Vikimənbə azwikisource https://az.wikisource.org/wiki/Ana_s%C9%99hif%C9%99 MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter Media Xüsusi Müzakirə İstifadəçi İstifadəçi müzakirəsi Vikimənbə Vikimənbə müzakirəsi Fayl Fayl müzakirəsi MediaViki MediaViki müzakirəsi Şablon Şablon müzakirəsi Kömək Kömək müzakirəsi Kateqoriya Kateqoriya müzakirəsi Portal Portal müzakirəsi Müəllif Müəllif müzakirəsi Səhifə Səhifə müzakirəsi İndeks İndeks müzakirəsi TimedText TimedText talk Modul Modul müzakirəsi Tədbir Tədbir müzakirəsi 14 33603 95989 2026-06-23T06:29:01Z Araz Yaquboglu 734 Səhifə "[[Kateqoriya:1931-ci ildə yarananlar|Nəşrlər]] [[Kateqoriya:1930-cu illərdə yaranan nəşrlər]] [[Kateqoriya:Yaranma illərinə görə nəşrlər]]" məzmunu ilə yaradıldı 95989 wikitext text/x-wiki [[Kateqoriya:1931-ci ildə yarananlar|Nəşrlər]] [[Kateqoriya:1930-cu illərdə yaranan nəşrlər]] [[Kateqoriya:Yaranma illərinə görə nəşrlər]] dn8x4a3pwdys6n97o1b4f0co7u1lyzu 14 33604 95990 2026-06-23T06:29:44Z Araz Yaquboglu 734 Səhifə "{{Vikianbar kateqoriyası|1931 establishments}} [[Kateqoriya:1931|yarananlar]] [[Kateqoriya:İllərinə görə yarananlar|*1931]] [[Kateqoriya:1930-cu illərdə yarananlar]]" məzmunu ilə yaradıldı 95990 wikitext text/x-wiki {{Vikianbar kateqoriyası|1931 establishments}} [[Kateqoriya:1931|yarananlar]] [[Kateqoriya:İllərinə görə yarananlar|*1931]] [[Kateqoriya:1930-cu illərdə yarananlar]] edijygkxxfimjvy7k6jg22o54iflp0k 0 33605 95991 2026-06-23T07:34:02Z Araz Yaquboglu 734 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 95991 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1935 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. III cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 }} <poem> İxtiyar dağların döşündə meşə, Qayalar yüksəkdən baxır keçmişə. Ağaclar baş-başa çatılmış burda, Günəş salam verir bu doğma yurda. Sürürəm atımı üzü yuxarı; Bu qarlı dağların ağ buludları Könlümü ardınca çəkib aparır, Yüksəyə qalxdıqca sinəm qabarır… Burda ağ suların xoş nəşidəsi, Hər budaq üstündə bir quşun səsi… Top, tüfəng səsləri batandan bəri Gəzir qayalarda dağ keçiləri. İşıqdan, insandanxeyli aralı Hər axşam mələyir dağlar maralı. Göydə fanar kimi İşıq salır ay, Buludlar açılır, örtülür lay-lay… "Ay ellər!" — deyirəm ürəyimdən mən, Ömür cavanlaşır ellər deməkdən. Ormanlar içində durur Talıstan, Ona bir baxışda vurulur insan. Günəş bu yerlərdə qalxır atına, Yüksəlir göylərin yeddi qatına. Bu yurdun havası, suyu sərindir, Keçdiyim dərələr göydən dərindir. Baxdıqca İnsanın gözü qaralır, Şair olmayan da xəyala dalır… Burda süd kimidir dağların qafı, Sallanır qayadan buz salxımları. Qayalar, qayalar, quş qonmazsınız! Məhəbbət anlamaz, söz qanmazsınız!.. Burda əsrlərdən yadigar qalan, Üstünü çiskinlər, dumanlar alan Böyük bir qala var: dörd yanı hasar, Daşında paslanmış əski yazılar. Kimdir o sənətin böyük ustadı? Ölməz sənətkarın, sənətin adı. Göz qoyun bu yerə, bir yadigardır; Hər batan axşamın bir adı vardır… Mən ellər oğluyam! Ellər canımdır, Xəyalım, sənətim, həyəcanımdır. Çayların ahəngi axır qanımda, Çiçəklər öpüşür hər dastanımda; Hər bulaq, hər gülüş, hər yaşıl yarpaq, Bu sünbül, bu əkin, bu daş, bu torpaq, Bu çovğun, bu külək, bu söhbət, bu saz, Ətirlər içində "gəl!" deyən bu yaz, Bağrından su sızan dəlikli daşlar, Göydə qanad çalan havalı quşlar, Çayların üstündə süzən sonalar, Qəlbi dağlar kimi böyük analar Mənim qismətimə düşmüş əzəldən; Tarixlər zövq alır