MediaWiki:Sitenotice

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="ba">
  <siteinfo>
    <sitename>Википедия</sitename>
    <dbname>bawiki</dbname>
    <base>https://ba.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88_%D0%B1%D0%B8%D1%82</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.4</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медиа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Махсус</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Фекерләшеү</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Ҡатнашыусы</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Ҡатнашыусы менән һөйләшеү</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википедия</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Википедия буйынса фекерләшеү</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Файл</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Файл буйынса фекерләшеү</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki буйынса фекерләшеү</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Ҡалып</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Ҡалып буйынса фекерләшеү</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Белешмә</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Белешмә буйынса фекерләшеү</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Категория</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Категория буйынса фекерләшеү</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Портал</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Портал буйынса фекерләшеү</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Проект</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Проект буйынса фекерләшеү</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Модуль буйынса фекерләшеү</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>MediaWiki:Sitenotice</title>
    <ns>8</ns>
    <id>5994</id>
    <revision>
      <id>1298846</id>
      <parentid>1297270</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:19:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <comment>Биттең эстәлеге тулыһынса юйылған</comment>
      <origin>1298846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:علاء</title>
    <ns>3</ns>
    <id>131579</id>
    <revision>
      <id>1298842</id>
      <parentid>782103</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T19:22:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Infinite0694</username>
        <id>12049</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:علاء]] битен һаҡланы: Даими вандаллыҡ ([Мөхәррирләү=Автоматик раҫланған ҡатнашыусыларға ғына рөхсәт ителгән] (19:22, 1 июль 2026 тамамлана (UTC)) [Исемен алыштырырға=Автоматик раҫланған ҡатнашыусыларға ғына рөхсәт ителгән] (19:22, 1 июль 2026 тамамлана (UTC)))</comment>
      <origin>782103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9" sha1="mgyb7bxfue2dsx60kfmgf7opuika17v" xml:space="preserve">{{hello}}</text>
      <sha1>mgyb7bxfue2dsx60kfmgf7opuika17v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Карауат</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198340</id>
    <revision>
      <id>1298791</id>
      <parentid>1287915</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T13:40:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lp0 on fire</username>
        <id>46760</id>
      </contributor>
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/Quillamy|Quillamy]] ([[User talk:Quillamy|talk]]): Cross-wiki spam (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>1298791</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6182" sha1="0y2e51s0m31dtu5ldfg0a7rabqekxc5" xml:space="preserve">[[File:Imagerrrrrr.jpg|мини|300пкс|Хәҙерге заман карауаттары]]
'''Карауат''' ({{Lang-el|ο κράβατος, το κρεβάτι}} [краватос]&lt;ref name=&quot;fasmer&quot;&gt;
{{Книга
 |автор         = Фасмер М.
 |ответственный = Перевод с нем. и дополнения О.Н. Трубачева
 |заглавие      = Этимологический словарь русского языка. Том 2
 |часть         = Кровать
 |ссылка часть  = https://lexicography.online/etymology/vasmer/%D0%BA/%D0%BA%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%82%D1%8C
 |издание       = 2-е изд., стер
 |место         = М.
 |издательство  = Прогресс
 |год           = 1986
 |страницы      = 379
 |страниц       = 672
}}&lt;/ref&gt;
) — оҙон рамға тояҡтар беркетелеп эшләнгән, өҫтөнә түшәк, япма һалып йоҡлау йыһазы. Көнкүрештә ҡулланыла торған мебель төрө, йоҡлау өсөн тәғәйенләнгән иң төп предметтарҙың береһе&lt;ref&gt;{{Китап|автор=Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты|заглавие=Башҡорт теленең академик һүҙлеге. IV Том|место=Өфө|издательство=Китап|год=2012|страницы=374-се б.}}&lt;/ref&gt;. Карауаттар төрлө форма һәм ҙурлыҡта, материалдарҙа һәм стильдә була.

== Тарих ==
Карауттарҙың тарихы боронғо [[Боронғо Мысыр|Мысыр]], [[Боронғо Греция|Греция]] һәм [[Боронғо Рим|Рим]] дәүерҙәренә барып тоташа. Ул замандарҙа карауаттар ябай ғына, күтәрмәсле ағас рамдарҙан эшләнгән булған. Урта быуаттарҙа Европа илдәрендә карауаттар мамыҡ түшәк, балдахиндар ҡулланыу таралған. Ҡытайҙа һәм Японияла иһә яҫтыҡ һәм түшәк системалары үҫешкән, улар ерҙәге махсус маттарҙа йоҡларға яратҡан.

== Төрҙәре ==
Карауттар бер нисә категорияға бүленә:

* '''Бер кешелек карауаттар''' — бер кеше йоҡлау өсөн тәғәйенләнгән
* '''Ике кешелек карауаттар''' — ике кеше йоҡлау өсөн тәғәйенләнгән
* '''Күп яруслы карауаттар''' — бер-береһе өҫтөндә урынлашҡан ике яруслы карауаттар
* '''Трансформер карауаттар''' — урынды экономиялау өсөн төрлө формаларға әйләнә алырлыҡ конструкциялар
* '''Бала карауаттары''' — сабыйҙар һәм балалар өсөн тәғәйенләнгән махсус моделдәр

==== Карауттың заманса дизайны ====
Хәҙерге заманда карауаттарҙың дизайны һәм функциялары төрлөсә үҫешә. Уларҙа электрон ҡоролмалар, көйләнә торған механизмдар һәм башҡа заманса элементтар булыуы мөмкин.

=== Конструкция һәм материалдар ===
Карауаттарҙың конструкцияһы һәм материалдары:

* '''Каркас''': ағас, металл, пластик һәм башҡа материалдар ҡулланыла
* '''Матрас''': пружиналы, латекслы, полиуретанлы һәм башҡа төрҙәре бар
* '''Баш яҫтығы һәм тояҡтары''': декоратив һәм функциональ элементтар
* '''Өҫтәмә элементтар''': урындар һәм әйбер һаҡлау мөмкинлектәре

=== Йоҡо өсөн әһәмиәте ===
Дөрөҫ һайланған карауат һәм матрас йоҡо сифатын яҡшырта һәм яҡшы ял тәьмин итә. Карауаттың уңайлылығы һәм эргономикаһы йоҡо сифатында һәм кешенең дөйөм сәләмәтлегенә туранан-тура йоғонто яһай. Уңайһыҙ карауат арҡа, муйын һәм башҡа быуындарҙа ауыртыуҙарға килтереүе мөмкин. Шулай уҡ, карауаттарҙың экологик хәүефһеҙлеге, материалдарҙың зыянһыҙ булыуы мөһим.

== Галерея ==
{| border=&quot;0&quot;
 |-
 |[[File:Southampton Medieval Merchant's House bedroom.jpg|thumb|Саутгемптондағы урта быуат сауҙагәрҙәр йортоноң йоҡо бүлмәһе]]
 |[[File:Compiègne Château 09.jpg|thumb|Наполеондың карауаты (Компьен замогы)]]
 |[[File:Bed of Ware.jpg|thumb|Керамиканан эшләнгән ҙур карауат, донъялағы иң ҙур карауаттарҙың береһе]]
 |[[File:A 10 feet high ancient bed in National Museum of Bangladesh collected from Lohagara,Narail.jpg|thumb|Бангладеш Милли музейында 10 фут (3,0 м) бейеклектәге боронғо карауат]]
 |}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Bed Wikipedia: Bed]
* [https://www.britannica.com/topic/bed-furniture Encyclopedia Britannica: Bed]
* [https://www.historic-uk.com/CultureUK/History-of-Beds/ History of Beds]{{Недоступная ссылка|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://www.sleepfoundation.org/best-bed-frames Types of Beds and Bed Frames ]
[[Категория:Карауаттар]]
[[Категория:Йомшаҡ мебель]]</text>
      <sha1>0y2e51s0m31dtu5ldfg0a7rabqekxc5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҡатнашыусы:PK2/sandbox</title>
    <ns>2</ns>
    <id>199874</id>
    <revision>
      <id>1298855</id>
      <parentid>1288461</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T09:43:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>PK2</username>
        <id>13442</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>add sandbox pages for new Wikipedia editions</comment>
      <origin>1298855</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38826" sha1="lqv4jf4ytbpqgk0b4c59pskg40l4i1p" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:85%&quot;
|+ Pages I have in my sandbox
|-
| &amp;nbsp;
|}

;&lt;div class=&quot;center&quot; style=&quot;width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto; font-size:85%&quot;&gt;My sandbox pages in different languages by language code&lt;/div&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ A
|-
| [[:ab:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Abkhaz language|Abkhaz]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ab&lt;/code&gt;)
| [[:ace:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Acehnese language|Acehnese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ace&lt;/code&gt;)
| [[:ady:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Adyghe language|Adyghe]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ady&lt;/code&gt;)
| [[:af:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Afrikaans|Afrikaans]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;af&lt;/code&gt;)
| [[:als:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Alemannic German|Alemannic German]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;als&lt;/code&gt;)
| [[:alt:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Southern Altai language|Southern Altai]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;alt&lt;/code&gt;)
| [[:am:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Amharic|Amharic]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;am&lt;/code&gt;)
| [[:ami:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Amis language|Amis]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ami&lt;/code&gt;)
| [[:an:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Aragonese language|Aragonese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;an&lt;/code&gt;)
| [[:ang:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Old English|Old English]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ang&lt;/code&gt;)
|-
| [[:ann:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Obolo language|Obolo]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ann&lt;/code&gt;)
| [[:anp:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Angika|Angika]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;anp&lt;/code&gt;)
| [[:ar:User:PK2/ملعب|/sandbox]] in [[:en:Arabic|Arabic]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ar&lt;/code&gt;)
| [[:arc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Aramaic|Aramaic]] ([[:en:Syriac language|Syriac]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;arc&lt;/code&gt;)
| [[:ary:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Moroccan Arabic|Moroccan Arabic]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ary&lt;/code&gt;)
| [[:arz:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Egyptian Arabic|Egyptian Arabic]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;arz&lt;/code&gt;)
| [[:as:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Assamese language|Assamese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;as&lt;/code&gt;)
| [[:ast:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Asturleonese language|Asturleonese]] ([[:en:Asturian language|Asturian]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ast&lt;/code&gt;)
| [[:atj:User:PK2/Kokwetcitasinahikan|/sandbox]] in [[:en:Atikamekw language|Atikamekw]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;atj&lt;/code&gt;)
| [[:av:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Avar language|Avar]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;av&lt;/code&gt;)
|-
| [[:avk:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kotava|Kotava]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;avk&lt;/code&gt;)
| [[:awa:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Awadhi language|Awadhi]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;awa&lt;/code&gt;)
| [[:ay:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Aymara language|Aymara]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ay&lt;/code&gt;)
| [[:az:User:PK2/Qaralama|/sandbox]] in [[:en:Azerbaijani language|Azerbaijani]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;az&lt;/code&gt;)
| [[:azb:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Azerbaijani language#South Azerbaijani|South Azerbaijani]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;azb&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ B
|-
| [[:ba:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bashkir language|Bashkir]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ba&lt;/code&gt;)
| [[:ban:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Balinese language|Balinese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ban&lt;/code&gt;)
| [[:bar:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bavarian language|Bavarian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bar&lt;/code&gt;)
| [[:bat-smg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Samogitian language|Samogitian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bat-smg&lt;/code&gt;)
| [[:bbc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Toba Batak language|Toba Batak]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bbc&lt;/code&gt;)
| [[:bcl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Central Bikol|Central Bikol]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bcl&lt;/code&gt;)
| [[:bdr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sama–Bajaw languages|West Coast Bajau]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bdr&lt;/code&gt;)
| [[:be:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Belarusian language|Belarusian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;be&lt;/code&gt;)
| [[:be-tarask:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Belarusian language|Belarusian]] ([[:en:Taraškievica|Taraškievica]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;be-tarask&lt;/code&gt;)
| [[:bew:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Betawi language|Betawi]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bew&lt;/code&gt;)
|-
| [[:bg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bulgarian language|Bulgarian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bg&lt;/code&gt;)
| [[:bh:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bihari languages|Bihari]] ([[:en:Bhojpuri language|Bhojpuri]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bh&lt;/code&gt;)
| [[:bi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bislama|Bislama]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bi&lt;/code&gt;)
| [[:bjn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Banjarese language|Banjarese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bjn&lt;/code&gt;)
| [[:blk:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Pa'O language|Pa'O]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;blk&lt;/code&gt;)
| [[:bm:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bambara language|Bambara]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bm&lt;/code&gt;)
| [[:bn:User:PK2/খেলাঘর|/sandbox]] in [[:en:Bengali language|Bengali]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bn&lt;/code&gt;)
| [[:bo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Central Tibetan|Central Tibetan]] ([[:en:Lhasa Tibetan|Lhasa Tibetan]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bo&lt;/code&gt;)
| [[:bpy:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bishnupriya Manipuri|Bishnupriya Manipuri]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bpy&lt;/code&gt;)
| [[:br:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Breton language|Breton]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;br&lt;/code&gt;)
|-
| [[:bs:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bosnian language|Bosnian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bs&lt;/code&gt;)
| [[:btm:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Mandailing Batak language|Mandailing Batak]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;btm&lt;/code&gt;)
| [[:bug:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Buginese language|Buginese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bug&lt;/code&gt;)
| [[:bxr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Buryat language|Buryat]] (Russia Buriat)&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bxr&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ C
|-
| [[:ca:User:PK2/proves|/sandbox]] in [[:en:Catalan language|Catalan]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ca&lt;/code&gt;)
| [[:cbk-zam:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Chavacano|Chavacano]] (Zamboanga)&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;cbk-zam&lt;/code&gt;)
| [[:cdo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Eastern Min|Eastern Min]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;cdo&lt;/code&gt;)
| [[:ce:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Chechen language|Chechen]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ce&lt;/code&gt;)
| [[:ceb:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Cebuano language|Cebuano]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ceb&lt;/code&gt;)
| [[:ch:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Chamorro language|Chamorro]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ch&lt;/code&gt;)
| [[:chr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Cherokee language|Cherokee]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;chr&lt;/code&gt;)
| [[:chy:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Cheyenne language|Cheyenne]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;chy&lt;/code&gt;)
|-
| [[:ckb:User:PK2/خۆڵەپەتانێ|/sandbox]] in [[:en:Kurdish language|Kurdish]] ([[:en:Sorani|Sorani]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ckb&lt;/code&gt;)
| [[:co:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Corsican language|Corsican]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;co&lt;/code&gt;)
| [[:crh:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Crimean Tatar language|Crimean Tatar]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;crh&lt;/code&gt;)
| [[:cs:User:PK2/Pískoviště|/sandbox]] in [[:en:Czech language|Czech]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;cs&lt;/code&gt;)
| [[:csb:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kashubian language|Kashubian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;csb&lt;/code&gt;)
| [[:cu:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Old Church Slavonic|Old Church Slavonic]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;cu&lt;/code&gt;)
| [[:cv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Chuvash language|Chuvash]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;cv&lt;/code&gt;)
| [[:cy:User:PK2/Pwll Tywod|/sandbox]] in [[:en:Welsh language|Welsh]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;cy&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ D
|-
| [[:da:User:PK2/sandkasse|/sandbox]] in [[:en:Danish language|Danish]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;da&lt;/code&gt;)
| [[:dag:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Dagbani language|Dagbani]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;dag&lt;/code&gt;)
| [[:de:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:German language|German]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;de&lt;/code&gt;)
| [[:dga:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Dagaare language|Dagaare]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;dga&lt;/code&gt;)
| [[:din:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Dinka language|Dinka]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;din&lt;/code&gt;)
| [[:diq:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Zaza language|Zaza]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;diq&lt;/code&gt;)
| [[:dsb:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lower Sorbian language|Lower Sorbian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;dsb&lt;/code&gt;)
| [[:dtp:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Dusun language|Dusun]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;dtp&lt;/code&gt;)
| [[:dty:User:PK2/प्रयोगस्थल|/sandbox]] in [[:en:Doteli|Doteli]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;dty&lt;/code&gt;)
| [[:dv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Maldivian language|Maldivian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;dv&lt;/code&gt;)
| [[:dz:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Dzongkha|Dzongkha]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;dz&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ E
|-
| [[:ee:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ewe language|Ewe]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ee&lt;/code&gt;)
| [[:el:User:PK2/πρόχειρο|/sandbox]] in [[:en:Greek language|Greek]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;el&lt;/code&gt;)
| [[:eml:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Emilian–Romagnol|Emilian–Romagnol]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;eml&lt;/code&gt;)
| [[:en:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:English language|English]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;en&lt;/code&gt;)
| [[:eo:User:PK2/provejo|/sandbox]] in [[:en:Esperanto|Esperanto]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;eo&lt;/code&gt;)
| [[:es:User:PK2/Taller|/sandbox]] in [[:en:Spanish language|Spanish]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;es&lt;/code&gt;)
| [[:et:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Estonian language|Estonian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;et&lt;/code&gt;)
| [[:eu:User:PK2/Proba orria|/sandbox]] in [[:en:Basque language|Basque]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;eu&lt;/code&gt;)
| [[:ext:User:PK2/obraol|/sandbox]] in [[:en:Extremaduran language|Extremaduran]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ext&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ F
|-
| [[:fa:User:PK2/صفحه تمرین|/sandbox]] in [[:en:Persian language|Persian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;fa&lt;/code&gt;)
| [[:fat:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Akan language|Akan]] ([[:en:Fante dialect|Fante]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;fat&lt;/code&gt;)
| [[:ff:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Fula language|Fula]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ff&lt;/code&gt;)
| [[:fi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Finnish language|Finnish]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;fi&lt;/code&gt;)
| [[:fiu-vro:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Võro language|Võro]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;fiu-vro&lt;/code&gt;)
| [[:fj:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Fijian language|Fijian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;fj&lt;/code&gt;)
| [[:fo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Faroese language|Faroese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;fo&lt;/code&gt;)
| [[:fon:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Fon language|Fon]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;fon&lt;/code&gt;)
| [[:fr:User:PK2/Brouillon|/sandbox]] in [[:en:French language|French]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;fr&lt;/code&gt;)
| [[:frp:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Franco-Provençal|Franco-Provençal]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;frp&lt;/code&gt;)
| [[:frr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:North Frisian language|North Frisian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;frr&lt;/code&gt;)
| [[:fur:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Friulian language|Friulian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;fur&lt;/code&gt;)
| [[:fy:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:West Frisian language|West Frisian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;fy&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ G
|-
| [[:ga:User:PK2/Clár Dubh|/sandbox]] in [[:en:Irish language|Irish]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ga&lt;/code&gt;)
| [[:gag:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Gagauz language|Gagauz]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;gag&lt;/code&gt;)
| [[:gan:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Gan Chinese|Gan Chinese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;gan&lt;/code&gt;)
| [[:gcr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:French Guianese Creole|French Guianese Creole]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;gcr&lt;/code&gt;)
| [[:gd:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Scottish Gaelic|Scottish Gaelic]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;gd&lt;/code&gt;)
| [[:gl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Galician language|Galician]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;gl&lt;/code&gt;)
| [[:glk:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Gilaki language|Gilaki]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;glk&lt;/code&gt;)
| [[:gn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Guarani language|Guarani]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;gn&lt;/code&gt;)
| [[:gom:User:PK2/proiogpan|/sandbox]] in [[:en:Konkani language|Konkani]] (Goan Konkani)&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;gom&lt;/code&gt;)
|-
| [[:gor:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Gorontalo language|Gorontalo]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;gor&lt;/code&gt;)
| [[:got:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Gothic language|Gothic]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;got&lt;/code&gt;)
| [[:gpe:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ghanaian Pidgin English|Ghanaian Pidgin English]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;gpe&lt;/code&gt;)
| [[:gu:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Gujarati language|Gujarati]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;gu&lt;/code&gt;)
| [[:guc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Wayuu language|Wayuu]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;guc&lt;/code&gt;)
| [[:gur:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Farefare language|Farefare]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;gur&lt;/code&gt;)
| [[:guw:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Gun language|Gun]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;guw&lt;/code&gt;)
| [[:gv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Manx language|Manx]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;gv&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ H
|-
| [[:ha:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Hausa language|Hausa]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ha&lt;/code&gt;)
| [[:hak:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Hakka Chinese|Hakka Chinese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;hak&lt;/code&gt;)
| [[:haw:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Hawaiian language|Hawaiian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;haw&lt;/code&gt;)
| [[:he:User:PK2/טיוטה|/sandbox]] in [[:en:Hebrew language|Hebrew]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;he&lt;/code&gt;)
| [[:hi:User:PK2/प्रयोगपृष्ठ|/sandbox]] in [[:en:Hindi|Hindi]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;hi&lt;/code&gt;)
| [[:hif:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Fiji Hindi|Fiji Hindi]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;hif&lt;/code&gt;)
| [[:hr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Croatian language|Croatian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;hr&lt;/code&gt;)
| [[:hsb:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Upper Sorbian language|Upper Sorbian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;hsb&lt;/code&gt;)
| [[:ht:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Haitian Creole|Haitian Creole]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ht&lt;/code&gt;)
| [[:hu:User:PK2/próbalap|/sandbox]] in [[:en:Hungarian language|Hungarian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;hu&lt;/code&gt;)
| [[:hy:User:PK2/Ավազարկղ|/sandbox]] in [[:en:Armenian language|Armenian]] ([[:en:Eastern Armenian|Eastern Armenian]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;hy&lt;/code&gt;)
| [[:hyw:User:PK2/Սեւագրութիւն|/sandbox]] in [[:en:Western Armenian|Western Armenian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;hyw&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ I
|-
| [[:ia:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Interlingua|Interlingua]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ia&lt;/code&gt;)
| [[:iba:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Iban language|Iban]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;iba&lt;/code&gt;)
| [[:id:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Indonesian language|Indonesian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;id&lt;/code&gt;)
| [[:ie:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Interlingue|Interlingue]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ie&lt;/code&gt;)
| [[:ig:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Igbo language|Igbo]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ig&lt;/code&gt;)
| [[:igl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Igala language|Igala]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;igl&lt;/code&gt;)
| [[:ik:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Iñupiaq language|Iñupiaq]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ik&lt;/code&gt;)
| [[:ilo:User:PK2/pagipadasan|/sandbox]] in [[:en:Ilocano language|Ilocano]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ilo&lt;/code&gt;)
| [[:inh:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ingush language|Ingush]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;inh&lt;/code&gt;)
| [[:io:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ido|Ido]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;io&lt;/code&gt;)
| [[:is:User:PK2/sandkassi|/sandbox]] in [[:en:Icelandic language|Icelandic]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;is&lt;/code&gt;)
| [[:it:User:PK2/Sandbox|/sandbox]] in [[:en:Italian language|Italian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;it&lt;/code&gt;)
| [[:iu:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Inuktitut|Inuktitut]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;iu&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ J
|-
| [[:ja:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Japanese language|Japanese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ja&lt;/code&gt;)
| [[:jam:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Jamaican Patois|Jamaican Patois]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;jam&lt;/code&gt;)
| [[:jbo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lojban|Lojban]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;jbo&lt;/code&gt;)
| [[:jv:User:PK2/bak wedhi|/sandbox]] in [[:en:Javanese language|Javanese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;jv&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ K
|-
| [[:ka:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Georgian language|Georgian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ka&lt;/code&gt;)
| [[:kaa:User:PK2/qaralama|/sandbox]] in [[:en:Karakalpak language|Karakalpak]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;kaa&lt;/code&gt;)
| [[:kab:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kabyle language|Kabyle]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;kab&lt;/code&gt;)
| [[:kai:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Karai-karai|Karai-karai]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;kai&lt;/code&gt;)
| [[:kaj:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Jju language|Jju]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;kaj&lt;/code&gt;)
| [[:kbd:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kabardian language|Kabardian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;kbd&lt;/code&gt;)
| [[:kbp:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kabiye language|Kabiye]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;kbp&lt;/code&gt;)
| [[:kcg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tyap|Tyap]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;kcg&lt;/code&gt;)
| [[:kg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kongo language|Kongo]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;kg&lt;/code&gt;)
| [[:kge:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Komering language|Komering]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;kge&lt;/code&gt;)
| [[:ki:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kikuyu language|Kikuyu]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ki&lt;/code&gt;)
| [[:kk:User:PK2/зертхана|/sandbox]] in [[:en:Kazakh language|Kazakh]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;kk&lt;/code&gt;)
| [[:km:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Khmer language|Khmer]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;km&lt;/code&gt;)
|-
| [[:kn:User:PK2/ಪ್ರಯೋಗಪುಟ|/sandbox]] in [[:en:Kannada|Kannada]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;kn&lt;/code&gt;)
| [[:knc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Central Kanuri|Central Kanuri]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;knc&lt;/code&gt;)
| [[:ko:User:PK2/연습장|/sandbox]] in [[:en:Korean language|Korean]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ko&lt;/code&gt;)
| [[:koi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Komi-Permyak language|Komi-Permyak]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;koi&lt;/code&gt;)
| [[:krc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Karachay-Balkar|Karachay-Balkar]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;krc&lt;/code&gt;)
| [[:ks:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kashmiri language|Kashmiri]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ks&lt;/code&gt;)
| [[:ksh:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ripuarian language|Ripuarian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ksh&lt;/code&gt;)
| [[:ku:User:PK2/ceribandin|/sandbox]] in [[:en:Kurdish language|Kurdish]] ([[:en:Kurmanji|Kurmanji]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ku&lt;/code&gt;)
| [[:kus:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kusaal language|Kusaal]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;kus&lt;/code&gt;)
| [[:kv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Komi language|Komi]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;kv&lt;/code&gt;)
| [[:kw:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Cornish language|Cornish]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;kw&lt;/code&gt;)
| [[:ky:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kyrgyz language|Kyrgyz]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ky&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ L
|-
| [[:la:User:PK2/Harenarium|/sandbox]] in [[:en:Latin|Latin]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;la&lt;/code&gt;)
| [[:lad:User:PK2/Kutí de prova|/sandbox]] in [[:en:Judaeo-Spanish|Judaeo-Spanish]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;lad&lt;/code&gt;)
| [[:lb:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Luxembourgish|Luxembourgish]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;lb&lt;/code&gt;)
| [[:lbe:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lak language|Lak]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;lbe&lt;/code&gt;)
| [[:lez:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lezgian language|Lezgian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;lez&lt;/code&gt;)
| [[:lfn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lingua Franca Nova|Lingua Franca Nova]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;lfn&lt;/code&gt;)
| [[:lg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Luganda|Luganda]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;lg&lt;/code&gt;)
| [[:li:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Limburgish|Limburgish]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;li&lt;/code&gt;)
|-
| [[:lij:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ligurian language|Ligurian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;lij&lt;/code&gt;)
| [[:lld:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ladin language|Ladin]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;lld&lt;/code&gt;)
| [[:lmo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lombard language|Lombard]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;lmo&lt;/code&gt;)
| [[:ln:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lingala|Lingala]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ln&lt;/code&gt;)
| [[:lo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lao language|Lao]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;lo&lt;/code&gt;)
| [[:lt:User:PK2/juodraštis|/sandbox]] in [[:en:Lithuanian language|Lithuanian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;lt&lt;/code&gt;)
| [[:ltg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Latgalian language|Latgalian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ltg&lt;/code&gt;)
| [[:lv:User:PK2/Smilšu kaste|/sandbox]] in [[:en:Latvian language|Latvian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;lv&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ M
|-
| [[:mad:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Madurese language|Madurese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mad&lt;/code&gt;)
| [[:mai:User:PK2/प्रयोगपृष्ठ|/sandbox]] in [[:en:Maithili language|Maithili]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mai&lt;/code&gt;)
| [[:map-bms:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Javanese language|Javanese]] ([[:en:Banyumasan dialect|Banyumasan]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;map-bms&lt;/code&gt;)
| [[:mdf:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Moksha language|Moksha]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mdf&lt;/code&gt;)
| [[:mg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Malagasy language|Malagasy]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mg&lt;/code&gt;)
| [[:mhr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Meadow Mari language|Meadow Mari]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mhr&lt;/code&gt;)
| [[:mi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Māori language|Māori]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mi&lt;/code&gt;)
| [[:min:User:PK2/bak kasiak|/sandbox]] in [[:en:Minangkabau language|Minangkabau]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;min&lt;/code&gt;)
| [[:mk:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Macedonian language|Macedonian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mk&lt;/code&gt;)
| [[:ml:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Malayalam|Malayalam]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ml&lt;/code&gt;)
| [[:mn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Mongolian language|Mongolian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mn&lt;/code&gt;)
|-
| [[:mni:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Meitei language|Meitei]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mni&lt;/code&gt;)
| [[:mnw:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Mon language|Mon]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mnw&lt;/code&gt;)
| [[:m:mos:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Mooré|Mooré]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mos&lt;/code&gt;)
| [[:mr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Marathi language|Marathi]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mr&lt;/code&gt;)
| [[:mrj:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Hill Mari language|Hill Mari]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mrj&lt;/code&gt;)
| [[:ms:User:PK2/Kotak pasir|/sandbox]] in [[:en:Malay language|Malay]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ms&lt;/code&gt;)
| [[:mt:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Maltese language|Maltese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mt&lt;/code&gt;)
| [[:mwl:User:PK2/Testes|/sandbox]] in [[:en:Mirandese language|Mirandese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mwl&lt;/code&gt;)
| [[:my:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Burmese language|Burmese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;my&lt;/code&gt;)
| [[:myv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Erzya language|Erzya]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;myv&lt;/code&gt;)
| [[:mzn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Mazanderani language|Mazanderani]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mzn&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ N
|-
| [[:nah:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Nahuatl|Nahuatl]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;nah&lt;/code&gt;)
| [[:nap:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Neapolitan language|Neapolitan]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;nap&lt;/code&gt;)
| [[:nds:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Low German|Low German]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;nds&lt;/code&gt;)
| [[:nds-nl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Dutch Low Saxon|Dutch Low Saxon]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;nds-nl&lt;/code&gt;)
| [[:ne:User:PK2/प्रयोगस्थल|/sandbox]] in [[:en:Nepali language|Nepali]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ne&lt;/code&gt;)
| [[:new:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Newar language|Newar]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;new&lt;/code&gt;)
| [[:nia:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Nias language|Nias]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;nia&lt;/code&gt;)
| [[:nl:User:PK2/Kladblok|/sandbox]] in [[:en:Dutch language|Dutch]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;nl&lt;/code&gt;)
| [[:nn:User:PK2/sandkasse|/sandbox]] in [[:en:Norwegian language|Norwegian]] ([[:en:Nynorsk|Nynorsk]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;nn&lt;/code&gt;)
|-
| [[:no:User:PK2/sandkasse|/sandbox]] in [[:en:Norwegian language|Norwegian]] ([[:en:Bokmål|Bokmål]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;no&lt;/code&gt;)
| [[:nov:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Novial|Novial]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;nov&lt;/code&gt;)
| [[:nqo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:N'Ko language|N'Ko]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;nqo&lt;/code&gt;)
| [[:nr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Southern Ndebele language|Southern Ndebele]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;nr&lt;/code&gt;)
| [[:nrm:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Norman language|Norman]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;nrm&lt;/code&gt;)
| [[:nso:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Northern Sotho|Northern Sotho]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;nso&lt;/code&gt;)
| [[:nup:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Nupe language|Nupe]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;nup&lt;/code&gt;)
| [[:nv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Navajo language|Navajo]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;nv&lt;/code&gt;)
| [[:ny:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Chewa language|Chewa]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ny&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ O
|-
| [[:oc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Occitan language|Occitan]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;oc&lt;/code&gt;)
| [[:olo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Livvi-Karelian language|Livvi-Karelian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;olo&lt;/code&gt;)
| [[:om:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Oromo language|Oromo]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;om&lt;/code&gt;)
| [[:or:User:PK2/ପରଖଘର|/sandbox]] in [[:en:Odia language|Odia]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;or&lt;/code&gt;)
| [[:os:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ossetian language|Ossetian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;os&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ P
|-
| [[:pa:User:PK2/ਕੱਚਾ ਖ਼ਾਕਾ|/sandbox]] in [[:en:Punjabi language|Punjabi]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pa&lt;/code&gt;)
| [[:pag:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Pangasinan language|Pangasinan]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pag&lt;/code&gt;)
| [[:pam:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kapampangan language|Kapampangan]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pam&lt;/code&gt;)
| [[:pap:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Papiamento|Papiamento]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pap&lt;/code&gt;)
| [[:pcd:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Picard language|Picard]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pcd&lt;/code&gt;)
| [[:pcm:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Nigerian Pidgin|Nigerian Pidgin]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pcm&lt;/code&gt;)
| [[:pdc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Pennsylvania Dutch language|Pennsylvania Dutch]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pdc&lt;/code&gt;)
| [[:pfl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Palatine German dialects|Palatine German]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pfl&lt;/code&gt;)
| [[:pi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Pali|Pali]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pi&lt;/code&gt;)
|-
| [[:pl:User:PK2/brudnopis|/sandbox]] in [[:en:Polish language|Polish]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pl&lt;/code&gt;)
| [[:pms:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Piedmontese language|Piedmontese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pms&lt;/code&gt;)
| [[:pnb:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Punjabi language|Punjabi]] (Western Punjabi)&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pnb&lt;/code&gt;)
| [[:pnt:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Pontic Greek|Pontic Greek]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pnt&lt;/code&gt;)
| [[:ppl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Nawat language|Nawat]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ppl&lt;/code&gt;)
| [[:ps:User:PK2/ازمون‌مخ|/sandbox]] in [[:en:Pashto|Pashto]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ps&lt;/code&gt;)
| [[:pt:User:PK2/Testes|/sandbox]] in [[:en:Portuguese language|Portuguese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pt&lt;/code&gt;)
| [[:pwn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Paiwan language|Paiwan]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pwn&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ Q
|-
| [[:qu:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Quechuan languages|Quechua]] ([[:en:Southern Quechua|Southern Quechua]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;qu&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ R
|-
| [[:rki:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Rakhine language|Rakhine]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;rki&lt;/code&gt;)
| [[:rm:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Romansh language|Romansh]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;rm&lt;/code&gt;)
| [[:rmy:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Romani language|Romani]] ([[:en:Vlax Romani language|Vlax Romani]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;rmy&lt;/code&gt;)
| [[:rn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kirundi|Kirundi]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;rn&lt;/code&gt;)
| [[:ro:User:PK2/teste|/sandbox]] in [[:en:Romanian language|Romanian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ro&lt;/code&gt;)
| [[:roa-rup:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Aromanian language|Aromanian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;roa-rup&lt;/code&gt;)
| [[:roa-tara:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Neapolitan language|Neapolitan]] ([[:en:Tarantino dialect|Tarantino]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;roa-tara&lt;/code&gt;)
| [[:rsk:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Pannonian Rusyn|Pannonian Rusyn]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;rsk&lt;/code&gt;)
| [[:ru:User:PK2/Черновик|/sandbox]] in [[:en:Russian language|Russian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ru&lt;/code&gt;)
| [[:rue:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Rusyn language|Rusyn]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;rue&lt;/code&gt;)
| [[:rw:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kinyarwanda|Kinyarwanda]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;rw&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ S
|-
| [[:sa:User:PK2/प्रयोगपृष्ठम्|/sandbox]] in [[:en:Sanskrit|Sanskrit]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sa&lt;/code&gt;)
| [[:sah:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Yakut language|Yakut]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sah&lt;/code&gt;)
| [[:sat:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Santali language|Santali]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sat&lt;/code&gt;)
| [[:sc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sardinian language|Sardinian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sc&lt;/code&gt;)
| [[:scn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sicilian language|Sicilian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;scn&lt;/code&gt;)
| [[:sco:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Scots language|Scots]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sco&lt;/code&gt;)
| [[:sd:User:PK2/مشق پٽي|/sandbox]] in [[:en:Sindhi language|Sindhi]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sd&lt;/code&gt;)
| [[:se:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Northern Sámi|Northern Sámi]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;se&lt;/code&gt;)
| [[:sg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sango language|Sango]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sg&lt;/code&gt;)
| [[:sh:User:PK2/igralište|/sandbox]] in [[:en:Serbo-Croatian|Serbo-Croatian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sh&lt;/code&gt;)
| [[:shi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Shilha language|Shilha]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;shi&lt;/code&gt;)
|-
| [[:shn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Shan language|Shan]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;shn&lt;/code&gt;)
| [[:si:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sinhala language|Sinhala]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;si&lt;/code&gt;)
| [[:simple:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Basic English|Basic English]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;simple&lt;/code&gt;)
| [[:sk:User:PK2/pieskovisko|/sandbox]] in [[:en:Slovak language|Slovak]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sk&lt;/code&gt;)
| [[:skr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Saraiki language|Saraiki]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;skr&lt;/code&gt;)
| [[:sl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Slovene language|Slovene]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sl&lt;/code&gt;)
| [[:sm:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Samoan language|Samoan]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sm&lt;/code&gt;)
| [[:smn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Inari Sámi language|Inari Sámi]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;smn&lt;/code&gt;)
| [[:sn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Shona language|Shona]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sn&lt;/code&gt;)
| [[:so:User:PK2/Bacaadka|/sandbox]] in [[:en:Somali language|Somali]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;so&lt;/code&gt;)
| [[:sq:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Albanian language|Albanian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sq&lt;/code&gt;)
|-
| [[:sr:User:PK2/песак|/sandbox]] in [[:en:Serbian language|Serbian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sr&lt;/code&gt;)
| [[:srn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sranan Tongo|Sranan Tongo]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;srn&lt;/code&gt;)
| [[:ss:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Swazi language|Swazi]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ss&lt;/code&gt;)
| [[:st:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sotho language|Sotho]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;st&lt;/code&gt;)
| [[:stq:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Saterland Frisian language|Saterland Frisian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;stq&lt;/code&gt;)
| [[:su:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sundanese language|Sundanese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;su&lt;/code&gt;)
| [[:sv:User:PK2/sandlåda|/sandbox]] in [[:en:Swedish language|Swedish]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sv&lt;/code&gt;)
| [[:sw:User:PK2/ukurasa wa majaribio|/sandbox]] in [[:en:Swahili language|Swahili]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sw&lt;/code&gt;)
| [[:syl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sylheti language|Sylheti]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;syl&lt;/code&gt;)
| [[:szl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Silesian language|Silesian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;szl&lt;/code&gt;)
| [[:szy:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sakizaya language|Sakizaya]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;szy&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ T
|-
| [[:ta:User:PK2/மணல்தொட்டி|/sandbox]] in [[:en:Tamil language|Tamil]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ta&lt;/code&gt;)
| [[:tay:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Atayal language|Atayal]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tay&lt;/code&gt;)
| [[:tcy:User:PK2/ಕಲ್ಪುನ ಕಳ|/sandbox]] in [[:en:Tulu language|Tulu]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tcy&lt;/code&gt;)
| [[:tdd:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tai Nuea language|Tai Nuea]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tdd&lt;/code&gt;)
| [[:te:User:PK2/ప్రయోగశాల|/sandbox]] in [[:en:Telugu language|Telugu]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;te&lt;/code&gt;)
| [[:tet:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tetum language|Tetum]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tet&lt;/code&gt;)
| [[:tg:User:PK2/Сиёҳнавис|/sandbox]] in [[:en:Tajik language|Tajik]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tg&lt;/code&gt;)
| [[:th:User:PK2/ทดลองเขียน|/sandbox]] in [[:en:Thai language|Thai]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;th&lt;/code&gt;)
| [[:ti:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tigrinya language|Tigrinya]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ti&lt;/code&gt;)
| [[:tig:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tigre language|Tigre]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tig&lt;/code&gt;)
| [[:tk:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Turkmen language|Turkmen]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tk&lt;/code&gt;)
| [[:tl:User:PK2/burador|/sandbox]] in [[:en:Tagalog language|Tagalog]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tl&lt;/code&gt;)
| [[:tly:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Talysh language|Talysh]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tly&lt;/code&gt;)
|-
| [[:tn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tswana language|Tswana]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tn&lt;/code&gt;)
| [[:to:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tongan language|Tongan]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;to&lt;/code&gt;)
| [[:tok:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Toki Pona|Toki Pona]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tok&lt;/code&gt;)
| [[:tpi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tok Pisin|Tok Pisin]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tpi&lt;/code&gt;)
| [[:tr:User:PK2/deneme tahtası|/sandbox]] in [[:en:Turkish language|Turkish]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tr&lt;/code&gt;)
| [[:trv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Seediq language|Seediq]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;trv&lt;/code&gt;)
| [[:ts:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tsonga language|Tsonga]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ts&lt;/code&gt;)
| [[:tt:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tatar language|Tatar]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tt&lt;/code&gt;)
| [[:tum:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tumbuka language|Tumbuka]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tum&lt;/code&gt;)
| [[:tw:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Akan language|Akan]] (Twi)&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tw&lt;/code&gt;)
| [[:ty:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tahitian language|Tahitian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ty&lt;/code&gt;)
| [[:tyv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tuvan language|Tuvan]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tyv&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ U
|-
| [[:udm:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Udmurt language|Udmurt]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;udm&lt;/code&gt;)
| [[:ug:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Uyghur language|Uyghur]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ug&lt;/code&gt;)
| [[:uk:User:PK2/Чернетка|/sandbox]] in [[:en:Ukrainian language|Ukrainian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;uk&lt;/code&gt;)
| [[:ur:User:PK2/تختۂ مشق|/sandbox]] in [[:en:Urdu|Urdu]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ur&lt;/code&gt;)
| [[:uz:User:PK2/qumloq|/sandbox]] in [[:en:Uzbek language|Uzbek]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;uz&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ V
|-
| [[:ve:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Venda language|Venda]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ve&lt;/code&gt;)
| [[:vec:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Venetian language|Venetian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;vec&lt;/code&gt;)
| [[:vep:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Veps language|Veps]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;vep&lt;/code&gt;)
| [[:vi:User:PK2/nháp|/sandbox]] in [[:en:Vietnamese language|Vietnamese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;vi&lt;/code&gt;)
| [[:vls:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:West Flemish|West Flemish]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;vls&lt;/code&gt;)
| [[:vo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Volapük|Volapük]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;vo&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ W
|-
| [[:wa:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Walloon language|Walloon]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;wa&lt;/code&gt;)
| [[:war:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Waray language|Waray]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;war&lt;/code&gt;)
| [[:wo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Wolof language|Wolof]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;wo&lt;/code&gt;)
| [[:wuu:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Wu Chinese|Wu Chinese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;wuu&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ X
|-
| [[:xal:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Oirat language|Oirat]] ([[:en:Kalmyk Oirat|Kalmyk Oirat]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;xal&lt;/code&gt;)
| [[:xh:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Xhosa language|Xhosa]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;xh&lt;/code&gt;)
| [[:xmf:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Mingrelian language|Mingrelian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;xmf&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ Y
|-
| [[:yi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Yiddish|Yiddish]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;yi&lt;/code&gt;)
| [[:yo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Yoruba language|Yoruba]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;yo&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ Z
|-
| [[:za:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Zhuang languages|Zhuang]] ([[:en:Standard Zhuang|Standard Zhuang]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;za&lt;/code&gt;)
| [[:zea:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Zeelandic|Zeelandic]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;zea&lt;/code&gt;)
| [[:zgh:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Standard Moroccan Amazigh|Standard Moroccan Amazigh]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;zgh&lt;/code&gt;)
| [[:zh:User:PK2/沙盒|/sandbox]] in [[:en:Chinese language|Chinese]] ([[:en:Mandarin Chinese|Mandarin Chinese]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;zh&lt;/code&gt;)
| [[:zh-classical:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Classical Chinese|Classical Chinese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;zh-classical&lt;/code&gt;)
| [[:zh-min-nan:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Southern Min|Southern Min]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;zh-min-nan&lt;/code&gt;)
| [[:zh-yue:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Cantonese|Cantonese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;zh-yue&lt;/code&gt;)
| [[:zu:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Zulu language|Zulu]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;zu&lt;/code&gt;)
|}</text>
      <sha1>lqv4jf4ytbpqgk0b4c59pskg40l4i1p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Проект:Вики-яҙ 2026</title>
    <ns>102</ns>
    <id>199994</id>
    <revision>
      <id>1298790</id>
      <parentid>1298707</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T13:21:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Юлдашева Луиза</username>
        <id>18980</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ҡатнашыусылар */</comment>
      <origin>1298790</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26388" sha1="gkcs69hgh8isc2jr7xtzg7e2p2fvuxk" xml:space="preserve">{{WAM
|header = [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Вики-яҙ — 2026]] &lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[Файл:CEE Spring Logo transparent.svg|250px]]&lt;/div&gt;
|subheader = &lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;
{{Кнопка|url=https://pageviews.wmcloud.org/massviews/?platform=all-access&amp;agent=user&amp;source=category&amp;range=latest-10&amp;subjectpage=1&amp;subcategories=0&amp;sort=views&amp;direction=1&amp;view=list&amp;target=https://ba.wikipedia.org/wiki/%25D0%259A%25D0%25B0%25D1%2582%25D0%25B5%25D0%25B3%25D0%25BE%25D1%2580%25D0%25B8%25D1%258F:%25C2%25AB%25D0%2592%25D0%25B8%25D0%25BA%25D0%25B8-%25D1%258F%25D2%2599_2026%25C2%25BB_%25D0%25BA%25D0%25BE%25D0%25BD%25D0%25BA%25D1%2583%25D1%2580%25D1%2581%25D1%258B_%25D3%25A9%25D1%2581%25D3%25A9%25D0%25BD_%25D1%258F%25D2%2599%25D1%258B%25D0%25BB%25D2%2593%25D0%25B0%25D0%25BD_%25D0%25BC%25D3%2599%25D2%25A1%25D3%2599%25D0%25BB%25D3%2599%25D0%25BB%25D3%2599%25D1%2580|Марафон мәҡәләләре статистикаһы|class=mw-ui-destructive }}&lt;/div&gt;
«'''Вики-яҙ — 2026'''» —  '''[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Wikimedia CEE Spring 2026]]''' халык-ара конкурсының Башҡорт Википедияһындағы өлөшө. 21 марттан 31 майға тиклем үткәрелә. 

Проекттың маҡсаты — Википедияла [[Үҙәк һәм Көнсығыш Европа]] илдәре араһында хеҙмәттәшлекте камиллаштырыу, күрше илдәр тураһында үҙ белемдәренең кимәлен күтәреү, шулай уҡ Википедияның йөкмәткеһен Рәсәй һәм Башҡортостан тураһында белемде башҡа телдәрҙә тулыландырыу.
|body = 

== Ҡағиҙәләр ==
* Конкурсҡа википедияла теркәлгән һәр кем ҡатнаша ала.
* Конкурсҡа түбәндәге мәҡәләләр ҡабул ителә:
** Мәҡәлә 2026 йылдың 21 мартынан 31 майына тиклем башҡорт телендә яҙылырға тейеш.
** Мәҡәләләр [[Проект:Вики-яҙ 2026#Нимә тураһында яҙырға|түбәндәге илдәр йәки халыҡтар]] менән бәйле булырға тейеш. 
** Яңы мәҡәләлә 150 һүҙҙән һәм 2500 байттан артыҡ булырға тейеш.
** Иҫке мәҡәләгә 120 һүҙ һәм 2000 байт өҫтәргә.
** Мәҡәлә [[Википедия:Әһәмиәтлелек|әһәмиәтле]] булырға тейеш, мәҡәләнең [[Википедия:Абруйлы сығанаҡтар|сығанаҡтары]] күрһәтелергә тейеш.
** Машина тәржемәһе булырға тейеш түгел.
* Приздар, диплом һәм сертификаттар квалификацион мәҡәләләр һаны өсөн бирелә, халыҡ-ара һәм үҙенә башҡа тел бүлегендәге урындарға бәйле. 
* Урындағы жюри быларҙы ҡайғырта алыуы өсөн, байытылған/яңы мәҡәләләрне түбәндәге таблицага урнаштырыу һорала.
* 4 мәҡәләне булдырған/яҡшыртҡан ҡатнашыусы финалистар араһына инә
* Ҡазыйҙар ҡарары шикәйәт ителә алмай.

== Баһа биреү ==
* Күрһәтелгән талаптарға тура килгән өҫтәлгән материал күләме кәмендә 2000/2500 байт йәки 120/150 һүҙ булған иҫке/яңы мәҡәләләргә жюри 1 балл бирә;
* Ҡатнашыусы белдергән теманы юғары сифатлы итеп асҡан, материалды викилаштырған һәм һүрәтләгән мәҡәләләргә жюри 2 балл бирә;
* 200 һүҙҙән йәки 3000 байттан артҡан мәҡәләләргә, һәм ҡатнашыусы белдергән теманы тулыһынса асҡан, материалды юғары сифатлы итеп викилаштырған һәм һүрәтләгән мәҡәләләргә жюри 3 балл бирә;
[[Проект:Мириада|Һәрбер тел бүлегендә булырға тейешле 10 мең мәҡәлә]] араһынан булһа өҫтәмә 5 балл бирелә;
* Теркәлеү ваҡыты ярты йылдан әҙерәк булған ҡатнашыусылар өсөн балл коэффициентын ике тапҡырға арттырыу ҡаралған.

== Нимә тураһында яҙырға ==
{{div col|3}}

[[Файл:Flag of Albania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Albania|Албания — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Armenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Armenia|Армения — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Austria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Austria|Австрия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Azerbaijan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Azerbaijan|Азербайджан — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Bashkortostan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Башкортостан — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Belarus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Belarus|Белоруссия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring 2026/Structure/Bosnia and Herzegovina|Босния һәм Герцеговина — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Bulgaria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bulgaria|Болгария — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Hungary.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Hungary|Венгрия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Võro_lipp.png|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Võro|Выру — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Georgia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Georgia|Грузия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Greece.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Greece|Греция — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Kazakhstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kazakhstan|Казахстан  — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Cyprus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Cyprus|Кипр — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Kosovo.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kosovo|Косово  — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of the Crimean Tatar people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Crimean Tatar|Кырым татарҙары — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Latvia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Latvia|Латвия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag_of_Lithuania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Lithuania|Литва — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Sorbs.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Sorbian|Лужичане — Мәҡәләләр исемлеге]] {{y}}

[[Файл:Flag of Malta.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Malta|Мальта — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Poland.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Poland|Польша — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Romania.svg|40px]]&amp;nbsp;[[Файл:Flag of Moldova.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Romanian|Румыния һәм Молдавия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of North Macedonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/North Macedonia|Төнъяк Македония — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Republika Srpska.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Republic of Srpska|Республика Сербская — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Serbia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Serbia|Сербия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Slovakia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovakia|Словакия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Slovenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovenia|Словения — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Tatarstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tatar|Татарҙар — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Turkey.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Turkey|Төркия— Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Ukraine.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Ukraine|Украина — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Croatia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Croatia|Хорватия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of the Romani people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Roma|Цыгане (рома) — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Montenegro.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Montenegro|Черногория — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Czech Republic‎.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Czechia‎|Чехия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Erzya Flag.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Erzya|Эрзя — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Esperanto.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Esperanto|Эсперанто — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Estonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Estonia|Эстония — Мәҡәләләр исемлеге]]

{{div col end}}
}}

Вики-яҙ 2026 сиктәрендә башҡа конкурстар: [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Women|Ҡатын-ҡыҙҙар]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_for_Human_Rights|Кеше хоҡуҡтары]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_Youth|Йәштәр]].

== Приздар ==
400 евроға тиклем.

== Ҡатнашыусылар ==
Яҙылған һәм төҙәтелгән мәҡәләләрҙе ошо таблицаға теркәргә. Мәҡәләнең фекер алышыу битендә конкурстың ҡалыбын ҡуйыу мотлаҡ; Ошо ҡалыпты күсереп алырға:
&lt;div&gt;&lt;pre&gt;{{Вики-яҙ 2026 |ҡатнашыусы= |тема=  |тема2=  |тема3=  |ил= |ил2=  |ил3= }}&lt;/pre&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|- align=&quot;left&quot;
! Ҡатнашыусы
! Мәҡәләләр
! Иҫәп
! Мәрәйҙәр
! Урын
|-
|{{u|Freiheiten }}
|[[Әзербайжанда журналистарҙы сериялы ҡулға алыуҙар ]]{{*}}[[]]
|1
|
|
|-
|{{u|MR973}}
|[[Шпаннагель ]]{{*}} [[]]
|1
|
|
|-
|{{u|Akkashka}}
|[[Бөйрәкәй (роман-эпопея)]]{{*}} [[Тимеркәй фәлсәфәһе (хикәйә)]]{{*}} [[Кукорелли Эндре]]{{*}} [[Фертё-Ханшаг]]{{*}} [[Маурер Дора]]{{*}} [[Смрчкова Людвика]]{{*}} [[Цимблер Лиана]]{{*}} [[Тыйыу һалынған ҡала]]{{*}} [[Лейхтер Кете]]{{*}} [[Ҡасҡынова Гөлнур Нуриман ҡыҙы]]{{*}} [[Өлкән Плиний]]{{*}} [[Мэри Шелли]]{{*}} [[Маргарет Этвуд]]{{*}} [[Гарриет Бичер-Стоу]]{{*}} [[Энид Мэри Блайтон]]{{*}} [[Мэрайя Кэри]]{{*}} [[Лата Мангешкар]]{{*}} [[Һанна Арендт]]{{*}} [[Ширин Тәкәле]]{{*}} [[Фәриҙә Шамил ҡыҙы Вәзирова]]{{*}} [[Изабелла I (Кастилия королеваһы)]]{{*}} [[Гипатия]]{{*}} [[Тура атлаусы кеше]]{{*}} [[Сакстар]]{{*}} [[Дактар]]{{*}} [[Нормандар]]{{*}} [[Кепервеем]]{{*}} [[Викингтар осоро]]{{*}} [[Этна]]{{*}} [[Иран әҙәбиәте]]{{*}} [[Персеполь]]{{*}} [[Урал мегалиттары]]{{*}} [[Сәдеғ Һедәйет]]{{*}} [[Фәтәли шаһ]]{{*}} [[Ғәббәс мирза]]{{*}} [[Нарва ратушаһы]]{{*}} [[Лола Лийват]]{{*}} [[Алутагузе (милли парк)]]{{*}} [[Тәбриз]]{{*}} [[Хәмсә]]{{*}} [[Сажиҙар]]{{*}} [[Сәһәнд]]{{*}} [[Гуләмдәр]]{{*}} [[Әмирзадә Хәйри Ғосман улы]]{{*}} [[Мәшһәд]]{{*}} [[Сиған мәҙәниәте]]{{*}} [[]]{{*}}  [[]]{{*}} [[]]{{*}}
|46
|
|
|-
|{{u|Ilsina Ilgizovna}}
|[[Татьяна Грабузова]]{{*}} [[Алиса Вяткина]]{{*}} [[Ғәзизова Хәлимә Хисаметдин ҡыҙы]]{{*}} [[Фигнер Лидия Николаевна]]{{*}} [[Вероника Кобалия]]{{*}} [[Мина Караджич]]{{*}} [[Ангелина Топич]]{{*}}
|7
|
|
|-
|{{u|Ilnaz26}}
|[[Гөлүсә Ғәлиева ]]{{*}} [[Шәйҙуллина Регина Марат ҡыҙы]]{{*}} [[Кнутова Лидия Ивановна]]{{*}} [[Умм әл-Банин]]{{*}} [[Маре Винт]]{{*}} [[Элон Уикленд]]{{*}} [[Ита Эвер]]{{*}} [[Хафизова Рәсихә Сәфәрғәли ҡыҙы]]{{*}} [[Камиля Харисова]]{{*}} [[Диана Хафизова]]{{*}} [[Хафизова Клара Шәйсолтан ҡыҙы]]{{*}} [[Эве Киви]]{{*}} [[Кайя Канепи]]{{*}} [[Келли Силдару]]{{*}} [[Ану Тали]]{{*}} [[Кармен Касс]]{{*}} [[Сигне Киви]]{{*}} [[Юлия Шигмонд]]{{*}} [[Элина Нечаева]]{{*}} [[София Заменгоф]]{{*}} [[Каталин Ковач (эсперанточы)]]{{*}} [[Илона Кутни]]{{*}} [[Юлия Шупихова]]{{*}} [[Эли Урбанова]]{{*}} [[Лилит Блеян]]{{*}} [[Аревик Церунян]]{{*}} [[Ануш Бабаджанян]]{{*}} [[Карина Погосян]]{{*}} [[Эльнара Ғәсимова]]{{*}} [[Рима Пипоян]]{{*}} [[Севиндж Аббасова]]{{*}} [[Нәргиз Әбсәләмова]]{{*}} [[Айнур Елғунеш]]{{*}} [[Әхмәтхажи Ғәбделзаһир улы Рахманҡолов]]{{*}} [[Ольга Фигнер]]{{*}} [[Нина Ли]]{{*}} [[Мөхәмәтшәриф Әхмәтжан улы Яушев]]{{*}} [[Сәлих Юсуп улы Эрзин]]{{*}} [[Ғәбделвәли Әхмәтжан улы Яушев]]{{*}} [[Мәҙинә Гөлгөн]]{{*}} [[Зарифа Исмәғил ҡыҙы Будагова]]{{*}} [[Зарифа Әзиз ҡыҙы Әлиева]]{{*}} [[Наилә Мәммәҙәли кыҙы Вәлиханлы]]{{*}} [[Һижран Камран ҡыҙы Хөсәйенова]]{{*}} [[Аида Насир ҡыҙы Имангулиева]]{{*}} [[Имрен Айҡут]]{{*}} [[Нежла Атеш]]{{*}} [[Берна Ғөзбаши]]{{*}} [[Джейда Сунгур]]{{*}} [[Джанан Гөллү]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|50
|
|
|-
|{{u|Баныу}}
|[[Базилевский Иван Федорович]]{{*}} [[Чижов Александр Федорович]]{{*}} [[Ырғыҙ (роман)]]{{*}} [[Космонавтика көнө]]{{*}} [[Ҡан (роман)]]{{*}} [[Каспранский Рауил Рухулбаян улы]]{{*}} [[Боролош (роман)]]{{*}}[[Шуваев Дмитрий Савельевич]]{{*}}[[Александр хәрби училищеһы]]{{*}}[[Фәтхи һалдат (хикәйә)]]{{*}}[[Әли Лариджани]]{{*}}[[Нәргиз Мөхәммәди]]{{*}}[[]]{{*}}[[]]{{*}}[[]]{{*}}[[]]
|12
|
|
|-
|{{u|Таңһылыу}}
|[[Ҡаҙмунайгаз]]{{*}} [[Тәбиғәт тарихы милли музейы (Болгария)]]{{*}} [[Күк механикаһы]]{{*}} [[Икенсе йыһан тиҙлеге]]{{*}} [[Планета системаһы]]{{*}} [[Йондоҙҙоң барлыҡҡа килеүе]]{{*}} [[Никос Казандзакис]]{{*}} [[Фотометрия (астрономия)]]{{*}} [[Ҡояш бөркөлөүе]]{{*}} [[Вахушти Багратиони исемендәге география институты]]{{*}} [[Августов каналы]]{{*}} [[Элемтә юлдашы]]{{*}} [[Атмосфера химияһы]]{{*}} [[Астрометрия]]{{*}} [[Автоматик планета-ара станция]]{{*}} [[Төшөү аппараты]]{{*}} [[Орбиталь станция]]{{*}} [[Керчь мәсете]]{{*}} [[Ҡояш еле]]{{*}} [[Али Аҡыш]]{{*}} [[Тотолоу (астрономия)]]{{*}} [[Тереклек булыу зонаһы]]{{*}} [[Хәмит Йәрми]]{{*}} [[Эклиптика]]{{*}} [[Ҡаҙағстандың Халыҡ хужалығы министрлығы]]{{*}} [[Тикшеренеү]]{{*}} [[Венгрия геологияһы]]{{*}} [[Параллакс]]{{*}} [[Күк экваторы]]{{*}} [[Дәүер (астрономия)]]{{*}} [[Тура күтәрелеш]]{{*}} [[Ауышлыҡ (астрономия)]]{{*}} [[Күк координаталары системаһы]]{{*}} [[Астрономияла алыҫлыҡ шкалаһы]]{{*}} [[Орбита (астрономия)]]{{*}} [[Халыҡ медицинаһы]]{{*}} [[Кәрәкле дарыуҙар]]{{*}} [[Анестезия]]{{*}} [[Һаулыҡ һаҡлау]]{{*}} [[Йәрәхәт]]{{*}} [[Урология]]{{*}} [[Ҡан баҫымы]]{{*}} [[Материя (физика)]]{{*}} [[Диэлектрик]]{{*}} [[Йондоҙ ваҡыты]]{{*}} [[Йылан тешләүе]]{{*}} [[Эндоскопия]]{{*}} [[Бил пункцияһы]]{{*}} [[Вегетатив хәл]]{{*}} [[Астродинамика]]{{*}} [[Эфемерида]]{{*}} [[Ом законы]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|52
|
|
|-
|{{u|Вәхит}}
|[[Ореляк (ҡурсаулыҡ)]]{{*}} [[Белоруссияның махсус һаҡланыусы тәбиғәт биләмәләре]]{{*}} [[Минск-Арена]]{{*}} [[Словакия Олимпия уйындарында]] {{*}} [[Будапештта балалар тимер юлы]]{{*}} [[Алидзор ҡәлғәһе]]{{*}} [[Айя-Напа]]{{*}} [[Зәңгәр флаг]]{{*}} [[Оазис]]{{*}} [[Көтөүлек]]{{*}} [[Осло опера театры]]{{*}} [[Осло]] (тулыландырыу){{*}} [[Сицилия]]{{*}} [[Сардиния]]{{*}} [[Серенгети (милли парк)]]{{*}} [[Финикс]]{{*}} [[Гонолулу]]{{*}} [[Неаполь]]{{*}} [[Цюрих]]{{*}} [[Косовола йәйәүле туризм]]{{*}} [[Призрен географияһы]]{{*}} [[Брезовица (тау саңғыһы курорты)]]{{*}} [[Косовола спорт]]{{*}} [[Косово Олимпия уйындарында]]{{*}} [[Тахири Альбин]]{{*}} [[Косово Республикаһында транспорт]]{{*}} [[Приштина халыҡ-ара аэропорты]]{{*}} [[Брезовица (Косово)]]{{*}} [[Косовола тимер юл транспорты]]{{*}} [[Косовоның файҙалы ҡаҙылмалары]]{{*}} [[Трепча]]{{*}} [[Джяковица (аэропорт)]]{{*}} [[Джяковица]]{{*}} [[Косово һәм евро ]]{{*}} [[Еврозона]]{{*}} [[Приштина университеты]]{{*}} [[Косовска-Митровица]]{{*}} [[Приштина университеты (Төньяҡ Косово)]]{{*}} [[Призрен университеты]]{{*}} [[Ибрахими Ута]]{{*}} [[Арабат ҡәлғәһе]]{{*}} [[Еникале]]{{*}} [[Перекоп ҡәлғәһе]]{{*}} [[Ҡырым инженер-педагогия университеты]]{{*}} [[Яҡубов Сыңғыҙ Фәүзи улы]]{{*}} [[Иран милли музейы]]{{*}} [[Ғүмәр Хәйәм кәшәнәһе]]{{*}} [[Әбүғәлисина кәшәнәһе]]{{*}} [[Кипрҙа транспорт]]{{*}} [[Морфу (ҡала)]]{{*}} [[Яҡын Көнсығыш техник университеты]]{{*}} [[Троодос]]{{*}} [[Кипр (утрау)]]{{*}} [[Крит]]{{*}} [[Сицилия (утрау)]]{{*}} [[Петергоф (һарай-парк ансамбле)]]{{*}} [[Мамай курғаны]]{{*}} [[Узон]]{{*}} [[Гимры автомобиль юлы туннеле]]{{*}} [[Йәнәсәй аша тимер юл күпере (Красноярск)]]{{*}} [[Укок]]{{*}} [[Урҙа мәмерйәһе]]{{*}} [[Юлемисте (күл)]]{{*}} [[Таллин ҡултығы]]{{*}} [[Рухну]]{{*}} [[Рига ҡултығы]]{{*}} [[Карула (милли парк)]]{{*}} [[Лахемаа]]{{*}} [[Пакри (ярымутрау)]]{{*}} [[Таллин (аэропорт)]]{{*}} [[Мууга (порт)]]{{*}} [[Таллин порты]]{{*}} [[Ванасадам]]{{*}} [[Таллин техник университеты]]{{*}} [[Осмуссаар]]{{*}} [[Эстония тәбиғәт музейы]]{{*}} [[Таш күпер (Тарту)]]{{*}} [[Пюхаярв]]{{*}} [[Вилсанди (милли парк)]]{{*}} [[Сааремаа]]{{*}} [[Матсалу (милли парк)]]{{*}} [[Соомаа]]{{*}} [[Никшич]]{{*}} [[Котор]]{{*}} [[Которҙың тәбиғи һәм мәҙәни-тарихи районы]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|85
|
|
|-
|{{u|Юлдашева Луиза}}
|[[Мэри Катранзу]]{{*}}[[Шкоро Мирослав]]{{*}}[[Варанкин Владимир Валентинович]]{{*}}[[Нина Ангеловска]]{{*}}[[Исидор Боровский]]{{*}}[[Ләйлә Арагян]]{{*}}[[Мандана Кәрими]]{{*}}[[Гугуш]]{{*}}[[Динар (ҡурсаулыҡ)]]{{*}}[[Ҡавир милли паркы]]{{*}}[[Шапур (мәмерйә)]]{{*}}[[Мелләт (парк)]]{{*}}[[Шаһ Нимәтулла Вәли мавзолейы]]{{*}}[[Мәрмәр һарай (Тәһран)]]{{*}}[[Заманса сәнғәт музейы (Исфаһан)]]{{*}} [[Туран милли паркы]]{{*}}[[Элһам Кәшәфи]]{{*}} [[Әхмәт Шамлу]]{{*}} [[Севрюгин Антон Васильевич]]{{*}} [[Шәһәрстан күпере]]{{*}} [[Сәттар хан]]{{*}}[[Ованес Оганян]]{{*}}[[Мостафа Мирсәлим]]{{*}}[[Мөхәммәт I (Сәлжүк солтаны)]]{{*}}[[Ғәббәс Хәлили]]{{*}}[[Ғәбиб Сәхир]]{{*}}[[Хөсәйен Шәһәби]] {{*}} [[Фәтулла хан Әкбәр]]{{*}} [[Мир Йәләл Пашаев]]{{*}} [[Мәрзиә Мәхмәлбаф]] {{*}} [[Кәрим Сәнжәби]]{{*}} [[Хушенг Сәйхун]]{{*}} [[Ләйлә Пәһләүи]]{{*}} [[Шаһназ Пәһләүи]]{{*}} [[Хәмит Реза Пәһләүи]]{{*}} [[Абдул Реза Пәһләүи]]{{*}} [[Әхмәт Реза Пәһләүи]]{{*}} [[Нур Пәһләүи]]{{*}} [[Йәсмин Пәһләүи]]{{*}} [[Мәхмүт Реза Пәһләүи]]{{*}} [[Әшрәф Пәһләүи]]{{*}} [[Әли Әкбәр Бахман]]{{*}} [[Мөхәммәт Хәсән Мирза]]{{*}} [[Әли Реза Пәһләүи I]]{{*}} [[Мехрәнгиз Дәүләтшаһи]]{{*}}[[Шафиҡ Шәһрийәр]]{{*}} [[Шәмс Пәһләүи]]{{*}} [[Фатима Пәһләүи]]{{*}} [[Пәрүин Ардалан]]{{*}}[[Ғөләм Реза Пәһләүи]]{{*}}[[Реза Пәһләүи (шаһзада)]]{{*}}[[Әли Реза Пәһләүи]]{{*}}[[Мөхәммәт шаһ Ҡаджар]]{{*}}[[Әли Әҙил шаһ]]{{*}}[[Хәмит Мирза]]{{*}} [[Әхмәт ибн Исмәғил]]{{*}} [[Исмәғил Сәмәни]]{{*}}[[Мансур Хеҡмәт]]{{*}} [[Мәлик шаһ I]]{{*}} [[Сәмәниҙәр мавзолейы]]{{*}} [[Ҡәүәт II]]{{*}} [[Уруа]]{{*}} [[Хәләф ибн Әхмәт]]{{*}} [[Хәсән хан Ҡаджар]]{{*}}[[Ғөләмәли хан Ҡаджар]]{{*}} [[Мәхмүт Панахиан]]{{*}} [[ Барҡыяруҡ]]{{*}} [[Әхмәт Санжар]]{{*}} [[ Мөхәммәт Әли шаһ]]{{*}} [[Төркмән Әмир хан]]{{*}} [[Әҡбәриә баҡсаһы]]{{*}} [[Сәғҙи мавзолейы]]{{*}} [[Нәсер әд-Дин шаһ]]{{*}} [[Рәдәҡән башняһы]]{{*}} [[Нәдир шаһ Әфшәр ҡәбере]]{{*}} [[Гәнж Әли хан комплексы]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]        
|76
|
|
|-
|{{u|Марьям Султанбаева}}
|[[Татар Шуғаны]]{{*}} [[Чарна-Бухта]]
|2
|
|
|-
|{{u|Фәрһад}}
|[[Хәсәншин Азамат Данил улы]]{{*}} [[Симфония №1 (Монасипов)]]{{*}}[[Муса Йәлил (симфония-поэма)]]{{*}}[[Симфония №3 (Монасипов)]]{{*}} [[Симфония №4 «Дастан» (Монасипов)]]
|5
|
|
|-
|}

== Конкурстың халыҡ-ара статистикаһы ==
*[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Statistics|Халыҡ-ара статистика бите]]

== Урындағы ойоштороусы==
* {{u|Il Nur}}
* {{u|Фәрһад}}

== Нәтижәләр ==

[[Категория:Проект:Вики-яҙ 2026| ]]</text>
      <sha1>gkcs69hgh8isc2jr7xtzg7e2p2fvuxk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298801</id>
      <parentid>1298790</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T14:05:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Юлдашева Луиза</username>
        <id>18980</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ҡатнашыусылар */</comment>
      <origin>1298801</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26428" sha1="mj4mg2pqletqq4p9md3zkjtadxt0fne" xml:space="preserve">{{WAM
|header = [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Вики-яҙ — 2026]] &lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[Файл:CEE Spring Logo transparent.svg|250px]]&lt;/div&gt;
|subheader = &lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;
{{Кнопка|url=https://pageviews.wmcloud.org/massviews/?platform=all-access&amp;agent=user&amp;source=category&amp;range=latest-10&amp;subjectpage=1&amp;subcategories=0&amp;sort=views&amp;direction=1&amp;view=list&amp;target=https://ba.wikipedia.org/wiki/%25D0%259A%25D0%25B0%25D1%2582%25D0%25B5%25D0%25B3%25D0%25BE%25D1%2580%25D0%25B8%25D1%258F:%25C2%25AB%25D0%2592%25D0%25B8%25D0%25BA%25D0%25B8-%25D1%258F%25D2%2599_2026%25C2%25BB_%25D0%25BA%25D0%25BE%25D0%25BD%25D0%25BA%25D1%2583%25D1%2580%25D1%2581%25D1%258B_%25D3%25A9%25D1%2581%25D3%25A9%25D0%25BD_%25D1%258F%25D2%2599%25D1%258B%25D0%25BB%25D2%2593%25D0%25B0%25D0%25BD_%25D0%25BC%25D3%2599%25D2%25A1%25D3%2599%25D0%25BB%25D3%2599%25D0%25BB%25D3%2599%25D1%2580|Марафон мәҡәләләре статистикаһы|class=mw-ui-destructive }}&lt;/div&gt;
«'''Вики-яҙ — 2026'''» —  '''[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Wikimedia CEE Spring 2026]]''' халык-ара конкурсының Башҡорт Википедияһындағы өлөшө. 21 марттан 31 майға тиклем үткәрелә. 

Проекттың маҡсаты — Википедияла [[Үҙәк һәм Көнсығыш Европа]] илдәре араһында хеҙмәттәшлекте камиллаштырыу, күрше илдәр тураһында үҙ белемдәренең кимәлен күтәреү, шулай уҡ Википедияның йөкмәткеһен Рәсәй һәм Башҡортостан тураһында белемде башҡа телдәрҙә тулыландырыу.
|body = 

== Ҡағиҙәләр ==
* Конкурсҡа википедияла теркәлгән һәр кем ҡатнаша ала.
* Конкурсҡа түбәндәге мәҡәләләр ҡабул ителә:
** Мәҡәлә 2026 йылдың 21 мартынан 31 майына тиклем башҡорт телендә яҙылырға тейеш.
** Мәҡәләләр [[Проект:Вики-яҙ 2026#Нимә тураһында яҙырға|түбәндәге илдәр йәки халыҡтар]] менән бәйле булырға тейеш. 
** Яңы мәҡәләлә 150 һүҙҙән һәм 2500 байттан артыҡ булырға тейеш.
** Иҫке мәҡәләгә 120 һүҙ һәм 2000 байт өҫтәргә.
** Мәҡәлә [[Википедия:Әһәмиәтлелек|әһәмиәтле]] булырға тейеш, мәҡәләнең [[Википедия:Абруйлы сығанаҡтар|сығанаҡтары]] күрһәтелергә тейеш.
** Машина тәржемәһе булырға тейеш түгел.
* Приздар, диплом һәм сертификаттар квалификацион мәҡәләләр һаны өсөн бирелә, халыҡ-ара һәм үҙенә башҡа тел бүлегендәге урындарға бәйле. 
* Урындағы жюри быларҙы ҡайғырта алыуы өсөн, байытылған/яңы мәҡәләләрне түбәндәге таблицага урнаштырыу һорала.
* 4 мәҡәләне булдырған/яҡшыртҡан ҡатнашыусы финалистар араһына инә
* Ҡазыйҙар ҡарары шикәйәт ителә алмай.

== Баһа биреү ==
* Күрһәтелгән талаптарға тура килгән өҫтәлгән материал күләме кәмендә 2000/2500 байт йәки 120/150 һүҙ булған иҫке/яңы мәҡәләләргә жюри 1 балл бирә;
* Ҡатнашыусы белдергән теманы юғары сифатлы итеп асҡан, материалды викилаштырған һәм һүрәтләгән мәҡәләләргә жюри 2 балл бирә;
* 200 һүҙҙән йәки 3000 байттан артҡан мәҡәләләргә, һәм ҡатнашыусы белдергән теманы тулыһынса асҡан, материалды юғары сифатлы итеп викилаштырған һәм һүрәтләгән мәҡәләләргә жюри 3 балл бирә;
[[Проект:Мириада|Һәрбер тел бүлегендә булырға тейешле 10 мең мәҡәлә]] араһынан булһа өҫтәмә 5 балл бирелә;
* Теркәлеү ваҡыты ярты йылдан әҙерәк булған ҡатнашыусылар өсөн балл коэффициентын ике тапҡырға арттырыу ҡаралған.

== Нимә тураһында яҙырға ==
{{div col|3}}

[[Файл:Flag of Albania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Albania|Албания — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Armenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Armenia|Армения — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Austria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Austria|Австрия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Azerbaijan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Azerbaijan|Азербайджан — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Bashkortostan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Башкортостан — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Belarus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Belarus|Белоруссия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring 2026/Structure/Bosnia and Herzegovina|Босния һәм Герцеговина — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Bulgaria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bulgaria|Болгария — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Hungary.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Hungary|Венгрия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Võro_lipp.png|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Võro|Выру — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Georgia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Georgia|Грузия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Greece.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Greece|Греция — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Kazakhstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kazakhstan|Казахстан  — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Cyprus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Cyprus|Кипр — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Kosovo.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kosovo|Косово  — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of the Crimean Tatar people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Crimean Tatar|Кырым татарҙары — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Latvia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Latvia|Латвия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag_of_Lithuania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Lithuania|Литва — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Sorbs.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Sorbian|Лужичане — Мәҡәләләр исемлеге]] {{y}}

[[Файл:Flag of Malta.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Malta|Мальта — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Poland.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Poland|Польша — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Romania.svg|40px]]&amp;nbsp;[[Файл:Flag of Moldova.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Romanian|Румыния һәм Молдавия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of North Macedonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/North Macedonia|Төнъяк Македония — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Republika Srpska.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Republic of Srpska|Республика Сербская — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Serbia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Serbia|Сербия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Slovakia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovakia|Словакия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Slovenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovenia|Словения — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Tatarstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tatar|Татарҙар — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Turkey.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Turkey|Төркия— Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Ukraine.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Ukraine|Украина — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Croatia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Croatia|Хорватия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of the Romani people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Roma|Цыгане (рома) — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Montenegro.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Montenegro|Черногория — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Czech Republic‎.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Czechia‎|Чехия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Erzya Flag.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Erzya|Эрзя — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Esperanto.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Esperanto|Эсперанто — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Estonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Estonia|Эстония — Мәҡәләләр исемлеге]]

{{div col end}}
}}

Вики-яҙ 2026 сиктәрендә башҡа конкурстар: [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Women|Ҡатын-ҡыҙҙар]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_for_Human_Rights|Кеше хоҡуҡтары]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_Youth|Йәштәр]].

== Приздар ==
400 евроға тиклем.

== Ҡатнашыусылар ==
Яҙылған һәм төҙәтелгән мәҡәләләрҙе ошо таблицаға теркәргә. Мәҡәләнең фекер алышыу битендә конкурстың ҡалыбын ҡуйыу мотлаҡ; Ошо ҡалыпты күсереп алырға:
&lt;div&gt;&lt;pre&gt;{{Вики-яҙ 2026 |ҡатнашыусы= |тема=  |тема2=  |тема3=  |ил= |ил2=  |ил3= }}&lt;/pre&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|- align=&quot;left&quot;
! Ҡатнашыусы
! Мәҡәләләр
! Иҫәп
! Мәрәйҙәр
! Урын
|-
|{{u|Freiheiten }}
|[[Әзербайжанда журналистарҙы сериялы ҡулға алыуҙар ]]{{*}}[[]]
|1
|
|
|-
|{{u|MR973}}
|[[Шпаннагель ]]{{*}} [[]]
|1
|
|
|-
|{{u|Akkashka}}
|[[Бөйрәкәй (роман-эпопея)]]{{*}} [[Тимеркәй фәлсәфәһе (хикәйә)]]{{*}} [[Кукорелли Эндре]]{{*}} [[Фертё-Ханшаг]]{{*}} [[Маурер Дора]]{{*}} [[Смрчкова Людвика]]{{*}} [[Цимблер Лиана]]{{*}} [[Тыйыу һалынған ҡала]]{{*}} [[Лейхтер Кете]]{{*}} [[Ҡасҡынова Гөлнур Нуриман ҡыҙы]]{{*}} [[Өлкән Плиний]]{{*}} [[Мэри Шелли]]{{*}} [[Маргарет Этвуд]]{{*}} [[Гарриет Бичер-Стоу]]{{*}} [[Энид Мэри Блайтон]]{{*}} [[Мэрайя Кэри]]{{*}} [[Лата Мангешкар]]{{*}} [[Һанна Арендт]]{{*}} [[Ширин Тәкәле]]{{*}} [[Фәриҙә Шамил ҡыҙы Вәзирова]]{{*}} [[Изабелла I (Кастилия королеваһы)]]{{*}} [[Гипатия]]{{*}} [[Тура атлаусы кеше]]{{*}} [[Сакстар]]{{*}} [[Дактар]]{{*}} [[Нормандар]]{{*}} [[Кепервеем]]{{*}} [[Викингтар осоро]]{{*}} [[Этна]]{{*}} [[Иран әҙәбиәте]]{{*}} [[Персеполь]]{{*}} [[Урал мегалиттары]]{{*}} [[Сәдеғ Һедәйет]]{{*}} [[Фәтәли шаһ]]{{*}} [[Ғәббәс мирза]]{{*}} [[Нарва ратушаһы]]{{*}} [[Лола Лийват]]{{*}} [[Алутагузе (милли парк)]]{{*}} [[Тәбриз]]{{*}} [[Хәмсә]]{{*}} [[Сажиҙар]]{{*}} [[Сәһәнд]]{{*}} [[Гуләмдәр]]{{*}} [[Әмирзадә Хәйри Ғосман улы]]{{*}} [[Мәшһәд]]{{*}} [[Сиған мәҙәниәте]]{{*}} [[]]{{*}}  [[]]{{*}} [[]]{{*}}
|46
|
|
|-
|{{u|Ilsina Ilgizovna}}
|[[Татьяна Грабузова]]{{*}} [[Алиса Вяткина]]{{*}} [[Ғәзизова Хәлимә Хисаметдин ҡыҙы]]{{*}} [[Фигнер Лидия Николаевна]]{{*}} [[Вероника Кобалия]]{{*}} [[Мина Караджич]]{{*}} [[Ангелина Топич]]{{*}}
|7
|
|
|-
|{{u|Ilnaz26}}
|[[Гөлүсә Ғәлиева ]]{{*}} [[Шәйҙуллина Регина Марат ҡыҙы]]{{*}} [[Кнутова Лидия Ивановна]]{{*}} [[Умм әл-Банин]]{{*}} [[Маре Винт]]{{*}} [[Элон Уикленд]]{{*}} [[Ита Эвер]]{{*}} [[Хафизова Рәсихә Сәфәрғәли ҡыҙы]]{{*}} [[Камиля Харисова]]{{*}} [[Диана Хафизова]]{{*}} [[Хафизова Клара Шәйсолтан ҡыҙы]]{{*}} [[Эве Киви]]{{*}} [[Кайя Канепи]]{{*}} [[Келли Силдару]]{{*}} [[Ану Тали]]{{*}} [[Кармен Касс]]{{*}} [[Сигне Киви]]{{*}} [[Юлия Шигмонд]]{{*}} [[Элина Нечаева]]{{*}} [[София Заменгоф]]{{*}} [[Каталин Ковач (эсперанточы)]]{{*}} [[Илона Кутни]]{{*}} [[Юлия Шупихова]]{{*}} [[Эли Урбанова]]{{*}} [[Лилит Блеян]]{{*}} [[Аревик Церунян]]{{*}} [[Ануш Бабаджанян]]{{*}} [[Карина Погосян]]{{*}} [[Эльнара Ғәсимова]]{{*}} [[Рима Пипоян]]{{*}} [[Севиндж Аббасова]]{{*}} [[Нәргиз Әбсәләмова]]{{*}} [[Айнур Елғунеш]]{{*}} [[Әхмәтхажи Ғәбделзаһир улы Рахманҡолов]]{{*}} [[Ольга Фигнер]]{{*}} [[Нина Ли]]{{*}} [[Мөхәмәтшәриф Әхмәтжан улы Яушев]]{{*}} [[Сәлих Юсуп улы Эрзин]]{{*}} [[Ғәбделвәли Әхмәтжан улы Яушев]]{{*}} [[Мәҙинә Гөлгөн]]{{*}} [[Зарифа Исмәғил ҡыҙы Будагова]]{{*}} [[Зарифа Әзиз ҡыҙы Әлиева]]{{*}} [[Наилә Мәммәҙәли кыҙы Вәлиханлы]]{{*}} [[Һижран Камран ҡыҙы Хөсәйенова]]{{*}} [[Аида Насир ҡыҙы Имангулиева]]{{*}} [[Имрен Айҡут]]{{*}} [[Нежла Атеш]]{{*}} [[Берна Ғөзбаши]]{{*}} [[Джейда Сунгур]]{{*}} [[Джанан Гөллү]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|50
|
|
|-
|{{u|Баныу}}
|[[Базилевский Иван Федорович]]{{*}} [[Чижов Александр Федорович]]{{*}} [[Ырғыҙ (роман)]]{{*}} [[Космонавтика көнө]]{{*}} [[Ҡан (роман)]]{{*}} [[Каспранский Рауил Рухулбаян улы]]{{*}} [[Боролош (роман)]]{{*}}[[Шуваев Дмитрий Савельевич]]{{*}}[[Александр хәрби училищеһы]]{{*}}[[Фәтхи һалдат (хикәйә)]]{{*}}[[Әли Лариджани]]{{*}}[[Нәргиз Мөхәммәди]]{{*}}[[]]{{*}}[[]]{{*}}[[]]{{*}}[[]]
|12
|
|
|-
|{{u|Таңһылыу}}
|[[Ҡаҙмунайгаз]]{{*}} [[Тәбиғәт тарихы милли музейы (Болгария)]]{{*}} [[Күк механикаһы]]{{*}} [[Икенсе йыһан тиҙлеге]]{{*}} [[Планета системаһы]]{{*}} [[Йондоҙҙоң барлыҡҡа килеүе]]{{*}} [[Никос Казандзакис]]{{*}} [[Фотометрия (астрономия)]]{{*}} [[Ҡояш бөркөлөүе]]{{*}} [[Вахушти Багратиони исемендәге география институты]]{{*}} [[Августов каналы]]{{*}} [[Элемтә юлдашы]]{{*}} [[Атмосфера химияһы]]{{*}} [[Астрометрия]]{{*}} [[Автоматик планета-ара станция]]{{*}} [[Төшөү аппараты]]{{*}} [[Орбиталь станция]]{{*}} [[Керчь мәсете]]{{*}} [[Ҡояш еле]]{{*}} [[Али Аҡыш]]{{*}} [[Тотолоу (астрономия)]]{{*}} [[Тереклек булыу зонаһы]]{{*}} [[Хәмит Йәрми]]{{*}} [[Эклиптика]]{{*}} [[Ҡаҙағстандың Халыҡ хужалығы министрлығы]]{{*}} [[Тикшеренеү]]{{*}} [[Венгрия геологияһы]]{{*}} [[Параллакс]]{{*}} [[Күк экваторы]]{{*}} [[Дәүер (астрономия)]]{{*}} [[Тура күтәрелеш]]{{*}} [[Ауышлыҡ (астрономия)]]{{*}} [[Күк координаталары системаһы]]{{*}} [[Астрономияла алыҫлыҡ шкалаһы]]{{*}} [[Орбита (астрономия)]]{{*}} [[Халыҡ медицинаһы]]{{*}} [[Кәрәкле дарыуҙар]]{{*}} [[Анестезия]]{{*}} [[Һаулыҡ һаҡлау]]{{*}} [[Йәрәхәт]]{{*}} [[Урология]]{{*}} [[Ҡан баҫымы]]{{*}} [[Материя (физика)]]{{*}} [[Диэлектрик]]{{*}} [[Йондоҙ ваҡыты]]{{*}} [[Йылан тешләүе]]{{*}} [[Эндоскопия]]{{*}} [[Бил пункцияһы]]{{*}} [[Вегетатив хәл]]{{*}} [[Астродинамика]]{{*}} [[Эфемерида]]{{*}} [[Ом законы]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|52
|
|
|-
|{{u|Вәхит}}
|[[Ореляк (ҡурсаулыҡ)]]{{*}} [[Белоруссияның махсус һаҡланыусы тәбиғәт биләмәләре]]{{*}} [[Минск-Арена]]{{*}} [[Словакия Олимпия уйындарында]] {{*}} [[Будапештта балалар тимер юлы]]{{*}} [[Алидзор ҡәлғәһе]]{{*}} [[Айя-Напа]]{{*}} [[Зәңгәр флаг]]{{*}} [[Оазис]]{{*}} [[Көтөүлек]]{{*}} [[Осло опера театры]]{{*}} [[Осло]] (тулыландырыу){{*}} [[Сицилия]]{{*}} [[Сардиния]]{{*}} [[Серенгети (милли парк)]]{{*}} [[Финикс]]{{*}} [[Гонолулу]]{{*}} [[Неаполь]]{{*}} [[Цюрих]]{{*}} [[Косовола йәйәүле туризм]]{{*}} [[Призрен географияһы]]{{*}} [[Брезовица (тау саңғыһы курорты)]]{{*}} [[Косовола спорт]]{{*}} [[Косово Олимпия уйындарында]]{{*}} [[Тахири Альбин]]{{*}} [[Косово Республикаһында транспорт]]{{*}} [[Приштина халыҡ-ара аэропорты]]{{*}} [[Брезовица (Косово)]]{{*}} [[Косовола тимер юл транспорты]]{{*}} [[Косовоның файҙалы ҡаҙылмалары]]{{*}} [[Трепча]]{{*}} [[Джяковица (аэропорт)]]{{*}} [[Джяковица]]{{*}} [[Косово һәм евро ]]{{*}} [[Еврозона]]{{*}} [[Приштина университеты]]{{*}} [[Косовска-Митровица]]{{*}} [[Приштина университеты (Төньяҡ Косово)]]{{*}} [[Призрен университеты]]{{*}} [[Ибрахими Ута]]{{*}} [[Арабат ҡәлғәһе]]{{*}} [[Еникале]]{{*}} [[Перекоп ҡәлғәһе]]{{*}} [[Ҡырым инженер-педагогия университеты]]{{*}} [[Яҡубов Сыңғыҙ Фәүзи улы]]{{*}} [[Иран милли музейы]]{{*}} [[Ғүмәр Хәйәм кәшәнәһе]]{{*}} [[Әбүғәлисина кәшәнәһе]]{{*}} [[Кипрҙа транспорт]]{{*}} [[Морфу (ҡала)]]{{*}} [[Яҡын Көнсығыш техник университеты]]{{*}} [[Троодос]]{{*}} [[Кипр (утрау)]]{{*}} [[Крит]]{{*}} [[Сицилия (утрау)]]{{*}} [[Петергоф (һарай-парк ансамбле)]]{{*}} [[Мамай курғаны]]{{*}} [[Узон]]{{*}} [[Гимры автомобиль юлы туннеле]]{{*}} [[Йәнәсәй аша тимер юл күпере (Красноярск)]]{{*}} [[Укок]]{{*}} [[Урҙа мәмерйәһе]]{{*}} [[Юлемисте (күл)]]{{*}} [[Таллин ҡултығы]]{{*}} [[Рухну]]{{*}} [[Рига ҡултығы]]{{*}} [[Карула (милли парк)]]{{*}} [[Лахемаа]]{{*}} [[Пакри (ярымутрау)]]{{*}} [[Таллин (аэропорт)]]{{*}} [[Мууга (порт)]]{{*}} [[Таллин порты]]{{*}} [[Ванасадам]]{{*}} [[Таллин техник университеты]]{{*}} [[Осмуссаар]]{{*}} [[Эстония тәбиғәт музейы]]{{*}} [[Таш күпер (Тарту)]]{{*}} [[Пюхаярв]]{{*}} [[Вилсанди (милли парк)]]{{*}} [[Сааремаа]]{{*}} [[Матсалу (милли парк)]]{{*}} [[Соомаа]]{{*}} [[Никшич]]{{*}} [[Котор]]{{*}} [[Которҙың тәбиғи һәм мәҙәни-тарихи районы]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|85
|
|
|-
|{{u|Юлдашева Луиза}}
|[[Мэри Катранзу]]{{*}}[[Шкоро Мирослав]]{{*}}[[Варанкин Владимир Валентинович]]{{*}}[[Нина Ангеловска]]{{*}}[[Исидор Боровский]]{{*}}[[Ләйлә Арагян]]{{*}}[[Мандана Кәрими]]{{*}}[[Гугуш]]{{*}}[[Динар (ҡурсаулыҡ)]]{{*}}[[Ҡавир милли паркы]]{{*}}[[Шапур (мәмерйә)]]{{*}}[[Мелләт (парк)]]{{*}}[[Шаһ Нимәтулла Вәли мавзолейы]]{{*}}[[Мәрмәр һарай (Тәһран)]]{{*}}[[Заманса сәнғәт музейы (Исфаһан)]]{{*}} [[Туран милли паркы]]{{*}}[[Элһам Кәшәфи]]{{*}} [[Әхмәт Шамлу]]{{*}} [[Севрюгин Антон Васильевич]]{{*}} [[Шәһәрстан күпере]]{{*}} [[Сәттар хан]]{{*}}[[Ованес Оганян]]{{*}}[[Мостафа Мирсәлим]]{{*}}[[Мөхәммәт I (Сәлжүк солтаны)]]{{*}}[[Ғәббәс Хәлили]]{{*}}[[Ғәбиб Сәхир]]{{*}}[[Хөсәйен Шәһәби]] {{*}} [[Фәтулла хан Әкбәр]]{{*}} [[Мир Йәләл Пашаев]]{{*}} [[Мәрзиә Мәхмәлбаф]] {{*}} [[Кәрим Сәнжәби]]{{*}} [[Хушенг Сәйхун]]{{*}} [[Ләйлә Пәһләүи]]{{*}} [[Шаһназ Пәһләүи]]{{*}} [[Хәмит Реза Пәһләүи]]{{*}} [[Абдул Реза Пәһләүи]]{{*}} [[Әхмәт Реза Пәһләүи]]{{*}} [[Нур Пәһләүи]]{{*}} [[Йәсмин Пәһләүи]]{{*}} [[Мәхмүт Реза Пәһләүи]]{{*}} [[Әшрәф Пәһләүи]]{{*}} [[Әли Әкбәр Бахман]]{{*}} [[Мөхәммәт Хәсән Мирза]]{{*}} [[Әли Реза Пәһләүи I]]{{*}} [[Мехрәнгиз Дәүләтшаһи]]{{*}}[[Шафиҡ Шәһрийәр]]{{*}} [[Шәмс Пәһләүи]]{{*}} [[Фатима Пәһләүи]]{{*}} [[Пәрүин Ардалан]]{{*}}[[Ғөләм Реза Пәһләүи]]{{*}}[[Реза Пәһләүи (шаһзада)]]{{*}}[[Әли Реза Пәһләүи]]{{*}}[[Мөхәммәт шаһ Ҡаджар]]{{*}}[[Әли Әҙил шаһ]]{{*}}[[Хәмит Мирза]]{{*}} [[Әхмәт ибн Исмәғил]]{{*}} [[Исмәғил Сәмәни]]{{*}}[[Мансур Хеҡмәт]]{{*}} [[Мәлик шаһ I]]{{*}} [[Сәмәниҙәр мавзолейы]]{{*}} [[Ҡәүәт II]]{{*}} [[Уруа]]{{*}} [[Хәләф ибн Әхмәт]]{{*}} [[Хәсән хан Ҡаджар]]{{*}}[[Ғөләмәли хан Ҡаджар]]{{*}} [[Мәхмүт Панахиан]]{{*}} [[ Барҡыяруҡ]]{{*}} [[Әхмәт Санжар]]{{*}} [[ Мөхәммәт Әли шаһ]]{{*}} [[Төркмән Әмир хан]]{{*}} [[Әҡбәриә баҡсаһы]]{{*}} [[Сәғҙи мавзолейы]]{{*}} [[Нәсер әд-Дин шаһ]]{{*}} [[Рәдәҡән башняһы]]{{*}} [[Нәдир шаһ Әфшәр ҡәбере]]{{*}} [[Гәнж Әли хан комплексы]]{{*}} [[]]{{*}} [[Ҡоштар паркы (Исфаһан)]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]        
|77
|
|
|-
|{{u|Марьям Султанбаева}}
|[[Татар Шуғаны]]{{*}} [[Чарна-Бухта]]
|2
|
|
|-
|{{u|Фәрһад}}
|[[Хәсәншин Азамат Данил улы]]{{*}} [[Симфония №1 (Монасипов)]]{{*}}[[Муса Йәлил (симфония-поэма)]]{{*}}[[Симфония №3 (Монасипов)]]{{*}} [[Симфония №4 «Дастан» (Монасипов)]]
|5
|
|
|-
|}

== Конкурстың халыҡ-ара статистикаһы ==
*[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Statistics|Халыҡ-ара статистика бите]]

== Урындағы ойоштороусы==
* {{u|Il Nur}}
* {{u|Фәрһад}}

== Нәтижәләр ==

[[Категория:Проект:Вики-яҙ 2026| ]]</text>
      <sha1>mj4mg2pqletqq4p9md3zkjtadxt0fne</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298841</id>
      <parentid>1298801</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T19:21:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Юлдашева Луиза</username>
        <id>18980</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ҡатнашыусылар */</comment>
      <origin>1298841</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26429" sha1="e4o8wce5je98de1kforsnc9rwrpxmmn" xml:space="preserve">{{WAM
|header = [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Вики-яҙ — 2026]] &lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[Файл:CEE Spring Logo transparent.svg|250px]]&lt;/div&gt;
|subheader = &lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;
{{Кнопка|url=https://pageviews.wmcloud.org/massviews/?platform=all-access&amp;agent=user&amp;source=category&amp;range=latest-10&amp;subjectpage=1&amp;subcategories=0&amp;sort=views&amp;direction=1&amp;view=list&amp;target=https://ba.wikipedia.org/wiki/%25D0%259A%25D0%25B0%25D1%2582%25D0%25B5%25D0%25B3%25D0%25BE%25D1%2580%25D0%25B8%25D1%258F:%25C2%25AB%25D0%2592%25D0%25B8%25D0%25BA%25D0%25B8-%25D1%258F%25D2%2599_2026%25C2%25BB_%25D0%25BA%25D0%25BE%25D0%25BD%25D0%25BA%25D1%2583%25D1%2580%25D1%2581%25D1%258B_%25D3%25A9%25D1%2581%25D3%25A9%25D0%25BD_%25D1%258F%25D2%2599%25D1%258B%25D0%25BB%25D2%2593%25D0%25B0%25D0%25BD_%25D0%25BC%25D3%2599%25D2%25A1%25D3%2599%25D0%25BB%25D3%2599%25D0%25BB%25D3%2599%25D1%2580|Марафон мәҡәләләре статистикаһы|class=mw-ui-destructive }}&lt;/div&gt;
«'''Вики-яҙ — 2026'''» —  '''[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Wikimedia CEE Spring 2026]]''' халык-ара конкурсының Башҡорт Википедияһындағы өлөшө. 21 марттан 31 майға тиклем үткәрелә. 

Проекттың маҡсаты — Википедияла [[Үҙәк һәм Көнсығыш Европа]] илдәре араһында хеҙмәттәшлекте камиллаштырыу, күрше илдәр тураһында үҙ белемдәренең кимәлен күтәреү, шулай уҡ Википедияның йөкмәткеһен Рәсәй һәм Башҡортостан тураһында белемде башҡа телдәрҙә тулыландырыу.
|body = 

== Ҡағиҙәләр ==
* Конкурсҡа википедияла теркәлгән һәр кем ҡатнаша ала.
* Конкурсҡа түбәндәге мәҡәләләр ҡабул ителә:
** Мәҡәлә 2026 йылдың 21 мартынан 31 майына тиклем башҡорт телендә яҙылырға тейеш.
** Мәҡәләләр [[Проект:Вики-яҙ 2026#Нимә тураһында яҙырға|түбәндәге илдәр йәки халыҡтар]] менән бәйле булырға тейеш. 
** Яңы мәҡәләлә 150 һүҙҙән һәм 2500 байттан артыҡ булырға тейеш.
** Иҫке мәҡәләгә 120 һүҙ һәм 2000 байт өҫтәргә.
** Мәҡәлә [[Википедия:Әһәмиәтлелек|әһәмиәтле]] булырға тейеш, мәҡәләнең [[Википедия:Абруйлы сығанаҡтар|сығанаҡтары]] күрһәтелергә тейеш.
** Машина тәржемәһе булырға тейеш түгел.
* Приздар, диплом һәм сертификаттар квалификацион мәҡәләләр һаны өсөн бирелә, халыҡ-ара һәм үҙенә башҡа тел бүлегендәге урындарға бәйле. 
* Урындағы жюри быларҙы ҡайғырта алыуы өсөн, байытылған/яңы мәҡәләләрне түбәндәге таблицага урнаштырыу һорала.
* 4 мәҡәләне булдырған/яҡшыртҡан ҡатнашыусы финалистар араһына инә
* Ҡазыйҙар ҡарары шикәйәт ителә алмай.

== Баһа биреү ==
* Күрһәтелгән талаптарға тура килгән өҫтәлгән материал күләме кәмендә 2000/2500 байт йәки 120/150 һүҙ булған иҫке/яңы мәҡәләләргә жюри 1 балл бирә;
* Ҡатнашыусы белдергән теманы юғары сифатлы итеп асҡан, материалды викилаштырған һәм һүрәтләгән мәҡәләләргә жюри 2 балл бирә;
* 200 һүҙҙән йәки 3000 байттан артҡан мәҡәләләргә, һәм ҡатнашыусы белдергән теманы тулыһынса асҡан, материалды юғары сифатлы итеп викилаштырған һәм һүрәтләгән мәҡәләләргә жюри 3 балл бирә;
[[Проект:Мириада|Һәрбер тел бүлегендә булырға тейешле 10 мең мәҡәлә]] араһынан булһа өҫтәмә 5 балл бирелә;
* Теркәлеү ваҡыты ярты йылдан әҙерәк булған ҡатнашыусылар өсөн балл коэффициентын ике тапҡырға арттырыу ҡаралған.

== Нимә тураһында яҙырға ==
{{div col|3}}

[[Файл:Flag of Albania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Albania|Албания — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Armenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Armenia|Армения — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Austria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Austria|Австрия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Azerbaijan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Azerbaijan|Азербайджан — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Bashkortostan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Башкортостан — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Belarus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Belarus|Белоруссия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring 2026/Structure/Bosnia and Herzegovina|Босния һәм Герцеговина — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Bulgaria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bulgaria|Болгария — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Hungary.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Hungary|Венгрия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Võro_lipp.png|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Võro|Выру — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Georgia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Georgia|Грузия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Greece.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Greece|Греция — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Kazakhstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kazakhstan|Казахстан  — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Cyprus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Cyprus|Кипр — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Kosovo.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kosovo|Косово  — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of the Crimean Tatar people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Crimean Tatar|Кырым татарҙары — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Latvia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Latvia|Латвия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag_of_Lithuania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Lithuania|Литва — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Sorbs.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Sorbian|Лужичане — Мәҡәләләр исемлеге]] {{y}}

[[Файл:Flag of Malta.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Malta|Мальта — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Poland.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Poland|Польша — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Romania.svg|40px]]&amp;nbsp;[[Файл:Flag of Moldova.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Romanian|Румыния һәм Молдавия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of North Macedonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/North Macedonia|Төнъяк Македония — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Republika Srpska.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Republic of Srpska|Республика Сербская — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Serbia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Serbia|Сербия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Slovakia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovakia|Словакия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Slovenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovenia|Словения — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Tatarstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tatar|Татарҙар — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Turkey.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Turkey|Төркия— Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Ukraine.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Ukraine|Украина — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Croatia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Croatia|Хорватия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of the Romani people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Roma|Цыгане (рома) — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Montenegro.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Montenegro|Черногория — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Czech Republic‎.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Czechia‎|Чехия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Erzya Flag.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Erzya|Эрзя — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Esperanto.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Esperanto|Эсперанто — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Estonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Estonia|Эстония — Мәҡәләләр исемлеге]]

{{div col end}}
}}

Вики-яҙ 2026 сиктәрендә башҡа конкурстар: [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Women|Ҡатын-ҡыҙҙар]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_for_Human_Rights|Кеше хоҡуҡтары]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_Youth|Йәштәр]].

== Приздар ==
400 евроға тиклем.

== Ҡатнашыусылар ==
Яҙылған һәм төҙәтелгән мәҡәләләрҙе ошо таблицаға теркәргә. Мәҡәләнең фекер алышыу битендә конкурстың ҡалыбын ҡуйыу мотлаҡ; Ошо ҡалыпты күсереп алырға:
&lt;div&gt;&lt;pre&gt;{{Вики-яҙ 2026 |ҡатнашыусы= |тема=  |тема2=  |тема3=  |ил= |ил2=  |ил3= }}&lt;/pre&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|- align=&quot;left&quot;
! Ҡатнашыусы
! Мәҡәләләр
! Иҫәп
! Мәрәйҙәр
! Урын
|-
|{{u|Freiheiten }}
|[[Әзербайжанда журналистарҙы сериялы ҡулға алыуҙар ]]{{*}}[[]]
|1
|
|
|-
|{{u|MR973}}
|[[Шпаннагель ]]{{*}} [[]]
|1
|
|
|-
|{{u|Akkashka}}
|[[Бөйрәкәй (роман-эпопея)]]{{*}} [[Тимеркәй фәлсәфәһе (хикәйә)]]{{*}} [[Кукорелли Эндре]]{{*}} [[Фертё-Ханшаг]]{{*}} [[Маурер Дора]]{{*}} [[Смрчкова Людвика]]{{*}} [[Цимблер Лиана]]{{*}} [[Тыйыу һалынған ҡала]]{{*}} [[Лейхтер Кете]]{{*}} [[Ҡасҡынова Гөлнур Нуриман ҡыҙы]]{{*}} [[Өлкән Плиний]]{{*}} [[Мэри Шелли]]{{*}} [[Маргарет Этвуд]]{{*}} [[Гарриет Бичер-Стоу]]{{*}} [[Энид Мэри Блайтон]]{{*}} [[Мэрайя Кэри]]{{*}} [[Лата Мангешкар]]{{*}} [[Һанна Арендт]]{{*}} [[Ширин Тәкәле]]{{*}} [[Фәриҙә Шамил ҡыҙы Вәзирова]]{{*}} [[Изабелла I (Кастилия королеваһы)]]{{*}} [[Гипатия]]{{*}} [[Тура атлаусы кеше]]{{*}} [[Сакстар]]{{*}} [[Дактар]]{{*}} [[Нормандар]]{{*}} [[Кепервеем]]{{*}} [[Викингтар осоро]]{{*}} [[Этна]]{{*}} [[Иран әҙәбиәте]]{{*}} [[Персеполь]]{{*}} [[Урал мегалиттары]]{{*}} [[Сәдеғ Һедәйет]]{{*}} [[Фәтәли шаһ]]{{*}} [[Ғәббәс мирза]]{{*}} [[Нарва ратушаһы]]{{*}} [[Лола Лийват]]{{*}} [[Алутагузе (милли парк)]]{{*}} [[Тәбриз]]{{*}} [[Хәмсә]]{{*}} [[Сажиҙар]]{{*}} [[Сәһәнд]]{{*}} [[Гуләмдәр]]{{*}} [[Әмирзадә Хәйри Ғосман улы]]{{*}} [[Мәшһәд]]{{*}} [[Сиған мәҙәниәте]]{{*}} [[]]{{*}}  [[]]{{*}} [[]]{{*}}
|46
|
|
|-
|{{u|Ilsina Ilgizovna}}
|[[Татьяна Грабузова]]{{*}} [[Алиса Вяткина]]{{*}} [[Ғәзизова Хәлимә Хисаметдин ҡыҙы]]{{*}} [[Фигнер Лидия Николаевна]]{{*}} [[Вероника Кобалия]]{{*}} [[Мина Караджич]]{{*}} [[Ангелина Топич]]{{*}}
|7
|
|
|-
|{{u|Ilnaz26}}
|[[Гөлүсә Ғәлиева ]]{{*}} [[Шәйҙуллина Регина Марат ҡыҙы]]{{*}} [[Кнутова Лидия Ивановна]]{{*}} [[Умм әл-Банин]]{{*}} [[Маре Винт]]{{*}} [[Элон Уикленд]]{{*}} [[Ита Эвер]]{{*}} [[Хафизова Рәсихә Сәфәрғәли ҡыҙы]]{{*}} [[Камиля Харисова]]{{*}} [[Диана Хафизова]]{{*}} [[Хафизова Клара Шәйсолтан ҡыҙы]]{{*}} [[Эве Киви]]{{*}} [[Кайя Канепи]]{{*}} [[Келли Силдару]]{{*}} [[Ану Тали]]{{*}} [[Кармен Касс]]{{*}} [[Сигне Киви]]{{*}} [[Юлия Шигмонд]]{{*}} [[Элина Нечаева]]{{*}} [[София Заменгоф]]{{*}} [[Каталин Ковач (эсперанточы)]]{{*}} [[Илона Кутни]]{{*}} [[Юлия Шупихова]]{{*}} [[Эли Урбанова]]{{*}} [[Лилит Блеян]]{{*}} [[Аревик Церунян]]{{*}} [[Ануш Бабаджанян]]{{*}} [[Карина Погосян]]{{*}} [[Эльнара Ғәсимова]]{{*}} [[Рима Пипоян]]{{*}} [[Севиндж Аббасова]]{{*}} [[Нәргиз Әбсәләмова]]{{*}} [[Айнур Елғунеш]]{{*}} [[Әхмәтхажи Ғәбделзаһир улы Рахманҡолов]]{{*}} [[Ольга Фигнер]]{{*}} [[Нина Ли]]{{*}} [[Мөхәмәтшәриф Әхмәтжан улы Яушев]]{{*}} [[Сәлих Юсуп улы Эрзин]]{{*}} [[Ғәбделвәли Әхмәтжан улы Яушев]]{{*}} [[Мәҙинә Гөлгөн]]{{*}} [[Зарифа Исмәғил ҡыҙы Будагова]]{{*}} [[Зарифа Әзиз ҡыҙы Әлиева]]{{*}} [[Наилә Мәммәҙәли кыҙы Вәлиханлы]]{{*}} [[Һижран Камран ҡыҙы Хөсәйенова]]{{*}} [[Аида Насир ҡыҙы Имангулиева]]{{*}} [[Имрен Айҡут]]{{*}} [[Нежла Атеш]]{{*}} [[Берна Ғөзбаши]]{{*}} [[Джейда Сунгур]]{{*}} [[Джанан Гөллү]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|50
|
|
|-
|{{u|Баныу}}
|[[Базилевский Иван Федорович]]{{*}} [[Чижов Александр Федорович]]{{*}} [[Ырғыҙ (роман)]]{{*}} [[Космонавтика көнө]]{{*}} [[Ҡан (роман)]]{{*}} [[Каспранский Рауил Рухулбаян улы]]{{*}} [[Боролош (роман)]]{{*}}[[Шуваев Дмитрий Савельевич]]{{*}}[[Александр хәрби училищеһы]]{{*}}[[Фәтхи һалдат (хикәйә)]]{{*}}[[Әли Лариджани]]{{*}}[[Нәргиз Мөхәммәди]]{{*}}[[]]{{*}}[[]]{{*}}[[]]{{*}}[[]]
|12
|
|
|-
|{{u|Таңһылыу}}
|[[Ҡаҙмунайгаз]]{{*}} [[Тәбиғәт тарихы милли музейы (Болгария)]]{{*}} [[Күк механикаһы]]{{*}} [[Икенсе йыһан тиҙлеге]]{{*}} [[Планета системаһы]]{{*}} [[Йондоҙҙоң барлыҡҡа килеүе]]{{*}} [[Никос Казандзакис]]{{*}} [[Фотометрия (астрономия)]]{{*}} [[Ҡояш бөркөлөүе]]{{*}} [[Вахушти Багратиони исемендәге география институты]]{{*}} [[Августов каналы]]{{*}} [[Элемтә юлдашы]]{{*}} [[Атмосфера химияһы]]{{*}} [[Астрометрия]]{{*}} [[Автоматик планета-ара станция]]{{*}} [[Төшөү аппараты]]{{*}} [[Орбиталь станция]]{{*}} [[Керчь мәсете]]{{*}} [[Ҡояш еле]]{{*}} [[Али Аҡыш]]{{*}} [[Тотолоу (астрономия)]]{{*}} [[Тереклек булыу зонаһы]]{{*}} [[Хәмит Йәрми]]{{*}} [[Эклиптика]]{{*}} [[Ҡаҙағстандың Халыҡ хужалығы министрлығы]]{{*}} [[Тикшеренеү]]{{*}} [[Венгрия геологияһы]]{{*}} [[Параллакс]]{{*}} [[Күк экваторы]]{{*}} [[Дәүер (астрономия)]]{{*}} [[Тура күтәрелеш]]{{*}} [[Ауышлыҡ (астрономия)]]{{*}} [[Күк координаталары системаһы]]{{*}} [[Астрономияла алыҫлыҡ шкалаһы]]{{*}} [[Орбита (астрономия)]]{{*}} [[Халыҡ медицинаһы]]{{*}} [[Кәрәкле дарыуҙар]]{{*}} [[Анестезия]]{{*}} [[Һаулыҡ һаҡлау]]{{*}} [[Йәрәхәт]]{{*}} [[Урология]]{{*}} [[Ҡан баҫымы]]{{*}} [[Материя (физика)]]{{*}} [[Диэлектрик]]{{*}} [[Йондоҙ ваҡыты]]{{*}} [[Йылан тешләүе]]{{*}} [[Эндоскопия]]{{*}} [[Бил пункцияһы]]{{*}} [[Вегетатив хәл]]{{*}} [[Астродинамика]]{{*}} [[Эфемерида]]{{*}} [[Ом законы]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|52
|
|
|-
|{{u|Вәхит}}
|[[Ореляк (ҡурсаулыҡ)]]{{*}} [[Белоруссияның махсус һаҡланыусы тәбиғәт биләмәләре]]{{*}} [[Минск-Арена]]{{*}} [[Словакия Олимпия уйындарында]] {{*}} [[Будапештта балалар тимер юлы]]{{*}} [[Алидзор ҡәлғәһе]]{{*}} [[Айя-Напа]]{{*}} [[Зәңгәр флаг]]{{*}} [[Оазис]]{{*}} [[Көтөүлек]]{{*}} [[Осло опера театры]]{{*}} [[Осло]] (тулыландырыу){{*}} [[Сицилия]]{{*}} [[Сардиния]]{{*}} [[Серенгети (милли парк)]]{{*}} [[Финикс]]{{*}} [[Гонолулу]]{{*}} [[Неаполь]]{{*}} [[Цюрих]]{{*}} [[Косовола йәйәүле туризм]]{{*}} [[Призрен географияһы]]{{*}} [[Брезовица (тау саңғыһы курорты)]]{{*}} [[Косовола спорт]]{{*}} [[Косово Олимпия уйындарында]]{{*}} [[Тахири Альбин]]{{*}} [[Косово Республикаһында транспорт]]{{*}} [[Приштина халыҡ-ара аэропорты]]{{*}} [[Брезовица (Косово)]]{{*}} [[Косовола тимер юл транспорты]]{{*}} [[Косовоның файҙалы ҡаҙылмалары]]{{*}} [[Трепча]]{{*}} [[Джяковица (аэропорт)]]{{*}} [[Джяковица]]{{*}} [[Косово һәм евро ]]{{*}} [[Еврозона]]{{*}} [[Приштина университеты]]{{*}} [[Косовска-Митровица]]{{*}} [[Приштина университеты (Төньяҡ Косово)]]{{*}} [[Призрен университеты]]{{*}} [[Ибрахими Ута]]{{*}} [[Арабат ҡәлғәһе]]{{*}} [[Еникале]]{{*}} [[Перекоп ҡәлғәһе]]{{*}} [[Ҡырым инженер-педагогия университеты]]{{*}} [[Яҡубов Сыңғыҙ Фәүзи улы]]{{*}} [[Иран милли музейы]]{{*}} [[Ғүмәр Хәйәм кәшәнәһе]]{{*}} [[Әбүғәлисина кәшәнәһе]]{{*}} [[Кипрҙа транспорт]]{{*}} [[Морфу (ҡала)]]{{*}} [[Яҡын Көнсығыш техник университеты]]{{*}} [[Троодос]]{{*}} [[Кипр (утрау)]]{{*}} [[Крит]]{{*}} [[Сицилия (утрау)]]{{*}} [[Петергоф (һарай-парк ансамбле)]]{{*}} [[Мамай курғаны]]{{*}} [[Узон]]{{*}} [[Гимры автомобиль юлы туннеле]]{{*}} [[Йәнәсәй аша тимер юл күпере (Красноярск)]]{{*}} [[Укок]]{{*}} [[Урҙа мәмерйәһе]]{{*}} [[Юлемисте (күл)]]{{*}} [[Таллин ҡултығы]]{{*}} [[Рухну]]{{*}} [[Рига ҡултығы]]{{*}} [[Карула (милли парк)]]{{*}} [[Лахемаа]]{{*}} [[Пакри (ярымутрау)]]{{*}} [[Таллин (аэропорт)]]{{*}} [[Мууга (порт)]]{{*}} [[Таллин порты]]{{*}} [[Ванасадам]]{{*}} [[Таллин техник университеты]]{{*}} [[Осмуссаар]]{{*}} [[Эстония тәбиғәт музейы]]{{*}} [[Таш күпер (Тарту)]]{{*}} [[Пюхаярв]]{{*}} [[Вилсанди (милли парк)]]{{*}} [[Сааремаа]]{{*}} [[Матсалу (милли парк)]]{{*}} [[Соомаа]]{{*}} [[Никшич]]{{*}} [[Котор]]{{*}} [[Которҙың тәбиғи һәм мәҙәни-тарихи районы]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|85
|
|
|-
|{{u|Юлдашева Луиза}}
|[[Мэри Катранзу]]{{*}}[[Шкоро Мирослав]]{{*}}[[Варанкин Владимир Валентинович]]{{*}}[[Нина Ангеловска]]{{*}}[[Исидор Боровский]]{{*}}[[Ләйлә Арагян]]{{*}}[[Мандана Кәрими]]{{*}}[[Гугуш]]{{*}}[[Динар (ҡурсаулыҡ)]]{{*}}[[Ҡавир милли паркы]]{{*}}[[Шапур (мәмерйә)]]{{*}}[[Мелләт (парк)]]{{*}}[[Шаһ Нимәтулла Вәли мавзолейы]]{{*}}[[Мәрмәр һарай (Тәһран)]]{{*}}[[Заманса сәнғәт музейы (Исфаһан)]]{{*}} [[Туран милли паркы]]{{*}}[[Элһам Кәшәфи]]{{*}} [[Әхмәт Шамлу]]{{*}} [[Севрюгин Антон Васильевич]]{{*}} [[Шәһәрстан күпере]]{{*}} [[Сәттар хан]]{{*}}[[Ованес Оганян]]{{*}}[[Мостафа Мирсәлим]]{{*}}[[Мөхәммәт I (Сәлжүк солтаны)]]{{*}}[[Ғәббәс Хәлили]]{{*}}[[Ғәбиб Сәхир]]{{*}}[[Хөсәйен Шәһәби]] {{*}} [[Фәтулла хан Әкбәр]]{{*}} [[Мир Йәләл Пашаев]]{{*}} [[Мәрзиә Мәхмәлбаф]] {{*}} [[Кәрим Сәнжәби]]{{*}} [[Хушенг Сәйхун]]{{*}} [[Ләйлә Пәһләүи]]{{*}} [[Шаһназ Пәһләүи]]{{*}} [[Хәмит Реза Пәһләүи]]{{*}} [[Абдул Реза Пәһләүи]]{{*}} [[Әхмәт Реза Пәһләүи]]{{*}} [[Нур Пәһләүи]]{{*}} [[Йәсмин Пәһләүи]]{{*}} [[Мәхмүт Реза Пәһләүи]]{{*}} [[Әшрәф Пәһләүи]]{{*}} [[Әли Әкбәр Бахман]]{{*}} [[Мөхәммәт Хәсән Мирза]]{{*}} [[Әли Реза Пәһләүи I]]{{*}} [[Мехрәнгиз Дәүләтшаһи]]{{*}}[[Шафиҡ Шәһрийәр]]{{*}} [[Шәмс Пәһләүи]]{{*}} [[Фатима Пәһләүи]]{{*}} [[Пәрүин Ардалан]]{{*}}[[Ғөләм Реза Пәһләүи]]{{*}}[[Реза Пәһләүи (шаһзада)]]{{*}}[[Әли Реза Пәһләүи]]{{*}}[[Мөхәммәт шаһ Ҡаджар]]{{*}}[[Әли Әҙил шаһ]]{{*}}[[Хәмит Мирза]]{{*}} [[Әхмәт ибн Исмәғил]]{{*}} [[Исмәғил Сәмәни]]{{*}}[[Мансур Хеҡмәт]]{{*}} [[Мәлик шаһ I]]{{*}} [[Сәмәниҙәр мавзолейы]]{{*}} [[Ҡәүәт II]]{{*}} [[Уруа]]{{*}} [[Хәләф ибн Әхмәт]]{{*}} [[Хәсән хан Ҡаджар]]{{*}}[[Ғөләмәли хан Ҡаджар]]{{*}} [[Мәхмүт Панахиан]]{{*}} [[ Барҡыяруҡ]]{{*}} [[Әхмәт Санжар]]{{*}} [[ Мөхәммәт Әли шаһ]]{{*}} [[Төркмән Әмир хан]]{{*}} [[Әҡбәриә баҡсаһы]]{{*}} [[Сәғҙи мавзолейы]]{{*}} [[Нәсер әд-Дин шаһ]]{{*}} [[Рәдәҡән башняһы]]{{*}} [[Нәдир шаһ Әфшәр ҡәбере]]{{*}} [[Гәнж Әли хан комплексы]]{{*}} [[Ширин Әбединирад]]{{*}} [[Ҡоштар паркы (Исфаһан)]]        
|78
|
|
|-
|{{u|Марьям Султанбаева}}
|[[Татар Шуғаны]]{{*}} [[Чарна-Бухта]]
|2
|
|
|-
|{{u|Фәрһад}}
|[[Хәсәншин Азамат Данил улы]]{{*}} [[Симфония №1 (Монасипов)]]{{*}}[[Муса Йәлил (симфония-поэма)]]{{*}}[[Симфония №3 (Монасипов)]]{{*}} [[Симфония №4 «Дастан» (Монасипов)]]
|5
|
|
|-
|}

== Конкурстың халыҡ-ара статистикаһы ==
*[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Statistics|Халыҡ-ара статистика бите]]

== Урындағы ойоштороусы==
* {{u|Il Nur}}
* {{u|Фәрһад}}

== Нәтижәләр ==

[[Категория:Проект:Вики-яҙ 2026| ]]</text>
      <sha1>e4o8wce5je98de1kforsnc9rwrpxmmn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фекерләшеү:Фигнер Лидия Николаевна</title>
    <ns>1</ns>
    <id>200039</id>
    <revision>
      <id>1298828</id>
      <parentid>1292419</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T17:28:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <origin>1298828</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="699" sha1="3xkumq6eu1slagbdit1tk19gajk98qb" xml:space="preserve">{{ТИМ|ru|Фигнер, Лидия Николаевна|}}
{{Вики-яҙ 2026|ҡатнашыусы=Ilsina Ilgizovna|тема=Йәмғиәт|тема2=|тема3= |ил=Татарҙар |ил2= |ил3= }}
*  Һаумыһығыҙ! Мәҡәләләрегеҙгә ҡуйылған етешһеҙлектәргә иғтибар итеүегеҙҙе үтенәм. Конкурс ҡағиҙәһе: «мәҡәлә әһәмиәтле булырға тейеш, мәҡәләнең сығанаҡтары күрһәтелергә тейеш--[[Ҡатнашыусы:Баныу|Баныу]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Баныу|фекер алышыу]]) 17:28, 31 май 2026 (UTC)</text>
      <sha1>3xkumq6eu1slagbdit1tk19gajk98qb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фекерләшеү:Грабузова Татьяна Валерьевна</title>
    <ns>1</ns>
    <id>200044</id>
    <revision>
      <id>1298825</id>
      <parentid>1292429</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T17:25:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <origin>1298825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="637" sha1="7mn2wale48y8kwodvug9vm5lgiyjrix" xml:space="preserve">{{Вики-яҙ 2026|ҡатнашыусы=Ilsina Ilgizovna|тема=спорт|тема2=|тема3= |ил=Татарҙар |ил2= |ил3= }}

*  Һаумыһығыҙ! Мәҡәләләрегеҙгә ҡуйылған етешһеҙлектәргә иғтибар итеүегеҙҙе үтенәм. Конкурс ҡағиҙәһе: «мәҡәлә әһәмиәтле булырға тейеш, мәҡәләнең сығанаҡтары күрһәтелергә тейеш»--[[Ҡатнашыусы:Баныу|Баныу]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Баныу|фекер алышыу]]) 17:25, 31 май 2026 (UTC)</text>
      <sha1>7mn2wale48y8kwodvug9vm5lgiyjrix</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фекерләшеү:Вяткина Алиса Львовна</title>
    <ns>1</ns>
    <id>200045</id>
    <revision>
      <id>1298826</id>
      <parentid>1292433</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T17:26:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <origin>1298826</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="640" sha1="cfqq0d9tzl7r0qly6bagun6kr4ppymu" xml:space="preserve">{{Вики-яҙ 2026|ҡатнашыусы=Ilsina Ilgizovna|тема=мәдәниәт|тема2=|тема3= |ил=Татарҙар |ил2= |ил3= }}
*  Һаумыһығыҙ! Мәҡәләләрегеҙгә ҡуйылған етешһеҙлектәргә иғтибар итеүегеҙҙе үтенәм. Конкурс ҡағиҙәһе: «мәҡәлә әһәмиәтле булырға тейеш, мәҡәләнең сығанаҡтары күрһәтелергә тейеш--[[Ҡатнашыусы:Баныу|Баныу]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Баныу|фекер алышыу]]) 17:26, 31 май 2026 (UTC)</text>
      <sha1>cfqq0d9tzl7r0qly6bagun6kr4ppymu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фекерләшеү:Ғәзизова Хәлимә Хисаметдин ҡыҙы</title>
    <ns>1</ns>
    <id>200046</id>
    <revision>
      <id>1298827</id>
      <parentid>1298724</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T17:27:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <origin>1298827</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="736" sha1="ngcd6o83c1w9hml9e7dojp09ufw5erc" xml:space="preserve">{{ТИМ|ru|Газизова, Халима Хисамутдиновна|31 май 2026 йыл}}
{{Вики-яҙ 2026|ҡатнашыусы=Ilsina Ilgizovna|тема=мәдәниәт|тема2=|тема3= |ил=Татарҙар |ил2= |ил3= }}
*  Һаумыһығыҙ! Мәҡәләләрегеҙгә ҡуйылған етешһеҙлектәргә иғтибар итеүегеҙҙе үтенәм. Конкурс ҡағиҙәһе: «мәҡәлә әһәмиәтле булырға тейеш, мәҡәләнең сығанаҡтары күрһәтелергә тейеш--[[Ҡатнашыусы:Баныу|Баныу]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Баныу|фекер алышыу]]) 17:27, 31 май 2026 (UTC)</text>
      <sha1>ngcd6o83c1w9hml9e7dojp09ufw5erc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ерзин Сәлих Йосоп улы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200714</id>
    <revision>
      <id>1298754</id>
      <parentid>1298753</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T11:59:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Сәлих Юсуп улы Эрзин]] битенең исемен [[Эрзин Сәлих Йосоп улы]] тип Баныу алыштырҙы: мәҡәләгә исем ҡушыу ҡағиҙәһенә ярашлы</comment>
      <origin>1298753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6326" sha1="l8fgqmw3uta1rdskb7qcf9zah0ex8r8" xml:space="preserve">
{{Персона}}'''Сәлих Юсуп улы Эрзин''' ({{Lang-ru|Ерзин Салих Юсупович}}; [[1833 йыл|1833]] - июль [[1911 йыл|1911]]) — билдәле [[Татарҙар|татар]] эшҡыуары һәм Мәскәү меценаты. Ул [[Мәскәү йәмиғ мәсете|Мәскәү собор мәсетенә]] нигеҙ һала.

== Биографияһы ==
Сәлих Эрзин Тамбов губернаһының боронғо Аджа ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуа.

Ул [[Мәскәү|Мәскәүҙә]] татар тире эшкәртеүсе магазинында малай ярҙамсыһы булып эшләй, һуңынан писарь, һатыусы булып китә, намыҫлылығы менән билдәле була. Ул сауҙагәрҙең ҡыҙына өйләнә. Ерзин ҡайныһы вафат булғас, Мәскәүҙә иң бай кешеләрҙең береһенә әйләнә. [[1863 йыл|1863 йылдан]] гильдия сауҙагәре була, ә [[1887 йыл|1887 йылда]] ғаиләһе менән бергә почетлы граждандар дәрәжәһенә күтәрелә. [[1905 йыл|1905 йылда]] Эрзин «Көнсығыш сауҙа йорто Сәлих Эрзин һәм улдары» компанияһына нигеҙ һала, ул мамыҡ сауҙаһында махсуслаша, [[Бохара|Бохаранан]] күмәртәләп һатып ала, шулай уҡ ебәк, күн, йөн һәм башҡа тауарҙар менән сауҙа итә. [[1910 йыл|1910 йылда]] уға Беренсе гильдия сауҙагәре исеме бирелә. Был йылдарҙа ул күп мерлушка (бәрәс тиреһенән тегелгән) заведениеларынан, күп һанлы кибеттәргә, татар биҫтәһе тирәһендәге Замоскворечьелағы һигеҙ йортҡа, мәҫәлән, матур сарайға — банкрот сауҙагәрҙән һатып алынған һатыусы Губонин йорто (Клиентский пер., № 1/18) эйә була, унда һуңыраҡ Березиндың офисы урынлаша.{{нет АИ|31|05|2026}}  
Уңышлы сауҙа менән шөғөлләнеүҙән тыш, ул хәйриә эштәре менән дә киң билдәле була. Ғаилә риүәйәттәренән күренеүенсә, саҙаҡа таратҡанда уның йорто тышында һәр саҡ оҙон сират барлыҡҡа килгән, сөнки Эрзиндың киң күңеллелеге Мәскәү татарҙары араһында ғына түгел, бөтә ҡалаға билдәле булған. 1880-се йылдарҙа ул [[Мәскәү тарихи мәсете|тарихи Мәскәү мәсетен]] реконструкциялауға ҙур күләмдә аҡса һала һәм Мәскәүҙәге Даниловское мосолман зыяраты тирәһен кәртәләп алыу өсөн ҙур күләмдә аҡса бүлә. Эрзин шулай уҡ тыуған ауылы Ажда мәсет төҙөтә, уның мәҙрәсәһенә матди ярҙам күрһәтә.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Хәйриә һәм хәтер ==
Иң ҙур данды ул [[Мәскәү йәмиғ мәсете|Мәскәү собор мәсетен]] (Выпользовская майҙаны, 7-се корпус) төҙөүҙе финанслауҙа ҡатнашыуы менән яулай. [[1903 йыл|1903 йылда]] уны төҙөү өсөн тулы яуаплылыҡты үҙ өҫтөнә ала. [[1904 йыл|1904 йылдың]] ноябрендә архитектор Н. Жуков проекты буйынса 3 мең кешегә иҫәпләнгән яңы мосолман мәсете асыла.

Сәлих Эрзин [[1911 йыл|1911 йылдың]] июлендә вафат була; уның ҡәбере Мәскәүҙә Данилов мосолман зыяратында урынлашҡан. Ул вафат булғас, улдары сауҙа эшен дауам итә.

Улдары аша Ерзин Яушевтар, Кастровтар кеүек күренекле татар сауҙагәр ғаиләләре менән туғанлыҡта була.

[[1999 йыл|1999 йылдың июнендә]] Эрзиндың хәйриә эшмәкәрлеге иҫтәлегенә Мәскәү собор мәсете фасадында мемориаль таҡтаташ асыла, унда [[мөфтөй]] Рәүил Ғәйнетдин һәм уның вариҫтары ҡатнаша.

2011 йылдың сентябрендә Әсәҙуллаев йортонда Мәскәү мосолман йәмғиәте тарихы буйынса белгес, мемуарсы һәм белгес Сәлих Эрзиндың ейәнсәре Рауза Әхмәт ҡыҙы Кастрованың (1911–2012) вафатына 100 йыл тулыу билдәләнә.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

 {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-30}}

== Әҙәбиәт ==

* ''Сафаров М. А.'' Салих Ерзин — Мәскәү Җәмигъ мәчетенә нигез салучы // Ислам мөнбәре. — 1999. — № 2.
* ''Сафаров М. А.'' Мәскәү соборы мәчете (Тарих битләре) // Мәҗлес. — 2001. — No.1.
* ''Сафаров М. А.'' Милләт чишмәләре (Рязань өлкәсе татарлары) // Татар дөньясы. — 2006. — № 9.
* ''Сибгатуллин А. А.'' Е[https://web.archive.org/web/20071020040243/http://www.okipr.ru/statia.php?NBR=98&amp;T=4 рзин Салих Yusсупович]
[[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]]
[[Категория:Мәскәүҙә вафат булғандар]]
[[Категория:1911 йылда вафат булғандар]]
[[Категория:1833 йылда тыуғандар]]</text>
      <sha1>l8fgqmw3uta1rdskb7qcf9zah0ex8r8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298758</id>
      <parentid>1298754</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T12:01:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <origin>1298758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6247" sha1="da5z3mjrd1hi7dc4s9hwrwhkd6qq3mb" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Сәлих Йосоп улы Эрзин''' ({{Lang-ru|Ерзин Салих Юсупович}}; [[1833 йыл|1833]] — июль [[1911 йыл|1911]]) — билдәле [[Татарҙар|татар]] эшҡыуары һәм Мәскәү меценаты. Ул [[Мәскәү йәмиғ мәсете|Мәскәү собор мәсетенә]] нигеҙ һала.

== Биографияһы ==
Сәлих Эрзин Тамбов губернаһының боронғо Аджа ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуа.

Ул [[Мәскәү|Мәскәүҙә]] татар тире эшкәртеүсе магазинында малай ярҙамсыһы булып эшләй, һуңынан писарь, һатыусы булып китә, намыҫлылығы менән билдәле була. Ул сауҙагәрҙең ҡыҙына өйләнә. Ерзин ҡайныһы вафат булғас, Мәскәүҙә иң бай кешеләрҙең береһенә әйләнә. [[1863 йыл]]дан гильдия сауҙагәре була, ә [[1887 йыл]]да ғаиләһе менән бергә почетлы граждандар дәрәжәһенә күтәрелә. [[1905 йыл]]да Эрзин «Көнсығыш сауҙа йорто Сәлих Эрзин һәм улдары» компанияһына нигеҙ һала, ул мамыҡ сауҙаһында махсуслаша, [[Бохара]]нан күмәртәләп һатып ала, шулай уҡ ебәк, күн, йөн һәм башҡа тауарҙар менән сауҙа итә. [[1910 йыл]]да уға Беренсе гильдия сауҙагәре исеме бирелә. Был йылдарҙа ул күп мерлушка (бәрәс тиреһенән тегелгән) заведениеларынан, күп һанлы кибеттәргә, татар биҫтәһе тирәһендәге Замоскворечьелағы һигеҙ йортҡа, мәҫәлән, матур сарайға — банкрот сауҙагәрҙән һатып алынған һатыусы Губонин йорто (Клиентский пер., № 1/18) эйә була, унда һуңыраҡ Березиндың офисы урынлаша.{{нет АИ|31|05|2026}}
Уңышлы сауҙа менән шөғөлләнеүҙән тыш, ул хәйриә эштәре менән дә киң билдәле була. Ғаилә риүәйәттәренән күренеүенсә, саҙаҡа таратҡанда уның йорто тышында һәр саҡ оҙон сират барлыҡҡа килгән, сөнки Эрзиндың киң күңеллелеге Мәскәү татарҙары араһында ғына түгел, бөтә ҡалаға билдәле булған. 1880-се йылдарҙа ул [[Мәскәү тарихи мәсете|тарихи Мәскәү мәсетен]] реконструкциялауға ҙур күләмдә аҡса һала һәм Мәскәүҙәге Даниловское мосолман зыяраты тирәһен кәртәләп алыу өсөн ҙур күләмдә аҡса бүлә. Эрзин шулай уҡ тыуған ауылы Ажда мәсет төҙөтә, уның мәҙрәсәһенә матди ярҙам күрһәтә.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Хәйриә һәм хәтер ==
Иң ҙур данды ул [[Мәскәү йәмиғ мәсете|Мәскәү собор мәсетен]] (Выпользовская майҙаны, 7-се корпус) төҙөүҙе финанслауҙа ҡатнашыуы менән яулай. [[1903 йыл]]да уны төҙөү өсөн тулы яуаплылыҡты үҙ өҫтөнә ала. [[1904 йыл|1904 йылдың]] ноябрендә архитектор Н. Жуков проекты буйынса 3 мең кешегә иҫәпләнгән яңы мосолман мәсете асыла.

Сәлих Эрзин [[1911 йыл|1911 йылдың]] июлендә вафат була; уның ҡәбере Мәскәүҙә Данилов мосолман зыяратында урынлашҡан. Ул вафат булғас, улдары сауҙа эшен дауам итә.

Улдары аша Ерзин Яушевтар, Кастровтар кеүек күренекле татар сауҙагәр ғаиләләре менән туғанлыҡта була.

[[1999 йыл|1999 йылдың июнендә]] Эрзиндың хәйриә эшмәкәрлеге иҫтәлегенә Мәскәү собор мәсете фасадында мемориаль таҡтаташ асыла, унда [[мөфтөй]] Рәүил Ғәйнетдин һәм уның вариҫтары ҡатнаша.

2011 йылдың сентябрендә Әсәҙуллаев йортонда Мәскәү мосолман йәмғиәте тарихы буйынса белгес, мемуарсы һәм белгес Сәлих Эрзиндың ейәнсәре Рауза Әхмәт ҡыҙы Кастрованың (1911—2012) вафатына 100 йыл тулыу билдәләнә.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

 {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-30}}

== Әҙәбиәт ==
* ''Сафаров М. А.'' Салих Ерзин — Мәскәү Җәмигъ мәчетенә нигез салучы // Ислам мөнбәре. — 1999. — № 2.
* ''Сафаров М. А.'' Мәскәү соборы мәчете (Тарих битләре) // Мәҗлес. — 2001. — No.1.
* ''Сафаров М. А.'' Милләт чишмәләре (Рязань өлкәсе татарлары) // Татар дөньясы. — 2006. — № 9.
* ''Сибгатуллин А. А.'' Е[https://web.archive.org/web/20071020040243/http://www.okipr.ru/statia.php?NBR=98&amp;T=4 рзин Салих Yusсупович]
[[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]]
[[Категория:Мәскәүҙә вафат булғандар]]
[[Категория:1911 йылда вафат булғандар]]
[[Категория:1833 йылда тыуғандар]]</text>
      <sha1>da5z3mjrd1hi7dc4s9hwrwhkd6qq3mb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298759</id>
      <parentid>1298758</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T12:09:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>/* Биографияһы */</comment>
      <origin>1298759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6258" sha1="olowm0g0n4jhfr1n0h6wm54mnexo2ea" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Сәлих Йосоп улы Эрзин''' ({{Lang-ru|Ерзин Салих Юсупович}}; [[1833 йыл|1833]] — июль [[1911 йыл|1911]]) — билдәле [[Татарҙар|татар]] эшҡыуары һәм Мәскәү меценаты. Ул [[Мәскәү йәмиғ мәсете|Мәскәү собор мәсетенә]] нигеҙ һала.

== Биографияһы ==
Сәлих Ерзин [[Тамбов]] губернаһының боронғо [[w:tt:Әҗе]] ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуа.

Ул [[Мәскәү|Мәскәүҙә]] татар тире эшкәртеүсе магазинында малай ярҙамсыһы булып эшләй, һуңынан писарь, һатыусы булып китә, намыҫлылығы менән билдәле була. Ул сауҙагәрҙең ҡыҙына өйләнә. Ерзин ҡайныһы вафат булғас, Мәскәүҙә иң бай кешеләрҙең береһенә әйләнә. [[1863 йыл]]дан гильдия сауҙагәре була, ә [[1887 йыл]]да ғаиләһе менән бергә почетлы граждандар дәрәжәһенә күтәрелә. [[1905 йыл]]да Эрзин «Көнсығыш сауҙа йорто Сәлих Эрзин һәм улдары» компанияһына нигеҙ һала, ул мамыҡ сауҙаһында махсуслаша, [[Бохара]]нан күмәртәләп һатып ала, шулай уҡ ебәк, күн, йөн һәм башҡа тауарҙар менән сауҙа итә. [[1910 йыл]]да уға Беренсе гильдия сауҙагәре исеме бирелә. Был йылдарҙа ул күп мерлушка (бәрәс тиреһенән тегелгән) заведениеларынан, күп һанлы кибеттәргә, татар биҫтәһе тирәһендәге Замоскворечьелағы һигеҙ йортҡа, мәҫәлән, матур сарайға — банкрот сауҙагәрҙән һатып алынған һатыусы Губонин йорто (Клиентский пер., № 1/18) эйә була, унда һуңыраҡ Березиндың офисы урынлаша.{{нет АИ|31|05|2026}}
Уңышлы сауҙа менән шөғөлләнеүҙән тыш, ул хәйриә эштәре менән дә киң билдәле була. Ғаилә риүәйәттәренән күренеүенсә, саҙаҡа таратҡанда уның йорто тышында һәр саҡ оҙон сират барлыҡҡа килгән, сөнки Эрзиндың киң күңеллелеге Мәскәү татарҙары араһында ғына түгел, бөтә ҡалаға билдәле булған. 1880-се йылдарҙа ул [[Мәскәү тарихи мәсете|тарихи Мәскәү мәсетен]] реконструкциялауға ҙур күләмдә аҡса һала һәм Мәскәүҙәге Даниловское мосолман зыяраты тирәһен кәртәләп алыу өсөн ҙур күләмдә аҡса бүлә. Эрзин шулай уҡ тыуған ауылы Ажда мәсет төҙөтә, уның мәҙрәсәһенә матди ярҙам күрһәтә.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Хәйриә һәм хәтер ==
Иң ҙур данды ул [[Мәскәү йәмиғ мәсете|Мәскәү собор мәсетен]] (Выпользовская майҙаны, 7-се корпус) төҙөүҙе финанслауҙа ҡатнашыуы менән яулай. [[1903 йыл]]да уны төҙөү өсөн тулы яуаплылыҡты үҙ өҫтөнә ала. [[1904 йыл|1904 йылдың]] ноябрендә архитектор Н. Жуков проекты буйынса 3 мең кешегә иҫәпләнгән яңы мосолман мәсете асыла.

Сәлих Эрзин [[1911 йыл|1911 йылдың]] июлендә вафат була; уның ҡәбере Мәскәүҙә Данилов мосолман зыяратында урынлашҡан. Ул вафат булғас, улдары сауҙа эшен дауам итә.

Улдары аша Ерзин Яушевтар, Кастровтар кеүек күренекле татар сауҙагәр ғаиләләре менән туғанлыҡта була.

[[1999 йыл|1999 йылдың июнендә]] Эрзиндың хәйриә эшмәкәрлеге иҫтәлегенә Мәскәү собор мәсете фасадында мемориаль таҡтаташ асыла, унда [[мөфтөй]] Рәүил Ғәйнетдин һәм уның вариҫтары ҡатнаша.

2011 йылдың сентябрендә Әсәҙуллаев йортонда Мәскәү мосолман йәмғиәте тарихы буйынса белгес, мемуарсы һәм белгес Сәлих Эрзиндың ейәнсәре Рауза Әхмәт ҡыҙы Кастрованың (1911—2012) вафатына 100 йыл тулыу билдәләнә.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

 {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-30}}

== Әҙәбиәт ==
* ''Сафаров М. А.'' Салих Ерзин — Мәскәү Җәмигъ мәчетенә нигез салучы // Ислам мөнбәре. — 1999. — № 2.
* ''Сафаров М. А.'' Мәскәү соборы мәчете (Тарих битләре) // Мәҗлес. — 2001. — No.1.
* ''Сафаров М. А.'' Милләт чишмәләре (Рязань өлкәсе татарлары) // Татар дөньясы. — 2006. — № 9.
* ''Сибгатуллин А. А.'' Е[https://web.archive.org/web/20071020040243/http://www.okipr.ru/statia.php?NBR=98&amp;T=4 рзин Салих Yusсупович]
[[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]]
[[Категория:Мәскәүҙә вафат булғандар]]
[[Категория:1911 йылда вафат булғандар]]
[[Категория:1833 йылда тыуғандар]]</text>
      <sha1>olowm0g0n4jhfr1n0h6wm54mnexo2ea</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298760</id>
      <parentid>1298759</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T12:11:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>/* Биографияһы */</comment>
      <origin>1298760</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6253" sha1="kshlkx42l9vk9z1akjbxflnl9f3iogr" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Сәлих Йосоп улы Эрзин''' ({{Lang-ru|Ерзин Салих Юсупович}}; [[1833 йыл|1833]] — июль [[1911 йыл|1911]]) — билдәле [[Татарҙар|татар]] эшҡыуары һәм Мәскәү меценаты. Ул [[Мәскәү йәмиғ мәсете|Мәскәү собор мәсетенә]] нигеҙ һала.

== Биографияһы ==
Сәлих Ерзин [[Тамбов]] губернаһының боронғо [[Әҗе]] ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуа.

Ул [[Мәскәү|Мәскәүҙә]] татар тире эшкәртеүсе магазинында малай ярҙамсыһы булып эшләй, һуңынан писарь, һатыусы булып китә, намыҫлылығы менән билдәле була. Ул сауҙагәрҙең ҡыҙына өйләнә. Ерзин ҡайныһы вафат булғас, Мәскәүҙә иң бай кешеләрҙең береһенә әйләнә. [[1863 йыл]]дан гильдия сауҙагәре була, ә [[1887 йыл]]да ғаиләһе менән бергә почетлы граждандар дәрәжәһенә күтәрелә. [[1905 йыл]]да Эрзин «Көнсығыш сауҙа йорто Сәлих Эрзин һәм улдары» компанияһына нигеҙ һала, ул мамыҡ сауҙаһында махсуслаша, [[Бохара]]нан күмәртәләп һатып ала, шулай уҡ ебәк, күн, йөн һәм башҡа тауарҙар менән сауҙа итә. [[1910 йыл]]да уға Беренсе гильдия сауҙагәре исеме бирелә. Был йылдарҙа ул күп мерлушка (бәрәс тиреһенән тегелгән) заведениеларынан, күп һанлы кибеттәргә, татар биҫтәһе тирәһендәге Замоскворечьелағы һигеҙ йортҡа, мәҫәлән, матур сарайға — банкрот сауҙагәрҙән һатып алынған һатыусы Губонин йорто (Клиентский пер., № 1/18) эйә була, унда һуңыраҡ Березиндың офисы урынлаша.{{нет АИ|31|05|2026}}
Уңышлы сауҙа менән шөғөлләнеүҙән тыш, ул хәйриә эштәре менән дә киң билдәле була. Ғаилә риүәйәттәренән күренеүенсә, саҙаҡа таратҡанда уның йорто тышында һәр саҡ оҙон сират барлыҡҡа килгән, сөнки Эрзиндың киң күңеллелеге Мәскәү татарҙары араһында ғына түгел, бөтә ҡалаға билдәле булған. 1880-се йылдарҙа ул [[Мәскәү тарихи мәсете|тарихи Мәскәү мәсетен]] реконструкциялауға ҙур күләмдә аҡса һала һәм Мәскәүҙәге Даниловское мосолман зыяраты тирәһен кәртәләп алыу өсөн ҙур күләмдә аҡса бүлә. Эрзин шулай уҡ тыуған ауылы Ажда мәсет төҙөтә, уның мәҙрәсәһенә матди ярҙам күрһәтә.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Хәйриә һәм хәтер ==
Иң ҙур данды ул [[Мәскәү йәмиғ мәсете|Мәскәү собор мәсетен]] (Выпользовская майҙаны, 7-се корпус) төҙөүҙе финанслауҙа ҡатнашыуы менән яулай. [[1903 йыл]]да уны төҙөү өсөн тулы яуаплылыҡты үҙ өҫтөнә ала. [[1904 йыл|1904 йылдың]] ноябрендә архитектор Н. Жуков проекты буйынса 3 мең кешегә иҫәпләнгән яңы мосолман мәсете асыла.

Сәлих Эрзин [[1911 йыл|1911 йылдың]] июлендә вафат була; уның ҡәбере Мәскәүҙә Данилов мосолман зыяратында урынлашҡан. Ул вафат булғас, улдары сауҙа эшен дауам итә.

Улдары аша Ерзин Яушевтар, Кастровтар кеүек күренекле татар сауҙагәр ғаиләләре менән туғанлыҡта була.

[[1999 йыл|1999 йылдың июнендә]] Эрзиндың хәйриә эшмәкәрлеге иҫтәлегенә Мәскәү собор мәсете фасадында мемориаль таҡтаташ асыла, унда [[мөфтөй]] Рәүил Ғәйнетдин һәм уның вариҫтары ҡатнаша.

2011 йылдың сентябрендә Әсәҙуллаев йортонда Мәскәү мосолман йәмғиәте тарихы буйынса белгес, мемуарсы һәм белгес Сәлих Эрзиндың ейәнсәре Рауза Әхмәт ҡыҙы Кастрованың (1911—2012) вафатына 100 йыл тулыу билдәләнә.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

 {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-30}}

== Әҙәбиәт ==
* ''Сафаров М. А.'' Салих Ерзин — Мәскәү Җәмигъ мәчетенә нигез салучы // Ислам мөнбәре. — 1999. — № 2.
* ''Сафаров М. А.'' Мәскәү соборы мәчете (Тарих битләре) // Мәҗлес. — 2001. — No.1.
* ''Сафаров М. А.'' Милләт чишмәләре (Рязань өлкәсе татарлары) // Татар дөньясы. — 2006. — № 9.
* ''Сибгатуллин А. А.'' Е[https://web.archive.org/web/20071020040243/http://www.okipr.ru/statia.php?NBR=98&amp;T=4 рзин Салих Yusсупович]
[[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]]
[[Категория:Мәскәүҙә вафат булғандар]]
[[Категория:1911 йылда вафат булғандар]]
[[Категория:1833 йылда тыуғандар]]</text>
      <sha1>kshlkx42l9vk9z1akjbxflnl9f3iogr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298761</id>
      <parentid>1298760</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T12:12:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>/* Биографияһы */</comment>
      <origin>1298761</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6257" sha1="cyhqsk3up4zoexppurroajio5ns86bt" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Сәлих Йосоп улы Эрзин''' ({{Lang-ru|Ерзин Салих Юсупович}}; [[1833 йыл|1833]] — июль [[1911 йыл|1911]]) — билдәле [[Татарҙар|татар]] эшҡыуары һәм Мәскәү меценаты. Ул [[Мәскәү йәмиғ мәсете|Мәскәү собор мәсетенә]] нигеҙ һала.

== Биографияһы ==
Сәлих Ерзин [[Тамбов]] губернаһының боронғо [[Әже]] ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.

Ул [[Мәскәү|Мәскәүҙә]] татар тире эшкәртеүсе магазинында малай ярҙамсыһы булып эшләй, һуңынан писарь, һатыусы булып китә, намыҫлылығы менән билдәле була. Ул сауҙагәрҙең ҡыҙына өйләнә. Ерзин ҡайныһы вафат булғас, Мәскәүҙә иң бай кешеләрҙең береһенә әйләнә. [[1863 йыл]]дан гильдия сауҙагәре була, ә [[1887 йыл]]да ғаиләһе менән бергә почетлы граждандар дәрәжәһенә күтәрелә. [[1905 йыл]]да Эрзин «Көнсығыш сауҙа йорто Сәлих Эрзин һәм улдары» компанияһына нигеҙ һала, ул мамыҡ сауҙаһында махсуслаша, [[Бохара]]нан күмәртәләп һатып ала, шулай уҡ ебәк, күн, йөн һәм башҡа тауарҙар менән сауҙа итә. [[1910 йыл]]да уға Беренсе гильдия сауҙагәре исеме бирелә. Был йылдарҙа ул күп мерлушка (бәрәс тиреһенән тегелгән) заведениеларынан, күп һанлы кибеттәргә, татар биҫтәһе тирәһендәге Замоскворечьелағы һигеҙ йортҡа, мәҫәлән, матур сарайға — банкрот сауҙагәрҙән һатып алынған һатыусы Губонин йорто (Клиентский пер., № 1/18) эйә була, унда һуңыраҡ Березиндың офисы урынлаша.{{нет АИ|31|05|2026}}
Уңышлы сауҙа менән шөғөлләнеүҙән тыш, ул хәйриә эштәре менән дә киң билдәле була. Ғаилә риүәйәттәренән күренеүенсә, саҙаҡа таратҡанда уның йорто тышында һәр саҡ оҙон сират барлыҡҡа килгән, сөнки Эрзиндың киң күңеллелеге Мәскәү татарҙары араһында ғына түгел, бөтә ҡалаға билдәле булған. 1880-се йылдарҙа ул [[Мәскәү тарихи мәсете|тарихи Мәскәү мәсетен]] реконструкциялауға ҙур күләмдә аҡса һала һәм Мәскәүҙәге Даниловское мосолман зыяраты тирәһен кәртәләп алыу өсөн ҙур күләмдә аҡса бүлә. Эрзин шулай уҡ тыуған ауылы Ажда мәсет төҙөтә, уның мәҙрәсәһенә матди ярҙам күрһәтә.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Хәйриә һәм хәтер ==
Иң ҙур данды ул [[Мәскәү йәмиғ мәсете|Мәскәү собор мәсетен]] (Выпользовская майҙаны, 7-се корпус) төҙөүҙе финанслауҙа ҡатнашыуы менән яулай. [[1903 йыл]]да уны төҙөү өсөн тулы яуаплылыҡты үҙ өҫтөнә ала. [[1904 йыл|1904 йылдың]] ноябрендә архитектор Н. Жуков проекты буйынса 3 мең кешегә иҫәпләнгән яңы мосолман мәсете асыла.

Сәлих Эрзин [[1911 йыл|1911 йылдың]] июлендә вафат була; уның ҡәбере Мәскәүҙә Данилов мосолман зыяратында урынлашҡан. Ул вафат булғас, улдары сауҙа эшен дауам итә.

Улдары аша Ерзин Яушевтар, Кастровтар кеүек күренекле татар сауҙагәр ғаиләләре менән туғанлыҡта була.

[[1999 йыл|1999 йылдың июнендә]] Эрзиндың хәйриә эшмәкәрлеге иҫтәлегенә Мәскәү собор мәсете фасадында мемориаль таҡтаташ асыла, унда [[мөфтөй]] Рәүил Ғәйнетдин һәм уның вариҫтары ҡатнаша.

2011 йылдың сентябрендә Әсәҙуллаев йортонда Мәскәү мосолман йәмғиәте тарихы буйынса белгес, мемуарсы һәм белгес Сәлих Эрзиндың ейәнсәре Рауза Әхмәт ҡыҙы Кастрованың (1911—2012) вафатына 100 йыл тулыу билдәләнә.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

 {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-30}}

== Әҙәбиәт ==
* ''Сафаров М. А.'' Салих Ерзин — Мәскәү Җәмигъ мәчетенә нигез салучы // Ислам мөнбәре. — 1999. — № 2.
* ''Сафаров М. А.'' Мәскәү соборы мәчете (Тарих битләре) // Мәҗлес. — 2001. — No.1.
* ''Сафаров М. А.'' Милләт чишмәләре (Рязань өлкәсе татарлары) // Татар дөньясы. — 2006. — № 9.
* ''Сибгатуллин А. А.'' Е[https://web.archive.org/web/20071020040243/http://www.okipr.ru/statia.php?NBR=98&amp;T=4 рзин Салих Yusсупович]
[[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]]
[[Категория:Мәскәүҙә вафат булғандар]]
[[Категория:1911 йылда вафат булғандар]]
[[Категория:1833 йылда тыуғандар]]</text>
      <sha1>cyhqsk3up4zoexppurroajio5ns86bt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298762</id>
      <parentid>1298761</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T12:15:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Эрзин Сәлих Йосоп улы]] битенең исемен [[Ерзин Сәлих Йосоп улы]] тип Баныу алыштырҙы: Хаталы атама</comment>
      <origin>1298761</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6257" sha1="cyhqsk3up4zoexppurroajio5ns86bt" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Сәлих Йосоп улы Эрзин''' ({{Lang-ru|Ерзин Салих Юсупович}}; [[1833 йыл|1833]] — июль [[1911 йыл|1911]]) — билдәле [[Татарҙар|татар]] эшҡыуары һәм Мәскәү меценаты. Ул [[Мәскәү йәмиғ мәсете|Мәскәү собор мәсетенә]] нигеҙ һала.

== Биографияһы ==
Сәлих Ерзин [[Тамбов]] губернаһының боронғо [[Әже]] ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.

Ул [[Мәскәү|Мәскәүҙә]] татар тире эшкәртеүсе магазинында малай ярҙамсыһы булып эшләй, һуңынан писарь, һатыусы булып китә, намыҫлылығы менән билдәле була. Ул сауҙагәрҙең ҡыҙына өйләнә. Ерзин ҡайныһы вафат булғас, Мәскәүҙә иң бай кешеләрҙең береһенә әйләнә. [[1863 йыл]]дан гильдия сауҙагәре була, ә [[1887 йыл]]да ғаиләһе менән бергә почетлы граждандар дәрәжәһенә күтәрелә. [[1905 йыл]]да Эрзин «Көнсығыш сауҙа йорто Сәлих Эрзин һәм улдары» компанияһына нигеҙ һала, ул мамыҡ сауҙаһында махсуслаша, [[Бохара]]нан күмәртәләп һатып ала, шулай уҡ ебәк, күн, йөн һәм башҡа тауарҙар менән сауҙа итә. [[1910 йыл]]да уға Беренсе гильдия сауҙагәре исеме бирелә. Был йылдарҙа ул күп мерлушка (бәрәс тиреһенән тегелгән) заведениеларынан, күп һанлы кибеттәргә, татар биҫтәһе тирәһендәге Замоскворечьелағы һигеҙ йортҡа, мәҫәлән, матур сарайға — банкрот сауҙагәрҙән һатып алынған һатыусы Губонин йорто (Клиентский пер., № 1/18) эйә була, унда һуңыраҡ Березиндың офисы урынлаша.{{нет АИ|31|05|2026}}
Уңышлы сауҙа менән шөғөлләнеүҙән тыш, ул хәйриә эштәре менән дә киң билдәле була. Ғаилә риүәйәттәренән күренеүенсә, саҙаҡа таратҡанда уның йорто тышында һәр саҡ оҙон сират барлыҡҡа килгән, сөнки Эрзиндың киң күңеллелеге Мәскәү татарҙары араһында ғына түгел, бөтә ҡалаға билдәле булған. 1880-се йылдарҙа ул [[Мәскәү тарихи мәсете|тарихи Мәскәү мәсетен]] реконструкциялауға ҙур күләмдә аҡса һала һәм Мәскәүҙәге Даниловское мосолман зыяраты тирәһен кәртәләп алыу өсөн ҙур күләмдә аҡса бүлә. Эрзин шулай уҡ тыуған ауылы Ажда мәсет төҙөтә, уның мәҙрәсәһенә матди ярҙам күрһәтә.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Хәйриә һәм хәтер ==
Иң ҙур данды ул [[Мәскәү йәмиғ мәсете|Мәскәү собор мәсетен]] (Выпользовская майҙаны, 7-се корпус) төҙөүҙе финанслауҙа ҡатнашыуы менән яулай. [[1903 йыл]]да уны төҙөү өсөн тулы яуаплылыҡты үҙ өҫтөнә ала. [[1904 йыл|1904 йылдың]] ноябрендә архитектор Н. Жуков проекты буйынса 3 мең кешегә иҫәпләнгән яңы мосолман мәсете асыла.

Сәлих Эрзин [[1911 йыл|1911 йылдың]] июлендә вафат була; уның ҡәбере Мәскәүҙә Данилов мосолман зыяратында урынлашҡан. Ул вафат булғас, улдары сауҙа эшен дауам итә.

Улдары аша Ерзин Яушевтар, Кастровтар кеүек күренекле татар сауҙагәр ғаиләләре менән туғанлыҡта була.

[[1999 йыл|1999 йылдың июнендә]] Эрзиндың хәйриә эшмәкәрлеге иҫтәлегенә Мәскәү собор мәсете фасадында мемориаль таҡтаташ асыла, унда [[мөфтөй]] Рәүил Ғәйнетдин һәм уның вариҫтары ҡатнаша.

2011 йылдың сентябрендә Әсәҙуллаев йортонда Мәскәү мосолман йәмғиәте тарихы буйынса белгес, мемуарсы һәм белгес Сәлих Эрзиндың ейәнсәре Рауза Әхмәт ҡыҙы Кастрованың (1911—2012) вафатына 100 йыл тулыу билдәләнә.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

 {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-30}}

== Әҙәбиәт ==
* ''Сафаров М. А.'' Салих Ерзин — Мәскәү Җәмигъ мәчетенә нигез салучы // Ислам мөнбәре. — 1999. — № 2.
* ''Сафаров М. А.'' Мәскәү соборы мәчете (Тарих битләре) // Мәҗлес. — 2001. — No.1.
* ''Сафаров М. А.'' Милләт чишмәләре (Рязань өлкәсе татарлары) // Татар дөньясы. — 2006. — № 9.
* ''Сибгатуллин А. А.'' Е[https://web.archive.org/web/20071020040243/http://www.okipr.ru/statia.php?NBR=98&amp;T=4 рзин Салих Yusсупович]
[[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]]
[[Категория:Мәскәүҙә вафат булғандар]]
[[Категория:1911 йылда вафат булғандар]]
[[Категория:1833 йылда тыуғандар]]</text>
      <sha1>cyhqsk3up4zoexppurroajio5ns86bt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298766</id>
      <parentid>1298762</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T12:17:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <origin>1298766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6257" sha1="bu1c58he90csf2a4naxukbs1aj541cw" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Сәлих Йосоп улы Ерзин''' ({{Lang-ru|Ерзин Салих Юсупович}}; [[1833 йыл|1833]] — июль [[1911 йыл|1911]]) — билдәле [[Татарҙар|татар]] эшҡыуары һәм Мәскәү меценаты. Ул [[Мәскәү йәмиғ мәсете|Мәскәү собор мәсетенә]] нигеҙ һала.

== Биографияһы ==
Сәлих Ерзин [[Тамбов]] губернаһының боронғо [[Әже]] ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.

Ул [[Мәскәү|Мәскәүҙә]] татар тире эшкәртеүсе магазинында малай ярҙамсыһы булып эшләй, һуңынан писарь, һатыусы булып китә, намыҫлылығы менән билдәле була. Ул сауҙагәрҙең ҡыҙына өйләнә. Ерзин ҡайныһы вафат булғас, Мәскәүҙә иң бай кешеләрҙең береһенә әйләнә. [[1863 йыл]]дан гильдия сауҙагәре була, ә [[1887 йыл]]да ғаиләһе менән бергә почетлы граждандар дәрәжәһенә күтәрелә. [[1905 йыл]]да Ерзин «Көнсығыш сауҙа йорто Сәлих Эрзин һәм улдары» компанияһына нигеҙ һала, ул мамыҡ сауҙаһында махсуслаша, [[Бохара]]нан күмәртәләп һатып ала, шулай уҡ ебәк, күн, йөн һәм башҡа тауарҙар менән сауҙа итә. [[1910 йыл]]да уға Беренсе гильдия сауҙагәре исеме бирелә. Был йылдарҙа ул күп мерлушка (бәрәс тиреһенән тегелгән) заведениеларынан, күп һанлы кибеттәргә, татар биҫтәһе тирәһендәге Замоскворечьелағы һигеҙ йортҡа, мәҫәлән, матур сарайға — банкрот сауҙагәрҙән һатып алынған һатыусы Губонин йорто (Клиентский пер., № 1/18) эйә була, унда һуңыраҡ Березиндың офисы урынлаша.{{нет АИ|31|05|2026}}
Уңышлы сауҙа менән шөғөлләнеүҙән тыш, ул хәйриә эштәре менән дә киң билдәле була. Ғаилә риүәйәттәренән күренеүенсә, саҙаҡа таратҡанда уның йорто тышында һәр саҡ оҙон сират барлыҡҡа килгән, сөнки Ерзиндың киң күңеллелеге Мәскәү татарҙары араһында ғына түгел, бөтә ҡалаға билдәле булған. 1880-се йылдарҙа ул [[Мәскәү тарихи мәсете|тарихи Мәскәү мәсетен]] реконструкциялауға ҙур күләмдә аҡса һала һәм Мәскәүҙәге Даниловское мосолман зыяраты тирәһен кәртәләп алыу өсөн ҙур күләмдә аҡса бүлә. Ерзин шулай уҡ тыуған ауылы Ажда мәсет төҙөтә, уның мәҙрәсәһенә матди ярҙам күрһәтә.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Хәйриә һәм хәтер ==
Иң ҙур данды ул [[Мәскәү йәмиғ мәсете|Мәскәү собор мәсетен]] (Выпользовская майҙаны, 7-се корпус) төҙөүҙе финанслауҙа ҡатнашыуы менән яулай. [[1903 йыл]]да уны төҙөү өсөн тулы яуаплылыҡты үҙ өҫтөнә ала. [[1904 йыл|1904 йылдың]] ноябрендә архитектор Н. Жуков проекты буйынса 3 мең кешегә иҫәпләнгән яңы мосолман мәсете асыла.

Сәлих Ерзин [[1911 йыл|1911 йылдың]] июлендә вафат була; уның ҡәбере Мәскәүҙә Данилов мосолман зыяратында урынлашҡан. Ул вафат булғас, улдары сауҙа эшен дауам итә.

Улдары аша Ерзин Яушевтар, Кастровтар кеүек күренекле татар сауҙагәр ғаиләләре менән туғанлыҡта була.

[[1999 йыл|1999 йылдың июнендә]] Ерзиндың хәйриә эшмәкәрлеге иҫтәлегенә Мәскәү собор мәсете фасадында мемориаль таҡтаташ асыла, унда [[мөфтөй]] Рәүил Ғәйнетдин һәм уның вариҫтары ҡатнаша.

2011 йылдың сентябрендә Әсәҙуллаев йортонда Мәскәү мосолман йәмғиәте тарихы буйынса белгес, мемуарсы һәм белгес Сәлих Ерзиндың ейәнсәре Рауза Әхмәт ҡыҙы Кастрованың (1911—2012) вафатына 100 йыл тулыу билдәләнә.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

 {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-30}}

== Әҙәбиәт ==
* ''Сафаров М. А.'' Салих Ерзин — Мәскәү Җәмигъ мәчетенә нигез салучы // Ислам мөнбәре. — 1999. — № 2.
* ''Сафаров М. А.'' Мәскәү соборы мәчете (Тарих битләре) // Мәҗлес. — 2001. — No.1.
* ''Сафаров М. А.'' Милләт чишмәләре (Рязань өлкәсе татарлары) // Татар дөньясы. — 2006. — № 9.
* ''Сибгатуллин А. А.'' Е[https://web.archive.org/web/20071020040243/http://www.okipr.ru/statia.php?NBR=98&amp;T=4 рзин Салих Yusсупович]
[[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]]
[[Категория:Мәскәүҙә вафат булғандар]]
[[Категория:1911 йылда вафат булғандар]]
[[Категория:1833 йылда тыуғандар]]</text>
      <sha1>bu1c58he90csf2a4naxukbs1aj541cw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298777</id>
      <parentid>1298766</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T12:33:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>/* Биографияһы */</comment>
      <origin>1298777</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6261" sha1="mk9rsm7sav7pqgf0oupwlmm42eh2oy2" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Сәлих Йосоп улы Ерзин''' ({{Lang-ru|Ерзин Салих Юсупович}}; [[1833 йыл|1833]] — июль [[1911 йыл|1911]]) — билдәле [[Татарҙар|татар]] эшҡыуары һәм Мәскәү меценаты. Ул [[Мәскәү йәмиғ мәсете|Мәскәү собор мәсетенә]] нигеҙ һала.

== Биографияһы ==
Сәлих Ерзин [[Тамбов]] губернаһының боронғо [[:tt:Әҗе]] ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.

Ул [[Мәскәү|Мәскәүҙә]] татар тире эшкәртеүсе магазинында малай ярҙамсыһы булып эшләй, һуңынан писарь, һатыусы булып китә, намыҫлылығы менән билдәле була. Ул сауҙагәрҙең ҡыҙына өйләнә. Ерзин ҡайныһы вафат булғас, Мәскәүҙә иң бай кешеләрҙең береһенә әйләнә. [[1863 йыл]]дан гильдия сауҙагәре була, ә [[1887 йыл]]да ғаиләһе менән бергә почетлы граждандар дәрәжәһенә күтәрелә. [[1905 йыл]]да Ерзин «Көнсығыш сауҙа йорто Сәлих Эрзин һәм улдары» компанияһына нигеҙ һала, ул мамыҡ сауҙаһында махсуслаша, [[Бохара]]нан күмәртәләп һатып ала, шулай уҡ ебәк, күн, йөн һәм башҡа тауарҙар менән сауҙа итә. [[1910 йыл]]да уға Беренсе гильдия сауҙагәре исеме бирелә. Был йылдарҙа ул күп мерлушка (бәрәс тиреһенән тегелгән) заведениеларынан, күп һанлы кибеттәргә, татар биҫтәһе тирәһендәге Замоскворечьелағы һигеҙ йортҡа, мәҫәлән, матур сарайға — банкрот сауҙагәрҙән һатып алынған һатыусы Губонин йорто (Клиентский пер., № 1/18) эйә була, унда һуңыраҡ Березиндың офисы урынлаша.{{нет АИ|31|05|2026}}
Уңышлы сауҙа менән шөғөлләнеүҙән тыш, ул хәйриә эштәре менән дә киң билдәле була. Ғаилә риүәйәттәренән күренеүенсә, саҙаҡа таратҡанда уның йорто тышында һәр саҡ оҙон сират барлыҡҡа килгән, сөнки Ерзиндың киң күңеллелеге Мәскәү татарҙары араһында ғына түгел, бөтә ҡалаға билдәле булған. 1880-се йылдарҙа ул [[Мәскәү тарихи мәсете|тарихи Мәскәү мәсетен]] реконструкциялауға ҙур күләмдә аҡса һала һәм Мәскәүҙәге Даниловское мосолман зыяраты тирәһен кәртәләп алыу өсөн ҙур күләмдә аҡса бүлә. Ерзин шулай уҡ тыуған ауылы Ажда мәсет төҙөтә, уның мәҙрәсәһенә матди ярҙам күрһәтә.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Хәйриә һәм хәтер ==
Иң ҙур данды ул [[Мәскәү йәмиғ мәсете|Мәскәү собор мәсетен]] (Выпользовская майҙаны, 7-се корпус) төҙөүҙе финанслауҙа ҡатнашыуы менән яулай. [[1903 йыл]]да уны төҙөү өсөн тулы яуаплылыҡты үҙ өҫтөнә ала. [[1904 йыл|1904 йылдың]] ноябрендә архитектор Н. Жуков проекты буйынса 3 мең кешегә иҫәпләнгән яңы мосолман мәсете асыла.

Сәлих Ерзин [[1911 йыл|1911 йылдың]] июлендә вафат була; уның ҡәбере Мәскәүҙә Данилов мосолман зыяратында урынлашҡан. Ул вафат булғас, улдары сауҙа эшен дауам итә.

Улдары аша Ерзин Яушевтар, Кастровтар кеүек күренекле татар сауҙагәр ғаиләләре менән туғанлыҡта була.

[[1999 йыл|1999 йылдың июнендә]] Ерзиндың хәйриә эшмәкәрлеге иҫтәлегенә Мәскәү собор мәсете фасадында мемориаль таҡтаташ асыла, унда [[мөфтөй]] Рәүил Ғәйнетдин һәм уның вариҫтары ҡатнаша.

2011 йылдың сентябрендә Әсәҙуллаев йортонда Мәскәү мосолман йәмғиәте тарихы буйынса белгес, мемуарсы һәм белгес Сәлих Ерзиндың ейәнсәре Рауза Әхмәт ҡыҙы Кастрованың (1911—2012) вафатына 100 йыл тулыу билдәләнә.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

 {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-30}}

== Әҙәбиәт ==
* ''Сафаров М. А.'' Салих Ерзин — Мәскәү Җәмигъ мәчетенә нигез салучы // Ислам мөнбәре. — 1999. — № 2.
* ''Сафаров М. А.'' Мәскәү соборы мәчете (Тарих битләре) // Мәҗлес. — 2001. — No.1.
* ''Сафаров М. А.'' Милләт чишмәләре (Рязань өлкәсе татарлары) // Татар дөньясы. — 2006. — № 9.
* ''Сибгатуллин А. А.'' Е[https://web.archive.org/web/20071020040243/http://www.okipr.ru/statia.php?NBR=98&amp;T=4 рзин Салих Yusсупович]
[[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]]
[[Категория:Мәскәүҙә вафат булғандар]]
[[Категория:1911 йылда вафат булғандар]]
[[Категория:1833 йылда тыуғандар]]</text>
      <sha1>mk9rsm7sav7pqgf0oupwlmm42eh2oy2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298778</id>
      <parentid>1298777</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T12:34:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>/* Биографияһы */</comment>
      <origin>1298778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6268" sha1="9a17sj6qg4uo6854zvq9k2mbnsaucsm" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Сәлих Йосоп улы Ерзин''' ({{Lang-ru|Ерзин Салих Юсупович}}; [[1833 йыл|1833]] — июль [[1911 йыл|1911]]) — билдәле [[Татарҙар|татар]] эшҡыуары һәм Мәскәү меценаты. Ул [[Мәскәү йәмиғ мәсете|Мәскәү собор мәсетенә]] нигеҙ һала.

== Биографияһы ==
Сәлих Ерзин [[Тамбов]] губернаһының боронғо [[:tt:Әҗе|Әҗе]] ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.

Ул [[Мәскәү|Мәскәүҙә]] татар тире эшкәртеүсе магазинында малай ярҙамсыһы булып эшләй, һуңынан писарь, һатыусы булып китә, намыҫлылығы менән билдәле була. Ул сауҙагәрҙең ҡыҙына өйләнә. Ерзин ҡайныһы вафат булғас, Мәскәүҙә иң бай кешеләрҙең береһенә әйләнә. [[1863 йыл]]дан гильдия сауҙагәре була, ә [[1887 йыл]]да ғаиләһе менән бергә почетлы граждандар дәрәжәһенә күтәрелә. [[1905 йыл]]да Ерзин «Көнсығыш сауҙа йорто Сәлих Эрзин һәм улдары» компанияһына нигеҙ һала, ул мамыҡ сауҙаһында махсуслаша, [[Бохара]]нан күмәртәләп һатып ала, шулай уҡ ебәк, күн, йөн һәм башҡа тауарҙар менән сауҙа итә. [[1910 йыл]]да уға Беренсе гильдия сауҙагәре исеме бирелә. Был йылдарҙа ул күп мерлушка (бәрәс тиреһенән тегелгән) заведениеларынан, күп һанлы кибеттәргә, татар биҫтәһе тирәһендәге Замоскворечьелағы һигеҙ йортҡа, мәҫәлән, матур сарайға — банкрот сауҙагәрҙән һатып алынған һатыусы Губонин йорто (Клиентский пер., № 1/18) эйә була, унда һуңыраҡ Березиндың офисы урынлаша.{{нет АИ|31|05|2026}}
Уңышлы сауҙа менән шөғөлләнеүҙән тыш, ул хәйриә эштәре менән дә киң билдәле була. Ғаилә риүәйәттәренән күренеүенсә, саҙаҡа таратҡанда уның йорто тышында һәр саҡ оҙон сират барлыҡҡа килгән, сөнки Ерзиндың киң күңеллелеге Мәскәү татарҙары араһында ғына түгел, бөтә ҡалаға билдәле булған. 1880-се йылдарҙа ул [[Мәскәү тарихи мәсете|тарихи Мәскәү мәсетен]] реконструкциялауға ҙур күләмдә аҡса һала һәм Мәскәүҙәге Даниловское мосолман зыяраты тирәһен кәртәләп алыу өсөн ҙур күләмдә аҡса бүлә. Ерзин шулай уҡ тыуған ауылы Ажда мәсет төҙөтә, уның мәҙрәсәһенә матди ярҙам күрһәтә.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Хәйриә һәм хәтер ==
Иң ҙур данды ул [[Мәскәү йәмиғ мәсете|Мәскәү собор мәсетен]] (Выпользовская майҙаны, 7-се корпус) төҙөүҙе финанслауҙа ҡатнашыуы менән яулай. [[1903 йыл]]да уны төҙөү өсөн тулы яуаплылыҡты үҙ өҫтөнә ала. [[1904 йыл|1904 йылдың]] ноябрендә архитектор Н. Жуков проекты буйынса 3 мең кешегә иҫәпләнгән яңы мосолман мәсете асыла.

Сәлих Ерзин [[1911 йыл|1911 йылдың]] июлендә вафат була; уның ҡәбере Мәскәүҙә Данилов мосолман зыяратында урынлашҡан. Ул вафат булғас, улдары сауҙа эшен дауам итә.

Улдары аша Ерзин Яушевтар, Кастровтар кеүек күренекле татар сауҙагәр ғаиләләре менән туғанлыҡта була.

[[1999 йыл|1999 йылдың июнендә]] Ерзиндың хәйриә эшмәкәрлеге иҫтәлегенә Мәскәү собор мәсете фасадында мемориаль таҡтаташ асыла, унда [[мөфтөй]] Рәүил Ғәйнетдин һәм уның вариҫтары ҡатнаша.

2011 йылдың сентябрендә Әсәҙуллаев йортонда Мәскәү мосолман йәмғиәте тарихы буйынса белгес, мемуарсы һәм белгес Сәлих Ерзиндың ейәнсәре Рауза Әхмәт ҡыҙы Кастрованың (1911—2012) вафатына 100 йыл тулыу билдәләнә.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

 {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-30}}

== Әҙәбиәт ==
* ''Сафаров М. А.'' Салих Ерзин — Мәскәү Җәмигъ мәчетенә нигез салучы // Ислам мөнбәре. — 1999. — № 2.
* ''Сафаров М. А.'' Мәскәү соборы мәчете (Тарих битләре) // Мәҗлес. — 2001. — No.1.
* ''Сафаров М. А.'' Милләт чишмәләре (Рязань өлкәсе татарлары) // Татар дөньясы. — 2006. — № 9.
* ''Сибгатуллин А. А.'' Е[https://web.archive.org/web/20071020040243/http://www.okipr.ru/statia.php?NBR=98&amp;T=4 рзин Салих Yusсупович]
[[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]]
[[Категория:Мәскәүҙә вафат булғандар]]
[[Категория:1911 йылда вафат булғандар]]
[[Категория:1833 йылда тыуғандар]]</text>
      <sha1>9a17sj6qg4uo6854zvq9k2mbnsaucsm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Яушев Ғәбделвәли Әхмәтйән улы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200715</id>
    <revision>
      <id>1298767</id>
      <parentid>1295801</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T12:19:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>башҡортса түгел</comment>
      <origin>1298767</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12290" sha1="8os8fyrfra4dx6llquy66sfkl2nbk2h" xml:space="preserve">
{{Универсальная карточка}}'''Ғәбделвәли Әхмәтжан улы Яушев''' [[12 март|(12 март]], [[1840 йыл]], [[:ru:Троицк_(Челябинская_область)|Троицк ҡалаһы]] — [[13 сентябрь]], [[1906 йыл]], шул уҡ йыл) — [[Татарҙар|эшҡыуар]], йәмәғәт эшмәкәре һәм меценат, Яушевтар сауҙагәрҙәре династияһы вәкиле.

Ғәбделвәли Әхмәтжан улы [[Ырымбур губернаһы]]ның [[Троицк (Силәбе өлкәһе)|Троицк]] ҡалаһында беренсе гильдия сауҙагәре Әхмәтжан Яушев ғаиләһендә тыуа. 1875 йылда әтиһе үлгәндән һуң, Әбделвәли Яушев, сабыйҙары Мөхәммәтсадиҡ, Мөхәммәтшәриф һәм Муллагали менән бергә, ғаилә бизнесын үҙ ҡулдарына ала һәм ғаилә предприятиеларын &quot;Ғәбделвәли Әхмәтйән улы Яушев һәм уның сабыйҙары фирмаһы аҫтындағы сауҙа йорто&quot;на берләштерәләр.

== Эшҡыуарлыҡ ==

=== Сауҙа ===
Яушевтар фирмаһы төрлө ауыл хужалығы һәм сәнәғәт тауарҙары (йөн, тире, күн, иген, он, сәй һәм шәкәр, шулай уҡ сәнәғәт тауарҙары, тәмәке, аҙыҡ-түлек һәм башҡа тауарҙар) менән сауҙа иткән.

Сауҙа уның киң селтәре аша үткәрелгән 20-нән ашыу күмәртәләп һәм ваҡлап һатыу магазиндарында, шулай уҡ [[Рәсәй империяһы|Рәсәй империяһының]] иң эре йәрминкәләрендә, шул иҫәптән Түбәнге Новгород һәм Ирбит йәрминкәләрендә. 1895 йылда туҡыма һатыуҙан ғына ағалы-ҡустылы Яушевтарҙың сауҙа йортоноң әйләнеше 4,3 млн һум тәшкил итә. Шуның 1,5 миллион һумы [[Ташкент]] филиалынан килгән.

=== Үҙ производствоһы ===
Тауарҙың бер өлөшөн Яушевтар үҙҙәренең сәнәғәт предприятиеларында етештергән. Улар атаһынан [[Троицк (Силәбе өлкәһе)|Троицкиҙа]] тире һәм һабын заводын мираҫ итеп ала. Яушевтар шулай уҡ [[Троицк (Силәбе өлкәһе)|Троицкиҙа]] бәләкәй генә мал һуйыу цехы һәм май заводы, сәй ҡаплау заводы һатып ала, Семиречье районының Троицкиҙа һәм Токмаҡта йөн йыуыу заводтары аса.

[[1891 йыл|1891 йылда]] Яушевтар Троицкийҙа ҙур пар тирмәне төҙөй, ә [[1893 йыл|1893 йылда]] Троицкий районының Ключевская ауылы янында тағы бер ун тирмән төҙөй, ул күн эшкәртеү заводын дубиль матдәләр менән тәьмин итә һәм иген тартыу өсөн шәхси заказдарҙы үтәй.

Эшҡыуарҙар Урта Азияла ауыл хужалығы эшкәртеүен дә үҫтергән. Улар [[Ташкент]] тирәһендә мамыҡ плантациялары төҙөй, [[1888 йыл|1888 йылда]] Ташкент районының Әлимкент ҡалаһында һәм Кинсәйҙә, Калес тимер юл вокзалы янында мамыҡ эшкәрткән заводтар төҙөй.
[[Файл:Latif_Yaushev_House_1.jpg|мини|Троицкийҙа Ғәбделвәли Яушев үҙенең бер ҡатынына һалған йорт]]

=== XIX быуат аҙағында Яушев фирмаһының географияһы ===

* Троицк (штаб-фатиры)

Бүлектәр:

* [[Силәбе|Чиләбе]]
* Оренбург губернасының Кочкар бистәсе
* [[Ҡостанай|Костанай,]] Тургай өлкәсе
* [[Ташкент]](Сырдарья өлкәсе)
* Тараз
* Тукмак Семиречье өлкәсе
* Казах даласының даими ярминкәләр була торган җиде торак пунктында (Звериноголов, Карачел, Николаев, Тукман, Тургай, Усть-Уй, Чөмләк) һәм Кытай шәһәре [[Ҡолжа|Голҗада]] уңышлы эшли.

Вәкиллектәр:

* [[Мәскәү]] 
* [[Варшава]] 

[[Файл:Здание_мечети_(Троицк).JPG|мини|Ғәбделвәли Яушев аҡсаһына 1894-1895 йылдарҙа төҙөлгән Троицк ҡалаһының алтынсы собор мәсете]]

== Хәйриә һәм йәмәғәт эшмәкәрлеге ==
Ғәбделвәли күренекле меценат була һәм ағалары менән берлектә Рәсәй империяһындағы төрки халыҡтар араһында әҙәбиәт сығарыуға, мәсеттәр төҙөүгә, мәғарифты үҫтереүгә, модернизацияға булышлыҡ итә.
[[Файл:Туркестан.jpg|справа|мини|Ходжа Әхмәт Йәсәүи ҡәбере [[1899 йыл|1899 йылда]] Яушев фирмаһы аҡсаһына тергеҙелә]]
[[1893 йыл|1893 йылда]] ул [[Санкт-Петербург|Санкт-Петербургта]] «Мишҡәт әл-мәсәбих» (Яҡтыртыу урыны) хәҙистәр йыйынтығын мең дана баҫтырыу өсөн 6000 һум бүләк итә. Ғәбделвәли Яушев һәм уның ағалары Ислам [[Йәдитселек|джадиды]] ижтимағи-сәйәси хәрәкәтендә әүҙем ҡатнаша. [[Рәсүлев Зәйнулла Хәбибулла улы|Зәйнулла Рәсүлев]] һәм башҡа дини һәм донъяуи эшмәкәрҙәр менән бергә ағалы-ҡустылы Яушевтар Көньяҡ Уралда мосолман мәғариф системаһын үҙгәртеп ҡороуҙы башлап ебәреүселәр һәм төп бағыусылар иҫәбендә була. Улар Троицк, [[Верхнеурал|Верхнеуральск]], [[Ҡостанай|Костанай]], [[Троицк өйәҙе|Троицк]] һәм [[Силәбе өйәҙе|Челябинск өлкәләрендәге]] Жадид (яңы ысул) мәктәптәрен финанслай&lt;ref name=&quot;historybiz&quot; /&gt;.

[[1885 йыл|1885 йылдан]] Троица [[Мәҙрәсә|мәҙрәсәһендә]] рус класының почетлы кураторы булып эшләй, бының өсөн миҙал менән бүләкләнә. [[1901 йыл|1901 йылда]] был класс ағалы-ҡустылы Яушевтар үтенесе буйынса Троица ике класлы урыҫ-татар мәктәбенә үҙгәртелә.

1896 йылда Троицктың Икенсе мәсете попечителдәре булараҡ Яушевтар «Мөхәммәҙиә» биҫтә мәҙрәсәһен реформалай һәм бағыусылыҡ итә, уны Уралдағы иң яҡшы мосолман белем биреүҙең береһенә әйләндерә.

[[1898 йыл|1898 йылда]] Яушевтар Троица мосолман хәйриә йәмғиәтен ойоштороу инициаторҙары иҫәбенә инә. [[1901 йыл|1901 йылдан алып]] үлеменә тиклем был ойошманың рәйесе булып Абдулвәли Яушев эшләй.

1905 йылда ул Түбәнге Новгородта үткән Россия мөсөлмандар Беренсе съездында катнашучыларның һәм иғәнәселәрҙең береһе була һәм Россияла беренсе мосолман сәйәси партияһы «Иттифаҡ әл-Мөслимин» сәғәтте ойоштороусыларҙың береһе була.

Бынан тыш, [[1888 йыл|1888-1906 йылдарҙа]] [[1906 йыл|Троицк]] ҡала думаһы ағзаһы була. [[1895 йыл|1895 йылда]] мөфтөй [[Солтанов Мөхәмәтйәр Мөхәмәтшәриф улы|Мөхәмәтжар Солтанов]] һәм Ахун Әхмәтхажи Рахманҡолов менән бергә [[Ҡышҡы һарай|Ҡышҡы һарайҙа]] батша [[Николай II]] тәхеткә ултырыуы менән ҡотлау өсөн ҡабул итәләр. Делегация императрицаға 10 мең һумлыҡ йөн тун бүләк итте.
[[Файл:Abdulvali_Yaushev_tomb.jpg|мини|Троицк ҡалаһының Иҫке мосолман зыяратында Ғәбделвәли Яушев ҡәбере]]
Ғәбделвәли Яушев Троицк ҡалаһының Иҫке Мосолман зыяратында ерләнгән.

== Ғәилә ==
Ул вафат булғандан һуң, ағаһы Муллағәли ғаилә фирмаһын үҙ ҡулына ала һәм [[Октябрь революцияһы|Октябрь революцияһынан]] һуң Яушев предприятиелары национализацияланғанға тиклем Яушев фирмаһына етәкселек итә.

Әбделвәли Яушев бер нисә тапҡыр өйләнгән, революцияға тиклем уның ҡатындарының береһе Ҡостанай ҡыҙҙар гимназияһы мөдире булған.

* Ҡыҙҙарының береһе [[Аитова Фәтихә Ғәбделвәли ҡыҙы|Фатиха Айытова]] — йәмәғәт эшмәкәре һәм меценат, [[Ҡазан|Ҡазанда]] беренсе татар ҡатын-ҡыҙҙар гимназияһына нигеҙ һалыусы.
* Улдарының береһе сауҙагәр һәм [[Мәскәү йәмиғ мәсете|Мәскәү собор мәсетенә]] нигеҙ һалыусы Сәлих Эрзиндың ҡыҙына өйләнгән.
* Уның ике улы ағалы-ҡустылы Рәмеевтарҙың Оренбургтан килгән ҡыҙҙарына өйләнә: [[Рәмиев Мөхәмәтзакир Мөхәмәтсадиҡ улы|Закир Рәмеевтың]] ҡыҙы Рауза һәм Шакир Рәмеевтың ҡыҙы Фатима.

Уларҙың тоҡомдарының ҡайһы берҙәре Совет власы осоронда репрессияға эләгә.

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==

* Яушевтар ғаиләһе 
* [[Йәдитселек|Джадидизм]]

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==

* [https://protatarstan.ru/news/vechnoe-tat/tobak-aidamannary-gabdelvali-iausev Төбәк әйдәманнары: Габделвәли Яушев]
* [https://ft.antat.ru/uploads/110155847fb04997b3-Загидуллин_И_статья.pdf Г. Баттал «Габделвәли Яушев турында»]
[[Категория:1849 йылда тыуғандар]]
[[Категория:13 сентябрҙә вафат булғандар]]
[[Категория:1906 йылда вафат булғандар]]
[[Категория:Шәхестәр:Ташкент]]
[[Категория:Йәдитселек]]
[[Категория:Троицкиҙа тыуғандар]]
[[Категория:1840 йылда тыуғандар]]
[[Категория:12 мартта тыуғандар]]
[[Категория:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]]</text>
      <sha1>8os8fyrfra4dx6llquy66sfkl2nbk2h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298768</id>
      <parentid>1298767</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T12:21:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Ғәбделвәли Әхмәтжан улы Яушев]] битенең исемен [[Яушев Ғәбделвәли Әхмәтйән улы]] тип Баныу алыштырҙы: мәҡәләгә исем ҡушыу ҡағиҙәһенә ярашлы</comment>
      <origin>1298767</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12290" sha1="8os8fyrfra4dx6llquy66sfkl2nbk2h" xml:space="preserve">
{{Универсальная карточка}}'''Ғәбделвәли Әхмәтжан улы Яушев''' [[12 март|(12 март]], [[1840 йыл]], [[:ru:Троицк_(Челябинская_область)|Троицк ҡалаһы]] — [[13 сентябрь]], [[1906 йыл]], шул уҡ йыл) — [[Татарҙар|эшҡыуар]], йәмәғәт эшмәкәре һәм меценат, Яушевтар сауҙагәрҙәре династияһы вәкиле.

Ғәбделвәли Әхмәтжан улы [[Ырымбур губернаһы]]ның [[Троицк (Силәбе өлкәһе)|Троицк]] ҡалаһында беренсе гильдия сауҙагәре Әхмәтжан Яушев ғаиләһендә тыуа. 1875 йылда әтиһе үлгәндән һуң, Әбделвәли Яушев, сабыйҙары Мөхәммәтсадиҡ, Мөхәммәтшәриф һәм Муллагали менән бергә, ғаилә бизнесын үҙ ҡулдарына ала һәм ғаилә предприятиеларын &quot;Ғәбделвәли Әхмәтйән улы Яушев һәм уның сабыйҙары фирмаһы аҫтындағы сауҙа йорто&quot;на берләштерәләр.

== Эшҡыуарлыҡ ==

=== Сауҙа ===
Яушевтар фирмаһы төрлө ауыл хужалығы һәм сәнәғәт тауарҙары (йөн, тире, күн, иген, он, сәй һәм шәкәр, шулай уҡ сәнәғәт тауарҙары, тәмәке, аҙыҡ-түлек һәм башҡа тауарҙар) менән сауҙа иткән.

Сауҙа уның киң селтәре аша үткәрелгән 20-нән ашыу күмәртәләп һәм ваҡлап һатыу магазиндарында, шулай уҡ [[Рәсәй империяһы|Рәсәй империяһының]] иң эре йәрминкәләрендә, шул иҫәптән Түбәнге Новгород һәм Ирбит йәрминкәләрендә. 1895 йылда туҡыма һатыуҙан ғына ағалы-ҡустылы Яушевтарҙың сауҙа йортоноң әйләнеше 4,3 млн һум тәшкил итә. Шуның 1,5 миллион һумы [[Ташкент]] филиалынан килгән.

=== Үҙ производствоһы ===
Тауарҙың бер өлөшөн Яушевтар үҙҙәренең сәнәғәт предприятиеларында етештергән. Улар атаһынан [[Троицк (Силәбе өлкәһе)|Троицкиҙа]] тире һәм һабын заводын мираҫ итеп ала. Яушевтар шулай уҡ [[Троицк (Силәбе өлкәһе)|Троицкиҙа]] бәләкәй генә мал һуйыу цехы һәм май заводы, сәй ҡаплау заводы һатып ала, Семиречье районының Троицкиҙа һәм Токмаҡта йөн йыуыу заводтары аса.

[[1891 йыл|1891 йылда]] Яушевтар Троицкийҙа ҙур пар тирмәне төҙөй, ә [[1893 йыл|1893 йылда]] Троицкий районының Ключевская ауылы янында тағы бер ун тирмән төҙөй, ул күн эшкәртеү заводын дубиль матдәләр менән тәьмин итә һәм иген тартыу өсөн шәхси заказдарҙы үтәй.

Эшҡыуарҙар Урта Азияла ауыл хужалығы эшкәртеүен дә үҫтергән. Улар [[Ташкент]] тирәһендә мамыҡ плантациялары төҙөй, [[1888 йыл|1888 йылда]] Ташкент районының Әлимкент ҡалаһында һәм Кинсәйҙә, Калес тимер юл вокзалы янында мамыҡ эшкәрткән заводтар төҙөй.
[[Файл:Latif_Yaushev_House_1.jpg|мини|Троицкийҙа Ғәбделвәли Яушев үҙенең бер ҡатынына һалған йорт]]

=== XIX быуат аҙағында Яушев фирмаһының географияһы ===

* Троицк (штаб-фатиры)

Бүлектәр:

* [[Силәбе|Чиләбе]]
* Оренбург губернасының Кочкар бистәсе
* [[Ҡостанай|Костанай,]] Тургай өлкәсе
* [[Ташкент]](Сырдарья өлкәсе)
* Тараз
* Тукмак Семиречье өлкәсе
* Казах даласының даими ярминкәләр була торган җиде торак пунктында (Звериноголов, Карачел, Николаев, Тукман, Тургай, Усть-Уй, Чөмләк) һәм Кытай шәһәре [[Ҡолжа|Голҗада]] уңышлы эшли.

Вәкиллектәр:

* [[Мәскәү]] 
* [[Варшава]] 

[[Файл:Здание_мечети_(Троицк).JPG|мини|Ғәбделвәли Яушев аҡсаһына 1894-1895 йылдарҙа төҙөлгән Троицк ҡалаһының алтынсы собор мәсете]]

== Хәйриә һәм йәмәғәт эшмәкәрлеге ==
Ғәбделвәли күренекле меценат була һәм ағалары менән берлектә Рәсәй империяһындағы төрки халыҡтар араһында әҙәбиәт сығарыуға, мәсеттәр төҙөүгә, мәғарифты үҫтереүгә, модернизацияға булышлыҡ итә.
[[Файл:Туркестан.jpg|справа|мини|Ходжа Әхмәт Йәсәүи ҡәбере [[1899 йыл|1899 йылда]] Яушев фирмаһы аҡсаһына тергеҙелә]]
[[1893 йыл|1893 йылда]] ул [[Санкт-Петербург|Санкт-Петербургта]] «Мишҡәт әл-мәсәбих» (Яҡтыртыу урыны) хәҙистәр йыйынтығын мең дана баҫтырыу өсөн 6000 һум бүләк итә. Ғәбделвәли Яушев һәм уның ағалары Ислам [[Йәдитселек|джадиды]] ижтимағи-сәйәси хәрәкәтендә әүҙем ҡатнаша. [[Рәсүлев Зәйнулла Хәбибулла улы|Зәйнулла Рәсүлев]] һәм башҡа дини һәм донъяуи эшмәкәрҙәр менән бергә ағалы-ҡустылы Яушевтар Көньяҡ Уралда мосолман мәғариф системаһын үҙгәртеп ҡороуҙы башлап ебәреүселәр һәм төп бағыусылар иҫәбендә була. Улар Троицк, [[Верхнеурал|Верхнеуральск]], [[Ҡостанай|Костанай]], [[Троицк өйәҙе|Троицк]] һәм [[Силәбе өйәҙе|Челябинск өлкәләрендәге]] Жадид (яңы ысул) мәктәптәрен финанслай&lt;ref name=&quot;historybiz&quot; /&gt;.

[[1885 йыл|1885 йылдан]] Троица [[Мәҙрәсә|мәҙрәсәһендә]] рус класының почетлы кураторы булып эшләй, бының өсөн миҙал менән бүләкләнә. [[1901 йыл|1901 йылда]] был класс ағалы-ҡустылы Яушевтар үтенесе буйынса Троица ике класлы урыҫ-татар мәктәбенә үҙгәртелә.

1896 йылда Троицктың Икенсе мәсете попечителдәре булараҡ Яушевтар «Мөхәммәҙиә» биҫтә мәҙрәсәһен реформалай һәм бағыусылыҡ итә, уны Уралдағы иң яҡшы мосолман белем биреүҙең береһенә әйләндерә.

[[1898 йыл|1898 йылда]] Яушевтар Троица мосолман хәйриә йәмғиәтен ойоштороу инициаторҙары иҫәбенә инә. [[1901 йыл|1901 йылдан алып]] үлеменә тиклем был ойошманың рәйесе булып Абдулвәли Яушев эшләй.

1905 йылда ул Түбәнге Новгородта үткән Россия мөсөлмандар Беренсе съездында катнашучыларның һәм иғәнәселәрҙең береһе була һәм Россияла беренсе мосолман сәйәси партияһы «Иттифаҡ әл-Мөслимин» сәғәтте ойоштороусыларҙың береһе була.

Бынан тыш, [[1888 йыл|1888-1906 йылдарҙа]] [[1906 йыл|Троицк]] ҡала думаһы ағзаһы була. [[1895 йыл|1895 йылда]] мөфтөй [[Солтанов Мөхәмәтйәр Мөхәмәтшәриф улы|Мөхәмәтжар Солтанов]] һәм Ахун Әхмәтхажи Рахманҡолов менән бергә [[Ҡышҡы һарай|Ҡышҡы һарайҙа]] батша [[Николай II]] тәхеткә ултырыуы менән ҡотлау өсөн ҡабул итәләр. Делегация императрицаға 10 мең һумлыҡ йөн тун бүләк итте.
[[Файл:Abdulvali_Yaushev_tomb.jpg|мини|Троицк ҡалаһының Иҫке мосолман зыяратында Ғәбделвәли Яушев ҡәбере]]
Ғәбделвәли Яушев Троицк ҡалаһының Иҫке Мосолман зыяратында ерләнгән.

== Ғәилә ==
Ул вафат булғандан һуң, ағаһы Муллағәли ғаилә фирмаһын үҙ ҡулына ала һәм [[Октябрь революцияһы|Октябрь революцияһынан]] һуң Яушев предприятиелары национализацияланғанға тиклем Яушев фирмаһына етәкселек итә.

Әбделвәли Яушев бер нисә тапҡыр өйләнгән, революцияға тиклем уның ҡатындарының береһе Ҡостанай ҡыҙҙар гимназияһы мөдире булған.

* Ҡыҙҙарының береһе [[Аитова Фәтихә Ғәбделвәли ҡыҙы|Фатиха Айытова]] — йәмәғәт эшмәкәре һәм меценат, [[Ҡазан|Ҡазанда]] беренсе татар ҡатын-ҡыҙҙар гимназияһына нигеҙ һалыусы.
* Улдарының береһе сауҙагәр һәм [[Мәскәү йәмиғ мәсете|Мәскәү собор мәсетенә]] нигеҙ һалыусы Сәлих Эрзиндың ҡыҙына өйләнгән.
* Уның ике улы ағалы-ҡустылы Рәмеевтарҙың Оренбургтан килгән ҡыҙҙарына өйләнә: [[Рәмиев Мөхәмәтзакир Мөхәмәтсадиҡ улы|Закир Рәмеевтың]] ҡыҙы Рауза һәм Шакир Рәмеевтың ҡыҙы Фатима.

Уларҙың тоҡомдарының ҡайһы берҙәре Совет власы осоронда репрессияға эләгә.

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==

* Яушевтар ғаиләһе 
* [[Йәдитселек|Джадидизм]]

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==

* [https://protatarstan.ru/news/vechnoe-tat/tobak-aidamannary-gabdelvali-iausev Төбәк әйдәманнары: Габделвәли Яушев]
* [https://ft.antat.ru/uploads/110155847fb04997b3-Загидуллин_И_статья.pdf Г. Баттал «Габделвәли Яушев турында»]
[[Категория:1849 йылда тыуғандар]]
[[Категория:13 сентябрҙә вафат булғандар]]
[[Категория:1906 йылда вафат булғандар]]
[[Категория:Шәхестәр:Ташкент]]
[[Категория:Йәдитселек]]
[[Категория:Троицкиҙа тыуғандар]]
[[Категория:1840 йылда тыуғандар]]
[[Категория:12 мартта тыуғандар]]
[[Категория:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]]</text>
      <sha1>8os8fyrfra4dx6llquy66sfkl2nbk2h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298772</id>
      <parentid>1298768</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T12:22:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <origin>1298772</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12041" sha1="sp8o2j9u6osgufqh3lacidjaxz18tmn" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Ғәбделвәли Әхмәтйән улы Яушев''' [[12 март|(12 март]], [[1840 йыл]], [[:ru:Троицк (Челябинская область)|Троицк ҡалаһы]] — [[13 сентябрь]], [[1906 йыл]], шул уҡ йыл) — [[Татарҙар|эшҡыуар]], йәмәғәт эшмәкәре һәм меценат, Яушевтар сауҙагәрҙәре династияһы вәкиле.

Ғәбделвәли Әхмәтжан улы [[Ырымбур губернаһы]]ның [[Троицк (Силәбе өлкәһе)|Троицк]] ҡалаһында беренсе гильдия сауҙагәре Әхмәтжан Яушев ғаиләһендә тыуа. 1875 йылда әтиһе үлгәндән һуң, Әбделвәли Яушев, сабыйҙары Мөхәммәтсадиҡ, Мөхәммәтшәриф һәм Муллагали менән бергә, ғаилә бизнесын үҙ ҡулдарына ала һәм ғаилә предприятиеларын &quot;Ғәбделвәли Әхмәтйән улы Яушев һәм уның сабыйҙары фирмаһы аҫтындағы сауҙа йорто&quot;на берләштерәләр.

== Эшҡыуарлыҡ ==

=== Сауҙа ===
Яушевтар фирмаһы төрлө ауыл хужалығы һәм сәнәғәт тауарҙары (йөн, тире, күн, иген, он, сәй һәм шәкәр, шулай уҡ сәнәғәт тауарҙары, тәмәке, аҙыҡ-түлек һәм башҡа тауарҙар) менән сауҙа иткән.

Сауҙа уның киң селтәре аша үткәрелгән 20-нән ашыу күмәртәләп һәм ваҡлап һатыу магазиндарында, шулай уҡ [[Рәсәй империяһы|Рәсәй империяһының]] иң эре йәрминкәләрендә, шул иҫәптән Түбәнге Новгород һәм Ирбит йәрминкәләрендә. 1895 йылда туҡыма һатыуҙан ғына ағалы-ҡустылы Яушевтарҙың сауҙа йортоноң әйләнеше 4,3 млн һум тәшкил итә. Шуның 1,5 миллион һумы [[Ташкент]] филиалынан килгән.

=== Үҙ производствоһы ===
Тауарҙың бер өлөшөн Яушевтар үҙҙәренең сәнәғәт предприятиеларында етештергән. Улар атаһынан [[Троицк (Силәбе өлкәһе)|Троицкиҙа]] тире һәм һабын заводын мираҫ итеп ала. Яушевтар шулай уҡ [[Троицк (Силәбе өлкәһе)|Троицкиҙа]] бәләкәй генә мал һуйыу цехы һәм май заводы, сәй ҡаплау заводы һатып ала, Семиречье районының Троицкиҙа һәм Токмаҡта йөн йыуыу заводтары аса.

[[1891 йыл]]да Яушевтар Троицкийҙа ҙур пар тирмәне төҙөй, ә [[1893 йыл]]да Троицкий районының Ключевская ауылы янында тағы бер ун тирмән төҙөй, ул күн эшкәртеү заводын дубиль матдәләр менән тәьмин итә һәм иген тартыу өсөн шәхси заказдарҙы үтәй.

Эшҡыуарҙар Урта Азияла ауыл хужалығы эшкәртеүен дә үҫтергән. Улар [[Ташкент]] тирәһендә мамыҡ плантациялары төҙөй, [[1888 йыл]]да Ташкент районының Әлимкент ҡалаһында һәм Кинсәйҙә, Калес тимер юл вокзалы янында мамыҡ эшкәрткән заводтар төҙөй.
[[Файл:Latif_Yaushev_House_1.jpg|мини|Троицкийҙа Ғәбделвәли Яушев үҙенең бер ҡатынына һалған йорт]]

=== XIX быуат аҙағында Яушев фирмаһының географияһы ===
* Троицк (штаб-фатиры)

Бүлектәр:

* [[Силәбе|Чиләбе]]
* Оренбург губернасының Кочкар бистәсе
* [[Ҡостанай|Костанай,]] Тургай өлкәсе
* [[Ташкент]](Сырдарья өлкәсе)
* Тараз
* Тукмак Семиречье өлкәсе
* Казах даласының даими ярминкәләр була торган җиде торак пунктында (Звериноголов, Карачел, Николаев, Тукман, Тургай, Усть-Уй, Чөмләк) һәм Кытай шәһәре [[Ҡолжа|Голҗада]] уңышлы эшли.

Вәкиллектәр:

* [[Мәскәү]]
* [[Варшава]]

[[Файл:Здание_мечети_(Троицк).JPG|мини|Ғәбделвәли Яушев аҡсаһына 1894—1895 йылдарҙа төҙөлгән Троицк ҡалаһының алтынсы собор мәсете]]

== Хәйриә һәм йәмәғәт эшмәкәрлеге ==
Ғәбделвәли күренекле меценат була һәм ағалары менән берлектә Рәсәй империяһындағы төрки халыҡтар араһында әҙәбиәт сығарыуға, мәсеттәр төҙөүгә, мәғарифты үҫтереүгә, модернизацияға булышлыҡ итә.
[[Файл:Туркестан.jpg|справа|мини|Ходжа Әхмәт Йәсәүи ҡәбере [[1899 йыл]]да Яушев фирмаһы аҡсаһына тергеҙелә]]
[[1893 йыл]]да ул [[Санкт-Петербург]]та «Мишҡәт әл-мәсәбих» (Яҡтыртыу урыны) хәҙистәр йыйынтығын мең дана баҫтырыу өсөн 6000 һум бүләк итә. Ғәбделвәли Яушев һәм уның ағалары Ислам [[Йәдитселек|джадиды]] ижтимағи-сәйәси хәрәкәтендә әүҙем ҡатнаша. [[Рәсүлев Зәйнулла Хәбибулла улы|Зәйнулла Рәсүлев]] һәм башҡа дини һәм донъяуи эшмәкәрҙәр менән бергә ағалы-ҡустылы Яушевтар Көньяҡ Уралда мосолман мәғариф системаһын үҙгәртеп ҡороуҙы башлап ебәреүселәр һәм төп бағыусылар иҫәбендә була. Улар Троицк, [[Верхнеурал]]ьск, [[Ҡостанай|Костанай]], [[Троицк өйәҙе|Троицк]] һәм [[Силәбе өйәҙе|Челябинск өлкәләрендәге]] Жадид (яңы ысул) мәктәптәрен финанслай&lt;ref name=&quot;historybiz&quot; /&gt;.

[[1885 йыл]]дан Троица [[Мәҙрәсә|мәҙрәсәһендә]] рус класының почетлы кураторы булып эшләй, бының өсөн миҙал менән бүләкләнә. [[1901 йыл]]да был класс ағалы-ҡустылы Яушевтар үтенесе буйынса Троица ике класлы урыҫ-татар мәктәбенә үҙгәртелә.

1896 йылда Троицктың Икенсе мәсете попечителдәре булараҡ Яушевтар «Мөхәммәҙиә» биҫтә мәҙрәсәһен реформалай һәм бағыусылыҡ итә, уны Уралдағы иң яҡшы мосолман белем биреүҙең береһенә әйләндерә.

[[1898 йыл]]да Яушевтар Троица мосолман хәйриә йәмғиәтен ойоштороу инициаторҙары иҫәбенә инә. [[1901 йыл|1901 йылдан алып]] үлеменә тиклем был ойошманың рәйесе булып Абдулвәли Яушев эшләй.

1905 йылда ул Түбәнге Новгородта үткән Россия мөсөлмандар Беренсе съездында катнашучыларның һәм иғәнәселәрҙең береһе була һәм Россияла беренсе мосолман сәйәси партияһы «Иттифаҡ әл-Мөслимин» сәғәтте ойоштороусыларҙың береһе була.

Бынан тыш, [[1888 йыл|1888-1906 йылдарҙа]] [[1906 йыл|Троицк]] ҡала думаһы ағзаһы була. [[1895 йыл]]да мөфтөй [[Солтанов Мөхәмәтйәр Мөхәмәтшәриф улы|Мөхәмәтжар Солтанов]] һәм Ахун Әхмәтхажи Рахманҡолов менән бергә [[Ҡышҡы һарай|Ҡышҡы һарайҙа]] батша [[Николай II]] тәхеткә ултырыуы менән ҡотлау өсөн ҡабул итәләр. Делегация императрицаға 10 мең һумлыҡ йөн тун бүләк итте.
[[Файл:Abdulvali_Yaushev_tomb.jpg|мини|Троицк ҡалаһының Иҫке мосолман зыяратында Ғәбделвәли Яушев ҡәбере]]
Ғәбделвәли Яушев Троицк ҡалаһының Иҫке Мосолман зыяратында ерләнгән.

== Ғәилә ==
Ул вафат булғандан һуң, ағаһы Муллағәли ғаилә фирмаһын үҙ ҡулына ала һәм [[Октябрь революцияһы]]нан һуң Яушев предприятиелары национализацияланғанға тиклем Яушев фирмаһына етәкселек итә.

Әбделвәли Яушев бер нисә тапҡыр өйләнгән, революцияға тиклем уның ҡатындарының береһе Ҡостанай ҡыҙҙар гимназияһы мөдире булған.

* Ҡыҙҙарының береһе [[Аитова Фәтихә Ғәбделвәли ҡыҙы|Фатиха Айытова]] — йәмәғәт эшмәкәре һәм меценат, [[Ҡазан]]да беренсе татар ҡатын-ҡыҙҙар гимназияһына нигеҙ һалыусы.
* Улдарының береһе сауҙагәр һәм [[Мәскәү йәмиғ мәсете|Мәскәү собор мәсетенә]] нигеҙ һалыусы Сәлих Эрзиндың ҡыҙына өйләнгән.
* Уның ике улы ағалы-ҡустылы Рәмеевтарҙың Оренбургтан килгән ҡыҙҙарына өйләнә: [[Рәмиев Мөхәмәтзакир Мөхәмәтсадиҡ улы|Закир Рәмеевтың]] ҡыҙы Рауза һәм Шакир Рәмеевтың ҡыҙы Фатима.

Уларҙың тоҡомдарының ҡайһы берҙәре Совет власы осоронда репрессияға эләгә.

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
* Яушевтар ғаиләһе
* [[Йәдитселек|Джадидизм]]

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* [https://protatarstan.ru/news/vechnoe-tat/tobak-aidamannary-gabdelvali-iausev Төбәк әйдәманнары: Габделвәли Яушев]
* [https://ft.antat.ru/uploads/110155847fb04997b3-Загидуллин_И_статья.pdf Г. Баттал «Габделвәли Яушев турында»]
[[Категория:1849 йылда тыуғандар]]
[[Категория:13 сентябрҙә вафат булғандар]]
[[Категория:1906 йылда вафат булғандар]]
[[Категория:Шәхестәр:Ташкент]]
[[Категория:Йәдитселек]]
[[Категория:Троицкиҙа тыуғандар]]
[[Категория:1840 йылда тыуғандар]]
[[Категория:12 мартта тыуғандар]]
[[Категория:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]]</text>
      <sha1>sp8o2j9u6osgufqh3lacidjaxz18tmn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298773</id>
      <parentid>1298772</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T12:24:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>/* Иҫкәрмәләр */</comment>
      <origin>1298773</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12041" sha1="ajjcx003k6z0ehan87w4pnaj14l6k9m" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Ғәбделвәли Әхмәтйән улы Яушев''' [[12 март|(12 март]], [[1840 йыл]], [[:ru:Троицк (Челябинская область)|Троицк ҡалаһы]] — [[13 сентябрь]], [[1906 йыл]], шул уҡ йыл) — [[Татарҙар|эшҡыуар]], йәмәғәт эшмәкәре һәм меценат, Яушевтар сауҙагәрҙәре династияһы вәкиле.

Ғәбделвәли Әхмәтжан улы [[Ырымбур губернаһы]]ның [[Троицк (Силәбе өлкәһе)|Троицк]] ҡалаһында беренсе гильдия сауҙагәре Әхмәтжан Яушев ғаиләһендә тыуа. 1875 йылда әтиһе үлгәндән һуң, Әбделвәли Яушев, сабыйҙары Мөхәммәтсадиҡ, Мөхәммәтшәриф һәм Муллагали менән бергә, ғаилә бизнесын үҙ ҡулдарына ала һәм ғаилә предприятиеларын &quot;Ғәбделвәли Әхмәтйән улы Яушев һәм уның сабыйҙары фирмаһы аҫтындағы сауҙа йорто&quot;на берләштерәләр.

== Эшҡыуарлыҡ ==

=== Сауҙа ===
Яушевтар фирмаһы төрлө ауыл хужалығы һәм сәнәғәт тауарҙары (йөн, тире, күн, иген, он, сәй һәм шәкәр, шулай уҡ сәнәғәт тауарҙары, тәмәке, аҙыҡ-түлек һәм башҡа тауарҙар) менән сауҙа иткән.

Сауҙа уның киң селтәре аша үткәрелгән 20-нән ашыу күмәртәләп һәм ваҡлап һатыу магазиндарында, шулай уҡ [[Рәсәй империяһы|Рәсәй империяһының]] иң эре йәрминкәләрендә, шул иҫәптән Түбәнге Новгород һәм Ирбит йәрминкәләрендә. 1895 йылда туҡыма һатыуҙан ғына ағалы-ҡустылы Яушевтарҙың сауҙа йортоноң әйләнеше 4,3 млн һум тәшкил итә. Шуның 1,5 миллион һумы [[Ташкент]] филиалынан килгән.

=== Үҙ производствоһы ===
Тауарҙың бер өлөшөн Яушевтар үҙҙәренең сәнәғәт предприятиеларында етештергән. Улар атаһынан [[Троицк (Силәбе өлкәһе)|Троицкиҙа]] тире һәм һабын заводын мираҫ итеп ала. Яушевтар шулай уҡ [[Троицк (Силәбе өлкәһе)|Троицкиҙа]] бәләкәй генә мал һуйыу цехы һәм май заводы, сәй ҡаплау заводы һатып ала, Семиречье районының Троицкиҙа һәм Токмаҡта йөн йыуыу заводтары аса.

[[1891 йыл]]да Яушевтар Троицкийҙа ҙур пар тирмәне төҙөй, ә [[1893 йыл]]да Троицкий районының Ключевская ауылы янында тағы бер ун тирмән төҙөй, ул күн эшкәртеү заводын дубиль матдәләр менән тәьмин итә һәм иген тартыу өсөн шәхси заказдарҙы үтәй.

Эшҡыуарҙар Урта Азияла ауыл хужалығы эшкәртеүен дә үҫтергән. Улар [[Ташкент]] тирәһендә мамыҡ плантациялары төҙөй, [[1888 йыл]]да Ташкент районының Әлимкент ҡалаһында һәм Кинсәйҙә, Калес тимер юл вокзалы янында мамыҡ эшкәрткән заводтар төҙөй.
[[Файл:Latif_Yaushev_House_1.jpg|мини|Троицкийҙа Ғәбделвәли Яушев үҙенең бер ҡатынына һалған йорт]]

=== XIX быуат аҙағында Яушев фирмаһының географияһы ===
* Троицк (штаб-фатиры)

Бүлектәр:

* [[Силәбе|Чиләбе]]
* Оренбург губернасының Кочкар бистәсе
* [[Ҡостанай|Костанай,]] Тургай өлкәсе
* [[Ташкент]](Сырдарья өлкәсе)
* Тараз
* Тукмак Семиречье өлкәсе
* Казах даласының даими ярминкәләр була торган җиде торак пунктында (Звериноголов, Карачел, Николаев, Тукман, Тургай, Усть-Уй, Чөмләк) һәм Кытай шәһәре [[Ҡолжа|Голҗада]] уңышлы эшли.

Вәкиллектәр:

* [[Мәскәү]]
* [[Варшава]]

[[Файл:Здание_мечети_(Троицк).JPG|мини|Ғәбделвәли Яушев аҡсаһына 1894—1895 йылдарҙа төҙөлгән Троицк ҡалаһының алтынсы собор мәсете]]

== Хәйриә һәм йәмәғәт эшмәкәрлеге ==
Ғәбделвәли күренекле меценат була һәм ағалары менән берлектә Рәсәй империяһындағы төрки халыҡтар араһында әҙәбиәт сығарыуға, мәсеттәр төҙөүгә, мәғарифты үҫтереүгә, модернизацияға булышлыҡ итә.
[[Файл:Туркестан.jpg|справа|мини|Ходжа Әхмәт Йәсәүи ҡәбере [[1899 йыл]]да Яушев фирмаһы аҡсаһына тергеҙелә]]
[[1893 йыл]]да ул [[Санкт-Петербург]]та «Мишҡәт әл-мәсәбих» (Яҡтыртыу урыны) хәҙистәр йыйынтығын мең дана баҫтырыу өсөн 6000 һум бүләк итә. Ғәбделвәли Яушев һәм уның ағалары Ислам [[Йәдитселек|джадиды]] ижтимағи-сәйәси хәрәкәтендә әүҙем ҡатнаша. [[Рәсүлев Зәйнулла Хәбибулла улы|Зәйнулла Рәсүлев]] һәм башҡа дини һәм донъяуи эшмәкәрҙәр менән бергә ағалы-ҡустылы Яушевтар Көньяҡ Уралда мосолман мәғариф системаһын үҙгәртеп ҡороуҙы башлап ебәреүселәр һәм төп бағыусылар иҫәбендә була. Улар Троицк, [[Верхнеурал]]ьск, [[Ҡостанай|Костанай]], [[Троицк өйәҙе|Троицк]] һәм [[Силәбе өйәҙе|Челябинск өлкәләрендәге]] Жадид (яңы ысул) мәктәптәрен финанслай&lt;ref name=&quot;historybiz&quot; /&gt;.

[[1885 йыл]]дан Троица [[Мәҙрәсә|мәҙрәсәһендә]] рус класының почетлы кураторы булып эшләй, бының өсөн миҙал менән бүләкләнә. [[1901 йыл]]да был класс ағалы-ҡустылы Яушевтар үтенесе буйынса Троица ике класлы урыҫ-татар мәктәбенә үҙгәртелә.

1896 йылда Троицктың Икенсе мәсете попечителдәре булараҡ Яушевтар «Мөхәммәҙиә» биҫтә мәҙрәсәһен реформалай һәм бағыусылыҡ итә, уны Уралдағы иң яҡшы мосолман белем биреүҙең береһенә әйләндерә.

[[1898 йыл]]да Яушевтар Троица мосолман хәйриә йәмғиәтен ойоштороу инициаторҙары иҫәбенә инә. [[1901 йыл|1901 йылдан алып]] үлеменә тиклем был ойошманың рәйесе булып Абдулвәли Яушев эшләй.

1905 йылда ул Түбәнге Новгородта үткән Россия мөсөлмандар Беренсе съездында катнашучыларның һәм иғәнәселәрҙең береһе була һәм Россияла беренсе мосолман сәйәси партияһы «Иттифаҡ әл-Мөслимин» сәғәтте ойоштороусыларҙың береһе була.

Бынан тыш, [[1888 йыл|1888-1906 йылдарҙа]] [[1906 йыл|Троицк]] ҡала думаһы ағзаһы була. [[1895 йыл]]да мөфтөй [[Солтанов Мөхәмәтйәр Мөхәмәтшәриф улы|Мөхәмәтжар Солтанов]] һәм Ахун Әхмәтхажи Рахманҡолов менән бергә [[Ҡышҡы һарай|Ҡышҡы һарайҙа]] батша [[Николай II]] тәхеткә ултырыуы менән ҡотлау өсөн ҡабул итәләр. Делегация императрицаға 10 мең һумлыҡ йөн тун бүләк итте.
[[Файл:Abdulvali_Yaushev_tomb.jpg|мини|Троицк ҡалаһының Иҫке мосолман зыяратында Ғәбделвәли Яушев ҡәбере]]
Ғәбделвәли Яушев Троицк ҡалаһының Иҫке Мосолман зыяратында ерләнгән.

== Ғәилә ==
Ул вафат булғандан һуң, ағаһы Муллағәли ғаилә фирмаһын үҙ ҡулына ала һәм [[Октябрь революцияһы]]нан һуң Яушев предприятиелары национализацияланғанға тиклем Яушев фирмаһына етәкселек итә.

Әбделвәли Яушев бер нисә тапҡыр өйләнгән, революцияға тиклем уның ҡатындарының береһе Ҡостанай ҡыҙҙар гимназияһы мөдире булған.

* Ҡыҙҙарының береһе [[Аитова Фәтихә Ғәбделвәли ҡыҙы|Фатиха Айытова]] — йәмәғәт эшмәкәре һәм меценат, [[Ҡазан]]да беренсе татар ҡатын-ҡыҙҙар гимназияһына нигеҙ һалыусы.
* Улдарының береһе сауҙагәр һәм [[Мәскәү йәмиғ мәсете|Мәскәү собор мәсетенә]] нигеҙ һалыусы Сәлих Эрзиндың ҡыҙына өйләнгән.
* Уның ике улы ағалы-ҡустылы Рәмеевтарҙың Оренбургтан килгән ҡыҙҙарына өйләнә: [[Рәмиев Мөхәмәтзакир Мөхәмәтсадиҡ улы|Закир Рәмеевтың]] ҡыҙы Рауза һәм Шакир Рәмеевтың ҡыҙы Фатима.

Уларҙың тоҡомдарының ҡайһы берҙәре Совет власы осоронда репрессияға эләгә.

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
* Яушевтар ғаиләһе
* [[Йәдитселек|Джадидизм]]

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* [https://protatarstan.ru/news/vechnoe-tat/tobak-aidamannary-gabdelvali-iausev Төбәк әйдәманнары: Габделвәли Яушев]
* [https://ft.antat.ru/uploads/110155847fb04997b3-Загидуллин_И_статья.pdf Г. Баттал «Габделвәли Яушев турында»]
[[Категория:1849 йылда тыуғандар]]
[[Категория:13 сентябрҙә вафат булғандар]]
[[Категория:1906 йылда вафат булғандар]]
[[Категория:Шәхестәр:Ташкент]]
[[Категория:Йәдитселек]]
[[Категория:Троицкиҙа тыуғандар]]
[[Категория:1840 йылда тыуғандар]]
[[Категория:12 мартта тыуғандар]]
[[Категория:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]]</text>
      <sha1>ajjcx003k6z0ehan87w4pnaj14l6k9m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298774</id>
      <parentid>1298773</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T12:26:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сауҙа */</comment>
      <origin>1298774</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12067" sha1="8d2s4yms19h7a9u3wyheuogr09271i1" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Ғәбделвәли Әхмәтйән улы Яушев''' [[12 март|(12 март]], [[1840 йыл]], [[:ru:Троицк (Челябинская область)|Троицк ҡалаһы]] — [[13 сентябрь]], [[1906 йыл]], шул уҡ йыл) — [[Татарҙар|эшҡыуар]], йәмәғәт эшмәкәре һәм меценат, Яушевтар сауҙагәрҙәре династияһы вәкиле.

Ғәбделвәли Әхмәтжан улы [[Ырымбур губернаһы]]ның [[Троицк (Силәбе өлкәһе)|Троицк]] ҡалаһында беренсе гильдия сауҙагәре Әхмәтжан Яушев ғаиләһендә тыуа. 1875 йылда әтиһе үлгәндән һуң, Әбделвәли Яушев, сабыйҙары Мөхәммәтсадиҡ, Мөхәммәтшәриф һәм Муллагали менән бергә, ғаилә бизнесын үҙ ҡулдарына ала һәм ғаилә предприятиеларын &quot;Ғәбделвәли Әхмәтйән улы Яушев һәм уның сабыйҙары фирмаһы аҫтындағы сауҙа йорто&quot;на берләштерәләр.

== Эшҡыуарлыҡ ==

=== Сауҙа ===
Яушевтар фирмаһы төрлө ауыл хужалығы һәм сәнәғәт тауарҙары (йөн, тире, күн, иген, он, сәй һәм шәкәр, шулай уҡ сәнәғәт тауарҙары, тәмәке, аҙыҡ-түлек һәм башҡа тауарҙар) менән сауҙа иткән.

Сауҙа уның киң селтәре аша үткәрелгән 20-нән ашыу күмәртәләп һәм ваҡлап һатыу магазиндарында, шулай уҡ [[Рәсәй империяһы|Рәсәй империяһының]] иң эре йәрминкәләрендә, шул иҫәптән Түбәнге Новгород һәм Ирбит йәрминкәләрендә. 1895 йылда туҡыма һатыуҙан ғына ағалы-ҡустылы Яушевтарҙың сауҙа йортоноң әйләнеше 4,3 млн һум тәшкил итә. Шуның 1,5 миллион һумы [[Ташкент]] филиалынан килгән.{{нет АИ|31|05|2026}}

=== Үҙ производствоһы ===
Тауарҙың бер өлөшөн Яушевтар үҙҙәренең сәнәғәт предприятиеларында етештергән. Улар атаһынан [[Троицк (Силәбе өлкәһе)|Троицкиҙа]] тире һәм һабын заводын мираҫ итеп ала. Яушевтар шулай уҡ [[Троицк (Силәбе өлкәһе)|Троицкиҙа]] бәләкәй генә мал һуйыу цехы һәм май заводы, сәй ҡаплау заводы һатып ала, Семиречье районының Троицкиҙа һәм Токмаҡта йөн йыуыу заводтары аса.

[[1891 йыл]]да Яушевтар Троицкийҙа ҙур пар тирмәне төҙөй, ә [[1893 йыл]]да Троицкий районының Ключевская ауылы янында тағы бер ун тирмән төҙөй, ул күн эшкәртеү заводын дубиль матдәләр менән тәьмин итә һәм иген тартыу өсөн шәхси заказдарҙы үтәй.

Эшҡыуарҙар Урта Азияла ауыл хужалығы эшкәртеүен дә үҫтергән. Улар [[Ташкент]] тирәһендә мамыҡ плантациялары төҙөй, [[1888 йыл]]да Ташкент районының Әлимкент ҡалаһында һәм Кинсәйҙә, Калес тимер юл вокзалы янында мамыҡ эшкәрткән заводтар төҙөй.
[[Файл:Latif_Yaushev_House_1.jpg|мини|Троицкийҙа Ғәбделвәли Яушев үҙенең бер ҡатынына һалған йорт]]

=== XIX быуат аҙағында Яушев фирмаһының географияһы ===
* Троицк (штаб-фатиры)

Бүлектәр:

* [[Силәбе|Чиләбе]]
* Оренбург губернасының Кочкар бистәсе
* [[Ҡостанай|Костанай,]] Тургай өлкәсе
* [[Ташкент]](Сырдарья өлкәсе)
* Тараз
* Тукмак Семиречье өлкәсе
* Казах даласының даими ярминкәләр була торган җиде торак пунктында (Звериноголов, Карачел, Николаев, Тукман, Тургай, Усть-Уй, Чөмләк) һәм Кытай шәһәре [[Ҡолжа|Голҗада]] уңышлы эшли.

Вәкиллектәр:

* [[Мәскәү]]
* [[Варшава]]

[[Файл:Здание_мечети_(Троицк).JPG|мини|Ғәбделвәли Яушев аҡсаһына 1894—1895 йылдарҙа төҙөлгән Троицк ҡалаһының алтынсы собор мәсете]]

== Хәйриә һәм йәмәғәт эшмәкәрлеге ==
Ғәбделвәли күренекле меценат була һәм ағалары менән берлектә Рәсәй империяһындағы төрки халыҡтар араһында әҙәбиәт сығарыуға, мәсеттәр төҙөүгә, мәғарифты үҫтереүгә, модернизацияға булышлыҡ итә.
[[Файл:Туркестан.jpg|справа|мини|Ходжа Әхмәт Йәсәүи ҡәбере [[1899 йыл]]да Яушев фирмаһы аҡсаһына тергеҙелә]]
[[1893 йыл]]да ул [[Санкт-Петербург]]та «Мишҡәт әл-мәсәбих» (Яҡтыртыу урыны) хәҙистәр йыйынтығын мең дана баҫтырыу өсөн 6000 һум бүләк итә. Ғәбделвәли Яушев һәм уның ағалары Ислам [[Йәдитселек|джадиды]] ижтимағи-сәйәси хәрәкәтендә әүҙем ҡатнаша. [[Рәсүлев Зәйнулла Хәбибулла улы|Зәйнулла Рәсүлев]] һәм башҡа дини һәм донъяуи эшмәкәрҙәр менән бергә ағалы-ҡустылы Яушевтар Көньяҡ Уралда мосолман мәғариф системаһын үҙгәртеп ҡороуҙы башлап ебәреүселәр һәм төп бағыусылар иҫәбендә була. Улар Троицк, [[Верхнеурал]]ьск, [[Ҡостанай|Костанай]], [[Троицк өйәҙе|Троицк]] һәм [[Силәбе өйәҙе|Челябинск өлкәләрендәге]] Жадид (яңы ысул) мәктәптәрен финанслай&lt;ref name=&quot;historybiz&quot; /&gt;.

[[1885 йыл]]дан Троица [[Мәҙрәсә|мәҙрәсәһендә]] рус класының почетлы кураторы булып эшләй, бының өсөн миҙал менән бүләкләнә. [[1901 йыл]]да был класс ағалы-ҡустылы Яушевтар үтенесе буйынса Троица ике класлы урыҫ-татар мәктәбенә үҙгәртелә.

1896 йылда Троицктың Икенсе мәсете попечителдәре булараҡ Яушевтар «Мөхәммәҙиә» биҫтә мәҙрәсәһен реформалай һәм бағыусылыҡ итә, уны Уралдағы иң яҡшы мосолман белем биреүҙең береһенә әйләндерә.

[[1898 йыл]]да Яушевтар Троица мосолман хәйриә йәмғиәтен ойоштороу инициаторҙары иҫәбенә инә. [[1901 йыл|1901 йылдан алып]] үлеменә тиклем был ойошманың рәйесе булып Абдулвәли Яушев эшләй.

1905 йылда ул Түбәнге Новгородта үткән Россия мөсөлмандар Беренсе съездында катнашучыларның һәм иғәнәселәрҙең береһе була һәм Россияла беренсе мосолман сәйәси партияһы «Иттифаҡ әл-Мөслимин» сәғәтте ойоштороусыларҙың береһе була.

Бынан тыш, [[1888 йыл|1888-1906 йылдарҙа]] [[1906 йыл|Троицк]] ҡала думаһы ағзаһы була. [[1895 йыл]]да мөфтөй [[Солтанов Мөхәмәтйәр Мөхәмәтшәриф улы|Мөхәмәтжар Солтанов]] һәм Ахун Әхмәтхажи Рахманҡолов менән бергә [[Ҡышҡы һарай|Ҡышҡы һарайҙа]] батша [[Николай II]] тәхеткә ултырыуы менән ҡотлау өсөн ҡабул итәләр. Делегация императрицаға 10 мең һумлыҡ йөн тун бүләк итте.
[[Файл:Abdulvali_Yaushev_tomb.jpg|мини|Троицк ҡалаһының Иҫке мосолман зыяратында Ғәбделвәли Яушев ҡәбере]]
Ғәбделвәли Яушев Троицк ҡалаһының Иҫке Мосолман зыяратында ерләнгән.

== Ғәилә ==
Ул вафат булғандан һуң, ағаһы Муллағәли ғаилә фирмаһын үҙ ҡулына ала һәм [[Октябрь революцияһы]]нан һуң Яушев предприятиелары национализацияланғанға тиклем Яушев фирмаһына етәкселек итә.

Әбделвәли Яушев бер нисә тапҡыр өйләнгән, революцияға тиклем уның ҡатындарының береһе Ҡостанай ҡыҙҙар гимназияһы мөдире булған.

* Ҡыҙҙарының береһе [[Аитова Фәтихә Ғәбделвәли ҡыҙы|Фатиха Айытова]] — йәмәғәт эшмәкәре һәм меценат, [[Ҡазан]]да беренсе татар ҡатын-ҡыҙҙар гимназияһына нигеҙ һалыусы.
* Улдарының береһе сауҙагәр һәм [[Мәскәү йәмиғ мәсете|Мәскәү собор мәсетенә]] нигеҙ һалыусы Сәлих Эрзиндың ҡыҙына өйләнгән.
* Уның ике улы ағалы-ҡустылы Рәмеевтарҙың Оренбургтан килгән ҡыҙҙарына өйләнә: [[Рәмиев Мөхәмәтзакир Мөхәмәтсадиҡ улы|Закир Рәмеевтың]] ҡыҙы Рауза һәм Шакир Рәмеевтың ҡыҙы Фатима.

Уларҙың тоҡомдарының ҡайһы берҙәре Совет власы осоронда репрессияға эләгә.

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
* Яушевтар ғаиләһе
* [[Йәдитселек|Джадидизм]]

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* [https://protatarstan.ru/news/vechnoe-tat/tobak-aidamannary-gabdelvali-iausev Төбәк әйдәманнары: Габделвәли Яушев]
* [https://ft.antat.ru/uploads/110155847fb04997b3-Загидуллин_И_статья.pdf Г. Баттал «Габделвәли Яушев турында»]
[[Категория:1849 йылда тыуғандар]]
[[Категория:13 сентябрҙә вафат булғандар]]
[[Категория:1906 йылда вафат булғандар]]
[[Категория:Шәхестәр:Ташкент]]
[[Категория:Йәдитселек]]
[[Категория:Троицкиҙа тыуғандар]]
[[Категория:1840 йылда тыуғандар]]
[[Категория:12 мартта тыуғандар]]
[[Категория:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]]</text>
      <sha1>8d2s4yms19h7a9u3wyheuogr09271i1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298775</id>
      <parentid>1298774</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T12:28:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <origin>1298775</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12186" sha1="j5ncf4dzjsg2ifdbmqywjhl84nbvh3d" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Ғәбделвәли Әхмәтйән улы Яушев''' [[12 март|(12 март]], [[1840 йыл]], [[:ru:Троицк (Челябинская область)|Троицк ҡалаһы]] — [[13 сентябрь]], [[1906 йыл]], шул уҡ йыл) — [[Татарҙар|эшҡыуар]], йәмәғәт эшмәкәре һәм меценат, Яушевтар сауҙагәрҙәре династияһы вәкиле.

Ғәбделвәли Әхмәтжан улы [[Ырымбур губернаһы]]ның [[Троицк (Силәбе өлкәһе)|Троицк]] ҡалаһында беренсе гильдия сауҙагәре Әхмәтжан Яушев ғаиләһендә тыуа. 1875 йылда әтиһе үлгәндән һуң, Әбделвәли Яушев, сабыйҙары Мөхәммәтсадиҡ, Мөхәммәтшәриф һәм Муллагали менән бергә, ғаилә бизнесын үҙ ҡулдарына ала һәм ғаилә предприятиеларын &quot;Ғәбделвәли Әхмәтйән улы Яушев һәм уның сабыйҙары фирмаһы аҫтындағы сауҙа йорто&quot;на берләштерәләр.

== Эшҡыуарлыҡ ==

=== Сауҙа ===
Яушевтар фирмаһы төрлө ауыл хужалығы һәм сәнәғәт тауарҙары (йөн, тире, күн, иген, он, сәй һәм шәкәр, шулай уҡ сәнәғәт тауарҙары, тәмәке, аҙыҡ-түлек һәм башҡа тауарҙар) менән сауҙа иткән.

Сауҙа уның киң селтәре аша үткәрелгән 20-нән ашыу күмәртәләп һәм ваҡлап һатыу магазиндарында, шулай уҡ [[Рәсәй империяһы|Рәсәй империяһының]] иң эре йәрминкәләрендә, шул иҫәптән Түбәнге Новгород һәм Ирбит йәрминкәләрендә. 1895 йылда туҡыма һатыуҙан ғына ағалы-ҡустылы Яушевтарҙың сауҙа йортоноң әйләнеше 4,3 млн һум тәшкил итә. Шуның 1,5 миллион һумы [[Ташкент]] филиалынан килгән.{{нет АИ|31|05|2026}}

=== Үҙ производствоһы ===
Тауарҙың бер өлөшөн Яушевтар үҙҙәренең сәнәғәт предприятиеларында етештергән. Улар атаһынан [[Троицк (Силәбе өлкәһе)|Троицкиҙа]] тире һәм һабын заводын мираҫ итеп ала. Яушевтар шулай уҡ [[Троицк (Силәбе өлкәһе)|Троицкиҙа]] бәләкәй генә мал һуйыу цехы һәм май заводы, сәй ҡаплау заводы һатып ала, Семиречье районының Троицкиҙа һәм Токмаҡта йөн йыуыу заводтары аса.{{нет АИ|31|05|2026}}    
[[1891 йыл]]да Яушевтар Троицкийҙа ҙур пар тирмәне төҙөй, ә [[1893 йыл]]да Троицкий районының Ключевская ауылы янында тағы бер ун тирмән төҙөй, ул күн эшкәртеү заводын дубиль матдәләр менән тәьмин итә һәм иген тартыу өсөн шәхси заказдарҙы үтәй.

Эшҡыуарҙар Урта Азияла ауыл хужалығы эшкәртеүен дә үҫтергән. Улар [[Ташкент]] тирәһендә мамыҡ плантациялары төҙөй, [[1888 йыл]]да Ташкент районының Әлимкент ҡалаһында һәм Кинсәйҙә, Калес тимер юл вокзалы янында мамыҡ эшкәрткән заводтар төҙөй.
[[Файл:Latif_Yaushev_House_1.jpg|мини|Троицкийҙа Ғәбделвәли Яушев үҙенең бер ҡатынына һалған йорт]]{{нет АИ|31|05|2026}}   

=== XIX быуат аҙағында Яушев фирмаһының географияһы ===
* Троицк (штаб-фатиры)

Бүлектәр:

* [[Силәбе|Чиләбе]]
* Оренбург губернасының Кочкар бистәсе
* [[Ҡостанай|Костанай,]] Тургай өлкәсе
* [[Ташкент]](Сырдарья өлкәсе)
* Тараз
* Тукмак Семиречье өлкәсе
* Казах даласының даими ярминкәләр була торган җиде торак пунктында (Звериноголов, Карачел, Николаев, Тукман, Тургай, Усть-Уй, Чөмләк) һәм Кытай шәһәре [[Ҡолжа|Голҗада]] уңышлы эшли.

Вәкиллектәр:

* [[Мәскәү]]
* [[Варшава]]

[[Файл:Здание_мечети_(Троицк).JPG|мини|Ғәбделвәли Яушев аҡсаһына 1894—1895 йылдарҙа төҙөлгән Троицк ҡалаһының алтынсы собор мәсете]]

== Хәйриә һәм йәмәғәт эшмәкәрлеге ==
Ғәбделвәли күренекле меценат була һәм ағалары менән берлектә Рәсәй империяһындағы төрки халыҡтар араһында әҙәбиәт сығарыуға, мәсеттәр төҙөүгә, мәғарифты үҫтереүгә, модернизацияға булышлыҡ итә.
[[Файл:Туркестан.jpg|справа|мини|Ходжа Әхмәт Йәсәүи ҡәбере [[1899 йыл]]да Яушев фирмаһы аҡсаһына тергеҙелә]]
[[1893 йыл]]да ул [[Санкт-Петербург]]та «Мишҡәт әл-мәсәбих» (Яҡтыртыу урыны) хәҙистәр йыйынтығын мең дана баҫтырыу өсөн 6000 һум бүләк итә. Ғәбделвәли Яушев һәм уның ағалары Ислам [[Йәдитселек|джадиды]] ижтимағи-сәйәси хәрәкәтендә әүҙем ҡатнаша. [[Рәсүлев Зәйнулла Хәбибулла улы|Зәйнулла Рәсүлев]] һәм башҡа дини һәм донъяуи эшмәкәрҙәр менән бергә ағалы-ҡустылы Яушевтар Көньяҡ Уралда мосолман мәғариф системаһын үҙгәртеп ҡороуҙы башлап ебәреүселәр һәм төп бағыусылар иҫәбендә була. Улар Троицк, [[Верхнеурал]]ьск, [[Ҡостанай|Костанай]], [[Троицк өйәҙе|Троицк]] һәм [[Силәбе өйәҙе|Челябинск өлкәләрендәге]] Жадид (яңы ысул) мәктәптәрен финанслай&lt;ref name=&quot;historybiz&quot; /&gt;.

[[1885 йыл]]дан Троица [[Мәҙрәсә|мәҙрәсәһендә]] рус класының почетлы кураторы булып эшләй, бының өсөн миҙал менән бүләкләнә. [[1901 йыл]]да был класс ағалы-ҡустылы Яушевтар үтенесе буйынса Троица ике класлы урыҫ-татар мәктәбенә үҙгәртелә.

1896 йылда Троицктың Икенсе мәсете попечителдәре булараҡ Яушевтар «Мөхәммәҙиә» биҫтә мәҙрәсәһен реформалай һәм бағыусылыҡ итә, уны Уралдағы иң яҡшы мосолман белем биреүҙең береһенә әйләндерә.

[[1898 йыл]]да Яушевтар Троица мосолман хәйриә йәмғиәтен ойоштороу инициаторҙары иҫәбенә инә. [[1901 йыл|1901 йылдан алып]] үлеменә тиклем был ойошманың рәйесе булып Абдулвәли Яушев эшләй.

1905 йылда ул Түбәнге Новгородта үткән Россия мөсөлмандар Беренсе съездында катнашучыларның һәм иғәнәселәрҙең береһе була һәм Россияла беренсе мосолман сәйәси партияһы «Иттифаҡ әл-Мөслимин» сәғәтте ойоштороусыларҙың береһе була.

Бынан тыш, [[1888 йыл|1888-1906 йылдарҙа]] [[1906 йыл|Троицк]] ҡала думаһы ағзаһы була. [[1895 йыл]]да мөфтөй [[Солтанов Мөхәмәтйәр Мөхәмәтшәриф улы|Мөхәмәтжар Солтанов]] һәм Ахун Әхмәтхажи Рахманҡолов менән бергә [[Ҡышҡы һарай|Ҡышҡы һарайҙа]] батша [[Николай II]] тәхеткә ултырыуы менән ҡотлау өсөн ҡабул итәләр. Делегация императрицаға 10 мең һумлыҡ йөн тун бүләк итте.
[[Файл:Abdulvali_Yaushev_tomb.jpg|мини|Троицк ҡалаһының Иҫке мосолман зыяратында Ғәбделвәли Яушев ҡәбере]]
Ғәбделвәли Яушев Троицк ҡалаһының Иҫке Мосолман зыяратында ерләнгән.{{нет АИ|31|05|2026}}    
== Ғәиләһе ==
Ул вафат булғандан һуң, ағаһы Муллағәли ғаилә фирмаһын үҙ ҡулына ала һәм [[Октябрь революцияһы]]нан һуң Яушев предприятиелары национализацияланғанға тиклем Яушев фирмаһына етәкселек итә.Әбделвәли Яушев бер нисә тапҡыр өйләнгән, революцияға тиклем уның ҡатындарының береһе Ҡостанай ҡыҙҙар гимназияһы мөдире булған.{{нет АИ|31|05|2026}}    
* Ҡыҙҙарының береһе [[Аитова Фәтихә Ғәбделвәли ҡыҙы|Фатиха Айытова]] — йәмәғәт эшмәкәре һәм меценат, [[Ҡазан]]да беренсе татар ҡатын-ҡыҙҙар гимназияһына нигеҙ һалыусы.
* Улдарының береһе сауҙагәр һәм [[Мәскәү йәмиғ мәсете|Мәскәү собор мәсетенә]] нигеҙ һалыусы Сәлих Эрзиндың ҡыҙына өйләнгән.
* Уның ике улы ағалы-ҡустылы Рәмеевтарҙың Оренбургтан килгән ҡыҙҙарына өйләнә: [[Рәмиев Мөхәмәтзакир Мөхәмәтсадиҡ улы|Закир Рәмеевтың]] ҡыҙы Рауза һәм Шакир Рәмеевтың ҡыҙы Фатима.{{нет АИ|31|05|2026}}    
Уларҙың тоҡомдарының ҡайһы берҙәре Совет власы осоронда репрессияға эләгә.

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
* Яушевтар ғаиләһе
* [[Йәдитселек|Джадидизм]]

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
   {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-30}}
== Һылтанмалар ==
* [https://protatarstan.ru/news/vechnoe-tat/tobak-aidamannary-gabdelvali-iausev Төбәк әйдәманнары: Габделвәли Яушев]
* [https://ft.antat.ru/uploads/110155847fb04997b3-Загидуллин_И_статья.pdf Г. Баттал «Габделвәли Яушев турында»]
[[Категория:1849 йылда тыуғандар]]
[[Категория:13 сентябрҙә вафат булғандар]]
[[Категория:1906 йылда вафат булғандар]]
[[Категория:Шәхестәр:Ташкент]]
[[Категория:Йәдитселек]]
[[Категория:Троицкиҙа тыуғандар]]
[[Категория:1840 йылда тыуғандар]]
[[Категория:12 мартта тыуғандар]]</text>
      <sha1>j5ncf4dzjsg2ifdbmqywjhl84nbvh3d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298776</id>
      <parentid>1298775</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T12:29:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <origin>1298776</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12186" sha1="f3qey3iy492mb4cikvbv3tely6shrgn" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Ғәбделвәли Әхмәтйән улы Яушев''' [[12 март|(12 март]], [[1840 йыл]], [[:ru:Троицк (Челябинская область)|Троицк ҡалаһы]] — [[13 сентябрь]], [[1906 йыл]], шул уҡ йыл) — [[Татарҙар|эшҡыуар]], йәмәғәт эшмәкәре һәм меценат, Яушевтар сауҙагәрҙәре династияһы вәкиле.

Ғәбделвәли Әхмәтйән улы [[Ырымбур губернаһы]]ның [[Троицк (Силәбе өлкәһе)|Троицк]] ҡалаһында беренсе гильдия сауҙагәре Әхмәтжан Яушев ғаиләһендә тыуа. 1875 йылда әтиһе үлгәндән һуң, Әбделвәли Яушев, сабыйҙары Мөхәммәтсадиҡ, Мөхәммәтшәриф һәм Муллағәли менән бергә, ғаилә бизнесын үҙ ҡулдарына ала һәм ғаилә предприятиеларын &quot;Ғәбделвәли Әхмәтйән улы Яушев һәм уның сабыйҙары фирмаһы аҫтындағы сауҙа йорто&quot;на берләштерәләр.

== Эшҡыуарлыҡ ==

=== Сауҙа ===
Яушевтар фирмаһы төрлө ауыл хужалығы һәм сәнәғәт тауарҙары (йөн, тире, күн, иген, он, сәй һәм шәкәр, шулай уҡ сәнәғәт тауарҙары, тәмәке, аҙыҡ-түлек һәм башҡа тауарҙар) менән сауҙа иткән.

Сауҙа уның киң селтәре аша үткәрелгән 20-нән ашыу күмәртәләп һәм ваҡлап һатыу магазиндарында, шулай уҡ [[Рәсәй империяһы|Рәсәй империяһының]] иң эре йәрминкәләрендә, шул иҫәптән Түбәнге Новгород һәм Ирбит йәрминкәләрендә. 1895 йылда туҡыма һатыуҙан ғына ағалы-ҡустылы Яушевтарҙың сауҙа йортоноң әйләнеше 4,3 млн һум тәшкил итә. Шуның 1,5 миллион һумы [[Ташкент]] филиалынан килгән.{{нет АИ|31|05|2026}}

=== Үҙ производствоһы ===
Тауарҙың бер өлөшөн Яушевтар үҙҙәренең сәнәғәт предприятиеларында етештергән. Улар атаһынан [[Троицк (Силәбе өлкәһе)|Троицкиҙа]] тире һәм һабын заводын мираҫ итеп ала. Яушевтар шулай уҡ [[Троицк (Силәбе өлкәһе)|Троицкиҙа]] бәләкәй генә мал һуйыу цехы һәм май заводы, сәй ҡаплау заводы һатып ала, Семиречье районының Троицкиҙа һәм Токмаҡта йөн йыуыу заводтары аса.{{нет АИ|31|05|2026}}    
[[1891 йыл]]да Яушевтар Троицкийҙа ҙур пар тирмәне төҙөй, ә [[1893 йыл]]да Троицкий районының Ключевская ауылы янында тағы бер ун тирмән төҙөй, ул күн эшкәртеү заводын дубиль матдәләр менән тәьмин итә һәм иген тартыу өсөн шәхси заказдарҙы үтәй.

Эшҡыуарҙар Урта Азияла ауыл хужалығы эшкәртеүен дә үҫтергән. Улар [[Ташкент]] тирәһендә мамыҡ плантациялары төҙөй, [[1888 йыл]]да Ташкент районының Әлимкент ҡалаһында һәм Кинсәйҙә, Калес тимер юл вокзалы янында мамыҡ эшкәрткән заводтар төҙөй.
[[Файл:Latif_Yaushev_House_1.jpg|мини|Троицкийҙа Ғәбделвәли Яушев үҙенең бер ҡатынына һалған йорт]]{{нет АИ|31|05|2026}}   

=== XIX быуат аҙағында Яушев фирмаһының географияһы ===
* Троицк (штаб-фатиры)

Бүлектәр:

* [[Силәбе|Чиләбе]]
* Оренбург губернасының Кочкар бистәсе
* [[Ҡостанай|Костанай,]] Тургай өлкәсе
* [[Ташкент]](Сырдарья өлкәсе)
* Тараз
* Тукмак Семиречье өлкәсе
* Казах даласының даими ярминкәләр була торган җиде торак пунктында (Звериноголов, Карачел, Николаев, Тукман, Тургай, Усть-Уй, Чөмләк) һәм Кытай шәһәре [[Ҡолжа|Голҗада]] уңышлы эшли.

Вәкиллектәр:

* [[Мәскәү]]
* [[Варшава]]

[[Файл:Здание_мечети_(Троицк).JPG|мини|Ғәбделвәли Яушев аҡсаһына 1894—1895 йылдарҙа төҙөлгән Троицк ҡалаһының алтынсы собор мәсете]]

== Хәйриә һәм йәмәғәт эшмәкәрлеге ==
Ғәбделвәли күренекле меценат була һәм ағалары менән берлектә Рәсәй империяһындағы төрки халыҡтар араһында әҙәбиәт сығарыуға, мәсеттәр төҙөүгә, мәғарифты үҫтереүгә, модернизацияға булышлыҡ итә.
[[Файл:Туркестан.jpg|справа|мини|Ходжа Әхмәт Йәсәүи ҡәбере [[1899 йыл]]да Яушев фирмаһы аҡсаһына тергеҙелә]]
[[1893 йыл]]да ул [[Санкт-Петербург]]та «Мишҡәт әл-мәсәбих» (Яҡтыртыу урыны) хәҙистәр йыйынтығын мең дана баҫтырыу өсөн 6000 һум бүләк итә. Ғәбделвәли Яушев һәм уның ағалары Ислам [[Йәдитселек|джадиды]] ижтимағи-сәйәси хәрәкәтендә әүҙем ҡатнаша. [[Рәсүлев Зәйнулла Хәбибулла улы|Зәйнулла Рәсүлев]] һәм башҡа дини һәм донъяуи эшмәкәрҙәр менән бергә ағалы-ҡустылы Яушевтар Көньяҡ Уралда мосолман мәғариф системаһын үҙгәртеп ҡороуҙы башлап ебәреүселәр һәм төп бағыусылар иҫәбендә була. Улар Троицк, [[Верхнеурал]]ьск, [[Ҡостанай|Костанай]], [[Троицк өйәҙе|Троицк]] һәм [[Силәбе өйәҙе|Челябинск өлкәләрендәге]] Жадид (яңы ысул) мәктәптәрен финанслай&lt;ref name=&quot;historybiz&quot; /&gt;.

[[1885 йыл]]дан Троица [[Мәҙрәсә|мәҙрәсәһендә]] рус класының почетлы кураторы булып эшләй, бының өсөн миҙал менән бүләкләнә. [[1901 йыл]]да был класс ағалы-ҡустылы Яушевтар үтенесе буйынса Троица ике класлы урыҫ-татар мәктәбенә үҙгәртелә.

1896 йылда Троицктың Икенсе мәсете попечителдәре булараҡ Яушевтар «Мөхәммәҙиә» биҫтә мәҙрәсәһен реформалай һәм бағыусылыҡ итә, уны Уралдағы иң яҡшы мосолман белем биреүҙең береһенә әйләндерә.

[[1898 йыл]]да Яушевтар Троица мосолман хәйриә йәмғиәтен ойоштороу инициаторҙары иҫәбенә инә. [[1901 йыл|1901 йылдан алып]] үлеменә тиклем был ойошманың рәйесе булып Абдулвәли Яушев эшләй.

1905 йылда ул Түбәнге Новгородта үткән Россия мөсөлмандар Беренсе съездында катнашучыларның һәм иғәнәселәрҙең береһе була һәм Россияла беренсе мосолман сәйәси партияһы «Иттифаҡ әл-Мөслимин» сәғәтте ойоштороусыларҙың береһе була.

Бынан тыш, [[1888 йыл|1888-1906 йылдарҙа]] [[1906 йыл|Троицк]] ҡала думаһы ағзаһы була. [[1895 йыл]]да мөфтөй [[Солтанов Мөхәмәтйәр Мөхәмәтшәриф улы|Мөхәмәтжар Солтанов]] һәм Ахун Әхмәтхажи Рахманҡолов менән бергә [[Ҡышҡы һарай|Ҡышҡы һарайҙа]] батша [[Николай II]] тәхеткә ултырыуы менән ҡотлау өсөн ҡабул итәләр. Делегация императрицаға 10 мең һумлыҡ йөн тун бүләк итте.
[[Файл:Abdulvali_Yaushev_tomb.jpg|мини|Троицк ҡалаһының Иҫке мосолман зыяратында Ғәбделвәли Яушев ҡәбере]]
Ғәбделвәли Яушев Троицк ҡалаһының Иҫке Мосолман зыяратында ерләнгән.{{нет АИ|31|05|2026}}    
== Ғәиләһе ==
Ул вафат булғандан һуң, ағаһы Муллағәли ғаилә фирмаһын үҙ ҡулына ала һәм [[Октябрь революцияһы]]нан һуң Яушев предприятиелары национализацияланғанға тиклем Яушев фирмаһына етәкселек итә.Әбделвәли Яушев бер нисә тапҡыр өйләнгән, революцияға тиклем уның ҡатындарының береһе Ҡостанай ҡыҙҙар гимназияһы мөдире булған.{{нет АИ|31|05|2026}}    
* Ҡыҙҙарының береһе [[Аитова Фәтихә Ғәбделвәли ҡыҙы|Фатиха Айытова]] — йәмәғәт эшмәкәре һәм меценат, [[Ҡазан]]да беренсе татар ҡатын-ҡыҙҙар гимназияһына нигеҙ һалыусы.
* Улдарының береһе сауҙагәр һәм [[Мәскәү йәмиғ мәсете|Мәскәү собор мәсетенә]] нигеҙ һалыусы Сәлих Эрзиндың ҡыҙына өйләнгән.
* Уның ике улы ағалы-ҡустылы Рәмеевтарҙың Оренбургтан килгән ҡыҙҙарына өйләнә: [[Рәмиев Мөхәмәтзакир Мөхәмәтсадиҡ улы|Закир Рәмеевтың]] ҡыҙы Рауза һәм Шакир Рәмеевтың ҡыҙы Фатима.{{нет АИ|31|05|2026}}    
Уларҙың тоҡомдарының ҡайһы берҙәре Совет власы осоронда репрессияға эләгә.

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
* Яушевтар ғаиләһе
* [[Йәдитселек|Джадидизм]]

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
   {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-30}}
== Һылтанмалар ==
* [https://protatarstan.ru/news/vechnoe-tat/tobak-aidamannary-gabdelvali-iausev Төбәк әйдәманнары: Габделвәли Яушев]
* [https://ft.antat.ru/uploads/110155847fb04997b3-Загидуллин_И_статья.pdf Г. Баттал «Габделвәли Яушев турында»]
[[Категория:1849 йылда тыуғандар]]
[[Категория:13 сентябрҙә вафат булғандар]]
[[Категория:1906 йылда вафат булғандар]]
[[Категория:Шәхестәр:Ташкент]]
[[Категория:Йәдитселек]]
[[Категория:Троицкиҙа тыуғандар]]
[[Категория:1840 йылда тыуғандар]]
[[Категория:12 мартта тыуғандар]]</text>
      <sha1>f3qey3iy492mb4cikvbv3tely6shrgn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мәҙинә Гөлгөн</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200716</id>
    <revision>
      <id>1298779</id>
      <parentid>1295804</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T12:37:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>/* Биографияһы */</comment>
      <origin>1298779</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4777" sha1="lp1d2gs17qlum4xc5oycgyemjdirnvs" xml:space="preserve">{{Универсальная карточка}}'''Мәҙинә Гөлгөн''' ({{Lang-az|Mədinə Gülgün}}); ''тыуған Мәҙинә Нурулла гызын Алекбарзаде'' ({{Lang-az|Mədinə Nurulla qızı Ələkbərzadə}}; [[17 ғинуар]], [[1926 йыл]], [[Баҡы]], [[Әзербайжан Совет Социалистик Республикаһы|Әзербайжан ССР-ы]] — [[17 февраль]] [[1992 йыл]]) — әзербайжан шағиры һәм Иран Әзербайжанында милли азатлыҡ хәрәкәтендә ҡатнашыусы. Әзербайжан ССР-ының атҡаҙанған артисы (1987).

== Биографияһы ==
Мәҙинә Алаҡбарзаде [[1926 йыл|1926 йылдың]] [[17 ғинуар|17 ғинуарында]] Баҡы ҡалаһында тыуған. [[1938 йыл|1938 йылда]] ғаиләһе менән Иран Әзербайжанының [[Әрдәбил|Әрҙәбил]] ҡалаһына күсеп килә. [[1947 йыл|1947 йылдан]] һөргөндә йәшәй һәм 1941-1946 йылдарҙа Көньяҡ Әзербайжанда милли азатлыҡ һәм демократия өсөн хәрәкәттә әүҙем ҡатнаша. [[1945 йыл|1945 йылдан]] Әзербайжан демократик партияһы ағзаһы. Белеме буйынса филолог. [[1945 йыл|1945]] йылда Мәҙинә Гөлдөң шиғырҙары [[Тәбриз|Тәбриз ҡалаһында]] «Ватан юлында» һәм «Әзербайжан» гәзиттәрендә баҫылып сыға.{{нет АИ|31|05|2026}}
 
Ул - Ватанға мәхәббәт, Иран халыҡтарының, шул иҫәптән Көньяҡ Әзербайжан халыҡтарының азатлыҡ һуғышы темаларына шигырьләр һәм поэмалар авторы, улар араһында «Тәбриз яҙы» (1950), «Тәбриз ҡыҙы» (1956), «Шигырьләр» (1962), «Хәтерҙәрем йыры» (1969), «Дөньяның иртәгәһе» (1974), «Фантазия ла тормош» (1976), «Өмөттәрем елкәндәре» (1981) китаптары бар. Ул «Һин килмәнең» йырының һүҙҙәре авторы (музыкаһын Алекпер Тагиев яҙа).

Мәҙинә Гөлгөн бер нисә шиғырын әзербайжан теленә тәржемә иткән. Гөлгөндөң әҫәрҙәре рус теленә һәм СССР халыҡтарының башҡа телдәренә, шулай уҡ сит телдәргә тәржемә ителә.

[[«Почёт Билдәһе» ордены|«Почет билдәһе»]] ордены менән бүләкләнгән.

[[1987 йыл|1987 йылда]] Әзербайжан ССР-ы Юғары Советы Президиумы Мәҙинә Гөлгөнгә әҙәбиәт һәм мәҙәниәт өлкәһендәге хеҙмәттәре өсөн Әзербайжан ССР-ының атҡаҙанған артисы тигән маҡтаулы исем бирә.

Мәҙинә Гөлнур сығышы менән Иран Әзербайжанынан булған билдәле әзербайжан шағиры һәм Әзербайжандың халыҡ шағиры Балаш Азербайжанға өйләнгән.

Мәҙинә Гөлнур [[1992 йыл|1992 йылдың]] [[17 февраль|17 февралендә]] вафат була. [[2012 йыл|2012 йылда]] уның шәхси әйберҙәре, иренең әйберҙәре менән бергә, Әзербайжан бойондороҡһоҙлоҡ музейына күсерелә&lt;ref name=&quot;trend&quot; /&gt;.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}
[[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]]
[[Категория:17 февралдә вафат булғандар]]
[[Категория:1992 йылда вафат булғандар]]
[[Категория:Алфавит буйынса шағирҙар]]
[[Категория:Әзербайжан тәржемәселәре]]
[[Категория:СССР тәржемәселәре]]
[[Категория:«Хеҙмәт ветераны» миҙалы менән бүләкләнеүселәр]]
[[Категория:«Почёт Билдәһе» ордены кавалерҙары]]
[[Категория:Баҡыла вафат булғандар]]
[[Категория:Баҡыла тыуғандар]]
[[Категория:1926 йылда тыуғандар]]
[[Категория:17 ғинуарҙа тыуғандар]]</text>
      <sha1>lp1d2gs17qlum4xc5oycgyemjdirnvs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298780</id>
      <parentid>1298779</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T12:38:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>/* Иҫкәрмәләр */</comment>
      <origin>1298780</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4833" sha1="aoxrwq3b6z3l25log628jr159u4s6lo" xml:space="preserve">{{Универсальная карточка}}'''Мәҙинә Гөлгөн''' ({{Lang-az|Mədinə Gülgün}}); ''тыуған Мәҙинә Нурулла гызын Алекбарзаде'' ({{Lang-az|Mədinə Nurulla qızı Ələkbərzadə}}; [[17 ғинуар]], [[1926 йыл]], [[Баҡы]], [[Әзербайжан Совет Социалистик Республикаһы|Әзербайжан ССР-ы]] — [[17 февраль]] [[1992 йыл]]) — әзербайжан шағиры һәм Иран Әзербайжанында милли азатлыҡ хәрәкәтендә ҡатнашыусы. Әзербайжан ССР-ының атҡаҙанған артисы (1987).

== Биографияһы ==
Мәҙинә Алаҡбарзаде [[1926 йыл|1926 йылдың]] [[17 ғинуар|17 ғинуарында]] Баҡы ҡалаһында тыуған. [[1938 йыл|1938 йылда]] ғаиләһе менән Иран Әзербайжанының [[Әрдәбил|Әрҙәбил]] ҡалаһына күсеп килә. [[1947 йыл|1947 йылдан]] һөргөндә йәшәй һәм 1941-1946 йылдарҙа Көньяҡ Әзербайжанда милли азатлыҡ һәм демократия өсөн хәрәкәттә әүҙем ҡатнаша. [[1945 йыл|1945 йылдан]] Әзербайжан демократик партияһы ағзаһы. Белеме буйынса филолог. [[1945 йыл|1945]] йылда Мәҙинә Гөлдөң шиғырҙары [[Тәбриз|Тәбриз ҡалаһында]] «Ватан юлында» һәм «Әзербайжан» гәзиттәрендә баҫылып сыға.{{нет АИ|31|05|2026}}
 
Ул - Ватанға мәхәббәт, Иран халыҡтарының, шул иҫәптән Көньяҡ Әзербайжан халыҡтарының азатлыҡ һуғышы темаларына шигырьләр һәм поэмалар авторы, улар араһында «Тәбриз яҙы» (1950), «Тәбриз ҡыҙы» (1956), «Шигырьләр» (1962), «Хәтерҙәрем йыры» (1969), «Дөньяның иртәгәһе» (1974), «Фантазия ла тормош» (1976), «Өмөттәрем елкәндәре» (1981) китаптары бар. Ул «Һин килмәнең» йырының һүҙҙәре авторы (музыкаһын Алекпер Тагиев яҙа).

Мәҙинә Гөлгөн бер нисә шиғырын әзербайжан теленә тәржемә иткән. Гөлгөндөң әҫәрҙәре рус теленә һәм СССР халыҡтарының башҡа телдәренә, шулай уҡ сит телдәргә тәржемә ителә.

[[«Почёт Билдәһе» ордены|«Почет билдәһе»]] ордены менән бүләкләнгән.

[[1987 йыл|1987 йылда]] Әзербайжан ССР-ы Юғары Советы Президиумы Мәҙинә Гөлгөнгә әҙәбиәт һәм мәҙәниәт өлкәһендәге хеҙмәттәре өсөн Әзербайжан ССР-ының атҡаҙанған артисы тигән маҡтаулы исем бирә.

Мәҙинә Гөлнур сығышы менән Иран Әзербайжанынан булған билдәле әзербайжан шағиры һәм Әзербайжандың халыҡ шағиры Балаш Азербайжанға өйләнгән.

Мәҙинә Гөлнур [[1992 йыл|1992 йылдың]] [[17 февраль|17 февралендә]] вафат була. [[2012 йыл|2012 йылда]] уның шәхси әйберҙәре, иренең әйберҙәре менән бергә, Әзербайжан бойондороҡһоҙлоҡ музейына күсерелә&lt;ref name=&quot;trend&quot; /&gt;.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

{{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-30}}


[[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]]
[[Категория:17 февралдә вафат булғандар]]
[[Категория:1992 йылда вафат булғандар]]
[[Категория:Алфавит буйынса шағирҙар]]
[[Категория:Әзербайжан тәржемәселәре]]
[[Категория:СССР тәржемәселәре]]
[[Категория:«Хеҙмәт ветераны» миҙалы менән бүләкләнеүселәр]]
[[Категория:«Почёт Билдәһе» ордены кавалерҙары]]
[[Категория:Баҡыла вафат булғандар]]
[[Категория:Баҡыла тыуғандар]]
[[Категория:1926 йылда тыуғандар]]
[[Категория:17 ғинуарҙа тыуғандар]]</text>
      <sha1>aoxrwq3b6z3l25log628jr159u4s6lo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Зарифа Исмәғил ҡыҙы Будагова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200717</id>
    <revision>
      <id>1298781</id>
      <parentid>1295807</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T12:40:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <origin>1298781</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7275" sha1="jo3bla4a6qis80xm7qj9qrlsksq4rry" xml:space="preserve">{{Универсальная карточка}}'''Зарифа Исмәғил ҡыҙы Будагова''' ({{Lang-az|Zərifə İsmayıl qızı Budaqova}}; [[1929 йыл|1929 йылдың]] [[28 апрель|28 апрелендә]] [[Ереван]], Әрмәнстан ССР-ы, [[Совет Социалистик Республикалар Союзы|СССР]] — [[1989 йыл|1989 йылдың]] [[10 ноябрь|10 ноябрендә]] [[Баҡы]], [[Әзербайжан Совет Социалистик Республикаһы|Әзербайжан ССР-ы]], [[Совет Социалистик Республикалар Союзы|СССР]]) — [[Совет Социалистик Республикалар Союзы|совет]] әзербайжан ғалимы, филолог, тел белгесе, төрколог, филология фәндәре [[Әзербайжан Милли фәндәр академияһы|докторы,]] профессор (1968), Әзербайжан ССР Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (1980). Әзербайжан Сссрҙың атҡаҙанған фән итальян композиторы.

== Биографияһы ==
Зарифа Будагова [[1929 йыл|1929 йылдың]] [[28 апрель|28 апрелендә]] Әрмәнстан ССР-ының [[Ереван]] ҡалаһында [[Әзербайжандар|әзербайжан]] ғаиләһендә тыуа.

[[1946 йыл]]да Ереван педагогия училищеһын тамамлап, Ереван педагогия институтының әзербайжан теле һәм әҙәбиәте факультетына уҡырға инә. [[1948 йыл]]да [[Әзербайжан Совет Социалистик Республикаһы|Әзербайжан ССР-ының]] [[Баҡы|Баҡы ҡалаһына]] күсә һәм Әзербайжан педагогия институтының [[Әзербайжан теле]] һәм әҙәбиәте факультетында уҡыуын дауам итә, [[1949 йыл]]да уны отличие менән тамамлай.{{нет АИ|31|05|2026}}
 
Шул уҡ йылда [[Мәскәү|Мәскәүҙә]] СССР Фәндәр академияһының Тел ғилеме институтының төрки телдәр бүлегенә аспирантураға уҡырға инә. [[1953 йыл]]да [[филология]] буйынса кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай.

[[1953 йыл|1953-1955 йылдарