Vikisitat azwikiquote https://az.wikiquote.org/wiki/Ana_s%C9%99hif%C9%99 MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Media Xüsusi Müzakirə İstifadəçi İstifadəçi müzakirəsi Vikisitat Vikisitat müzakirəsi Fayl Fayl müzakirəsi MediaViki MediaViki müzakirəsi Şablon Şablon müzakirəsi Kömək Kömək müzakirəsi Kateqoriya Kateqoriya müzakirəsi TimedText TimedText talk Modul Modul müzakirəsi Tədbir Tədbir müzakirəsi 0 3200 206534 204897 2026-06-03T15:07:51Z Rəşid Nurməmmədov 2070 /* İ */ 206534 wikitext text/x-wiki {{Şəxs}} [[Fayl:Konstantin D. Ushinsky.jpeg|thumbnail | Konstantin Uşinski]] '''Konstantin Dmitriyeviç Uşinski''' — (rus. Константи́н Дми́триевич Уши́нский), d.2 mart, 1824, Tula — ö.3 yanvar, 1871, Odessa) — Ukrayna və rus pedaqoqu. {{ABC}} == A == * Ana dili məhv olarkən xalq artıq yox olur. Xalqın ağzında dili hələ yaşadıqca xalq da yaşayır. * Ana dilində təhsil almayan uşaq böyüdükdən sonra üzünə nə qədər vətənpərvərlik maskası taxsa da, aid olduğu millətə deyil, dilində təlim-tərbiyə gördüyü millətə xidmət edəcəkdir. == B == * Bədən cəzası qorxusu pis qəlbi yaxşılaşdırmayacaq və qorxu ilə qəzəbi qarışdırmaq insanda ən iyrənc hadisədir. * Bir millətin, xalqın varını, dövlətini əlindən alsan, o millət ölməz, yaşayar. Ancaq ana dilini əlindən alsan, həmin millət məhv olar, ondan əsər-əlamət qalmaz. == D == * Demək olar ki, hər kəs təhsilin səbr tələb etdiyini anlayır, lakin çox az adam səbr, fitri qabiliyyət və bacarıqla yanaşı, xüsusi biliklərin də lazım olduğu qənaətinə gəlib. * Dil xalqın ölü, diri və gələcək nəsillərini böyük, tarixi canlı bir bütövlükdə birləşdirən ən mühüm, ən zəngin və ən möhkəm halqadır. == Ə == * Əgər işi müvəffəqiyyətlə seçsəniz və bütün ruhunuzu bu işə qoysanız, xoşbəxtlik sizi tapacaq. * Əgər pedaqogika insanı hərtərəfli tərbiyə etmək istəyirsə, ilk növbədə onu hərtərəfli tanımalıdır. * [[Əmək]] bəşəriyyət tarixinin lap əvvəlindən yer üzərinə işıq saçan müqəddəs şamdır, onu söndürsəniz hər yer zülmətə çevrilər. * Əməyin yalnız daxili, əqli, həyatverici qüvvəsi insan ləyaqətinin, onunla bərabər əxlaq və xoşbəxtlik mənbəyi kimi xidmət edir. == F == * Fərdin inkişafına və formalaşmasına yalnız fərd təsir edə bilər, yalnız xarakter xarakterlə formalaşa bilər. * Fikirdə ədalətli olmaq əməldə ədalətli olmaq demək deyil. * Fikirlərini yaxşı ifadə edə bilməmək nöqsandır, müstəqil düşüncəyə malik olmamaq isə daha böyük çatışmazlıqdır və müstəqil fikirlər ancaq öz-özünə qazanılan biliklərdən irəli gəlir. == G == * Gecənin kabusu təzə açılmış səhər işığından qaçıb gizləndiyi kimi, hüzn, can sıxıntısı, şıltaqlıq və boş arzular da əməyin açıq və sakit simasından qaçıb gizlənir. * Gənclik xəyal etməsəydi insan həyatı bir anda donardı. * Görünüşünə görə təvazökar olan təhsil, eyni zamanda, səltənətlərin əsaslandığı və bütün nəsillərin yaşadığı tarixin ən böyük əməllərindən biridir. * Güclü xarakter, güclü sel kimi, bir maneə ilə qarşılaşdıqda, yalnız həyəcanlanır və daha da güclənir, eyni zamanda maneəni batıraraq, özünə dərin bir yataq açır. == H == * Heç bir müəllim unutmamalıdır ki, onun ən mühüm vəzifəsi şagirdləri əqli əməyə hazırlamaqdır və bu vəzifə fənnin özünü öyrətməkdən daha vacibdir. * Heç nə — nə sözlər, nə düşüncələr, nə də hərəkətlərimiz özümüzü və dünyaya münasibətimizi hisslərimiz qədər aydın və həqiqi ifadə etmir: onlar ayrı bir fikrin deyil, ayrıca bir qərarın deyil, ruhumuzun və onun quruluşunun bütün məzmununun xarakterini eşidirlər. * Heç vaxt uşağa yerinə yetirilməsi mümkün olmayan sözlər verməyin və onu heç vaxt aldatmayın. * Hər bir sərvətin yeganə yaradıcısı insanın vaxtı, zəhməti, dürüstlüyü, biliyi, özünü idarə etməsi, fiziki, əqli və mənəvi qüvvələridir. * Hər şeyi xalqdan alın — və onlar hər şeyi geri qaytara biləcəklər, amma dili əlindən alacaqlar və onu bir daha yaratmayacaqlar. * Həyatda məqsəd — insan ləyaqətinin və insan xoşbəxtliyinin ürəyidir.<ref>Aforizmlər və hikmətli sözlər. Bakı, 2005, səh.68</ref> == X == * Xalq, onun bütün vətəni ana dili ilə nəfəs alır… Dil yaşamış, yaşayan xalqı və gələcək nəsilləri böyük, tarixi, canlı bir bütövlükdə birləşdirən ən həyati, ən zəngin və ən möhkəm bağdır. * Xalqın ağzındakı dil ölüb – xalq da ölüb. * Xalqın dili onun bütün mənəvi həyatının ən yaxşı, solmayan və daim çiçəklənən rəngidir. * Xalqın dili Vətənin, xalqın mənəvi həyatının əksidir. * Xarakter yalnız xarakter yarada bilər. * Xarakterin gücü, məzmunundan asılı olmayaraq, əvəzolunmaz bir xəzinədir. O, yalnız ruhun təbii qaynaqlarından götürülür və idarə hər şeydən əvvəl o gücü hər bir insan ləyaqətinin əsası kimi qorumalıdır. * Xoşbəxtlik hüququ ən ayrılmaz insan hüququdur. == İ == * İgid odur ki, ən güclü qorxunu boğa bilir və qorxuya boyun əymədən təhlükə haqqında düşünə bilir. * İnanc ancaq vərdiş halına gələndə xarakter elementinə çevrilir. Vərdiş məhz inancın meylə, düşüncənin isə əmələ çevrilməsi prosesidir. * İnsan iş üçün doğulur; əmək onun dünyəvi səadətini təşkil edir, əmək insan əxlaqının ən yaxşı keşikçisidir, əmək isə insanın tərbiyəçisi olmalıdır. * İnsan ruhunu ram etməyin yeganə yolu sevgidir. Kim başqasına məhəbbətlə itaət edərsə, artıq öz nəfsinin tələbinə tabe olar və başqasının işini özünə aid edər. * İnsan tərbiyəsinin ən başlıca yolu əqidədir. Əqidəyə ancaq əqidə yolu ilə təsir etmək olar. * İnsan tərbiyəsinin ən mühüm yolu inandırmaqdır. * İnsanı tərbiyə etməyin əsas məqsədi ancaq insanın özü ola bilər… və insanda tərbiyənin məqsədi ruhdur. * İnsanın bütün arzularını təmin edin, lakin һəyat məqsədini əlindən alın, onda görərsiniz o necə də bədbəxt və aciz məxluqa çevriləcək. Deməli, insan ləyaqətinin və insan xoşbəxtliyinin məğzi arzunun təlimatında deyil… һəyat məqsədindədir. * İnsanın bütün istəklərini təmin et, amma həyatın məqsədini ondan götür, görəcəksən ki, o, necə yazıq və əhəmiyyətsiz bir varlığa çevrilir. * İnsanın ruhunda əks olunan ölkənin təbiəti, xalqın tarixi sözlə ifadə olunub. İnsan yoxa çıxdı, lakin yaratdığı söz xalq dilinin ölməz və tükənməz xəzinəsi kimi qaldı ki, dilin hər sözü, onun hər forması insan təfəkkürünün, hissiyyatının nəticəsidir ki, onun vasitəsilə ölkə və xalqın tarixi nitqdə öz əksini tapmışdır. * İnsanın vaxtı, zəhməti, namusluluğu, biliyi, özünü idarə etməsi, fiziki, əqli və mənəvi gücü — bütün bunlar hər bir sərvətin yeganə yaradıcılarıdır. * İnsanların əlindən hər şeyi alsanız, onu geri ala bilərlər, amma dilini əllərindən alsanız, onu bir daha yaratmayacaqlar. * İradəmiz də əzələlərimiz kimi daim artan fəaliyyətlə güclənir… onlara məşq etmədən, şübhəsiz ki, zəif əzələlərə və zəif iradəyə sahib olacaqsınız. == K == * Kitab… təkcə oxuya bilməyənlər üçün deyil, həm də… ölü hərfdən canlı düşüncələr çıxara bilməyənlər üçün də səssiz qalır. == Q == * Qadının zehni qabiliyyətlərində deyil, təbiətinin xarakterində uşaqların tərbiyəsi üçün zəngin vasitələr gizlidir. Diqqətin cəmləşməsi, dəqiqlik, səbr, əzmkarlıq, nizam-intizam sevgisi, zəriflik, ədəb-ərkan, zövq və nəhayət, övladlara qarşı fitri sevgi — bütün bunlar kişidən daha çox qadında olan keyfiyyətlərdir. * Qarışıq, bir-biri ilə əlaqəsi olmayan biliklərlə dolu baş hər şeyin nizamsız olduğu, sahibinin isə heç nə tapa bilməyəcəyi anbar kimidir; Yalnız biliksiz sistemin mövcud olduğu fəsil, bütün qutularda yazıların olduğu və qutuların boş olduğu bir kabinə kimidir. * Qorxu — bir sıra qəbahətlərin mənbəyidir. * Qorxu hiss etmədən təhlükəyə dırmaşan cəsarətli deyil, cəsarətli ən güclü qorxunu boğmağı bacaran və qorxuya boyun əymədən təhlükə haqqında düşünə biləndir. * Qorxu — insanın ən məhvedici, işgəncəverici hisslərindən biridir. == M == * Müasir pedaqogikada əsas şey insanın mənəvi tərəfinin tərbiyəsidir. * Müəllim məmur deyil; və əgər məmurdursa, deməli, təhsil işçisi deyil. * Müəllim nə qədər ki, oxuyur, öyrənir o, yaşayır, oxumağı dayandırdıqda ondakı müəllimlik ölür. * Müəllim zahirən təvazökar görünməklə tarixin ən böyük işlərindən birini görür. Dövlətin özü isə bu işə söykənir və nəsillər onunla yaşayırlar. * Müəllimliyin özü o zaman təhsilə çevrilir ki, o, elmin ən yüksək sahəsinə çatsın, ideyalar aləminə daxil olsun və bu ideyanı ağıl vasitəsilə insanın ürəyinə çatdırsın. Elm yalnız bu elmi mərhələdə, nəinki tərbiyəvi mərhələdə mənəvi güc qazanır. == N == * Nə qədər gözəl təşəbbüslər və hətta nə qədər gözəl insanlar pis vərdişlərin yükü altına düşüblər. * Nifrətdə olduğu kimi sevgidə də müxtəlif hisslər birləşdirilə bilər: həm əzab, həm həzz, həm sevinc, həm kədər, həm qorxu, həm cəsarət, hətta qəzəb və nifrət. == O == * Oxumaq hələ azdır, əsas iş nəyi oxumaq və oxuduğunu necə anlamaqdır. == Ö == * Ölkəmizdən başqa dünyada çoxlu müxtəlif dövlətlər, ölkələr var, lakin insanın bircə qohum anası var, biri də onun vətənidir. * Öz biliyinizi ancaq cəhalətinizin gözünə birbaşa baxdığınız zaman genişləndirə bilərsiniz. * Öz fikirlərini aydın deyə bilməmək qüsurdur, ancaq şəxsi fikirdən məhrum olmaq daha böyük qüsurdur. == P == * Pedaqogika sənətlərin birincisi və ən ucasıdır, çünki o, mükəmməlliyi kətanda, mərmərdə deyil, insanın təbiətində ifadə etməyə çalışır. * Pedaqoq həmişə əmin olmalıdır ki, təhsilin gücü o qədər böyükdür ki, ondan tam istifadə edə bilmir. == S == * Sevgidə də, nifrətdə də hər cür hisslər birləşə bilər: əzab , həzz , sevinc , kədər, qorxu, cəsarət, hətta qəzəb və nifrət. * Sevgi ilə uşağı elə tərbiyə edə bilərsiniz ki, o, cəzasız və mükafatsız olaraq tərbiyəçiyə qeyd-şərtsiz tabe olmağa alışsın. * Sərxoş üçün işıqlı küçədə belə zülmət var. == Ş == * Şagird bir qab deyil ki, onu doldurasan, o bir məşəldir, onu alovlandırmaq lazımdır. * Şəxsiyyətin inkişafı və tərifində yalnız şəxsiyyət hərəkət edə bilər, yalnız xarakter xarakter formalaşdıra bilər. == T == * Təcrübə göstərir ki, gimnastika bir növ insanın könüllü hərəkətlərini ixtisaslaşdıraraq bir çox köhnə xəstəlikləri sağaldır. * Təhsil cəmiyyətin əxlaqına təsir etmək, ruhu bədən üzərində yüksəltmək, mənəvi ehtiyacları irəli sürmək üçün çağrılır. * Təhsil insan ruhunun ən böyük sualıdır. * Təhsil insanda vərdiş, əmək sevgisi formalaşdırmalıdır, ona həyatda özünə iş tapmaq imkanı verməlidir. * Təhsil insanın nəinki zehnini inkişaf etdirib ona müəyyən məlumat verməli, həm də onda ciddi işə susuzluq yaratmalıdır ki, bunsuz onun həyatı nə layiq, nə də xoşbəxt ola bilməz. Yalnız əməyin daxili, mənəvi, həyatverici qüvvəsi insan ləyaqətinin, eyni zamanda mənəviyyat və xoşbəxtliyin mənbəyi kimi xidmət edir. * Təhsil məsələsi çox vacib və müqəddəsdir, sadəcə müqəddəs bir məsələdir. Burada milyonlarla soydaşımızın firavanlığı və ya bədbəxtliyi toxumu səpilir, burada ölkəmizin gələcəyinin pərdəsi açılır. * Təhsil məsələsində öz-özünə yol açan təbii təhsil istedadları digər istedadlardan daha nadirdir və buna görə də minlərlə müəllimin tələb olunduğu yerlərdə onlara arxalana bilməzsiniz. * Təhsilin əsas vəzifələrindən biri xüsusilə yeni nəsilləri bəşəriyyətin sonsuz rifah axtarışında ümumi işə cəlb etməkdir. * Təhsilin özü əgər insanın xoşbəxt olmasını istəyirsə, onu xoşbəxtlik üçün deyil, həyatın işinə hazırlamalıdır. * Tərbiyə insanda vərdiş və əməyə məhəbbət inkişaf etdirməlidir; ona həyatda özünə iş tapmaq imkanı verməlidir. * Tərbiyə sənətinin bir özəlliyi var ki, demək olar ki, hamıya tanış və başa düşülən, başqalarına isə daha asan görünür və nə qədər başa düşülən və asan görünsə, insan onunla nəzəri və ya praktiki cəhətdən bir o qədər az tanış olur. * Tərbiyəçinin şəxsiyyətinin cavan ruha olan təsiri elə bir tərbiyə qüvvəsidir ki, onu nə dərs kitabları ilə, nə əxlaqi nəsihətlərlə və nə də cəza, mükafat sistemi ilə əvəz etmək olar. * Tərbiyənin insanda ikinci təbiət yaratması üçün gərəkdir ki, bu tərbiyənin ideyaları şagirdlərin əqidəsinə, inancları vərdişlərə keçsin… İnsanda əqidə o qədər kök salıb ki, o, tabe olmalı olduğunu düşünməmişdən əvvəl ona tabe olur, o zaman ancaq o, onun fitrətinin elementinə çevrilir. * Tərbiyənin vəzifəsi mənəvi həyata diqqəti oyatmaqdır… Əgər şagirdimiz çox şey bilirsə, amma boş maraqlarla maraqlanırsa, özünü mükəmməl aparırsa, amma əxlaqlı və gözəlliyə canlı diqqət oyatmırsa, sən təhsil məqsədinə çatmamışsan. == U == * Uşaq ana dilini öyrənərkən yalnız şərti səsləri öyrənmir. O, eyni zamanda, ana dilinin doğma döşündən mənəvi həyat və qüvvət içir. * Uşaqların hissləri, eləcə də uşaqların təfəkkürü məcbur edilmədən idarə edilməlidir. == V == * Vətənin övladı ol , doğma torpağına bağlılığını dərindən hiss et, ona oğul kimi yana, ondan aldığını yüz qat qaytar. == Y == * Yaddaş funksiyasını artırmağın ən vacib şərtləri, idmana ehtiyac duyan sinirlərin sağlam vəziyyətidir. * Yaddaşın yaxşılaşdırılması üçün ən vacib şərt sinirlərin sağlam vəziyyətidir, bunun üçün fiziki məşqlər lazımdır. * Yaxşı vərdiş insanın sinir sisteminə daxil etdiyi mənəvi kapitaldır. * Yalnız əməyin daxili, mənəvi, həyatverici qüvvəsi insan ləyaqətinin, eyni zamanda mənəviyyat və xoşbəxtliyin mənbəyi kimi xidmət edir. * Yalnız hər an öz nəfsi ilə üz-üzə olmaq imkanını özündə saxlamış, ondan heç bir qərəz, heç bir vərdişlə ayrılmadan, ancaq özünü təkmilləşdirmə yolu ilə getməyə və başqalarını bu yolda aparmağa qadirdir. * Yalnız öz cəhalətinizin gözünə birbaşa baxdığınız zaman biliklərinizi genişləndirə bilərsiniz. * Yalnız şüurlu və azad əmək insanı xoşbəxt edə bilər. * Yalnız yaxşı ağlı və yaxşı ürəyi olan insan tamamilə yaxşı və etibarlı insandır. == Z == * Zehni işdən sonra istirahət heç bir şey etməməkdən deyil, məsələni dəyişdirməkdən ibarətdir: fiziki iş yalnız xoş deyil, həm də faydalı istirahət zehni əməkdən sonra. == Mənbə == * Aforizmlər və hikmətli sözlər. Bakı, 2005. == İstinadlar == [[Kateqoriya:Əlifba sırasına görə şəxslər]] [[Kateqoriya:Alimlər]] [[Kateqoriya:1824-cü ildə doğulanlar]] [[Kateqoriya:1871-ci ildə vəfat edənlər]] 9fg6dksk5nnidc5mwndupjyvhlbbm82 206535 206534 2026-06-03T15:09:23Z Rəşid Nurməmmədov 2070 /* M */ 206535 wikitext text/x-wiki {{Şəxs}} [[Fayl:Konstantin D. Ushinsky.jpeg|thumbnail | Konstantin Uşinski]] '''Konstantin Dmitriyeviç Uşinski''' — (rus. Константи́н Дми́триевич Уши́нский), d.2 mart, 1824, Tula — ö.3 yanvar, 1871, Odessa) — Ukrayna və rus pedaqoqu. {{ABC}} == A == * Ana dili məhv olarkən xalq artıq yox olur. Xalqın ağzında dili hələ yaşadıqca xalq da yaşayır. * Ana dilində təhsil almayan uşaq böyüdükdən sonra üzünə nə qədər vətənpərvərlik maskası taxsa da, aid olduğu millətə deyil, dilində təlim-tərbiyə gördüyü millətə xidmət edəcəkdir. == B == * Bədən cəzası qorxusu pis qəlbi yaxşılaşdırmayacaq və qorxu ilə qəzəbi qarışdırmaq insanda ən iyrənc hadisədir. * Bir millətin, xalqın varını, dövlətini əlindən alsan, o millət ölməz, yaşayar. Ancaq ana dilini əlindən alsan, həmin millət məhv olar, ondan əsər-əlamət qalmaz. == D == * Demək olar ki, hər kəs təhsilin səbr tələb etdiyini anlayır, lakin çox az adam səbr, fitri qabiliyyət və bacarıqla yanaşı, xüsusi biliklərin də lazım olduğu qənaətinə gəlib. * Dil xalqın ölü, diri və gələcək nəsillərini böyük, tarixi canlı bir bütövlükdə birləşdirən ən mühüm, ən zəngin və ən möhkəm halqadır. == Ə == * Əgər işi müvəffəqiyyətlə seçsəniz və bütün ruhunuzu bu işə qoysanız, xoşbəxtlik sizi tapacaq. * Əgər pedaqogika insanı hərtərəfli tərbiyə etmək istəyirsə, ilk növbədə onu hərtərəfli tanımalıdır. * [[Əmək]] bəşəriyyət tarixinin lap əvvəlindən yer üzərinə işıq saçan müqəddəs şamdır, onu söndürsəniz hər yer zülmətə çevrilər. * Əməyin yalnız daxili, əqli, həyatverici qüvvəsi insan ləyaqətinin, onunla bərabər əxlaq və xoşbəxtlik mənbəyi kimi xidmət edir. == F == * Fərdin inkişafına və formalaşmasına yalnız fərd təsir edə bilər, yalnız xarakter xarakterlə formalaşa bilər. * Fikirdə ədalətli olmaq əməldə ədalətli olmaq demək deyil. * Fikirlərini yaxşı ifadə edə bilməmək nöqsandır, müstəqil düşüncəyə malik olmamaq isə daha böyük çatışmazlıqdır və müstəqil fikirlər ancaq öz-özünə qazanılan biliklərdən irəli gəlir. == G == * Gecənin kabusu təzə açılmış səhər işığından qaçıb gizləndiyi kimi, hüzn, can sıxıntısı, şıltaqlıq və boş arzular da əməyin açıq və sakit simasından qaçıb gizlənir. * Gənclik xəyal etməsəydi insan həyatı bir anda donardı. * Görünüşünə görə təvazökar olan təhsil, eyni zamanda, səltənətlərin əsaslandığı və bütün nəsillərin yaşadığı tarixin ən böyük əməllərindən biridir. * Güclü xarakter, güclü sel kimi, bir maneə ilə qarşılaşdıqda, yalnız həyəcanlanır və daha da güclənir, eyni zamanda maneəni batıraraq, özünə dərin bir yataq açır. == H == * Heç bir müəllim unutmamalıdır ki, onun ən mühüm vəzifəsi şagirdləri əqli əməyə hazırlamaqdır və bu vəzifə fənnin özünü öyrətməkdən daha vacibdir. * Heç nə — nə sözlər, nə düşüncələr, nə də hərəkətlərimiz özümüzü və dünyaya münasibətimizi hisslərimiz qədər aydın və həqiqi ifadə etmir: onlar ayrı bir fikrin deyil, ayrıca bir qərarın deyil, ruhumuzun və onun quruluşunun bütün məzmununun xarakterini eşidirlər. * Heç vaxt uşağa yerinə yetirilməsi mümkün olmayan sözlər verməyin və onu heç vaxt aldatmayın. * Hər bir sərvətin yeganə yaradıcısı insanın vaxtı, zəhməti, dürüstlüyü, biliyi, özünü idarə etməsi, fiziki, əqli və mənəvi qüvvələridir. * Hər şeyi xalqdan alın — və onlar hər şeyi geri qaytara biləcəklər, amma dili əlindən alacaqlar və onu bir daha yaratmayacaqlar. * Həyatda məqsəd — insan ləyaqətinin və insan xoşbəxtliyinin ürəyidir.<ref>Aforizmlər və hikmətli sözlər. Bakı, 2005, səh.68</ref> == X == * Xalq, onun bütün vətəni ana dili ilə nəfəs alır… Dil yaşamış, yaşayan xalqı və gələcək nəsilləri böyük, tarixi, canlı bir bütövlükdə birləşdirən ən həyati, ən zəngin və ən möhkəm bağdır. * Xalqın ağzındakı dil ölüb – xalq da ölüb. * Xalqın dili onun bütün mənəvi həyatının ən yaxşı, solmayan və daim çiçəklənən rəngidir. * Xalqın dili Vətənin, xalqın mənəvi həyatının əksidir. * Xarakter yalnız xarakter yarada bilər. * Xarakterin gücü, məzmunundan asılı olmayaraq, əvəzolunmaz bir xəzinədir. O, yalnız ruhun təbii qaynaqlarından götürülür və idarə hər şeydən əvvəl o gücü hər bir insan ləyaqətinin əsası kimi qorumalıdır. * Xoşbəxtlik hüququ ən ayrılmaz insan hüququdur. == İ == * İgid odur ki, ən güclü qorxunu boğa bilir və qorxuya boyun əymədən təhlükə haqqında düşünə bilir. * İnanc ancaq vərdiş halına gələndə xarakter elementinə çevrilir. Vərdiş məhz inancın meylə, düşüncənin isə əmələ çevrilməsi prosesidir. * İnsan iş üçün doğulur; əmək onun dünyəvi səadətini təşkil edir, əmək insan əxlaqının ən yaxşı keşikçisidir, əmək isə insanın tərbiyəçisi olmalıdır. * İnsan ruhunu ram etməyin yeganə yolu sevgidir. Kim başqasına məhəbbətlə itaət edərsə, artıq öz nəfsinin tələbinə tabe olar və başqasının işini özünə aid edər. * İnsan tərbiyəsinin ən başlıca yolu əqidədir. Əqidəyə ancaq əqidə yolu ilə təsir etmək olar. * İnsan tərbiyəsinin ən mühüm yolu inandırmaqdır. * İnsanı tərbiyə etməyin əsas məqsədi ancaq insanın özü ola bilər… və insanda tərbiyənin məqsədi ruhdur. * İnsanın bütün arzularını təmin edin, lakin һəyat məqsədini əlindən alın, onda görərsiniz o necə də bədbəxt və aciz məxluqa çevriləcək. Deməli, insan ləyaqətinin və insan xoşbəxtliyinin məğzi arzunun təlimatında deyil… һəyat məqsədindədir. * İnsanın bütün istəklərini təmin et, amma həyatın məqsədini ondan götür, görəcəksən ki, o, necə yazıq və əhəmiyyətsiz bir varlığa çevrilir. * İnsanın ruhunda əks olunan ölkənin təbiəti, xalqın tarixi sözlə ifadə olunub. İnsan yoxa çıxdı, lakin yaratdığı söz xalq dilinin ölməz və tükənməz xəzinəsi kimi qaldı ki, dilin hər sözü, onun hər forması insan təfəkkürünün, hissiyyatının nəticəsidir ki, onun vasitəsilə ölkə və xalqın tarixi nitqdə öz əksini tapmışdır. * İnsanın vaxtı, zəhməti, namusluluğu, biliyi, özünü idarə etməsi, fiziki, əqli və mənəvi gücü — bütün bunlar hər bir sərvətin yeganə yaradıcılarıdır. * İnsanların əlindən hər şeyi alsanız, onu geri ala bilərlər, amma dilini əllərindən alsanız, onu bir daha yaratmayacaqlar. * İradəmiz də əzələlərimiz kimi daim artan fəaliyyətlə güclənir… onlara məşq etmədən, şübhəsiz ki, zəif əzələlərə və zəif iradəyə sahib olacaqsınız. == K == * Kitab… təkcə oxuya bilməyənlər üçün deyil, həm də… ölü hərfdən canlı düşüncələr çıxara bilməyənlər üçün də səssiz qalır. == Q == * Qadının zehni qabiliyyətlərində deyil, təbiətinin xarakterində uşaqların tərbiyəsi üçün zəngin vasitələr gizlidir. Diqqətin cəmləşməsi, dəqiqlik, səbr, əzmkarlıq, nizam-intizam sevgisi, zəriflik, ədəb-ərkan, zövq və nəhayət, övladlara qarşı fitri sevgi — bütün bunlar kişidən daha çox qadında olan keyfiyyətlərdir. * Qarışıq, bir-biri ilə əlaqəsi olmayan biliklərlə dolu baş hər şeyin nizamsız olduğu, sahibinin isə heç nə tapa bilməyəcəyi anbar kimidir; Yalnız biliksiz sistemin mövcud olduğu fəsil, bütün qutularda yazıların olduğu və qutuların boş olduğu bir kabinə kimidir. * Qorxu — bir sıra qəbahətlərin mənbəyidir. * Qorxu hiss etmədən təhlükəyə dırmaşan cəsarətli deyil, cəsarətli ən güclü qorxunu boğmağı bacaran və qorxuya boyun əymədən təhlükə haqqında düşünə biləndir. * Qorxu — insanın ən məhvedici, işgəncəverici hisslərindən biridir. == M == * Mənasız, cilovlanmamış qəzəb vəziyyəti, mənasız xeyirxahlıq və incəlik vəziyyəti qədər məhvə səbəb olur. * Müasir pedaqogikada əsas şey insanın mənəvi tərəfinin tərbiyəsidir. * Müəllim məmur deyil; və əgər