yaradan əldən… Burda boy atmışdır Talıstan dağı; Donur dumanlarda quşun ayağı. Qızıl gül kimidir isti yanaqlar, Heyrət içindədir gələn qonaqlar. Burda insanların xoş baxışından, Yazından, yayından, qarlı qışından. Könül xumarlanır, İlham canlanır, İnsanın başında dağ dumanlanır; Xəyal qanadlanır, uçur uzağa… İnsan birnəfəsə dırmanır dağa; Döyüntü bilməyir burda ürəklər. Səyirdir atını qopan küləklər. Genişdir oylağı, gendir meydanı Enəndə çaylağa dağın dumanı, Dumanlar içində dağ da sürünür, Hər qaya örpəkli bir qız görünür; Burda bilinməyir dünyanın yaşı, Fırlanır əski bir dəyirman daşı. Axır qıjıltıyla Talıstan çayı, Göydə ulduzların neçədir sayı?.. Bənövşə toplayır çöldə uşaqlar; Hər ağac altında göz-göz bulaqlar Axır almaz kimi, göz yaşı kimi, Yığışıb çay olur dərənin dibi. Əriyir yaz günü quzeydəki qar, Gəzir dağ döşünü gəlinlər, qızlar; Hər bulaq başında bir söhbət olur, Galı gözaydınlığı, gah qiybət olur. Hər axşam kökləyir aşıq sazını, Daşıyır könlündə elin nazını. Dinir Füzulinin şirin qəzəli… Əli çənəsində ellər gözəli Dinləyə-dinləyə "oxay"lar deyir. Canına yağ kimi yayılır şeir. O bir şəlalədir axır ürəkdən… Burda bir haşiyə çıxmalıyam mən: Sənin bu gənc yaşında Dayanmışam qarşında, Torpağında, daşında Məhəbbətin dadı var, Ulduzların adı var. Bənzəyirsən gülə sən, Ömrün boyu güləsən. Qoca vətən, gənc vətən! Bu qüvvətin var olsun! Sənə salamlar olsun! Nə bəy qaldı, nə də xan, Ölüm keçdi yaxandan… Qəlbim kimi alış, yan Qızıl bayraqlı vətən! Çox borcluyam sənə mən. Yerinin alt qatında Dəmir də var, altun da. Hər daşının altında Bir şairin qəbri var, Min ananın səbri var. Ləkəsizdir vicdanın, Əzəldən safdır qanın! Hər müqəddəs ananın Laylasında həyat var, Ölsün inanmayanlar! Zəncirin yox, qalan yox, Yurdsuz anan, balan yox, Dilində bir yalan yox, Ləkəsiz ruhunla sən Bakirə qız kimisən! Gəlsin yoldaş mühəndis Bu yeri də gəzək biz, Qızıl, gümüş, dəmir, mis Torpaqda pas atmasın, Tənbəl-tənbəl yatmasın! Bizə bu dağ, bu dərə Təslim olsun bir kərə - Əl dəyməmiş yerlərə İşləsin qüvvətimiz, Sözümüz, söhbətimiz. Şair, bu yerləri yaxından tanı! Təbiət quranda Azərbaycanı Onu sığallamış qüdrətin əli Bir böyük ürəkli qüvvətin əli. Yazıq! Bu gözəllik, bu bahar, bu qış Əsrlərcə yatıb yuxuya qalmış… Qədrini bilməyən kəndli qardaşım, "Azca aşıra, — demiş, — ağrımaz başım… Çayların suyunda yumuş özünü, Ömründə bilməmiş hamam sözünü. "Təvəkkül" sözləri dilində əzbər, Açmış qapısını vaxtsız ölümlər. Yerini əyri bir çubuqla sürmüş, Gözilə dünyada nə odlar gönmüş! Başında hər zaman bostan əkilmiş, Gözünə bir qara pərdə çəkilmiş… Əllərində qabar, gözəllərində qan, Bir qarnı yeməmiş qazandığından. Həyəti, qapısı, dalanı palçıq; Körpə uşaqların baldırı açıq, Titrəyə-tİtrəyə girmiş tonqara. Onun gövdəsinə daraşan yara Təbibsiz, davasız simlər almışdır; Oğulsuz analar yasa batmışdır. Gəlinlər sığınmış cindara, fala; Bir el tapşırılmış bir "ağsaqqala". Budur, Talıstanın sıx ormanları Mənə xatırladır o zamanları. Həyat bu yerlərdə sakit axarmış, Hər kolun dibində bir oğru varmış. Keçən karvanları soyub talayan, Dağların başında ocaq qalayan, Hər axşam bir evə basqına gələn, Yırtıcı qurd kimi öldürüb, ölən Ellərin yağısı o vəhşilərdən Bir nişan görmədim Talıstanda mən. Tüfənglər bağlıdır, qılınclar qında, Kəndimmiz yer sürür ay işığında. Deyirəm: Bu yerdə dilənçi varmı?" Deyirlər: "Kolxozda aclıq olarmı?" Otnrmuş qapıda məktəbli bir qız, Əlində bir qələm, bir parça kağız, Dumanlı