Vikimənbə azwikisource https://az.wikisource.org/wiki/Ana_s%C9%99hif%C9%99 MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Media Xüsusi Müzakirə İstifadəçi İstifadəçi müzakirəsi Vikimənbə Vikimənbə müzakirəsi Fayl Fayl müzakirəsi MediaViki MediaViki müzakirəsi Şablon Şablon müzakirəsi Kömək Kömək müzakirəsi Kateqoriya Kateqoriya müzakirəsi Portal Portal müzakirəsi Müəllif Müəllif müzakirəsi Səhifə Səhifə müzakirəsi İndeks İndeks müzakirəsi TimedText TimedText talk Modul Modul müzakirəsi Tədbir Tədbir müzakirəsi 102 2053 97173 94552 2026-10-22T10:52:56Z Rəcəb Yaxşı 5409 /* Məqalələri */ 97173 wikitext text/x-wiki {{Müəllif |ad = Üzeyir |soyad = Hacıbəyov |baş hərf = Ü |doğum ili = 1885 |vəfat ili = 1948 |qeydlər = Azərbaycan bəstəkarı, musiqişünas alim, publisist, dramaturq, pedaqoq və ictimai xadim. |şəkil = Uzeyir Hajibeyli (1908).jpg |şəkil başlığı = Üzeyir Hacıbəyov 1908-ci ildə |vikipediya_keçidi = Üzeyir Hacıbəyov |vikisitat_keçidi = |commons_keçidi = Category:Uzeyir Hajibeyov }} == Məqalələri == * [[Andranik məsələsi]] * [[Biz necə iş görürük|Biz necə iş görürük (''Tərəqqi'', 1908)]] * [[Dil (Üzeyir Hacıbəyov)]] == Felyetonları == * [[Ay ötür, gün keçir]] * [[Biz ilə yevropalıların təfavütü]] * [[Bir dəlinin dəftərindən]] * [[Füzuliyə nəzirə (Üzeyir Hacıbəyov)]] * [[Tərcümanı oxuyanda|"Tərcüman"ı oxuyanda]] == Miniatürlər == * [[Müsəlmanın halı]] * [[Coğrafiyadan məlumat]] * [[Bizim adi söhbətimiz]] == Komediyaları == * [[Arşın mal alan]] * [[O olmasın, bu olsun]] == Operaları == * [[Əsli və Kərəm (opera)|Əsli və Kərəm]] * [[Koroğlu (opera)|Koroğlu]] * [[Leyli və Məcnun (opera)|Leyli və Məcnun]] * [[O olmasın, bu olsun]] * [[Rüstəm və Söhrab (opera)|Rüstəm və Söhrab]] * [[Şah Abbas və Xurşid Banu|Şah Abbas və Xurşid Banu]] == Marşları == *[[Milli marş (Üzeyir Hacıbəyov)|Milli marş]] == Xarici keçidlər == {{Xarici keçidlər}} [[Kateqoriya:Azərbaycan yazıçıları]] [[Kateqoriya:Bəstəkarlar]] [[Kateqoriya:1885-ci ildə doğulanlar]] [[Kateqoriya:1948-ci ildə vəfat edənlər]] [[Kateqoriya:Musiqiçilər]] [[Kateqoriya:Publisistlər]] [[Kateqoriya:Dramaturqlar]] [[Kateqoriya:Pedaqoqlar]] kcbfqmge00rznnbxiny6kiunrsy16bp 97180 97173 2026-10-22T11:02:09Z Rəcəb Yaxşı 5409 /* Məqalələri */ 97180 wikitext text/x-wiki {{Müəllif |ad = Üzeyir |soyad = Hacıbəyov |baş hərf = Ü |doğum ili = 1885 |vəfat ili = 1948 |qeydlər = Azərbaycan bəstəkarı, musiqişünas alim, publisist, dramaturq, pedaqoq və ictimai xadim. |şəkil = Uzeyir Hajibeyli (1908).jpg |şəkil başlığı = Üzeyir Hacıbəyov 1908-ci ildə |vikipediya_keçidi = Üzeyir Hacıbəyov |vikisitat_keçidi = |commons_keçidi = Category:Uzeyir Hajibeyov }} == Məqalələri == * [[Andranik məsələsi]] * [[Biz necə iş görürük|Biz necə iş görürük (''Tərəqqi'', 1908)]] * [[Dil (Üzeyir Hacıbəyov)]] * [[Lənkəran faciəsi]] == Felyetonları == * [[Ay ötür, gün keçir]] * [[Biz ilə yevropalıların təfavütü]] * [[Bir dəlinin dəftərindən]] * [[Füzuliyə nəzirə (Üzeyir Hacıbəyov)]] * [[Tərcümanı oxuyanda|"Tərcüman"ı oxuyanda]] == Miniatürlər == * [[Müsəlmanın halı]] * [[Coğrafiyadan məlumat]] * [[Bizim adi söhbətimiz]] == Komediyaları == * [[Arşın mal alan]] * [[O olmasın, bu olsun]] == Operaları == * [[Əsli və Kərəm (opera)|Əsli və Kərəm]] * [[Koroğlu (opera)|Koroğlu]] * [[Leyli və Məcnun (opera)|Leyli və Məcnun]] * [[O olmasın, bu olsun]] * [[Rüstəm və Söhrab (opera)|Rüstəm və Söhrab]] * [[Şah Abbas və Xurşid Banu|Şah Abbas və Xurşid Banu]] == Marşları == *[[Milli marş (Üzeyir Hacıbəyov)|Milli marş]] == Xarici keçidlər == {{Xarici keçidlər}} [[Kateqoriya:Azərbaycan yazıçıları]] [[Kateqoriya:Bəstəkarlar]] [[Kateqoriya:1885-ci ildə doğulanlar]] [[Kateqoriya:1948-ci ildə vəfat edənlər]] [[Kateqoriya:Musiqiçilər]] [[Kateqoriya:Publisistlər]] [[Kateqoriya:Dramaturqlar]] [[Kateqoriya:Pedaqoqlar]] 2vzm8ypmf916ki6ce5qbgfrcrc4szk1 97185 97180 2026-10-22T11:08:26Z Rəcəb Yaxşı 5409 /* Məqalələri */ 97185 wikitext text/x-wiki {{Müəllif |ad = Üzeyir |soyad = Hacıbəyov |baş hərf = Ü |doğum ili = 1885 |vəfat ili = 1948 |qeydlər = Azərbaycan bəstəkarı, musiqişünas alim, publisist, dramaturq, pedaqoq və ictimai xadim. |şəkil = Uzeyir Hajibeyli (1908).jpg |şəkil başlığı = Üzeyir Hacıbəyov 1908-ci ildə |vikipediya_keçidi = Üzeyir Hacıbəyov |vikisitat_keçidi = |commons_keçidi = Category:Uzeyir Hajibeyov }} == Məqalələri == * [[Andranik məsələsi]] * [[Biz necə iş görürük|Biz necə iş görürük (''Tərəqqi'', 1908)]] * [[Dil (Üzeyir Hacıbəyov)]] * [[Düşmənlərimizin fəaliyyəti]] * [[Lənkəran faciəsi]] == Felyetonları == * [[Ay ötür, gün keçir]] * [[Biz ilə yevropalıların təfavütü]] * [[Bir dəlinin dəftərindən]] * [[Füzuliyə nəzirə (Üzeyir Hacıbəyov)]] * [[Tərcümanı oxuyanda|"Tərcüman"ı oxuyanda]] == Miniatürlər == * [[Müsəlmanın halı]] * [[Coğrafiyadan məlumat]] * [[Bizim adi söhbətimiz]] == Komediyaları == * [[Arşın mal alan]] * [[O olmasın, bu olsun]] == Operaları == * [[Əsli və Kərəm (opera)|Əsli və Kərəm]] * [[Koroğlu (opera)|Koroğlu]] * [[Leyli və Məcnun (opera)|Leyli və Məcnun]] * [[O olmasın, bu olsun]] * [[Rüstəm və Söhrab (opera)|Rüstəm və Söhrab]] * [[Şah Abbas və Xurşid Banu|Şah Abbas və Xurşid Banu]] == Marşları == *[[Milli marş (Üzeyir Hacıbəyov)|Milli marş]] == Xarici keçidlər == {{Xarici keçidlər}} [[Kateqoriya:Azərbaycan yazıçıları]] [[Kateqoriya:Bəstəkarlar]] [[Kateqoriya:1885-ci ildə doğulanlar]] [[Kateqoriya:1948-ci ildə vəfat edənlər]] [[Kateqoriya:Musiqiçilər]] [[Kateqoriya:Publisistlər]] [[Kateqoriya:Dramaturqlar]] [[Kateqoriya:Pedaqoqlar]] bnldz33klbdasht09beswuekas1dek8 14 34025 97163 2026-10-22T05:26:18Z Araz Yaquboglu 734 Səhifə "[[Kateqoriya:Onilliklərə görə beynəlxalq münasibətlər]] [[Kateqoriya:2020-ci illərdə siyasət|münasibətlər]] [[Kateqoriya:XXI əsrdə beynəlxalq münasibətlər]] [[Kateqoriya:2020-ci illərdə ölkələr]]" məzmunu ilə yaradıldı 97163 wikitext text/x-wiki [[Kateqoriya:Onilliklərə görə beynəlxalq münasibətlər]] [[Kateqoriya:2020-ci illərdə siyasət|münasibətlər]] [[Kateqoriya:XXI əsrdə beynəlxalq münasibətlər]] [[Kateqoriya:2020-ci illərdə ölkələr]] ak8geteqx3yvz5y5nxk1w509vdl3lza 14 34026 97164 2026-10-22T05:26:47Z Araz Yaquboglu 734 Səhifə "{{Vikianbar kateqoriyası|Politics in the 2020s}} [[Kateqoriya:Onilliklərə görə siyasət]] [[Kateqoriya:2020-ci illər|Siyasət]] [[Kateqoriya:XXI əsrdə siyasət]] [[Kateqoriya:Ən yeni dövr]]" məzmunu ilə yaradıldı 97164 wikitext text/x-wiki {{Vikianbar kateqoriyası|Politics in the 2020s}} [[Kateqoriya:Onilliklərə görə siyasət]] [[Kateqoriya:2020-ci illər|Siyasət]] [[Kateqoriya:XXI əsrdə siyasət]] [[Kateqoriya:Ən yeni dövr]] 7rmizl144cufvl0dq0hgvetnmcgocyz 0 34027 97165 2026-10-22T10:42:20Z Rəcəb Yaxşı 5409 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = “Andranik məsələsi" | müəllif = Üzeyir Hacıbəyli | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | mənbə = [https://www.ada.edu.az/media/2025/10/14/azerbaijan_newspaper_hajibeyli_digital-1.pdf "Azərbaycan Yazıları" seriyası - Üzeyir Hacıbəyli Bakı: ADA Universiteti. 2025. s. 37-40] | əvvəlki = | növ..." məzmunu ilə yaradıldı 97165 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = “Andranik məsələsi" | müəllif = Üzeyir Hacıbəyli | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | mənbə = [https://www.ada.edu.az/media/2025/10/14/azerbaijan_newspaper_hajibeyli_digital-1.pdf "Azərbaycan Yazıları" seriyası - Üzeyir Hacıbəyli Bakı: ADA Universiteti. 2025. s. 37-40] | əvvəlki = | növbəti = | il = 1918 | qeydlər = Azərbaycan qəzeti – 15 dekabr 1918-ci il }} moq5w1xk9ndcp02bb1nww6zsoegn9i9 97166 97165 2026-10-22T10:42:35Z Rəcəb Yaxşı 5409 97166 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = “Andranik məsələsi" | müəllif = Üzeyir Hacıbəyov | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | mənbə = [https://www.ada.edu.az/media/2025/10/14/azerbaijan_newspaper_hajibeyli_digital-1.pdf "Azərbaycan Yazıları" seriyası - Üzeyir Hacıbəyli Bakı: ADA Universiteti. 2025. s. 37-40] | əvvəlki = | növbəti = | il = 1918 | qeydlər = Azərbaycan qəzeti – 15 dekabr 1918-ci il }} qbe5gur7p26gwbyrwejko5mjl16lllb 97167 97166 2026-10-22T10:43:23Z Rəcəb Yaxşı 5409 97167 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = “Andranik məsələsi" | müəllif = Üzeyir Hacıbəyov | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | mənbə = [https://www.ada.edu.az/media/2025/10/14/azerbaijan_newspaper_hajibeyli_digital-1.pdf "Azərbaycan Yazıları" seriyası - Üzeyir Hacıbəyli Bakı: ADA Universiteti. 2025. s. 37-40] | əvvəlki = | növbəti = | il = 1918 | qeydlər = Azərbaycan qəzeti – 15 dekabr 1918-ci il }} <div align="center"> <div style="width:70%; align:center;" align="justify"> </div></div> [[Kateqoriya:1918-ci ilin qəzet məqalələri]] [[Kateqoriya:"Azərbaycan" qəzeti]] hh60vng6hgo77r42ljhdw6g7i0jmep3 97168 97167 2026-10-22T10:45:51Z Rəcəb Yaxşı 5409 97168 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = “Andranik məsələsi" | müəllif = Üzeyir Hacıbəyov | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | mənbə = [https://www.ada.edu.az/media/2025/10/14/azerbaijan_newspaper_hajibeyli_digital-1.pdf "Azərbaycan Yazıları" seriyası - Üzeyir Hacıbəyli Bakı: ADA Universiteti. 