=dead|archivedate=2018-11-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181123021634/https://af.reuters.com/article/cameroonNews/idAFL6N0WJ4R920150317}}</ref><ref name="reuters.com1">{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/2015/07/13/us-cameroon-violence-idUSKCN0PN1B720150713|title=Suicide attacks killed at least 13 in northern Cameroon|work=Reuters|date=13 July 2015|access-date=2018-09-29|archive-date=2015-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924221132/http://www.reuters.com/article/2015/07/13/us-cameroon-violence-idUSKCN0PN1B720150713|url-status=dead}}</ref><ref name="foxnews.com">{{cite news|url=http://www.foxnews.com/world/2015/05/18/nigerian-military-claims-destruction-10-boko-haram-camps-in-northeastern-forest/|title=Nigerian military claims destruction of 10 Boko Haram camps|work=Fox News|date=18 May 2015|access-date=2018-09-29|archivedate=2015-09-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924191258/http://www.foxnews.com/world/2015/05/18/nigerian-military-claims-destruction-10-boko-haram-camps-in-northeastern-forest/}}</ref> {{بایراقچه|ایران|size=22px}} '''Iran:''' * 35 servicemen killed<ref>{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/2014/08/03/us-iraq-security-iran-insight-idUSKBN0G30GE20140803|title=Iran's elite Guards fighting in Iraq to push back Islamic State|date=3 August 2014|publisher=Reuters|author=Babak Dehghanpisheh|access-date=2018-09-29|archive-date=2015-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20151009150413/http://www.reuters.com/article/2014/08/03/us-iraq-security-iran-insight-idUSKBN0G30GE20140803|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.navytimes.com/article/20140625/NEWS08/306250077/3-Iranian-troops-killed-attack-near-Iraq-border|archive-url=https://archive.today/20140625184947/http://www.navytimes.com/article/20140625/NEWS08/306250077/3-Iranian-troops-killed-attack-near-Iraq-border|dead-url=yes|archive-date=25 June 2014|title=3 Iranian troops killed in attack near Iraq border|work=Navy Times|author=Amir Vahdat|date=25 June 2014|accessdate=2018-09-29|archivedate=2014-06-25|archiveurl=https://archive.today/20140625184947/http://www.navytimes.com/article/20140625/NEWS08/306250077/3-Iranian-troops-killed-attack-near-Iraq-border}}</ref><ref>{{cite web|url=http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2014/12/28/Senior-Iranian-military-adviser-killed-in-Iraq.html|title=Senior Iranian military adviser killed in Iraq|author=|date=|work=alarabiya.net}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.middleeasteye.net/news/29-iranian-soldiers-killed-iraq-month-reports-1359968972|title=29 Iranian soldiers killed in Iraq in a month: Reports |date=5 January 2015|publisher=Middle East Eye}}</ref> {{بایراقچه|آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|size=22px}} '''United States:''' * 71 servicemen killed<ref>{{cite web|url=http://thehill.com/policy/defense/257737-pentagon-confirms-death-of-us-troop-during-iraq-rescue-mission|title=Pentagon confirms first US combat death against ISIS|first=Kristina|last=Wong|date=22 October 2015|website=thehill.com|accessdate=9 June 2017}}</ref><ref name="defense.gov">{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/isis-islamic-state-us-american-soldier-how-many-deaths-killed-iraq-syria-a7226061.html|title=The Isis-US kill ratio is extremely one-sided|date=5 September 2016|website=independent.co.uk|accessdate=9 June 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theatlantic.com/national/archive/2016/05/american-death-toll-isis/481206/|title=The American Casualties in the Fight Against ISIS|first=Krishnadev|last=Calamur|website=theatlantic.com|accessdate=9 June 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.foxnews.com/world/2017/04/09/us-special-forces-soldier-killed-in-afghanistan-operation-against-isis.html|title=US special forces soldier killed in Afghanistan operation against ISIS|date=9 April 2017|website=foxnews.com|accessdate=9 June 2017|archivedate=2018-09-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180922064034/http://www.foxnews.com/world/2017/04/09/us-special-forces-soldier-killed-in-afghanistan-operation-against-isis.html}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.foxnews.com/world/2017/04/27/2-us-army-soldiers-killed-fighting-isis-in-afghanistan.html|title=2 US Army soldiers killed fighting ISIS in Afghanistan|date=27 April 2017|website=foxnews.com|accessdate=9 June 2017|archivedate=2018-09-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180922063948/http://www.foxnews.com/world/2017/04/27/2-us-army-soldiers-killed-fighting-isis-in-afghanistan.html}}</ref> * 74 servicemen wounded <ref name="defense.gov"/> {{بایراقچه|کامرون|size=22px}} '''Cameroon:''' * 6 servicemen killed<ref name="news24.com">{{cite web|url=http://www.news24.com/Africa/News/Chad-troops-killed-in-Boko-Haram-counter-attack-20150205|title=Chad troops killed in Boko Haram counter-attack|work=News24|accessdate=2018-09-29|archivedate=2015-07-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150706174541/http://www.news24.com/Africa/News/Chad-troops-killed-in-Boko-Haram-counter-attack-20150205}}</ref> {{بایراقچه|تورکیه|size=22px}} '''Turkey:''' * 5 servicemen killed<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/turkey/11758639/Turkey-tanks-open-fire-on-Isil-over-Syria-border-after-soldier-killed.html|title=Turkey tanks open fire on Isil over Syria border after soldier killed|work=The Telegraph|accessdate=24 July 2015|location=London|first=Andrew|last=Marszal|date=23 July 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.dailysabah.com/nation/2014/03/25/isil-connection-in-attack-against-turkish-security-forces|title=ISIL connection in attack against Turkish security forces|work=The Daily Sabah Turkey|accessdate=7 March 2016|date=25 March 2014|archive-date=2018-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225063357/https://www.dailysabah.com/turkey/2014/03/25/isil-connection-in-attack-against-turkish-security-forces|url-status=dead|archivedate=2018-12-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225063357/https://www.dailysabah.com/turkey/2014/03/25/isil-connection-in-attack-against-turkish-security-forces}}</ref><ref>{{cite web|url=https://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2015/09/01/Turkish-soldier-killed-in-cross-border-fire-from-ISIS-territory-in-Syria-.html|title=Turkish soldier killed in cross-border fire from ISIS territory in Syria|publisher=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hurriyetdailynews.com/turkey-hits-isil-positions-in-northern-iraq-after-turkish-soldier-killed.aspx?pageID=238&nID=96949&NewsCatID=352|title=Turkey hits ISIL positions in northern Iraq after Turkish soldier killed - MIDEAST|publisher=|accessdate=14 April 2016}}</ref> {{بایراقچه|نیجر|size=22px}} '''Niger:''' * 9 servicemen killed<ref>{{cite web|url=https://news.yahoo.com/first-boko-haram-attack-niger-witnesses-000757903.html|title=109 Boko Haram fighters dead' after first attack on Niger|work=AFP|accessdate=6 February 2015}}</ref> {{بایراقچه|عربیستان|size=22px}} '''Saudi Arabia:''' * 3 border guards killed<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-30680099|title=BBC News – Saudi guards killed in attack on Iraq border|author=|date=|work=BBC News}}</ref> {{بایراقچه|روسیه|size=22px}} '''Russia:''' * 93 servicemen killed<ref>{{cite web|url=http://m.sputniknews.com/middleeast/20160325/1036930112/Russian-Special-Forces-Hero-Killed.html|title=Hero of Russian Special Forces Killed in Syria Operation|date=25 March 2016|publisher=|accessdate=14 April 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-36022273|title=Syria conflict: Russian helicopter crashes, killing two crew|author=BBC News|accessdate=13 April 2016}}</ref><ref name="TASS 4 servicemen">{{cite news|url=http://tass.com/world/931888|title=Four Russian servicemen killed in car blast in Syria|agency=TASS|date=20 February 2017|accessdate=21 February 2017}}</ref><ref name="twenty">{{cite news|url=https://tvrain.ru/news/glava_kabardino_balkarii_podtverdil_gibel_dvadtsatogo_rossijskogo_voennogo_v_sirii-415187/?_branch_match_id=288643821470443681|title=Глава Кабардино-Балкарии подтвердил гибель двадцатого российского военного в Сирии |accessdate=12 August 2016}}</ref> {{بایراقچه|کانادا|size=22px}} '''Canada:''' * 1 serviceman killed<ref name=ajd/> {{بایراقچه|فرانسه|size=22px}} '''France''' * 2 serviceman killed {{بایراقچه|بؤیوک بریتانیا|size=22px}} '''United Kingdom''' * 3 serviceman killed {{بایراقچه|اوردون|size=22px}} '''Jordan:''' * 1 serviceman executed<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-31121160|title=Jordan pilot hostage Moaz al-Kasasbeh 'burned alive'|date=3 February 2015|publisher=BBC}}</ref> | casualties2 = {{بایراقچه|داعش}} '''Islamic State of Iraq and the Levant:''' * 80,000+ killed<ref name="once promised">{{cite web|url=http://www.straitstimes.com/world/middle-east/once-promised-paradise-isis-fighters-end-up-in-mass-graves|title=Once promised paradise, ISIS fighters end up in mass graves|author=|publisher=The Straits Times|date=15 October 2017|accessdate=11 December 2017}}</ref> and 32,000+ targets destroyed or damaged in Iraq and Syria<ref name="Airstrikes in Iraq and Syria">{{cite web|url=http://www.defense.gov/News/Special-Reports/0814_Inherent-Resolve|title=Airstrikes in Iraq and Syria|publisher=US Department of Defense|date=30 September 2016|accessdate=21 October 2016|archivedate=2016-09-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160930183012/http://www.defense.gov/News/Special-Reports/0814_Inherent-Resolve}}</ref> * 1,500–2,500 killed in Libya<ref>{{cite web|url=http://www.military.com/daily-news/2017/02/14/specops-commander-60000-isis-fighters-killed-by-us-troops.html|title=SpecOps Commander: 60,000 ISIS Fighters Killed by US Troops|publisher=military.com|date=14 February 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.libyaobserver.ly/news/al-ghasri-2500-radicals-were-killed-sirte-battle|title=Al-Ghasri: 2500 IS radicals were killed in Sirte battle|publisher=Libya Observer|date=19 December 2016|accessdate=11 November 2016|archive-date=2016-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220235956/https://www.libyaobserver.ly/news/al-ghasri-2500-radicals-were-killed-sirte-battle|url-status=dead|archivedate=2016-12-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161220235956/https://www.libyaobserver.ly/news/al-ghasri-2500-radicals-were-killed-sirte-battle}}</ref> * 974 killed in Philippines * 300 killed in Afghanistan<ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-afghanistan-usa-islamic-state-idUSKCN10L14B|title=U.S. says 300 Islamic State fighters killed in Afghan operation|publisher=|accessdate=10 August 2016}}</ref> * 131+ killed in Egypt<ref name="Egyptianair">{{cite web|title=Egyptian air strikes in Libya kill dozens of Isis militants |url=https://www.theguardian.com/world/2015/feb/16/egypt-air-strikes-target-isis-weapons-stockpiles-libya|newspaper=[[The Guardian]]|accessdate=17 February 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.mcclatchydc.com/2015/03/14/259788/islamic-state-fighting-in-libyas.html|title=SIRTE, Libya: Islamic State fighting in Libya's Sirte claims at least 19 lives - Middle East - McClatchy DC|work=McClatchy DC|accessdate=23 June 2015|archivedate=2015-06-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150623103603/http://www.mcclatchydc.com/2015/03/14/259788/islamic-state-fighting-in-libyas.html}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.middleeasteye.net/news/us-jets-bomb-islamic-state-site-libya-reports-612097892|title=US jets target senior IS leader in attack on Libya camp|work=Middle East Eye|accessdate=14 April 2016}}</ref> ---- {{Flagicon image|Flag of Jihad.svg|size=22px}} '''[[al-Qaeda]]:''' * 298+ killed<ref name="10,700persons">{{cite web|url=http://www.syriahr.com/en/?p=79228|title=About 3 thousand citizens were killed by the International Coalition warplanes in Syria within about 10700 persons who were killed during 38 months of their military operations in Syria|work=SOHR|date=23 November 2017|accessdate=11 December 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.defense.gov/News/Article/Article/1055727/us-airstrike-kills-more-than-100-al-qaida-fighters-in-syria|title=U.S. Airstrike Kills More Than 100 al-Qaida Fighters in Syria|work=[[US Department of Defense]]|date=20 January 2017|accessdate=2018-09-29|archivedate=2018-08-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180814234613/https://www.defense.gov/News/Article/Article/1055727/us-airstrike-kills-more-than-100-al-qaida-fighters-in-syria/}}</ref> '''[[Jaysh al-Sunna]]:''' * 10 killed<ref name="10,700persons"/> ---- 85,000+ militants killed | casualties3 = 13,568 Iraqi and Syrian civilians killed by ISIL<ref name="Iraq 2015: A Catastrophic Normal"/><ref>{{cite web|url=https://www.iraqbodycount.org/analysis/numbers/2014/|title=Iraq 2014: Civilian deaths almost doubling year on year|publisher=|accessdate=14 April 2016}}</ref><ref name="auto1">{{cite web|url=http://www.syriahr.com/en/?p=44636 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170410050120/http://www.syriahr.com/en/?p=44636 |dead-url=yes |archive-date=10 April 2017 |title=2142 civilian citizens among the 4000 people executed by the "Islamic state" during the 20th month of announcing the "Caliphate State" in Syria |publisher=SOHR |accessdate=1 March 2016 }}</ref><br>2,500 civilians killed by Coalition airstrikes in Iraq and Syria<ref>"[https://www.washingtonpost.com/news/checkpoint/wp/2017/03/24/airstrike-monitoring-group-overwhelmed-by-claims-of-u-s-caused-civilian-casualties/ Airstrike monitoring group overwhelmed by claims of U.S.-caused civilian casualties]". ''The Washington Post''. 24 March 2017.</ref><ref>"[http://www.abc.net.au/7.30/content/2017/s4636101.htm Is the Australia Defence Force transparent enough about its role in Iraq and Syria?]". ABC News. 14 March 2017.</ref><br>2,142 civilians killed by ISIL in Syria<ref name="auto1"/><br> 7 civilians killed by airstrikes in Libya<ref>{{cite web|title=Civilians killed as Egypt launches air strikes in Libya |url=http://www.aljazeera.com/news/2015/02/egypt-bombs-isil-targets-libya-mass-beheadings-150216063339037.html|publisher=[[Al Jazeera English]]|accessdate=17 February 2015}}</ref><br> 650+ civilians killed by ISIL outside Iraq and Syria 7,600,000 Syrian civilians displaced<ref name="International Business Times">{{cite web|title=Isis: Worst refugee crisis in a generation as millions flee Islamic State in Iraq and Syria |url=http://www.ibtimes.co.uk/isis-worst-refugee-crisis-generation-millions-flee-islamic-state-iraq-syria-1506613|publisher=International Business Times|accessdate=10 July 2015}}</ref><br>3,300,000 Iraqi civilians displaced<ref name="International Business Times"/>|{{بایراق|کانادا|size=22px}}<ref name=WP_coalition_list /> <small>'''Support:'''</small> {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Military aid:</small> |{{بایراق|آلبانی|size=22px}}<ref name="Besar Likmeta" /> |{{بایراق|بوسنی و هرزقووین|size=22px}}<ref name="Armed Forces of Bosnia and Heregovina will donate 15 million bullets to Iraq." /> |{{بایراق|بولغاریستان|size=22px}}<ref name="autogeneratedlv"/> |{{بایراق|کروواسی|size=22px}}<ref name="jutarnji1"/> |{{بایراق|قیبریس جومهوریتی|size=22px}}<ref name="reuters1"/> |{{بایراق|چک جومهوریتی|size=22px}}<ref name=WP_coalition_list /> |{{بایراق|ایستونی|size=22px}}<ref name=WP_coalition_list /> |{{بایراق|کانادا|size=22px}}<ref name=WP_coalition_list /> |{{بایراق|یونان|size=22px}}<ref name="Greek Reporter" /> |{{بایراق|ماجاریستان|size=22px}}<ref name=WP_coalition_list /> |{{بایراق|ایتالیا|size=22px}}<ref name="corriere1"/><ref name="huffingtonpost1"/> |{{بایراق|کویت|size=22px}}<ref name="aljazeera1"/> |{{بایراق|لوبنان|size=22px}}<ref name=WP_coalition_list /> |{{بایراق|ناتو|size=22px}} |{{بایراق|ایسپانیا|size=22px}} |{{بایراق|سنقاپور|size=22px}}<ref name="channelnewsasia1"/> |Unnamed Middle Eastern countries<ref name="online.wsj.com" /> |Unnamed Eastern European countries<ref name="online.wsj.com"/><ref name="weaver1"/>}} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Humanitarian aid:</small> |{{بایراق|اوروپا بیرلیگی|size=22px}} |{{بایراق|اوتریش|size=22px}}<ref name=WP_coalition_list /> |{{بایراق|اندونزی|size=22px}} |{{بایراق|Ireland|size=22px}}<ref name=WP_coalition_list /> |{{بایراق|ژاپون|size=22px}}<ref name=WP_coalition_list /> |{{بایراق|لوکزامبورق|size=22px}}<ref name=WP_coalition_list /> |{{بایراق|نیوزیلند|size=22px}}<ref name=WP_coalition_list /> |{{بایراق|لهیستان|size=22px}}<ref name="autogenerated1"/> |{{بایراق|ایسلوواکی|size=22px}}<ref name="rousek1"/> |{{بایراق|ایسلوونی|size=22px}}<ref name="state1"/> |{{بایراق|جنوبی کوره|size=22px}}<ref name=WP_coalition_list /> |{{بایراق|سوئد|size=22px}}<ref name="thelocal.se" /> |{{بایراق|تایوان|size=22px}}<ref name=WP_coalition_list /> }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Intelligence aid:</small> |{{بایراق|ايسرائيل|size=22px}}<ref name="israelnationalnews1"/> }} ---- '''[[Russia–Syria–Iran–Iraq coalition|RSII coalition]]''':<br> {{بایراقچه|روسیه|size=22px}} [[روسیه]] <small>(airstrikes)</small><ref name="autogenerated2"/><ref name="lenta1"/><ref name="sputniknews1"/><ref name="autogenerated3"/><ref name="rambler1"/> <br>{{بایراق|سوریه|size=22px}} <br>{{بایراق|ایران|size=22px}}<ref name="foreignpolicy1"/> <br>{{بایراق|عراق|size=22px}}<br/> *{{Flagicon image|Popular Mobilization Forces (Iraq) logo.jpg}} [[al-Hashd al-Shaabi|Iraqi Shia militias]] <small>(see below)</small> {{بایراق|Hezbollah|size=22px}}<ref name="csmon" /><ref name="alarabiya1"/> ---- '''Local forces:''' {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Local forces in Iraq:<br><!--Please do not add misc local militias that are not directly supported by intervening nations--></small> |{{بایراقچه|عراق|size=22px}} [[عراق]] Government<small> (supported by U.S. and RSII coalitions)</small> |[[Popular Mobilization Forces (Iraq)|Shi'a militias]]: <small>(supported by Iran)</small><ref name="12Julynytimes" /> *[[Asa'ib Ahl al-Haq]] *{{Flagicon image|Badr Organisation Military flag.svg|size=22px}} [[Badr Organization]] *{{Flagicon image|Kata'ib Hezbollah flag.svg|size=22px}} [[Kata'ib Hezbollah]] *{{Flagicon image|Flag of Promised Day Brigades.svg|size=22px}} [[Promised Day Brigade]] |{{بایراقچه|عراق کوردیستانی|size=22px}} [[عراق کوردیستانی]] |[[File:Flag of Iraq Turkmen Front.svg|border|22px]] [[Iraqi Turkmen Front]] <small>(supported by Turkey)</small> |{{Flagicon image|Flag of the Assyrians (gold and blue Assur).svg|size=22px}} [[Nineveh Plain Protection Units]]}} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Local forces in Syria:<!--Please do not add other civil war participants that are not directly supported by intervening nations, that includes the Syrian government per talk page discussions--><br></small> |{{بایراق|سوریه|size=22px}} <small>(supported by Russia and Iran)</small> |{{Flagicon image|Flag of Syria (2025-).svg}} [[Syrian Opposition]] <small>(U.S. & allies)</small> |{{بایراقچه|Syrian Kurdistan|size=22px}} [[Syrian Kurdistan]] <small>(U.S. & allies, Russia & foreign Kurds)</small> [[File:Flag of Syrian Turkmens (variant 2).svg|border|22px]] [[Syrian Turkmen Brigades]] <small>(supported by Turkey)</small>}} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>[[Syrian Civil War spillover in Lebanon|Local forces in Lebanon]]:</small> |{{بایراق|لوبنان|size=22px}} |{{بایراق|Hezbollah|size=22px}} |{{Flagicon image|Flag_of_the_Lebanese_Communist_Party.svg|size=22px}}[[Lebanese Communist Party]]}} ---- '''[[February 2015 Egyptian airstrikes in Libya|Egyptian-led intervention]]:''' <small>(in Libya)</small><br/> {{بایراق|میصر|size=22px}}<br> {{بایراق|لیبی|size=22px}}<br> ---- '''[[بوکو حرام آیاقلانماسی]]:'''<br /> <small>([[Boko Haram]] joined ISIL in 2015)</small> '''{{بایراق|نیجریه|size=22px}}'''<br />{{بایراق|کامرون|size=22px}}<br />{{بایراق|چاد|size=22px}}<br />{{بایراق|نیجر|size=22px}}<br />{{بایراق|بوروندی|size=22px}}<br /> {{بایراق|آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|size=22px}}<br /><small>''See also: [[بوکو حرام آیاقلانماسی]]''</small> ---- {{بایراق|الجزاییر|size=22px}}<ref name="ibtimes1"/> ---- {{Collapsible list |title=[[Islamic Military Alliance]]: |bullets=yes |{{بایراق|بحرئین|size=22px}} |{{بایراق|بنقلادش|size=22px}} |{{بایراق|بنین|size=22px}} |{{بایراق|چاد|size=22px}} |{{بایراق|کومور آدالاری|size=22px}} |{{بایراق|فیل دیشی ساحیلی|size=22px}} |{{بایراق|جیبوتی|size=22px}} |{{بایراق|میصر|size=22px}} |{{بایراق|قابون|size=22px}} |{{بایراق|قینه|size=22px}} |{{بایراق|اوردون|size=22px}} |{{بایراق|کویت|size=22px}} |{{بایراق|لوبنان|size=22px}} |{{بایراق|لیبی|size=22px}} |{{بایراق|مالدیو|size=22px}} |{{بایراق|مالی|size=22px}} |{{بایراق|مالزی|size=22px}} |{{بایراق|مراکش|size=22px}} |{{بایراق|موریتانی|size=22px}} |{{بایراق|نیجر|size=22px}} |{{بایراق|نیجریه|size=22px}} |{{بایراق|پاکیستان|size=22px}} |{{بایراق|قطر|size=22px}} |{{بایراق|عربیستان|size=22px}} |{{بایراق|سنقال|size=22px}} |{{بایراق|سیرالئون|size=22px}} |{{بایراق|سومالی|size=22px}} |{{بایراق|سودان|size=22px}} |{{بایراق|تورکیه|size=22px}} |{{بایراق|توقو|size=22px}} |{{بایراق|تونیس|size=22px}} |{{بایراق|ایمارات|size=22px}} |{{بایراق|یمن|size=22px}} }}|Contingents }} '''''ایسلام دؤولتی علیهینه ساواش موداخیله''' ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]: International military intervention against ISIL) [[سوریه ایچ ساواشی]]نین بیر قیسمی‌دیر. [[عراق]] و [[سوریه]] و [[لیبی]] و [[نیجریه]] و [[افغانیستان]] و [[گونئی دوغو آسیا]] یئرینده اوز وئرمیش‌دیر == گؤرونتولر == <gallery> file:Seal of Combined Joint Task Force – Operation Inherent Resolve.svg file:Flag of Syrian Turkmens (variant 2).svg file:United States humanitarian airdrop over Iraq, Aug. 8, 2014.jpg file:President Obama Makes a Statement on Iraq - 080714.ogv file:US AirStrikes in Iraq Map.png file:VIDEO OF U.S. MILITARY F-A-18 HORNET STRIKES IN IRAQ, AUG. 8(1).webm file:RAF CONDUCTS FIRST AIR STRIKES OF IRAQ MISSION MOD 45158635.jpg file:Operation Inherent Resolve 150304-F-MG591-123.jpg file:Combined Air and Space Operations Center 151007-F-MS415-015.jpg file:USS Philippine Sea (CG-58) launches Tomamhawk missiles in September 2014.jpg file:Destroyed neighborhood in Raqqa.png file:Vladimir Putin and Barack Obama (2015-09-29) 04.jpg file:USS Wasp conducts flight operations. (29091917825).jpg file:24 December 2016 CJCS USO Holiday Tour PT. 2 161224-D-PB383-080 (31850877755).jpg </gallery> == قایناق‌لار == {{قایناق}} اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«[[:ایسلام دؤولتی علیهینه ساواش موداخیله]]»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر). {{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو | یازار =no | ویکی‌سؤزلوک =no | ویکی‌کیتاب =no | ویکی‌سؤز =no | ویکی‌قایناق =no | ویکی‌آمبار =International military intervention against ISIL | ویکی‌خبر =no | ویکی‌گیل =no | ویکی‌دولانما =no | ویکی‌بیلیم‌یورد =no }} {{ساواش-قارالاما}} {{Authority control}} ایسلام دؤولتی علیهینه ساواش موداخیله [[بؤلمه:ساواشلار]] [[بؤلمه:۲۰۱۴-جو ایلده عراق]] [[بؤلمه:۲۰۱۵-جی ایلده عراق]] [[بؤلمه:۲۰۱۶-جی ایلده عراق]] [[بؤلمه:آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ساواش‌لاری]] [[بؤلمه:عراقین ساواش‌لاری]] [[بؤلمه:داعشین ساواش‌لاری]] [[بؤلمه:بوکو حرام آیاقلانماسی]] 96ym4626sd7i9diwn1ezgs2p1fkoou8 0 278361 1593701 1532652 2026-10-04T01:47:18Z InternetArchiveBot 27960 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1593701 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Jamaica | official_name = | native_name = <!-- if different from the English name --> | native_name_lang = <!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | other_name = | settlement_type = [[List of Queens neighborhoods|Neighborhood of Queens]] <!-- transliteration(s) --> | translit_lang1 = | translit_lang1_type = | translit_lang1_info = | translit_lang1_type1 = | translit_lang1_info1 = | translit_lang1_type2 = | translit_lang1_info2 = <!-- etc., up to translit_lang1_type6 / translit_lang1_info6 --> | translit_lang2 = | translit_lang2_type = | translit_lang2_info = | translit_lang2_type1 = | translit_lang2_info1 = | translit_lang2_type2 = | translit_lang2_info2 = <!-- etc., up to translit_lang2_type6 / translit_lang2_info6 --> <!-- images, nickname, motto --> | image_skyline = Major Mark Park Civil War Memorial by David Shankbone.jpg | imagesize = 300px | image_alt = | image_caption = [[Frederick Ruckstull]]'s ''Soldiers' and Sailors' Monument'' (1896) in Major Mark Park | image = | image_flag = | flag_size = | flag_alt = | flag_border = | flag_link = | image_seal = | seal_size = | seal_alt = | seal_link = | seal_type = | image_shield = | shield_size = | shield_alt = | shield_link = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = <!-- defaults to Logo --> | blank_emblem_size = | blank_emblem_alt = | blank_emblem_link = | etymology = | nickname = | motto = | anthem = <!-- maps and coordinates --> | image_map = {{maplink|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-lat=40.705|frame-long=-73.975|zoom=9|type=point|coord={{coord|40.7|-73.8}}}} | mapsize = | map_alt = | map_caption = Location within New York City | image_map1 = | mapsize1 = | map_alt1 = | map_caption1 = | pushpin_map = <!--New York City#New York#USA--> | pushpin_label_position = <!-- position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> | pushpin_label = <!-- only necessary if "name" or "official_name" are too long --> | pushpin_map_alt = | pushpin_mapsize = | pushpin_relief = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|40.7|-73.8|display=inline,title}} | coor_pinpoint = <!-- to specify exact location of coordinates (was coor_type) --> | coordinates_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | grid_name = <!-- name of a regional grid system --> | grid_position = <!-- position on the regional grid system --> <!-- location --> | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|United States}} | subdivision_type1 = [[U.S. state|State]] | subdivision_name1 = {{flag|New York}} | subdivision_type2 = [[New York City|City]] | subdivision_name2 = {{flagicon image|Flag of New York City.svg|size=23px}} [[نیویورک]] | subdivision_type3 = [[Borough (New York City)|Borough]] | subdivision_name3 = {{flagicon image|Flag of Queens, New York.svg|size=23px}} [[Queens]] <!-- established --> | established_title = <!-- Founded --> | established_date = | established_title1 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date1 = | established_title2 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date2 = | established_title3 = | established_date3 = | established_title4 = | established_date4 = | established_title5 = | established_date5 = | established_title6 = | established_date6 = | established_title7 = | established_date7 = | extinct_title = | extinct_date = | founder = | named_for = <!-- seat, smaller parts --> | seat_type = <!-- defaults to: Seat --> | seat = | seat1_type = <!-- defaults to: Former seat --> | seat1 = | parts_type = [[Demographics of Queens|Languages]]<ref>"[http://www.neighborhoodscout.com/ny/queens/jamaica/#demographics Census data]". ''[[Jamaica, Queens Languages Spoken]]''</ref> | parts_style = <!-- list, coll (collapsed list), para (paragraph format) --> | parts = | p1 = 59.0% [[American English|English]] | p2 = 25.4% [[Spanish language in the United States|Spanish]] | p3 = 15.6% [[Languages of the United States|Other]] <!-- government type, leaders --> | government_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | government_type = | governing_body = | leader_party = | leader_title = | leader_name = <!-- add &nbsp; (no-break space) to disable automatic links --> | leader_title1 = | leader_name1 = <!-- etc., up to leader_title4 / leader_name4 --> <!-- display settings --> | total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> | unit_pref = Imperial <!-- area --> | area_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | area_magnitude = <!-- use only to set a special wikilink --> | dunam_link = <!-- If dunams are used, this specifies which dunam to link. --> | area_total_km2 = <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> | area_total_sq_mi = 2.670 | area_total_ha = | area_total_acre = <!-- elevation --> | elevation_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | elevation_m = | elevation_ft = | elevation_point = <!-- for denoting the measurement point --> | elevation_max_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | elevation_max_m = | elevation_max_ft = | elevation_max_point = <!-- for denoting the measurement point --> | elevation_max_rank = | elevation_min_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | elevation_min_m = | elevation_min_ft = | elevation_min_point = <!-- for denoting the measurement point --> | elevation_min_rank = <!-- population --> | population_as_of = [[United States Census, 2010|2010]] | population_footnotes = <ref name=PLP5/> | population_total = 53,751 | pop_est_as_of = | pop_est_footnotes = | population_demonym = <!-- demonym, e.g. Liverpudlian for someone from Liverpool --> | population_note = <!-- demographics (section 1) --> | demographics_type1 = Ethnicity | demographics1_footnotes = <ref name=PLP3A/> | demographics1_title1 = Black | demographics1_info1 = 48.2% | demographics1_title2 = Hispanic | demographics1_info2 = 22.1% | demographics1_title3 = White | demographics1_info3 = 19.9% | demographics1_title4 = Asian | demographics1_info4 = 10.5% | demographics1_title5 = Other | demographics1_info5 = 9.4% <!-- demographics (section 2) --> | demographics_type2 = | demographics2_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | demographics2_title1 = | demographics2_info1 = <!-- etc., up to demographics2_title5 / demographics2_info5 --> <!-- time zone(s) --> | timezone1 = | utc_offset1 = | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = | timezone2 = | utc_offset2 = | timezone2_DST = | utc_offset2_DST = <!-- postal codes, area code --> | postal_code_type = ZIP Codes | postal_code = 11423, 11432, 11433, 11434, 11435, and 11436 | postal2_code_type = <!-- enter ZIP Code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal2_code = | area_code _type = <!-- defaults to: Area code(s) --> | area_code = [[Area codes 718, 347, and 929|718, 347, 929]], and [[Area code 917|917]] | geocode = | iso_code = | registration_plate_type = | registration_plate = <!-- blank fields (section 1) --> | blank_name_sec1 = | blank_info_sec1 = | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = | blank2_name_sec1 = | blank2_info_sec1 = <!-- etc., up to blank7_name_sec1 / blank7_info_sec1 --> <!-- blank fields (section 2) --> | blank_name_sec2 = | blank_info_sec2 = | blank1_name_sec2 = | blank1_info_sec2 = | blank2_name_sec2 = [[Household income in the United States|Median household income]] | blank2_info_sec2 = $48,559<ref>{{cite web|last=|first=|title=Jamaica, Queens Income in 2013|url=http://www.city-data.com/neighborhood/Jamaica-Jamaica-NY.html|accessdate=January 20, 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140915184449/http://www.city-data.com/neighborhood/Jamaica-Jamaica-NY.html|archivedate=2014-09-15}}</ref> <!-- website, footnotes --> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | footnotes = }} @@@ !!! '''جامائیکا، کوئینز''' ([[اینگیلیسجه]]:Jamaica, Queens ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۵۳۷۵۱ نفر ایمیش و [[نیویورک ایالتی]]نده یئرلشیب. == قایناق‌لار == {{قایناق}} اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«[[:en:Jamaica, Queens|Jamaica, Queens]]»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر). {{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو | یازار =no | ویکی‌سؤزلوک =no | ویکی‌کیتاب =no | ویکی‌سؤز =no | ویکی‌قایناق =no | ویکی‌آمبار =Jamaica, Queens | ویکی‌خبر =no | ویکی‌گیل =no | ویکی‌دولانما =no | ویکی‌بیلیم‌یورد =no }} {{آمریکا-قارالاما}} {{Authority control}} [[بؤلمه:آمریکا شهرلری]] 26n0k8aw4q9ceksojg4ifcz890twzk2 0 310203 1593718 780174 2026-10-04T11:06:06Z EmausBot 19 بوت: روبات :[[جیندال استیل لیمیتد]] صحیفه‌سینه ایستیقامت‌لی ایکیقات ایستیقامتلندیرمه دوزلدیلیر 1593718 wikitext text/x-wiki #تغییر_مسیر [[جیندال استیل لیمیتد]] rkhthox6amf330h5awx0tmj77at8dqv 0 382965 1593688 1037237 2026-10-03T13:42:35Z Bikiiol 64769 1593688 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist <!-- See Wikipedia:WikiProject Musicians --> | name = Paschalis Terzis<br>Πασχάλης Τερζής | image = Helena Paparizou with Pashalis Terzis.jpg | image_size = <!