عزیز سانجار

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="azb">
  <siteinfo>
    <sitename>ویکی‌پدیا</sitename>
    <dbname>azbwiki</dbname>
    <base>https://azb.wikipedia.org/wiki/%D8%A2%D9%86%D8%A7_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.23</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">مدیا</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">اؤزل</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">دانیشیق</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ایشلدن</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ایشلدن دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ویکی‌پدیا</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ویکی‌پدیا دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">فایل</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">فایل دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">مدیاویکی</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">مدیاویکی دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">شابلون</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">شابلون دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">کؤمک</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">کؤمک دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">بؤلمه</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">بؤلمه دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">پوْرتال</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">پوْرتال دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ماژول</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ماژول دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>عزیز سانجار</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11585</id>
    <revision>
      <id>1593803</id>
      <parentid>1441696</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T14:26:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1593803</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4068" sha1="1glvpsxtqfgjq03fii9y63gss64119w" xml:space="preserve">{{Infobox scientist
| name        = Aziz Sancar
| image       = File:Aziz Sancar 0060.jpg
| caption     = Aziz Sancar, Nobel Laureate in chemistry in Stockholm 2015
| alt         = 
| birth_date  = {{دوغوم تاریخی و یاش|1946|9|8}}
| birth_place = [[Savur]], [[Mardin Province|Mardin]], [[تورکیه]]
| death_date  = 
| death_place = 
| death_cause = 
| resting_place = 
| resting_place_coordinates = 
| other_names = 
| residence   = 
|citizenship       = [[تورکیه]] and [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری]]
|nationality       = [[Turkish people|Turkish]]
| fields      = {{Plain list|
* [[بیوکیمیا]]
* [[Molecular biology]]
* [[DNA repair]]
* [[Molecular biophysics]]
* [[Cancer research]]}}
| workplaces  = {{Plain list|
* [[UNC School of Medicine]]
* [[UNC Lineberger Comprehensive Cancer Center]]
* [[Yale School of Medicine]]}}
| patrons     = 
| education   = 
| alma_mater  = {{Unbulleted list|[[ایستانبول بیلیم‌یوردو]] ([[Doctor of Medicine|MD]], 1969)|[[دالاس‌ده‌کی تکزاس بیلیم‌یوردو]] ([[PhD]], 1977)}}
| thesis_title = 
| thesis_url  = 
| thesis_year = 
| doctoral_advisor = 
| academic_advisors = 
| doctoral_students = 
| notable_students = 
| known_for   = 
| influences  = 
| influenced  = 
| awards      = {{Plain list|
* [[Scientific and Technological Research Council of Turkey|TÜBİTAK]] Science Award (1995)&lt;ref name=tubitak&gt;{{cite web|title=Geçmiş Yıllarda Bilim Ödülü Alanlar|url=https://www.tubitak.gov.tr/tr/kurumsal/oduller/icerik-gecmis-yillarda-bilim-odulu-alanlar|publisher=Scientific and Technological Research Council of Turkey|language=Turkish|accessdate=9 October 2015}}&lt;/ref&gt;
* Vehbi Koç Award (2007)&lt;ref name=vehbikoc&gt;{{cite web|title=Ödül Alanlar |url=http://www.vehbikocodulu.com/odul-alanlar/?dil=en |publisher=Vehbi Koç Award |accessdate=9 October 2015 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303195515/http://www.vehbikocodulu.com/odul-alanlar/?dil=en |archivedate=3 March 2016 |df= }}&lt;/ref&gt;
* [[Nobel Prize in Chemistry]] (2015)}}
| author_abbrev_bot = 
| author_abbrev_zoo = 
| spouses     = Gwen Sancar&lt;ref name=&quot;CarolinaTürkEvi&quot;&gt;{{cite web |title=The Aziz &amp; Gwen Sancar Foundation – Carolina Türk Evi – Turkish House, NC |work=carolinaturkevi.org |url=http://www.carolinaturkevi.org/about.htm |accessdate=7 October 2015 |archivedate=2015-10-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151009200839/http://www.carolinaturkevi.org/about.htm }}&lt;/ref&gt;
| children    = 
| signature   = 
| signature_alt = 
| website     = 
| footnotes   = 
}}

'''عزيز سانجار (سنجر)''' 1946 ايلينده [[تورکیه]] نين [[عربجه|عرب]] دیللی [[ساوور]] شهرينده دوغولموشدور و آنا دیلی عربجه دیر.&lt;ref&gt;http://t24.com.tr/haber/mithat-sancar-nobel-alan-akrabasi-icin-konustu-ana-dilimiz-arapca-koken-tartismasi-huzun-verici,312118&lt;/ref&gt; [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری]]ن [[قوزئي كارولينا بیلم یوردو]]ندا اوستاد دير.  
. 2015 ايلينده آمريكالي [[پاول مودريچ]] و سوئیسلی [[توماس ليندال]] ايله بيرليكده، [[دی ان ائی]] (DNA) اوستونده دوزلیش آراشدیرمالارینا گؤره ، 2015 [[شيمی نوبئل اؤدولو]]نو قازانميشدير&lt;ref&gt;[http://www.hurriyet.com.tr/gundem/30255094.asp] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151010012701/http://www.hurriyet.com.tr/gundem/30255094.asp |date=2015-10-10 }} Nobel Kimya Ödülü'nü Türk asıllı Aziz Sancar kazandı (Aziz Sancar kimdir)&lt;/ref&gt;.
== قایناقلار ==
{{قایناق}}

[[بؤلمه:نوبل اؤدولو قازانانلار]]
[[بؤلمه:نوبل اؤدولو]]
[[بؤلمه:تورکیه]]
[[بؤلمه:شیمی]]
[[بؤلمه:نوبل شیمی اؤدولو قازانانلار]]
[[بؤلمه:۲۰۱۵ ایلینده نوبل اؤدولو قازانانلار]]
[[بؤلمه:تورک نوبل اؤدولو آلانلار]]</text>
      <sha1>1glvpsxtqfgjq03fii9y63gss64119w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>فرانکلین پیرس</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19156</id>
    <revision>
      <id>1593807</id>
      <parentid>1548525</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T15:21:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1593807</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12143" sha1="qnn8adxmwkcx6lse97gjtccghzzlg2d" xml:space="preserve">{{Short description|14th president of the United States}}
{{Infobox officeholder
|image         = Mathew Brady - Franklin Pierce - alternate crop.jpg
|caption       = Photo by [[Mathew Brady]], c. 1855–65
|order         = 14th
|office        = President of the United States
|vicepresident = [[ویلیام آر. کینق]] &lt;br /&gt;(Mar–Apr. 1853)&lt;br /&gt;''None'' (1853–1857){{refn|group=note|Vice President King died in office. As this was prior to the adoption of the [[Twenty-fifth Amendment to the United States Constitution|Twenty-Fifth Amendment]] in 1967, a vacancy in the office of Vice President was not filled until the next ensuing election and inauguration.}}
|term_start    = March 4, 1853
|term_end      = March 4, 1857
|predecessor   = [[میلارد فیلمور]]
|successor     = [[جئیمز بیوکنن]]
|jr/sr2        = United States Senator
|state2        = [[نیوهمپشایر ایالتی]]
|term_start2   = March 4, 1837
|term_end2     = February 28, 1842
|predecessor2  = [[جان پیج]]
|successor2    = [[Leonard Wilcox]]
|state3        = [[نیوهمپشایر ایالتی]]
|district3     = {{ushr|NH|AL|at-large}}
|term_start3   = March 4, 1833
|term_end3     = March 3, 1837
|predecessor3  = [[جوزف هامونز]]
|successor3    = [[جرد دبلیو. ویلیامز]]
|birth_date    = {{دوْغوم تاریخی|1804|11|23}}
|birth_place   = [[Hillsborough, New Hampshire]], U.S.&lt;!--As per WP:LINKDIRECT and Template:infobox person, birthplace indicates city, state, then country. No need to spell out &quot;United States; 'U.S.' is fine.--&gt;
|death_date    = {{اولوم تاریخی و یاش|1869|10|8|1804|11|23}}
|death_place   = [[کونکورد، نیوهمپشایر]], U.S.&lt;!--Leave the 'U.S.'--&gt;
|death_cause   = [[سیروز]]
|restingplace  = [[Old North Cemetery (Concord, New Hampshire)|Old North Cemetery]]
|party         = [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرین دموکرات حزبی]]
|spouse        = {{Marriage|[[Jane Pierce|Jane Appleton]]|November 19, 1834|December 2, 1863|end=died}}
|children      = 3
|relatives     = [[بنجامین پیرس]] (father), [[Benjamin Kendrick Pierce]] (brother)
|education     = {{Hlist|[[بودین کالجی]]|[[Northampton Law School]]}}
|profession    = Lawyer
|signature     = Franklin Pierce Signature2.svg
|signature_alt = Cursive signature in ink
|branch        = {{Flagicon image|Flag of New Hampshire.svg}} [[New Hampshire Army National Guard|New Hampshire Militia]]&lt;br /&gt;{{Army|United States}}
|serviceyears  = 1831–1847 (Militia)&lt;br /&gt;1847–1848 (Army)
|rank          = [[Colonel (United States)|Colonel]] (Militia)&lt;br /&gt;[[Brigadier general (United States)|Brigadier General]] (Army)
|battles       = [[مکزیک-آمریکا ساواشی]]&lt;br /&gt;{{•}}[[Battle of Contreras]]&lt;br /&gt;{{•}}[[Battle of Churubusco]]&lt;br /&gt;{{•}}[[Battle of Molino del Rey]]&lt;br /&gt;{{•}}[[Battle of Chapultepec]]&lt;br /&gt;{{•}}[[Battle for Mexico City]]
}}


[[فایل:Mathew_Brady_-_Franklin_Pierce_-_alternate_crop.jpg|بندانگشتی|فرانکلین پیرس]]
''' فرانکلین پیرس''' [[اینگیلیسجه]]:Franklin pierce  (دوغوم:۱۸۰۴،اؤلوم:۱۸۶۹) [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری]] اؤلکه‌سی‌نین ۱۴اونجو جومهورباشقانی . ۱۸۵۳دن۱۸۵۷ قدر ایش اؤستونده اولدو.


==نوتلار==
{{قایناق|group=&quot;note&quot;}}
{{Notelist}}

==قایناقلار==
{{قایناق}}

==== Works cited ====
{{External media|float=right|video1=[https://www.c-span.org/video/?184075-1/franklin-pierce-new-hampshires-favorite-son ''Booknotes'' interview with Peter Wallner on ''Franklin Pierce: New Hampshire`s Favorite Son'', November 28, 2004], [[C-SPAN]]}}
{{Refbegin|60em}}
* {{cite book|ref={{SfnRef|Boulard|2006}}|last=Boulard|first=Garry|title=The Expatriation of Franklin Pierce: The Story of a President and the Civil War|url=https://archive.org/details/expatriationoffr0000boul|publisher=iUniverse, Inc.|year=2006|isbn=0-595-40367-0}}
* {{cite book|ref={{SfnRef|Butler|1908}}|last=Butler|first=Pierce|year=1908|author-link=Pierce Butler (justice)|title=Judah P. Benjamin|series =American Crisis Biographies|publisher=George W. Jacobs &amp; Company|oclc=664335}}
* {{cite book|ref={{SfnRef|Etchison|2004}}|last=Etchison|first=Nicole|year=2004|title=Bleeding Kansas: Contested Liberty in the Civil War Era|url=https://archive.org/details/bleedingkansasco0000etch|publisher=University Press of Kansas|isbn=0-7006-1287-4}}
* {{cite book|ref={{SfnRef|Gara|1991}}|last=Gara|first=Larry|title=The Presidency of Franklin Pierce|url=https://archive.org/details/presidencyoffran0000gara|year=1991|publisher=University Press of Kansas|isbn=0-7006-0494-4}}
* {{cite book|ref={{SfnRef|Holt|2010}}|last=Holt|first=Michael F.|title=Franklin Pierce|url=https://archive.org/details/franklinpierce0000holt|year=2010|series=The American Presidents|publisher=Henry Holt and Company, LLC|isbn=978-0-8050-8719-2|edition=Kindle}}
* Nichols, Roy F. &quot;Franklin Pierce,&quot; ''Dictionary of American Biography'' (1934) {{cite book|last=Capace|first=Nancy|title=Encyclopedia of New Hampshire|url=https://books.google.com/books?id=FyCVd_nCYl8C&amp;pg=PA262|year=2001|pages=262–69|isbn=978-0-403-09601-5}}
* {{cite book|ref={{SfnRef|Potter|1976}}|last=Potter|first=David M.|author-link=David M. Potter|title=The Impending Crisis, 1848–1861|url=https://archive.org/details/impendingcrisis00pott|url-access=registration|publisher=Harper &amp; Row |year=1976|isbn=0-06-013403-8}}
* {{cite book|ref={{SfnRef|Wallner|2004}}|last=Wallner|first=Peter A.|title=Franklin Pierce: New Hampshire's Favorite Son|url=https://archive.org/details/franklinpierce0000wall|year=2004|publisher=Plaidswede|isbn=0-9755216-1-6}}
* {{cite book|ref={{SfnRef|Wallner|2007}}|last=Wallner|first=Peter A.|title=Franklin Pierce: Martyr for the Union|year=2007|publisher=Plaidswede|isbn=978-0-9790784-2-2}}
*{{cite book|ref={{SfnRef|Wadleigh|1913}}|last=Wadleigh|first=George|date=1913|title=Notable Events in the History of Dover, New Hampshire|url=https://archive.org/details/notableeventsin00wadlgoog|page=[https://archive.org/details/notableeventsin00wadlgoog/page/n265 249]|location=Dover, NH|publisher=G. H. Wadleigh}}
*{{cite book|ref={{SfnRef|Boertlein|2010}}|last=Boertlein|first=John|date=2010|title=Presidential Confidential|url=http://books.google.com/books?id=APsOt9Sj88YC&amp;q=Atherton#v=snippet&amp;q=Atherton&amp;f=false|publisher=Clerisy Press}}
{{Refend}}

==آرتیق اوخو==
{{Refbegin}}
* {{cite book|title=Jefferson Davis, Unconquerable Heart|last=Allen|first=Felicity|publisher=University of Missouri Press|year=1999|isbn=0-8262-1219-0|url-access=registration|url=https://archive.org/details/jeffersondavisun00alle}}
* {{cite book|url=https://archive.org/details/lifegenfrank00bartrich|title=The life of Gen. Frank. Pierce, of New Hampshire, the Democratic candidate for president of the United States|last=Barlett|first=D. W.|date=1852|publisher=Derby &amp; Miller|oclc= 1742614}}
* {{cite book|title=The American Presidency|url=https://archive.org/details/americanpresiden0000unse_v5w1|last2=Dyer|first2=D.|publisher=Houghton Mifflin Company|year=2004|isbn=0-618-38273-9|last1=Brinkley|first1=A.}}
* {{cite book|url=http://www.eldritchpress.org/nh/fppf.html|title=The Life of Franklin Pierce|last=Hawthorne|first=Nathaniel|publisher=Ticknor, Reed and Fields|year=1852|oclc=60713500|authorlink=Nathaniel Hawthorne|access-date=2020-05-18|archive-date=2017-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170409135643/http://www.eldritchpress.org/nh/fppf.html|dead-url=yes}}
* {{cite book|url=https://www.questia.com/read/1112776/the-democratic-machine-1850-1854|title=The Democratic Machine, 1850–1854|last=Nichols|first=Roy Franklin|publisher=Columbia University Press|year=1923|oclc=2512393|authorlink=Roy Franklin Nichols|access-date=2020-05-18|archive-date=2020-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20200320100850/https://www.questia.com/read/1112776/the-democratic-machine-1850-1854|url-status=dead}}
* {{cite book|title=Franklin Pierce, Young Hickory of the Granite Hills|last=Nichols|first=Roy Franklin|publisher=University of Pennsylvania Press|year=1931|oclc=426247}}
* {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=mgCJAgAAQBAJ|title=A Companion to the Antebellum Presidents 1837–1861|publisher=Wiley|year=2014|authorlink1=Joel H. Silbey|last=Silbey|first=Joel H.|isbn=9781118609293}} pp&amp;nbsp;345–96
* {{cite journal|last=Taylor|first=Michael J. C.|year=2001|title=Governing the Devil in Hell: 'Bleeding Kansas' and the Destruction of the Franklin Pierce Presidency (1854–1856)|journal=White House Studies|volume=1|pages=185–205}}
{{Refend}}

==ائشیک باغلانتیلار==
* [https://web.archive.org/web/20170121014354/https://www.whitehouse.gov/1600/presidents/franklinpierce White House biography]
* {{Biographical Directory of Congress|P000333}}
* {{Gutenberg author|id=Pierce,+Franklin | name=Franklin Pierce}}
* {{Librivox author|id=11287}}
* {{Internet Archive author|sname=Franklin Pierce}}
* [http://millercenter.org/president/pierce Essays on Franklin Pierce and shorter essays on each member of his cabinet and First Lady], from the [[Miller Center of Public Affairs]]
* [https://www.loc.gov/rr/program/bib/presidents/pierce/index.html Franklin Pierce: A Resource Guide] from the Library of Congress
* [http://www.franklinpierce.ws/ Franklin Pierce Bicentennial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220618080215/http://www.franklinpierce.ws/ |date=2022-06-18 }}
* [http://www.c-span.org/video/?125004-1/life-portrait-franklin-pierce &quot;Life Portrait of Franklin Pierce&quot;], from [[C-SPAN]]'s ''[[American Presidents: Life Portraits]]'', June 14, 1999
* [http://www.shapell.org/Collection/Presidents/Pierce-Franklin Franklin Pierce Personal Manuscripts]
* [https://www.nh.gov/nhdhr/publications/esm/pierce.html Exterior Statues and Memorials – N.H. Division of Historical Resources]
*[http://www.bostonmagazine.com/news/2018/01/04/franklin-pierce-train-wreck/ 2018 article on the 14th US President]

{{Navboxes
|title=Offices and distinctions
|list1=
{{S-start}}
{{S-par|us-hs}}
{{S-bef|before=[[جوزف هامونز]]}}
{{S-ttl|title=Member of the [[List of United States Representatives from New Hampshire|House of Representatives]]&lt;br /&gt;from [[New Hampshire's at-large congressional district]]&lt;br /&gt;{{Small|Seat 3}}|years=1833–1837}}
{{S-aft|after=[[جرد دبلیو. ویلیامز]]}}

{{S-par|us-sen}}
{{S-bef|before=[[جان پیج]]}}
{{S-ttl|title=[[List of United States Senators from New Hampshire|United States Senator (Class 3) from New Hampshire]]|years=1837–1842|alongside=[[هنری هابرد]], [[لوی وودبری]]}}
{{S-aft|after=[[Leonard Wilcox]]}}

{{S-ppo}}
{{S-bef|before=[[لوئیس کاس]]}}
{{S-ttl|title=[[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرین دموکرات حزبی]] [[List of United States Democratic Party presidential tickets|nominee]] for President of the United States|years=[[1852 United States presidential election|1852]]}}
{{S-aft|after=[[جئیمز بیوکنن]]}}

{{s-off}}
{{S-bef|before=[[میلارد فیلمور]]}}
{{S-ttl|title=[[President of the United States]]|years=1853–1857}}
{{S-aft|after=[[جئیمز بیوکنن]]}}
{{S-end}}
}}

{{Navboxes
|title=Articles related to Franklin Pierce
|list1=
{{آمریکا بیرلشمیش ایالتلری رئیس‌جمهورلاری}}
{{USDemPresNominees}}
{{USSenNH}}
{{Pierce cabinet}}
{{United States presidential election, 1852}}
{{United States presidential election, 1856}}
}}
{{Portal bar|Biography|United States|Politics|Law}}
{{Authority control}}

[[بؤلمه:۱۸۰۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار]]
[[بؤلمه:۱۸۶۹-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر]]
[[بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر]]
[[بؤلمه:نیوهمپشایر دموکراتلاری]]
[[بؤلمه:هیلزو، نیوهمپشایر دوغوملولار]]
[[بؤلمه:نیوهمپشایر سناتورلار]]
[[بؤلمه:آمریکالی سیاستچیلر]]</text>
      <sha1>qnn8adxmwkcx6lse97gjtccghzzlg2d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>هیندیستان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22066</id>
    <revision>
      <id>1593821</id>
      <parentid>1588249</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T00:01:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1593821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="73264" sha1="c56g4u671hfxkiwarlglb0ebms1cb08" xml:space="preserve">{{Infobox country
|conventional_long_name = هیندوستان جومهوریتی
|native_name       = ''Bhārat Gaṇarājya''&lt;!--Do not add non-Latin scripts, per the consensus reached at [[WP:IN]].--&gt;
|common_name       = India
|image_flag        = Flag of India.svg
|alt_flag          = Horizontal tricolor flag bearing, from top to bottom, deep saffron, white, and green horizontal bands. In the centre of the white band is a navy-blue wheel with 24 spokes.
|image_coat        = Emblem of India.svg
|alt_coat          = Three lions facing left, right, and toward viewer, atop a frieze containing a galloping horse, a 24-spoke wheel, and an elephant. Underneath is a motto: &quot;सत्यमेव जयते&quot;.
|symbol_type       = State Emblem
|national_motto    = {{Native name|sa|&quot;[[Satyameva Jayate]]&quot;|italics=off}}
|englishmotto      = &quot;Truth Alone Triumphs&quot;{{Lower|0.2em|{{Sfn|National Informatics Centre|2005}}}}
|national_anthem   = ''[[Jana Gana Mana]]''&lt;br/&gt;{{Small|&quot;Thou art the rulers of the minds of all people&quot;}}{{Lower|0.2em|{{Sfn|Wolpert|2003|p=1}}}}&lt;ref name=&quot;india.gov.in&quot;&gt;{{cite web|url=http://india.gov.in/india-glance/national-symbols |title=National Symbols &amp;#124; National Portal of India |publisher=India.gov.in |accessdate=6 July 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;[[File:Jana Gana Mana instrumental.ogg|center]]
|other_symbol_type = National song
|other_symbol      = ''[[Vande Mataram]]''&lt;br/&gt;{{Small|&quot;I Bow to Thee, Mother&quot;}}{{Lower|0.2em|{{Efn|&quot;[...] ''Jana Gana Mana'' is the National Anthem of India, subject to such alterations in the words as the Government may authorise as occasion arises; and the song ''Vande Mataram'', which has played a historic part in the struggle for Indian freedom, shall be honoured equally with ''Jana Gana Mana'' and shall have equal status with it.&quot; {{harv|Constituent Assembly of India|1950}}.&lt;!--end efn:--&gt;}}{{Sfn|National Informatics Centre|2005}}&lt;!--end lower:--&gt;}}&lt;ref name=&quot;india.gov.in&quot;/&gt;
|image_map         = India (orthographic projection).svg
|alt_map           = Image of a globe centred on India, with India highlighted.
|map_caption       = Area controlled by India shown in dark green;&lt;br/&gt;claimed but uncontrolled regions shown in light green.
|map_width         = 250px
|capital           = [[یئنی دهلی]]
|latd=28 |latm=36.8 |latNS=N |longd=77 |longm=12.5 |longEW=E
|largest_city      = [[بمبئی]]&lt;br/&gt;{{Small|{{coord|18|58|30|N|72|49|33|E|display=inline}}}}
|largest_urban_agglomeration=[[Delhi NCR]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=INDIA STATS : Million plus cities in India as per Census 2011 |url=http://pibmumbai.gov.in/scripts/detail.asp?releaseId=E2011IS3}}&lt;/ref&gt;
|languages_type    = [[National language]]
|languages         = None&lt;ref name=&quot;Times News Network&quot;&gt;{{cite news|last=Khan|first=Saeed|title=There's no national language in India: Gujarat High Court|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Theres-no-national-language-in-India-Gujarat-High-Court/articleshow/5496231.cms|accessdate=5 May 2014|newspaper=The Times of India|date=25 January 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Press Trust of India&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.thehindu.com/news/national/hindi-not-a-national-language-court/article94695.ece|title= Hindi, not a national language: Court|website=The Hindu|author=Press Trust of India|accessdate=23 December 2014|date=25 January 2010|location=Ahmedabad}}&lt;/ref&gt;
|official_languages = [[هیندی دیل]]&lt;br/&gt;[[Indian English|English]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thehindu.com/news/national/hindi-not-a-national-language-court/article94695.ece|title=Hindi, not a national language: Court}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://rajbhasha.nic.in/UI/pagecontent.aspx?pc=MzU%3d |title=Constitutional Provisions - Official Language Related Part-17 Of The Constitution Of India |language=Hindi |website=[[National Informatics Centre]] |accessdate=27 December 2015 |archivedate=2016-11-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161108170457/http://www.rajbhasha.nic.in/UI/pagecontent.aspx?pc=MzU= }}&lt;/ref&gt;{{refn|group=nb|[[هیندی دیل]] in the [[Devanagari]] script is the [[official language]] of the Union. [[Indian English|English]] is an additional language for government work.{{Sfn|Ministry of Home Affairs 1960}}{{Sfn|National Informatics Centre|2005}}&lt;ref name=&quot;india.gov.in2&quot;&gt;{{cite web|url=http://india.gov.in/india-glance/profile |title=Profile &amp;#124; National Portal of India |publisher=India.gov.in |accessdate=23 August 2013}}&lt;/ref&gt;}}
|regional_languages =
 {{Collapsible list
  |title = [[Languages with official status in India#Eighth Schedule to the Constitution|8th Schedule]]
|[[آسام دیلی]], [[بنقال دیلی]], [[بودو دیلی]], [[دوقری دیلی]], [[Gujarati language|Gujarati]], [[هیندی دیل]], [[کانادا دیلی]], [[Kashmiri language|Kashmiri]], [[Konkani language|Konkani]], [[مایتهی‌لی]], [[Malayalam language|Malayalam]], [[Meitei language|Manipuri]], [[ماراتهی دیلی]], [[نپال دیلی]] |[[اورییا دیلی]], [[Punjabi language|Punjabi]], [[سانسکریت دیلی]], [[Santali language|Santali]], [[سیندی دیلی]], [[تامیل دیلی]], [[Telugu language|Telugu]], [[اوردوجا]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://lawmin.nic.in/coi/EIGHTH-SCHEDULE.pdf|title=Eighth Schedule|accessdate=1 July 2013|archivedate=2018-12-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225052119/http://lawmin.nic.in/coi/EIGHTH-SCHEDULE.pdf%0A}}&lt;/ref&gt;
}}
|religion =  79.8% [[هندوئیسم]]    &lt;br/&gt;14.2% [[ایسلام]]&lt;br/&gt;2.3% [[مسیحیت‏]]&lt;br/&gt;1.7% [[سیکیزم]]&lt;br/&gt;0.7% [[بودیزم]]&lt;br/&gt;0.4% [[جاینیزم]]&lt;br/&gt;0.9% others&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01.html|title=Census of India : C-1 Population By Religious Community|publisher=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/2-87-million-Indians-have-no-faith-census-reveals-for-first-time/articleshow/48689278.cms|title=2.87 million Indians have no faith, census reveals for first time}}&lt;/ref&gt;
|demonym = [[هیندلی‌لر]]
|government_type = {{Nowrap|[[فدرال حوکومت]] [[Parliamentary system|parliamentary]]&lt;br/&gt;[[جومهوریت]]{{Sfn|National Informatics Centre|2005}}}}
|leader_title1 = [[President of India|President]]
|leader_name1  = [[Pranab Mukherjee]]
|leader_title2 = [[Vice President of India|Vice-President]]
|leader_name2  = {{Nowrap|[[Mohammad Hamid Ansari]]}}
|leader_title3 = [[Prime Minister of India|Prime Minister]]
|leader_name3  = [[Narendra Modi]]
|leader_title4 = [[Chief Justice of India|Chief Justice]]
|leader_name4  = [[T. S. Thakur]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Justice TS Thakur sworn in as 43rd Chief Justice of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Justice-TS-Thakur-sworn-in-as-43rd-Chief-Justice-of-India/articleshow/50023197.cms}}&lt;/ref&gt;
|leader_title5 = [[Speaker of the Lok Sabha|Speaker of the Lower House]]
|leader_name5  = [[Sumitra Mahajan]]
|legislature   = [[Parliament of India]]
|upper_house   = ''[[Rajya Sabha]]''
|lower_house   = ''[[Lok Sabha]]''
|sovereignty_type = [[Indian independence movement|Independence]]
|sovereignty_note = from the [[بؤیوک بریتانیا]]
|established_event1 = [[Dominion of India|Dominion]]
|established_date1 = 15 August 1947
|established_event2 = [[جومهوریت]]
|established_date2 = 26 January 1950
|area_rank  = 7th
|area_magnitude = 1 E12
|area_km2 = 3,287,263&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://india.gov.in/india-glance/profile|title=Profile|work=india.gov.in}}&lt;/ref&gt;
|area_sq_mi = 1,269,346
|area_footnote = {{Efn|&quot;The country's exact size is subject to debate because some borders are disputed. The Indian government lists the total area as {{Convert|3287260|km2|sqmi|abbr=on}} and the total land area as {{Convert|3060500|km2|sqmi|abbr=on}}; the United Nations lists the total area as {{Convert|3287263|km2|sqmi|abbr=on}} and total land area as {{Convert|2973190|km2|sqmi|abbr=on}}.&quot; {{harv|Library of Congress|2004}}.}}
|percent_water = 9.6
|population_census_rank = 2nd
|population_census = 1,210,854,977&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/population_enumeration.html|title=Population Enumeration Data (Final Population)|publisher=[[Census of India]]|access-date=2016-06-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/A-2_Data_Tables/00%20A%202-India.pdf|title=A - 2 DECADAL VARIATION IN POPULATION SINCE 1901|publisher=[[Census of India]]|format=PDF|access-date=2016-06-17}}&lt;/ref&gt; 
|population_estimate_rank = 2nd
|population_estimate_year = 2016
|population_estimate = 1,293,057,000&lt;ref&gt;[https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2015/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=45&amp;pr.y=10&amp;sy=2013&amp;ey=2020&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=534&amp;s=LP&amp;grp=0&amp;a= &quot;India&quot;] IMF Population estimates.&lt;/ref&gt;
|population_census_year = 2011
|population_density_km2 = {{Pop density|{{Indian population clock}}|3287263|km2|disp=num|prec=1}}
|population_density_sq_mi = {{Pop density|{{Indian population clock}}|1269219|sqmi|disp=num|prec=1}}
|population_density_rank = 31st
|GDP_PPP = $8.727 trillion&lt;ref name = imf2&gt;{{cite web|title=World Economic Outlook Database, October 2015 - Report for Selected Countries and Subjects|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2015/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=49&amp;pr.y=8&amp;sy=2013&amp;ey=2020&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=534&amp;s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&amp;grp=0&amp;a=|publisher=[[اولوسلارآراسی پول صندوقو]] (IMF)|accessdate=6 October 2015}}&lt;/ref&gt;
|GDP_PPP_rank = 3rd
|GDP_PPP_year = 2016
|GDP_PPP_per_capita = $6,664&lt;ref name=imf2/&gt;
|GDP_PPP_per_capita_rank = 122nd
|GDP_nominal = $2.384 trillion&lt;ref name=imf2/&gt;
|GDP_nominal_rank = 7th
|GDP_nominal_year  =2016
|GDP_nominal_per_capita = $1,820&lt;ref name=imf2/&gt;
|GDP_nominal_per_capita_rank = 141st
|Gini_year = 2009
|Gini_change = &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
|Gini = 33.9 &lt;!--number only--&gt;
|Gini_ref =&lt;ref name=&quot;wb-gini&quot;&gt;{{cite web |url=http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/ |title=Gini Index |publisher= World Bank |accessdate=2 March 2011}}&lt;/ref&gt;
|Gini_rank  = 79th
|HDI_year = 2014 &lt;!--Please use the year to which the HDI [[Human Development Index]] data refers, not the publication year--&gt;
|HDI_change = increase &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
|HDI = 0.609 &lt;!--number only--&gt;
|HDI_ref = &lt;ref name=&quot;UN&quot;&gt;{{cite web |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/2015_human_development_report.pdf|title=Human Development Report 2015 Summary|publisher=The United Nations |accessdate=14 December 2015}}&lt;/ref&gt;
|HDI_rank = {{ordinal|130}}
|currency = [[Indian rupee]] ([[Indian rupee sign|₹]])
|currency_code  = INR
|time_zone = [[Indian Standard Time|IST]]
|utc_offset = +05:30
|time_zone_DST =
|utc_offset_DST =
|DST_note = ''[[یای ساعاتی]] is not observed''
|date_format = {{Nowrap|dd-mm-yyyy}}
|drives_on =[[Right- and left-hand traffic#Left-hand traffic|left]]
|calling_code  = [[Telephone numbers in India|+91]]
|cctld = [[.in]]
 {{Collapsible list
  |title = other TLDs
  |[[.ভাৰত]] |[[.ভারত]] |[[.ભારત]] |[[.भारत]] |[[.ਭਾਰਤ]] |[[.இந்தியா]] |[[.భారత్]] |[[بھارت.]]
}}
}}

[[File:Flag of India.svg|thumb]]
{{ساغدان}}
'''هندوستان ''' ([[هیندجه]]: भारत गणराज्य؛ ) [[آسیا]]نین گونئی طرفینده یئرلشیبدیر. هندوستان‌نین پایتختی [[یئنی دهلی]] شهریدیر. ۲۰۰۹ -جو ایلده اوْلان بیلگیلر اساسیندا هیندوستاندا  ۱٬۱۴۸ میلیون نفر اینسان یاشاییر.
هیندوستان قورودان ۶ اؤلکه – [[پاکیستان]]، [[چین]]، [[نپال]]، [[بوتان]]، [[بنقلادش]]، [[میانمار]] ایله، سودان – [[مالدیو|مالدیو آدالری]]، [[سری لانکا]] و [[اندونزی]] ایله همسرحددیر. اراضی‌سینه گؤره دونیادا یئددینجی (ساحه‌سی ۳،۲۸۷،۲۴۰؛km² &lt;ref&gt;[http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/India_at_glance/area.aspx  km.*]&lt;/ref&gt;)، اهالی‌سینه گؤره ایسه ایکینجی یئرده‌دیر.

== آدک اتیمولوژی==
هیندوستان آدینین هیند سؤزون‌دن یارانیب &quot;هیند آداملاری&quot; معناسین‌دا ایضاح اوْلونور.

== تاریخی ==
[[File:Moghul.1590-95гг.jpg|thumb|left|upright]]
[[File:British Indian Empire 1909 Imperial Gazetteer of India.jpg|thumb]]
هیندوستان اراضی‌سین‌ده ایلک دؤولت کیمی بیزیم ائرادان اوّل ائ.ا. ۱-جی مین‌ایللیگین ایکینجی یاریسیندا یارانمیش‌دی. قدیم و اوْرتا عصرلرده هیندوستان [[علم]]، [[ادبیات]]، [[اینجه صنعت]] ساحه‌سین‌ده‌کی نایلیتلری، مۆختلیف  دینی و فلسفی سیستملری شرقین بیر چوْخ سیویلیزاسییالارینا موثبت تأثیر گؤسترمیش‌دیر. ۱۶-جی عصرین اوّللرین‌دن آوروپا موستملکه‌چیلری طرفیندن تدریجه‌ن هیندوستان موستملکه‌یه چئوریلمیش و ایکی یوز ایل بؤیوک بریتانیانین تابئلیین‌ده اوْلموش‌دور. ۱۸۵۷-۱۸۵۹-جو ایللردن میلّی-آزادلیق حرکاتلاری، ۱۹۱۸-۱۹۲۲؛ ۱۹۲۸-۱۹۳۳-جو ایللرده اطاعت‌سیزلیک، ۱۹۴۶-جی ایلده حربی دنیزچیلرین عۆصیانی نتیجه‌سین‌ده ۱۹۴۷-جی ایلده هیندوستان دومینیون دۇروم آلمیش، ۱۹۵۰-جی ایلده ایسه جومهوریتی اعلان ائدیلمیش‌دیر.

تاریخاً موستملکه‌چی‌لیک‌ده اولماسی اؤلکه‌نین سوسیال-ایقتیصادی اینکیشافینا گۆج‌لو تأثیر ائتمیش، اوزون مدت کؤهنه، مرسوم سوسیال-ایقتیصادی قورولوشون قالماسینا سبب اوْلموش‌دور. اؤلکه بریتانیانین خام علاوه‌سینه چئوریلمیش‌دیر. اقتصادیات‌دا بریتانیا کاپیتالی اساس رول اوینامیش‌دی. ناتورال چیفتلیک (مزرعه) اوستونلوک تشکیل ائدیردی. چیفتلیک (مزرعه)ین مۆعاصیر قورولوشو ایله ایشچیلرین ۵%-i مشغول اولوردو کی، اونلار دا میلّی گلیرلرین آنجاق ۱۰-۱۵%-نی اۆرتیم (تولید) ائده بیلیردیلر.

=== معاصیر تاریخ ===
[[ایکینجی دونیا ساواشی]]نین سونلارینا یاخین [[بؤیوک بریتانیا]]نین موستملکه‌سی اوْلان هندوستان‌ده ملّی-آزادلق حرکاتی گئنیشله‌ن‌دی. بؤیوک بریتانیا هیندوستانا دومینیون حۆقوقو وئرمه‌یه مجبور اوْلدو. همین ایلین آوقوستون‌دا [[جواهیرلل نئهرو]] باشدا اوْلماقلا موقتی حؤکومت تشکیل اوْلون‌دو. لاکین بۇ تام آزادلیق دئییل‌دی. خالقین موباریزه‌سی داوام ائدیردی. بۇ موباریزه نتیجه‌سین‌ده ۱۹۴۷-جی ایلده هیندوستان‌دا اینگیلیس آغالیغینا سون قویول‌دو. همین ایلین آوقوستون ۱۵-ده هیندوستان اراضی‌سین‌ده دینی علامتلر اساس گؤتورولمکله ایکی موستقیل دؤولت، هیندوسلارین چوخلوق تشکیل ائتدیی هیندوستان و اهالی‌سی اساساً موسلمانلاردان عبارت اوْلان [[پاکیستان]] دؤولتلری قۇرولدو. ائله ایلک ایللردن بۇ دؤولتلرین بیر-بیرینه قارشی اراضی ادعالاری میدانا چیخ‌دی. غرب دؤولتلری بۇ ایکی بؤیوک دؤولتلری بیر-بیرینه قارشی مۆحاریبه‌یه سوروکله‌یه‌رک اونلارین هر ایکی‌سینی اینکیشاف‌دان ساخلاییردی. هیندوستان بۇ ادعالارین‌دا [[شوروی]]-نین، پاکیستان غربین کمکینه آرخالانیردی. کشمیر بولگه نینا صاحب‌لیک اۆزرینده ۱۹۴۸-جی ایلده [[بیرینجی هیندوستان-پاکیستان ساواشی]] باش وئردی. [[بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی تهلوکه‌سیزلیک شوراسی]]نین واسطه‌چی‌لیک میس‌سییاسینین فعالیّتی سایه‌سین‌ده باریشیق الده اوْلون‌دو. قوزئی-غربی کشمیر و یا کشمیرین اوچده بیر حیصّه سی (آزاد کشمیر) پاکیستانین، قالان اراضی‌سی ایسه هیندوستان نظارتی آلتینا دوش‌دو. ۱۹۶۵-جی ایلده کشمیر موسسیسلر مج‌لی‌سینین قبول ائتدیی آنا یاسا کشمیری هیندوستان اتفاقینین ترکیب حیصّه سی اعلان ائتدی. بو، [[ایکینجی هیندوستان-پاکیستان ساواشی]]نه سبب اوْلدو. بۇ دفعه [[چین]]ین موباریزه‌یه قاریشاجاغین‌دان احتیاط‌لانان شوروی-نین فعال واسطه‌چی‌لیگی ایله مۆحاریبه ۱۹۶۶-جی ایلده دایاندیریل‌دی و [[داشکند بیاننامه‌سی]] ایمضالان‌دی. کشمیر مسئله‌سی ۱۹۸۷، ۱۹۸۸، ۱۹۹۷-جی ایللرده ده ایکی دؤولت آراسیندا  قان‌لی حربی توققوشمالارا سبب اوْلدو. پاکیستان کشمیر مسئله‌سینین بئینلخالق سوییه‌ده حل اوْلونماسینا چالیشیر، اونو هیندوستان ترکیب حیصّه سی کیمی تانیمیر. بورادا [[بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی]]-نین نظارتی آلتین‌دا رئفئرئندوم کئچیریلمه‌سی طلب ائدیلیر، لاکین هیندوستان بونا راضی‌لیق وئرمیر. هیندوستان اراضی‌سی ایله همسرهد اوْلان غربی پاکیستان‌دان آیریلان شرقی پاکیستان‌دا ۱۹۷۱-جی ایلده گئنیش موختاریت اوغرون‌دا موباریزه باشلانارکه‌ن هیندوستان قوْشونلارینی شرقی پاکیستان اراضی‌سینه یئریت‌دی و بورادا موستقیل [[بنقلادش]] دؤولتینین یارانماسینا کؤمک ائتدی.

۱۹۵۰-جی ایلده هیندوستان جومهوریتی اعلان اوْلون‌دو. همین ایل قبول اوْلونموش آنا یاسا هیندوستانی ۲۲ اوستان و ۹ موتتفیق اراضی‌دن عبارت فدراتیو جومهوریتی، ایداره فوْرماسینا گؤره پارلانمئنت جومهوریتی کیمی تثبیت ائتدی. &quot;نئهرو خطی&quot;نین حیاتا کئچیریلمه‌سی سایه‌سین‌ده اؤلکه‌ده نیسبتاً  ثابت دموکراتیک اینکیشافی تامین ائدن اساسلار یاران‌دی. هیندوستان‌دا هئچ واخت دؤولت چئوریلیشلری، حربی رژیملرین حاکمیّتی اولمامیش‌دیر. هیندوستانی &quot;دونیانین ان بؤیوک دموکراتییاسی&quot; آدلان‌دیریرلار. نئهرو و سلفلری، قیزی [[ایندیرا قان‌دی]] و نوه‌سی [[راجیو قان‌دی]] ۳۹ ایل هیندوستان حؤکومتینه باش‌چی‌لیق ائتمیش‌دیلر. [[هیندوستان میلّی کوْنقره سی]] اوزون مدت سیاسی حیات‌دا رئال موخالیفته راست گلمه‌دن رهبر اوْلموش‌دور. &quot;نئهرو خطی&quot; ایقتیصادی اینکیشافی سۆرعتلندیردی. اؤلکه‌ده [[قاریشیق اقتصادیات]] یارادیل‌دی، اؤزل بؤلمه ایله یاناشی دؤولت بؤلمه‌سینین اینکیشافینا دقت یئتیریل‌دی، بؤیوک صنایع آچیغا چیکمامیشی میدانا گل‌دی. [[یاشیل اینقیلاب]] ۷۰-جی ایللرده اؤلکه‌نی ارزاق تاخی‌لی ایله تامین ائتمه‌یه ایمکان وئردی. ۸۰-جی ایللرده هیندوستان‌دا بازار اصلاحاتلاری کئچیریلمه‌یه باشلان‌دی. اوّللر صنایع‌ده اساس دقت ایدخالی آزالتماغا یؤنلمیش‌دی‌سه، ایندی ایخراجا ایشله‌یه‌ن صنایع ساحه‌لرینین اینکیشاف ائتدیریلمه‌سینه اوستونلوک وئریل‌دی. هیندوستان بؤیوک اینتئللئکتوال آچیغا چیکمامیشی واردیر. ۷۰-جی ایللرده اؤلکه‌ده [[نۆوه انرژی‌سی]] الده اوْلون‌دو. هیندوستان ۱۹۸۰-جی ایلده اؤز راکئتداشیییجی‌سی واسطه‌سیله اوزایا رابطه پئیکینی بوراخ‌دی، ۹۰-جی ایللردن اعتباراً اؤلکه‌ده تاکتیکی و باللیستیک راکئتلر حاضیرلانیر. لاکین فعال [[دئموقرافیک سیاست]]ین آپاریلماسینا باخمایاراق، اهالی آرتیمینین سۆرعت‌لی اولماسی، بونا قارشی اصلاحاتلارین تأثیرینی آزال‌دیر. اهالینین بؤیوک اکثریتی یوخسوللوق حدین‌دن آشاغی سوییه‌ده یاشاییر.

۱۹۸۰-جی ایللرده هیندوستان‌دا سیقه فاناتیزمی دالغاسی قالخدی. موستقیل [[سیقه دؤولتی]] یاراتماق اوغرون‌دا موباریزه آپاران بۇ ایجمانین عضولری مرکزی حؤکومته تضییق واسطه‌سی کیمی تئررور کامپانییاسینا باشلادیلار. باش نازیرلر ایندیرا قان‌دی ۱۹۸۴-جو ایلده، راجیو قان‌دی ایسه ۱۹۹۱-جی ایلده بۇ تئررورون قوربانی اوْلدولار. جواب تئپکیسی کیمی [[هیندوسلار]] دا هیندوس دؤولتی یاراتماق اوغرون‌دا موباریزه‌یه باشلادیلار. انحصارچیلارین کیچیک بیر قروپونون ایقتیصادی قودرتینین آرتماسی ایله اونلارین حاکم پارتییانین رهبرلیینه تأثیری گۆجله‌نیردی. عئینی زامان‌دا آنتی‌انحصارچی قوه‌لر ده آرتیردی. حاکم پارتییا ایکی حیصّه یه پارچالان‌دی. انحصارچی قوه‌لره خیدمت ائدن ساغلاردان عبارت سیندیکات و ایندیرا قاندینین باش‌چی‌لیغی ایله سوْل-مرکزچی کوالی‌سییا یاران‌دی. ایندیرا قان‌دی &quot;قان‌دی خطی&quot;-نی داوام ائتدیردی.  داخیلی پارچالانما، یارانان یئنی موناسیبتلره چئویک موناسیبت گؤستریلمه‌مه‌سی، دینی آیریسئچکی‌لیک ادعالاری، دینی-سیاسی قوه‌لرین فاللاشماسی هیندوستان میلّی کوْنقره سینین نفوذونو چوْخ آزالت‌دی. اؤلکه‌ده سیاسی بحران باش وئردی. حاکمیّت اوغرون‌دا موباریزه کسکینلش‌دی. ۱۹۷۷-۱۹۸۰-جی ایللرده [[جاناتا پارتییاسی]]، ۱۹۸۹-۱۹۹۱-جی ایللرده موخالیف میلّی جبهه حاکمیّته گل‌دی. ۱۹۹۱-۱۹۹۶-جی ایللرده هیندوستان میلّی کوْنقره سی حاکمیّتی اله آلسا دا، اونو اوزون مدت اؤزون‌ده ساخلایا بیلمه‌دی. ۱۹۹۸-جی ایلده [[بهاترییا جاناتا پارتییاسی]] حاکمیّته گل‌دی. بوتون سادالانان چتین‌لیکلره باخمایاراق، هیندوستان یئنه ده، گونئی آسیادا آپاریجی مؤوقئیینی ساخلاییر. اقتصادیاتین لیبئراللاشدیریلماسی، خاریجی کاپیتالین گئنیش جلب ائدیلمه‌سی، اؤزللش‌دیرمه اونون اینکیشافین‌دا باش‌لیجا مئیللردیر.

== فیزیکی-جغرافی خصوصیّت ==
هیندوستان تعیین گئولوژی پروسسلری یئتمیش بئش میلیون ایل اوّل باشلان‌دی، نه واخت هیندوستان سوبکونتینئنتی، اوندا (سوْنرا) گونئی سوپئرجونتینئنت قوندواناسینین حیصّه سی، northeastwards درئیفینی، اللی میلیون ایل داوام ائتمک، باشلادی، او واختکی اونفورمئد هیند اوقیانوسین‌دان. آوراسییا لؤوهه (بوشقاب) ایله سوبکونتینئنتین سوْنراکی توققوشماسی و اونون (بونون) آلتین‌دا سوبدیک‌سییا، هیمالایا باشلانغیج وئردی، پلانئتین ان یوکسک داغلاری – هان‌سی ایندی شیمال‌دا و شیمال-شرق‌ده هیندوستان یاناشیر (همسرحددیر). اوولکی دنیز دیبین‌ده فوری میدانا چیخما هیمالایینین جنوبو، لؤوهه (بوشقاب) حرکتی (حرکاتی) تدریجه‌ن مالیک اوْلماق گئنیش تکنه، یارات‌دی، هان‌سی کی ایندی چای محدود چؤکونتو ایله، دول‌دور(اول)موش اوْلدو ایندو گانگئتیج دوزنلیینی فورمالاشدیریر. بۇ دوزنلیین غربینه و اوندان (بودان) آراوال‌لی دیاپازونو ایله کسین، تار سهراسی اوزانیر. اوریژینال (ایلکین) هیندوستان لؤوهه (بوشقاب) ایندی‌سی یاریمادا ساکینی هیندوستانی، ان کؤهنه (یاش‌لی) و گئولوژی چوْخ مؤحکم کیمی ساغ قالیر و ساتپورا و ویندهیا کیمی اوزاق شیمال کیمی اوزانماق مرکزی هیندوستان‌دا یئرلشیر. بۇ پارالئل دیاپازونلار شرق‌ده ژهارکهاند-دا کؤمور ایله زنگین جهوتا ناگپور پلاتئاویا غرب‌ده قوجارات‌دا عرب دنیزی ساحلین‌دن قوه‌ده اولور (قاچیر). اونلارین جنوبلارینا، ساخلانما (قالان) یاریمادا ساکینی لاندماسس-اینا، دئکان پلاتوسو، اویغون اولاراق سوْل و ساغ‌دا ساهیلبویو دیاپازونلار، غربی قاتلار و شرقی قات ایله دؤورلنیلیر؛ پلاتو هیندوستان‌دا، بیر میلیارددان چوْخ یاشین‌دا بعضیلرین‌ده ان کؤهنه داش فورمالاشمالارینی اؤزون‌ده ساخلاییر. بئله دب‌ده (اۆصول‌دا) تشکیل ائتمیش (ائدیلمیش)، هیندوستان قوزئی ائن دایره‌سی شرقی اوزونلوق دایره‌لری، ۶۸°۷' و ۹۷°۲۵' ۶°۴۴-اون' و ۳۵°۳۰-اون' آرالارین‌دا برابرلشین قوزئینا اوزانیر.

هیندوستان ساحلی ۷ ۵۱۷ کیلومتر  اوزونلوغون‌دادیر؛ بودان مسافه، ۵ ۴۲۳ کیلومتر  (کیلومتر لیک) (۳ ۳۷۰ حربی کشفیات) یاریمادا ساکینی هیندوستانا و آندامان-آ، نیجوبار-آ و هیندوستان حربی-دنیز هیدروقرافیک دیاقراملارینا مۆافیق اولاراق لاکشادویپ ایسلاندس.[۱۳-اینا] و ۲ ۰۹۴ کیلومتر ه (کیلومتر لییه) (۱ ۳۰۱ حربی کشفیات) منسوب‌دورلار، ماتئریک ساحلی نؤوبتی‌دن عبارت‌دیر: ۴۳% قوم‌لو ساحل (چیمرلیک)، سیل‌دیریم داشلار، ۴۶% چای کئچی‌دی و یا باتاق‌لیق جواست.[۱۳]، داخیل اوْلماقلا ۱۱% داشلی ساحل

اساس هیمالای منشأ چایلاری – هان‌سی کی زروری اولاراق هیندوستان‌دان آخان قانقی و براهماپوترانی اؤزون‌ده ساخلاییر (داخیل ائدیر)، هر ایکی‌سی، هان‌سی کی بنگال کؤرفزینه آخیر. قانقین واجیب باج وئره‌نلری (قوللاری) یامونانی و کوسی-نی اؤزون‌ده ساخلاییر (داخیل ائدیر) – کیمین کی چوْخ آشاغی قرادیئنتی هر ایل فلاکت‌لی داشقینلاری دوغوردور. اساس یاریمادا ساکینی چایلاری – کیمین کی داها سیل‌دیریم (سرت) قرادیئنتلری داشقین‌دان اونلارین سولارینین قاباغینی آلیر – قوداوارینی، ماهانادینی، کاوئری و کریشنا -، اؤزون‌ده ساخلاییر (داخیل ائدیر) کاوئری و کریشنا؛ و نارمادا و تاپتی – هان‌سی کی عرب دنیزینه آخیر. هیندوستان تانینمیش ساهیلبویو خصوصیتلری آراسیندا  غربی هیندوستان‌دا و آللوویال سونداربانس دئلتاسین‌دا باتاق‌لیق کاچ راننی‌دیر – هان‌سی هیندوستان بنقلادش ایله بؤلور. هیندوستان ایکی آرخیپئلاقا مالیک‌دیر: لاکشادویپ، هیندوستان جنوب-غرب ساحلین‌دن مرجان آتولللاری؛ و آندامان و نیکوبار آدالاری، [[آندامان دنیزی]]نده وولکانیک زنجیر.
هیندوستان ایقلی‌می اینادلا هیمالایین و تار سهراسینین تأثیری آلتین‌دادیر، هر ایکی‌سی، هان‌سی کی موسسونلاری سورور. هیمالای اوخشار ائن دایره‌لرین‌ده چوْخ یئرلشدیی یئرلردن داها ایستی گؤرونمک‌دن، هیندوستان سوبکونتینئنتینین بؤیوک حیصّه‌سینی ساخلاماق‌دان سویوق مرکزی آسیا کاتاباتیج کولکلرینین قاباغینی آلیر. تار سهراسی جنوب-غربی یای موسسون کولکلرینی روتوبت یوکله(ایل)میشی جلب ائدن کریتیک (هلدیجی) رولو اویناییر (ایفا ائدیر) – هان‌سی کی، ایونون و اوکتوبرین آرالارین‌دا، هیندوستان‌دا اوستونلوک تشکیل ائت: تروپیک(چوخ ایستی) یاش، تروپیک(چوخ ایستی) قورو، سوبتروپیک روتوبت‌لی و داغ‌لیق.

== انضباطی اراضی بؤلگوسو ==
اینضیباطی جهت‌دن هیندوستان جومهوریتی ۲۸ اوستان و ۷ اتفاق بؤلگه‌سین‌دن عبارت‌دیر. اتفاق بؤلگه‌لری بونلاردیر: آندامان و نیکوبار آدالاری، چاندیقارخ، دادرا و ناقار هاوئ‌لی، دامان و دیو، دهلی، لاکشادویپ، پوندیچئری.

=== اؤلکه‌نین اوستانلری ===
[[آندرا پرادش]].، [[آروناچال پرادش]]، [[آسام]]، [[بیهار]]، [[چاتیسقارخ]]، [[قوا]]، [[هاریانا]]، [[قوجارات]]، [[هیماچال پرادئش]]، [[جام‌مو-کشمیر]]، [[جارکهاند]]، [[کارناتاکا]]، [[کرالا]]  [[مادیا پرادئش]]  [[ماخاراشترا]][[مانیپور|، مانیپور]]، [[مئقهالایا]]، [[میزورام]]، [[ناقالاند]]، [[اوریس‌سا]]، [[پنجاب]]، [[راجاستان]]، [[سیکیم]]، [[تامیل نادو]]، [[تریپورا]]، [[اوتارانچال]]، [[اوتار پرادش]]، [[غربی بنگال]]. اتفاق اراضیلری: آندامان و نیکوبار آدالاری، چاندیقاره، دادرا و ناقار هاولی، دامان و دیو، دهلینین میلّی باشکند اراضی‌سی، لاکشادویپ و پودوچری.

== اقتصادیات ==
ایکینجی دونیا مۆحاریبه‌سینین اوّللرین‌ده هیندوستان هر نفر حسابیله بریتانیادان ۳۶ دفعه.ژاپوندان ایسه ۷ دفعه آز چوغون اۆرتیم (تولید) ائدیردی. صنایع بیرطرفلی آپاریلیردی. یونگول صنایع داها اۆستون ایدی. ماشینقاییرما یوخ ایدی،کند چیفتلیک (مزرعه) تنززوله اوگرامیش‌دی. ساوادلیلارین خصوصی چکی‌سی ۱۸%،اورتا عؤمور مدتی ۳۲ ایل تشکیل ائدیردی. ۱۹۴۷-جی ایلده اؤلکه ایکی حیصّه یه بؤلونموش‌دور-هیندوستان و پاکیستان. هیندوستان سیاسی موستقیل‌لیک الده ائتدیک‌دن سوْنرا اؤلکه‌نین اقتصادیاتینی صنایع اساسلاری اۆزرینده قورماغا ایمکان یارانمیش‌دیر. لاکین ۱۹۵۷،۱۹۷۲،۱۹۸۵-جی ایللرده اۆرتیم (تولید)ین آرتماسین‌دا لنگیمه‌لر مؤوجود اوْلموش‌دور.

اقتصادیاتین لنگارتی‌می بیر چوْخ حاللاردا میلّی کاپیتالین ضعیف‌لیگی ایله ایضاح ائدیلیر. اقتصادیاتین ساهوی قورولوشو. ۲۰۰۵-جی ایلده هیندوستان عومومی  داخیلی محصولو ۷۷۲،۰ ملرد.هر نفره دوشه‌ن محصول ایسه ۷۰۰ دوللارا برابر اوْلموش‌دور (مؤ قایسه اۆچون قئید ائتملیگیک ki.bu گؤستریجیلر ۱۹۹۵-جی ایلده مۆافیق اولاراق ۳۴۰ ملرد. دوللار و ۳۸۷ دوللار تشکیل ائتمیش‌دیر). اودم-ین اورتایل‌لیک آرتیم سۆرعتی ایلک ۳۵-۴۰ ایلده ۳،۵%-دن آرتیق اولمامیش‌دیر. لاکین سون ایللرده بۇ گؤستریجی آرتاراق۱۹۹۹-۲۰۰۰-جی ایللرده ۶،۲%،۲۰۰۳-۲۰۰۵-جی ایللرده ایسه ۸،۴% تشکیل ائتمیش‌دیر. عومومی  داخیلی محصولون ۲۵%-i کند چیفتلیک (مزرعه)ینین،۲۷%-i صنایعنین،۴۷%-i خیدمت ساحه‌لرینین پایینا دوشور. جمعی ایشچیلرین ایسه ۶۷%-i کند چیفتلیک (مزرعه)ین‌دا چالیشیرلار. هیندوستان آقرار-صنایع اؤلکه‌سی حساب ائدیلیر.

کند چیفتلیک (مزرعه) نسبتاً  ثابت و دینامیک اینکیشاف ائدیر. کند چیفتلیک (مزرعه)ینی اساسینی اکینچی‌لیک تشکیل ائدیر.کند چیفتلیک (مزرعه)ین‌دان الده اوْلونان گلیرین ۷۵%-ایبیتکیچیلیین پایینا دوشور. بئجریله‌ن توْرپاق ساحه‌سی ۱۴۱ ملن. هئکتاردیر. بونون‌دا ۱۵ ملن. هئکتاری ایلده ۲ دفعه اکیلیر. ۸۴ ملن. هئکتار صونعی سووارما ایله بئجریلیر. هیندوستان چای یئر فیندیغی،شکر قامیشی اۆرتیم (تولید)ینا گؤره بیرینجی،دویو و پامبیق اۆرتیم (تولید)ینا گؤره ایکینجی،توتون اۆرتیم (تولید)ینا گؤره اوچونجو یئری توتور. ۲۰۰۳-جو ایلده اساس کند چیفتلیک (مزرعه) محصوللاری اۆرتیم (تولید)ی-تاخیل ۲۲۵ ملن. تون(او جمله‌دن بوغ‌دا ۷۶ملن. تون،دویو ۱۳۲ ملن. تون)،چای ۷۷۰ ملن. تون،قهوه ۲۰۰ مین تون،پامبیق ۲،۱ ملن. تون،شکر قامیشی ۲۷۲ ملن. تون توتون ۶۶۰ مین تون، کارتوف ۲۱ ملن. تون اوْلموش‌دور. یئر فیندیغی و کونجوت اۆرتیم (تولید)ینا گؤره دونیا اؤلکه‌لری اوزره محصولون ۳۰%-نه مالیک‌دیر. کتان توخومو و گنگرچک یاغی اۆرتیم (تولید)ینا گؤره بیرینجی یئری توتور. ادویات محصوللاری اۆرتیم (تولید)ی چوْخ یاییلمیش‌دیر – بیبر،دارچین،راپس،زنجفیل،ساریکؤک،هیل و س. بوتون تروز و مئیوه تۆره لری واردیر. ایریبوینوزلو مال-قارانین سایینا گؤره ده هیندوستان دونیادا بیرینجی یئری توتور. دونیا اوزره جمعی جامیشلارین ۵۷%-i،اینکلرین ۱۶%-i هیندوستان پایین دوشور. ۷۵ ملن. تون سود اۆرتیم (تولید) ائدیر. ۱۳ ملن. دونوزلاری وار. اراضی‌سینین ۱۹،۳%-i مئشه‌لیک‌دیر. هیندوستان دنیزدن توتولان بالیغا گؤره ۶-جی،ایچمه‌لی سودان توتولان بالیغا گؤره ۲-جی یئری توتور. جمعی توتوتلان بالیغین حجمی-۵،۳ ملن. تون‌دور. بۇ ساحه مشغوللوغون آرتماسین‌دا و خاریجی تیجارت‌ده بؤیوک رول اویناییر. ۴۰۰ مین تون دنیز محصولو ایخراج ائدیر.

هاسیلات صنایع‌سی باخیمین‌دان هیندوستان اقتصادیاتین اینکیشافی اۆچون کیفایت قدر مینرال احتیاطلارا مالیک‌دیر. بئله کی،دونیا دمیر فیلیزی احتیاطینین ۲۵%-ا قدری،مارقانس فیلیزی چیخاریلماسینین ۱۵%-i،سلیودانین ۶۰%-i بۇ اؤلکه‌نین پایینا دوشور. ۲۰۰۳-جو ایلده اؤلکه‌ده ۳۱۵ ملن. تون کؤمور،۳۳ ملن. تون نفت،۴۴۸ ملرد. کوت. ساعت الکتریک انرژی‌سی اۆرتیم (تولید) ائدیلمیش‌دیر. کؤمور ائهتیاتی ۱۴۸ ملرد. تون قیمتلندیریلیر. ۷،۳ ملن. تون دمیر فیلیزی، ۶،۸ mln.ton بوکسیدلر، ۳،۱ ملن. تون میس فیلیزی،۱،۷ ملن. تون مارقانس فیلیزی، ۲،۴ مین تون قیزیل، ۵۳ مین تون گوموش، ۴۰،۶ مین کارات آلماز،۶۳ مین تون قورغوشون اۆرتیم (تولید) ائدیلیر. بۇ ساحه‌لرین جمعی محصولو ۱۰،۳ ملرد. دوللارا برابردیر. اؤلکه اوزره جمعی ایخراجین ۱۶%-i بۇ ساحه‌نین پایینا دوشور.

عومومی  داخیلی محصولون ۱۸%-i ائمال صنایع‌سینی پایینا دوشور. پارچا صنایع‌سی داها بؤیوک اۆستون‌لویه مالیک‌دیر. ۹۰ ملن. نفر آدام ایشلییر. اۆرتیم (تولید)ین ۱۹%-i خیردا ال ایشلرینه اساس‌لانیر. ایخراج‌دان اوْلان گلیرین ۳۰-۳۳%-i توخوجولوق صنایع‌سی محصوللارین‌دان‌دیر. هیند کن‌دیری اۆرتیم (تولید)ینا گؤره دونیادا بیرینجی،بو ساحه‌دن اوْلان حاضیر ممولاتلار ایخراجینا گؤره ایکینجی یئری توتور. اؤلکه‌ده ۱۴۴ ملن. تون گوبره اۆرتیم (تولید) ائدیلیر. تلباتی ۷۰% اؤدییر. اجزاچی‌لیق صنایع‌سی چوْخ یوکسک سوییه‌ده اینکیشاف ائدیب. بۇ ساحه‌ده ۲۵۰ مین بؤیوک موس‌سی‌سه ایشلییر. حاضیردا جمعی صنایعنین ۱۷،۲%-i پارچا صنایع‌سینین، ۱۶،۵%-i نفت و کؤمور صنایع‌سینین،۱۴%-i یئیینتی صنایع‌سینین،۷%-i سئللووز-کاغیذ صنایع‌سینین،۵%-i ائلئکتروتئخنیکا صنایع‌سینین پایینا دوشور. ۱۹۵۰-۲۰۰۵-جی ایللرده صنایع اۆرتیم (تولید)ی ۱۵ دفعه آرتمیش‌دیر. عومومی  داخیلی محصول دا ائمال صنایع‌سینین خصوصی چکی‌سی ۱۹۵۰-جی ایلدکی۱۱،۴%-دن ۲۰%-ا چاتمیش‌دیر. ائمال صنایع‌سی محصولونون عومومی حجمین‌ده آغیر صنایع ۳۲%-دن ۶۴%-دک آرتمیش‌دیر. اۆرتیم (تولید)ین قورولوشون‌دا دییشیک‌لیک یارانمیش‌دیر. اوزون مدت اۆچون نظرده توتولان ایستهلاک شئیلرینین خصوصی چکی‌سی آرتمیش‌دیر. ائمال صنایع‌سینین ساهوی قورولوشون‌دا دا دییشیک‌لیک یارانمیش‌دیر. ارزاق ماللاری،پامبیق پارچا،هیند کن‌دیری و توخوجولوق ممولاتلاری اۆرتیم (تولید)ینین خصوصی چکی‌سی ۱،۵-۲ دفعه آزالدیلمیلش‌دیر. ۱۹۵۰-جی ایللرده صنایع محصوللارینین ۶۰%-i یئیینتی و توخوجولوق ماللارین‌دان عبارت اوْلدوغو حال‌دا،۲۰۰۵-جی ایلده بۇ ۲۵%-دن آز اوْلموش‌دور. نفت محصوللارینین و ماشینقاییرمانین خصوصی چکی‌سی ۲-۳ دفعه آرتمیش‌دیر.

اؤلکه‌ده سنایئلشمه‌نین اینکیشافی چوْخ ساحه‌لی چیفتلیک (مزرعه) کومپلکسینین یارانماسینا ایمکان وئریر. میلّی چیفتلیک (مزرعه)ین اؤز-اؤزونه اینکیشاف ائدن برقرار اولا بیله‌ن بیر سیستمه چئوریلمه‌سی اؤزونو گؤستریر. معین معنادا اقتصادیات‌دا ایکی‌لی بازار مؤوجوددور. بیر طرف‌دن اهالینین چوْخ حیس‌سه‌سی اۆچون زروری ایستهلاک شئیلرینه اوْلان تدییه قابیلیت‌لی طلب‌ده طلب‌ده دورغونلوق یارانیر،دیگر طرف‌دن ایسه اوزون مدته ایستیفاده ائدیله‌ن ایستهلاک شئیلرینه اوْلان تدییه قابیلیت‌لی طلب آرتیر. بوتونلوکله میلّی اقتصادیاتین اینکیشاف ائتدیریلمه‌سین‌ده خصوصی بؤلمه‌نین داها بؤیوک رولو واردیر. بئله کی،اودم-ین ۷۵%-i خصوصی بؤلمه‌ده فورمالاشیر. کند چیفتلیک (مزرعه)،یونگول ماشینقاییرما،یونگول یئیینتی و طیب صنایع‌سی، اینشاات، تیجارت، آوتوماشین نقلیاتی و دیگر ساحه‌لرده خصوصی بؤلمه داها گئنیش یاییلمیش‌دیر.

اودم-ین تقریباً ۲۵%-i دؤولت بؤلمه‌سین‌ده یارائدیلیر. اؤلکه‌نین مۆدافیعه صنایع‌سین‌ده،انرژی،دمیریولو،آویاسییا،نقلیات،رابطه،متالوژی و س. کیمی بازا ساحه‌لرین‌ده دؤولت بؤلمه‌سینین خصوصی چکی‌سی آرتیق‌دیر.

بیر چوْخ ساحه‌لرده دؤولت بؤلمه‌سینین خصوصی چکی‌سی داها چوخ‌دور. بونلاردان نفت چیخاریلماسی و ائمالی،کؤمور،میس،قورغوشون،سینک اۆرتیم (تولید)ی،پولاد اریدیلمه‌سینین ۶۰%-دن چوخو،آغیر ماشینقاییرما محصوللاری،گمیقاییرما،تییاره و دزگاه قاییرما و س. گؤسترمک اولار. ۲۰۰-دن چوْخ علمی-آراشدیرما اینستوتو و لاباراتورییا دؤولت بؤلمه‌سین‌ده مرکزلشدیریلیب‌دیر. ائتتکی-نه آیریلان خرجلر ۰،۷۳% تشکیل ائدیر. حاضیردا هیندوستان یوکسک الکترون تکنولوژیسینا و کوسمیک صنایع‌سینه مالیک اوْلان اؤلکه‌لر سیراسینا داخیل‌دیر. هیندوستان دونیا بازرینا تئلئکوممونیکاسییا و مئتئرولوگییا،رابطه واسطه‌لری گؤندریر. مووفقیتله اؤزونون میلّی آتوم انرژی‌سی اوزره اینکیشاف پروقرامینی حیاتا کئچیریر.

هیندوستان‌دا الکترون صنایع‌سی و بیلیشیم تکنولوژیسی ساحه‌سین‌ده ۲۵۰ مین نفر آدام ایشلییر. بۇ ساحه‌نین محصولونون حجمی ۱۳ ملرد. دیللار،ایخراج ایسه ۸ ملرد. دوللارا برابردیر. بۇ گؤستریجیلره گؤره هیندوستان ۲-جی یئری توتور.

هیندوستان‌دا اوتوموبیل صنایع‌سی ایلده ۶۴۲ مین مۆختلیف  نؤعده اوتوموبیل بوراخیر. قارا متالوژیدا ۷ بؤیوک زاوود تام گۆجو ایله ایشلییر. ایلده ۱۰،۱ ملن. تون پولاد اۆرتیم (تولید) ائدیلیر.

