Vikimənbə:Kənd meydanı

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="az">
  <siteinfo>
    <sitename>Vikimənbə</sitename>
    <dbname>azwikisource</dbname>
    <base>https://az.wikisource.org/wiki/Ana_s%C9%99hif%C9%99</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.8</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Xüsusi</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Müzakirə</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">İstifadəçi</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">İstifadəçi müzakirəsi</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Vikimənbə</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Vikimənbə müzakirəsi</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Fayl</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Fayl müzakirəsi</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaViki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaViki müzakirəsi</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Şablon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Şablon müzakirəsi</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Kömək</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Kömək müzakirəsi</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kateqoriya</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kateqoriya müzakirəsi</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Portal</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Portal müzakirəsi</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Müəllif</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Müəllif müzakirəsi</namespace>
      <namespace key="250" case="first-letter">Səhifə</namespace>
      <namespace key="251" case="first-letter">Səhifə müzakirəsi</namespace>
      <namespace key="252" case="first-letter">İndeks</namespace>
      <namespace key="253" case="first-letter">İndeks müzakirəsi</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modul</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Modul müzakirəsi</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Tədbir</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Tədbir müzakirəsi</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Vikimənbə:Kənd meydanı</title>
    <ns>4</ns>
    <id>3</id>
    <revision>
      <id>96015</id>
      <parentid>95850</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T17:12:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>2447</id>
      </contributor>
      <comment>/* RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons */ yeni bölmə</comment>
      <origin>96015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71743" sha1="odcw0bkdjnxs94wgge8mxksvl7tlh73" xml:space="preserve">{{Kənd meydanı}}
&lt;!-- ----------------Bu xətdən yuxarı səhifə başlıqlar üçündür --------------------------------- --&gt;
&lt;!-- Ən aşağıya əlavə edin  --&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! [[Vikimənbə:Kənd meydanı/Arxiv|'''Arxiv''']]
|-
|}
{{Qısayol|VM:KM}}
{{TOCsağ}}

== Sign up for the language community meeting on November 29th, 16:00 UTC ==

Hello everyone,

The next language community meeting is coming up next week, on November 29th, at 16:00 UTC (Zonestamp! For your timezone &lt;https://zonestamp.toolforge.org/1732896000&gt;). If you're interested in joining, you can sign up on this wiki page: &lt;https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#29_November_2024&gt;.

This participant-driven meeting will be organized by the Wikimedia Foundation’s Language Product Localization team and the Language Diversity Hub. There will be presentations on topics like developing language keyboards, the creation of the Moore Wikipedia, and the language support track at Wiki Indaba. We will also have members from the Wayuunaiki community joining us to share their experiences with the Incubator and as a new community within our movement. This meeting will have a Spanish interpretation.

Looking forward to seeing you at the language community meeting! Cheers, [[User:SSethi (WMF)|Srishti]] 19:54, 21 noyabr 2024 (UTC)
&lt;!-- İstifadəçi:SSethi (WMF)@metawiki tərəfindən https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27746256 siyahısını istifadə edərək göndərilmişdir --&gt;

== Launching! Join Us for Wiki Loves Ramadan 2025! ==

Dear All,

We’re happy to announce the launch of [[m:Wiki Loves Ramadan 2025|Wiki Loves Ramadan 2025]], an annual international campaign dedicated to celebrating and preserving Islamic cultures and history through the power of Wikipedia. As an active contributor to the Local Wikipedia, you are specially invited to participate in the launch. 

This year’s campaign will be launched for you to join us write, edit, and improve articles that showcase the richness and diversity of Islamic traditions, history, and culture.

* Topic: [[m:Event:Wiki Loves Ramadan 2025 Campaign Launch|Wiki Loves Ramadan 2025 Campaign Launch]]
* When: Jan 19, 2025 
* Time: 16:00 Universal Time UTC and runs throughout Ramadan (starting February 25, 2025).
* Join Zoom Meeting: https://us02web.zoom.us/j/88420056597?pwd=NdrpqIhrwAVPeWB8FNb258n7qngqqo.1 
* Zoom meeting hosted by [[m:Wikimedia Bangladesh|Wikimedia Bangladesh]]

To get started, visit the [[m:Wiki Loves Ramadan 2025|campaign page]] for details, resources, and guidelines: Wiki Loves Ramadan 2025.

Add [[m:Wiki Loves Ramadan 2025/Participant|your community here]], and organized Wiki Loves Ramadan 2025 in your local language.

Whether you’re a first-time editor or an experienced Wikipedian, your contributions matter. Together, we can ensure Islamic cultures and traditions are well-represented and accessible to all.

Feel free to invite your community and friends too. Kindly reach out if you have any questions or need support as you prepare to participate.

Let’s make Wiki Loves Ramadan 2025 a success!

For the [[m:Wiki Loves Ramadan 2025/Team|International Team]] 12:07, 16 yanvar 2025 (UTC)
&lt;!-- İstifadəçi:ZI Jony@metawiki tərəfindən https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=27568454 siyahısını istifadə edərək göndərilmişdir --&gt;

== Universal Code of Conduct annual review: provide your comments on the UCoC and Enforcement Guidelines ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.

I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 01:11, 24 yanvar 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- İstifadəçi:Keegan (WMF)@metawiki tərəfindən https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27746256 siyahısını istifadə edərək göndərilmişdir --&gt;

== Reminder: first part of the annual UCoC review closes soon ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.

This is a reminder that the first phase of the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines will be closing soon. You can make suggestions for changes through [[d:Q614092|the end of day]], 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. After review of the feedback, proposals for updated text will be published on Meta in March for another round of community review. 

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:49, 3 fevral 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- İstifadəçi:Keegan (WMF)@metawiki tərəfindən https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28198931 siyahısını istifadə edərək göndərilmişdir --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt; Upcoming Language Community Meeting (Feb 28th, 14:00 UTC) and Newsletter&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Hello everyone!
[[File:WP20Symbols WIKI INCUBATOR.svg|right|frameless|150x150px|alt=An image symbolising multiple languages]]
We’re excited to announce that the next '''Language Community Meeting''' is happening soon, '''February 28th at 14:00 UTC'''! If you’d like to join, simply sign up on the '''[[mw:Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#28_February_2025|wiki page]]'''.

This is a participant-driven meeting where we share updates on language-related projects, discuss technical challenges in language wikis, and collaborate on solutions. In our last meeting, we covered topics like developing language keyboards, creating the Moore Wikipedia, and updates from the language support track at Wiki Indaba.

'''Got a topic to share?''' Whether it’s a technical update from your project, a challenge you need help with, or a request for interpretation support, we’d love to hear from you! Feel free to '''reply to this message''' or add agenda items to the document '''[[etherpad:p/language-community-meeting-feb-2025|here]]'''.

Also, we wanted to highlight that the sixth edition of the Language &amp; Internationalization newsletter (January 2025) is available here: [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January]]. This newsletter provides updates from the October–December 2024 quarter on new feature development, improvements in various language-related technical projects and support efforts, details about community meetings, and ideas for contributing to projects. To stay updated, you can subscribe to the newsletter on its wiki page: [[:mw:Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter]].

We look forward to your ideas and participation at the language community meeting, see you there!
&lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 08:29, 22 fevral 2025 (UTC)
&lt;!-- İstifadəçi:SSethi (WMF)@metawiki tərəfindən https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28217779 siyahısını istifadə edərək göndərilmişdir --&gt;

== Universal Code of Conduct annual review: proposed changes are available for comment ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.

I am writing to you to let you know that [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|proposed changes]] to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]] and [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter]] are open for review. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|You can provide feedback on suggested changes]]''' through the [[d:Q614092|end of day]] on Tuesday, 18 March 2025. This is the second step in the annual review process, the final step will be community voting on the proposed changes.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find relevant links about the process on the UCoC annual review page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] 18:51, 7 mart 2025 (UTC)

&lt;/div&gt;
&lt;!-- İstifadəçi:Keegan (WMF)@metawiki tərəfindən https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28307738 siyahısını istifadə edərək göndərilmişdir --&gt;

== Bu viki tezliklə müvəqqəti olaraq sadəcə oxuma rejiminə keçəcək ==

&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Bunu başqa bir dildə oxuyun]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

[[foundation:|Vikimedia Fondu]] trafiki data mərkəzləri arasında dəyişdirəcək. Bu, Vikipediyanın və digər Vikimedia vikilərinin fəlakətdən sonra da onlayn qala biləcəyinə əmin olmaq üçündür.

Trafikin dəyişdiriləcəyi tarix: '''{{#time:j xg|2025-03-19|az}}'''. Dəyişmə saat '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2025-03-19T14:00|en}} {{#time:H:i e|2025-03-19T14:00}}]''' başlayacaq

Təəssüf ki, [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki proqram təminatındakı]] bəzi məhdudiyyətlərə görə dəyişmə zamanı bütün redaktələr dayandırılmalıdır. Bu narahatlıq üçün üzr istəyirik və gələcəkdə onu minimuma endirmək üçün çalışırıq. 

Bu proses başlamadan 30 dəqiqə əvvəl bütün vikilərdə bildiriş göstəriləcək. Bu bildiriş əməliyyatın sonuna qədər görünəcək. 

'''Bütün vikiləri oxuya biləcək, ancaq qısa müddətlik redaktə edə bilməyəcəksiniz.'''

*{{#time:l j xg Y|2025-03-19|az}} tarixində hardasa 1 saat redaktə edə bilməyəcəksiniz.
*Bu müddət ərzində redaktə etməyə çalışsanız, xəta mesajı görəcəksiniz. Ümid edirik ki, bu vaxt ərzində heç bir redaktə itirilməyəcək, amma buna zəmanət verə bilmərik. Əgər xəta mesajı görürsünüzsə, xahiş edirik hər şey normal olana qədər gözləyin. Bundan sonra redaktənizi yaddaşda saxlaya bilməlisiniz. Bununla belə, ehtiyat tədbiri olaraq, dəyişikliklərinizi vaxtından əvvəl nüsxələməyinizi tövsiyə edirik.

''Digər təsirləri:''

*Arxa plandakı işlər daha yavaş işləyəcək və bəziləri ləğv oluna bilər. Qırmızı linklər normal şəkildə tez yenilənməyə bilər. Əgər başqa bir yerdə artıq keçid verən məqalə yaratsanız, link normaldan daha uzun müddət qırmızı qalacaq. Uzun müddət davam edən bəzi skriptlərin dayandırılması lazımdır.
* Normal həftələrdə olduğu kimi, kod yeniləmələrinin edilməsini gözləyirik. Bununla belə, bəzi hallarda əməliyyatlar tərəfindən tələb olunan kodun dondurulması əvvəlcədən müəyyən edilmiş vaxtda edilə bilər.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] təxminən 90 dəqiqə ərzində əlçatmaz olacaq.

Lazım gələrsə, bu layihə təxirə salına bilər. [[wikitech:Switch_Datacenter|Planlamanı wikitech.wikimedia.org]] saytında oxuya bilərsiniz. Hər hansı bir dəyişiklik planlama cədvəlində elan olunacaq. 

'''Zəhmət olmasa, bu məlumatı icmanızla paylaşın.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:15, 14 mart 2025 (UTC)
&lt;!-- İstifadəçi:Quiddity (WMF)@metawiki tərəfindən https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=28307742 siyahısını istifadə edərək göndərilmişdir --&gt;

== Final proposed modifications to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter now posted ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
The proposed modifications to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] and the U4C Charter [[m:Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Proposed_Changes|are now on Meta-wiki for community notice]] in advance of the voting period. This final draft was developed from the previous two rounds of community review. Community members will be able to vote on these modifications starting on 17 April 2025. The vote will close on 1 May 2025, and results will be announced no later than 12 May 2025. The U4C election period, starting with a call for candidates, will open immediately following the announcement of the review results. More information will be posted on [[m:Special:MyLanguage//Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election|the wiki page for the election]] soon.

Please be advised that this process will require more messages to be sent here over the next two months. 

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 02:05, 4 aprel 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- İstifadəçi:Keegan (WMF)@metawiki tərəfindən https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28469465 siyahısını istifadə edərək göndərilmişdir --&gt;

== Wikidata and Sister Projects: An online community event ==

''(Apologies for posting in English)''

Hello everyone, I am excited to share news of an upcoming online event called '''[[d:Event:Wikidata_and_Sister_Projects|Wikidata and Sister Projects]]''' celebrating the different ways Wikidata can be used to support or enhance with another Wikimedia project. The event takes place over 4 days between '''May 29 - June 1st, 2025'''.

We would like to invite speakers to present at this community event, to hear success stories, challenges, showcase tools or projects you may be working on, where Wikidata has been involved in Wikipedia, Commons, WikiSource and all other WM projects.

If you are interested in attending, please [[d:Special:RegisterForEvent/1291|register here]].
If you would like to speak at the event, please fill out this Session Proposal template on the [[d:Event_talk:Wikidata_and_Sister_Projects|event talk page]], where you can also ask any questions you may have. 

I hope to see you at the event, in the audience or as a speaker, - [[İstifadəçi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[İstifadəçi müzakirəsi:MediaWiki message delivery|müzakirə]]) 09:18, 11 aprel 2025 (UTC)
&lt;!-- İstifadəçi:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki tərəfindən https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Send_List&amp;oldid=28525705 siyahısını istifadə edərək göndərilmişdir --&gt;

== Vote now on the revised UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines (&quot;UCoC EG&quot;) and the UCoC's Coordinating Committee Charter is open now through the end of 1 May (UTC) ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Voter_information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki.

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review of the EG and Charter was planned and implemented by the U4C. Further information will be provided in the coming months about the review of the UCoC itself. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

In cooperation with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:35, 17 aprel 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- İstifadəçi:Keegan (WMF)@metawiki tərəfindən https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28469465 siyahısını istifadə edərək göndərilmişdir --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote on proposed modifications to the UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter closes on 1 May 2025 at 23:59 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki.

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community in your language, as appropriate, so they can participate as well.

In cooperation with the U4C -- &lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 03:41, 29 aprel 2025 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- İstifadəçi:Keegan (WMF)@metawiki tərəfindən https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 siyahısını istifadə edərək göndərilmişdir --&gt;

== We will be enabling the new Charts extension on your wiki soon! ==

''(Apologies for posting in English)''

Hi all! We have good news to share regarding the ongoing problem with graphs and charts affecting all wikis that use them.

As you probably know, the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|old Graph extension]] was disabled in 2023 [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/EWL4AGBEZEDMNNFTM4FRD4MHOU3CVESO/|due to security reasons]]. We’ve worked in these two years to find a solution that could replace the old extension, and provide a safer and better solution to users who wanted to showcase graphs and charts in their articles. We therefore developed the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Charts extension]], which will be replacing the old Graph extension and potentially also the [[:mw:Extension:EasyTimeline|EasyTimeline extension]].

After successfully deploying the extension on Italian, Swedish, and Hebrew Wikipedia, as well as on MediaWiki.org, as part of a pilot phase, we are now happy to announce that we are moving forward with the next phase of deployment, which will also include your wiki.

The deployment will happen in batches, and will start from '''May 6'''. Please, consult [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|our page on MediaWiki.org]] to discover when the new Charts extension will be deployed on your wiki. You can also [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|consult the documentation]] about the extension on MediaWiki.org.

If you have questions, need clarifications, or just want to express your opinion about it, please refer to the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension_talk:Chart/Project|project’s talk page on Mediawiki.org]], or ping me directly under this thread. If you encounter issues using Charts once it gets enabled on your wiki, please report it on the [[:mw:Extension_talk:Chart/Project|talk page]] or at [[phab:tag/charts|Phabricator]].

Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:08, 6 may 2025 (UTC)
&lt;!-- İstifadəçi:Sannita (WMF)@metawiki tərəfindən https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=28663781 siyahısını istifadə edərək göndərilmişdir --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Call for Candidates for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
The results of voting on the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter is [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025#Results|available on Meta-wiki]].

You may now [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Candidates|submit your candidacy to serve on the U4C]] through 29 May 2025 at 12:00 UTC. Information about [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|eligibility, process, and the timeline are on Meta-wiki]]. Voting on candidates will open on 1 June 2025 and run for two weeks, closing on 15 June 2025 at 12:00 UTC.

If you have any questions, you can ask on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|the discussion page for the election]]. -- in cooperation with the U4C, &lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|müzakirə]])&lt;/bdi&gt; 22:07, 15 may 2025 (UTC)
&lt;!-- İstifadəçi:Keegan (WMF)@metawiki tərəfindən https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 siyahısını istifadə edərək göndərilmişdir --&gt;

== RfC ongoing regarding Abstract Wikipedia (and your project) ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''(Apologies for posting in English, if this is not your first language)''

Hello all! We opened a discussion on Meta about a very delicate issue for the development of [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. Since some of the hypothesis involve your project, we wanted to hear your thoughts too. 

We want to make the decision process clear: we do not yet know which option we want to use, which is why we are consulting here. We will take the arguments from the Wikimedia communities into account, and we want to consult with the different communities and hear arguments that will help us with the decision. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation.

You can read the various hypothesis and have your say at [[:m:Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 15:27, 22 may 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- İstifadəçi:Sannita (WMF)@metawiki tərəfindən https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=28768453 siyahısını istifadə edərək göndərilmişdir --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 Selection &amp; Call for Questions&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear all,

This year, the term of 2 (two) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats.

The Elections Committee will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Governance Committee, composed of trustees who are not candidates in the 2025 community-and-affiliate-selected trustee selection process (Raju Narisetti, Shani Evenstein Sigalov, Lorenzo Losa, Kathy Collins, Victoria Doronina and Esra’a Al Shafei) [3], is tasked with providing Board oversight for the 2025 trustee selection process and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4].

Here are the key planned dates:

* May 22 – June 5: Announcement (this communication) and call for questions period [6]
* June 17 – July 1, 2025: Call for candidates
* July 2025: If needed, affiliates vote to shortlist candidates if more than 10 apply [5]
* August 2025: Campaign period
* August – September 2025: Two-week community voting period
* October – November 2025: Background check of selected candidates
* Board’s Meeting in December 2025: New trustees seated

Learn more about the 2025 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on this Meta-wiki page [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025|[link]]].

'''Call for Questions'''

In each selection process, the community has the opportunity to submit questions for the Board of Trustees candidates to answer. The Election Committee selects questions from the list developed by the community for the candidates to answer. Candidates must answer all the required questions in the application in order to be eligible; otherwise their application will be disqualified. This year, the Election Committee will select 5 questions for the candidates to answer. The selected questions may be a combination of what’s been submitted from the community, if they’re alike or related. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates|[link]]]

'''Election Volunteers'''

Another way to be involved with the 2025 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this Meta-wiki page [[m:Wikimedia_Foundation_elections/2025/Election_volunteers|[link].]]

Thank you!

[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Results

[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter

[3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Committee_Membership,_December_2024

[4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles

[5] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/FAQ

[6] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates

Best regards,

Victoria Doronina

Board Liaison to the Elections Committee

Governance Committee&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[İstifadəçi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[İstifadəçi müzakirəsi:MediaWiki message delivery|müzakirə]]) 03:08, 28 may 2025 (UTC)
&lt;!-- İstifadəçi:RamzyM (WMF)@metawiki tərəfindən https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 siyahısını istifadə edərək göndərilmişdir --&gt;

== Vote now in the 2025 U4C Election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}

Eligible voters are asked to participate in the 2025 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2025|2025 Election information page]]. The vote closes on 17 June 2025 at [https://zonestamp.toolforge.org/1750161600 12:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 1 July 2025. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 23:01, 13 iyun 2025 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- İstifadəçi:Keegan (WMF)@metawiki tərəfindən https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28848819 siyahısını istifadə edərək göndərilmişdir --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 - Call for Candidates&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;
Hello all,

The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|call for candidates for the 2025 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection is now open]] from June 17, 2025 – July 2, 2025 at 11:59 UTC [1]. The Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's work, and each Trustee serves a three-year term [2]. This is a volunteer position.

This year, the Wikimedia community will vote in late August through September 2025 to fill two (2) seats on the Foundation Board. Could you – or someone you know – be a good fit to join the Wikimedia Foundation's Board of Trustees? [3]

Learn more about what it takes to stand for these leadership positions and how to submit your candidacy on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidate application|this Meta-wiki page]] or encourage someone else to run in this year's election.

Best regards,

Abhishek Suryawanshi&lt;br /&gt;
Chair of the Elections Committee

On behalf of the Elections Committee and Governance Committee

[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Call_for_candidates

[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Bylaws#(B)_Term.

[3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Resources_for_candidates&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[İstifadəçi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[İstifadəçi müzakirəsi:MediaWiki message delivery|müzakirə]]) 17:44, 17 iyun 2025 (UTC)
&lt;!-- İstifadəçi:RamzyM (WMF)@metawiki tərəfindən https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28866958 siyahısını istifadə edərək göndərilmişdir --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Sister Projects Task Force reviews Wikispore and Wikinews&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Dear Wikimedia Community,

The [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee (CAC)]]  of the Wikimedia Foundation Board of Trustees assigned [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Sister Projects Task Force|the Sister Projects Task Force (SPTF)]] to update and implement a procedure for assessing the lifecycle of Sister Projects – wiki [[m:Wikimedia projects|projects supported by Wikimedia Foundation (WMF)]].

A vision of relevant, accessible, and impactful free knowledge has always guided the Wikimedia Movement. As the ecosystem of Wikimedia projects continues to evolve, it is crucial that we periodically review existing projects to ensure they still align with our goals and community capacity.

Despite their noble intent, some projects may no longer effectively serve their original purpose. '''Reviewing such projects is not about giving up – it's about responsible stewardship of shared resources'''. Volunteer time, staff support, infrastructure, and community attention are finite, and the non-technical costs tend to grow significantly as our ecosystem has entered a different age of the internet than the one we were founded in. Supporting inactive projects or projects that didn't meet our ambitions can unintentionally divert these resources from areas with more potential impact.

Moreover, maintaining projects that no longer reflect the quality and reliability of the Wikimedia name stands for, involves a reputational risk. An abandoned or less reliable project affects trust in the Wikimedia movement.

Lastly, '''failing to sunset or reimagine projects that are no longer working can make it much harder to start new ones'''. When the community feels bound to every past decision – no matter how outdated – we risk stagnation. A healthy ecosystem must allow for evolution, adaptation, and, when necessary, letting go. If we create the expectation that every project must exist indefinitely, we limit our ability to experiment and innovate.

Because of this, SPTF reviewed two requests concerning the lifecycle of the Sister Projects to work through and demonstrate the review process. We chose Wikispore as a case study for a possible new Sister Project opening and Wikinews as a case study for a review of an existing project. Preliminary findings were discussed with the CAC, and a community consultation on both proposals was recommended.

=== Wikispore ===

The [[m:Wikispore|application to consider Wikispore]] was submitted in 2019. SPTF decided to review this request in more depth because rather than being concentrated on a specific topic, as most of the proposals for the new Sister Projects are, Wikispore has the potential to nurture multiple start-up Sister Projects.

After careful consideration, the SPTF has decided '''not to recommend''' Wikispore as a Wikimedia Sister Project. Considering the current activity level, the current arrangement allows '''better flexibility''' and experimentation while WMF provides core infrastructural support. 

We acknowledge the initiative's potential and seek community input on what would constitute a sufficient level of activity and engagement to reconsider its status in the future.

As part of the process, we shared the decision with the Wikispore community and invited one of its leaders, Pharos, to an SPTF meeting.

Currently, we especially invite feedback on measurable criteria indicating the project's readiness, such as contributor numbers, content volume, and sustained community support. This would clarify the criteria sufficient for opening a new Sister Project, including possible future Wikispore re-application. However, the numbers will always be a guide because any number can be gamed.

=== Wikinews ===

We chose to review Wikinews among existing Sister Projects because it is the one for which we have observed the highest level of concern in multiple ways.

Since the SPTF was convened in 2023, its members have asked for the community's opinions during conferences and community calls about Sister Projects that did not fulfil their promise in the Wikimedia movement.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WCNA_2024._Sister_Projects_-_opening%3F_closing%3F_merging%3F_splitting%3F.pdf &lt;nowiki&gt;[1]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee/Sister_Projects_Task_Force#Wikimania_2023_session_%22Sister_Projects:_past,_present_and_the_glorious_future%22 &lt;nowiki&gt;[2]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F &lt;nowiki&gt;[3]&lt;/nowiki&gt;] Wikinews was the leading candidate for an evaluation because people from multiple language communities proposed it. Additionally, by most measures, it is the least active Sister Project, with the greatest drop in activity over the years.

While the Language Committee routinely opens and closes language versions of the Sister Projects in small languages, there has never been a valid proposal to close Wikipedia in major languages or any project in English. This is not true for Wikinews, where there was a proposal to close English Wikinews, which gained some traction but did not result in any action[https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_English_Wikinews &lt;nowiki&gt;[4]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F &lt;nowiki&gt;[5]&lt;/nowiki&gt;, see section 5] as well as a draft proposal to close all languages of Wikinews[https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Proposals_for_closing_projects/Archive_2#Close_Wikinews_completely,_all_languages? &lt;nowiki&gt;[6]&lt;/nowiki&gt;].

[[:c:File:Sister Projects Taskforce Wikinews review 2024.pdf|Initial metrics]] compiled by WMF staff also support the community's concerns about Wikinews.

Based on this report, SPTF recommends a community reevaluation of Wikinews. We conclude that its current structure and activity levels are the lowest among the existing sister projects. SPTF also recommends pausing the opening of new language editions while the consultation runs.

SPTF brings this analysis to a discussion and welcomes discussions of alternative outcomes, including potential restructuring efforts or integration with other Wikimedia initiatives.

'''Options''' mentioned so far (which might be applied to just low-activity languages or all languages) include but are not limited to:
*Restructure how Wikinews works and is linked to other current events efforts on the projects,
*Merge the content of Wikinews into the relevant language Wikipedias, possibly in a new namespace,
*Merge content into compatibly licensed external projects,
*Archive Wikinews projects.
Your insights and perspectives are invaluable in shaping the future of these projects. We encourage all interested community members to share their thoughts on the relevant discussion pages or through other designated feedback channels.

=== Feedback and next steps ===

We'd be grateful if you want to take part in a conversation on the future of these projects and the review process. We are setting up two different project pages: [[m:Public consultation about Wikispore|Public consultation about Wikispore]] and [[m:Public consultation about Wikinews|Public consultation about Wikinews]]. Please participate between 27 June 2025 and 27 July 2025, after which we will summarize the discussion to move forward. You can write in your own language.

I will also host a community conversation 16th July Wednesday 11.00 UTC and 17th July Thursday 17.00 UTC (call links to follow shortly) and will be around at Wikimania for more discussions. 
&lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Victoria|Victoria]] on behalf of the Sister Project Task Force, 20:57, 27 iyun 2025 (UTC)
&lt;!-- İstifadəçi:Johan (WMF)@metawiki tərəfindən https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Sister_project_MassMassage_on_behalf_of_Victoria/Target_list&amp;oldid=28911188 siyahısını istifadə edərək göndərilmişdir --&gt;

== Wikidata Item and Property labels soon displayed in Wiki Watchlist/Recent Changes ==

''(Apologies for posting in English, you can help by translating into your language)''

Hello everyone, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Wikidata For Wikimedia Projects]] team is excited to announce an upcoming change in how Wikidata edit changelogs are displayed in your [[Special:Watchlist|Watchlists]] and [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] lists. If an edit is made on Wikidata that affects a page in another Wikimedia Project, the changelog will contain some information about the nature of the edit. This can include a QID (or Q-number), a PID (or P-number) and a value (which can be text, numbers, dates, or also QID or PID’s). Confused by these terms? See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Glossary|Wikidata:Glossary]] for further explanations.

The upcoming change is scheduled for '''17.07.2025''', between '''1300 - 1500 UTC'''.
The change will display the label (item name) alongside any QID or PIDs, as seen in the image below:
[[File:Apr10 edit summary on Wikidata.png|An edit sum entry on Wikidata, labels display alongside their P- and Q-no.'s]]

These changes will only be visible if you have Wikidata edits enabled in your User Preferences for Watchlists and Recent Changes, or have the active filter ‘Wikidata edits’ checkbox toggled on, directly on the Watchlist and Recent Changes pages.

Your bot and gadget may be affected! There are thousands of bots, gadgets and user-scripts and whilst we have researched potential effects to many of them, we cannot guarantee there won’t be some that are broken or affected by this change.

Further information and context about this change, including how your bot may be affected can be found on this [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|project task page]]. We welcome your questions and feedback, please write to us on this dedicated [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Talk page]].

Thank you, - [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] on behalf of the Wikidata For Wikimedia Projects Team. [[İstifadəçi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[İstifadəçi müzakirəsi:MediaWiki message delivery|müzakirə]]) 12:46, 14 iyul 2025 (UTC)
&lt;!-- İstifadəçi:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki tərəfindən https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&amp;oldid=28981877 siyahısını istifadə edərək göndərilmişdir --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;  Upcoming Deployment of the CampaignEvents Extension&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Hello everyone,  

''(Apologies for posting in English if English is not your first language. Please help translate to your language.)''

The Campaigns Product Team is planning a global deployment of the '''[[:mw:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]]''' to all Wikisource, including this Wikisource, during the '''week of August 25th'''.

This extension is designed to help organizers plan and manage events, WikiProjects, and other on-wiki collaborations - and to make these efforts more discoverable.

The three main features of this extension are:

* '''[[:m:Event_Center/Registration|Event Registration]]''': A simple way to sign up for events on the wiki.
*  '''[[:m:CampaignEvents/Collaboration_list|Collaboration List]]''': A global list of events and a local list of WikiProjects, accessible at '''[[:m:Special:AllEvents|Special:AllEvents]]'''.
*  '''[[:m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Invitation_list|Invitation Lists]]''': A tool to help organizers find editors who might want to join, based on their past contributions.

'''Note''': The extension comes with a new user right called '''&quot;Event Organizer&quot;''', which will be managed by administrators on this Wikisource. Organizer tools like Event Registration and Invitation Lists will only work if someone is granted this right. The Collaboration List is available to everyone immediately after deployment.

The extension is already live on several wikis, including '''all Wikipedia, Meta, Wikidata''', and more ( [[m:CampaignEvents/Deployment_status#Current_Deployment_Status_for_CampaignEvents_extension| See the full deployment list]])

If you have any questions, concerns, or feedback, please feel free to share them on the [[m:Talk:CampaignEvents| extension talkpage]]. We’d love to hear from you before the rollout.

Thank you! &lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Udehb-WMF|Udehb-WMF]] ([[User talk:Udehb-WMF|müzakirə]]) 15:40, 31 iyul 2025 (UTC)&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- İstifadəçi:Udehb-WMF@metawiki tərəfindən https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Udehb-WMF/sandbox/MM_target_Wikisource&amp;oldid=29066664 siyahısını istifadə edərək göndərilmişdir --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Temporary accounts will be rolled out soon&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;body&quot;/&gt;
Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 1'''.

Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate. 

'''Why we are building temporary accounts'''

Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect. 

Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users.

'''How temporary accounts work'''
[[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]]
Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: &lt;code dir=ltr&gt;~2025-12345-67&lt;/code&gt; (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it.

'''What does this mean for different groups of users?'''

'''For logged-out editors'''

* This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki.
* If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice.

'''For community members interacting with logged-out editors'''

* A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address).
* Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community.

'''For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki'''

* '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.)
* '''For admins blocking logged-out editors''':
** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option.
** It will still be possible to block an IP address or IP range.
* Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this.

'''Our requests for you, and next steps'''

* If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|how your code might need to be updated]].
* If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in.
* Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options.
* Look at our [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses.

To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you!&lt;section end=&quot;body&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]&lt;/bdi&gt; 21:36, 26 avqust 2025 (UTC)
&lt;!-- İstifadəçi:Quiddity (WMF)@metawiki tərəfindən https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&amp;oldid=29181713 siyahısını istifadə edərək göndərilmişdir --&gt;

== Server keçidi - Bu viki tezliklə müvəqqəti olaraq sadəcə oxuma rejiminə keçəcək ==

&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Bunu başqa bir dildə oxuyun]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

[[foundation:|Vikimedia Fondu]] trafiki data mərkəzləri arasında dəyişdirəcək. Bu, Vikipediyanın və digər Vikimedia vikilərinin fəlakətdən sonra da onlayn qala biləcəyinə əmin olmaq üçündür.

Trafikin dəyişdiriləcəyi tarix: '''{{#time:j xg|2025-09-24|az}}'''. Dəyişmə saat '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2025-09-24T15:00|en}} {{#time:H:i e|2025-09-24T15:00}}]''' başlayacaq

Təəssüf ki, [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki proqram təminatındakı]] bəzi məhdudiyyətlərə görə dəyişmə zamanı bütün redaktələr dayandırılmalıdır. Bu narahatlıq üçün üzr istəyirik və gələcəkdə onu minimuma endirmək üçün çalışırıq. 

Bu proses başlamadan 30 dəqiqə əvvəl bütün vikilərdə bildiriş göstəriləcək. Bu bildiriş əməliyyatın sonuna qədər görünəcək. 
Bu banner mətninin [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&amp;task=view&amp;language=&amp;filter=&amp;action=translate tərcüməsinə və ya korreksiyasına] töhfə verə bilərsiniz.

'''Bütün vikiləri oxuya biləcək, ancaq qısa müddətlik redaktə edə bilməyəcəksiniz.'''

*{{#time:l j xg Y|2025-09-24|az}} tarixində hardasa 1 saat redaktə edə bilməyəcəksiniz.
*Bu müddət ərzində redaktə etməyə çalışsanız, xəta mesajı görəcəksiniz. Ümid edirik ki, bu vaxt ərzində heç bir redaktə itirilməyəcək, amma buna zəmanət verə bilmərik. Əgər xəta mesajı görürsünüzsə, xahiş edirik hər şey normal olana qədər gözləyin. Bundan sonra redaktənizi yaddaşda saxlaya bilməlisiniz. Bununla belə, ehtiyat tədbiri olaraq, dəyişikliklərinizi vaxtından əvvəl nüsxələməyinizi tövsiyə edirik.

''Digər təsirləri:''

*Arxa plandakı işlər daha yavaş işləyəcək və bəziləri ləğv oluna bilər. Qırmızı linklər normal şəkildə tez yenilənməyə bilər. Əgər başqa bir yerdə artıq keçid verən məqalə yaratsanız, link normaldan daha uzun müddət qırmızı qalacaq. Uzun müddət davam edən bəzi skriptlərin dayandırılması lazımdır.
* Normal həftələrdə olduğu kimi, kod yeniləmələrinin edilməsini gözləyirik. Bununla belə, bəzi hallarda əməliyyatlar tərəfindən tələb olunan kodun dondurulması əvvəlcədən müəyyən edilmiş vaxtda edilə bilər.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] təxminən 90 dəqiqə ərzində əlçatmaz olacaq.

Lazım gələrsə, bu layihə təxirə salına bilər. [[wikitech:Switch_Datacenter|Planlamanı wikitech.wikimedia.org]] saytında oxuya bilərsiniz. Hər hansı bir dəyişiklik planlama cədvəlində elan olunacaq. 

'''Zəhmət olmasa, bu məlumatı icmanızla paylaşın.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;

&lt;span dir=ltr&gt;[[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[m:User talk:Trizek (WMF)|{{int:talk}}]])&lt;/span&gt; 15:42, 18 sentyabr 2025 (UTC)
&lt;!-- İstifadəçi:Trizek (WMF)@metawiki tərəfindən https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29170715 siyahısını istifadə edərək göndərilmişdir --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Have your say: vote for the 2025 Board of Trustees&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Hello all,

The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|2025 Board of Trustees election]] is now open. Candidates are running for two (2) seats on the Board.

To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|voter eligibility page]].

Learn more about them by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|reading their application statements and watch their candidacy videos]].

When you are ready, go to the [[m:Special:SecurePoll/vote/405|SecurePoll voting page to vote]].

'''The vote is open from October 8 at 00:00 UTC to October 22 at 23:59 UTC.'''

Best regards,

Abhishek Suryawanshi&lt;br /&gt;Chair, Elections Committee&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[İstifadəçi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[İstifadəçi müzakirəsi:MediaWiki message delivery|müzakirə]]) 04:49, 9 oktyabr 2025 (UTC)
&lt;!-- İstifadəçi:RamzyM (WMF)@metawiki tərəfindən https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29360896 siyahısını istifadə edərək göndərilmişdir --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function1&quot;/&gt;
{{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere).

There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function1&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 11:43, 20 oktyabr 2025 (UTC)
&lt;!-- İstifadəçi:Sannita (WMF)@metawiki tərəfindən https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29432175 siyahısını istifadə edərək göndərilmişdir --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Seeking volunteers to join several of the movement’s committees&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. 

Read more about the committees on their Meta-wiki pages:
* [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]]

Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have.

For the Committee Support team,
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

-[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] 14:13, 30 oktyabr 2025 (UTC)
&lt;!-- İstifadəçi:MKaur (WMF)@metawiki tərəfindən https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29517125 siyahısını istifadə edərək göndərilmişdir --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function2&quot;/&gt;
{{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki&lt;/span&gt;. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function2&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:22, 20 noyabr 2025 (UTC)
&lt;!-- İstifadəçi:Sannita (WMF)@metawiki tərəfindən https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29583860 siyahısını istifadə edərək göndərilmişdir --&gt;

== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==

Dear Wikimedia communities,

We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.

''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''

In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.

We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.

📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]

If you have questions about the project, please refer to the FAQs:  
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]

''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''

''Stay connected and receive updates:''  
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]  
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]

We look forward to collaborating with you and your community.


'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 19:45, 16 yanvar 2026 (UTC)
&lt;!-- İstifadəçi:ZI Jony@metawiki tərəfindən https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29879549 siyahısını istifadə edərək göndərilmişdir --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

21:02, 19 yanvar 2026 (UTC)
&lt;!-- İstifadəçi:Keegan (WMF)@metawiki tərəfindən https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 siyahısını istifadə edərək göndərilmişdir --&gt;

== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==

Hello everyone,

This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as &lt;code&gt;Module:Itemgroup/list&lt;/code&gt;).

'''The Change:'''&lt;br /&gt;
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. 

We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.

'''What You Need To Do:'''&lt;br /&gt;
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.

'''Deadline:'''&lt;br /&gt;
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.

Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[İstifadəçi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[İstifadəçi müzakirəsi:MediaWiki message delivery|müzakirə]]) 17:11, 3 aprel 2026 (UTC)
&lt;!-- İstifadəçi:ZI Jony@metawiki tərəfindən https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29941252 siyahısını istifadə edərək göndərilmişdir --&gt;

== Request for comment (global AI policy) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[İstifadəçi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[İstifadəçi müzakirəsi:MediaWiki message delivery|müzakirə]]) 00:58, 26 aprel 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- İstifadəçi:Codename Noreste@metawiki tərəfindən https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30424282 siyahısını istifadə edərək göndərilmişdir --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote now in the 2026 U4C election&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:15, 27 may 2026 (UTC)
&lt;!-- İstifadəçi:Keegan (WMF)@metawiki tərəfindən https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 siyahısını istifadə edərək göndərilmişdir --&gt;

== RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|müzakirə]])&lt;/bdi&gt; 17:12, 23 iyun 2026 (UTC)
&lt;!-- İstifadəçi:Codename Noreste@metawiki tərəfindən https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 siyahısını istifadə edərək göndərilmişdir --&gt;</text>
      <sha1>odcw0bkdjnxs94wgge8mxksvl7tlh73</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Müəllif:Əbdürrəhman bəy Fətəlibəyli</title>
    <ns>102</ns>
    <id>19056</id>
    <revision>
      <id>96035</id>
      <parentid>52932</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T06:22:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <origin>96035</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="864" sha1="hto41vequgsfap92gqu4csnavoxv63k" xml:space="preserve">{{Müəllif
 |ad                = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəyli
 |soyad             = 
 |baş hərf          = Ə
 |doğum ili         = 1908
 |vəfat ili         = 1954
 |qeydlər           = İkinci dünya müharibəsində Аzərbаycаn lеgiоnunun bаşçısı.
 |şəkil             = Dudanginski.jpg
 |şəkil başlığı     = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəyli
 |vikipediya_keçidi = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəyli
 |vikisitat_keçidi  = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəyli
 |commons_keçidi    = Category:Abdurahman Fatalibeyli
}}

== Məktubları ==
* [[Əbdürrəhman bəy Fətəlibəylinin Klement Ettliyə məktubu]]
* [[Əbdürrəhman bəy Fətəlibəyli-Düdənginskinin general L.Biçeraxova açıq məktubu]]

[[Kateqoriya:1908-ci ildə doğulanlar]]
[[Kateqoriya:1954-cü ildə vəfat edənlər]]
[[Kateqoriya:XX əsr müəllifləri‎]]</text>
      <sha1>hto41vequgsfap92gqu4csnavoxv63k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>96048</id>
      <parentid>96035</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T07:25:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <origin>96048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="891" sha1="ccgnx6i999tjk58bbbfpw58zwhwr99v" xml:space="preserve">{{Müəllif
 |ad                = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəyli
 |soyad             = 
 |baş hərf          = Ə
 |doğum ili         = 1908
 |vəfat ili         = 1954
 |qeydlər           = İkinci dünya müharibəsində Аzərbаycаn lеgiоnunun bаşçısı.
 |şəkil             = Dudanginski.jpg
 |şəkil başlığı     = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəyli
 |vikipediya_keçidi = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəyli
 |vikisitat_keçidi  = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəyli
 |commons_keçidi    = Category:Abdurahman Fatalibeyli
}}

== Məqalələri ==
*
*
*

== Məktubları ==
* [[Əbdürrəhman bəy Fətəlibəylinin Klement Ettliyə məktubu]]
* [[Əbdürrəhman bəy Fətəlibəyli-Düdənginskinin general L.Biçeraxova açıq məktubu]]

[[Kateqoriya:1908-ci ildə doğulanlar]]
[[Kateqoriya:1954-cü ildə vəfat edənlər]]
[[Kateqoriya:XX əsr müəllifləri‎]]</text>
      <sha1>ccgnx6i999tjk58bbbfpw58zwhwr99v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>96056</id>
      <parentid>96048</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T07:49:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <comment>/* Məqalələri */</comment>
      <origin>96056</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="987" sha1="903pj5eos3tzetciwyfxwe1lvg64oax" xml:space="preserve">{{Müəllif
 |ad                = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəyli
 |soyad             = 
 |baş hərf          = Ə
 |doğum ili         = 1908
 |vəfat ili         = 1954
 |qeydlər           = İkinci dünya müharibəsində Аzərbаycаn lеgiоnunun bаşçısı.
 |şəkil             = Dudanginski.jpg
 |şəkil başlığı     = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəyli
 |vikipediya_keçidi = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəyli
 |vikisitat_keçidi  = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəyli
 |commons_keçidi    = Category:Abdurahman Fatalibeyli
}}

== Məqalələri ==
* [[Kreml hür dünyanın gözü önündə hüriyyət əleyhinə &quot;Xalqlar&quot; konqresi çağırdı]]
*
*

== Məktubları ==
* [[Əbdürrəhman bəy Fətəlibəylinin Klement Ettliyə məktubu]]
* [[Əbdürrəhman bəy Fətəlibəyli-Düdənginskinin general L.Biçeraxova açıq məktubu]]

[[Kateqoriya:1908-ci ildə doğulanlar]]
[[Kateqoriya:1954-cü ildə vəfat edənlər]]
[[Kateqoriya:XX əsr müəllifləri‎]]</text>
      <sha1>903pj5eos3tzetciwyfxwe1lvg64oax</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>İstifadəçi müzakirəsi:Rəcəb Yaxşı</title>
    <ns>3</ns>
    <id>26275</id>
    <revision>
      <id>96028</id>
      <parentid>77939</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T06:09:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Araz Yaquboglu</username>
        <id>734</id>
      </contributor>
      <comment>/* Müəllif hüquqları */ yeni bölmə</comment>
      <origin>96028</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2677" sha1="aftnmdskf9s409s921h8sw9ieb0k70t" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;vertical-align:top; background-color:#F6E9F6; padding:1em; margin:2px; border:3px solid violet&quot;&gt;&lt;center&gt;'''[[Şəkil:Crystal_ksmiletris.png|29px]]&lt;big&gt;Xoş gəlmisiniz, {{PAGENAME}}!&lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;

Salam, {{PAGENAME}}, '''Wikisource''' virtual-kütləvi kitabxanalarının Azərbaycan dilindəki versiyası — '''[[Vikimənbə]]'''yə  '''xoş gəlmisiniz'''!

Fəaliyyətə başlamazdan əvvəl aşağıdakı qaydalarla tanış olmağınız tövsiyə olunur:
* Yeni əsər əlavə etmək üçün tərəddüd etmə, '''[[Vikimənbə:Cəsur ol!|cəsur ol,]]''' Vikimənbə hər kəs üçün azad məkandır.
* Vikimənbənin yazı üslubu sadədir. Bura ədəbiyyat nümunələri (şeir, roman, hekayə və s.), tarixi, hüquqi və s. sənədlərin mətnləri yerləşdirilə bilər. 
* Suallarınıza kömək səhifələrində cavab axtara bilərsiniz. Orada cavab tapmasanız müvafiq müzakirə səhifələrində soruşun.
* Başqa istifadəçilərdən kömək istəməkdən çəkinməyin, onların müzakirə səhifələrini '''redaktə''' edərək suallarınızı əlavə edin.
* Əsas səhifələr və bunlara köməkçi səhifələrdə (əsərlər, kateqoriyalar, şablonlar v.s.) '''imzanızı və adınızı yazmayın.''' Əksinə, müzakirə, səsvermə, sual cavab və s. formasında olan yazılarınızın sonuna '''&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;''' (4 tilda) işarəsini əlavə edərək və ya [[Şəkil:Signature button.png]] imzanızı atmağı unutmayın.
*Yaratmaq istədiyiniz əsərin adını aşağıdakı xanaya daxil edin və &quot;Məqalə yarat&quot; düyməsini basın.

&lt;inputbox&gt;
type=create
width=45
break=no
&lt;/inputbox&gt;
----------------------------------------------------------------------------------------------

[[Şəkil:Nuvola apps important yellow.svg|60px|left]]'''Lütfən özünüz haqqında səhifə yaratmayın. Bu cür informasiyanı [[İstifadəçi:{{PAGENAME}}|öz istifadəçi səhifənizdə]] verə bilərsiniz.'''--[[İstifadəçi:Araz Yaquboglu|Araz Yaquboglu]] ([[İstifadəçi müzakirəsi:Araz Yaquboglu|müzakirə]]) 06:24, 21 mart 2019 (UTC)
&lt;/div&gt;


== Müəllif hüquqları ==

Salam həmkar. Vikimənbədə fəaliyyət göstərdiyinizə görə sizi alqışlayır və işinizi təqdir edirəm. Çalışın ki [[Vikimənbə:Müəlliflik hüquqları|müəlliflik hüquqları]]na riayət edəsiniz. Belə ki hər hansı əsəri bura əlavə edilən müəllifin vəfatından 70 il keçməlidir. Və ya müəllifin icazəsini alıb ( permissions-azwikimedia.org )   bu emailə yazmaq lazımdır. [[İstifadəçi:Araz Yaquboglu|Araz Yaquboglu]] ([[İstifadəçi müzakirəsi:Araz Yaquboglu|müzakirə]]) 06:09, 24 iyun 2026 (UTC)</text>
      <sha1>aftnmdskf9s409s921h8sw9ieb0k70t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>96030</id>
      <parentid>96028</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T06:10:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <comment>/* Müəllif hüquqları */ Cavab</comment>
      <origin>96030</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2849" sha1="6dbecdrwdmd71hmb6mqpdblmivh1f46" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;vertical-align:top; background-color:#F6E9F6; padding:1em; margin:2px; border:3px solid violet&quot;&gt;&lt;center&gt;'''[[Şəkil:Crystal_ksmiletris.png|29px]]&lt;big&gt;Xoş gəlmisiniz, {{PAGENAME}}!&lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;

Salam, {{PAGENAME}}, '''Wikisource''' virtual-kütləvi kitabxanalarının Azərbaycan dilindəki versiyası — '''[[Vikimənbə]]'''yə  '''xoş gəlmisiniz'''!

Fəaliyyətə başlamazdan əvvəl aşağıdakı qaydalarla tanış olmağınız tövsiyə olunur:
* Yeni əsər əlavə etmək üçün tərəddüd etmə, '''[[Vikimənbə:Cəsur ol!|cəsur ol,]]''' Vikimənbə hər kəs üçün azad məkandır.
* Vikimənbənin yazı üslubu sadədir. Bura ədəbiyyat nümunələri (şeir, roman, hekayə və s.), tarixi, hüquqi və s. sənədlərin mətnləri yerləşdirilə bilər. 
* Suallarınıza kömək səhifələrində cavab axtara bilərsiniz. Orada cavab tapmasanız müvafiq müzakirə səhifələrində soruşun.
* Başqa istifadəçilərdən kömək istəməkdən çəkinməyin, onların müzakirə səhifələrini '''redaktə''' edərək suallarınızı əlavə edin.
* Əsas səhifələr və bunlara köməkçi səhifələrdə (əsərlər, kateqoriyalar, şablonlar v.s.) '''imzanızı və adınızı yazmayın.''' Əksinə, müzakirə, səsvermə, sual cavab və s. formasında olan yazılarınızın sonuna '''&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;''' (4 tilda) işarəsini əlavə edərək və ya [[Şəkil:Signature button.png]] imzanızı atmağı unutmayın.
*Yaratmaq istədiyiniz əsərin adını aşağıdakı xanaya daxil edin və &quot;Məqalə yarat&quot; düyməsini basın.

&lt;inputbox&gt;
type=create
width=45
break=no
&lt;/inputbox&gt;
----------------------------------------------------------------------------------------------

[[Şəkil:Nuvola apps important yellow.svg|60px|left]]'''Lütfən özünüz haqqında səhifə yaratmayın. Bu cür informasiyanı [[İstifadəçi:{{PAGENAME}}|öz istifadəçi səhifənizdə]] verə bilərsiniz.'''--[[İstifadəçi:Araz Yaquboglu|Araz Yaquboglu]] ([[İstifadəçi müzakirəsi:Araz Yaquboglu|müzakirə]]) 06:24, 21 mart 2019 (UTC)
&lt;/div&gt;


== Müəllif hüquqları ==

Salam həmkar. Vikimənbədə fəaliyyət göstərdiyinizə görə sizi alqışlayır və işinizi təqdir edirəm. Çalışın ki [[Vikimənbə:Müəlliflik hüquqları|müəlliflik hüquqları]]na riayət edəsiniz. Belə ki hər hansı əsəri bura əlavə edilən müəllifin vəfatından 70 il keçməlidir. Və ya müəllifin icazəsini alıb ( permissions-azwikimedia.org )   bu emailə yazmaq lazımdır. [[İstifadəçi:Araz Yaquboglu|Araz Yaquboglu]] ([[İstifadəçi müzakirəsi:Araz Yaquboglu|müzakirə]]) 06:09, 24 iyun 2026 (UTC)

:Çox sağ olun! Nəzərə alacam! [[İstifadəçi:Rəcəb Yaxşı|Rəcəb Yaxşı]] ([[İstifadəçi müzakirəsi:Rəcəb Yaxşı|müzakirə]]) 06:10, 24 iyun 2026 (UTC)</text>
      <sha1>6dbecdrwdmd71hmb6mqpdblmivh1f46</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Müəllif:Məhəmməd Tuğay</title>
    <ns>102</ns>
    <id>33607</id>
    <revision>
      <id>95993</id>
      <timestamp>2026-06-23T11:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <comment>Səhifə &quot;{{Müəllif  |ad                = Məhəmməd Tuğay  |soyad             =   |baş hərf          = M  |doğum ili         = 1898  |vəfat ili         =   |qeydlər           =   |şəkil             = Mirməmmədrza Seyidəliyev.jpg  |şəkil başlığı     =   |vikipediya_keçidi = Mirməhəmmədrza Seyidəliyev  |vikisitat_keçidi  =   |commons_keçidi    = Category:Mirmahammadrza Seyidaliyev }}&quot; məzmunu ilə yaradıldı</comment>
      <origin>95993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="402" sha1="2px0yil1jm4r6emonfog3n70wx44bhq" xml:space="preserve">{{Müəllif
 |ad                = Məhəmməd Tuğay
 |soyad             = 
 |baş hərf          = M
 |doğum ili         = 1898
 |vəfat ili         = 
 |qeydlər           = 
 |şəkil             = Mirməmmədrza Seyidəliyev.jpg
 |şəkil başlığı     = 
 |vikipediya_keçidi = Mirməhəmmədrza Seyidəliyev
 |vikisitat_keçidi  = 
 |commons_keçidi    = Category:Mirmahammadrza Seyidaliyev
}}</text>
      <sha1>2px0yil1jm4r6emonfog3n70wx44bhq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>95994</id>
      <parentid>95993</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T12:02:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <origin>95994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="481" sha1="c6ro703h26ofmpr20kcdlcknsxogmoi" xml:space="preserve">{{Müəllif
 |ad                = Məhəmməd Tuğay
 |soyad             = 
 |baş hərf          = M
 |doğum ili         = 1898
 |vəfat ili         = 
 |qeydlər           = 
 |şəkil             = Mirməmmədrza Seyidəliyev.jpg
 |şəkil başlığı     = 
 |vikipediya_keçidi = Mirməhəmmədrza Seyidəliyev
 |vikisitat_keçidi  = 
 |commons_keçidi    = Category:Mirmahammadrza Seyidaliyev
}}

== Nitqləri ==

== Məktubları ==

[[Kateqoriya:1898-ci ildə doğulanlar]]</text>
      <sha1>c6ro703h26ofmpr20kcdlcknsxogmoi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>95999</id>
      <parentid>95994</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T12:12:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nitqləri */</comment>
      <origin>95999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="550" sha1="9ws35heynp2693h9pyu5ayxgksalgxi" xml:space="preserve">{{Müəllif
 |ad                = Məhəmməd Tuğay
 |soyad             = 
 |baş hərf          = M
 |doğum ili         = 1898
 |vəfat ili         = 
 |qeydlər           = 
 |şəkil             = Mirməmmədrza Seyidəliyev.jpg
 |şəkil başlığı     = 
 |vikipediya_keçidi = Mirməhəmmədrza Seyidəliyev
 |vikisitat_keçidi  = 
 |commons_keçidi    = Category:Mirmahammadrza Seyidaliyev
}}

== Nitqləri ==
* [[Məhəmməd Tuğayın Milli Azərbaycan Qurultayındakı nitqi]]

== Məktubları ==

[[Kateqoriya:1898-ci ildə doğulanlar]]</text>
      <sha1>9ws35heynp2693h9pyu5ayxgksalgxi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>96002</id>
      <parentid>95999</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T12:55:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <comment>/* Məktubları */</comment>
      <origin>96002</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="611" sha1="la63ymnvlbxd9xsdltmvqo34lcw09bc" xml:space="preserve">{{Müəllif
 |ad                = Məhəmməd Tuğay
 |soyad             = 
 |baş hərf          = M
 |doğum ili         = 1898
 |vəfat ili         = 
 |qeydlər           = 
 |şəkil             = Mirməmmədrza Seyidəliyev.jpg
 |şəkil başlığı     = 
 |vikipediya_keçidi = Mirməhəmmədrza Seyidəliyev
 |vikisitat_keçidi  = 
 |commons_keçidi    = Category:Mirmahammadrza Seyidaliyev
}}

== Nitqləri ==
* [[Məhəmməd Tuğayın Milli Azərbaycan Qurultayındakı nitqi]]

== Məktubları ==
* [[Məhəmməd Tuğayın Zöhrab Kəsəmənliyə məktubu]]

[[Kateqoriya:1898-ci ildə doğulanlar]]</text>
      <sha1>la63ymnvlbxd9xsdltmvqo34lcw09bc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Məhəmməd Tuğayın Milli Azərbaycan Qurultayındakı nitqi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33608</id>
    <revision>
      <id>95995</id>
      <timestamp>2026-06-23T12:08:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <comment>Səhifə &quot;{{Başlıq | başlıq             = Məhəmməd Tuğayın Milli Azərbaycan Qurultayındakı nitqi (1943) | müəllif            = Məhəmməd Tuğay | keçidsiz müəllif   =  | tərcüməçi          =  | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə              = | əvvəlki            =  | növbəti            =  | il                 = noyabr 1943-cü il | mənbə              = [https://teleqraf.az/news/toplum/551379.html Dilqəm Əhməd - Berlində şanlı...&quot; məzmunu ilə yaradıldı</comment>
      <origin>95995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4938" sha1="hlopl58rof5iofq4g9clwgmkq1zkj3q" xml:space="preserve">{{Başlıq
| başlıq             = Məhəmməd Tuğayın Milli Azərbaycan Qurultayındakı nitqi (1943)
| müəllif            = Məhəmməd Tuğay
| keçidsiz müəllif   = 
| tərcüməçi          = 
| keçidsiz tərcüməçi =
| bölmə              =
| əvvəlki            = 
| növbəti            = 
| il                 = noyabr 1943-cü il
| mənbə              = [https://teleqraf.az/news/toplum/551379.html Dilqəm Əhməd - Berlində şanlı nitq, Qahirədən məktub – Naməlum mühacir]
}}

Dost Almaniyanın paytaxtında toplanan Azərbaycan qurultayının nümayəndələrini Berlin koloniyası tərəfindən salamlaram. Bildiyiniz üzrə 1920-ci ilin 27 aprelində sevimli vətənimiz bolşeviklər tərəfindən işğal edildikdən sonra da Azərbaycanda mübarizə davam etmişdir. Bolşeviklərə qarşı Gəncə üsyanı baş qaldırmış və bu üsyan yatırıldıqdan sonra məmləkətimiz ilk dəfə olaraq böyük mühacirət vermişdir. Mühacirlərimizin böyük bir qismi Türkiyə, İran və Avropa məmləkətlərində yerləşmişlərdir.

Azərbaycanın siyasi mühacirləri yad ölkələrdə yenə də Azərbaycanın istiqlalı yolunda və onu düşmənin pəncəsindən qurtarmaq uğrunda mübarizələrini davam etdirmişlərdir.

Azərbaycan siyasi mühacirlərinin yad məmləkətlərdəki hərəkətləri, təbii ki, sovetləri heç bir zaman rahat buraxmamışdır. Sovetlər əlləri çatdığı məmləkətlərdə siyasi mühacirlərimizi təqib etmiş və onları sıxışdırmağa başlamışlardır. Bu yolda Azərbaycan siyasi mühacirəti çox çətinliklər qarşısında qalmışlarsa da, lakin vətən uğrunda çalışmalarını heç bir zaman dayandırmamışlardır. Mübarizə bu gün daha geniş miqyasda davam etməkdədir. Əziz vətənimizin qəhrəman övladları milli ruh daşıyaraq məmləkətimizin azadlığı yolunda öz qanları ilə cəbhələrdə sovetlərə qarşı qəhrəmanlıqlarını göstərmişlərdir. Bu, onu göstərir ki, sovetləri 23 il ərzində vətəndə bolşevik zülmü altında yaşayan gənclərimizin milli ruhunu öldürməyə müvəffəq ola bilməmiş və artıq bu ruhu heç bir zaman heç bir qüvvət öldürə bilməyəcəkdir.

1918-ci il 28 mayda təməli qoyulan müstəqil Azərbaycan Cümhuriyyətinin əsasları bu gün daha da qüvvətləndirilmişdir. Əgər sovet imperializmi məmləkətimizi istila etməmiş olsaydı, bu gün biz də digər millətlər kimi öz milli hüdudlarımız çərçivəsində yaşardıq və bu gün millətimizin şanlı və cavan övladları beynəlxalq bolşevik idealları üçün qanlarını hədər yerə axıtmazlardı. Bizim millətimiz üçün bolşevik ideologiyası təmamila yabançıdır. Tarixin göstərdiyi kimi 23 il ərzində məmləkətimizin daxilində sovetlərə qarşı 60-dan artıq üsyan olmuşdur. Bu surətlə bolşevik zülmü altında yaşayan vətəndaşlarımız böyük zülmlər çəkmişlərdir.

Rusiya nə şəkildə olursa-olsun bizim əbədi düşmənimizdir. Biz artıq bu məmləkətlə bərabər yaşamağa imkan görmürük. Həm çarizm, həm bolşevizm Rusiyası eyni metodlarla bizim milli ruhumuzu, adətlərimizi, milli və müqəddəs ənənələrimizi, dilimizi, məscidlərimizi və dinimizi ayaqlar altına almışlardır. Eyni zamanda da böyük milli şairlərimizi, alimlərimizi, millət uğrunda çarpışan başçılarımızı zirzəmilərdə, Sibirya və Solofqa lagerlərində çürütmüş və ya güllələmişlərdir.

Arxadaşlar! Bu İkinci Dünya müharibəsində məmləkətimiz daha böyük bir mühacirət vermişdir. Bunlar bizim qəhrəman legionerlərimizdir ki, Almaniyanı dost bilərək milli ideallarımız üçün cəbhəni tərk edərək bolşevik ordusundan bu tərəfə keçmişlərdir. Bu gün bu ikinci mühacirətimiz dost Almaniyadadır ki, əllərinə silah alaraq məmləkətimizi düşmən istilasından xilas etmək uğrunda vuruşurlar. İnşallah, onlar buna müvəffəq olacaqlardır.

23 il bundan əvvəl vətənimizdən çıxan mühacirlərin fikirləri tamamila sizinlə birdir. Biz hamımız eyni vətənin eyni övladlarıyıq. Bunun üçün də Azərbaycanın istiqlalı yolunda bizim bərabər çalışmağımız lazımdır.

Biz ağa dəyişdirmək istəmirik. Üzərimizdə ağalıq edənlərin ləzzətini gördük. Bu gün burada bizim toplantımızın səbəbi biri-birimizə daha sıx bağlı olaraq əlbirliyilə şanlı vətənimizi bu qanlı istiladan qurtarmaqdır.

Millətimiz siz qəhrəman legionerlərimizdən çox ümidlər gözləməkdədir. İnşallah vətənimizi siz qurtaracaqsınız! O gün nə məsud bir gün olacaq ki, siz, bolşevik pəncəsi altında inləyən vətənimizə həm azadlıq gətirəcəksiniz və həm də öz ailənizə qovuşacaqsınız.

Yaşasın müstəqil Azərbaycan!

Yaşasın qəhrəman legionerlərimiz!

[[Kateqoriya:1943-cü ilin nitqləri‎]]</text>
      <sha1>hlopl58rof5iofq4g9clwgmkq1zkj3q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>95996</id>
      <parentid>95995</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T12:10:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <origin>95996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4956" sha1="bvdag474h5lbq4j8uh1y0y79y307woo" xml:space="preserve">{{Başlıq
| başlıq             = Məhəmməd Tuğayın Milli Azərbaycan Qurultayındakı nitqi (1943)
| müəllif            = Məhəmməd Tuğay
| keçidsiz müəllif   = 
| tərcüməçi          = 
| keçidsiz tərcüməçi =
| bölmə              =
| əvvəlki            = 
| növbəti            = 
| il                 = noyabr 1943-cü il
| mənbə              = [https://teleqraf.az/news/toplum/551379.html Dilqəm Əhməd - Berlində şanlı nitq, Qahirədən məktub – Naməlum mühacir]
}}

Dost Almaniyanın paytaxtında toplanan Azərbaycan qurultayının nümayəndələrini Berlin koloniyası tərəfindən salamlaram. Bildiyiniz üzrə 1920-ci ilin 27 aprelində sevimli vətənimiz bolşeviklər tərəfindən işğal edildikdən sonra da Azərbaycanda mübarizə davam etmişdir. Bolşeviklərə qarşı Gəncə üsyanı baş qaldırmış və bu üsyan yatırıldıqdan sonra məmləkətimiz ilk dəfə olaraq böyük mühacirət vermişdir. Mühacirlərimizin böyük bir qismi Türkiyə, İran və Avropa məmləkətlərində yerləşmişlərdir.