-- Only for images narrower than 220 pixels --> | caption = [[هلنا پاپارازیو]] with Pashalis Terzis | background = solo_singer | birth_name = | alias = | birth_place = [[Pylaia]], [[یونان]] | birth_date = {{birth date and age|1949|4|24|df=yes}} | death_date = | instrument = | genre = [[Laiko]], [[Laïka|Modern laika]] | occupation = | years_active = 1974s–2026 | label = Sony Music Greece/Akti, [[Minos EMI]] | associated_acts = | website = | current_members = | past_members = }} '''پاسهالیس ترزیس''' ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]: Paschalis Terzis) [[موسیقیچی]] - چئشیتلی [[موسیقی ژانری|موسیقی ژانرلاریندا]] اثرلر یارادیب. پاسهالیس ترزیس ۲۴ فوریه ۱۹۴۹ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب. == قایناقلار == {{قایناق}} {{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو | یازار =no | ویکی‌سؤزلوک =no | ویکی‌کیتاب =no | ویکی‌سؤز =no | ویکی‌قایناق =no | ویکی‌آمبار =Paschalis Terzis | ویکی‌خبر =no | ویکی‌گیل =no | ویکی‌دولانما =no | ویکی‌بیلیم‌یورد =no }} {{موسیقی-قارالاما}} {{Authority control}} [[بؤلمه:موسیقیچیلر]] 9h3r4w7qrqnx4gckgj1e19lavs3d92x 1593689 1593688 2026-10-03T13:45:46Z Bikiiol 64769 1593689 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist <!-- See Wikipedia:WikiProject Musicians --> | name = Paschalis Terzis<br>Πασχάλης Τερζής | image = Helena Paparizou with Pashalis Terzis.jpg | image_size = <!-- Only for images narrower than 220 pixels --> | caption = [[هلنا پاپارازیو]] with Pashalis Terzis | background = solo_singer | birth_name = | alias = | birth_place = [[Pylaia]], [[یونان]] | birth_date = {{birth date and age|1949|4|24|df=yes}} | death_date = | instrument = | genre = [[Laiko]], [[Laïka|Modern laika]] | occupation = | years_active = 1974s–2026 | label = Sony Music Greece/Akti, [[Minos EMI]] | associated_acts = | website = | current_members = | past_members = }} '''پاسهالیس ترزیس''' ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]: Paschalis Terzis) [[موسیقیچی]] - چئشیتلی [[موسیقی ژانری|موسیقی ژانرلاریندا]] اثرلر یارادیب. پاسهالیس   ۲۴ آوریل ۱۹۴۹ ‏(۷۷ یاش) ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب. == قایناقلار == {{قایناق}} {{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو | یازار =no | ویکی‌سؤزلوک =no | ویکی‌کیتاب =no | ویکی‌سؤز =no | ویکی‌قایناق =no | ویکی‌آمبار =Paschalis Terzis | ویکی‌خبر =no | ویکی‌گیل =no | ویکی‌دولانما =no | ویکی‌بیلیم‌یورد =no }} {{موسیقی-قارالاما}} {{Authority control}} [[بؤلمه:موسیقیچیلر]] ao6kkdikzx4ry6ssnl8vydoh86zbt7d 1593690 1593689 2026-10-03T13:46:31Z Bikiiol 64769 1593690 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist <!-- See Wikipedia:WikiProject Musicians --> | name = Paschalis Terzis<br>Πασχάλης Τερζής | image = Helena Paparizou with Pashalis Terzis.jpg | image_size = <!-- Only for images narrower than 220 pixels --> | caption = [[هلنا پاپارازیو]] with Pashalis Terzis | background = solo_singer | birth_name = | alias = | birth_place = [[Pylaia]], [[یونان]] | birth_date = {{birth date and age|1949|4|24|df=yes}} | death_date = | instrument = | genre = [[Laiko]], [[Laïka|Modern laika]] | occupation = | years_active = 1974s–2026 | label = Sony Music Greece/Akti, [[Minos EMI]] | associated_acts = | website = | current_members = | past_members = }} '''پاسهالیس ترزیس''' ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]: Paschalis Terzis) [[موسیقیچی]] - چئشیتلی [[موسیقی ژانری|موسیقی ژانرلاریندا]] اثرلر یارادیب. پاسهالیس   ‏(۷۷ یاش) ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب. == قایناقلار == {{قایناق}} {{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو | یازار =no | ویکی‌سؤزلوک =no | ویکی‌کیتاب =no | ویکی‌سؤز =no | ویکی‌قایناق =no | ویکی‌آمبار =Paschalis Terzis | ویکی‌خبر =no | ویکی‌گیل =no | ویکی‌دولانما =no | ویکی‌بیلیم‌یورد =no }} {{موسیقی-قارالاما}} {{Authority control}} [[بؤلمه:موسیقیچیلر]] 4oyion4nd7oqsfuz9bzkddzw5qyxd93 1593691 1593690 2026-10-03T13:51:12Z Bikiiol 64769 1593691 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist <!-- See Wikipedia:WikiProject Musicians --> | name = Paschalis Terzis<br>Πασχάλης Τερζής | image = Helena Paparizou with Pashalis Terzis.jpg | image_size = <!-- Only for images narrower than 220 pixels --> | caption = [[هلنا پاپارازیو]] with Pashalis Terzis | background = solo_singer | birth_name = | alias = | birth_place = [[Pylaia]], [[یونان]] | birth_date = {{birth date and age|1949|4|24|df=yes}} | death_date = | instrument = | genre = [[Laiko]], [[Laïka|Modern laika]] | occupation = | years_active = 1974s–2026 | label = Sony Music Greece/Akti, [[Minos EMI]] | associated_acts = | website = | current_members = | past_members = }} '''پاسهالیس ترزیس''' ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]: Paschalis Terzis) [[موسیقیچی]] - چئشیتلی [[موسیقی ژانری|موسیقی ژانرلاریندا]] اثرلر یارادیب. پاسها۲۴ لیسآوریل ۱۹۴۹   ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب. == قایناقلار == {{قایناق}} {{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو | یازار =no | ویکی‌سؤزلوک =no | ویکی‌کیتاب =no | ویکی‌سؤز =no | ویکی‌قایناق =no | ویکی‌آمبار =Paschalis Terzis | ویکی‌خبر =no | ویکی‌گیل =no | ویکی‌دولانما =no | ویکی‌بیلیم‌یورد =no }} {{موسیقی-قارالاما}} {{Authority control}} [[بؤلمه:موسیقیچیلر]] o1vvhf7m0cu8izh0lmvxz27ixlirefm 1593692 1593691 2026-10-03T17:46:00Z H.Ganjeli 58356 [[Special:Contributions/Bikiiol|Bikiiol]] ([[User talk:Bikiiol|دانیشیق]]) طرفین‌دن ائدیلمیش دییشیک‌لیک‌لر [[User:EmausBot|EmausBot]] طرفین‌دن ائدیلمیش دییشیک‌لیک‌لره قایتاریلدی. 1037237 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist <!-- See Wikipedia:WikiProject Musicians --> | name = Paschalis Terzis<br>Πασχάλης Τερζής | image = Helena Paparizou with Pashalis Terzis.jpg | image_size = <!-- Only for images narrower than 220 pixels --> | caption = [[هلنا پاپارازیو]] with Pashalis Terzis | background = solo_singer | birth_name = | alias = | birth_place = [[Pylaia]], [[یونان]] | birth_date = {{birth date and age|1949|2|24|df=yes}} | death_date = | instrument = | genre = [[Laiko]], [[Laïka|Modern laika]] | occupation = | years_active = 1970s–present | label = Sony Music Greece/Akti, [[Minos EMI]] | associated_acts = | website = | current_members = | past_members = }} '''پاسهالیس ترزیس''' ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]: Paschalis Terzis) [[موسیقیچی]] - چئشیتلی [[موسیقی ژانری|موسیقی ژانرلاریندا]] اثرلر یارادیب. پاسهالیس ترزیس ۲۴ فوریه ۱۹۴۹ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب. == قایناقلار == {{قایناق}} {{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو | یازار =no | ویکی‌سؤزلوک =no | ویکی‌کیتاب =no | ویکی‌سؤز =no | ویکی‌قایناق =no | ویکی‌آمبار =Paschalis Terzis | ویکی‌خبر =no | ویکی‌گیل =no | ویکی‌دولانما =no | ویکی‌بیلیم‌یورد =no }} {{موسیقی-قارالاما}} {{Authority control}} [[بؤلمه:موسیقیچیلر]] 7sjutqvgcias410y1pg0j536w3y8hom 1593693 1593692 2026-10-03T17:47:36Z H.Ganjeli 58356 /* */ 1593693 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist <!-- See Wikipedia:WikiProject Musicians --> | name = پاسهالیس ترزیس <br>Πασχάλης Τερζής | image = Helena Paparizou with Pashalis Terzis.jpg | image_size = <!-- Only for images narrower than 220 pixels --> | caption = [[هلنا پاپارازیو]] with Pashalis Terzis | background = solo_singer | birth_name = | alias = | birth_place = [[Pylaia]], [[یونان]] | birth_date = {{birth date and age|1949|2|24|df=yes}} | death_date = | instrument = | genre = [[Laiko]], [[Laïka|Modern laika]] | occupation = | years_active = 1970s–present | label = Sony Music Greece/Akti, [[Minos EMI]] | associated_acts = | website = | current_members = | past_members = }} '''پاسهالیس ترزیس''' ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]: Paschalis Terzis) [[موسیقیچی]] - چئشیتلی [[موسیقی ژانری|موسیقی ژانرلاریندا]] اثرلر یارادیب. پاسهالیس ترزیس ۲۴ فوریه ۱۹۴۹ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب. == قایناقلار == {{قایناق}} {{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو | یازار =no | ویکی‌سؤزلوک =no | ویکی‌کیتاب =no | ویکی‌سؤز =no | ویکی‌قایناق =no | ویکی‌آمبار =Paschalis Terzis | ویکی‌خبر =no | ویکی‌گیل =no | ویکی‌دولانما =no | ویکی‌بیلیم‌یورد =no }} {{موسیقی-قارالاما}} {{Authority control}} [[بؤلمه:موسیقیچیلر]] 9xixxbo968j49pwigibjlplmqpwzvbd 0 568844 1593702 1399143 2026-10-04T03:02:46Z InternetArchiveBot 27960 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1593702 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- Basic info ----------------> |official_name=Dania Beach, Florida |nickname="The Antique Capital of the South"<ref name=DaniaHisto>{{cite web |url=http://daniabeachfl.gov/index.aspx?nid=245 |title=Dania Beach, Florida: History |work=daniabeachfl.gov/ |accessdate=2015-07-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150706180025/http://daniabeachfl.gov/index.aspx?nid=245 |archivedate=2015-07-06}}</ref> |settlement_type=[[City (Florida)|City]] |motto="Broward's First City" <br>"Sea it. Live it. Love it."<ref>{{cite web|url=http://daniabeachfl.gov/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180623055912/http://daniabeachfl.gov/ |url-status=dead |archive-date=June 23, 2018 |title=City of Dania Beach Official Website|publisher=Dania Beach (Website as of June 23, 2018 via [[Wayback Machine]] |accessdate=March 2, 2019}}</ref> <!-- images and maps -----------> |image_skyline= |imagesize= |image_caption= |image_seal= |image_blank_emblem=Dania Beach seal.jpg |blank_emblem_type=Logo |blank_emblem_size= |image_map=Map of Florida highlighting Dania Beach.svg |mapsize=250x200px |map_caption=Location of Dania Beach in Broward County, Florida <!-- Location ------------------> |image_map1=Dania-beach-fl.png |mapsize1=250px |map_caption1=City boundaries prior to 2001 annexation |subdivision_type=Country |subdivision_name={{USA}} |subdivision_type1=State |subdivision_name1={{Flag|Florida}} |subdivision_type2=County |subdivision_name2=<!-- Image with inadequate rationale removed: [[Image:BrowardCounty Logo.gif|20px]] -->[[Broward County|Broward]] |established_title=[[European colonization of the Americas|Settled (Modello Settlement)]] |established_date=Circa 1898–1899<ref name=DaniaHisto/> |established_title2=[[Municipal corporation|Incorporated (Town of Dania)]] |established_date2=November 30, 1904<ref name=DaniaName>{{cite web |url=http://www.broward.org/PlanningAndRedevelopment/DemographicsAndEconomics/Documents/bbtn38.pdf |title=Broward-by-the-Numbers (pages 3–5) |publisher=www.broward.org |accessdate=2015-07-06 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151010175608/http://www.broward.org/PlanningAndRedevelopment/DemographicsAndEconomics/Documents/bbtn38.pdf |archivedate=2015-10-10 }}</ref> |established_title3=[[Municipal corporation|Incorporated (City of Dania)]] |established_date3=June 06, 1927<ref name=DaniaName/> |established_title4=[[Municipal corporation|Incorporated (City of Dania Beach)]] |established_date4=November 03, 1998<ref name=DaniaName/> |government_type=[[Council-Manager government|Commission-Manager]] |leader_title=[[Mayor]] |leader_name=Lori Lewellen |leader_title1=[[Vice Mayor]] |leader_name1=Lauren Odman |leader_title2=[[City Council|Commissioners]] |leader_name2=[[Tamara James]], Chickie Brandimarte, Bill Harris<ref>{{cite web|url=https://www.daniabeachfl.gov/2368/City-Commission |publisher=daniabeachfl.gov |title=Dania Beach City Commission |accessdate=April 9, 2019}}</ref> |leader_title3= |leader_name3= |leader_title4= |leader_name4= <!-- Area ---------------------> |unit_pref=Imperial |area_footnotes=<ref name="CenPopGazetteer2016">{{cite web|title=2018 U.S. Gazetteer Files|url=https://www2.census.gov/geo/docs/maps-data/data/gazetteer/2018_Gazetteer/2018_gaz_place_12.txt|publisher=United States Census Bureau|accessdate=Jul 19, 2019}}</ref> |area_magnitude= |area_total_km2=21.57 |area_land_km2=20.23 |area_water_km2=1.34 |area_total_sq_mi=8.33 |area_land_sq_mi=7.81 |area_water_sq_mi=0.52 |area_water_percent=3.04 |area_metro_sq_mi=<!-- Population -----------------------> |population_as_of=[[2010 United States Census|2010]] |population_footnotes= |population_note= |population_total=29639 |population_density_sq_mi=4132.01 |population_metro=5564635 |population_density_metro_sq_mi=<!-- General information ---------------> |timezone=[[Eastern Time Zone (North America)|EST]] |utc_offset=-5 |timezone_DST=EDT |utc_offset_DST=-4 |coordinates={{coord|26|3|18|N|80|9|11|W|region:US-FL|display=inline,title}} |elevation_footnotes= |elevation_m= |elevation_ft=9 <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type=[[ZIP code]] |postal_code=33004 |area_code=[[Area code 754|754]], [[Area code 954|954]] |website={{URL|ci.dania-beach.fl.us}} |blank_name=[[Federal Information Processing Standard|FIPS code]] |blank_info=12-16335<ref name="GR2">{{cite web |url=http://factfinder2.census.gov |publisher=[[United States Census Bureau]] |accessdate=2008-01-31 |title=American FactFinder |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130911234518/http://factfinder2.census.gov/ |archivedate=2013-09-11 }}</ref> |blank1_name=[[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID |blank1_info=0281279<ref name="GR3">{{cite web|url=http://geonames.usgs.gov|accessdate=2008-01-31|title=US Board on Geographic Names|publisher=[[United States Geological Survey]]|date=2007-10-25}}</ref> |footnotes= |pop_est_as_of=2018 |pop_est_footnotes= |population_est=32271 |population_density_km2=1595.30 }} دانیا بیچ ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]: Dania Beach, Florida) [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکانین]] [[فلوریدا ایالتی|فلوریدا]] ایالتینده یئرلشن بیر شهر. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۸۹۸ -جی ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۳۲۲۷۱ نفر ایدی. == قایناقلار == {{قایناق}} {{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو | یازار =no | ویکی‌سؤزلوک =no | ویکی‌کیتاب =no | ویکی‌سؤز =no | ویکی‌قایناق =no | ویکی‌آمبار =Dania Beach, Florida | ویکی‌خبر =no | ویکی‌گیل =no | ویکی‌دولانما =no | ویکی‌بیلیم‌یورد =no }} {{Authority control}} [[بؤلمه:آمریکا شهرلری]] biuhgfd2ofz5kkdkmb87wpds3nvdevs 4 585858 1593698 1406151 2026-10-04T01:38:01Z EmausBot 19 بوت: در حال اصلاح تغییر مسیر خراب از ویکی‌پدیا:کند مئیدانی/دانیشیق/آرشیو۵/آرشیو۷ به صفحهٔ هدف منتقل‌شده [[ویکی‌پدیا:کند مئیدانی/دانیشیق/اسکی کند مئیدانی/آرشیو۷]] 1593698 wikitext text/x-wiki #تغییر_مسیر [[ویکی‌پدیا:کند مئیدانی/دانیشیق/اسکی کند مئیدانی/آرشیو۷]] 0w1j7v634xozfzjbtyckpn4z3fzijlt 4 585859 1593699 1405850 2026-10-04T01:38:11Z EmausBot 19 بوت: در حال اصلاح تغییر مسیر خراب از ویکی‌پدیا:کند مئیدانی/دانیشیق/آرشیو ۹ به صفحهٔ هدف منتقل‌شده [[ویکی‌پدیا:کند مئیدانی/دانیشیق/آرشیو۹]] 1593699 wikitext text/x-wiki #تغییر_مسیر [[ویکی‌پدیا:کند مئیدانی/دانیشیق/آرشیو۹]] kq3zc029r9h46xla953d7828e1oi18z 0 604395 1593711 1540953 2026-10-04T08:37:52Z H.Ganjeli 58356 1593711 wikitext text/x-wiki یوقا योग اینگیلیسجه Yoga [[فایل:International Yoga Day.jpg|بندانگشتی|یوقا حرکت لری]] بیر قروپ فیزیکی روحی و دوشونجه لی یوخسا ذهنی و یوخسا [[اینتلکتوال]] حرکت لر دیر لر [[قدیم هیندوستان]] دا طرح اولونموش و اصیل آماجی ذهن یوخسا [[دوشونجه]] نی کنترول اتمک دیر<ref>اینگیلیسجه ویکیپدیا</ref> یوقا دا فیزیکی حرکت لره آسانا دوشونجه لیک [[ریلکسیشن]] و [[مدیتیشن]] ده روحی دیر<ref>یوقا اوستادین مقاله سیندن</ref> . ==آیریجا باخ== *[[کورماسانا]] == قایناقلار == {{قایناق}} {{مین مقاله}} f8kjbfgww9aw8ckk4lwnyefd1r2k71a 0 607599 1593717 1528450 2026-10-04T10:47:57Z InternetArchiveBot 27960 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1593717 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands |name = Hawaiian Islands |native_name = {{native name|haw|Mokupuni o Hawai‘i|paren=omit}} |native_name_link = Hawaiian language |native_name_lang = haw |image = Hawaje-NoRedLine.jpg |image_size = 260px |image_caption = The [[#Major islands|Windward Islands]] of Hawaii |map_image = Hawaiianislandchain USGS.png |coordinates = {{Coord|20|54|00|N|156|36|00|W|display=inline,title}} |location = [[Pacific Ocean|North Pacific Ocean]] |total_islands = 137 |highest_mount = {{ubl|[[Mauna Kea]]|{{convert|13796|ft|m|0|abbr=on}}}} |country = United States |country_admin_divisions_title = State |country_admin_divisions = [[Hawaii]] |country_largest_city = [[Honolulu]] |country_admin_divisions_title_1=Unincorporated territory|country_admin_divisions_1=[[Midway Atoll]]}} [[فایل:Hawaiian Islands Land Trust.jpg|بندانگشتی|هاوایی]] [[فایل:EB9 Hawaiian Islands.jpg|بندانگشتی|هاوایی آدالاری]] '''هاوایی آدلاری''' ({{اینگیلیسجه|Hawaiian Islands}}) [[هاوایی دیلی]]<nowiki/>نده (Mokupuni o Hawai‘i) [[تاکیم آدا]] یوخسا جمع آدا دیر ۸ اصلی آدا نان قوزئی [[بؤیوک اوقیانوس|بؤیۆک اوقیانوس]] دا دیر . == آدالار == •[[نیهاوو]] •[[کاووآیی]] •[[اوآهو]] •[[مولوکایی]] •[[لانایی]] •[[کاهوولاوه]] •[[ماوویی]] •[[هاوایی(آداسی)]] ==قایناقلار== {{اتک‌یازی}} ==آرتیق اوخو== * {{Cite book | last = Morgan | first = Joseph R. | chapter = Volcanic Landforms | chapter-url = https://archive.org/details/hawaiiuniquegeog0000morg/page/8/mode/2up | chapter-url-access = registration | title = Hawai'i: A Unique Geography | url = https://archive.org/details/hawaiiuniquegeog0000morg | url-access = registration | publisher = Bess Press | year = 1996 | location = Honolulu, HI | isbn = 9781573060219 | oclc = 693187693 | via = Internet Archive | ref = none }} * [https://web.archive.org/web/20110810103107/http://apdrc.soest.hawaii.edu/Hawaii/ An integrated information website focused on the Hawaiian Archipelago] from the [https://web.archive.org/web/20110927143543/http://apdrc.soest.hawaii.edu/PRIDE/ Pacific Region Integrated Data Enterprise (PRIDE)]. *{{cite book |last1=Macdonald |first1=Gordon A. |author1-link=Gordon A. Macdonald |last2=Abbott |first2=Agatin |title=Volcanoes in the Sea: The Geology of Hawaii |publisher=University of Hawaii Press |publication-place=Honolulu |year=2021 |orig-year=1970 |isbn=9780824885786 |oclc=1253313940 |doi=10.1515/9780824885786 |ref=none}} **1970 edition: {{Internet Archive |id=volcanoesinseage00macd |name=Volcanoes in the Sea: The Geology of Hawaii}} {{registration required|nolink=y}} * ''[http://radlab.soest.hawaii.edu/atlas/ The Ocean Atlas of Hawai‘i] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220407053417/http://radlab.soest.hawaii.edu/atlas/ |date=2022-04-07 }}'' – SOEST at University of Hawai{{okina}}i. * {{cite web |url=http://volcano.oregonstate.edu/education/hawaii/intro/intro.html |title=Hawaiian Volcanoes – Introduction – Department of Geosciences |location=Corvallis, OR, USA |access-date=May 12, 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120305015414/http://volcano.oregonstate.edu/education/hawaii/intro/intro.html |archive-date=March 5, 2012 |accessdate=2022-09-06 |archivedate=2013-09-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130915005734/http://volcano.oregonstate.edu/education/hawaii/intro/intro.html }} [http://volcano.oregonstate.edu Volcano World {{!