هیندوستان‌دا نقلیات سیستمی ده گئنیش ووسعت تاپمیش‌دیر. بئله کی،دمیر یولونون عومومی اوزون‌لوغو ۱۰۷ مین km-ره برابردیر. بونون دا ۲۹%-i ائلئکتریکلشدیرمیش‌دیر. هیندوستان ایئوؤ-ده ان بؤیوک تیجارت دونانماسینا مالیک‌دیر. دونانما ۴۹۰ دنیز گمی‌سی واردیر. اؤلکه‌ده ۱۱ بؤیوک و ۱۳۹ کیچیک لیمان فعالیّت گؤستریر. هیندوستان دونیادا قاباقجیل اوتوموبیل یوللاری شبکه‌سینه مالیک‌دیر. هیندوستان‌دا پوچت شبکه‌سی سیستمی ده یوکسک سوییه‌ده‌دیر. جمعی‌سی ۱۵۴ مین پوچت شبکه‌سی فعالیّت گؤستریر.

۲۶۰-۳۰۰ ملن. نفر کاسیب‌چی‌لیق شرایطین‌ده یاشاییر.

هیندوستان ایقتیصادی اینکیشافی آیری-آیری دؤورلرده معین خصوصیتلری ایله بیر-بیرین‌دن فرق‌لنیر. بئله کی،هیندوستان موستقیل‌لیک الده ائتدیی ایلک ۱۰ ایللیک سابیتلشمه دؤورو آدلانیر. بۇ مرحله‌ده اؤلکه‌ده چیفتلیک (مزرعه) مکانیزممینین اساسلاری فورمالاشیردی. موستقیل‌لیک الده ائدیلمه‌سیله غیری-ایقتیصادی مجبوریت و تیجارت واسطه‌سیله آیری-آیری ساحه‌لره قویولان کاپیتال واسطه‌سیله بریتانیانین سیاسی نفوذ دایره‌سینین گئنیشله‌نمه‌سینه سون قویولموش‌دور. بۇ مرحله‌ده مرکزلشدیریلمیش پلانلاشدیریلما ایله بازار علاقه‌لرینین گئنیشلندیریلمه‌سی سیاستی اساس گؤتورولموش‌دور. میلّی اقتصادیاتین اینکیشافینین ایلکین شرطلرین‌دن بیری کیمی صنایعیه قویولموش ایری کاپیتالا ماراق یاراتماق،ایدخال‌دا هیمایدارلیق سیاستی و پول نظارتی حیاتا کئچیرمک نظرده توتولوردو.

ایکینجی دؤور ۱۹۵۰-جی ایللرین اورتالارین‌دان ۱۹۶۰-جی ایللرین اورتالارینادک اوْلان واختی ایحاطه ائدیر. بۇ دؤور ایتئنسیو سنایئلشدیریلمه دؤورو کیمی سجییه‌لنیر. بورادا مؤوجود اۆرتیم (تولید) موناسیبتلرینین یئنی‌دنقورولماسی، سربست بازار موناسیبتلرینین یئنی‌دن قۇرولماسی،سربست بازار موناسیبتلرینین و خاریجی کاپیتالین محدودلاشدیریلماسی ساحه‌سین‌ده معین تدبیرلر سیستمی نظرده توتولوردو. ایدئالوژی جهت‌دن بوتون بونلار &quot;سوسیالیست جمعیتی&quot; قۇرولماسی شوعاری آلتین‌دا حیاتا کئچیریلیردی.

دؤولت مولکیتی یارادیلماسی آشاغی‌داکی ایستیقامتلرده حیاتا کئچیریلیردی؛ موستملکه‌چیلرین حاکم دایره‌سین‌ده اوْلان مولکیتین میلّی دؤولتین ایختیارینا کئچمه‌سی؛ میلّی کاپیتالا مخصوص اوْلان بعضی خصوصی شیرکتلرین میللیلشدیریلمه‌سی؛ دؤولت یاردیمی حسابینا یئنی موس‌سه‌لر یارادیلماسی.

سنایئلشدیریلمه ایدخالین عوضله‌نمه‌سی فوْرماسین‌دا حیاتا کئچیریلیردی. &quot;اؤز گۆجونه آرخالانماق&quot; ، &quot;اؤزو اؤزونو تامین ائتمک&quot; کورسونون اساس گؤتورولمه‌سینه،خاریجی بورجلارین رولونون آزالدیلماسی و یئرلی محصوللارین چئشیدینین گئنیشلندیریلمه‌سینه اوستونلوک وئریلیردی. همین دؤورده متالوژی،ماشینقاییرما و کیمیا صنایع‌سینین خصوصی چکی‌سی چوْخ آرتمیش‌دیر. صنایع ساحه‌لرینه آیریلان خالص کاپیتال قویولوشو ۵۰-جی ایللرده‌کی ۲۶،۴%-دن ۱۹۶۰-جی ایللرده ۴۱،۱%-ا چاتمیش‌دیر.

آغیر صنایعنین اینکیشافی کورسونون حیاتا کئچیریلمه‌سین‌ده بیر چوْخ وتنپرور قوه‌لر موستقیللیین مؤحکمله‌نمه‌سی خاطرینه شهر بورژوازییاسینا کؤمک‌لیک گؤستریردیلر.

تیجارت فاییتی ساحه‌سین‌ده دؤولتین رولو چوْخ آرتمیش‌دی. بوتون بونلارین نتیجه‌سین‌ده چوخساهه‌لی کومپلکس یارادیلماسی اۆچون زمین فورمالاشمیش‌دیر. عئینی زامان‌دا صنایع ایله کند چیفتلیک (مزرعه) آراسیندا  غیری-موتناسیب‌لیک ده آرتیردی.

اوچونجو مرحله ۶۰-جی ایللرین اورتالارین‌دان باشلامیش‌دیر. بۇ مرحله آغیر صنایع ایله کند چیفتلیک (مزرعه) و خیردا اۆرتیم (تولید) آراسین‌داکی غیری موتناسیبلیین لغو ائدیلمه‌سی ده پروبلم کیمی قارشی‌دا قویولموش‌دو. همین ایللرده &quot;یاشیل اینقیلاب&quot; ایستراتئگییاسینی باشلانغیجی قویولموش‌دور. یوخسول کن‌ده-کند چیفتلیک (مزرعه)ینا،خیردا اۆرتیم (تولید)ا کؤمک‌لیک ائدیلمه‌سی باره‌ده پروقرام قبول ائدیلمیش‌دیر. بۇ مرحله‌ده‌کی ایقتیصادی سیاست‌ده اساس مرحله‌لردن بیری ده ۱۹۶۹-جو ایلده بانکلارین میللیلشدیریلمه‌سی اوْلدو. بئله‌لیکله، صنایعنین و خیردا ساهیبکارلیغین مۆدافیعه ائدیلمه‌سی سیاستی و دؤولت کؤمک‌لیگی تیجارت بؤلمه‌سین‌ده سابیتلیین تامین ائدیلمه‌سینه سبب اوْلموش‌دور.
 هیندوستان اساس ساحه‌لری ایسه بونلاردیر؛
۱) کند چیفتلیک (مزرعه)
۲) کیمیا 
۳) الکترونیک 
۴) نفت

== ماراقلی فاکتلر ==
* هیندو تقویمین‌ده ۶ فسیل واردیر: یاز، یای، موسسون، پاییز، قیش، پرئوئرنال(یازدان اوّل)
* هیندوستان‌دان کناردا روپی‌دن ایستیفاده ائتمک غیری-قانونی حساب اوْلونور.
* هیندلی بیر کیشینین ۷۰ ایلدیر نئجه هئچنه یئمه‌دن و ایچمه‌دن یاشادیغینین مومکونلویو عالیملر بیر چوْخ تستلر ائتسه‌لر ده هله ده تاپا بیلمه‌ییبلر.
* مومبای‌داکی هاوا ایله نفس آلماق گونه ۱۰۰ سیگار چکمه‌یه برابردیر.
* دونیانین ان بؤیوک عائله‌سینه صاحب کیشی بیر هیندلی‌دیر. اونون ۳۹ آروادی و ۹۴ اوشاغی وار.
* کفارت اولاراق هیندلی بیر کیشینین ایتله ائوله‌نمه‌سی قوزئی هیندوستان‌دا قدیم عادتلردن بیری‌دیر.
* هیندوستان‌دا پولیس مأمورلاری بیغ ساخلاماق اۆچون یونگول میقداردا اؤدمه ائدیرلر.
*هیندوستان‌دا آدام اؤلدوک‌دن سوْنرا اونون جسدینی یاندیریب کولونو کیچیک بیر قابا قویوب چایا آتیرلار.

== اهالی ==
هیندوستان دونیانین ان چوخمیللت‌لی دؤولتی‌دیر. هیندلی آنلاییشی مۆختلیف  دیل‌ده دانیشان بیر نئچه یوز خالق و طایفه لرین (هیندو، بنگال، پنجاب و س.) بیرلیگی کیمی باشا دوشولمه‌لی‌دیر. اؤلکه‌ده ائله بیر دیل یوخ‌دور کی، اهالینین بؤیوک اکثریتی بۇ دیل‌ده دانیش‌سین. دؤولت دیلی اؤلکه‌ده ان چوْخ سای‌لی [[هیندو دیلی|هیندولارین دیلی‌دیر]]. ایکینجی دؤولت دیلی کیمی [[اینگیلیس دیلی]]ندن ایستیفاده اوْلونور. بونونلا یاناشی هر بیر اوستان‌دا یئرلی خالقلارین دیلینده یئرلی حؤکومتلرین قرارلاری، قزئتلر، ژورناللار درج ائدیلیر. هیندوستان‌دا [[۱۸۸۱-جی ایل]]دن باشلایاراق هر اون ایلده‌ن بیر اهالی سیاهییا آلینیر. عصرین اوّللرین‌دن (۱۹۰۱-جی ایلده ۲۳۸ میلیون نفر) ۲۰۰۰-جی ایلدک اؤلکه‌نین اهالی‌سی ۴،۳ دفعه آرتمیش‌دیر. بۇ دا طبیعی آرتیمین یوکسک اولماسینی ثبوت ائدیر (ایندی ایللیک آرتیم ۱،۸-۱،۹%-دیر). اهالینین سۆرعتله آرتماسی اقتصادیات‌دا علاوه چتین‌لیکلر یارادیر. بونا گؤره هیندوستان [[عائله پلانلاشدیریلماسی]] سیاستینی حیاتا کئچیره‌ن ایلک دؤولتلردن بیری‌دیر. لاکین [[دئموقراف]]لارین حسابلامالارینا گؤره اهالینین سابیتلشمه‌سی یالنیز [[خخی عصر]]ین اورتالارین‌دا اولا بیلر. اهالی اؤلکه اراضی‌سی اوزره اوْلدوقجا غیری-برابر یئرلشمیش‌دیر. دنیزساهی‌لی اراضیلر، محصولدار اووالیقلار (خصوصیله [[هیند-قانق اووالیغی]])، چایلارین وادیلری و دئلتالاری داها چوْخ مسکونلاشمیش‌دیر. ایندی اؤلکه‌نین  داخیلی حیصّه لری ([[دئکان یایلاسی]]) سۆرعتله منیمسنیلیر. اؤلکه‌نین قوزئین‌دا اوجقار داغ‌لیق اراضیلر سئی‌رک مسکونلاشمیش‌دیر، حتی اینسان یاشامایان اراضیلر ده وار. ۳۰۰ میلیون نفرله شهر اهالی‌سینین سایینا گؤره هیندوستان چین‌دن سوْنرا دونیادا ایکینجی یئری توتماسینا باخمایاراق، شهر اهالی‌سینین عومومی اهالییه نیسبتینه گؤره (۳۰%) هیندوستان ضعیف [[اوربانیزاسییا]]لاشمیش اؤلکه‌لر سیراسینا عاییددیر. بونونلا یاناشی اؤلکه‌ده اوربانیزاسییا پروسسی سۆرعت‌لی‌دیر. ایری و میلیون‌چو شهرلرین سایی سۆرعتله آرتیر. هیندوستان ان ایری شهرلری اؤلکه اراضی‌سی اوزره دؤردبوجاق شکلین‌ده یئرلشه‌ن [[کلکته]]، [[بومبئی]] (مومبای)، [[دهلی]]، [[چئننای]] (مدره‌سه)، [[اهمداباد]] و حئیدرآباددیر. کلکته هیندوستان ان ایری شهری‌دیر. شهرین اهالی‌سی ۱۵ میلیون نفردن آرتیق‌دیر. بۇ شهر تخمیناً ۱۵۰ ایل [[اوست-هیند]] اینگیلیس شیرکتینین اینضیباطی مرکزی اوْلموش‌دور. هیند و موسلمان معمارلیق اوسلوبو ایله تیکیلمیش و [[۱۹۱۱-جی ایل]]دن اؤلکه‌نین باشکندی اوْلان دهلی دونیانین ان قدیم شهرلرین‌دن بیری‌دیر. هیندوستان بؤیوک شهرلرین‌ده کسکین ایقتیصادی، سوسیال و اکولوژی پروبلملر مؤوجوددور. کوچه‌لرده دیله‌ن‌چیلر، سرگردان موسیقی‌چیلر، ایلان اووسون‌چولاری، ائو-ائشیک‌سیز آداملار چوخ‌دور. اتنیک مۆختلیف لیکلرله علاقه دار شهرلرده میلّی محله‌لر فورمالاشیر، میلّی و دینی اداوت بعضاً قیرغینا سبب اولور. بیر سیرا صنایع شهرلرین‌ده (خصوصیله بومبئی) آتموسفر حدین‌دن آرتیق چوْخ چیرکلنمیش‌دیر. هیندوستان‌دا کند مسکونلاشما فوْرمالاری اوستونلوک تشکیل ائدیر. اهالینین ۷۰%-i کندلرده یاشاییر. سوواریلان اکینچی‌لیک رایونلارین‌دا کندلر خصوصیله سیخ یئرلشیب. کند ائولری اوْلدوقجا مۆختلیف لیگی ایله فرق‌لنیر. بورادا داش‌دان، تاختادان، گیل‌دن تیکیلمیش ائولره، پالما یارپاقلاری ایله اؤرتولموش کومالارا راست گلمک اولار.

=== دیل ===

هیندوستان‌دا ان گئنیش یاییلمیش دیل [[هین‌دی]] دیلی‌دیر&lt;ref&gt;{{جیتئ web |تیتلئ=لانگواگئس بی نومبئر اوف ایسپئاکئرس آججوردینگ تو ۱۹۹۱ جئنسوس|پوبلیسهئر= جئنترال اینستیتوتئ اوف ایندیان لانگواگئس|اورل=http://www.ciil.org/Main/Languages/map4.htm|accessmonthday=August ۲ |آججئسسیئار=۲۰۰۷}}&lt;/ref&gt; و اؤلکه‌نین رسمی دیللرین‌دن بیری ساییلیر&lt;ref&gt;ماللیکارژون، ب. (نوو.، ۲۰۰۴)، [http://www.languageinindia.com/nov2004/mallikarjunmalaysiapaper1.html فیفتی یئارس اوف لانگواگئ پلاننینگ فور مودئرن هین‌دی-تهئ اوففیجیال لانگواگئ اوف ایندیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081224084645/http://www.languageinindia.com/nov2004/mallikarjunmalaysiapaper1.html |date=2008-12-24 }}، [http://www.languageinindia.com/index.html ''لانگواگئ ین ایندیا'']، وولومئ ۴، نومبئر ۱۱. ایسسن ۱۹۳۰—۲۹۴۰.&lt;/ref&gt;. بیزنئس و اینضیباطی ایشلرده گئنیش یاییلمیش اینگیلیس دیلی &quot; یاردیم‌چی دیل&quot; وضیّعتدیر&lt;ref name=English-subsidiary&gt;{{جیتئ web |تیتلئ=نوتیفیجاتیون نو. ۲/۸/۶۰-او.ل. (مینیستری اوف هومئ آففایرس)، داتئد ۲۷ آپریل، ۱۹۶۰||اورل=http://www.rajbhasha.gov.in/preseng.htm|accessmonthday=July ۴ |آججئسسیئار=۲۰۰۷}}&lt;/ref&gt;؛ هیندوستان آنا یاساسینا گؤره اؤلکه‌نین ۲۱ رسمی دیلی وار. هیندوستان‌دا دیللرین ۱۶۵۲ دیالئکتی واردیر&lt;ref name=&quot;Manorama&quot;&gt;{{جیتئ بووک |فیرست=ک.م. |لاست=Matthew |تیتلئ=مانوراما یئاربووک ۲۰۰۳ |پوبلیسهئر=[[مالایالا مانوراما]] |یئار=۲۰۰۶ |اید=ایسبن ۸۱-۸۹۰۰۴-۰۷-۷ |پاگئس=گ ۵۲۴}}&lt;/ref&gt;.

=== [[دین]] ===

{{اساس|هیندوستان‌دا دین}}

هندوستان‌ده اهالینین ۸۳ فایزی هندویستلردیر. [[ایندویزم]] جمهوریتین بوتون اوستانلارین‌ده، جام‌مو، کاشمیر و یئنی یارانمیش ناقالئند استثنا اوْلماقلا حاکم دین حساب اوْلونور. ایندویزمین ایکی اساس ایستیقامتی واردیر: ویشنویزم و شیوایزم. حال-حاضیردا ویشنا اللهینین کولتو داها گئنیش یاییلیب. لاکین بیر سیرا هیند خالقلاری آراسیندا  (تامیلر، آسسامسلار) شیوای اساس گؤتورولور. بعضی یئرلرده، مثلاً، نسیلین آنا خطی ایله داوام ائتدیریلدیی مالایالار آراسیندا  شاکتیزم اینکیشاف ائدیب. اورتودوکسال هیندویستلرله یاناشی اؤلکه‌ده رئفورماتور هیندویستلرین ده آردیجیللاری واردیر.

هیندوستان موسلمان اهالی‌سی ۱۱ فایز تشکیل ائدیر. موسلمانلارین اکثریتی ایسه سوننولویون حنفی مذهبینه اعتیقاد ائدیر. مالابار ساحلین‌ده شافیی‌لیک یاییلیب، اوتتار-پرادئش و غربی بنگالییادا سوننولوک اؤزونون واههابی تئندئن‌سییاسی ایله مۆشاهیده اوْلونور. بورادا اهمدییه تریقتینین آردیجیللارینا دا راست گلمک مومکون‌دور. شیعه‌لر ایسه اساساً شهرلرده یاشاییرلار. اونلار آراسیندا  ایسمای‌لیلر ده واردیر، اما اونلار سای اعتباریله اورتودوکسال شیعه‌لردن آزدیرلار. هیند ایسمای‌لیلری نیزاریلر (خوجا) و موستاریلره (بوخرا) بؤلونورلر. هیندوستان‌دا آز سای‌دا بهایلرده یاشاییرلار.

هیندوستان‌دا ۳-جو بؤیوک دینی قروپ کریستیانلاردیر (اهالینین ۳ %). گونئی هیندوستانا ایلک خرایتیانلار هله بیرینجی مین‌ایللیگین ۱-جی عصرین‌ده گلمیشلر. حال-حاضیردا هیندوستان کریستیانلارینین یاری‌دان چوخو اؤلکه‌نین جنوبون‌دا (اساساً کئرالا اوستانین‌دا و مدره‌سه رایونون‌دا) مسکونلاشیب. ناقئلئند اوستانین‌دا دا چوْخ سای‌دا کریستیان یاشاییر. اؤلکه کریستیانلارینی ایکی قروپا بؤلمک اولار. بیرینجی قروپا هیندوستان قدیم کریستیان اهالی‌سینین سوْنراکی نسیللری عاییددیر. پورتوقال لیلارین اؤلکه‌یه موداخیله‌سین‌دن سوْنرا کریستیانلارا مجبوری شکیل‌ده کاتولیک‌لیگی قبول ائتدیرمیشلر. اونلاری روم ایله اونییایا داخیل اولماغا مجبور ائتمیش، بونون نتیجه‌سین‌ده ده هیندوستان‌دا سیلومالابار کلیساسی یارادیلمیش‌دیر. معین زامان کئچدیک‌دن سوْنرا بیر قروپ روم ایله موناسیبتلری پوزاراق کلیسادن اوزاقلاشمیش، لاکین اؤز اوولکی نئستئریان عنعنه‌لرینه قاییتمامیشلار. اونلار یاکوبیت (مونوفیزیت) ائهکاملارینی قبول ائتمیشلر. بئله‌لیکله، حال-حاضیردا گونئی هیندوستان‌دا قدیم کریستیان کلیسالری مؤوجوددور: سیرو –مالابار کلیساسی (خالدو-کاتولیک، ۲۱۷۸مین نفر)، سیرو-مالانکار کلیساسی (سیرو-کاتولیکلر، ۲۱۳ مین نفر)، یاکوبیت مالانکار پراووسلاو کلیساسی (۱،۵ ملن. نفر)، مقدس فوما مالابار کلیساسی (۵۵۰ مین نفر)، نئونئستوریان خالدئی کلیساسی (۵ مین نفر).

کریستیانلارین ایکینجی قروپونون فورمالاشماسی آوروپالی میسسیونئرلرین فعالیّتی ایله باغلی‌دیر. اونلار اساساً ۱۹-جو-۲۰-جی عصرلرده اؤز فعالیّتلرینی داها دا آکتیولشدیرمیشلر. حال-حاضیردا محض بۇ قروپ کریستیانلار سای اعتباریله اوستونلوک تشکیل ائدیرلر. روم کاتولیک کلیساسی داها چوْخ نفوذا مالیک‌دیر (۹۷۰۴ مین نفر آردیجیللاری وار). کاتولیکلر داها چوْخ اؤلکه‌نین جنوبون‌دا، و ده بعضی غرب رایونلارین‌دا مسکونلاشیبلار. پروتئستانت کلیسالری (۴،۳ ملن نفر) ایچریسینده  داها چوْخ آردیجیللاری اولانلار گونئی هیندوستان کلیساسی (۷۰۰ مین نفر) و قوزئی هیندوستان کلیساسی‌دیر (۱۵۳۰ مین نفر). گونئی هیندوستان کلیساسی ۱۹۴۷-جی ایلده اؤلکه‌نین جنوب حیصّه سین‌ده یاشایان پروتئستانت تشکیلاتلار طرفیندن یارائدیلیب. بون‌دان باشقا، هیندوستان‌دا باپتیستلر (۲،۱ ملن. نفر)، لوتئرانلار (۱،۱ملن. نفر)، مئننونیتلر، قورتولوش اوْردوسو (۲۲۷ مین نفر) آردیجیللاری دا واردیر.

ایندویزم‌دن آرالانمیش سیقخیزم ایندیکی زامان‌دا هیندوستان‌دا موستقیل دین کیمی تانینیر. اؤلکه اهالی‌سینین ۲ فایزینی تشکیل ائدیر. اساساً پنجاب اوستانین‌ده یاشاییرلار.

هیندوستان‌دا همچینین ۳،۸ میلیون بوددیست یاشاییر. اونلارین اکثریتی ماخاراشتردا مسکونلاشیبلار. هیندوستان‌دا چوْخ کیچیک دینی قروپ حالین‌دا زرتۆشتیلر-فارسلار (ایران‌دان ۷-جی- ۱۲-جی عصرلرده ایسلام طرفدارلارینین تضییقین‌دن قاچیب گلنلرین نسیللری) دا واردیر. فارسلارین سایی ۱۲۰ مین نفر، دیگر معلوماتلارا گؤره ۲۰۰ مین نفردیر. بوتون هیندوستان زرتۆشتیلرینین یاری‌دان چوخو بومبئی‌ده یاشاییر. هیندوستان‌دا ایودایستلر ۸ مین نفردیرلر. اونلارین اکثریتی ماخاراشترا و کئرال‌دا مسکونلاشیبلار.

=== مدنیت ===

چوخ‌لو هیندوستان فستیوالی منشأده دینی‌دیر، باخمایاراق کی بیر نئچه کاستادان و کرئدودان وابسته اولمایاراق کئچیریلیر. بعضی (بیر قدر، بیر نئچه) پوپولیار فستیوال تای پونگال-، هولی، اونام، ویژایاداسهامی، دورگا پوژا، ائید اول-او داها یارارلی – بکر اید، میلاد گونو، بوددها ژایانتی و وایساکهی. هیندوستانی اوچ میلّی بایراما مالیکدیرلر. بایراملارین (مزونیتلرین) باشقا ییغیملارینا، دوققوزون و اون ایکینین آرالارین‌دا دییشمک، رسمه‌ن فردی دؤولتلرده (وضعیتلرده، اوستانلاردا) ریایت ائدیلیر (مۆشاهیده ائدیلیر). دینی پراکتیکالار گون‌ده‌لیک حیاتین آیریلماز ترکیبی‌دیر و چوْخ اجتماعی ایشدیر.

مرسوم هیندوستان عائله دیرلری چوْخ حؤرمت‌لی‌دیر، باخمایاراق کی شهر عائله‌لر ایندی‌سی مرسوم مشترک عائله سیستمی ایله قوی(اول)موش اجتماعی-ایقتیصادی (سوسیال-ایقتیصادی) محدودیتلرین اوجباتین‌دان نۆوه عائله ترکیبینی اۆستون توتور.

== گؤرونتولر ==
&lt;gallery &quot;mode=&quot;traditional&quot;&quot; &quot;class=&quot;cente&quot;&quot;&quot;&gt;
Image:Emblem_of_India.svg
Image:Flag of India.svg
File:India (orthographic projection).svg
Image:Flag of India.svg
Image:Emblem_of_India.svg
Image:Ashoka Chakra.svg
File:Flag of Indian Army.svg
File:Naval Ensign of India.svg
File:Ensign of the Indian Air Force.svg
File:Flag of the President of India (1950–1971).svg
File:Cbi logo.svg
File:Indian Rupee symbol.svg
Image:Bengal Tiger Karnataka.jpg
Image:Stavenn Pavo muticus 01.jpg
File:Nanda Devi.jpg
Image:Sunset on the Ganga river, Allahabad.jpg
Image:Lotus Nelumbo nucifera Flower Close 2048px.jpg
Image:Banyan 02 in Tenganan by Line1.jpg
File:MKGandhi.jpg
File:Sari 2.jpg
Image:A man in traditional attire, Rishikesh.jpg
File:Flag of India, New Delhi.jpg
Image:GateIndia.jpg
Image:Red Fort.jpg
Image:View of Lotus Temple in New Delhi.jpg
File:Closer View to Harminder sahib ( golden temple ).JPG
Image:Taj Mahal, Agra, India.jpg
File:Parliament of India.JPG
File:Jantar Mantar,New Delhi 03.JPG
File:A low angle view of Qutub Minar.jpg
File:High Court of Karnataka, Bangalore MMK.jpg
Image:ChennaiCentral2.JPG
Image:St Paul's Cathedral, Kolkata.jpg
Image:Victoria memorial hall.jpg
Image:Hajiali.jpg
Image:Charminar.jpg
Image:Temple de Mînâkshî01.jpg
Image:Ramakrishna Belur Math, Howrah.jpg
Image:Brihadeeswarar Temple 02.jpg
Image:New Delhi Temple.jpg
File:A building in Chennai.JPG
File:Pune ShaniwarWada DelhiGate.jpg
&lt;/gallery&gt;

== همچینین باخ ==
[[بریتانیا هیندوستانی]]

== قایناقلار ==
{{آسیا اؤلکه‌لری}}
{{جی 20}}

{{اینگیلیس میللت‌لر بیرلیگی}}

&lt;references /&gt;
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot; /&gt;

[[بؤلمه:هیندوستان اؤلکه‌سی]]
[[بؤلمه:اؤلکه‌لر]]
[[بؤلمه:اینگیلیسی‌جه دانیشان اؤلکه‌لر]]
[[بؤلمه:جی ۱۵ اؤلکه‌لر]]
[[بؤلمه:جی ۲۰ اؤلکه‌لر]]
[[بؤلمه:بیرلشمیش میلت‌لر اؤیه‌سی اؤلکه‌لر]]
[[بؤلمه:India]]
[[بؤلمه:ویدئو کلیپلری اولان مقاله‌لر]]
[[بؤلمه:BRICS nations]]
[[بؤلمه:Commonwealth republics]]
[[بؤلمه:اینگیلیسجه دانیشان اؤلکه‌لر و اراضی‌لر]]
[[بؤلمه:فدرال جومهوریتلر]]
[[بؤلمه:ای ۷ اؤلکه‌لر]]
[[بؤلمه:Hindustani-speaking countries and territories]]
[[بؤلمه:Member states of the Commonwealth of Nations]]
[[بؤلمه:Member states of the South Asian Association for Regional Cooperation]]
[[بؤلمه:گونئی آسیا اؤلکه‌لری]]
[[بؤلمه:۱۹۴۷ میلادی ایلده قورولان بؤلگه‌لر و اؤلکه‌لر]]
[[بؤلمه:آسیا اؤلکه‌لری]]
[[بؤلمه:Articles containing image maps]]</text>
      <sha1>c56g4u671hfxkiwarlglb0ebms1cb08</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>فورت‌وانقن</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32675</id>
    <revision>
      <id>1593805</id>
      <parentid>1442008</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T14:34:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SteveK</username>
        <id>12145</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Coat of Furtwangen.svg]] → [[File:DEU Furtwangen im Schwarzwald COA.svg]] Coat of arms according to information from the city</comment>
      <origin>1593805</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4507" sha1="1aoce1uw4ejo1i5qxwxzoij81gedq9r" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|official_name            = فورت‌وانقن
|settlement_type          = [[آلمان شهرلرین نۆفوسا گؤره سیرالانماسی|شهر]]
|nickname                 = 
|motto                    =

&lt;!-- Images --&gt;
|image_skyline            = 
|imagesize                = 
|image_caption            = 
|image_flag               = 
|image_seal               =DEU Furtwangen im Schwarzwald COA.svg

&lt;!-- Maps --&gt;
|&lt;!--|pushpin_map            =
|pushpin_label_position =left 
|pushpin_map_caption    =
|pushpin_mapsize        =
|image_map                =  
|mapsize                  = 300px
|map_caption              = 
|image_map1               = 
|mapsize1                 = 
|map_caption1             =

&lt;!-- Location --&gt;
|subdivision_type         = [[دۆنیا اؤلکه‌لری‌|اؤلکه‌]]
|subdivision_name         = {{flagu|آلمان|size=23px}} 
|subdivision_type1        = [[آلمان ایالتلری|ایالت]]
|subdivision_name1        =Baden-Württemberg
|subdivision_type2        = ناحیه
|subdivision_name2        = Freiburg

&lt;!-- Government --&gt;
|government_footnotes     = 
|government_type          = 
|leader_title             = [[بلدیه باشچی‌سی]]
|leader_name              = 
|leader_title1            = 
|leader_name1             = 
|established_title        = 
|established_date         =

&lt;!-- Area --&gt;
|unit_pref  =  
|area_footnotes           = 
|area_magnitude           = 
|area_total_km2           = 82.57
|area_land_km2            = 
|area_water_km2           = 
|area_total_sq_mi         = 
|area_land_sq_mi          = 
|area_water_sq_mi         =

&lt;!-- Population --&gt;
|population_as_of         = 2015
|population_footnotes     = 
|population_total         =9463
|population_density_km2   = auto
|population_density_sq_mi = 
&lt;!-- General information --&gt;
|timezone                 = 
|utc_offset               = 
|timezone_DST             = 
|utc_offset_DST           =
|elevation_footnotes      = 
|elevation_m              =850-1150
|elevation_ft             = 
|coordinates              ={{coord|48|03|01|N|08|12|33|E|format=dms|display=inline,title}}
|postal_code_type         = 
|postal_code              = 
|area_code                = 
|blank_name               =
|blank_info               = 
|blank1_name              = پوستال کود
|blank1_info              = 78113–78120
|website                  = [http://www.furtwangen.de/ Furtwangen.de]
|footnotes                = 
}}
{{Location map|Germany |float = left|width=350 | caption =فورت‌وانقن شهرین نقشه اۆستونده یئری| label = فورت‌وانقن|position=right|background=white|lat=48.3|long=8.12}}
'''فورت‌وانقن''' ({{Lang-de|Furtwangen im Schwarzwald}})  [[آلمان|آلمانین]]  [[بادن-وورتمبرق]] [[ایالت|ایالتینده]] یئر آلان بیر شهردیر و ۸۵۰-۱۱۵۰ متر دنیز سوییه‌سیندن اۇجالیقی وار. ۲۰۱۵-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا  ۹۴۶۳ نفر دیر. بۇ شهرین ۸۲٫۵۷ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار.&lt;br /&gt;
== جوغرافی ==
&lt;br /&gt;[[file:DEU Furtwangen im Schwarzwald COA.svg|400px|thumb|left| فورت‌وانقن شهرین [[آرم|آرمی]]]]&lt;br /&gt;
== گؤرونتولر ==

&lt;gallery &quot;mode=traditional&quot; &quot;class=cente&quot;&quot;&gt;
Image:Furtwangen Feb 05 GHB.jpg
Image:Furtwangen_Jan_05_fog_GHB.jpg
Image:University_of_Applied_Sciences_Furtwangen_Germany.jpg
Image:Uhrenmuseum_1999.jpg
Image:Deutsches-Uhrenmuseum-Aussenansicht.png
Image:Furtwangen Schwarzwald - Black forest.jpg
Image:Furtwangen-Schwarzwald-Nachtaufnahme-CCby.jpg
Image:Hexenlochmuehle.jpg
Image:Hexensprung-Furtwangen.jpg
Image:Furtwangen 1808.jpg
Image:Tracht Furtwangen 1999.jpg
Image:Furtwangen von Meisterberg.jpg
Image:IMG 0754 Furtwangen school cc-by.jpg

&lt;/gallery&gt;
== بیرده باخ ==
* [[آلمان]]
* [[آلمان شهرلرین نۆفوسا گؤره سیرالانماسی]]
== ائشیک باغلانتی‌لار ==
&lt;br /&gt; [http://www.furtwangen.de/ Furtwangen.de] فورت‌وانقن شهرین رسمی وب سایتی&lt;br /&gt;
== قایناق‌لار ==
http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_hh.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120308232346/http://statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_hh.asp |date=2012-03-08 }} - آلمانین آمار  ایداره سی
{{آلمان شهرلری}}

[[بؤلمه:آلمان شهرلری]]</text>
      <sha1>1aoce1uw4ejo1i5qxwxzoij81gedq9r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پرم</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33528</id>
    <revision>
      <id>1593800</id>
      <parentid>671712</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T13:30:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>261</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Perm_Russia.jpg|Perm_Russia.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Perm Russia.jpg|]].</comment>
      <origin>1593800</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3877" sha1="5eqgwrzyksrm5yd7vb25r56a1utobch" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name  = پرم
| native_name = 
| settlement_type   = [[روسیه شهرلرین نۆفوسا گؤره سیرالانماسی|شهر]]
| image_skyline   =
| image_alt = 
| image_caption   =View of Perm
| image_flag = Flag of Perm.svg
| image_shield   = Coat of Arms of Perm.svg
| shield_alt =
| nickname =
| motto  =
| image_map =
| map_alt  =
| map_caption =
| pushpin_map = Argentina
| pushpin_label_position =
| pushpin_map_alt   =
| pushpin_map_caption  = 
| coordinates = 
| coor_pinpoint   =
| coordinates_footnotes =
| subdivision_type  =
|subdivision_name = {{flag|russia}}
|subdivision_type1 =[[فدرال]]
|subdivision_name1 =[[پرم دیاری]]
|subdivision_type2 =
| established_date  = 
| founder  =
| government_footnotes =
| leader_party   = 
| leader_title   = [[شهردار]]
| leader_name = 
| unit_pref = Metric&lt;!-- or US or UK --&gt;
| area_footnotes   =
| area_total_km2   = 799.68
| area_note =
| elevation_footnotes  =
| elevation_m = 
| population_footnotes =
| population_total  = 991162
| population_as_of  = 2010
| population_density_km2 = auto
| population_demonym  =
| population_note   =
| timezone1 = 
| utc_offset1 = 
| postal_code_type  = 
| postal_code = 614xxx
| area_code =342 
| blank_name = 
| blank_info = 
| website  = http://www.gorodperm.ru/
| footnotes =
}}

'''پرم''' ({{Lang-en|Perm	}}) ({{Lang-ru|Пермь	}}) [[روسیه]] [[اؤلکه|اؤلکه‌سینده]] یئر آلان بیر شهردیر و [[پرم دیاری]]نده  یئرلشیب. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 991162 نفر دیر.
{{Location map|Russia |float = left  |width=400 | caption = پرم نقشه اۆستونده یئری | label = پرم|position=right|background=white|lat=58|long=56}}

== گؤرونتولر ==
&lt;gallery widths=&quot;240px&quot; heights=&quot;155px&quot;&gt;
file:Location of Perm (ru).png
file:Bridge over Mulyanka River at Stroiteley Street (from bush, 2007).jpg
file:Chernyayevsky Forest and Podlesnaya Street.jpg
file:Размахнин. Вид Перми (1832).jpg
file:Tatishchev.png
file:Georg Wilhelm de Gennin.jpg
File:Императрица Всероссийская [[Екатерина II]], носившая титул ''«княгини Пермской»'', {{OldStyleDate
file:Karl Fyodorovich Moderakh.jpg
file:Sergei Mikhailovich Prokudin-Gorskii - General view of the city of Perm from Gorodskie Gorki (1910).jpg
file: Sergei Mikhailovich Prokudin-Gorskii - Razguliai, outskirts of the city of Perm (1910).jpg
file:Perm. Mary Magdalene Church.png
file:Prokudin-Gorsky - Perm. Summertime location of the exchange.jpg
file:Prokudin-Gorskii - Staro-Sibirskaia Gate in the city of Perm.jpg
file:Prokudin-Gorskii-25.jpg
file:Prokudin-Gorsky - Perm. Headquarters of the Ural Railway Administration.jpg
file:Motovilikha Plant (1900s).jpg
file:Brian Johnson and Mikhail Alexandrovich.gif
file:Памятник героям фронта и тыла (Пермь).jpg
file:Mulyanka Pedestrian Bridge.jpg

file:Administrative divisions of Perm (ru).svg
file:Administration of Perm City.jpg
file:Perm district.png
file:КамГЭС.jpg
file:TGC-9 Headquarters.jpg
file:Kamabank office at Lenin Street, Perm.jpg
&lt;/gallery&gt;
== بیرده باخ ==
* [[اوبلاست]]
* [[روسیه]]
* [[روسیه شهرلرین نۆفوسا گؤره سیرالانماسی]]

[[File:Perm_district.png|thumb|left|400px]]
[[File:Map_of_Perm_(1823).jpg|thumb|left|400px]]
[[File:Administrative_divisions_of_Perm_(ru).svg|thumb|left|400px]]
[[File:Chernyayevsky_Forest_and_Podlesnaya_Street.jpg|thumb|left|400px]]
[[File:Счастье_не_за_горами.jpg|thumb|left|400px]]

==قایناق‌لار==
{{قایناق}} 
{{روسیه‌نین ان اۆست دۆزئی ایداری بیریملری}}
{{Authority control}}
{{روسیه-قارالاما}}

[[بؤلمه:روسیه شهرلری]]</text>
      <sha1>5eqgwrzyksrm5yd7vb25r56a1utobch</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>روسیه شهرلرین نۆفوسا گؤره سیرالانماسی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34092</id>
    <revision>
      <id>1593801</id>
      <parentid>1593727</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T13:30:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>261</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Perm_Russia.jpg|Perm_Russia.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Perm Russia.jpg|]].</comment>
      <origin>1593801</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53133" sha1="nmr0cttq5q6d4jsmhz7oqpf60ylx5r9" xml:space="preserve">==روسیه شهرلری==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Rank (2010)!!شهر!![[روس دیلی]]!![[روسیه‌نین فدرال بؤلگه‌لری|فدرال]]!!جمعیت&lt;br /&gt;(۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی)&lt;ref name=&quot;2010Census&quot;&gt;{{ru-pop-ref|2010Census}}&lt;/ref&gt;
|-
|۱||'''[[موسکو]]'''||{{Lang|ru|Москва}}|| of [[موسکو]]||۱۱٬۵۰۳٬۵۰۱
|-
|۲||'''[[سنت پترزبورق]]'''||{{Lang|ru|Санкт-Петербург}}|| [[سنت پترزبورق]]||۴٬۸۷۹٬۵۶۶
|-
|۳||'''[[نووسیبیرسک]]'''||{{Lang|ru|Новосибирск}}||[[نووسیبیرسک اوبلاستی]]||۱٬۴۷۳٬۷۵۴
|-
|۴||'''[[یکاترینبورق]]'''||{{Lang|ru|Екатеринбург}}||[[سوردلوفسک اوبلاستی]]||۱٬۳۴۹٬۷۷۲
|-
|۵||'''[[نیژنی نووقورود]]'''||{{Lang|ru|Нижний Новгород}}||[[نیژنی نووقورود اوبلاستی]]||۱٬۲۵۰٬۶۱۹
|-
|۶||'''[[سامارا، روسیه]]'''||{{Lang|ru|Самара}}||[[سامارا اوبلاستی]]||۱٬۱۶۴٬۶۸۵
|-
|۷||'''[[امسک]]'''||{{Lang|ru|Омск}}||[[اومسک اوبلاستی]]||۱٬۱۵۴٬۱۱۶
|-
|۸||'''[[قازان]]'''||{{Lang|ru|Казань}}||[[تاتارستان]]||۱٬۱۴۳٬۵۳۵
|-
|۹||'''[[چلیابینسک]]'''||{{Lang|ru|Челябинск}}||[[چلیابینسک اوبلاستی]]||۱٬۱۳۰٬۱۳۲
|-
|۱۰||'''[[روستوف-نا-دونو]]'''||{{Lang|ru|Ростов-на-Дону}}||[[روستوف اوبلاستی]]||۱٬۰۸۹٬۲۶۱
|-
|۱۱||'''[[اوفا]]'''||{{Lang|ru|Уфа}}||[[باشقیرستان]]||۱٬۰۶۲٬۳۱۹
|-
|۱۲||'''[[ولقوقراد]]'''||{{Lang|ru|Волгоград}}||[[ولقوقراد اوبلاستی]]||۱٬۰۲۱٬۲۱۵
|-
|۱۳||'''[[پرم]]'''||{{Lang|ru|Пермь}}||[[پرم دیاری]]||۹۹۱٬۱۶۲
|-
|۱۴||'''[[کراسنویارسک]]'''||{{Lang|ru|Красноярск}}||[[کراسنویارسک دیاری]]||۹۷۳٬۸۲۶
|-
|۱۵||'''[[وورونژ]]'''||{{Lang|ru|Воронеж}}||[[ورونژ اوبلاستی]]||۸۸۹٬۶۸۰
|-
|۱۶||'''[[ساراتوف]]'''||{{Lang|ru|Саратов}}||[[ساراتوف اوبلاستی]]||۸۳۷٬۹۰۰
|-
|۱۷||'''[[کراسنودار]]'''||{{Lang|ru|Краснодар}}||[[کراسنودار دیاری]]||۷۴۴٬۹۹۵
|-
|۱۸||[[تولیاتی]]||{{Lang|ru|Тольятти}}||Samara Oblast||۷۱۹٬۶۳۲
|-
|۱۹||'''[[ایژوسک]]'''||{{Lang|ru|Ижевск}}||[[اودمورتیا]]||۶۲۷٬۷۳۴
|-
|۲۰||'''[[اولیانوفسک]]'''||{{Lang|ru|Ульяновск}}||[[اولیانوفسک اوبلاستی]]||۶۱۴٬۷۸۶
|-
|۲۱||'''[[بارنائول]]'''||{{Lang|ru|Барнаул}}||[[آلتای دیاری]]||۶۱۲٬۴۰۱
|-
|۲۲||'''[[ولادی‌وستوک]]'''||{{Lang|ru|Владивосток}}||[[پریمورسکی دیاری]]||۵۹۲٬۰۳۴
|-
|۲۳||'''[[یاروسلاول]]'''||{{Lang|ru|Ярославль}}||[[یاروسلاول اوبلاستی]]||۵۹۱٬۴۸۶
|-
|۲۴||'''[[ایرکوتسک]]'''||{{Lang|ru|Иркутск}}||[[ایرکوتسک اوبلاستی]]||۵۸۷٬۸۹۱
|-
|۲۵||'''[[تیومن]]'''||{{Lang|ru|Тюмень}}||[[تیومن اوبلاستی]]||۵۸۱٬۹۰۷
|-
|۲۶||'''[[خاباروفسک]]'''||{{Lang|ru|Хабаровск}}||[[خاباروفسک دیاری]]||۵۷۷٬۴۴۱
|-
|۲۷||'''[[مخاچ‌قلعه]]'''||{{Lang|ru|Махачкала}}||[[داغیستان]]||۵۷۲٬۰۷۶
|-
|۲۸||'''[[اورنبورق]]'''||{{Lang|ru|Оренбург}}||[[اورنبورق اوبلاستی]]||۵۴۸٬۳۳۱
|-
|۲۹||[[نووکوزنتسک]]||{{Lang|ru|Новокузнецк}}||[[کمروو اوبلاستی]]||۵۴۷٬۹۰۴
|-
|۳۰||'''[[کمروف]]'''||{{Lang|ru|Кемерово}}||Kemerovo Oblast||۵۳۲٬۹۸۱
|-
|۳۱||'''[[ریازان]]'''||{{Lang|ru|Рязань}}||[[ریازان اوبلاستی]]||۵۲۴٬۹۲۷
|-
|۳۲||'''[[تومسک]]'''||{{Lang|ru|Томск}}||[[تومسک اوبلاستی]]||۵۲۴٬۶۶۹
|-
|۳۳||'''[[آستراخان]]'''||{{Lang|ru|Астрахань}}||[[هشترخان ویلایتی]]||۵۲۰٬۳۳۹
|-
|۳۴||'''[[پنزا]]'''||{{Lang|ru|Пенза}}||[[پنزا اوبلاستی]]||۵۱۷٬۳۱۱
|-
|۳۵||[[نابرژنیه چلنی]]||{{Lang|ru|Набережные Челны}}||Republic of Tatarstan||۵۱۳٬۱۹۳
|-
|۳۶||'''[[لیپتسک]]'''||{{Lang|ru|Липецк}}||[[لیپتسک اوبلاستی]]||۵۰۸٬۸۸۷
|-
|۳۷||'''[[تولا]]'''||{{Lang|ru|Тула}}||[[تولا اوبلاستی]]||۵۰۱٬۱۶۹
|-
|۳۸||'''[[کیروف (ابهام‌زدایی)]]'''||{{Lang|ru|Киров}}||[[کیروف اوبلاستی]]||۴۷۳٬۶۹۵
|-
|۳۹||'''[[چاباق‌سر]]'''||{{Lang|ru|Чебоксары}}||[[چوواشیستان]]||۴۵۳٬۷۲۱
|-
|۴۰||'''[[کالینینقراد]]'''||{{Lang|ru|Калининград}}||[[کالینینقراد اوبلاستی]]||۴۳۱٬۹۰۲
|-
|۴۱||'''[[بریانسک]]'''||{{Lang|ru|Брянск}}||[[بریانسک اوبلاستی]]||۴۱۵٬۷۲۱
|-
|۴۲||'''[[کورسک]]'''||{{Lang|ru|Курск}}||[[کورسک اوبلاستی]]||۴۱۵٬۱۵۹
|-
|۴۳||'''[[ایوانوفو]]'''||{{Lang|ru|Иваново}}||[[ایوانوف اوبلاستی]]||۴۰۸٬۳۳۰
|-
|۴۴||[[ماقنیتوقورسک]]||{{Lang|ru|Магнитогорск}}||Chelyabinsk Oblast||۴۰۷٬۷۷۵
|-
|۴۵||'''[[اولان‌اوده]]'''||{{Lang|ru|Улан-Удэ}}||[[بوریاتیا]]||۴۰۴٬۴۲۶
|-
|۴۶||'''[[تور (روسیه)]]'''||{{Lang|ru|Тверь}}||[[تور اوبلاستی]]||۴۰۳٬۶۰۶
|-
|۴۷||'''[[استاوروپول]]'''||{{Lang|ru|Ставрополь}}||[[استاوروپول دیاری]]||۳۹۸٬۵۳۹
|-
|۴۸||[[نیژنی تاقیل]]||{{Lang|ru|Нижний Тагил}}||Sverdlovsk Oblast||۳۶۱٬۸۱۱
|-
|۴۹||'''[[بلقورود]]'''||{{Lang|ru|Белгород}}||[[بیلقاراد اوبلاستی]]||۳۵۶٬۴۰۲
|-
|۵۰||'''[[آرخانقلسک]]'''||{{Lang|ru|Архангельск}}||[[آرخانقلسک اوبلاستی]]||۳۴۸٬۷۸۳
|-
|۵۱||'''[[ولادیمیر]]'''||{{Lang|ru|Владимир}}||[[ولادیمیر اوبلاستی]]||۳۴۵٬۳۷۳
|-
|۵۲||[[سوچی]]||{{Lang|ru|Сочи}}||Krasnodar Krai||۳۴۳٬۳۳۴
|-
|۵۳||'''[[کورقان]]'''||{{Lang|ru|Курган}}||[[کورقان اوبلاستی]]||۳۳۳٬۶۰۶
|-
|۵۴||'''[[اسمولنسک]]'''||{{Lang|ru|Смоленск}}||[[اسمولنسک اوبلاستی]]||۳۲۶٬۸۶۱
|-
|55||'''[[Kaluga]]'''||{{Lang|ru|Калуга}}||[[کالوقا اوبلاستی]]||۳۲۴٬۶۹۸
|-
|۵۶||'''[[چیتا]]'''||{{Lang|ru|Чита}}||[[زابایکالسکی دیاری]]||۳۲۴٬۴۴۴
|-
|۵۷||'''[[اریول]]'''||{{Lang|ru|Орёл}}||[[اریول اوبلاستی]]||۳۱۷٬۷۴۷
|-
|۵۸||[[وولژسکی]]||{{Lang|ru|Волжский}}||Volgograd Oblast||۳۱۴٬۲۵۵
|-
|۵۹||[[چرپووتس]]||{{Lang|ru|Череповец}}||[[Vologda Oblast]]||۳۱۲٬۳۱۰
|-
|۶۰||'''[[ولادی‌قفقاز]]'''||{{Lang|ru|Владикавказ}}||[[Republic of North Ossetia–Alania]]||۳۱۱٬۶۹۳
|-
|۶۱||'''[[مورمانسک]]'''||{{Lang|ru|Мурманск}}||[[مورمانسک اوبلاستی]]||۳۰۷٬۲۵۷
|-
|۶۲||[[سورقوت]]||{{Lang|ru|Сургут}}||[[خانتی-مانسی]]||۳۰۶٬۶۷۵
|-
|۶۳||'''[[وولوقدا]]'''||{{Lang|ru|Вологда}}||Vologda Oblast||۳۰۱٬۷۵۵
|-
|۶۴||'''[[سارانسک]]'''||{{Lang|ru|Саранск}}||[[موردوویا]]||۲۹۷٬۴۱۵
|-
|۶۵||'''[[تامبوف]]'''||{{Lang|ru|Тамбов}}||[[تامبوف اوبلاستی]]||۲۸۰٬۱۶۱
|-
|۶۶||[[استرلیتاماک]]||{{Lang|ru|Стерлитамак}}||Republic of Bashkortostan||۲۷۳٬۴۸۶
|-
|۶۷||'''[[قروزنی]]'''||{{Lang|ru|Грозный}}||[[چئچئنيستان]]||۲۷۱٬۵۷۳
|-
|۶۸||'''[[یاکوتسک]]'''||{{Lang|ru|Якутск}}||[[یاکوتیا]]||۲۶۹٬۶۰۱
|-
|۶۹||'''[[کوستروما]]'''||{{Lang|ru|Кострома}}||[[کوستروما اوبلاستی]]||۲۶۸٬۷۴۲
|-
|۷۰||[[کامسامولسک بر آمور]]||{{Lang|ru|Комсомольск-на-Амуре}}||Khabarovsk Krai||۲۶۳٬۹۰۶
|-
|۷۱||'''[[پتروزاودسک]]'''||{{Lang|ru|Петрозаводск}}||[[کارلیا جومهوریتی]]||۲۶۱٬۹۸۷
|-
|۷۲||[[تاقانروق]]||{{Lang|ru|Таганрог}}||Rostov Oblast||۲۵۷٬۶۸۱
|-
|۷۳||[[نیژنوارتوفسک]]||{{Lang|ru|Нижневартовск}}||Khanty-Mansi Autonomous Okrug||۲۵۱٬۶۹۴
|-
|۷۴||'''[[یوشکار اولا]]'''||{{Lang|ru|Йошкар-Ола}}||[[ماری ال]]||۲۴۸٬۷۸۲
|-
|۷۵||[[براتسک]]||{{Lang|ru|Братск}}||Irkutsk Oblast||۲۴۶٬۳۱۹
|-
|۷۶||[[نووراسییسک]]||{{Lang|ru|Новороссийск}}||Krasnodar Krai||۲۴۱٬۹۵۲
|-
|۷۷||[[دزرژاینسک]]||{{Lang|ru|Дзержинск}}||Nizhny Novgorod Oblast||۲۴۰٬۷۴۲
|-
|۷۸||'''[[نعلچیک]]'''||{{Lang|ru|Нальчик}}||[[کاباردینو-بالکاریا]]||۲۴۰٬۲۰۳
|-
|۷۹||[[شاختی]]||{{Lang|ru|Шахты}}||Rostov Oblast||۲۳۹٬۹۸۷
|-
|۸۰||[[اورسک]]||{{Lang|ru|Орск}}||Orenburg Oblast||۲۳۹٬۸۰۰
|-
|۸۱||'''[[سیکتیوکار]]'''||{{Lang|ru|Сыктывкар}}||[[کومی جمهوریتی]]||۲۳۵٬۰۰۶
|-
|۸۲||[[نیژنکامسک]]||{{Lang|ru|Нижнекамск}}||Republic of Tatarstan||۲۳۴٬۰۴۴
|-
|۸۳||[[آنقارسک]]||{{Lang|ru|Ангарск}}||Irkutsk Oblast||۲۳۳٬۵۶۷
|-
|۸۴||[[استاری اوسکول]]||{{Lang|ru|Старый Оскол}}||Belgorod Oblast||۲۲۱٬۰۸۵
|-
|۸۵||'''[[ولیکی نووقورود]]'''||{{Lang|ru|Великий Новгород}}||[[نووقورود اوبلاستی]]||۲۱۸٬۷۱۷
|-
|۸۶||[[بالاشیخا]]||{{Lang|ru|Балашиха}}||[[مسکو اوبلاستی]]||۲۱۵٬۴۹۴
|-
|۸۷||'''[[بلاقووشچنسک]]'''||{{Lang|ru|Благовещенск}}||[[آمور اوبلاستی]]||۲۱۴٬۳۹۰
|-
|۸۸||[[پروکوپیفسک]]||{{Lang|ru|Прокопьевск}}||Kemerovo Oblast||۲۱۰٬۱۳۰
|-
|۸۹||[[بییسک]]||{{Lang|ru|Бийск}}||Altai Krai||۲۱۰٬۱۱۵
|-
|۹۰||[[خیمکی]]||{{Lang|ru|Химки}}||Moscow Oblast||۲۰۷٬۴۲۵
|-
|۹۱||'''[[پسکوف]]'''||{{Lang|ru|Псков}}||[[پسکوف اوبلاستی]]||۲۰۳٬۲۷۹
|-
|۹۲||[[فریدریش انقلس]]||{{Lang|ru|Энгельс}}||Saratov Oblast||۲۰۲٬۴۱۹
|-
|۹۳||[[ریبینسک]]||{{Lang|ru|Рыбинск}}||Yaroslavl Oblast||۲۰۰٬۷۷۱
|-
|۹۴||[[بالاکوفو]]||{{Lang|ru|Балаково}}||Saratov Oblast||۱۹۹٬۶۹۰
|-
|۹۵||[[سورودوینسک]]||{{Lang|ru|Северодвинск}}||Arkhangelsk Oblast||۱۹۲٬۳۵۳
|-
|۹۶||[[آرماویر (ارمنستان)]]||{{Lang|ru|Армавир}}||Krasnodar Krai||۱۸۸٬۸۳۲
|-
|۹۷||[[پودولسک]]||{{Lang|ru|Подольск}}||Moscow Oblast||۱۸۷٬۹۶۱
|-
|۹۸||[[کورولیوو]]||{{Lang|ru|Королёв}}||Moscow Oblast||۱۸۳٬۴۰۲
|-
|۹۹||'''[[یوژنو-ساخالینسک]]'''||{{Lang|ru|Южно-Сахалинск}}||[[ساخالین اوبلاستی]]||۱۸۱٬۷۲۸
|-
|۱۰۰||'''[[پتروپاولوفسک-کامچاتسکیی]]'''||{{Lang|ru|Петропавловск-Камчатский}}||[[کامچاتکا دیاری]]||۱۷۹٬۷۸۰
|-
|۱۰۱||[[سیزران]]||{{Lang|ru|Сызрань}}||Samara Oblast||۱۷۸٬۷۵۰
|-
|۱۰۲||[[نوریلسک]]||{{Lang|ru|Норильск}}||Krasnoyarsk Krai||۱۷۵٬۳۶۵
|-
|۱۰۳||[[زلاتوست]]||{{Lang|ru|Златоуст}}||Chelyabinsk Oblast||۱۷۴٬۹۶۲
|-
|۱۰۴||[[کامنسک-اورالسکیی]]||{{Lang|ru|Каменск-Уральский}}||Sverdlovsk Oblast||۱۷۴٬۶۸۹
|-
|۱۰۵||[[میتیشچی]]||{{Lang|ru|Мытищи}}||Moscow Oblast||۱۷۳٬۱۶۰
|-
|۱۰۶||[[لیوبرتسی]]||{{Lang|ru|Люберцы}}||Moscow Oblast||۱۷۲٬۵۲۵
|-
|۱۰۷||[[ولقودونسک]]||{{Lang|ru|Волгодонск}}||Rostov Oblast||۱۷۰٬۸۴۱
|-
|۱۰۸||[[نووچرکاسک]]||{{Lang|ru|Новочеркасск}}||Rostov Oblast||۱۶۸٬۷۴۶
|-
|۱۰۹||'''[[آباکان]]'''||{{Lang|ru|Абакан}}||[[خاکاسیا]]||۱۶۵٬۲۱۴
|-
|۱۱۰||[[ناخودکا]]||{{Lang|ru|Находка}}||Primorsky Krai||۱۵۹٬۷۱۹
|-
|۱۱۱||[[اوسورییسک]]||{{Lang|ru|Уссурийск}}||Primorsky Krai||۱۵۸٬۰۰۴
|-
|۱۱۲||[[برزنیکی]]||{{Lang|ru|Березники}}||Perm Krai||۱۵۶٬۴۶۶
|-
|۱۱۳||[[سالاوات]]||{{Lang|ru|Салават}}||Republic of Bashkortostan||۱۵۶٬۰۹۵
|-
|۱۱۴||[[الکتروستال]]||{{Lang|ru|Электросталь}}||Moscow Oblast||۱۵۵٬۱۹۶
|-
|۱۱۵||[[میاس]]||{{Lang|ru|Миасс}}||Chelyabinsk Oblast||۱۵۱٬۷۵۱
|-
|۱۱۶||[[روبتسوفسک]]||{{Lang|ru|Рубцовск}}||Altai Krai||۱۴۷٬۰۰۲
|-
|۱۱۷||[[آلماتیفسک]]||{{Lang|ru|Альметьевск}}||Republic of Tatarstan||۱۴۶٬۳۹۳
|-
|۱۱۸||[[کووروف]]||{{Lang|ru|Ковров}}||Vladimir Oblast||۱۴۵٬۲۱۴
|-
|۱۱۹||[[کولومنا]]||{{Lang|ru|Коломна}}||Moscow Oblast||۱۴۴٬۵۸۹
|-
|۱۲۰||'''[[مایکوپ]]'''||{{Lang|ru|Майкоп}}||[[آدیغیه]]||۱۴۴٬۲۴۹
|-
|۱۲۱||[[پیتیقورسک]]||{{Lang|ru|Пятигорск}}||Stavropol Krai||۱۴۲٬۵۱۱
|-
|۱۲۲||[[اودینتسوفو]]||{{Lang|ru|Одинцово}}||Moscow Oblast||۱۳۸٬۹۳۰
|-
|۱۲۳||[[کوپیسک]]||{{Lang|ru|Копейск}}||Chelyabinsk Oblast||۱۳۷٬۶۰۱
|-
|۱۲۴||[[نوووموسکووسک]]||{{Lang|ru|Новомосковск}}||Tula Oblast||۱۳۱٬۳۸۶
|-
|۱۲۵||[[ژالزنودوروژنی]]||{{Lang|ru|Железнодорожный}}||Moscow Oblast||۱۳۱٬۲۵۷
|-
|۱۲۶||[[خاسافیورت]]||{{Lang|ru|Хасавюрт}}||Republic of Dagestan||۱۳۱٬۱۸۷
|-
|۱۲۷||'''[[چرکسک]]'''||{{Lang|ru|Черкесск}}||[[قاراچای-چرکز]]||۱۲۹٬۰۶۹
|-
|۱۲۸||[[کیسلوفودسک]]||{{Lang|ru|Кисловодск}}||Stavropol Krai||۱۲۸٬۵۵۳
|-
|۱۲۹||[[سرپوخوف]]||{{Lang|ru|Серпухов}}||Moscow Oblast||۱۲۷٬۰۴۱
|-
|۱۳۰||[[پروورالسک]]||{{Lang|ru|Первоуральск}}||Sverdlovsk Oblast||۱۲۴٬۵۲۸
|-
|۱۳۱||[[نووچبوکسارسک]]||{{Lang|ru|Новочебоксарск}}||Chuvash Republic||۱۲۴٬۰۹۷
|-
|۱۳۲||[[نفتیوقانسک]]||{{Lang|ru|Нефтеюганск}}||Khanty-Mansi Autonomous Okrug||۱۲۲٬۸۵۵
|-
|۱۳۳||[[دیمیترووقراد]]||{{Lang|ru|Димитровград}}||Ulyanovsk Oblast||۱۲۲٬۵۸۰
|-
|۱۳۴||[[نفتکامسک]]||{{Lang|ru|Нефтекамск}}||Republic of Bashkortostan||۱۲۱٬۷۳۳
|-
|۱۳۵||[[اورخوفو-زویفو]]||{{Lang|ru|Орехово-Зуево}}||Moscow Oblast||۱۲۰٬۶۷۰
|-
|۱۳۶||[[کامیشین]]||{{Lang|ru|Камышин}}||Volgograd Oblast||۱۱۹٬۵۶۵
|-
|۱۳۷||[[دربند (روسیه)]]||{{Lang|ru|Дербент}}||Republic of Dagestan||۱۱۹٬۲۰۰
|-
|۱۳۸||[[نوینومیسک]]||{{Lang|ru|Невинномысск}}||Stavropol Krai||۱۱۸٬۳۶۰
|-
|۱۳۹||[[کراسنوقورسک]]||{{Lang|ru|Красногорск}}||Moscow Oblast||۱۱۶٬۸۹۶
|-
|۱۴۰||[[موروم]]||{{Lang|ru|Муром}}||Vladimir Oblast||۱۱۶٬۰۷۵
|-
|۱۴۱||[[باتایسک]]||{{Lang|ru|Батайск}}||Rostov Oblast||۱۱۱٬۸۴۳
|-
|۱۴۲||[[سرقییف پوساد]]||{{Lang|ru|Сергиев Посад}}||Moscow Oblast||۱۱۱٬۱۷۹
|-
|۱۴۳||[[نوووشاختینسک]]||{{Lang|ru|Новошахтинск}}||Rostov Oblast||۱۱۱٬۰۷۵
|-
|۱۴۴||[[نویابرسک]]||{{Lang|ru|Ноябрьск}}||[[یامالو-ننتس]]||۱۱۰٬۶۲۰
|-
|۱۴۵||[[شچیولکوفو]]||{{Lang|ru|Щёлково}}||Moscow Oblast||۱۱۰٬۴۱۱
|-
|۱۴۶||'''[[کیزیل]]'''||{{Lang|ru|Кызыл}}||[[تووا]]||۱۰۹٬۹۱۸
|-
|۱۴۷||[[اوکتیابرسکی]]||{{Lang|ru|Октябрьский}}||Republic of Bashkortostan||۱۰۹٬۴۷۴
|-
|۱۴۸||[[آچینسک]]||{{Lang|ru|Ачинск}}||Krasnoyarsk Krai||۱۰۹٬۱۵۵
|-
|۱۴۹||[[سورسک]]||{{Lang|ru|Северск}}||Tomsk Oblast||۱۰۸٬۵۹۰
|-
|۱۵۰||[[نووکویبیشفسک]]||{{Lang|ru|Новокуйбышевск}}||Samara Oblast||۱۰۸٬۴۳۸
|-
|۱۵۱||[[یلتس]]||{{Lang|ru|Елец}}||Lipetsk Oblast||۱۰۸٬۴۰۴
|-
|۱۵۲||[[آرزاماس]]||{{Lang|ru|Арзамас}}||Nizhny Novgorod Oblast||۱۰۶٬۳۶۲
|-
|۱۵۳||[[اوبنینسک]]||{{Lang|ru|Обнинск}}||Kaluga Oblast||۱۰۴٬۷۳۹
|-
|۱۵۴||[[ژاوکووسکی]]||{{Lang|ru|Жуковский}}||Moscow Oblast||۱۰۴٬۷۳۶
|-
|۱۵۵||[[نووی اورنقوی]]||{{Lang|ru|Новый Уренгой}}||Yamalo-Nenets Autonomous Okrug||۱۰۴٬۱۰۷
|-
|۱۵۶||'''[[الیستا]]'''||{{Lang|ru|Элиста}}||[[قالموقستان]]||۱۰۳٬۷۴۹
|-
|۱۵۷||[[پوشکینو]]||{{Lang|ru|Пушкино}}||Moscow Oblast||۱۰۲٬۸۷۴
|-
|۱۵۸||[[آرتیوم]]||{{Lang|ru|Артём}}||Primorsky Krai||۱۰۲٬۶۰۳
|-
|۱۵۹||[[مژدورچانسک]]||{{Lang|ru|Междуреченск}}||Kemerovo Oblast||۱۰۱٬۶۷۸
|-
|۱۶۰||[[لنینسک-کوزنتسکی]]||{{Lang|ru|Ленинск-Кузнецкий}}||Kemerovo Oblast||۱۰۱٬۶۶۶
|-
|۱۶۱||[[ساراپول]]||{{Lang|ru|Сарапул}}||Udmurt Republic||۱۰۱٬۳۸۱
|-
|۱۶۲||[[یسنتوکی]]||{{Lang|ru|Ессентуки}}||Stavropol Krai||۱۰۰٬۹۹۶
|-
|۱۶۳||[[کاسپییسک]]||{{Lang|ru|Каспийск}}||Republic of Dagestan||۱۰۰٬۱۲۹
|-
|۱۶۴||[[نوقینسک]]||{{Lang|ru|Ногинск}}||Moscow Oblast||۱۰۰٬۰۷۲
|-
|۱۶۵||[[توبولسک]]||{{Lang|ru|Тобольск}}||Tyumen Oblast||۹۹٬۶۹۴
|-
|۱۶۶||[[اوختا]]||{{Lang|ru|Ухта}}||Komi Republic||۹۹٬۵۹۱
|-
|۱۶۷||[[سروو]]||{{Lang|ru|Серов}}||Sverdlovsk Oblast||۹۹٬۳۷۳
|-
|۱۶۸||[[وتکینسک]]||{{Lang|ru|Воткинск}}||Udmurt Republic||۹۹٬۰۲۲
|-
|۱۶۹||[[ولیکیه لوکی]]||{{Lang|ru|Великие Луки}}||Pskov Oblast||۹۸٬۷۷۸
|-
|۱۷۰||[[میچورینسک]]||{{Lang|ru|Мичуринск}}||Tambov Oblast||۹۸٬۷۵۸
|-
|۱۷۱||[[کیسلفسک]]||{{Lang|ru|Киселёвск}}||Kemerovo Oblast||۹۸٬۳۶۵
|-
|۱۷۲||[[نوووترویسک]]||{{Lang|ru|Новотроицк}}||Orenburg Oblast||۹۸٬۱۷۳
|-
|۱۷۳||[[زلنودولسک]]||{{Lang|ru|Зеленодольск}}||Republic of Tatarstan||۹۷٬۶۷۴
|-
|۱۷۴||[[سولیکامسک]]||{{Lang|ru|Соликамск}}||Perm Krai||۹۷٬۳۸۴
|-
|۱۷۵||[[بردسک]]||{{Lang|ru|Бердск}}||Novosibirsk Oblast||۹۷٬۲۹۶
|-
|۱۷۶||[[رامنسکوی]]||{{Lang|ru|Раменское}}||Moscow Oblast||۹۶٬۳۱۷
|-
|۱۷۷||[[دوموددووو]]||{{Lang|ru|Домодедово}}||Moscow Oblast||۹۶٬۱۴۵
|-
|۱۷۸||'''[[ماقادان]]'''||{{Lang|ru|Магадан}}||[[ماقادان اوبلاستی]]||۹۵٬۹۸۲
|-
|۱۷۹||[[قلازوف]]||{{Lang|ru|Глазов}}||Udmurt Republic||۹۵٬۸۵۴
|-
|۱۸۰||[[کامنسک-شاختینسکیی]]||{{Lang|ru|Каменск-Шахтинский}}||Rostov Oblast||۹۵٬۲۹۶
|-
|181||[[Zheleznogorsk, Kursk Oblast|Zheleznogorsk]]||{{Lang|ru|Железногорск}}||Kursk Oblast||۹۵٬۰۴۹
|-
|۱۸۲||[[کانسک]]||{{Lang|ru|Канск}}||Krasnoyarsk Krai||۹۴٬۲۲۶
|-
|۱۸۳||[[نازران]]||{{Lang|ru|Назрань}}||[[اینقوشتیا]]||۹۳٬۳۳۵
|-
|۱۸۴||[[قاتچینا]]||{{Lang|ru|Гатчина}}||[[لنینقراد اوبلاستی]]||۹۲٬۹۳۷
|-
|۱۸۵||[[ساروف]]||{{Lang|ru|Саров}}||Nizhny Novgorod Oblast||۹۲٬۰۴۷
|-
|۱۸۶||[[ووسکرسنسک]]||{{Lang|ru|Воскресенск}}||Moscow Oblast||۹۱٬۴۶۴
|-
|۱۸۷||[[دولقورودنی]]||{{Lang|ru|Долгопрудный}}||Moscow Oblast||۹۰٬۹۵۶
|-
|۱۸۸||[[بوقولما]]||{{Lang|ru|Бугульма}}||Republic of Tatarstan||۸۹٬۲۰۴
|-
|۱۸۹||[[کوزنتسک]]||{{Lang|ru|Кузнецк}}||Penza Oblast||۸۸٬۸۳۹
|-
|۱۹۰||[[قوبکین]]||{{Lang|ru|Губкин}}||Belgorod Oblast||۸۸٬۵۶۰
|-
|۱۹۱||[[کینشما]]||{{Lang|ru|Кинешма}}||Ivanovo Oblast||۸۸٬۱۶۴
|-
|۱۹۲||[[ییسم]]||{{Lang|ru|Ейск}}||Krasnodar Krai||۸۷٬۷۶۹
|-
|۱۹۳||[[رئوتوف]]||{{Lang|ru|Реутов}}||Moscow Oblast||۸۷٬۳۱۴
|-
|۱۹۴||[[اوست-ایلیمسک]]||{{Lang|ru|Усть-Илимск}}||Irkutsk Oblast||۸۶٬۶۱۰
|-
|۱۹۵||[[نووورالسک]]||{{Lang|ru|Новоуральск}}||Sverdlovsk Oblast||۸۵٬۵۲۲
|-
|۱۹۶||[[ژالزنوقورسک]]||{{Lang|ru|Железногорск}}||Krasnoyarsk Krai||۸۴٬۷۹۵
|-
|۱۹۷||[[اوسولیه-سیبیرسکویه]]||{{Lang|ru|Усолье-Сибирское}}||Irkutsk Oblast||۸۳٬۳۲۷
|-
|۱۹۸||[[آزوف]]||{{Lang|ru|Азов}}||Rostov Oblast||۸۲٬۹۳۷
|-
|۱۹۹||[[بوزولوک]]||{{Lang|ru|Бузулук}}||Orenburg Oblast||۸۲٬۹۰۴
|-
|۲۰۰||[[چآیکووسکی]]||{{Lang|ru|Чайковский}}||Perm Krai||۸۲٬۸۹۵
|-
|۲۰۱||[[بالاشاوو]]||{{Lang|ru|Балашов}}||Saratov Oblast||۸۲٬۲۲۷
|-
|202||[[Ozyorsk, Chelyabinsk Oblast|Ozyorsk]]||{{Lang|ru|Озёрск}}||Chelyabinsk Oblast||۸۲٬۱۶۴
|-
|۲۰۳||[[یورقا]]||{{Lang|ru|Юрга}}||Kemerovo Oblast||۸۱٬۵۳۳
|-
|۲۰۴||[[کیروفو-چپتسک]]||{{Lang|ru|Кирово-Чепецк}}||Kirov Oblast||۸۰٬۹۲۱
|-
|۲۰۵||[[پتر کروپوتکین]]||{{Lang|ru|Кропоткин}}||Krasnodar Krai||۸۰٬۷۶۵
|-
|206||[[Klin, Klinsky District, Moscow Oblast|Klin]]||{{Lang|ru|Клин}}||Moscow Oblast||۸۰٬۵۸۵
|-
|۲۰۷||'''[[خانتی-مانسییسک]]'''||{{Lang|ru|Ханты-Мансийск}}||Khanty-Mansi Autonomous Okrug||۸۰٬۱۵۱
|-
|۲۰۸||[[ویبورق]]||{{Lang|ru|Выборг}}||Leningrad Oblast||۷۹٬۹۶۲
|-
|209||[[Troitsk, Chelyabinsk Oblast|Troitsk]]||{{Lang|ru|Троицк}}||Chelyabinsk Oblast||۷۸٬۳۷۲
|-
|210||[[Bor, Nizhny Novgorod Oblast|Bor]]||{{Lang|ru|Бор}}||Nizhny Novgorod Oblast||۷۸٬۰۵۸
|-
|۲۱۱||[[شادرنیسک]]||{{Lang|ru|Шадринск}}||Kurgan Oblast||۷۷٬۷۵۶
|-
|۲۱۲||[[بلووو]]||{{Lang|ru|Белово}}||Kemerovo Oblast||۷۶٬۷۶۴
|-
|۲۱۳||[[مینرالنیه وودی]]||{{Lang|ru|Минеральные Воды}}||Stavropol Krai||۷۶٬۷۲۸
|-
|۲۱۴||[[آنژرو-سودژنسک]]||{{Lang|ru|Анжеро-Судженск}}||Kemerovo Oblast||۷۶٬۶۴۶
|-
|۲۱۵||'''[[بیروبیجان]]'''||{{Lang|ru|Биробиджан}}||[[یهودی اوبلاستی]]||۷۵٬۴۱۳
|-
|۲۱۶||[[لوبنیا]]||{{Lang|ru|Лобня}}||Moscow Oblast||۷۴٬۲۵۲
|-
|۲۱۷||[[چاپایفسک]]||{{Lang|ru|Чапаевск}}||Samara Oblast||۷۲٬۶۹۲
|-
|۲۱۸||[[قئورقیئفسک]]||{{Lang|ru|Георгиевск}}||Stavropol Krai||۷۲٬۱۵۳
|-
|۲۱۹||[[چرنوقورسک]]||{{Lang|ru|Черногорск}}||Republic of Khakassia||۷۲٬۱۴۷
|-
|۲۲۰||[[مینوسینسک]]||{{Lang|ru|Минусинск}}||Krasnoyarsk Krai||۷۱٬۱۷۰
|-
|221||[[Mikhaylovsk, Stavropol Krai|Mikhaylovsk]]||{{Lang|ru|Михайловск}}||Stavropol Krai||۷۰٬۹۸۱
|-
|۲۲۲||[[یلابوقا]]||{{Lang|ru|Елабуга}}||Republic of Tatarstan||۷۰٬۷۲۸
|-
|۲۲۳||[[دوبنا]]||{{Lang|ru|Дубна}}||Moscow Oblast||۷۰٬۶۶۳
|-
|۲۲۴||[[وورکوتا]]||{{Lang|ru|Воркута}}||Komi Republic||۷۰٬۵۴۸
|-
|۲۲۵||[[نووالتایسک]]||{{Lang|ru|Новоалтайск}}||Altai Krai||۷۰٬۴۳۷
|-
|۲۲۶||[[یقوریفسک]]||{{Lang|ru|Егорьевск}}||Moscow Oblast||۷۰٬۰۸۱
|-
|۲۲۷||[[آسبست]]||{{Lang|ru|Асбест}}||Sverdlovsk Oblast||۶۸٬۸۹۳
|-
|۲۲۸||[[بلورتسک]]||{{Lang|ru|Белорецк}}||Republic of Bashkortostan||۶۸٬۸۰۶
|-
|۲۲۹||[[بلوقورسک]]||{{Lang|ru|Белогорск}}||Amur Oblast||۶۸٬۲۴۹
|-
|۲۳۰||[[قوکوفو]]||{{Lang|ru|Гуково}}||Rostov Oblast||۶۷٬۲۷۸
|-
|۲۳۱||[[تویمازی]]||{{Lang|ru|Туймазы}}||Republic of Bashkortostan||۶۶٬۸۳۶
|-
|۲۳۲||[[ایستوپینو]]||{{Lang|ru|Ступино}}||Moscow Oblast||۶۶٬۸۱۶
|-
|۲۳۳||[[کستوفو]]||{{Lang|ru|Кстово}}||Nizhny Novgorod Oblast||۶۶٬۶۵۷
|-
|۲۳۴||[[وولسک]]||{{Lang|ru|Вольск}}||Saratov Oblast||۶۶٬۵۰۸
|-
|۲۳۵||[[ایشیمبای]]||{{Lang|ru|Ишимбай}}||Republic of Bashkortostan||۶۶٬۲۵۹
|-
|۲۳۶||[[کونقور]]||{{Lang|ru|Кунгур}}||Perm Krai||۶۶٬۰۷۴
|-
|۲۳۷||[[زلنوقورسک]]||{{Lang|ru|Зеленогорск}}||Krasnoyarsk Krai||۶۶٬۰۵۶
|-
|238||[[Lysva]]||{{Lang|ru|Лысьва}}||Perm Krai||۶۵٬۹۱۸
|-
|۲۳۹||[[سوسنووی بور]]||{{Lang|ru|Сосновый Бор}}||Leningrad Oblast||۶۵٬۷۸۸
|-
|۲۴۰||[[بوریسوقلبسک]]||{{Lang|ru|Борисоглебск}}||Voronezh Oblast||۶۵٬۵۸۵
|-
|241||[[Iشایم]]||{{Lang|ru|Ишим}}||Tyumen Oblast||۶۵٬۲۴۳
|-
|۲۴۲||[[نارو-فومینسک]]||{{Lang|ru|Наро-Фоминск}}||Moscow Oblast||۶۴٬۶۶۵
|-
|۲۴۳||[[بودیونوفسک]]||{{Lang|ru|Будённовск}}||Stavropol Krai||۶۴٬۶۲۴
|-
|۲۴۴||[[دونسکوی]]||{{Lang|ru|Донской}}||Tula Oblast||۶۴٬۵۵۲
|-
|۲۴۵||[[پولفسکوی]]||{{Lang|ru|Полевской}}||Sverdlovsk Oblast||۶۴٬۲۲۰
|-
|246||[[Leninogorsk, Russia|Leninogorsk]]||{{Lang|ru|Лениногорск}}||Republic of Tatarstan||۶۴٬۱۲۷
|-
|۲۴۷||[[اسلاویانسک-نا-کوبانی]]||{{Lang|ru|Славянск-на-Кубани}}||Krasnodar Krai||۶۳٬۸۴۲
|-
|۲۴۸||[[پاولوفسکیی پوساد]]||{{Lang|ru|Павловский Посад}}||Moscow Oblast||۶۳٬۷۱۱
|-
|۲۴۹||[[زارچنی]]||{{Lang|ru|Заречный}}||Penza Oblast||۶۳٬۶۰۱
|-
|۲۵۰||[[تواپسه]]||{{Lang|ru|Туапсе}}||Krasnodar Krai||۶۳٬۲۹۲
|-
|۲۵۱||[[روساوش]]||{{Lang|ru|Россошь}}||Voronezh Oblast||۶۲٬۸۶۵
|-
|۲۵۲||[[لابینسک]]||{{Lang|ru|Лабинск}}||Krasnodar Krai||۶۲٬۸۶۴
|-
|۲۵۳||[[کومرتاو]]||{{Lang|ru|Кумертау}}||Republic of Bashkortostan||۶۲٬۸۵۱
|-
|۲۵۴||[[سیبای]]||{{Lang|ru|Сибай}}||Republic of Bashkortostan||۶۲٬۷۶۳
|-
|۲۵۵||[[بویناکسک]]||{{Lang|ru|Буйнакск}}||Republic of Dagestan||۶۲٬۶۲۳
|-
|۲۵۶||[[کلینتسی]]||{{Lang|ru|Клинцы}}||Bryansk Oblast||۶۲٬۵۱۰
|-
|۲۵۷||[[رژف]]||{{Lang|ru|Ржев}}||Tver Oblast||۶۱٬۹۸۲
|-
|۲۵۸||[[رودا]]||{{Lang|ru|Ревда}}||Sverdlovsk Oblast||۶۱٬۸۷۵
|-
|۲۵۹||[[تیخورتسک]]||{{Lang|ru|Тихорецк}}||Krasnodar Krai||۶۱٬۸۲۳
|-
|۲۶۰||[[نریونقری]]||{{Lang|ru|Нерюнгри}}||Sakha Republic||۶۱٬۷۴۷
|-
|۲۶۱||[[آلکسین]]||{{Lang|ru|Алексин}}||Tula Oblast||۶۱٬۷۳۲
|-
|۲۶۲||[[آلکسآندروو]]||{{Lang|ru|Александров}}||Vladimir Oblast||۶۱٬۵۵۱
|-
|۲۶۳||[[ملئوز]]||{{Lang|ru|Мелеуз}}||Republic of Bashkortostan||۶۱٬۳۹۰
|-
|۲۶۴||[[سالسک]]||{{Lang|ru|Сальск}}||Rostov Oblast||۶۱٬۳۱۶
|-
|۲۶۵||[[دیمیتروف]]||{{Lang|ru|Дмитров}}||Moscow Oblast||۶۱٬۳۰۵
|-
|۲۶۶||[[لسوسیبیرسک]]||{{Lang|ru|Лесосибирск}}||Krasnoyarsk Krai||۶۱٬۱۳۹
|-
|۲۶۷||[[قوس-کهروستالنی]]||{{Lang|ru|Гусь-Хрустальный}}||Vladimir Oblast||۶۰٬۷۸۴
|-
|۲۶۸||[[چیستوپول]]||{{Lang|ru|Чистополь}}||Republic of Tatarstan||۶۰٬۷۵۵
|-
|۲۶۹||[[آنتون چخوف]]||{{Lang|ru|Чехов}}||Moscow Oblast||۶۰٬۷۲۰
|-
|۲۷۰||[[پاولووو]]||{{Lang|ru|Павлово}}||Nizhny Novgorod Oblast||۶۰٬۶۹۸
|-
|۲۷۱||[[کوتلاس (شهر)]]||{{Lang|ru|Котлас}}||Arkhangelsk Oblast||۶۰٬۵۶۲
|-
|۲۷۲||[[بلبی]]||{{Lang|ru|Белебей}}||Republic of Bashkortostan||۶۰٬۱۸۸
|-
|۲۷۳||[[ایسکیتیم]]||{{Lang|ru|Искитим}}||Novosibirsk Oblast||۶۰٬۰۷۸
|-
|۲۷۴||[[ورخنیایا پیشما]]||{{Lang|ru|Верхняя Пышма}}||Sverdlovsk Oblast||۵۹٬۷۴۹
|-
|۲۷۵||[[وسوولوژسک]]||{{Lang|ru|Всеволожск}}||Leningrad Oblast||۵۹٬۷۰۴
|-
|۲۷۶||[[آپاتیتی]]||{{Lang|ru|Апатиты}}||Murmansk Oblast||۵۹٬۶۷۲
|-
|۲۷۷||[[کراسنوتورینسک]]||{{Lang|ru|Краснотурьинск}}||Sverdlovsk Oblast||۵۹٬۶۳۳
|-
|۲۷۸||[[پروکهلادنی]]||{{Lang|ru|Прохладный}}||Kabardino-Balkar Republic||۵۹٬۶۰۱
|-
|۲۷۹||[[میکهایلووکا]]||{{Lang|ru|Михайловка}}||Volgograd Oblast||۵۹٬۱۳۲
|-
|۲۸۰||[[آناپا]]||{{Lang|ru|Анапа}}||Krasnodar Krai||۵۸٬۹۹۰
|-
|۲۸۱||[[سووبودنی]]||{{Lang|ru|Свободный}}||Amur Oblast||۵۸٬۷۷۸
|-
|۲۸۲||[[ایوانتیوکا]]||{{Lang|ru|Ивантеевка}}||Moscow Oblast||۵۸٬۶۲۶
|-
|۲۸۳||[[شاویا]]||{{Lang|ru|Шуя}}||Ivanovo Oblast||۵۸٬۴۸۶
|-
|۲۸۴||[[تیخوین]]||{{Lang|ru|Тихвин}}||Leningrad Oblast||۵۸٬۴۵۹
|-
|۲۸۵||[[کوقالیم]]||{{Lang|ru|Когалым}}||Khanty-Mansi Autonomous Okrug||۵۸٬۱۸۱
|-
|286||[[Shchyokino (town), Tula Oblast|Shchyokino]]||{{Lang|ru|Щёкино}}||Tula Oblast||۵۸٬۱۳۹
|-
|۲۸۷||[[کریمسک]]||{{Lang|ru|Крымск}}||Krasnodar Krai||۵۷٬۳۸۲
|-
|۲۸۸||[[ویازما]]||{{Lang|ru|Вязьма}}||Smolensk Oblast||۵۷٬۱۰۱
|-
|۲۸۹||'''[[قورنو-آلتایسک]]'''||{{Lang|ru|Горно-Алтайск}}||[[آلتای جومهوریتی]]||۵۶٬۹۳۳
|-
|۲۹۰||[[ویدنوی]]||{{Lang|ru|Видное}}||Moscow Oblast||۵۶٬۷۵۲
|-
|۲۹۱||[[آرسنیف]]||{{Lang|ru|Арсеньев}}||Primorsky Krai||۵۶٬۷۵۰
|-
|۲۹۲||[[ویکسا]]||{{Lang|ru|Выкса}}||Nizhny Novgorod Oblast||۵۶٬۲۰۱
|-
|۲۹۳||[[کلیموفسک]]||{{Lang|ru|Климовск}}||Moscow Oblast||۵۶٬۱۸۶
|-
|۲۹۴||[[لیسکی]]||{{Lang|ru|Лиски}}||Voronezh Oblast||۵۵٬۸۶۴
|-
|۲۹۵||[[کراسنوکامنسک]]||{{Lang|ru|Краснокаменск}}||Zabaykalsky Krai||۵۵٬۶۶۶
|-
|۲۹۶||[[وولژسک]]||{{Lang|ru|Волжск}}||Mari El Republic||۵۵٬۶۵۹
|-
|۲۹۷||[[ایزبرباش]]||{{Lang|ru|Избербаш}}||Republic of Dagestan||۵۵٬۶۴۶
|-
|۲۹۸||[[ژیقولیوفسک]]||{{Lang|ru|Жигулёвск}}||Samara Oblast||۵۵٬۵۶۵
|-
|۲۹۹||[[فریازینو]]||{{Lang|ru|Фрязино}}||Moscow Oblast||۵۵٬۳۶۹
|-
|۳۰۰||[[اوزلووایا]]||{{Lang|ru|Узловая}}||Tula Oblast||۵۵٬۲۸۲
|-
|۳۰۱||[[لیتکارینو]]||{{Lang|ru|Лыткарино}}||Moscow Oblast||۵۵٬۲۳۷
|-
|۳۰۲||[[قلن دژیک]]||{{Lang|ru|Геленджик}}||Krasnodar Krai||۵۴٬۹۸۰
|-
|۳۰۳||[[روسلافل]]||{{Lang|ru|Рославль}}||Smolensk Oblast||۵۴٬۹۰۰
|-
|۳۰۴||[[نیاقان]]||{{Lang|ru|Нягань}}||Khanty-Mansi Autonomous Okrug||۵۴٬۸۹۰
|-
|۳۰۵||[[تیماشیوفسک]]||{{Lang|ru|Тимашёвск}}||Krasnodar Krai||۵۳٬۹۲۴
|-
|۳۰۶||[[بلورچانسک]]||{{Lang|ru|Белореченск}}||Krasnodar Krai||۵۳٬۸۹۲
|-
|۳۰۷||[[بوروویچی]]||{{Lang|ru|Боровичи}}||Novgorod Oblast||۵۳٬۶۹۰
|-
|۳۰۸||[[سولنچنوقورسک]]||{{Lang|ru|Солнечногорск}}||Moscow Oblast||۵۲٬۹۴۴
|-
|۳۰۹||[[نازارووو]]||{{Lang|ru|Назарово}}||Krasnoyarsk Krai||۵۲٬۸۱۷
|-
|۳۱۰||[[چارمکهووو]]||{{Lang|ru|Черемхово}}||Irkutsk Oblast||۵۲٬۶۴۷
|-
|۳۱۱||[[ویشنی وولوچیوک]]||{{Lang|ru|Вышний Волочёк}}||Tver Oblast||۵۲٬۳۷۰
|-
|۳۱۲||[[کیریشی]]||{{Lang|ru|Кириши}}||Leningrad Oblast||۵۲٬۳۰۹
|-
|۳۱۳||[[کراسنوکامسک]]||{{Lang|ru|Краснокамск}}||Perm Krai||۵۱٬۹۱۶
|-
|314||[[Beryozovsky, Sverdlovsk Oblast|Beryozovsky]]||{{Lang|ru|Берёзовский}}||Sverdlovsk Oblast||۵۱٬۶۵۱
|-
|۳۱۵||[[بالاخنا]]||{{Lang|ru|Балахна}}||Nizhny Novgorod Oblast||۵۱٬۵۱۹
|-
|۳۱۶||[[لسنوی]]||{{Lang|ru|Лесной}}||Sverdlovsk Oblast||۵۰٬۳۶۳
|-
|۳۱۷||[[لیفنی]]||{{Lang|ru|Ливны}}||Oryol Oblast||۵۰٬۳۴۳
|-
|۳۱۸||[[دونتسک، روسیه]]||{{Lang|ru|Донецк}}||Rostov Oblast||۵۰٬۰۹۸
|-
|۳۱۹||[[سورومورسک]]||{{Lang|ru|Североморск}}||Murmansk Oblast||۵۰٬۰۶۰
|}