məmurdursa, deməli, təhsil işçisi deyil. * Müəllim nə qədər ki, oxuyur, öyrənir o, yaşayır, oxumağı dayandırdıqda ondakı müəllimlik ölür. * Müəllim zahirən təvazökar görünməklə tarixin ən böyük işlərindən birini görür. Dövlətin özü isə bu işə söykənir və nəsillər onunla yaşayırlar. * Müəllimliyin özü o zaman təhsilə çevrilir ki, o, elmin ən yüksək sahəsinə çatsın, ideyalar aləminə daxil olsun və bu ideyanı ağıl vasitəsilə insanın ürəyinə çatdırsın. Elm yalnız bu elmi mərhələdə, nəinki tərbiyəvi mərhələdə mənəvi güc qazanır. == N == * Nə qədər gözəl təşəbbüslər və hətta nə qədər gözəl insanlar pis vərdişlərin yükü altına düşüblər. * Nifrətdə olduğu kimi sevgidə də müxtəlif hisslər birləşdirilə bilər: həm əzab, həm həzz, həm sevinc, həm kədər, həm qorxu, həm cəsarət, hətta qəzəb və nifrət. == O == * Oxumaq hələ azdır, əsas iş nəyi oxumaq və oxuduğunu necə anlamaqdır. == Ö == * Ölkəmizdən başqa dünyada çoxlu müxtəlif dövlətlər, ölkələr var, lakin insanın bircə qohum anası var, biri də onun vətənidir. * Öz biliyinizi ancaq cəhalətinizin gözünə birbaşa baxdığınız zaman genişləndirə bilərsiniz. * Öz fikirlərini aydın deyə bilməmək qüsurdur, ancaq şəxsi fikirdən məhrum olmaq daha böyük qüsurdur. == P == * Pedaqogika sənətlərin birincisi və ən ucasıdır, çünki o, mükəmməlliyi kətanda, mərmərdə deyil, insanın təbiətində ifadə etməyə çalışır. * Pedaqoq həmişə əmin olmalıdır ki, təhsilin gücü o qədər böyükdür ki, ondan tam istifadə edə bilmir. == S == * Sevgidə də, nifrətdə də hər cür hisslər birləşə bilər: əzab , həzz , sevinc , kədər, qorxu, cəsarət, hətta qəzəb və nifrət. * Sevgi ilə uşağı elə tərbiyə edə bilərsiniz ki, o, cəzasız və mükafatsız olaraq tərbiyəçiyə qeyd-şərtsiz tabe olmağa alışsın. * Sərxoş üçün işıqlı küçədə belə zülmət var. == Ş == * Şagird bir qab deyil ki, onu doldurasan, o bir məşəldir, onu alovlandırmaq lazımdır. * Şəxsiyyətin inkişafı və tərifində yalnız şəxsiyyət hərəkət edə bilər, yalnız xarakter xarakter formalaşdıra bilər. == T == * Təcrübə göstərir ki, gimnastika bir növ insanın könüllü hərəkətlərini ixtisaslaşdıraraq bir çox köhnə xəstəlikləri sağaldır. * Təhsil cəmiyyətin əxlaqına təsir etmək, ruhu bədən üzərində yüksəltmək, mənəvi ehtiyacları irəli sürmək üçün çağrılır. * Təhsil insan ruhunun ən böyük sualıdır. * Təhsil insanda vərdiş, əmək sevgisi formalaşdırmalıdır, ona həyatda özünə iş tapmaq imkanı verməlidir. * Təhsil insanın nəinki zehnini inkişaf etdirib ona müəyyən məlumat verməli, həm də onda ciddi işə susuzluq yaratmalıdır ki, bunsuz onun həyatı nə layiq, nə də xoşbəxt ola bilməz. Yalnız əməyin daxili, mənəvi, həyatverici qüvvəsi insan ləyaqətinin, eyni zamanda mənəviyyat və xoşbəxtliyin mənbəyi kimi xidmət edir. * Təhsil məsələsi çox vacib və müqəddəsdir, sadəcə müqəddəs bir məsələdir. Burada milyonlarla soydaşımızın firavanlığı və ya bədbəxtliyi toxumu səpilir, burada ölkəmizin gələcəyinin pərdəsi açılır. * Təhsil məsələsində öz-özünə yol açan təbii təhsil istedadları digər istedadlardan daha nadirdir və buna görə də minlərlə müəllimin tələb olunduğu yerlərdə onlara arxalana bilməzsiniz. * Təhsilin əsas vəzifələrindən biri xüsusilə yeni nəsilləri bəşəriyyətin sonsuz rifah axtarışında ümumi işə cəlb etməkdir. * Təhsilin özü əgər insanın xoşbəxt olmasını istəyirsə, onu xoşbəxtlik üçün deyil, həyatın işinə hazırlamalıdır. * Tərbiyə insanda vərdiş və əməyə məhəbbət inkişaf etdirməlidir; ona həyatda özünə iş tapmaq imkanı verməlidir. * Tərbiyə sənətinin bir özəlliyi var ki, demək olar ki, hamıya tanış və başa düşülən, başqalarına isə daha asan görünür və nə qədər başa düşülən və asan görünsə, insan onunla nəzəri və ya praktiki cəhətdən bir o qədər az tanış olur. * Tərbiyəçinin şəxsiyyətinin cavan ruha olan təsiri elə bir tərbiyə qüvvəsidir ki, onu nə dərs kitabları ilə, nə əxlaqi nəsihətlərlə və nə də cəza, mükafat sistemi ilə əvəz etmək olar. * Tərbiyənin insanda ikinci təbiət yaratması üçün gərəkdir ki, bu tərbiyənin ideyaları şagirdlərin əqidəsinə, inancları vərdişlərə keçsin… İnsanda əqidə o qədər kök salıb ki, o, tabe olmalı olduğunu düşünməmişdən əvvəl ona tabe olur, o zaman ancaq o, onun fitrətinin elementinə çevrilir. * Tərbiyənin vəzifəsi mənəvi həyata diqqəti oyatmaqdır… Əgər şagirdimiz çox şey bilirsə, amma boş maraqlarla maraqlanırsa, özünü mükəmməl aparırsa, amma əxlaqlı və gözəlliyə canlı diqqət oyatmırsa, sən təhsil məqsədinə çatmamışsan. == U == * Uşaq ana dilini öyrənərkən yalnız şərti səsləri öyrənmir. O, eyni zamanda, ana dilinin doğma döşündən mənəvi həyat və qüvvət içir. * Uşaqların hissləri, eləcə də uşaqların təfəkkürü məcbur edilmədən idarə edilməlidir. == V == * Vətənin övladı ol , doğma torpağına bağlılığını dərindən hiss et, ona oğul kimi yana, ondan aldığını yüz qat qaytar. == Y == * Yaddaş funksiyasını artırmağın ən vacib şərtləri, idmana ehtiyac duyan sinirlərin sağlam vəziyyətidir. * Yaddaşın yaxşılaşdırılması üçün ən vacib şərt sinirlərin sağlam vəziyyətidir, bunun üçün fiziki məşqlər lazımdır. * Yaxşı vərdiş insanın sinir sisteminə daxil etdiyi mənəvi kapitaldır. * Yalnız əməyin daxili, mənəvi, həyatverici qüvvəsi insan ləyaqətinin, eyni zamanda mənəviyyat və xoşbəxtliyin mənbəyi kimi xidmət edir. * Yalnız hər an öz nəfsi ilə üz-üzə olmaq imkanını özündə saxlamış, ondan heç bir qərəz, heç bir vərdişlə ayrılmadan, ancaq özünü təkmilləşdirmə yolu ilə getməyə və başqalarını bu yolda aparmağa qadirdir. * Yalnız öz cəhalətinizin gözünə birbaşa baxdığınız zaman biliklərinizi genişləndirə bilərsiniz. * Yalnız şüurlu və azad əmək insanı xoşbəxt edə bilər. * Yalnız yaxşı ağlı və yaxşı ürəyi olan insan tamamilə yaxşı və etibarlı insandır. == Z == * Zehni işdən sonra istirahət heç bir şey etməməkdən deyil, məsələni dəyişdirməkdən ibarətdir: fiziki iş yalnız xoş deyil, həm də faydalı istirahət zehni əməkdən sonra. == Mənbə == * Aforizmlər və hikmətli sözlər. Bakı, 2005. == İstinadlar == [[Kateqoriya:Əlifba sırasına görə şəxslər]] [[Kateqoriya:Alimlər]] [[Kateqoriya:1824-cü ildə doğulanlar]] [[Kateqoriya:1871-ci ildə vəfat edənlər]] bv972ojkzozbii2vzqvdibzbrvexzz1 206536 206535 2026-06-03T15:10:13Z Rəşid Nurməmmədov 2070 /* B */ 206536 wikitext text/x-wiki {{Şəxs}} [[Fayl:Konstantin D. Ushinsky.jpeg|thumbnail | Konstantin Uşinski]] '''Konstantin Dmitriyeviç Uşinski''' — (rus. Константи́н Дми́триевич Уши́нский), d.2 mart, 1824, Tula — ö.3 yanvar, 1871, Odessa) — Ukrayna və rus pedaqoqu. {{ABC}} == A == * Ana dili məhv olarkən xalq artıq yox olur. Xalqın ağzında dili hələ yaşadıqca xalq da yaşayır. * Ana dilində təhsil almayan uşaq böyüdükdən sonra üzünə nə qədər vətənpərvərlik maskası taxsa da, aid olduğu millətə deyil, dilində təlim-tərbiyə gördüyü millətə xidmət edəcəkdir. == B == * Bədən cəzası qorxusu pis qəlbi yaxşılaşdırmayacaq və qorxu ilə qəzəbi qarışdırmaq insanda ən iyrənc hadisədir. * Biliklərinizi yalnız öz cahilliyinizin gözlərinin içinə baxdıqda genişləndirə bilərsiniz. * Bir millətin, xalqın varını, dövlətini əlindən alsan, o millət ölməz, yaşayar. Ancaq ana dilini əlindən alsan, həmin millət məhv olar, ondan əsər-əlamət qalmaz. == D == * Demək olar ki, hər kəs təhsilin səbr tələb etdiyini anlayır, lakin çox az adam səbr, fitri qabiliyyət və bacarıqla yanaşı, xüsusi biliklərin də lazım olduğu qənaətinə gəlib. * Dil xalqın ölü, diri və gələcək nəsillərini böyük, tarixi canlı bir bütövlükdə birləşdirən ən mühüm, ən zəngin və ən möhkəm halqadır. == Ə == * Əgər işi müvəffəqiyyətlə seçsəniz və bütün ruhunuzu bu işə qoysanız, xoşbəxtlik sizi tapacaq. * Əgər pedaqogika insanı hərtərəfli tərbiyə etmək istəyirsə, ilk növbədə onu hərtərəfli tanımalıdır. * [[Əmək]] bəşəriyyət tarixinin lap əvvəlindən yer üzərinə işıq saçan müqəddəs şamdır, onu söndürsəniz hər yer zülmətə çevrilər. * Əməyin yalnız daxili, əqli, həyatverici qüvvəsi insan ləyaqətinin, onunla bərabər əxlaq və xoşbəxtlik mənbəyi kimi xidmət edir. == F == * Fərdin inkişafına və formalaşmasına yalnız fərd təsir edə bilər, yalnız xarakter xarakterlə formalaşa bilər. * Fikirdə ədalətli olmaq əməldə ədalətli olmaq demək deyil. * Fikirlərini yaxşı ifadə edə bilməmək nöqsandır, müstəqil düşüncəyə malik olmamaq isə daha böyük çatışmazlıqdır və müstəqil fikirlər ancaq öz-özünə qazanılan biliklərdən irəli gəlir. == G == * Gecənin kabusu təzə açılmış səhər işığından qaçıb gizləndiyi kimi, hüzn, can sıxıntısı, şıltaqlıq və boş arzular da əməyin açıq və sakit simasından qaçıb gizlənir. * Gənclik xəyal etməsəydi insan həyatı bir anda donardı. * Görünüşünə görə təvazökar olan təhsil, eyni zamanda, səltənətlərin əsaslandığı və bütün nəsillərin yaşadığı tarixin ən böyük əməllərindən biridir. * Güclü xarakter, güclü sel kimi, bir maneə ilə qarşılaşdıqda, yalnız həyəcanlanır və daha da güclənir, eyni zamanda maneəni batıraraq, özünə dərin bir yataq açır. == H == * Heç bir müəllim unutmamalıdır ki, onun ən mühüm vəzifəsi şagirdləri əqli əməyə hazırlamaqdır və bu vəzifə fənnin özünü öyrətməkdən daha vacibdir. * Heç nə — nə sözlər, nə düşüncələr, nə də hərəkətlərimiz özümüzü və dünyaya münasibətimizi hisslərimiz qədər aydın və həqiqi ifadə etmir: onlar ayrı bir fikrin deyil, ayrıca bir qərarın deyil, ruhumuzun və onun quruluşunun bütün məzmununun xarakterini eşidirlər. * Heç vaxt uşağa yerinə yetirilməsi mümkün olmayan sözlər verməyin və onu heç vaxt aldatmayın. * Hər bir sərvətin yeganə yaradıcısı insanın vaxtı, zəhməti, dürüstlüyü, biliyi, özünü idarə etməsi, fiziki, əqli və mənəvi qüvvələridir. * Hər şeyi xalqdan alın — və onlar hər şeyi geri qaytara biləcəklər, amma dili əlindən alacaqlar və onu bir daha yaratmayacaqlar. * Həyatda məqsəd — insan ləyaqətinin və insan xoşbəxtliyinin ürəyidir.<ref>Aforizmlər və hikmətli sözlər. Bakı, 2005, səh.68</ref> == X == * Xalq, onun bütün vətəni ana dili ilə nəfəs alır… Dil yaşamış, yaşayan xalqı və gələcək nəsilləri böyük, tarixi, canlı bir bütövlükdə birləşdirən ən həyati, ən zəngin və ən möhkəm bağdır. * Xalqın ağzındakı dil ölüb – xalq da ölüb. * Xalqın dili onun bütün mənəvi həyatının ən yaxşı, solmayan və daim çiçəklənən rəngidir. * Xalqın dili Vətənin, xalqın mənəvi həyatının əksidir. * Xarakter yalnız xarakter yarada bilər. * Xarakterin gücü, məzmunundan asılı olmayaraq, əvəzolunmaz bir xəzinədir. O, yalnız ruhun təbii qaynaqlarından götürülür və idarə hər şeydən əvvəl o gücü hər bir insan ləyaqətinin əsası kimi qorumalıdır. * Xoşbəxtlik hüququ ən ayrılmaz insan hüququdur. == İ == * İgid odur ki, ən güclü qorxunu boğa bilir və qorxuya boyun əymədən təhlükə haqqında düşünə bilir. * İnanc ancaq vərdiş halına gələndə xarakter elementinə çevrilir. Vərdiş məhz inancın meylə, düşüncənin isə əmələ çevrilməsi prosesidir. * İnsan iş üçün doğulur; əmək onun dünyəvi səadətini təşkil edir, əmək insan əxlaqının ən yaxşı keşikçisidir, əmək isə insanın tərbiyəçisi olmalıdır. * İnsan ruhunu ram etməyin yeganə yolu sevgidir. Kim başqasına məhəbbətlə itaət edərsə, artıq öz nəfsinin tələbinə tabe olar və başqasının işini özünə aid edər. * İnsan tərbiyəsinin ən başlıca yolu əqidədir. Əqidəyə ancaq əqidə yolu ilə təsir etmək olar. * İnsan tərbiyəsinin ən mühüm yolu inandırmaqdır. * İnsanı tərbiyə etməyin əsas məqsədi ancaq insanın özü ola bilər… və insanda tərbiyənin məqsədi ruhdur. * İnsanın bütün arzularını təmin edin, lakin һəyat məqsədini əlindən alın, onda görərsiniz o necə də bədbəxt və aciz məxluqa çevriləcək. Deməli, insan ləyaqətinin və insan xoşbəxtliyinin məğzi arzunun təlimatında deyil… һəyat məqsədindədir. * İnsanın bütün istəklərini təmin et, amma həyatın məqsədini ondan götür, görəcəksən ki, o, necə yazıq və əhəmiyyətsiz bir varlığa çevrilir. * İnsanın ruhunda əks olunan ölkənin təbiəti, xalqın tarixi sözlə ifadə olunub. İnsan yoxa çıxdı, lakin yaratdığı söz xalq dilinin ölməz və tükənməz xəzinəsi kimi qaldı ki, dilin hər sözü, onun hər forması insan təfəkkürünün, hissiyyatının nəticəsidir ki, onun vasitəsilə ölkə və xalqın tarixi nitqdə öz əksini tapmışdır. * İnsanın vaxtı, zəhməti, namusluluğu, biliyi, özünü idarə etməsi, fiziki, əqli və mənəvi gücü — bütün bunlar hər bir sərvətin yeganə yaradıcılarıdır. * İnsanların əlindən hər şeyi alsanız, onu geri ala bilərlər, amma dilini əllərindən alsanız, onu bir daha yaratmayacaqlar. * İradəmiz də əzələlərimiz kimi daim artan fəaliyyətlə güclənir… onlara məşq etmədən, şübhəsiz ki, zəif əzələlərə və zəif iradəyə sahib olacaqsınız. == K == * Kitab… təkcə oxuya bilməyənlər üçün deyil, həm də… ölü hərfdən canlı düşüncələr çıxara bilməyənlər üçün də səssiz qalır. == Q == * Qadının zehni qabiliyyətlərində deyil, təbiətinin xarakterində uşaqların tərbiyəsi üçün zəngin vasitələr gizlidir. Diqqətin cəmləşməsi, dəqiqlik, səbr, əzmkarlıq, nizam-intizam sevgisi, zəriflik, ədəb-ərkan, zövq və nəhayət, övladlara qarşı fitri sevgi — bütün bunlar kişidən daha çox qadında olan keyfiyyətlərdir. * Qarışıq, bir-biri ilə əlaqəsi olmayan biliklərlə dolu baş hər şeyin nizamsız olduğu, sahibinin isə heç nə tapa bilməyəcəyi anbar kimidir; Yalnız biliksiz sistemin mövcud olduğu fəsil, bütün qutularda yazıların olduğu və qutuların boş olduğu bir kabinə kimidir. * Qorxu — bir sıra qəbahətlərin mənbəyidir. * Qorxu hiss etmədən təhlükəyə dırmaşan cəsarətli deyil, cəsarətli ən güclü qorxunu boğmağı bacaran və qorxuya boyun əymədən təhlükə haqqında düşünə biləndir. * Qorxu — insanın ən məhvedici, işgəncəverici hisslərindən biridir. == M == * Mənasız, cilovlanmamış qəzəb vəziyyəti, mənasız xeyirxahlıq və incəlik vəziyyəti qədər məhvə səbəb olur. * Müasir pedaqogikada əsas şey insanın mənəvi tərəfinin tərbiyəsidir. * Müəllim məmur deyil; və əgər məmurdursa, deməli, təhsil işçisi deyil. * Müəllim nə qədər ki, oxuyur, öyrənir o, yaşayır, oxumağı dayandırdıqda ondakı müəllimlik ölür. * Müəllim zahirən təvazökar görünməklə tarixin ən böyük işlərindən birini görür. Dövlətin özü isə bu işə söykənir və nəsillər onunla yaşayırlar. * Müəllimliyin özü o zaman təhsilə çevrilir ki, o, elmin ən yüksək sahəsinə çatsın, ideyalar aləminə daxil olsun və bu ideyanı ağıl vasitəsilə insanın ürəyinə çatdırsın. Elm yalnız bu elmi mərhələdə, nəinki tərbiyəvi mərhələdə mənəvi güc qazanır. == N == * Nə qədər gözəl təşəbbüslər və hətta nə qədər gözəl insanlar pis vərdişlərin yükü altına düşüblər. * Nifrətdə olduğu kimi sevgidə də müxtəlif hisslər birləşdirilə bilər: həm əzab, həm həzz, həm sevinc, həm kədər, həm qorxu, həm cəsarət, hətta qəzəb və nifrət. == O == * Oxumaq hələ azdır, əsas iş nəyi oxumaq və oxuduğunu necə anlamaqdır. == Ö == * Ölkəmizdən başqa dünyada çoxlu müxtəlif dövlətlər, ölkələr var, lakin insanın bircə qohum anası var, biri də onun vətənidir. * Öz biliyinizi ancaq cəhalətinizin gözünə birbaşa baxdığınız zaman genişləndirə bilərsiniz. * Öz fikirlərini aydın deyə bilməmək qüsurdur, ancaq şəxsi fikirdən məhrum olmaq daha böyük qüsurdur. == P == * Pedaqogika sənətlərin birincisi və ən ucasıdır, çünki o, mükəmməlliyi kətanda, mərmərdə deyil, insanın təbiətində ifadə etməyə çalışır. * Pedaqoq həmişə əmin olmalıdır ki, təhsilin gücü o qədər böyükdür ki, ondan tam istifadə edə bilmir. == S == * Sevgidə də, nifrətdə də hər cür hisslər birləşə bilər: əzab , həzz , sevinc , kədər, qorxu, cəsarət, hətta qəzəb və nifrət. * Sevgi ilə uşağı elə tərbiyə edə bilərsiniz ki, o, cəzasız və mükafatsız olaraq tərbiyəçiyə qeyd-şərtsiz tabe olmağa alışsın. * Sərxoş üçün işıqlı küçədə belə zülmət var. == Ş == * Şagird bir qab deyil ki, onu doldurasan, o bir məşəldir, onu alovlandırmaq lazımdır. * Şəxsiyyətin inkişafı və tərifində yalnız şəxsiyyət hərəkət edə bilər, yalnız xarakter xarakter formalaşdıra bilər. == T == * Təcrübə göstərir ki, gimnastika bir növ insanın könüllü hərəkətlərini ixtisaslaşdıraraq bir çox köhnə xəstəlikləri sağaldır. * Təhsil cəmiyyətin əxlaqına təsir etmək, ruhu bədən üzərində yüksəltmək, mənəvi ehtiyacları irəli sürmək üçün çağrılır. * Təhsil insan ruhunun ən böyük sualıdır. * Təhsil insanda vərdiş, əmək sevgisi formalaşdırmalıdır, ona həyatda özünə iş tapmaq imkanı verməlidir. * Təhsil insanın nəinki zehnini inkişaf etdirib ona müəyyən məlumat verməli, həm də onda ciddi işə susuzluq yaratmalıdır ki, bunsuz onun həyatı nə layiq, nə də xoşbəxt ola bilməz. Yalnız əməyin daxili, mənəvi, həyatverici qüvvəsi insan ləyaqətinin, eyni zamanda mənəviyyat və xoşbəxtliyin mənbəyi kimi xidmət edir. * Təhsil məsələsi çox vacib və müqəddəsdir, sadəcə müqəddəs bir məsələdir. Burada milyonlarla soydaşımızın firavanlığı və ya bədbəxtliyi toxumu səpilir, burada ölkəmizin gələcəyinin pərdəsi açılır. * Təhsil məsələsində öz-özünə yol açan təbii təhsil istedadları digər istedadlardan daha nadirdir və buna görə də minlərlə müəllimin tələb olunduğu yerlərdə onlara arxalana bilməzsiniz. * Təhsilin əsas vəzifələrindən biri xüsusilə yeni nəsilləri bəşəriyyətin sonsuz rifah axtarışında ümumi işə cəlb etməkdir. * Təhsilin özü əgər insanın xoşbəxt olmasını istəyirsə, onu xoşbəxtlik üçün deyil, həyatın işinə hazırlamalıdır. * Tərbiyə insanda vərdiş və əməyə məhəbbət inkişaf etdirməlidir; ona həyatda özünə iş tapmaq imkanı verməlidir. * Tərbiyə sənətinin bir özəlliyi var ki, demək olar ki, hamıya tanış və başa düşülən, başqalarına isə daha asan görünür və nə qədər başa düşülən və asan görünsə, insan onunla nəzəri və ya praktiki cəhətdən bir o qədər az tanış olur. * Tərbiyəçinin şəxsiyyətinin cavan ruha olan təsiri elə bir tərbiyə qüvvəsidir ki, onu nə dərs kitabları ilə, nə əxlaqi nəsihətlərlə və nə də cəza, mükafat sistemi ilə əvəz etmək olar. * Tərbiyənin insanda ikinci təbiət yaratması üçün gərəkdir ki, bu tərbiyənin ideyaları şagirdlərin əqidəsinə, inancları vərdişlərə keçsin… İnsanda əqidə o qədər kök salıb ki, o, tabe olmalı olduğunu düşünməmişdən əvvəl ona tabe olur, o zaman ancaq o, onun fitrətinin elementinə çevrilir. * Tərbiyənin vəzifəsi mənəvi həyata diqqəti oyatmaqdır… Əgər şagirdimiz çox şey bilirsə, amma boş maraqlarla maraqlanırsa, özünü mükəmməl aparırsa, amma əxlaqlı və gözəlliyə canlı diqqət oyatmırsa, sən təhsil məqsədinə çatmamışsan. == U == * Uşaq ana dilini öyrənərkən yalnız şərti səsləri öyrənmir. O, eyni zamanda, ana dilinin doğma döşündən mənəvi həyat və qüvvət içir. * Uşaqların hissləri, eləcə də uşaqların təfəkkürü məcbur edilmədən idarə edilməlidir. == V == * Vətənin övladı ol , doğma torpağına bağlılığını dərindən hiss et, ona oğul kimi yana, ondan aldığını yüz qat qaytar. == Y == * Yaddaş funksiyasını artırmağın ən vacib şərtləri, idmana ehtiyac duyan sinirlərin sağlam vəziyyətidir. * Yaddaşın yaxşılaşdırılması üçün ən vacib şərt sinirlərin sağlam vəziyyətidir, bunun üçün fiziki məşqlər lazımdır. * Yaxşı vərdiş insanın sinir sisteminə daxil etdiyi mənəvi kapitaldır. * Yalnız əməyin daxili, mənəvi, həyatverici qüvvəsi insan ləyaqətinin, eyni zamanda mənəviyyat və xoşbəxtliyin mənbəyi kimi xidmət edir. * Yalnız hər an öz nəfsi ilə üz-üzə olmaq imkanını özündə saxlamış, ondan heç bir qərəz, heç bir vərdişlə ayrılmadan, ancaq özünü təkmilləşdirmə yolu ilə getməyə və başqalarını bu yolda aparmağa qadirdir. * Yalnız öz cəhalətinizin gözünə birbaşa baxdığınız zaman biliklərinizi genişləndirə bilərsiniz. * Yalnız şüurlu və azad əmək insanı xoşbəxt edə bilər. * Yalnız yaxşı ağlı və yaxşı ürəyi olan insan tamamilə yaxşı və etibarlı insandır. == Z == * Zehni işdən sonra istirahət heç bir şey etməməkdən deyil, məsələni dəyişdirməkdən ibarətdir: fiziki iş yalnız xoş deyil, həm də faydalı istirahət zehni əməkdən sonra. == Mənbə == * Aforizmlər və hikmətli sözlər. Bakı, 2005. == İstinadlar == [[Kateqoriya:Əlifba sırasına görə şəxslər]] [[Kateqoriya:Alimlər]] [[Kateqoriya:1824-cü ildə doğulanlar]] [[Kateqoriya:1871-ci ildə vəfat edənlər]] hc0tb9tniutdntedllqc6x3ihvn3s89 206537 206536 2026-06-03T15:10:51Z Rəşid Nurməmmədov 2070 /* B */ 206537 wikitext text/x-wiki {{Şəxs}} [[Fayl:Konstantin D. Ushinsky.jpeg|thumbnail | Konstantin Uşinski]] '''Konstantin Dmitriyeviç Uşinski''' — (rus. Константи́н Дми́триевич Уши́нский), d.2 mart, 1824, Tula — ö.3 yanvar, 1871, Odessa) — Ukrayna və rus pedaqoqu. {{ABC}} == A == * Ana dili məhv olarkən xalq artıq yox olur. Xalqın ağzında dili hələ yaşadıqca xalq da yaşayır. * Ana dilində təhsil almayan uşaq böyüdükdən sonra üzünə nə qədər vətənpərvərlik maskası taxsa da, aid olduğu millətə deyil, dilində təlim-tərbiyə gördüyü millətə xidmət edəcəkdir. == B == * Bədən cəzası qorxusu pis qəlbi yaxşılaşdırmayacaq və qorxu ilə qəzəbi qarışdırmaq insanda ən iyrənc hadisədir. * Biliklərinizi yalnız öz cahilliyinizin gözlərinin içinə baxdıqda genişləndirə bilərsiniz. * Bir millətin, xalqın varını, dövlətini əlindən alsan, o millət ölməz, yaşayar. Ancaq ana dilini əlindən alsan, həmin millət məhv olar, ondan əsər-əlamət qalmaz. == C == * Cismani cəza qorxusu pis qəlbi yaxşı hala gətirməz. == D == * Demək olar ki, hər kəs təhsilin səbr tələb etdiyini anlayır, lakin çox az adam səbr, fitri qabiliyyət və bacarıqla yanaşı, xüsusi biliklərin də lazım olduğu qənaətinə gəlib. * Dil xalqın ölü, diri və gələcək nəsillərini böyük, tarixi canlı bir bütövlükdə birləşdirən ən mühüm, ən zəngin və ən möhkəm halqadır. == Ə == * Əgər işi müvəffəqiyyətlə seçsəniz və bütün ruhunuzu bu işə qoysanız, xoşbəxtlik sizi tapacaq. * Əgər pedaqogika insanı hərtərəfli tərbiyə etmək istəyirsə, ilk növbədə onu hərtərəfli tanımalıdır. * [[Əmək]] bəşəriyyət tarixinin lap əvvəlindən yer üzərinə işıq saçan müqəddəs şamdır, onu söndürsəniz hər yer zülmətə çevrilər. * Əməyin yalnız daxili, əqli, həyatverici qüvvəsi insan ləyaqətinin, onunla bərabər əxlaq və xoşbəxtlik mənbəyi kimi xidmət edir. == F == * Fərdin inkişafına və formalaşmasına yalnız fərd təsir edə bilər, yalnız xarakter xarakterlə formalaşa bilər. * Fikirdə ədalətli olmaq əməldə ədalətli olmaq demək deyil. * Fikirlərini yaxşı ifadə edə bilməmək nöqsandır, müstəqil düşüncəyə malik olmamaq isə daha böyük çatışmazlıqdır və müstəqil fikirlər ancaq öz-özünə qazanılan biliklərdən irəli gəlir. == G == * Gecənin kabusu təzə açılmış səhər işığından qaçıb gizləndiyi kimi, hüzn, can sıxıntısı, şıltaqlıq və boş arzular da əməyin açıq və sakit simasından qaçıb gizlənir. * Gənclik xəyal etməsəydi insan həyatı bir anda donardı. * Görünüşünə görə təvazökar olan təhsil, eyni zamanda, səltənətlərin əsaslandığı və bütün nəsillərin yaşadığı tarixin ən böyük əməllərindən biridir. * Güclü xarakter, güclü sel kimi, bir maneə ilə qarşılaşdıqda, yalnız həyəcanlanır və daha da güclənir, eyni zamanda maneəni batıraraq, özünə dərin bir yataq açır. == H == * Heç bir müəllim unutmamalıdır ki, onun ən mühüm vəzifəsi şagirdləri əqli əməyə hazırlamaqdır və bu vəzifə fənnin özünü öyrətməkdən daha vacibdir. * Heç nə — nə sözlər, nə düşüncələr, nə də hərəkətlərimiz özümüzü və dünyaya münasibətimizi hisslərimiz qədər aydın və həqiqi ifadə etmir: onlar ayrı bir fikrin deyil, ayrıca bir qərarın deyil, ruhumuzun və onun quruluşunun bütün məzmununun xarakterini eşidirlər. * Heç vaxt uşağa yerinə yetirilməsi mümkün olmayan sözlər verməyin və onu heç vaxt aldatmayın. * Hər bir sərvətin yeganə yaradıcısı insanın vaxtı, zəhməti, dürüstlüyü, biliyi, özünü idarə etməsi, fiziki, əqli və mənəvi qüvvələridir. * Hər şeyi xalqdan alın — və onlar hər şeyi geri qaytara biləcəklər, amma dili əlindən alacaqlar və onu bir daha yaratmayacaqlar. * Həyatda məqsəd — insan ləyaqətinin və insan xoşbəxtliyinin ürəyidir.