2025. s. 37-40] | əvvəlki = | növbəti = | il = 1918 | qeydlər = Azərbaycan qəzeti – 15 dekabr 1918-ci il }} <div align="center"> <div style="width:70%; align:center;" align="justify"> İngilis komandasının və qismən bizim Hökumətimizin “təhriri [yazılı] və şifahi” tədabirinə [tədbirlərinə] rəğmən Qarabağ əhalisinin dadü fəryadını genə də eşitməkdəyik. Aşkardır ki, Bakıdan deyilən sözlər, nəsihətlər və xəbərdarlıqlar, hətta general Tomsonun təhdidi belə Andranikə heç də əsər eyləməyir. O, öz işindədir, müsəlman kəndlərini dağıdır, əhalisini öldürür, ya qaçırdır. Arvadların irz və namusuna sataşır, əsir edir, qərəz, qüvvətcə zəif yerlərimizə soxulub bildiyini edir və Bakıdan gedən sifarişlərə, aşkardır ki, məhəl-güzar olmayır [mǝhǝl qoymur, etina etmir]. Zənni-acizanəmcə, Andranik məsələsinə ciddi surətdə əhəmiyyət verənlər, Azərbaycan müsəlmanlarının cinayətkar ünsürlər zülmü və sitəmi altında məhv edilmələrinə razı olmayanlar və Azərbaycanın qoparılmaz bir qismi olan ümum Qarabağ müsəlmanlarının daim qorxu altında yaşayıb da yedikləri, içdikləri, güzəran və məişətləri haram olmağına soyuq nəzərlə baxmayanlar və bilaxirə [nǝhayǝt] münasibatı qeyri-müəyyən qonşu millətdən olan müsəlləh [silahlı] bir qüvvənin hüdudumuz sahilində xudsəranə [özbaşına] hərəkatda bulunmasının aqibətini nəzəri-diqqətə alanlar, bu məsələni tezliklə bu tövr ya o tövr həll və fəsl etmək [sonlandırmaq] üçün Andranikin kim olduğunu, yəni simayi-siyasisini [siyasi simasını], məmuriyyətini, kimin tərəfindən bu əmrə [işǝ] məmur olduğunu bilib, bu cürə vəhşi hərəkətlər vasitəsilə təqib edilən məqsədin mənayi-həqiqisindən lazımınca xəbərdar olmalıdırlar. Məsələn, deyirlər ki, Andranik türklərlə ermənilər arasında vaqe olmuş müsalihədən [sülhdən] dolayı, erməni hökumətindən küsüb “özbaşına” olubdur və məsuliyyəti öz öhdǝsinǝ olmaq üzrə cürbəcür işləri də özbaşına görür. Ola bilər, kim bilir, bəlkə Andranik erməni hökumətindən küsüb də erməni camaatı içində şöhrət qazanmaq istəyir. Və bu şöhrətə malik olmaq yolunun ən rastını [asanını] tapıb, müsəlmanların əlsizayaqsız qisminin üzərinə top və tüfənglə hücumlar edib “rəşadət” göstərir. Yəni istəyir ki, “igid” Andranikin adı ermənilər arasında dillərdə zikr olunub hər kəsin məhbubül-qülubu [qǝlbinin sevimlisi] olsun. Nə deməli, bəlkə “qəhrəman” Andranikin günlərin bir günü erməni padşahı olmaq fikri də vardır. Zatən hal və övza [vəziyyət] öylə bir surət peyda etməkdədir ki, “avantürist”in başından cürbəcür xəyallar keçir. Vaqiən [həqiqətən] əgər iş böylə isə, yəni Andranikin qonşu erməni hökumətinə heç bir dəxli yoxsa və gördükləri vəhşiliklərin cavabdehǝndǝliyi dəxi məhz öz boynuna isə, o halda bu Andranik </div></div> [[Kateqoriya:1918-ci ilin qəzet məqalələri]] [[Kateqoriya:"Azərbaycan" qəzeti]] cg24n7061hs9r2bjzofpebh1wts5cgy 97169 97168 2026-10-22T10:48:14Z Rəcəb Yaxşı 5409 97169 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = “Andranik məsələsi" | müəllif = Üzeyir Hacıbəyov | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | mənbə = [https://www.ada.edu.az/media/2025/10/14/azerbaijan_newspaper_hajibeyli_digital-1.pdf "Azərbaycan Yazıları" seriyası - Üzeyir Hacıbəyli Bakı: ADA Universiteti. 2025. s. 37-40] | əvvəlki = | növbəti = | il = 1918 | qeydlər = Azərbaycan qəzeti – 15 dekabr 1918-ci il }} <div align="center"> <div style="width:70%; align:center;" align="justify"> İngilis komandasının və qismən bizim Hökumətimizin “təhriri [yazılı] və şifahi” tədabirinə [tədbirlərinə] rəğmən Qarabağ əhalisinin dadü fəryadını genə də eşitməkdəyik. Aşkardır ki, Bakıdan deyilən sözlər, nəsihətlər və xəbərdarlıqlar, hətta general Tomsonun təhdidi belə Andranikə heç də əsər eyləməyir. O, öz işindədir, müsəlman kəndlərini dağıdır, əhalisini öldürür, ya qaçırdır. Arvadların irz və namusuna sataşır, əsir edir, qərəz, qüvvətcə zəif yerlərimizə soxulub bildiyini edir və Bakıdan gedən sifarişlərə, aşkardır ki, məhəl-güzar olmayır [mǝhǝl qoymur, etina etmir]. Zənni-acizanəmcə, Andranik məsələsinə ciddi surətdə əhəmiyyət verənlər, Azərbaycan müsəlmanlarının cinayətkar ünsürlər zülmü və sitəmi altında məhv edilmələrinə razı olmayanlar və Azərbaycanın qoparılmaz bir qismi olan ümum Qarabağ müsəlmanlarının daim qorxu altında yaşayıb da yedikləri, içdikləri, güzəran və məişətləri haram olmağına soyuq nəzərlə baxmayanlar və bilaxirə [nǝhayǝt] münasibatı qeyri-müəyyən qonşu millətdən olan müsəlləh [silahlı] bir qüvvənin hüdudumuz sahilində xudsəranə [özbaşına] hərəkatda bulunmasının aqibətini nəzəri-diqqətə alanlar, bu məsələni tezliklə bu tövr ya o tövr həll və fəsl etmək [sonlandırmaq] üçün Andranikin kim olduğunu, yəni simayi-siyasisini [siyasi simasını], məmuriyyətini, kimin tərəfindən bu əmrə [işǝ] məmur olduğunu bilib, bu cürə vəhşi hərəkətlər vasitəsilə təqib edilən məqsədin mənayi-həqiqisindən lazımınca xəbərdar olmalıdırlar. Məsələn, deyirlər ki, Andranik türklərlə ermənilər arasında vaqe olmuş müsalihədən [sülhdən] dolayı, erməni hökumətindən küsüb “özbaşına” olubdur və məsuliyyəti öz öhdǝsinǝ olmaq üzrə cürbəcür işləri də özbaşına görür. Ola bilər, kim bilir, bəlkə Andranik erməni hökumətindən küsüb də erməni camaatı içində şöhrət qazanmaq istəyir. Və bu şöhrətə malik olmaq yolunun ən rastını [asanını] tapıb, müsəlmanların əlsizayaqsız qisminin üzərinə top və tüfənglə hücumlar edib “rəşadət” göstərir. Yəni istəyir ki, “igid” Andranikin adı ermənilər arasında dillərdə zikr olunub hər kəsin məhbubül-qülubu [qǝlbinin sevimlisi] olsun. Nə deməli, bəlkə “qəhrəman” Andranikin günlərin bir günü erməni padşahı olmaq fikri də vardır. Zatən hal və övza [vəziyyət] öylə bir surət peyda etməkdədir ki, “avantürist”in başından cürbəcür xəyallar keçir. Vaqiən [həqiqətən] əgər iş böylə isə, yəni Andranikin qonşu erməni hökumətinə heç bir dəxli yoxsa və gördükləri vəhşiliklərin cavabdehǝndǝliyi dəxi məhz öz boynuna isə, o halda bu Andranik erməni camaatının gözündə “igid” olsun, “qəhrəman” olsun, nə olur-olsun, bizim gözümüzdə adi bir quldurdur. Çünki bir şəxs ki, başına adam yığıb kəndkəsək üstə tökülüb qətlü qarətə məşğul ola, o şəxsə quldur deyirlər. Böylə olan surətdə bir quldurun yanına “delaqat” göndərmək, onu kağız vasitəsilə quldurluqdan mən’ qılmaq və ya həddini bildirmək üçün teleqram vasitəsilə təhdid etmək, nə Hökumətimizin şanına layiqdir, nə ingilis komandasının... Və bir də məşhur məsəldir ki, “Quran oxumaqla donquz darıdan çıxmaz.” Quldurların qabağına lazım olan qədər güc göndərmək istər ki, dəstəsini də, özünü də dəstgir [əli-qolu bağlı] edib məhkəmə qarşısına gətirsin və cəzayi-səzasına [layiqli cəzasına] çatmaq üçün təhti-mühakiməyə [mühakimǝ altına, mǝhkǝmǝyǝ] verilsin. Bu bir. Bu da ola bilər ki, Andranik erməni hökumətindən heç də küsməyibdir. Özü də həmin hökumətin məxfi və ya ələni [açıq] bir ajanı, bir məmurudur və ya daha açığı təhti-komandasında [komandanlığı altında] hökumətin rəsmi qoşunu olan bir nəfər erməni generalıdır. Sərhəd məsələsini Tiis Konfransında sülh və sazişlə həll etmək istəməyən erməni hökuməti həmin bu məsələni qılınc zoru ilə qurtarmağa qərar verib, general Andraniki də göndəribdir ki, hüdudumuzu keçib müsəlmanları tədhiş [terror] ilə pərakəndə qılmaqla arzu etdikləri yerləri təhti-təsəllüt və təsərrüfə [hakimiyyǝti vǝ ǝmri altına] keçirib Ermənistan torpağına qatışdırsınlar. Deməli, bu surətdə Andranikin hərəkati-vəhşiyanəsindən [vǝhşicǝ hǝrǝkǝtlǝrindǝn] məsul tutulacaq adamlar, ən əvvəlcə erməni hökumətinin başında duran şəxslər olur. O halda, Andranikin yanına mürǝxxǝslǝr [nümayǝndǝlǝr] göndərmək və ya kağızla sifarişlər etmək [kimi] vecə gəlməz tədbirlərin heç bir mənası yoxdur. Bu sifarişlərin, bu teleqramların məhəlli-aidinə [aidiyyǝtli yerǝ], yəni erməni hökuməti başında duranlarına göndərilməsi icab edir [lazım gǝlir]. Bilək, görək ki, erməni hökuməti bizə qarşı müharibə meydanımı açır? Ya bu vəhşiliklərin mənası nədir? Bəlkə Ermənistan Cümhuriyyətini müstəqil bir surətdə yaşatmaq üçün özlərində qabiliyyət və istedad olduğuna inanmayan vǝ bu təqdirdə qonşularının da müstəqil yaşamalarını istəməyən daşnaklar Qafqazın orasında-burasında andraniklər vasitəsilə qəsdən şuluqluq salıb ölkəmizin təkrar qəyyumlar əlinə keçməsini təqib edirlər. Qərəz, bu işgillərin [şübhǝlǝrin] bizim üçün aydın və aşkar edilməsi dəxi xaricən vacibi olan işlərimiz cümləsindəndir. Bu iki. Bir də o mümkündür ki, Andranik nə quldurdur, nə də erməni hökumətinin rəsmi məmuru... Bəlkə məhz müsəlman qanı tökməkdən xüsusi bir ləzzət hiss etmək mərəzinə mübtəla olan bir nəfər erməni mütəəssibidir [fanatikidir] ki, bunun bu vəhşi hərəkətinə Ararat Hökuməti də razı deyil. Lakin ipini çəkməyə qolunda güc yoxdur. Bu da üç. Şübhəsiz, bu üç zəndən başqa Andranik məsələsinin qaranlıq yerlərinə işıq salan dördüncü və beşinci və doqquzuncu zənlər iradı dəxi mümkündür. </div></div> [[Kateqoriya:1918-ci ilin qəzet məqalələri]] [[Kateqoriya:"Azərbaycan" qəzeti]] bgiqwlcpkqvd4w7il2bfhmx7ic8r3jm 97170 97169 2026-10-22T10:50:08Z Rəcəb Yaxşı 5409 97170 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = “Andranik məsələsi" | müəllif = Üzeyir Hacıbəyov | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | mənbə = [https://www.ada.edu.az/media/2025/10/14/azerbaijan_newspaper_hajibeyli_digital-1.pdf "Azərbaycan Yazıları" seriyası - Üzeyir Hacıbəyli Bakı: ADA Universiteti. 2025. s. 37-40] | əvvəlki = | növbəti = | il = 1918 | qeydlər = Azərbaycan qəzeti – 15 dekabr 1918-ci il }} <div align="center"> <div style="width:70%; align:center;" align="justify"> İngilis komandasının və qismən bizim Hökumətimizin “təhriri [yazılı] və şifahi” tədabirinə [tədbirlərinə] rəğmən Qarabağ əhalisinin dadü fəryadını genə də eşitməkdəyik. Aşkardır ki, Bakıdan deyilən sözlər, nəsihətlər və xəbərdarlıqlar, hətta general Tomsonun təhdidi belə Andranikə heç də əsər eyləməyir. O, öz işindədir, müsəlman kəndlərini dağıdır, əhalisini öldürür, ya qaçırdır. Arvadların irz və namusuna sataşır, əsir edir, qərəz, qüvvətcə zəif yerlərimizə soxulub bildiyini edir və Bakıdan gedən sifarişlərə, aşkardır ki, məhəl-güzar olmayır [mǝhǝl qoymur, etina etmir]. Zənni-acizanəmcə, Andranik məsələsinə ciddi surətdə əhəmiyyət verənlər, Azərbaycan müsəlmanlarının cinayətkar ünsürlər zülmü və sitəmi altında məhv edilmələrinə razı olmayanlar və Azərbaycanın qoparılmaz bir qismi olan ümum Qarabağ müsəlmanlarının daim qorxu altında yaşayıb da yedikləri, içdikləri, güzəran və məişətləri haram olmağına soyuq nəzərlə baxmayanlar və bilaxirə [nǝhayǝt] münasibatı qeyri-müəyyən qonşu millətdən olan müsəlləh [silahlı] bir qüvvənin hüdudumuz sahilində xudsəranə [özbaşına] hərəkatda bulunmasının aqibətini nəzəri-diqqətə alanlar, bu məsələni tezliklə bu tövr ya o tövr həll və fəsl etmək [sonlandırmaq] üçün Andranikin kim olduğunu, yəni simayi-siyasisini [siyasi simasını], məmuriyyətini, kimin tərəfindən bu əmrə [işǝ] məmur olduğunu bilib, bu cürə vəhşi hərəkətlər vasitəsilə təqib edilən məqsədin mənayi-həqiqisindən lazımınca xəbərdar olmalıdırlar. Məsələn, deyirlər ki, Andranik türklərlə ermənilər arasında vaqe olmuş müsalihədən [sülhdən] dolayı, erməni hökumətindən küsüb “özbaşına” olubdur və məsuliyyəti öz öhdǝsinǝ olmaq üzrə cürbəcür işləri də özbaşına görür. Ola bilər, kim bilir, bəlkə Andranik erməni hökumətindən küsüb də erməni camaatı içində şöhrət qazanmaq istəyir. Və bu şöhrətə malik olmaq yolunun ən rastını [asanını] tapıb, müsəlmanların əlsizayaqsız qisminin üzərinə top və tüfənglə hücumlar edib “rəşadət” göstərir. Yəni istəyir ki, “igid” Andranikin adı ermənilər arasında dillərdə zikr olunub hər kəsin məhbubül-qülubu [qǝlbinin sevimlisi] olsun. Nə deməli, bəlkə “qəhrəman” Andranikin günlərin bir günü erməni padşahı olmaq fikri də vardır. Zatən hal və övza [vəziyyət] öylə bir surət peyda etməkdədir ki, “avantürist”in başından cürbəcür xəyallar keçir. Vaqiən [həqiqətən] əgər iş böylə isə, yəni Andranikin qonşu erməni hökumətinə heç bir dəxli yoxsa və gördükləri vəhşiliklərin cavabdehǝndǝliyi dəxi məhz öz boynuna isə, o halda bu Andranik erməni camaatının gözündə “igid” olsun, “qəhrəman” olsun, nə olur-olsun, bizim gözümüzdə adi bir quldurdur. Çünki bir şəxs ki, başına adam yığıb kəndkəsək üstə tökülüb qətlü qarətə məşğul ola, o şəxsə quldur deyirlər. Böylə olan surətdə bir quldurun yanına “delaqat” göndərmək, onu kağız vasitəsilə quldurluqdan mən’ qılmaq və ya həddini bildirmək üçün teleqram vasitəsilə təhdid etmək, nə Hökumətimizin şanına layiqdir, nə ingilis komandasının... Və bir də məşhur məsəldir ki, “Quran oxumaqla donquz darıdan çıxmaz.” Quldurların qabağına lazım olan qədər güc göndərmək istər ki, dəstəsini də, özünü də dəstgir [əli-qolu bağlı] edib məhkəmə qarşısına gətirsin və cəzayi-səzasına [layiqli cəzasına] çatmaq üçün təhti-mühakiməyə [mühakimǝ altına, mǝhkǝmǝyǝ] verilsin. Bu bir. Bu da ola bilər ki, Andranik erməni hökumətindən heç də küsməyibdir. Özü də həmin hökumətin məxfi və ya ələni [açıq] bir ajanı, bir məmurudur və ya daha açığı təhti-komandasında [komandanlığı altında] hökumətin rəsmi qoşunu olan bir nəfər erməni generalıdır. Sərhəd məsələsini Tiis Konfransında sülh və sazişlə həll etmək istəməyən erməni hökuməti həmin bu məsələni qılınc zoru ilə qurtarmağa qərar verib, general Andraniki də göndəribdir ki, hüdudumuzu keçib müsəlmanları tədhiş [terror] ilə pərakəndə qılmaqla arzu etdikləri yerləri təhti-təsəllüt və təsərrüfə [hakimiyyǝti vǝ ǝmri altına] keçirib Ermənistan torpağına qatışdırsınlar. Deməli, bu surətdə Andranikin hərəkati-vəhşiyanəsindən [vǝhşicǝ hǝrǝkǝtlǝrindǝn] məsul tutulacaq adamlar, ən əvvəlcə erməni hökumətinin başında duran şəxslər olur. O halda, Andranikin yanına mürǝxxǝslǝr [nümayǝndǝlǝr] göndərmək və ya kağızla sifarişlər etmək [kimi] vecə gəlməz tədbirlərin heç bir mənası yoxdur. Bu sifarişlərin, bu teleqramların məhəlli-aidinə [aidiyyǝtli yerǝ], yəni erməni hökuməti başında duranlarına göndərilməsi icab edir [lazım gǝlir]. Bilək, görək ki, erməni hökuməti bizə qarşı müharibə meydanımı açır? Ya bu vəhşiliklərin mənası nədir? Bəlkə Ermənistan Cümhuriyyətini müstəqil bir surətdə yaşatmaq üçün özlərində qabiliyyət və istedad olduğuna inanmayan vǝ bu təqdirdə qonşularının da müstəqil yaşamalarını istəməyən daşnaklar Qafqazın orasında-burasında andraniklər vasitəsilə qəsdən şuluqluq salıb ölkəmizin təkrar qəyyumlar əlinə keçməsini təqib edirlər. Qərəz, bu işgillərin [şübhǝlǝrin] bizim üçün aydın və aşkar edilməsi dəxi xaricən vacibi olan işlərimiz cümləsindəndir. Bu iki. Bir də o mümkündür ki, Andranik nə quldurdur, nə də erməni hökumətinin rəsmi məmuru... Bəlkə məhz müsəlman qanı tökməkdən xüsusi bir ləzzət hiss etmək mərəzinə mübtəla olan bir nəfər erməni mütəəssibidir [fanatikidir] ki, bunun bu vəhşi hərəkətinə Ararat Hökuməti də razı deyil. Lakin ipini çəkməyə qolunda güc yoxdur. Bu da üç. Şübhəsiz, bu üç zəndən başqa Andranik məsələsinin qaranlıq yerlərinə işıq salan dördüncü və beşinci və doqquzuncu zənlər iradı dəxi mümkündür. Fəqət, bizcə, zənni-qalib [doğru olma ehtimalı ǝn güclü olanlar] bu üçdədir. Ondan əlavə bizdən ötrü vacib olan dəxi budur ki, görək Andranik quldurmu, rəsmi məmurmu və ya təkrar qırğın salmağa bais olan bir nəfər mütəəssib ermənimi? Çünki ciddi tədabirin ittixaz [tǝdbirlǝrin görülmǝsi] və tətbiqi bu üçdən birinin təyininə bağlıdır. Lakin bunu təyin etmək işinin, öz yolu ilə icrasına məşğul olmaqla bərabər, bir tǝrǝfdǝn zülm və sitəmə məruz qalan müsəlmanları tezliklə xilas etmək və digər tərəfdən bu vǝq’ǝnin getdikcə böyüyüb başımıza əngəl olmağına imkan verməmək üçün səri [tez] və müəssir [təsirli] tədbirlərlə Andranik hərəkətini nə tövr olsa dayandırmaq lazımdır. Fəqət bu yoldakı tədbirlər yalnız ingilis komandasını təkrar-təkrar müraciətlərlə təciz [narahat] etməkdən ibarət olmamalıdır. Zatən bu müraciətlərin nəticəsi o ola bilər ki, öz-özümüzü qorumaq qabiliyyət və qüvvətimizə şübhə edənlər olar. İngilisləri əhvalatdan vaqif etmək əlbəttə borcumuzdur. Qafqazda nizam və asayişin bərqərar edilməsi işlərinin icrası da ingilislərin borclarıdır. Bunu özləri elan edibdirlər. Və ola bilər ki, ingilislər andraniklǝr hərəkatını böyük nüfuzları sayəsində mənəvi bir qüvvə ilə də dayandırmağa müqtədirdilər. Lakin biz dəxi bu cürə hərəkətləri cismani qüvvələrimizlə durdurmağa müqtədir olmağımızı lazım olan dərəcəyə qədər bildirməliyik. Andraniklər dəxi türklər gedəndən sonra baş qalxızıb zənn etməsinlər ki, biz qoşunsuz və əsgərsiz qalmışıq. Lazım olan yerdə, hamımızın – arvadlarımıza qədər – əsgər olduğumuzu andraniklər içində bilməyənlər yox deyil zǝnn edirǝm. Fəqət bir bu qədər tökülən qanlardan sonra bəşəriyyət artıq zara gəlib sülh-sülh deyə sevindiyi halda, bu sülh axşamı bir də təkrar qan tökmək igidlik deyil, rəzalətdir və o qana səbəb olanlar bəşəriyyət lənətinə gəlməkdən başqa özgə bir mənfəət qazana bilməzlər. Bu cürə vəhşi hərəkətlər icrası ilə erməni millətinə xoş gəlməyi qəsd edən andraniklər, zənn edirəm ki, səhvdədirlər. Onlara “afərin” deyib əl çalanlar, bu gün erməni millətinin içində də çox az tapılar. Bir ay bundan əvvəl qonşuluq təriqinə [üsuluna] müvafiq sülh və sazişlə yaşamaq naminə xanımlarımıza müraciət edən erməni xanımları, fəhlələrimizi çağıran erməni fəhlələri, əminəm ki, andraniklərin bu yollu haqq-şikənanə [haqqı tapdalayan] hərəkətlərindən son dərəcə dilgir [narazı] olmaqla bərabər, müraciət etdikləri və çağırdıqları qonşuları qabağında “qəhrəman” andraniklərin xəcalətini çəkirlər. Burasını da yaddan çıxartmasınlar ki, Andranik məsləkli başçılarının bu qədər mənhus politikası nəticəsindən cürbəcür fəlakətlər çəkmiş olan erməni milləti, bir kərə qalxıb da bu yalançı pəhləvanları öz əllərilə üstlərindən dəf və rəf edər [aradan qaldırar] ehtimalı da meydanda yox deyildir. Biz hər halda özümüzü qorumalıyıq və hüdudumuzu elə möhkəm bir vəziyyətə salmalıyıq ki, hər dəli, qudurmuş soxulub bildiyini, istədiyini yapa bilməsin. Ümum əhalimizin, baxüsus [xüsusilə] hüdud yaxınlığında olanların müdafiə və mühafizəsi üçün əlimizdə vasitələr lazımdır ki, hərəkətcə sürətə və fəaliy </div></div> [[Kateqoriya:1918-ci ilin qəzet məqalələri]] [[Kateqoriya:"Azərbaycan" qəzeti]] fiufwpde34svj3n6r40j6hp5qyhabrq 97171 97170 2026-10-22T10:51:30Z Rəcəb Yaxşı 5409 97171 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = “Andranik məsələsi" | müəllif = Üzeyir Hacıbəyov | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | mənbə = [https://www.ada.edu.az/media/2025/10/14/azerbaijan_newspaper_hajibeyli_digital-1.pdf "Azərbaycan Yazıları" seriyası - Üzeyir Hacıbəyli Bakı: ADA Universiteti. 2025. s. 37-40] | əvvəlki = | növbəti = | il = 1918 | qeydlər = Azərbaycan qəzeti – 15 dekabr 1918-ci il }} <div align="center"> <div style="width:70%; align:center;" align="justify"> İngilis komandasının və qismən bizim Hökumətimizin “təhriri [yazılı] və şifahi” tədabirinə [tədbirlərinə] rəğmən Qarabağ əhalisinin dadü fəryadını genə də eşitməkdəyik. Aşkardır ki, Bakıdan deyilən sözlər, nəsihətlər və xəbərdarlıqlar, hətta general Tomsonun təhdidi belə Andranikə heç də əsər eyləməyir. O, öz işindədir, müsəlman kəndlərini dağıdır, əhalisini öldürür, ya qaçırdır. Arvadların irz və namusuna sataşır, əsir edir, qərəz, qüvvətcə zəif yerlərimizə soxulub bildiyini edir və Bakıdan gedən sifarişlərə, aşkardır ki, məhəl-güzar olmayır [mǝhǝl qoymur, etina etmir]. Zənni-acizanəmcə, Andranik məsələsinə ciddi surətdə əhəmiyyət verənlər, Azərbaycan müsəlmanlarının cinayətkar ünsürlər zülmü və sitəmi altında məhv edilmələrinə razı olmayanlar və Azərbaycanın qoparılmaz bir qismi olan ümum Qarabağ müsəlmanlarının daim qorxu altında yaşayıb da yedikləri, içdikləri, güzəran və məişətləri haram olmağına soyuq nəzərlə baxmayanlar və bilaxirə [nǝhayǝt] münasibatı qeyri-müəyyən qonşu millətdən olan müsəlləh [silahlı] bir qüvvənin hüdudumuz sahilində xudsəranə [özbaşına] hərəkatda bulunmasının aqibətini nəzəri-diqqətə alanlar, bu məsələni tezliklə bu tövr ya o tövr həll və fəsl etmək [sonlandırmaq] üçün Andranikin kim olduğunu, yəni simayi-siyasisini [siyasi simasını], məmuriyyətini, kimin tərəfindən bu əmrə [işǝ] məmur olduğunu bilib, bu cürə vəhşi hərəkətlər vasitəsilə təqib edilən məqsədin mənayi-həqiqisindən lazımınca xəbərdar olmalıdırlar. Məsələn, deyirlər ki, Andranik türklərlə ermənilər arasında vaqe olmuş müsalihədən [sülhdən] dolayı, erməni hökumətindən küsüb “özbaşına” olubdur və məsuliyyəti