== گؤرونتولر ==

&lt;gallery mode=packed heights=140 style=&quot;font-size:88%; line-height:130%&quot;&gt;
File:Moscow-city-MIBC.jpg|alt=Moscow|1.  [[موسکو]]
File:Spb Views from Isaac Cathedral May2012 09.jpg|alt=Saint Petersburg|2.  [[سنت پترزبورق]]
File:Novosibirsk view.jpg|alt=Novosibirsk|3.  [[نووسیبیرسک]]
File:Yekaterinburg skyline2.jpg|alt=Yekaterinburg|4.  [[یکاترینبورق]]
|alt=Nizhny Novgorod|5.  [[نیژنی نووقورود]]
File:Kazan skyline view.jpg|alt=Kazan|6.  [[قازان]]
File:Площадь.Революции.сверху.Челябинск1.jpg|alt=Chelyabinsk|7.  [[چلیابینسک]]
File:Omsk Pushkin Library.jpg|alt=Omsk|8.  [[امسک]]
File:Samara 8-01-2009.jpg|alt=Samara|9.  [[سامارا، روسیه]]
File:Набережная Ростова-на-Дону. Причал.jpg|alt=Rostov-on-Don|10.  [[روستوف-نا-دونو]]
File:BashkirWhiteHouse.jpg|alt=Ufa|11.  [[اوفا]]
File:Krs railstation.jpg|alt=Krasnoyarsk|12.  [[کراسنویارسک]]
File:Главное здание управления ЮВЖД.jpg|alt=Voronezh|14.  [[وورونژ]]
File:Mamaev kurgan (ОКН).JPG|alt=Volgograd|15.  [[ولقوقراد]]
File:Wypnk6mOFr0.jpg|alt=Krasnodar|17.  [[کراسنودار]]
File:AvtoVAZ-5393.JPG|alt=Tolyatti|18.  [[تولیاتی]]
File:Крестовоздвиженская церковь (Тюмень)-2.jpg|alt=Tyumen|19.  [[تیومن]]
File:Монумент Дружбы народов.jpg|alt=Izhevsk|20.  [[ایژوسک]]
|alt=Barnaul|21.  [[بارنائول]]
File:Church of the Epiphany (Irkutsk).jpg|alt=Irkutsk|22.  [[ایرکوتسک]]
File:The city of Ulyanovsk, Russia.jpg|alt=Ulyanovsk|23.  [[اولیانوفسک]]
File:Хабаровск, летом на набережной Амура.JPG|alt=Khabarovsk|24.  [[خاباروفسک]]
File:Center of Vladivostok and Zolotoy Rog.jpg|alt=Vladivostok|25.  [[ولادی‌وستوک]]
File:Yaroslavl-strelka.JPG|alt=Yaroslavl|26.  [[یاروسلاول]]
File:Makhachkala, Dagestan.png|alt=Makhachkala|27.  [[مخاچ‌قلعه]]
File:Подсолнухи Томск.jpg|alt=Tomsk|28.  [[تومسک]]
File:Orenburg State University.jpg|alt=Orenburg|29.  [[اورنبورق]]
File:Сити Молл.jpg|alt=Novokuznetsk|30.  [[نووکوزنتسک]]
File:Kemerovo1.jpg|alt=Kemerovo|31.  [[کمروف]]
File:Ryazan I station building.jpg|alt=Ryazan|32.  [[ریازان]]
File:Astrakhan music theatre.jpg|alt=Astrakhan|33.  [[آستراخان]]
File:Энтузиастлар бульвары.jpg|alt=Naberezhnye Chelny|34.  [[نابرژنیه چلنی]]
File:New Penza Drama Theatre.jpg|alt=Penza|35.  [[پنزا]]
File:Липецк - Областная администрация.JPG|alt=Lipetsk|36.  [[لیپتسک]]
File:Kirov Theater Square in the New Year.JPG|alt=Kirov|37.  [[کیروف (ابهام‌زدایی)]]
File:Плащадь Ленина в Туле 3.JPG|alt=Tula|38.  [[تولا]]
File:Спуск к заливу (Чебоксары).jpg|alt=Cheboksary|39.  [[چاباق‌سر]]
File:Old cathedral of Kaliningrad in Russia.jpg|alt=Kaliningrad|40.  [[کالینینقراد]]
File:ZnamSobor 001.jpg|alt=Kursk|41.  [[کورسک]]
File:Центр Улан-Удэ.JPG|alt=Ulan-Ude|42.  [[اولان‌اوده]]
File:Stavropol centre.JPG|alt=Stavropol|43.  [[استاوروپول]]
File:Magnitogorskiy Gos Tekh Universitet.JPG|alt=Magnitogorsk|44.  [[ماقنیتوقورسک]]
File:Проспект Ленина (Иваново).JPG|alt=Ivanovo|45.  [[ایوانوفو]]
File:Театральная площадь (Брянск).JPG|alt=Bryansk|46.  [[بریانسک]]
File:Sevastopol 04-14 img04 view from Suvorov Square.jpg|alt=Sevastopol|47.  [[Sevastopol]]
File:Салют на морском порту.jpg|alt=Sochi|48.  [[سوچی]]
File:Вид На Харьковскую Гору.jpg|alt=Belgorod|49.  [[بلقورود]]
File:Проспект Ленина (Нижний Тагил).jpg|alt=Nizhny Tagil|50.  [[نیژنی تاقیل]]
File:Успенский собор (Владимир).jpg|alt=Vladimir|51.  [[ولادیمیر]]
File:Wysotka.jpg|alt=Arkhangelsk|52.  [[آرخانقلسک]]
File:Калуга с высоты птичьего полета.JPG|alt=Kaluga|53.  [[Kaluga]]
File:Lenin st., Surgut, Russia 04.jpg|alt=Surgut|54.  [[سورقوت]]
File:Площадь Ленина (2).JPG|alt=Chita|55.  [[چیتا]]
File:Simferopol 04-14 img20 MGorky Crimean Theatre.jpg|alt=Simferopol|56.  [[سیمفروپول]]
File:Смоленск. Жилой дом..JPG|alt=Smolensk|57.  [[اسمولنسک]]
File:Volzhsky center pr Lenina.jpg|alt=Volzhsky|58.  [[وولژسکی]]
File:Drama theatre Kurgan.jpg|alt=Kurgan|59.  [[کورقان]]
File:Oryol-townhall.JPG|alt=Oryol|60.  [[اریول]]
File:ТРЦ &quot;ИЮНЬ&quot; город Череповец.jpg|alt=Cherepovets|61.  [[چرپووتس]]
File:Golden Anchor 2.jpg|alt=Vologda|62.  [[وولوقدا]]
File:Muxtarov mosque Vlz.jpg|alt=Vladikavkaz|63.  [[ولادی‌قفقاز]]
File:Арктика зимой.jpg|alt=Murmansk|64.  [[مورمانسک]]
File:Площадь тысячелетия.jpg|alt=Saransk|65.  [[سارانسک]]
File:КФЕН СВФУ.JPG|alt=Yakutsk|66.  [[یاکوتسک]]
File:Колокольня Казанского монастыря.jpg|alt=Tambov|67.  [[تامبوف]]
File:Чечня Грозный-сити.JPG|alt=Grozny|68.  [[قروزنی]]
File:Администрация Стерлитамака.jpg|alt=Sterlitamak|69.  [[استرلیتاماک]]
File:Watchtower Kostroma.jpg|alt=Kostroma|70.  [[کوستروما]]
File:Hotel ParkInnRadissonPetrozavodsk.jpg|alt=Petrozavodsk|71.  [[پتروزاودسک]]
File:Европа-Сити Нижневартовск.jpg|alt=Nizhnevartovsk|72.  [[نیژنوارتوفسک]]
File:Йошкар-Ола. Набережная.jpg|alt=Yoshkar-Ola|73.  [[یوشکار اولا]]
File:Novorossiysk.jpg|alt=Novorossiysk|74.  [[نووراسییسک]]
File:Prospekt Lenina Balashiha.jpg|alt=Balashikha|75.  [[بالاشیخا]]
File:Komsomolsk na Amuru.jpg|alt=Komsomolsk-on-Amur|76.  [[کامسامولسک بر آمور]]
File:Pushkin Embankment (Taganrog).jpg|alt=Taganrog|76.  [[تاقانروق]]
File:ТРЦ &quot;ИЮНЬ&quot; город Сыктывкар.jpg|alt=Syktyvkar|77.  [[سیکتیوکار]]
File:Белый дом КБР.jpg|alt=Nalchik|78.  [[نعلچیک]]
File:Г.Шахты, ул.Советская.JPG|alt=Shakhty|79.  [[شاختی]]
File:Bratskfountain.jpg|alt=Bratsk|80.  [[براتسک]]
File:Ледовый Нижнекамскнефтехим.jpg|alt=Nizhnekamsk|81.  [[نیژنکامسک]]
File:Dzerzhinsk-02.jpg|alt=Dzerzhinsk|82.  [[دزرژاینسک]]
File:St.Orsk.jpg|alt=Orsk|83.  [[اورسک]]
File:OM Knyaginya Olga2.jpg|alt=Khimki|84.  [[خیمکی]]
File:Ang ktm-19-202.jpg|alt=Angarsk|85.  [[آنقارسک]]
|alt=Blagoveshchensk|86.  [[بلاقووشچنسک]]
File:Centre of Podolsk 2.jpg|alt=Podolsk|87.  [[پودولسک]]
File:EMR adminisration.jpg|alt=Engels|88.  [[فریدریش انقلس]]
File:Промагро.jpg|alt=Stary Oskol|89.  [[استاری اوسکول]]
File:Evening panorama of Korolev.jpg|alt=Korolyov|90.  [[کورولیوو]]
File:Troizkiy cathedral (Pskov).jpg|alt=Pskov|91.  [[پسکوف]]
File:Biysk - Sovetskaya Street.JPG|alt=Biysk|92.  [[بییسک]]
File:Площадь перед драматическим театром, 27 августа 2011 г..jpg|alt=Prokopyevsk|93.  [[پروکوپیفسک]]
File:Усадьба Мальцева.jpg|alt=Balakovo|94.  [[بالاکوفو]]
File:Mother Volga monument in Rybinsk.jpg|alt=Rybinsk|95.  [[ریبینسک]]
File:Сити-Молл. Южно-Сахалинск. (2).JPG|alt=Yuzhno-Sakhalinsk|96.  [[یوژنو-ساخالینسک]]
File:Мегацентр &quot;Красная Площадь&quot;, г. Армавир.jpg|alt=Armavir|97.  [[آرماویر (ارمنستان)]]
|alt=Lyubertsy|98.  [[لیوبرتسی]]
File:ТРЦ &quot;ИЮНЬ&quot; город Мытищи.jpg|alt=Mytishchi|99.  [[میتیشچی]]
File:Ship building place.jpg|alt=Severodvinsk|100.  [[سورودوینسک]]
File:Камчатский театр драмы и комедии.JPG|alt=Petropavlovsk-Kamchatsky|101.  [[پتروپاولوفسک-کامچاتسکیی]]
File:Leninsky prospekt in Norilsk.JPG|alt=Norilsk|102.  [[نوریلسک]]
File:Cathedral in Abakan.jpg|alt=Abakan|103.  [[آباکان]]
|alt=Syzran|104.  [[سیزران]]
File:Главный корпус ЮРГТУ (НПИ).jpg|alt=Novocherkassk|105.  [[نووچرکاسک]]
File:City Governement Building of Kamensk-Uralsky.jpg|alt=Kamensk-Uralsky|106.  [[کامنسک-اورالسکیی]]
File:Волгодонск. Путепровод.JPG|alt=Volgodonsk|107.  [[ولقودونسک]]
File:Zlatoust2011.jpg|alt=Zlatoust|108.  [[زلاتوست]]
File:Уссурийск, ул. Некрасова.JPG|alt=Ussuriysk|109.  [[اوسورییسک]]
File:Проспект Ленина (Электросталь).JPG|alt=Elektrostal|110.  [[الکتروستال]]
File:Business center in Nakhodka.JPG|alt=Nakhodka|111.  [[ناخودکا]]
File:Первомайская7.jpg|alt=Salavat|112.  [[سالاوات]]
File:Железка 1 августа 2014 г..jpg|alt=Zheleznodorozhny|113.  [[ژالزنودوروژنی]]
File:Trk slon (Miass).jpg|alt=Miass|114.  [[میاس]]
File:Almetyevsk.jpg|alt=Almetyevsk|115.  [[آلماتیفسک]]
File:Uralkali.jpg|alt=Berezniki|116.  [[برزنیکی]]
File:Керчь.Главная улица .Сентябрь. ..jpg|alt=Kerch|117.  [[کرچ]]
File:Rubcovsk-Lenin.jpg|alt=Rubtsovsk|118.  [[روبتسوفسک]]
File:Городская администрация. Пятигорск.jpg|alt=Pyatigorsk|119.  [[پیتیقورسک]]
File:Kopejsk fontan 03.08.2008.jpg|alt=Kopeysk|120.  [[کوپیسک]]
File:Kolomna 04-2014 img34 Kremlin.jpg|alt=Kolomna|121.  [[کولومنا]]
File:Майкопская Соборная мечеть.JPG|alt=Maykop|122.  [[مایکوپ]]
File:ТЦ Курс.jpg|alt=Odintsovo|123.  [[اودینتسوفو]]
File:Kovrov. Corner of First May Day &amp; Trud (Labour) Streets.jpg|alt=Kovrov|124.  [[کووروف]]
File:House of Moscow Oblast Government (night).jpg|alt=Krasnogorsk|125.  [[کراسنوقورسک]]
File:Церковь Святого Знамения Божьей Матери г. Хасавюрт.JPG|alt=Khasavyurt|126.  [[خاسافیورت]]
File:Площадь художников.JPG|alt=Kislovodsk|127.  [[کیسلوفودسک]]
File:Novomoskovsk Town Hall.JPG|alt=Novomoskovsk|128.  [[نوووموسکووسک]]
File:KOTRSTON-SERPUKHOV.jpg|alt=Serpukhov|129.  [[سرپوخوف]]
File:Pervouralsky Novotrubny Works - Central entrance.jpg|alt=Pervouralsk|130.  [[پروورالسک]]
File:Речной порт Нефтеюганска.jpg|alt=Nefteyugansk|131.  [[نفتیوقانسک]]
File:Нефтекамск, Телевышка.jpg|alt=Neftekamsk|132.  [[نفتکامسک]]
File:Застройка новых районов вдоль Волги (Новочебоксарск).jpg|alt=Novocheboksarsk|133.  [[نووچبوکسارسک]]
File:The city of Cherkessk.jpg|alt=Cherkessk|134.  [[چرکسک]]
File:Derbent. Dagestan.jpg|alt=Derbent|135.  [[دربند (روسیه)]]
File:Ozuevo-mall.jpg|alt=Orekhovo-Zuyevo|136.  [[اورخوفو-زویفو]]
File:Свято-Троицкий храм, Батайск.jpg|alt=Bataysk|137.  [[باتایسک]]
File:Щелково Пролетарский проспект.JPG|alt=Shchyolkovo|138.  [[شچیولکوفو]]
File:Nevinnomisk ZD Vokzal.jpg|alt=Nevinnomyssk|139.  [[نوینومیسک]]
File:Dimitrovgrad03.JPG|alt=Dimitrovgrad|140.  [[دیمیترووقراد]]
File:Winter (Novy Urengoy).jpg|alt=Novy Urengoy|141.  [[نووی اورنقوی]]
File:Arb Court Tyva.jpg|alt=Kyzyl|142.  [[کیزیل]]
File:Kamyshin Historic Museum.JPG|alt=Kamyshin|143.  [[کامیشین]]
File:Площадь им. Ленина.jpg|alt=Oktyabrsky|144.  [[اوکتیابرسکی]]
File:Lenin place.JPG|alt=Domodedovo|145.  [[دوموددووو]]
File:20150624 Муром Московская улица 4.JPG|alt=Murom|146.  [[موروم]]
File:Obninsk, Russia 8170101.JPG|alt=Obninsk|147.  [[اوبنینسک]]
File:Жд вокзал Назрань.jpg|alt=Nazran|148.  [[نازران]]
File:Novoshakhtinsk duma.jpg|alt=Novoshakhtinsk|149.  [[نوووشاختینسک]]
File:Seversk checkpoint.jpg|alt=Seversk|150.  [[سورسک]]
|alt=Pushkino|151.  [[پوشکینو]]
File:Latskova big shops 2011.jpg|alt=Zhukovsky|152.  [[ژاوکووسکی]]
File:Anzhi-Arena.jpg|alt=Kaspiysk|153.  [[کاسپییسک]]
File:City center of Noyabrsk.jpg|alt=Noyabrsk|154.  [[نویابرسک]]
File:Ramenskoe-pond.jpg|alt=Ramenskoye|155.  [[رامنسکوی]]
File:Ачинск администрация.JPG|alt=Achinsk|157.  [[آچینسک]]
File:Old Hotel, Sergiyev Posad.jpg|alt=Sergiyev Posad|158.  [[سرقییف پوساد]]
File:Elets sobor.jpg|alt=Yelets|159.  [[یلتس]]
File:Novokuibyshevsk vokzal.JPG|alt=Novokuybyshevsk|160.  [[نووکویبیشفسک]]
File:Arzamas Resurrection Cathedral IMG 9666 1725.jpg|alt=Arzamas|161.  [[آرزاماس]]
File:Парламент Калмыкии.jpg|alt=Elista|162.  [[الیستا]]
File:Ессентуки, грязелечебница, скульптуры львов. 02.JPG|alt=Yessentuki|163.  [[یسنتوکی]]
File:Дворец Культуры Угольщиков.jpg|alt=Artyom|164.  [[آرتیوم]]
File:ДК ^quot,Родина^quot, (25.08.2007) - panoramio.jpg|alt=Berdsk|165.  [[بردسک]]
File:Noginsk PICT0216.JPG|alt=Noginsk|166.  [[نوقینسک]]
File:Площадь ОАО СЭГЗ.jpg|alt=Sarapul|167.  [[ساراپول]]
File:Вокзал станции Ухта.jpg|alt=Ukhta|168.  [[اوختا]]
File:Mezhdurechensk.jpg|alt=Mezhdurechensk|169.  [[مژدورچانسک]]
File:Вид на Котовский залив (Долгопрудный).jpg|alt=Dolgoprudny|170.  [[دولقورودنی]]
File:Zheleznogorsk 2008 1.jpg|alt=Zheleznogorsk|171.  [[Zheleznogorsk, Kursk Oblast|Zheleznogorsk]]
File:Развлекательный центр &quot;Победа&quot; в городе Ленинск-Кузнецкий..jpg|alt=Leninsk-Kuznetsky|172.  [[لنینسک-کوزنتسکی]]
File:Zeleny Dol Station and surroundings 08-2016 img5.jpg|alt=Zelenodolsk|173.  [[زلنودولسک]]
File:Памятник &quot;Якорь&quot;.jpg|alt=Votkinsk|174.  [[وتکینسک]]
File:Софийско-Успенский Собор.тоб..jpg|alt=Tobolsk|175.  [[توبولسک]]
File:Преображенская площадь.JPG|alt=Serov|176.  [[سروو]]
File:Gatchina Palace, Southern facade.jpg|alt=Gatchina|177.  [[قاتچینا]]
File:ЦГЛ.JPG|alt=Michurinsk|178.  [[میچورینسک]]
File:Hotel velikiye luki.jpg|alt=Velikiye Luki|179.  [[ولیکیه لوکی]]
File:Solikamsk Center.jpg|alt=Solikamsk|180.  [[سولیکامسک]]
File:Chekhova Street Khanty-Mansiysk.jpg|alt=Khanty-Mansiysk|181.  [[خانتی-مانسییسک]]
File:Glazov.Svoboda.jpg|alt=Glazov|182.  [[قلازوف]]
File:Shopping mall in Sarov, Russia.jpg|alt=Sarov|183.  [[ساروف]]
File:Торговый центр Экватор.JPG|alt=Reutov|184.  [[رئوتوف]]
File:Voskr-square.jpg|alt=Voskresensk|185.  [[ووسکرسنسک]]
File:Ksl.jpg|alt=Kiselyovsk|186.  [[کیسلفسک]]
File:Magadan, Lenin-Street.jpg|alt=Magadan|187.  [[ماقادان]]
File:Площадь Коростелева в Канске.jpg|alt=Kansk|188.  [[کانسک]]
File:Ntsktramv.jpg|alt=Novotroitsk|189.  [[نوووترویسک]]
File:Kamensk Church.jpg|alt=Kamensk-Shakhtinsky|190.  [[کامنسک-شاختینسکیی]]
File:Губкин Гипермаркет Линия.jpg|alt=Gubkin|191.  [[قوبکین]]
File:Ейск ГДК.jpg|alt=Yeysk|192.  [[ییسم]]
File:Troicko uspenskii sobor kineshma.JPG|alt=Kineshma|193.  [[کینشما]]
File:Kuznetsk LeninSquare.jpg|alt=Kamensk-Kuznetsk|194.  [[کوزنتسک]]
File:Дом, где проходил съезд советов рабочих и солдатских депутатов в бузулуке.jpg|alt=Buzuluk|195.  [[بوزولوک]]
File:Lenin Square and the Palace of Culture in Zheleznogorsk, Krasnoyarsk Krai.JPG|alt=Zheleznogorsk|196.  [[ژالزنوقورسک]]
File:MosOblast 05-2012 Prozorovo Nicholas Church 02.jpg|alt=Lobnya|197.  [[لوبنیا]]
File:Snezhinka Ski Center.jpg|alt=Chaykovsky|198.  [[چآیکووسکی]]
File:Ust-Ilimsk1.jpg|alt=Ust-Ilimsk|199.  [[اوست-ایلیمسک]]
File:Железнодорожный вокзал станции Палагиада.jpg|alt=Mikhaylovsk|200.  [[Mikhaylovsk, Stavropol Krai|Mikhaylovsk]]
File:Театральная площадь в Новоуральске.JPG|alt=Novouralsk|201.  [[نووورالسک]]
File:Азов (Ростовская область).jpg|alt=Azov|202.  [[آزوف]]
File:Yurga-pobeda.jpg|alt=Yurga|203.  [[یورقا]]
File:Здание профсоюза ПО Маяк.JPG|alt=Ozyorsk|204.  [[Ozyorsk, Chelyabinsk Oblast|Ozyorsk]]
File:Vyborg June2012 View from Olaf Tower 06.jpg|alt=Vyborg|205.  [[ویبورق]]
File:Kropotkin (koleso obozrenia).JPG|alt=Kropotkin|206.  [[پتر کروپوتکین]]
File:Usol trambuild1.jpg|alt=Usolye-Sibirskoye|207.  [[اوسولیه-سیبیرسکویه]]
File:Streets in Klin 1.jpg|alt=Klin|208.  [[Klin, Klinsky District, Moscow Oblast|Klin]]
File:Балашовский филиал СГУ им.Чернышевского.jpg|alt=Balashov|209.  [[بالاشاوو]]
File:View of Bor from NN 08-2016 img2.jpg|alt=Bor|210.  [[Bor, Nizhny Novgorod Oblast|Bor]]
File:Shadrinsk photo0004mini.jpg|alt=Shadrinsk|211.  [[شادرنیسک]]
File:Widok na Jałtę ze statku 01.JPG|alt=Yalta|212.  [[یالتا]]
File:Troitsk hotel.jpg|alt=Troitsk|213.  [[Troitsk, Chelyabinsk Oblast|Troitsk]]
File:Вокзал МВ.jpg|alt=Mineralnye Vody|214.  [[مینرالنیه وودی]]
File:Residential Complex Frigate Dubna.JPG|alt=Dubna|215.  [[دوبنا]]
&lt;/gallery&gt;

== گؤرونتولر ==
&lt;gallery widths=&quot;240&quot; heights=&quot;155&quot;&gt;
فایل:RUS Алейск COA.gif
فایل:Barnaul coat of arms.jpg
فایل:Zarinsk coat of arms.svg
فایل:Zmeinogorsk Coat of Arms.jpg
فایل:Novoaltaisk Coat of Arms.png
فایل:Rubtsovsk coat of arms.png
فایل:Gerb-Akhtubinsk-new.jpg
فایل:RUS Знаменск COA.gif
فایل:Герб Камызяк.svg
فایل:Durtuli.png
فایل:Lob Coats of arms Shebekino.svg
فایل:Герб города Жуковка.jpg
فایل:Герб Почепа.jpg
فایل:Герб Северобайкальска.gif
فایل:Gerb u u.jpg
فایل:Герб Коврова (с 2012 года).jpg
فایل:Dubovka coat of arms (Volgograd region).png
فایل:Г Жирновск герб.jpg
فایل:Kalach na donu gerb.png
فایل:Kamyshin gerb big.jpg
فایل:Gerb Kotelnikovo.png
فایل:Kirillov Coat Of Arms.png
فایل:35 sokol.png
فایل:Liski coa.png
فایل:Герб города Горняк.svg|alt=
&lt;/gallery&gt;
== بیرده باخ ==
* [[اوبلاست]]
* [[روسیه]]
* [[روسیه‌نین فدرال بؤلگه‌لری]]
* [[روسیه‌نین اکونومیک بؤلگه‌لری]]

{{قایناق}}

[[File:Челябинск_14.10.2008.jpg|thumb|left|400px]]
[[File:Coat_of_Arms_of_Korenovsk_(Krasnodar_krai)_(2000).png|thumb|left|400px]]
[[File:Герб_города_Новодвинска-2007-2.jpg|thumb|left|400px]]

[[File:Coat_of_Arms_of_Peresvet_(Moscow_oblast).svg|thumb|left|400px]]
[[File:Coat_of_Arms_of_Yuzhnouralsk_(Chelyabinsk_oblast).png|thumb|left|400px]]
[[File:Coat_of_Arms_of_Adygeysk_(Adygeya).png|thumb|left|400px]]
[[File:Coat_of_Arms_of_Abinsk_(Krasnodar_krai).jpg|thumb|left|400px]]
[[File:Coat_of_Arms_of_Ermolino_(Kaluga_oblast).png|thumb|left|400px]]
[[File:Coat_of_Arms_of_Tulun_(Irkutsk_oblast).png|thumb|left|400px]]
[[File:Coat_of_Arms_of_Kremenki_(Kaluga_oblast).png|thumb|left|400px]]
[[File:Coat_of_Arms_of_Belousovo_(Kaluga_oblast).png|thumb|left|400px]]

==قایناق‌لار==
{{قایناق}} 
{{روسیه‌نین ان اۆست دۆزئی ایداری بیریملری}}
{{Authority control}}
{{روسیه-قارالاما}}

[[بؤلمه:روسیه شهرلری]]</text>
      <sha1>nmr0cttq5q6d4jsmhz7oqpf60ylx5r9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>فرانکتین</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54394</id>
    <revision>
      <id>1593804</id>
      <parentid>640913</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T14:30:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>261</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing Jean_Laposte_2.jpg with [[File:Jean-Pierre_Basilic_Dantor_Franck_Étienne_d'Argent.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: #2).</comment>
      <origin>1593804</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2355" sha1="49sma9m0d49q7ek9m5iwzxt3obfguqs" xml:space="preserve">{{Infobox writer
| name             = فرانکتین
| embed            = 
| honorific_prefix = 
| honorific_suffix = 
| image            =Jean-Pierre Basilic Dantor Franck Étienne d'Argent.jpg 
| image_size       = 
| image_upright    = 
| alt              = 
| caption          = 
| native_name      = 
| native_name_lang = 
| pseudonym        = 
| birth_name       = 
| birth_date       ={{birth date and age|1936|4|12}}
| birth_place      = [[Ravine-Sèche]], Haiti
| death_date       =
| death_place      = 
| resting_place    = 
| occupation       = [[یازیچی]], [[شاعیر]], اوْیون یازیچی, painter, [[موسیقی‌چی]]
| language         = 
| nationality      = 
| citizenship      = 
| education        = 
| alma_mater       = 
| period           = 
| genre            = 
| subject          = 
| movement         = 
| notableworks     = 
| spouse           =   
| partner          =  
| children         = 
| relatives        = 
| awards           = Commander '[[Ordre des Arts et Lettres]]' (2010)
| signature        = 
| signature_alt    = 
| years_active     = 
| module           = 
| website          = 
| portaldisp       =
| influences       =    
}}
'''فرانکتین''' ({{Lang-en|'''Frankétienne'''}}) [[شاعیر]]، [[اوْیون یازیچی]] ، [[موسیقی‌چی]] و [[یازیچی]] - ۱۲ آوریل ۱۹۳۶ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب.

== بیرده باخ ==
*[[ادبی تنقیدچی]]
*[[ادبیات تاریخی]]
*[[ادبیات آخیملاری]]
== قایناق‌لار ==
{{قایناق}}
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«[[:en:Frankétienne|Frankétienne]]»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
== ائشیک باغلانتی‌لار ==
{{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو
| یازار     =no 
| ویکی‌سؤزلوک    =no 
| ویکی‌کیتاب    =no 
| ویکی‌سؤز =no 
| ویکی‌قایناق   =no 
| ویکی‌آمبار   =Frankétienne
| ویکی‌خبر      =no 
| ویکی‌گیل    =no 
| ویکی‌دولانما    =no
| ویکی‌بیلیم‌یورد    =no
}}

{{ادبیات نؤعلری}}

[[بؤلمه:یازیچیلار]]</text>
      <sha1>49sma9m0d49q7ek9m5iwzxt3obfguqs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>علی باباچاهی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54442</id>
    <revision>
      <id>1593806</id>
      <parentid>1593744</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T14:56:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1593806</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="199709" sha1="gubun2p9xmgpd153he82tqv8hbh81do" xml:space="preserve">{{Infobox writer
| name             = علی باباچاهی
| image            = A.Babachahi.jpg
| alt              = علی باباچاهی‌نین قارا-آغ شکیلی
| caption          = باباچاهی، ۲۰۱۱
| pseudonym        = ع. فریاد (گنجلیک ایللرینده)
| birth_date       = {{birth date|df=yes|1942|11|11}}&lt;br /&gt;(۲۰ آبان ۱۳۲۱)
| birth_place      = {{Interlanguage link|بندر کنگان|fa|بندر کنگان}}، [[بوشهر اوستانی]]، [[ایران]]
| death_date       = {{death date and age|df=yes|2026|2|23|1942|11|11}}&lt;br /&gt;(۴ اسفند ۱۴۰۴)
| death_place      = [[کرج]]، ایران
| resting_place    = کرج، {{Interlanguage link|بهشت سکینه|fa|بهشت سکینه}}
| occupation       = شاعیر، ادبیات تنقیدچیسی، آراشدیرماچی، یازیچی
| language         = فارسجا
| nationality      = ایرانلی
| education        = [[شیراز بیلیم‌یوردو]]، ادبیات فاکولته‌سی
| organization     = {{Interlanguage link|ایران یازیچیلار کانونو|fa|کانون نویسندگان ایران}}
| spouse           = فرخنده بختیاری
| children         = غزل، بهرنگ
| awards           = {{Interlanguage link|احمد شاملو شعر اؤدولو|fa|جایزه شعر احمد شاملو}} (۱۳۹۴، اورتاق)
}}

'''علی باباچاهی''' (۲۰ آبان ۱۳۲۱ – ۴ اسفند ۱۴۰۴؛ ۱۱ نوْوامبر ۱۹۴۲ – ۲۳ فوریه ۲۰۲۶) ایرانلی [[شاعیر]]، ادبیات [[تنقیدچی|تنقیدچیسی]]، [[آراشدیرما|آراشدیرماچی]] و [[یازیچی]] ایدی.&lt;ref name=&quot;bbc-obit&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی، شاعر و منتقد ادبی درگذشت|trans-title=Ali Babachahi, poet and literary critic, has died|url=https://www.bbc.com/persian/articles/cgjzy7jgpndo|website=BBC Persian|date=23 February 2026|access-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; اوْ، [[نیما یوشیج|نیما]]دان سوْنراکی نسیلده فارس دیلینده یئنی شعرین تانینمیش سیمالاریندان ساییلیردی و ۱۳۷۰-جی ایللرده «نیمادان سوْنراکی شعر» (''شعر پسانیمایی'') و داها سوْنرا «باشقا دوروملو شعر» (''شعر در وضعیت دیگر'') تئرمینلرینی اوْرتایا آتماقلا، چاغداش ایران شعرینین ان چوْخ تارتیشیلان نظریه‌چیلری و تنقیدچیلریندن بیرینه چئوریلدی.&lt;ref name=&quot;khabar&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Zeynab Kazemkhah|script-title=fa:باباچاهی جسور علیه تکرار / وداع با جان‌به‌دربرده از حادثهٔ سقوط اتوبوس هنرمندان در ارمنستان / شش دهه عصیان و پوست‌اندازی|trans-title=Babachahi, bold against repetition / Farewell to a survivor of the artists' bus incident in Armenia / Six decades of rebellion and renewal|url=https://www.khabaronline.ir/news/2186284|website=KhabarOnline|date=23 February 2026|access-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; باباچاهی تخمینن اوْن سگگیز ایل [[بوشهر]]ده ادبیات مۆعلّیمی اوْلدو؛ ۱۳۴۶-جی ایلده بو شهرده ''تکاپو'' آدلی ادبی درگینی یاییملادی، بو درگی [[ساواک]]ین باسقیسی آلتیندا باغلاندی. ۱۳۵۶-جی ایلین مهر آییندا تهراندا کئچیریلن «{{Interlanguage link|گوته‌نین اوْن گئجه‌سی|fa|شبهای نویسندگان و شاعران ایران}}»ده شعر اوْخودو. [[ایران ایسلام اینقیلابی|اینقیلاب]]دان سوْنرا، ۱۳۶۲-جی ایلده مجبوری تقاعده گؤندریلدی.&lt;ref name=&quot;bbc-obit&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mahjoubi&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Hessam Mahjoubi|script-title=fa:وقتی علیه علی باباچاهی شعار «دیکتاتور شتاب کن، اشعار ما را چاپ کن» سر دادند|trans-title=When they chanted against Ali Babachahi: &quot;Dictator, hurry up, print our poems!&quot;|url=https://www.bbc.com/persian/articles/cly83pdqmd9o|website=BBC Persian|date=24 February 2026|access-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; اوْ، ایللر بوْیو ''{{Interlanguage link|آدینه|fa|آدینه (نشریه)}}'' آیلیق درگیسینین شعر صحیفه‌لرینین رئداکتوْرو اوْلدو، {{Interlanguage link|ایران یازیچیلار کانونو|fa|کانون نویسندگان ایران}}نون عۆضوو ایدی و ۱۳۷۵-جی ایلده {{Interlanguage link|ارمنستان اتوبوسو حادثه‌سی|fa|ماجرای اتوبوس ارمنستان}} زامانی دره‌یه آتیلماسی پلانلاشدیریلان اتوبوسون سرنیشینلریندن بیری ایدی.&lt;ref name=&quot;kanoon&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Writers' Association of Iran|script-title=fa:بیانیه‌ی کانون نویسندگان ایران در مورد درگذشت علی باباچاهی|trans-title=Statement of the Writers' Association of Iran on the death of Ali Babachahi|url=https://www.iran-emrooz.net/index.php/news2/more/126150/|website=Iran Emrooz|date=24 February 2026|access-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; اوْنون ''{{Interlanguage link|این کشتی پر اسرار|fa|این کشتی پراسرار}}'' («بو سیرلی گمی») آدلی شعر توپلوسو ۱۳۹۴-جۆ ایلده بیرینجی {{Interlanguage link|احمد شاملو شعر اؤدولو|fa|جایزه شعر احمد شاملو}}نون اورتاق قازانانی سئچیلدی.&lt;ref name=&quot;zamaneh2016&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Mohammad Tangestani|script-title=fa:علی باباچاهی: این کشتی پراسرار|trans-title=Ali Babachahi: This Mysterious Ship|url=https://www.radiozamaneh.com/255182/|website=Radio Zamaneh|date=10 January 2016|access-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; اوْندان شعر، تنقید و آراشدیرما ساحه‌لرینده اوْتوزدان آرتیق کیتاب یاییملانمیشدیر.&lt;ref name=&quot;kanoon&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khabar&quot; /&gt;

== حیاتی ==
=== اوشاقلیق و گنجلیک ایللری ===
علی باباچاهی ۲۰ آبان ۱۳۲۱-ده (۱۱ نوْوامبر ۱۹۴۲) [[بوشهر اوستانی]]نین {{Interlanguage link|بندر کنگان|fa|بندر کنگان}} شهرینده دۆنیایا گلدی و اوشاقلیغینی جفره کندینده کئچیردی. اوْ، عاییله‌نین سوْن اوشاغی ایدی. اؤز دئدیگینه گؤره، شعرله ایلک تانیشلیغی جفره‌نین کۆچه‌لرینده حلوا و کیتاب ساتان بیر دوره‌گرد واسیطه‌سیله اوْلموشدو؛ بو کیتابلارین آراسیندا {{Interlanguage link|عبید زاکانی|fa|عبید زاکانی}}نین ''{{Interlanguage link|موش و گربه|fa|موش و گربه}}'' («سیچان و پیشیک») اثری ده وار ایدی. قارداشلاری واسیطه‌سیله ده {{Interlanguage link|توده پارتیسی|fa|حزب توده ایران}}نین سیاسی کیتابلاری و ''امید ایران''، ''{{Interlanguage link|سپید و سیاه|fa|سپید و سیاه}}'' و ''روشنفکر'' کیمی درگیلرله تانیش اوْلدو.&lt;ref name=&quot;mahjoubi&quot; /&gt;

اوْرتا مکتبی بوشهرده اوْخودو و اوْرادا {{Interlanguage link|منوچهر آتشی|fa|منوچهر آتشی}} و {{Interlanguage link|محمدرضا نعمتی‌زاده|fa|محمدرضا نعمتی‌زاده}}نین شاگیردی اوْلدو؛ سوْنرالار نعمتی‌زاده‌نی اؤز شاعیرلیک روحونون فورمالاشماسیندا چوْخ تأثیرلی ساییردی. اؤز روایتینه گؤره، اوْن اۆچ-اوْن دؤرد یاشلاریندا «باران» («یاغیش») آدلی بیر شعری آتشی‌یه اوْخودو و آتشی اوْندان بو شعری صینیفده اوْخوماسینی ایسته‌دی؛ اوْ، بو حادثه‌نی اؤزونون «شاعیر اوْلما ماجراسینین باشلانغیجی» ساییردی. بوشهرین و سوْنرا [[شیراز]]ین اوْرتا مکتبلری آراسیندا کئچیریلن ادبی یاریشمادا بیرینجی یئری توتدو و اوْرتا مکتبین سوْن ایللرینده ایلک شعرلری «ع. فریاد» تخلّوصو ایله ''امید ایران'' و ''{{Interlanguage link|زن روز|fa|زن روز}}'' درگیلرینده چاپ اوْلوندو.&lt;ref name=&quot;mahjoubi&quot; /&gt; ''امید ایران'' اوْنون شعرلریندن بیرینی «هفته‌نین ان یاخشی شعری» سئچندن سوْنرا، شعرلرینی اؤز اصلی آدی ایله یاییملاماغا باشلادی.&lt;ref name=&quot;khabar&quot; /&gt;

=== بیلیم‌یوردو و مۆعلّیملیک ایللری ===
باباچاهی ۱۳۴۰-جی ایلده، اوْن دوققوز یاشیندا، [[شیراز بیلیم‌یوردو]]نون ادبیات فاکولته‌سینه داخیل اوْلدو&lt;ref name=&quot;mahjoubi&quot; /&gt; (بعضی قایناقلار اوْنون گیریش ایلینی ۱۳۳۹ گؤسترمیشلر&lt;ref name=&quot;kanoon&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khabar&quot; /&gt;). بو دؤورده {{Interlanguage link|علیرضا طبایی|fa|علیرضا طبایی}} و {{Interlanguage link|منصور اوجی|fa|منصور اوجی}} کیمی شاعیرلرله تانیش اوْلدو و اوْنلار شیرازین زند خیابانینداکی بیر کافه‌ده شعرلرینی بیر-بیرینه اوْخویوردولار. باباچاهی اؤیرنجیلیک ایللرینده حئکایه ده یازیردی، آنجاق شیرازلی یازیچی محمد مؤذن اوْنا «یاخشی نثر یازیچیسی دئییل» دئدیکدن سوْنرا، حئکایه‌چیلیگی بوراخیب شعره و شعر تنقیدینه یؤنلدی. ۱۳۴۲ و ۱۳۴۳-جۆ ایللرده شعرلرینین ''{{Interlanguage link|فردوسی (درگی)|fa|فردوسی (مجله)|lt=فردوسی}}'' هفته‌لیک درگیسینده یاییملانماسی، اوْنون ادبی یوْلونو داها آیدین ائتدی.&lt;ref name=&quot;mahjoubi&quot; /&gt;

تحصیلینی و [[ایجباری عسگرلیک|عسگرلیک خیدمتینی]] بیتیردیکدن سوْنرا، ۱۳۴۵-جی ایلده بوشهرده ادبیات مۆعلّیمی کیمی ایشه گؤتورولدو&lt;ref name=&quot;mahjoubi&quot; /&gt; و تخمینن اوْن سگگیز ایل بو شهرین مکتبلرینده درس دئدی.&lt;ref name=&quot;khabar&quot; /&gt; ایشه گیردیکدن اۆچ ایل سوْنرا (۱۳۴۸) ائولندی.&lt;ref name=&quot;mahjoubi&quot; /&gt; حیات یوْلداشی فرخنده بختیاری بوشهرین اوْرتا مکتبلرینده مۆعلّیم ایدی&lt;ref name=&quot;artebox&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:هنرمند – علی باباچاهی|trans-title=Artist – Ali Babachahi|url=https://artebox.ir/Artist/Intro/254/|website=Artebox|access-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; و بو ائولیلیکدن غزل آدلی بیر قیزی و بهرنگ آدلی بیر اوْغلو وار.&lt;ref name=&quot;artebox&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;tabnak&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی درگذشت|trans-title=Ali Babachahi has died|url=https://www.tabnak.ir/fa/news/1359368|website=Tabnak (from ISNA)|date=23 February 2026|access-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt;

=== ''تکاپو'' درگیسی و اینقیلابدان اؤنجه‌کی فعالیتلری ===
باباچاهی ۱۳۴۶-جی ایلین پاییزیندا بوشهرده ''تکاپو'' («چالیشما») ادبی درگیسینین باش رئداکتوْرلوغونو اۆستلندی.&lt;ref name=&quot;khabar&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|language=fa|author1=Seyyed Ghasem Hashemi|script-title=fa:صد سال مطبوعات بوشهر|trans-title=A Hundred Years of the Bushehr Press|page=300}}&lt;/ref&gt; بو درگی [[تهران]]ین ضیالی چئوره‌لرینده ماراقلا قارشیلاندی؛ [[احمد شاملو]]نون رئداکتوْرلوغو ایله چیخان ''{{Interlanguage link|خوشه|fa|خوشه (مجله)}}'' درگیسی اوْندان یازیلار نقل ائتدی و اوْنون امکداشلارینی «بوگونکو ایران شعرینین چالیشقانلاری» آدلاندیردی. بونونلا بئله، ''تکاپو'' یالنیز اۆچ ساییسی چیخاندان سوْنرا، ۱۳۴۷-جی ایلده گۆونلیک قوروملارینین باسقیسی آلتیندا و ایجازه‌سی اوْلمادیغی بهانه‌سیله باغلاندی.&lt;ref name=&quot;khabar&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;bbc-obit&quot; /&gt;

اوْنون ایلک شعر توپلوسو ''در بی‌تکیه‌گاهی'' («دایاقسیزلیقدا») ده ۱۳۴۶-جی ایلده شاعیرین اؤز خرجی ایله یاییملاندی و نیمایی وزنلرده یازیلمیش شعرلری احتیوا ائدیردی. اوْندان سوْنرا ''جهان و روشنایی‌های غمناک'' («دۆنیا و غم‌لی ایشیقلار»، ۱۳۴۹)، ''از نسل آفتاب'' («گۆنشین نسلیندن»، ۱۳۵۳) و ''صدای شن'' («قومون سسی»، ۱۳۵۶) کیتابلارینی یاییملادی و ائینی دؤورده اوشاقلار اۆچۆن ده ایکی شعر کیتابی چاپ ائتدیردی.&lt;ref name=&quot;mahjoubi&quot; /&gt; اوْنون شعرلری او زامانین ضیالی نشریه‌لرینده، او جۆمله‌دن ''خوشه'' و ''فردوسی''ده چاپ اوْلوردو&lt;ref name=&quot;kanoon&quot; /&gt; و ''روشنفکر'' و ''رودکی'' کیمی درگیلرله امکداشلیق ائدیردی.&lt;ref name=&quot;bbc-obit&quot; /&gt;

باباچاهی بو ایللرده شعر تنقیدی ده یازیردی. اوْنون ''فردوسی''ده چیخان ایلک تنقیدی [[رضا براهنی]]نین بیر مقاله‌سینه جاواب ایدی؛ سوْنرا {{Interlanguage link|یدالله رؤیایی|fa|یدالله رؤیایی}}نین شعرینه قارشی کسکین مقاله‌لر یازدی. اوْ، او دؤورده «{{Interlanguage link|حجم شعری|fa|شعر حجم}}» و «یئنی دالغا» (''موج نو'') آخیملارینین جیدّی تنقیدچیلریندن ایدی و سوْنرالار او ایللر حاقیندا دئدی: «من او ایللرده بیر آز ایدئوْلوْژی‌زده یا دا آب-هاوا‌زده ایدیم»؛ اوْنون بو آخیملار، اؤزللیکله حجم شعری حاقینداکی گؤروشو سوْنراکی اوْن ایللیکلرده دَییشدی.&lt;ref name=&quot;mahjoubi&quot; /&gt; اوْ، ۱۴۰۱-جی ایلین شهریور آییندا رؤیایی‌نین وفاتی مۆناسیبتیله {{Interlanguage link|ایسنا|fa|ایسنا}} ایله مۆصاحیبه‌سینده بو شاعیری «مؤعتبر بیر شاعیر» و «ایران و فرانسه شعرینه یئترینجه حاکیم» اوْلان آوانقارد بیر سیما آدلاندیردی؛ اوْنون ادبی وارلیغینا اینانجینی و «همیشه شعرلرینی تقدیر» ائتدیگینی سؤیله‌دی، آنجاق حجم شعری بیان‌نامه‌سینی «چوْخ تکلّوفلو» و «غئیری-علمی و شاعیرانه بیر بیانا» مالیک ساییردی.&lt;ref name=&quot;isna1401&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Neda Valipour|script-title=fa:علی باباچاهی: برخی با شعرهای «رویایی» میانه خوبی نداشتند|trans-title=Ali Babachahi: some did not get on well with Royaee's poems|url=https://www.isna.ir/news/1401062619032/|website=ISNA|date=17 September 2022|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt; اؤز دئدیگینه گؤره، اوْنون سیاسی فعالیتی اینقیلابا قدر کۆلتورل بیر یؤن داشیییردی، آنجاق اینقیلاب عرفه‌سینده «داها سوموت و عملی» بیر شکیل آلدی.&lt;ref name=&quot;mahjoubi&quot; /&gt;

=== «گوته‌نین اوْن گئجه‌سی» (مهر ۱۳۵۶) ===
&lt;div style=&quot;float:right; clear:right; width:320px; max-width:100%; margin:0.4em 0 1em 1.2em; border:1px solid #c8b9a6; border-radius:8px; background:#fdf8f3; box-shadow:0 2px 6px rgba(0,0,0,0.18); overflow:hidden; font-size:90%; line-height:1.5; direction:rtl;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;background:#7a1c1c; color:#ffffff; padding:7px 10px; text-align:center; font-weight:bold; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Image-x-generic.svg|18px|link=|alt=]] گوته‌نین اوْن گئجه‌سی‌نین پوستری&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:8px 12px 4px; text-align:center; color:#3a2a1a;&quot;&gt;«ایران یازیچی و شاعیرلرینین گئجه‌لری»&lt;br /&gt;۱۸–۲۷ مهر ۱۳۵۶ (۱۰–۱۹ اکتبر ۱۹۷۷)&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:4px 10px 8px; text-align:center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;display:inline-block; padding:4px 14px; border-radius:14px; background:#7a1c1c; font-weight:bold;&quot;&gt;[[:fa:پرونده:پوستر شب‌های نویسندگان و شاعران ایران.jpg|&lt;span style=&quot;color:#ffffff;&quot;&gt;پوستری فارسجا ویکی‌پدیادا گؤرون&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin:0 10px; padding:6px 4px; border-top:1px dashed #c8b9a6; color:#3a2a1a;&quot;&gt;باباچاهی‌نین آدی '''۲۴ مهر یکشنبه''' (یئددینجی گئجه) پروقرامیندا گلیب.&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:6px; padding:5px 10px; background:#efe6da; text-align:center; font-size:88%; color:#5a4632;&quot;&gt;طرح: بزرگ خضرایی · تهران گوته اینستیتوسو&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