dağlara boylanıb durur, İndidən sadəcə rəsmlər qurur. Onun da ruhunu oynadır sənət, Qoynunda bəsləmiş onu təbiət. Çatılmış yay kimi qara qaşları, Yığılmış başına qız yoldaşları; Bir deyib, bir gülüb, aşıb daşırlar, Bəzən kəklik kimi qaqqıldaşırlar. Gözlərdə yaşamaq, gülmək həvəsi, Bəzən də göylərdə bir matros səsi… O ağ buludları doğrayıb biçən, Bu qəlbi dağların üstündən keçən Bizim təyyarəyə dikilir gözlər, Yüyürür ardınca bu sadə qızlar, "Ay qız! Ay Pərican! Ona bax, ona! Sürən ya Leyladır, Ya da ki; Sona! Sağ əli başıma! Bir mən də… mən də… " Gülür bu nəşəylə çöl də, çəmən də. Gülür nəslimizin qızıl bayrağı. Gülür dumanlarda Talıstan dağı. Kəndi dolaşıram yedəyimdə at, İçimdə bir qüvvə əmr edir: yarat! Bu böyük günlərin adını sən yaz! Otür könüllərdə min sədəfli saz; Bu ellər, bu günlər səni səsləyir, O ilk sevgisini sənə bəsləyir; O deyir — mənim də şairim vardır, Şeirsiz bir cahan xarabazardır… Cavab ver bu səsə! Doğmadır bu səs! Çörək itirənə ar olsun əvəz!.. Kəndi dolaşıram yedəyimdə at, Içimdə bir qüvvə əmr edir: yarat! Qarşıma müxtəlif insanlar çıxır, Kefimi soruşur, əlimi sıxır. Hər gələn qapıma qonaq düş, — deyir, Bu ağ günlərimlə gəl öpüş, — deyir. Mənim təbiətə bir sualım var: Olərmi bunları görən sənətkar? Axşamdır, qaralır göyün həşyəsi, Canlanır bu dəli suların səsi. Böyük bir həyətdə iclasımız var, Sükut içindədir sonsuz yamaclar… Bu ayrı dağları baş-başa çatın, Günəşə, ulduza kəməndlər atın! Qanun da sizdədir, yer də sizdədir, Ölkənin taleyi əlinizdədir! Qolunu çırmasın igid oğullar, Dağılsın bu daşlı, kəsəkli yollar! Çəpərlər aradan bir-bir sökülsün, Palçıqlı yollara çınqıl tökülsün. Talıstan yolları düzəlsin dümdüz! Burda seçilməsin gecəylə, gündüz – Axşam elektrik lampalar yansın, Onun işığına quşlar oyansın. Sanma ki, məqsədim boş yaraşıqdır, Cahanda ən böyük qüvvət işıqdır, İşıqdır o günəş, işıqdır o ay! İşıqsız könülün taleyinə vay! Onsuz açılmazdı ətirli səhər, Donardı dəryalar, sərin küləklər. Onsuz qızarmazdı nə alov, nə şam, Daim kor kimi gəzən bir axşam Zümrüd şəhərlərə həsrət qalardı, Qaranlıq həyata qanad salardı. Nə çirkin, nə gözəl bilinməzdi heç, Könül təbiətə küsərdı tez-gec. Olmazdı sənətdə gözəllik sözü, Düşərdi qüvvədən insanın gözü. Ormanlar içində durur Talıstan, Ona bir baxışda vurulur insan! Qayalar az qalır göylərə dəyə… Boylanıram yaxın bir gələcəyə; Yenə yerindədir dağlar, dərələr, Xəyalı güldürən xoş mənzərələr, Çıxır seyrəngaha qızlar, analar. Ağaclar içində təzə binalar Baxın, durna kimi cərgələnmişdir, Göydən yer üzünə nur ələnmişdir! Böyük pəncərələr günəşə doğru; İsti mədənlərin çalışqan oğlu Burda saf havalar udur ürəkdən, Taxır sinəsinə güldən, çiçəkdən, Açır süfrəsini bulaq başında, Ömrünün bəxtiyar, azad yaşında Gözüylə seyr edir, zövq alır qəlbdən, Sərin hovuzlardan, fəvvarələrdən. Yaratmış bunları işçinin əli, Yaranmş bu günün böyük əməli!.. Gecə də, gündüz də qaynayır həyat, Həyatdan zövq alır qoca kainat. Məninı təbiətə bir sualım var: Ölərmi bunları görən sənətkar? ''1935'' </poem> [[Kateqoriya:1935-ci ilin poemaları]] d9695umfall7nifsi8jd892ek7qgmgf 14 33606 95992 2026-06-23T07:34:49Z Araz Yaquboglu 734 Səhifə "[[Kateqoriya:İllərinə görə XX əsr poemaları]] [[Kateqoriya:1935-ci ildə nəşr edilən ədəbi əsərlər|Poemalar]]" məzmunu ilə yaradıldı 95992 wikitext text/x-wiki [[Kateqoriya:İllərinə görə XX əsr poemaları]] [[Kateqoriya:1935-ci ildə nəşr edilən ədəbi əsərlər|Poemalar]] ivd2p0hbxaqv051wponohyat6c1ut45