Azərbaycanın siyasi mühacirləri yad ölkələrdə yenə də Azərbaycanın istiqlalı yolunda və onu düşmənin pəncəsindən qurtarmaq uğrunda mübarizələrini davam etdirmişlərdir.

Azərbaycan siyasi mühacirlərinin yad məmləkətlərdəki hərəkətləri, təbii ki, sovetləri heç bir zaman rahat buraxmamışdır. Sovetlər əlləri çatdığı məmləkətlərdə siyasi mühacirlərimizi təqib etmiş və onları sıxışdırmağa başlamışlardır. Bu yolda Azərbaycan siyasi mühacirəti çox çətinliklər qarşısında qalmışlarsa da, lakin vətən uğrunda çalışmalarını heç bir zaman dayandırmamışlardır. Mübarizə bu gün daha geniş miqyasda davam etməkdədir. Əziz vətənimizin qəhrəman övladları milli ruh daşıyaraq məmləkətimizin azadlığı yolunda öz qanları ilə cəbhələrdə sovetlərə qarşı qəhrəmanlıqlarını göstərmişlərdir. Bu, onu göstərir ki, sovetləri 23 il ərzində vətəndə bolşevik zülmü altında yaşayan gənclərimizin milli ruhunu öldürməyə müvəffəq ola bilməmiş və artıq bu ruhu heç bir zaman heç bir qüvvət öldürə bilməyəcəkdir.

1918-ci il 28 mayda təməli qoyulan müstəqil Azərbaycan Cümhuriyyətinin əsasları bu gün daha da qüvvətləndirilmişdir. Əgər sovet imperializmi məmləkətimizi istila etməmiş olsaydı, bu gün biz də digər millətlər kimi öz milli hüdudlarımız çərçivəsində yaşardıq və bu gün millətimizin şanlı və cavan övladları beynəlxalq bolşevik idealları üçün qanlarını hədər yerə axıtmazlardı. Bizim millətimiz üçün bolşevik ideologiyası təmamila yabançıdır. Tarixin göstərdiyi kimi 23 il ərzində məmləkətimizin daxilində sovetlərə qarşı 60-dan artıq üsyan olmuşdur. Bu surətlə bolşevik zülmü altında yaşayan vətəndaşlarımız böyük zülmlər çəkmişlərdir.

Rusiya nə şəkildə olursa-olsun bizim əbədi düşmənimizdir. Biz artıq bu məmləkətlə bərabər yaşamağa imkan görmürük. Həm çarizm, həm bolşevizm Rusiyası eyni metodlarla bizim milli ruhumuzu, adətlərimizi, milli və müqəddəs ənənələrimizi, dilimizi, məscidlərimizi və dinimizi ayaqlar altına almışlardır. Eyni zamanda da böyük milli şairlərimizi, alimlərimizi, millət uğrunda çarpışan başçılarımızı zirzəmilərdə, Sibirya və Solofqa lagerlərində çürütmüş və ya güllələmişlərdir.

Arxadaşlar! Bu İkinci Dünya müharibəsində məmləkətimiz daha böyük bir mühacirət vermişdir. Bunlar bizim qəhrəman legionerlərimizdir ki, Almaniyanı dost bilərək milli ideallarımız üçün cəbhəni tərk edərək bolşevik ordusundan bu tərəfə keçmişlərdir. Bu gün bu ikinci mühacirətimiz dost Almaniyadadır ki, əllərinə silah alaraq məmləkətimizi düşmən istilasından xilas etmək uğrunda vuruşurlar. İnşallah, onlar buna müvəffəq olacaqlardır.

23 il bundan əvvəl vətənimizdən çıxan mühacirlərin fikirləri tamamila sizinlə birdir. Biz hamımız eyni vətənin eyni övladlarıyıq. Bunun üçün də Azərbaycanın istiqlalı yolunda bizim bərabər çalışmağımız lazımdır.

'''Biz ağa dəyişdirmək istəmirik.''' Üzərimizdə ağalıq edənlərin ləzzətini gördük. Bu gün burada bizim toplantımızın səbəbi biri-birimizə daha sıx bağlı olaraq əlbirliyilə şanlı vətənimizi bu qanlı istiladan qurtarmaqdır.

Millətimiz siz qəhrəman legionerlərimizdən çox ümidlər gözləməkdədir. İnşallah vətənimizi siz qurtaracaqsınız! O gün nə məsud bir gün olacaq ki, siz, bolşevik pəncəsi altında inləyən vətənimizə həm azadlıq gətirəcəksiniz və həm də öz ailənizə qovuşacaqsınız.

'''Yaşasın müstəqil Azərbaycan!'''

'''Yaşasın qəhrəman legionerlərimiz!'''

[[Kateqoriya:1943-cü ilin nitqləri‎]]</text>
      <sha1>bvdag474h5lbq4j8uh1y0y79y307woo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kateqoriya:1943-cü ilin nitqləri</title>
    <ns>14</ns>
    <id>33609</id>
    <revision>
      <id>95997</id>
      <timestamp>2026-06-23T12:10:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <comment>Səhifə &quot;[[Kateqoriya:İllərinə görə nitqlər]]&quot; məzmunu ilə yaradıldı</comment>
      <origin>95997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="fdpm2nnbvjudpq3y4hsnh258ssue9xk" xml:space="preserve">[[Kateqoriya:İllərinə görə nitqlər]]</text>
      <sha1>fdpm2nnbvjudpq3y4hsnh258ssue9xk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>95998</id>
      <parentid>95997</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T12:11:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <origin>95998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83" sha1="5d8gjhqhtuqh377qyc2ff4h011te0ar" xml:space="preserve">[[Kateqoriya:İllərinə görə nitqlər]]
[[Kateqoriya:1943-cü ilin əsərləri]]</text>
      <sha1>5d8gjhqhtuqh377qyc2ff4h011te0ar</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Məhəmməd Tuğayın Zöhrab Kəsəmənliyə məktubu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33610</id>
    <revision>
      <id>96000</id>
      <timestamp>2026-06-23T12:17:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <comment>Səhifə &quot;{{Başlıq | başlıq             = Məhəmməd Tuğayın Zöhrab Kəsəmənliyə məktubu | müəllif            = Məhəmməd Tuğay | keçidsiz müəllif   =  | tərcüməçi          =  | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə              = | əvvəlki            =  | növbəti            =  | il                 = 6 sentyabr 1947-ci il | mənbə              = [https://teleqraf.az/news/toplum/551379.html Dilqəm Əhməd - Berlində şanlı nitq, Qahir...&quot; məzmunu ilə yaradıldı</comment>
      <origin>96000</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3391" sha1="6jndyvvop3tdwbsdd08fy2348sks9ss" xml:space="preserve">{{Başlıq
| başlıq             = Məhəmməd Tuğayın Zöhrab Kəsəmənliyə məktubu
| müəllif            = Məhəmməd Tuğay
| keçidsiz müəllif   = 
| tərcüməçi          = 
| keçidsiz tərcüməçi =
| bölmə              =
| əvvəlki            = 
| növbəti            = 
| il                 = 6 sentyabr 1947-ci il
| mənbə              = [https://teleqraf.az/news/toplum/551379.html Dilqəm Əhməd - Berlində şanlı nitq, Qahirədən məktub – Naməlum mühacir]
}}

Əzizim Zöhrab,

13.08.47 tarixli məktubunu təşəkkürlə aldım. Prof. İdris bəy üçün göndərmiş olduğun məktubu dərhal Şama göndərdim. İdris bəy gedəndən bəri indiyə qədər ondan heç bir məlumat ala bilməmişəm. Buradakı qəzetlərin verdiyi məlumata görə üç həftə əvvəl Şamda idi. Hər halda bir məlumat alsam, dərhal sənə xəbər verərəm.

Bay Çaletski də üç həftə əvvəl İtaliyaya hərəkət etdi. Hər halda oraya çatmış və sizləri ziyarət etmişdir. Ondan buradakı hərəkat haqqında bir çox şeylər öyrənmisiniz. Artıq bu xüsusda yazmağa lüzum görmürəm.

Cövdət bəyin rəyasətindəki komissiyanın oraya gəlməsindən və sizləri ziyarət etməsindən çox məmnun qaldım. İnşallah, çox yaxında hamınız səfalətdən qurtularaq Böyük Ana Vətənə qayıdacaqsınız. Buna heç bir şübhəm yoxdur.

Misir hökuməti nümayəndəsinin də sizi ziyarət etməsi çox yaxşı oldu. Görürsünüz ki, indi artıq hər tərəfdən sizə yardım gəlməkdədir. Hər halda çox yaxında sizə paketlər də buradan göndərəcəklər. Paketdə nələr veriləcəyi haqqında Çaletskinin sizə, əminəm ki, məlumat vermişdir. Bu paketlər əlinizə keçərsə, sizin üçün çox yaxşı olar. İnşallah, çox yaxında siz də alarsınız. Yunanıstana gedən Misir yardım komissiyası işini orada bitirdikdən sonra yenidən geri döndü. Bu komissiya oradakı türklərə paketlər gətirərək paylamışdır. Hər halda bu dəfə növbə sizə gələcəkdir.

Çoxdan bəri sənə məktub yazmadığımın səbəbi son zamanlar başım çox qarışıq idi və keçən həftə çox xəstələndim, indi şükür Allaha, sağalmaqdayam. Buranın istiləri çox sıxıntılıdır və ilin altı ayını insan istilərdən əziyyət çəkir. Buraya qətiyyən gəlməyin, hamınız Türkiyəyə getmək üçün çalışın. Mən Türkiyəyə getmək haqqında hələ bir qərar vermədim. Bu, gələn iki ay ərzində bəlli olacaqdır, çünki gələn ayın sonunda İsveçrədən buraya baldızım və yeznəm gələcəklər. Mənim yeznəm İsveçrədəki Misir səfarətinin ikinci katibidir, indi buraya geri təyin ediblər və mən onları doqquz ildir görmürəm. Sizi ziyarət edən Misir nümayəndəsi Dr. Həsən İsmayıl bəy yeznəm Həsən bəy əl-Hakimin yaxın dostudur və bərabər eyni səfarətdə çalışmaqdadırlar.

Vəziyyətiniz haqqında mənə tez-tez məktub yaz və orada nələr olub-keçdiyi haqqında da məlumat verməyini sənədən çox rica edirəm.

İndilik oradakı bütün vətəndaşlarımıza çox-çox salam söylə, eynilə Dr. Salahlıya.

Aliyə xanım və mən sənə çox salam yetirir və qızının da gözlərindən öpürük. Məktubunu gözləyirəm, gözlərindən öpürəm, əziz qardaşım.

[[Kateqoriya:1947-ci ilin məktubları]]</text>
      <sha1>6jndyvvop3tdwbsdd08fy2348sks9ss</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kateqoriya:1947-ci ilin məktubları</title>
    <ns>14</ns>
    <id>33611</id>
    <revision>
      <id>96001</id>
      <timestamp>2026-06-23T12:18:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <comment>Səhifə &quot;[[Kateqoriya:İllərinə görə məktublar]]&quot; məzmunu ilə yaradıldı</comment>
      <origin>96001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="b3eo4620ya5ucqcmtwu79cmfrae9bg8" xml:space="preserve">[[Kateqoriya:İllərinə görə məktublar]]</text>
      <sha1>b3eo4620ya5ucqcmtwu79cmfrae9bg8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>96018</id>
      <parentid>96001</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T04:32:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Araz Yaquboglu</username>
        <id>734</id>
      </contributor>
      <origin>96018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="133" sha1="jobeekh4frbt2fhfwxtx1yvmgz96wet" xml:space="preserve">[[Kateqoriya:1947-ci ilin əsərləri|Məktublar]]
[[Kateqoriya:İllərinə görə məktublar]]
[[Kateqoriya:XX əsrin məktubları]]</text>
      <sha1>jobeekh4frbt2fhfwxtx1yvmgz96wet</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Müəllif:Abbas bəy Atamalıbəyov</title>
    <ns>102</ns>
    <id>33612</id>
    <revision>
      <id>96003</id>
      <timestamp>2026-06-23T13:20:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <comment>Səhifə &quot;{{Müəllif  |ad                = Abbas bəy Atamalıbəyov  |soyad             =   |baş hərf          = A  |doğum ili         = 1895  |vəfat ili         = 1971  |qeydlər           =   |şəkil             = Monsieur Abbas-bey Atamalibekof (Alibekoff).jpg  |şəkil başlığı     =   |vikipediya_keçidi = Abbas bəy Atamalıbəyov  |vikisitat_keçidi  =   |commons_keçidi    = Category:Abbas bey Atamalibeyov }}  == Məktubları == *   Kateqoriya:...&quot; məzmunu ilə yaradıldı</comment>
      <origin>96003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="531" sha1="okcjbi2hzbmeyvae0yoaa8423rf8ipg" xml:space="preserve">{{Müəllif
 |ad                = Abbas bəy Atamalıbəyov
 |soyad             = 
 |baş hərf          = A
 |doğum ili         = 1895
 |vəfat ili         = 1971
 |qeydlər           = 
 |şəkil             = Monsieur Abbas-bey Atamalibekof (Alibekoff).jpg
 |şəkil başlığı     = 
 |vikipediya_keçidi = Abbas bəy Atamalıbəyov
 |vikisitat_keçidi  = 
 |commons_keçidi    = Category:Abbas bey Atamalibeyov
}}

== Məktubları ==
* 

[[Kateqoriya:1895-ci ildə doğulanlar]]
[[Kateqoriya:1971-ci ildə vəfat edənlər]]</text>
      <sha1>okcjbi2hzbmeyvae0yoaa8423rf8ipg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>96005</id>
      <parentid>96003</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T13:22:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <comment>/* Məktubları */</comment>
      <origin>96005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="578" sha1="fl3wzz0xrf45gou12o048mq3no1bzeg" xml:space="preserve">{{Müəllif
 |ad                = Abbas bəy Atamalıbəyov
 |soyad             = 
 |baş hərf          = A
 |doğum ili         = 1895
 |vəfat ili         = 1971
 |qeydlər           = 
 |şəkil             = Monsieur Abbas-bey Atamalibekof (Alibekoff).jpg
 |şəkil başlığı     = 
 |vikipediya_keçidi = Abbas bəy Atamalıbəyov
 |vikisitat_keçidi  = 
 |commons_keçidi    = Category:Abbas bey Atamalibeyov
}}

== Məktubları ==
* [[Abbas bəy Atamalıbəyovun məktubu (1945)]]

[[Kateqoriya:1895-ci ildə doğulanlar]]
[[Kateqoriya:1971-ci ildə vəfat edənlər]]</text>
      <sha1>fl3wzz0xrf45gou12o048mq3no1bzeg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Abbas bəy Atamalıbəyovun məktubu (1945)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33613</id>
    <revision>
      <id>96004</id>
      <timestamp>2026-06-23T13:22:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <comment>Səhifə &quot;{{Başlıq | başlıq             = Abbas bəy Atamalıbəyovun məktubu | müəllif            = Abbas bəy Atamalıbəyov | keçidsiz müəllif   =  | tərcüməçi          =  | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə              = | əvvəlki            =  | növbəti            =  | il                 = 20 yanvar 1945-ci il | mənbə              = [https://teleqraf.az/news/art/548346.html Dilqəm Əhməd - Cümhuriyyət xadiminin Misir kralına mürac...&quot; məzmunu ilə yaradıldı</comment>
      <origin>96004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="467" sha1="5afxiwq59yvimnyb4yox32wd0xj5kvo" xml:space="preserve">{{Başlıq
| başlıq             = Abbas bəy Atamalıbəyovun məktubu
| müəllif            = Abbas bəy Atamalıbəyov
| keçidsiz müəllif   = 
| tərcüməçi          = 
| keçidsiz tərcüməçi =
| bölmə              =
| əvvəlki            = 
| növbəti            = 
| il                 = 20 yanvar 1945-ci il
| mənbə              = [https://teleqraf.az/news/art/548346.html Dilqəm Əhməd - Cümhuriyyət xadiminin Misir kralına müraciəti]
}}</text>
      <sha1>5afxiwq59yvimnyb4yox32wd0xj5kvo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>96006</id>
      <parentid>96004</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T13:23:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <origin>96006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5668" sha1="lwcdfn29orb40dbb4auhfjx1x5cxwhs" xml:space="preserve">{{Başlıq
| başlıq             = Abbas bəy Atamalıbəyovun məktubu
| müəllif            = Abbas bəy Atamalıbəyov
| keçidsiz müəllif   = 
| tərcüməçi          = 
| keçidsiz tərcüməçi =
| bölmə              =
| əvvəlki            = 
| növbəti            = 
| il                 = 20 yanvar 1945-ci il
| mənbə              = [https://teleqraf.az/news/art/548346.html Dilqəm Əhməd - Cümhuriyyət xadiminin Misir kralına müraciəti]
}}

Qafqazın ruslar tərəfindən işğalından bəri Azərbaycan xalqı digər Qafqaz xalqları kimi müstəqilliyini yenidən qazanmaq məqsədilə işğalçıya qarşı mübarizəni dayandırmayıb. 1914–1918-ci illər Dünya müharibəsi zamanı Rusiyanın məğlubiyyəti nəticəsində azərbaycanlılar üzərlərindəki boyunduruğu atdılar və öz müstəqilliklərini elan etdilər. Bu müstəqillik 1919 və 1920-ci illərdə İngiltərə, Fransa, Almaniya, İtaliya, Polşa və digər dövlətlər tərəfindən tanındı. Lakin artıq 1920-ci ildə Azərbaycan yenidən qırmızı ordu tərəfindən işğal edildi və müstəqil mövcudluğunu itirdi. Həmin dövrdən bəri Azərbaycan xalqı öz azadlığını əldə etmək üçün səylərini davam etdirib və ölkədəki bir çox üsyanlar Moskva tərəfindən qəddarcasına yatırılıb.

Məhz buna görə də 1941-ci ildə Almaniya Sovetlərlə silahlı münaqişəyə girdikdə qırmızı orduya səfərbər edilmiş azərbaycanlılar kütləvi şəkildə bu ordunun sıralarını tərk edərək almanlara təslim oldular. Bu əsirlərin bir hissəsi könüllü olaraq qoşuldu və alman komandanlığı tərəfindən döyüş və ya hərbi fəhlə dəstələri şəklində təşkilatlandırıldı. Bu könüllülərin yeganə məqsədi öz vətənlərinin azadlığı və müstəqilliyi uğrunda mübarizə aparmaq idi.

Alman qoşunlarının yerdəyişmələri nəticəsində alman diviziyalarının tərkibinə daxil edilmiş bəzi Azərbaycan bölmələri Qərbi Avropada – Fransa və İtaliyada tapıldılar və hərbi əməliyyatlar zamanı ingilis-amerikan və ya fransız qüvvələri tərəfindən əsir götürüldülər. Tamamilə eyni vəziyyətdə digər Qafqaz xalqlarının – Şimali Qafqaz müsəlmanlarının, ermənilərin və gürcülərin də bəzi hərbi bölmələri var ki, onlar da öz milli müstəqillik idealları uğrunda mübarizə aparırlar və irq, din fərqliliklərinə baxmayaraq, ortaq vətənləri olan Qafqazın azad edilməsi naminə sıx birləşiblər.

Lakin hazırda Sovetlər Müttəfiqlərə bu əsirlərin onlara təhvil verilməsi tələbini irəli sürüblər.

İstər hüquqi, istərsə də humanitar mülahizələr bu əsirlərin Sovetlərin əlinə verilməsinin yalnız əleyhinə ola bilər. Həqiqətən də, bu insanlar siyasi döyüşçülər hesab edilməlidirlər, çünki onlar silaha sarılarkən vətənlərinin müstəqilliyini yenidən qazanmaqdan başqa bir niyyət güdmürdülər. Bu müstəqillik isə vaxtilə Sovetlər tərəfindən tapdalanmış və bu gün bu əsirlərin əlində olduğu böyük dövlətlərin özləri tərəfindən tanınmışdı.

Digər tərəfdən, tamamilə aydındır ki, onlar ən ağır rəftarla təhdid olunurlar və birbaşa olaraq öz həyatları təhlükədədir.

Beləliklə, bu əsirlərin Sovetlərin əlinə təhvil verilməsi həm ilahi, həm də bəşəri qanunlar baxımından ədalətsiz və əsaslandırıla bilməyən bir addım olardı.

Hazırda Almaniyada mülki qaçqın, fəhlə və əsir statusunda olan azərbaycanlıların sayı olduqca çoxdur; bu rəqəm 35-40 min nəfərə çatır. Şimali Qafqazdan olan müsəlman qaçqınların, fəhlələrin və əsirlərin sayını da təxminən bu miqyasda qiymətləndirmək lazımdır. Onların vəziyyəti əksər hallarda çox acınacaqlıdır; geyim, xüsusilə isti geyimlər, ayaqqabı, çoxsaylı xəstələr üçün dərman və qida çatışmazlığı var və s. Eyni vəziyyətdə olan digər ölkələrin vətəndaşlarına – məsələn, yunanlara, polyaklara, serblərə və s. – katolik, protestant və digər dini qruplar, eləcə də Avropa və ya Amerikada yaşayan həmvətənlərinin koloniyaları tərəfindən kömək və yardım göstərilir; belə ki, ermənilər Amerikanın erməni koloniyası tərəfindən yardım almaq imkanına malikdirlər.

Belə böyük sayda və çarəsiz vəziyyətdə olan Azərbaycan müsəlmanları da öz növbəsində ümid edirlər ki, müharibənin fəlakətlərindən nisbətən uzaqda olan dindaşları onlara kömək əlini uzadacaq və bununla da müsəlman həmrəyliyinin boş bir söz olmadığını sübut edəcəklər. Geyim, dərman, pul və s. kimi yardımlar Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsi vasitəsilə çatdırıla bilər, hansı ki bu humanitar fəaliyyətin öz məqsədinə çatması üçün lazım olanı etməyə razıdır.

Yuxarıda şərh olunan məsələləri Misir Kral Hökumətinin xeyirxah diqqətinə çatdırarkən Azərbaycan Milli Komitəsi ümidvar olduğunu bildirir ki, onun bu çağırışı Misirdəki müsəlman qardaşları tərəfindən eşidiləcəkdir. Misir Hökumətinin bütün ölkələrdə müsəlmanların mənafelərinin müdafiəsi üçün davamlı olaraq göstərdiyi fəaliyyət, eləcə də milli və islami məsələlərdəki sarsılmaz mövqeyinə görə digər böyük dövlətlər arasında sahib olduğu yüksək mənəvi nüfuz Kral Hökumətinin mənəvi və maddi dəstəyinin hazırda çarəsiz vəziyyətdə olan təxminən 80.000 Qafqaz müsəlmanına böyük kömək və təsəlli verəcəyinə ümid etməyə əsas verir.</text>
      <sha1>lwcdfn29orb40dbb4auhfjx1x5cxwhs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>96007</id>
      <parentid>96006</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T13:23:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <origin>96007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5710" sha1="fxb4c9xi1yi5f134bz2thfrx3eiwi2v" xml:space="preserve">{{Başlıq
| başlıq             = Abbas bəy Atamalıbəyovun məktubu
| müəllif            = Abbas bəy Atamalıbəyov
| keçidsiz müəllif   = 
| tərcüməçi          = 
| keçidsiz tərcüməçi =
| bölmə              =
| əvvəlki            = 
| növbəti            = 
| il                 = 20 yanvar 1945-ci il
| mənbə              = [https://teleqraf.az/news/art/548346.html Dilqəm Əhməd - Cümhuriyyət xadiminin Misir kralına müraciəti]
}}

Qafqazın ruslar tərəfindən işğalından bəri Azərbaycan xalqı digər Qafqaz xalqları kimi müstəqilliyini yenidən qazanmaq məqsədilə işğalçıya qarşı mübarizəni dayandırmayıb. 1914–1918-ci illər Dünya müharibəsi zamanı Rusiyanın məğlubiyyəti nəticəsində azərbaycanlılar üzərlərindəki boyunduruğu atdılar və öz müstəqilliklərini elan etdilər. Bu müstəqillik 1919 və 1920-ci illərdə İngiltərə, Fransa, Almaniya, İtaliya, Polşa və digər dövlətlər tərəfindən tanındı. Lakin artıq 1920-ci ildə Azərbaycan yenidən qırmızı ordu tərəfindən işğal edildi və müstəqil mövcudluğunu itirdi. Həmin dövrdən bəri Azərbaycan xalqı öz azadlığını əldə etmək üçün səylərini davam etdirib və ölkədəki bir çox üsyanlar Moskva tərəfindən qəddarcasına yatırılıb.

Məhz buna görə də 1941-ci ildə Almaniya Sovetlərlə silahlı münaqişəyə girdikdə qırmızı orduya səfərbər edilmiş azərbaycanlılar kütləvi şəkildə bu ordunun sıralarını tərk edərək almanlara təslim oldular. Bu əsirlərin bir hissəsi könüllü olaraq qoşuldu və alman komandanlığı tərəfindən döyüş və ya hərbi fəhlə dəstələri şəklində təşkilatlandırıldı. Bu könüllülərin yeganə məqsədi öz vətənlərinin azadlığı və müstəqilliyi uğrunda mübarizə aparmaq idi.

Alman qoşunlarının yerdəyişmələri nəticəsində alman diviziyalarının tərkibinə daxil edilmiş bəzi Azərbaycan bölmələri Qərbi Avropada – Fransa və İtaliyada tapıldılar və hərbi əməliyyatlar zamanı ingilis-amerikan və ya fransız qüvvələri tərəfindən əsir götürüldülər. Tamamilə eyni vəziyyətdə digər Qafqaz xalqlarının – Şimali Qafqaz müsəlmanlarının, ermənilərin və gürcülərin də bəzi hərbi bölmələri var ki, onlar da öz milli müstəqillik idealları uğrunda mübarizə aparırlar və irq, din fərqliliklərinə baxmayaraq, ortaq vətənləri olan Qafqazın azad edilməsi naminə sıx birləşiblər.

Lakin hazırda Sovetlər Müttəfiqlərə bu əsirlərin onlara təhvil verilməsi tələbini irəli sürüblər.

İstər hüquqi, istərsə də humanitar mülahizələr bu əsirlərin Sovetlərin əlinə verilməsinin yalnız əleyhinə ola bilər. Həqiqətən də, bu insanlar siyasi döyüşçülər hesab edilməlidirlər, çünki onlar silaha sarılarkən vətənlərinin müstəqilliyini yenidən qazanmaqdan başqa bir niyyət güdmürdülər. Bu müstəqillik isə vaxtilə Sovetlər tərəfindən tapdalanmış və bu gün bu əsirlərin əlində olduğu böyük dövlətlərin özləri tərəfindən tanınmışdı.

Digər tərəfdən, tamamilə aydındır ki, onlar ən ağır rəftarla təhdid olunurlar və birbaşa olaraq öz həyatları təhlükədədir.

Beləliklə, bu əsirlərin Sovetlərin əlinə təhvil verilməsi həm ilahi, həm də bəşəri qanunlar baxımından ədalətsiz və əsaslandırıla bilməyən bir addım olardı.

Hazırda Almaniyada mülki qaçqın, fəhlə və əsir statusunda olan azərbaycanlıların sayı olduqca çoxdur; bu rəqəm 35-40 min nəfərə çatır. Şimali Qafqazdan olan müsəlman qaçqınların, fəhlələrin və əsirlərin sayını da təxminən bu miqyasda qiymətləndirmək lazımdır. Onların vəziyyəti əksər hallarda çox acınacaqlıdır; geyim, xüsusilə isti geyimlər, ayaqqabı, çoxsaylı xəstələr üçün dərman və qida çatışmazlığı var və s. Eyni vəziyyətdə olan digər ölkələrin vətəndaşlarına – məsələn, yunanlara, polyaklara, serblərə və s. – katolik, protestant və digər dini qruplar, eləcə də Avropa və ya Amerikada yaşayan həmvətənlərinin koloniyaları tərəfindən kömək və yardım göstərilir; belə ki, ermənilər Amerikanın erməni koloniyası tərəfindən yardım almaq imkanına malikdirlər.

Belə böyük sayda və çarəsiz vəziyyətdə olan Azərbaycan müsəlmanları da öz növbəsində ümid edirlər ki, müharibənin fəlakətlərindən nisbətən uzaqda olan dindaşları onlara kömək əlini uzadacaq və bununla da müsəlman həmrəyliyinin boş bir söz olmadığını sübut edəcəklər. Geyim, dərman, pul və s. kimi yardımlar Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsi vasitəsilə çatdırıla bilər, hansı ki bu humanitar fəaliyyətin öz məqsədinə çatması üçün lazım olanı etməyə razıdır.

Yuxarıda şərh olunan məsələləri Misir Kral Hökumətinin xeyirxah diqqətinə çatdırarkən Azərbaycan Milli Komitəsi ümidvar olduğunu bildirir ki, onun bu çağırışı Misirdəki müsəlman qardaşları tərəfindən eşidiləcəkdir. Misir Hökumətinin bütün ölkələrdə müsəlmanların mənafelərinin müdafiəsi üçün davamlı olaraq göstərdiyi fəaliyyət, eləcə də milli və islami məsələlərdəki sarsılmaz mövqeyinə görə digər böyük dövlətlər arasında sahib olduğu yüksək mənəvi nüfuz Kral Hökumətinin mənəvi və maddi dəstəyinin hazırda çarəsiz vəziyyətdə olan təxminən 80.000 Qafqaz müsəlmanına böyük kömək və təsəlli verəcəyinə ümid etməyə əsas verir.