==== کئچیریلمه‌سی و اؤنمی ====

۱۳۵۶-جی ایلین ۱۸–۲۷ مهرینده (۱۰–۱۹ اوْکتیابر ۱۹۷۷) {{Interlanguage link|ایران یازیچیلار کانونو|fa|کانون نویسندگان ایران}}، {{Interlanguage link|گوته اینستیتوتو|fa|انستیتو گوته}} ایله امکداشلیق ائده‌رک، [[تهران]]دا پهلوی خیابانیندا (ایندیکی ولیعصر خیابانی) یئرله‌شن ایران و آلمان مدنی علاقه‌لر انجمنی‌نین باغیندا «ایران یازیچی و شاعیرلرینین گئجه‌لری» آدی ایله اوْن گئجه چیخیش و شعر اوْخوما مراسیمی کئچیردی؛ بو گئجه‌لر سوْنرا «{{Interlanguage link|گوته‌نین اوْن گئجه‌سی|fa|شبهای نویسندگان و شاعران ایران}}» آدی ایله تانیندی.&lt;ref name=&quot;azadi-dahshab&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:ده شب: شب‌های شعر گوته|trans-title=Ten Nights: the Goethe poetry nights|url=https://azadi.art/%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D8%A8|website=Azadi (azadi.art)|date=19 December 2022|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;iranica-goethe&quot;&gt;{{cite encyclopedia|last=Chehabi|first=H. E.|title=Goethe Institute|encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]]|volume=XI|issue=1|pages=43–44|date=15 December 2001|url=https://www.iranicaonline.org/articles/goethe-institute/|doi=10.1163/2330-4804_EIRO_COM_2212|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt; [[ایرانیکا بیلیکلیگی]]نه گؤره، اینستیتوتدا اوْندان اؤنجه‌کی ایللرده ده شعر گئجه‌لری کئچیریلیردی، آنجاق ۱۹۷۷-جی ایلده ایلک دفعه اوْلاراق ایرانلی طرف، دؤولتین دستکله‌دیگی «تهران ادبی انجمنی» یئرینه، موخالیف یازیچیلار کانونو ایدی؛ بو کانون باش ناظیر {{Interlanguage link|جمشید آموزگار|fa|جمشید آموزگار}}ین دؤنمینده‌کی سیاسی یوموشالما چرچیوه‌سینده یئنیدن ییغینجاق کئچیرمه ایجازه‌سی آلمیشدی. مدنی انجمنین باغی اوْنا گؤره سئچیلمیشدی کی، اینستیتوتون اؤز بیناسی گؤزلنیلن ایزله‌ییجیلر اۆچون کیچیک ساییلیردی.&lt;ref name=&quot;iranica-goethe&quot; /&gt; کانون عۆضولری بو گئجه‌لرین تکلیفینین ''[[کیهان (قازئته)|کیهان]]'' قزئتینین شعر صحیفه‌سینین مسئولو، شاعیر جلال سرفرازدان گلدیگینده هم‌فیکیردیرلر؛ حاضیرلیق و ایجرا ایشلری {{Interlanguage link|اسلام کاظمیه|fa|اسلام کاظمیه}}یه تاپشیریلمیشدی.&lt;ref name=&quot;iranchehr2013&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=M. Kh.|script-title=fa:شب‌های نویسندگان و شاعران ایران، ۲۷–۱۸ مهرماه ۱۳۵۶|trans-title=The Nights of Iranian Writers and Poets, 10–19 October 1977|url=https://iranchehr.com/?p=2567|website=Iranchehr|date=26 April 2013|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt; سرفراز سوْنرالار یازدی کی، اوْنون اؤرنگی [[احمد شاملو]]نون نظارتی آلتیندا کئچیریلن ''{{Interlanguage link|خوشه|fa|خوشه (مجله)}}'' درگیسی‌نین شعر گئجه‌لری ایدی و باغ، اینستیتوتون باشچیسی هانس بکرین تکلیفی ایله گئجه‌سی دؤرد مین تومنه کیرایه‌یه گؤتورولموشدو.&lt;ref name=&quot;bbc-sarfaraz2013&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Jalal Sarfaraz|script-title=fa:ده شب شعر گوته چگونه برگزار شد|trans-title=How the Ten Nights of Goethe poetry were organised|url=https://www.bbc.com/persian/arts/2013/07/130722_l44_nights_goethe_sarfaraz|website=[[BBC Persian]]|date=22 July 2013|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;

''ایرانیکا''یا گؤره، ایلک گئجه جماعت اوْ قدر چوْخ ایدی کی، چئوره‌ده‌کی خیابانلارا داشدی و اوْرادا چیخیشلاری یایماق اۆچون بلندگولار قوردولار؛ ایلک گئجه‌لرده اوْن مینه قدر آدام ایشتیراک ائتدی، یاغیش باشلاندیقدان سوْنرا ایسه ایشتیراکچیلارین سایی تخمینن اۆچ مینه دۆشدو. اللیدن آرتیق یازیچی، شاعیر، دراماتورق، تنقیدچی و چئویرمن بو گئجه‌لرده سانسور، دۆشونجه آزادلیغی، ضیالیلارین مسئولیتی، برابرسیزلیک و ظۆلم حاقدا دانیشدیلار و بئله‌لیکله بیر ادبی تدبیری سیاسی بیر حادثه‌یه چئویردیلر.&lt;ref name=&quot;iranica-goethe&quot; /&gt; «آزادی» سایتی بو گئجه‌لرده ایشتیراک ائدنلرین سایینی اوْن ایله اوْن بئش مین آراسیندا تخمین ائدیر،&lt;ref name=&quot;azadi-dahshab&quot; /&gt; ''ایرانچهر'' اینترنت درگیسینده «م. خ.» ایمضاسی ایله یاییملانان بیر مقاله ایسه چیخیش ائدنلرین و شعر اوْخویانلارین سایینی ۵۷ نفر گؤستریر.&lt;ref name=&quot;iranchehr2013&quot; /&gt;

کانون ایله اینستیتوت راضیلاشمیشدیلار کی، چیخیشچیلار «سانسور» سؤزو یئرینه قانون اساسیده ایشله‌نن «ممیزی» سؤزونو ایشلتسینلر؛ آنجاق اۆچونجو گئجه {{Interlanguage link|شمس آل احمد|fa|شمس آل احمد}} چیخیشینین لاپ باشیندا بو راضیلاشمانی آچیقلادی و دفعه‌لرله «سانسور» سؤزونو ایشلتدی.&lt;ref name=&quot;iranchehr2013&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;azadi-dahshab&quot; /&gt; بئشینجی گئجه، «آزادی» سایتینا گؤره «سانسور» سؤزونو یۆز دفعه‌دن آرتیق ایشلدن {{Interlanguage link|باقر مؤمنی|fa|باقر مؤمنی}}نین چیخیشیندان و {{Interlanguage link|سعید سلطان‌پور|fa|سعید سلطان‌پور}}ون شعر اوْخوماسیندان سوْنرا جماعتین هیجانی زیروه‌یه چاتدی و بکر باغیراراق شاعیرین صحنه‌دن ائنمه‌سینی ایسته‌دی. بوندان سوْنرا چیخیشلارین لغو ائدیلمه‌سینه قرار وئریلدی، آنجاق یئنی پروْقرام ایشتیراکچیلارین اعتیراضی ایله قارشیلاشدی و کانون ایله اینستیتوت آراسیندا یئنیدن آپاریلان دانیشیقلاردان سوْنرا چیخیشلار آلتینجی گئجه‌دن داوام ائتدی. دوققوزونجو گئجه‌نین سوْنوندا، آرالاریندا [[ژان پول سارتر]]، [[سیمون دو بووار]] و [[میشل فوکو]] اوْلان بیر قروپ فرانسیز یازیچی و دۆشونورون همرأیلیک تلقرافی اوْخوندو. سوْن گئجه کانونون رئیسی {{Interlanguage link|به‌آذین|fa|م.ا. به‌آذین}} جماعته خطاباً دئدی: «اوْن گئجه، چوْخ واخت اوْن مینی و داها آرتیغینی کئچن بیر جماعت شکلینده گلدینیز [...] و دانیشانلارا قولاق آسدینیز. نه ائشیتدینیز؟ آزادلیق و آزادلیق و آزادلیق…»؛ کانونون سوْن مئساژینی ایسه {{Interlanguage link|هوشنگ گلشیری|fa|هوشنگ گلشیری}} اوْخودو.&lt;ref name=&quot;azadi-dahshab&quot; /&gt; ''ایرانیکا'' یازیر کی، زیره‌لی حربی ماشینلار اطرافی مۆحاصیره‌یه آلسالار دا، هئچ بیر شیددت باش وئرمه‌دی و «اوْن گئجه» ۱۹۷۹-جو ایلده [[ایران ایسلام اینقیلابی|اینقیلاب]]لا سوْنوجلانان کۆتله‌وی اعتیراض ییغینجاقلاری سیراسی‌نین ایلک حلقه‌سی اوْلدو.&lt;ref name=&quot;iranica-goethe&quot; /&gt;

پوستری ''اطلاعات'' قزئتینین قرافیک رسامی بزرگ خضرایی طرح ائتمیشدی: کیچیک آغ بیر بالیق کی، رسامین سؤزلری ایله «سانسور و بوغونتویا قارشی موباریزه فریادینی» اوجالدیر.&lt;ref name=&quot;iranchehr2013&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;azadi-dahshab&quot; /&gt; سرفرازا گؤره، سانسورچولار کانونون آدی‌نین پوستر اۆستونده گلمه‌سینه ایجازه وئرمه‌دیلر و پوستر ایکی دفعه سانسورا اوغرادی؛ اوْنون دئدیگینه گؤره، قزئتلره، رادیو و تلویزیونا هر هانسی خبر و رئپورتاژ یاییملاماماق امری وئریلمیشدی و یالنیز {{Interlanguage link|سیروس علی‌نژاد|fa|سیروس علی‌نژاد}} ایلک گئجه‌دن سوْنرا ''{{Interlanguage link|آیندگان|fa|آیندگان}}'' قزئتینده بیر رئپورتاژ یاییملادی کی، بو دا اوْنون باشینا ایش آچدی.&lt;ref name=&quot;bbc-sarfaraz2013&quot; /&gt; اوْ دؤورون قزئتلرینه دایانان ''ایرانچهر'' روایتی بیر آز فرقلیدیر: اوْنا گؤره دؤرد اؤلکه قزئتی ۱۲ مهر ۱۳۵۶-دا پوستری و پروْقرامی یاییملادی، ''اطلاعات''، ''کیهان'' و ''رستاخیز'' آلتینجی گئجه‌یه قدر قیسا شکیلده گئجه‌لردن خبر وئردیلر، سوْنرا ایسه ''اطلاعات''دان باشقا هامیسی سوسدو.&lt;ref name=&quot;iranchehr2013&quot; /&gt;

بو گئجه‌لرین سس لنتلری ایراندا و خاریجده مینلرله نۆسخه‌ده چوْخالدیلیب ساتیلدی، چیخیشلارین و شعرلرین متنی ایسه ۱۳۵۷-جی ایلده {{Interlanguage link|ناصر مؤذن|fa|ناصر مؤذن}}ین تدوینی ایله ''ده شب'' («اوْن گئجه») آدی ایله {{Interlanguage link|امیرکبیر نشریاتی|fa|مؤسسه انتشارات امیرکبیر}} طرفیندن یاییملاندی.&lt;ref name=&quot;iranica-goethe&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;moazzen1357&quot;&gt;{{cite book|language=fa|editor=Naser Mo'azzen|script-title=fa:ده شب: شب‌های نویسندگان و شاعران در انجمن فرهنگی ایران و آلمان|trans-title=Ten Nights: the nights of writers and poets at the Iran–Germany Cultural Society|publisher=Amir Kabir, for the Writers' Association of Iran|location=Tehran|date=1978|edition=1st|url=https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab_Kanoon-Nevisandegan-Iran.pdf}}&lt;/ref&gt; سرفرازا گؤره، چیخیشلارین و شعر اوْخومالارین اصلی لنتلری، ائله‌جه ده سوال-جاواب ییغینجاقلارینین لنتلری سهل‌انگارلیق اوجباتیندان ایتیب-باتدی؛&lt;ref name=&quot;bbc-sarfaraz2013&quot; /&gt; بونونلا بئله، اوْنلارین نۆسخه‌لری قالدی و ۱۴۰۱-جی ایلده «آزادی» سایتی شعر اوْخومالارین و چیخیشلارین سس فایللارینی پوستر و کیتابین دیجیتال نۆسخه‌سی ایله بیرلیکده یاییملادی.&lt;ref name=&quot;azadi-dahshab&quot; /&gt;

==== باباچاهی‌نین یئددینجی گئجه‌ده شعر اوْخوماسی ====

&lt;div style=&quot;float:left; clear:left; width:320px; max-width:100%; margin:0.4em 1.2em 1em 0; border:1px solid #c8b9a6; border-radius:8px; background:#fdf8f3; box-shadow:0 2px 6px rgba(0,0,0,0.18); overflow:hidden; font-size:90%; line-height:1.5; direction:rtl;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;background:#7a1c1c; color:#ffffff; padding:7px 10px; text-align:center; font-weight:bold; font-size:110%;&quot;&gt;[[فایل:Speaker Icon.svg|18px|link=|alt=]] علی باباچاهی‌نین شعر اوْخوماسی&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:8px 12px 4px; text-align:center; color:#3a2a1a;&quot;&gt;«گوته‌نین اوْن گئجه‌سی» – '''یئددینجی گئجه'''&lt;br /&gt;بازار، ۲۴ مهر ۱۳۵۶ (۱۶ اوْکتیابر ۱۹۷۷)&lt;br /&gt;ایران–آلمان مدنیت انجمنی‌نین باغی، تهران&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:4px 10px 8px; text-align:center;&quot;&gt;[[فایل:Ali Babachahi reading at the Ten Nights of Goethe, 16 October 1977.ogg|center|290px|علی باباچاهی‌نین گوته‌نین اوْن گئجه‌سی‌نین یئددینجی گئجه‌سینده شعر اوْخوماسی‌نین سس یازیسی]]&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin:0 10px; padding:6px 4px; border-top:1px dashed #c8b9a6; color:#3a2a1a;&quot;&gt;'''''ده شب'' کیتابیندا اوْنون شعرلری (ص ۴۴۷–۴۵۶):'''
# سلام بر شکوفهٔ سرخی که از پیالهٔ مشرق دمید
# سرود بومی
# در وصف عاشقان دنیا
# در قلمرو خاکستر
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:6px; padding:5px 10px; background:#efe6da; text-align:center; font-size:88%; color:#5a4632;&quot;&gt;مدتی: ۳:۳۵ · سس قایناغی: «آزادی» سایتی (azadi.art)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

اوْ ایللرده بوشهرده یاشایان باباچاهی‌نین آدی، تشکیلاتچیلار اوْنونلا علاقه ساخلامامیشدان اؤنجه ایشتیراکچیلار سیاهیسیندا اعلان اوْلوندو. ''کیهان'' قزئتی ۱۲ مهر ۱۳۵۶-دا یازدی: «{{Interlanguage link|منصور اوجی|fa|منصور اوجی}}، علی باباچاهی، بهمن صالحی و منصور برمکی‌نین آدلاری ایشتیراکچیلار سیاهیسیندا گلسه ده، شهرستانلاردا یاشادیقلاری اۆچون بو پروْقراملارین تشکیلاتچیلاری اوْنلارا اولاشا بیلمه‌ییبلر.» «م. خ.»یه گؤره، بو شاعیرلرین بعضیسینین آدرسینی بیلمه‌ین کانون، اوْنلار خبر توتوب گلسینلر دئیه آدلارینی اعلان ائتمیشدی؛ ''کیهان'' ۱۸ مهرده خبر وئردی کی، اوْنلار خبر توتوب ایشتیراک ائتمه‌یه حاضیر اوْلدوقلارینی بیلدیریبلر. بو دؤرد نفردن صالحی و برمکی گلمه‌دیلر.&lt;ref name=&quot;iranchehr2013&quot; /&gt;

پوستر، باباچاهی‌نین آدینی اسلام کاظمیه، {{Interlanguage link|م. آزاد|fa|م. آزاد}}، [[جواد مجابی]]، جلال سرفراز و بتول عزیزپور ایله بیرلیکده ۲۴ مهر ۱۳۵۶ (۱۶ اوْکتیابر ۱۹۷۷) بازار گئجه‌سی، یعنی یئددینجی گئجه‌نین پروْقرامیندا گؤستریردی.&lt;ref name=&quot;azadi-poster&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:پوستر شب‌های نویسندگان و شاعران ایران|trans-title=Poster of the Nights of Iranian Writers and Poets (10–19 October 1977), designed by Bozorg Khezraei|url=https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab-Poster.png|website=Azadi (azadi.art)|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt; «آزادی» سایتیندا یاییملانان سس فایللارینا گؤره، یئددینجی گئجه کاظمیه‌نین «قانون اساسیده آزادلیق و شاعیرلر گئجه‌لری‌نین کئچیریلمه‌سی» موضوعسوندا چیخیشی ایله باشلادی؛ سوْنرا {{Interlanguage link|داریوش آشوری|fa|داریوش آشوری}} «شعر آزادلیقدیر» باشلیغی ایله دانیشدی، عباس جلالی سوسن‌آبادی‌نین کانونا قوشولماسی اعلان اوْلوندو و {{Interlanguage link|جعفر کوش‌آبادی|fa|جعفر کوش‌آبادی}}، علی باباچاهی، جواد مجابی و م. آزاد شعر اوْخودولار.&lt;ref name=&quot;azadi-dahshab&quot; /&gt; همین گئجه، بوغاز جراحیسیندن سوْنرا دانیشا بیلمه‌ین چئویرمن {{Interlanguage link|محمد قاضی (چئویرمن)|fa|محمد قاضی|lt=محمد قاضی}}نین مئساژینی قیزی مریم اوْخودو.&lt;ref name=&quot;iranchehr2013&quot; /&gt; قایناقلار بو گئجه‌نین شاعیرلری‌نین ترکیبی حاقدا فرقلی بیلگیلر وئریر: ''ده شب'' کیتابیندا بتول عزیزپور و جلال سرفراز دا یئددینجی گئجه‌نین شاعیرلری آراسیندا گؤستریلیر،&lt;ref name=&quot;moazzen1357-n7&quot;&gt;{{cite book|language=fa|editor=Naser Mo'azzen|script-title=fa:ده شب: شب‌های نویسندگان و شاعران در انجمن فرهنگی ایران و آلمان|trans-title=Ten Nights: the nights of writers and poets at the Iran–Germany Cultural Society|publisher=Amir Kabir, for the Writers' Association of Iran|location=Tehran|date=1978|edition=1st|page=405|url=https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab_Kanoon-Nevisandegan-Iran.pdf}}&lt;/ref&gt; «آزادی» سایتینین سس فایللاریندا ایسه سرفرازین شعر اوْخوماسی و عزیزپورون شعرلری (سرفرازین سسی ایله) سگگیزینجی گئجه‌نین پروْقرامینا عاییددیر.&lt;ref name=&quot;azadi-dahshab&quot; /&gt;

باباچاهی‌نین شعرلری ''ده شب'' کیتابی‌نین یئددینجی گئجه‌یه عایید بؤلومونده (۴۴۷–۴۵۶-جی صحیفه‌لر) گلمیشدیر: «سلام بر شکوفهٔ سرخی که از پیالهٔ مشرق دمید» («شرقین پیاله‌سیندن آچان قیرمیزی چیچه‌یه سالام»)، «سرود بومی» («یئرلی سرود»)، «در وصف عاشقان دنیا» («دۆنیا عاشیقلری‌نین وصفینده») و «در قلمرو خاکستر» («کۆل اؤلکه‌سینده»). بیرینجی شعر بو میصراعلارلا باشلانیر: «سلام بر آفتاب و عشق / ای روح بی‌قراری بندر / ای غایت جلال و جنون» («سالام گۆنشه و عشقه / ای لیمانین قرارسیز روحو / ای جلال و جنونون سوْنو»).&lt;ref name=&quot;moazzen1357-b&quot;&gt;{{cite book|language=fa|editor=Naser Mo'azzen|script-title=fa:ده شب: شب‌های نویسندگان و شاعران در انجمن فرهنگی ایران و آلمان|trans-title=Ten Nights: the nights of writers and poets at the Iran–Germany Cultural Society|publisher=Amir Kabir, for the Writers' Association of Iran|location=Tehran|date=1978|edition=1st|pages=447–456|url=https://azadi.art/wp-content/uploads/2022/12/Dah-Shab_Kanoon-Nevisandegan-Iran.pdf}}&lt;/ref&gt; اوْنون همین گئجه‌کی شعر اوْخوماسی‌نین ۳ دقیقه ۳۵ ثانیه‌لیک سس یازیسی «آزادی» سایتیندا الچاتاندیر.&lt;ref name=&quot;azadi-babachahi-audio&quot;&gt;{{cite AV media|language=fa|people=Ali Babachahi (reader)|script-title=fa:شب هفتم: شعرخوانی علی باباچاهی|trans-title=Seventh night: poetry reading by Ali Babachahi (16 October 1977)|url=https://azadi.art/wp-content/uploads/2023/01/%D8%B4%D8%A8-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%DA%86%D8%A7%D9%87%DB%8C.mp3|medium=Audio recording, 3 min 35 s|publisher=Azadi (azadi.art)|date=2023|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;

=== اینقیلابدان سوْنرا ===
باباچاهی ۱۳۵۹-جو ایلده ''جشن جنون'' («دلیلیک بایرامی») توپلوسونو یاییملادی. ۱۳۶۲-جی ایلده، اوْن سگگیز ایللیک مۆعلّیملیکدن سوْنرا، مجبوری و واختیندان اؤنجه تقاعده گؤندریلدی؛ سوْنرالار دئدی کی «بؤیوک احتیماللا» اؤزلرینی «اینقیلابین اصلی صاحبلری» سایانلار طرفیندن «تقاعده چیخاریلمیشدیر». بوندان سوْنرا بوشهری ترک ائدیب [[کرج]]ده یئرلشدی.&lt;ref name=&quot;mahjoubi&quot; /&gt; علی مسعودی‌نیانین یازدیغینا گؤره، اوْ، مۆعلّیملیکدن محروم ائدیلدیکدن سوْنرا ایللر بوْیو ایران شعری اۆزه‌رینده تنقیدی آراشدیرمالارلا مشغول اوْلدو.&lt;ref name=&quot;masoudinia&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Ali Masoudinia|script-title=fa:سپیدی‌ها را بخوان / دربارهٔ علی باباچاهی|trans-title=Read the blank spaces / On Ali Babachahi|url=https://www.khabaronline.ir/news/2186332|website=KhabarOnline|date=23 February 2026|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;

کرجده، درام یازیچیسی {{Interlanguage link|خسرو حکیم رابط|fa|خسرو حکیم رابط}} ایله تانیشلیغی واسیطه‌سیله رادیو ایله رادیو پیئسلری یازماق ساحه‌سینده امکداشلیق ائتدی.&lt;ref name=&quot;mahjoubi&quot; /&gt; ۱۳۶۸-جی ایلدن، {{Interlanguage link|نصرالله پورجوادی|fa|نصرالله پورجوادی}}نین مۆدیرلیگی دؤورونده، {{Interlanguage link|مرکز نشر دانشگاهی|fa|مرکز نشر دانشگاهی}} ایله امکداشلیغا باشلادی و تخمینن اوْن بیر-اوْن ایکی ایل کیتاب رئداکته‌سی و قدیم فارس متنلری اۆزه‌رینده آراشدیرما ساحه‌سینده بو مرکزله ایشله‌دی؛ تا کی مرکزین فارس دیلی لوغتی بؤلومو باغلاندی.&lt;ref name=&quot;mahjoubi&quot; /&gt; پاپیروس و پیشبرد کیمی یاییم‌ائولری ایله امکداشلیق و ''نافه'' درگیسینین شعر و شعر تنقیدی بؤلومونون مسئولیتی ده اوْنا عایید ائدیلیر.{{citation needed|date=October 2026}}

باباچاهی ۱۳۶۷-جی ایلدن ''{{Interlanguage link|آدینه|fa|آدینه (نشریه)}}'' آیلیق درگیسینده چاغداش شعر آخیملاری حاقیندا مقاله‌لر یاییملاییردی&lt;ref name=&quot;ensani&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی (فهرست مقاله‌ها)|trans-title=Ali Babachahi (list of articles)|url=https://ensani.ir/fa/article/author/9714|website=Humanities Portal (Ensani)|access-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; و ۳۵-جی ساییدان اوْنون شعر صحیفه‌لرینین مسئولو اوْلدو و تخمینن اوْن ایل بو وظیفه‌نی داشیدی؛ اؤز یازدیغینا گؤره، اوْندان اؤنجه اشکوری درگینین شعر صحیفه‌لرینین مسئولو ایدی.&lt;ref name=&quot;kanoon&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mahjoubi&quot; /&gt; اوْ، ۳۶-جی ساییدا احمد شاملو، {{Interlanguage link|فرخ تمیمی|fa|فرخ تمیمی}}، {{Interlanguage link|سید علی صالحی|fa|سید علی صالحی}}، {{Interlanguage link|علی‌محمد حق‌شناس|fa|علی‌محمد حق‌شناس}} و {{Interlanguage link|هرمز علی‌پور|fa|هرمز علی‌پور}}ون اثرلرینی چاپ ائتدی. شعر سئچمکده‌کی سرت‌لیگی بعضی اینجیمیش شاعیرلرین اوْنون حاقیندا «دیکتاتور، تئز اوْل / شعرلریمیزی چاپ ائیله» گۆلمه‌لی شوعارینی سسلندیرمه‌لرینه سبب اوْلدو.&lt;ref name=&quot;mahjoubi&quot; /&gt; ''خبرآنلاین''ین یازدیغینا گؤره، اوْ، بو وظیفه‌ده گنج شاعیرلری تانیتدیریر و عینی زاماندا حاکیم شعر آخیملارینی آچیق‌جاسینا تنقید ائدیردی؛ «نیمادان سوْنراکی شعر» و سوْنرا «باشقا دوروملو شعر» فیکیرلری بو دؤورون محصولودور.&lt;ref name=&quot;khabar&quot; /&gt; مسعودی‌نیا ''آدینه''نی ۱۳۷۰-جی ایللرده، شعر داخیل اوْلماقلا، مۆختلیف ساحه‌لرده ان تأثیرلی نشریه‌لردن ساییر.&lt;ref name=&quot;masoudinia&quot; /&gt;

=== ایران یازیچیلار کانونو ===
باباچاهی تقاعددن سوْنراکی ایللرده {{Interlanguage link|محمدعلی سپانلو|fa|محمدعلی سپانلو}}نون ائوینده کئچیریلن چهارشنبه توپلانتی‌لارینین داییمی ایشتیراکچیلاریندان ایدی و بو یوْلدان کانونون مشورت جمعینه قوشولدو. اوْ، {{Interlanguage link|۱۳۴ یازیچی بیان‌نامه‌سی|fa|بیانیه ۱۳۴ نویسنده}}نی («بیز یازیچی‌ییق» متنی، ۱۳۷۳) ایمضالایانلاردان بیری ایدی و سوْنرا مشورت جمعینین عۆضوو کیمی {{Interlanguage link|ایران یازیچیلار کانونو|fa|کانون نویسندگان ایران}}نون فعالیتینین یئنیدن باشلانماسی یوْلوندا چالیشدی. ۱۳۷۷-جی ایلین اسفند آییندا کانونون اۆچۆنجۆ دؤورو قورولاندان سوْنرا رسمی اوْلاراق عۆضو اوْلدو و عؤمرونون سوْنونا قدر کانونون عۆضوو قالدی؛ کانونون عمومی ییغینجاغیندا سوْن ایشتیراکی ۱۴۰۲-جی ایلده اوْلدو.&lt;ref name=&quot;kanoon&quot; /&gt;

=== ارمنستان اتوبوسو حادثه‌سی ===
باباچاهی ۱۳۷۵-جی ایلین مرداد آییندا ارمنستان یازیچیلار ایتّیفاقینین دعوتی ایله اتوبوسلا ارمنستانا یوْلا دۆشن ۲۱ یازیچی، شاعیر و ژورنالیستدن بیری ایدی.&lt;ref name=&quot;bbc2015&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Jamshid Barzegar|script-title=fa:سالگرد «سفر مرگ»؛ اتوبوسی که دیگر حرکت نمی‌کند؟|trans-title=Anniversary of the &quot;journey of death&quot;: a bus that no longer moves?|url=https://www.bbc.com/persian/arts/2015/08/150806_l45_armenia_bus_iranian_writers_jb|website=BBC Persian|date=6 August 2015|access-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;radiofarda&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:مروری بر قتل‌های زنجیره‌ای پس از هفت سال: بخش سوم، اتوبوس مرگ|trans-title=The chain murders revisited seven years on, part three: the bus of death|url=https://www.radiofarda.com/a/313765.html|website=Radio Farda|date=24 November 2005|access-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; {{Interlanguage link|رادیو فردا|fa|رادیو فردا}}نین روایتینه گؤره، یازیچیلارلا سفرین کوْاوْردیناسیونونو اۆستلنن {{Interlanguage link|منصور کوشان|fa|منصور کوشان}} ادبی سیمالارین بیر لیستینی حاضیرلامیشدی؛ بو لیستدن [[احمد شاملو]]، {{Interlanguage link|هوشنگ گلشیری|fa|هوشنگ گلشیری}} و [[رضا براهنی]] هر بیری مۆختلیف سببلردن سفردن ایمتیناع ائتدیلر و سوْندا بو ۲۱ نفر یوْلا دۆشدو: {{Interlanguage link|محمدعلی سپانلو|fa|محمدعلی سپانلو}}، [[جواد مجابی]]، {{Interlanguage link|مسعود بهنود|fa|مسعود بهنود}}، {{Interlanguage link|سیروس علی‌نژاد|fa|سیروس علی‌نژاد}}، {{Interlanguage link|امیرحسن چهلتن|fa|امیرحسن چهلتن}}، بیژن بیجاری، [[بیژن نجدی]]، {{Interlanguage link|محمد محمدعلی|fa|محمد محمدعلی}}، {{Interlanguage link|شهریار مندنی‌پور|fa|شهریار مندنی‌پور}}، {{Interlanguage link|شاپور جورکش|fa|شاپور جورکش}}، مسعود توفان، علی باباچاهی، {{Interlanguage link|حسن اصغری|fa|حسن اصغری}}، منوچهر کریم‌زاده، کامران جلیلی، محمود طیاری، {{Interlanguage link|فرج سرکوهی|fa|فرج سرکوهی}}، {{Interlanguage link|فرشته ساری|fa|فرشته ساری}}، {{Interlanguage link|مجید دانش‌آراسته|fa|مجید دانش‌آراسته}}، علی صدیقی و منصور کوشان.&lt;ref name=&quot;radiofarda&quot; /&gt; ۱۶ مرداد سحری، سوروجو ایکی دفعه اتوبوسو حیران آشیریمیندا دره‌یه آتماغا چالیشدی و هر ایکی دفعه اؤزو اتوبوسدان بایئیرا آتیلدی؛ مسعود توفان و شهریار مندنی‌پورون آییق‌لیغی سرنیشینلری قورتاردی. سوْنرا مسافیرلر [[آستارا (ایران)|آستارا]]دا حبس ائدیلیب سورغو-سوآل اوْلوندولار و ائرته‌سی گۆن صاباح آزاد ائدیلدیلر.&lt;ref name=&quot;bbc2015&quot; /&gt; {{Interlanguage link|بی‌بی‌سی فارسی|fa|بی‌بی‌سی فارسی}}نین یازدیغینا گؤره، حادثه‌نین ان گئنیش یاییملانمیش شرحینی منصور کوشان ''حدیث تشنه و آب'' کیتابیندا وئرمیش، محمد محمدعلی ایسه بو حاقداکی ایلک یازینی ۱۳۸۰-جی ایللرین اوّللرینده ایراندا یاییملامیشدیر.&lt;ref name=&quot;bbc2015&quot; /&gt; بو حادثه سوْنرالار تنقیدچی یازیچیلاری اؤلدورمک اۆچۆن {{Interlanguage link|ایستیخبارات نازیرلیگی|fa|وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران}}نین سویی‌قصدی کیمی تانیندی و {{Interlanguage link|زنجیره‌لی قتل‌لر|fa|قتل‌های زنجیره‌ای ایران}}له باغلیدیر.&lt;ref name=&quot;bbc-obit&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;kanoon&quot; /&gt; باباچاهی همیشه اوْنو «قوْرخونج بیر تجروبه» کیمی خاطیرلاییردی.&lt;ref name=&quot;kanoon&quot; /&gt;

=== سوْن ایللری و وفاتی ===
باباچاهی یئتمیش یئددینجی دوغوم گۆنو (آبان ۱۳۹۸) مۆناسیبتیله وئردیگی بیر مۆصاحیبه‌ده دئدی کی سوْن کیتابی اوْلان ''ژوزف تو مرخصی'' («ژوزف، سن گئده بیلرسن»، مانیاهنر یاییم‌ائوی، ۱۳۹۷) توپلوسونو «اجتماعی اؤغه‌نین ائیلمی» آلت باشلیغی و ۳۳ صحیفه‌لیک بیر گیریش ایله، اوْنون شعرینی غئیری-اجتماعی سایان تنقیدچیلره جاواب وئرمک اۆچۆن یاییملامیشدیر. ائینی مۆصاحیبه‌ده دئدی کی چاپ اوْلونماقدا اوْلان کیتابی یوْخدور، واختینین چوْخونو فلسفه و رومان اوْخوماغا صرف ائدیر و گنج نسیلله علاقه‌نی قوروماق اۆچۆن سوسیال مئدیادا فعالدیر و ''آدینه''ده‌کی مسئولیتی دؤورونده اوْلدوغو کیمی، باشقا شاعیرلرین شعرلرینی یاییملاییر. اؤز دئدیگینه گؤره، ایللر بوْیو شعر امک‌خاناسی (کارگاهی) ده کئچیرمیشدی؛ مسعودی‌نیانین یازدیغینا گؤره، بو امک‌خانا ۱۳۸۰-جی ایللردن فعال ایدی و اوْنون بیر نئچه اؤیرنجیسی سوْنرالار اؤزلری تانینمیش شاعیرلر اوْلدولار.&lt;ref name=&quot;masoudinia&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ibna1398&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی: نگاهم به فضای مجازی مثل مجله «آدینه» است / همچنان ایستاده‌ام|trans-title=Ali Babachahi: I see social media the way I saw ''Adineh'' magazine / I am still standing|url=https://www.ibna.ir/news/283140|website=Iran Book News Agency|date=11 November 2019|access-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; ایران کیتاب خبر آژانسی (ایبنا) ائینی گوزارشدا اوْنو «بوشهر شعر مکتبی»نین ایلک شاعیرلریندن آدلاندیرمیشدیر.&lt;ref name=&quot;ibna1398&quot; /&gt;

&lt;div style=&quot;float:left; clear:left; width:320px; max-width:100%; margin:0.4em 1.2em 1em 0; border:1px solid #c8b9a6; border-radius:8px; background:#fdf8f3; box-shadow:0 2px 6px rgba(0,0,0,0.18); overflow:hidden; font-size:90%; line-height:1.5; direction:rtl;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;background:#7a1c1c; color:#ffffff; padding:7px 10px; text-align:center; font-weight:bold; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Open book nae 02.svg|18px|link=|alt=]] سوْن شعر توپلوسو&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:8px 12px 4px; text-align:center; color:#3a2a1a;&quot;&gt;'''''جهان متوجه شد'''''&lt;br /&gt;(«دۆنیا آنلادی (اعتیراض شعرلری)»)&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:4px 10px 8px; text-align:center;&quot;&gt;[[File:The world realized by Ali Babachahi.jpg|center|290px|alt=علی باباچاهی‌نین جهان متوجه شد (اعتیراض شعرلری) کیتابینین جیلدی|علی باباچاهی‌نین جهان متوجه شد (اعتیراض شعرلری) کیتابینین جیلدی]]&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin:0 10px; padding:6px 4px; border-top:1px dashed #c8b9a6; color:#3a2a1a;&quot;&gt;ناشیرین دئدیگینه گؤره ۵۸ شعر&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:6px; padding:5px 10px; background:#efe6da; text-align:center; font-size:88%; color:#5a4632;&quot;&gt;آفتاب یاییم‌ائوی، نوروژ، ۱۴۰۱&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
باباچاهی‌نین سوْن شعر توپلوسو ''جهان متوجه شد (شعرهای اعتراض)'' («دۆنیا آنلادی (اعتیراض شعرلری)»)، کیتابین کۆنیه‌سینه (شناسنامه‌سینه) گؤره ۱۴۰۱-ده (بیرینجی چاپ) [[نوروژ]]ده آفتاب یاییم‌ائوی طرفیندن یاییملاندی و ناشیرین دئدیگینه گؤره ۵۸ شعر احتیوا ائدیر. ناشیر بو شعرلری «خیاباندا یۆز گۆنلۆک مۆباریزه‌نین نتیجه‌سی» و «شاعیرین و سؤزون خالقین اعتیراضی ایله هم‌آددیملیغی» کیمی تانیتمیشدیر.&lt;ref name=&quot;aftab&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:جهان متوجه شد (شعرهای اعتراض)|trans-title=The World Realised (Poems of Protest)|url=https://aftab.pub/جهان-متوجه-شد-شعرهای-اعتراض/|publisher=Aftab|location=Norway|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt; {{Interlanguage link|رادیو زمانه|fa|رادیو زمانه}} بو کیتابی تانیتارکن اوْنو قیسا بیر گیریش و ۵۴ شعردن عیبارت ۱۳۶ صحیفه‌لیک بیر توپلو کیمی تصویر ائتمیش و یاییم واختینی ۱۴۰۲-نین یازی گؤسترمیشدیر.&lt;ref name=&quot;zamaneh2023&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Esfandiar Koucheh|script-title=fa:«جهان متوجه شد»: اشعار اعتراضی علی باباچاهی|trans-title=&quot;The World Realised&quot;: the protest poems of Ali Babachahi|url=https://www.radiozamaneh.com/764474/|website=Radio Zamaneh|date=12 May 2023|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt; حسین نوش‌آذر دا ائینی مئدیادا کیتابین یاییمینی ۱۴۰۲-ده و «زن، زندگی، آزادی حرکتینین تأثیری آلتیندا» گؤرموشدور.&lt;ref name=&quot;noushazar&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Hossein Noushazar|script-title=fa:«جهان متوجه شد» از علی باباچاهی: وقتی محبوبه فریاد می‌کشد|trans-title=Ali Babachahi's &quot;The World Realised&quot;: when Mahboubeh cries out|url=https://www.radiozamaneh.com/879944/|website=Radio Zamaneh|date=24 February 2026|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt; ایران یازیچیلار کانونو دا بو کیتابی اوْنون {{Interlanguage link|۱۴۰۱ اعتیراض حرکتی|fa|جنبش زن، زندگی، آزادی}}نین شاعیرانه روایتی ساییر.&lt;ref name=&quot;kanoon&quot; /&gt; باباچاهی کیتابین اؤن‌سؤزونده یازمیشدیر کی اعتیراض و مدنی ایطاعتسیزلیک، خالقین یوْخسوللوق و باسقییا قارشی توتدوغو یوْلدور و «بو، ضیالیلارین بو مۆصیبتلردن یاخا قورتارا بیله‌جکلری آنلامینا گلمیر»؛ اوْ، ائینی اؤن‌سؤزده «ایستعاره و سیمبولون آرخاسیندا آزادلیق‌سئورلیک و عدالت‌طلبلیکدن دم ووران» «کؤک شاعیرلر»ی تنقید ائتمیش و شعرده «تثبیت اوْلونموش قایدالار»ا اعتیراضی دا اؤز یاناشماسینین بیر پارچاسی ساییمیشدیر.&lt;ref name=&quot;aftab&quot; /&gt; ''بانگ'' ادبی نشریه‌سی ۱۴۰۲-نین فروردین آییندا بو توپلودان شاعیرین اؤزونون سئچدیگی اۆچ شعری، او جۆمله‌دن شاعیرین سسی ایله «ای…!» شعرینی یاییملادی.&lt;ref name=&quot;baang&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی: «ای...» و دو شعر دیگر|trans-title=Ali Babachahi: &quot;Ey…&quot; and two other poems|url=https://baangnews.net/14468|website=Bang literary magazine|date=20 April 2023|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt; نوش‌آذرین یازدیغینا گؤره، «ای…!» شعری ۱۳۹۹-دا [[ایرانین ۱۳۹۸ آبان و دی اعتیراضلاری|۱۳۹۸ آبان اعتیراضلاری]]نین تأثیری آلتیندا یازیلمیش و ایلک دفعه ۱۴۰۲-ده یاییملانمیشدی؛ رادیو زمانه بو شعری شاعیرین سسی ایله ۴ اسفند ۱۴۰۴-ده‌کی رادیو پروقرامیندا، اوْنون وفات خبری ایله بیرلیکده یایینلادی.&lt;ref name=&quot;noushazar&quot; /&gt;

&lt;div style=&quot;float:right; clear:right; width:320px; max-width:100%; margin:0.4em 0 1em 1.2em; border:1px solid #c8b9a6; border-radius:8px; background:#fdf8f3; box-shadow:0 2px 6px rgba(0,0,0,0.18); overflow:hidden; font-size:90%; line-height:1.5; direction:rtl;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;background:#7a1c1c; color:#ffffff; padding:7px 10px; text-align:center; font-weight:bold; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Video-x-generic.svg|18px|link=|alt=]] علی باباچاهی حاقیندا ایسنا ویدئوسو&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:8px 12px 4px; text-align:center; color:#3a2a1a;&quot;&gt;'''«علی باباچاهی اۆچون؛ چاغداش ایران شعرینین فرقلی سسی»'''&lt;br /&gt;دوشنبه ۴ اسفند ۱۴۰۴ (۲۳ فوریه ۲۰۲۶)، شاعیرین وفات گۆنو&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:4px 10px 8px; text-align:center;&quot;&gt;[[File:باباچاهی 2012.jpg|center|290px|link=https://www.isna.ir/news/1404120402413/|alt=علی باباچاهی میز آرخاسیندا کیتاب اوْخویور؛ ایسنا ویدئوسونو ایزله‌مک اۆچون تیقلایین]]&lt;div style=&quot;margin-top:6px;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;display:inline-block; padding:4px 14px; border-radius:14px; background:#7a1c1c; font-weight:bold;&quot;&gt;[https://www.isna.ir/news/1404120402413/ &lt;span style=&quot;color:#ffffff;&quot;&gt;▶ ایزله‌مک اۆچون تیقلایین&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin:0 10px; padding:6px 4px; border-top:1px dashed #c8b9a6; color:#3a2a1a;&quot;&gt;'''دیقّت:''' ویدئونون راویسی وفات تاریخینی یانلیشلیقلا «۴ بهمن» دئییر؛ دوغرو تاریخ ۴ اسفند ۱۴۰۴-دۆر (۲۳ فوریه ۲۰۲۶).&lt;ref name=&quot;radiofarda2026&quot; /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:6px; padding:5px 10px; background:#efe6da; text-align:center; font-size:88%; color:#5a4632;&quot;&gt;ویدئو: ایسنا (فارسجا) · [[:File:باباچاهی 2012.jpg|شکیل]]: ویکی‌انبار&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
علی باباچاهی بیر مۆدّت خسته‌لیکدن سوْنرا، ۴ اسفند ۱۴۰۴ (۲۳ فوریه ۲۰۲۶) دوشنبه گۆنو گۆنوْرتادان سوْنرا کرجده بیر خسته‌خانادا اۆرک دایانماسی نتیجه‌سینده ۸۳ یاشیندا دۆنیاسینی دَییشدی.&lt;ref name=&quot;tabnak&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;bbc-obit&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;radiofarda2026&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی، شاعر و منتقد ادبی، در ۸۳ سالگی درگذشت|trans-title=Ali Babachahi, poet and literary critic, dies at 83|url=https://www.radiofarda.com/a/iran-ali-babachahi-poet-critic-died-political-murders-of-writers/33685489.html|website=Radio Farda|date=23 February 2026|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt; اوْنون جنازه‌سی ۷ اسفند ۱۴۰۴ پنجشنبه گۆنو صاباح، عاییله‌سی و {{Interlanguage link|هرمز علی‌پور|fa|هرمز علی‌پور}}، {{Interlanguage link|محمد قاسم‌زاده|fa|محمد قاسم‌زاده}}، {{Interlanguage link|شهاب مقربین|fa|شهاب مقربین}}، {{Interlanguage link|حافظ موسوی|fa|حافظ موسوی}} و مظفر رؤیایی کیمی ادبیات اهلیندن بیر جمعین ایشتیراکی ایله و جنوب {{Interlanguage link|دمام (موسیقی آلتی)|fa|دمام (ساز)|lt=دمام}}ینین سسی آلتیندا کرجین {{Interlanguage link|بهشت سکینه|fa|بهشت سکینه}} مزارلیغیندا تورپاغا تاپشیریلدی.&lt;ref name=&quot;ibna2026&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Marzieh Negahban Marvi|script-title=fa:حافظ موسوی: باباچاهی شاعری شورشگر بود که در هیچ منزلی توقف نکرد|trans-title=Hafez Mousavi: Babachahi was a rebel poet who stopped at no station|url=https://www.ibna.ir/news/547554|website=Iran Book News Agency|date=26 February 2026|access-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; ایران یازیچیلار کانونو بیر بیلدیری یاییملایاراق اوْنو «مۆستقیل بیر یازیچی و دۆشونجه و بیان آزادلیغینین گرچک مۆدافیعچیسی» آدلاندیردی.&lt;ref name=&quot;kanoon&quot; /&gt;
&lt;div style=&quot;clear:both;&quot;&gt;&lt;/div&gt;

== شعری و شعر گؤروشلری ==
باباچاهی‌نین شعر اۆسلوبو بیر نئچه اوْن ایل بوْیونجا اجتماعی رومانتیزمدن و {{Interlanguage link|نیمایی شعر|fa|شعر نیمایی}}دن نیمادان سوْنراکی شعره دوغرو دَییشدی.&lt;ref name=&quot;bbc-obit&quot; /&gt; {{Interlanguage link|بهزاد خواجات|fa|بهزاد خواجات}} اوْنون یارادیجیلیغینی ۱۳۷۰-جی ایللردن اؤنجه و سوْنرا اوْلماقلا ایکی دؤوره بؤلموش و اوْنو بو اوْن ایللیکده شعره عادی باخیشی دَییشدیرن آخیمین اؤنجوللریندن ساییمیشدیر.&lt;ref name=&quot;ie-obit&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی شاعر و منتقد ادبی درگذشت|trans-title=Ali Babachahi, poet and literary critic, has died|url=https://www.iran-emrooz.net/index.php/news2/more/126143/|website=Iran Emrooz|date=23 February 2026|access-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; ایران یازیچیلار کانونو دا اوْنو یئتمیش ایللیک ادبی فعالیتی بوْیونجا ایکی دفعه اؤز اۆسلوبوندا تجدید-نظر ائدن «تجروبه‌چی بیر شاعیر» کیمی تصویر ائتمیشدیر.&lt;ref name=&quot;kanoon&quot; /&gt; {{Interlanguage link|حافظ موسوی|fa|حافظ موسوی}} اوْنون دفن مراسیمینده دئدی کی باباچاهی «تام شهرت و اعتبارینین زیروه‌سینده اوْلدوغو بیر زاماندا»، ۱۳۷۰-جی ایللرده ''نم‌نم بارانم'' («من چیسکینم») کیتابینی یاییملاماقلا اؤزونون تامامیله فرقلی بیر اۆزونو گؤستردی.&lt;ref name=&quot;ibna2026&quot; /&gt;

باباچاهی ''رودکی'' درگیسینده (۲۲-جی سایی، ۱۳۸۷) یاییملانان «معنانین سونسوز گئنیشلیگی» مقاله‌سینده&lt;ref name=&quot;ensani&quot; /&gt; بو فیکره ووْرغو ائدیردی کی ادبی متنین، اؤزللیکله چاغداش شعرین ثابت و اؤنجه‌دن بللی‌لنمیش بیر معناسی یوْخدور و معنا متن ایله اوْخوجو آراسیندا دینامیک بیر سۆره‌جده فورمالاشیر. اوْنون اینانجینا گؤره، قارانلیقلیق (ایبهام)، آسیلی‌لیق و دیل قیریلمالاری ضعف دئییل، تأویل ساحه‌سینی گئنیشلندیرن ایمکانلاردیر.&lt;ref name=&quot;mahjoubi&quot; /&gt; اوْ، «شعر بؤحرانی و اوْندان چیخیش یوْلو» مقاله‌سینده (''فرهنگ توسعه'' آیلیق درگیسی، خرداد ۱۳۸۰)&lt;ref name=&quot;ensani&quot; /&gt; یازدی: «بؤحران، عمومی تعریفی ایله، احتیمالا شعرین بایئیریندا اوْلان بیر شئیه ایشاره ائدیر. بونا گؤره ده بؤحرانین بۆتون گۆناهینی چاغداش شعرین بوْینونا آتماق اینصافسیزلیق اوْلار.»&lt;ref name=&quot;mahjoubi&quot; /&gt;

اوْ، نیمادان سوْنراکی شعرین اساسلارینی «نیمادان سوْنراکی شعرین محورلری و اؤزللیکلری» مقاله‌سینده (''کارنامه'' درگیسی، فروردین و اردیبهشت ۱۳۷۸) شرح ائتدی.&lt;ref name=&quot;ensani&quot; /&gt; ''خبرآنلاین'' «باشقا دوروملو شعر» نظریه‌سینین اصللرینی بئله سیرالامیشدیر: «شعرین دیل‌لیگی» (دیل شعرین آلتی دئییل، موضوعوسودور)، «معنانین تأخیره سالینماسی»، «نحودن قاچیش» و «طنز و پارودی».&lt;ref name=&quot;khabar&quot; /&gt; باباچاهی ایسنا ایله ائینی مۆصاحیبه‌ده «باشقا دوروملو شعر»ی ۱۳۴۰-جی ایللرین «{{Interlanguage link|باشقا شعر|fa|شعر دیگر}}» (''شعر دیگر'') آخیمیندان آییردی؛ اوْنون دئدیگینه گؤره، {{Interlanguage link|بیژن الهی|fa|بیژن الهی}} و {{Interlanguage link|هوشنگ چالنگی|fa|هوشنگ چالنگی}} کیمی شاعیرلر بو آخیما منسوبدورلار و رؤیایی‌نین شعری ده اوْنون یانیندا یئر آلیر. اوْنا گؤره «باشقا شعر» اؤزونون اوْرقانیک بیرلیگینی قوروْیور و «قورولوشلو و مرکزه‌یؤنلی»دیر، آنجاق «باشقا دوروملو شعر» «شۆبهه چاغینا باخان» بیر شعردیر، مرکزدن‌قاچان‌دیر و «اینسانین ایچینده‌کی فرقلی منلر»ه دیقت یئتیرن «چوْخلو روایتلر»ه مالیکدیر و آچیق سوْنلارلا بیتیر. اوْ، رؤیایی‌نین شعرینی «یاپی‌چی (ساختارگرا)»، «باشقا دوروم شعری»نی ایسه «{{Interlanguage link|یاپی‌چیلیقدان سوْنراکی|fa|پساساختارگرایی}}»، «پارچالانمیش گؤرونوشلو و چوْخ‌روایتلی» و «اوْخوجویا یؤنلی» تصویر ائتدی.&lt;ref name=&quot;isna1401&quot; /&gt; باباچاهی {{Interlanguage link|مهر خبر آژانسی|fa|خبرگزاری مهر}} ایله بیر مۆصاحیبه‌سینده (۱۳۸۵) بوگونکو شاعیرلرین «پسیخوْلوْژی درین یاپی»یا دیقتینی «بیر نؤوع عیرفان» ساییردی&lt;ref name=&quot;mehr&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی: توجه شاعران امروز به ژرف ساختار روانشناسانه نوعی عرفان است|trans-title=Ali Babachahi: today's poets' attention to psychological deep structure is a kind of mysticism|url=http://www.mehrnews.com/fa/NewsDetail.aspx?NewsID=394701|website=Mehr News Agency|date=17 October 2006|access-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; و {{Interlanguage link|رادیو زمانه|fa|رادیو زمانه}} ایله بیر مۆصاحیبه‌سینده (۱۳۸۶) شعرینده قادینین وارلیغینی «بیر نؤوع تَرلیک و جانلیلیق آرزوسو» کیمی تصویر ائتدی.&lt;ref name=&quot;zamaneh2008&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Mojtaba Pourmohsen|script-title=fa:عاشقیت اتهام است؟ می‌پذیرم (گفت‌وگو با علی باباچاهی دربارهٔ نقش عشق در شعر)|trans-title=Is being in love an accusation? I accept it (interview with Ali Babachahi on the role of love in poetry)|url=http://zamaaneh.com/pourmohsen/2008/02/post_104.html|website=Radio Zamaneh|date=15 February 2008|access-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt; اوْ، شاعیر سوسدوقدان سوْنرا دا شعرین اؤز یوْلونو داوام ائتدیردیگینه اینانیردی.&lt;ref name=&quot;mahjoubi&quot; /&gt; اوْ، هم‌چنین شعرلرینی، اؤز دئدیگینه گؤره اوْنو «شیددتله موحاصیره ائدن» «قوْرخو و ناراحاتلیقلارا بوْرجلو» ساییر و بو آرادا «طنز ایسه منیم ایمدادیما یئتیر» دئییردی.&lt;ref name=&quot;zamaneh2023&quot; /&gt; حسین نوش‌آذرین یازدیغینا گؤره، باباچاهی «اعتیراض شعری»نی ساده «شوعار» و «باغیرتی»دان آییریر و اوْنون صنعتکارلیق یؤنونه ووْرغو ائدیردی؛ اوْنون باخیشیندا اعتیراض شعری آجی اجتماعی گرچکلیکلردن سوره‌ت چکمه‌مه‌لی، اوْنلاری خیال، دۆشونجه و دیل اۆسلوبلاری ایله «صنعت گرچکلیگی»نه چئویرمه‌لیدیر. اوْ، شعرینده‌کی {{Interlanguage link|قروتئسک|fa|گروتسک}} طنزی و دیل اوستالیغینی فاجیعه‌لرله اۆزله‌شمه‌نین نتیجه‌سی ساییر، شاعیرین [[یاپی‌سؤکوم|یاپی‌سؤکومچو]] بیر یاناشما ایله کئچمیش ایده‌آلیزملردن و گۆج سؤیلملریندن (دیسکورسلاریندان) اوزاقلاشماسینا ووْرغو ائدیر و رسمی {{Interlanguage link|سانسور|fa|سانسور}}و و {{Interlanguage link|اؤزونو سانسور|fa|خودسانسوری}}و هر ایکیسینی یارادیجیلیغین آفتی ساییردی.&lt;ref name=&quot;noushazar&quot; /&gt;

== ادبی تنقیدی و تارتیشمالار ==
باباچاهی‌نین تنقیدده کسکین بیر دیلی واردی. اوْنون ''گزاره‌های منفرد'' («تک-تک حؤکملر») کیتابی، شاعیرلری سینیفلندیرمه‌سی و بعضی آخیملاری آچیق‌جاسینا تنقید ائتمه‌سی ایله چوْخلو رئاکسیونلارا سبب اوْلدو. اوْنون ان مشهور نظری تارتیشماسی [[رضا براهنی]] ایله اوْلدو و «تهران–توْرونتو ساواشی» آدی ایله تانیندی. اوْ، شعرده ساده‌یازیچیلیق آخیمینی، او جۆمله‌دن {{Interlanguage link|محمد شمس لنگرودی|fa|محمد شمس لنگرودی}} و {{Interlanguage link|سید علی صالحی|fa|سید علی صالحی}}نین گؤروشلرینی ده تنقید ائدیردی.&lt;ref name=&quot;khabar&quot; /&gt; علی مسعودی‌نیانین یازدیغینا گؤره، باباچاهی اؤزللیکله ۱۳۷۰ و ۱۳۸۰-جی ایللرده باشقا تنقیدچی و شاعیرلرله داییم تارتیشمادا ایدی و بعضاً ایش «سؤزلو شیددت»ه چاتیردی؛ مسعودی‌نیا اوْنون رضا براهنی و {{Interlanguage link|منوچهر آتشی|fa|منوچهر آتشی}} ایله تارتیشمالارینی شعرین هله تارتیشما و مۆباحیثه مؤوضوسو اوْلدوغو بیر زاماندان قالان «دَیرلی یادیگارلار» ساییر و خاطیرلاییر کی باباچاهی سوْنراکی ایللرده دئییردی: «آرتیق براهنی‌دن آشاغی هئچ کسه جاواب وئرمیرم!»&lt;ref name=&quot;masoudinia&quot; /&gt; {{Interlanguage link|شاپور جورکش|fa|شاپور جورکش}}ین باباچاهی‌نین نظریه‌لری ایله تارتیشماسی و رضا براهنی‌نین جورکشه جاوابی حاقیندا، باخ: [[#ارمنستان اتوبوسونون یوْل یوْلداشلاری|ارمنستان اتوبوسونون یوْل یوْلداشلاری]].

== تنقیدچیلرین گؤروشلری ==
{{Interlanguage link|محمد شمس لنگرودی|fa|محمد شمس لنگرودی}} ''تاریخ تحلیلی شعر نو'' («یئنی شعرین تحلیلی تاریخی») اثرینده باباچاهی‌نین ایلک دفترینی، ''در بی‌تکیه‌گاهی''نی، اجتماعی یاناشمالی، اؤزونو سیندیران بیر غم‌له دوْلو، دویغوسال و تصویرلی بیر شعر کیمی تصویر ائدیر؛ اوْنا گؤره بو کیتاب دویغوسال و «یئنی‌یئتمه‌جه» اوْلماسینا باخمایاراق، هم سیاسی چئوره‌لرین، هم ده «صنعت صنعت اۆچۆن» طرفدارلارینین بَیه‌نیشینی قازاندی و مشهورلاشدی.&lt;ref name=&quot;langroudi3&quot;&gt;{{cite book|language=fa|author1=Mohammad Shams Langeroodi|script-title=fa:تاریخ تحلیلی شعر نو|trans-title=Analytical History of New Poetry|volume=3|publisher=Nashr-e Markaz|location=Tehran|page=462}}&lt;/ref&gt; اوْنون فیکرینجه، باباچاهی ایکینجی دفترده، ''جهان و روشنایی‌های غمناک''ده، ائینی یوْلو خیطابی و تصویرلی بیر لحنله و [[فروغ فرخزاد]]ین تأثیری آلتیندا داوام ائتدیردی&lt;ref&gt;{{cite book|language=fa|author1=Mohammad Shams Langeroodi|script-title=fa:تاریخ تحلیلی شعر نو|trans-title=Analytical History of New Poetry|volume=4|publisher=Nashr-e Markaz|location=Tehran|pages=90–95}}&lt;/ref&gt; و اۆچۆنجۆ دفترده، ''از نسل آفتاب''دا، وزندن باشقا اؤنملی بیر کیفیت دَییشیکلیگی اوْلمادی؛ لنگرودی‌نین دئدیگینه گؤره، وزن باخیمیندان بو کیتاب فرخزادین و {{Interlanguage link|م. آزاد|fa|م. آزاد}}ین ناییلیتلرینین داوامی و نیمایی وزنلردن {{Interlanguage link|آغ شعر|fa|شعر سپید}}ه (''شعر سپید'') دوغرو بیر آددیم ایدی.&lt;ref&gt;{{cite book|language=fa|author1=Mohammad Shams Langeroodi|script-title=fa:تاریخ تحلیلی شعر نو|trans-title=Analytical History of New Poetry|volume=4|publisher=Nashr-e Markaz|location=Tehran|page=349}}&lt;/ref&gt; {{Interlanguage link|خسرو گلسرخی|fa|خسرو گلسرخی}} ده ''جهان و روشنایی‌های غمناک'' اۆزه‌رینه بیر تنقید یازمیشدی.{{citation needed|date=October 2026}}

اسفندیار کوشه‌نین رادیو زمانه‌ده یازدیغینا گؤره، {{Interlanguage link|منوچهر آتشی|fa|منوچهر آتشی}} ''{{Interlanguage link|دنیای سخن|fa|دنیای سخن}}'' درگیسینده باباچاهی‌دن و دیگر ایکی شاعیردن ۱۳۷۰-جی ایللرین آوانقارد شعرینین بایراقدارلاری کیمی آد آپارمیشدی.&lt;ref name=&quot;zamaneh2023&quot; /&gt; کوشه ''جهان متوجه شد'' اۆزه‌رینه یازدیغی تنقیدده کیتابین گیریشینی اعتیراض شعرینین تعریفی اۆچۆن «مانیفئسته بنزر بیر شئی» ساییمیش و یازمیشدیر کی شاعیر، [[ادوارد سعید]]ین گؤروشو ایله هم‌آهنگ اوْلاراق، شاعیر و یازیچینی چئوره‌سینده‌کی حادثه‌لره، او جۆمله‌دن خیابان اعتیراضلارینا لاقئید قالماماغا بوْرجلو ساییر. اوْنون فیکرینجه، بو توپلودا «ایران خالقینین اینقیلابینین آلوولانماسی ایله» باباچاهی شعرینین دیل اوْیونلاری آزالمیش، تصویرلر «داها چیلپاق» اوْلموش و ۱۴۰۱ تاریخلی شعرلر «داها دینامیک و داها جذب ائدیجی» گؤرونور. کوشه بو شعرلرین تاریخی و ادبی ایستیناد‌لارینا، او جۆمله‌دن [[احمد شاملو]]نون بیر میصراعینا («قانی داش دؤشه‌منین اۆستونده گؤرون»)، [[مشروطه اینقیلابی]] دؤورونون حادثه‌لرینه و {{Interlanguage link|هوارد باسکرویل|fa|هوارد باسکرویل}}ه، {{Interlanguage link|حسنک وزیر|fa|حسنک وزیر}}ه و {{Interlanguage link|تاریخ بیهقی|fa|تاریخ بیهقی}}یه، و ۱۳۶۰-جی ایللرده {{Interlanguage link|کومیته|fa|کمیته انقلاب اسلامی}}نین شوعارلارینا و گشتلرینه ایشاره ائتمیش، عینی زاماندا روایتی و سؤزلری تقریباً ائینی اوْلان اۆچ شعرین («اعتیراض ۳»، «اعتیراض ۸» و «اعتیراض (قیسا حئکایه)») وارلیغینی توپلونون ضعیف نؤقطه‌لریندن ساییمیشدیر.&lt;ref name=&quot;zamaneh2023&quot; /&gt; نوش‌آذر دا «ای…!» شعرینین اوْخونوشوندا یازمیشدیر کی شاعیر بو شعرده گۆجده گیزلنمیش شیددتی گؤسترمک اۆچۆن «{{Interlanguage link|دریدا|fa|ژاک دریدا}} اۆسلوبوندا» ضمیرلرله اوْینار و «محبوبه منیم باشقا آدیم ایدی» میصراعی راوی‌یه قادین کیملیگی وئریر و اوْنون فیکرینجه شعری {{Interlanguage link|زن، زندگی، آزادی حرکتی|fa|جنبش زن، زندگی، آزادی}}ندن بیر ایل اؤنجه بو حرکته یاخینلاشدیریر.&lt;ref name=&quot;noushazar&quot; /&gt;

علی مسعودی‌نیا باباچاهی‌نین وفات گۆنو ''[[خبر آنلاین|خبرآنلاین]]''ده یاییملانان یازیسیندا اوْنون یارادیجیلیغینین «اؤنملی نؤقطه‌سی»نی «تکلیف ائدیجی و آخیما قارشی» شعر یاراتماغا «داییمی مئیلی» ساییمیشدیر. اوْنون یازدیغینا گؤره، ۱۳۴۰-جی ایللرده بوشهرده نیمایی شعرله باشلایان و اوْنونلا پارالئل جیدّی بیر تنقیدچی کیمی یئرینی مؤحکم‌لندیرن باباچاهی، ۱۳۵۰-جی ایللرین سوْنلاری و ۱۳۶۰-جی ایللرین اوّللرینده ترکیبی وزنلره و نیمایی عروضا یئنی یاناشماسی ایله دؤورونون شاعیرلریندن سئچیلدی؛ آنجاق اوْنون شعر و تنقید پروژه‌سینین زیروه‌سی ۱۳۷۰-جی ایللر ایدی: اوْ زامان کی اوّلجه آغ شعره یؤنلدی و سوْنرا ادبی نظریه‌نی و [[پوست‌مودرنیزم|پوست‌مودرن]] فیکیرلری آراشدیراراق ''نم‌نم بارانم'' و ''منزل‌های دریا بی‌نشان است'' («دنیزین منزیللری نیشانسیزدیر») دفترلرینده اؤزونه مخصوص دیل توْخوماسینا و فورما کیملیگینه چاتدی و شعرینین {{Interlanguage link|پوئتیکاسی|fa|بوطیقا}}نی «باشقا دوروملو شعر» و «نیمادان سوْنراکی شعر» ایله آچیقلاماغا چالیشدی. مسعودی‌نیا بو شعرین اؤزللیکلرینی بئله سیرالامیشدیر: مضمون دایاقلارینین یاپی‌سؤکومچو داغیلماسی، نحو سیندیرما و دیل واریاسیالاری، تداعی‌یه دایانان ذهنین آخیجیلیغی، {{Interlanguage link|کوْلاژ|fa|کلاژ}}ا بنزر بیر کیفیت، دئییلمه‌ین سؤزلرله (سپیدخوانی ایله) دوْلو اوْلماسی و «جسور و قارا بیر طنز»؛ و آرتیرمیشدیر کی باباچاهی سوْنرالار قیسا شعرلری، {{Interlanguage link|هایکو|fa|هایکو}}نو و داها ساده و روایی فورمالی شعرلری ده تجروبه ائتدی. اوْ، تجروبه‌چیلیگی «اوْنون نسلینین شاعیرلری اۆچۆن او قدر ده عادی اوْلمایان» بیر خصلت ساییمیش، باباچاهی‌نین تنقید اۆسلوبونو «چوْخ اکلکتیک و قئیری-عادی»، آنجاق «دَیرلی تنقیدی متنلر» بوراخان بیر اۆسلوب کیمی تصویر ائتمیش و ''گزاره‌های منفرد''، ''شعر امروز، زن امروز'' («بوگونکو شعر، بوگونکو قادین») و ''سه دهه شاعران حرفه‌ای'' («پروفئسیونال شاعیرلرین اۆچ اوْن ایلی») کیتابلاریندان چاغداش ایران شعرینین تحلیلینده «دیقته لاییق» پایی اوْلان اثرلر کیمی آد آپارمیشدیر. داها اؤنجه اوْنون حاقیندا «قاشقاباقلی یالقیز قلادیاتوْر» آدلی بیر یازی یازمیش مسعودی‌نیانین فیکرینجه، باباچاهی‌نین شعرینه «بی‌اعتینالیق ائدیلمیش» و اوْ، ایران ادبیاتینین تأثیرلی و نظریه‌چی سیمالاریندان بیری اوْلماسینا باخمایاراق «او قدر ده قدری بیلینمه‌دی»؛ اوْ، بونون بیر حیصّه‌سینی باباچاهی‌نین «اینادلا» و «بۆتون بوْیو ایله» شعرینین آرخاسیندا دورماسینا باغلامیشدیر.&lt;ref name=&quot;masoudinia&quot; /&gt;

''ایران امروز''ون گوزارشینا گؤره، باباچاهی‌نین اثرلری اۆزه‌رینه یازیلان تنقیدلرده بو نؤقطه‌یه ایشاره ائدیلمیشدیر کی اوْنون شعرلرینین بیر حیصّه‌سی فوْرمالیست تجروبه‌چیلیک و دیل یاپیلاری ایله اوْیون اۆزه‌رینده قورولموش، دیگر بیر حیصّه‌سی ایسه اوْنون اجتماعی تنقیدینی، طنزینی و سیاسی قایغیلارینی عکس ائتدیریر.&lt;ref name=&quot;ie-obit&quot; /&gt;

{{Interlanguage link|بهزاد خواجات|fa|بهزاد خواجات}} باباچاهی‌نین وفاتیندان سوْنرا ''[[ایبنا]]'' ایله مۆصاحیبه‌سینده اوْنو «چوْخ‌یؤنلو» بیر شخصیت آدلاندیردی و دئدی کی فعالیتین گئنیشلیگی باخیمیندان بلکه هئچ کیم شاملویا چاتماز، آنجاق باباچاهی «شاملو کیمی بؤیوک بیر سیمانین یانیندا، یا دا باشقا بیر اۆفۆقده رضا براهنی‌نین یانیندا دایانا بیله‌جک دیقته لاییق بیر سئچیم»دیر. خواجاتا گؤره، باباچاهی ۱۳۷۰-جی ایللردن سوْنراکی پلورالیست فضانی و شعرین «دیل‌مرکزلی‌لیک»ه مئیلینی اؤز نظریه‌لرینده «آچیقلاییب آکادئمیک» ائتدی و شعری همیشه نظریه‌لرینین دایاغی اوْلدو؛ اؤز «عنعنه‌وی پرستیژ»لرینی قوروماق دالیسیجا اوْلان بیر چوْخ هم‌نسیللریندن فرقلی اوْلاراق، «تجروبی شعر»ه گیرمه‌نین ریسکینی قبول ائتدی و اؤزللیکله ''آدینه''نین شعر صحیفه‌لرینین مسئولو اوْلدوغو دؤورده گنج شاعیرلری تانیتدیرماقلا یئنی نسیلله درین بیر باغ قوردو. خواجات «باشقا دوروم» شعرینده طنزی «بؤیوک و موقدّس روایتلری» سورغولاماق اۆچۆن بیر واسیطه ساییمیشدیر؛ اوْنون دئدیگینه گؤره، عنعنه‌وی شعرده موقدّس و ال چاتماز بیر وارلیق اوْلان معشوق، باباچاهی‌نین شعرینده عادی و گۆندلیک بیر شخصیته چئوریلیر.&lt;ref name=&quot;ibna-khajat&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Marzieh Negahban Marvi|script-title=fa:علی باباچاهی؛ شیدایی زبان محزون (گفت‌وگو با بهزاد خواجات)|trans-title=Ali Babachahi: passion for a melancholy language (interview with Behzad Khajat)|url=https://www.ibna.ir/news/547452|website=Iran Book News Agency|date=24 February 2026|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;