<ref>Aforizmlər və hikmətli sözlər. Bakı, 2005, səh.68</ref> == X == * Xalq, onun bütün vətəni ana dili ilə nəfəs alır… Dil yaşamış, yaşayan xalqı və gələcək nəsilləri böyük, tarixi, canlı bir bütövlükdə birləşdirən ən həyati, ən zəngin və ən möhkəm bağdır. * Xalqın ağzındakı dil ölüb – xalq da ölüb. * Xalqın dili onun bütün mənəvi həyatının ən yaxşı, solmayan və daim çiçəklənən rəngidir. * Xalqın dili Vətənin, xalqın mənəvi həyatının əksidir. * Xarakter yalnız xarakter yarada bilər. * Xarakterin gücü, məzmunundan asılı olmayaraq, əvəzolunmaz bir xəzinədir. O, yalnız ruhun təbii qaynaqlarından götürülür və idarə hər şeydən əvvəl o gücü hər bir insan ləyaqətinin əsası kimi qorumalıdır. * Xoşbəxtlik hüququ ən ayrılmaz insan hüququdur. == İ == * İgid odur ki, ən güclü qorxunu boğa bilir və qorxuya boyun əymədən təhlükə haqqında düşünə bilir. * İnanc ancaq vərdiş halına gələndə xarakter elementinə çevrilir. Vərdiş məhz inancın meylə, düşüncənin isə əmələ çevrilməsi prosesidir. * İnsan iş üçün doğulur; əmək onun dünyəvi səadətini təşkil edir, əmək insan əxlaqının ən yaxşı keşikçisidir, əmək isə insanın tərbiyəçisi olmalıdır. * İnsan ruhunu ram etməyin yeganə yolu sevgidir. Kim başqasına məhəbbətlə itaət edərsə, artıq öz nəfsinin tələbinə tabe olar və başqasının işini özünə aid edər. * İnsan tərbiyəsinin ən başlıca yolu əqidədir. Əqidəyə ancaq əqidə yolu ilə təsir etmək olar. * İnsan tərbiyəsinin ən mühüm yolu inandırmaqdır. * İnsanı tərbiyə etməyin əsas məqsədi ancaq insanın özü ola bilər… və insanda tərbiyənin məqsədi ruhdur. * İnsanın bütün arzularını təmin edin, lakin һəyat məqsədini əlindən alın, onda görərsiniz o necə də bədbəxt və aciz məxluqa çevriləcək. Deməli, insan ləyaqətinin və insan xoşbəxtliyinin məğzi arzunun təlimatında deyil… һəyat məqsədindədir. * İnsanın bütün istəklərini təmin et, amma həyatın məqsədini ondan götür, görəcəksən ki, o, necə yazıq və əhəmiyyətsiz bir varlığa çevrilir. * İnsanın ruhunda əks olunan ölkənin təbiəti, xalqın tarixi sözlə ifadə olunub. İnsan yoxa çıxdı, lakin yaratdığı söz xalq dilinin ölməz və tükənməz xəzinəsi kimi qaldı ki, dilin hər sözü, onun hər forması insan təfəkkürünün, hissiyyatının nəticəsidir ki, onun vasitəsilə ölkə və xalqın tarixi nitqdə öz əksini tapmışdır. * İnsanın vaxtı, zəhməti, namusluluğu, biliyi, özünü idarə etməsi, fiziki, əqli və mənəvi gücü — bütün bunlar hər bir sərvətin yeganə yaradıcılarıdır. * İnsanların əlindən hər şeyi alsanız, onu geri ala bilərlər, amma dilini əllərindən alsanız, onu bir daha yaratmayacaqlar. * İradəmiz də əzələlərimiz kimi daim artan fəaliyyətlə güclənir… onlara məşq etmədən, şübhəsiz ki, zəif əzələlərə və zəif iradəyə sahib olacaqsınız. == K == * Kitab… təkcə oxuya bilməyənlər üçün deyil, həm də… ölü hərfdən canlı düşüncələr çıxara bilməyənlər üçün də səssiz qalır. == Q == * Qadının zehni qabiliyyətlərində deyil, təbiətinin xarakterində uşaqların tərbiyəsi üçün zəngin vasitələr gizlidir. Diqqətin cəmləşməsi, dəqiqlik, səbr, əzmkarlıq, nizam-intizam sevgisi, zəriflik, ədəb-ərkan, zövq və nəhayət, övladlara qarşı fitri sevgi — bütün bunlar kişidən daha çox qadında olan keyfiyyətlərdir. * Qarışıq, bir-biri ilə əlaqəsi olmayan biliklərlə dolu baş hər şeyin nizamsız olduğu, sahibinin isə heç nə tapa bilməyəcəyi anbar kimidir; Yalnız biliksiz sistemin mövcud olduğu fəsil, bütün qutularda yazıların olduğu və qutuların boş olduğu bir kabinə kimidir. * Qorxu — bir sıra qəbahətlərin mənbəyidir. * Qorxu hiss etmədən təhlükəyə dırmaşan cəsarətli deyil, cəsarətli ən güclü qorxunu boğmağı bacaran və qorxuya boyun əymədən təhlükə haqqında düşünə biləndir. * Qorxu — insanın ən məhvedici, işgəncəverici hisslərindən biridir. == M == * Mənasız, cilovlanmamış qəzəb vəziyyəti, mənasız xeyirxahlıq və incəlik vəziyyəti qədər məhvə səbəb olur. * Müasir pedaqogikada əsas şey insanın mənəvi tərəfinin tərbiyəsidir. * Müəllim məmur deyil; və əgər məmurdursa, deməli, təhsil işçisi deyil. * Müəllim nə qədər ki, oxuyur, öyrənir o, yaşayır, oxumağı dayandırdıqda ondakı müəllimlik ölür. * Müəllim zahirən təvazökar görünməklə tarixin ən böyük işlərindən birini görür. Dövlətin özü isə bu işə söykənir və nəsillər onunla yaşayırlar. * Müəllimliyin özü o zaman təhsilə çevrilir ki, o, elmin ən yüksək sahəsinə çatsın, ideyalar aləminə daxil olsun və bu ideyanı ağıl vasitəsilə insanın ürəyinə çatdırsın. Elm yalnız bu elmi mərhələdə, nəinki tərbiyəvi mərhələdə mənəvi güc qazanır. == N == * Nə qədər gözəl təşəbbüslər və hətta nə qədər gözəl insanlar pis vərdişlərin yükü altına düşüblər. * Nifrətdə olduğu kimi sevgidə də müxtəlif hisslər birləşdirilə bilər: həm əzab, həm həzz, həm sevinc, həm kədər, həm qorxu, həm cəsarət, hətta qəzəb və nifrət. == O == * Oxumaq hələ azdır, əsas iş nəyi oxumaq və oxuduğunu necə anlamaqdır. == Ö == * Ölkəmizdən başqa dünyada çoxlu müxtəlif dövlətlər, ölkələr var, lakin insanın bircə qohum anası var, biri də onun vətənidir. * Öz biliyinizi ancaq cəhalətinizin gözünə birbaşa baxdığınız zaman genişləndirə bilərsiniz. * Öz fikirlərini aydın deyə bilməmək qüsurdur, ancaq şəxsi fikirdən məhrum olmaq daha böyük qüsurdur. == P == * Pedaqogika sənətlərin birincisi və ən ucasıdır, çünki o, mükəmməlliyi kətanda, mərmərdə deyil, insanın təbiətində ifadə etməyə çalışır. * Pedaqoq həmişə əmin olmalıdır ki, təhsilin gücü o qədər böyükdür ki, ondan tam istifadə edə bilmir. == S == * Sevgidə də, nifrətdə də hər cür hisslər birləşə bilər: əzab , həzz , sevinc , kədər, qorxu, cəsarət, hətta qəzəb və nifrət. * Sevgi ilə uşağı elə tərbiyə edə bilərsiniz ki, o, cəzasız və mükafatsız olaraq tərbiyəçiyə qeyd-şərtsiz tabe olmağa alışsın. * Sərxoş üçün işıqlı küçədə belə zülmət var. == Ş == * Şagird bir qab deyil ki, onu doldurasan, o bir məşəldir, onu alovlandırmaq lazımdır. * Şəxsiyyətin inkişafı və tərifində yalnız şəxsiyyət hərəkət edə bilər, yalnız xarakter xarakter formalaşdıra bilər. == T == * Təcrübə göstərir ki, gimnastika bir növ insanın könüllü hərəkətlərini ixtisaslaşdıraraq bir çox köhnə xəstəlikləri sağaldır. * Təhsil cəmiyyətin əxlaqına təsir etmək, ruhu bədən üzərində yüksəltmək, mənəvi ehtiyacları irəli sürmək üçün çağrılır. * Təhsil insan ruhunun ən böyük sualıdır. * Təhsil insanda vərdiş, əmək sevgisi formalaşdırmalıdır, ona həyatda özünə iş tapmaq imkanı verməlidir. * Təhsil insanın nəinki zehnini inkişaf etdirib ona müəyyən məlumat verməli, həm də onda ciddi işə susuzluq yaratmalıdır ki, bunsuz onun həyatı nə layiq, nə də xoşbəxt ola bilməz. Yalnız əməyin daxili, mənəvi, həyatverici qüvvəsi insan ləyaqətinin, eyni zamanda mənəviyyat və xoşbəxtliyin mənbəyi kimi xidmət edir. * Təhsil məsələsi çox vacib və müqəddəsdir, sadəcə müqəddəs bir məsələdir. Burada milyonlarla soydaşımızın firavanlığı və ya bədbəxtliyi toxumu səpilir, burada ölkəmizin gələcəyinin pərdəsi açılır. * Təhsil məsələsində öz-özünə yol açan təbii təhsil istedadları digər istedadlardan daha nadirdir və buna görə də minlərlə müəllimin tələb olunduğu yerlərdə onlara arxalana bilməzsiniz. * Təhsilin əsas vəzifələrindən biri xüsusilə yeni nəsilləri bəşəriyyətin sonsuz rifah axtarışında ümumi işə cəlb etməkdir. * Təhsilin özü əgər insanın xoşbəxt olmasını istəyirsə, onu xoşbəxtlik üçün deyil, həyatın işinə hazırlamalıdır. * Tərbiyə insanda vərdiş və əməyə məhəbbət inkişaf etdirməlidir; ona həyatda özünə iş tapmaq imkanı verməlidir. * Tərbiyə sənətinin bir özəlliyi var ki, demək olar ki, hamıya tanış və başa düşülən, başqalarına isə daha asan görünür və nə qədər başa düşülən və asan görünsə, insan onunla nəzəri və ya praktiki cəhətdən bir o qədər az tanış olur. * Tərbiyəçinin şəxsiyyətinin cavan ruha olan təsiri elə bir tərbiyə qüvvəsidir ki, onu nə dərs kitabları ilə, nə əxlaqi nəsihətlərlə və nə də cəza, mükafat sistemi ilə əvəz etmək olar. * Tərbiyənin insanda ikinci təbiət yaratması üçün gərəkdir ki, bu tərbiyənin ideyaları şagirdlərin əqidəsinə, inancları vərdişlərə keçsin… İnsanda əqidə o qədər kök salıb ki, o, tabe olmalı olduğunu düşünməmişdən əvvəl ona tabe olur, o zaman ancaq o, onun fitrətinin elementinə çevrilir. * Tərbiyənin vəzifəsi mənəvi həyata diqqəti oyatmaqdır… Əgər şagirdimiz çox şey bilirsə, amma boş maraqlarla maraqlanırsa, özünü mükəmməl aparırsa, amma əxlaqlı və gözəlliyə canlı diqqət oyatmırsa, sən təhsil məqsədinə çatmamışsan. == U == * Uşaq ana dilini öyrənərkən yalnız şərti səsləri öyrənmir. O, eyni zamanda, ana dilinin doğma döşündən mənəvi həyat və qüvvət içir. * Uşaqların hissləri, eləcə də uşaqların təfəkkürü məcbur edilmədən idarə edilməlidir. == V == * Vətənin övladı ol , doğma torpağına bağlılığını dərindən hiss et, ona oğul kimi yana, ondan aldığını yüz qat qaytar. == Y == * Yaddaş funksiyasını artırmağın ən vacib şərtləri, idmana ehtiyac duyan sinirlərin sağlam vəziyyətidir. * Yaddaşın yaxşılaşdırılması üçün ən vacib şərt sinirlərin sağlam vəziyyətidir, bunun üçün fiziki məşqlər lazımdır. * Yaxşı vərdiş insanın sinir sisteminə daxil etdiyi mənəvi kapitaldır. * Yalnız əməyin daxili, mənəvi, həyatverici qüvvəsi insan ləyaqətinin, eyni zamanda mənəviyyat və xoşbəxtliyin mənbəyi kimi xidmət edir. * Yalnız hər an öz nəfsi ilə üz-üzə olmaq imkanını özündə saxlamış, ondan heç bir qərəz, heç bir vərdişlə ayrılmadan, ancaq özünü təkmilləşdirmə yolu ilə getməyə və başqalarını bu yolda aparmağa qadirdir. * Yalnız öz cəhalətinizin gözünə birbaşa baxdığınız zaman biliklərinizi genişləndirə bilərsiniz. * Yalnız şüurlu və azad əmək insanı xoşbəxt edə bilər. * Yalnız yaxşı ağlı və yaxşı ürəyi olan insan tamamilə yaxşı və etibarlı insandır. == Z == * Zehni işdən sonra istirahət heç bir şey etməməkdən deyil, məsələni dəyişdirməkdən ibarətdir: fiziki iş yalnız xoş deyil, həm də faydalı istirahət zehni əməkdən sonra. == Mənbə == * Aforizmlər və hikmətli sözlər. Bakı, 2005. == İstinadlar == [[Kateqoriya:Əlifba sırasına görə şəxslər]] [[Kateqoriya:Alimlər]] [[Kateqoriya:1824-cü ildə doğulanlar]] [[Kateqoriya:1871-ci ildə vəfat edənlər]] lo1t4txo2j4fsk1abqhznvlsqdeto0t 206538 206537 2026-06-03T15:12:36Z Rəşid Nurməmmədov 2070 /* N */ 206538 wikitext text/x-wiki {{Şəxs}} [[Fayl:Konstantin D. Ushinsky.jpeg|thumbnail | Konstantin Uşinski]] '''Konstantin Dmitriyeviç Uşinski''' — (rus. Константи́н Дми́триевич Уши́нский), d.2 mart, 1824, Tula — ö.3 yanvar, 1871, Odessa) — Ukrayna və rus pedaqoqu. {{ABC}} == A == * Ana dili məhv olarkən xalq artıq yox olur. Xalqın ağzında dili hələ yaşadıqca xalq da yaşayır. * Ana dilində təhsil almayan uşaq böyüdükdən sonra üzünə nə qədər vətənpərvərlik maskası taxsa da, aid olduğu millətə deyil, dilində təlim-tərbiyə gördüyü millətə xidmət edəcəkdir. == B == * Bədən cəzası qorxusu pis qəlbi yaxşılaşdırmayacaq və qorxu ilə qəzəbi qarışdırmaq insanda ən iyrənc hadisədir. * Biliklərinizi yalnız öz cahilliyinizin gözlərinin içinə baxdıqda genişləndirə bilərsiniz. * Bir millətin, xalqın varını, dövlətini əlindən alsan, o millət ölməz, yaşayar. Ancaq ana dilini əlindən alsan, həmin millət məhv olar, ondan əsər-əlamət qalmaz. == C == * Cismani cəza qorxusu pis qəlbi yaxşı hala gətirməz. == D == * Demək olar ki, hər kəs təhsilin səbr tələb etdiyini anlayır, lakin çox az adam səbr, fitri qabiliyyət və bacarıqla yanaşı, xüsusi biliklərin də lazım olduğu qənaətinə gəlib. * Dil xalqın ölü, diri və gələcək nəsillərini böyük, tarixi canlı bir bütövlükdə birləşdirən ən mühüm, ən zəngin və ən möhkəm halqadır. == Ə == * Əgər işi müvəffəqiyyətlə seçsəniz və bütün ruhunuzu bu işə qoysanız, xoşbəxtlik sizi tapacaq. * Əgər pedaqogika insanı hərtərəfli tərbiyə etmək istəyirsə, ilk növbədə onu hərtərəfli tanımalıdır. * [[Əmək]] bəşəriyyət tarixinin lap əvvəlindən yer üzərinə işıq saçan müqəddəs şamdır, onu söndürsəniz hər yer zülmətə çevrilər. * Əməyin yalnız daxili, əqli, həyatverici qüvvəsi insan ləyaqətinin, onunla bərabər əxlaq və xoşbəxtlik mənbəyi kimi xidmət edir. == F == * Fərdin inkişafına və formalaşmasına yalnız fərd təsir edə bilər, yalnız xarakter xarakterlə formalaşa bilər. * Fikirdə ədalətli olmaq əməldə ədalətli olmaq demək deyil. * Fikirlərini yaxşı ifadə edə bilməmək nöqsandır, müstəqil düşüncəyə malik olmamaq isə daha böyük çatışmazlıqdır və müstəqil fikirlər ancaq öz-özünə qazanılan biliklərdən irəli gəlir. == G == * Gecənin kabusu təzə açılmış səhər işığından qaçıb gizləndiyi kimi, hüzn, can sıxıntısı, şıltaqlıq və boş arzular da əməyin açıq və sakit simasından qaçıb gizlənir. * Gənclik xəyal etməsəydi insan həyatı bir anda donardı. * Görünüşünə görə təvazökar olan təhsil, eyni zamanda, səltənətlərin əsaslandığı və bütün nəsillərin yaşadığı tarixin ən böyük əməllərindən biridir. * Güclü xarakter, güclü sel kimi, bir maneə ilə qarşılaşdıqda, yalnız həyəcanlanır və daha da güclənir, eyni zamanda maneəni batıraraq, özünə dərin bir yataq açır. == H == * Heç bir müəllim unutmamalıdır ki, onun ən mühüm vəzifəsi şagirdləri əqli əməyə hazırlamaqdır və bu vəzifə fənnin özünü öyrətməkdən daha vacibdir. * Heç nə — nə sözlər, nə düşüncələr, nə də hərəkətlərimiz özümüzü və dünyaya münasibətimizi hisslərimiz qədər aydın və həqiqi ifadə etmir: onlar ayrı bir fikrin deyil, ayrıca bir qərarın deyil, ruhumuzun və onun quruluşunun bütün məzmununun xarakterini eşidirlər. * Heç vaxt uşağa yerinə yetirilməsi mümkün olmayan sözlər verməyin və onu heç vaxt aldatmayın. * Hər bir sərvətin yeganə yaradıcısı insanın vaxtı, zəhməti, dürüstlüyü, biliyi, özünü idarə etməsi, fiziki, əqli və mənəvi qüvvələridir. * Hər şeyi xalqdan alın — və onlar hər şeyi geri qaytara biləcəklər, amma dili əlindən alacaqlar və onu bir daha yaratmayacaqlar. * Həyatda məqsəd — insan ləyaqətinin və insan xoşbəxtliyinin ürəyidir.<ref>Aforizmlər və hikmətli sözlər. Bakı, 2005, səh.68</ref> == X == * Xalq, onun bütün vətəni ana dili ilə nəfəs alır… Dil yaşamış, yaşayan xalqı və gələcək nəsilləri böyük, tarixi, canlı bir bütövlükdə birləşdirən ən həyati, ən zəngin və ən möhkəm bağdır. * Xalqın ağzındakı dil ölüb – xalq da ölüb. * Xalqın dili onun bütün mənəvi həyatının ən yaxşı, solmayan və daim çiçəklənən rəngidir. * Xalqın dili Vətənin, xalqın mənəvi həyatının əksidir. * Xarakter yalnız xarakter yarada bilər. * Xarakterin gücü, məzmunundan asılı olmayaraq, əvəzolunmaz bir xəzinədir. O, yalnız ruhun təbii qaynaqlarından götürülür və idarə hər şeydən əvvəl o gücü hər bir insan ləyaqətinin əsası kimi qorumalıdır. * Xoşbəxtlik hüququ ən ayrılmaz insan hüququdur. == İ == * İgid odur ki, ən güclü qorxunu boğa bilir və qorxuya boyun əymədən təhlükə haqqında düşünə bilir. * İnanc ancaq vərdiş halına gələndə xarakter elementinə çevrilir. Vərdiş məhz inancın meylə, düşüncənin isə əmələ çevrilməsi prosesidir. * İnsan iş üçün doğulur; əmək onun dünyəvi səadətini təşkil edir, əmək insan əxlaqının ən yaxşı keşikçisidir, əmək isə insanın tərbiyəçisi olmalıdır. * İnsan ruhunu ram etməyin yeganə yolu sevgidir. Kim başqasına məhəbbətlə itaət edərsə, artıq öz nəfsinin tələbinə tabe olar və başqasının işini özünə aid edər. * İnsan tərbiyəsinin ən başlıca yolu əqidədir. Əqidəyə ancaq əqidə yolu ilə təsir etmək olar. * İnsan tərbiyəsinin ən mühüm yolu inandırmaqdır. * İnsanı tərbiyə etməyin əsas məqsədi ancaq insanın özü ola bilər… və insanda tərbiyənin məqsədi ruhdur. * İnsanın bütün arzularını təmin edin, lakin һəyat məqsədini əlindən alın, onda görərsiniz o necə də bədbəxt və aciz məxluqa çevriləcək. Deməli, insan ləyaqətinin və insan xoşbəxtliyinin məğzi arzunun təlimatında deyil… һəyat məqsədindədir. * İnsanın bütün istəklərini təmin et, amma həyatın məqsədini ondan götür, görəcəksən ki, o, necə yazıq və əhəmiyyətsiz bir varlığa çevrilir. * İnsanın ruhunda əks olunan ölkənin təbiəti, xalqın tarixi sözlə ifadə olunub. İnsan yoxa çıxdı, lakin yaratdığı söz xalq dilinin ölməz və tükənməz xəzinəsi kimi qaldı ki, dilin hər sözü, onun hər forması insan təfəkkürünün, hissiyyatının nəticəsidir ki, onun vasitəsilə ölkə və xalqın tarixi nitqdə öz əksini tapmışdır. * İnsanın vaxtı, zəhməti, namusluluğu, biliyi, özünü idarə etməsi, fiziki, əqli və mənəvi gücü — bütün bunlar hər bir sərvətin yeganə yaradıcılarıdır. * İnsanların əlindən hər şeyi alsanız, onu geri ala bilərlər, amma dilini əllərindən alsanız, onu bir daha yaratmayacaqlar. * İradəmiz də əzələlərimiz kimi daim artan fəaliyyətlə güclənir… onlara məşq etmədən, şübhəsiz ki, zəif əzələlərə və zəif iradəyə sahib olacaqsınız. == K == * Kitab… təkcə oxuya bilməyənlər üçün deyil, həm də… ölü hərfdən canlı düşüncələr çıxara bilməyənlər üçün də səssiz qalır. == Q == * Qadının zehni qabiliyyətlərində deyil, təbiətinin xarakterində uşaqların tərbiyəsi üçün zəngin vasitələr gizlidir. Diqqətin cəmləşməsi, dəqiqlik, səbr, əzmkarlıq, nizam-intizam sevgisi, zəriflik, ədəb-ərkan, zövq və nəhayət, övladlara qarşı fitri sevgi — bütün bunlar kişidən daha çox qadında olan keyfiyyətlərdir. * Qarışıq, bir-biri ilə əlaqəsi olmayan biliklərlə dolu baş hər şeyin nizamsız olduğu, sahibinin isə heç nə tapa bilməyəcəyi anbar kimidir; Yalnız biliksiz sistemin mövcud olduğu fəsil, bütün qutularda yazıların olduğu və qutuların boş olduğu bir kabinə kimidir. * Qorxu — bir sıra qəbahətlərin mənbəyidir. * Qorxu hiss etmədən təhlükəyə dırmaşan cəsarətli deyil, cəsarətli ən güclü qorxunu boğmağı bacaran və qorxuya boyun əymədən təhlükə haqqında düşünə biləndir. * Qorxu — insanın ən məhvedici, işgəncəverici hisslərindən biridir. == M == * Mənasız, cilovlanmamış qəzəb vəziyyəti, mənasız xeyirxahlıq və incəlik vəziyyəti qədər məhvə səbəb olur. * Müasir pedaqogikada əsas şey insanın mənəvi tərəfinin tərbiyəsidir. * Müəllim məmur deyil; və əgər məmurdursa, deməli, təhsil işçisi deyil. * Müəllim nə qədər ki, oxuyur, öyrənir o, yaşayır, oxumağı dayandırdıqda ondakı müəllimlik ölür. * Müəllim zahirən təvazökar görünməklə tarixin ən böyük işlərindən birini görür. Dövlətin özü isə bu işə söykənir və nəsillər onunla yaşayırlar. * Müəllimliyin özü o zaman təhsilə çevrilir ki, o, elmin ən yüksək sahəsinə çatsın, ideyalar aləminə daxil olsun və bu ideyanı ağıl vasitəsilə insanın ürəyinə çatdırsın. Elm yalnız bu elmi mərhələdə, nəinki tərbiyəvi mərhələdə mənəvi güc qazanır. == N == * Nə qədər gözəl təşəbbüslər və hətta nə qədər gözəl insanlar pis vərdişlərin yükü altına düşüblər. * Nə qədər ki, xalqın dilində şifahi dil yaşayır, xalq da yaşayır. * Nifrətdə olduğu kimi sevgidə də müxtəlif hisslər birləşdirilə bilər: həm əzab, həm həzz, həm sevinc, həm kədər, həm qorxu, həm cəsarət, hətta qəzəb və nifrət. == O == * Oxumaq hələ azdır, əsas iş nəyi oxumaq və oxuduğunu necə anlamaqdır. == Ö == * Ölkəmizdən başqa dünyada çoxlu müxtəlif dövlətlər, ölkələr var, lakin insanın bircə qohum anası var, biri də onun vətənidir. * Öz biliyinizi ancaq cəhalətinizin gözünə birbaşa baxdığınız zaman genişləndirə bilərsiniz. * Öz fikirlərini aydın deyə bilməmək qüsurdur, ancaq şəxsi fikirdən məhrum olmaq daha böyük qüsurdur. == P == * Pedaqogika sənətlərin birincisi və ən ucasıdır, çünki o, mükəmməlliyi kətanda, mərmərdə deyil, insanın təbiətində ifadə etməyə çalışır. * Pedaqoq həmişə əmin olmalıdır ki, təhsilin gücü o qədər böyükdür ki, ondan tam istifadə edə bilmir. == S == * Sevgidə də, nifrətdə