öz öhdǝsinǝ olmaq üzrə cürbəcür işləri də özbaşına görür. Ola bilər, kim bilir, bəlkə Andranik erməni hökumətindən küsüb də erməni camaatı içində şöhrət qazanmaq istəyir. Və bu şöhrətə malik olmaq yolunun ən rastını [asanını] tapıb, müsəlmanların əlsizayaqsız qisminin üzərinə top və tüfənglə hücumlar edib “rəşadət” göstərir. Yəni istəyir ki, “igid” Andranikin adı ermənilər arasında dillərdə zikr olunub hər kəsin məhbubül-qülubu [qǝlbinin sevimlisi] olsun. Nə deməli, bəlkə “qəhrəman” Andranikin günlərin bir günü erməni padşahı olmaq fikri də vardır. Zatən hal və övza [vəziyyət] öylə bir surət peyda etməkdədir ki, “avantürist”in başından cürbəcür xəyallar keçir. Vaqiən [həqiqətən] əgər iş böylə isə, yəni Andranikin qonşu erməni hökumətinə heç bir dəxli yoxsa və gördükləri vəhşiliklərin cavabdehǝndǝliyi dəxi məhz öz boynuna isə, o halda bu Andranik erməni camaatının gözündə “igid” olsun, “qəhrəman” olsun, nə olur-olsun, bizim gözümüzdə adi bir quldurdur. Çünki bir şəxs ki, başına adam yığıb kəndkəsək üstə tökülüb qətlü qarətə məşğul ola, o şəxsə quldur deyirlər. Böylə olan surətdə bir quldurun yanına “delaqat” göndərmək, onu kağız vasitəsilə quldurluqdan mən’ qılmaq və ya həddini bildirmək üçün teleqram vasitəsilə təhdid etmək, nə Hökumətimizin şanına layiqdir, nə ingilis komandasının... Və bir də məşhur məsəldir ki, “Quran oxumaqla donquz darıdan çıxmaz.” Quldurların qabağına lazım olan qədər güc göndərmək istər ki, dəstəsini də, özünü də dəstgir [əli-qolu bağlı] edib məhkəmə qarşısına gətirsin və cəzayi-səzasına [layiqli cəzasına] çatmaq üçün təhti-mühakiməyə [mühakimǝ altına, mǝhkǝmǝyǝ] verilsin. Bu bir. Bu da ola bilər ki, Andranik erməni hökumətindən heç də küsməyibdir. Özü də həmin hökumətin məxfi və ya ələni [açıq] bir ajanı, bir məmurudur və ya daha açığı təhti-komandasında [komandanlığı altında] hökumətin rəsmi qoşunu olan bir nəfər erməni generalıdır. Sərhəd məsələsini Tiis Konfransında sülh və sazişlə həll etmək istəməyən erməni hökuməti həmin bu məsələni qılınc zoru ilə qurtarmağa qərar verib, general Andraniki də göndəribdir ki, hüdudumuzu keçib müsəlmanları tədhiş [terror] ilə pərakəndə qılmaqla arzu etdikləri yerləri təhti-təsəllüt və təsərrüfə [hakimiyyǝti vǝ ǝmri altına] keçirib Ermənistan torpağına qatışdırsınlar. Deməli, bu surətdə Andranikin hərəkati-vəhşiyanəsindən [vǝhşicǝ hǝrǝkǝtlǝrindǝn] məsul tutulacaq adamlar, ən əvvəlcə erməni hökumətinin başında duran şəxslər olur. O halda, Andranikin yanına mürǝxxǝslǝr [nümayǝndǝlǝr] göndərmək və ya kağızla sifarişlər etmək [kimi] vecə gəlməz tədbirlərin heç bir mənası yoxdur. Bu sifarişlərin, bu teleqramların məhəlli-aidinə [aidiyyǝtli yerǝ], yəni erməni hökuməti başında duranlarına göndərilməsi icab edir [lazım gǝlir]. Bilək, görək ki, erməni hökuməti bizə qarşı müharibə meydanımı açır? Ya bu vəhşiliklərin mənası nədir? Bəlkə Ermənistan Cümhuriyyətini müstəqil bir surətdə yaşatmaq üçün özlərində qabiliyyət və istedad olduğuna inanmayan vǝ bu təqdirdə qonşularının da müstəqil yaşamalarını istəməyən daşnaklar Qafqazın orasında-burasında andraniklər vasitəsilə qəsdən şuluqluq salıb ölkəmizin təkrar qəyyumlar əlinə keçməsini təqib edirlər. Qərəz, bu işgillərin [şübhǝlǝrin] bizim üçün aydın və aşkar edilməsi dəxi xaricən vacibi olan işlərimiz cümləsindəndir. Bu iki. Bir də o mümkündür ki, Andranik nə quldurdur, nə də erməni hökumətinin rəsmi məmuru... Bəlkə məhz müsəlman qanı tökməkdən xüsusi bir ləzzət hiss etmək mərəzinə mübtəla olan bir nəfər erməni mütəəssibidir [fanatikidir] ki, bunun bu vəhşi hərəkətinə Ararat Hökuməti də razı deyil. Lakin ipini çəkməyə qolunda güc yoxdur. Bu da üç. Şübhəsiz, bu üç zəndən başqa Andranik məsələsinin qaranlıq yerlərinə işıq salan dördüncü və beşinci və doqquzuncu zənlər iradı dəxi mümkündür. Fəqət, bizcə, zənni-qalib [doğru olma ehtimalı ǝn güclü olanlar] bu üçdədir. Ondan əlavə bizdən ötrü vacib olan dəxi budur ki, görək Andranik quldurmu, rəsmi məmurmu və ya təkrar qırğın salmağa bais olan bir nəfər mütəəssib ermənimi? Çünki ciddi tədabirin ittixaz [tǝdbirlǝrin görülmǝsi] və tətbiqi bu üçdən birinin təyininə bağlıdır. Lakin bunu təyin etmək işinin, öz yolu ilə icrasına məşğul olmaqla bərabər, bir tǝrǝfdǝn zülm və sitəmə məruz qalan müsəlmanları tezliklə xilas etmək və digər tərəfdən bu vǝq’ǝnin getdikcə böyüyüb başımıza əngəl olmağına imkan verməmək üçün səri [tez] və müəssir [təsirli] tədbirlərlə Andranik hərəkətini nə tövr olsa dayandırmaq lazımdır. Fəqət bu yoldakı tədbirlər yalnız ingilis komandasını təkrar-təkrar müraciətlərlə təciz [narahat] etməkdən ibarət olmamalıdır. Zatən bu müraciətlərin nəticəsi o ola bilər ki, öz-özümüzü qorumaq qabiliyyət və qüvvətimizə şübhə edənlər olar. İngilisləri əhvalatdan vaqif etmək əlbəttə borcumuzdur. Qafqazda nizam və asayişin bərqərar edilməsi işlərinin icrası da ingilislərin borclarıdır. Bunu özləri elan edibdirlər. Və ola bilər ki, ingilislər andraniklǝr hərəkatını böyük nüfuzları sayəsində mənəvi bir qüvvə ilə də dayandırmağa müqtədirdilər. Lakin biz dəxi bu cürə hərəkətləri cismani qüvvələrimizlə durdurmağa müqtədir olmağımızı lazım olan dərəcəyə qədər bildirməliyik. Andraniklər dəxi türklər gedəndən sonra baş qalxızıb zənn etməsinlər ki, biz qoşunsuz və əsgərsiz qalmışıq. Lazım olan yerdə, hamımızın – arvadlarımıza qədər – əsgər olduğumuzu andraniklər içində bilməyənlər yox deyil zǝnn edirǝm. Fəqət bir bu qədər tökülən qanlardan sonra bəşəriyyət artıq zara gəlib sülh-sülh deyə sevindiyi halda, bu sülh axşamı bir də təkrar qan tökmək igidlik deyil, rəzalətdir və o qana səbəb olanlar bəşəriyyət lənətinə gəlməkdən başqa özgə bir mənfəət qazana bilməzlər. Bu cürə vəhşi hərəkətlər icrası ilə erməni millətinə xoş gəlməyi qəsd edən andraniklər, zənn edirəm ki, səhvdədirlər. Onlara “afərin” deyib əl çalanlar, bu gün erməni millətinin içində də çox az tapılar. Bir ay bundan əvvəl qonşuluq təriqinə [üsuluna] müvafiq sülh və sazişlə yaşamaq naminə xanımlarımıza müraciət edən erməni xanımları, fəhlələrimizi çağıran erməni fəhlələri, əminəm ki, andraniklərin bu yollu haqq-şikənanə [haqqı tapdalayan] hərəkətlərindən son dərəcə dilgir [narazı] olmaqla bərabər, müraciət etdikləri və çağırdıqları qonşuları qabağında “qəhrəman” andraniklərin xəcalətini çəkirlər. Burasını da yaddan çıxartmasınlar ki, Andranik məsləkli başçılarının bu qədər mənhus politikası nəticəsindən cürbəcür fəlakətlər çəkmiş olan erməni milləti, bir kərə qalxıb da bu yalançı pəhləvanları öz əllərilə üstlərindən dəf və rəf edər [aradan qaldırar] ehtimalı da meydanda yox deyildir. Biz hər halda özümüzü qorumalıyıq və hüdudumuzu elə möhkəm bir vəziyyətə salmalıyıq ki, hər dəli, qudurmuş soxulub bildiyini, istədiyini yapa bilməsin. Ümum əhalimizin, baxüsus [xüsusilə] hüdud yaxınlığında olanların müdafiə və mühafizəsi üçün əlimizdə vasitələr lazımdır ki, hərəkətcə sürətə və fəaliyyətcə də qüvvətə malik olmaqla xalqımızı mütməinül-qəlb [xatircǝm] etsin. Zənn edirik ki, möhtərəm Parlaman əzaları, baxüsus Qarabağ məbusları, Andranik məsələsi haqqında hökumətdən izahat istəməsə də, hökumət özü bu işdə nə növ tədbirlər görüldüyünü və görüləcəyini və bununla bərabər bu işə nə nəzərlə baxdığını da Parlaman hüzurunda bəyan və elan edəcəkdir. </div></div> [[Kateqoriya:1918-ci ilin qəzet məqalələri]] [[Kateqoriya:"Azərbaycan" qəzeti]] 3uijdpaacc9mqsyzb9o8a50u62gtqdv 97172 97171 2026-10-22T10:52:15Z Rəcəb Yaxşı 5409 97172 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = “Andranik məsələsi" | müəllif = Üzeyir Hacıbəyov | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | mənbə = [https://www.ada.edu.az/media/2025/10/14/azerbaijan_newspaper_hajibeyli_digital-1.pdf "Azərbaycan Yazıları" seriyası - Üzeyir Hacıbəyli Bakı: ADA Universiteti. 2025. s. 37-40] | əvvəlki = | növbəti = | il = 1918 | qeydlər = Azərbaycan qəzeti – 15 dekabr 1918-ci il }} <div align="center"> <div style="width:70%; align:center;" align="justify"> İngilis komandasının və qismən bizim Hökumətimizin “təhriri [yazılı] və şifahi” tədabirinə [tədbirlərinə] rəğmən Qarabağ əhalisinin dadü fəryadını genə də eşitməkdəyik. Aşkardır ki, Bakıdan deyilən sözlər, nəsihətlər və xəbərdarlıqlar, hətta general Tomsonun təhdidi belə Andranikə heç də əsər eyləməyir. O, öz işindədir, müsəlman kəndlərini dağıdır, əhalisini öldürür, ya qaçırdır. Arvadların irz və namusuna sataşır, əsir edir, qərəz, qüvvətcə zəif yerlərimizə soxulub bildiyini edir və Bakıdan gedən sifarişlərə, aşkardır ki, məhəl-güzar olmayır [məhəl qoymur, etina etmir]. Zənni-acizanəmcə, Andranik məsələsinə ciddi surətdə əhəmiyyət verənlər, Azərbaycan müsəlmanlarının cinayətkar ünsürlər zülmü və sitəmi altında məhv edilmələrinə razı olmayanlar və Azərbaycanın qoparılmaz bir qismi olan ümum Qarabağ müsəlmanlarının daim qorxu altında yaşayıb da yedikləri, içdikləri, güzəran və məişətləri haram olmağına soyuq nəzərlə baxmayanlar və bilaxirə [nəhayət] münasibatı qeyri-müəyyən qonşu millətdən olan müsəlləh [silahlı] bir qüvvənin hüdudumuz sahilində xudsəranə [özbaşına] hərəkatda bulunmasının aqibətini nəzəri-diqqətə alanlar, bu məsələni tezliklə bu tövr ya o tövr həll və fəsl etmək [sonlandırmaq] üçün Andranikin kim olduğunu, yəni simayi-siyasisini [siyasi simasını], məmuriyyətini, kimin tərəfindən bu əmrə [işə] məmur olduğunu bilib, bu cürə vəhşi hərəkətlər vasitəsilə təqib edilən məqsədin mənayi-həqiqisindən lazımınca xəbərdar olmalıdırlar. Məsələn, deyirlər ki, Andranik türklərlə ermənilər arasında vaqe olmuş müsalihədən [sülhdən] dolayı, erməni hökumətindən küsüb “özbaşına” olubdur və məsuliyyəti öz öhdəsinə olmaq üzrə cürbəcür işləri də özbaşına görür. Ola bilər, kim bilir, bəlkə Andranik erməni hökumətindən küsüb də erməni camaatı içində şöhrət qazanmaq istəyir. Və bu şöhrətə malik olmaq yolunun ən rastını [asanını] tapıb, müsəlmanların əlsizayaqsız