=== سیمین بهبهانی و عبدالعلی دستغیب ===
{{Interlanguage link|سیمین بهبهانی|fa|سیمین بهبهانی}} «باباچاهی‌نین بیر نئچه شعرینه بیر باخیش» آدلی مقاله‌سینده اوْنون شعرلرینی اینجه‌له‌میشدیر؛ بو یازی ''چامه'' ایکی‌آیلیق ادبی درگیسینین ۲۳-جۆ ساییسیندا (اردیبهشت و خرداد ۱۴۰۱) یاییملانمیشدیر.&lt;ref name=&quot;behbahani1401&quot;&gt;{{cite journal|language=fa|author1=Simin Behbahani|script-title=fa:نگاهی به چند شعر باباچاهی|trans-title=A look at some poems by Babachahi|journal=Chameh|issue=23|date=April–June 2022|url=https://elmnet.ir/doc/2659296-38126|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;

{{Interlanguage link|عبدالعلی دستغیب|fa|عبدالعلی دستغیب}} بیر نئچه دفعه باباچاهی‌نین شعری حاقیندا یازمیشدیر؛ او جۆمله‌دن ''{{Interlanguage link|جهان کتاب|fa|جهان کتاب}}'' درگیسینده (اوْن بئشینجی ایل، ۳ و ۴-جۆ سایی، آردیجیل ۲۵۴، خرداد و تیر ۱۳۸۹) «باباچاهی‌نین شعرلرینده پوست‌مودرنیزم» مقاله‌سینده&lt;ref name=&quot;dastgheib1389&quot;&gt;{{cite journal|language=fa|author1=Abdolali Dastgheib|script-title=fa:پست مدرنیسم در شعرهای باباچاهی|trans-title=Postmodernism in Babachahi's poems|journal=Jahan-e Ketab|volume=15|issue=3–4 (254)|date=May–July 2010|url=https://ensani.ir/fa/article/author/16177|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt; و ''چامه''ده (۱۴۰۱) «باباچاهی شعرینین یئنیلیکلری داها بورالیدیر» مقاله‌سینده.&lt;ref name=&quot;dastgheib1401&quot;&gt;{{cite journal|language=fa|author1=Abdolali Dastgheib|script-title=fa:تازگی‌های شعر باباچاهی این‌جایی‌تر است|trans-title=The novelties of Babachahi's poetry are more of this place|journal=Chameh|issue=23|date=April–June 2022|url=https://elmnet.ir/doc/2637317-16145|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt; ''{{Interlanguage link|جام جم|fa|جام جم (روزنامه)}} آنلاین''ین، باباچاهی‌نین وفاتیندان بیر نئچه گۆن سوْنرا میلّی ادبی تنقیدچیلر انجمنینده کئچیریلن اثرلرینین تنقید و اینجه‌له‌مه ییغینجاغی حاقینداکی گوزارشینا گؤره، دستغیب ''فقط از پریان دریایی زخم زبان نمی‌خورد'' («یالنیز دنیز پری‌لریندن دیل یاراسی یئمیر») و ''پیکاسو در آب‌های خلیج فارس'' («پیکاسو خلیج فارسین سولاریندا») کیتابلاریندان شعرلر اوْخویاراق دئدی کی تنقیدچیلر شاعیرلری و شعرلرینی تانیماقدان چوْخ «اوْنلارین مقام و مسلکینین دالیسیجا» گئدیرلر، حالبوکی شعرین یاخشی اوْلماسی اوْخوجونون اوْنون فضاسینا گیره بیلمه‌سینه باغلیدیر؛ اوْنون دئدیگینه گؤره بو فضا باباچاهی‌نین شعرینده «گاه کومیک، گاه جیدّی، گاه دا تغزّولی»دیر. دستغیبین فیکرینجه، باباچاهی‌نین شعری ۱۳۷۰-جی ایللرین سوْنلارینا قدر نیمایی شعرین آب-هاواسیندا ایدی و اوْندان سوْنرا اوْنون یارادیجیلیغیندا سؤزلر، شعر فضاسینا حاکیم اوْلان علاقه‌لر، «کلمه‌لری دۆزمه طرزی» و شعره گیریش یوْلو دَییشدی. اوْ، ایفاده‌لرین داغینیقلیغینی – کی اوْنون دئدیگینه گؤره اصلی معنا اوْنون آرخاسیندان اؤتورولور –، یئرلی ایشاره‌لری، آتالار سؤزلرینه، ناغیللارا و خالق حئکایه‌لرینه ایستینادلاری، کلاسیک ادبیاتلا تانیشلیغی، قروتئسکی و طنزی بو شعرین اؤزللیکلریندن ساییدی و «هئچین هئچی هئچدن یاخشیدیر» میصراعینا ایشاره ائده‌رک شاعیرین دیل ایله اوْیونوندان دانیشدی. دستغیب ''فقط از پریان دریایی…'' کیتابینین شعر یؤنونو داها گۆجلو، ''پیکاسو…''نون نظری یؤنونو ایسه داها حیس اوْلونان ساییدی و ووْرغولادی کی باباچاهی‌نین شعری «هئچ ده معنادان قاچان دئییل» و بوگونکو اینسانین آغریلاری و دردلری اوْنون یئنی فورماسینین آرخاسیندا گیزلنمیشدیر. اوْنون یئکونو بو ایدی کی باباچاهی‌نین شعرینده دئدیکلری «باشقا پوست‌مودرن کیتابلاردان تقلید و تأثیر دئییل»، اوْ، «پوست‌مودرنیته‌نی یاخشی آنلامیش… و شعرینده یاخشی ایجرا ائدیر».&lt;ref name=&quot;jamejam1404&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Seyyed Mohieddin Hosseini Arsanjani|script-title=fa:باباچاهی پست‌مدرنیته را به‌خوبی درک کرده بود|trans-title=Babachahi had understood postmodernity well|url=https://jamejamonline.ir/fa/news/1544660|website=Jam-e Jam Online|date=27 February 2026|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;

=== فرج سرکوهی ===
اؤزو ده ارمنستان اتوبوسونون سرنیشینلریندن اوْلان {{Interlanguage link|فرج سرکوهی|fa|فرج سرکوهی}}، ''{{Interlanguage link|بی‌بی‌سی فارسی|fa|بی‌بی‌سی فارسی}}''نین «هفته‌نین کیتابی» ستونوندا (آبان ۱۳۹۰) ''گل باران هزار روزه'' («مین گۆنلۆک گۆل یاغیشی») کیتابینی تانیتارکن باباچاهی‌نین یارادیجیلیغینی ایکی دؤورده اینجه‌له‌دی. اوْنون یازدیغینا گؤره، باباچاهی ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰-جی ایللرده «من از آبشخور غوکان بدآواز می‌آیم» («من پیس‌سسلی قورباغالارین سولاق یئریندن گلیرم») مشهور شعری و ''در بی‌تکیه‌گاهی''نین دیگر شعرلری ایله او دؤورون شعرینین تانینمیش سیمالاریندان بیرینه چئوریلدی؛ بو دؤورون نیمایی شعرلری نیمایی شعرین حاکیم اۆسلوبلارینی قبول ائتمیشدیلر و «موجود دورومون تنقیدی و اینکاری» ایله حاکیم اجتماعی، سیاسی و کۆلتورل قالیبلاری قبول ائتمکدن ایمتیناع ائدیردیلر؛ ''جهان و روشنایی‌های غمناک''، ''از نسل آفتاب''، ''صدای شن'' و ''آوای دریامردان'' («دنیز اَرلرینین سسی») کیتابینین بعضی شعرلری ده بو زمینه‌ده یازیلمیشدیلار. سرکوهی‌نین فیکرینجه، ایکینجی دؤور ۱۳۷۰-جی ایللرین دَییشیکلیکلری ایله باغلیدیر؛ اوْ، بو اوْن ایللیگی «فارس شعرینین بؤحران اوْن ایللیگی» و نیمادان سوْنراکی شعر، «باشقا دوروم شعری»، یاپی‌سؤکومچو شعر و پوست‌مودرنیست شعر کیمی دالغالارین ظهور ائتدیگی اوْن ایللیک ساییر. سرکوهی یازیر کی باباچاهی نیمایی شعرین یاپیسیندا، فورماسیندا و دیلینده دَییشیکلیگین اؤنجوللریندن و بو اوْن ایللیگین شعرینه تأثیر ائدن شاعیرلردن ایدی و اؤز تکلیفلرینین نظری اساسلارینی شعردن باشقا اثرلرینده، او جۆمله‌دن ''گزاره‌های منفرد''ده آچیقلاماغا چالیشدی. اوْنون فیکرینجه، او ایللرین تنقیدینین «نظری یوْخسوللوغو» اوْنو پوست‌مودرن دۆشونرلرین بیر-ایکی نظری اثرینین ترجمه‌سی ایله یاییلان آنلاییشلاری قبول ائتمه‌یه ائندیردیگی بیر زاماندا، باباچاهی‌نین شعری «بو دَییشیکلیکلرین تکرار اۆره‌تیلمه‌سیندن اؤته‌یه کئچدی»: اوْ، چوْخ‌سسلی‌لیگه، ترکیبی وزنلره، نیسبیلیک‌چیلیگه و موطلقلرین و بؤیوک روایتلرین اینکارینا، فورما، دیل و لحنده یئنی تجروبه‌لره، یاپی‌سؤکومه و آشنالیق‌سیزلاشدیرمایا، قروتئسکه و «شعری تضاد و تناقض اۆزه‌رینده قورماغا» مئیل ائده‌رک یئنی، آنجاق شاعیرانه اۆفۆقلر یاراتماغا چالیشدی؛ و شعری کلاسیک کۆلتور و شعری، نیمایی و شاملویی شعری تانیماغا و اؤزونون شاعیرانه «تجروبه و ایستعدادی»نا دایاندیغی اۆچۆن، ۱۳۷۰-جی ایللرین «دیل اوْیونلاری و یاپی اوْیونلاری» آدی ایله تانینان شئیلردن آیری قالدی. سرکوهی ''گل باران هزار روزه''نین شعرلرینی ائینی یوْلون داوامی ساییدی و باباچاهی‌نین بو دؤورده‌کی یارادیجیلیغینی اوْنون یئرینی «بو دالغانین یا آخیمین بارماقلا ساییلاجاق قدر آز اوْلان اوغورلو شاعیرلریندن بیری کیمی» مؤحکم‌لندیرن بیر یارادیجیلیق کیمی تصویر ائتدی.&lt;ref name=&quot;sarkouhi1390&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Faraj Sarkohi|script-title=fa:هفت‌روز کتاب؛ شعر باباچاهی، نمایشنامهٔ استادمحمد و شعر ترکی صلاحی|trans-title=Seven Days, Books: Babachahi's poetry, a play by Ostad-Mohammad and Salahi's Turkish poetry|url=https://www.bbc.com/persian/arts/2011/10/111027_l41_7_books_27oct_11|website=BBC Persian|date=27 October 2011|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;

=== ارمنستان اتوبوسونون یوْل یوْلداشلاری ===
{{Interlanguage link|ارمنستان اتوبوسو|fa|ماجرای اتوبوس ارمنستان}}نون دیگر سرنیشینلریندن بیر نئچه‌سی باباچاهی‌نین امکداشلاری، مجلیس یوْلداشلاری یا دا تنقیدچیلری ایدیلر. ایران یازیچیلار کانونونون یازدیغینا گؤره، اوْ، محمدعلی سپانلونون ائوینده کئچیریلن چهارشنبه توپلانتی‌لارینین داییمی ایشتیراکچیلاریندان ایدی و بو یوْلدان کانونون مشورت جمعینه قوشولدو.&lt;ref name=&quot;kanoon&quot; /&gt; باباچاهی اؤزو اینقیلابدان اؤنجه {{Interlanguage link|محمد مختاری|fa|محمد مختاری}}، جواد مجابی، {{Interlanguage link|فرامرز سلیمانی|fa|فرامرز سلیمانی}}، عزیز خلیلی، اسماعیل رها، محمد محمدعلی و بیر نئچه باشقا نفرین یانیندا «شعر سه‌شنبه‌لری» توپلانتی‌لاریندا ایشتیراکیندان سؤز آچمیش و گیله‌لنمیشدیر کی مجابی کیتابیندا او دؤورون خاطیره‌لرینی نقل ائدرکن اوْنون آدینی چیخارمیشدیر؛ اؤز دئدیگینه گؤره بونون سببینی بیلمیردی.&lt;ref name=&quot;ibna1396&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Shahab Darabian|script-title=fa:شاملو شعرهایی چاپ می‌کرد که دوست نداشت / هر لحظه این امکان وجود دارد که ما چپ کنیم!|trans-title=Shamlou published poems he did not like / At any moment we could overturn!|url=https://www.ibna.ir/news/256182|website=Iran Book News Agency|date=1 January 2018|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt; مجابی احمد شاملو حاقینداکی یازیلاری و مۆصاحیبه‌لریندن عیبارت اوْلان ''آینهٔ بامداد'' («سحرین آیناسی») کیتابیندا {{Interlanguage link|منوچهر آتشی|fa|منوچهر آتشی}}، [[محمد حقوقی]]، محمدعلی سپانلو و باباچاهی کیمی شاعیرلرله شاملو حاقیندا بیر مۆصاحیبه‌نی گتیرمیشدیر&lt;ref name=&quot;taaghche-mojabi&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:جواد مجابی: زندگینامه و معرفی کتاب‌ها (آینه بامداد)|trans-title=Javad Mojabi: biography and book introductions (Ayineh-ye bamdad)|url=https://taaghche.com/author/%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%A8%DB%8C|website=Taaghche|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt; و شاملونون ائوینده کئچیریلن بیرینجی {{Interlanguage link|احمد شاملو شعر اؤدولو|fa|جایزه شعر احمد شاملو}} مراسیمینده ایشتیراک ائتمیشدی؛ باباچاهی‌نین ''این کشتی پر اسرار'' کیتابی بو اؤدولون ایکی قازانانیندان بیری ایدی.&lt;ref name=&quot;zamaneh2016&quot; /&gt; داریوش معمار مجابی‌نین وفاتیندان (شهریور ۱۴۰۵) سوْنرا ''{{Interlanguage link|ایندیپندنت فارسی|fa|ایندیپندنت فارسی}}''ده یاییملانان یازیسیندا مجابی‌نین شعر یوْلونو باباچاهی ایله موقاییسه ائتمیش و یازمیشدیر کی رضا براهنی و باباچاهی کیمی شاعیرلر «شعر حیاتلارینین بعضی دؤورلرینده دیلده، نحوده و فورمادا تمل تجروبه‌لره ال آتدیلار» و بعضاً شعر دؤورلری آراسیندا گؤزه چارپان بیر مسافه یاراندی، حالبوکی مجابی داها چوْخ نیمایی عنعنه‌نین و شاملونون آغ شعرینین یوْلوندا قالدی.&lt;ref name=&quot;independent1405&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Dariush Me'mar|script-title=fa:جواد مجابی، نویسنده‌ای که نمی‌شود او را در یک عنوان خلاصه کرد|trans-title=Javad Mojabi, a writer who cannot be summed up in a single title|url=https://www.independentpersian.com/node/422164|website=Independent Persian|date=6 September 2026|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;

حئکایه یازیچیسی محمد محمدعلی ۱۳۷۶-جی ایلدن باباچاهی ایله بیرلیکده ''{{Interlanguage link|آدینه|fa|آدینه (نشریه)}}'' درگیسینین اۆچ شعر و حئکایه خۆصوصی ساییسینین باش رئداکتوْرلوغونو اۆستلنمیشدی&lt;ref name=&quot;bbc-mohammadali&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:محمد محمدعلی؛ «باورهای خیس یک مرده» و رمان‌های اساطیری پر راز و رمز|trans-title=Mohammad Mohammad-Ali: &quot;The Wet Beliefs of a Dead Man&quot; and mysterious mythological novels|url=https://www.bbc.com/persian/articles/cqlg1eypp23o|website=BBC Persian|date=14 September 2023|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt; و باباچاهی ''آدینه''ده‌کی امکداشلیقلاریندان «چوْخ یاخشی بیر دؤور» کیمی سؤز آچمیشدیر.&lt;ref name=&quot;ibna1396&quot; /&gt; محمدعلی و مسعود بهنود ''{{Interlanguage link|این قیافه مشکوک|fa|این قیافه مشکوک}}'' («بو شۆبهه‌لی سیفت») سندلی فیلمینده باباچاهی‌نین شعر و شخصیت یؤنلری حاقیندا دانیشانلار آراسینداییرلار.&lt;ref name=&quot;shargh&quot;&gt;{{cite web|language=fa|author=Pouria Souri|script-title=fa:«این قیافه مشکوک» مستند شد|trans-title=&quot;This Suspicious Face&quot; becomes a documentary|url=http://old.sharghdaily.ir/news/90/07/17/13501.html|website=Shargh|date=9 October 2011|access-date=1 October 2026|archive-date=2016-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20160611033850/http://old.sharghdaily.ir/news/90/07/17/13501.html|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160611033850/http://old.sharghdaily.ir/news/90/07/17/13501.html|archivedate=2016-06-11|title=archive copy|accessdate=2026-10-03}}&lt;/ref&gt; شهریار مندنی‌پورون یؤنتیجیلریندن اوْلدوغو ''بانگ'' ادبی نشریه‌سی ۱۴۰۲-نین فروردین آییندا باباچاهی‌نین اعتیراض توپلوسوندان اۆچ شعر یاییملادی.&lt;ref name=&quot;baang&quot; /&gt;

تنقیدچی و اتوبوسون دیگر سرنیشینلریندن اوْلان شاپور جورکش، باباچاهی‌نین نظریه‌چیلیگینین جیدّی تنقیدچیلریندن ایدی. اوْ، مهیار زاهد ایله «گله‌جگین یوْلونو گؤزله‌مک» باشلیغی ایله ''{{Interlanguage link|اعتماد|fa|اعتماد (روزنامه)}}'' قزئتینده (۱۵۴۵-جی سایی، ۳۰ آبان ۱۳۸۶) یاییملانان مۆصاحیبه‌سینده باباچاهی‌نی «ژورنالیست و چاغداش شاعیر» آدلاندیردی و دئدی کی باباچاهی ''گزاره‌های منفرد''ین ۷۷۱-جی صحیفه‌سینده بئش سطری اوْنون ''هوش سبز'' («یاشیل ذکا») کیتابینا عایید ائتمیشدیر، حالبوکی بو سطرلر او کیتابدا یوْخدور. جورکش بو باره‌ده دئدی: «اؤز احتیمالی ادبی پوپولیزمینی ۱۳۷۰-جی ایللره بوْرجلو بیلن جناب باباچاهی، بو جۆر گؤزباغلیجیلیقلا شاملونون اؤزلرینه هر هانسی احتیمالی تأثیرینی اینکار ائده بیلرلر» و آرتیردی کی «بلکه منیم حاقّیم وار کی بو قدر باشیباش‌لیق و دیقتسیزلیکله دوْلو بیر نظریه‌نی ۱۳۷۰-جی ایللر شعرینین چیخیلماز دورومونون سببلریندن بیری سایام».&lt;ref name=&quot;etemad1545&quot;&gt;{{cite journal|language=fa|author1=Mahyar Zahed|script-title=fa:چشم به راه آینده (جریان‌های نقد ادبی در گفت‌وگو با شاپور جورکش)|trans-title=Looking to the future (currents of literary criticism, an interview with Shapour Jorkesh)|journal=Etemad|issue=1545|date=21 November 2007|url=https://www.magiran.com/newspapertoc/14622|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt; ''اعتماد''ین یازدیغینا گؤره، بو مۆصاحیبه «گئنیش عکس-صدا» دوغوردو و رضا براهنی «صاباحین یاشسیز نسلینه» باشلیقلی گئنیش بیر جاوابدا (''اعتماد''، ۱۵۶۷-جی سایی، ۲۶ آذر ۱۳۸۶) باباچاهی‌نی مۆدافیعه ائتدی: «هامی بیلیر کی جناب باباچاهی شاعیر و ادبیات تنقیدچیسی‌دیر. بو، ایلک دفعه‌دیر کی بیری اوْنو «ژورنالیست» آدلاندیریر.» براهنی‌نین فیکرینجه، جورکش «شاعیر» سؤزوندن اؤنجه «ژورنالیست» عنوانینی قوْیماقلا باباچاهی‌نین «مقامینی آلچالتماق» ایسته‌میشدی و هم ژورنالیستلردن، هم ده باباچاهی‌دن عۆذر ایسته‌مه‌لیدیر، چۆنکی «ایندیه‌دک یازیب چاپ ائتدیکلری شعر و شعر تنقیدی ساحه‌سینده اوْلموشدور».&lt;ref name=&quot;etemad1567&quot;&gt;{{cite journal|language=fa|author1=Reza Baraheni|script-title=fa:پاسخ به شاپور جورکش / به نسل بی سن فردا|trans-title=Reply to Shapour Jorkesh / To tomorrow's ageless generation|journal=Etemad|issue=1567|date=17 December 2007|page=11|url=https://www.magiran.com/article/1540386|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;

=== آکادئمیک آراشدیرمالار ===
باباچاهی‌نین شعری خیلی ساییدا آکادئمیک آراشدیرمانین موضوعو اوْلموشدور. علم‌نت بیلگی بانکی ۱۴۰۵-جی ایلین مهر آیینا قدر «علی باباچاهی» آچار سؤزو ایله ۷۰-دن آرتیق علمی سندی – درگی مقاله‌لری، کونفرانس مقاله‌لری، دیسسئرتاسیالار و کیتابلار – قئیده آلمیشدیر کی اوْنلارین بیر حیصّه‌سی اؤزونون یازیلاریدیر.&lt;ref name=&quot;elmnet-kw&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:مقالات مرتبط با علی باباچاهی (کلیدواژه)|trans-title=Articles related to Ali Babachahi (keyword)|url=https://elmnet.ir/keyword/%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%DA%86%D8%A7%D9%87%DB%8C|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt; ۱۳۸۹ ایله ۱۳۹۴ ایللری آراسیندا {{Interlanguage link|اراک بیلیم‌یوردو|fa|دانشگاه اراک|lt=اراک}}، {{Interlanguage link|زابل بیلیم‌یوردو|fa|دانشگاه زابل|lt=زابل}}، [[مشهد فردوسی بیلیم‌یوردو|مشهد فردوسی]]، {{Interlanguage link|رفسنجان ولی‌عصر|fa|دانشگاه ولی‌عصر رفسنجان}} و [[پیام نور بیلیم‌یوردو|پیام نور]] کیمی بیلیم‌یوردلاریندا آز قالا سگگیز ماگیستر و دوکتورا دیسسئرتاسیاسی اوْنون شعرینین مۆختلیف یؤنلرینی، او جۆمله‌دن اؤنه چیخارما (برجسته‌سازی)، معشوقون سیماسی، ایکی‌لی قارشیلاشمالار، اقلیم عونصورلری و یئرلی‌چیلیک، طنز و {{Interlanguage link|قروتئسک|fa|گروتسک}}، و پوست‌مودرنیست اؤغه‌لری اینجه‌له‌میشدیر.&lt;ref name=&quot;khazaei1389&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Sara Khazaei|script-title=fa:برجسته‌سازی در اشعار علی باباچاهی|trans-title=Foregrounding in the poems of Ali Babachahi (master's thesis, Arak University, 2010)|url=https://elmnet.ir/doc/10517906-53213|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bazzi1392&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Tahereh Bazzi|script-title=fa:سیمای معشوق در اشعار علی باباچاهی|trans-title=The image of the beloved in the poems of Ali Babachahi (master's thesis, University of Zabol, 2013)|url=https://elmnet.ir/doc/10679289-51512|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hashemi1393&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Tahereh Hashemi|script-title=fa:تقابل‌های دوگانه در اشعار علی باباچاهی|trans-title=Binary oppositions in the poems of Ali Babachahi (master's thesis, University of Zabol, 2014)|url=https://elmnet.ir/doc/10845534-14801|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;palash1393&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Mahmoud Palash|script-title=fa:بررسی عناصر اقلیمی و بومی‌گرایی در شعر علی باباچاهی|trans-title=A study of regional elements and localism in the poetry of Ali Babachahi (master's thesis, University of Zabol, 2014)|url=https://elmnet.ir/doc/10765268-11558|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;torabi1394&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Abdolrasoul Torabi|script-title=fa:کاربرد طنز و گونه‌های آن در اشعار علی باباچاهی|trans-title=The use of humour and its forms in the poems of Ali Babachahi (master's thesis, Payame Noor University, Fars province, 2015)|url=https://elmnet.ir/doc/10961206-81101|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;latifnejad1394&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Farrokh Latifnejad Roudsari|script-title=fa:متنیّت در شعر معاصر با تکیه بر اشعار نیما، سپهری، باباچاهی|trans-title=Textuality in contemporary poetry, based on the poems of Nima, Sepehri and Babachahi (doctoral thesis, Ferdowsi University of Mashhad, 2015)|url=https://elmnet.ir/doc/10931151-91402|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;

محمدجلیل بهادری و {{Interlanguage link|حسن ذوالفقاری|fa|حسن ذوالفقاری}} ''زیبایی‌شناسی ادبی'' («ادبی اِستئتیکا») درگیسینده‌کی (۱۳۹۱) بیر مقاله‌ده زامان آردیجیللیغینا لاقئیدلیگی ۱۳۸۰-جی ایللر شعرینین و باباچاهی شعرینین اؤزللیکلریندن ساییمیشلار: اوْنلارین یازدیغینا گؤره، شاعیر مۆختلیف زامان کسیک‌لرینی بیر-بیرینه قاریشدیریر، خطّی اوْلمایان بیر متن یارادیر و تاریخی حادثه‌لری بیان ائدرکن ده بیلرکدن دَییشیکلیک ائدیر؛ اوْنلار بو اؤزللیگی {{Interlanguage link|یاپی‌چیلیقدان سوْنراکی|fa|پساساختارگرایی}} دۆشونرلرین و {{Interlanguage link|ژاک دریدا|fa|ژاک دریدا}}نین گؤروشلریندن آلینمیش ساییرلار.&lt;ref name=&quot;bahadori1391&quot;&gt;{{cite journal|language=fa|author1=Mohammad-Jalil Bahadori|author2=Hassan Zolfaghari|script-title=fa:بررسی توالی زمان در شعر از منظر پساساختارگرایی (با نگاهی به شعر علی باباچاهی)|trans-title=Temporal sequence in poetry from a post-structuralist perspective (with reference to the poetry of Ali Babachahi)|journal=Zibayi-shenasi-ye adabi|issue=13|date=Autumn 2012|url=https://elmnet.ir/doc/339614-26612|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt; ابراهیم محبی و امکداشلاری (۱۳۹۸) کوْقنیتیو اۆسلوبشوناسلیق یاناشماسی ایله «یاپیسال اَیریلیک» و «قاب و مکان» شماسینین قیریلماسینی اوْنون شعرینین اۆسلوب اؤزللیکلریندن ساییمیشلار کی اوْنلارین دئدیگینه گؤره «ریزوم شماسی»نین یارانماسینا گتیریب چیخارمیشدیر؛ اوْنلار عنعنه‌وی اۆسلوبشوناسلیغی بئله شعرلرین تحلیلینده گۆجسوز ساییمیشلار.&lt;ref name=&quot;mohebbi1398&quot;&gt;{{cite journal|language=fa|author1=Ebrahim Mohebbi|author2=Mazaher Nikkhah|author3=Mohammad Hakimazar|script-title=fa:خوانش دو شعر از علی باباچاهی بر اساس نظریهٔ طرح‌واره در سبک‌شناسی شناختی|trans-title=A reading of two poems by Ali Babachahi based on schema theory in cognitive stylistics|journal=She'r-pazhuhi (Bustan-e adab)|issue=3|date=Autumn 2019|url=https://elmnet.ir/doc/2137426-9252|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt; محمدامین احسانی اصطهباناتی و محمدرضا صرفی (۱۴۰۰) باباچاهی‌نی «ایراندا پوست‌مودرنیزمین ان قاباقجیل تمثیلچیلریندن بیری» آدلاندیرمیش و اوْنون شعرینده نحودن قاچیش، دیلین پریشان یاپیسی، عاغیلدان قاچیش و بوتؤولوک و قطعیتین اوْلماماسی کیمی اؤغه‌لری اینجه‌له‌میشلر.&lt;ref name=&quot;ehsani1400&quot;&gt;{{cite journal|language=fa|author1=Mohammad-Amin Ehsani Estahbanati|author2=Mohammad-Reza Sarfi|script-title=fa:باباچاهی و مؤلفه‌های زبانی شعر پست مدرن|trans-title=Babachahi and the linguistic components of postmodern poetry|journal=Motale'at-e balaghi (Journal of Linguistic and Rhetorical Studies)|volume=12|issue=23|pages=7–36|date=Spring 2021|url=https://elmnet.ir/doc/2361896-42341|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt; {{Interlanguage link|بهزاد خواجات|fa|بهزاد خواجات}} (۱۴۰۰) دا اوْنون بیر شعرینی {{Interlanguage link|ژیل دلوز|fa|ژیل دلوز}}ون ریزوماتیک نظریه‌سی اساسیندا {{Interlanguage link|محمد شمس لنگرودی|fa|محمد شمس لنگرودی}}نین بیر شعری ایله موقاییسه ائده‌رک، باباچاهی‌نی پوست‌مودرنیست شعرین، شمس لنگرودی‌نی ایسه «ساده‌یازیچیلیق» آدلانان آخیمین تمثیلچیسی کیمی تانیتمیشدیر.&lt;ref name=&quot;khajat1400&quot;&gt;{{cite journal|language=fa|author1=Behzad Khajat|script-title=fa:بررسی تطبیقی یک شعر از علی باباچاهی و شمس لنگرودی بر اساس نظریهٔ ریزوماتیک ژیل دلوز|trans-title=A comparative study of a poem by Ali Babachahi and one by Shams Langeroodi based on Gilles Deleuze's rhizomatic theory|journal=Ghand-e parsi|volume=4|issue=13|date=Winter 2021–2022|url=https://elmnet.ir/doc/2660109-44164|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;

علی محمدی و طاهره قاسمی (۱۴۰۱) اوْنون شعرلرینین باشلیقلارینی اینجه‌له‌یه‌رک، شاعیرلیک یوْلونو باشلانغیجدا [[نیما یوشیج|نیما]]دان و رئالیزمدن تأثیرلنمه‌سیندن ''نم‌نم بارانم'' و ''عقل عذابم می‌دهد'' («عاغیل منه عذاب وئریر») ایله پوست‌مودرن شعره گیریشینه قدر ایزله‌میشلر.&lt;ref name=&quot;mohammadi1401&quot;&gt;{{cite journal|language=fa|author1=Ali Mohammadi|author2=Tahereh Ghassemi|script-title=fa:بررسی «عنوان» در سروده‌های علی باباچاهی از رئالیسم تا پست مدرنیسم|trans-title=The &quot;title&quot; in the poems of Ali Babachahi, from realism to postmodernism|journal=Tafsir va tahlil-e motun-e zaban va adabiyat-e farsi (Dehkhoda)|volume=14|issue=51|date=Spring 2022|url=https://elmnet.ir/doc/2624292-3841|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt; روناک جوهرزاده و امکداشلاری (۱۴۰۱) ائینی ایکی توپلودا قطعیتسیزلیک، «دئییلمه‌ینی اوْخوما» (سپیدخوانی)، «مۆلّیفین اؤلومو» و تناقض کیمی اؤغه‌لری تئز-تئز راست گلینن ساییمیش و بو جۆر شعرین ضعیف و گۆجلو یؤنلرینی دیل، مضمون و ادبی اۆچ سویه‌ده اینجه‌له‌میشلر.&lt;ref name=&quot;joharzadeh1401&quot;&gt;{{cite journal|language=fa|author1=Ronak Joharzadeh|author2=Shahrokh Hekmat|author3=Majid Azizi|script-title=fa:تحلیل زیبایی‌شناختی نمودهای پست‌مدرنیستی در دو مجموعهٔ «نم‌نم بارانم» و «عقل عذابم می‌دهد» از علی باباچاهی|trans-title=An aesthetic analysis of postmodernist manifestations in two collections by Ali Babachahi|journal=Zibayi-shenasi-ye adabi|volume=13|issue=53|date=Autumn 2022|url=https://elmnet.ir/doc/2473309-42931|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt; ذکیه محمدلو و امکداشلارینین (۱۴۰۱) آراشدیرماسینین نتیجه‌سینه گؤره، {{Interlanguage link|تشبیه|fa|تشبیه}} باباچاهی شعرینده معنا نورمادان قاچیشینین ان گئنیش نؤوعودور و {{Interlanguage link|ایستعاره|fa|استعاره}} اوْندا داها آز ایشله‌نیر.&lt;ref name=&quot;mohammadlou1401&quot;&gt;{{cite journal|language=fa|author1=Zakieh Mohammadlou|author2=Barat Mohammadi|author3=Seyfeddin Abbarin|script-title=fa:بررسی و نقد و تحلیل گونه‌های هنجارگریزی معنایی در شعر علی باباچاهی|trans-title=A study, critique and analysis of the forms of semantic deviation in the poetry of Ali Babachahi|journal=Zibayi-shenasi-ye adabi|volume=13|issue=52|date=Summer 2022|url=https://elmnet.ir/doc/2603363-43427|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt; محبوبه شیرگردون (۱۴۰۱) دا اوْنون یئددی توپلوسونو اینجه‌له‌یه‌رک، شعرینی داها چوْخ توصیف و تشبیهه دایانان، طبیعت عونصورلریندن گئنیش فایدالانان بیر شعر، تکراری ایسه اوْنون ان چوْخ ایشله‌نن بدیعی واسیطه‌سی ساییمیشدیر.&lt;ref name=&quot;shirgardoon1401&quot;&gt;{{cite journal|language=fa|author1=Mahboubeh Shirgardoun|script-title=fa:بررسی جلوه‌های زیبایی‌شناسی در اشعار علی باباچاهی (مورد مطالعه: هفت مجموعهٔ شعری)|trans-title=Aesthetic manifestations in the poems of Ali Babachahi (a study of seven collections)|journal=Zibayi-shenasi-ye adabi|volume=13|issue=53|date=Autumn 2022|url=https://elmnet.ir/doc/2452699-22315|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt; باشقا آراشدیرمالار دا «پسینگاهی ۲» شعرینی {{Interlanguage link|جوغرافی تنقید|fa|نقد جغرافیایی}} و میشل کولوْنون «اۆفۆق یاپیسی» نظریه‌سی باخیمیندان&lt;ref name=&quot;alivand1401&quot;&gt;{{cite journal|language=fa|author1=Mehran Alivand|author2=Kazem Dezfoulian|author3=Ghodratollah Taheri|script-title=fa:تحلیل منظرهٔ غروب در شعر «پسینگاهی ۲» از علی باباچاهی با توجه به نظریهٔ ساختار افق میشل کولو|trans-title=An analysis of the sunset landscape in the poem &quot;Pasingahi 2&quot; by Ali Babachahi in the light of Michel Collot's theory of the structure of the horizon|journal=Adabiyat-e parsi-ye mo'aser|volume=12|issue=1|date=Spring–Summer 2022|url=https://elmnet.ir/doc/2567599-17941|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt; و «دوری و...» شعرینی پاول ورثین «متن دۆنیالاری» نظریه‌سی اساسیندا تحلیل ائتمیشلر؛&lt;ref name=&quot;latifnejad1401&quot;&gt;{{cite journal|language=fa|author1=Farrokh Latifnejad Roudsari|script-title=fa:تأثیر جهان اشاری در تشخیص جهان معرفتی شعر «دوری و...» اثر باباچاهی بر پایهٔ نظریهٔ بوطیقای شناختی جهان‌های متن پل ورث|trans-title=The role of the deictic world in identifying the epistemic world of the poem &quot;Duri va...&quot; by Babachahi, based on Paul Werth's cognitive poetics of text worlds|journal=Naghd va nazariyeh-ye adabi|volume=7|issue=2|date=2022–2023|url=https://elmnet.ir/doc/2758469-66312|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt; اوْنون شعری هم‌چنین {{Interlanguage link|کیومرث منشی‌زاده|fa|کیومرث منشی‌زاده}}نین شعری ایله یاناشی جئفری لیچین مودئلی اساسیندا اینجه‌لنمیشدیر.&lt;ref name=&quot;hosseinalizadeh1403&quot;&gt;{{cite journal|language=fa|author1=Asieh Hosseinalizadeh|author2=Hanieh Sadri Majd|author3=Shahparak Farahbakhsh Esfahan|script-title=fa:نقد فرمالیستی اشعار کیومرث منشی‌زاده و علی باباچاهی بر مبنای الگوی جفری لیچ|trans-title=A formalist critique of the poems of Kiumars Monshizadeh and Ali Babachahi based on Geoffrey Leech's model|journal=Ganjineh-ye zaban va adabiyat-e farsi|volume=2|issue=1|date=Spring 2024|url=https://elmnet.ir/doc/2976965-46162|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;

لیلا امینی، شهین اوجاق علیزاده و سیده ماندانا هاشمی اصفهانی ''مطالعات هنر اسلامی'' («ایسلام صنعتی آراشدیرمالاری») اۆچ‌آیلیق درگیسینده‌کی (۱۴۰۳) بیر مقاله‌ده باباچاهی‌نی و [[رضا براهنی]]نی {{Interlanguage link|۱۳۷۰-جی ایللرین|fa|شعر فارسی دهه هفتاد}} سئچکین شاعیرلریندن ساییمیش و [[پوست‌مودرنیزم]]ین گؤسترگه‌لریندن بیری کیمی «چوْخ‌سسلی‌لیک»ی هر ایکیسینین شعرینده اینجه‌له‌میشلر. بو آراشدیرمانین نتیجه‌سینه گؤره، اوْنلارین شعرینده چوْخ‌سسلی‌لیک وزن و موسیقی، دیل فرقلری و رسمی و دانیشیق لحنی آراسینداکی فرق، «ساچیلمیش یازی» و «دلی‌جه‌سینه یازی»، و شیزوفرنیک شخصیتین وارلیغی یوْلویلا یارانیر و «تک‌سسلی‌لیک ایستیبدادیندان قاچیش»ا، روایت قیریلماسینا و شاقولی محورون و موضوع بیرلیگینین اینکارینا گتیریب چیخاریر.&lt;ref name=&quot;amini1403a&quot;&gt;{{cite journal|language=fa|author1=Leila Amini|author2=Shahin Ojagh Alizadeh|author3=Seyyedeh Mandana Hashemi Esfahani|script-title=fa:چندصدایی در اشعار علی باباچاهی و رضا براهنی در تطبیق با تشبیه در هنرهای تجسمی معاصر|trans-title=Polyphony in the poems of Ali Babachahi and Reza Baraheni compared with simile in contemporary visual arts|journal=Motale'at-e honar-e eslami|volume=21|issue=54|date=Summer 2024|url=https://elmnet.ir/doc/2914597-59881|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt; ائینی آراشدیرماچیلار ''سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی'' («فارس نظم و نثرینین اۆسلوبشوناسلیغی»، اسفند ۱۴۰۳) درگیسینده‌کی باشقا بیر مقاله‌ده «ساچیلمیش شعر»ی – کی اوْنلارین دئدیگینه گؤره دریدانین «ساچیلما» (dissemination) نظریه‌سیندن آلینمیش و ۱۳۷۰-جی ایللرین شعرینده اوْخونوشدان متن اۆره‌تیمینه قدر یاییلمیشدیر – باباچاهی‌نین شعرینده اینجه‌له‌میش و چوْخ‌سسلی‌لیگی، دئییلمه‌ینی اوْخومانی و اوْخوجونون ایشتیراکینی، دیل پریشانلیغینی و دلی‌جه‌سینه یازینی، طنز و پارودینی، زامان قاریشیقلیغینی، عاشیق و معشوقون چوْخ‌اۆزلو سیماسینی و {{Interlanguage link|متنلرآراسیلیق|fa|بینامتنیت}}ی اوْنون شعرینده بو شعر نؤوعونون ان اؤنملی اؤغه‌لری کیمی سیرالامیشلار. اوْنلارین یازدیغینا گؤره، باباچاهی شاعیرلیگینین «دؤردونجو دؤورو»نون شعرلرینین چوْخوندا سؤزلرین و آنلاییشلارین بیر حیصّه‌سینی، دوْلاییسی یا آچیق شکیلده، قدیم متنلردن، تصنیفلردن، ماهنی‌لاردان و خالق آتالار سؤزلریندن آلمیشدیر.&lt;ref name=&quot;amini1403b&quot;&gt;{{cite journal|language=fa|author1=Leila Amini|author2=Shahin Ojagh Alizadeh|author3=Seyyedeh Mandana Hashemi|script-title=fa:بررسی شعر افشانشی در دهه هفتاد با تکیه بر اشعار علی باباچاهی|trans-title=Disseminative poetry in the 1990s, with reference to the poems of Ali Babachahi|journal=Sabk-shenasi-ye nazm va nasr-e farsi (Bahar-e adab)|volume=17|issue=106|date=February–March 2025|url=https://elmnet.ir/doc/2878295-19912|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;

آکادئمیک آراشدیرمالاردان علاوه، باباچاهی‌نین شعری حاقیندا بیر نئچه مۆستقیل کیتاب دا یاییملانمیشدیر؛ او جۆمله‌دن: نسرین مظفری و مرضیه نوروزی‌نین اوْنون شعرینی {{Interlanguage link|منوچهر آتشی|fa|منوچهر آتشی}}نین شعری ایله یاناشی اینجه‌له‌ین ''رام و نارام: آتشی - باباچاهی'' («اوْیرَشمیش و اوْیرَشمه‌میش: آتشی – باباچاهی») کیتابی،&lt;ref name=&quot;ramnaram1397&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Nasrin Mozaffari and Marzieh Nowruzi|script-title=fa:رام و نارام: آتشی - باباچاهی|trans-title=Tame and untamed: Atashi – Babachahi (book, Shalak, 2018)|url=https://elmnet.ir/doc/31529018-66187|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt; ابراهیم محبی‌نین اوْنون و {{Interlanguage link|عباس صفاری|fa|عباس صفاری}}نین شعر اۆسلوبو حاقینداکی ''به سمت چهره‌های مختلفی'' («فرقلی سیمالارا دوغرو») کیتابی،&lt;ref name=&quot;mohebbibook1400&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Ebrahim Mohebbi|script-title=fa:به سمت چهره‌های مختلفی: تحلیل سبکی اشعار علی باباچاهی و عباس صفاری بر اساس نظریهٔ شناختی|trans-title=Towards different faces: a stylistic analysis of the poems of Ali Babachahi and Abbas Saffari based on cognitive theory (book, Patizeh, 2021)|url=https://elmnet.ir/doc/32033952-2742|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt; حسین باقری‌نین اوْنون ۱۳۹۰-جی ایللرده‌کی اوْن شعر توپلوسوندا «یاپی‌سؤکوم» حاقینداکی ''برخورد منقار پرنده به لالهٔ گوش'' («قوش دیمدیگینین قولاق مَمه‌سینه توْققوشماسی») کیتابی،&lt;ref name=&quot;bagheribook1402&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Hossein Bagheri|script-title=fa:برخورد منقار پرنده به لالهٔ گوش: شالوده‌شکنی در اشعار علی باباچاهی (ده مجموعه شعر منتشرشدهٔ دههٔ نود شمسی)|trans-title=The bird's beak striking the earlobe: deconstruction in the poems of Ali Babachahi (book, Patizeh, 2023)|url=https://elmnet.ir/doc/32142092-1181|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt; و جاوید تکاورانین ''گسست‌ها و پیوست‌های روایی در اشعار علی باباچاهی'' («علی باباچاهی‌نین شعرلرینده روایت قیریلمالاری و باغلانتیلاری») کیتابی.&lt;ref name=&quot;takavaran1403&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Javid Takavaran|script-title=fa:گسست‌ها و پیوست‌های روایی در اشعار علی باباچاهی (از نم‌نم بارانم تا آئورا و دیگران من)|trans-title=Narrative ruptures and continuities in the poems of Ali Babachahi (book, Kherad-e Javid, 2024)|url=https://elmnet.ir/doc/31969986-1011|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== اؤدوللر و آنما مراسیملری ==
* بیرینجی {{Interlanguage link|احمد شاملو شعر اؤدولو|fa|جایزه شعر احمد شاملو}}نون (۱۳۹۴) اورتاق قازانانی، ''{{Interlanguage link|این کشتی پر اسرار|fa|این کشتی پراسرار}}'' (نگاه یاییم‌ائوی، ۱۳۹۳) توپلوسو اۆچۆن، محمد شمس لنگرودی‌نین ''{{Interlanguage link|منظومه بازگشت و اشعار دیگر|fa|منظومه‌ی بازگشت و اشعار دیگر}}'' کیتابی ایله بیرلیکده. بو اؤدولون وئریلمه مراسیمی ۱۸ دی ۱۳۹۴-ده احمد شاملونون ائوینده کئچیریلدی.&lt;ref name=&quot;zamaneh2016&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khabar&quot; /&gt;
* آنما مراسیمی (۲۴ اسفند ۱۳۹۰): مایا ادبی قروپو تهرانین «خانهٔ مشق» مدنیت ائوینده باباچاهی‌نی آنماق اۆچۆن بیر مراسیم کئچیردی و ''{{Interlanguage link|این قیافه مشکوک|fa|این قیافه مشکوک}}'' سندلی فیلمی ایلک دفعه بو مراسیمده گؤستریلدی.&lt;ref name=&quot;ibna2012&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:مراسم نکوداشت علی باباچاهی برگزار می‌شود|trans-title=A tribute ceremony for Ali Babachahi to be held|url=http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/132285/|website=Iran Book News Agency|date=11 March 2012|access-date=1 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== اثرلری ==
ایران یازیچیلار کانونونون بیان‌نامه‌سینه گؤره، باباچاهی‌دن ۲۷ مۆستقیل شعر توپلوسو، ادبی تنقید و نظریه ساحه‌سینده یئددی کیتاب و بئش آراشدیرما کیتابی یاییملانمیشدیر.&lt;ref name=&quot;kanoon&quot; /&gt; ''خبرآنلاین'' اوْنون کیتابلارینین سایینی ۳۵ جیلددن آرتیق گؤسترمیشدیر.&lt;ref name=&quot;khabar&quot; /&gt;

=== شعر توپلولاری ===
آشاغیداکی لیست خبر قایناقلارینا&lt;ref name=&quot;ie-obit&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;tabnak&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mahjoubi&quot; /&gt; دایاناراق حاضیرلانمیشدیر:
* ''در بی‌تکیه‌گاهی'' («دایاقسیزلیقدا»، ۱۳۴۶)
* ''جهان و روشنایی‌های غمناک'' («دۆنیا و غم‌لی ایشیقلار»، ۱۳۴۹)
* ''از نسل آفتاب'' («گۆنشین نسلیندن»، ۱۳۵۳؛ میلّی کیتابخانادا قئیده آلینان ایل: ۱۳۵۲) – مهرداد، رز&lt;ref name=&quot;nlai851887&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:از نسل آفتاب / علی باباچاهی|trans-title=Az nasl-e aftab / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/851887|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* ''صدای شن'' («قومون سسی»، ۱۳۵۶) – ابن‌سینا، [[تبریز]]
* ''جشن جنون'' («دلیلیک بایرامی»، ۱۳۵۹)
* ''از خاک‌مان آفتاب برمی‌آید'' («تورپاغیمیزدان گۆنش دوغور»، ۱۳۶۰) – بهنام، تبریز
* ''آوای دریامردان'' («دنیز اَرلرینین سسی»، ۱۳۶۸) – عصر جدید&lt;ref name=&quot;nlai576639&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:آوای دریامردان / علی باباچاهی|trans-title=Ava-ye darya-mardan / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/576639|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* ''گزینهٔ اشعار'' («سئچیلمیش شعرلر»، ۱۳۶۹، ویس؛ ایکینجی چاپ ۱۳۷۲، درسا)
* ''نم‌نم بارانم'' («من چیسکینم»، ۱۳۷۵، دارینوش؛ ایکینجی چاپ، {{Interlanguage link|چشمه یاییم‌ائوی|fa|نشر چشمه}}) {{ISBN|9786002290816}}&lt;ref name=&quot;ik9056&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:نم‌نم بارانم|trans-title=Nam-nam-e baranam (Nashr-e Cheshmeh, 2nd ed., 1390/2011, 183 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9056-nam-nam-baranam|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* ''منزل‌های دریا بی‌نشان است'' («دنیزین منزیللری نیشانسیزدیر»، ۱۳۷۶، تکاپو؛ یئنی چاپ ۱۴۰۰، پاتیزه) {{ISBN|9786229567203}}&lt;ref name=&quot;ik97600&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:منزل‌های دریا بی‌نشان است|trans-title=Manzel-ha-ye darya bi-neshan ast (Patizeh, 1400/2021, 114 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/97600-manzelhaye-darya-bi-neshan-ast|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* ''عقل عذابم می‌دهد'' («عاغیل منه عذاب وئریر»، ۱۳۷۹، همراه؛ ایکینجی چاپ ۱۳۹۲، زاوش) {{ISBN|9786006846095}}&lt;ref name=&quot;ik9066&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:عقل عذابم می‌دهد|trans-title=Aghl azabam mi-dahad (Zavosh, 2nd ed., 1392/2013, 235 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9066-reason-hurts-me|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* ''قیافه‌ام که خیلی مشکوک است'' («سیفتیم کی چوْخ شۆبهه‌لیدیر»، ۱۳۸۱) – نوید شیراز و راشین
* ''رفته بودم به صید نهنگ'' («بالینا اوْوونا گئتمیشدیم»، ۱۳۸۲) – پاندا، [[مشهد]]
* ''گزینهٔ اشعار'' («سئچیلمیش شعرلر»، ۱۳۸۳؛ دؤردونجو چاپ ۱۳۹۱) – {{Interlanguage link|مروارید یاییم‌ائوی|fa|انتشارات مروارید}} {{ISBN|9789641911982}}&lt;ref name=&quot;ik9099&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:گزینه اشعار علی باباچاهی|trans-title=Gozineh-ye ash'ar-e Ali Babachahi (Morvarid, 4th ed., 1391/2012, 225 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9099-collected-poems|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* ''پیکاسو در آب‌های خلیج فارس'' («پیکاسو خلیج فارسین سولاریندا»، ۱۳۸۸؛ ایکینجی چاپ ۱۳۹۰) – {{Interlanguage link|ثالث یاییم‌ائوی|fa|نشر ثالث}} {{ISBN|9789643803100}}&lt;ref name=&quot;ik9095&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:پیکاسو در آب‌های خلیج فارس|trans-title=Picasso dar ab-ha-ye Khalij-e Fars (Sales, 2nd ed., 1390/2011, 164 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9095-picaso-in-the-waters-of-the-persian-gulf|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* ''فقط از پریان دریایی زخم زبان نمی‌خورد'' («یالنیز دنیز پری‌لریندن دیل یاراسی یئمیر»، ۱۳۸۸) – نوید شیراز
* ''گل باران هزارروزه'' («مین گۆنلۆک گۆل یاغیشی»، ۱۳۹۰؛ ایکینجی چاپ ۱۳۹۳) – مروارید {{ISBN|9789641911357}}&lt;ref name=&quot;ik9098&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:گل باران هزار روزه|trans-title=Gol-baran-e hezar-ruzeh (Morvarid, 2nd ed., 1393/2014, 160 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9098-golbaran-hezar-rozeh|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* ''هوش و حواس گل شب‌بو برای من کافی‌ست'' («شب‌بو گۆلونون عاغلی-هوشو منه بس‌دیر»، ۱۳۹۱) – ثالث {{ISBN|9789643807832}}&lt;ref name=&quot;ik9097&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:هوش و حواس گل شب‌بو برای من کافی‌ست|trans-title=Hush-o havas-e gol-e shab-bu bara-ye man kafi-st (Sales, 1395/2016, 224 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9097-collected-poems|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* ''دنیا اشتباه می‌کند'' («دۆنیا سهو ائدیر»، ۱۳۹۱) – زاوش {{ISBN|9786009093991}}&lt;ref name=&quot;ik9064&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:دنیا اشتباه می‌کند|trans-title=Donya eshtebah mi-konad (Zavosh, 1391/2012, 216 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9064-the-world-is-wrong|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* ''بیا گوش‌ماهی جمع کنیم'' («گل، بالیق‌قولاغی ییغاق»، قیسا شعرلر، ۱۳۹۱) – ثالث {{ISBN|9789643808563}}&lt;ref name=&quot;ik9075&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:بیا گوش‌ماهی جمع کنیم|trans-title=Bia gush-mahi jam' konim (Sales, 1392/2013, 96 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9075-bia-goshmahi-jam-konim|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* ''به شیوهٔ خودشان عاشق می‌شوند'' («اؤز اۆسلوبلاری ایله عاشیق اوْلورلار»، سئوگی شعرلری، ۱۳۹۱) – مروارید {{ISBN|9789641912118}}&lt;ref name=&quot;ik9071&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:به شیوهٔ خودشان عاشق می‌شوند|trans-title=Be shiveh-ye khodeshan ashegh mi-shavand (Morvarid, 1394/2015, 229 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9071-they-fall-in-love-in-their-own-way|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* ''باغ انار از این‌طرف است'' («نار باغی بو طرفده‌دیر»، ۱۳۹۰–۱۳۹۱ شعرلری؛ ۱۳۹۲) – {{Interlanguage link|نگاه یاییم‌ائوی|fa|انتشارات نگاه}} {{ISBN|9789643517700}}&lt;ref name=&quot;ik9052&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:باغ انار از این طرف است|trans-title=Bagh-e anar az in taraf ast (Negah, 1392/2013, 136 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9052-the-pomegranate-garden-is-on-this-side|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nlai2894290&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:باغ انار از این طرف است (۱۳۹۰–۱۳۹۱) / علی باباچاهی|trans-title=Bagh-e anar az in taraf ast (1390–1391) / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/2894290|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* ''در غارهای پر از نرگس'' («نرگیزله دوْلو ماغارالاردا»، ۱۳۹۲) – نگاه {{ISBN|9789643518455}}&lt;ref name=&quot;ik9054&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:در غارهای پر از نرگس|trans-title=Dar ghar-ha-ye por az narges (Negah, 1392/2013, 175 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9054-in-the-caves-full-of-narcissus|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* ''مجموعهٔ اشعار'' («شعرلر مجموعه‌سی»، بیرینجی جیلد، ۱۳۹۲؛ ایکینجی چاپ ۱۴۰۰، ۱۰۵۶ صحیفه) – نگاه {{ISBN|9789643518356}}؛ ''در بی‌تکیه‌گاهی''، ''جهان و روشنایی‌های غمناک''، ''از نسل آفتاب''، ''صدای شن''، ''از خاک‌مان آفتاب برمی‌آید''، ''آوای دریامردان''، ''با گل نارنج''، ''منزل‌های دریا بی‌نشان است''، ''نم‌نم بارانم''، ''عقل عذابم می‌دهد''، ''قیافه‌ام که خیلی مشکوک است''، ''رفته بودم به صید نهنگ'' و ''غرقی‌ها'' دفترلرینی احتیوا ائدیر&lt;ref name=&quot;ik9053&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:مجموعه اشعار علی باباچاهی|trans-title=Majmu'eh-ye ash'ar-e Ali Babachahi (Negah, 2nd ed., 1400/2021, 1,056 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9053-collected-poems|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* ''{{Interlanguage link|این کشتی پر اسرار|fa|این کشتی پراسرار}}'' («بو سیرلی گمی»، ۱۳۹۳) – نگاه {{ISBN|9789643518721}}&lt;ref name=&quot;ik9055&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:این کشتی پر اسرار|trans-title=In kashti-ye por-asrar (Negah, 1393/2014, 176 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9055-this-mysterious-ship|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nlai3268693&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:این کشتی پر اسرار / علی باباچاهی|trans-title=In kashti-ye por-asrar / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3268693|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* ''اتاق بر آب راه می‌روم'' («اوتاق، سو اۆستونده یئرییرم»، ۱۳۹۴) – سرزمین اهورایی {{ISBN|9786006792408}}&lt;ref name=&quot;ik9068&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:اتاق بر آب راه می‌روم|trans-title=Otagh bar ab rah mi-ravam (Sarzamin-e Ahurayi, 1394/2015, 116 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9068-otagh-bar-abrah-miravam|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nlai3752248&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:اتاق بر آب راه می‌روم / علی باباچاهی|trans-title=Otagh bar ab rah mi-ravam / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3752248|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* ''قشنگی دنیا به همین است'' («دۆنیانین گؤزل‌لیگی بوندادیر»، ۱۳۹۵) – دریچه {{ISBN|9789648072143}}&lt;ref name=&quot;ik9057&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:قشنگی دنیا به همین است|trans-title=Ghashangi-ye donya be hamin ast (Dariche, 1395/2016, 152 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9057-collected-poems|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* ''آدم‌ها در غروب اسم ندارند'' («آداملارین گۆن باتاندا آدی یوْخدور»، ۱۳۹۵) – نگاه {{ISBN|9786003761247}}&lt;ref name=&quot;ik17709&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:آدم‌ها در غروب اسم ندارند|trans-title=Adam-ha dar ghorub esm nadarand (Negah, 1395/2016, 152 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/17709-people-have-no-name-at-sunset|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nlai4173916&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:آدم‌ها در غروب اسم ندارند / علی باباچاهی|trans-title=Adam-ha dar ghorub esm nadarand / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4173916|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* ''آئورا و دیگران من'' («آئورا و منیم باشقالاریم»، ۱۳۹۵) – پاتیزه {{ISBN|9786009618415}}&lt;ref name=&quot;ik81299&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:آئورا و دیگران من|trans-title=Aura va digaran-e man (Patizeh, 1395/2016, 122 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/81299-aoura-va-digarane-man|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nlai4257719&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:آئورا و دیگران من / علی باباچاهی|trans-title=Aura va digaran-e man / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4257719|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* ''این کتاب هم آدم است! عاشق می‌شود'' («بو کیتاب دا اینساندیر! عاشیق اوْلور»، ۱۳۹۷؛ میلّی کیتابخانادا قئیده آلینان ایل: ۱۳۹۶) – سرزمین اهورایی {{ISBN|9786006792910}}&lt;ref name=&quot;ik20683&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:این کتاب هم آدم است! عاشق می‌شود|trans-title=In ketab ham adam ast! Ashegh mi-shavad (Sarzamin-e Ahurayi, 1397/2018, 131 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/20683-in-ketab-ham-adam-ast|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nlai4651802&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:این کتاب هم آدم است عاشق می‌شود / علی باباچاهی|trans-title=In ketab ham adam ast, ashegh mi-shavad / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4651802|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* ''ژوزف تو مرخصی!'' («ژوزف، سن گئده بیلرسن!»؛ شاعیرین بۆتون دفترلریندن اؤزونون سئچدیگی شعرلر، «اجتماعی اؤغه‌نین ائیلمی» آدلی بیر متنله بیرلیکده؛ ۱۳۹۷، ۲۷۴ صحیفه) – مانیاهنر {{ISBN|9786008975083}}&lt;ref name=&quot;ibna1398&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ik17707&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:ژوزف تو مرخصی!|trans-title=Joseph, to morakhkhasi! (Mania Honar, 1397/2018, 274 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/17707-joseph|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* ''جهان متوجه شد (شعرهای اعتراض)'' («دۆنیا آنلادی (اعتیراض شعرلری)»، بیرینجی چاپ ۱۴۰۱) – آفتاب یاییم‌ائوی، [[نوروژ]] {{ISBN|978-1-4709-0021-2}}&lt;ref name=&quot;aftab&quot; /&gt;

کتاب هرمز یاییم‌ائوی ۱۴۰۳-ده ''در بی‌تکیه‌گاهی'' ({{ISBN|9786228365534}})&lt;ref name=&quot;hormoz&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:در بی‌تکیه‌گاهی (شاعر: علی باباچاهی، انتشارات کتاب هرمز، ۱۴۰۳)|trans-title=Dar bi-tekyegahi (poet: Ali Babachahi, Ketab-e Hormoz, 1403/2024)|url=https://elmnet.ir/doc/31883063-2521|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt; و ''عقل عذابم می‌دهد''&lt;ref name=&quot;hormoz2&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:عقل عذابم می‌دهد (شاعر: علی باباچاهی، انتشارات کتاب هرمز، ۱۴۰۳)|trans-title=Aghl azabam mi-dahad (poet: Ali Babachahi, Ketab-e Hormoz, 1403/2024)|url=https://elmnet.ir/doc/31965239-81791|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt; کیتابلارینی یئنیدن یاییملادی و ۱۴۰۴-ده عبدالله سلیمانی‌نین چالیشماسی ایله ''در غارهای نرگسی'' («نرگیزلی ماغارالاردا») آدلی بیر کیتابینی دا ({{ISBN|9786228365824}}) چاپ ائتدی.&lt;ref name=&quot;hormoz3&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:در غارهای نرگسی (شاعر: علی باباچاهی، به اهتمام عبدالله سلیمانی، انتشارات کتاب هرمز، ۱۴۰۴)|trans-title=Dar ghar-ha-ye nargesi (poet: Ali Babachahi, edited by Abdollah Soleimani, Ketab-e Hormoz, 1404/2025)|url=https://elmnet.ir/doc/32288124-60289|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;

=== اوشاق شعری ===
* ''سوغات بهار: یک شعر بلند برای کودکان و نوجوانان'' («باهار سوْوقاتی: اوشاقلار و یئنی‌یئتمه‌لر اۆچۆن اوزون بیر شعر»، تبریز؛ میلّی کیتابخانادا قئیده آلینان ایل: ۱۳۳۷)&lt;ref&gt;{{cite web|language=fa|script-title=fa:سوغات بهار: یک شعر بلند برای کودکان و نوجوانان / علی باباچاهی|trans-title=Soghat-e bahar: a long poem for children and young people / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/861843|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=1 October 2026|archive-date=2020-01-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20200125195855/http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/861843|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200125195855/http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/861843|archivedate=2020-01-25|title=archive copy|accessdate=2026-10-03}}&lt;/ref&gt;
* ''چه کسی درِ قفس را باز کرد؟'' («قفسین قاپیسینی کیم آچدی؟»، ۱۳۵۶) – ابن‌سینا، تبریز&lt;ref name=&quot;ibna2012&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khabar&quot; /&gt;

=== ادبی تنقید و نظریه ===
بو لیستین قایناقلاری:&lt;ref name=&quot;kanoon&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ibna2012&quot; /&gt;
* ''گزاره‌های منفرد'' («تک-تک حؤکملر»، بوگونکو ایران شعرینین تنقیدی اینجه‌له‌مه‌سی)، ۱-جی جیلد (۱۳۷۶، نارنج)؛ ۲-جی جیلد (۱۳۸۰، سپنتا)؛ اۆچ جیلدلیک چاپ (۱۳۸۹، دیبایه؛ {{ISBN|9789649961545}})&lt;ref name=&quot;ik9094&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:گزاره‌های منفرد، سه جلد|trans-title=Gozareh-ha-ye monfared, three volumes (Dibayeh, 1389/2010, 2,384 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9094-single-statements|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* ''سه دهه شاعران حرفه‌ای'' («پروفئسیونال شاعیرلرین اۆچ اوْن ایلی»، ۱۳۸۱، ۴۸۸ صحیفه) – {{Interlanguage link|ویستار یاییم‌ائوی|fa|انتشارات ویستار}}&lt;ref name=&quot;ik9101&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:سه دهه شاعران حرفه‌ای|trans-title=Se daheh sha'eran-e herfe'i (Vistar, 1381/2002, 488 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9101-se-dahe-shaer-herfeie|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* ''عاشقانه‌ترین‌ها'' («ان عاشیقانه‌لر»، ۱۳۰۰ ایله ۱۳۸۰ ایللری آراسینداکی شعرلرین سئچمه‌سی و اینجه‌له‌مه‌سی؛ ۱۳۸۴) – ثالث
* ''بیرون پریدن از صف'' («صیرادان بایئیرا آتیلماق»، مۆصاحیبه، تنقید و مقاله؛ مازیار نیستانی‌نین چالیشماسی ایله؛ ۱۳۸۵، مفرغ‌نگار؛ یئنی چاپ ۱۳۹۷، پاتیزه) {{ISBN|9786009618446}}&lt;ref name=&quot;ik97579&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:بیرون پریدن از صف|trans-title=Birun paridan az saf (Patizeh, 1397/2018, 334 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/97579-biroon-paridan-az-saf|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* ''شعر امروز، زن امروز'' («بوگونکو شعر، بوگونکو قادین»، سئچمه و اینجه‌له‌مه؛ ۱۳۸۶، ۵۲۸ صحیفه) – ویستار&lt;ref name=&quot;ik9100&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:شعر امروز، زن امروز|trans-title=She'r-e emruz, zan-e emruz (Vistar, 1386/2007, 528 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9100-poetry-today-woman-of-today|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* ''گزاره‌های پیوست'' («باغلی حؤکملر»، فارس دیلینده یئنی شعرین دوخسان ایلی؛ ۱۳۹۳، ۶۲۲ صحیفه) – دیبایه {{ISBN|9789649961750}}&lt;ref name=&quot;ik58674&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:گزاره‌های پیوست|trans-title=Gozareh-ha-ye peyvast (Dibayeh, 1393/2014, 622 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/58674-gozare-haye-peyvast|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* ''تأملات؛ از صفر'' («دۆشونجه‌لر؛ سیفیردان»، تنقید و مقاله؛ ایکینجی چاپ ۱۳۹۸، ۲۵۵ صحیفه) – نگاه {{ISBN|9786003762176}}؛ باباچاهی‌نین کیتابین تانیتیمیندا یازدیغینا گؤره، کیتابین آدی داها اؤنجه ائینی آدلا بیر ادبی درگیده یاییملانان و سوْنرالار ''بیرون پریدن از صف''ده توپلانان مقاله‌لر سیلسیله‌سیندن آلینمیشدیر، آنجاق او یازیلارین هئچ بیری بو کیتابدا یوْخدور.&lt;ref name=&quot;ik9063&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:تأملات؛ از صفر|trans-title=Ta'ammolat; az sefr (Negah, 2nd ed., 1398/2019, 255 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9063-meditations-from-zero|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;

=== آراشدیرما و سئچمه ===
بو لیستین قایناقلاری:&lt;ref name=&quot;kanoon&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;bbc-obit&quot; /&gt;
* ''شروه‌سرایی در جنوب ایران'' («ایرانین جنوبوندا شروه اوْخوما»، ۱۳۶۹، اقبال لاهوری؛ یئنی چاپ ۱۳۹۶، پاتیزه) {{ISBN|9786009618422}}؛ {{Interlanguage link|شروه|fa|شروه}} حاقیندا بیر آراشدیرما&lt;ref name=&quot;ik97695&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:شروه‌سرایی در جنوب ایران|trans-title=Sharveh-sarayi dar jonub-e Iran (Patizeh, 1396/2017, 306 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/97695-sharveh-saraee|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* {{Interlanguage link|منوچهر شیبانی|fa|منوچهر شیبانی}}نین سئچیلمیش شعرلری (سئچمه و اینجه‌له‌مه؛ ۱۳۷۳) – مروارید
* ''این بانگ دلاویز'' («بو اۆره‌یه یاتان سس»، {{Interlanguage link|فریدون توللی|fa|فریدون توللی}}نین حیاتی و شعری؛ ۱۳۸۰؛ ایکینجی چاپ ۱۳۹۸) – ثالث {{ISBN|9789647230018}}&lt;ref name=&quot;ik17689&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:این بانگ دلاویز|trans-title=In bang-e delaviz (Sales, 2nd ed., 1398/2019, 532 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/17689-selected-poems|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nlai639927&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:این بانگ دلاویز: زندگی و شعر فریدون تولّلی / علی باباچاهی|trans-title=In bang-e delaviz: the life and poetry of Fereydoon Tavallali / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/639927|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nlai6012194&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:این بانگ دلاویز / علی باباچاهی|trans-title=In bang-e delaviz / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/6012194|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* {{Interlanguage link|منوچهر نیستانی|fa|منوچهر نیستانی}}نین سئچیلمیش شعرلری (۱۳۸۴) – مروارید
* ''زیباتری از جنون'' («دلیلیکدن داها گؤزل»، {{Interlanguage link|اسماعیل شاهرودی|fa|اسماعیل شاهرودی}}نین حیاتی و شعری؛ ۱۳۸۷؛ بئشینجی چاپ ۱۴۰۳) – ثالث {{ISBN|9789643803544}}&lt;ref name=&quot;ik17710&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:زیباتری از جنون|trans-title=Zibatar az jonun (Sales, 5th ed., 1403/2024, 328 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/17710-ziba-tari-az-jonoun|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;

=== سئچیلمیش مقاله‌لر ===
* «اۆچۆنجۆ دالغا: بولانیق و آسیلی بیر تعریف»، ''آدینه''، ۲۴-جۆ سایی، خرداد ۱۳۶۷
* «فارس دیلینده یئنی شعرین ۵۷ ایلی»، ''آدینه''، ۲۵-جی سایی، تیر ۱۳۶۷
* «۴۰-جی ایللردن بو گۆنه قدر شعر آخیملاری»، ''آدینه''، ۲۶-جی سایی، مرداد ۱۳۶۷
* «تصویرلرین چکیجیلیگی و سؤزلرین دویغو قاینارلیغی»، ''آدینه''، ۲۸-جی سایی، مهر ۱۳۶۷
* «نیمادان سوْنراکی شعرین محورلری و اؤزللیکلری»، ''کارنامه''، ۴-جۆ سایی، فروردین و اردیبهشت ۱۳۷۸
* «شعر بؤحرانی و اوْندان چیخیش یوْلو»، ''فرهنگ توسعه''، ۴۹-جو سایی، خرداد ۱۳۸۰&lt;ref name=&quot;nlai189097&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:بحران شعر و راه برون رفت از آن / علی باباچاهی|trans-title=The crisis of poetry and the way out of it / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/189097|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* «حافظ و دیل اوْیونلاری کۆلتورو»، ''سالنامهٔ حافظ‌پژوهی'' («حافظ‌شوناسلیق ایل‌لیگی»)، ۶-جی دفتر، ۱۳۸۲
* «معنانین سونسوز گئنیشلیگی»، ''رودکی''، ۲۲-جی سایی، ۱۳۸۷&lt;ref name=&quot;ensani&quot; /&gt;
* «بعضاً شاهزاده‌لر زحمتکئش پرولئتاریادان داها آز عۆقده‌لیدیرلر»، ''{{Interlanguage link|مهرنامه|fa|مهرنامه}}''، ۲۶-جی سایی، آبان ۱۳۹۱&lt;ref name=&quot;mehrnameh1391&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Ali Babachahi|script-title=fa:گاه شاهزاده‌ها از پرولتاریایی زحمتکش کم‌عقده‌ترند (مهرنامه، شمارهٔ ۲۶، آبان ۱۳۹۱)|trans-title=Princes are sometimes less hung-up than the toiling proletariat (Mehrnameh, no. 26, October–November 2012)|url=https://elmnet.ir/doc/876042-10581|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* «{{Interlanguage link|احمدرضا احمدی|fa|احمدرضا احمدی}}نین &quot;خاطراتیم&quot; شعری حاقیندا»، ''برگ هنر''، ۳۲-جی سایی، قیش ۱۴۰۰&lt;ref name=&quot;bargehonar1400&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Ali Babachahi|script-title=fa:دربارهٔ شعر «خاطرات من» احمدرضا احمدی (برگ هنر، شمارهٔ ۳۲، زمستان ۱۴۰۰)|trans-title=On the poem &quot;My Memories&quot; by Ahmadreza Ahmadi (Barg-e honar, no. 32, Winter 2021–2022)|url=https://elmnet.ir/doc/2656982-45112|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;

=== مۆصاحیبه‌لر ===
==== کیتاب شکلینده ====
* ''تاریخ شفاهی ادبیات معاصر ایران'' («چاغداش ایران ادبیاتینین شیفاهی تاریخی»)، ۵-جی جیلد (عبدالله سادات‌مدنی‌نین علی باباچاهی ایله مۆصاحیبه‌سی؛ محمدهاشم اکبریانی‌نین نظارتی ایله؛ ۱۳۸۴) – روزنگار&lt;ref name=&quot;oralhist1384&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی (تهیه‌کننده: عبدالله سادات‌مدنی، زیر نظر محمدهاشم اکبریانی، انتشارات روزنگار، ۱۳۸۴)|trans-title=Ali Babachahi (prepared by Abdollah Sadat-Madani, under the supervision of Mohammad-Hashem Akbariani, Ruznegar, 1384/2005)|url=https://elmnet.ir/doc/31000513-91322|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* ''دری به اتاق مناقشه'' («تارتیشما اوتاغینا بیر قاپی»، باباچاهی ایله تخمینن ۳۵ ایللیک ادبی فعالیتی بوْیونجا آپاریلمیش مۆصاحیبه‌لرین توپلوسو؛ تخمینن ۵۰۰ صحیفه؛ ۱۳۹۴) – {{Interlanguage link|نگاه یاییم‌ائوی|fa|انتشارات نگاه}} {{ISBN|9786003760547}}&lt;ref name=&quot;isna1394&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی: وضعیت ادبیات اسفناک است|trans-title=Ali Babachahi: the state of literature is deplorable|url=https://www.isna.ir/news/94121710769/|website=ISNA|date=7 March 2016|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ibna1395&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:باباچاهی: «در ستایش مرگ» ساراماگو را در نوروز مطالعه کنید|trans-title=Babachahi: read Saramago's ''Death with Interruptions'' during Nowruz|url=https://www.ibna.ir/news/233294|website=Iran Book News Agency|date=22 March 2016|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;
''بیرون پریدن از صف'' (۱۳۸۵) کیتابی دا تنقید و مقاله‌لردن علاوه، اوْنون بیر نئچه مۆصاحیبه‌سینی احتیوا ائدیر (باخ: [[#ادبی تنقید و نظریه|ادبی تنقید و نظریه]]).

==== درگی و قزئتلرده ====
* «حجم شعری: تاپ گؤرک &quot;حجم&quot;ی تعریف ائتمه‌یه کیم گلیر!» ({{Interlanguage link|شمس آقاجانی|fa|شمس آقاجانی}}، علی باباچاهی، مظفر رؤیایی و یزدان سلحشورون ایشتیراکی ایله دَییرمی ماسا)، ''بایا''، ۴۱-جی سایی، ۱۳۸۵&lt;ref name=&quot;baya1385&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:شعر حجم: حدس بزن چه کسی برای تعریف «حجم» می‌آید! (میزگرد با حضور شمس آقاجانی، علی باباچاهی، مظفر رویایی و یزدان سلحشور) (بایا، شمارهٔ ۴۱، ۱۳۸۵)|trans-title=Volume poetry: guess who's coming to define &quot;volume&quot;! (round table, Baya, no. 41, 1385/2006)|url=https://elmnet.ir/doc/1909011-77179|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* «شعرین بولانیق سویو» (بوگونکو شعرین دورومو حاقیندا علی باباچاهی و {{Interlanguage link|محمد شمس لنگرودی|fa|محمد شمس لنگرودی}}نین دَییرمی ماساسی، بیرینجی بؤلوم)، ''[[شرق (قزئت)|شرق]]''، ۱۸۸۲-جی سایی، ۲۶ آبان ۱۳۹۲، ص ۹&lt;ref name=&quot;shargh1392&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:آب گل‌آلود شعر (میزگرد علی باباچاهی و محمد شمس لنگرودی)|trans-title=The muddy water of poetry (round table between Ali Babachahi and Mohammad Shams Langeroodi)|url=http://www.sharghdaily.ir/1392/08/26/Files/PDF/13920826-1882-98-9.pdf|website=Shargh|date=17 November 2013|page=9|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* «پوست‌مودرنیست اوْلماق منیم یاندیریجی آرزوم دئییل!» ({{Interlanguage link|علی عبداللهی|fa|علی عبداللهی}}نین باباچاهی ایله مۆصاحیبه‌سی)، ''{{Interlanguage link|سینما و ادبیات|fa|سینما و ادبیات}}''، ۳۹-جو سایی، قیش ۱۳۹۲&lt;ref name=&quot;abdollahi1392&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Ali Abdollahi|script-title=fa:پست‌مدرنیست بودن، اشتیاق سوزان من نیست!؛ گفت‌وگو با علی باباچاهی (سینما و ادبیات، شمارهٔ ۳۹، زمستان ۱۳۹۲)|trans-title=Being a postmodernist is not my burning desire! An interview with Ali Babachahi (Cinema va adabiyat, no. 39, Winter 2013–2014)|url=https://elmnet.ir/doc/425707-41498|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;

==== خبر آژانسلاری، سایتلار و دیگر مئدیالاردا ====
* «بوگونکو شاعیرلرین پسیخوْلوْژی درین یاپی‌یا دیقتی بیر نؤوع عیرفاندیر»، ''{{Interlanguage link|مهر خبر آژانسی|fa|خبرگزاری مهر}}''، ۲۵ مهر ۱۳۸۵&lt;ref name=&quot;mehr&quot; /&gt;
* «شاملو بَیه‌نمه‌دیگی شعرلری چاپ ائدیردی / هر آن بو ایمکان وار کی چئوریله‌ک!» (شهاب دارابیانین باباچاهی ایله اوْنون اللی ایللیک شاعیرلیگی حاقیندا مۆصاحیبه‌سی)، ''[[ایبنا]]''، ۱۱ دی ۱۳۹۶&lt;ref name=&quot;ibna1396&quot; /&gt;
* «سوسیال مئدیایا باخیشیم آدینه درگیسی کیمی‌دیر / هله ده آیاقدایام» (یئتمیش یئددینجی دوغوم گۆنو مۆناسیبتیله مۆصاحیبه)، ''ایبنا''، ۲۰ آبان ۱۳۹۸&lt;ref name=&quot;ibna1398&quot; /&gt;
* «بعضی‌لرینین &quot;رؤیایی&quot; شعرلری ایله آرالاری یاخشی دئییلدی» (ندا ولی‌پورون باباچاهی ایله {{Interlanguage link|یدالله رؤیایی|fa|یدالله رؤیایی}} حاقیندا مۆصاحیبه‌سی)، ''{{Interlanguage link|ایسنا|fa|ایسنا}}''، ۲۶ شهریور ۱۴۰۱&lt;ref name=&quot;isna1401&quot; /&gt;
* «علی باباچاهی‌نین چاغداش شعرین یوْلو حاقینداکی روایتی / فرقلی یازماغین جبری» (شیرزاد بسطامی‌نین باباچاهی ایله مۆصاحیبه‌سی؛ ''ایبنا''نین یازدیغینا گؤره ۱۳۹۰-جی ایللرین اوْرتالاریندا [[خورم‌آباد]]دا بیر شعر کونقره‌سینین حاشیه‌سینده آپاریلمیش و اوْنون وفاتیندان سوْنرا یاییملانمیشدیر)، ''ایبنا''، ۷ اسفند ۱۴۰۴&lt;ref name=&quot;ibna547535&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:روایت علی باباچاهی از مسیر شعر معاصر / جبر متفاوت‌نویسی|trans-title=Ali Babachahi's account of the course of contemporary poetry / The compulsion to write differently|url=https://www.ibna.ir/news/547535|website=Iran Book News Agency|date=26 February 2026|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;

==== ایراندان خاریجده‌کی فارسدیللی مئدیالاردا مۆصاحیبه و شعر اوْخوما ====
* «عاشیق اوْلماغین ایتّیهامدیر؟ قبول ائدیرم» ({{Interlanguage link|مجتبا پورمحسن|fa|مجتبی پورمحسن}}ین شعرده عشقین رولو حاقیندا باباچاهی ایله مۆصاحیبه‌سی)، ''{{Interlanguage link|رادیو زمانه|fa|رادیو زمانه}}''، ۲۶ بهمن ۱۳۸۶&lt;ref name=&quot;zamaneh2008&quot; /&gt;
* ''رادیو زمانه'' اۆچۆن شعر اوْخوما: باباچاهی بیرینجی {{Interlanguage link|احمد شاملو شعر اؤدولو|fa|جایزه شعر احمد شاملو}} مراسیمیندن سوْنرا اؤدول آلان توپلوسو ''این کشتی پر اسرار''دان ایکی شعری بو مئدیا اۆچۆن اوْخودو (محمد تنگستانی‌نین گوزارشی، ۲۰ دی ۱۳۹۴).&lt;ref name=&quot;zamaneh2016&quot; /&gt;
* «ای...» و دیگر ایکی شعر: ''جهان متوجه شد'' اعتیراض توپلوسوندان اۆچ شعر کی ''بانگ'' ادبی نشریه‌سینین – ایراندان خاریجده {{Interlanguage link|شهریار مندنی‌پور|fa|شهریار مندنی‌پور}} و حسین نوش‌آذرین چالیشماسی ایله یاییملانان مۆستقیل بیر نشریه – یازدیغینا گؤره، شاعیرین اؤزو بو نشریه اۆچۆن سئچمیشدیر (۳۱ فروردین ۱۴۰۲).&lt;ref name=&quot;baang&quot; /&gt;

=== سس یازیلاری و سی‌دی (شعر اوْخوما) ===
* ''امضای یادگاری: گزیدهٔ اشعار علی باباچاهی'' («یادیگار ایمضا: علی باباچاهی‌نین سئچیلمیش شعرلری»، شاعیرین سسی ایله؛ ۱۳۸۸) – تحقیقات نظری یاییم‌ائوی، [[ایصفاهان]]&lt;ref name=&quot;nlai1846576&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:امضای یادگاری: گزیدهٔ اشعار علی باباچاهی / علی باباچاهی|trans-title=Emza-ye yadegari: selected poems of Ali Babachahi / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/1846576|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* ''این‌طوری فکر می‌کند'' («بئله دۆشونور»، شاعیرین سسی ایله؛ ''پیکاسو در آب‌های خلیج فارس''دان شعرلر؛ ۱۳۹۱) – خوش‌بیان سس شبکه‌سی مؤسسه‌سی
* «گوته‌نین اوْن گئجه‌سی»نین یئددینجی گئجه‌سینده شعر اوْخوما (۲۴ مهر ۱۳۵۶؛ سس فایلی، ۳:۳۵)، «آزادی» سایتیندا یاییملانیب&lt;ref name=&quot;azadi-babachahi-audio&quot; /&gt;

=== اثرلرینین ترجمه‌سی ===
باباچاهی‌نین شعرلری اینگیلیس، هوْلاند، کۆرد و عرب کیمی دیللره ترجمه ائدیلمیشدیر.&lt;ref name=&quot;artebox&quot; /&gt;
* ''این هم یک شوخی بود'' («بو دا بیر زارافات ایدی»، شعرلرین اینگیلیسجه ایکی‌دیللی سئچمه‌سی؛ سعید سعیدپورون ترجمه‌سی؛ ایوب صادقیانی‌نین چالیشماسی ایله؛ ۱۳۹۰؛ میلّی کیتابخانادا قئیده آلینان ایل: ۱۳۸۹) – ویستار&lt;ref name=&quot;artebox&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;nlai1975258&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:این هم یک شوخی بود / علی باباچاهی|trans-title=In ham yek shukhi bud / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/1975258|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* ''از روزهای روشن'' («ایشیقلی گۆنلردن»، شعرلرین کۆردجه سئچمه‌سی؛ بابک صحرانوردون ترجمه‌سی){{citation needed|date=October 2026}}

== باباچاهی حاقیندا اثرلر ==
=== سندلی فیلملر ===
* ''{{Interlanguage link|این قیافه مشکوک|fa|این قیافه مشکوک}}'' («بو شۆبهه‌لی سیفت»، ۱۳۹۰)، وحید علیزاده رزازینین رئژیسوْرلوغو ایله باباچاهی‌نین شعری و حیاتی حاقیندا ۹۰ دقیقه‌لیک سندلی فیلم؛ ۱۳۹۰-جی ایلین یاییندا چکیلمیشدیر.&lt;ref name=&quot;bbc-obit&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;zamaneh2023&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;shargh&quot; /&gt; بو فیلمده {{Interlanguage link|هوشنگ چالنگی|fa|هوشنگ چالنگی}}، {{Interlanguage link|مسعود بهنود|fa|مسعود بهنود}}، {{Interlanguage link|محمد محمدعلی|fa|محمد محمدعلی}}، {{Interlanguage link|محمد قائد|fa|محمد قائد}}، {{Interlanguage link|مدیا کاشیگر|fa|مدیا کاشیگر}}، {{Interlanguage link|احمد پوری|fa|احمد پوری}}، {{Interlanguage link|فتح‌الله بی‌نیاز|fa|فتح‌الله بی‌نیاز}}، {{Interlanguage link|فرخنده حاجی‌زاده|fa|فرخنده حاجی‌زاده}}، {{Interlanguage link|بهزاد خواجات|fa|بهزاد خواجات}}، رضا عامری، {{Interlanguage link|اردشیر رستمی|fa|اردشیر رستمی}}، {{Interlanguage link|علی عبداللهی|fa|علی عبداللهی}}، علیرضا مجابی و بابک صحرانورد اوْنون شعر و شخصیت یؤنلری حاقیندا دانیشیرلار.&lt;ref name=&quot;shargh&quot; /&gt; بو فیلم ایلک دفعه ۲۴ اسفند ۱۳۹۰-دا مایا ادبی قروپونون تهرانین «خانهٔ مشق» مدنیت ائوینده باباچاهی‌نی آنماق اۆچۆن کئچیردیگی مراسیمده گؤستریلدی.&lt;ref name=&quot;ibna2012&quot; /&gt;
* ''باور کنید این هم یک شوخی بود'' («اینانین، بو دا بیر زارافات ایدی»، ۱۳۹۳)، محسن موسوی میرکلایی‌نین رئژیسوْرلوغو ایله بیر سندلی فیلم.&lt;ref name=&quot;mahjoubi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;tabnak&quot; /&gt; بو فیلم ''باور کنید: این هم یک شوخی بود!'' آدلی ۶۶ صحیفه‌لیک بیر کیتابلا بیرلیکده دی‌وی‌دی و کیتاب پاکئتی شکلینده ۱۳۹۶-دا سرزمین اهورایی یاییم‌ائوی طرفیندن یاییملاندی؛ {{ISBN|9786006792477}}&lt;ref name=&quot;ik110132&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:دی‌وی‌دی مستند زندگی و آثار باباچاهی و کتاب «باور کنید: این هم یک شوخی بود!»|trans-title=DVD of the documentary on Babachahi's life and work, with the book &quot;Bavar konid: in ham yek shukhi bud!&quot; (Sarzamin-e Ahurayi, 1396/2017, 66 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/110132-babachahi|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nlai3969267&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:باورکنید: این هم یک شوخی بود / علی باباچاهی|trans-title=Bavar konid: in ham yek shukhi bud / Ali Babachahi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3969267|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;

=== کیتابلار ===
* ''کتاب درنگ'' (بیرینجی دفتر: علی باباچاهی‌نین شعری و حیاتی؛ محمد لوطیجین چالیشماسی ایله) – تحقیقات نظری، ایصفاهان؛ علم‌نت بیلگی بانکی بو کیتابی «کتاب رنگ: ویژهٔ حیات ادبی علی باباچاهی» آدی و ۱۳۸۷ ایلی ایله قئیده آلمیشدیر.&lt;ref name=&quot;rang1387&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:کتاب رنگ: ویژهٔ حیات ادبی علی باباچاهی (به اهتمام محمد لوطیج، انتشارات تحقیقات نظری، ۱۳۸۷)|trans-title=Ketab-e rang: special issue on the literary life of Ali Babachahi (edited by Mohammad Loutij, Tahghighat-e nazari, 1387/2008)|url=https://elmnet.ir/doc/30414066-41671|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* ''هفتاد گل زرد: علی باباچاهی در وضعیت دیگر'' («یئتمیش ساری گۆل: علی باباچاهی باشقا دوروم‌دا»؛ توپلایان: محمد لوطیج؛ بیرینجی چاپ ۱۳۹۳، ۲۴۰ صحیفه) – سرزمین اهورایی {{ISBN|9786006792194}}؛ ایران‌کتابداکی تانیتیما گؤره، بو اثر باباچاهی‌نین شاعیرلیگینین ایلک اۆچ اوْن ایلینه توْخونمادان، ''نم‌نم بارانم''دان بو یانا اوْنون شعرینین اؤزللیکلرینی یئنیدن اوْخویور و شعرلرین یاخشی یا پیس اوْلماسی حاقیندا حؤکم وئرمک یئرینه، اوْنلارین اؤغه‌لرینی تحلیل ائده‌رک اوْخوجویا «شعرلری اوْخوماق اۆچۆن آچارلار» وئرمه‌یه چالیشیر.&lt;ref name=&quot;ik9093&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:هفتاد گل زرد|trans-title=Haftad gol-e zard (Sarzamin-e Ahurayi, 1393/2014, 240 pp.)|url=https://www.iranketab.ir/book/9093-seventy-yellow-flowers|website=Iran Ketab|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;haftad1393&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:هفتاد گل زرد: علی باباچاهی در وضعیت دیگر (گردآورنده: محمد لوطیج، انتشارات سرزمین اهورایی، ۱۳۹۳)|trans-title=Haftad gol-e zard: Ali Babachahi in another situation (compiled by Mohammad Loutij, Sarzamin-e Ahurayi, 1393/2014)|url=https://elmnet.ir/doc/30635607-12312|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* لطیف‌نژاد، فرخ. ''نحوهٔ تشکیل و دریافت متن در اشعار معاصر (نیما، سپهری و باباچاهی)''. سخن، ۱۳۹۶.&lt;ref name=&quot;latifbook1396&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Farrokh Latifnejad|script-title=fa:نحوهٔ تشکیل و دریافت متن در اشعار معاصر (نیما، سپهری و باباچاهی) (کتاب، انتشارات سخن، ۱۳۹۶)|trans-title=The formation and reception of the text in contemporary poetry: Nima, Sepehri and Babachahi (book, Sokhan, 1396/2017)|url=https://elmnet.ir/doc/31392088-21231|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* مظفری، نسرین؛ نوروزی، مرضیه. ''رام و نارام: آتشی - باباچاهی''. شلاک، ۱۳۹۷.&lt;ref name=&quot;ramnaram1397&quot; /&gt;
* محبی، ابراهیم. ''به سمت چهره‌های مختلفی: تحلیل سبکی اشعار علی باباچاهی و عباس صفاری بر اساس نظریهٔ شناختی''. پاتیزه، ۱۴۰۰.&lt;ref name=&quot;mohebbibook1400&quot; /&gt;
* شریفی، فیض. ''علی باباچاهی''. رئداکتوْر: لیلا صبوری‌زاده. حس هفتم، ۱۴۰۰.&lt;ref name=&quot;sharifi1400&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Feyz Sharifi|script-title=fa:علی باباچاهی (کتاب، ویراستار: لیلا صبوری‌زاده، انتشارات حس هفتم، ۱۴۰۰)|trans-title=Ali Babachahi (book, edited by Leila Sabourizadeh, Hess-e haftom, 1400/2021)|url=https://elmnet.ir/doc/32118029-81722|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* باقری، حسین. ''برخورد منقار پرنده به لالهٔ گوش: شالوده‌شکنی در اشعار علی باباچاهی (ده مجموعه شعر منتشرشدهٔ دههٔ نود شمسی)''. پاتیزه، ۱۴۰۲.&lt;ref name=&quot;bagheribook1402&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;nlai9348106&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:برخورد منقار پرنده به لالهٔ گوش / حسین باقری|trans-title=Barkhord-e menghar-e parandeh be laleh-ye gush / Hossein Bagheri (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/9348106|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* سلیمانی، عبدالله (چالیشماسی ایله). ''علی باباچاهی''. افراز، ۱۴۰۲.&lt;ref name=&quot;soleimani1402&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:علی باباچاهی (کتاب، به اهتمام عبدالله سلیمانی، انتشارات افراز، ۱۴۰۲)|trans-title=Ali Babachahi (book, edited by Abdollah Soleimani, Afraz, 1402/2023)|url=https://elmnet.ir/doc/32249070-41131|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* تکاوران، جاوید. ''گسست‌ها و پیوست‌های روایی در اشعار علی باباچاهی (از نم‌نم بارانم تا آئورا و دیگران من)''. خرد جاوید، ۱۴۰۳.&lt;ref name=&quot;takavaran1403&quot; /&gt;

=== آراشدیرما مقاله‌لری ===
مقاله‌لرین آدلاری اصلی فارسجا شکلینده وئریلمیشدیر.
* بهادری، محمدجلیل؛ ذوالفقاری، حسن. «بررسی توالی زمان در شعر از منظر پساساختارگرایی (با نگاهی به شعر علی باباچاهی)». ''زیبایی‌شناسی ادبی''، ۱۳-جۆ سایی، پاییز ۱۳۹۱.&lt;ref name=&quot;bahadori1391&quot; /&gt;
* محبی، ابراهیم؛ نیکخواه، مظاهر؛ حکیم‌آذر، محمد. «خوانش دو شعر از علی باباچاهی بر اساس نظریهٔ طرح‌واره در سبک‌شناسی شناختی». ''شعرپژوهی (بوستان ادب)''، ۳-جۆ سایی، پاییز ۱۳۹۸.&lt;ref name=&quot;mohebbi1398&quot; /&gt;
* احسانی اصطهباناتی، محمدامین؛ صرفی، محمدرضا. «باباچاهی و مؤلفه‌های زبانی شعر پست مدرن». ''مطالعات بلاغی''، ۱۲-جی دؤوره، ۲۳-جۆ سایی، یاز ۱۴۰۰.&lt;ref name=&quot;ehsani1400&quot; /&gt;
* خواجات، بهزاد. «بررسی تطبیقی یک شعر از علی باباچاهی و شمس لنگرودی بر اساس نظریهٔ ریزوماتیک ژیل دلوز». ''قند پارسی''، ۴-جۆ دؤوره، ۱۳-جۆ سایی، قیش ۱۴۰۰.&lt;ref name=&quot;khajat1400&quot; /&gt;
* محمدی، علی؛ قاسمی، طاهره. «بررسی &quot;عنوان&quot; در سروده‌های علی باباچاهی از رئالیسم تا پست مدرنیسم». ''دهخدا''، ۱۴-جۆ دؤوره، ۵۱-جی سایی، یاز ۱۴۰۱.&lt;ref name=&quot;mohammadi1401&quot; /&gt;
* عالی‌وند، مهران؛ دزفولیان، کاظم؛ طاهری، قدرت‌الله. «تحلیل منظرهٔ غروب در شعر &quot;پسینگاهی ۲&quot; از علی باباچاهی با توجه به نظریهٔ ساختار افق میشل کولو». ''ادبیات پارسی معاصر''، ۱۲-جی دؤوره، ۱-جی سایی، یاز و یای ۱۴۰۱.&lt;ref name=&quot;alivand1401&quot; /&gt;
* محمدلو، ذکیه؛ محمدی، برات؛ آب‌برین، سیف‌الدین. «بررسی و نقد و تحلیل گونه‌های هنجارگریزی معنایی در شعر علی باباچاهی». ''زیبایی‌شناسی ادبی''، ۱۳-جۆ دؤوره، ۵۲-جی سایی، یای ۱۴۰۱.&lt;ref name=&quot;mohammadlou1401&quot; /&gt;
* جوهرزاده، روناک؛ حکمت، شاهرخ؛ عزیزی، مجید. «تحلیل زیبایی‌شناختی نمودهای پست‌مدرنیستی در دو مجموعهٔ &quot;نم‌نم بارانم&quot; و &quot;عقل عذابم می‌دهد&quot; از علی باباچاهی». ''زیبایی‌شناسی ادبی''، ۱۳-جۆ دؤوره، ۵۳-جۆ سایی، پاییز ۱۴۰۱.&lt;ref name=&quot;joharzadeh1401&quot; /&gt;
* شیرگردون، محبوبه. «بررسی جلوه‌های زیبایی‌شناسی در اشعار علی باباچاهی (مورد مطالعه: هفت مجموعهٔ شعری)». ''زیبایی‌شناسی ادبی''، ۱۳-جۆ دؤوره، ۵۳-جۆ سایی، پاییز ۱۴۰۱.&lt;ref name=&quot;shirgardoon1401&quot; /&gt;
* لطیف‌نژاد رودسری، فرخ. «تأثیر جهان اشاری در تشخیص جهان معرفتی شعر &quot;دوری و...&quot; اثر باباچاهی بر پایهٔ نظریهٔ بوطیقای شناختی جهان‌های متن پل ورث». ''نقد و نظریهٔ ادبی''، ۷-جی دؤوره، ۲-جی سایی، پاییز و قیش ۱۴۰۱.&lt;ref name=&quot;latifnejad1401&quot; /&gt;
* حسینعلی‌زاده، آسیه؛ صدری مجد، هانیه؛ فرحبخش اصفهان، شاهپرک. «نقد فرمالیستی اشعار کیومرث منشی‌زاده و علی باباچاهی بر مبنای الگوی جفری لیچ». ''گنجینهٔ زبان و ادبیات فارسی''، ۲-جی دؤوره، ۱-جی سایی، یاز ۱۴۰۳.&lt;ref name=&quot;hosseinalizadeh1403&quot; /&gt;
* امینی، لیلا؛ اوجاق علیزاده، شهین؛ هاشمی اصفهانی، سیده ماندانا. «چندصدایی در اشعار علی باباچاهی و رضا براهنی در تطبیق با تشبیه در هنرهای تجسمی معاصر». ''مطالعات هنر اسلامی''، ۲۱-جی دؤوره، ۵۴-جۆ سایی، یای ۱۴۰۳.&lt;ref name=&quot;amini1403a&quot; /&gt;
* امینی، لیلا؛ اوجاق علیزاده، شهین؛ هاشمی، سیده ماندانا. «بررسی شعر افشانشی در دهه هفتاد با تکیه بر اشعار علی باباچاهی». ''سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی''، ۱۷-جی دؤوره، ۱۰۶-جی سایی، اسفند ۱۴۰۳.&lt;ref name=&quot;amini1403b&quot; /&gt;
* سلاجقه، امیر؛ نیک‌پناه، منصور؛ سالاری، مصطفی. «بررسی شگردهای هنجارگریزی نحوی پسانیمایی در شعر شاعران شاخص دهه هفتاد». ''سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی''، ۱۸-جی دؤوره، ۱۱۳-جۆ سایی، مهر ۱۴۰۴.&lt;ref name=&quot;salajegheh1404&quot;&gt;{{cite journal|language=fa|author1=Amir Salajegheh|author2=Mansour Nikpanah|author3=Mostafa Salari|script-title=fa:بررسی شگردهای هنجارگریزی نحوی پسانیمایی در شعر شاعران شاخص دهه هفتاد|trans-title=Techniques of post-Nimaic syntactic deviation in the poetry of the leading poets of the 1990s|journal=Sabk-shenasi-ye nazm va nasr-e farsi (Bahar-e adab)|volume=18|issue=113|date=September–October 2025|url=https://elmnet.ir/doc/2980038-42971|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;

=== ادبی نشریه‌لرده تنقید و تانیتیم ===
* باقری، نرگس. «&quot;شعر امروز، زن امروز&quot; در یک نگاه». ''کتاب ماه ادبیات''، ۲۱-جی سایی (آردیجیل ۱۳۵)، دی ۱۳۸۷.&lt;ref name=&quot;bagheri1387&quot;&gt;{{cite journal|language=fa|author1=Narges Bagheri|script-title=fa:«شعر امروز، زن امروز» در یک نگاه (بررسی کتاب «شعر امروز، زن امروز» علی باباچاهی)|trans-title=&quot;She'r-e emruz, zan-e emruz&quot; at a glance (a review of Ali Babachahi's book)|journal=Ketab-e mah-e adabiyat|issue=21 (135)|date=December 2008 – January 2009|url=https://elmnet.ir/doc/727732-11261|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* بهبهانی، سیمین. «نگاهی به چند شعر باباچاهی». ''چامه''، ۲۳-جۆ سایی، اردیبهشت و خرداد ۱۴۰۱.&lt;ref name=&quot;behbahani1401&quot; /&gt;
* دستغیب، عبدالعلی. «پست‌مدرنیسم در شعرهای باباچاهی». ''جهان کتاب''، ۱۵-جی ایل، ۳ و ۴-جۆ سایی (آردیجیل ۲۵۴)، خرداد و تیر ۱۳۸۹.&lt;ref name=&quot;dastgheib1389&quot; /&gt;
* دستغیب، عبدالعلی. «تازگی‌های شعر باباچاهی این‌جایی‌تر است». ''چامه''، ۲۳-جۆ سایی، اردیبهشت و خرداد ۱۴۰۱.&lt;ref name=&quot;dastgheib1401&quot; /&gt;

=== کونفرانس مقاله‌لری ===
* شیری، قهرمان. «شعر گفتار و شعر پسانیمایی». «افسانه» اؤلکه کونفرانسی، ۱۳۸۹.&lt;ref name=&quot;shiri1389&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Ghahreman Shiri|script-title=fa:شعر گفتار و شعر پسانیمایی (مقالهٔ همایش کشوری افسانه، ۱۳۸۹)|trans-title=Speech poetry and post-Nimaic poetry (paper, Afsaneh national conference, 1389/2010)|url=https://elmnet.ir/doc/20327453-10482|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* شاکری، جلیل؛ محمدی‌نسب، سمیه. «برجسته‌سازی‌های زبانی در شعر علی باباچاهی بر مبنای الگوی زبان‌شناختی جفری لیچ». فارس دیلی و ادبیاتی آراشدیرمالاری کونفرانسی، ۱۳۹۴.&lt;ref name=&quot;shakeri1394&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Jalil Shakeri and Somayeh Mohammadinasab|script-title=fa:برجسته‌سازی‌های زبانی در شعر علی باباچاهی بر مبنای الگوی زبان‌شناختی جفری لیچ (مقالهٔ همایش پژوهش‌های زبان و ادبیات فارسی، ۱۳۹۴)|trans-title=Linguistic foregrounding in the poetry of Ali Babachahi based on Geoffrey Leech's model (conference paper, 1394/2015)|url=https://elmnet.ir/doc/20794504-91751|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* مظفری، نسرین؛ نوروزی، مرضیه. «جایگاه عشق در اشعار منوچهر آتشی و علی باباچاهی». دیل و ادبیات بین‌الخالق کونقره‌سی، ۱۳۹۵.&lt;ref name=&quot;mozaffari1395&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Nasrin Mozaffari and Marzieh Nowruzi|script-title=fa:جایگاه عشق در اشعار منوچهر آتشی و علی باباچاهی (مقالهٔ کنگرهٔ بین‌المللی زبان و ادبیات، ۱۳۹۵)|trans-title=The place of love in the poems of Manouchehr Atashi and Ali Babachahi (conference paper, 1395/2016)|url=https://elmnet.ir/doc/20611155-8163|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* مظفری، نسرین؛ نوروزی، مرضیه. «علی باباچاهی و تأملات مرگ‌اندیشانهٔ وی». دینی کۆلتور و دۆشونجه دؤردونجو بین‌الخالق کونقره‌سی، ۱۳۹۷.&lt;ref name=&quot;mozaffari1397a&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Nasrin Mozaffari and Marzieh Nowruzi|script-title=fa:علی باباچاهی و تأملات مرگ‌اندیشانهٔ وی (مقالهٔ چهارمین کنگرهٔ بین‌المللی فرهنگ و اندیشهٔ دینی، ۱۳۹۷)|trans-title=Ali Babachahi and his meditations on death (conference paper, 1397/2018)|url=https://elmnet.ir/doc/20839205-12211|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* مظفری، نسرین؛ نوروزی، مرضیه. «بررسی جامعه‌شناختی هنری در اشعار علی باباچاهی». بیوْلوْژیک آنتروپولوژی و اینسانی علملر کونقره‌سی، ۱۳۹۷.&lt;ref name=&quot;mozaffari1397b&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Nasrin Mozaffari and Marzieh Nowruzi|script-title=fa:بررسی جامعه‌شناختی هنری در اشعار علی باباچاهی (مقالهٔ کنگرهٔ انسان‌شناسی زیستی و علوم انسانی، ۱۳۹۷)|trans-title=A sociological study of art in the poems of Ali Babachahi (conference paper, 1397/2018)|url=https://elmnet.ir/doc/20962981-52902|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* قلاوندی، زیبا؛ تکاوران، جاوید. «انواع گسست روایت در اشعار علی باباچاهی». موقاییسه‌لی آراشدیرما یاناشماسی ایله ادبی تحقیقاتین بیرینجی میلّی کونفرانسی، ۱۳۹۷.&lt;ref name=&quot;ghalavandi1397a&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Ziba Ghalavandi and Javid Takavaran|script-title=fa:انواع گسست روایت در اشعار علی باباچاهی (مقالهٔ نخستین همایش ملی تحقیقات ادبی با رویکرد مطالعات تطبیقی، ۱۳۹۷)|trans-title=Types of narrative rupture in the poems of Ali Babachahi (conference paper, 1397/2018)|url=https://elmnet.ir/doc/21006832-91961|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* قلاوندی، زیبا؛ تکاوران، جاوید. «گسست‌ها و پیوست‌های روایی در اشعار علی باباچاهی (از نم‌نم بارانم تا آئورا و دیگران من)». فارس دیلی و ادبیاتی ایکینجی بین‌الخالق کونفرانسی، ۱۳۹۷.&lt;ref name=&quot;ghalavandi1397b&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Ziba Ghalavandi and Javid Takavaran|script-title=fa:گسست‌ها و پیوست‌های روایی در اشعار علی باباچاهی (از نم‌نم بارانم تا آئورا و دیگران من) (مقالهٔ دومین همایش بین‌المللی زبان و ادبیات فارسی، ۱۳۹۷)|trans-title=Narrative ruptures and continuities in the poems of Ali Babachahi (conference paper, 1397/2018)|url=https://elmnet.ir/doc/20986416-71091|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* صادقی نقدعلی علیا، فاطمه؛ رستم‌پور، فاطمه. «استعاره‌گریزی در شعر علی باباچاهی». فارس دیلی و ادبیاتینی تبلیغ ائتمه انجمنینین اوْن اۆچۆنجۆ بین‌الخالق ییغینجاغی، ۱۳۹۷.&lt;ref name=&quot;sadeghi1397&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Fatemeh Sadeghi Naghdali Olya and Fatemeh Rostampour|script-title=fa:استعاره‌گریزی در شعر علی باباچاهی (مقالهٔ سیزدهمین گردهمایی بین‌المللی انجمن ترویج زبان و ادب فارسی، ۱۳۹۷)|trans-title=Avoidance of metaphor in the poetry of Ali Babachahi (conference paper, 1397/2018)|url=https://elmnet.ir/doc/21091742-42281|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;

=== دیسسئرتاسیالار ===
* خزایی، سارا. «برجسته‌سازی در اشعار علی باباچاهی». ماگیستر دیسسئرتاسیاسی، {{Interlanguage link|اراک بیلیم‌یوردو|fa|دانشگاه اراک}}، ۱۳۸۹.&lt;ref name=&quot;khazaei1389&quot; /&gt;
* بزی، طاهره. «سیمای معشوق در اشعار علی باباچاهی». ماگیستر دیسسئرتاسیاسی، {{Interlanguage link|زابل بیلیم‌یوردو|fa|دانشگاه زابل}}، ۱۳۹۲.&lt;ref name=&quot;bazzi1392&quot; /&gt;
* هاشمی، طاهره. «تقابل‌های دوگانه در اشعار علی باباچاهی». ماگیستر دیسسئرتاسیاسی، زابل بیلیم‌یوردو، ۱۳۹۳.&lt;ref name=&quot;hashemi1393&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;nlai4085141&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:بررسی تقابل‌های دوگانه در اشعار علی باباچاهی / طاهره هاشمی|trans-title=A study of binary oppositions in the poems of Ali Babachahi / Tahereh Hashemi (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4085141|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* پالاش، محمود. «بررسی عناصر اقلیمی و بومی‌گرایی در شعر علی باباچاهی». ماگیستر دیسسئرتاسیاسی، زابل بیلیم‌یوردو، ۱۳۹۳.&lt;ref name=&quot;palash1393&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;nlai3897575&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:بررسی عناصر اقلیمی و بومی‌گرایی در شعر علی باباچاهی / محمود پالاش|trans-title=A study of regional elements and localism in the poetry of Ali Babachahi / Mahmoud Palash (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3897575|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* محمدی‌نسب، سمیه. «بررسی و تبیین مؤلفه‌های شعر پست‌مدرنیستی در اشعار رضا براهنی، علی باباچاهی و یدالله رویایی». ماگیستر دیسسئرتاسیاسی، {{Interlanguage link|رفسنجان ولی‌عصر بیلیم‌یوردو|fa|دانشگاه ولی‌عصر رفسنجان}}، ۱۳۹۳.&lt;ref name=&quot;mohammadinasab1393&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Somayeh Mohammadinasab|script-title=fa:بررسی و تبیین مؤلفه‌های شعر پست‌مدرنیستی در اشعار رضا براهنی، علی باباچاهی و یدالله رویایی (پایان‌نامهٔ کارشناسی ارشد، دانشگاه ولی‌عصر رفسنجان، ۱۳۹۳)|trans-title=The components of postmodernist poetry in the poems of Reza Baraheni, Ali Babachahi and Yadollah Royaee (master's thesis, Vali-e-Asr University of Rafsanjan, 1393/2014)|url=https://elmnet.ir/doc/10864669-27189|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* مهدوی هفشجانی، امیر. «بررسی تحلیلی مناسبات فرم و معنا در شعر دهه هفتاد ایران» (رضا براهنی، علی باباچاهی، حافظ موسوی، شمس آقاجانی، مهرداد فلاح، علی عبدالرضایی، محمد آزرم و گراناز موسوی‌نین شعرلری و گؤروشلرینین اینجه‌لنمه‌سی ایله). ماگیستر دیسسئرتاسیاسی، آزاد ایسلام بیلیم‌یوردو، مرکزی تهران شؤعبه‌سی، ۱۳۹۳.&lt;ref name=&quot;mahdavi1393&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|author=Amir Mahdavi Hafshejani|script-title=fa:بررسی تحلیلی مناسبات فرم و معنا در شعر دهه هفتاد ایران (پایان‌نامهٔ کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، ۱۳۹۳)|trans-title=An analytical study of the relations between form and meaning in Iranian poetry of the 1990s (master's thesis, Islamic Azad University, Central Tehran Branch, 1393/2014)|url=https://elmnet.ir/doc/10847280-61032|website=Elmnet|access-date=2 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nlai3965008&quot;&gt;{{citation|mode=cs1|language=fa|script-title=fa:بررسی تحلیلی مناسبات فرم و معنا در شعر دهه هفتاد ایران / امیر مهدوی هفشجانی|trans-title=An analytical study of the relations between form and meaning in Iranian poetry of the 1990s / Amir Mahdavi Hafshejani (catalogue record)|url=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3965008|publisher=National Library and Archives of Iran|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;
* ترابی، عبدالرسول. «کاربرد طنز و گونه‌های آن در اشعار علی باباچاهی». ماگیستر دیسسئرتاسیاسی، [[پیام نور بیلیم‌یوردو]]، فارس اوستانی، ۱۳۹۴.&lt;ref name=&quot;torabi1394&quot; /&gt;
* لطیف‌نژاد رودسری، فرخ. «متنیّت در شعر معاصر با تکیه بر اشعار نیما، سپهری، باباچاهی». دوکتورا دیسسئرتاسیاسی، [[مشهد فردوسی بیلیم‌یوردو]]، ۱۳۹۴.&lt;ref name=&quot;latifnejad1394&quot; /&gt;

=== ایراندان خاریجده‌کی فارسدیللی مئدیالاردا عکس-صدا ===
* «مروری بر قتل‌های زنجیره‌ای پس از هفت سال: بخش سوم، اتوبوس مرگ» (باباچاهی‌نین آدی ارمنستان اتوبوسونون سرنیشینلری لیستینده). ''{{Interlanguage link|رادیو فردا|fa|رادیو فردا}}''، ۳ آذر ۱۳۸۴.&lt;ref name=&quot;radiofarda&quot; /&gt;
* سرکوهی، فرج. «هفت‌روز کتاب؛ شعر باباچاهی، نمایشنامهٔ استادمحمد و شعر ترکی صلاحی» (''گل باران هزار روزه'' اۆزه‌رینه تنقید). ''{{Interlanguage link|بی‌بی‌سی فارسی|fa|بی‌بی‌سی فارسی}}''، ۵ آبان ۱۳۹۰.&lt;ref name=&quot;sarkouhi1390&quot; /&gt;
* برزگر، جمشید. «سالگرد «سفر مرگ»؛ اتوبوسی که دیگر حرکت نمی‌کند؟». ''بی‌بی‌سی فارسی''، ۱۵ مرداد ۱۳۹۴.&lt;ref name=&quot;bbc2015&quot; /&gt;
* کوشه، اسفندیار. «''جهان متوجه شد'': اشعار اعتراضی علی باباچاهی». ''{{Interlanguage link|رادیو زمانه|fa|رادیو زمانه}}''، ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۲.&lt;ref name=&quot;zamaneh2023&quot; /&gt;
* «علی باباچاهی، شاعر و منتقد ادبی درگذشت». ''بی‌بی‌سی فارسی''، ۴ اسفند ۱۴۰۴.&lt;ref name=&quot;bbc-obit&quot; /&gt;
* «علی باباچاهی، شاعر و منتقد ادبی، در ۸۳ سالگی درگذشت». ''رادیو فردا''، ۴ اسفند ۱۴۰۴.&lt;ref name=&quot;radiofarda2026&quot; /&gt;
* «علی باباچاهی شاعر و منتقد ادبی درگذشت». ''ایران امروز''، ۴ اسفند ۱۴۰۴.&lt;ref name=&quot;ie-obit&quot; /&gt;
* محجوبی، حسام. «وقتی علیه علی باباچاهی شعار «دیکتاتور شتاب کن، اشعار ما را چاپ کن» سر دادند». ''بی‌بی‌سی فارسی''، ۵ اسفند ۱۴۰۴.&lt;ref name=&quot;mahjoubi&quot; /&gt;
* نوش‌آذر، حسین. «''جهان متوجه شد'' از علی باباچاهی: وقتی محبوبه فریاد می‌کشد». ''رادیو زمانه''، ۵ اسفند ۱۴۰۴.&lt;ref name=&quot;noushazar&quot; /&gt;
* ایران یازیچیلار کانونو. «بیانیهٔ کانون نویسندگان ایران دربارهٔ درگذشت علی باباچاهی» (تکرار یاییم). ''ایران امروز''، ۵ اسفند ۱۴۰۴.&lt;ref name=&quot;kanoon&quot; /&gt;

== همچنین باخ ==
* [[نیما یوشیج]]
* [[احمد شاملو]]
* [[فروغ فرخزاد]]

== قایناق‌لار ==
{{قایناق|2}}

== ائشیک باغلانتی‌لار ==
* [https://www.radiozamaneh.com/255182/ علی باباچاهی‌نین «این کشتی پر اسرار»دان شعر اوْخوماسی]، رادیو زمانه
* {{IMDb name|11595433}}
* [https://azadi.art/%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D8%A8 «ده شب: شب‌های شعر گوته»]، «آزادی» سایتی: پوستر، سس یازیلاری و ''ده شب'' کیتابینین دیجیتال نۆسخه‌سی (فارسجا)
* [https://azadi.art/wp-content/uploads/2023/01/%D8%B4%D8%A8-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%DA%86%D8%A7%D9%87%DB%8C.mp3 علی باباچاهی‌نین «اوْن گئجه»نین یئددینجی گئجه‌سینده شعر اوْخوماسی] (سس فایلی، ۲۴ مهر ۱۳۵۶)

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:باباچاهی، علی}}

[[بؤلمه:۱۹۴۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار]]
[[بؤلمه:۲۰۲۶-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر]]
[[بؤلمه:ایرانلی شاعیرلر]]
[[بؤلمه:۲۰. یوز ایلده شاعیرلر]]
[[بؤلمه:۲۱. یوز ایلده شاعیرلر]]
[[بؤلمه:یازیچیلار]]</text>
      <sha1>gubun2p9xmgpd153he82tqv8hbh81do</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>لیبرتی بیلیم‌یوردو</title>
    <ns>0</ns>
    <id>57933</id>
    <revision>
      <id>1593819</id>
      <parentid>1578268</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T18:26:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1593819</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8603" sha1="ao73jq9cae3a11p275ws2kzhcns0u8n" xml:space="preserve">{{Infobox university
| name              = لیبرتی بیلیم‌یوردو
| native_name       = 
| native_name_lang  = 
| image             = [[File:Liberty University seal.png]]
| image_size        = 
| image_alt         = 
| caption           = 
| latin_name        = 
| other_name        = 
| former_name       = 
| motto             = Knowledge Aflame
| motto_lang        = 
| mottoeng          = 
| top_free_label    = 
| top_free          = 
| type              = [[اؤزل بیلیم‌یوردو|اؤزل]]
| established       =1971  
| closed            = 
| founder           = 
| parent            = 
| affiliation       = 
| religious_affiliation = 
| academic_affiliation  = {{unbulleted list|[[Southern Association of Colleges and Schools|SACS]]|[[National Association of Independent Colleges and Universities|NAICU]]|[[American Council on Education|ACE]]|[[Undergraduate research|CUR]]|[[Center for Research Libraries|CRL]]}}
| endowment         = $1.05 billion
| budget            = 
| officer_in_charge = 
| chairman          = 
| chairperson       = 
| chancellor        = 
| president         = 
| vice-president    = 
| superintendent    = 
| provost           = 
| vice_chancellor   = 
| rector            = 
| principal         = 
| dean              = 
| director          = 
| head_label        = 
| head              = 
| academic_staff    = 
| administrative_staff = 
| students          = 
| undergrad         = 
| postgrad          = 
| doctoral          = 
| other             = 
| address           =  
| city              = [[لینچبرق، ویرجینیا]]
| state             = 
| province          = 
| country           =[[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکا]] 
| postcode          = 
| coordinates       =  
| campus            =[[Suburb]]an 
| language          = 
| free_label        = 
| free              = 
| free_label2       = 
| free2             = 
| colors            = 
| athletics         = 
| sports            = 
| athletics_nickname = 
| sporting_affiliations = 
| mascot            = Sparky
| sports_free_label = 
| sports_free       =
| sports_free_label2 = 
| sports_free2       = 
| website           =  {{url|www.liberty.edu}}
| logo              = 
| logo_size         = 
| logo_alt          = 
}}
'''لیبرتی بیلیم‌یوردو''' ({{lang-en| Liberty University}}, {{lang-fa|دانشگاه لیبرتی}}، {{lang-ar|جامعة ليبرتي}})[[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکا]]نین [[لینچبرق، ویرجینیا]] شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسه‌سی. خوصوصی و [[اؤزل بیلیم‌یوردو|اؤزل]] اؤیره‌تیم قۇرومودیر.

== گؤرونتولر ==
&lt;gallery&gt;
File:President_Trump_speaking_at_Liberty_University_commencement.jpg|&lt;!--President Donald Trump Speaks at Liberty University Commencement Ceremony
File:Snowflex 3.jpg|&lt;!--Top of the Snowflex synthetic ski slope overlooking Liberty Mountain Snowflex CentreConstruction was completed in August 2009 on the Liberty Mountain Snowflex Centre, a synthetic ski slope featuring Snowflex; the Centre was designed by England’s Briton Engineering. It includes beginner, intermediate and advanced slopes, and is the first of its kind in the United States.&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/11/27/AR2009112701856.html|title=In Lynchburg, a skiing adventure, minus the snow |accessdate=2010-11-10 | work=The Washington Post|first=Becky|last=Krystal|date=2009-11-29}}&amp;lt;#;
File:Liberty U Freedom Tower construction.jpg|&lt;!--The Freedom Tower was completed in February 2018. At 275 feet, it will be the tallest building in Lynchburg.Liberty completed its new Freedom Tower in February 2018; it is the tallest building in all of Lynchburg.&amp;lt;ref&amp;gt;http://www.liberty.edu/news/index.cfm?PID=18495&amp;amp;MID=256747&amp;lt;#{{Dead link|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }};  The tower includes Liberty's replica of the Liberty Bell, which was first shown at the celebration of America's bicentennial in 1976 and Liberty's renaming from Lynchburg Baptist College to Liberty Baptist College, will be housed in the new structure, along with twenty-four other bells.&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cite news|url=http://www.liberty.edu/index.cfm?PID=18495&amp;amp;MID=165013|title=Liberty breaks ground on Freedom Tower {{!}} Liberty University|last=Liberty University News Service|first=|date=August 31, 2015|work=|access-date=May 24, 2016|via=}}&amp;lt;#;
File:Liberty University C-172.jpg|&lt;!--Liberty University School of Aeronautics Cessna 172
File:Carneros 200 - William Byron - 2 - Sarah Stierch.jpg|&lt;!--thumbnail|Liberty University sponsors William Byron (racing driver)|William Byron's #91 race car
File:Vines Center Convocation.jpg|&lt;!--Convocation at the Vines Center  Residential students at Liberty are required to attend Convocation at the Vines Center three times per week, although they have two unexcused absences per semester to use, which must be cleared with leadership.&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite web|title = Convocation FAQ's|url = http://www.liberty.edu/faithservice/index.cfm?PID=32826|website = www.liberty.edu|accessdate = 2018-01-31}}&amp;lt;#;  At these Convocations, they attend presentations by speakers from various professions, see performers and musicians, and participate in live praise and worship. Convocation speakers have included U.S. presidents, politicians, religious leaders, and entertainers. Notably, Convocation speakers are not always in agreement with Liberty's statement of faith and may not be Evangelical Christians; this is by design in order for students to see other worldviews and to form their own opinions.

&lt;/gallery&gt;

== مزون‌لار ==

{{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو
| یازار     =no 
| ویکی‌سؤزلوک    =no 
| ویکی‌کیتاب    =no 
| ویکی‌سؤز =no 
| ویکی‌قایناق   =no 
| ویکی‌آمبار   =Liberty University
| ویکی‌خبر      =no 
| ویکی‌گیل    =no 
| ویکی‌دولانما    =no
| ویکی‌بیلیم‌یورد    =no
}}
{{آمریکا بیلیم یوردلاری}}

== قایناق‌لار ==
{{قایناق}}
*https://www.liberty.edu/aboutliberty/?PID=6925
*https://www.lawnstarter.com/blog/college-rankings/biggest-college-campuses-in-us/
*http://www.presidency.ucsb.edu/ws/?pid=18479 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171025022700/http://www.presidency.ucsb.edu/ws/?pid=18479 |date=2017-10-25 }}
*https://web.archive.org/web/20170319025407/http://www.newsadvance.com/news/local/report-finances-healthy-at-area-colleges-liberty-randolph-show-perfect/article_4f592c8f-488a-537a-8e8d-92dbe1552fce.html
*http://www.liberty.edu/news/index.cfm?PID=18495&amp;amp;MID=240253
*http://www.liberty.edu/academics/casas/index.cfm?PID=23909
*http://www.collegedata.com/cs/data/college/college_pg06_tmpl.jhtml?schoolId=1531 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170918020834/http://www.collegedata.com/cs/data/college/college_pg06_tmpl.jhtml?schoolId=1531 |date=2017-09-18 }}
*http://time.com/4778240/donald-trump-liberty-university-speech-transcript/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170831174529/http://time.com/4778240/donald-trump-liberty-university-speech-transcript/ |date=2017-08-31 }}
*{{cite web|url=https://www.liberty.edu/index.cfm?PID=6925 |title=About Liberty |accessdate=2017-09-13}}
*{{cite web|url=http://www.newsadvance.com/news/local/centra-liberty-university-sign--year-affiliation-agreement/article_531a63d0-6a04-11e4-a33c-af9aa13c49e1.html |title=Centra, Liberty University sign 30-year affiliation agreement |publisher=Lynchburg News and Advance |date= |accessdate=2014-11-11}}
*{{cite web|url=http://wsls.com/2015/06/15/lucom-partners-with-local-family-physicians-to-open-community-care-clinic/ |title=LUCOM partners with local family physicians to open community care clinic |publisher=WSLS.com |date= |accessdate=2015-06-15}}
*{{cite web |url=http://www2.newsadvance.com/news/2012/mar/31/liberty-university-debuts-first-round-classes-new--ar-1807541/ |title=Liberty University debuts first round of classes in new film school &amp;amp;#124; The News &amp;amp; Advance |publisher=.newsadvance.com |date=2012-03-31 |accessdate=2012-07-10 |archivedate=2012-04-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120401235611/http://www2.newsadvance.com/news/2012/mar/31/liberty-university-debuts-first-round-classes-new--ar-1807541/ }}

[[بؤلمه:بیلیم‌یوردلار]]

[[en:Liberty University|Liberty University]]</text>
      <sha1>ao73jq9cae3a11p275ws2kzhcns0u8n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کری کون</title>
    <ns>0</ns>
    <id>100311</id>
    <revision>
      <id>1593822</id>
      <parentid>1474707</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T04:22:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1593822</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20315" sha1="mws60638feeak81hgv5w8wmpxq1q01n" xml:space="preserve">{{شخص بیلگی قوتوسو
|آد=کری کون
|شکیل=کری کون
|شکیل آدی=Carrie Coon at 2013 Toronto Film Festival.jpg
|شکلین اولچوسو =260
|آیری آدلار    =
|قیسا بیلگی   =[[اوْیونچو]]
|میللیت=[[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکالی]]
|تحصیل = 
|دوْغوم تاریخ ={{Birth date and age|1981|01|24}}
|دوْغوم یئر   =[[Copley, Ohio|Copley]], [[اوهایو ایالتی]],[[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکالی]]
|اؤلوم تاریخ  =
|اؤلوم یئر    =
|مزارلیقی=
|اؤلوم سببی=
|حیات یوْلداشی= 
|اۇشاقلاری=
|ایمضا=
| وب‌سایت      =
}}
'''کری کون''' ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]: Carrie Coon) [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکالی]] [[اوْیونچو]]
== اوْینادیغی فیلم‌لر ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! ایل
!آدی 
!روْل 
! class=&quot;unsortable&quot;| نوت
|-
| 2014
| ''[[Gone Girl (film)|Gone Girl]]''
| Margo Dunne
| 
|-
| 2016
| ''[[Strange Weather (film)|Strange Weather]]''
| Byrd
| 
|-
| rowspan=3|2017
| ''[[The Keeping Hours]]''
| Elizabeth
| 
|-
| ''[[Izzy Gets the F*ck Across Town]]''
| Virginia
| 
|-
| ''[[The Post (film)|The Post]]''
| [[Meg Greenfield]]
| 
|-
| rowspan=4|2018
| ''[[The Legacy of a Whitetail Deer Hunter]]''
| Linda Ferguson
|
|-
| ''[[Avengers: Infinity War]]''
| [[Proxima Midnight]]
| [[Motion capture]]
|-
| ''[[Kin (film)|Kin]]''
| Morgan Hunter
|
|-
| ''[[Widows (2018 film)|Widows]]''
| Amanda Nunn
| 
|-
| TBA
| ''[[The Nest (upcoming film)|The Nest]]''
| 
| Filming
|-
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! ایل
!آدی 
!روْل 
! class=&quot;unsortable&quot;| نوت
|-
| 2011
| ''[[The Playboy Club]]''
| Doris Hall
| Episode: &quot;An Act of Simple Duplicity&quot;
|-
| 2013
| ''[[Law &amp; Order: Special Victims Unit]]''
| Talia Blaine
| Episode: &quot;Girl Dishonored&quot;
|-
| 2013
| ''[[Ironside (2013 TV series)|Ironside]]''
| Rachel Ryan
| Episode: &quot;Pilot&quot;
|-
| 2014
| ''[[Intelligence (U.S. TV series)|Intelligence]]''
| Luanne Vick
| Episode: &quot;Patient Zero&quot;
|-
| 2014–2017
| ''[[The Leftovers (TV series)|The Leftovers]]''
| Nora Durst
| 23 episodes
|-
| 2017
| ''[[Fargo (TV series)|Fargo]]''
| [[Gloria Burgle]]
| 10 episodes
|-
| 2018
| ''[[The Sinner (TV series)|The Sinner]]''
| Vera Walker
| 8 episodes
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! ایل
!آدی 
!روْل 
! class=&quot;unsortable&quot;| نوت
|-
| rowspan=&quot;4&quot;|2006
| ''[[Our Town]]''&lt;ref name=&quot;Popular Wisconsin actress&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.jsonline.com/entertainment/arts/112393964.html |title=Popular Wisconsin actress wowing Steppenwolf audiences |work=Journal Sentinel |accessdate=25 February 2015}}&lt;/ref&gt;
|Emily
|[[Overture Center for the Arts]] ([[Madison, Wisconsin|Madison]] Repertory Theatre)&lt;br&gt;February 17 - March 12, 2006
|-
| ''[[Romeo and Juliet]]''&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://americanplayers.org/tickets/past-production/romeo-and-juliet-2006 |title=Romeo and Juliet-2006 (2006 Season) |publisher=American Players Theatre |accessdate=26 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150611184729/http://americanplayers.org/tickets/past-production/romeo-and-juliet-2006# |archive-date=2015-06-11 |archivedate=2015-06-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150611184729/http://americanplayers.org/tickets/past-production/romeo-and-juliet-2006 }}&lt;/ref&gt;
|Ensemble
|rowspan=&quot;3&quot;|[[American Players Theatre]] ([[Spring Green, Wisconsin]])&lt;br&gt;July 2 - October 7, 2006&lt;br&gt;July 4 - October 8, 2006&lt;br&gt;July 5 - September 23, 2006
|-
| ''[[The Matchmaker]]''&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://americanplayers.org/tickets/past-production/the-matchmaker |title=The Matchmaker- American Players Theatre |publisher=American Players Theatre |accessdate=26 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402132529/http://americanplayers.org/tickets/past-production/the-matchmaker# |archive-date=2015-04-02 |archivedate=2015-04-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402132529/http://americanplayers.org/tickets/past-production/the-matchmaker }}&lt;/ref&gt;
|Ermengarde
|-
| ''[[Measure for Measure]]''&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://americanplayers.org/tickets/past-production/measure-for-measure |title=Measure for Measure - American Players Theatre |publisher=American Players Theatre |accessdate=26 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402112409/http://americanplayers.org/tickets/past-production/measure-for-measure# |archive-date=2015-04-02 |archivedate=2015-04-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402112409/http://americanplayers.org/tickets/past-production/measure-for-measure }}&lt;/ref&gt;
|Juliet
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2007
| ''[[Anna Christie]]''&lt;ref name=&quot;Appetite for Words&quot;&gt;{{cite web |url=http://host.madison.com/entertainment/reading-between-the-lines-carrie-coon-s-voracious-appetite-for/article_e3bd32f5-5bed-54c8-a1a6-78ae969ac59a.html |title=Reading Between the Lines: Carrie Coon's Voracious Appetite for Words Serves Her Well in روْل as Actress |work=Wisconsin State Journal |accessdate=25 February 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140201095710/http://host.madison.com/entertainment/reading-between-the-lines-carrie-coon-s-voracious-appetite-for/article_e3bd32f5-5bed-54c8-a1a6-78ae969ac59a.html |archivedate=2014-02-01}}&lt;/ref&gt;
|Anna
|Overture Center for the Arts&lt;br&gt;February 2–25, 2007
|-
| ''[[Misalliance]]''&lt;ref name=&quot;Appetite for Words&quot;/&gt;
|Hypatia
|rowspan=&quot;3&quot;|American Players Theatre&lt;br&gt;June 15 - October 6, 2007&lt;br&gt;June 22 - October 5, 2007&lt;br&gt;August 3 - October 6, 2007
|-
| ''[[The Merchant of Venice]]''&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://americanplayers.org/tickets/past-production/the-merchant-of-venice-2007 |title=The Merchant of Venice-2007 (2007 Season) |publisher=American Players Theatre |accessdate=26 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402150649/http://americanplayers.org/tickets/past-production/the-merchant-of-venice-2007# |archive-date=2015-04-02 |archivedate=2015-04-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402150649/http://americanplayers.org/tickets/past-production/the-merchant-of-venice-2007 }}&lt;/ref&gt;
|Ensemble
|-
| ''[[Night of the Iguana]]''&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://americanplayers.org/tickets/past-production/the-night-of-the-iguana |title=The Night of the Iguana (2007 Season) |publisher=American Players Theatre |accessdate=26 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402122209/http://americanplayers.org/tickets/past-production/the-night-of-the-iguana# |archive-date=2015-04-02 |archivedate=2015-04-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402122209/http://americanplayers.org/tickets/past-production/the-night-of-the-iguana }}&lt;/ref&gt;
|Charlotte
|-
|rowspan=&quot;5&quot;| 2008
| ''[[The Diary of Anne Frank]]''&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://host.madison.com/daily-cardinal/news/same-old-story-but-anne-frank-still-relevant/article_937e37c1-4195-5607-9c75-85f3de5e9a29.html |title=Same old story, but Anne Frank still relevant |work=The Daily Cardinal |accessdate=25 February 2015}}&lt;/ref&gt;
|Miep Gies
|Overture Center for the Arts&lt;br&gt;January 11 - February 3, 2008
|-
| ''[[Brontë (play)|Brontë]]''&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.remybumppo.org/bronte-pages-218.php |title=Bronte by Polly Teale |publisher=Remy Bumppo Theatre Company |accessdate=25 February 2015}}&lt;/ref&gt;
|Emily
|[[Remy Bumppo Theatre Company]] ([[Theater in Chicago|Chicago debut]])&lt;br&gt;March 20 - May 4, 2008
|-
| ''[[A Midsummer Night's Dream]]''&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.isthmus.com/isthmus/article.php?article=22989 |title=A Midsummer Night's Dream works its magic |work=Isthmus |accessdate=25 February 2015}}&lt;/ref&gt;
|Helena
|rowspan=&quot;3&quot;|American Players Theatre&lt;br&gt;June 7 - October 5, 2008&lt;br&gt;June 20 - September 20, 2008&lt;br&gt;August 1 - October 4, 2008
|-
| ''[[Henry IV, Part 1|Henry IV]]''&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://americanplayers.org/tickets/past-production/henry-iv-the-making-of-a-king |title=Henry IV: The Making of a King (2008 Season) |publisher=American Players Theatre |accessdate=26 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402181628/http://americanplayers.org/tickets/past-production/henry-iv-the-making-of-a-king# |archive-date=2015-04-02 |archivedate=2015-04-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402181628/http://americanplayers.org/tickets/past-production/henry-iv-the-making-of-a-king }}&lt;/ref&gt;
|Lady Percy
|-
| ''[[The Belle's Stratagem]]''&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://americanplayers.org/tickets/past-production/the-belles-stratagem |title=The Belle's Stratagem (2008 Season) |publisher=American Players Theatre |accessdate=26 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402172456/http://americanplayers.org/tickets/past-production/the-belles-stratagem# |archive-date=2015-04-02 |archivedate=2015-04-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402172456/http://americanplayers.org/tickets/past-production/the-belles-stratagem }}&lt;/ref&gt;
|Miss Ogle
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|2009
| ''Magnolia''&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.goodmantheatre.org/artists-archive/creative-partners/actors/carrie-coon/ |title=Goodman Theatre Artist Bios: Carrie Coon |publisher=Goodman Theatre |accessdate=25 February 2015}}&lt;/ref&gt;
|Ariel
|[[Goodman Theatre]] (Chicago)&lt;br&gt;March 14 - April 19, 2009
|-
| ''[[Henry V (play)|Henry V]]''&lt;ref name=&quot;Popular Wisconsin actress&quot;/&gt;
|Kate
|American Players Theatre&lt;br&gt;August 7 - October 2, 2009
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 2010
| ''Blackbird''&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.jsonline.com/entertainment/arts/81897947.html |title='Blackbird' pulls no punches |work=Journal Sentinel |accessdate=25 February 2015}}&lt;/ref&gt;
|Una
|rowspan=&quot;2&quot;|Renaissance Theatreworks ([[Milwaukee]])&lt;br&gt;January 15 - February 7, 2010&lt;br&gt;October 1–24, 2010
|-
| ''[[reasons to be pretty]]''&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://urbanmilwaukeedial.com/2010/10/04/plenty-of-reasons-to-get-to-renaissance-theaterworks/ |title=Plenty of &quot;Reasons&quot; to get to Renaissance Theaterworks |work=Dial Urban Milwaukee |accessdate=25 February 2015 |archivedate=2015-02-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150225110644/http://urbanmilwaukeedial.com/2010/10/04/plenty-of-reasons-to-get-to-renaissance-theaterworks/ }}&lt;/ref&gt;
|Stephanie
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|''[[Who's Afraid of Virginia Woolf?]]''&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2011/03/07/AR2011030704703.html |title=Peter Marks reviews 'Who's Afraid of Virginia Woolf?' at Arena Stage |work=Washington Post |accessdate=25 February 2015}}&lt;/ref&gt;
|rowspan=&quot;2&quot;|Honey
|[[Steppenwolf Theatre Company]] (Chicago)&lt;br&gt;December 2, 2010 - February 13, 2011
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2011
|[[Arena Stage]] ([[واشینقتن، دی.سی.]])&lt;br&gt;February 25 - April 10, 2011
|-
| ''[[The Real Thing (play)|The Real Thing]]''&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://chicagotheaterbeat.com/2011/09/25/review-the-real-thing-writers-theatre/ |title=Review: The Real Thing (Writers' Theatre) |work=Chicago Theater Beat |accessdate=25 February 2015 |archivedate=2011-10-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111011020951/http://chicagotheaterbeat.com/2011/09/25/review-the-real-thing-writers-theatre/ }}&lt;/ref&gt;
|Annie
|Writers Theatre ([[Glencoe, Illinois|Glencoe]])&lt;br&gt;September 13 - December 4, 2011
|-
|rowspan=&quot;5&quot;| 2012
| ''The Girl in the Yellow Dress''&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://chicagotheaterbeat.com/2012/01/24/review-the-girl-in-the-yellow-dress-next-theatre/#review |title=Review: The Girl in the Yellow Dress (Next Theatre) |work=Chicago Theater Beat |accessdate=25 February 2015 |archivedate=2018-09-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180930035037/http://chicagotheaterbeat.com/2012/01/24/review-the-girl-in-the-yellow-dress-next-theatre/#review }}&lt;/ref&gt;
|Celia
|Next Theatre ([[Evanston, Illinois|Evanston]])&lt;br&gt;January 19 - February 26, 2012
|-
| ''Pretty Penny''&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.abouttheartists.com/productions/53729-pretty-penny-at-325-tudor-court-march-12-2012 |title=Pretty Penny |publisher=About The Artists |accessdate=16 April 2015}}&lt;/ref&gt;
|Crystal
|Writers Theatre&lt;br&gt;March 12, 2012
|-
| ''[[The March (novel)#Adaptations|The March]]''&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://chicagotheaterbeat.com/2012/04/18/review-the-march-steppenwolf-theatre/#review |title=Review: The March (Steppenwolf Theatre) |work=Chicago Theater Beat |accessdate=25 February 2015 |archivedate=2018-09-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180930081113/http://chicagotheaterbeat.com/2012/04/18/review-the-march-steppenwolf-theatre/#review }}&lt;/ref&gt;
|Emily Thompson
|rowspan=&quot;2&quot;|Steppenwolf Theatre Company&lt;br&gt;April 5 - June 10, 2012&lt;br&gt;June 28 - August 26, 2012
|-
| ''[[Three Sisters (play)|Three Sisters]]''&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://chicagotheaterbeat.com/2012/07/12/review-three-sisters-steppenwolf-theatre/#review |title=Review: Three Sisters (Steppenwolf Theatre) |work=Chicago Theater Beat |accessdate=25 February 2015 |archivedate=2019-04-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190424191946/http://chicagotheaterbeat.com/2012/07/12/review-three-sisters-steppenwolf-theatre/#review }}&lt;/ref&gt;
|Masha
|-
| ''Who's Afraid of Virginia Woolf?''
|Honey
|[[Booth Theatre]] (Broadway debut)&lt;br&gt;September 27, 2012 - March 3, 2013
|-
| 2015
| ''Placebo''&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.broadwayworld.com/off-broadway/article/Melissa-James-Gibsons-PLACEBO-Begins-Tonight-at-Playwrights-Horizons-20150220 |title=Melissa James Gibson's PLACEBO Begins Tonight at Playwrights Horizons |work=Broadway World |accessdate=24 February 2015}}&lt;/ref&gt;
|Louise
|[[Playwrights Horizons]] ([[Off-Broadway]])&lt;br&gt;February 20 - April 6, 2015
|-
| 2016
| ''[[Mary Page Marlowe]]''&lt;ref name=&quot;Mary Page Marlowe&quot;/&gt;
|Mary Page Marlowe (ages 27–36)
|Steppenwolf Theatre Company (Chicago)&lt;br&gt;March 31 - June 5, 2016
|-
| 2017
| ''Mary Jane''&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://variety.com/2017/legit/news/carrie-coon-off-broadway-mary-jane-1202513543/ |title=Carrie Coon to Headline Off Broadway Play 'Mary Jane' |work=''[[Variety (magazine)|]]'' |accessdate=16 August 2017}}&lt;/ref&gt;
|Mary Jane
|[[New York Theatre Workshop]] (Off-Broadway)&lt;br&gt;September 6 - October 15, 2017
|-
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! ایل
! Award
! Category
! Work
! Result
|-
| rowspan=2|2013
| [[Theatre World Award]]
| 
| ''[[Who's Afraid of Virginia Woolf?]]''
| {{won}}
|-
| [[Tony Award]]
| [[Tony Award for Best Featured Actress in a Play|Best Featured Actress in a Play]]
|''Who's Afraid of Virginia Woolf?''
| {{nom}}
|-
| rowspan=8|2014
| [[St. Louis Gateway Film Critics Association|St. Louis Gateway Film Critics Association Award]]
| [[St. Louis Gateway Film Critics Association Award for Best Supporting Actress|Best Supporting Actress]]
| ''[[Gone Girl (film)|Gone Girl]]''
| {{nom}}
|-
| [[San Diego Film Critics Society Award]]
| [[San Diego Film Critics Society Award for Best Supporting Actress|Best Supporting Actress]]
|''Gone Girl''
| {{nom}}
|-
| Phoenix Film Critics Society Awards
| Best Actress in a Supporting Role
| ''Gone Girl''
| {{nom}}
|-
| Awards Circuit Community Awards
| Best Actress in a Supporting Role
| ''Gone Girl''
| {{nom}}
|-
| Golden Schmoes Awards
| Best Supporting Actress of the Year
| ''Gone Girl''
| {{nom}}
|- 
| [[IGN|IGN Summer Movie Awards]]
| Best Movie Supporting Actress
| ''Gone Girl''
| {{nom}}
|-
| [[IndieWire Critics Poll]]
| Best Supporting Actress
| ''Gone Girl''
| {{draw|6th place}}
|-
| [[Village Voice Film Poll]]
| Best Supporting Actress
| ''Gone Girl''
| {{draw|6th place}}
|-
| rowspan=6|2015
| [[Empire Award]]
| [[Empire Award for Best Female Newcomer|Best Female Newcomer]]
|''Gone Girl''
| {{nom}}
|-
| Central Ohio Film Critics Association
| Best Ensemble &lt;small&gt;(shared with [[Ben Affleck]], [[Rosamund Pike]], [[Neil Patrick Harris]], [[Tyler Perry]], [[Kim Dickens]], [[Patrick Fugit]], [[David Clennon]] and [[Lisa Banes]])&lt;/small&gt;
| ''Gone Girl''
| {{nom}}
|-
| [[Georgia Film Critics Association]]
| Best Ensemble &lt;small&gt;(shared with Ben Affleck, Rosamund Pike, Neil Patrick Harris, Tyler Perry, Kim Dickens, Patrick Fugit, David Clennon and Lisa Banes)&lt;/small&gt;
| ''Gone Girl''
| {{nom}}
|-
|rowspan=2| [[Gold Derby Awards]]
| Ensemble Cast &lt;small&gt; (shared with Ben Affleck, Rosamund Pike, Neil Patrick Harris, Tyler Perry, Kim Dickens, Patrick Fugit, [[Boyd Holbrook]], [[Lola Kirke]], [[Missi Pyle]], [[Emily Ratajkowski]], [[Sela Ward]] and [[Casey Wilson]])&lt;/small&gt;
| ''Gone Girl''
| {{nom}}
|-
| Breakthrough Performer
| 
| {{nom}}
|-
| [[Critics' Choice Television Award]]
| [[Critics' Choice Television Award for Best Supporting Actress in a Drama Series|Best Supporting Actress in a Drama Series]]
|''[[The Leftovers (TV series)|The Leftovers]]''
| {{nom}}
|-
|2016
| [[Critics' Choice Television Award]]
| [[Critics' Choice Television Award for Best Actress in a Drama Series|Best Actress in a Drama Series]]
|''The Leftovers''
| {{Won}}
|-
| rowspan=2|2017
| [[Primetime Emmy Award]]
| [[Primetime Emmy Award for Outstanding Lead Actress in a Limited Series or Movie|Outstanding Lead Actress in a Limited Series or Movie]]
|''Fargo''
| {{nom}}
|-
| [[TCA Award]]
| [[TCA Award for Individual Achievement in Drama|Individual Achievement in Drama]]
| ''The Leftovers'' and ''[[Fargo (TV series)|Fargo]]''
| {{Won}}
|-
| rowspan=&quot;7&quot;|2018
| Chlotrudis Awards
| Best Supporting Actress
| ''[[Strange Weather (film)|Strange Weather]]''
| {{nom}}&lt;ref&gt;{{cite news |title=2018 Chlotrudis Awards |url=http://chlotrudis.org/awards/current/index.html#sactress |website=Chlotrudis.org |accessdate=2018-07-02 |archive-date=2014-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140329184213/http://chlotrudis.org/awards/current/index.html#sactress |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
| [[8th Critics' Choice Television Awards|Critics' Choice Television Awards]]
| [[Critics' Choice Television Award for Best Actress in a Movie/Miniseries|Best Actress in a Movie/Miniseries]]
|''Fargo''
| {{nom}}
|-
| [[Drama Desk Awards]]
| [[Drama Desk Award for Outstanding Actress in a Play|Outstanding Actress in a Play]]
|''Mary Jane''
| {{nom}}
|-
| [[Lucille Lortel Awards]]
| [[Lucille Lortel Award for Outstanding Lead Actress in a Play|Outstanding Lead Actress in a Play]]
|''Mary Jane''
| {{Won}}&lt;ref&gt;{{cite news |title=2018 Lucille Lortel Award Winners |url=https://www.broadwayworld.com/article/2018-Lucille-Lortel-Award-Winners-Updating-Live-20180506 |website=Broadwayworld.com}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[2018 MTV Movie &amp; TV Awards|MTV Movie &amp; TV Awards]]
| [[MTV Movie Award for Best Fight|Best Fight]] &lt;small&gt;(shared with [[Scarlett Johansson]], [[Danai Gurira]], and [[Elizabeth Olsen]])&lt;/small&gt;
| ''[[Avengers: Infinity War]]''&lt;br /&gt;
|{{nom}}&lt;ref&gt;{{cite news |title=MTV Movie &amp; TV Awards 2018 |url=https://www.billboard.com/articles/news/8461693/mtv-movie-tv-awards-winners-list |work=Billboard |accessdate=2018-07-02}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Obie Awards]]
| [[Obie Award for Distinguished Performance by an Actress|Distinguished Performance by an Actress]]
|''Mary Jane''
| {{Won}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=2018 Obies Winners and Performances |url=http://www.obieawards.com/2018/05/2018-obies-winners-performances/}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[22nd Satellite Awards|Satellite Awards]]
| [[Satellite Award for Best Actress – Television Series Drama|Best Actress in a Drama / Genre Series]]
| ''The Leftovers''
| {{nom}}
|-
| 2019
| [[9th Critics' Choice Television Awards|Critics' Choice Television Awards]]
| [[Critics' Choice Television Award for Best Actress in a Movie/Miniseries|Best Actress in a Movie/Miniseries]]
| ''[[The Sinner (TV series)|The Sinner]]''
| {{nom}}
|}
== قایناق‌لار ==
{{قایناق}}
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«[[:en:Carrie Coon|Carrie Coon]]»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر). 
{{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو
| یازار     =no 
| ویکی‌سؤزلوک    =no 
| ویکی‌کیتاب    =no 
| ویکی‌سؤز =no 
| ویکی‌قایناق   =no 
| ویکی‌آمبار   =Carrie Coon
| ویکی‌خبر      =no 
| ویکی‌گیل    =no 
| ویکی‌دولانما    =no
| ویکی‌بیلیم‌یورد    =no
}}