}}; Your World is Erupting] – [[Oregon State University College of Science]] {{Hawaii}} {{Polynesia}} {{U.S. political divisions geographies}} {{Authority control}} 2itrlyvkhocspi398wdpficgx0we4ub 0 617510 1593703 1592855 2026-10-04T03:18:17Z Atsuner 56074 Atsuner، [[ایرانین ۱۴۰۴ دی اعتیراضلاری]] صفحه‌سینی [[ایران ۲۰۲۵-۲۰۲۶ اعتیراضلاری]]-ه آپاردی 1592855 wikitext text/x-wiki {{Infobox civil conflict | title = 2025–2026 Iranian protests | partof = the protests against the [[ایران ایسلام جومهوریتی‌نین رژیمی]] and the [[Iranian economic crisis]] | image = 2025–2026 Iranian protests map v2.svg | caption = Regions in Iran where protests have been reported as of 27 January 2026<br />For protests abroad, see [[2026 Iranian diaspora protests]]. | date = 28 December 2025 – present <br /> ({{Age in years, months and days|year=2025|month=12|day=28}}) | place = 512 locations across 203 cities in all 31 [[ایران اوستانلاری]]<ref name="HRANA-2026"/><ref>{{cite web |title=Mapping the ongoing protests in Iran (UPDATED) |url=https://faytuksnetwork.com/mapping-the-ongoing-protests-in-iran/ |website=faytuksnetwork.com |date=January 2026 |access-date=7 January 2026 |accessdate=2026-01-30 |archivedate=2026-01-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260104061452/https://faytuksnetwork.com/mapping-the-ongoing-protests-in-iran/ }}</ref><ref>See also the map made by the Spiegel: {{cite news |last1=Cieschinger |first1=Almut |last2=Kornfeld |first2=Anna-Lena |last3=Martin |first3=Anna Sophia |last4=Riedmann |first4=Bernhard |last5=Schneider |first5=Anna-Sophie |title=(S+) Iran: So breiten sich die regimekritischen Proteste aus |url=https://www.spiegel.de/ausland/iran-so-breiten-sich-die-regimekritischen-proteste-aus-a-46c9e04f-6556-4211-83d7-4fbcf0022e17 |work=[[Der Spiegel]] |date=9 January 2026 |language=de}}</ref> | causes = '''Economic issues''' * [[Iranian economic crisis|Economic mismanagement]], [[International sanctions against Iran|International sanctions]], [[Hyperinflation|Rising prices]], [[Currency crisis]] – depreciation of the [[ایران ریالی]], [[Water scarcity in Iran|Water]] and [[Iranian energy crisis|energy shortages]] '''Political issues''' * [[Authoritarianism]], [[Human rights in the Islamic Republic of Iran|Human rights abuses]], [[Corruption in Iran|Political corruption]], [[Censorship in Iran|Internet censorship and blackouts]] '''Systemic/ideological issues''' * [[ایران و دؤولت حیمایه‌سینده ترورچولوق]], [[Hijab in Iran|Mandatory hijab enforcement]], [[Ethnic-based discrimination in Iran|Ethnic-based discrimination]], [[Freedom of religion in Iran|Religious persecution]] | goals = * Overthrow of the Islamic Republic government<ref>{{Cite web |date=1 January 2026 |title=Day four of Iran protests sees rallies spread and regime change calls grow |url=https://www.iranintl.com/en/202601016240 |access-date=2 January 2026 |website=Iran International}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Parent |first1=Deepa |last2=Christou |first2=William |title='No future for us': disaffected Iranians say it's now or never to topple regime |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/03/no-future-for-us-disaffected-iranians-say-its-now-or-never-to-topple-regime |work=[[The Guardian]] |date=3 January 2026}}</ref> * Return of [[رضا پهلوی (ایکینجی)]] to lead a transitional government (some factions)<ref name="Reza Pahlavi-2026"/> * End of economic mismanagement | methods = * Street protests, marches, [[arson]]s, and rooftop [[Political demonstration|demonstrations]], [[Political slogans against the Islamic Republic of Iran|Chants and slogans]], [[Strike action|Strikes]] and shop closures, [[Online activism]], [[Student activism]], [[Riot]], [[عوصیان]], [[Insurgency]] | status = Ongoing, protests mostly quelled on 16 January 2026<ref>{{cite web |url=https://www.nytimes.com/2026/01/16/world/middleeast/iran-protests-deadly-crackdown.html|title=Iran Protests Quelled Since Deadly Crackdown, Residents Say|website=[[نیویورک تایمز]] |date=16 January 2026 }}</ref> * [[2026 Iran massacres|Protests suppressed by force]] * [[2026 Internet blackout in Iran|Nationwide internet and mobile networks shut down]] * [[ایران ایسلامی جومهوریتی مرکزی بانکی]] governor resigned; protests grow in size; government continues to arrest and kill protesters * Iranian authorities announced that the protests had been suppressed following a severe crackdown, claiming that the unrest had ended.<ref name="Baskar2026"/> | side1 = {{Flagicon image|State flag of Iran (1964–1980).svg|link=Lion and Sun flag}}{{Flagicon image|Civil flag of Iran (1964–1980).svg}} [[Iranian opposition]] * Anti-government demonstrators * Student demonstrators<ref name="Golkar-2026"/> * Police and military defectors * Armed civilians<ref>{{Cite news|last=Makoii|first=Akhtar|date=12 January 2026|title=Armed protesters fight back against Iranian regime|url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2026/01/12/armed-protesters-fight-back-against-iranian-regime/|publisher=The Telegraph}}</ref><ref>{{cite news|date=3 January 2026|title=Iran supreme leader says will not yield as protests simmer and US threatens|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/iran-supreme-leader-says-will-not-yield-protests-simmer-us-threatens-2026-01-03/|publisher=Reuters}}</ref> {{Collapsible list |bullets=yes |title=Political groups: | {{Flagicon image|Lion and Sun Tricolor Flag.svg}} [[Iran National Council|Iran National Council for Free Elections]] (INC)<ref name="Reza Pahlavi-2026"/><ref name="Iran International-2026i"/><ref>{{cite news |last1=Teller |first1=Neville |title=Is there a chance for regime change in Iran? – opinion |url=https://www.jpost.com/opinion/article-859384 |access-date=5 January 2026 |agency=The Jerusalem Post |date=30 June 2025}}</ref> |{{Flagicon image|Flag of the People's Mujahedin of Iran.svg}} [[ايران خالقی‌نین موجاهیدلر تشکیلاتی]] (MEK)<ref name="Shamim"/> {{Tree list}} ** {{Flagicon image|NCRI National Council of Resistance of Iran Lion & Sun Flag.jpg}} [[National Council of Resistance of Iran]] (NCRI)<ref name="Jones-2026"/><ref name="Karim-2025"/><ref>{{cite news |title=Iran Braces for More Protests. Here's What to Know. |url=https://www.nytimes.com/article/iran-protests-inflation-currency.html |work=[[نیویورک تایمز]] |access-date=11 January 2026}}</ref> {{Tree list/end}} | Solidarity for a Secular Democratic Republic in Iran<ref name="Shamim"/> }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=Separatist groups: |{{Tree list}} * [[Kurdish separatism in Iran|Kurdish separatists]] ** {{Flagicon image|Flag of Partiya Demokrat a Kurdistana Îranê.png}} [[Democratic Party of Iranian Kurdistan]]<ref name="Hengaw-2026c"/><ref name="Shafaq News-2026"/> ** {{Flagicon image|Flag of the Kurdistan Freedom Party (Iran).svg}} [[Kurdistan Freedom Party]]<ref name="Hengaw-2026c"/><ref name="Shafaq News-2026"/> ** {{Flagicon image|Flag of Partiya Jiyana Azad a Kurdistanê.svg}} [[Kurdistan Free Life Party]]<ref name="Hengaw-2026c"/><ref name="Shafaq News-2026"/> ** [[Organization of Iranian Kurdistan Struggle|Organisation of Iranian Kurdistan Struggle]]<ref name="Hengaw-2026c"/><ref name="Shafaq News-2026"/> ** {{Flagicon image|Flag of Komala.svg}} [[Komala Party of Iranian Kurdistan]]<ref name="Hengaw-2026c"/><ref name="Shafaq News-2026"/> ** Revolutionary Toilers Association<ref name="Hengaw-2026c"/><ref name="Shafaq News-2026"/> ** Kurdistan Toilers Association<ref name="Hengaw-2026c"/><ref name="Shafaq News-2026"/> ** Kurdistan National Guard *** Zagros Tornado units<ref name="Sleiman-2026"/> {{Tree list/end}} |{{Tree list}} * [[Sistan and Baluchestan insurgency|Baloch separatists]] ** {{Flagicon image|Flag of the People's Fighters Front.svg}} [[People's Fighters Front]]<ref name="caliber.az-2026"/><ref name="Deutsche Welle"/><ref name="Institute for the Study of War-2025"/> ** Balochistan People's Party<ref>{{cite web|date=7 January 2026|title=Iranian Baloch group calls for protests and strikes across Iran|work=Iran International|url= https://www.iranintl.com/en/202601073833}}</ref><ref name="IranUpdateJanuary11"/> {{Tree list/end}} |{{Tree list}} * [[Azerbaijani separatism in Iran|South Azerbaijani separatists]] ** South Azerbaijan Organisations Cooperation Council<ref>{{cite web | title=Iran is Cut off from Internet as Protests Calling for Regime Change Intensify | website=[[نیویورک تایمز]] | date=8 January 2026 | url=https://www.nytimes.com/2026/01/08/world/middleeast/iran-protests-internet-shutdown.html }}</ref> ** Coordination Council of Azerbaijani Parties in Iran<ref>{{Cite web|url=https://www.azernews.az/analysis/252771.html|title=Iran's protests no longer speak language of reform [OPINION]|date=9 January 2026|website=Azernews.Az}}</ref> {{Tree list/end}} }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=Labour, civil, and retiree groups: |Free Workers Union of Iran<ref name="Center for Human Rights in Iran-2026">{{Cite web |date=6 January 2026 |title=Iranian Authorities Intensify Crackdown on Protests with Live Fire, Arbitrary Arrests, and Attacks on Hospitals |url=https://iranhumanrights.org/2026/01/iranian-authorities-intensify-crackdown-on-protests-with-live-fire-arbitrary-arrests-and-attacks-on-hospitals/ |website=[[Center for Human Rights in Iran]]}}</ref> |Iranian Writers Association<ref name="Center for Human Rights in Iran-2026"/> |Coordination Council of Iranian Teachers Trade Associations<ref name="Center for Human Rights in Iran-2026"/> |Haft Tappeh Sugarcane Workers Syndicate<ref name="Center for Human Rights in Iran-2026"/> |Coordination Committee to Help Form Independent Labour Organisations<ref name="Center for Human Rights in Iran-2026"/> |Khuzestan Retired Workers<ref name="Center for Human Rights in Iran-2026"/> |Union of Retirees Group<ref name="Center for Human Rights in Iran-2026"/> |Kurdish Women's Organisations<ref name="Center for Human Rights in Iran-2026"/> |Retirees Union<ref name="Iran Insight-2026">{{Cite web |date=4 January 2026 |title=Iranian labor, civil and retiree groups voice support for protests |url=https://www.iranintl.com/en/202601041792/ |website=Iran Insight}}</ref> |Kermanshah Electricity and Metal Association<ref name="Iran Insight-2026"/> |"Stop Executions"<ref name="Iran Insight-2026"/> |"Justice Seekers"<ref name="Iran Insight-2026"/> |Coordination Council for Protests of Contract Oil Workers<ref name="Iran Insight-2026"/> |Coordination Council for Protests of Non-Formal Oil Workers<ref name="Iran Insight-2026"/> |Coordination Council of Nurses Protests<ref name="Iran Insight-2026"/> |"Neday-e Zanan-e Iran"<ref name="Iran Insight-2026"/> |World Iranian Christian Alliance<ref>{{Cite web|url=https://premierchristian.news/us/news/article/iranian-christian-alliance-urges-restraint-as-protests-continue-across-iran|title=Iranian Christian alliance urges restraint as protests continue across Iran - Premier Christian News &#124; Headlines, Breaking News, Comment & Analysis|website=premierchristian.news}}</ref> }} | side2 = {{بایراقچا|Iran}} [[ایران ایسلام جومهوریتی‌نین رژیمی]] {{Collapsible list |title=Islamic Republic Armed Forces and allies: | {{Tree list}} * {{Flagicon image|Flag of the General Staff of the Armed Forces of the Islamic Republic of Iran.svg}} [[Islamic Republic of Iran Armed Forces]] ** {{Flagicon image|Flag of the Law Enforcement Force of the Islamic Republic of Iran.svg}} [[Police Command of the Islamic Republic of Iran|Police Command]] ** {{بایراق|Islamic Revolutionary Guard Corps}} *** {{Flagicon image|Flag of Basij.svg}} [[Basij]] **** [[کیرمانشاه نبی‌اکرم قول‌اوردوسو]] *** {{Army|Islamic Revolutionary Guard Corps|name=Ground Forces}} * Pro-government counterprotesters<ref name="Thousands participate in pro"/> and [[Vigilantes in Iran|plainclothesmen]] * {{Interlanguage link|Involvement of foreign militias in the suppression of protests in Iran|lt=Pro-government foreign Shia militias|fa|مداخله نیروهای شبه‌نظامی خارجی در سرکوب اعتراضات در ایران}} ** {{Flagicon image|PMF infobox.png}} [[حشد الشعبی]] *** {{Flagicon image|Hisbollah-Brigaden Flagge.svg}} [[Kata'ib Hezbollah]] *** [[Harakat al-Nujaba]] *** [[Kata'ib Sayyid ul-Shuhada]] *** [[Badr Organisation]] ** {{#invoke:flag||Hezbollah}} ** {{Flagicon image|Liwa Fatemiyoun infobox flag.png}} [[Liwa Fatemiyoun]] ** {{Flagicon image|Liwa Zainebiyoun infobox flag.png}} [[Liwa Zainebiyoun]] ** {{Interlanguage link|Nakhsa|lt=Nakhsa|fa|نخسا}} {{Tree list/end}} }} | leadfigures1 = * ''No centralised leadership''<ref name="Euronews"/><ref>{{cite news |title=Protests in Iran sparked by economic woes now nationwide, activists say|url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/protests-iran-sparked-economic-woes-now-nationwide-activists-129010386|agency=ABC News|date=8 January 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=Video shows security forces firing tear gas at protesters as Iran crackdown kills dozens |url=https://www.nbcnews.com/world/iran/iran-security-forces-clash-protesters-death-toll-rises-rcna252550 |first1=Babak |last1=Dehghanpisheh |first2=Henry |last2=Austin |work=[[NBC News]] |date=8 January 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=In Iran, no internet and surging protests urged on by an exiled prince |url=https://globalnews.ca/news/11604873/iran-internet-protests-exiled-prince/ |agency=Global News |date=8 January 2026}}</ref> * {{Flagicon image|State flag of Iran (1964–1980).svg|link=Iran National Council}} [[رضا پهلوی (ایکینجی)]]<ref>{{Cite web |date=8 January 2026 |title=استقبال گسترده از فراخوان شاهزاده رضا پهلوی برای قیام ملی |url=https://www.independentpersian.com/node/418652/%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%A8%D8%A7%D9%84-%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%A7%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%BE%D9%87%D9%84%D9%88%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D9%85%D9%84%DB%8C |access-date=9 January 2026 |website=ایندیپندنت فارسی |language=fa}}</ref><ref>{{cite news|title=Internet and phones cut in Iran as protesters heed exiled prince's call for mass demonstration|url=https://www.politico.com/news/2026/01/08/internet-and-phones-cut-in-iran-as-protesters-heed-exiled-princes-call-for-mass-demonstration-00718356|agency=Politico|date=8 January 2026}}</ref> | leadfigures2 = * {{بایراقچا|Iran}} [[سید علی خامنه‌ای]]<br />([[Supreme Leader of Iran]]) * [[File:Office of the President of the Islamic Republic of Iran Seal.svg|25px|link=|alt=]] [[مسعود پزشکیان]]<br />([[ایران جومهور باشقانی]]) {{Collapsible list|title='''Others:'''|titlestyle=font-weight:normal;text-align:left;| * [[File:آرم قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران.png|25px|link=|alt=]] [[غلامحسین محسنی اژه‌ای]]<br />([[Chief Justice of Iran]]) * [[File:Islamic Parliament of Iran Seal.svg|25px|link=|alt=]] [[محمد باقر قالیباف]]<br />([[List of speakers of the Parliament of Iran|Speaker of the Parliament of the Islamic Republic Iran]]) * {{Flagdeco|Iran}} [[Ali Larijani]]<br />([[Supreme National Security Council]]) * {{Flagicon image|Flag of the Iran Ministry of Foreign Affairs.svg}} [[Abbas Araghchi]]<br />([[خاریجی ایشلر وزیری (ایران)]]) * {{Flagicon image|Flag of the General Staff of the Armed Forces of the Islamic Republic of Iran.svg}} [[Abdolrahim Mousavi]]<br />([[General Staff of the Armed Forces of the Islamic Republic of Iran]]) * {{بایراقچا|Iran}} [[امیر حاتمی]]<br />([[List of commanders of the Islamic Republic of Iran Army#Commanders-in-chief|Commander-in-Chief of the Iranian Army]]) * {{بایراقچا|Iran}} [[Ahmad-Reza Radan]]<br />(Chief Commander of the [[Police Command of the Islamic Republic of Iran]] * {{بایراقچا|Iran}} [[Mohammad Pakpour]]<br />(Commander of the [[Islamic Revolutionary Guard Corps Ground Forces]] * {{بایراقچا|Iran}} [[Gholamreza Soleimani]]<br />(Commander of the [[Basij]]) }} | howmany1 = 5 million<ref name="auto2"/> | howmany2 = Widespread deployment of 5,000 Iranian-backed Iraqi militiamen<ref name="5000-iraq"/><br />Tens of thousands of counter-protesters in Tehran<ref name="Christou-2026c"/> | fatalities = 30,000–36,500 (per ''[[Time (magazine)|Time]]'', ''[[The Guardian]]'' and ''[[Iran International]]'')<ref name="Time_30k_local_health_officials"/><ref name="guardian30k"/><ref name="36,500iranint">{{cite news |title=Over 36,500 killed in Iran's deadliest massacre, documents reveal |url=https://www.iranintl.com/en/202601255198 |access-date=26 January 2026 |publisher=Iran International |date=25 January 2026}}</ref><br/>6,479–23,570 (per [[Human Rights Activists in Iran|HRANA]]){{Efn|6,221–23,312 per [[Human Rights Activists in Iran|HRANA]], including 6,092 protesters, 214 government-affiliated individuals (military and non-military), 55 non-protesting civilians and 118 minors confirmed killed, while an additional 17,091 reported deaths are under review.<ref name="hrana-jan29">{{cite web |title=Day 33 of the Protests: EU Designates IRGC as a Terrorist Organization as Repression Persists|date=29 January 2026|website=HRANA|url=https://www.en-hrana.org/day-33-of-protests-eu-designates-irgc-as-a-terrorist-organization-as-repression-persists/}}</ref>}} | injuries = 330,000–360,000{{Efn| * 330,000–360,000 per ''[[The Sunday Times]]''<ref name="SundayTimes17Jan" /> * Over 350,000 protesters, including over 10,000 blinded, [[Eye injuries during 2022 Iranian protests|similar to the 2022 protests]] per ''International Centre for Human Rights''<ref name="ichr-20jan"/> }} | arrests = 42,486<ref>{{cite web |title=Day 32 of Protests: Limited Internet Access, Ongoing Arrests, and Growing International Pressure|date=28 January 2026|website=HRANA|url=https://www.en-hrana.org/day-32-of-protests-limited-internet-access-ongoing-arrests-and-growing-international-pressure/}}</ref> | notes = Precise casualties uncertain due to [[2026 Internet blackout in Iran|Internet and telephone blackout imposed by the government since 8 January 2026]] }} '''ایرانین دی 1404 اعتیراضلاری''' [[ایران|ایراندا]] ۷ دی ۱۴۰۴-دن باشلایان اعتصابلار و اعتیراضلارا دئییلیر. بو اعتیراضلار دی آیی‌نین ۷-جی گونونده [[تهران]] بازاریندان اعتصاب ائدن بازاریلرین خیابانلارا گلمه‌سی و [[پول بیریمی]]‌نین نوساناتینا اعتراض ائتمه‌سیندن باشلاندی و نئچه گون عرضینده ایرانین باشقا شهرلرینه ده یاییلدی و سایی باخیمیندان ۱۳۵۷-جی ایلدن سونراکی ان بؤیوک اعتیراضلارا بدل اولدو.<ref name=":5">{{Cite web|date=29 December 2025|title=Protests erupt in Iran over currency's plunge to record low|url=https://apnews.com/article/iran-traders-protest-rial-currency-ddc955739fb412b642251dee10638f03|language=en}}</ref><ref name=":10">{{Cite web|date=30 December 2025|title=Iran's ailing supreme leader resorts to his only playbook as crises mount and protests erupt|url=https://www.cnn.com/2025/12/30/middleeast/irans-supreme-leader-protests-intl|language=en}}</ref><ref name="political">{{Cite web|date=31 December 2025|title=Iran's economic crisis, political discontent threaten regime|url=https://www.dw.com/en/irans-economic-crisis-political-discontent-threaten-regime/a-75350062}}</ref> دی آیی‌نین ۷–جی گونونده آمریکا [[دولار]]ی‌نین قیمتی ۱٬۴۴۰٬۰۰۰ ریال قیمتینه چاتدی و ایران ریالی سون ایللرده ان آشاغی قیمتینه دوشدو، پول قیمت نوساناتی مالی جهتدن ان آغیر ضربه‌نی بازاردا آلیش وئریش ائدن کسبه‌لره وورور و بو ندنله تهران بازاریلری ان آغیر مالی ضرر زیانلاری تجروبه ائتدیلر. بو ندنلره گؤره بازاریلر ایلک اولاراق اعتیصاب و سونراسی دا اعتیراضلاری باشلاتدیلار و آز زاماندا اعتیراضلار ایرانین باشقا شهرلرینه ده چاتدی. == یادداشتلار == {{Notelist}} == قایناقلار == {{قایناق}} [[بؤلمه:علی خامنه‌ای]] [[بؤلمه:ایسلامی اینقیلاب قوروجولار اوردوسو]] [[بؤلمه:ایرانین تاریخی]] [[بؤلمه:ایران ایقتیصادی]] [[بؤلمه:ایران‌دا باش وئرمیش اعتیراض‌لار]] neusjrklhruqfxa5jetfi4yqtoreza9 1593705 1593703 2026-10-04T03:20:00Z Atsuner 56074 1593705 wikitext text/x-wiki {{Infobox civil conflict | title = 2025–2026 Iranian protests | partof = the protests against the [[ایران ایسلام جومهوریتی‌نین رژیمی]] and the [[Iranian economic crisis]] | image = 2025–2026 Iranian protests map v2.svg | caption = Regions in Iran where protests have been reported as of 27 January 2026<br />For protests abroad, see [[2026 Iranian diaspora protests]]. | date = 28 December 2025 – present <br /> ({{Age in years, months and days|year=2025|month=12|day=28}}) | place = 512 locations across 203 cities in all 31 [[ایران اوستانلاری]]<ref name="HRANA-2026"/><ref>{{cite web |title=Mapping the ongoing protests in Iran (UPDATED) |url=https://faytuksnetwork.com/mapping-the-ongoing-protests-in-iran/ |website=faytuksnetwork.com |date=January 2026 |access-date=7 January 2026 |accessdate=2026-01-30 |archivedate=2026-01-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260104061452/https://faytuksnetwork.com/mapping-the-ongoing-protests-in-iran/ }}</ref><ref>See also the map made by the Spiegel: {{cite news |last1=Cieschinger |first1=Almut |last2=Kornfeld |first2=Anna-Lena |last3=Martin |first3=Anna Sophia |last4=Riedmann |first4=Bernhard |last5=Schneider |first5=Anna-Sophie |title=(S+) Iran: So breiten sich die regimekritischen Proteste aus |url=https://www.spiegel.de/ausland/iran-so-breiten-sich-die-regimekritischen-proteste-aus-a-46c9e04f-6556-4211-83d7-4fbcf0022e17 |work=[[Der Spiegel]] |date=9 January 2026 |language=de}}</ref> | causes = '''Economic issues''' * [[Iranian economic crisis|Economic mismanagement]], [[International sanctions against Iran|International sanctions]], [[Hyperinflation|Rising prices]], [[Currency crisis]] – depreciation of the [[ایران ریالی]], [[Water scarcity in Iran|Water]] and [[Iranian energy crisis|energy shortages]] '''Political issues''' * [[Authoritarianism]], [[Human rights in the Islamic Republic of Iran|Human rights abuses]], [[Corruption in Iran|Political corruption]], [[Censorship in Iran|Internet censorship and blackouts]] '''Systemic/ideological issues''' * [[ایران و دؤولت حیمایه‌سینده ترورچولوق]], [[Hijab in Iran|Mandatory hijab enforcement]], [[Ethnic-based discrimination in Iran|Ethnic-based discrimination]], [[Freedom of religion in Iran|Religious persecution]] | goals = * Overthrow of the Islamic Republic government<ref>{{Cite web |date=1 January 2026 |title=Day four of Iran protests sees rallies spread and regime change calls grow |url=https://www.iranintl.com/en/202601016240 |access-date=2 January 2026 |website=Iran International}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Parent |first1=Deepa |last2=Christou |first2=William |title='No future for us': disaffected Iranians say it's now or never to topple regime |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/03/no-future-for-us-disaffected-iranians-say-its-now-or-never-to-topple-regime |work=[[The Guardian]] |date=3 January 2026}}</ref> * Return of [[رضا پهلوی (ایکینجی)]] to lead a transitional government (some factions)<ref name="Reza Pahlavi-2026"/> * End of economic mismanagement | methods = * Street protests, marches, [[arson]]s, and rooftop [[Political demonstration|demonstrations]], [[Political slogans against the Islamic Republic of Iran|Chants and slogans]], [[Strike action|Strikes]] and shop closures, [[Online activism]], [[Student activism]], [[Riot]], [[عوصیان]], [[Insurgency]] | status = Ongoing, protests mostly quelled on 16 January 2026<ref>{{cite web |url=https://www.nytimes.com/2026/01/16/world/middleeast/iran-protests-deadly-crackdown.html|title=Iran Protests Quelled Since Deadly Crackdown, Residents Say|website=[[نیویورک تایمز]] |date=16 January 2026 }}</ref> * [[2026 Iran massacres|Protests suppressed by force]] * [[2026 Internet blackout in Iran|Nationwide internet and mobile networks shut down]] * [[ایران ایسلامی جومهوریتی مرکزی بانکی]] governor resigned; protests grow in size; government continues to arrest and kill protesters * Iranian authorities announced that the protests had been suppressed following a severe crackdown, claiming that the unrest had ended.<ref name="Baskar2026"/> | side1 = {{Flagicon image|State flag of Iran (1964–1980).svg|link=Lion and Sun flag}}{{Flagicon image|Civil flag of Iran (1964–1980).svg}} [[Iranian opposition]] * Anti-government demonstrators * Student demonstrators<ref name="Golkar-2026"/> * Police and military defectors * Armed civilians<ref>{{Cite news|last=Makoii|first=Akhtar|date=12 January 2026|title=Armed protesters fight back against Iranian regime|url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2026/01/12/armed-protesters-fight-back-against-iranian-regime/|publisher=The Telegraph}}</ref><ref>{{cite news|date=3 January 2026|title=Iran supreme leader says will not yield as protests simmer and US threatens|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/iran-supreme-leader-says-will-not-yield-protests-simmer-us-threatens-2026-01-03/|publisher=Reuters}}</ref> {{Collapsible list |bullets=yes |title=Political groups: | {{Flagicon image|Lion and Sun Tricolor Flag.svg}} [[Iran National Council|Iran National Council for Free Elections]] (INC)<ref name="Reza Pahlavi-2026"/><ref name="Iran International-2026i"/><ref>{{cite news |last1=Teller |first1=Neville |title=Is there a chance for regime change in Iran? – opinion |url=https://www.jpost.com/opinion/article-859384 |access-date=5 January 2026 |agency=The Jerusalem Post |date=30 June 2025}}</ref> |{{Flagicon image|Flag of the People's Mujahedin of Iran.svg}} [[ايران خالقی‌نین موجاهیدلر تشکیلاتی]] (MEK)<ref name="Shamim"/> {{Tree list}} ** {{Flagicon image|NCRI National Council of Resistance of Iran Lion & Sun Flag.jpg}} [[National Council of Resistance of Iran]] (NCRI)<ref name="Jones-2026"/><ref name="Karim-2025"/><ref>{{cite news |title=Iran Braces for More Protests. Here's What to Know. |url=https://www.nytimes.com/article/iran-protests-inflation-currency.html |work=[[نیویورک تایمز]] |access-date=11 January 2026}}</ref> {{Tree list/end}} | Solidarity for a Secular Democratic Republic in Iran<ref name="Shamim"/> }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=Separatist groups: |{{Tree list}} * [[Kurdish separatism in Iran|Kurdish separatists]] ** {{Flagicon image|Flag of Partiya Demokrat a Kurdistana Îranê.png}} [[Democratic Party of Iranian Kurdistan]]<ref name="Hengaw-2026c"/><ref name="Shafaq News-2026"/> ** {{Flagicon image|Flag of the Kurdistan Freedom Party (Iran).svg}} [[Kurdistan Freedom Party]]<ref name="Hengaw-2026c"/><ref name="Shafaq News-2026"/> ** {{Flagicon image|Flag of Partiya Jiyana Azad a Kurdistanê.svg}} [[Kurdistan Free Life Party]]<ref name="Hengaw-2026c"/><ref name="Shafaq News-2026"/> ** [[Organization of Iranian Kurdistan Struggle|Organisation of Iranian Kurdistan Struggle]]<ref name="Hengaw-2026c"/><ref name="Shafaq News-2026"/> ** {{Flagicon image|Flag of Komala.svg}} [[Komala Party of Iranian Kurdistan]]<ref name="Hengaw-2026c"/><ref name="Shafaq News-2026"/> ** Revolutionary Toilers Association<ref name="Hengaw-2026c"/><ref name="Shafaq News-2026"/> ** Kurdistan Toilers Association<ref name="Hengaw-2026c"/><ref name="Shafaq News-2026"/> ** Kurdistan National Guard *** Zagros Tornado units<ref name="Sleiman-2026"/> {{Tree list/end}} |{{Tree list}} * [[Sistan and Baluchestan insurgency|Baloch separatists]] ** {{Flagicon image|Flag of the People's Fighters Front.svg}} [[People's Fighters Front]]<ref name="caliber.az-2026"/><ref name="Deutsche Welle"/><ref name="Institute for the Study of War-2025"/> ** Balochistan People's Party<ref>{{cite web|date=7 January 2026|title=Iranian Baloch group calls for protests and strikes across Iran|work=Iran International|url= https://www.iranintl.com/en/202601073833}}</ref><ref name="IranUpdateJanuary11"/> {{Tree list/end}} |{{Tree list}} * [[Azerbaijani separatism in Iran|South Azerbaijani separatists]] ** South Azerbaijan Organisations Cooperation Council<ref>{{cite web | title=Iran is Cut off from Internet as Protests Calling for Regime Change Intensify | website=[[نیویورک تایمز]] | date=8 January 2026 | url=https://www.nytimes.com/2026/01/08/world/middleeast/iran-protests-internet-shutdown.html }}</ref> ** Coordination Council of Azerbaijani Parties in Iran<ref>{{Cite web|url=https://www.azernews.az/analysis/252771.html|title=Iran's protests no longer speak language of reform [OPINION]|date=9 January 2026|website=Azernews.Az}}</ref> {{Tree list/end}} }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=Labour, civil, and retiree groups: |Free Workers Union of Iran<ref name="Center for Human Rights in Iran-2026">{{Cite web |date=6 January 2026 |title=Iranian Authorities Intensify Crackdown on Protests with Live Fire, Arbitrary Arrests, and Attacks on Hospitals |url=https://iranhumanrights.org/2026/01/iranian-authorities-intensify-crackdown-on-protests-with-live-fire-arbitrary-arrests-and-attacks-on-hospitals/ |website=[[Center for Human Rights in Iran]]}}</ref> |Iranian Writers Association<ref name="Center for Human Rights in Iran-2026"/> |Coordination Council of Iranian Teachers Trade Associations<ref name="Center for Human Rights in Iran-2026"/> |Haft Tappeh Sugarcane Workers Syndicate<ref name="Center for Human Rights in Iran-2026"/> |Coordination Committee to Help Form Independent Labour Organisations<ref name="Center for Human Rights in Iran-2026"/> |Khuzestan Retired Workers<ref name="Center for Human Rights in Iran-2026"/> |Union of Retirees Group<ref name="Center for Human Rights in Iran-2026"/> |Kurdish Women's Organisations<ref name="Center for Human Rights in Iran-2026"/> |Retirees Union<ref name="Iran Insight-2026">{{Cite web |date=4 January 2026 |title=Iranian labor, civil and retiree groups voice support for protests |url=https://www.iranintl.com/en/202601041792/ |website=Iran Insight}}</ref> |Kermanshah Electricity and Metal Association<ref name="Iran Insight-2026"/> |"Stop Executions"<ref name="Iran Insight-2026"/> |"Justice Seekers"<ref name="Iran Insight-2026"/> |Coordination Council for Protests of Contract Oil Workers<ref name="Iran Insight-2026"/> |Coordination Council for Protests of Non-Formal Oil Workers<ref name="Iran Insight-2026"/> |Coordination Council of Nurses Protests<ref name="Iran Insight-2026"/> |"Neday-e Zanan-e Iran"<ref name="Iran Insight-2026"/> |World Iranian Christian Alliance<ref>{{Cite web|url=https://premierchristian.news/us/news/article/iranian-christian-alliance-urges-restraint-as-protests-continue-across-iran|title=Iranian