də hər cür hisslər birləşə bilər: əzab , həzz , sevinc , kədər, qorxu, cəsarət, hətta qəzəb və nifrət. * Sevgi ilə uşağı elə tərbiyə edə bilərsiniz ki, o, cəzasız və mükafatsız olaraq tərbiyəçiyə qeyd-şərtsiz tabe olmağa alışsın. * Sərxoş üçün işıqlı küçədə belə zülmət var. == Ş == * Şagird bir qab deyil ki, onu doldurasan, o bir məşəldir, onu alovlandırmaq lazımdır. * Şəxsiyyətin inkişafı və tərifində yalnız şəxsiyyət hərəkət edə bilər, yalnız xarakter xarakter formalaşdıra bilər. == T == * Təcrübə göstərir ki, gimnastika bir növ insanın könüllü hərəkətlərini ixtisaslaşdıraraq bir çox köhnə xəstəlikləri sağaldır. * Təhsil cəmiyyətin əxlaqına təsir etmək, ruhu bədən üzərində yüksəltmək, mənəvi ehtiyacları irəli sürmək üçün çağrılır. * Təhsil insan ruhunun ən böyük sualıdır. * Təhsil insanda vərdiş, əmək sevgisi formalaşdırmalıdır, ona həyatda özünə iş tapmaq imkanı verməlidir. * Təhsil insanın nəinki zehnini inkişaf etdirib ona müəyyən məlumat verməli, həm də onda ciddi işə susuzluq yaratmalıdır ki, bunsuz onun həyatı nə layiq, nə də xoşbəxt ola bilməz. Yalnız əməyin daxili, mənəvi, həyatverici qüvvəsi insan ləyaqətinin, eyni zamanda mənəviyyat və xoşbəxtliyin mənbəyi kimi xidmət edir. * Təhsil məsələsi çox vacib və müqəddəsdir, sadəcə müqəddəs bir məsələdir. Burada milyonlarla soydaşımızın firavanlığı və ya bədbəxtliyi toxumu səpilir, burada ölkəmizin gələcəyinin pərdəsi açılır. * Təhsil məsələsində öz-özünə yol açan təbii təhsil istedadları digər istedadlardan daha nadirdir və buna görə də minlərlə müəllimin tələb olunduğu yerlərdə onlara arxalana bilməzsiniz. * Təhsilin əsas vəzifələrindən biri xüsusilə yeni nəsilləri bəşəriyyətin sonsuz rifah axtarışında ümumi işə cəlb etməkdir. * Təhsilin özü əgər insanın xoşbəxt olmasını istəyirsə, onu xoşbəxtlik üçün deyil, həyatın işinə hazırlamalıdır. * Tərbiyə insanda vərdiş və əməyə məhəbbət inkişaf etdirməlidir; ona həyatda özünə iş tapmaq imkanı verməlidir. * Tərbiyə sənətinin bir özəlliyi var ki, demək olar ki, hamıya tanış və başa düşülən, başqalarına isə daha asan görünür və nə qədər başa düşülən və asan görünsə, insan onunla nəzəri və ya praktiki cəhətdən bir o qədər az tanış olur. * Tərbiyəçinin şəxsiyyətinin cavan ruha olan təsiri elə bir tərbiyə qüvvəsidir ki, onu nə dərs kitabları ilə, nə əxlaqi nəsihətlərlə və nə də cəza, mükafat sistemi ilə əvəz etmək olar. * Tərbiyənin insanda ikinci təbiət yaratması üçün gərəkdir ki, bu tərbiyənin ideyaları şagirdlərin əqidəsinə, inancları vərdişlərə keçsin… İnsanda əqidə o qədər kök salıb ki, o, tabe olmalı olduğunu düşünməmişdən əvvəl ona tabe olur, o zaman ancaq o, onun fitrətinin elementinə çevrilir. * Tərbiyənin vəzifəsi mənəvi həyata diqqəti oyatmaqdır… Əgər şagirdimiz çox şey bilirsə, amma boş maraqlarla maraqlanırsa, özünü mükəmməl aparırsa, amma əxlaqlı və gözəlliyə canlı diqqət oyatmırsa, sən təhsil məqsədinə çatmamışsan. == U == * Uşaq ana dilini öyrənərkən yalnız şərti səsləri öyrənmir. O, eyni zamanda, ana dilinin doğma döşündən mənəvi həyat və qüvvət içir. * Uşaqların hissləri, eləcə də uşaqların təfəkkürü məcbur edilmədən idarə edilməlidir. == V == * Vətənin övladı ol , doğma torpağına bağlılığını dərindən hiss et, ona oğul kimi yana, ondan aldığını yüz qat qaytar. == Y == * Yaddaş funksiyasını artırmağın ən vacib şərtləri, idmana ehtiyac duyan sinirlərin sağlam vəziyyətidir. * Yaddaşın yaxşılaşdırılması üçün ən vacib şərt sinirlərin sağlam vəziyyətidir, bunun üçün fiziki məşqlər lazımdır. * Yaxşı vərdiş insanın sinir sisteminə daxil etdiyi mənəvi kapitaldır. * Yalnız əməyin daxili, mənəvi, həyatverici qüvvəsi insan ləyaqətinin, eyni zamanda mənəviyyat və xoşbəxtliyin mənbəyi kimi xidmət edir. * Yalnız hər an öz nəfsi ilə üz-üzə olmaq imkanını özündə saxlamış, ondan heç bir qərəz, heç bir vərdişlə ayrılmadan, ancaq özünü təkmilləşdirmə yolu ilə getməyə və başqalarını bu yolda aparmağa qadirdir. * Yalnız öz cəhalətinizin gözünə birbaşa baxdığınız zaman biliklərinizi genişləndirə bilərsiniz. * Yalnız şüurlu və azad əmək insanı xoşbəxt edə bilər. * Yalnız yaxşı ağlı və yaxşı ürəyi olan insan tamamilə yaxşı və etibarlı insandır. == Z == * Zehni işdən sonra istirahət heç bir şey etməməkdən deyil, məsələni dəyişdirməkdən ibarətdir: fiziki iş yalnız xoş deyil, həm də faydalı istirahət zehni əməkdən sonra. == Mənbə == * Aforizmlər və hikmətli sözlər. Bakı, 2005. == İstinadlar == [[Kateqoriya:Əlifba sırasına görə şəxslər]] [[Kateqoriya:Alimlər]] [[Kateqoriya:1824-cü ildə doğulanlar]] [[Kateqoriya:1871-ci ildə vəfat edənlər]] 8qhdamdk0i3omffuenbb2iynp0tslm5 206539 206538 2026-06-03T15:13:25Z Rəşid Nurməmmədov 2070 /* F */ 206539 wikitext text/x-wiki {{Şəxs}} [[Fayl:Konstantin D. Ushinsky.jpeg|thumbnail | Konstantin Uşinski]] '''Konstantin Dmitriyeviç Uşinski''' — (rus. Константи́н Дми́триевич Уши́нский), d.2 mart, 1824, Tula — ö.3 yanvar, 1871, Odessa) — Ukrayna və rus pedaqoqu. {{ABC}} == A == * Ana dili məhv olarkən xalq artıq yox olur. Xalqın ağzında dili hələ yaşadıqca xalq da yaşayır. * Ana dilində təhsil almayan uşaq böyüdükdən sonra üzünə nə qədər vətənpərvərlik maskası taxsa da, aid olduğu millətə deyil, dilində təlim-tərbiyə gördüyü millətə xidmət edəcəkdir. == B == * Bədən cəzası qorxusu pis qəlbi yaxşılaşdırmayacaq və qorxu ilə qəzəbi qarışdırmaq insanda ən iyrənc hadisədir. * Biliklərinizi yalnız öz cahilliyinizin gözlərinin içinə baxdıqda genişləndirə bilərsiniz. * Bir millətin, xalqın varını, dövlətini əlindən alsan, o millət ölməz, yaşayar. Ancaq ana dilini əlindən alsan, həmin millət məhv olar, ondan əsər-əlamət qalmaz. == C == * Cismani cəza qorxusu pis qəlbi yaxşı hala gətirməz. == D == * Demək olar ki, hər kəs təhsilin səbr tələb etdiyini anlayır, lakin çox az adam səbr, fitri qabiliyyət və bacarıqla yanaşı, xüsusi biliklərin də lazım olduğu qənaətinə gəlib. * Dil xalqın ölü, diri və gələcək nəsillərini böyük, tarixi canlı bir bütövlükdə birləşdirən ən mühüm, ən zəngin və ən möhkəm halqadır. == Ə == * Əgər işi müvəffəqiyyətlə seçsəniz və bütün ruhunuzu bu işə qoysanız, xoşbəxtlik sizi tapacaq. * Əgər pedaqogika insanı hərtərəfli tərbiyə etmək istəyirsə, ilk növbədə onu hərtərəfli tanımalıdır. * [[Əmək]] bəşəriyyət tarixinin lap əvvəlindən yer üzərinə işıq saçan müqəddəs şamdır, onu söndürsəniz hər yer zülmətə çevrilər. * Əməyin yalnız daxili, əqli, həyatverici qüvvəsi insan ləyaqətinin, onunla bərabər əxlaq və xoşbəxtlik mənbəyi kimi xidmət edir. == F == * Fərdin inkişafına və formalaşmasına yalnız fərd təsir edə bilər, yalnız xarakter xarakterlə formalaşa bilər. * Fəzilət haqqında yaxşı düşünmək fəzilətli olmaq demək deyil. * Fikirdə ədalətli olmaq əməldə ədalətli olmaq demək deyil. * Fikirlərini yaxşı ifadə edə bilməmək nöqsandır, müstəqil düşüncəyə malik olmamaq isə daha böyük çatışmazlıqdır və müstəqil fikirlər ancaq öz-özünə qazanılan biliklərdən irəli gəlir. == G == * Gecənin kabusu təzə açılmış səhər işığından qaçıb gizləndiyi kimi, hüzn, can sıxıntısı, şıltaqlıq və boş arzular da əməyin açıq və sakit simasından qaçıb gizlənir. * Gənclik xəyal etməsəydi insan həyatı bir anda donardı. * Görünüşünə görə təvazökar olan təhsil, eyni zamanda, səltənətlərin əsaslandığı və bütün nəsillərin yaşadığı tarixin ən böyük əməllərindən biridir. * Güclü xarakter, güclü sel kimi, bir maneə ilə qarşılaşdıqda, yalnız həyəcanlanır və daha da güclənir, eyni zamanda maneəni batıraraq, özünə dərin bir yataq açır. == H == * Heç bir müəllim unutmamalıdır ki, onun ən mühüm vəzifəsi şagirdləri əqli əməyə hazırlamaqdır və bu vəzifə fənnin özünü öyrətməkdən daha vacibdir. * Heç nə — nə sözlər, nə düşüncələr, nə də hərəkətlərimiz özümüzü və dünyaya münasibətimizi hisslərimiz qədər aydın və həqiqi ifadə etmir: onlar ayrı bir fikrin deyil, ayrıca bir qərarın deyil, ruhumuzun və onun quruluşunun bütün məzmununun xarakterini eşidirlər. * Heç vaxt uşağa yerinə yetirilməsi mümkün olmayan sözlər verməyin və onu heç vaxt aldatmayın. * Hər bir sərvətin yeganə yaradıcısı insanın vaxtı, zəhməti, dürüstlüyü, biliyi, özünü idarə etməsi, fiziki, əqli və mənəvi qüvvələridir. * Hər şeyi xalqdan alın — və onlar hər şeyi geri qaytara biləcəklər, amma dili əlindən alacaqlar və onu bir daha yaratmayacaqlar. * Həyatda məqsəd — insan ləyaqətinin və insan xoşbəxtliyinin ürəyidir.<ref>Aforizmlər və hikmətli sözlər. Bakı, 2005, səh.68</ref> == X == * Xalq, onun bütün vətəni ana dili ilə nəfəs alır… Dil yaşamış, yaşayan xalqı və gələcək nəsilləri böyük, tarixi, canlı bir bütövlükdə birləşdirən ən həyati, ən zəngin və ən möhkəm bağdır. * Xalqın ağzındakı dil ölüb – xalq da ölüb. * Xalqın dili onun bütün mənəvi həyatının ən yaxşı, solmayan və daim çiçəklənən rəngidir. * Xalqın dili Vətənin, xalqın mənəvi həyatının əksidir. * Xarakter yalnız xarakter yarada bilər. * Xarakterin gücü, məzmunundan asılı olmayaraq, əvəzolunmaz bir xəzinədir. O, yalnız ruhun təbii qaynaqlarından götürülür və idarə hər şeydən əvvəl o gücü hər bir insan ləyaqətinin əsası kimi qorumalıdır. * Xoşbəxtlik hüququ ən ayrılmaz insan hüququdur. == İ == * İgid odur ki, ən güclü qorxunu boğa bilir və qorxuya boyun əymədən təhlükə haqqında düşünə bilir. * İnanc ancaq vərdiş halına gələndə xarakter elementinə çevrilir. Vərdiş məhz inancın meylə, düşüncənin isə əmələ çevrilməsi prosesidir. * İnsan iş üçün doğulur; əmək onun dünyəvi səadətini təşkil edir, əmək insan əxlaqının ən yaxşı keşikçisidir, əmək isə insanın tərbiyəçisi olmalıdır. * İnsan ruhunu ram etməyin yeganə yolu sevgidir. Kim başqasına məhəbbətlə itaət edərsə, artıq öz nəfsinin tələbinə tabe olar və başqasının işini özünə aid edər. * İnsan tərbiyəsinin ən başlıca yolu əqidədir. Əqidəyə ancaq əqidə yolu ilə təsir etmək olar. * İnsan tərbiyəsinin ən mühüm yolu inandırmaqdır. * İnsanı tərbiyə etməyin əsas məqsədi ancaq insanın özü ola bilər… və insanda tərbiyənin məqsədi ruhdur. * İnsanın bütün arzularını təmin edin, lakin һəyat məqsədini əlindən alın, onda görərsiniz o necə də bədbəxt və aciz məxluqa çevriləcək. Deməli, insan ləyaqətinin və insan xoşbəxtliyinin məğzi arzunun təlimatında deyil… һəyat məqsədindədir. * İnsanın bütün istəklərini təmin et, amma həyatın məqsədini ondan götür, görəcəksən ki, o, necə yazıq və əhəmiyyətsiz bir varlığa çevrilir. * İnsanın ruhunda əks olunan ölkənin təbiəti, xalqın tarixi sözlə ifadə olunub. İnsan yoxa çıxdı, lakin yaratdığı söz xalq dilinin ölməz və tükənməz xəzinəsi kimi qaldı ki, dilin hər sözü, onun hər forması insan təfəkkürünün, hissiyyatının nəticəsidir ki, onun vasitəsilə ölkə və xalqın tarixi nitqdə öz əksini tapmışdır. * İnsanın vaxtı, zəhməti, namusluluğu, biliyi, özünü idarə etməsi, fiziki, əqli və mənəvi gücü — bütün bunlar hər bir sərvətin yeganə yaradıcılarıdır. * İnsanların əlindən hər şeyi alsanız, onu geri ala bilərlər, amma dilini əllərindən alsanız, onu bir daha yaratmayacaqlar. * İradəmiz də əzələlərimiz kimi daim artan fəaliyyətlə güclənir… onlara məşq etmədən, şübhəsiz ki, zəif əzələlərə və zəif iradəyə sahib olacaqsınız. == K == * Kitab… təkcə oxuya bilməyənlər üçün deyil, həm də… ölü hərfdən canlı düşüncələr çıxara bilməyənlər üçün də səssiz qalır. == Q == * Qadının zehni qabiliyyətlərində deyil, təbiətinin xarakterində uşaqların tərbiyəsi üçün zəngin vasitələr gizlidir. Diqqətin cəmləşməsi, dəqiqlik, səbr, əzmkarlıq, nizam-intizam sevgisi, zəriflik, ədəb-ərkan, zövq və nəhayət, övladlara qarşı fitri sevgi — bütün bunlar kişidən daha çox qadında olan keyfiyyətlərdir. * Qarışıq, bir-biri ilə əlaqəsi olmayan biliklərlə dolu baş hər şeyin nizamsız olduğu, sahibinin isə heç nə tapa bilməyəcəyi anbar kimidir; Yalnız biliksiz sistemin mövcud olduğu fəsil, bütün qutularda yazıların olduğu və qutuların boş olduğu bir kabinə kimidir. * Qorxu — bir sıra qəbahətlərin mənbəyidir. * Qorxu hiss etmədən təhlükəyə dırmaşan cəsarətli deyil, cəsarətli ən güclü qorxunu boğmağı bacaran və qorxuya boyun əymədən təhlükə haqqında düşünə biləndir. * Qorxu — insanın ən məhvedici, işgəncəverici hisslərindən biridir. == M == * Mənasız, cilovlanmamış qəzəb vəziyyəti, mənasız xeyirxahlıq və incəlik vəziyyəti qədər məhvə səbəb olur. * Müasir pedaqogikada əsas şey insanın mənəvi tərəfinin tərbiyəsidir. * Müəllim məmur deyil; və əgər məmurdursa, deməli, təhsil işçisi deyil. * Müəllim nə qədər ki, oxuyur, öyrənir o, yaşayır, oxumağı dayandırdıqda ondakı müəllimlik ölür. * Müəllim zahirən təvazökar görünməklə tarixin ən böyük işlərindən birini görür. Dövlətin özü isə bu işə söykənir və nəsillər onunla yaşayırlar. * Müəllimliyin özü o zaman təhsilə çevrilir ki, o, elmin ən yüksək sahəsinə çatsın, ideyalar aləminə daxil olsun və bu ideyanı ağıl vasitəsilə insanın ürəyinə çatdırsın. Elm yalnız bu elmi mərhələdə, nəinki tərbiyəvi mərhələdə mənəvi güc qazanır. == N == * Nə qədər gözəl təşəbbüslər və hətta nə qədər gözəl insanlar pis vərdişlərin yükü altına düşüblər. * Nə qədər ki, xalqın dilində şifahi dil yaşayır, xalq da yaşayır. * Nifrətdə olduğu kimi sevgidə də müxtəlif hisslər birləşdirilə bilər: həm əzab, həm həzz, həm sevinc, həm kədər, həm qorxu, həm cəsarət, hətta qəzəb və nifrət. == O == * Oxumaq hələ azdır, əsas iş nəyi oxumaq və oxuduğunu necə anlamaqdır. == Ö == * Ölkəmizdən başqa dünyada çoxlu müxtəlif dövlətlər, ölkələr var, lakin insanın bircə qohum anası var, biri də onun vətənidir. * Öz biliyinizi ancaq cəhalətinizin gözünə birbaşa baxdığınız zaman genişləndirə bilərsiniz. * Öz fikirlərini aydın deyə bilməmək qüsurdur, ancaq şəxsi fikirdən məhrum olmaq daha böyük qüsurdur. == P == * Pedaqogika sənətlərin birincisi və ən ucasıdır, çünki o, mükəmməlliyi kətanda, mərmərdə deyil, insanın təbiətində ifadə etməyə çalışır. * Pedaqoq həmişə əmin olmalıdır ki, təhsilin gücü o qədər böyükdür ki, ondan tam istifadə edə bilmir. == S == * Sevgidə də, nifrətdə də hər cür hisslər birləşə bilər: əzab , həzz , sevinc , kədər, qorxu, cəsarət, hətta qəzəb və nifrət. * Sevgi ilə uşağı elə tərbiyə edə bilərsiniz ki, o, cəzasız və mükafatsız olaraq tərbiyəçiyə qeyd-şərtsiz tabe olmağa alışsın. * Sərxoş üçün işıqlı küçədə belə zülmət var. == Ş == * Şagird bir qab deyil ki, onu doldurasan, o bir məşəldir, onu alovlandırmaq lazımdır. * Şəxsiyyətin inkişafı və tərifində yalnız şəxsiyyət hərəkət edə bilər, yalnız xarakter xarakter formalaşdıra bilər. == T == * Təcrübə göstərir ki, gimnastika bir növ insanın könüllü hərəkətlərini ixtisaslaşdıraraq bir çox köhnə xəstəlikləri sağaldır. * Təhsil cəmiyyətin əxlaqına təsir etmək, ruhu bədən üzərində yüksəltmək, mənəvi ehtiyacları irəli sürmək üçün çağrılır. * Təhsil insan ruhunun ən böyük sualıdır. * Təhsil insanda vərdiş, əmək sevgisi formalaşdırmalıdır, ona həyatda özünə iş tapmaq imkanı verməlidir. * Təhsil insanın nəinki zehnini inkişaf etdirib ona müəyyən məlumat verməli, həm də onda ciddi işə susuzluq yaratmalıdır ki, bunsuz onun həyatı nə layiq, nə də xoşbəxt ola bilməz. Yalnız əməyin daxili, mənəvi, həyatverici qüvvəsi insan ləyaqətinin, eyni zamanda mənəviyyat və xoşbəxtliyin mənbəyi kimi xidmət edir. * Təhsil məsələsi çox vacib və müqəddəsdir, sadəcə müqəddəs bir məsələdir. Burada milyonlarla soydaşımızın firavanlığı və ya bədbəxtliyi toxumu səpilir, burada ölkəmizin gələcəyinin pərdəsi açılır. * Təhsil məsələsində öz-özünə yol açan təbii təhsil istedadları digər istedadlardan daha nadirdir və buna görə də minlərlə müəllimin tələb olunduğu yerlərdə onlara arxalana bilməzsiniz. * Təhsilin əsas vəzifələrindən biri xüsusilə yeni nəsilləri bəşəriyyətin sonsuz rifah axtarışında ümumi işə cəlb etməkdir. * Təhsilin özü əgər insanın xoşbəxt olmasını istəyirsə, onu xoşbəxtlik üçün deyil, həyatın işinə hazırlamalıdır. * Tərbiyə insanda vərdiş və əməyə məhəbbət inkişaf etdirməlidir; ona həyatda özünə iş tapmaq imkanı verməlidir. * Tərbiyə sənətinin bir özəlliyi var ki, demək olar ki, hamıya tanış və başa düşülən, başqalarına isə daha asan görünür və nə qədər başa düşülən və asan görünsə, insan onunla nəzəri və ya praktiki cəhətdən bir o qədər az tanış olur. * Tərbiyəçinin şəxsiyyətinin cavan ruha olan təsiri elə bir tərbiyə qüvvəsidir ki, onu nə dərs kitabları ilə, nə əxlaqi nəsihətlərlə və nə də cəza, mükafat sistemi ilə əvəz etmək olar. * Tərbiyənin insanda ikinci təbiət yaratması üçün gərəkdir ki, bu tərbiyənin ideyaları şagirdlərin əqidəsinə, inancları vərdişlərə keçsin… İnsanda əqidə o qədər kök salıb ki, o, tabe olmalı olduğunu düşünməmişdən əvvəl ona tabe olur, o zaman ancaq o, onun fitrətinin elementinə çevrilir. * Tərbiyənin vəzifəsi mənəvi həyata diqqəti oyatmaqdır… Əgər şagirdimiz çox şey bilirsə, amma boş maraqlarla maraqlanırsa, özünü mükəmməl aparırsa, amma əxlaqlı və gözəlliyə canlı diqqət oyatmırsa, sən təhsil məqsədinə çatmamışsan. == U == * Uşaq ana dilini öyrənərkən yalnız şərti səsləri öyrənmir. O, eyni zamanda, ana dilinin doğma döşündən mənəvi həyat və qüvvət içir. * Uşaqların hissləri, eləcə də uşaqların təfəkkürü məcbur edilmədən idarə edilməlidir. == V == * Vətənin övladı ol , doğma torpağına bağlılığını dərindən hiss et, ona oğul kimi yana, ondan aldığını yüz qat qaytar. == Y == * Yaddaş funksiyasını artırmağın ən vacib şərtləri, idmana ehtiyac duyan sinirlərin sağlam vəziyyətidir. * Yaddaşın yaxşılaşdırılması üçün ən vacib şərt sinirlərin sağlam vəziyyətidir, bunun üçün fiziki məşqlər lazımdır. * Yaxşı vərdiş insanın sinir sisteminə daxil etdiyi mənəvi kapitaldır. * Yalnız əməyin daxili, mənəvi, həyatverici qüvvəsi insan ləyaqətinin, eyni zamanda mənəviyyat və xoşbəxtliyin mənbəyi kimi xidmət edir. * Yalnız hər an öz nəfsi ilə üz-üzə olmaq imkanını özündə saxlamış, ondan heç bir qərəz, heç bir vərdişlə ayrılmadan, ancaq özünü təkmilləşdirmə yolu ilə getməyə və başqalarını bu yolda aparmağa qadirdir. * Yalnız öz cəhalətinizin gözünə birbaşa baxdığınız zaman biliklərinizi genişləndirə bilərsiniz. * Yalnız şüurlu və azad əmək insanı xoşbəxt edə bilər. * Yalnız yaxşı ağlı və yaxşı ürəyi olan insan tamamilə yaxşı və etibarlı insandır. == Z == * Zehni işdən sonra istirahət heç bir şey etməməkdən deyil, məsələni dəyişdirməkdən ibarətdir: fiziki iş yalnız xoş deyil, həm də faydalı istirahət zehni əməkdən sonra. == Mənbə == * Aforizmlər və hikmətli sözlər. Bakı, 2005. == İstinadlar == [[Kateqoriya:Əlifba sırasına görə şəxslər]] [[Kateqoriya:Alimlər]] [[Kateqoriya:1824-cü ildə doğulanlar]] [[Kateqoriya:1871-ci ildə vəfat edənlər]] pmgs2pojc590dils8ls229yb8159ocr 206540 206539 2026-06-03T15:16:21Z Rəşid Nurməmmədov 2070 /* C */ 206540 wikitext text/x-wiki {{Şəxs}} [[Fayl:Konstantin D. Ushinsky.jpeg|thumbnail | Konstantin Uşinski]] '''Konstantin Dmitriyeviç Uşinski''' — (rus. Константи́н Дми́триевич Уши́нский), d.2 mart, 1824, Tula — ö.3 yanvar, 1871, Odessa) — Ukrayna və rus pedaqoqu. {{ABC}} == A == * Ana dili məhv olarkən xalq artıq yox olur. Xalqın ağzında dili hələ yaşadıqca xalq da yaşayır. * Ana dilində təhsil almayan uşaq böyüdükdən sonra üzünə nə qədər vətənpərvərlik maskası taxsa da, aid olduğu millətə deyil, dilində təlim-tərbiyə gördüyü millətə xidmət edəcəkdir. == B == * Bədən cəzası qorxusu pis qəlbi yaxşılaşdırmayacaq və qorxu ilə qəzəbi qarışdırmaq insanda ən iyrənc hadisədir. * Biliklərinizi yalnız öz cahilliyinizin gözlərinin içinə baxdıqda genişləndirə bilərsiniz. * Bir millətin, xalqın varını, dövlətini əlindən alsan, o millət ölməz, yaşayar. Ancaq ana dilini əlindən alsan, həmin millət məhv olar, ondan əsər-əlamət qalmaz. == C == * Cəsur insan qorxu hiss etmədən təhlükəyə addım atan deyil, ən güclü qorxunu boğub təhlükə haqqında düşünə biləndir. * Cismani cəza qorxusu pis qəlbi yaxşı hala gətirməz. == D == * Demək olar ki, hər kəs təhsilin səbr tələb etdiyini anlayır, lakin çox az adam səbr, fitri qabiliyyət və bacarıqla yanaşı, xüsusi biliklərin də lazım olduğu qənaətinə gəlib. * Dil xalqın ölü, diri və gələcək nəsillərini böyük, tarixi canlı bir bütövlükdə birləşdirən ən mühüm, ən zəngin və ən möhkəm halqadır. == Ə == * Əgər işi müvəffəqiyyətlə seçsəniz və bütün ruhunuzu bu işə qoysanız, xoşbəxtlik sizi tapacaq. * Əgər pedaqogika insanı hərtərəfli tərbiyə etmək istəyirsə, ilk növbədə onu hərtərəfli tanımalıdır. * [[Əmək]] bəşəriyyət tarixinin lap əvvəlindən yer üzərinə işıq saçan müqəddəs şamdır, onu söndürsəniz hər yer zülmətə çevrilər. * Əməyin yalnız daxili, əqli, həyatverici qüvvəsi insan ləyaqətinin, onunla bərabər əxlaq və xoşbəxtlik mənbəyi kimi xidmət edir. == F == * Fərdin inkişafına və formalaşmasına yalnız fərd təsir edə bilər, yalnız xarakter xarakterlə formalaşa bilər. * Fəzilət haqqında yaxşı düşünmək fəzilətli olmaq demək deyil. * Fikirdə ədalətli olmaq əməldə ədalətli olmaq demək deyil. * Fikirlərini yaxşı ifadə edə bilməmək nöqsandır, müstəqil düşüncəyə malik olmamaq isə daha böyük çatışmazlıqdır və müstəqil fikirlər ancaq öz-özünə qazanılan biliklərdən irəli gəlir. == G == * Gecənin kabusu təzə açılmış səhər işığından qaçıb gizləndiyi kimi, hüzn, can sıxıntısı, şıltaqlıq və boş arzular da əməyin açıq və sakit simasından qaçıb gizlənir. * Gənclik xəyal etməsəydi insan həyatı bir anda donardı. * Görünüşünə görə təvazökar olan təhsil, eyni zamanda, səltənətlərin əsaslandığı və bütün nəsillərin yaşadığı tarixin ən böyük əməllərindən biridir. * Güclü xarakter, güclü sel kimi, bir maneə ilə qarşılaşdıqda, yalnız həyəcanlanır və daha da güclənir, eyni zamanda maneəni batıraraq, özünə dərin bir yataq açır. == H == * Heç bir müəllim unutmamalıdır ki, onun ən mühüm vəzifəsi şagirdləri əqli əməyə hazırlamaqdır və bu vəzifə fənnin özünü öyrətməkdən daha vacibdir. * Heç nə — nə sözlər, nə düşüncələr, nə də hərəkətlərimiz özümüzü və dünyaya münasibətimizi hisslərimiz qədər aydın və həqiqi ifadə etmir: onlar ayrı bir fikrin deyil, ayrıca bir qərarın deyil, ruhumuzun və onun quruluşunun bütün məzmununun xarakterini eşidirlər. * Heç vaxt uşağa yerinə yetirilməsi mümkün olmayan sözlər verməyin və onu heç vaxt aldatmayın. * Hər bir sərvətin yeganə yaradıcısı insanın vaxtı, zəhməti, dürüstlüyü, biliyi, özünü idarə etməsi, fiziki, əqli və mənəvi qüvvələridir. * Hər şeyi xalqdan alın — və onlar hər şeyi geri qaytara biləcəklər, amma dili əlindən alacaqlar və onu bir daha yaratmayacaqlar. * Həyatda məqsəd — insan ləyaqətinin və insan xoşbəxtliyinin ürəyidir.