[[Kateqoriya:1945-ci ilin məktubları]]</text>
      <sha1>fxb4c9xi1yi5f134bz2thfrx3eiwi2v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kateqoriya:1945-ci ilin məktubları</title>
    <ns>14</ns>
    <id>33614</id>
    <revision>
      <id>96008</id>
      <timestamp>2026-06-23T13:23:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <comment>Səhifə &quot;[[Kateqoriya:İllərinə görə məktublar]]&quot; məzmunu ilə yaradıldı</comment>
      <origin>96008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="b3eo4620ya5ucqcmtwu79cmfrae9bg8" xml:space="preserve">[[Kateqoriya:İllərinə görə məktublar]]</text>
      <sha1>b3eo4620ya5ucqcmtwu79cmfrae9bg8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>96017</id>
      <parentid>96008</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T04:32:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Araz Yaquboglu</username>
        <id>734</id>
      </contributor>
      <origin>96017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="133" sha1="fuypcsr2gwnalei5btbzs854t6cjscg" xml:space="preserve">[[Kateqoriya:1945-ci ilin əsərləri|Məktublar]]
[[Kateqoriya:İllərinə görə məktublar]]
[[Kateqoriya:XX əsrin məktubları]]</text>
      <sha1>fuypcsr2gwnalei5btbzs854t6cjscg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kateqoriya:1971-ci ildə vəfat edənlər</title>
    <ns>14</ns>
    <id>33615</id>
    <revision>
      <id>96009</id>
      <timestamp>2026-06-23T13:24:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <comment>Səhifə &quot;{{Vikianbar kateqoriyası|1971 deaths}}  [[Kateqoriya:1971|Vəfat edənlər]] [[Kateqoriya:Vəfat illərinə görə müəlliflər]] [[Kateqoriya:1970-ci illərdə vəfat edənlər]]&quot; məzmunu ilə yaradıldı</comment>
      <origin>96009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="181" sha1="fqxvun9z4zelooni956qmuzoyzto49n" xml:space="preserve">{{Vikianbar kateqoriyası|1971 deaths}}

[[Kateqoriya:1971|Vəfat edənlər]]
[[Kateqoriya:Vəfat illərinə görə müəlliflər]]
[[Kateqoriya:1970-ci illərdə vəfat edənlər]]</text>
      <sha1>fqxvun9z4zelooni956qmuzoyzto49n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>96010</id>
      <parentid>96009</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T13:24:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <origin>96010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="144" sha1="9u50i2p0k5ifjlquad4rv1xzibklrvn" xml:space="preserve">{{Vikianbar kateqoriyası|1971 deaths}}

[[Kateqoriya:Vəfat illərinə görə müəlliflər]]
[[Kateqoriya:1970-ci illərdə vəfat edənlər]]</text>
      <sha1>9u50i2p0k5ifjlquad4rv1xzibklrvn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Müəllif:Əli Volkan</title>
    <ns>102</ns>
    <id>33616</id>
    <revision>
      <id>96011</id>
      <timestamp>2026-06-23T13:32:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <comment>Səhifə &quot;{{Müəllif  |ad                = Əli Volkan  |soyad             =   |baş hərf          = Ə  |doğum ili         = 1887  |vəfat ili         = 1981  |qeydlər           =   |şəkil             =   |şəkil başlığı     =   |vikipediya_keçidi = Əli Volkan  |vikisitat_keçidi  =   |commons_keçidi    =  }}  == Müsahibələri == *   [[Kateqoriya:1887-ci ildə doğulanlar]] [[Kateqoriya:1981-ci ildə vəfat edənlər]]&quot; məzmunu ilə yaradıldı</comment>
      <origin>96011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="429" sha1="8qirlsod97ta819zyzjgkiiig6kpypb" xml:space="preserve">{{Müəllif
 |ad                = Əli Volkan
 |soyad             = 
 |baş hərf          = Ə
 |doğum ili         = 1887
 |vəfat ili         = 1981
 |qeydlər           = 
 |şəkil             = 
 |şəkil başlığı     = 
 |vikipediya_keçidi = Əli Volkan
 |vikisitat_keçidi  = 
 |commons_keçidi    = 
}}

== Müsahibələri ==
* 

[[Kateqoriya:1887-ci ildə doğulanlar]]
[[Kateqoriya:1981-ci ildə vəfat edənlər]]</text>
      <sha1>8qirlsod97ta819zyzjgkiiig6kpypb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>96016</id>
      <parentid>96011</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T04:26:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Araz Yaquboglu</username>
        <id>734</id>
      </contributor>
      <comment>/* Müsahibələri */</comment>
      <origin>96016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="476" sha1="lw1c8rx9roq3qtlw32zh4djwhqql96s" xml:space="preserve">{{Müəllif
 |ad                = Əli Volkan
 |soyad             = 
 |baş hərf          = Ə
 |doğum ili         = 1887
 |vəfat ili         = 1981
 |qeydlər           = 
 |şəkil             = 
 |şəkil başlığı     = 
 |vikipediya_keçidi = Əli Volkan
 |vikisitat_keçidi  = 
 |commons_keçidi    = 
}}

== Müsahibələri ==
* [[Rus cəhənnəmindən cənnət Türkiyəyə]]

[[Kateqoriya:1887-ci ildə doğulanlar]]
[[Kateqoriya:1981-ci ildə vəfat edənlər]]</text>
      <sha1>lw1c8rx9roq3qtlw32zh4djwhqql96s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rus cəhənnəmindən cənnət Türkiyəyə</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33617</id>
    <revision>
      <id>96012</id>
      <timestamp>2026-06-23T13:34:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <comment>Səhifə &quot;{{Başlıq | başlıq             = Rus cəhənnəmindən cənnət Türkiyəyə | müəllif            = Əli Volkan | keçidsiz müəllif   =  | tərcüməçi          =  | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə              = | əvvəlki            =  | növbəti            =  | il                 =  | mənbə              = [https://teleqraf.az/news/toplum/437842.html Dilqəm Əhməd - &quot;Nardaran kəndindənəm, qədərin acı cilvəsi məni buraya atdı&quot;...&quot; məzmunu ilə yaradıldı</comment>
      <origin>96012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="462" sha1="q6f7ehwku99arcfw73w9pjm48fpvwwj" xml:space="preserve">{{Başlıq
| başlıq             = Rus cəhənnəmindən cənnət Türkiyəyə
| müəllif            = Əli Volkan
| keçidsiz müəllif   = 
| tərcüməçi          = 
| keçidsiz tərcüməçi =
| bölmə              =
| əvvəlki            = 
| növbəti            = 
| il                 = 
| mənbə              = [https://teleqraf.az/news/toplum/437842.html Dilqəm Əhməd - &quot;Nardaran kəndindənəm, qədərin acı cilvəsi məni buraya atdı&quot;]
}}</text>
      <sha1>q6f7ehwku99arcfw73w9pjm48fpvwwj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>96013</id>
      <parentid>96012</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T13:35:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <origin>96013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4226" sha1="bsg8wkz7lzstqqp7jomefwfokdwxj4c" xml:space="preserve">{{Başlıq
| başlıq             = Rus cəhənnəmindən cənnət Türkiyəyə
| müəllif            = Əli Volkan
| keçidsiz müəllif   = 
| tərcüməçi          = 
| keçidsiz tərcüməçi =
| bölmə              =
| əvvəlki            = 
| növbəti            = 
| il                 = 
| mənbə              = [https://teleqraf.az/news/toplum/437842.html Dilqəm Əhməd - &quot;Nardaran kəndindənəm, qədərin acı cilvəsi məni buraya atdı&quot;]
}}

...Bu qarışıqlıq vaxtı mən Gəncədə əsgərdim. Gəncənin öndə gələnlərini Bakıya göndərib edam etdirdilər. Azərbaycan xalqı bunu həzm edə bilmədi. Gəncənin tanınmışlarından Sarı Ələkbərlə 3-cü Gəncə alayının komandanı Cahangir bəy birlikdə üsyan etməyi planlaşdırdılar və 1920-ci il 22 may gecəsində saat birdə rus əsgərlərinin üzərinə hücum etdilər. Savaş bir həftə davam etdi. Bu müddətdə 7-8 min rus əsgəri qırıldı. Savaş əsnasında Gəncədəki erməni məhəlləsindəki ermənilər əsgərlərimizə arxadan hücum etdilər. Mən bu savaşın içində idim. Sol dizimdən süngü yarası aldım. Ruslar üstümüzə 10 min əsgər də göndərdilər. Qarşılıq verə bilmədik. Komandanımız “başınızın çarəsinə baxın” dedi. Ordu dağıldı. Bizlər Kür çayını üzərək Gürcüstana doğru keçdik. Bir müddət orada qaldım. Bir il sonra ruslar Gürcüstanı da işğal etdilər. Azərbaycanın keçmiş bəhriyyə naziri Əliheydər Qarayev kürd taboru adlı bir tümənlə Tiflisə girmişdi. “Azərbaycanlılar bir həftə içində təslim olarlarsa, əfv ediləcək, Bakıya qayıda biləcəklər” deyə elan verdilər. Müraciət etdim. Öncə həbs etdilər, üç ay sonra qırmızı orduya götürdülər. Yaşım uyğun idi. Gürcüstanın Lağıdağı ərazisindəki alaya göndərildim. Bir ara sıtmaya tutuldum. Vladiqafqaza (Krasnodar) xəstəxanaya göndərildim. Xəstəxanada Atatürk və İnönünün rəsmlərini qəzetlərdə gördüm. Türkiyənin qurtuluşundan bəhs edirdilər. Bölüyümə qayıtdığım zaman tərxis olundum. Bakıya gəldim. “Gəncədə bizə güllə atdın” deyə ruslar məni tutub hərbi divana verdilər, həbs etdilər. Haqqımda edam qərarı verildi. Edama qədər hər gün Dağlı məhəlləsindəki karxanalarda daş qırmağa göndərdilər. Bir gün başçımız olan türk milisi ilə birlikdə qaçdıq. Orda-burda gizləndim. Bir gecə yük vaqonları ilə Şirvanın Kürdəmir bölgəsinə gəldim. Burada bir İran pasportu təmin edərək illərlə stansiyada hamballıq etdim. Bir gün orada Qaraqoyun ərazisində rejimə qarşı üsyan oldu. Mən də aralarına qarışdım. Bir ay vuruşduq, Qarabucaq stansiyasının dəmiryolu körpüsünü dağıtdıq. Günlərlə Tiflisdən qatar gələ bilmədi. Nəhayət, atacaq qurşun və gülləmiz qalmadı, dağılışdıq, gizləndik. Bu ərəfələrdə Afyonkarahisarın Sülmənli kəndindən İbrahim adlı bir əsir mənə xəbər göndərdi. Türkiyəli 73 əsirin altısını “siz yerli türklərlə birgə hərəkət etdiniz” deyərək ruslar güllələmişlər. Qalanları həbsdə imiş. Mən çöldə olduğum üçün onların dərdlərini və vəziyyətlərini türk səfirinə bildirsəm, qurtuluş ümidləri olarmış. Bir gecə yük qatarı ilə Bakıya gəldim. O zamanlar Türkiyə səfiri Memduh Şevket Esendal idi. Yanına getdim, məsələni anlatdım. “Mən indi Moskvadan vəziyyəti araşdıraram” dedi. Geri dönüb Kürdəmirin Xəlilli kəndinə gəldim. Yaxın dostum Şebinkarahisardan olan Zühdü əfəndi mənə bir kağız göndərmişdi. Bu kağız Sibirdə düşərgə komandanı tərəfindən azad edilmiş kazanlı bir əsirə verilib. Əsir geri dönərkən Sibir yolunda ölür, orada gömülür. Zühdü əfəndi də Sibirdən gəldiyi üçün bu hadisəyə şahid olmuş, ona verilən kağızı saxlamış. Mən bu sənədi mənim imiş kimi Tiflisdəki türk konsulluğuna verdim. Azəri olduğum halda mənə kömək etdilər. Öncə Batuma, 25 iyun 1924-cü ildə Hopa yolu ilə əvvəlcə Girəsuna, sonra Şebinkarahisara vardım. 8 yanvar 1925-ci ildə Türkiyə vətəndaşı oldum.</text>
      <sha1>bsg8wkz7lzstqqp7jomefwfokdwxj4c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>96014</id>
      <parentid>96013</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T13:35:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <origin>96014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4257" sha1="jh6uyc3epufr7gpjylr8j9cqwa72rtd" xml:space="preserve">{{Başlıq
| başlıq             = Rus cəhənnəmindən cənnət Türkiyəyə
| müəllif            = Əli Volkan
| keçidsiz müəllif   = 
| tərcüməçi          = 
| keçidsiz tərcüməçi =
| bölmə              =
| əvvəlki            = 
| növbəti            = 
| il                 = 
| mənbə              = [https://teleqraf.az/news/toplum/437842.html Dilqəm Əhməd - &quot;Nardaran kəndindənəm, qədərin acı cilvəsi məni buraya atdı&quot;]
}}

...Bu qarışıqlıq vaxtı mən Gəncədə əsgərdim. Gəncənin öndə gələnlərini Bakıya göndərib edam etdirdilər. Azərbaycan xalqı bunu həzm edə bilmədi. Gəncənin tanınmışlarından Sarı Ələkbərlə 3-cü Gəncə alayının komandanı Cahangir bəy birlikdə üsyan etməyi planlaşdırdılar və 1920-ci il 22 may gecəsində saat birdə rus əsgərlərinin üzərinə hücum etdilər. Savaş bir həftə davam etdi. Bu müddətdə 7-8 min rus əsgəri qırıldı. Savaş əsnasında Gəncədəki erməni məhəlləsindəki ermənilər əsgərlərimizə arxadan hücum etdilər. Mən bu savaşın içində idim. Sol dizimdən süngü yarası aldım. Ruslar üstümüzə 10 min əsgər də göndərdilər. Qarşılıq verə bilmədik. Komandanımız “başınızın çarəsinə baxın” dedi. Ordu dağıldı. Bizlər Kür çayını üzərək Gürcüstana doğru keçdik. Bir müddət orada qaldım. Bir il sonra ruslar Gürcüstanı da işğal etdilər. Azərbaycanın keçmiş bəhriyyə naziri Əliheydər Qarayev kürd taboru adlı bir tümənlə Tiflisə girmişdi. “Azərbaycanlılar bir həftə içində təslim olarlarsa, əfv ediləcək, Bakıya qayıda biləcəklər” deyə elan verdilər. Müraciət etdim. Öncə həbs etdilər, üç ay sonra qırmızı orduya götürdülər. Yaşım uyğun idi. Gürcüstanın Lağıdağı ərazisindəki alaya göndərildim. Bir ara sıtmaya tutuldum. Vladiqafqaza (Krasnodar) xəstəxanaya göndərildim. Xəstəxanada Atatürk və İnönünün rəsmlərini qəzetlərdə gördüm. Türkiyənin qurtuluşundan bəhs edirdilər. Bölüyümə qayıtdığım zaman tərxis olundum. Bakıya gəldim. “Gəncədə bizə güllə atdın” deyə ruslar məni tutub hərbi divana verdilər, həbs etdilər. Haqqımda edam qərarı verildi. Edama qədər hər gün Dağlı məhəlləsindəki karxanalarda daş qırmağa göndərdilər. Bir gün başçımız olan türk milisi ilə birlikdə qaçdıq. Orda-burda gizləndim. Bir gecə yük vaqonları ilə Şirvanın Kürdəmir bölgəsinə gəldim. Burada bir İran pasportu təmin edərək illərlə stansiyada hamballıq etdim. Bir gün orada Qaraqoyun ərazisində rejimə qarşı üsyan oldu. Mən də aralarına qarışdım. Bir ay vuruşduq, Qarabucaq stansiyasının dəmiryolu körpüsünü dağıtdıq. Günlərlə Tiflisdən qatar gələ bilmədi. Nəhayət, atacaq qurşun və gülləmiz qalmadı, dağılışdıq, gizləndik. Bu ərəfələrdə Afyonkarahisarın Sülmənli kəndindən İbrahim adlı bir əsir mənə xəbər göndərdi. Türkiyəli 73 əsirin altısını “siz yerli türklərlə birgə hərəkət etdiniz” deyərək ruslar güllələmişlər. Qalanları həbsdə imiş. Mən çöldə olduğum üçün onların dərdlərini və vəziyyətlərini türk səfirinə bildirsəm, qurtuluş ümidləri olarmış. Bir gecə yük qatarı ilə Bakıya gəldim. O zamanlar Türkiyə səfiri Memduh Şevket Esendal idi. Yanına getdim, məsələni anlatdım. “Mən indi Moskvadan vəziyyəti araşdıraram” dedi. Geri dönüb Kürdəmirin Xəlilli kəndinə gəldim. Yaxın dostum Şebinkarahisardan olan Zühdü əfəndi mənə bir kağız göndərmişdi. Bu kağız Sibirdə düşərgə komandanı tərəfindən azad edilmiş kazanlı bir əsirə verilib. Əsir geri dönərkən Sibir yolunda ölür, orada gömülür. Zühdü əfəndi də Sibirdən gəldiyi üçün bu hadisəyə şahid olmuş, ona verilən kağızı saxlamış. Mən bu sənədi mənim imiş kimi Tiflisdəki türk konsulluğuna verdim. Azəri olduğum halda mənə kömək etdilər. Öncə Batuma, 25 iyun 1924-cü ildə Hopa yolu ilə əvvəlcə Girəsuna, sonra Şebinkarahisara vardım. 8 yanvar 1925-ci ildə Türkiyə vətəndaşı oldum.

[[Kateqoriya:Müsahibələr]]</text>
      <sha1>jh6uyc3epufr7gpjylr8j9cqwa72rtd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Müəllif:Şəfi Almas</title>
    <ns>102</ns>
    <id>33618</id>
    <revision>
      <id>96019</id>
      <timestamp>2026-06-24T05:58:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <comment>Səhifə &quot;{{Müəllif  |ad                = Şəfi Almas  |soyad             =   |baş hərf          = Ş  |doğum ili         = 1885  |vəfat ili         = 1954  |qeydlər           =   |şəkil             =   |şəkil başlığı     =   |vikipediya_keçidi =   |vikisitat_keçidi  =   |commons_keçidi    =  }}  == Nitqləri == *   [[Kateqoriya:1885-ci ildə doğulanlar]] [[Kateqoriya:1954-cü ildə vəfat edənlər]]&quot; məzmunu ilə yaradıldı</comment>
      <origin>96019</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="414" sha1="emhxdxsp7deoefwrvacf4hez5be4ibw" xml:space="preserve">{{Müəllif
 |ad                = Şəfi Almas
 |soyad             = 
 |baş hərf          = Ş
 |doğum ili         = 1885
 |vəfat ili         = 1954
 |qeydlər           = 
 |şəkil             = 
 |şəkil başlığı     = 
 |vikipediya_keçidi = 
 |vikisitat_keçidi  = 
 |commons_keçidi    = 
}}

== Nitqləri ==
* 

[[Kateqoriya:1885-ci ildə doğulanlar]]
[[Kateqoriya:1954-cü ildə vəfat edənlər]]</text>
      <sha1>emhxdxsp7deoefwrvacf4hez5be4ibw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>96021</id>
      <parentid>96019</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T06:00:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nitqləri */</comment>
      <origin>96021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="474" sha1="h7s4404iu5ufh7vmphynnk6ru3pnhuy" xml:space="preserve">{{Müəllif
 |ad                = Şəfi Almas
 |soyad             = 
 |baş hərf          = Ş
 |doğum ili         = 1885
 |vəfat ili         = 1954
 |qeydlər           = 
 |şəkil             = 
 |şəkil başlığı     = 
 |vikipediya_keçidi = 
 |vikisitat_keçidi  = 
 |commons_keçidi    = 
}}

== Nitqləri ==
* [[Şəfi Almasın Milli Azərbaycan Qurultayındakı nitqi]]

[[Kateqoriya:1885-ci ildə doğulanlar]]
[[Kateqoriya:1954-cü ildə vəfat edənlər]]</text>
      <sha1>h7s4404iu5ufh7vmphynnk6ru3pnhuy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>96027</id>
      <parentid>96021</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T06:03:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nitqləri */</comment>
      <origin>96027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="550" sha1="13k548yyffw2vdo7ec23bfxzje7vey7" xml:space="preserve">{{Müəllif
 |ad                = Şəfi Almas
 |soyad             = 
 |baş hərf          = Ş
 |doğum ili         = 1885
 |vəfat ili         = 1954
 |qeydlər           = 
 |şəkil             = 
 |şəkil başlığı     = 
 |vikipediya_keçidi = 
 |vikisitat_keçidi  = 
 |commons_keçidi    = 
}}

== Nitqləri ==
* [[Şəfi Almasın Milli Azərbaycan Qurultayındakı nitqi]]
* [[Şəfi Almasın İdil-Ural türklərinin milli qurultayındakı nitqi]]

[[Kateqoriya:1885-ci ildə doğulanlar]]
[[Kateqoriya:1954-cü ildə vəfat edənlər]]</text>
      <sha1>13k548yyffw2vdo7ec23bfxzje7vey7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Şəfi Almasın Milli Azərbaycan Qurultayındakı nitqi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33619</id>
    <revision>
      <id>96020</id>
      <timestamp>2026-06-24T05:59:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <comment>Səhifə &quot;{{Başlıq | başlıq             = Şəfi Almasın Milli Azərbaycan Qurultayındakı nitqi (1943) | müəllif            = Şəfi Almas | keçidsiz müəllif   =  | tərcüməçi          =  | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə              = | əvvəlki            =  | növbəti            =  | il                 = noyabr 1943-cü il | mənbə              = [https://teleqraf.az/news/toplum/500441.html Dilqəm Əhməd - Bakıda yaşamış tatar müca...&quot; məzmunu ilə yaradıldı</comment>
      <origin>96020</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="497" sha1="rfdma85yxnatx5m1xh3z9uw6caz96l4" xml:space="preserve">{{Başlıq
| başlıq             = Şəfi Almasın Milli Azərbaycan Qurultayındakı nitqi (1943)
| müəllif            = Şəfi Almas
| keçidsiz müəllif   = 
| tərcüməçi          = 
| keçidsiz tərcüməçi =
| bölmə              =
| əvvəlki            = 
| növbəti            = 
| il                 = noyabr 1943-cü il
| mənbə              = [https://teleqraf.az/news/toplum/500441.html Dilqəm Əhməd - Bakıda yaşamış tatar mücahid – Cümhuriyyət vətəndaşı]
}}</text>
      <sha1>rfdma85yxnatx5m1xh3z9uw6caz96l4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>96022</id>
      <parentid>96020</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T06:00:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <origin>96022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2249" sha1="7l61s8m4ki0w3c5do8wjyfvqpfe7nj3" xml:space="preserve">{{Başlıq
| başlıq             = Şəfi Almasın Milli Azərbaycan Qurultayındakı nitqi (1943)
| müəllif            = Şəfi Almas
| keçidsiz müəllif   = 
| tərcüməçi          = 
| keçidsiz tərcüməçi =
| bölmə              =
| əvvəlki            = 
| növbəti            = 
| il                 = noyabr 1943-cü il
| mənbə              = [https://teleqraf.az/news/toplum/500441.html Dilqəm Əhməd - Bakıda yaşamış tatar mücahid – Cümhuriyyət vətəndaşı]
}}

Azərbaycanlı qardaşlarım!

Bu gün bu təntənəli toplantıda çıxış edərək İdil-Ural tatarları dostluğu adı ilə sizi təbrik etməyi böyük şərəf sanıram. Mən öz qan qardaşlarım azərbaycanlılarla yalnız tarix üzrə deyil, həm də 1918–1920-ci illərdə Bakıda yaşadığım və müstəqil Azərbaycan dövlətinin bərabərhüquqlu bir vətəndaşı pasportunu daşımaq şərəfinə nail olduğum zamanlardan da tanışam.

Mən həyatımda çoxlu ağır günlər görmüşəm: ata-anamı və əqrəbamı hələ uşaq ikən itirdim; lakin bunların heç biri — 1920-ci ildə qırmızı rus bandalarının Azərbaycana girib müstəqil Azərbaycan bayrağını endirdiklərini və onun yerinə qırmızı bir cındırı asdıqlarını gördüyüm gün qədər ağır olmamışdır.

Mən hələ o zaman - o müsibətləri gördüyüm zamanlarda qırmızıların Azərbaycan milli bayrağını daimi olaraq məhv edə bilməyəcəklərinə arxayındım.

Hərgah Azərbaycan 1920-ci ildə rus işğalçılarına qarşı təkcə bərabər olmayan döyüşlər aparmağa məcbur edilmişdisə, indi o, yalnız deyildir. Öz azadlığı uğrunda çarpışan qan qardaşları- İdil-Urallılar, türküstanlılar və əsrlərlə rus zülmü altında inləyən digər xalqlar da sizinlə bərabər ayağa qalxmışlar. Onlar da silaha sarılmış və böyük alman xalqı ilə bərabər rus hakimlərinə qarşı həyat uğrunda mübarizə edirlər.

Yaxın gələcəkdə buna bənzər bayramların vətəndən minlərlə kilometr uzaqlarda deyil, azad və müstəqil Azərbaycan dövlətinin paytaxtı Bakıda keçiriləcəyinə qəti inamımız vardır.

Gənc Azərbaycan Ordusuna və onun rəhbərlərinə eşq olsun!</text>
      <sha1>7l61s8m4ki0w3c5do8wjyfvqpfe7nj3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>96023</id>
      <parentid>96022</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T06:00:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <origin>96023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2292" sha1="migz0apddt3cltaq1yon94p5yrb1gnn" xml:space="preserve">{{Başlıq
| başlıq             = Şəfi Almasın Milli Azərbaycan Qurultayındakı nitqi (1943)
| müəllif            = Şəfi Almas
| keçidsiz müəllif   = 
| tərcüməçi          = 
| keçidsiz tərcüməçi =
| bölmə              =
| əvvəlki            = 
| növbəti            = 
| il                 = noyabr 1943-cü il
| mənbə              = [https://teleqraf.az/news/toplum/500441.html Dilqəm Əhməd - Bakıda yaşamış tatar mücahid – Cümhuriyyət vətəndaşı]
}}

Azərbaycanlı qardaşlarım!

Bu gün bu təntənəli toplantıda çıxış edərək İdil-Ural tatarları dostluğu adı ilə sizi təbrik etməyi böyük şərəf sanıram. Mən öz qan qardaşlarım azərbaycanlılarla yalnız tarix üzrə deyil, həm də 1918–1920-ci illərdə Bakıda yaşadığım və müstəqil Azərbaycan dövlətinin bərabərhüquqlu bir vətəndaşı pasportunu daşımaq şərəfinə nail olduğum zamanlardan da tanışam.

Mən həyatımda çoxlu ağır günlər görmüşəm: ata-anamı və əqrəbamı hələ uşaq ikən itirdim; lakin bunların heç biri — 1920-ci ildə qırmızı rus bandalarının Azərbaycana girib müstəqil Azərbaycan bayrağını endirdiklərini və onun yerinə qırmızı bir cındırı asdıqlarını gördüyüm gün qədər ağır olmamışdır.

Mən hələ o zaman - o müsibətləri gördüyüm zamanlarda qırmızıların Azərbaycan milli bayrağını daimi olaraq məhv edə bilməyəcəklərinə arxayındım.

Hərgah Azərbaycan 1920-ci ildə rus işğalçılarına qarşı təkcə bərabər olmayan döyüşlər aparmağa məcbur edilmişdisə, indi o, yalnız deyildir. Öz azadlığı uğrunda çarpışan qan qardaşları- İdil-Urallılar, türküstanlılar və əsrlərlə rus zülmü altında inləyən digər xalqlar da sizinlə bərabər ayağa qalxmışlar. Onlar da silaha sarılmış və böyük alman xalqı ilə bərabər rus hakimlərinə qarşı həyat uğrunda mübarizə edirlər.

Yaxın gələcəkdə buna bənzər bayramların vətəndən minlərlə kilometr uzaqlarda deyil, azad və müstəqil Azərbaycan dövlətinin paytaxtı Bakıda keçiriləcəyinə qəti inamımız vardır.

Gənc Azərbaycan Ordusuna və onun rəhbərlərinə eşq olsun!

[[Kateqoriya:1943-cü ilin nitqləri‎]]</text>
      <sha1>migz0apddt3cltaq1yon94p5yrb1gnn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Şəfi Almasın İdil-Ural türklərinin milli qurultayındakı nitqi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33620</id>
    <revision>
      <id>96024</id>
      <timestamp>2026-06-24T06:02:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <comment>Səhifə &quot;{{Başlıq | başlıq             = Şəfi Almasın İdil-Ural türklərinin milli qurultayındakı nitqi | müəllif            = Şəfi Almas | keçidsiz müəllif   =  | tərcüməçi          =  | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə              = | əvvəlki            =  | növbəti            =  | il                 = mart 1944-cü il | mənbə              = [https://teleqraf.az/news/toplum/500441.html Dilqəm Əhməd - Bakıda yaşamış tatar m...&quot; məzmunu ilə yaradıldı</comment>
      <origin>96024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="501" sha1="hh8drso25otrftnrkrr3114cyv6gl86" xml:space="preserve">{{Başlıq
| başlıq             = Şəfi Almasın İdil-Ural türklərinin milli qurultayındakı nitqi
| müəllif            = Şəfi Almas
| keçidsiz müəllif   = 
| tərcüməçi          = 
| keçidsiz tərcüməçi =
| bölmə              =
| əvvəlki            = 
| növbəti            = 
| il                 = mart 1944-cü il
| mənbə              = [https://teleqraf.az/news/toplum/500441.html Dilqəm Əhməd - Bakıda yaşamış tatar mücahid – Cümhuriyyət vətəndaşı]
}}</text>
      <sha1>hh8drso25otrftnrkrr3114cyv6gl86</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>96025</id>
      <parentid>96024</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T06:02:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <origin>96025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2250" sha1="j6wkmefa9u57yr1b7ueo2cap8it3f58" xml:space="preserve">{{Başlıq
| başlıq             = Şəfi Almasın İdil-Ural türklərinin milli qurultayındakı nitqi
| müəllif            = Şəfi Almas
| keçidsiz müəllif   = 
| tərcüməçi          = 
| keçidsiz tərcüməçi =
| bölmə              =
| əvvəlki            = 
| növbəti            = 
| il                 = mart 1944-cü il
| mənbə              = [https://teleqraf.az/news/toplum/500441.html Dilqəm Əhməd - Bakıda yaşamış tatar mücahid – Cümhuriyyət vətəndaşı]
}}

Bundan 18 ay əvvəl Rusiyada əzilən bütün millətlərin legionları qurulmuş, yaxşı-pis milli təşkilatları da yaranmışdı. Onların arasında sayca bizdən 10 dəfə az olan millətlər də öz milli varlıqlarını ortaya qoymaq üçün milli bayraqlarını qaldırmışdılar. O zamanlar bizim legionumuz hələ formalaşma mərhələsində olsa da, alman hökuməti tərəfindən tanınan bir təşkilatımız yox idi. Vəziyyət belə ikən biz buna seyrçi qala bilməzdik. Daha əvvəl, təxminən bir il ərzində mən bir çox əsir düşərgəsini ziyarət etdiyim zaman əsirlərin vəziyyətini və istəklərini yaxşı bilirdim. Onların istəkləri isə mənə şifahi olaraq izah etdiklərinə görə ümumilikdə belə idi: “Şəfi Almas qardaş! Digər millətlər legionlar qurub bolşeviklərə qarşı mübarizəyə başladılar. Tatar legionu yaratmağa çalışın. 25 ildir millətimizin qanını soran bolşeviklərdən əlimizdə silahla intiqam almaq istəyirik!” Mənim adıma gələn yüzlərlə məktubun, demək olar ki, hamısının məzmunu bu cür idi. Berlində bu işlərlə məşğul olan alman idarələrinə həm məktublar, həm də şifahi müraciətlər nəticəsində cənab Adolf Hitler, İdil-Ural tatarlarının könüllü legionlarının yaradılmasına icazə verdi. 1942-ci ilin 6 oktyabr tarixində bizim də milli legionumuz quruldu və 390 il əvvəl ruslar tərəfindən endirilən milli bayrağımız yenidən qaldırılaraq könüllü şəkildə legion sıralarına qoşulan milli qəhrəmanlarımıza təhvil verildi. Beləliklə, millətimizin milli məqsədi olan – müstəqil İdil-Ural Dövlətinin ilk təməl daşı qoyuldu.

[[Kateqoriya:1944-cü ilin nitqləri‎]]</text>
      <sha1>j6wkmefa9u57yr1b7ueo2cap8it3f58</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kateqoriya:1944-cü ilin nitqləri</title>
    <ns>14</ns>
    <id>33621</id>
    <revision>
      <id>96026</id>
      <timestamp>2026-06-24T06:03:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <comment>Səhifə &quot;[[Kateqoriya:İllərinə görə nitqlər]] [[Kateqoriya:1944-cü ilin əsərləri]]&quot; məzmunu ilə yaradıldı</comment>
      <origin>96026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83" sha1="cy673mdpmc8ciqpbwvc0vfmvaqto0cy" xml:space="preserve">[[Kateqoriya:İllərinə görə nitqlər]]
[[Kateqoriya:1944-cü ilin əsərləri]]</text>
      <sha1>cy673mdpmc8ciqpbwvc0vfmvaqto0cy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Müəllif:Qurban Hacıbayramlı</title>
    <ns>102</ns>
    <id>33622</id>
    <revision>
      <id>96029</id>
      <timestamp>2026-06-24T06:09:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <comment>Səhifə &quot;{{Müəllif  |ad                = Qurban Hacıbayramlı  |soyad             =   |baş hərf          = Q  |doğum ili         = 1894  |vəfat ili         = 1973  |qeydlər           =   |şəkil             = Hadjibayramli Gyurban.jpg  |şəkil başlığı     =   |vikipediya_keçidi = Qurban Hacıbayramlı  |vikisitat_keçidi  =   |commons_keçidi    =  }}  == Haqqında yazılanlar == *   [[Kateqoriya:1894-cü ildə doğulanlar]] Kateqoriya:1973-cü i...&quot; məzmunu ilə yaradıldı</comment>
      <origin>96029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="481" sha1="ftwm74udp16sktswoezeqdvtfvz0l1m" xml:space="preserve">{{Müəllif
 |ad                = Qurban Hacıbayramlı
 |soyad             = 
 |baş hərf          = Q
 |doğum ili         = 1894
 |vəfat ili         = 1973
 |qeydlər           = 
 |şəkil             = Hadjibayramli Gyurban.jpg
 |şəkil başlığı     = 
 |vikipediya_keçidi = Qurban Hacıbayramlı
 |vikisitat_keçidi  = 
 |commons_keçidi    = 
}}

== Haqqında yazılanlar ==
* 

[[Kateqoriya:1894-cü ildə doğulanlar]]
[[Kateqoriya:1973-cü ildə vəfat edənlər]]</text>
      <sha1>ftwm74udp16sktswoezeqdvtfvz0l1m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kateqoriya:1948-ci ildə nəşr edilən ədəbi əsərlər</title>
    <ns>14</ns>
    <id>33623</id>
    <revision>
      <id>96031</id>
      <timestamp>2026-06-24T06:11:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Araz Yaquboglu</username>
        <id>734</id>
      </contributor>
      <comment>Səhifə &quot;[[Kateqoriya:Nəşr edilmə illərinə görə ədəbi əsərlər]] [[Kateqoriya:1940-cı illərdə nəşr edilən ədəbi əsərlər]] [[Kateqoriya:1948-ci ildə yaranan nəşrlər|Ədəbi əsərlər]] [[Kateqoriya:1948-ci ilin əsərləri|Ədəbi əsərlər]]&quot; məzmunu ilə yaradıldı</comment>
      <origin>96031</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="260" sha1="ac9ops11foqzmhc288xm2nppiijeyww" xml:space="preserve">[[Kateqoriya:Nəşr edilmə illərinə görə ədəbi əsərlər]]
[[Kateqoriya:1940-cı illərdə nəşr edilən ədəbi əsərlər]]
[[Kateqoriya:1948-ci ildə yaranan nəşrlər|Ədəbi əsərlər]]
[[Kateqoriya:1948-ci ilin əsərləri|Ədəbi əsərlər]]</text>
      <sha1>ac9ops11foqzmhc288xm2nppiijeyww</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kateqoriya:Nəşr edilmə illərinə görə ədəbi əsərlər</title>
    <ns>14</ns>
    <id>33624</id>
    <revision>
      <id>96032</id>
      <timestamp>2026-06-24T06:12:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Araz Yaquboglu</username>
        <id>734</id>
      </contributor>
      <comment>Səhifə &quot;[[Kateqoriya:Ədəbi əsərlər]] [[Kateqoriya:Tipinə və illərinə görə əsərlər]] [[Kateqoriya:İllərinə görə ədəbiyyat]]&quot; məzmunu ilə yaradıldı</comment>
      <origin>96032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="135" sha1="65y9kphywkmjzrgksswndkf6olg56tu" xml:space="preserve">[[Kateqoriya:Ədəbi əsərlər]]
[[Kateqoriya:Tipinə və illərinə görə əsərlər]]
[[Kateqoriya:İllərinə görə ədəbiyyat]]</text>
      <sha1>65y9kphywkmjzrgksswndkf6olg56tu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Əbdürrəhman bəy Fətəlibəylinin Klement Ettliyə məktubu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33625</id>
    <revision>
      <id>96033</id>
      <timestamp>2026-06-24T06:21:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <comment>Səhifə &quot;{{Başlıq | başlıq             = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəylinin Klement Ettliyə məktubu | müəllif            = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəyli | keçidsiz müəllif   =  | tərcüməçi          =  | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə              = | əvvəlki            =  | növbəti            =  | il                 =  | mənbə              = [https://modern.az/az/medeniyyet/147924/ebdurrehman-dudenginskinin-ingiltere-bas-nazirine...&quot; məzmunu ilə yaradıldı</comment>
      <origin>96033</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5921" sha1="jdp9k6nfp8efr6jpq2a9bt8cuz58kq2" xml:space="preserve">{{Başlıq
| başlıq             = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəylinin Klement Ettliyə məktubu
| müəllif            = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəyli
| keçidsiz müəllif   = 
| tərcüməçi          = 
| keçidsiz tərcüməçi =
| bölmə              =
| əvvəlki            = 
| növbəti            = 
| il                 = 
| mənbə              = [https://modern.az/az/medeniyyet/147924/ebdurrehman-dudenginskinin-ingiltere-bas-nazirine-yazdii-mektub-stalini-ifsa-etmesi/ Əbdürrəhman Düdənginskinin İngiltərə baş nazirinə yazdığı MƏKTUB - Stalini ifşa etməsi]}}

Cənabınıza məlumdur ki, bolşevizmin tarixi satqınçılıq, müharibə və soyğunçuluq tarixidir. 1917-ci ildə onlar rus xalqının kürəyinə bıçaq sancdılar, onu müharibədən çıxardılar və bu xalqı satdılar. Onlar eyni zamanda, Rusiyanın müttəfiqləri olan İngiltərəni,  Fransanı, Amerikanı  güdaza verdilər. 1939-cu ildə bolşevizm Hitlerlə müqavilə bağlayaraq, Yer kürəsinin 1/6 hissəsinin, İngiltərənin, Fransanın və digər sülhsevər xalqların mənafeyini satdı və müharibənin əsas səbəbkarı oldu.

Bolşeviklərin müharibəqabağı planları hər kəsə məlumdur. Almaniya, İngiltərə, Fransa və digər Avropa ölkələrini bir-birilə toqquşdurmaq və hər iki tərəfə qan tökməyə imkan verərək, sonra bolşevik çəkmələri ilə onların qanlı bədənlərini tapdalamaq. Belə asanlıqla Stalin dünya xarabalığı üzərində hökmranlıq etmək istəyirdi.

Bolşevizmin bu taktikası Lenin, Stalin tərəfindən yaradılıb və onlar heç vaxt bunu gizlətməyiblər. Təəssüf ki, heç olmasa, bir nəfər demokratik xadim tapılmadı ki, bu barədə bütün dünyanı açıq-aydın xəbərdar etsin. Aydındır ki, 1941-ci ildə Hitler təhlükəsi altında Stalin məcburən İngiltərə və Amerikanın “müttəfiqi” oldu. Hələ cənab Çörçil onu “yoldaş” adlandırır. İstəmədən “yoldaş” deyilsəydi, daha doğru olardı. Yer kürəsinin 1/6 hissəsində yaşayan xalqlar bolşevik nəzəriyyəçiləri tərəfindən ingilis və amerikalılara nifrət ruhunda tərbiyələndiriliblər.

Stalin cənab Çörçilə cavabında bolşevizmin ingilis dünyasına olan ümumi nifrət və kinini konsentrik şəkildə göstərirdi. Stalin kommunizmin heç vaxt uğur qazanmadığını və qazanmayacağı ingilis dünyasına ona görə nifrət etmirmi? Stalin ingilis zəhmətkeşlərinin onu “ata” adlandırmaq istəmədiklərinə görə qəzəblənmirmi? Stalin ingilis xalqının seçkilərdə Hani Polpitin zəhmətkeşlərə hər kəsin qabiliyyətinə görə işləyəcəyi və tələbatına (xüsusən, viski tələbatına) görə alacağı kommunist cəmiyyəti qurmaq vədlərinə baxmayaraq, kommunistlərə səs vermədiklərinə görə hirslənmirmi?
Stalin deyir: “Xalqlar ona görə mübarizə aparmayıblar ki, bir köləlikdən digərinə keçsinlər. Konkret olaraq Hitler köləliyindən ingilis-amerikan köləliyinə”.
Biz də deyirik ki, xalqlar məhz ona görə mübarizə aparmayıblar ki, Stalin - kommunist köləliyinə düşsünlər.... Stalin Avropanın xilası naminə 7 milyon itki verdiyini söyləyir. Əgər o, Avropanı xilas etmək istəsəydi, bunu İngiltərə və Fransa ilə ittifaqda edərdi, Hitlerlə yox. 7 milyon deməklə Stalin itkilərin sayını kəskin azaldır. Axı bizim xalqların Stalin rejiminə nifrəti o qədər böyükdür ki, onların heç biri Stalin uğrunda vuruşmaq istəmirdi. İlk növbədə ruslar, ukraynalılar, türk-müsəlmanlar. Yalnız buna görə Almaniya müharibənin ilk günlərində milyonlarla hərbi əsir tuta bilmişdi.

I Dünya müharibəsində müharibəni çar Rusiyası aparanda bir nəfər də olsun rus, ukraynalı, hətta türk-müsəlman da Almaniya tərəfə keçməmişdi. Ancaq bu müharibədə Sizə məlum olduğu kimi, Almaniya tərəfdə öz legionerlərini təşkil edən və bolşevizmə qarşı vuruşan milyonlarla rus, ukraynalı, müsəlman türk və s. vardı. Məgər bütün bunlar  Stalin rejiminin vəhşilik və antixalqçılığına, onun bizim xalqların atası deyil, atalığı olmasına dəlalət etmirmi? Nə üçün bir nəfər də olsun ingilis, ya amerikalı almanlarla birgə vuruşmadı? Çünki, onların ingilis tarixinin inkişafı nəticəsində, dövlətçilik ənənələri üzərində öz xalqlarının oğulları tərəfindən idarə olunan vətənləri var. Çünki, İngiltərəni Kral, Ettli, çörçillər, bevinlər, aleksandrlar, krippsilər və başqa xalqın qanından, kökündən olmayanlar, başqa ölkələrdə leyboristlər və ya konservatorlar partiyası yaratmaq istəməyənlər idarə edirlər. Siz dünya leyboristlər inqilabı naminə nə bir pendən, nə də bir nəfər ingilisdən söz yox, keçməzsiniz. Leyborizm və həmçinin konservatizm təmiz ingilis əsillidir, ingilislər tərəfindən ingilis zəminində yaradılıb və ingilis xalqına xidmət edir.

Kommunizm və dünya proletar inqilabı haqqında nə demək olar? Kommunizm rus, ukraynalı və xüsusən türk-müsəlman gerçəkliyinə, tarix və ənənələrinə yad və yabançı ideyadır. Ümumiyyətlə isə, kommunizmin heç bir xalqm gerçəkliyi ilə ümumi nöqtəsi mövcud deyil, çünki, kommunizmin vətəni yoxdur. Kommunizm öz xalqının, vətəninin mənafeyini satmaq, dünya proletar inqilabı naminə milyonlarla həyatı qurban verməkdir. Məgər dörd illik vətəndaş müharibəsi bizim xalqların mənafeyinə, sinfi mübarizə alovlarında milyonlarla yaxşı zəhmətkeşin məhv edilməsinə və yaxud bizim xalqların başqa xalqlardan və dünya bazarından təcridinə, 1939-cu ildə Hitlerlə müqavilə bağlanmasına uyğun idimi? Bu, Yer üzünün 1/6 hissəsində yaşayan xalqların mənafeyinin tarixdə misli görünməmiş satılması deyildimi?</text>
      <sha1>jdp9k6nfp8efr6jpq2a9bt8cuz58kq2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>96034</id>
      <parentid>96033</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T06:22:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <origin>96034</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5948" sha1="jnd4qtsx6uq7jcryqj86djjux7rt7qo" xml:space="preserve">{{Başlıq
| başlıq             = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəylinin Klement Ettliyə məktubu
| müəllif            = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəyli
| keçidsiz müəllif   = 
| tərcüməçi          = 
| keçidsiz tərcüməçi =
| bölmə              =
| əvvəlki            = 
| növbəti            = 
| il                 = 
| mənbə              = [https://modern.az/az/medeniyyet/147924/ebdurrehman-dudenginskinin-ingiltere-bas-nazirine-yazdii-mektub-stalini-ifsa-etmesi/ Əbdürrəhman Düdənginskinin İngiltərə baş nazirinə yazdığı MƏKTUB - Stalini ifşa etməsi]}}

Cənabınıza məlumdur ki, bolşevizmin tarixi satqınçılıq, müharibə və soyğunçuluq tarixidir. 1917-ci ildə onlar rus xalqının kürəyinə bıçaq sancdılar, onu müharibədən çıxardılar və bu xalqı satdılar. Onlar eyni zamanda, Rusiyanın müttəfiqləri olan İngiltərəni,  Fransanı, Amerikanı  güdaza verdilər. 1939-cu ildə bolşevizm Hitlerlə müqavilə bağlayaraq, Yer kürəsinin 1/6 hissəsinin, İngiltərənin, Fransanın və digər sülhsevər xalqların mənafeyini satdı və müharibənin əsas səbəbkarı oldu.

Bolşeviklərin müharibəqabağı planları hər kəsə məlumdur. Almaniya, İngiltərə, Fransa və digər Avropa ölkələrini bir-birilə toqquşdurmaq və hər iki tərəfə qan tökməyə imkan verərək, sonra bolşevik çəkmələri ilə onların qanlı bədənlərini tapdalamaq. Belə asanlıqla Stalin dünya xarabalığı üzərində hökmranlıq etmək istəyirdi.

Bolşevizmin bu taktikası Lenin, Stalin tərəfindən yaradılıb və onlar heç vaxt bunu gizlətməyiblər. Təəssüf ki, heç olmasa, bir nəfər demokratik xadim tapılmadı ki, bu barədə bütün dünyanı açıq-aydın xəbərdar etsin. Aydındır ki, 1941-ci ildə Hitler təhlükəsi altında Stalin məcburən İngiltərə və Amerikanın “müttəfiqi” oldu. Hələ cənab Çörçil onu “yoldaş” adlandırır. İstəmədən “yoldaş” deyilsəydi, daha doğru olardı. Yer kürəsinin 1/6 hissəsində yaşayan xalqlar bolşevik nəzəriyyəçiləri tərəfindən ingilis və amerikalılara nifrət ruhunda tərbiyələndiriliblər.

Stalin cənab Çörçilə cavabında bolşevizmin ingilis dünyasına olan ümumi nifrət və kinini konsentrik şəkildə göstərirdi. Stalin kommunizmin heç vaxt uğur qazanmadığını və qazanmayacağı ingilis dünyasına ona görə nifrət etmirmi? Stalin ingilis zəhmətkeşlərinin onu “ata” adlandırmaq istəmədiklərinə görə qəzəblənmirmi? Stalin ingilis xalqının seçkilərdə Hani Polpitin zəhmətkeşlərə hər kəsin qabiliyyətinə görə işləyəcəyi və tələbatına (xüsusən, viski tələbatına) görə alacağı kommunist cəmiyyəti qurmaq vədlərinə baxmayaraq, kommunistlərə səs vermədiklərinə görə hirslənmirmi?
Stalin deyir: “Xalqlar ona görə mübarizə aparmayıblar ki, bir köləlikdən digərinə keçsinlər. Konkret olaraq Hitler köləliyindən ingilis-amerikan köləliyinə”.
Biz də deyirik ki, xalqlar məhz ona görə mübarizə aparmayıblar ki, Stalin - kommunist köləliyinə düşsünlər.... Stalin Avropanın xilası naminə 7 milyon itki verdiyini söyləyir. Əgər o, Avropanı xilas etmək istəsəydi, bunu İngiltərə və Fransa ilə ittifaqda edərdi, Hitlerlə yox. 7 milyon deməklə Stalin itkilərin sayını kəskin azaldır. Axı bizim xalqların Stalin rejiminə nifrəti o qədər böyükdür ki, onların heç biri Stalin uğrunda vuruşmaq istəmirdi. İlk növbədə ruslar, ukraynalılar, türk-müsəlmanlar. Yalnız buna görə Almaniya müharibənin ilk günlərində milyonlarla hərbi əsir tuta bilmişdi.

I Dünya müharibəsində müharibəni çar Rusiyası aparanda bir nəfər də olsun rus, ukraynalı, hətta türk-müsəlman da Almaniya tərəfə keçməmişdi. Ancaq bu müharibədə Sizə məlum olduğu kimi, Almaniya tərəfdə öz legionerlərini təşkil edən və bolşevizmə qarşı vuruşan milyonlarla rus, ukraynalı, müsəlman türk və s. vardı. Məgər bütün bunlar  Stalin rejiminin vəhşilik və antixalqçılığına, onun bizim xalqların atası deyil, atalığı olmasına dəlalət etmirmi? Nə üçün bir nəfər də olsun ingilis, ya amerikalı almanlarla birgə vuruşmadı? Çünki, onların ingilis tarixinin inkişafı nəticəsində, dövlətçilik ənənələri üzərində öz xalqlarının oğulları tərəfindən idarə olunan vətənləri var. Çünki, İngiltərəni Kral, Ettli, çörçillər, bevinlər, aleksandrlar, krippsilər və başqa xalqın qanından, kökündən olmayanlar, başqa ölkələrdə leyboristlər və ya konservatorlar partiyası yaratmaq istəməyənlər idarə edirlər. Siz dünya leyboristlər inqilabı naminə nə bir pendən, nə də bir nəfər ingilisdən söz yox, keçməzsiniz. Leyborizm və həmçinin konservatizm təmiz ingilis əsillidir, ingilislər tərəfindən ingilis zəminində yaradılıb və ingilis xalqına xidmət edir.

Kommunizm və dünya proletar inqilabı haqqında nə demək olar? Kommunizm rus, ukraynalı və xüsusən türk-müsəlman gerçəkliyinə, tarix və ənənələrinə yad və yabançı ideyadır. Ümumiyyətlə isə, kommunizmin heç bir xalqm gerçəkliyi ilə ümumi nöqtəsi mövcud deyil, çünki, kommunizmin vətəni yoxdur. Kommunizm öz xalqının, vətəninin mənafeyini satmaq, dünya proletar inqilabı naminə milyonlarla həyatı qurban verməkdir. Məgər dörd illik vətəndaş müharibəsi bizim xalqların mənafeyinə, sinfi mübarizə alovlarında milyonlarla yaxşı zəhmətkeşin məhv edilməsinə və yaxud bizim xalqların başqa xalqlardan və dünya bazarından təcridinə, 1939-cu ildə Hitlerlə müqavilə bağlanmasına uyğun idimi? Bu, Yer üzünün 1/6 hissəsində yaşayan xalqların mənafeyinin tarixdə misli görünməmiş satılması deyildimi?

[[Kateqoriya:Məktublar]]</text>
      <sha1>jnd4qtsx6uq7jcryqj86djjux7rt7qo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Əbdürrəhman bəy Fətəlibəylinin Milli Azərbaycan Qurultayındakı məruzəsi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33626</id>
    <revision>
      <id>96036</id>
      <timestamp>2026-06-24T06:29:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <comment>Səhifə &quot;{{Başlıq | başlıq             = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəylinin Milli Azərbaycan Qurultayındakı məruzəsi | müəllif            = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəyli | keçidsiz müəllif   =  | tərcüməçi          =  | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə              = | əvvəlki            =  | növbəti            =  | il                 = 6 noyabr 1943-cü il | mənbə              =  }}&quot; məzmunu ilə yaradıldı</comment>
      <origin>96036</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="412" sha1="shelis2kxws7hvskab92cflcwn8d7kq" xml:space="preserve">{{Başlıq
| başlıq             = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəylinin Milli Azərbaycan Qurultayındakı məruzəsi
| müəllif            = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəyli
| keçidsiz müəllif   = 
| tərcüməçi          = 
| keçidsiz tərcüməçi =
| bölmə              =
| əvvəlki            = 
| növbəti            = 
| il                 = 6 noyabr 1943-cü il
| mənbə              = 
}}</text>
      <sha1>shelis2kxws7hvskab92cflcwn8d7kq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>96037</id>
      <parentid>96036</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T06:39:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <origin>96037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="612" sha1="owd1idnxuiv87eu98cddibfm17wrsvh" xml:space="preserve">{{Başlıq
| başlıq             = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəylinin Milli Azərbaycan Qurultayındakı məruzəsi
| müəllif            = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəyli
| keçidsiz müəllif   = 
| tərcüməçi          = 
| keçidsiz tərcüməçi =
| bölmə              =
| əvvəlki            = 
| növbəti            = 
| il                 = 6 noyabr 1943-cü il
| mənbə              = [http://elibrary.bsu.edu.az/files/books%20135/N%2095.pdf Yaqublu, Nəsiman. Əbdürrəhman Fotəlibəyli-Düdənginski (PDF) (az.). Bakı: Abşeron nəşr. 2009. səh:50–52. ISBN 978-9952-8020-8-5.]
}}</text>
      <sha1>owd1idnxuiv87eu98cddibfm17wrsvh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>96038</id>
      <parentid>96037</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T06:40:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <origin>96038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2084" sha1="mce1x4mey8l12kfg2jv355gjp0clxac" xml:space="preserve">{{Başlıq
| başlıq             = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəylinin Milli Azərbaycan Qurultayındakı məruzəsi
| müəllif            = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəyli
| keçidsiz müəllif   = 
| tərcüməçi          = 
| keçidsiz tərcüməçi =
| bölmə              =
| əvvəlki            = 
| növbəti            = 
| il                 = 6 noyabr 1943-cü il
| mənbə              = [http://elibrary.bsu.edu.az/files/books%20135/N%2095.pdf Yaqublu, Nəsiman. Əbdürrəhman Fotəlibəyli-Düdənginski (PDF) (az.). Bakı: Abşeron nəşr. 2009. səh:50–52. ISBN 978-9952-8020-8-5.]
}}

Azərbaycanın Milli azadlıq hərəkatının rəhbəri kimi Mili Birliyin Azərbaycan Məclisi öz qarşısına aşağıdakı vəzifələr qoyur:
l)
# Bolşevizmin məhv edilməsi və Qafqaz Birliyinə daxil olan müstəqil Azərbaycan dövlətinin yaradılması
# Bolşeviklərsiz və istismarçılarsız Qafqazın bütün xalqları ilə əməkdaşlıqda yeni Azərbaycanın yaradılması. Yeni Azərbaycan aşağıdakı prinsiplər üzərində qurulacaq
a)Bütün zəhmətkeşləri sərbəst işləmə imkanı ilə təmin etmək və namuslu əməyi əsasında zənginləşdirmək
b)Kolxozların ləğv edilməsi və torpaqların kəndlilərə paylanması
# Elmin inkişafı və insanların sərbəst yaradıcılıqla məşğul olması üçün hər bir şəraitin yaradılması
# Azərbaycan Elmlər Akademiyasının təsis olunması. Bütün əhaliyə aşağı, orta və ali təhsil ocaqlarında pulsuz təhsil verilməsi.Tələbələrin dövlət təqaüdü ilə təmin olunması
# Bolşeviklər tərəfindən məhv olunmuş milli mədəniyyətin, milli dilin bərpa edilməsi
# İstismarçılığın yaranmasını təqib etmək
# Kənd və şəhərlərin yenidən qurulması, istirahət guşələrinin, yolların, hidroelektrik stansiyaların tikilməsi və xalqın həyat şəraitinin və mədəniyyətinin yüksəlməsinə imkan yaradan və Azərbaycanı qısa müddətdə çiçəklənən, xoşbəxt ölkəyə çevirən bütün tədbirlərin həyata keçirilməsi.</text>
      <sha1>mce1x4mey8l12kfg2jv355gjp0clxac</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>96039</id>
      <parentid>96038</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T06:40:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <origin>96039</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2085" sha1="c50kj3fcztd2pzmc6jufkh3y5v6755h" xml:space="preserve">{{Başlıq
| başlıq             = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəylinin Milli Azərbaycan Qurultayındakı məruzəsi
| müəllif            = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəyli
| keçidsiz müəllif   = 
| tərcüməçi          = 
| keçidsiz tərcüməçi =
| bölmə              =
| əvvəlki            = 
| növbəti            = 
| il                 = 6 noyabr 1943-cü il
| mənbə              = [http://elibrary.bsu.edu.az/files/books%20135/N%2095.pdf Yaqublu, Nəsiman. Əbdürrəhman Fotəlibəyli-Düdənginski (PDF) (az.). Bakı: Abşeron nəşr. 2009. səh:50–52. ISBN 978-9952-8020-8-5.]
}}

Azərbaycanın Milli azadlıq hərəkatının rəhbəri kimi Mili Birliyin Azərbaycan Məclisi öz qarşısına aşağıdakı vəzifələr qoyur:
l)
# Bolşevizmin məhv edilməsi və Qafqaz Birliyinə daxil olan müstəqil Azərbaycan dövlətinin yaradılması
# Bolşeviklərsiz və istismarçılarsız Qafqazın bütün xalqları ilə əməkdaşlıqda yeni Azərbaycanın yaradılması. Yeni Azərbaycan aşağıdakı prinsiplər üzərində qurulacaq
a)Bütün zəhmətkeşləri sərbəst işləmə imkanı ilə təmin etmək və namuslu əməyi əsasında zənginləşdirmək

b)Kolxozların ləğv edilməsi və torpaqların kəndlilərə paylanması
# Elmin inkişafı və insanların sərbəst yaradıcılıqla məşğul olması üçün hər bir şəraitin yaradılması
# Azərbaycan Elmlər Akademiyasının təsis olunması. Bütün əhaliyə aşağı, orta və ali təhsil ocaqlarında pulsuz təhsil verilməsi.Tələbələrin dövlət təqaüdü ilə təmin olunması
# Bolşeviklər tərəfindən məhv olunmuş milli mədəniyyətin, milli dilin bərpa edilməsi
# İstismarçılığın yaranmasını təqib etmək
# Kənd və şəhərlərin yenidən qurulması, istirahət guşələrinin, yolların, hidroelektrik stansiyaların tikilməsi və xalqın həyat şəraitinin və mədəniyyətinin yüksəlməsinə imkan yaradan və Azərbaycanı qısa müddətdə çiçəklənən, xoşbəxt ölkəyə çevirən bütün tədbirlərin həyata keçirilməsi.</text>
      <sha1>c50kj3fcztd2pzmc6jufkh3y5v6755h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>96040</id>
      <parentid>96039</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T06:41:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <origin>96040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2090" sha1="6jza64oj5md123o0dh2xqjfzh3zcsib" xml:space="preserve">{{Başlıq
| başlıq             = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəylinin Milli Azərbaycan Qurultayındakı məruzəsi
| müəllif            = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəyli
| keçidsiz müəllif   = 
| tərcüməçi          = 
| keçidsiz tərcüməçi =
| bölmə              =
| əvvəlki            = 
| növbəti            = 
| il                 = 6 noyabr 1943-cü il
| mənbə              = [http://elibrary.bsu.edu.az/files/books%20135/N%2095.pdf Yaqublu, Nəsiman. Əbdürrəhman Fotəlibəyli-Düdənginski (PDF) (az.). Bakı: Abşeron nəşr. 2009. səh:50–52. ISBN 978-9952-8020-8-5.]
}}

Azərbaycanın Milli azadlıq hərəkatının rəhbəri kimi Mili Birliyin Azərbaycan Məclisi öz qarşısına aşağıdakı vəzifələr qoyur:
l)
# Bolşevizmin məhv edilməsi və Qafqaz Birliyinə daxil olan müstəqil Azərbaycan dövlətinin yaradılması
# Bolşeviklərsiz və istismarçılarsız Qafqazın bütün xalqları ilə əməkdaşlıqda yeni Azərbaycanın yaradılması. Yeni Azərbaycan aşağıdakı prinsiplər üzərində qurulacaq 
**a)Bütün zəhmətkeşləri sərbəst işləmə imkanı ilə təmin etmək və namuslu əməyi əsasında zənginləşdirmək
**b)Kolxozların ləğv edilməsi və torpaqların kəndlilərə paylanması

# Elmin inkişafı və insanların sərbəst yaradıcılıqla məşğul olması üçün hər bir şəraitin yaradılması
# Azərbaycan Elmlər Akademiyasının təsis olunması. Bütün əhaliyə aşağı, orta və ali təhsil ocaqlarında pulsuz təhsil verilməsi.Tələbələrin dövlət təqaüdü ilə təmin olunması
# Bolşeviklər tərəfindən məhv olunmuş milli mədəniyyətin, milli dilin bərpa edilməsi
# İstismarçılığın yaranmasını təqib etmək
# Kənd və şəhərlərin yenidən qurulması, istirahət guşələrinin, yolların, hidroelektrik stansiyaların tikilməsi və xalqın həyat şəraitinin və mədəniyyətinin yüksəlməsinə imkan yaradan və Azərbaycanı qısa müddətdə çiçəklənən, xoşbəxt ölkəyə çevirən bütün tədbirlərin həyata keçirilməsi.</text>
      <sha1>6jza64oj5md123o0dh2xqjfzh3zcsib</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>96041</id>
      <parentid>96040</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T06:41:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <origin>96041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2088" sha1="7ookvu13j2ebeamxi2yev3w0aulnr23" xml:space="preserve">{{Başlıq
| başlıq             = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəylinin Milli Azərbaycan Qurultayındakı məruzəsi
| müəllif            = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəyli
| keçidsiz müəllif   = 
| tərcüməçi          = 
| keçidsiz tərcüməçi =
| bölmə              =
| əvvəlki            = 
| növbəti            = 
| il                 = 6 noyabr 1943-cü il
| mənbə              = [http://elibrary.bsu.edu.az/files/books%20135/N%2095.pdf Yaqublu, Nəsiman. Əbdürrəhman Fotəlibəyli-Düdənginski (PDF) (az.). Bakı: Abşeron nəşr. 2009. səh:50–52. ISBN 978-9952-8020-8-5.]
}}

Azərbaycanın Milli azadlıq hərəkatının rəhbəri kimi Mili Birliyin Azərbaycan Məclisi öz qarşısına aşağıdakı vəzifələr qoyur:
l)
# Bolşevizmin məhv edilməsi və Qafqaz Birliyinə daxil olan müstəqil Azərbaycan dövlətinin yaradılması
# Bolşeviklərsiz və istismarçılarsız Qafqazın bütün xalqları ilə əməkdaşlıqda yeni Azərbaycanın yaradılması. Yeni Azərbaycan aşağıdakı prinsiplər üzərində qurulacaq 
*a)Bütün zəhmətkeşləri sərbəst işləmə imkanı ilə təmin etmək və namuslu əməyi əsasında zənginləşdirmək
*b)Kolxozların ləğv edilməsi və torpaqların kəndlilərə paylanması

# Elmin inkişafı və insanların sərbəst yaradıcılıqla məşğul olması üçün hər bir şəraitin yaradılması
# Azərbaycan Elmlər Akademiyasının təsis olunması. Bütün əhaliyə aşağı, orta və ali təhsil ocaqlarında pulsuz təhsil verilməsi.Tələbələrin dövlət təqaüdü ilə təmin olunması
# Bolşeviklər tərəfindən məhv olunmuş milli mədəniyyətin, milli dilin bərpa edilməsi
# İstismarçılığın yaranmasını təqib etmək
# Kənd və şəhərlərin yenidən qurulması, istirahət guşələrinin, yolların, hidroelektrik stansiyaların tikilməsi və xalqın həyat şəraitinin və mədəniyyətinin yüksəlməsinə imkan yaradan və Azərbaycanı qısa müddətdə çiçəklənən, xoşbəxt ölkəyə çevirən bütün tədbirlərin həyata keçirilməsi.</text>
      <sha1>7ookvu13j2ebeamxi2yev3w0aulnr23</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>96042</id>
      <parentid>96041</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T06:41:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <origin>96042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2086" sha1="qsq4zkugad2mx82pvqmhgdpi58k2dvq" xml:space="preserve">{{Başlıq
| başlıq             = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəylinin Milli Azərbaycan Qurultayındakı məruzəsi
| müəllif            = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəyli
| keçidsiz müəllif   = 
| tərcüməçi          = 
| keçidsiz tərcüməçi =
| bölmə              =
| əvvəlki            = 
| növbəti            = 
| il                 = 6 noyabr 1943-cü il
| mənbə              = [http://elibrary.bsu.edu.az/files/books%20135/N%2095.pdf Yaqublu, Nəsiman. Əbdürrəhman Fotəlibəyli-Düdənginski (PDF) (az.). Bakı: Abşeron nəşr. 2009. səh:50–52. ISBN 978-9952-8020-8-5.]
}}

Azərbaycanın Milli azadlıq hərəkatının rəhbəri kimi Mili Birliyin Azərbaycan Məclisi öz qarşısına aşağıdakı vəzifələr qoyur:
l)
# Bolşevizmin məhv edilməsi və Qafqaz Birliyinə daxil olan müstəqil Azərbaycan dövlətinin yaradılması
# Bolşeviklərsiz və istismarçılarsız Qafqazın bütün xalqları ilə əməkdaşlıqda yeni Azərbaycanın yaradılması. Yeni Azərbaycan aşağıdakı prinsiplər üzərində qurulacaq: a)Bütün zəhmətkeşləri sərbəst işləmə imkanı ilə təmin etmək və namuslu əməyi əsasında zənginləşdirmək: b)Kolxozların ləğv edilməsi və torpaqların kəndlilərə paylanması
# Elmin inkişafı və insanların sərbəst yaradıcılıqla məşğul olması üçün hər bir şəraitin yaradılması
# Azərbaycan Elmlər Akademiyasının təsis olunması. Bütün əhaliyə aşağı, orta və ali təhsil ocaqlarında pulsuz təhsil verilməsi.Tələbələrin dövlət təqaüdü ilə təmin olunması
# Bolşeviklər tərəfindən məhv olunmuş milli mədəniyyətin, milli dilin bərpa edilməsi
# İstismarçılığın yaranmasını təqib etmək
# Kənd və şəhərlərin yenidən qurulması, istirahət guşələrinin, yolların, hidroelektrik stansiyaların tikilməsi və xalqın həyat şəraitinin və mədəniyyətinin yüksəlməsinə imkan yaradan və Azərbaycanı qısa müddətdə çiçəklənən, xoşbəxt ölkəyə çevirən bütün tədbirlərin həyata keçirilməsi.</text>
      <sha1>qsq4zkugad2mx82pvqmhgdpi58k2dvq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>96043</id>
      <parentid>96042</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T06:44:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <origin>96043</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4122" sha1="66gm9u1eujrb09ew6u5scgr65blpc6q" xml:space="preserve">{{Başlıq
| başlıq             = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəylinin Milli Azərbaycan Qurultayındakı məruzəsi
| müəllif            = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəyli
| keçidsiz müəllif   = 
| tərcüməçi          = 
| keçidsiz tərcüməçi =
| bölmə              =
| əvvəlki            = 
| növbəti            = 
| il                 = 6 noyabr 1943-cü il
| mənbə              = [http://elibrary.bsu.edu.az/files/books%20135/N%2095.pdf Yaqublu, Nəsiman. Əbdürrəhman Fotəlibəyli-Düdənginski (PDF) (az.). Bakı: Abşeron nəşr. 2009. səh:50–52. ISBN 978-9952-8020-8-5.]
}}

Azərbaycanın Milli azadlıq hərəkatının rəhbəri kimi Mili Birliyin Azərbaycan Məclisi öz qarşısına aşağıdakı vəzifələr qoyur:

# Bolşevizmin məhv edilməsi və Qafqaz Birliyinə daxil olan müstəqil Azərbaycan dövlətinin yaradılması
# Bolşeviklərsiz və istismarçılarsız Qafqazın bütün xalqları ilə əməkdaşlıqda yeni Azərbaycanın yaradılması. Yeni Azərbaycan aşağıdakı prinsiplər üzərində qurulacaq: a)Bütün zəhmətkeşləri sərbəst işləmə imkanı ilə təmin etmək və namuslu əməyi əsasında zənginləşdirmək: b)Kolxozların ləğv edilməsi və torpaqların kəndlilərə paylanması
# Elmin inkişafı və insanların sərbəst yaradıcılıqla məşğul olması üçün hər bir şəraitin yaradılması
# Azərbaycan Elmlər Akademiyasının təsis olunması. Bütün əhaliyə aşağı, orta və ali təhsil ocaqlarında pulsuz təhsil verilməsi.Tələbələrin dövlət təqaüdü ilə təmin olunması
# Bolşeviklər tərəfindən məhv olunmuş milli mədəniyyətin, milli dilin bərpa edilməsi
# İstismarçılığın yaranmasını təqib etmək
# Kənd və şəhərlərin yenidən qurulması, istirahət guşələrinin, yolların, hidroelektrik stansiyaların tikilməsi və xalqın həyat şəraitinin və mədəniyyətinin yüksəlməsinə imkan yaradan və Azərbaycanı qısa müddətdə çiçəklənən, xoşbəxt ölkəyə çevirən bütün tədbirlərin həyata keçirilməsi.

Yeni Azərbaycanda daxili münaqişələrə, sinfi müharibələrə yer ola bilməz. Biz yol verə bilmərik ki, Yeni Azərbaycanda köhnə hadisələrin hesabı aparılsın. Hər bir inciklik unudulmalıdır. Biz xalqımızın gücünü bu cür dağıdıcı işə sərf edə bilmərik. Xalqın bütün enerjisi yaradıcı, mədəni işə istiqamətləndiriləcək. Tam sərbəstlik yaratmaq və işləmək imkanı bolşeviklərin dövründə kim olmasına baxmayaraq hər bir azərbaycanlıya veriləcək. Yeni Azərbaycanda bir-biri ilə mücadilə aparan siniflər ola bilməz. Vahid zəhmətkeş Azərbaycan xalqı olacaq. Biz Azərbaycanda yaşayan digər millətlərin zəhmətkeşlərinə qonaqpərvər münasibət bəsləyəcəyik,təki onlarda bizimlə çalışmaq həvəsi olsun. Digər millətlərin milli namusu və milli nailliyəti Azərbaycanda sıxışdırılmayacaq. Bütün qafqazlılar Yeni Azərbaycanda özlərini evlərindəki kimi hiss edəcəklər. 

Biz azərbaycanlılar yaxşı bilirik ki, bu məsələləri yalnız fədakarlıq və güclü iradə ilə həyata keçirə bilərik. 

Biz əminik ki, Qafqazın və Azərbaycanın azad olunması yalnız bütün Qafqaz xalqlarının əlində silah birləşmiş gücü ilə mümkündür. 

Biz bizə mənəvi dəstək verən, bütün həyat yolumuzu iĢıqlandıran azadlıq və doğma Qafqazın nailliyyəti və namusu uğrunda mübarizə yolunu tapdıq. 

Biz Klauzerin mövqeyindən yanaĢırıq: «Xalq üçün onun namusu və azadlığından uca heç nə yoxdur. O onları son nəfəsinə qədər qorumalıdır, çünki onun milli namusunu və azadlığını qorumasından müqəddəs borcu yoxdur.

Heç bir şübhə yoxdur ki, bütün qafqazlılar öz müqəddəs borcunu yerinə yetirəcək və son nəfəsinə qədər Almaniya ilə birgə bəşəriyyətin düşməni olan bolşevizmlə vuruşacaq və Qafqaz xalqlarını bolşevik uçurumundan azad edəcəklər

Var olsun azad və müstəqil Azərbaycan! Var olsun vahid, azad və müstəqil Azərbaycan!</text>
      <sha1>66gm9u1eujrb09ew6u5scgr65blpc6q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>96044</id>
      <parentid>96043</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T06:44:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <origin>96044</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4122" sha1="ptp26kqh4rb0asu9khiovqg447bxxqt" xml:space="preserve">{{Başlıq
| başlıq             = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəylinin Milli Azərbaycan Qurultayındakı məruzəsi
| müəllif            = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəyli
| keçidsiz müəllif   = 
| tərcüməçi          = 
| keçidsiz tərcüməçi =
| bölmə              =
| əvvəlki            = 
| növbəti            = 
| il                 = 6 noyabr 1943-cü il
| mənbə              = [http://elibrary.bsu.edu.az/files/books%20135/N%2095.pdf Yaqublu, Nəsiman. Əbdürrəhman Fotəlibəyli-Düdənginski (PDF) (az.). Bakı: Abşeron nəşr. 2009. səh:50–52. ISBN 978-9952-8020-8-5.]
}}

Azərbaycanın Milli azadlıq hərəkatının rəhbəri kimi Mili Birliyin Azərbaycan Məclisi öz qarşısına aşağıdakı vəzifələr qoyur:

# Bolşevizmin məhv edilməsi və Qafqaz Birliyinə daxil olan müstəqil Azərbaycan dövlətinin yaradılması
# Bolşeviklərsiz və istismarçılarsız Qafqazın bütün xalqları ilə əməkdaşlıqda yeni Azərbaycanın yaradılması. Yeni Azərbaycan aşağıdakı prinsiplər üzərində qurulacaq: a)Bütün zəhmətkeşləri sərbəst işləmə imkanı ilə təmin etmək və namuslu əməyi əsasında zənginləşdirmək: b)Kolxozların ləğv edilməsi və torpaqların kəndlilərə paylanması
# Elmin inkişafı və insanların sərbəst yaradıcılıqla məşğul olması üçün hər bir şəraitin yaradılması
# Azərbaycan Elmlər Akademiyasının təsis olunması. Bütün əhaliyə aşağı, orta və ali təhsil ocaqlarında pulsuz təhsil verilməsi.Tələbələrin dövlət təqaüdü ilə təmin olunması
# Bolşeviklər tərəfindən məhv olunmuş milli mədəniyyətin, milli dilin bərpa edilməsi
# İstismarçılığın yaranmasını təqib etmək
# Kənd və şəhərlərin yenidən qurulması, istirahət guşələrinin, yolların, hidroelektrik stansiyaların tikilməsi və xalqın həyat şəraitinin və mədəniyyətinin yüksəlməsinə imkan yaradan və Azərbaycanı qısa müddətdə çiçəklənən, xoşbəxt ölkəyə çevirən bütün tədbirlərin həyata keçirilməsi.

Yeni Azərbaycanda daxili münaqişələrə, sinfi müharibələrə yer ola bilməz. Biz yol verə bilmərik ki, Yeni Azərbaycanda köhnə hadisələrin hesabı aparılsın. Hər bir inciklik unudulmalıdır. Biz xalqımızın gücünü bu cür dağıdıcı işə sərf edə bilmərik. Xalqın bütün enerjisi yaradıcı, mədəni işə istiqamətləndiriləcək. Tam sərbəstlik yaratmaq və işləmək imkanı bolşeviklərin dövründə kim olmasına baxmayaraq hər bir azərbaycanlıya veriləcək. Yeni Azərbaycanda bir-biri ilə mücadilə aparan siniflər ola bilməz. Vahid zəhmətkeş Azərbaycan xalqı olacaq. Biz Azərbaycanda yaşayan digər millətlərin zəhmətkeşlərinə qonaqpərvər münasibət bəsləyəcəyik,təki onlarda bizimlə çalışmaq həvəsi olsun. Digər millətlərin milli namusu və milli nailliyəti Azərbaycanda sıxışdırılmayacaq. Bütün qafqazlılar Yeni Azərbaycanda özlərini evlərindəki kimi hiss edəcəklər. 

Biz azərbaycanlılar yaxşı bilirik ki, bu məsələləri yalnız fədakarlıq və güclü iradə ilə həyata keçirə bilərik. 

Biz əminik ki, Qafqazın və Azərbaycanın azad olunması yalnız bütün Qafqaz xalqlarının əlində silah birləşmiş gücü ilə mümkündür. 

Biz bizə mənəvi dəstək verən, bütün həyat yolumuzu iĢıqlandıran azadlıq və doğma Qafqazın nailliyyəti və namusu uğrunda mübarizə yolunu tapdıq. 

Biz Klauzerin mövqeyindən yanaşırıq: «Xalq üçün onun namusu və azadlığından uca heç nə yoxdur. O onları son nəfəsinə qədər qorumalıdır, çünki onun milli namusunu və azadlığını qorumasından müqəddəs borcu yoxdur.

Heç bir şübhə yoxdur ki, bütün qafqazlılar öz müqəddəs borcunu yerinə yetirəcək və son nəfəsinə qədər Almaniya ilə birgə bəşəriyyətin düşməni olan bolşevizmlə vuruşacaq və Qafqaz xalqlarını bolşevik uçurumundan azad edəcəklər

Var olsun azad və müstəqil Azərbaycan! Var olsun vahid, azad və müstəqil Azərbaycan!</text>
      <sha1>ptp26kqh4rb0asu9khiovqg447bxxqt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>96045</id>
      <parentid>96044</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T06:48:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <origin>96045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4165" sha1="l3p1kxl2nzoejfpvn9znbgzlmpaa3m3" xml:space="preserve">{{Başlıq
| başlıq             = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəylinin Milli Azərbaycan Qurultayındakı məruzəsi
| müəllif            = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəyli
| keçidsiz müəllif   = 
| tərcüməçi          = 
| keçidsiz tərcüməçi =
| bölmə              =
| əvvəlki            = 
| növbəti            = 
| il                 = 6 noyabr 1943-cü il
| mənbə              = [http://elibrary.bsu.edu.az/files/books%20135/N%2095.pdf Yaqublu, Nəsiman. Əbdürrəhman Fotəlibəyli-Düdənginski (PDF) (az.). Bakı: Abşeron nəşr. 2009. səh:50–52. ISBN 978-9952-8020-8-5.]
}}

Azərbaycanın Milli azadlıq hərəkatının rəhbəri kimi Mili Birliyin Azərbaycan Məclisi öz qarşısına aşağıdakı vəzifələr qoyur:

# Bolşevizmin məhv edilməsi və Qafqaz Birliyinə daxil olan müstəqil Azərbaycan dövlətinin yaradılması
# Bolşeviklərsiz və istismarçılarsız Qafqazın bütün xalqları ilə əməkdaşlıqda yeni Azərbaycanın yaradılması. Yeni Azərbaycan aşağıdakı prinsiplər üzərində qurulacaq: a)Bütün zəhmətkeşləri sərbəst işləmə imkanı ilə təmin etmək və namuslu əməyi əsasında zənginləşdirmək: b)Kolxozların ləğv edilməsi və torpaqların kəndlilərə paylanması
# Elmin inkişafı və insanların sərbəst yaradıcılıqla məşğul olması üçün hər bir şəraitin yaradılması
# Azərbaycan Elmlər Akademiyasının təsis olunması. Bütün əhaliyə aşağı, orta və ali təhsil ocaqlarında pulsuz təhsil verilməsi.Tələbələrin dövlət təqaüdü ilə təmin olunması
# Bolşeviklər tərəfindən məhv olunmuş milli mədəniyyətin, milli dilin bərpa edilməsi
# İstismarçılığın yaranmasını təqib etmək
# Kənd və şəhərlərin yenidən qurulması, istirahət guşələrinin, yolların, hidroelektrik stansiyaların tikilməsi və xalqın həyat şəraitinin və mədəniyyətinin yüksəlməsinə imkan yaradan və Azərbaycanı qısa müddətdə çiçəklənən, xoşbəxt ölkəyə çevirən bütün tədbirlərin həyata keçirilməsi.

Yeni Azərbaycanda daxili münaqişələrə, sinfi müharibələrə yer ola bilməz. Biz yol verə bilmərik ki, Yeni Azərbaycanda köhnə hadisələrin hesabı aparılsın. Hər bir inciklik unudulmalıdır. Biz xalqımızın gücünü bu cür dağıdıcı işə sərf edə bilmərik. Xalqın bütün enerjisi yaradıcı, mədəni işə istiqamətləndiriləcək. Tam sərbəstlik yaratmaq və işləmək imkanı bolşeviklərin dövründə kim olmasına baxmayaraq hər bir azərbaycanlıya veriləcək. Yeni Azərbaycanda bir-biri ilə mücadilə aparan siniflər ola bilməz. Vahid zəhmətkeş Azərbaycan xalqı olacaq. Biz Azərbaycanda yaşayan digər millətlərin zəhmətkeşlərinə qonaqpərvər münasibət bəsləyəcəyik,təki onlarda bizimlə çalışmaq həvəsi olsun. Digər millətlərin milli namusu və milli nailliyəti Azərbaycanda sıxışdırılmayacaq. Bütün qafqazlılar Yeni Azərbaycanda özlərini evlərindəki kimi hiss edəcəklər. 

Biz azərbaycanlılar yaxşı bilirik ki, bu məsələləri yalnız fədakarlıq və güclü iradə ilə həyata keçirə bilərik. 

Biz əminik ki, Qafqazın və Azərbaycanın azad olunması yalnız bütün Qafqaz xalqlarının əlində silah birləşmiş gücü ilə mümkündür. 

Biz bizə mənəvi dəstək verən, bütün həyat yolumuzu iĢıqlandıran azadlıq və doğma Qafqazın nailliyyəti və namusu uğrunda mübarizə yolunu tapdıq. 

Biz Klauzerin mövqeyindən yanaşırıq: «Xalq üçün onun namusu və azadlığından uca heç nə yoxdur. O onları son nəfəsinə qədər qorumalıdır, çünki onun milli namusunu və azadlığını qorumasından müqəddəs borcu yoxdur.

Heç bir şübhə yoxdur ki, bütün qafqazlılar öz müqəddəs borcunu yerinə yetirəcək və son nəfəsinə qədər Almaniya ilə birgə bəşəriyyətin düşməni olan bolşevizmlə vuruşacaq və Qafqaz xalqlarını bolşevik uçurumundan azad edəcəklər

Var olsun azad və müstəqil Azərbaycan! Var olsun vahid, azad və müstəqil Azərbaycan!

[[Kateqoriya:1943-cü ilin nitqləri‎]]</text>
      <sha1>l3p1kxl2nzoejfpvn9znbgzlmpaa3m3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>96046</id>
      <parentid>96045</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T06:52:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <origin>96046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4179" sha1="mtd1a70phq3j4mwe4eiggljm7a6kf22" xml:space="preserve">{{Başlıq
| başlıq             = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəylinin Milli Azərbaycan Qurultayındakı məruzəsi
| müəllif            = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəyli
| keçidsiz müəllif   = 
| tərcüməçi          = 
| keçidsiz tərcüməçi =
| bölmə              =
| əvvəlki            = 
| növbəti            = 
| il                 = 6 noyabr 1943-cü il
| mənbə              = [http://elibrary.bsu.edu.az/files/books%20135/N%2095.pdf Yaqublu, Nəsiman. Əbdürrəhman Fotəlibəyli-Düdənginski (PDF) (az.). Bakı: Abşeron nəşr. 2009. səh:50–52. ISBN 978-9952-8020-8-5.]
}}

Azərbaycanın Milli azadlıq hərəkatının rəhbəri kimi Mili Birliyin Azərbaycan Məclisi öz qarşısına aşağıdakı vəzifələr qoyur:

# Bolşevizmin məhv edilməsi və Qafqaz Birliyinə daxil olan müstəqil Azərbaycan dövlətinin yaradılması
# Bolşeviklərsiz və istismarçılarsız Qafqazın bütün xalqları ilə əməkdaşlıqda yeni Azərbaycanın yaradılması. Yeni Azərbaycan aşağıdakı prinsiplər üzərində qurulacaq: a)Bütün zəhmətkeşləri sərbəst işləmə imkanı ilə təmin etmək və namuslu əməyi əsasında zənginləşdirmək: b)Kolxozların ləğv edilməsi və torpaqların kəndlilərə paylanması
# Elmin inkişafı və insanların sərbəst yaradıcılıqla məşğul olması üçün hər bir şəraitin yaradılması
# Azərbaycan Elmlər Akademiyasının təsis olunması. Bütün əhaliyə aşağı, orta və ali təhsil ocaqlarında pulsuz təhsil verilməsi.Tələbələrin dövlət təqaüdü ilə təmin olunması
# Bolşeviklər tərəfindən məhv olunmuş milli mədəniyyətin, milli dilin bərpa edilməsi
# İstismarçılığın yaranmasını təqib etmək
# Kənd və şəhərlərin yenidən qurulması, istirahət guşələrinin, yolların, hidroelektrik stansiyaların tikilməsi və xalqın həyat şəraitinin və mədəniyyətinin yüksəlməsinə imkan yaradan və Azərbaycanı qısa müddətdə çiçəklənən, xoşbəxt ölkəyə çevirən bütün tədbirlərin həyata keçirilməsi.

Yeni Azərbaycanda daxili münaqişələrə, sinfi müharibələrə yer ola bilməz. Biz yol verə bilmərik ki, Yeni Azərbaycanda köhnə hadisələrin hesabı aparılsın. Hər bir inciklik unudulmalıdır. Biz xalqımızın gücünü bu cür dağıdıcı işə sərf edə bilmərik. Xalqın bütün enerjisi yaradıcı, mədəni işə istiqamətləndiriləcək. Tam sərbəstlik yaratmaq və işləmək imkanı bolşeviklərin dövründə kim olmasına baxmayaraq hər bir azərbaycanlıya veriləcək. Yeni Azərbaycanda bir-biri ilə mücadilə aparan siniflər ola bilməz. Vahid zəhmətkeş Azərbaycan xalqı olacaq. Biz Azərbaycanda yaşayan digər millətlərin zəhmətkeşlərinə qonaqpərvər münasibət bəsləyəcəyik,təki onlarda bizimlə çalışmaq həvəsi olsun. Digər millətlərin milli namusu və milli nailliyəti Azərbaycanda sıxışdırılmayacaq. Bütün qafqazlılar Yeni Azərbaycanda özlərini evlərindəki kimi hiss edəcəklər. 

Biz azərbaycanlılar yaxşı bilirik ki, bu məsələləri yalnız fədakarlıq və güclü iradə ilə həyata keçirə bilərik. 

Biz əminik ki, Qafqazın və Azərbaycanın azad olunması yalnız bütün Qafqaz xalqlarının əlində silah birləşmiş gücü ilə mümkündür. 

Biz bizə mənəvi dəstək verən, bütün həyat yolumuzu iĢıqlandıran azadlıq və doğma Qafqazın nailliyyəti və namusu uğrunda mübarizə yolunu tapdıq. 

Biz Klauzerin mövqeyindən yanaşırıq: «Xalq üçün onun namusu və azadlığından uca heç nə yoxdur. O onları son nəfəsinə qədər qorumalıdır, çünki onun milli namusunu və azadlığını qorumasından müqəddəs borcu yoxdur.

Heç bir şübhə yoxdur ki, bütün qafqazlılar öz müqəddəs borcunu yerinə yetirəcək və son nəfəsinə qədər Almaniya ilə birgə bəşəriyyətin düşməni olan bolşevizmlə vuruşacaq və Qafqaz xalqlarını bolşevik uçurumundan azad edəcəklər.

'''Var olsun azad və müstəqil Azərbaycan!''' 
'''Var olsun vahid, azad və müstəqil Azərbaycan!'''

[[Kateqoriya:1943-cü ilin nitqləri‎]]</text>
      <sha1>mtd1a70phq3j4mwe4eiggljm7a6kf22</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>96047</id>
      <parentid>96046</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T06:52:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <origin>96047</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4184" sha1="5z7hpfcg7iy67gk8aecpltzbflxvtpc" xml:space="preserve">{{Başlıq
| başlıq             = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəylinin Milli Azərbaycan Qurultayındakı məruzəsi
| müəllif            = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəyli
| keçidsiz müəllif   = 
| tərcüməçi          = 
| keçidsiz tərcüməçi =
| bölmə              =
| əvvəlki            = 
| növbəti            = 
| il                 = 6 noyabr 1943-cü il
| mənbə              = [http://elibrary.bsu.edu.az/files/books%20135/N%2095.pdf Yaqublu, Nəsiman. Əbdürrəhman Fotəlibəyli-Düdənginski (PDF) (az.). Bakı: Abşeron nəşr. 2009. səh:50–52. ISBN 978-9952-8020-8-5.]
}}

Azərbaycanın Milli azadlıq hərəkatının rəhbəri kimi Mili Birliyin Azərbaycan Məclisi öz qarşısına aşağıdakı vəzifələr qoyur:

# Bolşevizmin məhv edilməsi və Qafqaz Birliyinə daxil olan müstəqil Azərbaycan dövlətinin yaradılması
# Bolşeviklərsiz və istismarçılarsız Qafqazın bütün xalqları ilə əməkdaşlıqda yeni Azərbaycanın yaradılması. Yeni Azərbaycan aşağıdakı prinsiplər üzərində qurulacaq: a)Bütün zəhmətkeşləri sərbəst işləmə imkanı ilə təmin etmək və namuslu əməyi əsasında zənginləşdirmək: b)Kolxozların ləğv edilməsi və torpaqların kəndlilərə paylanması
# Elmin inkişafı və insanların sərbəst yaradıcılıqla məşğul olması üçün hər bir şəraitin yaradılması
# Azərbaycan Elmlər Akademiyasının təsis olunması. Bütün əhaliyə aşağı, orta və ali təhsil ocaqlarında pulsuz təhsil verilməsi.Tələbələrin dövlət təqaüdü ilə təmin olunması
# Bolşeviklər tərəfindən məhv olunmuş milli mədəniyyətin, milli dilin bərpa edilməsi
# İstismarçılığın yaranmasını təqib etmək
# Kənd və şəhərlərin yenidən qurulması, istirahət guşələrinin, yolların, hidroelektrik stansiyaların tikilməsi və xalqın həyat şəraitinin və mədəniyyətinin yüksəlməsinə imkan yaradan və Azərbaycanı qısa müddətdə çiçəklənən, xoşbəxt ölkəyə çevirən bütün tədbirlərin həyata keçirilməsi.

Yeni Azərbaycanda daxili münaqişələrə, sinfi müharibələrə yer ola bilməz. Biz yol verə bilmərik ki, Yeni Azərbaycanda köhnə hadisələrin hesabı aparılsın. Hər bir inciklik unudulmalıdır. Biz xalqımızın gücünü bu cür dağıdıcı işə sərf edə bilmərik. Xalqın bütün enerjisi yaradıcı, mədəni işə istiqamətləndiriləcək. Tam sərbəstlik yaratmaq və işləmək imkanı bolşeviklərin dövründə kim olmasına baxmayaraq hər bir azərbaycanlıya veriləcək. Yeni Azərbaycanda bir-biri ilə mücadilə aparan siniflər ola bilməz. Vahid zəhmətkeş Azərbaycan xalqı olacaq. Biz Azərbaycanda yaşayan digər millətlərin zəhmətkeşlərinə qonaqpərvər münasibət bəsləyəcəyik,təki onlarda bizimlə çalışmaq həvəsi olsun. Digər millətlərin milli namusu və milli nailliyəti Azərbaycanda sıxışdırılmayacaq. Bütün qafqazlılar Yeni Azərbaycanda özlərini evlərindəki kimi hiss edəcəklər. 

Biz azərbaycanlılar yaxşı bilirik ki, bu məsələləri yalnız fədakarlıq və güclü iradə ilə həyata keçirə bilərik. 

Biz əminik ki, Qafqazın və Azərbaycanın azad olunması yalnız bütün Qafqaz xalqlarının əlində silah birləşmiş gücü ilə mümkündür. 

Biz bizə mənəvi dəstək verən, bütün həyat yolumuzu iĢıqlandıran azadlıq və doğma Qafqazın nailliyyəti və namusu uğrunda mübarizə yolunu tapdıq. 

Biz Klauzerin mövqeyindən yanaşırıq: «Xalq üçün onun namusu və azadlığından uca heç nə yoxdur. O onları son nəfəsinə qədər qorumalıdır, çünki onun milli namusunu və azadlığını qorumasından müqəddəs borcu yoxdur.

Heç bir şübhə yoxdur ki, bütün qafqazlılar öz müqəddəs borcunu yerinə yetirəcək və son nəfəsinə qədər Almaniya ilə birgə bəşəriyyətin düşməni olan bolşevizmlə vuruşacaq və Qafqaz xalqlarını bolşevik uçurumundan azad edəcəklər.

'''Var olsun azad və müstəqil Azərbaycan!''' 
&lt;br/&gt;'''Var olsun vahid, azad və müstəqil Azərbaycan!'''

[[Kateqoriya:1943-cü ilin nitqləri‎]]</text>
      <sha1>5z7hpfcg7iy67gk8aecpltzbflxvtpc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kreml hür dünyanın gözü önündə hüriyyət əleyhinə &quot;Xalqlar&quot; konqresi çağırdı</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33627</id>
    <revision>
      <id>96049</id>
      <timestamp>2026-06-24T07:31:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <comment>Səhifə &quot;Kremlin əmri və hüdudsuz maddi yardımı ilə (Kominternin-Kominformun uşağı) olan Dünya Sülh Şurası adından, 12 dekabr 1952-ci ildə Vyanada &quot;Xalqların Sülhü Müdafiə konfransı&quot; açılmışdır.   &quot;Sülh hərəkatı&quot; vaxtilə Politbüronun (Siyasi Büronun - N.Y.) gizli dərinliklərində başlamış və güclü pul sayəsində sürətlə genişlənmiş, 1949-cu ildə isə &quot;Sülh tərəfdarları dünya konfransı&quot; çağırılmışdır....&quot; məzmunu ilə yaradıldı</comment>
      <origin>96049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2538" sha1="ikmy9oa1zop3fupnh06pprpitehhofx" xml:space="preserve">Kremlin əmri və hüdudsuz maddi yardımı ilə (Kominternin-Kominformun uşağı) olan Dünya Sülh Şurası adından, 12 dekabr 1952-ci ildə Vyanada &quot;Xalqların Sülhü Müdafiə konfransı&quot; açılmışdır. 

&quot;Sülh hərəkatı&quot; vaxtilə Politbüronun (Siyasi Büronun - N.Y.) gizli dərinliklərində başlamış və güclü pul sayəsində sürətlə genişlənmiş, 1949-cu ildə isə &quot;Sülh tərəfdarları dünya konfransı&quot; çağırılmışdır. 

Bu konfransdan sonra hür (azad) məmləkətlərdə &quot;sülh tərəfdarları&quot; milli təşkilatları qurulmuş və yuxarıda adı çəkilən mənfur &quot;Dünya Sülh Şurası&quot; meydana gətirilmişdir. 

&quot;Dünya Sülh Şurası&quot; Kremlin tükənməz yardımı və rəhbərliyi altında qaynar bir fəaliyyətdə olmuş, &quot;millətlərarası gərginliyi yumşaltmaq&quot; uğrunda çox çalışmışdır. Türlü məmləkətlərdə mitinqlər, toplantılar, görüşmələr tərtib edilmişdir. &quot;Sülhçülər&quot; xalqların ən geniş təbəqələrinə, müxtəlif dini, siyasi və sosial gorüşləri olan ən müxtəlif təşkilatlara, hərəkatlara, cərəyanlara soxulmağa müvəffəq olmuşlar. 

Tükürpədici yalanlar nəticəsində hür məmləkətlərin bir çox təşkilatlarını da Vyanaya qədər sürükləmişlər. 

&quot;Dünyanın ən müxtəlif sosial və ictimai təbəqələrinə soxulub onları sovet imperializminin xidmətinə qoymalı-Kremlin bu əmrini &quot;Dünya Sülh Şurası&quot; qısa zamanda artıqlaması ilə ifa etmişdir. 

Konfransa başqanlıq edən Fridrix Jolio-Kuri bu haqda qürurla məlumat vermişdir. 

O, kommunistlərə münasib paxıllıqla dünya kültürünün böyük adamlarının müqəddəs xatirələrinin çözülməsindən uzun bəhs etmişdir. 

Konfrans Sovetlər İttifaqı Kommunist Partiyasının 19-cu qurultayı qərarları üzrə cərəyan etmişdir: &quot;Dünya sülhü uğrunda&quot;, &quot;Koreyada hərbin durdulması uğrunda&quot;, &quot;Xalqların hürriyyət və bağımsızlığı sarsılmaz sülhün zəruri şərtidir&quot;, &quot;Millətlərin bağımsızlığı və təhlükəsizliyi uğrunda&quot;, &quot;İki sistem paralel yaşaya bilər&quot; və s. 

Köhnəlmiş və çürümüş &quot;dünya kommunist inqilabı&quot; şüarları ilə deyil, Kreml yuxarıda qeyd edilmiş yeni taktiki şüarları ilə müxtəlif cərəyanları, müxtəlif görüşlü adamları Vyanaya gətirməyə də müvəffəq olmuşdur. 

Bu konfransda Qərbin müharibəni önləmək yolunda bütün təşəbbüsləri &quot;təcavüzkar&quot; deyə damğalandı və &quot;millətlərüstü təşkilatlar&quot; məfhumu uyduruldu</text>
      <sha1>ikmy9oa1zop3fupnh06pprpitehhofx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>96050</id>
      <parentid>96049</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T07:34:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <origin>96050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5774" sha1="1erok1bqyrk9i2w7difpxsb2ubicoxv" xml:space="preserve">Kremlin əmri və hüdudsuz maddi yardımı ilə (Kominternin-Kominformun uşağı) olan Dünya Sülh Şurası adından, 12 dekabr 1952-ci ildə Vyanada &quot;Xalqların Sülhü Müdafiə konfransı&quot; açılmışdır. 

&quot;Sülh hərəkatı&quot; vaxtilə Politbüronun (Siyasi Büronun - N.Y.) gizli dərinliklərində başlamış və güclü pul sayəsində sürətlə genişlənmiş, 1949-cu ildə isə &quot;Sülh tərəfdarları dünya konfransı&quot; çağırılmışdır. 

Bu konfransdan sonra hür (azad) məmləkətlərdə &quot;sülh tərəfdarları&quot; milli təşkilatları qurulmuş və yuxarıda adı çəkilən mənfur &quot;Dünya Sülh Şurası&quot; meydana gətirilmişdir. 

&quot;Dünya Sülh Şurası&quot; Kremlin tükənməz yardımı və rəhbərliyi altında qaynar bir fəaliyyətdə olmuş, &quot;millətlərarası gərginliyi yumşaltmaq&quot; uğrunda çox çalışmışdır. Türlü məmləkətlərdə mitinqlər, toplantılar, görüşmələr tərtib edilmişdir. &quot;Sülhçülər&quot; xalqların ən geniş təbəqələrinə, müxtəlif dini, siyasi və sosial gorüşləri olan ən müxtəlif təşkilatlara, hərəkatlara, cərəyanlara soxulmağa müvəffəq olmuşlar. 

Tükürpədici yalanlar nəticəsində hür məmləkətlərin bir çox təşkilatlarını da Vyanaya qədər sürükləmişlər. 

Dünyanın ən müxtəlif sosial və ictimai təbəqələrinə soxulub onları sovet imperializminin xidmətinə qoymalı-Kremlin bu əmrini &quot;Dünya Sülh Şurası&quot; qısa zamanda artıqlaması ilə ifa etmişdir. 

Konfransa başqanlıq edən Fridrix Jolio-Kuri bu haqda qürurla məlumat vermişdir. 

O, kommunistlərə münasib paxıllıqla dünya kültürünün böyük adamlarının müqəddəs xatirələrinin çözülməsindən uzun bəhs etmişdir. 

Konfrans Sovetlər İttifaqı Kommunist Partiyasının 19-cu qurultayı qərarları üzrə cərəyan etmişdir: &quot;Dünya sülhü uğrunda&quot;, &quot;Koreyada hərbin durdulması uğrunda&quot;, &quot;Xalqların hürriyyət və bağımsızlığı sarsılmaz sülhün zəruri şərtidir&quot;, &quot;Millətlərin bağımsızlığı və təhlükəsizliyi uğrunda&quot;, &quot;İki sistem paralel yaşaya bilər&quot; və s. 

Köhnəlmiş və çürümüş &quot;dünya kommunist inqilabı&quot; şüarları ilə deyil, Kreml yuxarıda qeyd edilmiş yeni taktiki şüarları ilə müxtəlif cərəyanları, müxtəlif görüşlü adamları Vyanaya gətirməyə də müvəffəq olmuşdur. 

Bu konfransda Qərbin müharibəni önləmək yolunda bütün təşəbbüsləri &quot;təcavüzkar&quot; deyə damğalandı və &quot;millətlərüstü təşkilatlar&quot; məfhumu uyduruldu: Atlantik, Paris və Bonn müqavilələrini &quot;millətlərüstü təşkilatlar&quot; kateqoriyasına aid etdilər və millətlərin bağımsızlığına bir təcavüz deyə vəsfləndirdilər.

İlya Erenburq İngiltərənin və Latın Amerikasının bağımsızlığının &quot;yox olmasına&quot; fəna halda &quot;acıyaraq&quot; bunları söylədi: &quot;Keçmişdə insanlara öz dövlətinizin istiqlalını müdafiə etmək üçün həyatınızı fəda etməlisiniz deyirdilər. İndi isə onlara deyirlər: irəlidə həyatınızı fəda etmək üçün əvvəl öz dövlətinizin istiqlalını qeyb etməlisiniz&quot;. 

Bəli, Kreml daima bu tərzdə hərəkət etmiş və etməkdədir: əvvəl dövlətlərin bağımsızlığını çeynəyir, sonra isə onların haqlarını öz ehtiraslarına qurban edir. 

Əcəba, Sovet diktatorları hökm etdikləri millətlərin qeydsiz-şərtsiz istiqlallarını tanımağa heç yaxınlaşarmı? 

İlya Erenburq konfransda iştirak edənlərə milyonlarla neytralistlərin (tərəfsizlərin) hisslərini istismar etmək üçün göstərişlər vermiş və demişdir: &quot;Neytralizm Qərb xalqlarının öz bağımsızlığı uğrunda yürütdükləri savaşın bir simptomudur&quot;. 

Qərbi Almaniya neytralistlərin hərəkətlərini və fəaliyyətlərini öyrəndikdən sonra bütün neytralistlərə Kremlin bu əmrini açıqladı: &quot;Qərbə qarşı qışqırın - onda &quot;bizimləsiniz&quot;, amma Moskvaya söyləyin: &quot;biz sizinləyik&quot;. Əslində &quot;neytrallıq&quot; belə olmalıdır. 

&quot;Xalqların Sülhü Müdafiə konfransında&quot; hər şey Kremlin istədiyi kimi olmadı. İtaliyalı Alessandra Piaycionun ifşası bomba kimi partladı. Britaniya nümayəndəsi Harmonun söylədikləri: Sovetlər Hind layihəsini rədd etməklə, hərb əsirlərini Sovetlər İttifaqında saxlamaqla dünyada əndişəli vəziyyət yaratmışlar. 

Vışinskinin Hindistan sülh layihəsi əleyhinə kəskin çıxışı sülhə olan son ümidləri suya batırdı. İsveç yazarı Erik Axel Blomberq sovetlərin kiçik dövlətlərə qarşı təcavüzkar olduğunu söylədi. Fransız papası Rene Ronyon göstərdi ki, sovet siyasətçiləri başqa xalqların psixolojisi ilə heç hesablaşmaq istəmirlər. Hər kəsə məlumdur ki, &quot;xalq demokrasiləri&quot; Sovetlərin zoru ilə yaranmışlar. İsveçrəli Hüqo Kramer öz çıxışında İlya Erenburqa müraciət edərək soruşmuşdu: &quot;Elə düşünmürsünüz ki, Amerika əleyhinə etdiyiniz ittihamlar sırf Sovetlərə qarşı edilməlidir&quot;. 

Bu şəxsiyyətlərin çıxışları haqda sovet mətbuatı bir kəlmə belə yazmır. Amerika əleyhinə çıxışlar isə təfsilatı ilə bütün sovet mətbuatında nəşr edilmişdir. 

12 yanvar 1953-cü il tarixli &quot;Pravda&quot; &quot;Xalqlar konfransının qərarlarını kütlələrə yetirməli&quot; başlıqlı baş məqaləsində yazırdı: &quot;Konfrans yeni hərb təhlükəsinin qarşısını almaq üçün xalqların beynəlxalq hərəkatı tarixində mühüm mərhələ oldu... Konfransın qərarlarını müzakirə etmək üçün indi hər yerdə böyük ruh yüksəkliyi şəraitində kütləvi mitinqlər və iclaslar keçirilir. Milanda, Romada, Turində və İtaliyanın başqa şəhərlərində bu cür mitinq və toplantılarda minlərcə</text>
      <sha1>1erok1bqyrk9i2w7difpxsb2ubicoxv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>96051</id>
      <parentid>96050</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T07:35:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <origin>96051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6394" sha1="ogz5lycupq2te15ml1zmx8q0rjpojx1" xml:space="preserve">{{Başlıq
| başlıq             = Kreml hür dünyanın gözü önündə hüriyyət əleyhinə &quot;Xalqlar&quot; konqresi çağırdı
| müəllif            = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəyli
| keçidsiz müəllif   = 
| tərcüməçi          = 
| keçidsiz tərcüməçi =
| bölmə              =
| əvvəlki            = 
| növbəti            = 
| il                 = yanvar 1953-cü il
| mənbə              = [http://elibrary.bsu.edu.az/files/books%20135/N%2095.pdf Yaqublu, Nəsiman. Əbdürrəhman Fotəlibəyli-Düdənginski (PDF) (az.). Bakı: Abşeron nəşr. 2009. səh:107-109. ISBN 978-9952-8020-8-5.]
}}

Kremlin əmri və hüdudsuz maddi yardımı ilə (Kominternin-Kominformun uşağı) olan Dünya Sülh Şurası adından, 12 dekabr 1952-ci ildə Vyanada &quot;Xalqların Sülhü Müdafiə konfransı&quot; açılmışdır. 

&quot;Sülh hərəkatı&quot; vaxtilə Politbüronun (Siyasi Büronun - N.Y.) gizli dərinliklərində başlamış və güclü pul sayəsində sürətlə genişlənmiş, 1949-cu ildə isə &quot;Sülh tərəfdarları dünya konfransı&quot; çağırılmışdır. 

Bu konfransdan sonra hür (azad) məmləkətlərdə &quot;sülh tərəfdarları&quot; milli təşkilatları qurulmuş və yuxarıda adı çəkilən mənfur &quot;Dünya Sülh Şurası&quot; meydana gətirilmişdir. 

&quot;Dünya Sülh Şurası&quot; Kremlin tükənməz yardımı və rəhbərliyi altında qaynar bir fəaliyyətdə olmuş, &quot;millətlərarası gərginliyi yumşaltmaq&quot; uğrunda çox çalışmışdır. Türlü məmləkətlərdə mitinqlər, toplantılar, görüşmələr tərtib edilmişdir. &quot;Sülhçülər&quot; xalqların ən geniş təbəqələrinə, müxtəlif dini, siyasi və sosial gorüşləri olan ən müxtəlif təşkilatlara, hərəkatlara, cərəyanlara soxulmağa müvəffəq olmuşlar. 

Tükürpədici yalanlar nəticəsində hür məmləkətlərin bir çox təşkilatlarını da Vyanaya qədər sürükləmişlər. 

Dünyanın ən müxtəlif sosial və ictimai təbəqələrinə soxulub onları sovet imperializminin xidmətinə qoymalı-Kremlin bu əmrini &quot;Dünya Sülh Şurası&quot; qısa zamanda artıqlaması ilə ifa etmişdir. 

Konfransa başqanlıq edən Fridrix Jolio-Kuri bu haqda qürurla məlumat vermişdir. 

O, kommunistlərə münasib paxıllıqla dünya kültürünün böyük adamlarının müqəddəs xatirələrinin çözülməsindən uzun bəhs etmişdir. 

Konfrans Sovetlər İttifaqı Kommunist Partiyasının 19-cu qurultayı qərarları üzrə cərəyan etmişdir: &quot;Dünya sülhü uğrunda&quot;, &quot;Koreyada hərbin durdulması uğrunda&quot;, &quot;Xalqların hürriyyət və bağımsızlığı sarsılmaz sülhün zəruri şərtidir&quot;, &quot;Millətlərin bağımsızlığı və təhlükəsizliyi uğrunda&quot;, &quot;İki sistem paralel yaşaya bilər&quot; və s. 

Köhnəlmiş və çürümüş &quot;dünya kommunist inqilabı&quot; şüarları ilə deyil, Kreml yuxarıda qeyd edilmiş yeni taktiki şüarları ilə müxtəlif cərəyanları, müxtəlif görüşlü adamları Vyanaya gətirməyə də müvəffəq olmuşdur. 

Bu konfransda Qərbin müharibəni önləmək yolunda bütün təşəbbüsləri &quot;təcavüzkar&quot; deyə damğalandı və &quot;millətlərüstü təşkilatlar&quot; məfhumu uyduruldu: Atlantik, Paris və Bonn müqavilələrini &quot;millətlərüstü təşkilatlar&quot; kateqoriyasına aid etdilər və millətlərin bağımsızlığına bir təcavüz deyə vəsfləndirdilər.

İlya Erenburq İngiltərənin və Latın Amerikasının bağımsızlığının &quot;yox olmasına&quot; fəna halda &quot;acıyaraq&quot; bunları söylədi: &quot;Keçmişdə insanlara öz dövlətinizin istiqlalını müdafiə etmək üçün həyatınızı fəda etməlisiniz deyirdilər. İndi isə onlara deyirlər: irəlidə həyatınızı fəda etmək üçün əvvəl öz dövlətinizin istiqlalını qeyb etməlisiniz&quot;. 

Bəli, Kreml daima bu tərzdə hərəkət etmiş və etməkdədir: əvvəl dövlətlərin bağımsızlığını çeynəyir, sonra isə onların haqlarını öz ehtiraslarına qurban edir. 

Əcəba, Sovet diktatorları hökm etdikləri millətlərin qeydsiz-şərtsiz istiqlallarını tanımağa heç yaxınlaşarmı? 

İlya Erenburq konfransda iştirak edənlərə milyonlarla neytralistlərin (tərəfsizlərin) hisslərini istismar etmək üçün göstərişlər vermiş və demişdir: &quot;Neytralizm Qərb xalqlarının öz bağımsızlığı uğrunda yürütdükləri savaşın bir simptomudur&quot;. 

Qərbi Almaniya neytralistlərin hərəkətlərini və fəaliyyətlərini öyrəndikdən sonra bütün neytralistlərə Kremlin bu əmrini açıqladı: &quot;Qərbə qarşı qışqırın - onda &quot;bizimləsiniz&quot;, amma Moskvaya söyləyin: &quot;biz sizinləyik&quot;. Əslində &quot;neytrallıq&quot; belə olmalıdır. 

&quot;Xalqların Sülhü Müdafiə konfransında&quot; hər şey Kremlin istədiyi kimi olmadı. İtaliyalı Alessandra Piaycionun ifşası bomba kimi partladı. Britaniya nümayəndəsi Harmonun söylədikləri: Sovetlər Hind layihəsini rədd etməklə, hərb əsirlərini Sovetlər İttifaqında saxlamaqla dünyada əndişəli vəziyyət yaratmışlar. 

Vışinskinin Hindistan sülh layihəsi əleyhinə kəskin çıxışı sülhə olan son ümidləri suya batırdı. İsveç yazarı Erik Axel Blomberq sovetlərin kiçik dövlətlərə qarşı təcavüzkar olduğunu söylədi. Fransız papası Rene Ronyon göstərdi ki, sovet siyasətçiləri başqa xalqların psixolojisi ilə heç hesablaşmaq istəmirlər. Hər kəsə məlumdur ki, &quot;xalq demokrasiləri&quot; Sovetlərin zoru ilə yaranmışlar. İsveçrəli Hüqo Kramer öz çıxışında İlya Erenburqa müraciət edərək soruşmuşdu: &quot;Elə düşünmürsünüz ki, Amerika əleyhinə etdiyiniz ittihamlar sırf Sovetlərə qarşı edilməlidir&quot;. 

Bu şəxsiyyətlərin çıxışları haqda sovet mətbuatı bir kəlmə belə yazmır. Amerika əleyhinə çıxışlar isə təfsilatı ilə bütün sovet mətbuatında nəşr edilmişdir. 

12 yanvar 1953-cü il tarixli &quot;Pravda&quot; &quot;Xalqlar konfransının qərarlarını kütlələrə yetirməli&quot; başlıqlı baş məqaləsində yazırdı: &quot;Konfrans yeni hərb təhlükəsinin qarşısını almaq üçün xalqların beynəlxalq hərəkatı tarixində mühüm mərhələ oldu... Konfransın qərarlarını müzakirə etmək üçün indi hər yerdə böyük ruh yüksəkliyi şəraitində kütləvi mitinqlər və iclaslar keçirilir. Milanda, Romada, Turində və İtaliyanın başqa şəhərlərində bu cür mitinq və toplantılarda minlərcə</text>
      <sha1>ogz5lycupq2te15ml1zmx8q0rjpojx1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>96052</id>
      <parentid>96051</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T07:46:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <origin>96052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8793" sha1="jrb8wvd5fgy9dc03s0ut9qec6jo2r3j" xml:space="preserve">{{Başlıq
| başlıq             = Kreml hür dünyanın gözü önündə hüriyyət əleyhinə &quot;Xalqlar&quot; konqresi çağırdı
| müəllif            = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəyli
| keçidsiz müəllif   = 
| tərcüməçi          = 
| keçidsiz tərcüməçi =
| bölmə              =
| əvvəlki            = 
| növbəti            = 
| il                 = yanvar 1953-cü il
| mənbə              = [http://elibrary.bsu.edu.az/files/books%20135/N%2095.pdf Yaqublu, Nəsiman. Əbdürrəhman Fotəlibəyli-Düdənginski (PDF) (az.). Bakı: Abşeron nəşr. 2009. səh:107-109. ISBN 978-9952-8020-8-5.]
}}

Kremlin əmri və hüdudsuz maddi yardımı ilə (Kominternin-Kominformun uşağı) olan Dünya Sülh Şurası adından, 12 dekabr 1952-ci ildə Vyanada &quot;Xalqların Sülhü Müdafiə konfransı&quot; açılmışdır. 

&quot;Sülh hərəkatı&quot; vaxtilə Politbüronun (Siyasi Büronun - N.Y.) gizli dərinliklərində başlamış və güclü pul sayəsində sürətlə genişlənmiş, 1949-cu ildə isə &quot;Sülh tərəfdarları dünya konfransı&quot; çağırılmışdır. 

Bu konfransdan sonra hür (azad) məmləkətlərdə &quot;sülh tərəfdarları&quot; milli təşkilatları qurulmuş və yuxarıda adı çəkilən mənfur &quot;Dünya Sülh Şurası&quot; meydana gətirilmişdir. 

&quot;Dünya Sülh Şurası&quot; Kremlin tükənməz yardımı və rəhbərliyi altında qaynar bir fəaliyyətdə olmuş, &quot;millətlərarası gərginliyi yumşaltmaq&quot; uğrunda çox çalışmışdır. Türlü məmləkətlərdə mitinqlər, toplantılar, görüşmələr tərtib edilmişdir. &quot;Sülhçülər&quot; xalqların ən geniş təbəqələrinə, müxtəlif dini, siyasi və sosial gorüşləri olan ən müxtəlif təşkilatlara, hərəkatlara, cərəyanlara soxulmağa müvəffəq olmuşlar. 

Tükürpədici yalanlar nəticəsində hür məmləkətlərin bir çox təşkilatlarını da Vyanaya qədər sürükləmişlər. 

Dünyanın ən müxtəlif sosial və ictimai təbəqələrinə soxulub onları sovet imperializminin xidmətinə qoymalı-Kremlin bu əmrini &quot;Dünya Sülh Şurası&quot; qısa zamanda artıqlaması ilə ifa etmişdir. 

Konfransa başqanlıq edən Fridrix Jolio-Kuri bu haqda qürurla məlumat vermişdir. 

O, kommunistlərə münasib paxıllıqla dünya kültürünün böyük adamlarının müqəddəs xatirələrinin çözülməsindən uzun bəhs etmişdir. 

Konfrans Sovetlər İttifaqı Kommunist Partiyasının 19-cu qurultayı qərarları üzrə cərəyan etmişdir: &quot;Dünya sülhü uğrunda&quot;, &quot;Koreyada hərbin durdulması uğrunda&quot;, &quot;Xalqların hürriyyət və bağımsızlığı sarsılmaz sülhün zəruri şərtidir&quot;, &quot;Millətlərin bağımsızlığı və təhlükəsizliyi uğrunda&quot;, &quot;İki sistem paralel yaşaya bilər&quot; və s. 

Köhnəlmiş və çürümüş &quot;dünya kommunist inqilabı&quot; şüarları ilə deyil, Kreml yuxarıda qeyd edilmiş yeni taktiki şüarları ilə müxtəlif cərəyanları, müxtəlif görüşlü adamları Vyanaya gətirməyə də müvəffəq olmuşdur. 

Bu konfransda Qərbin müharibəni önləmək yolunda bütün təşəbbüsləri &quot;təcavüzkar&quot; deyə damğalandı və &quot;millətlərüstü təşkilatlar&quot; məfhumu uyduruldu: Atlantik, Paris və Bonn müqavilələrini &quot;millətlərüstü təşkilatlar&quot; kateqoriyasına aid etdilər və millətlərin bağımsızlığına bir təcavüz deyə vəsfləndirdilər.

İlya Erenburq İngiltərənin və Latın Amerikasının bağımsızlığının &quot;yox olmasına&quot; fəna halda &quot;acıyaraq&quot; bunları söylədi: &quot;Keçmişdə insanlara öz dövlətinizin istiqlalını müdafiə etmək üçün həyatınızı fəda etməlisiniz deyirdilər. İndi isə onlara deyirlər: irəlidə həyatınızı fəda etmək üçün əvvəl öz dövlətinizin istiqlalını qeyb etməlisiniz&quot;. 

Bəli, Kreml daima bu tərzdə hərəkət etmiş və etməkdədir: əvvəl dövlətlərin bağımsızlığını çeynəyir, sonra isə onların haqlarını öz ehtiraslarına qurban edir. 

Əcəba, Sovet diktatorları hökm etdikləri millətlərin qeydsiz-şərtsiz istiqlallarını tanımağa heç yaxınlaşarmı? 

İlya Erenburq konfransda iştirak edənlərə milyonlarla neytralistlərin (tərəfsizlərin) hisslərini istismar etmək üçün göstərişlər vermiş və demişdir: &quot;Neytralizm Qərb xalqlarının öz bağımsızlığı uğrunda yürütdükləri savaşın bir simptomudur&quot;. 

Qərbi Almaniya neytralistlərin hərəkətlərini və fəaliyyətlərini öyrəndikdən sonra bütün neytralistlərə Kremlin bu əmrini açıqladı: &quot;Qərbə qarşı qışqırın - onda &quot;bizimləsiniz&quot;, amma Moskvaya söyləyin: &quot;biz sizinləyik&quot;. Əslində &quot;neytrallıq&quot; belə olmalıdır. 

&quot;Xalqların Sülhü Müdafiə konfransında&quot; hər şey Kremlin istədiyi kimi olmadı. İtaliyalı Alessandra Piaycionun ifşası bomba kimi partladı. Britaniya nümayəndəsi Harmonun söylədikləri: Sovetlər Hind layihəsini rədd etməklə, hərb əsirlərini Sovetlər İttifaqında saxlamaqla dünyada əndişəli vəziyyət yaratmışlar. 

Vışinskinin Hindistan sülh layihəsi əleyhinə kəskin çıxışı sülhə olan son ümidləri suya batırdı. İsveç yazarı Erik Axel Blomberq sovetlərin kiçik dövlətlərə qarşı təcavüzkar olduğunu söylədi. Fransız papası Rene Ronyon göstərdi ki, sovet siyasətçiləri başqa xalqların psixolojisi ilə heç hesablaşmaq istəmirlər. Hər kəsə məlumdur ki, &quot;xalq demokrasiləri&quot; Sovetlərin zoru ilə yaranmışlar. İsveçrəli Hüqo Kramer öz çıxışında İlya Erenburqa müraciət edərək soruşmuşdu: &quot;Elə düşünmürsünüz ki, Amerika əleyhinə etdiyiniz ittihamlar sırf Sovetlərə qarşı edilməlidir&quot;. 

Bu şəxsiyyətlərin çıxışları haqda sovet mətbuatı bir kəlmə belə yazmır. Amerika əleyhinə çıxışlar isə təfsilatı ilə bütün sovet mətbuatında nəşr edilmişdir. 

12 yanvar 1953-cü il tarixli &quot;Pravda&quot; &quot;Xalqlar konfransının qərarlarını kütlələrə yetirməli&quot; başlıqlı baş məqaləsində yazırdı: &quot;Konfrans yeni hərb təhlükəsinin qarşısını almaq üçün xalqların beynəlxalq hərəkatı tarixində mühüm mərhələ oldu... Konfransın qərarlarını müzakirə etmək üçün indi hər yerdə böyük ruh yüksəkliyi şəraitində kütləvi mitinqlər və iclaslar keçirilir. Milanda, Romada, Turində və İtaliyanın başqa şəhərlərində bu cür mitinq və toplantılarda minlərcə insan iştirak etmişdir. Çinin şəhərlərində, Varşava və Budapeştdə, Paris və Brüsseldə də zəhmətkeşlərin kütləvi mitinqləri olmuşdur. Mitinq və toplantılarda xalqlar konfransının nümayəndələri çıxış edirlər&quot;. 

Əslində &quot;Pravda&quot;da Sovetlərin Hür Dünya xalqlarını hürriyyət əleyhinə səfərbər etmələrindən açıqca və həyasızca yazır. 

&quot;Xalqlar Konqresi&quot;nin &quot;sülh&quot;, &quot;istiqlal&quot;, Koreyada hərbin qurtarması&quot; və s. haqda çıxardığı qərarların mahiyyətini Avstriya Daxili İşlər Nazirliyindən öyrənirik: &quot;Xalqların Sülhü Müdafiə Konfransının&quot; gizli komissiyasında bu qərar verilmişdir: bütün dövlətlərdə sülh tərəfdarları təşkilatları nəzdində xüsusi bürolar qurulmalı ki, məmləkətlərin silahlanmaq işlərinə nəzarət etsinlər və hər böyük hərb istehsalatı fabriklərində bu büroların nümayəndələri olmalıdır. Bunlar silahların miqdarı, növü və xüsusiyyəti haqqında məlumat toplamalıdır&quot;. 

Qısası, &quot;sülh&quot;, &quot;bağımsızlıq&quot; yolu ilə sovet casusluğu hür məmləkətlərdə qanunlaĢdırılmaqdadır. 

Əcəba, Komintern Moskvada oturarkən və &quot;dünya kommunist inqilabı&quot; bayrağı altına xalqları çağırarkən bu qədər təşkilatları, cərəyanları, hərəkatları Kremlin xidmətinə çıxa bilərdimi?.. 

Halbuki, &quot;Dünya Sülh Şurası&quot; Hür Dünyada yerləşərək &quot;sülh&quot;, &quot;bağımsızlıq&quot; və s. uğrunda savaşaraq kommunizmlə heç bir əlaqəsi olmayan türlü təşkilatları, cərəyanları və geniş xalq təbəqələrini sovet imperializminin xidmətinə qoymuşdur. 

Beləcə, həqiqi hürriyyət savaşçıları olan antikommunist qüvvələrinin laqeydliyindən Kreml hür insanların qüvvəsi ilə hürriyyətə hücum edir. Saysız, hesabsız antikommunist cəmiyyətləri, təşkilatları satıcılar kimi təkbaşına çalışırlar. 

Dağınıq halda olan antikommunist ictimai təşkilatlarının birləşərək tək və hür bir Dünya uğrunda böyük bir hərəkat yaratmalarının zamanı artıq gəlmişdir. Bu hərəkat bütün dünya hürriyyəti uğrunda sovet imperializminə qarşı amansız mücahidəyə keçməlidir. 

Daima olduğu kimi, yenə də ―Azərbaycan‖ın səhifələrindən bütün antikommunist təşkilatlara müraciət edərək tək və hür bir Dünya hərəkatı yaratmalarını rica edirik.</text>
      <sha1>jrb8wvd5fgy9dc03s0ut9qec6jo2r3j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>96053</id>
      <parentid>96052</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T07:46:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <origin>96053</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8787" sha1="roaadzqr4co601enalzamr1pcr2sttc" xml:space="preserve">{{Başlıq
| başlıq             = Kreml hür dünyanın gözü önündə hüriyyət əleyhinə &quot;Xalqlar&quot; konqresi çağırdı
| müəllif            = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəyli
| keçidsiz müəllif   = 
| tərcüməçi          = 
| keçidsiz tərcüməçi =
| bölmə              =
| əvvəlki            = 
| növbəti            = 
| il                 = yanvar 1953-cü il
| mənbə              = [http://elibrary.bsu.edu.az/files/books%20135/N%2095.pdf Yaqublu, Nəsiman. Əbdürrəhman Fotəlibəyli-Düdənginski (PDF) (az.). Bakı: Abşeron nəşr. 2009. səh:107-109. ISBN 978-9952-8020-8-5.]
}}

Kremlin əmri və hüdudsuz maddi yardımı ilə (Kominternin-Kominformun uşağı) olan Dünya Sülh Şurası adından, 12 dekabr 1952-ci ildə Vyanada &quot;Xalqların Sülhü Müdafiə konfransı&quot; açılmışdır. 

&quot;Sülh hərəkatı&quot; vaxtilə Politbüronun (Siyasi Büronun - N.Y.) gizli dərinliklərində başlamış və güclü pul sayəsində sürətlə genişlənmiş, 1949-cu ildə isə &quot;Sülh tərəfdarları dünya konfransı&quot; çağırılmışdır. 

Bu konfransdan sonra hür (azad) məmləkətlərdə &quot;sülh tərəfdarları&quot; milli təşkilatları qurulmuş və yuxarıda adı çəkilən mənfur &quot;Dünya Sülh Şurası&quot; meydana gətirilmişdir. 

&quot;Dünya Sülh Şurası&quot; Kremlin tükənməz yardımı və rəhbərliyi altında qaynar bir fəaliyyətdə olmuş, &quot;millətlərarası gərginliyi yumşaltmaq&quot; uğrunda çox çalışmışdır. Türlü məmləkətlərdə mitinqlər, toplantılar, görüşmələr tərtib edilmişdir. &quot;Sülhçülər&quot; xalqların ən geniş təbəqələrinə, müxtəlif dini, siyasi və sosial gorüşləri olan ən müxtəlif təşkilatlara, hərəkatlara, cərəyanlara soxulmağa müvəffəq olmuşlar. 

Tükürpədici yalanlar nəticəsində hür məmləkətlərin bir çox təşkilatlarını da Vyanaya qədər sürükləmişlər. 

Dünyanın ən müxtəlif sosial və ictimai təbəqələrinə soxulub onları sovet imperializminin xidmətinə qoymalı-Kremlin bu əmrini &quot;Dünya Sülh Şurası&quot; qısa zamanda artıqlaması ilə ifa etmişdir. 

Konfransa başqanlıq edən Fridrix Jolio-Kuri bu haqda qürurla məlumat vermişdir. 

O, kommunistlərə münasib paxıllıqla dünya kültürünün böyük adamlarının müqəddəs xatirələrinin çözülməsindən uzun bəhs etmişdir. 

Konfrans Sovetlər İttifaqı Kommunist Partiyasının 19-cu qurultayı qərarları üzrə cərəyan etmişdir: &quot;Dünya sülhü uğrunda&quot;, &quot;Koreyada hərbin durdulması uğrunda&quot;, &quot;Xalqların hürriyyət və bağımsızlığı sarsılmaz sülhün zəruri şərtidir&quot;, &quot;Millətlərin bağımsızlığı və təhlükəsizliyi uğrunda&quot;, &quot;İki sistem paralel yaşaya bilər&quot; və s. 

Köhnəlmiş və çürümüş &quot;dünya kommunist inqilabı&quot; şüarları ilə deyil, Kreml yuxarıda qeyd edilmiş yeni taktiki şüarları ilə müxtəlif cərəyanları, müxtəlif görüşlü adamları Vyanaya gətirməyə də müvəffəq olmuşdur. 

Bu konfransda Qərbin müharibəni önləmək yolunda bütün təşəbbüsləri &quot;təcavüzkar&quot; deyə damğalandı və &quot;millətlərüstü təşkilatlar&quot; məfhumu uyduruldu: Atlantik, Paris və Bonn müqavilələrini &quot;millətlərüstü təşkilatlar&quot; kateqoriyasına aid etdilər və millətlərin bağımsızlığına bir təcavüz deyə vəsfləndirdilər.

İlya Erenburq İngiltərənin və Latın Amerikasının bağımsızlığının &quot;yox olmasına&quot; fəna halda &quot;acıyaraq&quot; bunları söylədi: &quot;Keçmişdə insanlara öz dövlətinizin istiqlalını müdafiə etmək üçün həyatınızı fəda etməlisiniz deyirdilər. İndi isə onlara deyirlər: irəlidə həyatınızı fəda etmək üçün əvvəl öz dövlətinizin istiqlalını qeyb etməlisiniz&quot;. 

Bəli, Kreml daima bu tərzdə hərəkət etmiş və etməkdədir: əvvəl dövlətlərin bağımsızlığını çeynəyir, sonra isə onların haqlarını öz ehtiraslarına qurban edir. 

Əcəba, Sovet diktatorları hökm etdikləri millətlərin qeydsiz-şərtsiz istiqlallarını tanımağa heç yaxınlaşarmı? 

İlya Erenburq konfransda iştirak edənlərə milyonlarla neytralistlərin (tərəfsizlərin) hisslərini istismar etmək üçün göstərişlər vermiş və demişdir: &quot;Neytralizm Qərb xalqlarının öz bağımsızlığı uğrunda yürütdükləri savaşın bir simptomudur&quot;. 

Qərbi Almaniya neytralistlərin hərəkətlərini və fəaliyyətlərini öyrəndikdən sonra bütün neytralistlərə Kremlin bu əmrini açıqladı: &quot;Qərbə qarşı qışqırın - onda &quot;bizimləsiniz&quot;, amma Moskvaya söyləyin: &quot;biz sizinləyik&quot;. Əslində &quot;neytrallıq&quot; belə olmalıdır. 

&quot;Xalqların Sülhü Müdafiə konfransında&quot; hər şey Kremlin istədiyi kimi olmadı. İtaliyalı Alessandra Piaycionun ifşası bomba kimi partladı. Britaniya nümayəndəsi Harmonun söylədikləri: Sovetlər Hind layihəsini rədd etməklə, hərb əsirlərini Sovetlər İttifaqında saxlamaqla dünyada əndişəli vəziyyət yaratmışlar. 

Vışinskinin Hindistan sülh layihəsi əleyhinə kəskin çıxışı sülhə olan son ümidləri suya batırdı. İsveç yazarı Erik Axel Blomberq sovetlərin kiçik dövlətlərə qarşı təcavüzkar olduğunu söylədi. Fransız papası Rene Ronyon göstərdi ki, sovet siyasətçiləri başqa xalqların psixolojisi ilə heç hesablaşmaq istəmirlər. Hər kəsə məlumdur ki, &quot;xalq demokrasiləri&quot; Sovetlərin zoru ilə yaranmışlar. İsveçrəli Hüqo Kramer öz çıxışında İlya Erenburqa müraciət edərək soruşmuşdu: &quot;Elə düşünmürsünüz ki, Amerika əleyhinə etdiyiniz ittihamlar sırf Sovetlərə qarşı edilməlidir&quot;. 

Bu şəxsiyyətlərin çıxışları haqda sovet mətbuatı bir kəlmə belə yazmır. Amerika əleyhinə çıxışlar isə təfsilatı ilə bütün sovet mətbuatında nəşr edilmişdir. 

12 yanvar 1953-cü il tarixli &quot;Pravda&quot; &quot;Xalqlar konfransının qərarlarını kütlələrə yetirməli&quot; başlıqlı baş məqaləsində yazırdı: &quot;Konfrans yeni hərb təhlükəsinin qarşısını almaq üçün xalqların beynəlxalq hərəkatı tarixində mühüm mərhələ oldu... Konfransın qərarlarını müzakirə etmək üçün indi hər yerdə böyük ruh yüksəkliyi şəraitində kütləvi mitinqlər və iclaslar keçirilir. Milanda, Romada, Turində və İtaliyanın başqa şəhərlərində bu cür mitinq və toplantılarda minlərcə insan iştirak etmişdir. Çinin şəhərlərində, Varşava və Budapeştdə, Paris və Brüsseldə də zəhmətkeşlərin kütləvi mitinqləri olmuşdur. Mitinq və toplantılarda xalqlar konfransının nümayəndələri çıxış edirlər&quot;. 

Əslində &quot;Pravda&quot;da Sovetlərin Hür Dünya xalqlarını hürriyyət əleyhinə səfərbər etmələrindən açıqca və həyasızca yazır. 

&quot;Xalqlar Konqresi&quot;nin &quot;sülh&quot;, &quot;istiqlal&quot;, Koreyada hərbin qurtarması&quot; və s. haqda çıxardığı qərarların mahiyyətini Avstriya Daxili İşlər Nazirliyindən öyrənirik: &quot;Xalqların Sülhü Müdafiə Konfransının&quot; gizli komissiyasında bu qərar verilmişdir: bütün dövlətlərdə sülh tərəfdarları təşkilatları nəzdində xüsusi bürolar qurulmalı ki, məmləkətlərin silahlanmaq işlərinə nəzarət etsinlər və hər böyük hərb istehsalatı fabriklərində bu büroların nümayəndələri olmalıdır. Bunlar silahların miqdarı, növü və xüsusiyyəti haqqında məlumat toplamalıdır&quot;. 

Qısası, &quot;sülh&quot;, &quot;bağımsızlıq&quot; yolu ilə sovet casusluğu hür məmləkətlərdə qanunlaĢdırılmaqdadır. 

Əcəba, Komintern Moskvada oturarkən və &quot;dünya kommunist inqilabı&quot; bayrağı altına xalqları çağırarkən bu qədər təşkilatları, cərəyanları, hərəkatları Kremlin xidmətinə çıxa bilərdimi?.. 

Halbuki, &quot;Dünya Sülh Şurası&quot; Hür Dünyada yerləşərək &quot;sülh&quot;, &quot;bağımsızlıq&quot; və s. uğrunda savaşaraq kommunizmlə heç bir əlaqəsi olmayan türlü təşkilatları, cərəyanları və geniş xalq təbəqələrini sovet imperializminin xidmətinə qoymuşdur. 

Beləcə, həqiqi hürriyyət savaşçıları olan antikommunist qüvvələrinin laqeydliyindən Kreml hür insanların qüvvəsi ilə hürriyyətə hücum edir. Saysız, hesabsız antikommunist cəmiyyətləri, təşkilatları satıcılar kimi təkbaşına çalışırlar. 

Dağınıq halda olan antikommunist ictimai təşkilatlarının birləşərək tək və hür bir Dünya uğrunda böyük bir hərəkat yaratmalarının zamanı artıq gəlmişdir. Bu hərəkat bütün dünya hürriyyəti uğrunda sovet imperializminə qarşı amansız mücahidəyə keçməlidir. 

Daima olduğu kimi, yenə də Azərbaycanın səhifələrindən bütün antikommunist təşkilatlara müraciət edərək tək və hür bir Dünya hərəkatı yaratmalarını rica edirik.</text>
      <sha1>roaadzqr4co601enalzamr1pcr2sttc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>96054</id>
      <parentid>96053</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T07:47:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <origin>96054</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8941" sha1="cobjlynptyx2q0o9y6gern6tfpd92gu" xml:space="preserve">{{Başlıq
| başlıq             = Kreml hür dünyanın gözü önündə hüriyyət əleyhinə &quot;Xalqlar&quot; konqresi çağırdı
| müəllif            = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəyli
| keçidsiz müəllif   = 
| tərcüməçi          = 
| keçidsiz tərcüməçi =
| bölmə              =
| əvvəlki            = 
| növbəti            = 
| il                 = yanvar 1953-cü il
| mənbə              = [http://elibrary.bsu.edu.az/files/books%20135/N%2095.pdf Yaqublu, Nəsiman. Əbdürrəhman Fotəlibəyli-Düdənginski (PDF) (az.). Bakı: Abşeron nəşr. 2009. səh:107-109. ISBN 978-9952-8020-8-5.]
}}

Kremlin əmri və hüdudsuz maddi yardımı ilə (Kominternin-Kominformun uşağı) olan Dünya Sülh Şurası adından, 12 dekabr 1952-ci ildə Vyanada &quot;Xalqların Sülhü Müdafiə konfransı&quot; açılmışdır. 

&quot;Sülh hərəkatı&quot; vaxtilə Politbüronun (Siyasi Büronun - N.Y.) gizli dərinliklərində başlamış və güclü pul sayəsində sürətlə genişlənmiş, 1949-cu ildə isə &quot;Sülh tərəfdarları dünya konfransı&quot; çağırılmışdır. 

Bu konfransdan sonra hür (azad) məmləkətlərdə &quot;sülh tərəfdarları&quot; milli təşkilatları qurulmuş və yuxarıda adı çəkilən mənfur &quot;Dünya Sülh Şurası&quot; meydana gətirilmişdir. 

&quot;Dünya Sülh Şurası&quot; Kremlin tükənməz yardımı və rəhbərliyi altında qaynar bir fəaliyyətdə olmuş, &quot;millətlərarası gərginliyi yumşaltmaq&quot; uğrunda çox çalışmışdır. Türlü məmləkətlərdə mitinqlər, toplantılar, görüşmələr tərtib edilmişdir. &quot;Sülhçülər&quot; xalqların ən geniş təbəqələrinə, müxtəlif dini, siyasi və sosial gorüşləri olan ən müxtəlif təşkilatlara, hərəkatlara, cərəyanlara soxulmağa müvəffəq olmuşlar. 

Tükürpədici yalanlar nəticəsində hür məmləkətlərin bir çox təşkilatlarını da Vyanaya qədər sürükləmişlər. 

Dünyanın ən müxtəlif sosial və ictimai təbəqələrinə soxulub onları sovet imperializminin xidmətinə qoymalı-Kremlin bu əmrini &quot;Dünya Sülh Şurası&quot; qısa zamanda artıqlaması ilə ifa etmişdir. 

Konfransa başqanlıq edən Fridrix Jolio-Kuri bu haqda qürurla məlumat vermişdir. 

O, kommunistlərə münasib paxıllıqla dünya kültürünün böyük adamlarının müqəddəs xatirələrinin çözülməsindən uzun bəhs etmişdir. 

Konfrans Sovetlər İttifaqı Kommunist Partiyasının 19-cu qurultayı qərarları üzrə cərəyan etmişdir: &quot;Dünya sülhü uğrunda&quot;, &quot;Koreyada hərbin durdulması uğrunda&quot;, &quot;Xalqların hürriyyət və bağımsızlığı sarsılmaz sülhün zəruri şərtidir&quot;, &quot;Millətlərin bağımsızlığı və təhlükəsizliyi uğrunda&quot;, &quot;İki sistem paralel yaşaya bilər&quot; və s. 

Köhnəlmiş və çürümüş &quot;dünya kommunist inqilabı&quot; şüarları ilə deyil, Kreml yuxarıda qeyd edilmiş yeni taktiki şüarları ilə müxtəlif cərəyanları, müxtəlif görüşlü adamları Vyanaya gətirməyə də müvəffəq olmuşdur. 

Bu konfransda Qərbin müharibəni önləmək yolunda bütün təşəbbüsləri &quot;təcavüzkar&quot; deyə damğalandı və &quot;millətlərüstü təşkilatlar&quot; məfhumu uyduruldu: Atlantik, Paris və Bonn müqavilələrini &quot;millətlərüstü təşkilatlar&quot; kateqoriyasına aid etdilər və millətlərin bağımsızlığına bir təcavüz deyə vəsfləndirdilər.

İlya Erenburq İngiltərənin və Latın Amerikasının bağımsızlığının &quot;yox olmasına&quot; fəna halda &quot;acıyaraq&quot; bunları söylədi: &quot;Keçmişdə insanlara öz dövlətinizin istiqlalını müdafiə etmək üçün həyatınızı fəda etməlisiniz deyirdilər. İndi isə onlara deyirlər: irəlidə həyatınızı fəda etmək üçün əvvəl öz dövlətinizin istiqlalını qeyb etməlisiniz&quot;. 

Bəli, Kreml daima bu tərzdə hərəkət etmiş və etməkdədir: əvvəl dövlətlərin bağımsızlığını çeynəyir, sonra isə onların haqlarını öz ehtiraslarına qurban edir. 

Əcəba, Sovet diktatorları hökm etdikləri millətlərin qeydsiz-şərtsiz istiqlallarını tanımağa heç yaxınlaşarmı? 

İlya Erenburq konfransda iştirak edənlərə milyonlarla neytralistlərin (tərəfsizlərin) hisslərini istismar etmək üçün göstərişlər vermiş və demişdir: &quot;Neytralizm Qərb xalqlarının öz bağımsızlığı uğrunda yürütdükləri savaşın bir simptomudur&quot;. 

Qərbi Almaniya neytralistlərin hərəkətlərini və fəaliyyətlərini öyrəndikdən sonra bütün neytralistlərə Kremlin bu əmrini açıqladı: &quot;Qərbə qarşı qışqırın - onda &quot;bizimləsiniz&quot;, amma Moskvaya söyləyin: &quot;biz sizinləyik&quot;. Əslində &quot;neytrallıq&quot; belə olmalıdır. 

&quot;Xalqların Sülhü Müdafiə konfransında&quot; hər şey Kremlin istədiyi kimi olmadı. İtaliyalı Alessandra Piaycionun ifşası bomba kimi partladı. Britaniya nümayəndəsi Harmonun söylədikləri: Sovetlər Hind layihəsini rədd etməklə, hərb əsirlərini Sovetlər İttifaqında saxlamaqla dünyada əndişəli vəziyyət yaratmışlar. 

Vışinskinin Hindistan sülh layihəsi əleyhinə kəskin çıxışı sülhə olan son ümidləri suya batırdı. İsveç yazarı Erik Axel Blomberq sovetlərin kiçik dövlətlərə qarşı təcavüzkar olduğunu söylədi. Fransız papası Rene Ronyon göstərdi ki, sovet siyasətçiləri başqa xalqların psixolojisi ilə heç hesablaşmaq istəmirlər. Hər kəsə məlumdur ki, &quot;xalq demokrasiləri&quot; Sovetlərin zoru ilə yaranmışlar. İsveçrəli Hüqo Kramer öz çıxışında İlya Erenburqa müraciət edərək soruşmuşdu: &quot;Elə düşünmürsünüz ki, Amerika əleyhinə etdiyiniz ittihamlar sırf Sovetlərə qarşı edilməlidir&quot;. 

Bu şəxsiyyətlərin çıxışları haqda sovet mətbuatı bir kəlmə belə yazmır. Amerika əleyhinə çıxışlar isə təfsilatı ilə bütün sovet mətbuatında nəşr edilmişdir. 

12 yanvar 1953-cü il tarixli &quot;Pravda&quot; &quot;Xalqlar konfransının qərarlarını kütlələrə yetirməli&quot; başlıqlı baş məqaləsində yazırdı: &quot;Konfrans yeni hərb təhlükəsinin qarşısını almaq üçün xalqların beynəlxalq hərəkatı tarixində mühüm mərhələ oldu... Konfransın qərarlarını müzakirə etmək üçün indi hər yerdə böyük ruh yüksəkliyi şəraitində kütləvi mitinqlər və iclaslar keçirilir. Milanda, Romada, Turində və İtaliyanın başqa şəhərlərində bu cür mitinq və toplantılarda minlərcə insan iştirak etmişdir. Çinin şəhərlərində, Varşava və Budapeştdə, Paris və Brüsseldə də zəhmətkeşlərin kütləvi mitinqləri olmuşdur. Mitinq və toplantılarda xalqlar konfransının nümayəndələri çıxış edirlər&quot;. 

Əslində &quot;Pravda&quot;da Sovetlərin Hür Dünya xalqlarını hürriyyət əleyhinə səfərbər etmələrindən açıqca və həyasızca yazır. 

&quot;Xalqlar Konqresi&quot;nin &quot;sülh&quot;, &quot;istiqlal&quot;, Koreyada hərbin qurtarması&quot; və s. haqda çıxardığı qərarların mahiyyətini Avstriya Daxili İşlər Nazirliyindən öyrənirik: &quot;Xalqların Sülhü Müdafiə Konfransının&quot; gizli komissiyasında bu qərar verilmişdir: bütün dövlətlərdə sülh tərəfdarları təşkilatları nəzdində xüsusi bürolar qurulmalı ki, məmləkətlərin silahlanmaq işlərinə nəzarət etsinlər və hər böyük hərb istehsalatı fabriklərində bu büroların nümayəndələri olmalıdır. Bunlar silahların miqdarı, növü və xüsusiyyəti haqqında məlumat toplamalıdır&quot;. 

Qısası, &quot;sülh&quot;, &quot;bağımsızlıq&quot; yolu ilə sovet casusluğu hür məmləkətlərdə qanunlaĢdırılmaqdadır. 

Əcəba, Komintern Moskvada oturarkən və &quot;dünya kommunist inqilabı&quot; bayrağı altına xalqları çağırarkən bu qədər təşkilatları, cərəyanları, hərəkatları Kremlin xidmətinə çıxa bilərdimi?.. 

Halbuki, &quot;Dünya Sülh Şurası&quot; Hür Dünyada yerləşərək &quot;sülh&quot;, &quot;bağımsızlıq&quot; və s. uğrunda savaşaraq kommunizmlə heç bir əlaqəsi olmayan türlü təşkilatları, cərəyanları və geniş xalq təbəqələrini sovet imperializminin xidmətinə qoymuşdur. 

Beləcə, həqiqi hürriyyət savaşçıları olan antikommunist qüvvələrinin laqeydliyindən Kreml hür insanların qüvvəsi ilə hürriyyətə hücum edir. Saysız, hesabsız antikommunist cəmiyyətləri, təşkilatları satıcılar kimi təkbaşına çalışırlar. 

Dağınıq halda olan antikommunist ictimai təşkilatlarının birləşərək tək və hür bir Dünya uğrunda böyük bir hərəkat yaratmalarının zamanı artıq gəlmişdir. Bu hərəkat bütün dünya hürriyyəti uğrunda sovet imperializminə qarşı amansız mücahidəyə keçməlidir. 

Daima olduğu kimi, yenə də Azərbaycanın səhifələrindən bütün antikommunist təşkilatlara müraciət edərək tək və hür bir Dünya hərəkatı yaratmalarını rica edirik.

                                                                                      '''«Azərbaycan» jurnalı, Münhen, 1953-cü il yanvar, № 8'''</text>
      <sha1>cobjlynptyx2q0o9y6gern6tfpd92gu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>96055</id>
      <parentid>96054</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T07:47:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rəcəb Yaxşı</username>
        <id>5409</id>
      </contributor>
      <origin>96055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8855" sha1="jo0jnp48f1fe185mmnn1dccpxwcza90" xml:space="preserve">{{Başlıq
| başlıq             = Kreml hür dünyanın gözü önündə hüriyyət əleyhinə &quot;Xalqlar&quot; konqresi çağırdı
| müəllif            = Əbdürrəhman bəy Fətəlibəyli
| keçidsiz müəllif   = 
| tərcüməçi          = 
| keçidsiz tərcüməçi =
| bölmə              =
| əvvəlki            = 
| növbəti            = 
| il                 = yanvar 1953-cü il
| mənbə              = [http://elibrary.bsu.edu.az/files/books%20135/N%2095.pdf Yaqublu, Nəsiman. Əbdürrəhman Fotəlibəyli-Düdənginski (PDF) (az.). Bakı: Abşeron nəşr. 2009. səh:107-109. ISBN 978-9952-8020-8-5.]
}}

Kremlin əmri və hüdudsuz maddi yardımı ilə (Kominternin-Kominformun uşağı) olan Dünya Sülh Şurası adından, 12 dekabr 1952-ci ildə Vyanada &quot;Xalqların Sülhü Müdafiə konfransı&quot; açılmışdır. 

&quot;Sülh hərəkatı&quot; vaxtilə Politbüronun (Siyasi Büronun - N.Y.) gizli dərinliklərində başlamış və güclü pul sayəsində sürətlə genişlənmiş, 1949-cu ildə isə &quot;Sülh tərəfdarları dünya konfransı&quot; çağırılmışdır. 

Bu konfransdan sonra hür (azad) məmləkətlərdə &quot;sülh tərəfdarları&quot; milli təşkilatları qurulmuş və yuxarıda adı çəkilən mənfur &quot;Dünya Sülh Şurası&quot; meydana gətirilmişdir. 

&quot;Dünya Sülh Şurası&quot; Kremlin tükənməz yardımı və rəhbərliyi altında qaynar bir fəaliyyətdə olmuş, &quot;millətlərarası gərginliyi yumşaltmaq&quot; uğrunda çox çalışmışdır. Türlü məmləkətlərdə mitinqlər, toplantılar, görüşmələr tərtib edilmişdir. &quot;Sülhçülər&quot; xalqların ən geniş təbəqələrinə, müxtəlif dini, siyasi və sosial gorüşləri olan ən müxtəlif təşkilatlara, hərəkatlara, cərəyanlara soxulmağa müvəffəq olmuşlar. 

Tükürpədici yalanlar nəticəsində hür məmləkətlərin bir çox təşkilatlarını da Vyanaya qədər sürükləmişlər. 

Dünyanın ən müxtəlif sosial və ictimai təbəqələrinə soxulub onları sovet imperializminin xidmətinə qoymalı-Kremlin bu əmrini &quot;Dünya Sülh Şurası&quot; qısa zamanda artıqlaması ilə ifa etmişdir. 

Konfransa başqanlıq edən Fridrix Jolio-Kuri bu haqda qürurla məlumat vermişdir. 

O, kommunistlərə münasib paxıllıqla dünya kültürünün böyük adamlarının müqəddəs xatirələrinin çözülməsindən uzun bəhs etmişdir. 

Konfrans Sovetlər İttifaqı Kommunist Partiyasının 19-cu qurultayı qərarları üzrə cərəyan etmişdir: &quot;Dünya sülhü uğrunda&quot;, &quot;Koreyada hərbin durdulması uğrunda&quot;, &quot;Xalqların hürriyyət və bağımsızlığı sarsılmaz sülhün zəruri şərtidir&quot;, &quot;Millətlərin bağımsızlığı və təhlükəsizliyi uğrunda&quot;, &quot;İki sistem paralel yaşaya bilər&quot; və s. 

Köhnəlmiş və çürümüş &quot;dünya kommunist inqilabı&quot; şüarları ilə deyil, Kreml yuxarıda qeyd edilmiş yeni taktiki şüarları ilə müxtəlif cərəyanları, müxtəlif görüşlü adamları Vyanaya gətirməyə də müvəffəq olmuşdur. 

Bu konfransda Qərbin müharibəni önləmək yolunda bütün təşəbbüsləri &quot;təcavüzkar&quot; deyə damğalandı və &quot;millətlərüstü təşkilatlar&quot; məfhumu uyduruldu: Atlantik, Paris və Bonn müqavilələrini &quot;millətlərüstü təşkilatlar&quot; kateqoriyasına aid etdilər və millətlərin bağımsızlığına bir təcavüz deyə vəsfləndirdilər.

İlya Erenburq İngiltərənin və Latın Amerikasının bağımsızlığının &quot;yox olmasına&quot; fəna halda &quot;acıyaraq&quot; bunları söylədi: &quot;Keçmişdə insanlara öz dövlətinizin istiqlalını müdafiə etmək üçün həyatınızı fəda etməlisiniz deyirdilər. İndi isə onlara deyirlər: irəlidə həyatınızı fəda etmək üçün əvvəl öz dövlətinizin istiqlalını qeyb etməlisiniz&quot;. 

Bəli, Kreml daima bu tərzdə hərəkət etmiş və etməkdədir: əvvəl dövlətlərin bağımsızlığını çeynəyir, sonra isə onların haqlarını öz ehtiraslarına qurban edir. 

Əcəba, Sovet diktatorları hökm etdikləri millətlərin qeydsiz-şərtsiz istiqlallarını tanımağa heç yaxınlaşarmı? 

İlya Erenburq konfransda iştirak edənlərə milyonlarla neytralistlərin (tərəfsizlərin) hisslərini istismar etmək üçün göstərişlər vermiş və demişdir: &quot;Neytralizm Qərb xalqlarının öz bağımsızlığı uğrunda yürütdükləri savaşın bir simptomudur&quot;. 

Qərbi Almaniya neytralistlərin hərəkətlərini və fəaliyyətlərini öyrəndikdən sonra bütün neytralistlərə Kremlin bu əmrini açıqladı: &quot;Qərbə qarşı qışqırın - onda &quot;bizimləsiniz&quot;, amma Moskvaya söyləyin: &quot;biz sizinləyik&quot;. Əslində &quot;neytrallıq&quot; belə olmalıdır. 

&quot;Xalqların Sülhü Müdafiə konfransında&quot; hər şey Kremlin istədiyi kimi olmadı. İtaliyalı Alessandra Piaycionun ifşası bomba kimi partladı. Britaniya nümayəndəsi Harmonun söylədikləri: Sovetlər Hind layihəsini rədd etməklə, hərb əsirlərini Sovetlər İttifaqında saxlamaqla dünyada əndişəli vəziyyət yaratmışlar. 

Vışinskinin Hindistan sülh layihəsi əleyhinə kəskin çıxışı sülhə olan son ümidləri suya batırdı. İsveç yazarı Erik Axel Blomberq sovetlərin kiçik dövlətlərə qarşı təcavüzkar olduğunu söylədi. Fransız papası Rene Ronyon göstərdi ki, sovet siyasətçiləri başqa xalqların psixolojisi ilə heç hesablaşmaq istəmirlər. Hər kəsə məlumdur ki, &quot;xalq demokrasiləri&quot; Sovetlərin zoru ilə yaranmışlar. İsveçrəli Hüqo Kramer öz çıxışında İlya Erenburqa müraciət edərək soruşmuşdu: &quot;Elə düşünmürsünüz ki, Amerika əleyhinə etdiyiniz ittihamlar sırf Sovetlərə qarşı edilməlidir&quot;. 

Bu şəxsiyyətlərin çıxışları haqda sovet mətbuatı bir kəlmə belə yazmır. Amerika əleyhinə çıxışlar isə təfsilatı ilə bütün sovet mətbuatında nəşr edilmişdir. 

12 yanvar 1953-cü il tarixli &quot;Pravda&quot; &quot;Xalqlar konfransının qərarlarını kütlələrə yetirməli&quot; başlıqlı baş məqaləsində yazırdı: &quot;Konfrans yeni hərb təhlükəsinin qarşısını almaq üçün xalqların beynəlxalq hərəkatı tarixində mühüm mərhələ oldu... Konfransın qərarlarını müzakirə etmək üçün indi hər yerdə böyük ruh yüksəkliyi şəraitində kütləvi mitinqlər və iclaslar keçirilir. Milanda, Romada, Turində və İtaliyanın başqa şəhərlərində bu cür mitinq və toplantılarda minlərcə insan iştirak etmişdir. Çinin şəhərlərində, Varşava və Budapeştdə, Paris və Brüsseldə də zəhmətkeşlərin kütləvi mitinqləri olmuşdur. Mitinq və toplantılarda xalqlar konfransının nümayəndələri çıxış edirlər&quot;. 

Əslində &quot;Pravda&quot;da Sovetlərin Hür Dünya xalqlarını hürriyyət əleyhinə səfərbər etmələrindən açıqca və həyasızca yazır. 

&quot;Xalqlar Konqresi&quot;nin &quot;sülh&quot;, &quot;istiqlal&quot;, Koreyada hərbin qurtarması&quot; və s. haqda çıxardığı qərarların mahiyyətini Avstriya Daxili İşlər Nazirliyindən öyrənirik: &quot;Xalqların Sülhü Müdafiə Konfransının&quot; gizli komissiyasında bu qərar verilmişdir: bütün dövlətlərdə sülh tərəfdarları təşkilatları nəzdində xüsusi bürolar qurulmalı ki, məmləkətlərin silahlanmaq işlərinə nəzarət etsinlər və hər böyük hərb istehsalatı fabriklərində bu büroların nümayəndələri olmalıdır. Bunlar silahların miqdarı, növü və xüsusiyyəti haqqında məlumat toplamalıdır&quot;. 

Qısası, &quot;sülh&quot;, &quot;bağımsızlıq&quot; yolu ilə sovet casusluğu hür məmləkətlərdə qanunlaĢdırılmaqdadır. 

Əcəba, Komintern Moskvada oturarkən və &quot;dünya kommunist inqilabı&quot; bayrağı altına xalqları çağırarkən bu qədər təşkilatları, cərəyanları, hərəkatları Kremlin xidmətinə çıxa bilərdimi?.. 

Halbuki, &quot;Dünya Sülh Şurası&quot; Hür Dünyada yerləşərək &quot;sülh&quot;, &quot;bağımsızlıq&quot; və s. uğrunda savaşaraq kommunizmlə heç bir əlaqəsi olmayan türlü təşkilatları, cərəyanları və geniş xalq təbəqələrini sovet imperializminin xidmətinə qoymuşdur. 

Beləcə, həqiqi hürriyyət savaşçıları olan antikommunist qüvvələrinin laqeydliyindən Kreml hür insanların qüvvəsi ilə hürriyyətə hücum edir. Saysız, hesabsız antikommunist cəmiyyətləri, təşkilatları satıcılar kimi təkbaşına çalışırlar. 

Dağınıq halda olan antikommunist ictimai təşkilatlarının birləşərək tək və hür bir Dünya uğrunda böyük bir hərəkat yaratmalarının zamanı artıq gəlmişdir. Bu hərəkat bütün dünya hürriyyəti uğrunda sovet imperializminə qarşı amansız mücahidəyə keçməlidir. 

Daima olduğu kimi, yenə də Azərbaycanın səhifələrindən bütün antikommunist təşkilatlara müraciət edərək tək və hür bir Dünya hərəkatı yaratmalarını rica edirik.

'''«Azərbaycan» jurnalı, Münhen, 1953-cü il yanvar, № 8'''</text>
      <sha1>jo0jnp48f1fe185mmnn1dccpxwcza90</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>