Christian alliance urges restraint as protests continue across Iran - Premier Christian News &#124; Headlines, Breaking News, Comment & Analysis|website=premierchristian.news}}</ref> }} | side2 = {{بایراقچا|Iran}} [[ایران ایسلام جومهوریتی‌نین رژیمی]] {{Collapsible list |title=Islamic Republic Armed Forces and allies: | {{Tree list}} * {{Flagicon image|Flag of the General Staff of the Armed Forces of the Islamic Republic of Iran.svg}} [[Islamic Republic of Iran Armed Forces]] ** {{Flagicon image|Flag of the Law Enforcement Force of the Islamic Republic of Iran.svg}} [[Police Command of the Islamic Republic of Iran|Police Command]] ** {{بایراق|Islamic Revolutionary Guard Corps}} *** {{Flagicon image|Flag of Basij.svg}} [[Basij]] **** [[کیرمانشاه نبی‌اکرم قول‌اوردوسو]] *** {{Army|Islamic Revolutionary Guard Corps|name=Ground Forces}} * Pro-government counterprotesters<ref name="Thousands participate in pro"/> and [[Vigilantes in Iran|plainclothesmen]] * {{Interlanguage link|Involvement of foreign militias in the suppression of protests in Iran|lt=Pro-government foreign Shia militias|fa|مداخله نیروهای شبه‌نظامی خارجی در سرکوب اعتراضات در ایران}} ** {{Flagicon image|PMF infobox.png}} [[حشد الشعبی]] *** {{Flagicon image|Hisbollah-Brigaden Flagge.svg}} [[Kata'ib Hezbollah]] *** [[Harakat al-Nujaba]] *** [[Kata'ib Sayyid ul-Shuhada]] *** [[Badr Organisation]] ** {{#invoke:flag||Hezbollah}} ** {{Flagicon image|Liwa Fatemiyoun infobox flag.png}} [[Liwa Fatemiyoun]] ** {{Flagicon image|Liwa Zainebiyoun infobox flag.png}} [[Liwa Zainebiyoun]] ** {{Interlanguage link|Nakhsa|lt=Nakhsa|fa|نخسا}} {{Tree list/end}} }} | leadfigures1 = * ''No centralised leadership''<ref name="Euronews"/><ref>{{cite news |title=Protests in Iran sparked by economic woes now nationwide, activists say|url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/protests-iran-sparked-economic-woes-now-nationwide-activists-129010386|agency=ABC News|date=8 January 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=Video shows security forces firing tear gas at protesters as Iran crackdown kills dozens |url=https://www.nbcnews.com/world/iran/iran-security-forces-clash-protesters-death-toll-rises-rcna252550 |first1=Babak |last1=Dehghanpisheh |first2=Henry |last2=Austin |work=[[NBC News]] |date=8 January 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=In Iran, no internet and surging protests urged on by an exiled prince |url=https://globalnews.ca/news/11604873/iran-internet-protests-exiled-prince/ |agency=Global News |date=8 January 2026}}</ref> * {{Flagicon image|State flag of Iran (1964–1980).svg|link=Iran National Council}} [[رضا پهلوی (ایکینجی)]]<ref>{{Cite web |date=8 January 2026 |title=استقبال گسترده از فراخوان شاهزاده رضا پهلوی برای قیام ملی |url=https://www.independentpersian.com/node/418652/%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%A8%D8%A7%D9%84-%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%A7%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%BE%D9%87%D9%84%D9%88%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D9%85%D9%84%DB%8C |access-date=9 January 2026 |website=ایندیپندنت فارسی |language=fa}}</ref><ref>{{cite news|title=Internet and phones cut in Iran as protesters heed exiled prince's call for mass demonstration|url=https://www.politico.com/news/2026/01/08/internet-and-phones-cut-in-iran-as-protesters-heed-exiled-princes-call-for-mass-demonstration-00718356|agency=Politico|date=8 January 2026}}</ref> | leadfigures2 = * {{بایراقچا|Iran}} [[سید علی خامنه‌ای]]<br />([[Supreme Leader of Iran]]) * [[File:Office of the President of the Islamic Republic of Iran Seal.svg|25px|link=|alt=]] [[مسعود پزشکیان]]<br />([[ایران جومهور باشقانی]]) {{Collapsible list|title='''Others:'''|titlestyle=font-weight:normal;text-align:left;| * [[File:آرم قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران.png|25px|link=|alt=]] [[غلامحسین محسنی اژه‌ای]]<br />([[Chief Justice of Iran]]) * [[File:Islamic Parliament of Iran Seal.svg|25px|link=|alt=]] [[محمد باقر قالیباف]]<br />([[List of speakers of the Parliament of Iran|Speaker of the Parliament of the Islamic Republic Iran]]) * {{Flagdeco|Iran}} [[Ali Larijani]]<br />([[Supreme National Security Council]]) * {{Flagicon image|Flag of the Iran Ministry of Foreign Affairs.svg}} [[Abbas Araghchi]]<br />([[خاریجی ایشلر وزیری (ایران)]]) * {{Flagicon image|Flag of the General Staff of the Armed Forces of the Islamic Republic of Iran.svg}} [[Abdolrahim Mousavi]]<br />([[General Staff of the Armed Forces of the Islamic Republic of Iran]]) * {{بایراقچا|Iran}} [[امیر حاتمی]]<br />([[List of commanders of the Islamic Republic of Iran Army#Commanders-in-chief|Commander-in-Chief of the Iranian Army]]) * {{بایراقچا|Iran}} [[Ahmad-Reza Radan]]<br />(Chief Commander of the [[Police Command of the Islamic Republic of Iran]] * {{بایراقچا|Iran}} [[Mohammad Pakpour]]<br />(Commander of the [[Islamic Revolutionary Guard Corps Ground Forces]] * {{بایراقچا|Iran}} [[Gholamreza Soleimani]]<br />(Commander of the [[Basij]]) }} | howmany1 = 5 million<ref name="auto2"/> | howmany2 = Widespread deployment of 5,000 Iranian-backed Iraqi militiamen<ref name="5000-iraq"/><br />Tens of thousands of counter-protesters in Tehran<ref name="Christou-2026c"/> | fatalities = 30,000–36,500 (per ''[[Time (magazine)|Time]]'', ''[[The Guardian]]'' and ''[[Iran International]]'')<ref name="Time_30k_local_health_officials"/><ref name="guardian30k"/><ref name="36,500iranint">{{cite news |title=Over 36,500 killed in Iran's deadliest massacre, documents reveal |url=https://www.iranintl.com/en/202601255198 |access-date=26 January 2026 |publisher=Iran International |date=25 January 2026}}</ref><br/>6,479–23,570 (per [[Human Rights Activists in Iran|HRANA]]){{Efn|6,221–23,312 per [[Human Rights Activists in Iran|HRANA]], including 6,092 protesters, 214 government-affiliated individuals (military and non-military), 55 non-protesting civilians and 118 minors confirmed killed, while an additional 17,091 reported deaths are under review.<ref name="hrana-jan29">{{cite web |title=Day 33 of the Protests: EU Designates IRGC as a Terrorist Organization as Repression Persists|date=29 January 2026|website=HRANA|url=https://www.en-hrana.org/day-33-of-protests-eu-designates-irgc-as-a-terrorist-organization-as-repression-persists/}}</ref>}} | injuries = 330,000–360,000{{Efn| * 330,000–360,000 per ''[[The Sunday Times]]''<ref name="SundayTimes17Jan" /> * Over 350,000 protesters, including over 10,000 blinded, [[Eye injuries during 2022 Iranian protests|similar to the 2022 protests]] per ''International Centre for Human Rights''<ref name="ichr-20jan"/> }} | arrests = 42,486<ref>{{cite web |title=Day 32 of Protests: Limited Internet Access, Ongoing Arrests, and Growing International Pressure|date=28 January 2026|website=HRANA|url=https://www.en-hrana.org/day-32-of-protests-limited-internet-access-ongoing-arrests-and-growing-international-pressure/}}</ref> | notes = Precise casualties uncertain due to [[2026 Internet blackout in Iran|Internet and telephone blackout imposed by the government since 8 January 2026]] }} [[ایران|ایراندا]] ۷ دی ۱۴۰۴-دن باشلایان اعتصابلار و اعتیراضلارا دئییلیر. بو اعتیراضلار دی آیی‌نین ۷-جی گونونده [[تهران]] بازاریندان اعتصاب ائدن بازاریلرین خیابانلارا گلمه‌سی و [[پول بیریمی]]‌نین نوساناتینا اعتراض ائتمه‌سیندن باشلاندی و نئچه گون عرضینده ایرانین باشقا شهرلرینه ده یاییلدی و سایی باخیمیندان ۱۳۵۷-جی ایلدن سونراکی ان بؤیوک اعتیراضلارا بدل اولدو.<ref name=":5">{{Cite web|date=29 December 2025|title=Protests erupt in Iran over currency's plunge to record low|url=https://apnews.com/article/iran-traders-protest-rial-currency-ddc955739fb412b642251dee10638f03|language=en}}</ref><ref name=":10">{{Cite web|date=30 December 2025|title=Iran's ailing supreme leader resorts to his only playbook as crises mount and protests erupt|url=https://www.cnn.com/2025/12/30/middleeast/irans-supreme-leader-protests-intl|language=en}}</ref><ref name="political">{{Cite web|date=31 December 2025|title=Iran's economic crisis, political discontent threaten regime|url=https://www.dw.com/en/irans-economic-crisis-political-discontent-threaten-regime/a-75350062}}</ref> دی آیی‌نین ۷–جی گونونده آمریکا [[دولار]]ی‌نین قیمتی ۱٬۴۴۰٬۰۰۰ ریال قیمتینه چاتدی و ایران ریالی سون ایللرده ان آشاغی قیمتینه دوشدو، پول قیمت نوساناتی مالی جهتدن ان آغیر ضربه‌نی بازاردا آلیش وئریش ائدن کسبه‌لره وورور و بو ندنله تهران بازاریلری ان آغیر مالی ضرر زیانلاری تجروبه ائتدیلر. بو ندنلره گؤره بازاریلر ایلک اولاراق اعتیصاب و سونراسی دا اعتیراضلاری باشلاتدیلار و آز زاماندا اعتیراضلار ایرانین باشقا شهرلرینه ده چاتدی. == یادداشتلار == {{Notelist}} == قایناقلار == {{قایناق}} [[بؤلمه:علی خامنه‌ای]] [[بؤلمه:ایسلامی اینقیلاب قوروجولار اوردوسو]] [[بؤلمه:ایرانین تاریخی]] [[بؤلمه:ایران ایقتیصادی]] [[بؤلمه:ایران‌دا باش وئرمیش اعتیراض‌لار]] 3ymztxjbk8s2gqpng7xlomp36nc04zk 1593706 1593705 2026-10-04T03:30:47Z Atsuner 56074 1593706 wikitext text/x-wiki {{Infobox civil conflict | title = 2025–2026 Iranian protests | partof = the protests against the [[ایران ایسلام جومهوریتی‌نین رژیمی]] and the [[Iranian economic crisis]] | image = 2025–2026 Iranian protests map v2.svg | caption = Regions in Iran where protests have been reported as of 27 January 2026<br />For protests abroad, see [[2026 Iranian diaspora protests]]. | date = 28 December 2025 – 20 February 2026 <br>({{Age in years, months and days|2025|12|28|2026|02|20}}) <br> | place = 512 locations across 203 cities in all 31 [[ایران اوستانلاری]]<ref name="HRANA-2026"/><ref>{{cite web |title=Mapping the ongoing protests in Iran (UPDATED) |url=https://faytuksnetwork.com/mapping-the-ongoing-protests-in-iran/ |website=faytuksnetwork.com |date=January 2026 |access-date=7 January 2026 |accessdate=2026-01-30 |archivedate=2026-01-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260104061452/https://faytuksnetwork.com/mapping-the-ongoing-protests-in-iran/ }}</ref><ref>See also the map made by the Spiegel: {{cite news |last1=Cieschinger |first1=Almut |last2=Kornfeld |first2=Anna-Lena |last3=Martin |first3=Anna Sophia |last4=Riedmann |first4=Bernhard |last5=Schneider |first5=Anna-Sophie |title=(S+) Iran: So breiten sich die regimekritischen Proteste aus |url=https://www.spiegel.de/ausland/iran-so-breiten-sich-die-regimekritischen-proteste-aus-a-46c9e04f-6556-4211-83d7-4fbcf0022e17 |work=[[Der Spiegel]] |date=9 January 2026 |language=de}}</ref> | causes = '''Economic issues''' * [[Iranian economic crisis|Economic mismanagement]], [[International sanctions against Iran|International sanctions]], [[Hyperinflation|Rising prices]], [[Currency crisis]] – depreciation of the [[ایران ریالی]], [[Water scarcity in Iran|Water]] and [[Iranian energy crisis|energy shortages]] '''Political issues''' * [[Authoritarianism]], [[Human rights in the Islamic Republic of Iran|Human rights abuses]], [[Corruption in Iran|Political corruption]], [[Censorship in Iran|Internet censorship and blackouts]] '''Systemic/ideological issues''' * [[ایران و دؤولت حیمایه‌سینده ترورچولوق]], [[Hijab in Iran|Mandatory hijab enforcement]], [[Ethnic-based discrimination in Iran|Ethnic-based discrimination]], [[Freedom of religion in Iran|Religious persecution]] | goals = * Overthrow of the Islamic Republic government<ref>{{Cite web |date=1 January 2026 |title=Day four of Iran protests sees rallies spread and regime change calls grow |url=https://www.iranintl.com/en/202601016240 |access-date=2 January 2026 |website=Iran International}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Parent |first1=Deepa |last2=Christou |first2=William |title='No future for us': disaffected Iranians say it's now or never to topple regime |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/03/no-future-for-us-disaffected-iranians-say-its-now-or-never-to-topple-regime |work=[[The Guardian]] |date=3 January 2026}}</ref> * Return of [[رضا پهلوی (ایکینجی)]] to lead a transitional government (some factions)<ref name="Reza Pahlavi-2026"/> * End of economic mismanagement | methods = * Street protests, marches, [[arson]]s, and rooftop [[Political demonstration|demonstrations]], [[Political slogans against the Islamic Republic of Iran|Chants and slogans]], [[Strike action|Strikes]] and shop closures, [[Online activism]], [[Student activism]], [[Riot]], [[عوصیان]], [[Insurgency]] | status = Ongoing, protests mostly quelled on 16 January 2026<ref>{{cite web |url=https://www.nytimes.com/2026/01/16/world/middleeast/iran-protests-deadly-crackdown.html|title=Iran Protests Quelled Since Deadly Crackdown, Residents Say|website=[[نیویورک تایمز]] |date=16 January 2026 }}</ref> * [[2026 Iran massacres|Protests suppressed by force]] * [[2026 Internet blackout in Iran|Nationwide internet and mobile networks shut down]] * [[ایران ایسلامی جومهوریتی مرکزی بانکی]] governor resigned; protests grow in size; government continues to arrest and kill protesters * Iranian authorities announced that the protests had been suppressed following a severe crackdown, claiming that the unrest had ended.<ref name="Baskar2026"/> | side1 = {{Flagicon image|State flag of Iran (1964–1980).svg|link=Lion and Sun flag}}{{Flagicon image|Civil flag of Iran (1964–1980).svg}} [[Iranian opposition]] * Anti-government demonstrators * Student demonstrators<ref name="Golkar-2026"/> * Police and military defectors * Armed civilians<ref>{{Cite news|last=Makoii|first=Akhtar|date=12 January 2026|title=Armed protesters fight back against Iranian regime|url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2026/01/12/armed-protesters-fight-back-against-iranian-regime/|publisher=The Telegraph}}</ref><ref>{{cite news|date=3 January 2026|title=Iran supreme leader says will not yield as protests simmer and US threatens|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/iran-supreme-leader-says-will-not-yield-protests-simmer-us-threatens-2026-01-03/|publisher=Reuters}}</ref> {{Collapsible list |bullets=yes |title=Political groups: | {{Flagicon image|Lion and Sun Tricolor Flag.svg}} [[Iran National Council|Iran National Council for Free Elections]] (INC)<ref name="Reza Pahlavi-2026"/><ref name="Iran International-2026i"/><ref>{{cite news |last1=Teller |first1=Neville |title=Is there a chance for regime change in Iran? – opinion |url=https://www.jpost.com/opinion/article-859384 |access-date=5 January 2026 |agency=The Jerusalem Post |date=30 June 2025}}</ref> |{{Flagicon image|Flag of the People's Mujahedin of Iran.svg}} [[ايران خالقی‌نین موجاهیدلر تشکیلاتی]] (MEK)<ref name="Shamim"/> {{Tree list}} ** {{Flagicon image|NCRI National Council of Resistance of Iran Lion & Sun Flag.jpg}} [[National Council of Resistance of Iran]] (NCRI)<ref name="Jones-2026"/><ref name="Karim-2025"/><ref>{{cite news |title=Iran Braces for More Protests. Here's What to Know. |url=https://www.nytimes.com/article/iran-protests-inflation-currency.html |work=[[نیویورک تایمز]] |access-date=11 January 2026}}</ref> {{Tree list/end}} | Solidarity for a Secular Democratic Republic in Iran<ref name="Shamim"/> }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=Separatist groups: |{{Tree list}} * [[Kurdish separatism in Iran|Kurdish separatists]] ** {{Flagicon image|Flag of Partiya Demokrat a Kurdistana Îranê.png}} [[Democratic Party of Iranian Kurdistan]]<ref name="Hengaw-2026c"/><ref name="Shafaq News-2026"/> ** {{Flagicon image|Flag of the Kurdistan Freedom Party (Iran).svg}} [[Kurdistan Freedom Party]]<ref name="Hengaw-2026c"/><ref name="Shafaq News-2026"/> ** {{Flagicon image|Flag of Partiya Jiyana Azad a Kurdistanê.svg}} [[Kurdistan Free Life Party]]<ref name="Hengaw-2026c"/><ref name="Shafaq News-2026"/> ** [[Organization of Iranian Kurdistan Struggle|Organisation of Iranian Kurdistan Struggle]]<ref name="Hengaw-2026c"/><ref name="Shafaq News-2026"/> ** {{Flagicon image|Flag of Komala.svg}} [[Komala Party of Iranian Kurdistan]]<ref name="Hengaw-2026c"/><ref name="Shafaq News-2026"/> ** Revolutionary Toilers Association<ref name="Hengaw-2026c"/><ref name="Shafaq News-2026"/> ** Kurdistan Toilers Association<ref name="Hengaw-2026c"/><ref name="Shafaq News-2026"/> ** Kurdistan National Guard *** Zagros Tornado units<ref name="Sleiman-2026"/> {{Tree list/end}} |{{Tree list}} * [[Sistan and Baluchestan insurgency|Baloch