<ref>Aforizmlər və hikmətli sözlər. Bakı, 2005, səh.68</ref> == X == * Xalq, onun bütün vətəni ana dili ilə nəfəs alır… Dil yaşamış, yaşayan xalqı və gələcək nəsilləri böyük, tarixi, canlı bir bütövlükdə birləşdirən ən həyati, ən zəngin və ən möhkəm bağdır. * Xalqın ağzındakı dil ölüb – xalq da ölüb. * Xalqın dili onun bütün mənəvi həyatının ən yaxşı, solmayan və daim çiçəklənən rəngidir. * Xalqın dili Vətənin, xalqın mənəvi həyatının əksidir. * Xarakter yalnız xarakter yarada bilər. * Xarakterin gücü, məzmunundan asılı olmayaraq, əvəzolunmaz bir xəzinədir. O, yalnız ruhun təbii qaynaqlarından götürülür və idarə hər şeydən əvvəl o gücü hər bir insan ləyaqətinin əsası kimi qorumalıdır. * Xoşbəxtlik hüququ ən ayrılmaz insan hüququdur. == İ == * İgid odur ki, ən güclü qorxunu boğa bilir və qorxuya boyun əymədən təhlükə haqqında düşünə bilir. * İnanc ancaq vərdiş halına gələndə xarakter elementinə çevrilir. Vərdiş məhz inancın meylə, düşüncənin isə əmələ çevrilməsi prosesidir. * İnsan iş üçün doğulur; əmək onun dünyəvi səadətini təşkil edir, əmək insan əxlaqının ən yaxşı keşikçisidir, əmək isə insanın tərbiyəçisi olmalıdır. * İnsan ruhunu ram etməyin yeganə yolu sevgidir. Kim başqasına məhəbbətlə itaət edərsə, artıq öz nəfsinin tələbinə tabe olar və başqasının işini özünə aid edər. * İnsan tərbiyəsinin ən başlıca yolu əqidədir. Əqidəyə ancaq əqidə yolu ilə təsir etmək olar. * İnsan tərbiyəsinin ən mühüm yolu inandırmaqdır. * İnsanı tərbiyə etməyin əsas məqsədi ancaq insanın özü ola bilər… və insanda tərbiyənin məqsədi ruhdur. * İnsanın bütün arzularını təmin edin, lakin һəyat məqsədini əlindən alın, onda görərsiniz o necə də bədbəxt və aciz məxluqa çevriləcək. Deməli, insan ləyaqətinin və insan xoşbəxtliyinin məğzi arzunun təlimatında deyil… һəyat məqsədindədir. * İnsanın bütün istəklərini təmin et, amma həyatın məqsədini ondan götür, görəcəksən ki, o, necə yazıq və əhəmiyyətsiz bir varlığa çevrilir. * İnsanın ruhunda əks olunan ölkənin təbiəti, xalqın tarixi sözlə ifadə olunub. İnsan yoxa çıxdı, lakin yaratdığı söz xalq dilinin ölməz və tükənməz xəzinəsi kimi qaldı ki, dilin hər sözü, onun hər forması insan təfəkkürünün, hissiyyatının nəticəsidir ki, onun vasitəsilə ölkə və xalqın tarixi nitqdə öz əksini tapmışdır. * İnsanın vaxtı, zəhməti, namusluluğu, biliyi, özünü idarə etməsi, fiziki, əqli və mənəvi gücü — bütün bunlar hər bir sərvətin yeganə yaradıcılarıdır. * İnsanların əlindən hər şeyi alsanız, onu geri ala bilərlər, amma dilini əllərindən alsanız, onu bir daha yaratmayacaqlar. * İradəmiz də əzələlərimiz kimi daim artan fəaliyyətlə güclənir… onlara məşq etmədən, şübhəsiz ki, zəif əzələlərə və zəif iradəyə sahib olacaqsınız. == K == * Kitab… təkcə oxuya bilməyənlər üçün deyil, həm də… ölü hərfdən canlı düşüncələr çıxara bilməyənlər üçün də səssiz qalır. == Q == * Qadının zehni qabiliyyətlərində deyil, təbiətinin xarakterində uşaqların tərbiyəsi üçün zəngin vasitələr gizlidir. Diqqətin cəmləşməsi, dəqiqlik, səbr, əzmkarlıq, nizam-intizam sevgisi, zəriflik, ədəb-ərkan, zövq və nəhayət, övladlara qarşı fitri sevgi — bütün bunlar kişidən daha çox qadında olan keyfiyyətlərdir. * Qarışıq, bir-biri ilə əlaqəsi olmayan biliklərlə dolu baş hər şeyin nizamsız olduğu, sahibinin isə heç nə tapa bilməyəcəyi anbar kimidir; Yalnız biliksiz sistemin mövcud olduğu fəsil, bütün qutularda yazıların olduğu və qutuların boş olduğu bir kabinə kimidir. * Qorxu — bir sıra qəbahətlərin mənbəyidir. * Qorxu hiss etmədən təhlükəyə dırmaşan cəsarətli deyil, cəsarətli ən güclü qorxunu boğmağı bacaran və qorxuya boyun əymədən təhlükə haqqında düşünə biləndir. * Qorxu — insanın ən məhvedici, işgəncəverici hisslərindən biridir. == M == * Mənasız, cilovlanmamış qəzəb vəziyyəti, mənasız xeyirxahlıq və incəlik vəziyyəti qədər məhvə səbəb olur. * Müasir pedaqogikada əsas şey insanın mənəvi tərəfinin tərbiyəsidir. * Müəllim məmur deyil; və əgər məmurdursa, deməli, təhsil işçisi deyil. * Müəllim nə qədər ki, oxuyur, öyrənir o, yaşayır, oxumağı dayandırdıqda ondakı müəllimlik ölür. * Müəllim zahirən təvazökar görünməklə tarixin ən böyük işlərindən birini görür. Dövlətin özü isə bu işə söykənir və nəsillər onunla yaşayırlar. * Müəllimliyin özü o zaman təhsilə çevrilir ki, o, elmin ən yüksək sahəsinə çatsın, ideyalar aləminə daxil olsun və bu ideyanı ağıl vasitəsilə insanın ürəyinə çatdırsın. Elm yalnız bu elmi mərhələdə, nəinki tərbiyəvi mərhələdə mənəvi güc qazanır. == N == * Nə qədər gözəl təşəbbüslər və hətta nə qədər gözəl insanlar pis vərdişlərin yükü altına düşüblər. * Nə qədər ki, xalqın dilində şifahi dil yaşayır, xalq da yaşayır. * Nifrətdə olduğu kimi sevgidə də müxtəlif hisslər birləşdirilə bilər: həm əzab, həm həzz, həm sevinc, həm kədər, həm qorxu, həm cəsarət, hətta qəzəb və nifrət. == O == * Oxumaq hələ azdır, əsas iş nəyi oxumaq və oxuduğunu necə anlamaqdır. == Ö == * Ölkəmizdən başqa dünyada çoxlu müxtəlif dövlətlər, ölkələr var, lakin insanın bircə qohum anası var, biri də onun vətənidir. * Öz biliyinizi ancaq cəhalətinizin gözünə birbaşa baxdığınız zaman genişləndirə bilərsiniz. * Öz fikirlərini aydın deyə bilməmək qüsurdur, ancaq şəxsi fikirdən məhrum olmaq daha böyük qüsurdur. == P == * Pedaqogika sənətlərin birincisi və ən ucasıdır, çünki o, mükəmməlliyi kətanda, mərmərdə deyil, insanın təbiətində ifadə etməyə çalışır. * Pedaqoq həmişə əmin olmalıdır ki, təhsilin gücü o qədər böyükdür ki, ondan tam istifadə edə bilmir. == S == * Sevgidə də, nifrətdə də hər cür hisslər birləşə bilər: əzab , həzz , sevinc , kədər, qorxu, cəsarət, hətta qəzəb və nifrət. * Sevgi ilə uşağı elə tərbiyə edə bilərsiniz ki, o, cəzasız və mükafatsız olaraq tərbiyəçiyə qeyd-şərtsiz tabe olmağa alışsın. * Sərxoş üçün işıqlı küçədə belə zülmət var. == Ş == * Şagird bir qab deyil ki, onu doldurasan, o bir məşəldir, onu alovlandırmaq lazımdır. * Şəxsiyyətin inkişafı və tərifində yalnız şəxsiyyət hərəkət edə bilər, yalnız xarakter xarakter formalaşdıra bilər. == T == * Təcrübə göstərir ki, gimnastika bir növ insanın könüllü hərəkətlərini ixtisaslaşdıraraq bir çox köhnə xəstəlikləri sağaldır. * Təhsil cəmiyyətin əxlaqına təsir etmək, ruhu bədən üzərində yüksəltmək, mənəvi ehtiyacları irəli sürmək üçün çağrılır. * Təhsil insan ruhunun ən böyük sualıdır. * Təhsil insanda vərdiş, əmək sevgisi formalaşdırmalıdır, ona həyatda özünə iş tapmaq imkanı verməlidir. * Təhsil insanın nəinki zehnini inkişaf etdirib ona müəyyən məlumat verməli, həm də onda ciddi işə susuzluq yaratmalıdır ki, bunsuz onun həyatı nə layiq, nə də xoşbəxt ola bilməz. Yalnız əməyin daxili, mənəvi, həyatverici qüvvəsi insan ləyaqətinin, eyni zamanda mənəviyyat və xoşbəxtliyin mənbəyi kimi xidmət edir. * Təhsil məsələsi çox vacib və müqəddəsdir, sadəcə müqəddəs bir məsələdir. Burada milyonlarla soydaşımızın firavanlığı və ya bədbəxtliyi toxumu səpilir, burada ölkəmizin gələcəyinin pərdəsi açılır. * Təhsil məsələsində öz-özünə yol açan təbii təhsil istedadları digər istedadlardan daha nadirdir və buna görə də minlərlə müəllimin tələb olunduğu yerlərdə onlara arxalana bilməzsiniz. * Təhsilin əsas vəzifələrindən biri xüsusilə yeni nəsilləri bəşəriyyətin sonsuz rifah axtarışında ümumi işə cəlb etməkdir. * Təhsilin özü əgər insanın xoşbəxt olmasını istəyirsə, onu xoşbəxtlik üçün deyil, həyatın işinə hazırlamalıdır. * Tərbiyə insanda vərdiş və əməyə məhəbbət inkişaf etdirməlidir; ona həyatda özünə iş tapmaq imkanı verməlidir. * Tərbiyə sənətinin bir özəlliyi var ki, demək olar ki, hamıya tanış və başa düşülən, başqalarına isə daha asan görünür və nə qədər başa düşülən və asan görünsə, insan onunla nəzəri və ya praktiki cəhətdən bir o qədər az tanış olur. * Tərbiyəçinin şəxsiyyətinin cavan ruha olan təsiri elə bir tərbiyə qüvvəsidir ki, onu nə dərs kitabları ilə, nə əxlaqi nəsihətlərlə və nə də cəza, mükafat sistemi ilə əvəz etmək olar. * Tərbiyənin insanda ikinci təbiət yaratması üçün gərəkdir ki, bu tərbiyənin ideyaları şagirdlərin əqidəsinə, inancları vərdişlərə keçsin… İnsanda əqidə o qədər kök salıb ki, o, tabe olmalı olduğunu düşünməmişdən əvvəl ona tabe olur, o zaman ancaq o, onun fitrətinin elementinə çevrilir. * Tərbiyənin vəzifəsi mənəvi həyata diqqəti oyatmaqdır… Əgər şagirdimiz çox şey bilirsə, amma boş maraqlarla maraqlanırsa, özünü mükəmməl aparırsa, amma əxlaqlı və gözəlliyə canlı diqqət oyatmırsa, sən təhsil məqsədinə çatmamışsan. == U == * Uşaq ana dilini öyrənərkən yalnız şərti səsləri öyrənmir. O, eyni zamanda, ana dilinin doğma döşündən mənəvi həyat və qüvvət içir. * Uşaqların hissləri, eləcə də uşaqların təfəkkürü məcbur edilmədən idarə edilməlidir. == V == * Vətənin övladı ol , doğma torpağına bağlılığını dərindən hiss et, ona oğul kimi yana, ondan aldığını yüz qat qaytar. == Y == * Yaddaş funksiyasını artırmağın ən vacib şərtləri, idmana ehtiyac duyan sinirlərin sağlam vəziyyətidir. * Yaddaşın yaxşılaşdırılması üçün ən vacib şərt sinirlərin sağlam vəziyyətidir, bunun üçün fiziki məşqlər lazımdır. * Yaxşı vərdiş insanın sinir sisteminə daxil etdiyi mənəvi kapitaldır. * Yalnız əməyin daxili, mənəvi, həyatverici qüvvəsi insan ləyaqətinin, eyni zamanda mənəviyyat və xoşbəxtliyin mənbəyi kimi xidmət edir. * Yalnız hər an öz nəfsi ilə üz-üzə olmaq imkanını özündə saxlamış, ondan heç bir qərəz, heç bir vərdişlə ayrılmadan, ancaq özünü təkmilləşdirmə yolu ilə getməyə və başqalarını bu yolda aparmağa qadirdir. * Yalnız öz cəhalətinizin gözünə birbaşa baxdığınız zaman biliklərinizi genişləndirə bilərsiniz. * Yalnız şüurlu və azad əmək insanı xoşbəxt edə bilər. * Yalnız yaxşı ağlı və yaxşı ürəyi olan insan tamamilə yaxşı və etibarlı insandır. == Z == * Zehni işdən sonra istirahət heç bir şey etməməkdən deyil, məsələni dəyişdirməkdən ibarətdir: fiziki iş yalnız xoş deyil, həm də faydalı istirahət zehni əməkdən sonra. == Mənbə == * Aforizmlər və hikmətli sözlər. Bakı, 2005. == İstinadlar == [[Kateqoriya:Əlifba sırasına görə şəxslər]] [[Kateqoriya:Alimlər]] [[Kateqoriya:1824-cü ildə doğulanlar]] [[Kateqoriya:1871-ci ildə vəfat edənlər]] r5wyi5a79ub1oljhstltb4y5kgqc5no 206541 206540 2026-06-03T15:17:02Z Rəşid Nurməmmədov 2070 /* M */ 206541 wikitext text/x-wiki {{Şəxs}} [[Fayl:Konstantin D. Ushinsky.jpeg|thumbnail | Konstantin Uşinski]] '''Konstantin Dmitriyeviç Uşinski''' — (rus. Константи́н Дми́триевич Уши́нский), d.2 mart, 1824, Tula — ö.3 yanvar, 1871, Odessa) — Ukrayna və rus pedaqoqu. {{ABC}} == A == * Ana dili məhv olarkən xalq artıq yox olur. Xalqın ağzında dili hələ yaşadıqca xalq da yaşayır. * Ana dilində təhsil almayan uşaq böyüdükdən sonra üzünə nə qədər vətənpərvərlik maskası taxsa da, aid olduğu millətə deyil, dilində təlim-tərbiyə gördüyü millətə xidmət edəcəkdir. == B == * Bədən cəzası qorxusu pis qəlbi yaxşılaşdırmayacaq və qorxu ilə qəzəbi qarışdırmaq insanda ən iyrənc hadisədir. * Biliklərinizi yalnız öz cahilliyinizin gözlərinin içinə baxdıqda genişləndirə bilərsiniz. * Bir millətin, xalqın varını, dövlətini əlindən alsan, o millət ölməz, yaşayar. Ancaq ana dilini əlindən alsan, həmin millət məhv olar, ondan əsər-əlamət qalmaz. == C == * Cəsur insan qorxu hiss etmədən təhlükəyə addım atan deyil, ən güclü qorxunu boğub təhlükə haqqında düşünə biləndir. * Cismani cəza qorxusu pis qəlbi yaxşı hala gətirməz. == D == * Demək olar ki, hər kəs təhsilin səbr tələb etdiyini anlayır, lakin çox az adam səbr, fitri qabiliyyət və bacarıqla yanaşı, xüsusi biliklərin də lazım olduğu qənaətinə gəlib. * Dil xalqın ölü, diri və gələcək nəsillərini böyük, tarixi canlı bir bütövlükdə birləşdirən ən mühüm, ən zəngin və ən möhkəm halqadır. == Ə == * Əgər işi müvəffəqiyyətlə seçsəniz və bütün ruhunuzu bu işə qoysanız, xoşbəxtlik sizi tapacaq. * Əgər pedaqogika insanı hərtərəfli tərbiyə etmək istəyirsə, ilk növbədə onu hərtərəfli tanımalıdır. * [[Əmək]] bəşəriyyət tarixinin lap əvvəlindən yer üzərinə işıq saçan müqəddəs şamdır, onu söndürsəniz hər yer zülmətə çevrilər. * Əməyin yalnız daxili, əqli, həyatverici qüvvəsi insan ləyaqətinin, onunla bərabər əxlaq və xoşbəxtlik mənbəyi kimi xidmət edir. == F == * Fərdin inkişafına və formalaşmasına yalnız fərd təsir edə bilər, yalnız xarakter xarakterlə formalaşa bilər. * Fəzilət haqqında yaxşı düşünmək fəzilətli olmaq demək deyil. * Fikirdə ədalətli olmaq əməldə ədalətli olmaq demək deyil. * Fikirlərini yaxşı ifadə edə bilməmək nöqsandır, müstəqil düşüncəyə malik olmamaq isə daha böyük çatışmazlıqdır və müstəqil fikirlər ancaq öz-özünə qazanılan biliklərdən irəli gəlir. == G == * Gecənin kabusu təzə açılmış səhər işığından qaçıb gizləndiyi kimi, hüzn, can sıxıntısı, şıltaqlıq və boş arzular da əməyin açıq və sakit simasından qaçıb gizlənir. * Gənclik xəyal etməsəydi insan həyatı bir anda donardı. * Görünüşünə görə təvazökar olan təhsil, eyni zamanda, səltənətlərin əsaslandığı və bütün nəsillərin yaşadığı tarixin ən böyük əməllərindən biridir. * Güclü xarakter, güclü sel kimi, bir maneə ilə qarşılaşdıqda, yalnız həyəcanlanır və daha da güclənir, eyni zamanda maneəni batıraraq, özünə dərin bir yataq açır. == H == * Heç bir müəllim unutmamalıdır ki, onun ən mühüm vəzifəsi şagirdləri əqli əməyə hazırlamaqdır və bu vəzifə fənnin özünü öyrətməkdən daha vacibdir. * Heç nə — nə sözlər, nə düşüncələr, nə də hərəkətlərimiz özümüzü və dünyaya münasibətimizi hisslərimiz qədər aydın və həqiqi ifadə etmir: onlar ayrı bir fikrin deyil, ayrıca bir qərarın deyil, ruhumuzun və onun quruluşunun bütün məzmununun xarakterini eşidirlər. * Heç vaxt uşağa yerinə yetirilməsi mümkün olmayan sözlər verməyin və onu heç vaxt aldatmayın. * Hər bir sərvətin yeganə yaradıcısı insanın vaxtı, zəhməti, dürüstlüyü, biliyi, özünü idarə etməsi, fiziki, əqli və mənəvi qüvvələridir. * Hər şeyi xalqdan alın — və onlar hər şeyi geri qaytara biləcəklər, amma dili əlindən alacaqlar və onu bir daha yaratmayacaqlar. * Həyatda məqsəd — insan ləyaqətinin və insan xoşbəxtliyinin ürəyidir.<ref>Aforizmlər və hikmətli sözlər. Bakı, 2005, səh.68</ref> == X == * Xalq, onun bütün vətəni ana dili ilə nəfəs alır… Dil yaşamış, yaşayan xalqı və gələcək nəsilləri böyük, tarixi, canlı bir bütövlükdə birləşdirən ən həyati, ən zəngin və ən möhkəm bağdır. * Xalqın ağzındakı dil ölüb – xalq da ölüb. * Xalqın dili onun bütün mənəvi həyatının ən yaxşı, solmayan və daim çiçəklənən rəngidir. * Xalqın dili Vətənin, xalqın mənəvi həyatının əksidir. * Xarakter yalnız xarakter yarada bilər. * Xarakterin gücü, məzmunundan asılı olmayaraq, əvəzolunmaz bir xəzinədir. O, yalnız ruhun təbii qaynaqlarından götürülür və idarə hər şeydən əvvəl o gücü hər bir insan ləyaqətinin əsası kimi qorumalıdır. * Xoşbəxtlik hüququ ən ayrılmaz insan hüququdur. == İ == * İgid odur ki, ən güclü qorxunu boğa bilir və qorxuya boyun əymədən təhlükə haqqında düşünə bilir. * İnanc ancaq vərdiş halına gələndə xarakter elementinə çevrilir. Vərdiş məhz inancın meylə, düşüncənin isə əmələ çevrilməsi prosesidir. * İnsan iş üçün doğulur; əmək onun dünyəvi səadətini təşkil edir, əmək insan əxlaqının ən yaxşı keşikçisidir, əmək isə insanın tərbiyəçisi olmalıdır. * İnsan ruhunu ram etməyin yeganə yolu sevgidir. Kim başqasına məhəbbətlə itaət edərsə, artıq öz nəfsinin tələbinə tabe olar və başqasının işini özünə aid edər. * İnsan tərbiyəsinin ən başlıca yolu əqidədir. Əqidəyə ancaq əqidə yolu ilə təsir etmək olar. * İnsan tərbiyəsinin ən mühüm yolu inandırmaqdır. * İnsanı tərbiyə etməyin əsas məqsədi ancaq insanın özü ola bilər… və insanda tərbiyənin məqsədi ruhdur. * İnsanın bütün arzularını təmin edin, lakin һəyat məqsədini əlindən alın, onda görərsiniz o necə də bədbəxt və aciz məxluqa çevriləcək. Deməli, insan ləyaqətinin və insan xoşbəxtliyinin məğzi arzunun təlimatında deyil… һəyat məqsədindədir. * İnsanın bütün istəklərini təmin et, amma həyatın məqsədini ondan götür, görəcəksən ki, o, necə yazıq və əhəmiyyətsiz bir varlığa çevrilir. * İnsanın ruhunda əks olunan ölkənin təbiəti, xalqın tarixi sözlə ifadə olunub. İnsan yoxa çıxdı, lakin yaratdığı söz xalq dilinin ölməz və tükənməz xəzinəsi kimi qaldı ki, dilin hər sözü, onun hər forması insan təfəkkürünün, hissiyyatının nəticəsidir ki, onun vasitəsilə ölkə və xalqın tarixi nitqdə öz əksini tapmışdır. * İnsanın vaxtı, zəhməti, namusluluğu, biliyi, özünü idarə etməsi, fiziki, əqli və mənəvi gücü — bütün bunlar hər bir sərvətin yeganə yaradıcılarıdır. * İnsanların əlindən hər şeyi alsanız, onu geri ala bilərlər, amma dilini əllərindən alsanız, onu bir daha yaratmayacaqlar. * İradəmiz də əzələlərimiz kimi daim artan fəaliyyətlə güclənir… onlara məşq etmədən, şübhəsiz ki, zəif əzələlərə və zəif iradəyə sahib olacaqsınız. == K == * Kitab… təkcə oxuya bilməyənlər üçün deyil, həm də… ölü hərfdən canlı düşüncələr çıxara bilməyənlər üçün də səssiz qalır. == Q == * Qadının zehni qabiliyyətlərində deyil, təbiətinin xarakterində uşaqların tərbiyəsi üçün zəngin vasitələr gizlidir. Diqqətin cəmləşməsi, dəqiqlik, səbr, əzmkarlıq, nizam-intizam sevgisi, zəriflik, ədəb-ərkan, zövq və nəhayət, övladlara qarşı fitri sevgi — bütün bunlar kişidən daha çox qadında olan keyfiyyətlərdir. * Qarışıq, bir-biri ilə əlaqəsi olmayan biliklərlə dolu baş hər şeyin nizamsız olduğu, sahibinin isə heç nə tapa bilməyəcəyi anbar kimidir; Yalnız biliksiz sistemin mövcud olduğu fəsil, bütün qutularda yazıların olduğu və qutuların boş olduğu bir kabinə kimidir. * Qorxu — bir sıra qəbahətlərin mənbəyidir. * Qorxu hiss etmədən təhlükəyə dırmaşan cəsarətli deyil, cəsarətli ən güclü qorxunu boğmağı bacaran və qorxuya boyun əymədən təhlükə haqqında düşünə biləndir. * Qorxu — insanın ən məhvedici, işgəncəverici hisslərindən biridir. == M == * Mənasız, cilovlanmamış qəzəb vəziyyəti, mənasız xeyirxahlıq və incəlik vəziyyəti qədər məhvə səbəb olur. * Müasir pedaqogikada əsas şey insanın mənəvi tərəfinin tərbiyəsidir. * Müəllim məmur deyil; və əgər məmurdursa, deməli, təhsil işçisi deyil. * Müəllim nə qədər ki, oxuyur, öyrənir o, yaşayır, oxumağı dayandırdıqda ondakı müəllimlik ölür. * Müəllim zahirən təvazökar görünməklə tarixin ən böyük işlərindən birini görür. Dövlətin özü isə bu işə söykənir və nəsillər onunla yaşayırlar. * Müəllimin işi zarafat etməyə imkan verən, lakin bütün məsələni zarafata çevirməyən ciddiliklə xarakterizə olunmalıdır. * Müəllimliyin özü o zaman təhsilə çevrilir ki, o, elmin ən yüksək sahəsinə çatsın, ideyalar aləminə daxil olsun və bu ideyanı ağıl vasitəsilə insanın ürəyinə çatdırsın. Elm yalnız bu elmi mərhələdə, nəinki tərbiyəvi mərhələdə mənəvi güc qazanır. == N == * Nə qədər gözəl təşəbbüslər və hətta nə qədər gözəl insanlar pis vərdişlərin yükü altına düşüblər. * Nə qədər ki, xalqın dilində şifahi dil yaşayır, xalq da yaşayır. * Nifrətdə olduğu kimi sevgidə də müxtəlif hisslər birləşdirilə bilər: həm əzab, həm həzz, həm sevinc, həm kədər, həm qorxu, həm cəsarət, hətta qəzəb və nifrət. == O == * Oxumaq hələ azdır, əsas iş nəyi oxumaq və oxuduğunu necə anlamaqdır. == Ö == * Ölkəmizdən başqa dünyada çoxlu müxtəlif dövlətlər, ölkələr var, lakin insanın bircə qohum anası var, biri də onun vətənidir. * Öz biliyinizi ancaq cəhalətinizin gözünə birbaşa baxdığınız zaman genişləndirə bilərsiniz. * Öz fikirlərini aydın deyə bilməmək qüsurdur, ancaq şəxsi fikirdən məhrum olmaq daha böyük qüsurdur. == P == * Pedaqogika sənətlərin birincisi və ən ucasıdır, çünki o, mükəmməlliyi kətanda, mərmərdə deyil, insanın təbiətində ifadə etməyə çalışır. * Pedaqoq həmişə əmin olmalıdır ki, təhsilin gücü o qədər böyükdür ki, ondan tam istifadə edə bilmir. == S == * Sevgidə də, nifrətdə də hər cür hisslər birləşə bilər: əzab , həzz , sevinc , kədər, qorxu, cəsarət, hətta qəzəb və nifrət. * Sevgi ilə uşağı elə tərbiyə edə bilərsiniz ki, o, cəzasız və mükafatsız olaraq tərbiyəçiyə qeyd-şərtsiz tabe olmağa alışsın. * Sərxoş üçün işıqlı küçədə belə zülmət var. == Ş == * Şagird bir qab deyil ki, onu doldurasan, o bir məşəldir, onu alovlandırmaq lazımdır. * Şəxsiyyətin inkişafı və tərifində yalnız şəxsiyyət hərəkət edə bilər, yalnız xarakter xarakter formalaşdıra bilər. == T == * Təcrübə göstərir ki, gimnastika bir növ insanın könüllü hərəkətlərini ixtisaslaşdıraraq bir çox köhnə xəstəlikləri sağaldır. * Təhsil cəmiyyətin əxlaqına təsir etmək, ruhu bədən üzərində yüksəltmək, mənəvi ehtiyacları irəli sürmək üçün