qisminin üzərinə top və tüfənglə hücumlar edib “rəşadət” göstərir. Yəni istəyir ki, “igid” Andranikin adı ermənilər arasında dillərdə zikr olunub hər kəsin məhbubül-qülubu [qəlbinin sevimlisi] olsun. Nə deməli, bəlkə “qəhrəman” Andranikin günlərin bir günü erməni padşahı olmaq fikri də vardır. Zatən hal və övza [vəziyyət] öylə bir surət peyda etməkdədir ki, “avantürist”in başından cürbəcür xəyallar keçir. Vaqiən [həqiqətən] əgər iş böylə isə, yəni Andranikin qonşu erməni hökumətinə heç bir dəxli yoxsa və gördükləri vəhşiliklərin cavabdehəndəliyi dəxi məhz öz boynuna isə, o halda bu Andranik erməni camaatının gözündə “igid” olsun, “qəhrəman” olsun, nə olur-olsun, bizim gözümüzdə adi bir quldurdur. Çünki bir şəxs ki, başına adam yığıb kəndkəsək üstə tökülüb qətlü qarətə məşğul ola, o şəxsə quldur deyirlər. Böylə olan surətdə bir quldurun yanına “delaqat” göndərmək, onu kağız vasitəsilə quldurluqdan mən’ qılmaq və ya həddini bildirmək üçün teleqram vasitəsilə təhdid etmək, nə Hökumətimizin şanına layiqdir, nə ingilis komandasının... Və bir də məşhur məsəldir ki, “Quran oxumaqla donquz darıdan çıxmaz.” Quldurların qabağına lazım olan qədər güc göndərmək istər ki, dəstəsini də, özünü də dəstgir [əli-qolu bağlı] edib məhkəmə qarşısına gətirsin və cəzayi-səzasına [layiqli cəzasına] çatmaq üçün təhti-mühakiməyə [mühakimə altına, məhkəməyə] verilsin. Bu bir. Bu da ola bilər ki, Andranik erməni hökumətindən heç də küsməyibdir. Özü də həmin hökumətin məxfi və ya ələni [açıq] bir ajanı, bir məmurudur və ya daha açığı təhti-komandasında [komandanlığı altında] hökumətin rəsmi qoşunu olan bir nəfər erməni generalıdır. Sərhəd məsələsini Tiflis Konfransında sülh və sazişlə həll etmək istəməyən erməni hökuməti həmin bu məsələni qılınc zoru ilə qurtarmağa qərar verib, general Andraniki də göndəribdir ki, hüdudumuzu keçib müsəlmanları tədhiş [terror] ilə pərakəndə qılmaqla arzu etdikləri yerləri təhti-təsəllüt və təsərrüfə [hakimiyyəti və əmri altına] keçirib Ermənistan torpağına qatışdırsınlar. Deməli, bu surətdə Andranikin hərəkati-vəhşiyanəsindən [vəhşicə hərəkətlərindən] məsul tutulacaq adamlar, ən əvvəlcə erməni hökumətinin başında duran şəxslər olur. O halda, Andranikin yanına mürəxxəslər [nümayəndələr] göndərmək və ya kağızla sifarişlər etmək [kimi] vecə gəlməz tədbirlərin heç bir mənası yoxdur. Bu sifarişlərin, bu teleqramların məhəlli-aidinə [aidiyyətli yerə], yəni erməni hökuməti başında duranlarına göndərilməsi icab edir [lazım gəlir]. Bilək, görək ki, erməni hökuməti bizə qarşı müharibə meydanımı açır? Ya bu vəhşiliklərin mənası nədir? Bəlkə Ermənistan Cümhuriyyətini müstəqil bir surətdə yaşatmaq üçün özlərində qabiliyyət və istedad olduğuna inanmayan və bu təqdirdə qonşularının da müstəqil yaşamalarını istəməyən daşnaklar Qafqazın orasında-burasında andraniklər vasitəsilə qəsdən şuluqluq salıb ölkəmizin təkrar qəyyumlar əlinə keçməsini təqib edirlər. Qərəz, bu işgillərin [şübhələrin] bizim üçün aydın və aşkar edilməsi dəxi xaricən vacibi olan işlərimiz cümləsindəndir. Bu iki. Bir də o mümkündür ki, Andranik nə quldurdur, nə də erməni hökumətinin rəsmi məmuru... Bəlkə məhz müsəlman qanı tökməkdən xüsusi bir ləzzət hiss etmək mərəzinə mübtəla olan bir nəfər erməni mütəəssibidir [fanatikidir] ki, bunun bu vəhşi hərəkətinə Ararat Hökuməti də razı deyil. Lakin ipini çəkməyə qolunda güc yoxdur. Bu da üç. Şübhəsiz, bu üç zəndən başqa Andranik məsələsinin qaranlıq yerlərinə işıq salan dördüncü və beşinci və doqquzuncu zənlər iradı dəxi mümkündür. Fəqət, bizcə, zənni-qalib [doğru olma ehtimalı ən güclü olanlar] bu üçdədir. Ondan əlavə bizdən ötrü vacib olan dəxi budur ki, görək Andranik quldurmu, rəsmi məmurmu və ya təkrar qırğın salmağa bais olan bir nəfər mütəəssib ermənimi? Çünki ciddi tədabirin ittixaz [tədbirlərin görülməsi] və tətbiqi bu üçdən birinin təyininə bağlıdır. Lakin bunu təyin etmək işinin, öz yolu ilə icrasına məşğul olmaqla bərabər, bir tərəfdən zülm və sitəmə məruz qalan müsəlmanları tezliklə xilas etmək və digər tərəfdən bu vəq’ənin getdikcə böyüyüb başımıza əngəl olmağına imkan verməmək üçün səri [tez] və müəssir [təsirli] tədbirlərlə Andranik hərəkətini nə tövr olsa dayandırmaq lazımdır. Fəqət bu yoldakı tədbirlər yalnız ingilis komandasını təkrar-təkrar müraciətlərlə təciz [narahat] etməkdən ibarət olmamalıdır. Zatən bu müraciətlərin nəticəsi o ola bilər ki, öz-özümüzü qorumaq qabiliyyət və qüvvətimizə şübhə edənlər olar. İngilisləri əhvalatdan vaqif etmək əlbəttə borcumuzdur. Qafqazda nizam və asayişin bərqərar edilməsi işlərinin icrası da ingilislərin borclarıdır. Bunu özləri elan edibdirlər. Və ola bilər ki, ingilislər andraniklər hərəkatını böyük nüfuzları sayəsində mənəvi bir qüvvə ilə də dayandırmağa müqtədirdilər. Lakin biz dəxi bu cürə hərəkətləri cismani qüvvələrimizlə durdurmağa müqtədir olmağımızı lazım olan dərəcəyə qədər bildirməliyik. Andraniklər dəxi türklər gedəndən sonra baş qalxızıb zənn etməsinlər ki, biz qoşunsuz və əsgərsiz qalmışıq. Lazım olan yerdə, hamımızın – arvadlarımıza qədər – əsgər olduğumuzu andraniklər içində bilməyənlər yox deyil zənn edirəm. Fəqət bir bu qədər tökülən qanlardan sonra bəşəriyyət artıq zara gəlib sülh-sülh deyə sevindiyi halda, bu sülh axşamı bir də təkrar qan tökmək igidlik deyil, rəzalətdir və o qana səbəb olanlar bəşəriyyət lənətinə gəlməkdən başqa özgə bir mənfəət qazana bilməzlər. Bu cürə vəhşi hərəkətlər icrası ilə erməni millətinə xoş gəlməyi qəsd edən andraniklər, zənn edirəm ki, səhvdədirlər. Onlara “afərin” deyib əl çalanlar, bu gün erməni millətinin içində də çox az tapılar. Bir ay bundan əvvəl qonşuluq təriqinə [üsuluna] müvafiq sülh və sazişlə yaşamaq naminə xanımlarımıza müraciət edən erməni xanımları, fəhlələrimizi çağıran erməni fəhlələri, əminəm ki, andraniklərin bu yollu haqq-şikənanə [haqqı tapdalayan] hərəkətlərindən son dərəcə dilgir [narazı] olmaqla bərabər, müraciət etdikləri və çağırdıqları qonşuları qabağında “qəhrəman” andraniklərin xəcalətini çəkirlər. Burasını da yaddan çıxartmasınlar ki, Andranik məsləkli başçılarının bu qədər mənhus politikası nəticəsindən cürbəcür fəlakətlər çəkmiş olan erməni milləti, bir kərə qalxıb da bu yalançı pəhləvanları öz əllərilə üstlərindən dəf və rəf edər [aradan qaldırar] ehtimalı da meydanda yox deyildir. Biz hər halda özümüzü qorumalıyıq və hüdudumuzu elə möhkəm bir vəziyyətə salmalıyıq ki, hər dəli, qudurmuş soxulub bildiyini, istədiyini yapa bilməsin. Ümum əhalimizin, baxüsus [xüsusilə] hüdud yaxınlığında olanların müdafiə və mühafizəsi üçün əlimizdə vasitələr lazımdır ki, hərəkətcə sürətə və fəaliyyətcə də qüvvətə malik olmaqla xalqımızı mütməinül-qəlb [xatircəm] etsin. Zənn edirik ki, möhtərəm Parlaman əzaları, baxüsus Qarabağ məbusları, Andranik məsələsi haqqında hökumətdən izahat istəməsə də, hökumət özü bu işdə nə növ tədbirlər görüldüyünü və görüləcəyini və bununla bərabər bu işə nə nəzərlə baxdığını da Parlaman hüzurunda bəyan və elan edəcəkdir. </div></div> [[Kateqoriya:1918-ci ilin qəzet məqalələri]] [[Kateqoriya:"Azərbaycan" qəzeti]] ofht8mf3s0comdnbgxj1y4i8sv3atq3 97174 97172 2026-10-22T10:53:33Z Rəcəb Yaxşı 5409 97174 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = “Andranik məsələsi" | müəllif = Üzeyir Hacıbəyov | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | mənbə = [https://www.ada.edu.az/media/2025/10/14/azerbaijan_newspaper_hajibeyli_digital-1.pdf "Azərbaycan Yazıları" seriyası - Üzeyir Hacıbəyli Bakı: ADA Universiteti. 2025. s. 37-40] | əvvəlki = | növbəti = | il = 1918 | qeydlər = Azərbaycan qəzeti – 15 dekabr 1918-ci il }} <div align="center"> <div style="width:70%; align:center;" align="justify"> İngilis komandasının və qismən bizim Hökumətimizin “təhriri [yazılı] və şifahi” tədabirinə [tədbirlərinə] rəğmən Qarabağ əhalisinin dadü fəryadını genə də eşitməkdəyik. Aşkardır ki, Bakıdan deyilən sözlər, nəsihətlər və xəbərdarlıqlar, hətta general Tomsonun təhdidi belə Andranikə heç də əsər eyləməyir. O, öz işindədir, müsəlman kəndlərini dağıdır, əhalisini öldürür, ya qaçırdır. Arvadların irz və namusuna sataşır, əsir edir, qərəz, qüvvətcə zəif yerlərimizə soxulub bildiyini edir və Bakıdan gedən sifarişlərə, aşkardır ki, məhəl-güzar olmayır [məhəl qoymur, etina etmir]. Zənni-acizanəmcə, Andranik məsələsinə ciddi surətdə əhəmiyyət verənlər, Azərbaycan müsəlmanlarının cinayətkar ünsürlər zülmü və sitəmi altında məhv edilmələrinə razı olmayanlar və Azərbaycanın qoparılmaz bir qismi olan ümum Qarabağ müsəlmanlarının daim qorxu altında yaşayıb da yedikləri, içdikləri, güzəran və məişətləri haram olmağına soyuq nəzərlə baxmayanlar və bilaxirə [nəhayət] münasibatı qeyri-müəyyən qonşu millətdən olan müsəlləh [silahlı] bir qüvvənin hüdudumuz sahilində xudsəranə [özbaşına] hərəkatda bulunmasının aqibətini nəzəri-diqqətə alanlar, bu məsələni tezliklə bu tövr ya o tövr həll və fəsl etmək [sonlandırmaq] üçün Andranikin kim olduğunu, yəni simayi-siyasisini [siyasi simasını], məmuriyyətini, kimin tərəfindən bu əmrə [işə] məmur olduğunu bilib, bu cürə vəhşi hərəkətlər vasitəsilə təqib edilən məqsədin mənayi-həqiqisindən lazımınca xəbərdar olmalıdırlar. Məsələn, deyirlər ki, Andranik türklərlə ermənilər arasında vaqe olmuş müsalihədən [sülhdən] dolayı, erməni hökumətindən küsüb “özbaşına” olubdur və məsuliyyəti öz öhdəsinə olmaq üzrə cürbəcür işləri də özbaşına görür. Ola bilər, kim bilir, bəlkə Andranik erməni hökumətindən küsüb də erməni camaatı içində şöhrət qazanmaq istəyir. Və bu şöhrətə malik olmaq yolunun ən rastını [asanını] tapıb, müsəlmanların əlsiz ayaqsız qisminin üzərinə top və tüfənglə hücumlar edib “rəşadət” göstərir. Yəni istəyir ki, “igid” Andranikin adı ermənilər arasında dillərdə zikr olunub hər kəsin məhbubül-qülubu [qəlbinin sevimlisi] olsun. Nə deməli, bəlkə “qəhrəman” Andranikin günlərin bir günü erməni padşahı olmaq fikri də vardır. Zatən hal və övza [vəziyyət] öylə bir surət peyda etməkdədir ki, “avantürist”in başından cürbəcür xəyallar keçir. Vaqiən [həqiqətən] əgər iş böylə isə, yəni Andranikin qonşu erməni hökumətinə heç bir dəxli yoxsa və gördükləri vəhşiliklərin cavabdehəndəliyi dəxi məhz öz boynuna isə, o halda bu Andranik erməni camaatının gözündə “igid” olsun, “qəhrəman” olsun, nə olur-olsun, bizim gözümüzdə adi bir quldurdur. Çünki bir şəxs ki, başına adam yığıb kəndkəsək üstə tökülüb qətlü qarətə məşğul ola, o şəxsə quldur deyirlər. Böylə olan surətdə bir quldurun yanına “delaqat” göndərmək, onu kağız vasitəsilə quldurluqdan mən’ qılmaq və ya həddini bildirmək üçün teleqram vasitəsilə təhdid etmək, nə Hökumətimizin şanına layiqdir, nə ingilis komandasının... Və bir də məşhur məsəldir ki, “Quran oxumaqla donquz darıdan çıxmaz.” Quldurların qabağına lazım olan qədər güc göndərmək istər ki, dəstəsini də, özünü də dəstgir [əli-qolu bağlı] edib məhkəmə qarşısına gətirsin və cəzayi-səzasına [layiqli cəzasına] çatmaq üçün təhti-mühakiməyə [mühakimə altına, məhkəməyə] verilsin. Bu bir. Bu da ola bilər ki, Andranik erməni hökumətindən heç də küsməyibdir. Özü də həmin hökumətin məxfi və ya ələni [açıq] bir ajanı, bir məmurudur və ya daha açığı təhti-komandasında [komandanlığı altında] hökumətin rəsmi qoşunu olan bir nəfər erməni generalıdır. Sərhəd məsələsini Tiflis Konfransında sülh və sazişlə həll etmək istəməyən erməni hökuməti həmin bu məsələni qılınc zoru ilə qurtarmağa qərar verib, general Andraniki də göndəribdir ki, hüdudumuzu keçib müsəlmanları tədhiş [terror] ilə pərakəndə qılmaqla arzu etdikləri yerləri təhti-təsəllüt və təsərrüfə [hakimiyyəti və əmri altına] keçirib Ermənistan torpağına qatışdırsınlar. Deməli, bu surətdə Andranikin hərəkati-vəhşiyanəsindən [vəhşicə hərəkətlərindən] məsul tutulacaq adamlar, ən əvvəlcə erməni hökumətinin başında duran şəxslər olur. O halda, Andranikin yanına mürəxxəslər [nümayəndələr] göndərmək və ya kağızla sifarişlər etmək [kimi] vecə gəlməz tədbirlərin heç bir mənası yoxdur. Bu sifarişlərin, bu teleqramların məhəlli-aidinə [aidiyyətli yerə], yəni erməni hökuməti başında duranlarına göndərilməsi icab edir [lazım gəlir]. Bilək, görək ki, erməni hökuməti bizə qarşı müharibə meydanımı açır? Ya bu vəhşiliklərin mənası nədir? Bəlkə Ermənistan Cümhuriyyətini müstəqil bir surətdə yaşatmaq üçün özlərində qabiliyyət və istedad olduğuna inanmayan və bu təqdirdə qonşularının da müstəqil yaşamalarını istəməyən daşnaklar Qafqazın orasında-burasında andraniklər vasitəsilə qəsdən şuluqluq salıb ölkəmizin təkrar qəyyumlar əlinə keçməsini təqib edirlər. Qərəz, bu işgillərin [şübhələrin] bizim üçün aydın və aşkar edilməsi dəxi xaricən vacibi olan işlərimiz cümləsindəndir. Bu iki. Bir də o mümkündür ki, Andranik nə quldurdur, nə də erməni hökumətinin rəsmi məmuru... Bəlkə məhz müsəlman qanı tökməkdən xüsusi bir ləzzət hiss etmək mərəzinə mübtəla olan bir nəfər erməni mütəəssibidir [fanatikidir] ki, bunun bu vəhşi hərəkətinə Ararat Hökuməti də razı deyil. Lakin ipini çəkməyə qolunda güc yoxdur. Bu da üç. Şübhəsiz, bu üç zəndən başqa Andranik məsələsinin qaranlıq yerlərinə işıq salan dördüncü və beşinci və doqquzuncu zənlər iradı dəxi mümkündür. Fəqət, bizcə, zənni-qalib [doğru olma ehtimalı ən güclü olanlar] bu üçdədir. Ondan əlavə bizdən ötrü vacib olan dəxi budur ki, görək Andranik quldurmu, rəsmi məmurmu və ya təkrar qırğın salmağa bais olan bir nəfər mütəəssib ermənimi? Çünki ciddi tədabirin ittixaz [tədbirlərin görülməsi] və tətbiqi bu üçdən birinin təyininə bağlıdır. Lakin bunu təyin etmək işinin, öz yolu ilə icrasına məşğul olmaqla bərabər, bir tərəfdən zülm və sitəmə məruz qalan müsəlmanları tezliklə xilas etmək və digər tərəfdən bu vəq’ənin getdikcə böyüyüb başımıza əngəl olmağına imkan verməmək üçün səri [tez] və müəssir [təsirli] tədbirlərlə Andranik hərəkətini nə tövr olsa dayandırmaq lazımdır. Fəqət bu yoldakı tədbirlər yalnız ingilis komandasını təkrar-təkrar müraciətlərlə təciz [narahat] etməkdən ibarət olmamalıdır. Zatən bu müraciətlərin nəticəsi o ola bilər ki, öz-özümüzü qorumaq qabiliyyət və qüvvətimizə şübhə edənlər olar. İngilisləri əhvalatdan vaqif etmək əlbəttə borcumuzdur. Qafqazda nizam və asayişin bərqərar edilməsi işlərinin icrası da ingilislərin borclarıdır. Bunu özləri elan edibdirlər. Və ola bilər ki, ingilislər andraniklər hərəkatını böyük nüfuzları sayəsində mənəvi bir qüvvə ilə də dayandırmağa müqtədirdilər. Lakin biz dəxi bu cürə hərəkətləri cismani qüvvələrimizlə durdurmağa müqtədir olmağımızı lazım olan dərəcəyə qədər bildirməliyik. Andraniklər dəxi türklər gedəndən sonra baş qalxızıb zənn etməsinlər ki, biz qoşunsuz və əsgərsiz qalmışıq. Lazım olan yerdə, hamımızın – arvadlarımıza qədər – əsgər olduğumuzu andraniklər içində bilməyənlər yox deyil zənn edirəm. Fəqət bir bu qədər tökülən qanlardan sonra bəşəriyyət artıq zara gəlib sülh-sülh deyə sevindiyi halda, bu sülh axşamı bir də təkrar qan tökmək igidlik deyil, rəzalətdir və o qana səbəb olanlar bəşəriyyət lənətinə gəlməkdən başqa özgə bir mənfəət qazana bilməzlər. Bu cürə vəhşi hərəkətlər icrası ilə erməni millətinə xoş gəlməyi qəsd edən andraniklər, zənn edirəm ki, səhvdədirlər. Onlara “afərin” deyib əl çalanlar, bu gün erməni millətinin içində də çox az tapılar. Bir ay bundan əvvəl qonşuluq təriqinə [üsuluna] müvafiq sülh və sazişlə yaşamaq naminə xanımlarımıza müraciət edən erməni xanımları, fəhlələrimizi çağıran erməni fəhlələri, əminəm ki, andraniklərin bu yollu haqq-şikənanə [haqqı tapdalayan] hərəkətlərindən son dərəcə dilgir [narazı] olmaqla bərabər, müraciət etdikləri və çağırdıqları qonşuları qabağında “qəhrəman” andraniklərin xəcalətini çəkirlər. Burasını da yaddan çıxartmasınlar ki, Andranik məsləkli başçılarının bu qədər mənhus politikası nəticəsindən cürbəcür fəlakətlər çəkmiş olan erməni milləti, bir kərə qalxıb da bu yalançı pəhləvanları öz əllərilə üstlərindən dəf və rəf edər [aradan qaldırar] ehtimalı da meydanda yox deyildir. Biz hər halda özümüzü qorumalıyıq və hüdudumuzu elə möhkəm bir vəziyyətə salmalıyıq ki, hər dəli, qudurmuş soxulub bildiyini, istədiyini yapa bilməsin. Ümum əhalimizin, baxüsus [xüsusilə] hüdud yaxınlığında olanların müdafiə və mühafizəsi üçün əlimizdə vasitələr lazımdır ki, hərəkətcə sürətə və fəaliyyətcə də qüvvətə malik olmaqla xalqımızı mütməinül-qəlb [xatircəm] etsin. Zənn edirik ki, möhtərəm Parlaman əzaları, baxüsus Qarabağ məbusları, Andranik məsələsi haqqında hökumətdən izahat istəməsə də, hökumət özü bu işdə nə növ tədbirlər görüldüyünü və görüləcəyini və bununla bərabər bu işə nə nəzərlə baxdığını da Parlaman hüzurunda bəyan və elan edəcəkdir. </div></div> [[Kateqoriya:1918-ci ilin qəzet məqalələri]] [[Kateqoriya:"Azərbaycan" qəzeti]] p6b558gd9jl6lq5bkwj56jl2hrke5p9 0 34028 97175 2026-10-22T10:56:41Z Rəcəb Yaxşı 5409 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = “Lənkəran faciəsi" | müəllif = Üzeyir Hacıbəyov | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | mənbə = [https://www.ada.edu.az/media/2025/10/14/azerbaijan_newspaper_hajibeyli_digital-1.pdf "Azərbaycan Yazıları" seriyası - Üzeyir Hacıbəyli Bakı: ADA Universiteti. 2025. s. 55-57] | əvvəlki = | növb..." məzmunu ilə yaradıldı 97175 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = “Lənkəran faciəsi" | müəllif = Üzeyir Hacıbəyov | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | mənbə = [https://www.ada.edu.az/media/2025/10/14/azerbaijan_newspaper_hajibeyli_digital-1.pdf "Azərbaycan Yazıları" seriyası - Üzeyir Hacıbəyli Bakı: ADA Universiteti. 2025. s. 55-57] | əvvəlki = | növbəti = | il = 1919 | qeydlər = Azərbaycan qəzeti – 1 yanvar 1919-cu il }} e2wzklt6g8m5mx8ddwxt7eyl5304h0v 97176 97175 2026-10-22T10:57:07Z Rəcəb Yaxşı 5409 97176 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = “Lənkəran faciəsi" | müəllif = Üzeyir Hacıbəyov | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | mənbə = [https://www.ada.edu.az/media/2025/10/14/azerbaijan_newspaper_hajibeyli_digital-1.pdf "Azərbaycan Yazıları" seriyası - Üzeyir Hacıbəyli Bakı: ADA Universiteti. 2025. s. 55-57] | əvvəlki = | növbəti = | il = 1919 | qeydlər = Azərbaycan qəzeti – 1 yanvar 1919-cu il }} <div align="center"> <div style="width:70%; align:center;" align="justify"> [[Kateqoriya:1919-cu ilin qəzet məqalələri]] [[Kateqoriya:"Azərbaycan" qəzeti]] sln2vph2bxur2ybe3hfst5iqhq7uv5d 97177 97176 2026-10-22T10:57:24Z Rəcəb Yaxşı 5409 97177 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = “Lənkəran faciəsi" | müəllif = Üzeyir Hacıbəyov | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | mənbə = [https://www.ada.edu.az/media/2025/10/14/azerbaijan_newspaper_hajibeyli_digital-1.pdf "Azərbaycan Yazıları" seriyası - Üzeyir Hacıbəyli Bakı: ADA Universiteti. 2025. s. 55-57] | əvvəlki = | növbəti = | il = 1919 | qeydlər = Azərbaycan qəzeti – 1 yanvar 1919-cu il }} <div align="center"> <div style="width:70%; align:center;" align="justify"> </div></div> [[Kateqoriya:1919-cu ilin qəzet məqalələri]] [[Kateqoriya:"Azərbaycan" qəzeti]] knf6pqygwm75cxzxkaq9zzd74ulxc7y 97178 97177 2026-10-22T10:59:45Z Rəcəb Yaxşı 5409 97178 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = “Lənkəran faciəsi" | müəllif = Üzeyir Hacıbəyov | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | mənbə = [https://www.ada.edu.az/media/2025/10/14/azerbaijan_newspaper_hajibeyli_digital-1.pdf "Azərbaycan Yazıları" seriyası - Üzeyir Hacıbəyli Bakı: ADA Universiteti. 2025. s. 55-57] | əvvəlki = | növbəti = | il = 1919 | qeydlər = Azərbaycan qəzeti – 1 yanvar 1919-cu il }} <div align="center"> <div style="width:70%; align:center;" align="justify"> Bakı şəhəri İslam Ordusu tərəfindən alınmamış olsaydı və Bakı quberniyası şəhərlə bərabər, Allah göstərməsin, “Sovetlər” əlində qalsaydı, bilirsinizmi binəva müsəlmanların başına nələr gələrdi?! “Hürriyyətpərəst”lərin “idareyianarşiyyə”si [anarxiya idarǝsi] altında həqarət, rəzalət, əziyyət, zülm və sitəm kimi məhz müsəlmanlara qarşı rəva görülən “mərhəmətlərin” bərəkətindən, zənn etmirəm ki, Bakıda müsəlman namına bir kəs qalmış olaydı. Bir tərəfdən “Sovetlər” başında olan “sosialist”lərin idarə işində göstərdikləri cəhaləti, digər tərəfdən həmin “sosialistlər”i əllərində oyuncaq və aləti-məsxərə etmiş olan hiyləkar və xunxar [qaniçǝn] daşnakların ibraz etdikləri [göstǝrdiklǝri] fitnə və şeytənəti [şeytanlığı] müsəlmanları bir halətə salmışdı ki, yaşamaq imkanı qalmamışdı. Şükürlər olsun bizi yaradan xaliqə ki, “hikməti-siyasiyyəsi” [siyasi müdrikliyi] qətl və qarətdən ibarət olan bu mənhus idarənin təhəmmülfərsa [dözülmǝz] ömrü ümum Bakı müsəlmanlarının bilkülliyə [tamamən] məhv və tələf olacağı müddət ərzincə uzun çəkməyib, qəhrəman İslam Ordusunun şanlı qılıncı ilə kəsildi və Bakı müsəlmanları azad edildi. Bakı ilə bərabər, Bakı quberniyasında olan Quba, Göyçay, Salyan və “bə’dəz xərabiyi-Bəsrə” olsa da Şamaxı dəxi cahil, müstəbid “hürriyyətpərəstlər”in və erməni makiavellərinin pənceyi-zalimanələrindən [zülmkar pǝncǝlǝrindǝn] xilas edilmək üzrə xoşvaxt və xoşbəxt oldular. Lakin minlərcə təəssüər olsun ki, bu azadlıq səadəti bütün Bakı quberniyasına şamil olmayıb, hamını xoşbəxt edə bilmədi. Xoşbəxtlər arasında bədbəxt qalanlar dəxi oldu. O bədbəxt qalanların birincisi, məlumunuz olduğu üzrə, Lənkərandır və Lənkəran uyezdidir. Bu bədbəxt uyezd və onun bədbəxt müsəlmanları bu günə qədər biganələr [yadlar] əlində qalıb nizamsız, qanunsuz və zalımanə bir idarənin bütün ağırlıqlarını zəif boyunlarında çəkməyə məcburdurlar. Salyan və Bakı alınandan bəri buranın binəva müsəlmanları nicat yaxınlığı ümidi ilə çırpınan qəlblərində bu ümidi bəsləməklə bərabər, səbirsizlik nəticəsi olaraq hər dəm bir qəzetələrimiz sütunlarını və idarələrimiz qapılarını dəxi istimdad [yardım] fəryadı ilə doldurub, nicat tapmış olan qardaşlarının diqqətini fəlakətli hallarının şəraiti-təhəmmülfərsasına [dözülməz şǝraitinǝ] doğru cəlb etməyə çalışırdılar. Lakin bunların fəryadları biyaban üzərində [sǝhrada] yol azmış olan bir yolçunun sədayi-istimdadı [imdad fǝryadı] kimi cavabsız qalıb, səslərinə səs verən olmayırdı. </div></div> [[Kateqoriya:1919-cu ilin qəzet məqalələri]] [[Kateqoriya:"Azərbaycan" qəzeti]] kvqd0ta7ic4h7awvqxh4twtip7zpe3h 97179 97178 2026-10-22T11:01:47Z Rəcəb Yaxşı 5409 97179 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = “Lənkəran faciəsi" | müəllif = Üzeyir Hacıbəyov | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | mənbə = [https://www.ada.edu.az/media/2025/10/14/azerbaijan_newspaper_hajibeyli_digital-1.pdf "Azərbaycan Yazıları" seriyası - Üzeyir Hacıbəyli Bakı: ADA Universiteti. 2025. s. 55-57] | əvvəlki = | növbəti = | il = 1919 | qeydlər = Azərbaycan qəzeti – 1 yanvar 1919-cu il }} <div align="center"> <div style="width:70%; align:center;" align="justify"> Bakı şəhəri İslam Ordusu tərəfindən alınmamış olsaydı və Bakı quberniyası şəhərlə bərabər, Allah göstərməsin, “Sovetlər” əlində qalsaydı, bilirsinizmi binəva müsəlmanların başına nələr gələrdi?! “Hürriyyətpərəst”lərin “idareyianarşiyyə”si [anarxiya idarǝsi] altında həqarət, rəzalət, əziyyət, zülm və sitəm kimi məhz müsəlmanlara qarşı rəva görülən “mərhəmətlərin” bərəkətindən, zənn etmirəm ki, Bakıda müsəlman namına bir kəs qalmış olaydı. Bir tərəfdən “Sovetlər” başında olan “sosialist”lərin idarə işində göstərdikləri cəhaləti, digər tərəfdən həmin “sosialistlər”i əllərində oyuncaq və aləti-məsxərə etmiş olan hiyləkar və xunxar [qaniçǝn] daşnakların ibraz etdikləri [göstǝrdiklǝri] fitnə və şeytənəti [şeytanlığı] müsəlmanları bir halətə salmışdı ki, yaşamaq imkanı qalmamışdı. Şükürlər olsun bizi yaradan xaliqə ki, “hikməti-siyasiyyəsi” [siyasi müdrikliyi] qətl və qarətdən ibarət olan bu mənhus idarənin təhəmmülfərsa [dözülmǝz] ömrü ümum Bakı müsəlmanlarının bilkülliyə [tamamən] məhv və tələf olacağı müddət ərzincə uzun çəkməyib, qəhrəman İslam Ordusunun şanlı qılıncı ilə kəsildi və Bakı müsəlmanları azad edildi. Bakı ilə bərabər, Bakı quberniyasında olan Quba, Göyçay, Salyan və “bə’dəz xərabiyi-Bəsrə” olsa da Şamaxı dəxi cahil, müstəbid “hürriyyətpərəstlər”in və erməni makiavellərinin pənceyi-zalimanələrindən [zülmkar pǝncǝlǝrindǝn] xilas edilmək üzrə xoşvaxt və xoşbəxt oldular. Lakin minlərcə təəssüər olsun ki, bu azadlıq səadəti bütün Bakı quberniyasına şamil olmayıb, hamını xoşbəxt edə bilmədi. Xoşbəxtlər arasında bədbəxt qalanlar dəxi oldu. O bədbəxt qalanların birincisi, məlumunuz olduğu üzrə, Lənkərandır və Lənkəran uyezdidir. Bu bədbəxt uyezd və onun bədbəxt müsəlmanları bu günə qədər biganələr [yadlar] əlində qalıb nizamsız, qanunsuz və zalımanə bir idarənin bütün ağırlıqlarını zəif boyunlarında çəkməyə məcburdurlar. Salyan və Bakı alınandan bəri buranın binəva müsəlmanları nicat yaxınlığı ümidi ilə çırpınan qəlblərində bu ümidi bəsləməklə bərabər, səbirsizlik nəticəsi olaraq hər dəm bir qəzetələrimiz sütunlarını və idarələrimiz qapılarını dəxi istimdad [yardım] fəryadı ilə doldurub, nicat tapmış olan qardaşlarının diqqətini fəlakətli hallarının şəraiti-təhəmmülfərsasına [dözülməz şǝraitinǝ] doğru cəlb etməyə çalışırdılar. Lakin bunların fəryadları biyaban üzərində [sǝhrada] yol azmış olan bir yolçunun sədayi-istimdadı [imdad fǝryadı] kimi cavabsız qalıb, səslərinə səs verən olmayırdı. Lənkəran – Azərbaycanın bir hissəsidir. Taxıl, meşə, balıq və sairǝ kimi sərvətləri nəzərə alınmayıb, ümum Azər- baycan dövləti xəzinəsi üçün bir köpüklük mənfəəti olmasa da, burada yaşayan qardaşlarımızın himayəsi Azərbaycan dövlətinin boynunadır. Biz Lənkəran müsəlmanlarının biganələr və yadlar əlində cürbəcür zülüm və fəlakətlərə məruz qaldığına qeydsiz nəzərlə baxa bilmərik, indiyə qədər də baxmamışıq. Onların fəryadlarını eşitmişik, fəqət səslərinə səs vermək, tezliklə imdadlarına yetişmək və onları fəlakətdən qurtarmaq işində bir taqım mümaniətlər [maneələr] qarşısında məəttəl qalmağa [gözlǝmǝyǝ] məcbur olmuşuq. Bu işdə bizim bir səhlənkarlığımız olmuşsa, o da bu mühüm məsələ xüsusunda Parlamanımızda hələ indiyə qədər söz açılmamasıdır. Bunun günahı isə ümum Par- laman əzalarımızın [üzvlǝrimizin], baxüsus [xüsusilə] Lənkəran məbusunun [millət vəkilinin] boynunadır ki, sitəmdidə [zülm görmüş] vətəninin xilası xüsusunda bu günə qədər heç bir təşəbbüsdə bulunduğu müşahidə edilməmişdir... İndi isə, zənn edirəm ki, daha qarşımızı kəsən “rəsmi” bir mümaniət qalmayan kimi, Lənkəranı biganələr əlindən qoşun gücü ilə xilas etmək məcburiyyəti də qalmadı. Bu məsələ, general Tomsonun bu axırkı intibahnaməsi [bǝyanatı] ilə həll olunub getdi. Hürriyyətpərəstlikdən əlavə bu qarqaşalıq [qarışıqlıq] içində səthi bir nəzərlə də olsa həman dəm doğrunu yalandan, düzü əyridən, pakı napakdan seçmək qabiliyyətinə dara [malik] olan bu ingilis generalı Azərbaycan türk və islamlarına qarşı həqiqi münasibatını tezliklə təyin edib, Azərbaycanı Azərbaycan Hökumətinə tapşırdı və tapşırdıqdan sonra köməyini də əlavə olaraq elan etdi. Qoy, düşmənlərimizin içi od tutub yansın! Qəzetǝlərində bu xüsusda ağızlarına gələni deməklə büxl [paxıllıq] və həsəd atəşi içində qıvrılıb yandıqlarını bildirmǝklǝ, “hürriyyət və insaniyyət” şüarları altında istibdad və şeytənət amalı gizlətmiş olduqlarını təkrar-təkrar isbat etsinlər! Bunlarla işimiz yoxdur, yandıqlardan istər lap canları çıxsın. Biz general həzrətlərinin bu təsdiqnaməsindən istifadə etməliyik. Zatən generalın əmrini yerinə yetirməliyik. İngilis demokratiyası [xalqı] və ingilis hökuməti adından Azərbaycanın müqəddəratını azərbaycanlıların öz əllərinə verən general Tomsonun bizə dair bəşarət [muştuluq] və düşmənlərimizə qarşı ölüm xəbəri dərəcəsində olan bu əmri, bütün Azərbaycan torpağını, binaənileyh [demǝli], Azərbaycanın hissəsi olan Lənkəranı dəxi öz hökumətimizin təhti-idarə- sinə mühəvvəl edir [idarǝsinǝ tapşırır]. Bundan sonra artıq fikir lazım deyildir. Tezliklə lənkəranlı qardaşlarımızın imdadına yetişib biganələr pəncəsindən xilas etməklə, canlarını azad və könüllərini şad edǝk. Lənkəran şəhəri və Lənkəran uyezdi idarələri başına öz məmurlarımızı tezliklə göndərǝk. Ancaq bunu tapşıraq ki, o məmurlar biganə və xudsər [özbaşına] xarici məmurları kimi rus, erməni və müsəlman arasına təfavüt qoymaqla bir milləti əzib digər milləti hakim vəziyyətdə qoymasınlar. Azərbaycanımızın hər yerində olduğu kimi, orada da hamıya bir nəzərlə baxsınlar. Kin və küdurətə məhəl [yer] verməsinlər. Qanla kəsiləcək bir işi general Tomson sözlə kəsdi və Azərbaycan Hökumətinə kömək vədə etməklə bu sözə razı olmayanların cəzaya veriləcəyini dəxi anlayanlara bildirdi. Bəs tez olub məmurlarımızı göndərək. Lənkəran müsəlmanlarının bir bu qədər fəlakət çəkdikləri artıq kifayətdir. </div></div> [[Kateqoriya:1919-cu ilin qəzet məqalələri]] [[Kateqoriya:"Azərbaycan" qəzeti]] ddqz04p4ysletr09ms5xmg54smv72cd 0 34029 97181 2026-10-22T11:04:03Z Rəcəb Yaxşı 5409 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = “Düşmənlərimizin fəaliyyəti" | müəllif = Üzeyir Hacıbəyov | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | mənbə = [https://www.ada.edu.az/media/2025/10/14/azerbaijan_newspaper_hajibeyli_digital-1.pdf "Azərbaycan Yazıları" seriyası - Üzeyir Hacıbəyli Bakı: ADA Universiteti. 2025. s. 71-72] | əvvəlki..." məzmunu ilə yaradıldı 97181 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = “Düşmənlərimizin fəaliyyəti" | müəllif = Üzeyir Hacıbəyov | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | mənbə = [https://www.ada.edu.az/media/2025/10/14/azerbaijan_newspaper_hajibeyli_digital-1.pdf "Azərbaycan Yazıları" seriyası - Üzeyir Hacıbəyli Bakı: ADA Universiteti. 