separatists]] ** {{Flagicon image|Flag of the People's Fighters Front.svg}} [[People's Fighters Front]]<ref name="caliber.az-2026"/><ref name="Deutsche Welle"/><ref name="Institute for the Study of War-2025"/> ** Balochistan People's Party<ref>{{cite web|date=7 January 2026|title=Iranian Baloch group calls for protests and strikes across Iran|work=Iran International|url= https://www.iranintl.com/en/202601073833}}</ref><ref name="IranUpdateJanuary11"/> {{Tree list/end}} |{{Tree list}} * [[Azerbaijani separatism in Iran|South Azerbaijani separatists]] ** South Azerbaijan Organisations Cooperation Council<ref>{{cite web | title=Iran is Cut off from Internet as Protests Calling for Regime Change Intensify | website=[[نیویورک تایمز]] | date=8 January 2026 | url=https://www.nytimes.com/2026/01/08/world/middleeast/iran-protests-internet-shutdown.html }}</ref> ** Coordination Council of Azerbaijani Parties in Iran<ref>{{Cite web|url=https://www.azernews.az/analysis/252771.html|title=Iran's protests no longer speak language of reform [OPINION]|date=9 January 2026|website=Azernews.Az}}</ref> {{Tree list/end}} }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=Labour, civil, and retiree groups: |Free Workers Union of Iran<ref name="Center for Human Rights in Iran-2026">{{Cite web |date=6 January 2026 |title=Iranian Authorities Intensify Crackdown on Protests with Live Fire, Arbitrary Arrests, and Attacks on Hospitals |url=https://iranhumanrights.org/2026/01/iranian-authorities-intensify-crackdown-on-protests-with-live-fire-arbitrary-arrests-and-attacks-on-hospitals/ |website=[[Center for Human Rights in Iran]]}}</ref> |Iranian Writers Association<ref name="Center for Human Rights in Iran-2026"/> |Coordination Council of Iranian Teachers Trade Associations<ref name="Center for Human Rights in Iran-2026"/> |Haft Tappeh Sugarcane Workers Syndicate<ref name="Center for Human Rights in Iran-2026"/> |Coordination Committee to Help Form Independent Labour Organisations<ref name="Center for Human Rights in Iran-2026"/> |Khuzestan Retired Workers<ref name="Center for Human Rights in Iran-2026"/> |Union of Retirees Group<ref name="Center for Human Rights in Iran-2026"/> |Kurdish Women's Organisations<ref name="Center for Human Rights in Iran-2026"/> |Retirees Union<ref name="Iran Insight-2026">{{Cite web |date=4 January 2026 |title=Iranian labor, civil and retiree groups voice support for protests |url=https://www.iranintl.com/en/202601041792/ |website=Iran Insight}}</ref> |Kermanshah Electricity and Metal Association<ref name="Iran Insight-2026"/> |"Stop Executions"<ref name="Iran Insight-2026"/> |"Justice Seekers"<ref name="Iran Insight-2026"/> |Coordination Council for Protests of Contract Oil Workers<ref name="Iran Insight-2026"/> |Coordination Council for Protests of Non-Formal Oil Workers<ref name="Iran Insight-2026"/> |Coordination Council of Nurses Protests<ref name="Iran Insight-2026"/> |"Neday-e Zanan-e Iran"<ref name="Iran Insight-2026"/> |World Iranian Christian Alliance<ref>{{Cite web|url=https://premierchristian.news/us/news/article/iranian-christian-alliance-urges-restraint-as-protests-continue-across-iran|title=Iranian Christian alliance urges restraint as protests continue across Iran - Premier Christian News &#124; Headlines, Breaking News, Comment & Analysis|website=premierchristian.news}}</ref> }} | side2 = {{بایراقچا|Iran}} [[ایران ایسلام جومهوریتی‌نین رژیمی]] {{Collapsible list |title=Islamic Republic Armed Forces and allies: | {{Tree list}} * {{Flagicon image|Flag of the General Staff of the Armed Forces of the Islamic Republic of Iran.svg}} [[Islamic Republic of Iran Armed Forces]] ** {{Flagicon image|Flag of the Law Enforcement Force of the Islamic Republic of Iran.svg}} [[Police Command of the Islamic Republic of Iran|Police Command]] ** {{بایراق|Islamic Revolutionary Guard Corps}} *** {{Flagicon image|Flag of Basij.svg}} [[Basij]] **** [[کیرمانشاه نبی‌اکرم قول‌اوردوسو]] *** {{Army|Islamic Revolutionary Guard Corps|name=Ground Forces}} * Pro-government counterprotesters<ref name="Thousands participate in pro"/> and [[Vigilantes in Iran|plainclothesmen]] * {{Interlanguage link|Involvement of foreign militias in the suppression of protests in Iran|lt=Pro-government foreign Shia militias|fa|مداخله نیروهای شبه‌نظامی خارجی در سرکوب اعتراضات در ایران}} ** {{Flagicon image|PMF infobox.png}} [[حشد الشعبی]] *** {{Flagicon image|Hisbollah-Brigaden Flagge.svg}} [[Kata'ib Hezbollah]] *** [[Harakat al-Nujaba]] *** [[Kata'ib Sayyid ul-Shuhada]] *** [[Badr Organisation]] ** {{#invoke:flag||Hezbollah}} ** {{Flagicon image|Liwa Fatemiyoun infobox flag.png}} [[Liwa Fatemiyoun]] ** {{Flagicon image|Liwa Zainebiyoun infobox flag.png}} [[Liwa Zainebiyoun]] ** {{Interlanguage link|Nakhsa|lt=Nakhsa|fa|نخسا}} {{Tree list/end}} }} | leadfigures1 = * ''No centralised leadership''<ref name="Euronews"/><ref>{{cite news |title=Protests in Iran sparked by economic woes now nationwide, activists say|url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/protests-iran-sparked-economic-woes-now-nationwide-activists-129010386|agency=ABC News|date=8 January 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=Video shows security forces firing tear gas at protesters as Iran crackdown kills dozens |url=https://www.nbcnews.com/world/iran/iran-security-forces-clash-protesters-death-toll-rises-rcna252550 |first1=Babak |last1=Dehghanpisheh |first2=Henry |last2=Austin |work=[[NBC News]] |date=8 January 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=In Iran, no internet and surging protests urged on by an exiled prince |url=https://globalnews.ca/news/11604873/iran-internet-protests-exiled-prince/ |agency=Global News |date=8 January 2026}}</ref> * {{Flagicon image|State flag of Iran (1964–1980).svg|link=Iran National Council}} [[رضا پهلوی (ایکینجی)]]<ref>{{Cite web |date=8 January 2026 |title=استقبال گسترده از فراخوان شاهزاده رضا پهلوی برای قیام ملی |url=https://www.independentpersian.com/node/418652/%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%A8%D8%A7%D9%84-%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%A7%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%BE%D9%87%D9%84%D9%88%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D9%85%D9%84%DB%8C |access-date=9 January 2026 |website=ایندیپندنت فارسی |language=fa}}</ref><ref>{{cite news|title=Internet and phones cut in Iran as protesters heed exiled prince's call for mass demonstration|url=https://www.politico.com/news/2026/01/08/internet-and-phones-cut-in-iran-as-protesters-heed-exiled-princes-call-for-mass-demonstration-00718356|agency=Politico|date=8 January 2026}}</ref> | leadfigures2 = * {{بایراقچا|Iran}} [[سید علی خامنه‌ای]]<br />([[Supreme Leader of Iran]]) * [[File:Office of the President of the Islamic Republic of Iran Seal.svg|25px|link=|alt=]] [[مسعود پزشکیان]]<br />([[ایران جومهور باشقانی]]) {{Collapsible list|title='''Others:'''|titlestyle=font-weight:normal;text-align:left;| * [[File:آرم قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران.png|25px|link=|alt=]] [[غلامحسین محسنی اژه‌ای]]<br />([[Chief Justice of Iran]]) * [[File:Islamic Parliament of Iran Seal.svg|25px|link=|alt=]] [[محمد باقر قالیباف]]<br />([[List of speakers of the Parliament of Iran|Speaker of the Parliament of the Islamic Republic Iran]]) * {{Flagdeco|Iran}} [[Ali Larijani]]<br />([[Supreme National Security Council]]) * {{Flagicon image|Flag of the Iran Ministry of Foreign Affairs.svg}} [[Abbas Araghchi]]<br />([[خاریجی ایشلر وزیری (ایران)]]) * {{Flagicon image|Flag of the General Staff of the Armed Forces of the Islamic Republic of Iran.svg}} [[Abdolrahim Mousavi]]<br />([[General Staff of the Armed Forces of the Islamic Republic of Iran]]) * {{بایراقچا|Iran}} [[امیر حاتمی]]<br />([[List of commanders of the Islamic Republic of Iran Army#Commanders-in-chief|Commander-in-Chief of the Iranian Army]]) * {{بایراقچا|Iran}} [[Ahmad-Reza Radan]]<br />(Chief Commander of the [[Police Command of the Islamic Republic of Iran]] * {{بایراقچا|Iran}} [[Mohammad Pakpour]]<br />(Commander of the [[Islamic Revolutionary Guard Corps Ground Forces]] * {{بایراقچا|Iran}} [[Gholamreza Soleimani]]<br />(Commander of the [[Basij]]) }} | howmany1 = 5 million<ref name="auto2"/> | howmany2 = Widespread deployment of 5,000 Iranian-backed Iraqi militiamen<ref name="5000-iraq"/><br />Tens of thousands of counter-protesters in Tehran<ref name="Christou-2026c"/> | fatalities = 30,000–36,500 (per ''[[Time (magazine)|Time]]'', ''[[The Guardian]]'' and ''[[Iran International]]'')<ref name="Time_30k_local_health_officials"/><ref name="guardian30k"/><ref name="36,500iranint">{{cite news |title=Over 36,500 killed in Iran's deadliest massacre, documents reveal |url=https://www.iranintl.com/en/202601255198 |access-date=26 January 2026 |publisher=Iran International |date=25 January 2026}}</ref><br/>6,479–23,570 (per [[Human Rights Activists in Iran|HRANA]]){{Efn|6,221–23,312 per [[Human Rights Activists in Iran|HRANA]], including 6,092 protesters, 214 government-affiliated individuals (military and non-military), 55 non-protesting civilians and 118 minors confirmed killed, while an additional 17,091 reported deaths are under review.<ref name="hrana-jan29">{{cite web |title=Day 33 of the Protests: EU Designates IRGC as a Terrorist Organization as Repression Persists|date=29 January 2026|website=HRANA|url=https://www.en-hrana.org/day-33-of-protests-eu-designates-irgc-as-a-terrorist-organization-as-repression-persists/}}</ref>}} | injuries = 330,000–360,000{{Efn| * 330,000–360,000 per ''[[The Sunday Times]]''<ref name="SundayTimes17Jan" /> * Over 350,000 protesters, including over 10,000 blinded, [[Eye injuries during 2022 Iranian protests|similar to the 2022 protests]] per ''International Centre for Human Rights''<ref name="ichr-20jan"/> }} | arrests = 42,486<ref>{{cite web |title=Day 32 of Protests: Limited Internet Access, Ongoing Arrests, and Growing International Pressure|date=28 January 2026|website=HRANA|url=https://www.en-hrana.org/day-32-of-protests-limited-internet-access-ongoing-arrests-and-growing-international-pressure/}}</ref> | notes = Precise casualties uncertain due to [[2026 Internet blackout in Iran|Internet and telephone blackout imposed by the government since 8 January 2026]] }} [[ایران|ایراندا]] ۷ دی ۱۴۰۴-دن باشلایان اعتصابلار و اعتیراضلارا دئییلیر. بو اعتیراضلار دی آیی‌نین ۷-جی گونونده [[تهران]] بازاریندان اعتصاب ائدن بازاریلرین خیابانلارا گلمه‌سی و [[پول بیریمی]]‌نین نوساناتینا اعتراض ائتمه‌سیندن باشلاندی و نئچه گون عرضینده ایرانین باشقا شهرلرینه ده یاییلدی و سایی باخیمیندان ۱۳۵۷-جی ایلدن سونراکی ان بؤیوک اعتیراضلارا بدل اولدو.<ref name=":5">{{Cite web|date=29 December 2025|title=Protests erupt in Iran over currency's plunge to record low|url=https://apnews.com/article/iran-traders-protest-rial-currency-ddc955739fb412b642251dee10638f03|language=en}}</ref><ref name=":10">{{Cite web|date=30 December 2025|title=Iran's ailing supreme leader resorts to his only playbook as crises mount and protests erupt|url=https://www.cnn.com/2025/12/30/middleeast/irans-supreme-leader-protests-intl|language=en}}</ref><ref name="political">{{Cite web|date=31 December 2025|title=Iran's economic crisis, political discontent threaten regime|url=https://www.dw.com/en/irans-economic-crisis-political-discontent-threaten-regime/a-75350062}}</ref> دی آیی‌نین ۷–جی گونونده آمریکا [[دولار]]ی‌نین قیمتی ۱٬۴۴۰٬۰۰۰ ریال قیمتینه چاتدی و ایران ریالی سون ایللرده ان آشاغی قیمتینه دوشدو، پول قیمت نوساناتی مالی جهتدن ان آغیر ضربه‌نی بازاردا آلیش وئریش ائدن کسبه‌لره وورور و بو ندنله تهران بازاریلری ان آغیر مالی ضرر زیانلاری تجروبه ائتدیلر. بو ندنلره گؤره بازاریلر ایلک اولاراق اعتیصاب و سونراسی دا اعتیراضلاری باشلاتدیلار و آز زاماندا اعتیراضلار ایرانین باشقا شهرلرینه ده چاتدی. == یادداشتلار == {{Notelist}} == قایناقلار == {{قایناق}} [[بؤلمه:علی خامنه‌ای]] [[بؤلمه:ایسلامی اینقیلاب قوروجولار اوردوسو]] [[بؤلمه:ایرانین تاریخی]] [[بؤلمه:ایران ایقتیصادی]] [[بؤلمه:ایران‌دا باش وئرمیش اعتیراض‌لار]] fpgzvcmxvzdo48yihafwckkj6u89oqz 0 618021 1593707 1591902 2026-10-04T03:43:36Z InternetArchiveBot 27960 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1593707 wikitext text/x-wiki {{شخص بیلگی قوتوسو |آد=راب گاریسون |قیسا بیلگی =[[فیلم یاپیمجی‌سی]] و [[اوْیونچو]]. |دوْغوم تاریخ ={{دوغوم تاریخی|1960|1|23}} |دوْغوم یئر =[[ویلینق، باتی ویرجینیا]], [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری]] |اؤلوم تاریخ = {{اولوم تاریخی و یاش|2019|9|27|1960|1|23}} |اؤلوم یئر =[[ویلینق، باتی ویرجینیا]], [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری]] }} '''رابرت اسکات قاریسون''' (۲۳ ژانویه ۱۹۶۰ - ۲۷ سپتامبر ۲۰۱۹) آمریکالی اوْیونچو ایدی. او، ۱۹۸۴-جو ایلده‌کی The Karate Kid فیلمینده و اونون اسپین‌آف سریالینین ''Cobra Kai'' ایکینجی مووسومونده تامی رولونو اوْیناماسی ایله تانینیر. قاریسون اوْیونچولوغوْنا ۱۹۷۰-جی ایللرده باشلادی و ۱۹۸۰-جی و ۱۹۹۰-جی ایللر بویونجا دؤزگۈن اولاراق چالیشدی. او، Brubaker (۱۹۸۰)، The Karate Kid (۱۹۸۴)، The Karate Kid Part II (۱۹۸۶) و [[Iron Eagle'' (۱۹۸۶)'' فیلم‌لرینده اوْینادی. همنین، Coach، St. Elsewhere، MacGyver و Kung Fu: The Legend Continues تلویزیون پروقرام‌لارین‌دا رول‌لار آلدى. == ایلک ایللر == قاریسون ۲۳ ژانویه ۱۹۶۰-جی ایلده دۆنیایا گؤز آچدی و [[ویلینق، باتی ویرجینیا]]ده بؤیوْدی.<ref name=legacy>{{cite web |url=https://www.legacy.com/obituaries/name/robert-garrison-obituary?pid=194017456 |title=Robert Scott Garrison: Kepner Funeral Homes Burke Chapel Obituary |access-date=2019-09-28 |date=2019-09-27 |publisher=[[Legacy.com]]}}</ref> == کارئیراسی == او، اوْیونچولوغا ایلک دفه Wheeling Park High School‌دا باشلادی و همنین ۱۹۷۷-جی ایلده ''Starship Invasions'' فیلمینده کیچیک بیر رول آلدى.<ref name="CNN">{{cite news |last=France |first=Lisa |title=Rob Garrison, 'Karate Kid' actor, dead at 59 |url=https://edition.cnn.com/2019/09/27/entertainment/robert-garrison-obit/index.html |access-date=2019-09-28 |work=[[CNN]]}}</ref> ۱۹۷۸-جی ایلده مکتبی بیتیریب.<ref name=lwnr>{{cite web |url=https://www.theintelligencer.net/news/top-headlines/2014/12/stage-is-home-to-garrison/ |title=Stage Is Home to Garrison |access-date=2019-10-01 |last=Ayres |first=Eric |date=2014-12-05 |newspaper=[[The Intelligencer and Wheeling News Register]]}}</ref> سونرا Ohio Universityده تیاتر اوْخودی و تام بورس آلدى. او، [[رابرت ردفورد]]-ون Brubaker (۱۹۸۰) فیلمینده زینْداندا اولان بیر محکومون کیچیک رولونو آلدى.<ref name=lwnr/> ۱۹۸۲-جی ایلده Ohio University-دن مۆنه‌سیب اولدوقدان سونرا، ۱۹۸۴-جو ایلده‌کی The Karate Kid فیلمینده Tommy رولونا سئچیلمیشدی؛ آنجاق هم او، هم ده [[ویلیام زابکا]] جانی لورنس رولونا آزماییش وئرمیشدی.<ref name="lwnr" /><ref name="Variety">{{cite news |last1=Wheat |first1=Lorraine |title='The Karate Kid' Actor Rob Garrison Dies at 59 |url=https://variety.com/2019/tv/news/rob-garrison-dies-dead-karate-kid-1203352113/ |access-date=2019-09-28 |newspaper=[[Variety (magazine)|Variety]] |date=2019-09-27 |language=en}}</ref> Garrison ۲۰۱۹-جو ایلده [[نتفلیکس]]-ین وب سریالی ''Cobra Kai''-نین ایکینجی مووسومونده بو رولونو یئنه‌دن اوْینادی؛ بو اونون سون اوْیونچولوغو اولدو.<ref name=rgtwitter>{{cite web |url=https://twitter.com/therobgarrison/status/1121411792956264455 |title=Rob Garrison@therobgarrison |access-date=2019-11-03 |last=Garrison |first=Rob |date=2019-04-25 |publisher=[[Twitter]]}}</ref><ref name=reunion>{{cite journal |url=https://www.slashfilm.com/cobra-kai-reunion-episode/ |title='Cobra Kai' Season 2: About That 'Karate Kid' Reunion in Episode 6… |access-date=2019-10-21 |last=Topel |first=Fred |date=2019-04-27 |journal=[[/Film]]}}</ref><ref name=deadline/><ref name=radar/> اونون The Karate Kid-ده‌کی شخصیتی، Tommy, Karate Kid فیلمینین سونوندا [[رالف ماکیو]]-نین اوْینادیغی دانیل لاروسو ایله [[ویلیام زابکا]]-نین اوْینادیغی جانی لورنس آراسینداکی نهایی دؤیۆش زامانی «اونا بیر جسد چانتاسی تاپین، بلی!» سؤزلرینی دئمه‌سی ایله یاددا قالیب.<ref name="Rolling Stone">{{cite news |last1=Blistein |first1=Jon |title=Rob Garrison, Actor Who Played Tommy in 'The Karate Kid,' Dead at 59 |url=https://www.rollingstone.com/movies/movie-news/rob-garrison-tommy-karate-kid-dead-891799/ |access-date=2019-09-28 |newspaper=[[Rolling Stone]] |date=2019-09-27}}</ref> او، سونرادان بیان ائتمیشدی کی، شخصیتی کادرین خاریجیندا ائشیدیلن بو سؤز اصل سناری‌ده یوخ ایدی: «منیم مشه‌ور سؤزومو فیلم چکیلیشی زامانی هئچ وئرممیشدیم. ایکی آی سونرا اونۇ دوبلیاج ائتدیم. جان آویلدسن ایله ضبط کابینینه‌ده ایدیم و او دئدی کی، اونا ایکی ثانیه‌لیک بیر شئی لازیمدیر. ایلک دنه‌ده اونա دئدیم: "اونا بیر جسد چانتاسی تاپین!" جان دئدی: "بو کلاسیک اولاجاق. بو سؤز ایله هئچ واخت اونودولمایاجاقسان."»