[[بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار]]</text>
      <sha1>mws60638feeak81hgv5w8wmpxq1q01n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کرن دوتریس</title>
    <ns>0</ns>
    <id>103629</id>
    <revision>
      <id>1593794</id>
      <parentid>1477406</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T12:11:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>261</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Mary_Poppins11.jpg|Mary_Poppins11.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Christian Ferrer|Christian Ferrer]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Mary Poppins11.jpg|]].</comment>
      <origin>1593794</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3685" sha1="0cdzvg3k90hxm1q2yxykkjeqo1b9cje" xml:space="preserve">{{شخص بیلگی قوتوسو
|آد=کرن دوتریس
|شکیل=کرن دوتریس
|شکیل آدی=
|شکلین اولچوسو =260
|آیری آدلار    =
|قیسا بیلگی   =[[اوْیونچو]]
|میللیت=[[بؤیوک بریتانیا|بریتانیالی]]
|تحصیل = 
|دوْغوم تاریخ ={{Birth date and age|df=yes|1955|11|9}}
|دوْغوم یئر   =[[قوئرنسی]], [[Channel Islands]]
|اؤلوم تاریخ  =
|اؤلوم یئر    =
|مزارلیقی=
|اؤلوم سببی=
|حیات یوْلداشی=[[Alex Hyde-White]] (1986–1992) 
|اۇشاقلاری=3
|ایمضا=
| وب‌سایت      =
}}
'''کرن دوتریس''' ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]: Karen Dotrice) [[بؤیوک بریتانیا|بریتانیالی]] [[اوْیونچو]]
== اوْینادیغی فیلم‌لر ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Film and television roles
|-
! scope=&quot;col&quot; | Year
! scope=&quot;col&quot; | Title
! scope=&quot;col&quot; | Role
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | نوت
|-
| 1963 || ''[[The Three Lives of Thomasina]]'' || Mary MacDhui || فیلم
|-
| 1964 || ''[[Mary Poppins (film)|Mary Poppins]]'' || Jane Banks || فیلم
|-
| 1967 || ''[[The Gnome-Mobile]]'' || Elizabeth || فیلم
|-
| 1973 || ''[[A Picture of Katherine Mansfield]]'' || Edna || Television programme (episode #1.2)
|-
| 1974 || ''[[Napoleon and Love]]'' || Désirée Clary || Television programme (episode &quot;Rose&quot;)
|-
| 1974 || ''Bellamira'' || Isabella || Television فیلم
|-
| 1975 || ''[[Upstairs, Downstairs (1971 TV series)|Upstairs, Downstairs]]'' || [[List of Upstairs, Downstairs (1971 TV series) characters#Lily|Lily Hawkins]] || Television programme (six episodes)
|-
| 1976 || ''[[Dickens of London]]'' || Maria Beadnell || Television programme (two episodes)
|-
| 1977 || ''[[Joseph Andrews (film)|Joseph Andrews]]'' || Pamela || فیلم
|-
| 1977 || ''[[Jackanory]]'' || Princess Ozyliza || Television programme (episode &quot;The Princess and the Hedgehog&quot;)
|-
| 1978 || ''[[She Fell Among Thieves]]'' || Jenny || Television play
|-
| 1978 || ''[[The Thirty Nine Steps (1978 film)|The Thirty Nine Steps]]'' || Alex Mackenzie || فیلم
|-
| 1982 || ''[[Voyagers!]]'' || Marion Brownlow || Television programme (episode &quot;The Day the Rebs Took Lincoln&quot;)&lt;!-- http://www.tv.com/shows/voyagers/the-day-the-rebs-took-lincoln-51479/ --&gt;
|-
| 2005 || ''[[Young Blades]]'' || School Teacher || Television programme (two episodes)
|-
| 2009 || ''[[The Boys: The Sherman Brothers' Story]]'' || Herself || Documentary فیلم
|-
| 2018 || ''[[Mary Poppins Returns]]'' || Elegant Lady on Cherry Tree Lane || [[Cameo appearance]]
|}
{|class=&quot;wikitable&quot;
|-
!  ایل !! Organisation !! Award !! Work !! Result
|-
| 1979
| [[Evening Standard British Film Awards#1979 Winners|Evening Standard British Film Awards]]
| Best Newcomer &amp;ndash; Actress
| ''The Thirty Nine Steps''
|{{won}}
|}
== قایناق‌لار ==
{{قایناق}}
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«[[:en:Karen Dotrice|Karen Dotrice]]»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر). 
{{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو
| یازار     =no 
| ویکی‌سؤزلوک    =no 
| ویکی‌کیتاب    =no 
| ویکی‌سؤز =no 
| ویکی‌قایناق   =no 
| ویکی‌آمبار   =Karen Dotrice
| ویکی‌خبر      =no 
| ویکی‌گیل    =no 
| ویکی‌دولانما    =no
| ویکی‌بیلیم‌یورد    =no
}}

[[بؤلمه:بریتانیالی قادین اویونچولار]]</text>
      <sha1>0cdzvg3k90hxm1q2yxykkjeqo1b9cje</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رتا شا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>104718</id>
    <revision>
      <id>1593797</id>
      <parentid>876093</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T12:27:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>261</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Mary_Poppins12.jpg|Mary_Poppins12.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Christian Ferrer|Christian Ferrer]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Mary Poppins (film)|]].</comment>
      <origin>1593797</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3168" sha1="g6x5gelu49oddom730xdlx2z1uaarw5" xml:space="preserve">{{شخص بیلگی قوتوسو
|آد=رتا شا
|شکیل=رتا شا
|شکیل آدی=
|شکلین اولچوسو =260
|آیری آدلار    =
|قیسا بیلگی   =[[اوْیونچو]]
|میللیت=[[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکالی]]
|تحصیل = 
|دوْغوم تاریخ ={{Birth date|1912|09|13|mf=y}}
|دوْغوم یئر   =[[South Paris, Maine]], آمریکا بیرلشمیش ایالتلری
|اؤلوم تاریخ  ={{Death date and age|1982|1|08|1912|9|13}}
|اؤلوم یئر    =[[Encino, California]], U.S.
|مزارلیقی=
|اؤلوم سببی=
|حیات یوْلداشی= 
|اۇشاقلاری=
|ایمضا=
| وب‌سایت      =
}}
'''رتا شا''' ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]: Reta Shaw) [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکالی]] [[اوْیونچو]] ۶۹  ایل عومر ائله‌ییب و ۰۸ ژانویه ۱۹۸۲ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. ۱۹۳۵–۱۹۸۱ ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
== اوْینادیغی فیلم‌لر ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! ایل
!آدی 
!روْل 
! نوت
|-
|1955|| ''[[Picnic (1955 film)|Picnic]]'' || Irma Kronkite ||
|-
|1955|| ''[[All Mine to Give]]'' || Mrs. Runyon ||
|-
|1957|| ''[[Man Afraid]]'' || Nurse Willis ||
|-
|1957|| ''[[The Pajama Game (film)|The Pajama Game]]'' || Mabel ||
|-
|1958|| ''[[The Lady Takes a Flyer]]'' || Nurse Kennedy ||
|-
|1960|| ''[[Pollyanna (1960 film)|Pollyanna]]'' || Tillie Lagerlof ||
|-
|1961|| ''[[Sanctuary (1961 film)|Sanctuary]]'' || Miss Reba ||
|-
|1961|| ''[[Bachelor in Paradise (film)|Bachelor in Paradise]]'' || Mrs. Brown ||
|-
|1964|| ''[[A Global Affair]]'' || Nurse Argyle ||
|-
|1964|| ''[[Mary Poppins (film)|Mary Poppins]]'' || Mrs. Brill, The Domestic ||
|-
|1965|| ''[[That Funny Feeling]]'' || Woman at Phone Booth ||
|-
|1965|| ''[[Marriage on the Rocks]]'' || Saleslady at Saks || Uncredited
|-
|1965|| ''[[The Loved One (film)|The Loved One]]'' || Manager of The Zomba Cafe ||
|-
|1966|| ''[[The Ghost and Mr. Chicken]]'' || Mrs. Halcyon Maxwell ||
|-
|1966|| ''[[Made in Paris]]'' || American Bar Singer ||
|-
|1975|| ''[[Escape to Witch Mountain (1975 film)|Escape to Witch Mountain]]'' || Mrs. Grindley || (final film role)
|}
{{Portal|Maine|Los Angeles|California|Television|Film|Theatre}}
== قایناق‌لار ==
{{قایناق}}
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«[[:en:Reta Shaw|Reta Shaw]]»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر). 
{{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو
| یازار     =no 
| ویکی‌سؤزلوک    =no 
| ویکی‌کیتاب    =no 
| ویکی‌سؤز =no 
| ویکی‌قایناق   =no 
| ویکی‌آمبار   =Reta Shaw
| ویکی‌خبر      =no 
| ویکی‌گیل    =no 
| ویکی‌دولانما    =no
| ویکی‌بیلیم‌یورد    =no
}}

[[بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار]]</text>
      <sha1>g6x5gelu49oddom730xdlx2z1uaarw5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>دیوید تاملینسون</title>
    <ns>0</ns>
    <id>107219</id>
    <revision>
      <id>1593796</id>
      <parentid>626778</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T12:23:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>261</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Mary_Poppins4.jpg|Mary_Poppins4.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Christian Ferrer|Christian Ferrer]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Mary Poppins (film)|]].</comment>
      <origin>1593796</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2060" sha1="2xuux976znv2wudy4gdrqf6q3ji3a8z" xml:space="preserve">{{شخص بیلگی قوتوسو
|آد=دیوید تاملینسون
|شکیل=دیوید تاملینسون
|شکیل آدی=
|شکلین اولچوسو =260
|آیری آدلار    =
|قیسا بیلگی   =[[اوْیونچو]].
|میللیت=[[بؤیوک بریتانیا|بریتانیالی]]
|تحصیل = 
|دوْغوم تاریخ ={{birth date|1917|05|07|df=y}}
|دوْغوم یئر   =[[هنلی-آن-تیمز]], [[Oxfordshire]], اینگیلیس
|اؤلوم تاریخ  =
|اؤلوم یئر    =[[وست‌مینستر]], [[لندن]], اینگیلیس
|مزارلیقی=
|اؤلوم سببی=
|حیات یوْلداشی= Mary Lindsay Hiddingh 
|اۇشاقلاری=
|ایمضا=
| وب‌سایت      =
}}
'''دیوید تاملینسون''' ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]: David Tomlinson) [[بؤیوک بریتانیا|بریتانیالی]] [[اوْیونچو]]. ۷ مئی ۱۹۱۷ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۳  ایل عؤمر ائله‌ییب و ۲۴ ژوئن ۲۰۰۰ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. 1940–1980 ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
== قایناق‌لار ==
{{قایناق}}
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«[[:en:David Tomlinson|David Tomlinson]]»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر). 
{{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو
| یازار     =no 
| ویکی‌سؤزلوک    =no 
| ویکی‌کیتاب    =no 
| ویکی‌سؤز =no 
| ویکی‌قایناق   =no 
| ویکی‌آمبار   =David Tomlinson
| ویکی‌خبر      =no 
| ویکی‌گیل    =no 
| ویکی‌دولانما    =no
| ویکی‌بیلیم‌یورد    =no
}}

== گؤرونتولر ==
&lt;gallery &quot;mode=traditional&quot; &quot;class=cente&quot;&quot;&gt;
Image:Mary Poppins10.jpg

&lt;/gallery&gt;

[[بؤلمه:بریتانیالی کیشی اویونچولار]]</text>
      <sha1>2xuux976znv2wudy4gdrqf6q3ji3a8z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1593798</id>
      <parentid>1593796</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T12:27:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>261</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Mary_Poppins10.jpg|Mary_Poppins10.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Christian Ferrer|Christian Ferrer]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Mary Poppins (film)|]].</comment>
      <origin>1593798</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2035" sha1="kedypomypa99dncvdkz77tnstyrqtt3" xml:space="preserve">{{شخص بیلگی قوتوسو
|آد=دیوید تاملینسون
|شکیل=دیوید تاملینسون
|شکیل آدی=
|شکلین اولچوسو =260
|آیری آدلار    =
|قیسا بیلگی   =[[اوْیونچو]].
|میللیت=[[بؤیوک بریتانیا|بریتانیالی]]
|تحصیل = 
|دوْغوم تاریخ ={{birth date|1917|05|07|df=y}}
|دوْغوم یئر   =[[هنلی-آن-تیمز]], [[Oxfordshire]], اینگیلیس
|اؤلوم تاریخ  =
|اؤلوم یئر    =[[وست‌مینستر]], [[لندن]], اینگیلیس
|مزارلیقی=
|اؤلوم سببی=
|حیات یوْلداشی= Mary Lindsay Hiddingh 
|اۇشاقلاری=
|ایمضا=
| وب‌سایت      =
}}
'''دیوید تاملینسون''' ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]: David Tomlinson) [[بؤیوک بریتانیا|بریتانیالی]] [[اوْیونچو]]. ۷ مئی ۱۹۱۷ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۳  ایل عؤمر ائله‌ییب و ۲۴ ژوئن ۲۰۰۰ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. 1940–1980 ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
== قایناق‌لار ==
{{قایناق}}
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«[[:en:David Tomlinson|David Tomlinson]]»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر). 
{{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو
| یازار     =no 
| ویکی‌سؤزلوک    =no 
| ویکی‌کیتاب    =no 
| ویکی‌سؤز =no 
| ویکی‌قایناق   =no 
| ویکی‌آمبار   =David Tomlinson
| ویکی‌خبر      =no 
| ویکی‌گیل    =no 
| ویکی‌دولانما    =no
| ویکی‌بیلیم‌یورد    =no
}}

== گؤرونتولر ==
&lt;gallery &quot;mode=traditional&quot; &quot;class=cente&quot;&quot;&gt;

&lt;/gallery&gt;

[[بؤلمه:بریتانیالی کیشی اویونچولار]]</text>
      <sha1>kedypomypa99dncvdkz77tnstyrqtt3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>متیو قاربر</title>
    <ns>0</ns>
    <id>107729</id>
    <revision>
      <id>1593793</id>
      <parentid>654982</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T12:11:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>261</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Mary_Poppins11.jpg|Mary_Poppins11.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Christian Ferrer|Christian Ferrer]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Mary Poppins11.jpg|]].</comment>
      <origin>1593793</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1909" sha1="9h05f8rpxh8iu6xhpjkwgfx9690yq8s" xml:space="preserve">{{شخص بیلگی قوتوسو
|آد=متیو قاربر
|شکیل=متیو قاربر
|شکیل آدی=
|شکلین اولچوسو =260
|آیری آدلار    =
|قیسا بیلگی   =[[اوْیونچو]].
|میللیت=[[بؤیوک بریتانیا|بریتانیالی]]
|تحصیل = 
|دوْغوم تاریخ ={{birth date|1956|3|25|df=y}}
|دوْغوم یئر   =[[استپنی]], [[لندن]], اینگیلیس
|اؤلوم تاریخ  =
|اؤلوم یئر    =[[همپستید]], [[لندن]], اینگیلیس
|مزارلیقی=
|اؤلوم سببی=
|حیات یوْلداشی=  
|اۇشاقلاری=
|ایمضا=
| وب‌سایت      =
}}
'''متیو قاربر''' ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]: Matthew Garber) [[بؤیوک بریتانیا|بریتانیالی]] [[اوْیونچو]]. ۲۵ مارس ۱۹۵۶ ایلینده [[لندن]] شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۲۱  ایل عؤمر ائله‌ییب و ۱۳ ژوئن ۱۹۷۷ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. 1963 - 1967 ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
== قایناق‌لار ==
{{قایناق}}
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«[[:en:Matthew Garber|Matthew Garber]]»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر). 
{{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو
| یازار     =no 
| ویکی‌سؤزلوک    =no 
| ویکی‌کیتاب    =no 
| ویکی‌سؤز =no 
| ویکی‌قایناق   =no 
| ویکی‌آمبار   =Matthew Garber
| ویکی‌خبر      =no 
| ویکی‌گیل    =no 
| ویکی‌دولانما    =no
| ویکی‌بیلیم‌یورد    =no
}}

[[بؤلمه:بریتانیالی کیشی اویونچولار]]</text>
      <sha1>9h05f8rpxh8iu6xhpjkwgfx9690yq8s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>قریوزند</title>
    <ns>0</ns>
    <id>170097</id>
    <revision>
      <id>1593795</id>
      <parentid>644446</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T12:23:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>261</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Mary_Poppins4.jpg|Mary_Poppins4.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Christian Ferrer|Christian Ferrer]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Mary Poppins (film)|]].</comment>
      <origin>1593795</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1987" sha1="d624lgpyj478fr1w79cbclrbffaj0w0" xml:space="preserve">{{infobox UK place|country                  = England|official_name            = Gravesend|coordinates              = {{coord|51.4415|0.3685|display=inline,title}}|population               = 74,000|population_ref           = (2016 est)|shire_district           = [[Gravesham]]|shire_county             = [[Kent]]|region                   = South East England|constituency_westminster = [[Gravesham (UK Parliament constituency)|Gravesham]]|post_town                = Gravesend|postcode_district        = DA11, DA12|postcode_area            = DA|dial_code                = 01474|os_grid_reference        = TQ647740|static_image_name        = Clocktower 01.jpg|static_image_caption     = '''Gravesend Clock Tower'''}}

قریوزند ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسی‌جه]]: Gravesend) [[بؤیوک بریتانیا|بریتانیا]]دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره 74000 نفر دیر. بۇ شهر [[اینگیلیس]] اؤلکه‌سینده یئرلشیب.

== گؤرونتولر ==
&lt;gallery&gt;
File:Matlock - County Offices frontage.jpg
File:Matlock - Chapels on Bank Road.jpg
File:Matlock - Bailey's Mill.jpg
File:MAST plasma image.jpg
File:Masjid Assalam Mosque, Worthing.jpg
File:Marylebone station 01.jpg
File:Mary, Queen of Scots, statue, Linlithgow.JPG
File:Mary McAleese 2007.JPG
File:Martyrdom of Thomas Haukes.png
File:Martello Tower, Near Jaywick, Clacton-on-Sea - geograph.org.uk - 12378.jpg
File:Marshlands Primary School, Hailsham - geograph.org.uk - 393615.jpg
File:Marshalls-mill-small.jpg
File:Marshall's Yard - geograph.org.uk - 688106.jpg
File:Marquess of Anglesey's Column.jpg
File:Marlowmap1945.jpg
File:MarlowAllSaintsChurch.jpeg
File:Marlow sign.JPG

&lt;/gallery&gt;

== بیرده باخ ==
[[بریتانیا شهرلرین لیستی]]
== قایناق‌لار ==
{{قایناق}}
{{شهر-قارالاما}}
{{Authority control}}

[[بؤلمه:بریتانیا شهرلری]]</text>
      <sha1>d624lgpyj478fr1w79cbclrbffaj0w0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>هایقت-اشبوری</title>
    <ns>0</ns>
    <id>579048</id>
    <revision>
      <id>1593820</id>
      <parentid>1395610</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T23:28:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1593820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4051" sha1="dwl74712uti3m3cdk8sadetehfni0yk" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
&lt;!-- See the table at Template:Infobox settlement for all fields and descriptions their of usage. --&gt;
&lt;!-- Basic info ----------------&gt;
|name=Haight-Ashbury, San Francisco
|official_name=
|other_name=
|nicknames=The Haight, Upper Haight, Hashbury,
|settlement_type=[[Neighborhoods in San Francisco|Neighborhood]]
|total_type=&lt;!-- to set a non-standard label for total area and population rows --&gt;
&lt;!-- images and maps -----------&gt;
|image_skyline=SF Haight Ashbury 2 CA.jpg
|image_caption=Cole Street, left, and Haight Street, right
|image_map=
|mapsize=
|map_caption=
|pushpin_map=United States San Francisco Central
|pushpin_label_position=right
|pushpin_map_caption=Location within Central San Francisco
&lt;!-- Location -------------&gt;
|coordinates={{coord|37.7700|-122.4469|region:US-CA|display=inline,title}}
|subdivision_type=[[List of sovereign states|Country]]
|subdivision_name={{USA}}
|subdivision_type1=[[U.S. state|State]]
|subdivision_name1={{flag|California}}
|subdivision_type2=[[Consolidated city-county|City and county]]
|subdivision_name2=[[San Francisco]]
&lt;!-- History --------------&gt;
|established_title=
|established_date=
&lt;!-- Government -----------&gt;
|leader_title=[[San Francisco Board of Supervisors|Supervisor]]
|leader_name=[[Vallie Brown]]
|leader_title1=[[California's 17th State Assembly district|Assemblymember]]
|leader_name1={{Representative|caad|17|fmt=sleader}}&lt;ref name=swd&gt;{{Cite web |url=http://statewidedatabase.org/gis/gis2011/index_2011.html |title=Statewide Database |publisher=UC Regents |accessdate=November 4, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150201113744/http://statewidedatabase.org/gis/gis2011/index_2011.html |archive-date=February 1, 2015 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|leader_title2=[[California's 11th State Senate district|State senator]]
|leader_name2={{Representative|casd|11|fmt=sleader}}
|leader_title3=[[California's 12th congressional district|U. S. rep.]]
|leader_name3={{Representative|cacd|12|fmt=usleader}}&lt;ref&gt;{{Cite GovTrack|CA|12}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- Area ---------------------&gt;
|unit_pref=US
|area_footnotes=&lt;ref name=&quot;city-data.com&quot;&gt;{{Cite web
|url=http://www.city-data.com/neighborhood/Haight-Ashbury-San-Francisco-CA.html
|title=Haigh-Ashbury neighborhood in San Francisco, California (CA), 94117 subdivision profile
|publisher=City-Data.com
|accessdate=January 5, 2015
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200122110554/http://www.city-data.com/neighborhood/Haight-Ashbury-San-Francisco-CA.html
|archivedate=2020-01-22}}&lt;/ref&gt;
|area_total_sq_mi=0.309
|area_land_sq_mi=0.309
|area_water_percent=
&lt;!-- Elevation --------------------------&gt;
|elevation_footnotes=&lt;!--for references: use &lt;ref&gt; &lt;/ref&gt; tags--&gt;
|elevation_ft=
|elevation_max_ft=
|elevation_min_ft=
&lt;!-- Population -----------------------&gt;
|population_as_of=
|population_footnotes=
|population_total=10601
|population_density_sq_mi=34253
&lt;!-- General information ---------------&gt;
|timezone=[[Pacific Time Zone|Pacific]]
|utc_offset=−8
|timezone_DST=[[Pacific Daylight Time|PDT]]
|utc_offset_DST=−7
&lt;!-- Area/postal codes &amp; others --------&gt;
|postal_code_type=[[ZIP code]]
|postal_code=94117
|area_code_type=[[North American Numbering Plan|Area codes]]
|area_code=[[Area codes 415 and 628|415/628]]
}}

'''هایقت-اشبوری''' ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]: Haight-Ashbury) [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکادا]] یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۱-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۱۰۶۰۱ نفر ایدی.

== قایناقلار ==

{{قایناق}}

{{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو
| یازار     =no 
| ویکی‌سؤزلوک    =no 
| ویکی‌کیتاب    =no 
| ویکی‌سؤز =no 
| ویکی‌قایناق   =no 
| ویکی‌آمبار   =Haight-Ashbury
| ویکی‌خبر      =no 
| ویکی‌گیل    =no 
| ویکی‌دولانما    =no
| ویکی‌بیلیم‌یورد    =no
}}

{{Authority control}}

[[بؤلمه:آمریکا شهرلری]]</text>
      <sha1>dwl74712uti3m3cdk8sadetehfni0yk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>لاورنس، کانزاس</title>
    <ns>0</ns>
    <id>582804</id>
    <revision>
      <id>1593812</id>
      <parentid>1402196</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T17:50:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1593812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2935" sha1="5bsqkkh3lh76kinzxmoy39lena7hqp9" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name=Lawrence, Kansas
|settlement_type=City and [[County seat]]
|nickname=LFK,&lt;ref&gt;{{cite web|title=Behind LFK: The acronym created by local printmaker and KU alumna|url=http://www.kansan.com/arts_and_culture/behind-lfk-the-acronym-created-by-local-printmaker-and-ku/article_8dc5971e-7248-11e5-953b-1344b0483548.html|website=kansan.com|publisher=University Daily Kansan|accessdate=October 3, 2018}}&lt;/ref&gt; Larryville,&lt;ref&gt;E.g. {{cite web|title=Larryville Life|url=http://www2.ljworld.com/weblogs/LarryvilleLife/|website=LJWorld.com|publisher=Lawrence Journal-World|accessdate=October 3, 2018}}&lt;/ref&gt;, River City&lt;ref&gt;{{cite web|title=Lawrence, Kansas|url=http://www.city-data.com/city/Lawrence-Kansas.html|website=City-Data.com|publisher=Onboard Informatics|accessdate=June 24, 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150626142655/http://www.city-data.com/city/Lawrence-Kansas.html|archivedate=2015-06-26}}&lt;/ref&gt;
|motto=From Ashes to Immortality&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.legendsofamerica.com/ks-lawrence.html |title=Lawrence: From Ashes to Immortality|publisher=Legends of America|accessdate=July 3, 2018}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- Images --&gt;
|image_skyline=City_of_Lawrence,_Kansas_montage.png
|image_caption=Clockwise from top-right: Dyche Hall, [[Eldridge Hotel]], Shunganunga Boulder, [[Lawrence Public Library]], [[Massachusetts Street]], Douglas County Courthouse, aerial view of city 
|image_flag=
|image_seal=Lawrence city seal.png
&lt;!-- Maps --&gt;
|image_map=Douglas County Kansas Incorporated and Unincorporated areas Lawrence Highlighted.svg
|map_caption=Location within [[Douglas County, Kansas|Douglas County]] and [[Kansas]]
|image_map1=Map of Douglas Co, Ks, USA.png
|map_caption1=[[Kansas Department of Transportation|KDOT]] map of [[Douglas County, Kansas|Douglas County]] ([[:File:Kansas official transportation map legend.png|legend]])
&lt;!-- Location --&gt;
|coordinates_footnotes=
}}

لاورنس ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]: Lawrence, Kansas) [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکانین]] [[کانزاس ایالتی|کانزاس]] ایالتینده یئرلشن بیر شهر. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۸۵۴ -جو ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۹۷۲۸۶ نفر ایدی.

== قایناقلار ==

{{قایناق}}

{{قایناق}}
{{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو
| یازار     =no 
| ویکی‌سؤزلوک    =no 
| ویکی‌کیتاب    =no 
| ویکی‌سؤز =no 
| ویکی‌قایناق   =no 
| ویکی‌آمبار   =Lawrence, Kansas
| ویکی‌خبر      =no 
| ویکی‌گیل    =no 
| ویکی‌دولانما    =no
| ویکی‌بیلیم‌یورد    =no
}}
{{Authority control}}

[[بؤلمه:لاورنس، کانزاس]]
[[بؤلمه:آمریکا شهرلری]]</text>
      <sha1>5bsqkkh3lh76kinzxmoy39lena7hqp9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>لوز بانوز، کالیفورنیا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>584132</id>
    <revision>
      <id>1593818</id>
      <parentid>1443049</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T18:11:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1593818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4849" sha1="id52g8qedpf98hnhso8htr73e2qlxpn" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name=Los Banos, California
|official_name=City of Los Banos
|other_name=Los Baños
|settlement_type=[[City (California)|City]]
|image_skyline=St Joseph Church - Los Banos California.jpg
|imagesize=
|image_caption=The Falasco Arts Center, housed in the historic St. Joseph's Church, Los Banos.
|image_seal=
|image_map=Merced_County_California_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Los_Banos_Highlighted.svg
|mapsize=250x200px
|map_caption=Location in [[Merced County, California|Merced County]] and the state of [[California]]
|pushpin_map=USA
|pushpin_map_caption=Location in the United States
|pushpin_relief=1
|coordinates={{coord|37|03|30|N|120|51|00|W|region:US-CA|display=inline,title}}
|subdivision_type=[[List of sovereign states|Country]]
|subdivision_name={{USA}}
|subdivision_type1=[[U.S. state|State]]
|subdivision_name1={{flag|California}}
|subdivision_type2=[[List of counties in California|County]]
|subdivision_name2=[[Merced County, California|Merced]]
|established_title=[[Municipal corporation|Incorporated]]
|established_date=May 8, 1907&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=http://www.calafco.org/docs/Cities_by_incorp_date.doc 
|title=California Cities by Incorporation Date 
|format=Word 
|publisher=California Association of [[Local Agency Formation Commission]]s 
|accessdate=August 25, 2014 
|url-status=dead 
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130221091414/http://www.calafco.org/docs/Cities_by_incorp_date.doc 
|archivedate=February 21, 2013 
}}&lt;/ref&gt;
|government_type=
|leader_title=[[Mayor]]
|leader_name=Mike Villalta&lt;ref name=cc&gt;{{Cite web
|url=http://www.losbanos.org/city-government/mayor-city-council-members/
|title=Mayor &amp; City Council Members
|publisher=City of Los Banos
|accessdate=November 23, 2014
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200409130004/http://www.losbanos.org/city-government/mayor-city-council-members/
|archivedate=2020-04-09}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- Area------------------&gt;
|unit_pref=Imperial
|area_footnotes=&lt;ref name=&quot;CenPopGazetteer2016&quot;&gt;{{cite web|title=2016 U.S. Gazetteer Files|url=https://www2.census.gov/geo/docs/maps-data/data/gazetteer/2016_Gazetteer/2016_gaz_place_06.txt|publisher=United States Census Bureau|accessdate=Jun 28, 2017}}&lt;/ref&gt;
|area_total_sq_mi=10.12
|area_total_km2=26.20
|area_land_sq_mi=9.99
|area_land_km2=25.88
|area_water_sq_mi=0.12
|area_water_km2=0.32
|area_water_percent=1.22
|elevation_footnotes=&lt;ref name=gnis&gt;{{Cite GNIS|277547|Los Banos}}&lt;/ref&gt;
|elevation_ft=118
|elevation_m=35
&lt;!-- Population -----------&gt;
|population_as_of=[[2010 United States Census|2010]]
|population_footnotes=&lt;ref name=quif&gt;{{Cite web|url=http://quickfacts.census.gov/qfd/states/06/0644028.html|title=Los Banos (city) QuickFacts|publisher=[[United States Census Bureau]]|accessdate=March 18, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150322235253/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/06/0644028.html|archive-date=March 22, 2015|url-status=dead|df=mdy-all|archivedate=2015-03-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150322235253/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/06/0644028.html}}&lt;/ref&gt;
|population_total=35,972
|pop_est_as_of=2018
|pop_est_footnotes=
|population_est=40074
|population_density_sq_mi=3922.22
|population_metro=
|timezone=[[Pacific Time Zone|Pacific]]
|utc_offset=−8
|timezone_DST=[[Pacific Daylight Time|PDT]]
|utc_offset_DST=−7
|postal_code_type=[[ZIP Code]]
|postal_code=93635
|area_code_type=[[North American Numbering Plan|Area code]]
|area_code=[[Area code 209|209]]
|blank_name=[[Federal Information Processing Standard|FIPS]] code
|blank_info={{FIPS|06|44028}}
|blank1_name=[[Geographic Names Information System|GNIS]] feature IDs
|blank1_info={{GNIS 4|277547}}, {{GNIS 4|2410878}}
|website={{URL|www.losbanos.org}}
|population_density_km2=1514.03
}}

لوز بانوز ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]: Los Banos, California) [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکانین]] [[کالیفورنیا ایالتی|کالیفورنیا]] ایالتینده یئرلشن بیر شهر . بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۹۰۷ -جی ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۴۰۰۷۴ نفر ایدی.

== قایناقلار ==

{{قایناق}}

{{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو
| یازار     =no 
| ویکی‌سؤزلوک    =no 
| ویکی‌کیتاب    =no 
| ویکی‌سؤز =no 
| ویکی‌قایناق   =no 
| ویکی‌آمبار   =Los Banos, California
| ویکی‌خبر      =no 
| ویکی‌گیل    =no 
| ویکی‌دولانما    =no
| ویکی‌بیلیم‌یورد    =no
}}

{{Authority control}}

[[بؤلمه:لوز بانوز، کالیفورنیا]]
[[بؤلمه:کالیفورنیا شهرلری]]
[[بؤلمه:آمریکا شهرلری]]</text>
      <sha1>id52g8qedpf98hnhso8htr73e2qlxpn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>خارکیف</title>
    <ns>0</ns>
    <id>605720</id>
    <revision>
      <id>1593823</id>
      <parentid>1576327</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T05:58:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Summershell67</username>
        <id>63986</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1593823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13528" sha1="1xkpd5er7w6zaelicr752ttc40o9oxw" xml:space="preserve">{{short description|City in Eastern Ukraine}}{{Infobox settlement
| name                     = Kharkiv
| p2                       = Novobavarskyi Raion
| p8                       = Industrialnyi Raion
| p7                       = Nemyshlianskyi Raion
| p6                       = Moskovskyi Raion
| p5                       = Kholodnohirskyi Raion
| p4                       = Slobidskyi Raion
| p3                       = Kyivskyi Raion
| p1                       = Shevchenkivskyi Raion
| area_total_km2           = 350
| parts                    = List of 9&lt;ref name=nmcrinK/&gt;
| parts_style              = &lt;!-- Use &quot;list&quot; (for list), &quot;coll&quot; (for collapsed list), &quot;para&quot; (for paragraph format). Default is &quot;list&quot; if up to 5 items, then--&gt;
| parts_type               = [[#Government and administrative divisions|Districts]]
| established_date2        = 
| established_title2       = 
| established_date         = 1654&lt;ref name=KUW231114&gt;[http://ukrainianweek.com/History/123906 What Makes Kharkiv Ukrainian], ''[[The Ukrainian Week]]'' (23 November 2014)&lt;/ref&gt;
| established_title        = Founded
| p9                       = Osnovianskyi Raion
| population_as_of         = 2021
| leader_title2            = [[People's Deputy of Ukraine|MPs]]:
| population_demonym       = Kharkivite&lt;ref&gt;[http://www.ukrweekly.com/old/archive/1998/099820.shtml Ukraine's second Winter Olympics: one medal, some good performances] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201003042643/http://www.ukrweekly.com/old/archive/1998/099820.shtml |date=2020-10-03 }}, [[The Ukrainian Weekly]] (1 March 1998)&lt;/ref&gt;
| website                  = {{URL|city.kharkov.ua/en/}}
| blank1_info              = &lt;small&gt;[[Belgorod]], [[Bologna]], [[Cincinnati, Ohio|Cincinnati]], [[Kaunas]], [[Lille]], [[Moscow]], [[Nizhny Novgorod]], [[Nuremberg]], [[Poznań]], [[St. Petersburg]], [[Tianjin]], [[Jinan]], [[Kutaisi]], [[Varna, Bulgaria|Varna]], [[Rishon LeZion]], [[Brno]], [[Daugavpils]]&lt;/small&gt;
| blank1_name              = [[Town twinning|Sister cities]]
| blank_info               = AX, KX, ХА (old), 21 (old)
| blank_name               = [[Licence plate]]
| postal_code              = 61001–61499
| postal_code_type         = Postal code
| elevation_m              = 152
| population_total         = 1433886 {{decrease}}
| coordinates              = {{coord|49|59|33|N|36|13|52|E|type:city_region:UA|display=inline,title}}
| utc_offset_DST           = +3
| timezone_DST             = EEST
| utc_offset               = +2
| timezone                 = EET
| population_density_km2   = 4500
| population_metro         = 2,032,400
| leader_name2             = 
| leader_party             = [[Kernes Bloc — Successful Kharkiv]]&lt;ref name=&quot;Kharkiv7308397Terekhov&quot;&gt;{{in lang|uk}} [https://www.pravda.com.ua/news/2021/09/25/7308397/ Kernes' bloc nominated Terekhov as a candidate for mayor], [[Ukrayinska Pravda]] (6 September 2021)&lt;/ref&gt;
| native_name              = {{lang|uk|Харків}}
| translit_lang1_info3     = Kharkiv
| image_flag               = Kharkiv-town-flag.svg
| settlement_type          = [[List of cities in Ukraine|City]]
| image_caption            = '''Anticlockwise:''' [[Derzhprom]], [[Dormition Cathedral, Kharkiv|Assumption Cathedral]], Kharkiv city council, [[National University of Kharkiv]], [[Kharkiv Railway station]], [[Taras Shevchenko]] monument
| imagesize                = 
| image_skyline            = {{multiple image
| border                   = infobox
| total_width              = 280
| image_style              = border:1;
| perrow                   = 1/2/2/1
 | image1 =
 | image2 = Usp.JPG
 | image3 =
 | image4 = Україна, Харків, пл. Конституції, 7 фото 1.JPG
 | image5 = Kharkiv-Pasazhyrskyi Railway Station - 04 (cropped).jpg
 | image6 = Kharkiv University (cropped).jpg
}}
| translit_lang1_info4     = Charkiv
| translit_lang1_type4     = [[Scientific transliteration of Cyrillic|Scholarly]]
| translit_lang1_type3     = [[BGN/PCGN romanization|BGN/PCGN]]
| shield_size              = 90px
| translit_lang1_info2     = Kharkiv
| translit_lang1_type2     = [[ALA-LC romanization|ALA-LC]]
| translit_lang1_info1     = Kharkiv
| translit_lang1_type1     = [[Romanization of Ukrainian|National]]
| translit_lang1           = [[Ukrainian language|Ukrainian]]
| other_name               = 
| official_name            = 
| image_shield             = Coat of arms of Kharkiv.svg
| image_blank_emblem       = Logo of Kharkiv.svg
| leader_name              = [[Ihor Terekhov]]&lt;ref name=&quot;7313698KharkivSnap&quot;&gt;{{in lang|uk}} [https://www.pravda.com.ua/news/2021/11/11/7313698/ Terekhov officially became the mayor of Kharkiv], [[Ukrayinska Pravda]] (11 November 2021)&lt;/ref&gt;
| pushpin_map_caption      = 
| leader_title             = Mayor
| subdivision_name2        = [[File:Harkivskiy rayon prapor.gif|23px|border|link=Kharkiv Raion]] [[Kharkiv Raion]]
| subdivision_type2        = [[Raions of Ukraine|Raion]]
| subdivision_name1        = {{flagcountry|Kharkiv Oblast}}
| subdivision_type1        = [[Oblasts of Ukraine|Oblast]]
| subdivision_name         = {{UKR}}
| subdivision_type         = [[List of sovereign states|Country]]
| pushpin_map_alt          = 
| blank_emblem_type        = [[Brandmark]]
| pushpin_label_position   = 
| pushpin_relief           = 1
| pushpin_label            = Kharkiv
| pushpin_map              = Ukraine Kharkiv Oblast#Ukraine#Europe
| map_caption              = 
| nickname                 = Smart City
| image_map                = &lt;!-- Charkiw-Ukraine-Map.png  --&gt;
| footnotes                = 
}}
'''خارکیف''' ([[اوکراین دیلی|اوکراین]]. Харків) — خارکیف ویلایتی‌نین ایداری مرکزی اولان [[اوکراین|اوکراین‌]]&lt;nowiki/&gt;ین شرق حیصه‌سینده‌کی  ان بؤیوک شهردیر. اهالی‌نین سایینا گؤره خارکیف [[کی‌یئف|کیئف‌]]&lt;nowiki/&gt;دن سونرا [[اوکراین|اوکراین‌]]&lt;nowiki/&gt;دا ایکینجی یئری توتور. واختیله شهر [[موسکو]] و [[لنینقراد اوبلاستی|لنینقراد]]&lt;nowiki/&gt;دان سونرا [[شوروی|شوروی‌]]&lt;nowiki/&gt;نین اوچونجو اؤلچو اوزره صنایع، علمی و نقلیات مرکزی ایدی. 

== تاریخی ==
  خارکیف تخمیناً 1654-جو ایلده قدیم روس شهری اولان خارکیف‌ین یئرینده یارادیلمیشدیر. 1918-جی ایلین فوریه-مئی‌نده خارکیف دونتسکو-کریووروژسکی جومهوریتی‌نین پایتاختی رولونو اویناییردی، 1918-جی ایلین مارس-آوریلینده [[اوکراین شوروی سوسیالیست جومهوریتی|اوکراین‌ شوروی سوسیالیست جومهوریتی‌]]&lt;nowiki/&gt;نین پایتاختی اولموشدور، 1919-جو ایلین مارس‌— ژوئن‌ینده و 1919-جو ایلین دسامبریندان 1934-جو ایلین ژوئن‌ینه  قدر [[اوکراین شوروی سوسیالیست جومهوریتی|اوکراین شوروی سوسیالیست جومهوریتی‌]]&lt;nowiki/&gt;نین پایتاختی اولموشدور.&lt;ref&gt;[https://kharkiv.biz/stati/istoriya-goroda-khakova.html Xarkov şəhərinin tarixi]&lt;/ref&gt;  

== نقلیات ==
  موعاصیر خارکیف اؤلکه‌نین ان بؤیوک نقلیات قووشاق‌لاریندان بیری حساب ائدیلیر. اونون ایچری‌سیندن دمیر و شوسه‌ یول‌لاری کئچیر، همچنین بین الخالق هاوا لیمانی وار. شهرین اؤزونده کوچه ایجتیماعی نقلیاتی‌نین شؤعبه‌لره آیریلمیش شبکه‌سی فعالیت گؤستریر: مارشروت تاکسی‌لری، اوتوبوس‌لار، ترولی‌ اوتوبوس‌لار، تراموالار. 1975-جی ایلدن خارکیف‌ده 3 خطدن عیبارت اولان و شهرین 9 ایداری اراضی‌سینی بیرلشدیرن مترو ایشله‌ییر.  

== تحصیل ==
  حال-حاضیردا خارکیف‌ده موختلیف مولکیت فورمالاری‌نین و آکردیتاسیون سوییه‌لری‌نین 69 عالی مکتبی موتخصیص‌لری حاضیرلاییرلار. اونلارین آراسیندا 17 بیلیم‌یوردو و 9 آکادمی وار.  

  خارکیف‌ین بیر چوخ عالی تحصیل موسیسه‌لری، مثلاّ،  XAİ  (هاواجی‌لیق)، MTU‌&quot; XPİ&quot;  (پولی‌تکنیک)، XAYİ (اوتوی ول) کیمی، یالنیز اوکراین‌دا یوخ، همچنین اونون حودودلاری خاریجینده مشهوردورلار. خارکیف‌ین عالی مکتب‌لری ان موختلیف ایختیصاص‌لاشمالارا مالیکدیر: تکنیکی، اکینچی‌لیک، حربی، طیبی، ایقتیصادی. خارکیف‌ین عالی تحصیل موسیسه‌لرینده 200 میندن چوخ طلبه اوخویور، و اونلاردان آراسیندا تخمیناً 12 مینی خاریجی طلبه‌لردیر.  

  همچنین شهرده 142 علمی تدقیقات اینستیتوتو، 16 موزه، شهر شکیل قالری‌سی، 6 دؤولت تئاتری و 80 کیتابخانا ایشله‌ییرلر.  

== اهالی‌سی ==
خارکیف‌ین65%-دن چوخ ساکینی [[روس دیلی]]&lt;nowiki/&gt;نی اؤز آنا دیلی حساب ائدیرلر. 
[[فایل:Metalist Stadium Kharkiv.jpg|بندانگشتی|خارکیف‌ین متالیست ایستادیومو]]
  خارکیف‌ین دیقته‌لاییق یئرلری‌نین آراسیندا خارکیف‌لی‌لر اؤزلری آزادلیق مئیدانینی آدلاندیریرلار، هانسی کی، شهرین مرکزی ساحه‌سی‌دیر؛ خارکیف پلانتاریسی؛ هله [[روسیه ایمپیراتورلوغو|روسیه ایمپراتورلوغو]] دؤورونده آچیلمیش خارکیف حئیوانات پارکی؛ MDB-دا ان بؤیوک اولان خارکیف دلفیناریومو، همچنین شهرین اساس متاللیست ایستادیومو، هانسیندا کی، عئینی آدلی یئرلی فوتبال کلوبو اؤز اویون‌لارینی کئچیریر. خارکیف شهرینین اهالی‌سینی تخمیناً 1،5 میلیون دایمی ساکین تشکیل ائدیر. شهرده جمعی 111 میلتین نوماینده‌لری یاشاییرلار. 

==  قارداش‌ شهرلر ==
{{div col|colwidth=20em}}
&lt;!--rest - not twinning or twinning ended--&gt;
*{{flagicon|RUS}} [[بلقورود]], روسیه (2001)
*{{flagicon|ITA}} [[بولونیا]], ایتالیا (1966)
*{{flagicon|CZE}} [[برنو (چک)]], چک جومهوریتی (2005)
*{{flagicon|MNE}} [[چتینیه]], مونتونقرو (2011)
*{{flagicon|USA}} [[سینسیناتی]], آمریکا (1989)
*{{flagicon|KOR}} [[دائجون]], گونئی کوره (2013)
*{{flagicon|LVA}} [[Daugavpils]], لاتویا (2006)
*{{flagicon|TUR}} [[غازی عینتاب]], تورکیه (2011)
*{{flagicon|CYP}} [[گئروسکیپو]], گونئی قیبریس (2018)
*{{flagicon|CHN}} [[Jinan]], چین (2004)
*{{flagicon|LTU}} [[Kaunas]], لیتونی (2001)
*{{flagicon|GEO}} [[Kutaisi]], گورجوستان (2005)
*{{flagicon|FRA}} [[Lille]], فرانسه (1978)
*{{flagicon|SVN}} [[Maribor]], ایسلوونی (2012)
*{{flagicon|RUS}} [[موسکو]], روسیه (2001)
*{{flagicon|RUS}} [[Nizhny Novgorod]], روسیه (2001)
*{{flagicon|RUS}} [[Novosibirsk]], روسیه (2011)
*{{flagicon|GER}} [[Nuremberg]], آلمان (1990)
*{{flagicon|CYP}} [[Polis, Cyprus|Polis]], گونئی قیبریس (2018)
*{{flagicon|POL}} [[Poznań]], لهستان (1998)
*{{flagicon|ISR}} [[Rishon LeZion]], اسرائیل(2008)
*{{flagicon|RUS}} [[Saint Petersburg]], روسیه (2003)
*{{flagicon|GEO}} [[تیفلیس]], گورجوستان (2012)
*{{flagicon|CHN}} [[Tianjin]], چین (1993)
*{{flagicon|ALB}} [[تیرانا]], آلبانی (2017)
*{{flagicon|SVK}} [[Trnava]], اوسلاواکی (2013)
*{{flagicon|BUL}} [[وارنا, بولغاریستان]] (1995)
&lt;!--rest - not twinning or twinning ended--&gt;
{{div col end}}

== خارکیف‌ین گؤرونتولری ==
{{wide image|Будинок держпромисловості 3.jpg|700px|خارکیف شهر مرکزینده معماری|align-cap=center}}&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; caption=&quot;خارکیف شهر مرکزینده معماری&quot;&gt;
فایل:Architectural Detail - Kharkiv (Kharkov) - Ukraine - 10 (30095278938).jpg
فایل:63-101-2412 Сумська, 44.jpg
فایل:Україна, Харків, вул.Квiтки-Основ'яненка, 2 фото 3.JPG
فایل:Katedra Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Pann P1510068.jpg
فایل:Мануфактура 1914р., вул.Енгельса,9, м.Харків.JPG
فایل:Україна, Харків, пл. Конституції, 24 фото 16.JPG
فایل:Харків, вул. Пушкінська, 38 (3).JPG
فایل:Пушкінська 14 у 2018.jpg
فایل:Southwestern Front headquarter Kharkov.JPG
فایل:Пушкінська 19, м.Харків.jpg
فایل:Radiotehnikum (Kharkiv).jpg
&lt;/gallery&gt;

== اتک یازی‌لار ==
[[بؤلمه:اوکراین شهرلری]]
[[بؤلمه:اوکراین]]
&lt;references /&gt;{{اوکراین شهرلری}}</text>
      <sha1>1xkpd5er7w6zaelicr752ttc40o9oxw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1593824</id>
      <parentid>1593823</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T06:26:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Summershell67</username>
        <id>63986</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1593824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13533" sha1="pkjgadude33xw8h6uavdyy5cufij0ly" xml:space="preserve">{{short description|City in Eastern Ukraine}}{{Infobox settlement
| name                     = Kharkiv
| p2                       = Novobavarskyi Raion
| p8                       = Industrialnyi Raion
| p7                       = Nemyshlianskyi Raion
| p6                       = Moskovskyi Raion
| p5                       = Kholodnohirskyi Raion
| p4                       = Slobidskyi Raion
| p3                       = Kyivskyi Raion
| p1                       = Shevchenkivskyi Raion
| area_total_km2           = 350
| parts                    = List of 9&lt;ref name=nmcrinK/&gt;
| parts_style              = &lt;!-- Use &quot;list&quot; (for list), &quot;coll&quot; (for collapsed list), &quot;para&quot; (for paragraph format). Default is &quot;list&quot; if up to 5 items, then--&gt;
| parts_type               = [[#Government and administrative divisions|Districts]]
| established_date2        = 
| established_title2       = 
| established_date         = 1654&lt;ref name=KUW231114&gt;[http://ukrainianweek.com/History/123906 What Makes Kharkiv Ukrainian], ''[[The Ukrainian Week]]'' (23 November 2014)&lt;/ref&gt;
| established_title        = Founded
| p9                       = Osnovianskyi Raion
| population_as_of         = 2021
| leader_title2            = [[People's Deputy of Ukraine|MPs]]:
| population_demonym       = Kharkivite&lt;ref&gt;[http://www.ukrweekly.com/old/archive/1998/099820.shtml Ukraine's second Winter Olympics: one medal, some good performances] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201003042643/http://www.ukrweekly.com/old/archive/1998/099820.shtml |date=2020-10-03 }}, [[The Ukrainian Weekly]] (1 March 1998)&lt;/ref&gt;
| website                  = {{URL|city.kharkov.ua/en/}}
| blank1_info              = &lt;small&gt;[[Belgorod]], [[Bologna]], [[Cincinnati, Ohio|Cincinnati]], [[Kaunas]], [[Lille]], [[Moscow]], [[Nizhny Novgorod]], [[Nuremberg]], [[Poznań]], [[St. Petersburg]], [[Tianjin]], [[Jinan]], [[Kutaisi]], [[Varna, Bulgaria|Varna]], [[Rishon LeZion]], [[Brno]], [[Daugavpils]]&lt;/small&gt;
| blank1_name              = [[Town twinning|Sister cities]]
| blank_info               = AX, KX, ХА (old), 21 (old)
| blank_name               = [[Licence plate]]
| postal_code              = 61001–61499
| postal_code_type         = Postal code
| elevation_m              = 152
| population_total         = 1433886 {{decrease}}
| coordinates              = {{coord|49|59|33|N|36|13|52|E|type:city_region:UA|display=inline,title}}
| utc_offset_DST           = +3
| timezone_DST             = EEST
| utc_offset               = +2
| timezone                 = EET
| population_density_km2   = 4500
| population_metro         = 2,032,400
| leader_name2             = 
| leader_party             = [[Kernes Bloc — Successful Kharkiv]]&lt;ref name=&quot;Kharkiv7308397Terekhov&quot;&gt;{{in lang|uk}} [https://www.pravda.com.ua/news/2021/09/25/7308397/ Kernes' bloc nominated Terekhov as a candidate for mayor], [[Ukrayinska Pravda]] (6 September 2021)&lt;/ref&gt;
| native_name              = {{lang|uk|Харків}}
| translit_lang1_info3     = Kharkiv
| image_flag               = Kharkiv-town-flag.svg
| settlement_type          = [[List of cities in Ukraine|City]]
| image_caption            = '''Anticlockwise:''' [[Derzhprom]], [[Dormition Cathedral, Kharkiv|Assumption Cathedral]], Kharkiv city council, [[National University of Kharkiv]], [[Kharkiv Railway station]], [[Taras Shevchenko]] monument
| imagesize                = 
| image_skyline            = {{multiple image
| border                   = infobox
| total_width              = 280
| image_style              = border:1;
| perrow                   = 1/2/2/1
 | image1 =
 | image2 = Usp.JPG
 | image3 =
 | image4 = Україна, Харків, пл. Конституції, 7 фото 1.JPG
 | image5 = Kharkiv-Pasazhyrskyi Railway Station - 04 (cropped).jpg
 | image6 = Kharkiv University (cropped).jpg
}}
| translit_lang1_info4     = Charkiv
| translit_lang1_type4     = [[Scientific transliteration of Cyrillic|Scholarly]]
| translit_lang1_type3     = [[BGN/PCGN romanization|BGN/PCGN]]
| shield_size              = 90px
| translit_lang1_info2     = Kharkiv
| translit_lang1_type2     = [[ALA-LC romanization|ALA-LC]]
| translit_lang1_info1     = Kharkiv
| translit_lang1_type1     = [[Romanization of Ukrainian|National]]
| translit_lang1           = [[Ukrainian language|Ukrainian]]
| other_name               = 
| official_name            = 
| image_shield             = Coat of arms of Kharkiv.svg
| image_blank_emblem       = Logo of Kharkiv (EN).svg
| leader_name              = [[Ihor Terekhov]]&lt;ref name=&quot;7313698KharkivSnap&quot;&gt;{{in lang|uk}} [https://www.pravda.com.ua/news/2021/11/11/7313698/ Terekhov officially became the mayor of Kharkiv], [[Ukrayinska Pravda]] (11 November 2021)&lt;/ref&gt;
| pushpin_map_caption      = 
| leader_title             = Mayor
| subdivision_name2        = [[File:Harkivskiy rayon prapor.gif|23px|border|link=Kharkiv Raion]] [[Kharkiv Raion]]
| subdivision_type2        = [[Raions of Ukraine|Raion]]
| subdivision_name1        = {{flagcountry|Kharkiv Oblast}}
| subdivision_type1        = [[Oblasts of Ukraine|Oblast]]
| subdivision_name         = {{UKR}}
| subdivision_type         = [[List of sovereign states|Country]]
| pushpin_map_alt          = 
| blank_emblem_type        = [[Brandmark]]
| pushpin_label_position   = 
| pushpin_relief           = 1
| pushpin_label            = Kharkiv
| pushpin_map              = Ukraine Kharkiv Oblast#Ukraine#Europe
| map_caption              = 
| nickname                 = Smart City
| image_map                = &lt;!-- Charkiw-Ukraine-Map.png  --&gt;
| footnotes                = 
}}
'''خارکیف''' ([[اوکراین دیلی|اوکراین]]. Харків) — خارکیف ویلایتی‌نین ایداری مرکزی اولان [[اوکراین|اوکراین‌]]&lt;nowiki/&gt;ین شرق حیصه‌سینده‌کی  ان بؤیوک شهردیر. اهالی‌نین سایینا گؤره خارکیف [[کی‌یئف|کیئف‌]]&lt;nowiki/&gt;دن سونرا [[اوکراین|اوکراین‌]]&lt;nowiki/&gt;دا ایکینجی یئری توتور. واختیله شهر [[موسکو]] و [[لنینقراد اوبلاستی|لنینقراد]]&lt;nowiki/&gt;دان سونرا [[شوروی|شوروی‌]]&lt;nowiki/&gt;نین اوچونجو اؤلچو اوزره صنایع، علمی و نقلیات مرکزی ایدی. 

== تاریخی ==
  خارکیف تخمیناً 1654-جو ایلده قدیم روس شهری اولان خارکیف‌ین یئرینده یارادیلمیشدیر. 1918-جی ایلین فوریه-مئی‌نده خارکیف دونتسکو-کریووروژسکی جومهوریتی‌نین پایتاختی رولونو اویناییردی، 1918-جی ایلین مارس-آوریلینده [[اوکراین شوروی سوسیالیست جومهوریتی|اوکراین‌ شوروی سوسیالیست جومهوریتی‌]]&lt;nowiki/&gt;نین پایتاختی اولموشدور، 1919-جو ایلین مارس‌— ژوئن‌ینده و 1919-جو ایلین دسامبریندان 1934-جو ایلین ژوئن‌ینه  قدر [[اوکراین شوروی سوسیالیست جومهوریتی|اوکراین شوروی سوسیالیست جومهوریتی‌]]&lt;nowiki/&gt;نین پایتاختی اولموشدور.&lt;ref&gt;[https://kharkiv.biz/stati/istoriya-goroda-khakova.html Xarkov şəhərinin tarixi]&lt;/ref&gt;  

== نقلیات ==
  موعاصیر خارکیف اؤلکه‌نین ان بؤیوک نقلیات قووشاق‌لاریندان بیری حساب ائدیلیر. اونون ایچری‌سیندن دمیر و شوسه‌ یول‌لاری کئچیر، همچنین بین الخالق هاوا لیمانی وار. شهرین اؤزونده کوچه ایجتیماعی نقلیاتی‌نین شؤعبه‌لره آیریلمیش شبکه‌سی فعالیت گؤستریر: مارشروت تاکسی‌لری، اوتوبوس‌لار، ترولی‌ اوتوبوس‌لار، تراموالار. 1975-جی ایلدن خارکیف‌ده 3 خطدن عیبارت اولان و شهرین 9 ایداری اراضی‌سینی بیرلشدیرن مترو ایشله‌ییر.  

== تحصیل ==
  حال-حاضیردا خارکیف‌ده موختلیف مولکیت فورمالاری‌نین و آکردیتاسیون سوییه‌لری‌نین 69 عالی مکتبی موتخصیص‌لری حاضیرلاییرلار. اونلارین آراسیندا 17 بیلیم‌یوردو و 9 آکادمی وار.  

  خارکیف‌ین بیر چوخ عالی تحصیل موسیسه‌لری، مثلاّ،  XAİ  (هاواجی‌لیق)، MTU‌&quot; XPİ&quot;  (پولی‌تکنیک)، XAYİ (اوتوی ول) کیمی، یالنیز اوکراین‌دا یوخ، همچنین اونون حودودلاری خاریجینده مشهوردورلار. خارکیف‌ین عالی مکتب‌لری ان موختلیف ایختیصاص‌لاشمالارا مالیکدیر: تکنیکی، اکینچی‌لیک، حربی، طیبی، ایقتیصادی. خارکیف‌ین عالی تحصیل موسیسه‌لرینده 200 میندن چوخ طلبه اوخویور، و اونلاردان آراسیندا تخمیناً 12 مینی خاریجی طلبه‌لردیر.  

  همچنین شهرده 142 علمی تدقیقات اینستیتوتو، 16 موزه، شهر شکیل قالری‌سی، 6 دؤولت تئاتری و 80 کیتابخانا ایشله‌ییرلر.  

== اهالی‌سی ==
خارکیف‌ین65%-دن چوخ ساکینی [[روس دیلی]]&lt;nowiki/&gt;نی اؤز آنا دیلی حساب ائدیرلر. 
[[فایل:Metalist Stadium Kharkiv.jpg|بندانگشتی|خارکیف‌ین متالیست ایستادیومو]]
  خارکیف‌ین دیقته‌لاییق یئرلری‌نین آراسیندا خارکیف‌لی‌لر اؤزلری آزادلیق مئیدانینی آدلاندیریرلار، هانسی کی، شهرین مرکزی ساحه‌سی‌دیر؛ خارکیف پلانتاریسی؛ هله [[روسیه ایمپیراتورلوغو|روسیه ایمپراتورلوغو]] دؤورونده آچیلمیش خارکیف حئیوانات پارکی؛ MDB-دا ان بؤیوک اولان خارکیف دلفیناریومو، همچنین شهرین اساس متاللیست ایستادیومو، هانسیندا کی، عئینی آدلی یئرلی فوتبال کلوبو اؤز اویون‌لارینی کئچیریر. خارکیف شهرینین اهالی‌سینی تخمیناً 1،5 میلیون دایمی ساکین تشکیل ائدیر. شهرده جمعی 111 میلتین نوماینده‌لری یاشاییرلار. 