çağrılır. * Təhsil insan ruhunun ən böyük sualıdır. * Təhsil insanda vərdiş, əmək sevgisi formalaşdırmalıdır, ona həyatda özünə iş tapmaq imkanı verməlidir. * Təhsil insanın nəinki zehnini inkişaf etdirib ona müəyyən məlumat verməli, həm də onda ciddi işə susuzluq yaratmalıdır ki, bunsuz onun həyatı nə layiq, nə də xoşbəxt ola bilməz. Yalnız əməyin daxili, mənəvi, həyatverici qüvvəsi insan ləyaqətinin, eyni zamanda mənəviyyat və xoşbəxtliyin mənbəyi kimi xidmət edir. * Təhsil məsələsi çox vacib və müqəddəsdir, sadəcə müqəddəs bir məsələdir. Burada milyonlarla soydaşımızın firavanlığı və ya bədbəxtliyi toxumu səpilir, burada ölkəmizin gələcəyinin pərdəsi açılır. * Təhsil məsələsində öz-özünə yol açan təbii təhsil istedadları digər istedadlardan daha nadirdir və buna görə də minlərlə müəllimin tələb olunduğu yerlərdə onlara arxalana bilməzsiniz. * Təhsilin əsas vəzifələrindən biri xüsusilə yeni nəsilləri bəşəriyyətin sonsuz rifah axtarışında ümumi işə cəlb etməkdir. * Təhsilin özü əgər insanın xoşbəxt olmasını istəyirsə, onu xoşbəxtlik üçün deyil, həyatın işinə hazırlamalıdır. * Tərbiyə insanda vərdiş və əməyə məhəbbət inkişaf etdirməlidir; ona həyatda özünə iş tapmaq imkanı verməlidir. * Tərbiyə sənətinin bir özəlliyi var ki, demək olar ki, hamıya tanış və başa düşülən, başqalarına isə daha asan görünür və nə qədər başa düşülən və asan görünsə, insan onunla nəzəri və ya praktiki cəhətdən bir o qədər az tanış olur. * Tərbiyəçinin şəxsiyyətinin cavan ruha olan təsiri elə bir tərbiyə qüvvəsidir ki, onu nə dərs kitabları ilə, nə əxlaqi nəsihətlərlə və nə də cəza, mükafat sistemi ilə əvəz etmək olar. * Tərbiyənin insanda ikinci təbiət yaratması üçün gərəkdir ki, bu tərbiyənin ideyaları şagirdlərin əqidəsinə, inancları vərdişlərə keçsin… İnsanda əqidə o qədər kök salıb ki, o, tabe olmalı olduğunu düşünməmişdən əvvəl ona tabe olur, o zaman ancaq o, onun fitrətinin elementinə çevrilir. * Tərbiyənin vəzifəsi mənəvi həyata diqqəti oyatmaqdır… Əgər şagirdimiz çox şey bilirsə, amma boş maraqlarla maraqlanırsa, özünü mükəmməl aparırsa, amma əxlaqlı və gözəlliyə canlı diqqət oyatmırsa, sən təhsil məqsədinə çatmamışsan. == U == * Uşaq ana dilini öyrənərkən yalnız şərti səsləri öyrənmir. O, eyni zamanda, ana dilinin doğma döşündən mənəvi həyat və qüvvət içir. * Uşaqların hissləri, eləcə də uşaqların təfəkkürü məcbur edilmədən idarə edilməlidir. == V == * Vətənin övladı ol , doğma torpağına bağlılığını dərindən hiss et, ona oğul kimi yana, ondan aldığını yüz qat qaytar. == Y == * Yaddaş funksiyasını artırmağın ən vacib şərtləri, idmana ehtiyac duyan sinirlərin sağlam vəziyyətidir. * Yaddaşın yaxşılaşdırılması üçün ən vacib şərt sinirlərin sağlam vəziyyətidir, bunun üçün fiziki məşqlər lazımdır. * Yaxşı vərdiş insanın sinir sisteminə daxil etdiyi mənəvi kapitaldır. * Yalnız əməyin daxili, mənəvi, həyatverici qüvvəsi insan ləyaqətinin, eyni zamanda mənəviyyat və xoşbəxtliyin mənbəyi kimi xidmət edir. * Yalnız hər an öz nəfsi ilə üz-üzə olmaq imkanını özündə saxlamış, ondan heç bir qərəz, heç bir vərdişlə ayrılmadan, ancaq özünü təkmilləşdirmə yolu ilə getməyə və başqalarını bu yolda aparmağa qadirdir. * Yalnız öz cəhalətinizin gözünə birbaşa baxdığınız zaman biliklərinizi genişləndirə bilərsiniz. * Yalnız şüurlu və azad əmək insanı xoşbəxt edə bilər. * Yalnız yaxşı ağlı və yaxşı ürəyi olan insan tamamilə yaxşı və etibarlı insandır. == Z == * Zehni işdən sonra istirahət heç bir şey etməməkdən deyil, məsələni dəyişdirməkdən ibarətdir: fiziki iş yalnız xoş deyil, həm də faydalı istirahət zehni əməkdən sonra. == Mənbə == * Aforizmlər və hikmətli sözlər. Bakı, 2005. == İstinadlar == [[Kateqoriya:Əlifba sırasına görə şəxslər]] [[Kateqoriya:Alimlər]] [[Kateqoriya:1824-cü ildə doğulanlar]] [[Kateqoriya:1871-ci ildə vəfat edənlər]] 97kv63fhxr8syatkdxspook19c7vrb7 206542 206541 2026-06-03T15:18:33Z Rəşid Nurməmmədov 2070 /* B */ 206542 wikitext text/x-wiki {{Şəxs}} [[Fayl:Konstantin D. Ushinsky.jpeg|thumbnail | Konstantin Uşinski]] '''Konstantin Dmitriyeviç Uşinski''' — (rus. Константи́н Дми́триевич Уши́нский), d.2 mart, 1824, Tula — ö.3 yanvar, 1871, Odessa) — Ukrayna və rus pedaqoqu. {{ABC}} == A == * Ana dili məhv olarkən xalq artıq yox olur. Xalqın ağzında dili hələ yaşadıqca xalq da yaşayır. * Ana dilində təhsil almayan uşaq böyüdükdən sonra üzünə nə qədər vətənpərvərlik maskası taxsa da, aid olduğu millətə deyil, dilində təlim-tərbiyə gördüyü millətə xidmət edəcəkdir. == B == * Başqa xalqın nümunəsinə uyğun yaşaya bilmədiyiniz kimi... başqasının pedaqoji sisteminə uyğun olaraq təhsil verə bilməzsiniz. * Bədən cəzası qorxusu pis qəlbi yaxşılaşdırmayacaq və qorxu ilə qəzəbi qarışdırmaq insanda ən iyrənc hadisədir. * Biliklərinizi yalnız öz cahilliyinizin gözlərinin içinə baxdıqda genişləndirə bilərsiniz. * Bir millətin, xalqın varını, dövlətini əlindən alsan, o millət ölməz, yaşayar. Ancaq ana dilini əlindən alsan, həmin millət məhv olar, ondan əsər-əlamət qalmaz. == C == * Cəsur insan qorxu hiss etmədən təhlükəyə addım atan deyil, ən güclü qorxunu boğub təhlükə haqqında düşünə biləndir. * Cismani cəza qorxusu pis qəlbi yaxşı hala gətirməz. == D == * Demək olar ki, hər kəs təhsilin səbr tələb etdiyini anlayır, lakin çox az adam səbr, fitri qabiliyyət və bacarıqla yanaşı, xüsusi biliklərin də lazım olduğu qənaətinə gəlib. * Dil xalqın ölü, diri və gələcək nəsillərini böyük, tarixi canlı bir bütövlükdə birləşdirən ən mühüm, ən zəngin və ən möhkəm halqadır. == Ə == * Əgər işi müvəffəqiyyətlə seçsəniz və bütün ruhunuzu bu işə qoysanız, xoşbəxtlik sizi tapacaq. * Əgər pedaqogika insanı hərtərəfli tərbiyə etmək istəyirsə, ilk növbədə onu hərtərəfli tanımalıdır. * [[Əmək]] bəşəriyyət tarixinin lap əvvəlindən yer üzərinə işıq saçan müqəddəs şamdır, onu söndürsəniz hər yer zülmətə çevrilər. * Əməyin yalnız daxili, əqli, həyatverici qüvvəsi insan ləyaqətinin, onunla bərabər əxlaq və xoşbəxtlik mənbəyi kimi xidmət edir. == F == * Fərdin inkişafına və formalaşmasına yalnız fərd təsir edə bilər, yalnız xarakter xarakterlə formalaşa bilər. * Fəzilət haqqında yaxşı düşünmək fəzilətli olmaq demək deyil. * Fikirdə ədalətli olmaq əməldə ədalətli olmaq demək deyil. * Fikirlərini yaxşı ifadə edə bilməmək nöqsandır, müstəqil düşüncəyə malik olmamaq isə daha böyük çatışmazlıqdır və müstəqil fikirlər ancaq öz-özünə qazanılan biliklərdən irəli gəlir. == G == * Gecənin kabusu təzə açılmış səhər işığından qaçıb gizləndiyi kimi, hüzn, can sıxıntısı, şıltaqlıq və boş arzular da əməyin açıq və sakit simasından qaçıb gizlənir. * Gənclik xəyal etməsəydi insan həyatı bir anda donardı. * Görünüşünə görə təvazökar olan təhsil, eyni zamanda, səltənətlərin əsaslandığı və bütün nəsillərin yaşadığı tarixin ən böyük əməllərindən biridir. * Güclü xarakter, güclü sel kimi, bir maneə ilə qarşılaşdıqda, yalnız həyəcanlanır və daha da güclənir, eyni zamanda maneəni batıraraq, özünə dərin bir yataq açır. == H == * Heç bir müəllim unutmamalıdır ki, onun ən mühüm vəzifəsi şagirdləri əqli əməyə hazırlamaqdır və bu vəzifə fənnin özünü öyrətməkdən daha vacibdir. * Heç nə — nə sözlər, nə düşüncələr, nə də hərəkətlərimiz özümüzü və dünyaya münasibətimizi hisslərimiz qədər aydın və həqiqi ifadə etmir: onlar ayrı bir fikrin deyil, ayrıca bir qərarın deyil, ruhumuzun və onun quruluşunun bütün məzmununun xarakterini eşidirlər. * Heç vaxt uşağa yerinə yetirilməsi mümkün olmayan sözlər verməyin və onu heç vaxt aldatmayın. * Hər bir sərvətin yeganə yaradıcısı insanın vaxtı, zəhməti, dürüstlüyü, biliyi, özünü idarə etməsi, fiziki, əqli və mənəvi qüvvələridir. * Hər şeyi xalqdan alın — və onlar hər şeyi geri qaytara biləcəklər, amma dili əlindən alacaqlar və onu bir daha yaratmayacaqlar. * Həyatda məqsəd — insan ləyaqətinin və insan xoşbəxtliyinin ürəyidir.<ref>Aforizmlər və hikmətli sözlər. Bakı, 2005, səh.68</ref> == X == * Xalq, onun bütün vətəni ana dili ilə nəfəs alır… Dil yaşamış, yaşayan xalqı və gələcək nəsilləri böyük, tarixi, canlı bir bütövlükdə birləşdirən ən həyati, ən zəngin və ən möhkəm bağdır. * Xalqın ağzındakı dil ölüb – xalq da ölüb. * Xalqın dili onun bütün mənəvi həyatının ən yaxşı, solmayan və daim çiçəklənən rəngidir. * Xalqın dili Vətənin, xalqın mənəvi həyatının əksidir. * Xarakter yalnız xarakter yarada bilər. * Xarakterin gücü, məzmunundan asılı olmayaraq, əvəzolunmaz bir xəzinədir. O, yalnız ruhun təbii qaynaqlarından götürülür və idarə hər şeydən əvvəl o gücü hər bir insan ləyaqətinin əsası kimi qorumalıdır. * Xoşbəxtlik hüququ ən ayrılmaz insan hüququdur. == İ == * İgid odur ki, ən güclü qorxunu boğa bilir və qorxuya boyun əymədən təhlükə haqqında düşünə bilir. * İnanc ancaq vərdiş halına gələndə xarakter elementinə çevrilir. Vərdiş məhz inancın meylə, düşüncənin isə əmələ çevrilməsi prosesidir. * İnsan iş üçün doğulur; əmək onun dünyəvi səadətini təşkil edir, əmək insan əxlaqının ən yaxşı keşikçisidir, əmək isə insanın tərbiyəçisi olmalıdır. * İnsan ruhunu ram etməyin yeganə yolu sevgidir. Kim başqasına məhəbbətlə itaət edərsə, artıq öz nəfsinin tələbinə tabe olar və başqasının işini özünə aid edər. * İnsan tərbiyəsinin ən başlıca yolu əqidədir. Əqidəyə ancaq əqidə yolu ilə təsir etmək olar. * İnsan tərbiyəsinin ən mühüm yolu inandırmaqdır. * İnsanı tərbiyə etməyin əsas məqsədi ancaq insanın özü ola bilər… və insanda tərbiyənin məqsədi ruhdur. * İnsanın bütün arzularını təmin edin, lakin һəyat məqsədini əlindən alın, onda görərsiniz o necə də bədbəxt və aciz məxluqa çevriləcək. Deməli, insan ləyaqətinin və insan xoşbəxtliyinin məğzi arzunun təlimatında deyil… һəyat məqsədindədir. * İnsanın bütün istəklərini təmin et, amma həyatın məqsədini ondan götür, görəcəksən ki, o, necə yazıq və əhəmiyyətsiz bir varlığa çevrilir. * İnsanın ruhunda əks olunan ölkənin təbiəti, xalqın tarixi sözlə ifadə olunub. İnsan yoxa çıxdı, lakin yaratdığı söz xalq dilinin ölməz və tükənməz xəzinəsi kimi qaldı ki, dilin hər sözü, onun hər forması insan təfəkkürünün, hissiyyatının nəticəsidir ki, onun vasitəsilə ölkə və xalqın tarixi nitqdə öz əksini tapmışdır. * İnsanın vaxtı, zəhməti, namusluluğu, biliyi, özünü idarə etməsi, fiziki, əqli və mənəvi gücü — bütün bunlar hər bir sərvətin yeganə yaradıcılarıdır. * İnsanların əlindən hər şeyi alsanız, onu geri ala bilərlər, amma dilini əllərindən alsanız, onu bir daha yaratmayacaqlar. * İradəmiz də əzələlərimiz kimi daim artan fəaliyyətlə güclənir… onlara məşq etmədən, şübhəsiz ki, zəif əzələlərə və zəif iradəyə sahib olacaqsınız. == K == * Kitab… təkcə oxuya bilməyənlər üçün deyil, həm də… ölü hərfdən canlı düşüncələr çıxara bilməyənlər üçün də səssiz qalır. == Q == * Qadının zehni qabiliyyətlərində deyil, təbiətinin xarakterində uşaqların tərbiyəsi üçün zəngin vasitələr gizlidir. Diqqətin cəmləşməsi, dəqiqlik, səbr, əzmkarlıq, nizam-intizam sevgisi, zəriflik, ədəb-ərkan, zövq və nəhayət, övladlara qarşı fitri sevgi — bütün bunlar kişidən daha çox qadında olan keyfiyyətlərdir. * Qarışıq, bir-biri ilə əlaqəsi olmayan biliklərlə dolu baş hər şeyin nizamsız olduğu, sahibinin isə heç nə tapa bilməyəcəyi anbar kimidir; Yalnız biliksiz sistemin mövcud olduğu fəsil, bütün qutularda yazıların olduğu və qutuların boş olduğu bir kabinə kimidir. * Qorxu — bir sıra qəbahətlərin mənbəyidir. * Qorxu hiss etmədən təhlükəyə dırmaşan cəsarətli deyil, cəsarətli ən güclü qorxunu boğmağı bacaran və qorxuya boyun əymədən təhlükə haqqında düşünə biləndir. * Qorxu — insanın ən məhvedici, işgəncəverici hisslərindən biridir. == M == * Mənasız, cilovlanmamış qəzəb vəziyyəti, mənasız xeyirxahlıq və incəlik vəziyyəti qədər məhvə səbəb olur. * Müasir pedaqogikada əsas şey insanın mənəvi tərəfinin tərbiyəsidir. * Müəllim məmur deyil; və əgər məmurdursa, deməli, təhsil işçisi deyil. * Müəllim nə qədər ki, oxuyur, öyrənir o, yaşayır, oxumağı dayandırdıqda ondakı müəllimlik ölür. * Müəllim zahirən təvazökar görünməklə tarixin ən böyük işlərindən birini görür. Dövlətin özü isə bu işə söykənir və nəsillər onunla yaşayırlar. * Müəllimin işi zarafat etməyə imkan verən, lakin bütün məsələni zarafata çevirməyən ciddiliklə xarakterizə olunmalıdır. * Müəllimliyin özü o zaman təhsilə çevrilir ki, o, elmin ən yüksək sahəsinə çatsın, ideyalar aləminə daxil olsun və bu ideyanı ağıl vasitəsilə insanın ürəyinə çatdırsın. Elm yalnız bu elmi mərhələdə, nəinki tərbiyəvi mərhələdə mənəvi güc qazanır. == N == * Nə qədər gözəl təşəbbüslər və hətta nə qədər gözəl insanlar pis vərdişlərin yükü altına düşüblər. * Nə qədər ki, xalqın dilində şifahi dil yaşayır, xalq da yaşayır. * Nifrətdə olduğu kimi sevgidə də müxtəlif hisslər birləşdirilə bilər: həm əzab, həm həzz, həm sevinc, həm kədər, həm qorxu, həm cəsarət, hətta qəzəb və nifrət. == O == * Oxumaq hələ azdır, əsas iş nəyi oxumaq və oxuduğunu necə anlamaqdır. == Ö == * Ölkəmizdən başqa dünyada çoxlu müxtəlif dövlətlər, ölkələr var, lakin insanın bircə qohum anası var, biri də onun vətənidir. * Öz biliyinizi ancaq cəhalətinizin gözünə birbaşa baxdığınız zaman genişləndirə bilərsiniz. * Öz fikirlərini aydın deyə bilməmək qüsurdur, ancaq şəxsi fikirdən məhrum olmaq daha böyük qüsurdur. == P == * Pedaqogika sənətlərin birincisi və ən ucasıdır, çünki o, mükəmməlliyi kətanda, mərmərdə deyil, insanın təbiətində ifadə etməyə çalışır. * Pedaqoq həmişə əmin olmalıdır ki, təhsilin gücü o qədər böyükdür ki, ondan tam istifadə edə bilmir. == S == * Sevgidə də, nifrətdə də hər cür hisslər birləşə bilər: əzab , həzz , sevinc , kədər, qorxu, cəsarət, hətta qəzəb və nifrət. * Sevgi ilə uşağı elə tərbiyə edə bilərsiniz ki, o, cəzasız və mükafatsız olaraq tərbiyəçiyə qeyd-şərtsiz tabe olmağa alışsın. * Sərxoş üçün işıqlı küçədə belə zülmət var. == Ş == * Şagird bir qab deyil ki, onu doldurasan, o bir məşəldir, onu alovlandırmaq lazımdır. * Şəxsiyyətin inkişafı və tərifində yalnız şəxsiyyət hərəkət edə bilər, yalnız xarakter xarakter formalaşdıra bilər. == T == * Təcrübə göstərir ki, gimnastika bir növ insanın könüllü hərəkətlərini ixtisaslaşdıraraq bir çox köhnə xəstəlikləri sağaldır. * Təhsil cəmiyyətin əxlaqına təsir etmək, ruhu bədən üzərində yüksəltmək, mənəvi ehtiyacları irəli sürmək üçün çağrılır. * Təhsil insan ruhunun ən böyük sualıdır. * Təhsil insanda vərdiş, əmək sevgisi formalaşdırmalıdır, ona həyatda özünə iş tapmaq imkanı verməlidir. * Təhsil insanın nəinki zehnini inkişaf etdirib ona müəyyən məlumat verməli, həm də onda ciddi işə susuzluq yaratmalıdır ki, bunsuz onun həyatı nə layiq, nə də xoşbəxt ola bilməz. Yalnız əməyin daxili, mənəvi, həyatverici qüvvəsi insan ləyaqətinin, eyni zamanda mənəviyyat və xoşbəxtliyin mənbəyi kimi xidmət edir. * Təhsil məsələsi çox vacib və müqəddəsdir, sadəcə müqəddəs bir məsələdir. Burada milyonlarla soydaşımızın firavanlığı və ya bədbəxtliyi toxumu səpilir, burada ölkəmizin gələcəyinin pərdəsi açılır. * Təhsil məsələsində öz-özünə yol açan təbii təhsil istedadları digər istedadlardan daha nadirdir və buna görə də minlərlə müəllimin tələb olunduğu yerlərdə onlara arxalana bilməzsiniz. * Təhsilin əsas vəzifələrindən biri xüsusilə yeni nəsilləri bəşəriyyətin sonsuz rifah axtarışında ümumi işə cəlb etməkdir. * Təhsilin özü əgər insanın xoşbəxt olmasını istəyirsə, onu xoşbəxtlik üçün deyil, həyatın işinə hazırlamalıdır. * Tərbiyə insanda vərdiş və əməyə məhəbbət inkişaf etdirməlidir; ona həyatda özünə iş tapmaq imkanı verməlidir. * Tərbiyə sənətinin bir özəlliyi var ki, demək olar ki, hamıya tanış və başa düşülən, başqalarına isə daha asan görünür və nə qədər başa düşülən və asan görünsə, insan onunla nəzəri və ya praktiki cəhətdən bir o qədər az tanış olur. * Tərbiyəçinin şəxsiyyətinin cavan ruha olan təsiri elə bir tərbiyə qüvvəsidir ki, onu nə dərs kitabları ilə, nə əxlaqi nəsihətlərlə və nə də cəza, mükafat sistemi ilə əvəz etmək olar. * Tərbiyənin insanda ikinci təbiət yaratması üçün gərəkdir ki, bu tərbiyənin ideyaları şagirdlərin əqidəsinə, inancları vərdişlərə keçsin… İnsanda əqidə o qədər kök salıb ki, o, tabe olmalı olduğunu düşünməmişdən əvvəl ona tabe olur, o zaman ancaq o, onun fitrətinin elementinə çevrilir. * Tərbiyənin vəzifəsi mənəvi həyata diqqəti oyatmaqdır… Əgər şagirdimiz çox şey bilirsə, amma boş maraqlarla maraqlanırsa, özünü mükəmməl aparırsa, amma əxlaqlı və gözəlliyə canlı diqqət oyatmırsa, sən təhsil məqsədinə çatmamışsan. == U == * Uşaq ana dilini öyrənərkən yalnız şərti səsləri öyrənmir. O, eyni zamanda, ana dilinin doğma döşündən mənəvi həyat və qüvvət içir. * Uşaqların hissləri, eləcə də uşaqların təfəkkürü məcbur edilmədən idarə edilməlidir. == V == * Vətənin övladı ol , doğma torpağına bağlılığını dərindən hiss et, ona oğul kimi yana, ondan aldığını yüz qat qaytar. == Y == * Yaddaş funksiyasını artırmağın ən vacib şərtləri, idmana ehtiyac duyan sinirlərin sağlam vəziyyətidir. * Yaddaşın yaxşılaşdırılması üçün ən vacib şərt sinirlərin sağlam vəziyyətidir, bunun üçün fiziki məşqlər lazımdır. * Yaxşı vərdiş insanın sinir sisteminə daxil etdiyi mənəvi kapitaldır. * Yalnız əməyin daxili, mənəvi, həyatverici qüvvəsi insan ləyaqətinin, eyni zamanda mənəviyyat və xoşbəxtliyin mənbəyi kimi xidmət edir. * Yalnız hər an öz nəfsi ilə üz-üzə olmaq imkanını özündə saxlamış, ondan heç bir qərəz, heç bir vərdişlə ayrılmadan, ancaq özünü təkmilləşdirmə yolu ilə getməyə və başqalarını bu yolda aparmağa qadirdir. * Yalnız öz cəhalətinizin gözünə birbaşa baxdığınız zaman biliklərinizi genişləndirə bilərsiniz. * Yalnız şüurlu və azad əmək insanı xoşbəxt edə bilər. * Yalnız yaxşı ağlı və yaxşı ürəyi olan insan tamamilə yaxşı və etibarlı insandır. == Z == * Zehni işdən sonra istirahət heç bir şey etməməkdən deyil, məsələni dəyişdirməkdən ibarətdir: fiziki iş yalnız xoş deyil, həm də faydalı istirahət zehni əməkdən sonra. == Mənbə == * Aforizmlər və hikmətli sözlər. Bakı, 2005. == İstinadlar == [[Kateqoriya:Əlifba sırasına görə şəxslər]] [[Kateqoriya:Alimlər]] [[Kateqoriya:1824-cü ildə doğulanlar]] [[Kateqoriya:1871-ci ildə vəfat edənlər]] 4bf1in314npqefati8s5t1bphbl7fny 206543 206542 2026-06-03T15:20:25Z Rəşid Nurməmmədov 2070 /* H */ 206543 wikitext text/x-wiki {{Şəxs}} [[Fayl:Konstantin D. Ushinsky.jpeg|thumbnail | Konstantin Uşinski]] '''Konstantin Dmitriyeviç Uşinski''' — (rus. Константи́н Дми́триевич Уши́нский), d.2 mart, 1824, Tula — ö.3 yanvar, 1871, Odessa) — Ukrayna və rus pedaqoqu. {{ABC}} == A == * Ana dili məhv olarkən xalq artıq yox olur. Xalqın ağzında dili hələ yaşadıqca xalq da yaşayır. * Ana dilində təhsil almayan uşaq böyüdükdən sonra üzünə nə qədər vətənpərvərlik maskası taxsa da, aid olduğu millətə deyil, dilində təlim-tərbiyə gördüyü millətə xidmət edəcəkdir. == B == * Başqa xalqın nümunəsinə uyğun yaşaya bilmədiyiniz kimi... başqasının pedaqoji sisteminə uyğun olaraq təhsil verə bilməzsiniz. * Bədən cəzası qorxusu pis qəlbi yaxşılaşdırmayacaq və qorxu ilə qəzəbi qarışdırmaq insanda ən iyrənc hadisədir. * Biliklərinizi yalnız öz cahilliyinizin gözlərinin içinə baxdıqda genişləndirə bilərsiniz. * Bir millətin, xalqın varını, dövlətini əlindən alsan, o millət ölməz, yaşayar. Ancaq ana dilini əlindən alsan, həmin millət məhv olar, ondan əsər-əlamət qalmaz. == C == * Cəsur insan qorxu hiss etmədən təhlükəyə addım atan deyil, ən güclü qorxunu boğub təhlükə haqqında düşünə biləndir. * Cismani cəza qorxusu pis qəlbi yaxşı hala gətirməz. == D == * Demək olar ki, hər kəs təhsilin səbr tələb etdiyini anlayır, lakin çox az adam səbr, fitri qabiliyyət və bacarıqla yanaşı, xüsusi biliklərin də lazım olduğu qənaətinə gəlib. * Dil xalqın ölü, diri və gələcək nəsillərini böyük, tarixi canlı bir bütövlükdə birləşdirən ən mühüm, ən zəngin və ən möhkəm halqadır. == Ə == * Əgər işi müvəffəqiyyətlə seçsəniz və bütün ruhunuzu bu işə qoysanız, xoşbəxtlik sizi tapacaq. * Əgər pedaqogika insanı hərtərəfli tərbiyə etmək istəyirsə, ilk növbədə onu hərtərəfli tanımalıdır. * [[Əmək]] bəşəriyyət tarixinin lap əvvəlindən yer üzərinə işıq saçan müqəddəs şamdır, onu söndürsəniz hər yer zülmətə çevrilər. * Əməyin yalnız daxili, əqli, həyatverici qüvvəsi insan ləyaqətinin, onunla bərabər əxlaq və xoşbəxtlik mənbəyi kimi xidmət edir. == F == * Fərdin inkişafına və formalaşmasına yalnız fərd təsir edə bilər, yalnız xarakter xarakterlə formalaşa bilər. * Fəzilət haqqında yaxşı düşünmək fəzilətli olmaq demək deyil. * Fikirdə ədalətli olmaq əməldə ədalətli olmaq demək deyil. * Fikirlərini yaxşı ifadə edə bilməmək nöqsandır, müstəqil düşüncəyə malik olmamaq isə daha böyük çatışmazlıqdır və müstəqil fikirlər ancaq öz-özünə qazanılan biliklərdən irəli gəlir. == G == * Gecənin kabusu təzə açılmış səhər işığından qaçıb gizləndiyi kimi, hüzn, can sıxıntısı, şıltaqlıq və boş arzular da əməyin açıq və sakit simasından qaçıb gizlənir. * Gənclik xəyal etməsəydi insan həyatı bir anda donardı. * Görünüşünə görə təvazökar olan təhsil, eyni zamanda, səltənətlərin əsaslandığı və bütün nəsillərin yaşadığı tarixin ən böyük əməllərindən biridir. * Güclü xarakter, güclü sel kimi, bir maneə ilə qarşılaşdıqda, yalnız həyəcanlanır və daha da güclənir, eyni zamanda maneəni batıraraq, özünə dərin bir yataq açır. == H == * Heç bir müəllim unutmamalıdır ki, onun ən mühüm vəzifəsi şagirdləri əqli əməyə hazırlamaqdır və bu vəzifə fənnin özünü öyrətməkdən daha vacibdir. * Heç nə — nə sözlər, nə düşüncələr, nə də hərəkətlərimiz özümüzü və dünyaya münasibətimizi hisslərimiz qədər aydın və həqiqi ifadə etmir: onlar ayrı bir fikrin deyil, ayrıca bir qərarın deyil, ruhumuzun və onun quruluşunun bütün məzmununun xarakterini eşidirlər. * Heç vaxt uşağa yerinə yetirilməsi mümkün olmayan sözlər verməyin və onu heç vaxt aldatmayın. * Hər bir xalq tarixdə özünəməxsus rol oynamağa məhkumdur. Əgər bu rolu unudubsa, səhnəni tərk etməlidir: artıq ona ehtiyac yoxdur. * Hər bir sərvətin yeganə yaradıcısı insanın vaxtı, zəhməti, dürüstlüyü, biliyi, özünü idarə etməsi, fiziki, əqli və mənəvi qüvvələridir. * Hər şeyi xalqdan alın — və onlar hər şeyi geri qaytara biləcəklər, amma dili əlindən alacaqlar və onu bir daha yaratmayacaqlar. * Həyatda məqsəd — insan ləyaqətinin və insan xoşbəxtliyinin ürəyidir.