<ref name=oralhistory>{{cite news |url=https://www.si.com/tech-media/2018/05/01/karate-kid-movie-oral-history-cobra-kai |title=The Crane Kick Is Bogus: A Karate Kid Oral History |access-date=2019-09-27 |last=Prewitt |first=Alex |date=2018-05-01 |magazine=[[Sports Illustrated]]}}</ref><ref name=lwnr/> قاریسون ۱۹۸۰-جی و ۱۹۹۰-جی ایللرده اوْیونچولوغوْنا داوام ائتدی و The Karate Kid Part II (کامه‌ئو) (۱۹۸۶) و Iron Eagle (۱۹۸۶) کیمی فیلم‌لرده اوْینادی.<ref name="marvelmovies">{{cite news |title=What the Karate Kid Cast Looks Like Today |url=https://marvelmoviesnews.com/what-the-karate-kid-cast-looks-like-today |access-date=2019-10-01 |website=Marvel Movies |archivedate=2019-09-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190928101222/https://marvelmoviesnews.com/what-the-karate-kid-cast-looks-like-today }}</ref><ref name="CNN"/> همنین، Coach، St. Elsewhere، MacGyver و Kung Fu: The Legend Continues تلویزیون پروگرام‌لارین‌دا رول‌لار آلدى.<ref name=deadline>{{cite journal |url=https://deadline.com/2019/09/robert-garrison-dies-dead-karate-kid-actor-was-59-1202746785/ |title=Robert Garrison Dies: 'The Karate Kid' Actor Was 59 |access-date=2019-09-27 |last=Evans |first=Greg |date=2019-09-27 |journal=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref name=radar>{{cite journal |url=https://radaronline.com/exclusives/2019/09/karate-kid-robert-garrison-dies-health-battle/ |title=R.I.P. 'Karate Kid' Star Robert Garrison Dies After Long Health Battle |access-date=2019-09-27 |date=2019-09-27 |journal=[[Radar Online]]}}</ref> او، ۲۰۰۷-جی ایلده The Karate Kid-ی پارودی ائدن No More Kings-ین ''Sweep the Leg'' موسیقی ویدئوسوندا اوْینادی.<ref name="musicvideo">{{cite news| url=https://www.gazettetimes.com/blogs/of-being-and-johnny-lawrence-sweep-the-leg/article_25cefe2c-c937-5dd9-8e04-8c92425d0103.html| title=Of Being and Johnny Lawrence (Sweep the Leg)| newspaper=[[Corvallis Gazette-Times]]| date=2018-03-10| author=Frye, Cory| access-date=2018-10-21| archiveurl=https://web.archive.org/web/20201115221342/https://www.gazettetimes.com/blogs/of-being-and-johnny-lawrence-sweep-the-leg/article_25cefe2c-c937-5dd9-8e04-8c92425d0103.html| archivedate=2020-11-15}}</ref><ref name="musicvideo2">{{cite news| url=https://ftw.usatoday.com/2014/10/karate-kid-billy-zabka-cobra-kai-30th-anniversary| title='Karate Kid' villain Billy Zabka is still best friends with the Cobra Kais| newspaper=[[USA Today]]| date=2014-10-09| author=Strauss, Chris| access-date=2018-10-21}}</ref> همنین ''The Pledge'' (۲۰۱۱) و ۲۰۱۶-جی ایلده نمایش‌ه وئریلن ''The Static'' قیسا فیلمینده اوْینادی. <ref name="marvelmovies"/> Garrison طرفدارلاری ایله سوسیال مدیا واسیطه‌سیله ارتباط ساخلییردی و ''Cobra Kai''-نین ایکینجی مووسومونده Tommy رولونو یئنه‌دن اوْینادی؛ بو اونون سون اوْیونچولوغو اولدو.<ref name="Variety"/><ref name=CNN/> Cobra Kai-نین ۳-جو مووسومونون ۱-جی بؤلومو، «Aftermath»، اونون خاطیره‌سینه حصر اولونموش بیر یاد ائتملی یازی ایله باشلادی. == شخصی حیات == قاریسونین حیاتینین سونراکی دؤورلرینده اوْیونچولوغ او آرتیق اونون تمام‌زمانلی ایشی دئییلدی و او، رستوران منجری کیمی ایشلئییردی.<ref name=lwnr/><ref>{{Cite web|url=https://radaronline.com/exclusives/2019/09/karate-kid-robert-garrison-dies-health-battle/|title=R.I.P. 'Karate Kid' Star Robert Garrison Dies After Long Health Battle|website=RadarOnline|date=2019-09-27 }}</ref> == اؤلومو == قاریسون ساغلاملیغی پوزولانا قدر ویلینقده یئرلی تیاتر تولونولارین‌دا سحنه‌ده اوْیناماغا داوام ائتدی. او، ۲۷ سپتامبر ۲۰۱۹-جو ایلده ۵۹ یاشیندا اؤلدۆ.<ref name="legacy" /><ref name="CNN" /> او، بؤیرک و جئیگر پروبلم‌لارینین مۆعالجه‌سی اوچون ویرجینیا غربی‌نین بیر زیادخانا‌سینا یئرلشیدیریلمیشدی و اعضالاری ایشلمیه‌نده‌ن اؤنجه بیر آی بویونجا زیادخانا‌دا قالمیشدی.<ref name="Variety" /> == فیلموگرافیا == === فیلم‌لر === *۱۹۷۷ ''Starship Invasions'' *۱۹۷۹ ''Search and Destroy'' *۱۹۷۹ ''Lost and Found'' *۱۹۸۰ ''Brubaker'' *۱۹۸۴ ''The Karate Kid'' *۱۹۸۴ ''Best Revenge'' *۱۹۸۶ ''Iron Eagle'' *۱۹۸۶ ''The Karate Kid Part II'' *۱۹۸۸ ''Human Error'' *۱۹۹۰ ''Hollywood Hot Tubs 2: Educating Crystal'' *۲۰۱۱ ''The Pledge'' === تلویزیون === *۱۹۸۶ ''St. Elsewhere'' *۱۹۸۷ ''MacGyver'' *۱۹۸۸ ''Tour of Duty'' *۱۹۸۹ ''Columbo'' *۱۹۹۰ ''Coach'' *۱۹۹۵ ''Kung Fu: The Legend Continues'' *۲۰۱۹ ''Cobra Kai'' === موسیقی ویدئوسو === *۲۰۰۷ ''Sweep the Leg'' == منبع‌لر == {{قایناق}} r7ej5l0tkpey8j6wsjbb8c5zgz0ww7r 0 618033 1593696 1591442 2026-10-04T01:22:52Z InternetArchiveBot 27960 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1593696 wikitext text/x-wiki {{شخص بیلگی قوتوسو |آد=تونی اودل |قیسا بیلگی =[[اوْیونچو]] |میللیت=[[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکالی]] |دوْغوم تاریخ ={{birth date and age|1960|01|30}} |دوْغوم یئر =[[پاسئیدنا، کالیفورنیا]], [[کالیفورنیا]], [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری]] }} '''تونی اوْدئل''' (آنتونی دئل‌آکیلا آدی ایله دوغولموشدور؛ ۳۰ یانوار ۱۹۶۰) آمریکالی اوْیونچودور. او، ۱۹۸۴-جو ایلده‌کی ''The Karate Kid'' فیلمینده و ''The Karate Kid Part II'' (کامه‌ئو) و اونون اسپین‌آف سریالی ''Cobra Kai''-نین ایکینجی مووسوموندا ''Cobra Kai'' عضوو جیمی رولونو اوْیناماسی ایله تانینیر. همنین، ABC-نین Head of the Class (۱۹۸۶–۱۹۹۱) کمدی سریالینده پِرِپی آلان پینکارد رولونو اوْینامیشدیر. == ایلک ایللر و کارئیرا == O'Dell آنتونی دئل‌آکیلا آدی ایله [[پاسئیدنا، کالیفورنیا]], [[کالیفورنیا]],-دا دوغولموشدور و [[آلتئیدنا، کالیفورنیا]]-دا بؤیوْمۆشدور. او، St. Francis عالی مکتبیندن مۆنه‌سیب اولموشدور.<ref name="LADN">{{cite news| last1=Delmar| first1=Carie J.| title=His clean cut character is not an act| url=http://infoweb.newsbank.com/resources/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_dat=document_id%3Anews%252F0EF5186E4FF035DD&rft_id=info%3Asid%2Finfoweb.newsbank.com&rft_val_format=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Actx&svc_dat=AWNB&req_dat=0FD52E94025F7DBD| accessdate=2018-02-20| newspaper=[[Los Angeles Daily News]]| date=1988-04-20| page=Z4}}</ref> اونون ایلک تلویزیون گؤرونوشو ۱۹۷۸-جی ایلده NBC-نین ''CHiPs'' تلویزیون سریالینین «تریک اور تریک» آدلی هالووین بؤلوموندا اولموشدور. سونرا او، ۱۹۸۵-جی ایلده CBS-نین قیساسمرلی علمی-خیالی سریالی ''Otherworld''-ده تریس استرلینگ رولونو اوْینادی. اونون اوزون‌مودتلی روللارین‌دان بیری ABC-نین Head of the Class'' (۱۹۸۶–۱۹۹۱)'' کمدی سریالینده لیسه‌نی بیتیرن اوْلماقلا آلن پینکارد رولونو اوْیناماسی ایدی. سونرا Suddenly Susan، George Lopez و K.C. Undercover سریاللارین‌دا ظاهر اولدو. ۱۹۸۴-جو ایلده او، ''Cobra Kai'' عضوو Jimmy رولونو ''The Karate Kid'' سریالینین ایلک ایکی فیلمینده اوْینادی و ۲۰۰۷-جی ایلده No More Kings-ین ''Sweep the Leg'' آهنگینین موسیقی ویدئوسوندا The Karate Kid-دن Jimmy و اؤزونون کاریکاتور شکلیده ظاهر اولدو.<ref name="musicvideo">{{cite news| url=https://www.gazettetimes.com/blogs/of-being-and-johnny-lawrence-sweep-the-leg/article_25cefe2c-c937-5dd9-8e04-8c92425d0103.html| title=Of Being and Johnny Lawrence (Sweep the Leg)| newspaper=[[Corvallis Gazette-Times]]| date=2018-03-10| last=Frye| first=Cory| accessdate=2018-10-21| archiveurl=https://web.archive.org/web/20201115221342/https://www.gazettetimes.com/blogs/of-being-and-johnny-lawrence-sweep-the-leg/article_25cefe2c-c937-5dd9-8e04-8c92425d0103.html| archivedate=2020-11-15}}</ref><ref name="musicvideo2">{{cite news| url=https://ftw.usatoday.com/2014/10/karate-kid-billy-zabka-cobra-kai-30th-anniversary| title='Karate Kid' villain Billy Zabka is still best friends with the Cobra Kais| newspaper=[[USA Today]]| date=2014-10-09| last=Strauss| first=Chris| accessdate=2018-10-21}}</ref> O'Dell ۲۰۱۹-جو ایلده [[یوتیوب]] وب سریالی ''Cobra Kai''-نین ۲-جی مووسوموندا Jimmy رولونو یئنه‌دن اوْینادی.<ref name=reunion>{{cite web| url=https://www.slashfilm.com/cobra-kai-reunion-episode/| title='Cobra Kai' Season 2: About That 'Karate Kid' Reunion in Episode 6…| accessdate=2019-10-21| last=Topel| first=Fred| date=2019-04-27| website=[[/Film]]}}</ref> == فیلموگرافیا == === فیلم‌لر === *۱۹۷۹ ''Good Luck, Miss Wyckoff'' *۱۹۸۰ ''Falling in Love Again'' *۱۹۸۱ ''Rivals'' *۱۹۸۳ ''Hadley's Rebellion'' *۱۹۸۴ ''The Karate Kid'' *۱۹۸۵ ''Evils of the Night'' *۱۹۸۶ ''Chopping Mall'' *۱۹۸۶ ''The Karate Kid Part II'' === تلویزیون === *۱۹۷۸ ''CHiPs'' *۱۹۷۹ ''Scooby-Doo and Scrappy-Doo'' *۱۹۸۰ ''Fridays'' *۱۹۸۰ ''Eight Is Enough'' *۱۹۸۰ ''Family'' *۱۹۸۱ ''Dynasty'' *۱۹۸۱ ''ABC Weekend Specials'' *۱۹۸۲ ''The Scooby & Scrappy-Doo/Puppy Hour'' *۱۹۸۲ ''McClain's Law'' *۱۹۸۳ ''The Puppy's Further Adventures'' *۱۹۸۴ ''Lottery!'' *۱۹۸۵ ''Otherworld'' *۱۹۸۵ ''Simon & Simon'' *۱۹۸۶ ''Airwolf'' *۱۹۸۶–۱۹۹۱ ''Head of the Class'' *۱۹۸۸ ''Murder, She Wrote'' *۱۹۹۶ ''In the House'' *۲۰۰۰ ''Suddenly Susan'' *۲۰۰۲–۲۰۰۳ ''George Lopez'' *۲۰۱۱ ''Shake It Up'' *۲۰۱۵ ''K.C. Undercover'' *۲۰۱۹ ''Cobra Kai'' *۲۰۲۱ ''Sydney to the Max'' == منبع‌لر == {{قایناق}} == خاریجی باغلانتی‌لار == * {{IMDb name|0217251}} 27o9xoqlg2mme7mcuq353ipqz6up69g 0 618167 1593708 1592637 2026-10-04T03:55:10Z Atsuner 56074 1593708 wikitext text/x-wiki <div class="noviewer"> {{Stack begin}} {{2026 Iran war infobox}} {{Campaignbox 2026 Iran war}} {{Stack end}} </div> '''ایران ساوشی (۲۰۲۶)''' یوخسا '''رمضان ساواشی''' یادا '''قیرخ گونلوک ساواش'''<ref>https://airwars.org/the-human-cost-of-the-40-day-iran-war/</ref><ref>https://iranwire.com/en/news/151396-over-3400-people-killed-during-the-40-day-war/</ref> ۹ ایسفند ۱۴۰۴ هیجری شمسی (۲۸ فوریه ۲۰۲۶ میلادی) تاریخینده [[ايسراییل]] و [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکا]] طرفیندن [[ایران|ایرانا]] سالدیرماق نتیجه‌سینده باشلانان بیر [[ساواش]]دیر. عملیاتلار [[تهران]]، [[ایصفاهان]]،[[قوم]]، [[کرج]] و [[کیرمانشاه]] شهرلرینه ائندیریلن بیر سیرا ضربه‌لرله باشلاندی.<ref>{{Cite web |date=2026-02-28 |title=Pentagon names Iran mission ‘Operation Epic Fury’ |url=https://www.iranintl.com/en/202602280838 |access-date=2026-02-28 |website=www.iranintl.com |language=en |archive-date=2026-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260301040726/https://www.iranintl.com/en/202602280838 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Cheney |first=Aditi Sangal, Christian Edwards, Nina Giraldo, Kaanita Iyer, Adam Cancryn, Kareem El Damanhoury, Tori B. Powell, Oren Liebermann, Max Saltman, Gianluca Mezzofiore, Lauren Kent, Jennifer Hansler, Tal Shalev, Jeremy Diamond, Kit Maher, Kristen Holmes, Alejandra Jaramillo, Natasha Bertrand, Mitchell McCluskey, Abeer Salman, Dana Karni, Catherine Nicholls, Mostafa Salem, Uriel Blanco, Anabella Gonzalez, Christian Sierra, Haley Britzky, Gul Tuysuz, Thomas Bordeaux, Farida Elsebai, Yong Xiong, Frederik Pleitgen, Jennifer Hauser, Adam Pourahmadi, John Miller, Josh Campbell, Alayna Treene, Jomana Karadsheh, Sophie Tanno, Tala Alrajjal, Auzinea Bacon, Camila DeChalus, CNN Staff, Ellis Kim, Dan Berman, Julia Benbrook, Lou Robinson, Jim Sciutto, Kevin Liptak, Renée Rigdon, Abbas Al Lawati, Nic Robertson, Nick Paton Walsh, Tim Lister, Samantha Waldenberg, Michelle Velez, Zachary Cohen, Manu Raju, Jeff Zeleny, Antoinette Radford, Charlotte Reck, Eugenia Yosef, Bijan Hosseini, Duarte Mendonca, Isaac Yee, Teele Rebane, Logan Schiciano, Kaitlan Collins, Angus Watson, Avery Schmitz, Todd Symons, Brad Lendon, Nadeen Ebrahim, Satish |date=2026-02-28 |title=Israel names operation against Iran “Roaring Lion” |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |access-date=2026-02-28 |website=CNN |language=en |archive-date=2026-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260228100114/https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-02-28 |title=Israel names operation against Iran ‘Lion’s Roar’ |url=https://www.iranintl.com/en/202602288170 |access-date=2026-02-28 |website=www.iranintl.com |language=en |archive-date=2026-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260228190235/https://www.iranintl.com/en/202602288170 |url-status=live }}</ref> عملیاتلارین ایلک گونونده ایران رهبری [[سید علی خامنه‌ای]] ترور اولدو. ایران نیظامی گوجلری جاواب دا [[ايسراییل]] شهرلرین [[دؤیوش راکتی|موشک آتشی]] نین آلتینا آلدیلار. ایسرائیل‌دن علاوه [[بیرلشمیش عرب امیرلیکلری|ایمارات]] و [[سعودی عربیستان]] اؤلکه‌لریده ایران طرفیندن چوخلو موشکلرله تهاجوما معروض قالدیلار. بو ساواش ۱۸ فروردین ۱۴۰۵ تاریخینده مووقت بیر آتش‌بس نتیجه‌سینده دوردورولدو. == یادداشتلار == {{Notelist}} == قایناقلار == {{قایناق}} ec44kqoec3jtba87wq4rfof3shtcfzs 0 618265 1593704 2026-10-04T03:18:17Z Atsuner 56074 Atsuner، [[ایرانین ۱۴۰۴ دی اعتیراضلاری]] صفحه‌سینی [[ایران ۲۰۲۵-۲۰۲۶ اعتیراضلاری]]-ه آپاردی 1593704 wikitext text/x-wiki #تغییر_مسیر [[ایران ۲۰۲۵-۲۰۲۶ اعتیراضلاری]] {{Redirect category shell| {{R from move}} }} tvd0bt4wyrcqvc616eviuuit6r6bh2s 0 618266 1593712 2026-10-04T08:40:48Z H.Ganjeli 58356 صفحه‌‌نی ' '''کورماسانا''' ([[ سانسکریت دیلی|سانسکریتجه]] :''' कूर्ماसन''' ) ، یا «تیسباغا وضعیتی» (Tortoise Pose)، بیر نؤوع اوتوراراق ایره‌لی‌یه أییلمه‌ک آسانا‌سی‌دیر کی حاتا یوگا و مودرن یوگا تمرینلرینده ایستیفاده اولونور. ==حقینده== کورماسانایا گیرمک اۆچون، تمری...' ایله ياراتدی 1593712 wikitext text/x-wiki '''کورماسانا''' ([[ سانسکریت دیلی|سانسکریتجه]] :''' कूर्ماसन''' ) ، یا «تیسباغا وضعیتی» (Tortoise Pose)، بیر نؤوع اوتوراراق ایره‌لی‌یه أییلمه‌ک آسانا‌سی‌دیر کی حاتا یوگا و مودرن یوگا تمرینلرینده ایستیفاده اولونور. ==حقینده== کورماسانایا گیرمک اۆچون، تمرین ائدن شخص آیاقلارینی دۆز اوزادیر و آیاق‌لاری‌نین آراسین او قدر آچیر کی مومکون اولسون. دیزلر بیر آز بوکولور و توپوق‌لار یئره ده‌یه‌رک ساخلانیلیر. بدن چاناق‌دان ایره‌لی‌یه أییلییر و اللر دیزلرین آلتینا سوروشدورولور. بدن داها دا ایره‌لی‌یه أییلمه‌یه داوام ائدیر (چاناق‌دان بوکولمکله) تا اللر و قول‌لار یانلارا و آرخایا (دیزلرین آلتینا) سوروشسون، بو حالدا دیرسک‌لر دیزلرین دالینا یاخین یئرلشیر. توپوق‌لار ایره‌لی‌یه ایتیلنیر و آیاقلار مومکون قدر دۆزلدیلیر. آلین یا دا چنه یئره توخوندورولور. قول‌لار داها دا آرخایا طرف آپاریلیر تا اللر کؤپوک‌لرین (نشیمن‌گاهین) آلتیندا بیر-بیرینه کئچیریله‌رک قفیل‌لنسین.{{sfn|Saraswati|1996|p=328}}{{sfn|Iyengar|1979|pp=288–291}} ==قایناقلار== {{قایناق}} 25l2ubkr170mkglsl6albs8oaxsy5n8 1593713 1593712 2026-10-04T08:50:18Z H.Ganjeli 58356 /* */ 1593713 wikitext text/x-wiki '''کورماسانا''' ([[ سانسکریت دیلی|سانسکریتجه]] :''' कूर्ماसन''' ) ، یا «تیسباغا وضعیتی» (Tortoise Pose)، بیر نؤوع اوتوراراق ایره‌لی‌یه أییلمه‌ک آسانا‌سی‌دیر کی حاتا یوگا و مودرن یوگا تمرینلرینده ایستیفاده اولونور. [[File:Kurmasana.jpg|thumb|right]] ==حقینده== کورماسانایا گیرمک اۆچون، تمرین ائدن شخص آیاقلارینی دۆز اوزادیر و آیاق‌لاری‌نین آراسین او قدر آچیر کی مومکون اولسون. دیزلر بیر آز بوکولور و توپوق‌لار یئره ده‌یه‌رک ساخلانیلیر. بدن چاناق‌دان ایره‌لی‌یه أییلییر و اللر دیزلرین آلتینا سوروشدورولور. بدن داها دا ایره‌لی‌یه أییلمه‌یه داوام ائدیر (چاناق‌دان بوکولمکله) تا اللر و قول‌لار یانلارا و آرخایا (دیزلرین آلتینا) سوروشسون، بو حالدا دیرسک‌لر دیزلرین دالینا یاخین یئرلشیر. توپوق‌لار ایره‌لی‌یه ایتیلنیر و آیاقلار مومکون قدر دۆزلدیلیر. آلین یا دا چنه یئره توخوندورولور. قول‌لار داها دا آرخایا طرف آپاریلیر تا اللر کؤپوک‌لرین (نشیمن‌گاهین) آلتیندا بیر-بیرینه کئچیریله‌رک قفیل‌لنسین.{{sfn|Saraswati|1996|p=328}}{{sfn|Iyengar|1979|pp=288–291}} ==قایناقلار== {{قایناق}} awy4o5n93t7qmnwyh0t8hwsni1g1y6q 1593714 1593713 2026-10-04T08:57:49Z H.Ganjeli 58356 /* حقینده */ 1593714 wikitext text/x-wiki '''کورماسانا''' ([[ سانسکریت دیلی|سانسکریتجه]] :''' कूर्ماसन''' ) ، یا «تیسباغا وضعیتی» (Tortoise Pose)، بیر نؤوع اوتوراراق ایره‌لی‌یه أییلمه‌ک آسانا‌سی‌دیر کی حاتا یوگا و مودرن یوگا تمرینلرینده ایستیفاده اولونور. [[File:Kurmasana.jpg|thumb|right]] ==حقینده== [[File:Kūrmāsana - Tortoise Pose with Hands Facing Back.jpg|thumb|upright=1.35|کورماسانا وضعیتی]] کورماسانایا گیرمک اۆچون، تمرین ائدن شخص آیاقلارینی دۆز اوزادیر و آیاق‌لاری‌نین آراسین او قدر آچیر کی مومکون اولسون. دیزلر بیر آز بوکولور و توپوق‌لار یئره ده‌یه‌رک ساخلانیلیر. بدن چاناق‌دان ایره‌لی‌یه أییلییر و اللر دیزلرین آلتینا سوروشدورولور. بدن داها دا ایره‌لی‌یه أییلمه‌یه داوام ائدیر (چاناق‌دان بوکولمکله) تا اللر و قول‌لار یانلارا و آرخایا (دیزلرین آلتینا) سوروشسون، بو حالدا دیرسک‌لر دیزلرین دالینا یاخین یئرلشیر. توپوق‌لار ایره‌لی‌یه ایتیلنیر و آیاقلار مومکون قدر دۆزلدیلیر. آلین یا دا چنه یئره توخوندورولور. قول‌لار داها دا آرخایا طرف آپاریلیر تا اللر کؤپوک‌لرین (نشیمن‌گاهین) آلتیندا بیر-بیرینه کئچیریله‌رک قفیل‌لنسین.{{sfn|Saraswati|1996|p=328}}{{sfn|Iyengar|1979|pp=288–291}} ==قایناقلار== {{قایناق}} 8b1b674sqyblxhqmulikz9iaphozoan