==  قارداش‌ شهرلر ==
{{div col|colwidth=20em}}
&lt;!--rest - not twinning or twinning ended--&gt;
*{{flagicon|RUS}} [[بلقورود]], روسیه (2001)
*{{flagicon|ITA}} [[بولونیا]], ایتالیا (1966)
*{{flagicon|CZE}} [[برنو (چک)]], چک جومهوریتی (2005)
*{{flagicon|MNE}} [[چتینیه]], مونتونقرو (2011)
*{{flagicon|USA}} [[سینسیناتی]], آمریکا (1989)
*{{flagicon|KOR}} [[دائجون]], گونئی کوره (2013)
*{{flagicon|LVA}} [[Daugavpils]], لاتویا (2006)
*{{flagicon|TUR}} [[غازی عینتاب]], تورکیه (2011)
*{{flagicon|CYP}} [[گئروسکیپو]], گونئی قیبریس (2018)
*{{flagicon|CHN}} [[Jinan]], چین (2004)
*{{flagicon|LTU}} [[Kaunas]], لیتونی (2001)
*{{flagicon|GEO}} [[Kutaisi]], گورجوستان (2005)
*{{flagicon|FRA}} [[Lille]], فرانسه (1978)
*{{flagicon|SVN}} [[Maribor]], ایسلوونی (2012)
*{{flagicon|RUS}} [[موسکو]], روسیه (2001)
*{{flagicon|RUS}} [[Nizhny Novgorod]], روسیه (2001)
*{{flagicon|RUS}} [[Novosibirsk]], روسیه (2011)
*{{flagicon|GER}} [[Nuremberg]], آلمان (1990)
*{{flagicon|CYP}} [[Polis, Cyprus|Polis]], گونئی قیبریس (2018)
*{{flagicon|POL}} [[Poznań]], لهستان (1998)
*{{flagicon|ISR}} [[Rishon LeZion]], اسرائیل(2008)
*{{flagicon|RUS}} [[Saint Petersburg]], روسیه (2003)
*{{flagicon|GEO}} [[تیفلیس]], گورجوستان (2012)
*{{flagicon|CHN}} [[Tianjin]], چین (1993)
*{{flagicon|ALB}} [[تیرانا]], آلبانی (2017)
*{{flagicon|SVK}} [[Trnava]], اوسلاواکی (2013)
*{{flagicon|BUL}} [[وارنا, بولغاریستان]] (1995)
&lt;!--rest - not twinning or twinning ended--&gt;
{{div col end}}

== خارکیف‌ین گؤرونتولری ==
{{wide image|Будинок держпромисловості 3.jpg|700px|خارکیف شهر مرکزینده معماری|align-cap=center}}&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; caption=&quot;خارکیف شهر مرکزینده معماری&quot;&gt;
فایل:Architectural Detail - Kharkiv (Kharkov) - Ukraine - 10 (30095278938).jpg
فایل:63-101-2412 Сумська, 44.jpg
فایل:Україна, Харків, вул.Квiтки-Основ'яненка, 2 фото 3.JPG
فایل:Katedra Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Pann P1510068.jpg
فایل:Мануфактура 1914р., вул.Енгельса,9, м.Харків.JPG
فایل:Україна, Харків, пл. Конституції, 24 фото 16.JPG
فایل:Харків, вул. Пушкінська, 38 (3).JPG
فایل:Пушкінська 14 у 2018.jpg
فایل:Southwestern Front headquarter Kharkov.JPG
فایل:Пушкінська 19, м.Харків.jpg
فایل:Radiotehnikum (Kharkiv).jpg
&lt;/gallery&gt;

== اتک یازی‌لار ==
[[بؤلمه:اوکراین شهرلری]]
[[بؤلمه:اوکراین]]
&lt;references /&gt;{{اوکراین شهرلری}}</text>
      <sha1>pkjgadude33xw8h6uavdyy5cufij0ly</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>حمید مطهری</title>
    <ns>0</ns>
    <id>609282</id>
    <revision>
      <id>1593811</id>
      <parentid>1525526</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T17:49:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Guard active</username>
        <id>60918</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1593811</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4871" sha1="rx3w9az4dmbhlpf9rn7e4j4mz7z3gq3" xml:space="preserve">{{Short description|ایرانلی فوتبال اویونچوسو و باش مشقچی‌سی}}
{{Infobox football biography
| name = حمید مطهری
| birth_date = {{دوغوم تاریخی ایله یاش|1974|4|25|df=y}}
| image = File:G 20261007 134035.jpg
| currentclub = [[نساجی مازندران فوتبال کولوبو|نساجی مازندران]] (مشقچی)
| youthclubs1 = [[وحدت فوتبال کولوبو|وحدت]]
| caps3 = 
| years3 = 1996–1997
| image_size = 
| caption = 
| goals2 = 
| height = {{بوی|m=1.86}}
| clubs3 = [[کشاورز فوتبال کولوبو|کشاورز]]
| youthyears1 = 1990–1992
| years1 = 1993–1996
| clubs1 = [[سیپاهان ایصفاهان فوتبال کولوبو|سیپاهان]]
| caps1 = 
| caps2 = 
| position = [[هافبک]]
| years4 = 1997–1999
| clubs4 = [[پرسپولیس تهران فوتبال کولوبو|پرسپولیس]]
| caps4 = 
| goals4 = 2
| goals3 = 1
| years2 = 1995–1997
| clubs2 = Fath Tehran F.C.
| goals1 = 2
| birth_place = [[تهران]]، [[ایران]]
| nationalteam2 = [[ایران ۲۳ یاش آلتی میلّی فوتبال تیمی|ایران ۲۳-یاش آلتی]]
| managerclubs3 = [[صبا قوم فوتبال کولوبو|صبا قوم]] (کومک)
| nationalcaps2 = 
| nationalyears1 = 1991–1993
| nationalteam1 = [[ایران ۲۰ یاش آلتی میلّی فوتبال تیمی|ایران ۲۰-یاش آلتی]]
| nationalcaps1 = 
| nationalgoals1 = 5
| nationalyears2 = 1993–1995
| nationalgoals2 = 3
| manageryears1 = 2007–2009
| managerclubs1 = [[صبا قوم فوتبال کولوبو|صبا قوم]] (کومک)
| manageryears2 = 2009–2011
| managerclubs2 = [[راه آهن فوتبال کولوبو|راه آهن]] (کومک)
| manageryears3 = 2012
| managerclubs4 = [[سایپا تهران فوتبال کولوبو|سایپا تهران]] (کومک)
| manageryears4 = 2014–2015
| manageryears5 = 2016–2018
| managerclubs5 = [[پئیکان فوتبال کولوبو|پئیکان]] (کومک)
| manageryears6 = 2019
| managerclubs6 = [[نساجی مازندران فوتبال کولوبو|نساجی مازندران]] (کومک)
| manageryears7 = 2019–2020
| managerclubs7 = [[شهرخودرو فوتبال کولوبو|شهرخودرو]] (کومک)
| manageryears8 = 2020–2022
| managerclubs8 = [[پرسپولیس تهران فوتبال کولوبو|پرسپولیس]] (کومک)
| manageryears9 = 2022–
| managerclubs9 = [[نساجی مازندران فوتبال کولوبو|نساجی مازندران]]
}}

'''حمید مطهری''' [[ایران|ایرانلی]] فوتبال اویونچوسو و [[نساجی مازندران فوتبال کولوبو|نساجی مازندران فوتبال کولوبونون]] باش مشقچی‌سی.&lt;ref&gt;{{Cite web|access-date=25 January 2022|language=fa|title=حمید مطهری سرمربی امیدهای پرسپولیس شد|url=https://www.isna.ir/news/92072314980/حمید-مطهری-سرمربی-امیدهای-پرسپولیس-شد|url-status=live|website=Isna فارسی}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|access-date=25 January 2022|language=fa|title=حمید مطهری در کادرفنی پرسپولیس ماندنی شد|url= https://www.mehrnews.com/news/5282454/حمید-مطهری-در-کادرفنی-پرسپولیس-ماندنی-شد|url-status=live|website=Mehr News فارسی}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|access-date=25 January 2022|language=fa|title= Persepolis Determined to Beat Al-Wahda: Motahari|url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2021/04/26/2491582/persepolis-determined-to-beat-al-wahda-motahari/amp|url-status=live|website=Tasnim News}}&lt;/ref&gt;

== قایناقلار ==
{{قایناق}}

== خاریجی لینکلر ==
*[https://instagram.com/hamidmotahari1353?utm_medium=copy_link Hamid Motahari] on [[اینستاقرام]]
*[https://int.soccerway.com/coaches/hamid-motahari/740263/ Hamid Motahari] at Soccerway
*[https://www.persianleague.com/16022-persepolis-coach-motahari-denies-move-for-gucci Hamid Motahari] at  PersianLeague.com
*[https://sortitoutsi.net/football-manager-2021/person/23255529/hamid-motahari Hamid Motahari] at  Sortitoutsi

{{ایرانین سوپر لیگینین باش‌مشقچی‌لری}}

{{DEFAULTSORT:Motahari, Hamid}}
[[بؤلمه:۱۹۷۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار]]
[[بؤلمه:یاشایان اینسانلار]]
[[Category:Sportspeople from Tehran]]
[[بؤلمه:ایران فوتبالچیلاری]]
[[Category:F.C. Nassaji Mazandaran managers]]
[[Category:Persepolis F.C. non-playing staff]]
[[بؤلمه:پرسپولیس فوتبال کولوبونون فوتبولچولاری]]
[[بؤلمه:ایرانلی فوتبال مشقچیلری]]
[[بؤلمه:کشاورز کولوبونون اویونچولاری]]
[[بؤلمه:سیپاهان کولوبونون اویونچولاری]]</text>
      <sha1>rx3w9az4dmbhlpf9rn7e4j4mz7z3gq3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1593813</id>
      <parentid>1593811</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T17:51:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Guard active</username>
        <id>60918</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1593813</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4839" sha1="i6xs4bn8sin8p8ljlmh2acyq1znax68" xml:space="preserve">{{Short description|ایرانلی فوتبال اویونچوسو و باش مشقچی‌سی}}
{{Infobox football biography
| name = حمید مطهری
| birth_date = {{دوغوم تاریخی ایله یاش|1974|4|25|df=y}}
| image = File:G 20261007 134035.jpg
| currentclub = [[نساجی مازندران فوتبال کولوبو|نساجی مازندران]] (مشقچی)
| youthclubs1 = [[وحدت فوتبال کولوبو|وحدت]]
| caps3 = 
| years3 = 1996–1997
| image_size = 
| caption = 
| goals2 = 
| height = {{بوی|m=1.86}}
| clubs3 = [[کشاورز فوتبال کولوبو|کشاورز]]
| youthyears1 = 1990–1992
| years1 = 1993–1996
| clubs1 = [[سیپاهان ایصفاهان فوتبال کولوبو|سیپاهان]]
| caps1 = 
| caps2 = 
| position = [[هافبک]]
| years4 = 1997–1999
| clubs4 = [[پرسپولیس تهران فوتبال کولوبو|پرسپولیس]]
| caps4 = 
| goals4 = 2
| goals3 = 1
| years2 = 1995–1997
| clubs2 = Fath Tehran F.C.
| goals1 = 2
| birth_place = [[تهران]]، [[ایران]]
| nationalteam2 = [[ایران ۲۳ یاش آلتی میلّی فوتبال تیمی|ایران ۲۳-یاش آلتی]]
| managerclubs3 = [[صبا قوم فوتبال کولوبو|صبا قوم]] (کومک)
| nationalcaps2 = 
| nationalyears1 = 1991–1993
| nationalteam1 = [[ایران ۲۰ یاش آلتی میلّی فوتبال تیمی|ایران ۲۰-یاش آلتی]]
| nationalcaps1 = 
| nationalgoals1 = 5
| nationalyears2 = 1993–1995
| nationalgoals2 = 3
| manageryears1 = 2007–2009
| managerclubs1 = [[صبا قوم فوتبال کولوبو|صبا قوم]] (کومک)
| manageryears2 = 2009–2011
| managerclubs2 = [[راه آهن فوتبال کولوبو|راه آهن]] (کومک)
| manageryears3 = 2012
| managerclubs4 = [[سایپا تهران فوتبال کولوبو|سایپا تهران]] (کومک)
| manageryears4 = 2014–2015
| manageryears5 = 2016–2018
| managerclubs5 = [[پئیکان فوتبال کولوبو|پئیکان]] (کومک)
| manageryears6 = 2019
| managerclubs6 = [[نساجی مازندران فوتبال کولوبو|نساجی مازندران]] (کومک)
| manageryears7 = 2019–2020
| managerclubs7 = [[شهرخودرو فوتبال کولوبو|شهرخودرو]] (کومک)
| manageryears8 = 2020–2022
| managerclubs8 = [[پرسپولیس تهران فوتبال کولوبو|پرسپولیس]] (کومک)
| manageryears9 = 2022–
| managerclubs9 = [[نساجی مازندران فوتبال کولوبو|نساجی مازندران]]
}}

'''حمید مطهری''' [[ایران|ایرانلی]] فوتبال اویونچوسو و [[فولاد خوزیستان فوتبال کولوبو|فولاد خوزیستان]] باش مشقچی‌سی.&lt;ref&gt;{{Cite web|access-date=25 January 2022|language=fa|title=حمید مطهری سرمربی امیدهای پرسپولیس شد|url=https://www.isna.ir/news/92072314980/حمید-مطهری-سرمربی-امیدهای-پرسپولیس-شد|url-status=live|website=Isna فارسی}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|access-date=25 January 2022|language=fa|title=حمید مطهری در کادرفنی پرسپولیس ماندنی شد|url= https://www.mehrnews.com/news/5282454/حمید-مطهری-در-کادرفنی-پرسپولیس-ماندنی-شد|url-status=live|website=Mehr News فارسی}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|access-date=25 January 2022|language=fa|title= Persepolis Determined to Beat Al-Wahda: Motahari|url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2021/04/26/2491582/persepolis-determined-to-beat-al-wahda-motahari/amp|url-status=live|website=Tasnim News}}&lt;/ref&gt;

== قایناقلار ==
{{قایناق}}

== خاریجی لینکلر ==
*[https://instagram.com/hamidmotahari1353?utm_medium=copy_link Hamid Motahari] on [[اینستاقرام]]
*[https://int.soccerway.com/coaches/hamid-motahari/740263/ Hamid Motahari] at Soccerway
*[https://www.persianleague.com/16022-persepolis-coach-motahari-denies-move-for-gucci Hamid Motahari] at  PersianLeague.com
*[https://sortitoutsi.net/football-manager-2021/person/23255529/hamid-motahari Hamid Motahari] at  Sortitoutsi

{{ایرانین سوپر لیگینین باش‌مشقچی‌لری}}

{{DEFAULTSORT:Motahari, Hamid}}
[[بؤلمه:۱۹۷۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار]]
[[بؤلمه:یاشایان اینسانلار]]
[[Category:Sportspeople from Tehran]]
[[بؤلمه:ایران فوتبالچیلاری]]
[[Category:F.C. Nassaji Mazandaran managers]]
[[Category:Persepolis F.C. non-playing staff]]
[[بؤلمه:پرسپولیس فوتبال کولوبونون فوتبولچولاری]]
[[بؤلمه:ایرانلی فوتبال مشقچیلری]]
[[بؤلمه:کشاورز کولوبونون اویونچولاری]]
[[بؤلمه:سیپاهان کولوبونون اویونچولاری]]</text>
      <sha1>i6xs4bn8sin8p8ljlmh2acyq1znax68</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1593814</id>
      <parentid>1593813</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T17:52:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Guard active</username>
        <id>60918</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1593814</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4839" sha1="5hnwecmwq7cn015o2crj6x2yeo9ibqh" xml:space="preserve">{{Short description|ایرانلی فوتبال اویونچوسو و باش مشقچی‌سی}}
{{Infobox football biography
| name = حمید مطهری
| birth_date = {{دوغوم تاریخی ایله یاش|1974|4|25|df=y}}
| image = File:G 20261007 134035.jpg
| currentclub = [[فولاد خوزیستان فوتبال کولوبو|فولاد خوزیستان]] (مشقچی)
| youthclubs1 = [[وحدت فوتبال کولوبو|وحدت]]
| caps3 = 
| years3 = 1996–1997
| image_size = 
| caption = 
| goals2 = 
| height = {{بوی|m=1.86}}
| clubs3 = [[کشاورز فوتبال کولوبو|کشاورز]]
| youthyears1 = 1990–1992
| years1 = 1993–1996
| clubs1 = [[سیپاهان ایصفاهان فوتبال کولوبو|سیپاهان]]
| caps1 = 
| caps2 = 
| position = [[هافبک]]
| years4 = 1997–1999
| clubs4 = [[پرسپولیس تهران فوتبال کولوبو|پرسپولیس]]
| caps4 = 
| goals4 = 2
| goals3 = 1
| years2 = 1995–1997
| clubs2 = Fath Tehran F.C.
| goals1 = 2
| birth_place = [[تهران]]، [[ایران]]
| nationalteam2 = [[ایران ۲۳ یاش آلتی میلّی فوتبال تیمی|ایران ۲۳-یاش آلتی]]
| managerclubs3 = [[صبا قوم فوتبال کولوبو|صبا قوم]] (کومک)
| nationalcaps2 = 
| nationalyears1 = 1991–1993
| nationalteam1 = [[ایران ۲۰ یاش آلتی میلّی فوتبال تیمی|ایران ۲۰-یاش آلتی]]
| nationalcaps1 = 
| nationalgoals1 = 5
| nationalyears2 = 1993–1995
| nationalgoals2 = 3
| manageryears1 = 2007–2009
| managerclubs1 = [[صبا قوم فوتبال کولوبو|صبا قوم]] (کومک)
| manageryears2 = 2009–2011
| managerclubs2 = [[راه آهن فوتبال کولوبو|راه آهن]] (کومک)
| manageryears3 = 2012
| managerclubs4 = [[سایپا تهران فوتبال کولوبو|سایپا تهران]] (کومک)
| manageryears4 = 2014–2015
| manageryears5 = 2016–2018
| managerclubs5 = [[پئیکان فوتبال کولوبو|پئیکان]] (کومک)
| manageryears6 = 2019
| managerclubs6 = [[نساجی مازندران فوتبال کولوبو|نساجی مازندران]] (کومک)
| manageryears7 = 2019–2020
| managerclubs7 = [[شهرخودرو فوتبال کولوبو|شهرخودرو]] (کومک)
| manageryears8 = 2020–2022
| managerclubs8 = [[پرسپولیس تهران فوتبال کولوبو|پرسپولیس]] (کومک)
| manageryears9 = 2022–
| managerclubs9 = [[نساجی مازندران فوتبال کولوبو|نساجی مازندران]]
}}

'''حمید مطهری''' [[ایران|ایرانلی]] فوتبال اویونچوسو و [[فولاد خوزیستان فوتبال کولوبو|فولاد خوزیستان]] باش مشقچی‌سی.&lt;ref&gt;{{Cite web|access-date=25 January 2022|language=fa|title=حمید مطهری سرمربی امیدهای پرسپولیس شد|url=https://www.isna.ir/news/92072314980/حمید-مطهری-سرمربی-امیدهای-پرسپولیس-شد|url-status=live|website=Isna فارسی}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|access-date=25 January 2022|language=fa|title=حمید مطهری در کادرفنی پرسپولیس ماندنی شد|url= https://www.mehrnews.com/news/5282454/حمید-مطهری-در-کادرفنی-پرسپولیس-ماندنی-شد|url-status=live|website=Mehr News فارسی}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|access-date=25 January 2022|language=fa|title= Persepolis Determined to Beat Al-Wahda: Motahari|url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2021/04/26/2491582/persepolis-determined-to-beat-al-wahda-motahari/amp|url-status=live|website=Tasnim News}}&lt;/ref&gt;

== قایناقلار ==
{{قایناق}}

== خاریجی لینکلر ==
*[https://instagram.com/hamidmotahari1353?utm_medium=copy_link Hamid Motahari] on [[اینستاقرام]]
*[https://int.soccerway.com/coaches/hamid-motahari/740263/ Hamid Motahari] at Soccerway
*[https://www.persianleague.com/16022-persepolis-coach-motahari-denies-move-for-gucci Hamid Motahari] at  PersianLeague.com
*[https://sortitoutsi.net/football-manager-2021/person/23255529/hamid-motahari Hamid Motahari] at  Sortitoutsi

{{ایرانین سوپر لیگینین باش‌مشقچی‌لری}}

{{DEFAULTSORT:Motahari, Hamid}}
[[بؤلمه:۱۹۷۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار]]
[[بؤلمه:یاشایان اینسانلار]]
[[Category:Sportspeople from Tehran]]
[[بؤلمه:ایران فوتبالچیلاری]]
[[Category:F.C. Nassaji Mazandaran managers]]
[[Category:Persepolis F.C. non-playing staff]]
[[بؤلمه:پرسپولیس فوتبال کولوبونون فوتبولچولاری]]
[[بؤلمه:ایرانلی فوتبال مشقچیلری]]
[[بؤلمه:کشاورز کولوبونون اویونچولاری]]
[[بؤلمه:سیپاهان کولوبونون اویونچولاری]]</text>
      <sha1>5hnwecmwq7cn015o2crj6x2yeo9ibqh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1593815</id>
      <parentid>1593814</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T17:57:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Guard active</username>
        <id>60918</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1593815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5226" sha1="ofo44k18omr84r2pf0qin63k2xt6ys2" xml:space="preserve">{{Short description|ایرانلی فوتبال اویونچوسو و باش مشقچی‌سی}}
{{Infobox football biography
| name = حمید مطهری
| birth_date = {{دوغوم تاریخی ایله یاش|1974|4|25|df=y}}
| image = File:G 20261007 134035.jpg
| currentclub = [[فولاد خوزیستان فوتبال کولوبو|فولاد خوزیستان]] (مشقچی)
| youthclubs1 = [[وحدت فوتبال کولوبو|وحدت]]
| caps3 = 
| years3 = 1996–1997
| image_size = 
| caption = 
| goals2 = 
| height = {{بوی|m=1.86}}
| clubs3 = [[کشاورز فوتبال کولوبو|کشاورز]]
| youthyears1 = 1990–1992
| years1 = 1993–1996
| clubs1 = [[سیپاهان ایصفاهان فوتبال کولوبو|سیپاهان]]
| caps1 = 
| caps2 = 
| position = [[هافبک]]
| years4 = 1997–1999
| clubs4 = [[پرسپولیس تهران فوتبال کولوبو|پرسپولیس]]
| caps4 = 
| goals4 = 2
| goals3 = 1
| years2 = 1995–1997
| clubs2 = Fath Tehran F.C.
| goals1 = 2
| birth_place = [[تهران]]، [[ایران]]
| nationalteam2 = [[ایران ۲۳ یاش آلتی میلّی فوتبال تیمی|ایران ۲۳-یاش آلتی]]
| managerclubs3 = [[صبا قوم فوتبال کولوبو|صبا قوم]] (کومک)
| nationalcaps2 = 
| nationalyears1 = 1991–1993
| nationalteam1 = [[ایران ۲۰ یاش آلتی میلّی فوتبال تیمی|ایران ۲۰-یاش آلتی]]
| nationalcaps1 = 
| nationalgoals1 = 5
| nationalyears2 = 1993–1995
| nationalgoals2 = 3
| manageryears1 = 2007–2009
| managerclubs1 = [[صبا قوم فوتبال کولوبو|صبا قوم]] (کومک)
| manageryears2 = 2009–2011
| managerclubs2 = [[راه آهن فوتبال کولوبو|راه آهن]] (کومک)
| manageryears3 = 2012
| managerclubs4 = [[سایپا تهران فوتبال کولوبو|سایپا تهران]] (کومک)
| manageryears4 = 2014–2015
| manageryears5 = 2016–2018
| managerclubs5 = [[پئیکان فوتبال کولوبو|پئیکان]] (کومک)
| manageryears6 = 2019
| managerclubs6 = [[نساجی مازندران فوتبال کولوبو|نساجی مازندران]] (کومک)
| manageryears7 = 2019–2020
| managerclubs7 = [[شهرخودرو فوتبال کولوبو|شهرخودرو]] (کومک)
| manageryears8 = 2020–2022
| managerclubs8 = [[پرسپولیس تهران فوتبال کولوبو|پرسپولیس]] (کومک)
| manageryears9 = 2022–2023
| managerclubs9 = [[نساجی مازندران فوتبال کولوبو|نساجی مازندران]]
| manageryears10 = 2023–2024
| managerclubs10 = [[ایران میلّی فوتبال تیمی|تیمی میلّی]]
| manageryears11 = 2024–2024
| managerclubs11 = [[تیراختور آذربایجان فوتبال کولوبو|تیراختور]]
| manageryears12 = 2024–
| managerclubs12 = [[فولاد خوزیستان فوتبال کولوبو|فولاد خوزیستان]]
}}

'''حمید مطهری''' [[ایران|ایرانلی]] فوتبال اویونچوسو و [[فولاد خوزیستان فوتبال کولوبو|فولاد خوزیستان]] باش مشقچی‌سی.&lt;ref&gt;{{Cite web|access-date=25 January 2022|language=fa|title=حمید مطهری سرمربی امیدهای پرسپولیس شد|url=https://www.isna.ir/news/92072314980/حمید-مطهری-سرمربی-امیدهای-پرسپولیس-شد|url-status=live|website=Isna فارسی}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|access-date=25 January 2022|language=fa|title=حمید مطهری در کادرفنی پرسپولیس ماندنی شد|url= https://www.mehrnews.com/news/5282454/حمید-مطهری-در-کادرفنی-پرسپولیس-ماندنی-شد|url-status=live|website=Mehr News فارسی}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|access-date=25 January 2022|language=fa|title= Persepolis Determined to Beat Al-Wahda: Motahari|url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2021/04/26/2491582/persepolis-determined-to-beat-al-wahda-motahari/amp|url-status=live|website=Tasnim News}}&lt;/ref&gt;

== قایناقلار ==
{{قایناق}}

== خاریجی لینکلر ==
*[https://instagram.com/hamidmotahari1353?utm_medium=copy_link Hamid Motahari] on [[اینستاقرام]]
*[https://int.soccerway.com/coaches/hamid-motahari/740263/ Hamid Motahari] at Soccerway
*[https://www.persianleague.com/16022-persepolis-coach-motahari-denies-move-for-gucci Hamid Motahari] at  PersianLeague.com
*[https://sortitoutsi.net/football-manager-2021/person/23255529/hamid-motahari Hamid Motahari] at  Sortitoutsi

{{ایرانین سوپر لیگینین باش‌مشقچی‌لری}}

{{DEFAULTSORT:Motahari, Hamid}}
[[بؤلمه:۱۹۷۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار]]
[[بؤلمه:یاشایان اینسانلار]]
[[Category:Sportspeople from Tehran]]
[[بؤلمه:ایران فوتبالچیلاری]]
[[Category:F.C. Nassaji Mazandaran managers]]
[[Category:Persepolis F.C. non-playing staff]]
[[بؤلمه:پرسپولیس فوتبال کولوبونون فوتبولچولاری]]
[[بؤلمه:ایرانلی فوتبال مشقچیلری]]
[[بؤلمه:کشاورز کولوبونون اویونچولاری]]
[[بؤلمه:سیپاهان کولوبونون اویونچولاری]]</text>
      <sha1>ofo44k18omr84r2pf0qin63k2xt6ys2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1593816</id>
      <parentid>1593815</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T18:08:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54131-69</username>
        <id>64857</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1593816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5228" sha1="1kf63vu2bfj5ole9vjtczf7skajwpra" xml:space="preserve">{{Short description|ایرانلی فوتبال اویونچوسو و باش مشقچی‌سی}}
{{Infobox football biography
| name = حمید مطهری
| birth_date = {{دوغوم تاریخی ایله یاش|1974|4|25|df=y}}
| image = File:G 20261007 134035.jpg
| currentclub = [[فولاد خوزیستان فوتبال کولوبو|فولاد خوزیستان]] (مشقچی)
| youthclubs1 = [[وحدت فوتبال کولوبو|وحدت]]
| caps3 = 
| years3 = 1996–1997
| image_size = 
| caption = 
| goals2 = 
| height = {{بوی|m=1.86}}
| clubs3 = [[کشاورز فوتبال کولوبو|کشاورز]]
| youthyears1 = 1990–1992
| years1 = 1993–1996
| clubs1 = [[سیپاهان ایصفاهان فوتبال کولوبو|سیپاهان]]
| caps1 = 
| caps2 = 
| position = [[هافبک]]
| years4 = 1997–1999
| clubs4 = [[پرسپولیس تهران فوتبال کولوبو|پرسپولیس]]
| caps4 = 
| goals4 = 2
| goals3 = 1
| years2 = 1995–1997
| clubs2 = Fath Tehran F.C.
| goals1 = 2
| birth_place = [[تهران]]، [[ایران]]
| nationalteam2 = [[ایران ۲۳ یاش آلتی میلّی فوتبال تیمی|ایران ۲۳-یاش آلتی]]
| managerclubs3 = [[صبا قوم فوتبال کولوبو|صبا قوم]] (کومک)
| nationalcaps2 = 
| nationalyears1 = 1991–1993
| nationalteam1 = [[ایران ۲۰ یاش آلتی میلّی فوتبال تیمی|ایران ۲۰-یاش آلتی]]
| nationalcaps1 = 
| nationalgoals1 = 5
| nationalyears2 = 1993–1995
| nationalgoals2 = 3
| manageryears1 = 2007–2009
| managerclubs1 = [[صبا قوم فوتبال کولوبو|صبا قوم]] (کومک)
| manageryears2 = 2009–2011
| managerclubs2 = [[راه آهن فوتبال کولوبو|راه آهن]] (کومک)
| manageryears3 = 2012
| managerclubs4 = [[سایپا تهران فوتبال کولوبو|سایپا تهران]] (کومک)
| manageryears4 = 2014–2015
| manageryears5 = 2016–2018
| managerclubs5 = [[پئیکان فوتبال کولوبو|پئیکان]] (کومک)
| manageryears6 = 2019
| managerclubs6 = [[نساجی مازندران فوتبال کولوبو|نساجی مازندران]] (کومک)
| manageryears7 = 2019–2020
| managerclubs7 = [[شهرخودرو فوتبال کولوبو|شهرخودرو]] (کومک)
| manageryears8 = 2020–2022
| managerclubs8 = [[پرسپولیس تهران فوتبال کولوبو|پرسپولیس]] (کومک)
| manageryears9 = 2022–2023
| managerclubs9 = [[نساجی مازندران فوتبال کولوبو|نساجی مازندران]]
| manageryears10 = 2023–2024
| managerclubs10 = [[ایران میلّی فوتبال تیمی|تیمی میلّی]]
| manageryears11 = 2024–2024
| managerclubs11 = [[تیراختور آذربایجان فوتبال کولوبو|تیراختور]]
| manageryears12 = 2024–
| managerclubs12 = [[فولاد خوزیستان فوتبال کولوبو|فولاد خوزیستان]]
}}

'''حمید مطهری''' [[ایران|ایرانلی]] فوتبال اویونچوسو و [[فولاد خوزیستان فوتبال کولوبو|فولاد خوزیستان]] باش مشقچی‌سی.&lt;ref&gt;{{Cite web|access-date=25 January 2022|language=fa|title=حمید مطهری سرمربی امیدهای پرسپولیس شد|url=https://www.isna.ir/news/92072314980/حمید-مطهری-سرمربی-امیدهای-پرسپولیس-شد|url-status=live|website=Isna فارسی}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|access-date=25 January 2022|language=fa|title=حمید مطهری در کادرفنی پرسپولیس ماندنی شد|url= https://www.mehrnews.com/news/5282454/حمید-مطهری-در-کادرفنی-پرسپولیس-ماندنی-شد|url-status=live|website=Mehr News فارسی}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|access-date=25 January 2022|language=fa|title= Persepolis Determined to Beat Al-Wahda: Motahari|url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2021/04/26/2491582/persepolis-determined-to-beat-al-wahda-motahari/amp|url-status=live|website=Tasnim News}}&lt;/ref&gt;..

== قایناقلار ==
{{قایناق}}

== خاریجی لینکلر ==
*[https://instagram.com/hamidmotahari1353?utm_medium=copy_link Hamid Motahari] on [[اینستاقرام]]
*[https://int.soccerway.com/coaches/hamid-motahari/740263/ Hamid Motahari] at Soccerway
*[https://www.persianleague.com/16022-persepolis-coach-motahari-denies-move-for-gucci Hamid Motahari] at  PersianLeague.com
*[https://sortitoutsi.net/football-manager-2021/person/23255529/hamid-motahari Hamid Motahari] at  Sortitoutsi

{{ایرانین سوپر لیگینین باش‌مشقچی‌لری}}

{{DEFAULTSORT:Motahari, Hamid}}
[[بؤلمه:۱۹۷۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار]]
[[بؤلمه:یاشایان اینسانلار]]
[[Category:Sportspeople from Tehran]]
[[بؤلمه:ایران فوتبالچیلاری]]
[[Category:F.C. Nassaji Mazandaran managers]]
[[Category:Persepolis F.C. non-playing staff]]
[[بؤلمه:پرسپولیس فوتبال کولوبونون فوتبولچولاری]]
[[بؤلمه:ایرانلی فوتبال مشقچیلری]]
[[بؤلمه:کشاورز کولوبونون اویونچولاری]]
[[بؤلمه:سیپاهان کولوبونون اویونچولاری]]</text>
      <sha1>1kf63vu2bfj5ole9vjtczf7skajwpra</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1593817</id>
      <parentid>1593816</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T18:10:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54131-69</username>
        <id>64857</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1593817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5226" sha1="ofo44k18omr84r2pf0qin63k2xt6ys2" xml:space="preserve">{{Short description|ایرانلی فوتبال اویونچوسو و باش مشقچی‌سی}}
{{Infobox football biography
| name = حمید مطهری
| birth_date = {{دوغوم تاریخی ایله یاش|1974|4|25|df=y}}
| image = File:G 20261007 134035.jpg
| currentclub = [[فولاد خوزیستان فوتبال کولوبو|فولاد خوزیستان]] (مشقچی)
| youthclubs1 = [[وحدت فوتبال کولوبو|وحدت]]
| caps3 = 
| years3 = 1996–1997
| image_size = 
| caption = 
| goals2 = 
| height = {{بوی|m=1.86}}
| clubs3 = [[کشاورز فوتبال کولوبو|کشاورز]]
| youthyears1 = 1990–1992
| years1 = 1993–1996
| clubs1 = [[سیپاهان ایصفاهان فوتبال کولوبو|سیپاهان]]
| caps1 = 
| caps2 = 
| position = [[هافبک]]
| years4 = 1997–1999
| clubs4 = [[پرسپولیس تهران فوتبال کولوبو|پرسپولیس]]
| caps4 = 
| goals4 = 2
| goals3 = 1
| years2 = 1995–1997
| clubs2 = Fath Tehran F.C.
| goals1 = 2
| birth_place = [[تهران]]، [[ایران]]
| nationalteam2 = [[ایران ۲۳ یاش آلتی میلّی فوتبال تیمی|ایران ۲۳-یاش آلتی]]
| managerclubs3 = [[صبا قوم فوتبال کولوبو|صبا قوم]] (کومک)
| nationalcaps2 = 
| nationalyears1 = 1991–1993
| nationalteam1 = [[ایران ۲۰ یاش آلتی میلّی فوتبال تیمی|ایران ۲۰-یاش آلتی]]
| nationalcaps1 = 
| nationalgoals1 = 5
| nationalyears2 = 1993–1995
| nationalgoals2 = 3
| manageryears1 = 2007–2009
| managerclubs1 = [[صبا قوم فوتبال کولوبو|صبا قوم]] (کومک)
| manageryears2 = 2009–2011
| managerclubs2 = [[راه آهن فوتبال کولوبو|راه آهن]] (کومک)
| manageryears3 = 2012
| managerclubs4 = [[سایپا تهران فوتبال کولوبو|سایپا تهران]] (کومک)
| manageryears4 = 2014–2015
| manageryears5 = 2016–2018
| managerclubs5 = [[پئیکان فوتبال کولوبو|پئیکان]] (کومک)
| manageryears6 = 2019
| managerclubs6 = [[نساجی مازندران فوتبال کولوبو|نساجی مازندران]] (کومک)
| manageryears7 = 2019–2020
| managerclubs7 = [[شهرخودرو فوتبال کولوبو|شهرخودرو]] (کومک)
| manageryears8 = 2020–2022
| managerclubs8 = [[پرسپولیس تهران فوتبال کولوبو|پرسپولیس]] (کومک)
| manageryears9 = 2022–2023
| managerclubs9 = [[نساجی مازندران فوتبال کولوبو|نساجی مازندران]]
| manageryears10 = 2023–2024
| managerclubs10 = [[ایران میلّی فوتبال تیمی|تیمی میلّی]]
| manageryears11 = 2024–2024
| managerclubs11 = [[تیراختور آذربایجان فوتبال کولوبو|تیراختور]]
| manageryears12 = 2024–
| managerclubs12 = [[فولاد خوزیستان فوتبال کولوبو|فولاد خوزیستان]]
}}

'''حمید مطهری''' [[ایران|ایرانلی]] فوتبال اویونچوسو و [[فولاد خوزیستان فوتبال کولوبو|فولاد خوزیستان]] باش مشقچی‌سی.&lt;ref&gt;{{Cite web|access-date=25 January 2022|language=fa|title=حمید مطهری سرمربی امیدهای پرسپولیس شد|url=https://www.isna.ir/news/92072314980/حمید-مطهری-سرمربی-امیدهای-پرسپولیس-شد|url-status=live|website=Isna فارسی}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|access-date=25 January 2022|language=fa|title=حمید مطهری در کادرفنی پرسپولیس ماندنی شد|url= https://www.mehrnews.com/news/5282454/حمید-مطهری-در-کادرفنی-پرسپولیس-ماندنی-شد|url-status=live|website=Mehr News فارسی}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|access-date=25 January 2022|language=fa|title= Persepolis Determined to Beat Al-Wahda: Motahari|url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2021/04/26/2491582/persepolis-determined-to-beat-al-wahda-motahari/amp|url-status=live|website=Tasnim News}}&lt;/ref&gt;

== قایناقلار ==
{{قایناق}}

== خاریجی لینکلر ==
*[https://instagram.com/hamidmotahari1353?utm_medium=copy_link Hamid Motahari] on [[اینستاقرام]]
*[https://int.soccerway.com/coaches/hamid-motahari/740263/ Hamid Motahari] at Soccerway
*[https://www.persianleague.com/16022-persepolis-coach-motahari-denies-move-for-gucci Hamid Motahari] at  PersianLeague.com
*[https://sortitoutsi.net/football-manager-2021/person/23255529/hamid-motahari Hamid Motahari] at  Sortitoutsi

{{ایرانین سوپر لیگینین باش‌مشقچی‌لری}}

{{DEFAULTSORT:Motahari, Hamid}}
[[بؤلمه:۱۹۷۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار]]
[[بؤلمه:یاشایان اینسانلار]]
[[Category:Sportspeople from Tehran]]
[[بؤلمه:ایران فوتبالچیلاری]]
[[Category:F.C. Nassaji Mazandaran managers]]
[[Category:Persepolis F.C. non-playing staff]]
[[بؤلمه:پرسپولیس فوتبال کولوبونون فوتبولچولاری]]
[[بؤلمه:ایرانلی فوتبال مشقچیلری]]
[[بؤلمه:کشاورز کولوبونون اویونچولاری]]
[[بؤلمه:سیپاهان کولوبونون اویونچولاری]]</text>
      <sha1>ofo44k18omr84r2pf0qin63k2xt6ys2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>آکواریوم</title>
    <ns>0</ns>
    <id>617583</id>
    <revision>
      <id>1593808</id>
      <parentid>1590408</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T15:52:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <comment>/* آیریجا باخ */</comment>
      <origin>1593808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3552" sha1="5yhqckahmbpdk0ign5d3ycuyjngrrrx" xml:space="preserve">'''آکواریوم''' سو بیتکیلری و یا حیوانلارؽنین ساخلانؽلدیغی و نۆماییش ائتدیریلدیی ان آزؽ بیر شفاف طرفی اوْلان ایستنیلن اؤلچولو محفظه دیر. بالؽقچیلار [[بالیق|بالؽقلاری]] ، اوْنورغاسیزلاری، [[سودا-قورودا یاشایانلار]] ، [[تیسباغا|تؽسباغالار]] کیمی سۇ سۆروننلرینی و سۇ بیتکیلرینی ساخلاماق اۆچون آکواریۇملاردان ایستیفاده ائدیرلر. [[ بؤیوک بریتانیا|انگلیسلی]] طبیعتشیناسی فیلیپ هنری قوس طرفیندن ایشلدیلن آکواریوم تئرمینی، لاتینجه &quot;سو&quot; معناسؽنی وئرن &quot;آکوا&quot; کؤکونو &quot;علاقه یئری&quot; معناسؽنی وئرن &quot;-آریۇم&quot; شکیلچیسی ایله بیرلشدیریر.&lt;ref&gt;{{cite Merriam-Webster |aquarium |access-date=2007-04-03}} {{Cite web |url=http://www.m-w.com/dictionary/aquarium |title=Definition of aquarium - Merriam-Webster Online Dictionary |access-date=2007-04-03 |archive-date=2007-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070404103239/http://www.m-w.com/dictionary/aquarium |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[File:Aquarium 60cm.JPG|thumb|right|بیر ۸۰ لیترلیق آکواریوم]]

==گئچمیشی==
آکواریوم قایناقی ۱۸۵۰-جی ایلده کیمیاچی روبرت وارینقتون طرفیندن تام شکیلده اینکیشاف ائتدیریلمیشدیر. او، قابدا سویا علاوه ائدیلن بیتکیلرین حیوانلارؽن سایؽ چوْخالمادیغی مۆدتجه حیوانلارؽ دسته‌کلمک اۆچون کیفایت قدر اوکسیژن بوراخاجاغینی ایضاح ائتمیشدیر. آکواریۇم دبینه ویکتوْریا دؤورونون اوللرینده [[بؤیوک بریتانیا|اینگلیسده]] قوْس طرفیندن باشلانؽلمیشدیر. قوْس ۱۸۵۳-جی ایلده [[لندن]] وحش پارکیندا ایلک اجتماعی آکواریومو یاراتمؽش و تجهیز ائتمیش، ۱۸۵۴-جی ایلده ایسه ایلک درسلیک اولان &quot;آکواریوم: درین دنیزین مؤعجیزه‌لرینین آچؽلماسی&quot; کیتابؽنی نشر ائتدیرمیشدیر.&lt;ref name=&quot;Grier&quot;&gt;{{cite book |first=Katherine C. |last=Grier |year=2008 |title=Pets in America: A History |page=53 |publisher=[[University of North Carolina Press]]}}&lt;/ref&gt; کیچیک آکواریوملار ائوده هوسکارلار طرفیندن ساخلانؽلیر. بیر چوْخ شهرده بؤیوک اجتماعی آکواریوملار وار. اجتماعی آکواریوملاردا بالؽقلار و آیری سۇ حیوانلارؽ بؤیوک آکواریۇملاردا ساخلانؽلیر. بؤیوک بیر آکواریمدا سۇ سامۇرلاری، دولفینلر، کؤپکبالیقلاری، پینقوینلر، سۇیتیلر، و بالینالار اوْلا بیلر.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Marine mammals in captivity |url=https://www.humanesociety.org/resources/marine-mammals-captivity |access-date=2023-05-01 |website=The Humane Society of the United States |language=en}}&lt;/ref&gt; بیر چوْخ آکواریوم آکواریوملاریندا دا بیتکیلر وار.

==آیریجا باخ==
*[[آجی‌سو آکواریومو]]
*[[بالیق ساخلاماق]]

==قایناقلار==
{{قایناق}}</text>
      <sha1>5yhqckahmbpdk0ign5d3ycuyjngrrrx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1593825</id>
      <parentid>1593808</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T08:44:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <comment>/* آیریجا باخ */</comment>
      <origin>1593825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3581" sha1="gi6fng3duk7ji87eei8po858bcobc17" xml:space="preserve">'''آکواریوم''' سو بیتکیلری و یا حیوانلارؽنین ساخلانؽلدیغی و نۆماییش ائتدیریلدیی ان آزؽ بیر شفاف طرفی اوْلان ایستنیلن اؤلچولو محفظه دیر. بالؽقچیلار [[بالیق|بالؽقلاری]] ، اوْنورغاسیزلاری، [[سودا-قورودا یاشایانلار]] ، [[تیسباغا|تؽسباغالار]] کیمی سۇ سۆروننلرینی و سۇ بیتکیلرینی ساخلاماق اۆچون آکواریۇملاردان ایستیفاده ائدیرلر. [[ بؤیوک بریتانیا|انگلیسلی]] طبیعتشیناسی فیلیپ هنری قوس طرفیندن ایشلدیلن آکواریوم تئرمینی، لاتینجه &quot;سو&quot; معناسؽنی وئرن &quot;آکوا&quot; کؤکونو &quot;علاقه یئری&quot; معناسؽنی وئرن &quot;-آریۇم&quot; شکیلچیسی ایله بیرلشدیریر.&lt;ref&gt;{{cite Merriam-Webster |aquarium |access-date=2007-04-03}} {{Cite web |url=http://www.m-w.com/dictionary/aquarium |title=Definition of aquarium - Merriam-Webster Online Dictionary |access-date=2007-04-03 |archive-date=2007-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070404103239/http://www.m-w.com/dictionary/aquarium |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[File:Aquarium 60cm.JPG|thumb|right|بیر ۸۰ لیترلیق آکواریوم]]

==گئچمیشی==
آکواریوم قایناقی ۱۸۵۰-جی ایلده کیمیاچی روبرت وارینقتون طرفیندن تام شکیلده اینکیشاف ائتدیریلمیشدیر. او، قابدا سویا علاوه ائدیلن بیتکیلرین حیوانلارؽن سایؽ چوْخالمادیغی مۆدتجه حیوانلارؽ دسته‌کلمک اۆچون کیفایت قدر اوکسیژن بوراخاجاغینی ایضاح ائتمیشدیر. آکواریۇم دبینه ویکتوْریا دؤورونون اوللرینده [[بؤیوک بریتانیا|اینگلیسده]] قوْس طرفیندن باشلانؽلمیشدیر. قوْس ۱۸۵۳-جی ایلده [[لندن]] وحش پارکیندا ایلک اجتماعی آکواریومو یاراتمؽش و تجهیز ائتمیش، ۱۸۵۴-جی ایلده ایسه ایلک درسلیک اولان &quot;آکواریوم: درین دنیزین مؤعجیزه‌لرینین آچؽلماسی&quot; کیتابؽنی نشر ائتدیرمیشدیر.&lt;ref name=&quot;Grier&quot;&gt;{{cite book |first=Katherine C. |last=Grier |year=2008 |title=Pets in America: A History |page=53 |publisher=[[University of North Carolina Press]]}}&lt;/ref&gt; کیچیک آکواریوملار ائوده هوسکارلار طرفیندن ساخلانؽلیر. بیر چوْخ شهرده بؤیوک اجتماعی آکواریوملار وار. اجتماعی آکواریوملاردا بالؽقلار و آیری سۇ حیوانلارؽ بؤیوک آکواریۇملاردا ساخلانؽلیر. بؤیوک بیر آکواریمدا سۇ سامۇرلاری، دولفینلر، کؤپکبالیقلاری، پینقوینلر، سۇیتیلر، و بالینالار اوْلا بیلر.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Marine mammals in captivity |url=https://www.humanesociety.org/resources/marine-mammals-captivity |access-date=2023-05-01 |website=The Humane Society of the United States |language=en}}&lt;/ref&gt; بیر چوْخ آکواریوم آکواریوملاریندا دا بیتکیلر وار.

==آیریجا باخ==
*[[آجی‌سو آکواریومو]]
*[[بالیق ساخلاماق]]
*[[آکواریوم‌چی]]

==قایناقلار==
{{قایناق}}</text>
      <sha1>gi6fng3duk7ji87eei8po858bcobc17</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>آجی‌سو آکواریومو</title>
    <ns>0</ns>
    <id>617931</id>
    <revision>
      <id>1593799</id>
      <parentid>1590412</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T12:37:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <origin>1593799</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2127" sha1="mo8u9ckbefwx015z0d1vi96ilicjm16" xml:space="preserve">'''آجی‌سو آکواریومو''' یادا '''دوزلوسو آکواریومو''' سۇیونون دۇزلو (یارؽ-دوزلو) اوْلدوغو آکواریومدور. [[سو دوزلولوق|دوزلولوق]] دیاپازوْنو شیرین سۇدان دنیزه یاخؽن سۇیا قدر چوْخ دَییشیر و تئز-تئز خۆصوصی چکی (SG) و یا دۇزلولوق کیمی آدلاندؽریلیر. آجی‌سو آکواریومو بالؽقچیلیق اَیلَنجه‌لینده مشهۇر بیر ایختیصاصلاشمادؽر. 
[[File:Nancy 1005785.jpg|thumb|وبیر آجی سو آکواریومد.]]
شیرین سۇ نوْعولاری کیمی تیجارت ائدیلن بیر چوْخ بالؽق نوْوعو، مثلاً، مولیلار، فلوریدا [[بایراق بالیقی|بایراق بالؽغی]] و [[سیکلیدلر]] و قارا چنه تیلاپییاسؽ کیمی بعضی سیکلیدلر، اصلینده اصل دۇزلو سۇ بالؽغی کیمی تیجارت ائدیلن بیر نئچه مشهۇر نوْو‌ده وار. موْنوس، اسکاتس، اوْخاتان بالؽغی و مۆختلیف کؽرپی بالیقی، قوبی، فلاتفیش و گار داخیل اوْلماقلا، یالنؽز آجی‌سو بالؽغی کیمی تیجارت ائدیلن بیر نئچه مشهور نوْو‌ده وار. عۆمومیتله، آکواریومچیلار ساخلانؽلان نوْولردن آسؽلی اوْلاراق خۆصوصی چکیسینی تخمینا ۱،۰۰۵ ایله ۱،۰۱۰ آراسؽندا ساخلامالؽدیرلار، آما دئمک اوْلار کی، بۆتون آجی‌سو بالؽقلاری دۇزلولوقداکی دَییشیکلیکلره یاخشؽ دؤزورلر و بعضی آکواریومچیلار آکواریۇمداکی دۇزلولوغون مۆنتظم اوْلاراق دَییشمه‌سینین بالؽغی ساغلام و پارازیتلردن آزاد ساخلادؽغینی ایدعیا ائدیرلر.
[[File:Monodactylus argenteus.JPG|thumb|240px|.]]

==قایناقلار==
{{قایناق}}</text>
      <sha1>mo8u9ckbefwx015z0d1vi96ilicjm16</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بالیق ساخلاماق</title>
    <ns>0</ns>
    <id>618271</id>
    <revision>
      <id>1593809</id>
      <timestamp>2026-10-07T15:54:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌‌نی ' '''بالیق ساخلاماق''' بیر ماراخلی ایلئنجدیر کی آکواریوم‌چولار طرفیندن ایجرا اولونور و ائو [[آکواریوم|آکواریوملاریندا]] یا دا [[باغ حوووضی|باغچاداکی حوضچه‌لرده]] بالیق ساخلاماغی احاطه ائدیر. بو ایش، اؤزونه‌مخصوص سو اکوسیستمینی قوروماق صنعتی‌دیر کی...' ایله ياراتدی</comment>
      <origin>1593809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2635" sha1="s07odckfuike9w99wnk0aaez5q8tqkk" xml:space="preserve">'''بالیق ساخلاماق''' بیر ماراخلی ایلئنجدیر کی آکواریوم‌چولار طرفیندن ایجرا اولونور و ائو [[آکواریوم|آکواریوملاریندا]] یا دا [[باغ حوووضی|باغچاداکی حوضچه‌لرده]] بالیق ساخلاماغی احاطه ائدیر. بو ایش، اؤزونه‌مخصوص سو اکوسیستمینی قوروماق صنعتی‌دیر کی، هر بیری اؤز اؤزل‌لیکلری و ایستکلری اولان موختلیف سو سیستم‌لری ایله بؤیوک بیر چئشیدلیلیگه مالیکدیر. بالیق ساخلاماق اساساً دنیز حیاتینا و اونون اطرافینداکی موحیطه اولان ماراق و سئوگینین بیر نیشانه‌سی‌دیر. بونونلا یاناشی، بالیق‌چیللیق صنایع‌سی کیمی باشقا مقصدلر اوچون ده ایستیفاده اولونور کی [[ اکینچیلیک|اکینچیلیقین]] بیر قولودور و تجاری قازانج الده ائتمک اوچون بالیق یئتیشدیرمه‌نین ان گئنیش یاییلمیش یوللاریندان بیری ساییلیر.
[[File:KelpAquarium.jpg|thumb|کالیفورنیاداکی مونتری کؤرفه‌زی آکواریومونداکی ۱٬۳۰۰٬۰۰۰ لیتیرلیک آکواریوم، یوسون مئشه‌سینین اکوسیستیمینی یارادیر]]
بالیق‌ساخلاما مین‌لر ایلدیر کی مؤوجوددور و ان قدیم تانینان بالیق‌ساخلایان‌لاردان بیری میلاددان اؤنجه ۲۵۰۰ ایللرینده سومئرلر اولموشدور. بو دؤورده، آکواریوم صاحیبلری دنیز حیاتینی قوروماق اوچون لازیم اولان چئوره‌سل شرایطی تام شکیلده درک ائتمیردیلر. زامان کئچدیکجه و سو بیولوژیسی حاقیندا بیلگی‌لر آرتدیقجا، بالیق‌ساخلاما دا اینکیشاف ائتدی؛ بو اینکیشاف، موختلیف نؤوع‌لر اوچون تخصصی آکواریوم‌لارین حاضیرلانماسینا و داها بالانس‌لی و طبیعی یاشاییش یئرلری یاراتماق اوچون سو بیتکیلری‌نین داخیل ائدیلمه‌سینه یول آچدی.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Fishkeeping {{!}} Sports and Leisure {{!}} Research Starters {{!}} EBSCO Research |url=https://www.ebsco.com/ |access-date=2026-02-25 |website=EBSCO |language=en}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>s07odckfuike9w99wnk0aaez5q8tqkk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1593810</id>
      <parentid>1593809</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T15:55:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1593810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2676" sha1="rf2zk1asz7mf92nj75v38p5q9sfmcat" xml:space="preserve">'''بالیق ساخلاماق''' بیر ماراخلی ایلئنجدیر کی آکواریوم‌چولار طرفیندن ایجرا اولونور و ائو [[آکواریوم|آکواریوملاریندا]] یا دا [[باغ حوووضی|باغچاداکی حوضچه‌لرده]] بالیق ساخلاماغی احاطه ائدیر. بو ایش، اؤزونه‌مخصوص سو اکوسیستمینی قوروماق صنعتی‌دیر کی، هر بیری اؤز اؤزل‌لیکلری و ایستکلری اولان موختلیف سو سیستم‌لری ایله بؤیوک بیر چئشیدلیلیگه مالیکدیر. بالیق ساخلاماق اساساً دنیز حیاتینا و اونون اطرافینداکی موحیطه اولان ماراق و سئوگینین بیر نیشانه‌سی‌دیر. بونونلا یاناشی، بالیق‌چیللیق صنایع‌سی کیمی باشقا مقصدلر اوچون ده ایستیفاده اولونور کی [[ اکینچیلیک|اکینچیلیقین]] بیر قولودور و تجاری قازانج الده ائتمک اوچون بالیق یئتیشدیرمه‌نین ان گئنیش یاییلمیش یوللاریندان بیری ساییلیر.
[[File:KelpAquarium.jpg|thumb|کالیفورنیاداکی مونتری کؤرفه‌زی آکواریومونداکی ۱٬۳۰۰٬۰۰۰ لیتیرلیک آکواریوم، یوسون مئشه‌سینین اکوسیستیمینی یارادیر]]
بالیق‌ساخلاما مین‌لر ایلدیر کی مؤوجوددور و ان قدیم تانینان بالیق‌ساخلایان‌لاردان بیری میلاددان اؤنجه ۲۵۰۰ ایللرینده سومئرلر اولموشدور. بو دؤورده، آکواریوم صاحیبلری دنیز حیاتینی قوروماق اوچون لازیم اولان چئوره‌سل شرایطی تام شکیلده درک ائتمیردیلر. زامان کئچدیکجه و سو بیولوژیسی حاقیندا بیلگی‌لر آرتدیقجا، بالیق‌ساخلاما دا اینکیشاف ائتدی؛ بو اینکیشاف، موختلیف نؤوع‌لر اوچون تخصصی آکواریوم‌لارین حاضیرلانماسینا و داها بالانس‌لی و طبیعی یاشاییش یئرلری یاراتماق اوچون سو بیتکیلری‌نین داخیل ائدیلمه‌سینه یول آچدی.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Fishkeeping {{!}} Sports and Leisure {{!}} Research Starters {{!}} EBSCO Research |url=https://www.ebsco.com/ |access-date=2026-02-25 |website=EBSCO |language=en}}&lt;/ref&gt;

==قایناقلار==
{{قایناق}}</text>
      <sha1>rf2zk1asz7mf92nj75v38p5q9sfmcat</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>آکواریوم‌چی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>618272</id>
    <revision>
      <id>1593826</id>
      <timestamp>2026-10-08T08:45:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌‌نی ' '''آکواریوم‌چی''' ( [[اینگیلیس دیلی|اینگلیسجه]] : '''Aquarist'''  ) او کیم‌سه‌دیر کی [[آکواریوم|آکواریوم‌لاری]] مودیریت ائدیر؛&lt;ref&gt;{{Cite web|title=growingintellect.org {{!}} How to become: An Aquarist|url=https://growingintellect.org/our-resources/how-do-i-become-resources-2/aquarist/|access-date=2020-10-06}}&lt;/ref&gt; یا حرفه‌ای اولاراق و یا ا...' ایله ياراتدی</comment>
      <origin>1593826</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2329" sha1="ohrp1nhu0duk9hz9kl6b3dqfjj6n8ix" xml:space="preserve">'''آکواریوم‌چی''' ( [[اینگیلیس دیلی|اینگلیسجه]] : '''Aquarist'''  ) او کیم‌سه‌دیر کی [[آکواریوم|آکواریوم‌لاری]] مودیریت ائدیر؛&lt;ref&gt;{{Cite web|title=growingintellect.org {{!}} How to become: An Aquarist|url=https://growingintellect.org/our-resources/how-do-i-become-resources-2/aquarist/|access-date=2020-10-06}}&lt;/ref&gt; یا حرفه‌ای اولاراق و یا ایلئنجه کیمی. اونلار عادتن سودا یاشایان حیوانلارین، او جمله‌دن بالیق‌لار و [[دنیز اونورغاسیزلاری‌|دنیز اونورغاسیزلاری‌نین]] قئیدینه قالیرلار. بعضی‌لری [[سودایاشایان ممه‌لیلر|سودا یاشایان ممه‌لیلره]] ده باخا بیلرلر.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.montereybayaquarium.org/for-educators/for-teens/teen-career-resources/sea-otter-aquarist|access-date=2020-10-09|website=www.montereybayaquarium.org|title=Archived copy|archive-date=2021-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20210617090450/https://www.montereybayaquarium.org/for-educators/for-teens/teen-career-resources/sea-otter-aquarist|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; آکواریوم‌چولار چوخ واخت عمومی آکواریوم‌لاردا ایشله‌ییرلر. اونلار هابئله طبیعت [[قوروق]]لاریندا، حیوانیت باغچالاریندا و ایلنجه پارک‌لاریندا دا چالیشا بیلرلر. بعضی آکواریوم‌چولار طبیعتده میدانی آراشدیرمالار آپاریرلار. تیجارت ساحه‌سینده، آکواریوم‌چولار حئیوان دۆکانلاریندا، تجاری بالیق یئتیشدیرن کیمی یا دا ایستحصال‌چی اولاراق ایشله‌یه بیلرلر. بعضی آکواریوم‌چولار ایسه «ائولی آکواریوم‌چولار» کیمی تانینان ایلئنجیچیلردیرلر کی، اونلارین باجاریق و تئجریبه‌لری بیربیریندن فرقلی اولا بیلر.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Aquarist|url=http://unity.edu/careers/what-is-an-aquarist-and-how-to-become-one/|access-date=2020-10-06|website=Unity College|language=en-US}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>ohrp1nhu0duk9hz9kl6b3dqfjj6n8ix</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1593827</id>
      <parentid>1593826</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T08:46:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1593827</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2370" sha1="aebxr1ynd3tuo58vuarqj14rmc0f9ya" xml:space="preserve">'''آکواریوم‌چی''' ( [[اینگیلیس دیلی|اینگلیسجه]] : '''Aquarist'''  ) او کیم‌سه‌دیر کی [[آکواریوم|آکواریوم‌لاری]] مودیریت ائدیر؛&lt;ref&gt;{{Cite web|title=growingintellect.org {{!}} How to become: An Aquarist|url=https://growingintellect.org/our-resources/how-do-i-become-resources-2/aquarist/|access-date=2020-10-06}}&lt;/ref&gt; یا حرفه‌ای اولاراق و یا ایلئنجه کیمی. اونلار عادتن سودا یاشایان حیوانلارین، او جمله‌دن بالیق‌لار و [[دنیز اونورغاسیزلاری‌|دنیز اونورغاسیزلاری‌نین]] قئیدینه قالیرلار. بعضی‌لری [[سودایاشایان ممه‌لیلر|سودا یاشایان ممه‌لیلره]] ده باخا بیلرلر.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.montereybayaquarium.org/for-educators/for-teens/teen-career-resources/sea-otter-aquarist|access-date=2020-10-09|website=www.montereybayaquarium.org|title=Archived copy|archive-date=2021-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20210617090450/https://www.montereybayaquarium.org/for-educators/for-teens/teen-career-resources/sea-otter-aquarist|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; آکواریوم‌چولار چوخ واخت عمومی آکواریوم‌لاردا ایشله‌ییرلر. اونلار هابئله طبیعت [[قوروق]]لاریندا، حیوانیت باغچالاریندا و ایلنجه پارک‌لاریندا دا چالیشا بیلرلر. بعضی آکواریوم‌چولار طبیعتده میدانی آراشدیرمالار آپاریرلار. تیجارت ساحه‌سینده، آکواریوم‌چولار حئیوان دۆکانلاریندا، تجاری بالیق یئتیشدیرن کیمی یا دا ایستحصال‌چی اولاراق ایشله‌یه بیلرلر. بعضی آکواریوم‌چولار ایسه «ائولی آکواریوم‌چولار» کیمی تانینان ایلئنجیچیلردیرلر کی، اونلارین باجاریق و تئجریبه‌لری بیربیریندن فرقلی اولا بیلر.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Aquarist|url=http://unity.edu/careers/what-is-an-aquarist-and-how-to-become-one/|access-date=2020-10-06|website=Unity College|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

==قایناقلار==
{{قایناق}}</text>
      <sha1>aebxr1ynd3tuo58vuarqj14rmc0f9ya</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1593828</id>
      <parentid>1593827</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T09:05:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1593828</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2454" sha1="nt648s6rqyl42p8e5glzwjfke717e9i" xml:space="preserve">'''آکواریوم‌چی''' ( [[اینگیلیس دیلی|اینگلیسجه]] : '''Aquarist'''  ) او کیم‌سه‌دیر کی [[آکواریوم|آکواریوم‌لاری]] مودیریت ائدیر؛&lt;ref&gt;{{Cite web|title=growingintellect.org {{!}} How to become: An Aquarist|url=https://growingintellect.org/our-resources/how-do-i-become-resources-2/aquarist/|access-date=2020-10-06}}&lt;/ref&gt; یا حرفه‌ای اولاراق و یا ایلئنجه کیمی. اونلار عادتن سودا یاشایان حیوانلارین، او جمله‌دن بالیق‌لار و [[دنیز اونورغاسیزلاری‌|دنیز اونورغاسیزلاری‌نین]] قئیدینه قالیرلار. بعضی‌لری [[سودایاشایان ممه‌لیلر|سودا یاشایان ممه‌لیلره]] ده باخا بیلرلر.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.montereybayaquarium.org/for-educators/for-teens/teen-career-resources/sea-otter-aquarist|access-date=2020-10-09|website=www.montereybayaquarium.org|title=Archived copy|archive-date=2021-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20210617090450/https://www.montereybayaquarium.org/for-educators/for-teens/teen-career-resources/sea-otter-aquarist|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
[[File:Aquarium Keepers (8758620910) (2).jpg|thumb|ایکی آکواریومچی]]
آکواریوم‌چولار چوخ واخت عمومی آکواریوم‌لاردا ایشله‌ییرلر. اونلار هابئله طبیعت [[قوروق]]لاریندا، حیوانیت باغچالاریندا و ایلنجه پارک‌لاریندا دا چالیشا بیلرلر. بعضی آکواریوم‌چولار طبیعتده میدانی آراشدیرمالار آپاریرلار. تیجارت ساحه‌سینده، آکواریوم‌چولار حئیوان دۆکانلاریندا، تجاری بالیق یئتیشدیرن کیمی یا دا ایستحصال‌چی اولاراق ایشله‌یه بیلرلر. بعضی آکواریوم‌چولار ایسه «ائولی آکواریوم‌چولار» کیمی تانینان ایلئنجیچیلردیرلر کی، اونلارین باجاریق و تئجریبه‌لری بیربیریندن فرقلی اولا بیلر.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Aquarist|url=http://unity.edu/careers/what-is-an-aquarist-and-how-to-become-one/|access-date=2020-10-06|website=Unity College|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

==قایناقلار==
{{قایناق}}</text>
      <sha1>nt648s6rqyl42p8e5glzwjfke717e9i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>قوروق</title>
    <ns>0</ns>
    <id>618273</id>
    <revision>
      <id>1593829</id>
      <timestamp>2026-10-08T11:17:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>H.Ganjeli</username>
        <id>58356</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌‌نی ' '''قوروق''' یادا '''طبیعت قوروقو''' (که اونا وحشی حیاتین سیغینا‌جاغی، قورونان یئر، بیوسفر قوروقو یا طبیعت قورونما منطقه‌سی ده دئییرلر)، بیتکیلر، حیوانلار، گؤبه‌لک‌لر یا ژئولوژیک و باشقا اؤزل اؤنم داشییان یئرلرین قورونماسی اوچون نظرده توتولان بیر ی...' ایله ياراتدی</comment>
      <origin>1593829</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3344" sha1="9p1o0co9o2se6l3movudo5x6pcuxd08" xml:space="preserve">'''قوروق''' یادا '''طبیعت قوروقو''' (که اونا وحشی حیاتین سیغینا‌جاغی، قورونان یئر، بیوسفر قوروقو یا طبیعت قورونما منطقه‌سی ده دئییرلر)، بیتکیلر، حیوانلار، گؤبه‌لک‌لر یا ژئولوژیک و باشقا اؤزل اؤنم داشییان یئرلرین قورونماسی اوچون نظرده توتولان بیر یئردیر کی، بو منطقه‌لر قورونما و آراشدیرما/تحقیقات اوچون مدیریت اولونور. بو قوروقلار، بعضی اؤلکه‌لرده دؤولت قوروملاری، و یا خصوصی یئر صاحیب‌لری، خیریه مؤسسه‌لری و علمی آراشدیرما مرکز‌لری طرفیندن تعیین اولونا بیلر. طبیعت قوروقلاری، یئرلی قانونلارین قویدوغو قورونما درجه‌سینه گؤره، [[بین الخلق طبیعتی مۆحافیظه بیرلیگی|IUCN،طبیعتی قورویان بئین‌الخلق بیرلیک]] نؤوع‌لرینه بؤلونور. معمولاً طبیعت قوروقلاری، [[طبیعت پارکی]]ندن داها جیدی و قاتی‌راق قورونور. فرقلی یؤنتیم‌لر و حاکمیت‌لر قانون‌لاریندا یا رسمی آدلاریندا، «اکولوژیک قورونما منطقه‌سی» یا «خصوصی قورونان یئر» کیمی باشقا ترمین‌لردن ده ایستیفاده ائده بیلرلر.
[[File:Looking out over Lago Conguillio.jpg|thumb|لاقو کوْنقویللیو گؤلو بیر قوروق]]
==گئچمیشی==
[[File: Charles Waterton.jpg|thumb|upright|.چارلز واترتن بیرینجی قوروقو قوران۱۸۲۱جی ایلده]]
حئیوانلار اۆچون قورون‌موش یئرلرین یارادیلماسی و قورونماسی ایله تقریبن برابر اولان مدنی اویغولامالارین تاریخی قدیم چاغلارا دایانیر. [[سری لانکا|سری‌لانکانین]] «دوانامپیا تیسا» شاهی، میلاددان اؤنجه ۳جی یوزایلده آنورادهاپورا قدیم شاه‌لیغیندا، دونیانین ان قدیم حئیوان قوروما یئرلریندن بیری اولان «میهین‌تاله» حیات وحشی قوروقونو یارادیب. ایلک قوروقلارین چوخ زامان دینی بیر کؤکو واریدی؛ مثلن [[باتی آفریقا|باتی آفریقاداکی]]، اینسانلار اۆچون قاداغان اولان «شر مئشه‌سی» کیمی یئرلر؛ اورایا گئدنلر روحانی سالدیری ایله تهدید اولونوردولار. اینسان گیریشی، بالیق‌توتما و اووچیلیق اۆچون قاداغان (تابو) اولان مقدس یئرلر، دونیانین بیر چوخ قدیم مدنیتینده تانینیر.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.slwcs.org/ | title=Sri Lanka Wildlife Conservation Society (SLWCS) | access-date=27 October 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111028072315/http://www.slwcs.org/ | archive-date=28 October 2011 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;
==قایناقلار== 
{{قایناق}}</text>
      <sha1>9p1o0co9o2se6l3movudo5x6pcuxd08</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>