<ref>Aforizmlər və hikmətli sözlər. Bakı, 2005, səh.68</ref> == X == * Xalq, onun bütün vətəni ana dili ilə nəfəs alır… Dil yaşamış, yaşayan xalqı və gələcək nəsilləri böyük, tarixi, canlı bir bütövlükdə birləşdirən ən həyati, ən zəngin və ən möhkəm bağdır. * Xalqın ağzındakı dil ölüb – xalq da ölüb. * Xalqın dili onun bütün mənəvi həyatının ən yaxşı, solmayan və daim çiçəklənən rəngidir. * Xalqın dili Vətənin, xalqın mənəvi həyatının əksidir. * Xarakter yalnız xarakter yarada bilər. * Xarakterin gücü, məzmunundan asılı olmayaraq, əvəzolunmaz bir xəzinədir. O, yalnız ruhun təbii qaynaqlarından götürülür və idarə hər şeydən əvvəl o gücü hər bir insan ləyaqətinin əsası kimi qorumalıdır. * Xoşbəxtlik hüququ ən ayrılmaz insan hüququdur. == İ == * İgid odur ki, ən güclü qorxunu boğa bilir və qorxuya boyun əymədən təhlükə haqqında düşünə bilir. * İnanc ancaq vərdiş halına gələndə xarakter elementinə çevrilir. Vərdiş məhz inancın meylə, düşüncənin isə əmələ çevrilməsi prosesidir. * İnsan iş üçün doğulur; əmək onun dünyəvi səadətini təşkil edir, əmək insan əxlaqının ən yaxşı keşikçisidir, əmək isə insanın tərbiyəçisi olmalıdır. * İnsan ruhunu ram etməyin yeganə yolu sevgidir. Kim başqasına məhəbbətlə itaət edərsə, artıq öz nəfsinin tələbinə tabe olar və başqasının işini özünə aid edər. * İnsan tərbiyəsinin ən başlıca yolu əqidədir. Əqidəyə ancaq əqidə yolu ilə təsir etmək olar. * İnsan tərbiyəsinin ən mühüm yolu inandırmaqdır. * İnsanı tərbiyə etməyin əsas məqsədi ancaq insanın özü ola bilər… və insanda tərbiyənin məqsədi ruhdur. * İnsanın bütün arzularını təmin edin, lakin һəyat məqsədini əlindən alın, onda görərsiniz o necə də bədbəxt və aciz məxluqa çevriləcək. Deməli, insan ləyaqətinin və insan xoşbəxtliyinin məğzi arzunun təlimatında deyil… һəyat məqsədindədir. * İnsanın bütün istəklərini təmin et, amma həyatın məqsədini ondan götür, görəcəksən ki, o, necə yazıq və əhəmiyyətsiz bir varlığa çevrilir. * İnsanın ruhunda əks olunan ölkənin təbiəti, xalqın tarixi sözlə ifadə olunub. İnsan yoxa çıxdı, lakin yaratdığı söz xalq dilinin ölməz və tükənməz xəzinəsi kimi qaldı ki, dilin hər sözü, onun hər forması insan təfəkkürünün, hissiyyatının nəticəsidir ki, onun vasitəsilə ölkə və xalqın tarixi nitqdə öz əksini tapmışdır. * İnsanın vaxtı, zəhməti, namusluluğu, biliyi, özünü idarə etməsi, fiziki, əqli və mənəvi gücü — bütün bunlar hər bir sərvətin yeganə yaradıcılarıdır. * İnsanların əlindən hər şeyi alsanız, onu geri ala bilərlər, amma dilini əllərindən alsanız, onu bir daha yaratmayacaqlar. * İradəmiz də əzələlərimiz kimi daim artan fəaliyyətlə güclənir… onlara məşq etmədən, şübhəsiz ki, zəif əzələlərə və zəif iradəyə sahib olacaqsınız. == K == * Kitab… təkcə oxuya bilməyənlər üçün deyil, həm də… ölü hərfdən canlı düşüncələr çıxara bilməyənlər üçün də səssiz qalır. == Q == * Qadının zehni qabiliyyətlərində deyil, təbiətinin xarakterində uşaqların tərbiyəsi üçün zəngin vasitələr gizlidir. Diqqətin cəmləşməsi, dəqiqlik, səbr, əzmkarlıq, nizam-intizam sevgisi, zəriflik, ədəb-ərkan, zövq və nəhayət, övladlara qarşı fitri sevgi — bütün bunlar kişidən daha çox qadında olan keyfiyyətlərdir. * Qarışıq, bir-biri ilə əlaqəsi olmayan biliklərlə dolu baş hər şeyin nizamsız olduğu, sahibinin isə heç nə tapa bilməyəcəyi anbar kimidir; Yalnız biliksiz sistemin mövcud olduğu fəsil, bütün qutularda yazıların olduğu və qutuların boş olduğu bir kabinə kimidir. * Qorxu — bir sıra qəbahətlərin mənbəyidir. * Qorxu hiss etmədən təhlükəyə dırmaşan cəsarətli deyil, cəsarətli ən güclü qorxunu boğmağı bacaran və qorxuya boyun əymədən təhlükə haqqında düşünə biləndir. * Qorxu — insanın ən məhvedici, işgəncəverici hisslərindən biridir. == M == * Mənasız, cilovlanmamış qəzəb vəziyyəti, mənasız xeyirxahlıq və incəlik vəziyyəti qədər məhvə səbəb olur. * Müasir pedaqogikada əsas şey insanın mənəvi tərəfinin tərbiyəsidir. * Müəllim məmur deyil; və əgər məmurdursa, deməli, təhsil işçisi deyil. * Müəllim nə qədər ki, oxuyur, öyrənir o, yaşayır, oxumağı dayandırdıqda ondakı müəllimlik ölür. * Müəllim zahirən təvazökar görünməklə tarixin ən böyük işlərindən birini görür. Dövlətin özü isə bu işə söykənir və nəsillər onunla yaşayırlar. * Müəllimin işi zarafat etməyə imkan verən, lakin bütün məsələni zarafata çevirməyən ciddiliklə xarakterizə olunmalıdır. * Müəllimliyin özü o zaman təhsilə çevrilir ki, o, elmin ən yüksək sahəsinə çatsın, ideyalar aləminə daxil olsun və bu ideyanı ağıl vasitəsilə insanın ürəyinə çatdırsın. Elm yalnız bu elmi mərhələdə, nəinki tərbiyəvi mərhələdə mənəvi güc qazanır. == N == * Nə qədər gözəl təşəbbüslər və hətta nə qədər gözəl insanlar pis vərdişlərin yükü altına düşüblər. * Nə qədər ki, xalqın dilində şifahi dil yaşayır, xalq da yaşayır. * Nifrətdə olduğu kimi sevgidə də müxtəlif hisslər birləşdirilə bilər: həm əzab, həm həzz, həm sevinc, həm kədər, həm qorxu, həm cəsarət, hətta qəzəb və nifrət. == O == * Oxumaq hələ azdır, əsas iş nəyi oxumaq və oxuduğunu necə anlamaqdır. == Ö == * Ölkəmizdən başqa dünyada çoxlu müxtəlif dövlətlər, ölkələr var, lakin insanın bircə qohum anası var, biri də onun vətənidir. * Öz biliyinizi ancaq cəhalətinizin gözünə birbaşa baxdığınız zaman genişləndirə bilərsiniz. * Öz fikirlərini aydın deyə bilməmək qüsurdur, ancaq şəxsi fikirdən məhrum olmaq daha böyük qüsurdur. == P == * Pedaqogika sənətlərin birincisi və ən ucasıdır, çünki o, mükəmməlliyi kətanda, mərmərdə deyil, insanın təbiətində ifadə etməyə çalışır. * Pedaqoq həmişə əmin olmalıdır ki, təhsilin gücü o qədər böyükdür ki, ondan tam istifadə edə bilmir. == S == * Sevgidə də, nifrətdə də hər cür hisslər birləşə bilər: əzab , həzz , sevinc , kədər, qorxu, cəsarət, hətta qəzəb və nifrət. * Sevgi ilə uşağı elə tərbiyə edə bilərsiniz ki, o, cəzasız və mükafatsız olaraq tərbiyəçiyə qeyd-şərtsiz tabe olmağa alışsın. * Sərxoş üçün işıqlı küçədə belə zülmət var. == Ş == * Şagird bir qab deyil ki, onu doldurasan, o bir məşəldir, onu alovlandırmaq lazımdır. * Şəxsiyyətin inkişafı və tərifində yalnız şəxsiyyət hərəkət edə bilər, yalnız xarakter xarakter formalaşdıra bilər. == T == * Təcrübə göstərir ki, gimnastika bir növ insanın könüllü hərəkətlərini ixtisaslaşdıraraq bir çox köhnə xəstəlikləri sağaldır. * Təhsil cəmiyyətin əxlaqına təsir etmək, ruhu bədən üzərində yüksəltmək, mənəvi ehtiyacları irəli sürmək üçün çağrılır. * Təhsil insan ruhunun ən böyük sualıdır. * Təhsil insanda vərdiş, əmək sevgisi formalaşdırmalıdır, ona həyatda özünə iş tapmaq imkanı verməlidir. * Təhsil insanın nəinki zehnini inkişaf etdirib ona müəyyən məlumat verməli, həm də onda ciddi işə susuzluq yaratmalıdır ki, bunsuz onun həyatı nə layiq, nə də xoşbəxt ola bilməz. Yalnız əməyin daxili, mənəvi, həyatverici qüvvəsi insan ləyaqətinin, eyni zamanda mənəviyyat və xoşbəxtliyin mənbəyi kimi xidmət edir. * Təhsil məsələsi çox vacib və müqəddəsdir, sadəcə müqəddəs bir məsələdir. Burada milyonlarla soydaşımızın firavanlığı və ya bədbəxtliyi toxumu səpilir, burada ölkəmizin gələcəyinin pərdəsi açılır. * Təhsil məsələsində öz-özünə yol açan təbii təhsil istedadları digər istedadlardan daha nadirdir və buna görə də minlərlə müəllimin tələb olunduğu yerlərdə onlara arxalana bilməzsiniz. * Təhsilin əsas vəzifələrindən biri xüsusilə yeni nəsilləri bəşəriyyətin sonsuz rifah axtarışında ümumi işə cəlb etməkdir. * Təhsilin özü əgər insanın xoşbəxt olmasını istəyirsə, onu xoşbəxtlik üçün deyil, həyatın işinə hazırlamalıdır. * Tərbiyə insanda vərdiş və əməyə məhəbbət inkişaf etdirməlidir; ona həyatda özünə iş tapmaq imkanı verməlidir. * Tərbiyə sənətinin bir özəlliyi var ki, demək olar ki, hamıya tanış və başa düşülən, başqalarına isə daha asan görünür və nə qədər başa düşülən və asan görünsə, insan onunla nəzəri və ya praktiki cəhətdən bir o qədər az tanış olur. * Tərbiyəçinin şəxsiyyətinin cavan ruha olan təsiri elə bir tərbiyə qüvvəsidir ki, onu nə dərs kitabları ilə, nə əxlaqi nəsihətlərlə və nə də cəza, mükafat sistemi ilə əvəz etmək olar. * Tərbiyənin insanda ikinci təbiət yaratması üçün gərəkdir ki, bu tərbiyənin ideyaları şagirdlərin əqidəsinə, inancları vərdişlərə keçsin… İnsanda əqidə o qədər kök salıb ki, o, tabe olmalı olduğunu düşünməmişdən əvvəl ona tabe olur, o zaman ancaq o, onun fitrətinin elementinə çevrilir. * Tərbiyənin vəzifəsi mənəvi həyata diqqəti oyatmaqdır… Əgər şagirdimiz çox şey bilirsə, amma boş maraqlarla maraqlanırsa, özünü mükəmməl aparırsa, amma əxlaqlı və gözəlliyə canlı diqqət oyatmırsa, sən təhsil məqsədinə çatmamışsan. == U == * Uşaq ana dilini öyrənərkən yalnız şərti səsləri öyrənmir. O, eyni zamanda, ana dilinin doğma döşündən mənəvi həyat və qüvvət içir. * Uşaqların hissləri, eləcə də uşaqların təfəkkürü məcbur edilmədən idarə edilməlidir. == V == * Vətənin övladı ol , doğma torpağına bağlılığını dərindən hiss et, ona oğul kimi yana, ondan aldığını yüz qat qaytar. == Y == * Yaddaş funksiyasını artırmağın ən vacib şərtləri, idmana ehtiyac duyan sinirlərin sağlam vəziyyətidir. * Yaddaşın yaxşılaşdırılması üçün ən vacib şərt sinirlərin sağlam vəziyyətidir, bunun üçün fiziki məşqlər lazımdır. * Yaxşı vərdiş insanın sinir sisteminə daxil etdiyi mənəvi kapitaldır. * Yalnız əməyin daxili, mənəvi, həyatverici qüvvəsi insan ləyaqətinin, eyni zamanda mənəviyyat və xoşbəxtliyin mənbəyi kimi xidmət edir. * Yalnız hər an öz nəfsi ilə üz-üzə olmaq imkanını özündə saxlamış, ondan heç bir qərəz, heç bir vərdişlə ayrılmadan, ancaq özünü təkmilləşdirmə yolu ilə getməyə və başqalarını bu yolda aparmağa qadirdir. * Yalnız öz cəhalətinizin gözünə birbaşa baxdığınız zaman biliklərinizi genişləndirə bilərsiniz. * Yalnız şüurlu və azad əmək insanı xoşbəxt edə bilər. * Yalnız yaxşı ağlı və yaxşı ürəyi olan insan tamamilə yaxşı və etibarlı insandır. == Z == * Zehni işdən sonra istirahət heç bir şey etməməkdən deyil, məsələni dəyişdirməkdən ibarətdir: fiziki iş yalnız xoş deyil, həm də faydalı istirahət zehni əməkdən sonra. == Mənbə == * Aforizmlər və hikmətli sözlər. Bakı, 2005. == İstinadlar == [[Kateqoriya:Əlifba sırasına görə şəxslər]] [[Kateqoriya:Alimlər]] [[Kateqoriya:1824-cü ildə doğulanlar]] [[Kateqoriya:1871-ci ildə vəfat edənlər]] h8rnytr60h6114i542xd5ypp2ywf9lf 206544 206543 2026-06-04T08:31:44Z Araz Yaquboglu 637 vikiləşdirmə 206544 wikitext text/x-wiki {{Şəxs}} [[Fayl:Konstantin D. Ushinsky.jpeg|thumbnail | Konstantin Uşinski]] '''Konstantin Dmitriyeviç Uşinski''' (rus. Константи́н Дми́триевич Уши́нский), d.2 mart, 1824, Tula — ö.3 yanvar, 1871, Odessa) — Ukrayna və rus pedaqoqu. {{ABC}} == A == * [[Ana dili]] məhv olarkən xalq artıq yox olur. Xalqın ağzında dili hələ yaşadıqca xalq da yaşayır. * Ana dilində təhsil almayan uşaq böyüdükdən sonra üzünə nə qədər vətənpərvərlik maskası taxsa da, aid olduğu millətə deyil, dilində təlim-tərbiyə gördüyü millətə xidmət edəcəkdir. == B == * Başqa xalqın nümunəsinə uyğun yaşaya bilmədiyiniz kimi… başqasının pedaqoji sisteminə uyğun olaraq təhsil verə bilməzsiniz. * Bədən cəzası qorxusu pis qəlbi yaxşılaşdırmayacaq və qorxu ilə qəzəbi qarışdırmaq insanda ən iyrənc hadisədir. * Biliklərinizi yalnız öz cahilliyinizin gözlərinin içinə baxdıqda genişləndirə bilərsiniz. * Bir millətin, xalqın varını, dövlətini əlindən alsan, o millət ölməz, yaşayar. Ancaq ana dilini əlindən alsan, həmin millət məhv olar, ondan əsər-əlamət qalmaz. == C == * Cəsur insan qorxu hiss etmədən təhlükəyə addım atan deyil, ən güclü qorxunu boğub təhlükə haqqında düşünə biləndir. * Cismani cəza qorxusu pis qəlbi yaxşı hala gətirməz. == D == * Demək olar ki, hər kəs təhsilin səbr tələb etdiyini anlayır, lakin çox az adam səbr, fitri qabiliyyət və bacarıqla yanaşı, xüsusi biliklərin də lazım olduğu qənaətinə gəlib. * Dil xalqın ölü, diri və gələcək nəsillərini böyük, tarixi canlı bir bütövlükdə birləşdirən ən mühüm, ən zəngin və ən möhkəm halqadır. == Ə == * Əgər işi müvəffəqiyyətlə seçsəniz və bütün ruhunuzu bu işə qoysanız, xoşbəxtlik sizi tapacaq. * Əgər pedaqogika insanı hərtərəfli tərbiyə etmək istəyirsə, ilk növbədə onu hərtərəfli tanımalıdır. * [[Əmək]] bəşəriyyət tarixinin lap əvvəlindən yer üzərinə işıq saçan müqəddəs şamdır, onu söndürsəniz hər yer zülmətə çevrilər. * Əməyin yalnız daxili, əqli, həyatverici qüvvəsi insan ləyaqətinin, onunla bərabər əxlaq və xoşbəxtlik mənbəyi kimi xidmət edir. == F == * Fərdin inkişafına və formalaşmasına yalnız fərd təsir edə bilər, yalnız xarakter xarakterlə formalaşa bilər. * Fəzilət haqqında yaxşı düşünmək fəzilətli olmaq demək deyil. * Fikirdə ədalətli olmaq əməldə ədalətli olmaq demək deyil. * Fikirlərini yaxşı ifadə edə bilməmək nöqsandır, müstəqil düşüncəyə malik olmamaq isə daha böyük çatışmazlıqdır və müstəqil fikirlər ancaq öz-özünə qazanılan biliklərdən irəli gəlir. == G == * Gecənin kabusu təzə açılmış səhər işığından qaçıb gizləndiyi kimi, hüzn, can sıxıntısı, şıltaqlıq və boş arzular da əməyin açıq və sakit simasından qaçıb gizlənir. * Gənclik xəyal etməsəydi insan həyatı bir anda donardı. * Görünüşünə görə təvazökar olan təhsil, eyni zamanda, səltənətlərin əsaslandığı və bütün nəsillərin yaşadığı tarixin ən böyük əməllərindən biridir. * Güclü xarakter, güclü sel kimi, bir maneə ilə qarşılaşdıqda, yalnız həyəcanlanır və daha da güclənir, eyni zamanda maneəni batıraraq, özünə dərin bir yataq açır. == H == * Heç bir müəllim unutmamalıdır ki, onun ən mühüm vəzifəsi şagirdləri əqli əməyə hazırlamaqdır və bu vəzifə fənnin özünü öyrətməkdən daha vacibdir. * Heç nə — nə sözlər, nə düşüncələr, nə də hərəkətlərimiz özümüzü və dünyaya münasibətimizi hisslərimiz qədər aydın və həqiqi ifadə etmir: onlar ayrı bir fikrin deyil, ayrıca bir qərarın deyil, ruhumuzun və onun quruluşunun bütün məzmununun xarakterini eşidirlər. * Heç vaxt uşağa yerinə yetirilməsi mümkün olmayan sözlər verməyin və onu heç vaxt aldatmayın. * Hər bir xalq tarixdə özünəməxsus rol oynamağa məhkumdur. Əgər bu rolu unudubsa, səhnəni tərk etməlidir: artıq ona ehtiyac yoxdur. * Hər bir sərvətin yeganə yaradıcısı insanın vaxtı, zəhməti, dürüstlüyü, biliyi, özünü idarə etməsi, fiziki, əqli və mənəvi qüvvələridir. * Hər şeyi xalqdan alın — və onlar hər şeyi geri qaytara biləcəklər, amma dili əlindən alacaqlar və onu bir daha yaratmayacaqlar. * Həyatda məqsəd — insan ləyaqətinin və insan xoşbəxtliyinin ürəyidir.<ref>Aforizmlər və hikmətli sözlər. Bakı, 2005, səh.68</ref> == X == * Xalq, onun bütün vətəni ana dili ilə nəfəs alır… Dil yaşamış, yaşayan xalqı və gələcək nəsilləri böyük, tarixi, canlı bir bütövlükdə birləşdirən ən həyati, ən zəngin və ən möhkəm bağdır. * Xalqın ağzındakı dil ölüb – xalq da ölüb. * Xalqın dili onun bütün mənəvi həyatının ən yaxşı, solmayan və daim çiçəklənən rəngidir. * Xalqın dili Vətənin, xalqın mənəvi həyatının əksidir. * Xarakter yalnız xarakter yarada bilər. * Xarakterin gücü, məzmunundan asılı olmayaraq, əvəzolunmaz bir xəzinədir. O, yalnız ruhun təbii qaynaqlarından götürülür və idarə hər şeydən əvvəl o gücü hər bir insan ləyaqətinin əsası kimi qorumalıdır. * Xoşbəxtlik hüququ ən ayrılmaz insan hüququdur. == İ == * İgid odur ki, ən güclü qorxunu boğa bilir və qorxuya boyun əymədən təhlükə haqqında düşünə bilir. * İnanc ancaq vərdiş halına gələndə xarakter elementinə çevrilir. Vərdiş məhz inancın meylə, düşüncənin isə əmələ çevrilməsi prosesidir. * İnsan iş üçün doğulur; əmək onun dünyəvi səadətini təşkil edir, əmək insan əxlaqının ən yaxşı keşikçisidir, əmək isə insanın tərbiyəçisi olmalıdır. * İnsan ruhunu ram etməyin yeganə yolu sevgidir. Kim başqasına məhəbbətlə itaət edərsə, artıq öz nəfsinin tələbinə tabe olar və başqasının işini özünə aid edər. * İnsan tərbiyəsinin ən başlıca yolu əqidədir. Əqidəyə ancaq əqidə yolu ilə təsir etmək olar. * İnsan tərbiyəsinin ən mühüm yolu inandırmaqdır. * İnsanı tərbiyə etməyin əsas məqsədi ancaq insanın özü ola bilər… və insanda tərbiyənin məqsədi ruhdur. * İnsanın bütün arzularını təmin edin, lakin һəyat məqsədini əlindən alın, onda görərsiniz o necə də bədbəxt və aciz məxluqa çevriləcək. Deməli, insan ləyaqətinin və insan xoşbəxtliyinin məğzi arzunun təlimatında deyil… һəyat məqsədindədir. * İnsanın bütün istəklərini təmin et, amma həyatın məqsədini ondan götür, görəcəksən ki, o, necə yazıq və əhəmiyyətsiz bir varlığa çevrilir. * İnsanın ruhunda əks olunan ölkənin təbiəti, xalqın tarixi sözlə ifadə olunub. İnsan yoxa çıxdı, lakin yaratdığı söz xalq dilinin ölməz və tükənməz xəzinəsi kimi qaldı ki, dilin hər sözü, onun hər forması insan təfəkkürünün, hissiyyatının nəticəsidir ki, onun vasitəsilə ölkə və xalqın tarixi nitqdə öz əksini tapmışdır. * İnsanın vaxtı, zəhməti, namusluluğu, biliyi, özünü idarə etməsi, fiziki, əqli və mənəvi gücü — bütün bunlar hər bir sərvətin yeganə yaradıcılarıdır. * İnsanların əlindən hər şeyi alsanız, onu geri ala bilərlər, amma dilini əllərindən alsanız, onu bir daha yaratmayacaqlar. * İradəmiz də əzələlərimiz kimi daim artan fəaliyyətlə güclənir… onlara məşq etmədən, şübhəsiz ki, zəif əzələlərə və zəif iradəyə sahib olacaqsınız. == K == * Kitab… təkcə oxuya bilməyənlər üçün deyil, həm də… ölü hərfdən canlı düşüncələr çıxara bilməyənlər üçün də səssiz qalır. == Q == * Qadının zehni qabiliyyətlərində deyil, təbiətinin xarakterində uşaqların tərbiyəsi üçün zəngin vasitələr gizlidir. Diqqətin cəmləşməsi, dəqiqlik, səbr, əzmkarlıq, nizam-intizam sevgisi, zəriflik, ədəb-ərkan, zövq və nəhayət, övladlara qarşı fitri sevgi — bütün bunlar kişidən daha çox qadında olan keyfiyyətlərdir. * Qarışıq, bir-biri ilə əlaqəsi olmayan biliklərlə dolu baş hər şeyin nizamsız olduğu, sahibinin isə heç nə tapa bilməyəcəyi anbar kimidir; Yalnız biliksiz sistemin mövcud olduğu fəsil, bütün qutularda yazıların olduğu və qutuların boş olduğu bir kabinə kimidir. * Qorxu — bir sıra qəbahətlərin mənbəyidir. * Qorxu hiss etmədən təhlükəyə dırmaşan cəsarətli deyil, cəsarətli ən güclü qorxunu boğmağı bacaran və qorxuya boyun əymədən təhlükə haqqında düşünə biləndir. * Qorxu — insanın ən məhvedici, işgəncəverici hisslərindən biridir. == M == * Mənasız, cilovlanmamış qəzəb vəziyyəti, mənasız xeyirxahlıq və incəlik vəziyyəti qədər məhvə səbəb olur. * Müasir pedaqogikada əsas şey insanın mənəvi tərəfinin tərbiyəsidir. * Müəllim məmur deyil; və əgər məmurdursa, deməli, təhsil işçisi deyil. * Müəllim nə qədər ki, oxuyur, öyrənir o, yaşayır, oxumağı dayandırdıqda ondakı müəllimlik ölür. * Müəllim zahirən təvazökar görünməklə tarixin ən böyük işlərindən birini görür. Dövlətin özü isə bu işə söykənir və nəsillər onunla yaşayırlar. * Müəllimin işi zarafat etməyə imkan verən, lakin bütün məsələni zarafata çevirməyən ciddiliklə xarakterizə olunmalıdır. * Müəllimliyin özü o zaman təhsilə çevrilir ki, o, elmin ən yüksək sahəsinə çatsın, ideyalar aləminə daxil olsun və bu ideyanı ağıl vasitəsilə insanın ürəyinə çatdırsın. Elm yalnız bu elmi mərhələdə, nəinki tərbiyəvi mərhələdə mənəvi güc qazanır. == N == * Nə qədər gözəl təşəbbüslər və hətta nə qədər gözəl insanlar pis vərdişlərin yükü altına düşüblər. * Nə qədər ki, xalqın dilində şifahi dil yaşayır, xalq da yaşayır. * Nifrətdə olduğu kimi sevgidə də müxtəlif hisslər birləşdirilə bilər: həm əzab, həm həzz, həm sevinc, həm kədər, həm qorxu, həm cəsarət, hətta qəzəb və nifrət. == O == * Oxumaq hələ azdır, əsas iş nəyi oxumaq və oxuduğunu necə anlamaqdır. == Ö == * Ölkəmizdən başqa dünyada çoxlu müxtəlif dövlətlər, ölkələr var, lakin insanın bircə qohum anası var, biri də onun vətənidir. * Öz biliyinizi ancaq cəhalətinizin gözünə birbaşa baxdığınız zaman genişləndirə bilərsiniz. * Öz fikirlərini aydın deyə bilməmək qüsurdur, ancaq şəxsi fikirdən məhrum olmaq daha böyük qüsurdur. == P == * Pedaqogika sənətlərin birincisi və ən ucasıdır, çünki o, mükəmməlliyi kətanda, mərmərdə deyil, insanın təbiətində ifadə etməyə çalışır. * Pedaqoq həmişə əmin olmalıdır ki, təhsilin gücü o qədər böyükdür ki, ondan tam istifadə edə bilmir. == S == * Sevgidə də, nifrətdə də hər cür hisslər birləşə bilər: əzab , həzz , sevinc , kədər, qorxu, cəsarət, hətta qəzəb və nifrət. * Sevgi ilə uşağı elə tərbiyə edə bilərsiniz ki, o, cəzasız və mükafatsız olaraq tərbiyəçiyə qeyd-şərtsiz tabe olmağa alışsın. * Sərxoş üçün işıqlı küçədə belə zülmət var. == Ş == * Şagird bir qab deyil ki, onu doldurasan, o bir məşəldir, onu alovlandırmaq lazımdır. * Şəxsiyyətin inkişafı və tərifində yalnız şəxsiyyət hərəkət edə bilər, yalnız xarakter xarakter