2025. s. 71-72] | əvvəlki = | növbəti = | il = 1919 | qeydlər = Azərbaycan qəzeti – 7 yanvar 1919-cu il }} fndfslxl56czgktlqut3y7e17el40og 97182 97181 2026-10-22T11:04:23Z Rəcəb Yaxşı 5409 97182 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = “Düşmənlərimizin fəaliyyəti" | müəllif = Üzeyir Hacıbəyov | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | mənbə = [https://www.ada.edu.az/media/2025/10/14/azerbaijan_newspaper_hajibeyli_digital-1.pdf "Azərbaycan Yazıları" seriyası - Üzeyir Hacıbəyli Bakı: ADA Universiteti. 2025. s. 71-72] | əvvəlki = | növbəti = | il = 1919 | qeydlər = Azərbaycan qəzeti – 7 yanvar 1919-cu il }} <div align="center"> <div style="width:70%; align:center;" align="justify"> </div></div> [[Kateqoriya:1919-cu ilin qəzet məqalələri]] [[Kateqoriya:"Azərbaycan" qəzeti]] nl45ktuquqvy3tgf2w9w8rkm7s2ltkn 97183 97182 2026-10-22T11:06:38Z Rəcəb Yaxşı 5409 97183 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = “Düşmənlərimizin fəaliyyəti" | müəllif = Üzeyir Hacıbəyov | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | mənbə = [https://www.ada.edu.az/media/2025/10/14/azerbaijan_newspaper_hajibeyli_digital-1.pdf "Azərbaycan Yazıları" seriyası - Üzeyir Hacıbəyli Bakı: ADA Universiteti. 2025. s. 71-72] | əvvəlki = | növbəti = | il = 1919 | qeydlər = Azərbaycan qəzeti – 7 yanvar 1919-cu il }} <div align="center"> <div style="width:70%; align:center;" align="justify"> Cavan Cümhuriyyətimizin, xaricən hal və övzasının [vəziyyətinin] necəliyi get-gedə aydınlaşıb, bu gün müəyyən bir şəkil almışdır. Bugünkü dostlarımızın, bugünkü düşmənlərimizin kimlərdən ibarət olduğu artıq bizim üçün aydın və aşkar olan bir həqiqətdir. Bu isə bizdən ötrü yaxşıdır. Çünki, düşmənin özü bir o qədər qorxulu deyildir. Qorxulu şey, düşmənin kim olduğunu və nerəmizə zərbə endirəcəyini bilməməzlikdir. Hal-hazırda istiqlalımızın və bizzat [şǝxsǝn] özümüzün nə növ düşmənlər təcavüzatına məruz qaldığımızı görməkdə və bu düşmənlərin nerələrimizi təhdid altına aldığını da aşkara sezməkdəyik. Bugünkü düşmənimiz üçdür: ermənilərin “Daşnaksaqan” partiyası, rusların “Vahid Rusiya” tərəfdarları və bir də bunların “sosialist” namını daşıyan müxtəlif firqələri. Daşnaksaqanların bizə qarşı ibraz etdikləri [göstǝrdiklǝri] düşmənçilik, əksərən cismani bir düşmənçilikdir. Onların fəaliyyəti, hududumuza soxulmaqda, əhalimizi qırmaqda və başlarına ənvai [müxtəlif] müsibətlər gətirib yer və yurdlarından fariq olmaq məcburiyyəti qarşısında qoymaqda ibraz olunur. “Sosialist” namını daşıyan firqələr isə, bizimlə hələlik mənəvi bir mübarizə başlayıb, bu mübarizədə əksərən fəhlə orqanizatsiyalarına və müxtəlif sayuzlar təşkilatına istinad edir. Bunların fəaliyyəti nəticəsini, keçən günlərdəki zabastovkalardan gördük. “Vahid Rusiya” tərəfdarları isə, Bakı Rus Milli Komitəsindən ibarət olub, “rus kəndləri mənafeyini müdafiə etmək” şüarı altında sabiq rus hökumətinin politikasını yeritməklə, bizə və istiqlalımıza qarşı politiki bir mübarizə açmaq fəaliyyətini göstərirlər. Rus kəndlilərinin guya Azərbaycan məmurları tərəfindən “zülümlərə” düçar olduğu haqqında qəzetələrdə qışqırıq salmaq, Müttəfiqlərə bizdən haq-nahaq şikayətlər etmək, Azərbaycanı rus mühacirləri ilə doldurmaq və hər bir şəhərimizdə, hər qəsəbəmizdə rus milli ittifaqı təşkili ilə hökumət içində bir hökumət olmaq işləri bunların fəaliyyəti nümunələrindəndir. Hətta özlərinə məxsus bir qoşun qüvvəsi əldə etmək niyyəti dəxi bunların fikrini ciddi surətdə işğal etməkdədir. Bu yolda büyük ümidləri Biçeraxova və sabiq rus qoşununun bir para zabitanı [zabitlǝri] qisminədir. Bunlardan əlavə, Rus Milli Komitəsi bu axır günlərdə başqa bir politika yeritmək işinə dəxi girişmişdir. “Yedinaya Rossiya” adlı qəzetələrinin keçən günlərdəki bir nömrəsinin baş məqaləsində yazırlar ki, Azərbaycan isitiqlalı məsələsini “həll etmək” üçün “referendum” kimi bir şey yapmalıdır. Yəni </div></div> [[Kateqoriya:1919-cu ilin qəzet məqalələri]] [[Kateqoriya:"Azərbaycan" qəzeti]] ab27djqgj7h3s8sxkkzsu9f03p01c5v 97184 97183 2026-10-22T11:08:04Z Rəcəb Yaxşı 5409 97184 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = “Düşmənlərimizin fəaliyyəti" | müəllif = Üzeyir Hacıbəyov | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | mənbə = [https://www.ada.edu.az/media/2025/10/14/azerbaijan_newspaper_hajibeyli_digital-1.pdf "Azərbaycan Yazıları" seriyası - Üzeyir Hacıbəyli Bakı: ADA Universiteti. 2025. s. 71-72] | əvvəlki = | növbəti = | il = 1919 | qeydlər = Azərbaycan qəzeti – 7 yanvar 1919-cu il }} <div align="center"> <div style="width:70%; align:center;" align="justify"> Cavan Cümhuriyyətimizin, xaricən hal və övzasının [vəziyyətinin] necəliyi get-gedə aydınlaşıb, bu gün müəyyən bir şəkil almışdır. Bugünkü dostlarımızın, bugünkü düşmənlərimizin kimlərdən ibarət olduğu artıq bizim üçün aydın və aşkar olan bir həqiqətdir. Bu isə bizdən ötrü yaxşıdır. Çünki, düşmənin özü bir o qədər qorxulu deyildir. Qorxulu şey, düşmənin kim olduğunu və nerəmizə zərbə endirəcəyini bilməməzlikdir. Hal-hazırda istiqlalımızın və bizzat [şǝxsǝn] özümüzün nə növ düşmənlər təcavüzatına məruz qaldığımızı görməkdə və bu düşmənlərin nerələrimizi təhdid altına aldığını da aşkara sezməkdəyik. Bugünkü düşmənimiz üçdür: ermənilərin “Daşnaksaqan” partiyası, rusların “Vahid Rusiya” tərəfdarları və bir də bunların “sosialist” namını daşıyan müxtəlif firqələri. Daşnaksaqanların bizə qarşı ibraz etdikləri [göstǝrdiklǝri] düşmənçilik, əksərən cismani bir düşmənçilikdir. Onların fəaliyyəti, hududumuza soxulmaqda, əhalimizi qırmaqda və başlarına ənvai [müxtəlif] müsibətlər gətirib yer və yurdlarından fariq olmaq məcburiyyəti qarşısında qoymaqda ibraz olunur. “Sosialist” namını daşıyan firqələr isə, bizimlə hələlik mənəvi bir mübarizə başlayıb, bu mübarizədə əksərən fəhlə orqanizatsiyalarına və müxtəlif sayuzlar təşkilatına istinad edir. Bunların fəaliyyəti nəticəsini, keçən günlərdəki zabastovkalardan gördük. “Vahid Rusiya” tərəfdarları isə, Bakı Rus Milli Komitəsindən ibarət olub, “rus kəndləri mənafeyini müdafiə etmək” şüarı altında sabiq rus hökumətinin politikasını yeritməklə, bizə və istiqlalımıza qarşı politiki bir mübarizə açmaq fəaliyyətini göstərirlər. Rus kəndlilərinin guya Azərbaycan məmurları tərəfindən “zülümlərə” düçar olduğu haqqında qəzetələrdə qışqırıq salmaq, Müttəfiqlərə bizdən haq-nahaq şikayətlər etmək, Azərbaycanı rus mühacirləri ilə doldurmaq və hər bir şəhərimizdə, hər qəsəbəmizdə rus milli ittifaqı təşkili ilə hökumət içində bir hökumət olmaq işləri bunların fəaliyyəti nümunələrindəndir. Hətta özlərinə məxsus bir qoşun qüvvəsi əldə etmək niyyəti dəxi bunların fikrini ciddi surətdə işğal etməkdədir. Bu yolda büyük ümidləri Biçeraxova və sabiq rus qoşununun bir para zabitanı [zabitlǝri] qisminədir. Bunlardan əlavə, Rus Milli Komitəsi bu axır günlərdə başqa bir politika yeritmək işinə dəxi girişmişdir. “Yedinaya Rossiya” adlı qəzetələrinin keçən günlərdəki bir nömrəsinin baş məqaləsində yazırlar ki, Azərbaycan isitiqlalı məsələsini “həll etmək” üçün “referendum” kimi bir şey yapmalıdır. Yəni ümum Azərbaycan əhalisinə müraciət edib cavab istəməlidir ki, görək aya Azərbaycanın müstəqil bir hökumət şəklində yaşamalarını istəyirlər, yoxsa Rusiyaya mülhəq olmaq [birlǝşmǝk] arzusundadırlar? Qəzetə əmindir ki, bu cürə müraciətin nəticəsində Azərbaycan məsələsi[ndǝ] Rusiyaya mülhəq olmaq qərarı hasil edilər. Çünki, qəzetənin zə’mincə [gümanına görǝ], Azərbaycanda yaşayan rusların Rusiyaya mülhəq olmaq arzuları mühəqqəq bir əmr [qǝti bir iş] imiş. Azərbaycandakı ermənilər dəxi Azərbaycanın Rusiyaya mülhəq olmalarını istəyəcəklərmiş. Azərbaycan müsəlmanları isə genə əksəriyyətlə ilhaq tərəfdarı olacaqlarmış. Ondan ötrü ki, Azərbaycan torpağında Azərbaycan Hökumətindən və Azərbaycan istiqlalından narazı olan müsəlmanlar çox imiş. Bu cürə bir politika yeritmək niyyətiylədir ki, hǝman qǝzetǝnin srağagünkü nömrǝsindǝ böylǝ bir xǝbǝr oxuduq ki, guya Muğan çölündə yüz nəfər müsəlman və həştad nəfər ruslar kəndlilərindən mürəkkəb [ibarǝt] bir ictima [yığıncaq] vaqe olub, Muğan torpağı haqqında müzakirədən sonra bu qərara gəlibdirlər ki: “Muğan çölü vahid Rusiyanın ayrılmaz bir hissəsidir.” Əlbəttə, hələlik Azərbaycan dövləti daxilinə keçməmiş olan Lənkəran uyezdi və Muğan çölündə ağalıq edən ruslar, buraların müsəlmanlarını və baxüsus [xüsusilə] işdən xəbərdar olmayan kənd əhlini qandırmaq [aldatmaq], cəbr etmək və aldatmaq kimi müxtəlif vasitələrlə istədikləri “qərarlar” ittixazına [qǝrar alınmasına] məcbur edə bilər. Vəilla [yoxsa], yüz ildən artıq bir müddət ərzində rus istibdadının olmazın məşəqqətlərinə məruz qalan müsəlman, öz xoşuna qalsa, təkrar bu məşəqqətlərə təhəmmül etməyi [dözmǝyi, qatlaşmağı] azad və asudə yaşamağa tərcih verərmi? Buna kim inanar? Heyvan heyvanlığı ilə cəbr və zülümdən qaçmağı özünə borç bildiyi halda, Muğan çölünün müsəlman kəndliləri bilməzlərmi? Halbuki orada bu gün ağalıq edən qoşun hissələrinin vurub dağıtmaq, kəsib qırmaq kimi zülümlərinin acılığından şikayət edən Lənkəran və Muğan müsəlmanlarının fəryadları qulaqlarımızı dəng etməkdədir! Bəs, düşmənlərimiz və onların fəaliyyəti gözümüz önündədir; vəzifəmiz, düşmənin fəaliyyətinə qarşı əks-fəaliyyət göstərmək və bu növlə onların fəaliyyətini atil [nǝticǝsiz] etmək və əsərsiz [təsirsiz] buraxmaqdan ibarət olmalıdır. Bu yolda hökumətimizlə bərabər camaatımız dəxi kamali-ciddiyətlə işləyib, hər kəs və hər bir partiya bu mübarizə işində əlindən gələn köməyi Hökumətimizdən müzayiqə etməməlidir [ǝsirgəməməlidir]. O köməyin nədən ibarət olması xüsusunda fikir və mülahizeyi-acizanəmizi xüsusi bir məqalə surətində gələcək nömrəmizdə ənzari-qareinə [oxucuların nəzərinə] təqdimini vəzifəmiz cümləsindən ədd [hesab] edirik. </div></div> [[Kateqoriya:1919-cu ilin qəzet məqalələri]] [[Kateqoriya:"Azərbaycan" qəzeti]] elcej0pkz5h5m7fwhuzmh7da69ryjjx