formalaşdıra bilər. == T == * Təcrübə göstərir ki, gimnastika bir növ insanın könüllü hərəkətlərini ixtisaslaşdıraraq bir çox köhnə xəstəlikləri sağaldır. * Təhsil cəmiyyətin əxlaqına təsir etmək, ruhu bədən üzərində yüksəltmək, mənəvi ehtiyacları irəli sürmək üçün çağrılır. * Təhsil insan ruhunun ən böyük sualıdır. * Təhsil insanda vərdiş, əmək sevgisi formalaşdırmalıdır, ona həyatda özünə iş tapmaq imkanı verməlidir. * Təhsil insanın nəinki zehnini inkişaf etdirib ona müəyyən məlumat verməli, həm də onda ciddi işə susuzluq yaratmalıdır ki, bunsuz onun həyatı nə layiq, nə də xoşbəxt ola bilməz. Yalnız əməyin daxili, mənəvi, həyatverici qüvvəsi insan ləyaqətinin, eyni zamanda mənəviyyat və xoşbəxtliyin mənbəyi kimi xidmət edir. * Təhsil məsələsi çox vacib və müqəddəsdir, sadəcə müqəddəs bir məsələdir. Burada milyonlarla soydaşımızın firavanlığı və ya bədbəxtliyi toxumu səpilir, burada ölkəmizin gələcəyinin pərdəsi açılır. * Təhsil məsələsində öz-özünə yol açan təbii təhsil istedadları digər istedadlardan daha nadirdir və buna görə də minlərlə müəllimin tələb olunduğu yerlərdə onlara arxalana bilməzsiniz. * Təhsilin əsas vəzifələrindən biri xüsusilə yeni nəsilləri bəşəriyyətin sonsuz rifah axtarışında ümumi işə cəlb etməkdir. * Təhsilin özü əgər insanın xoşbəxt olmasını istəyirsə, onu xoşbəxtlik üçün deyil, həyatın işinə hazırlamalıdır. * Tərbiyə insanda vərdiş və əməyə məhəbbət inkişaf etdirməlidir; ona həyatda özünə iş tapmaq imkanı verməlidir. * Tərbiyə sənətinin bir özəlliyi var ki, demək olar ki, hamıya tanış və başa düşülən, başqalarına isə daha asan görünür və nə qədər başa düşülən və asan görünsə, insan onunla nəzəri və ya praktiki cəhətdən bir o qədər az tanış olur. * Tərbiyəçinin şəxsiyyətinin cavan ruha olan təsiri elə bir tərbiyə qüvvəsidir ki, onu nə dərs kitabları ilə, nə əxlaqi nəsihətlərlə və nə də cəza, mükafat sistemi ilə əvəz etmək olar. * Tərbiyənin insanda ikinci təbiət yaratması üçün gərəkdir ki, bu tərbiyənin ideyaları şagirdlərin əqidəsinə, inancları vərdişlərə keçsin… İnsanda əqidə o qədər kök salıb ki, o, tabe olmalı olduğunu düşünməmişdən əvvəl ona tabe olur, o zaman ancaq o, onun fitrətinin elementinə çevrilir. * Tərbiyənin vəzifəsi mənəvi həyata diqqəti oyatmaqdır… Əgər şagirdimiz çox şey bilirsə, amma boş maraqlarla maraqlanırsa, özünü mükəmməl aparırsa, amma əxlaqlı və gözəlliyə canlı diqqət oyatmırsa, sən təhsil məqsədinə çatmamışsan. == U == * Uşaq ana dilini öyrənərkən yalnız şərti səsləri öyrənmir. O, eyni zamanda, ana dilinin doğma döşündən mənəvi həyat və qüvvət içir. * Uşaqların hissləri, eləcə də uşaqların təfəkkürü məcbur edilmədən idarə edilməlidir. == V == * Vətənin övladı ol , doğma torpağına bağlılığını dərindən hiss et, ona oğul kimi yana, ondan aldığını yüz qat qaytar. == Y == * Yaddaş funksiyasını artırmağın ən vacib şərtləri, idmana ehtiyac duyan sinirlərin sağlam vəziyyətidir. * Yaddaşın yaxşılaşdırılması üçün ən vacib şərt sinirlərin sağlam vəziyyətidir, bunun üçün fiziki məşqlər lazımdır. * Yaxşı vərdiş insanın sinir sisteminə daxil etdiyi mənəvi kapitaldır. * Yalnız əməyin daxili, mənəvi, həyatverici qüvvəsi insan ləyaqətinin, eyni zamanda mənəviyyat və xoşbəxtliyin mənbəyi kimi xidmət edir. * Yalnız hər an öz nəfsi ilə üz-üzə olmaq imkanını özündə saxlamış, ondan heç bir qərəz, heç bir vərdişlə ayrılmadan, ancaq özünü təkmilləşdirmə yolu ilə getməyə və başqalarını bu yolda aparmağa qadirdir. * Yalnız öz cəhalətinizin gözünə birbaşa baxdığınız zaman biliklərinizi genişləndirə bilərsiniz. * Yalnız şüurlu və azad əmək insanı xoşbəxt edə bilər. * Yalnız yaxşı ağlı və yaxşı ürəyi olan insan tamamilə yaxşı və etibarlı insandır. == Z == * Zehni işdən sonra istirahət heç bir şey etməməkdən deyil, məsələni dəyişdirməkdən ibarətdir: fiziki iş yalnız xoş deyil, həm də faydalı istirahət zehni əməkdən sonra. == Mənbə == * Aforizmlər və hikmətli sözlər. Bakı, 2005. == İstinadlar == [[Kateqoriya:Əlifba sırasına görə şəxslər]] [[Kateqoriya:Alimlər]] [[Kateqoriya:1824-cü ildə doğulanlar]] [[Kateqoriya:1871-ci ildə vəfat edənlər]] 8ln07q2xu2ppbkqa6gj4mw1ehfxwbeb 0 13299 206522 192709 2026-06-03T12:00:20Z Rəşid Nurməmmədov 2070 /* H */ 206522 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Europe location MKD.png|thumb|Makedoniyanın Avropada mövqeyi]] {{ABC}} == A == * Ağıl cibdə deyil, başdadır. == B == * Başqasının kürəyindəki yüz çubuq heç ağrıtmaz. * Bir axmağın dolağını, min müdrik aça bilməz. * Bir söz kömək etməyən yerdə, çubuq da kömək etməz. == Ç == * Çoxları insan kimi doğulub və eşşək kimi ölüblər. == G == * [[Güc]] olan yerdə ədalət yoxdur. == H == * Hakimiyyət olan yerdə ədalət yoxdur. * Hər çubuğun iki ucu var. == İ == * İki dəfə düşünün, bir dəfə danışın. == K == * Kənd yanır, nənə saçını darayır. == Ö == * Öz övladından şirin və acı heç nə yoxdur. == S == * Sərxoş ər – şəhid arvad. * Sizə hürmək üçün bir it bəsləyin. * Su hər şeyi daşıyır, ancaq utanc daşıya bilməz. == Ş == * Saxtanın ayaqları qısadır. == V == * Varlı xəsis öz dəfni üçün qənaət edir. == Y == * Yaxşı dost çətin anlarda tanınır. == İstinadlar == [[Kateqoriya:Atalar sözləri]] pxc06h05foa3bhxiuxw1or3fym8j9a3 206523 206522 2026-06-03T12:03:00Z Rəşid Nurməmmədov 2070 /* B */ 206523 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Europe location MKD.png|thumb|Makedoniyanın Avropada mövqeyi]] {{ABC}} == A == * Ağıl cibdə deyil, başdadır. == B == * Başqasının kürəyindəki yüz çubuq heç ağrıtmaz. * Bəy baldır, oğul duzdur. Balsız yemək yeyə bilərsiniz, amma duzsuz yeyə bilməzsiniz. * Bir axmağın dolağını, min müdrik aça bilməz. * Bir söz kömək etməyən yerdə, çubuq da kömək etməz. == Ç == * Çoxları insan kimi doğulub və eşşək kimi ölüblər. == G == * [[Güc]] olan yerdə ədalət yoxdur. == H == * Hakimiyyət olan yerdə ədalət yoxdur. * Hər çubuğun iki ucu var. == İ == * İki dəfə düşünün, bir dəfə danışın. == K == * Kənd yanır, nənə saçını darayır. == Ö == * Öz övladından şirin və acı heç nə yoxdur. == S == * Sərxoş ər – şəhid arvad. * Sizə hürmək üçün bir it bəsləyin. * Su hər şeyi daşıyır, ancaq utanc daşıya bilməz. == Ş == * Saxtanın ayaqları qısadır. == V == * Varlı xəsis öz dəfni üçün qənaət edir. == Y == * Yaxşı dost çətin anlarda tanınır. == İstinadlar == [[Kateqoriya:Atalar sözləri]] og5n8tedwfeztvz5in5we0gdy5o9215 206524 206523 2026-06-03T12:03:59Z Rəşid Nurməmmədov 2070 /* S */ 206524 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Europe location MKD.png|thumb|Makedoniyanın Avropada mövqeyi]] {{ABC}} == A == * Ağıl cibdə deyil, başdadır. == B == * Başqasının kürəyindəki yüz çubuq heç ağrıtmaz. * Bəy baldır, oğul duzdur. Balsız yemək yeyə bilərsiniz, amma duzsuz yeyə bilməzsiniz. * Bir axmağın dolağını, min müdrik aça bilməz. * Bir söz kömək etməyən yerdə, çubuq da kömək etməz. == Ç == * Çoxları insan kimi doğulub və eşşək kimi ölüblər. == G == * [[Güc]] olan yerdə ədalət yoxdur. == H == * Hakimiyyət olan yerdə ədalət yoxdur. * Hər çubuğun iki ucu var. == İ == * İki dəfə düşünün, bir dəfə danışın. == K == * Kənd yanır, nənə saçını darayır. == Ö == * Öz övladından şirin və acı heç nə yoxdur. == S == * Sərxoş ər – şəhid arvad. * Sizə hürmək üçün bir it bəsləyin. * Sözün kömək etmədiyi yerdə, çubuq da kömək etməz. * Su hər şeyi daşıyır, ancaq utanc daşıya bilməz. == Ş == * Saxtanın ayaqları qısadır. == V == * Varlı xəsis öz dəfni üçün qənaət edir. == Y == * Yaxşı dost çətin anlarda tanınır. == İstinadlar == [[Kateqoriya:Atalar sözləri]] id1wo0hw78l93o0j7jm62goqrwq5tnc 0 16400 206525 2026-06-03T14:42:54Z Rəşid Nurməmmədov 2070 Səhifə "{{Şəxs}} Amonaşvili Şalva Aleksandroviç (1931–) — müasir pedaqogika klassiki, müəllim, psixoloq, SSRİ Pedaqoji Elmlər Akademiyasının akademiki, psixologiya elmləri doktoru, Beynəlxalq Humanitar Pedaqogika Akademiyasının təsisçisi. {{ABC}} == Ə == * Əgər yolun bir hissəsini qət etmisinizsə və heç bir maneə ilə qarşılaşmamısınızsa, bu, bu yolun sizin olmadığının qəti bir əlamətidir. Sizin yolunuz yalnız çətin..." məzmunu ilə yaradıldı 206525 wikitext text/x-wiki {{Şəxs}} Amonaşvili Şalva Aleksandroviç (1931–) — müasir pedaqogika klassiki, müəllim, psixoloq, SSRİ Pedaqoji Elmlər Akademiyasının akademiki, psixologiya elmləri doktoru, Beynəlxalq Humanitar Pedaqogika Akademiyasının təsisçisi. {{ABC}} == Ə == * Əgər yolun bir hissəsini qət etmisinizsə və heç bir maneə ilə qarşılaşmamısınızsa, bu, bu yolun sizin olmadığının qəti bir əlamətidir. Sizin yolunuz yalnız çətinliklərlə qarşılaşacağınız bir yoldur və onları dəf etmək üçün səy göstərməyiniz tələb olunacaq. == İstinadlar == [[Kateqoriya:Pedaqoqlar]] lgbu1cwc2n7ww4c66cdbnd1y8qyfa3s 206526 206525 2026-06-03T14:43:55Z Rəşid Nurməmmədov 2070 /* Ə */ 206526 wikitext text/x-wiki {{Şəxs}} Amonaşvili Şalva Aleksandroviç (1931–) — müasir pedaqogika klassiki, müəllim, psixoloq, SSRİ Pedaqoji Elmlər Akademiyasının akademiki, psixologiya elmləri doktoru, Beynəlxalq Humanitar Pedaqogika Akademiyasının təsisçisi. {{ABC}} == Ə == * Əgər yolun bir hissəsini qət etmisinizsə və heç bir maneə ilə qarşılaşmamısınızsa, bu, bu yolun sizin olmadığının qəti bir əlamətidir. Sizin yolunuz yalnız çətinliklərlə qarşılaşacağınız bir yoldur və onları dəf etmək üçün səy göstərməyiniz tələb olunacaq. == U == * Uşaqlıq oyunları və oyuncaqları yetkin həyat tərzinin kökləridir. == İstinadlar == [[Kateqoriya:Pedaqoqlar]] 6clabrs4zysvtz9v2hbvmmgyntabfux 206527 206526 2026-06-03T14:45:10Z Rəşid Nurməmmədov 2070 /* U */ 206527 wikitext text/x-wiki {{Şəxs}} Amonaşvili Şalva Aleksandroviç (1931–) — müasir pedaqogika klassiki, müəllim, psixoloq, SSRİ Pedaqoji Elmlər Akademiyasının akademiki, psixologiya elmləri doktoru, Beynəlxalq Humanitar Pedaqogika Akademiyasının təsisçisi. {{ABC}} == Ə == * Əgər yolun bir hissəsini qət etmisinizsə və heç bir maneə ilə qarşılaşmamısınızsa, bu, bu yolun sizin olmadığının qəti bir əlamətidir. Sizin yolunuz yalnız çətinliklərlə qarşılaşacağınız bir yoldur və onları dəf etmək üçün səy göstərməyiniz tələb olunacaq. == U == * Uşaqlıq oyunları və oyuncaqları yetkin həyat tərzinin kökləridir. * Uşağınıza əsl uşaqlıq bəxş etmək istəyirsiniz? Özünüzə kiçik, nadinc və müdrik bir yetkin verin. == İstinadlar == [[Kateqoriya:Pedaqoqlar]] 9xmbhk8gr2mcz3fx5cftzacnbhp1p8x 206528 206527 2026-06-03T14:46:25Z Rəşid Nurməmmədov 2070 /* U */ 206528 wikitext text/x-wiki {{Şəxs}} Amonaşvili Şalva Aleksandroviç (1931–) — müasir pedaqogika klassiki, müəllim, psixoloq, SSRİ Pedaqoji Elmlər Akademiyasının akademiki, psixologiya elmləri doktoru, Beynəlxalq Humanitar Pedaqogika Akademiyasının təsisçisi. {{ABC}} == Ə == * Əgər yolun bir hissəsini qət etmisinizsə və heç bir maneə ilə qarşılaşmamısınızsa, bu, bu yolun sizin olmadığının qəti bir əlamətidir. Sizin yolunuz yalnız çətinliklərlə qarşılaşacağınız bir yoldur və onları dəf etmək üçün səy göstərməyiniz tələb olunacaq. == U == * Uşaqlıq oyunları və oyuncaqları yetkin həyat tərzinin kökləridir. * Uşağınıza əsl uşaqlıq bəxş etmək istəyirsiniz? Özünüzə kiçik, nadinc və müdrik bir yetkin verin. == V == * Valideynlər və müəllimlər üçün uşaq onların insanlığına mane olan bir maneə, özünü təkmilləşdirmə yolu, daha yaxşı olmaq, özlərindəki pislikləri aradan qaldırmaq üçün bir fürsətdir. == İstinadlar == [[Kateqoriya:Pedaqoqlar]] b6xzvs4tv6sq6dagk7mji0r8jonbetr 206529 206528 2026-06-03T14:47:08Z Rəşid Nurməmmədov 2070 206529 wikitext text/x-wiki {{Şəxs}} Amonaşvili Şalva Aleksandroviç (1931–) — müasir pedaqogika klassiki, müəllim, psixoloq, SSRİ Pedaqoji Elmlər Akademiyasının akademiki, psixologiya elmləri doktoru, Beynəlxalq Humanitar Pedaqogika Akademiyasının təsisçisi. {{ABC}} == A == * Axmaqlıq uşaqlıq müdrikliyinin təzahürüdür. == Ə == * Əgər yolun bir hissəsini qət etmisinizsə və heç bir maneə ilə qarşılaşmamısınızsa, bu, bu yolun sizin olmadığının qəti bir əlamətidir. Sizin yolunuz yalnız çətinliklərlə qarşılaşacağınız bir yoldur və onları dəf etmək üçün səy göstərməyiniz tələb olunacaq. == U == * Uşaqlıq oyunları və oyuncaqları yetkin həyat tərzinin kökləridir. * Uşağınıza əsl uşaqlıq bəxş etmək istəyirsiniz? Özünüzə kiçik, nadinc və müdrik bir yetkin verin. == V == * Valideynlər və müəllimlər üçün uşaq onların insanlığına mane olan bir maneə, özünü təkmilləşdirmə yolu, daha yaxşı olmaq, özlərindəki pislikləri aradan qaldırmaq üçün bir fürsətdir. == İstinadlar == [[Kateqoriya:Pedaqoqlar]] bz6ckv6kz06tnin9rx7qr8rad1lng54 206530 206529 2026-06-03T14:49:01Z Rəşid Nurməmmədov 2070 /* V */ 206530 wikitext text/x-wiki {{Şəxs}} Amonaşvili Şalva Aleksandroviç (1931–) — müasir pedaqogika klassiki, müəllim, psixoloq, SSRİ Pedaqoji Elmlər Akademiyasının akademiki, psixologiya elmləri doktoru, Beynəlxalq Humanitar Pedaqogika Akademiyasının təsisçisi. {{ABC}} == A == * Axmaqlıq uşaqlıq müdrikliyinin təzahürüdür. == Ə == * Əgər yolun bir hissəsini qət etmisinizsə və heç bir maneə ilə qarşılaşmamısınızsa, bu, bu yolun sizin olmadığının qəti bir əlamətidir. Sizin yolunuz yalnız çətinliklərlə qarşılaşacağınız bir yoldur və onları dəf etmək üçün səy göstərməyiniz tələb olunacaq. == U == * Uşaqlıq oyunları və oyuncaqları yetkin həyat tərzinin kökləridir. * Uşağınıza əsl uşaqlıq bəxş etmək istəyirsiniz? Özünüzə kiçik, nadinc və müdrik bir yetkin verin. == V == * Valideynlər və müəllimlər üçün uşaq onların insanlığına mane olan bir maneə, özünü təkmilləşdirmə yolu, daha yaxşı olmaq, özlərindəki pislikləri aradan qaldırmaq üçün bir fürsətdir. == Y == * Yer üzündəki istənilən xalqın dilində "Müəllim" sözü "Tanrı" sözündən sonra ən müqəddəs sözdür. == İstinadlar == [[Kateqoriya:Pedaqoqlar]] aqnzfm65ctru4uchx7wmhszm3k2r8d6 206531 206530 2026-06-03T14:50:06Z Rəşid Nurməmmədov 2070 /* Ə */ 206531 wikitext text/x-wiki {{Şəxs}} Amonaşvili Şalva Aleksandroviç (1931–) — müasir pedaqogika klassiki, müəllim, psixoloq, SSRİ Pedaqoji Elmlər Akademiyasının akademiki, psixologiya elmləri doktoru, Beynəlxalq Humanitar Pedaqogika Akademiyasının təsisçisi. {{ABC}} == A == * Axmaqlıq uşaqlıq müdrikliyinin təzahürüdür. == Ə == * Əgər yolun bir hissəsini qət etmisinizsə və heç bir maneə ilə qarşılaşmamısınızsa, bu, bu yolun sizin olmadığının qəti bir əlamətidir. Sizin yolunuz yalnız çətinliklərlə qarşılaşacağınız bir yoldur və onları dəf etmək üçün səy göstərməyiniz tələb olunacaq. == R == * Reytinqlər yalançı və məlumatlandırıcıdır. == U == * Uşaqlıq oyunları və oyuncaqları yetkin həyat tərzinin kökləridir. * Uşağınıza əsl uşaqlıq bəxş etmək istəyirsiniz? Özünüzə kiçik, nadinc və müdrik bir yetkin verin. == V == * Valideynlər və müəllimlər üçün uşaq onların insanlığına mane olan bir maneə, özünü təkmilləşdirmə yolu, daha yaxşı olmaq, özlərindəki pislikləri aradan qaldırmaq üçün bir fürsətdir. == Y == * Yer üzündəki istənilən xalqın dilində "Müəllim" sözü "Tanrı" sözündən sonra ən müqəddəs sözdür. == İstinadlar == [[Kateqoriya:Pedaqoqlar]] k2zd4lyy39ebexdopm1r6ahklgjs0ee 206532 206531 2026-06-03T14:54:22Z Rəşid Nurməmmədov 2070 /* Ə */ 206532 wikitext text/x-wiki {{Şəxs}} Amonaşvili Şalva Aleksandroviç (1931–) — müasir pedaqogika klassiki, müəllim, psixoloq, SSRİ Pedaqoji Elmlər Akademiyasının akademiki, psixologiya elmləri doktoru, Beynəlxalq Humanitar Pedaqogika Akademiyasının təsisçisi. {{ABC}} == A == * Axmaqlıq uşaqlıq müdrikliyinin təzahürüdür. == Ə == * Əgər yolun bir hissəsini qət etmisinizsə və heç bir maneə ilə qarşılaşmamısınızsa, bu, bu yolun sizin olmadığının qəti bir əlamətidir. Sizin yolunuz yalnız çətinliklərlə qarşılaşacağınız bir yoldur və onları dəf etmək üçün səy göstərməyiniz tələb olunacaq. == M == * Müəllimin özü fərdi olmalıdır, çünki yalnız fərdi şəxs fərdi tərbiyə edə bilər. == R == * Reytinqlər yalançı və məlumatlandırıcıdır. == U == * Uşaqlıq oyunları və oyuncaqları yetkin həyat tərzinin kökləridir. * Uşağınıza əsl uşaqlıq bəxş etmək istəyirsiniz? Özünüzə kiçik, nadinc və müdrik bir yetkin verin. == V == * Valideynlər və müəllimlər üçün uşaq onların insanlığına mane olan bir maneə, özünü təkmilləşdirmə yolu, daha yaxşı olmaq, özlərindəki pislikləri aradan qaldırmaq üçün bir fürsətdir. == Y == * Yer üzündəki istənilən xalqın dilində "Müəllim" sözü "Tanrı" sözündən sonra ən müqəddəs sözdür. == İstinadlar == [[Kateqoriya:Pedaqoqlar]] ldrhwgeiwbd0l1f2j7r25ei2apor5rl 206533 206532 2026-06-03T15:00:35Z Rəşid Nurməmmədov 2070 /* Ə */ 206533 wikitext text/x-wiki {{Şəxs}} Amonaşvili Şalva Aleksandroviç (1931–) — müasir pedaqogika klassiki, müəllim, psixoloq, SSRİ Pedaqoji Elmlər Akademiyasının akademiki, psixologiya elmləri doktoru, Beynəlxalq Humanitar Pedaqogika Akademiyasının təsisçisi. {{ABC}} == A == * Axmaqlıq uşaqlıq müdrikliyinin təzahürüdür. == Ə == * Əgər yolun bir hissəsini qət etmisinizsə və heç bir maneə ilə qarşılaşmamısınızsa, bu, bu yolun sizin olmadığının qəti bir əlamətidir. Sizin yolunuz yalnız çətinliklərlə qarşılaşacağınız bir yoldur və onları dəf etmək üçün səy göstərməyiniz tələb olunacaq. == G == * Gündəlikdə yaxşı qiymətlər valideynləri tənbəlliyə və təkəbbürlülüyə, pis qiymətlər isə kobudluğa və qəddarlığa təhrik edir. == M == * Müəllimin özü fərdi olmalıdır, çünki yalnız fərdi şəxs fərdi tərbiyə edə bilər. == R == * Reytinqlər yalançı və məlumatlandırıcıdır. == U == * Uşaqlıq oyunları və oyuncaqları yetkin həyat tərzinin kökləridir. * Uşağınıza əsl uşaqlıq bəxş etmək istəyirsiniz? Özünüzə kiçik, nadinc və müdrik bir yetkin verin. == V == * Valideynlər və müəllimlər üçün uşaq onların insanlığına mane olan bir maneə, özünü təkmilləşdirmə yolu, daha yaxşı olmaq, özlərindəki pislikləri aradan qaldırmaq üçün bir fürsətdir. == Y == * Yer üzündəki istənilən xalqın dilində "Müəllim" sözü "Tanrı" sözündən sonra ən müqəddəs sözdür. == İstinadlar == [[Kateqoriya:Pedaqoqlar]] 1mktyaqfiy3laz7ajg602h2hh9z7g3y 206545 206533 2026-06-04T08:32:26Z Araz Yaquboglu 637 vikiləşdirmə 206545 wikitext text/x-wiki {{Şəxs}} '''Amonaşvili Şalva Aleksandroviç''' (1931) — müasir pedaqogika klassiki, müəllim, psixoloq, SSRİ Pedaqoji Elmlər Akademiyasının akademiki, psixologiya elmləri doktoru, Beynəlxalq Humanitar Pedaqogika Akademiyasının təsisçisi. {{ABC}} == A == * [[Axmaqlıq]] uşaqlıq müdrikliyinin təzahürüdür. == Ə == * Əgər yolun bir hissəsini qət etmisinizsə və heç bir maneə ilə qarşılaşmamısınızsa, bu, bu yolun sizin olmadığının qəti bir əlamətidir. Sizin yolunuz yalnız çətinliklərlə qarşılaşacağınız bir yoldur və onları dəf etmək üçün səy göstərməyiniz tələb olunacaq. == G == * Gündəlikdə yaxşı qiymətlər valideynləri tənbəlliyə və təkəbbürlülüyə, pis qiymətlər isə kobudluğa və qəddarlığa təhrik edir. == M == * Müəllimin özü fərdi olmalıdır, çünki yalnız fərdi şəxs fərdi tərbiyə edə bilər. == R == * Reytinqlər yalançı və məlumatlandırıcıdır. == U == * Uşaqlıq oyunları və oyuncaqları yetkin həyat tərzinin kökləridir. * Uşağınıza əsl uşaqlıq bəxş etmək istəyirsiniz? Özünüzə kiçik, nadinc və müdrik bir yetkin verin. == V == * Valideynlər və müəllimlər üçün uşaq onların insanlığına mane olan bir maneə, özünü təkmilləşdirmə yolu, daha yaxşı olmaq, özlərindəki pislikləri aradan qaldırmaq üçün bir fürsətdir. == Y == * Yer üzündəki istənilən xalqın dilində "Müəllim" sözü "Tanrı" sözündən sonra ən müqəddəs sözdür. == İstinadlar == {{İstinad siyahısı}} [[Kateqoriya:Pedaqoqlar]] gafysnkmq9px1v0ot7q6y9gi5qhvj1g 206546 206545 2026-06-04T08:32:36Z Araz Yaquboglu 637 [[Kateqoriya:1931-ci ildə doğulanlar]] əlavə olundu [[VS:HC|HotCat]] ilə 206546 wikitext text/x-wiki {{Şəxs}} '''Amonaşvili Şalva Aleksandroviç''' (1931) — müasir pedaqogika klassiki, müəllim, psixoloq, SSRİ Pedaqoji Elmlər Akademiyasının akademiki, psixologiya elmləri doktoru, Beynəlxalq Humanitar Pedaqogika Akademiyasının təsisçisi. {{ABC}} == A == * [[Axmaqlıq]] uşaqlıq müdrikliyinin təzahürüdür. == Ə == * Əgər yolun bir hissəsini qət etmisinizsə və heç bir maneə ilə qarşılaşmamısınızsa, bu, bu yolun sizin olmadığının qəti bir əlamətidir. Sizin yolunuz yalnız çətinliklərlə qarşılaşacağınız bir yoldur və onları dəf etmək üçün səy göstərməyiniz tələb olunacaq. == G == * Gündəlikdə yaxşı qiymətlər valideynləri tənbəlliyə və təkəbbürlülüyə, pis qiymətlər isə kobudluğa və qəddarlığa təhrik edir. == M == * Müəllimin özü fərdi olmalıdır, çünki yalnız fərdi şəxs fərdi tərbiyə edə bilər. == R == * Reytinqlər yalançı və məlumatlandırıcıdır. == U == * Uşaqlıq oyunları və oyuncaqları yetkin həyat tərzinin kökləridir. * Uşağınıza əsl uşaqlıq bəxş etmək istəyirsiniz? Özünüzə kiçik, nadinc və müdrik bir yetkin verin. == V == * Valideynlər və müəllimlər üçün uşaq onların insanlığına mane olan bir maneə, özünü təkmilləşdirmə yolu, daha yaxşı olmaq, özlərindəki pislikləri aradan qaldırmaq üçün bir fürsətdir. == Y == * Yer üzündəki istənilən xalqın dilində "Müəllim" sözü "Tanrı" sözündən sonra ən müqəddəs sözdür. == İstinadlar == {{İstinad siyahısı}} [[Kateqoriya:Pedaqoqlar]] [[Kateqoriya:1931-ci ildə doğulanlar]] c4oet526wf793r45yzt8lz107xo57g3 14 16401 206547 2026-06-04T08:33:09Z Araz Yaquboglu 637 Səhifə "{{Vikianbar kateqoriyası|494 BC}} [[Kateqoriya:E.ə. 490-cı illər|*05]] [[Kateqoriya:İllər|-9505]]" məzmunu ilə yaradıldı 206547 wikitext text/x-wiki {{Vikianbar kateqoriyası|494 BC}} [[Kateqoriya:E.ə. 490-cı illər|*05]] [[Kateqoriya:İllər|-9505]] e1jm6a7ytxd6nle68wlowf9nf56qnfs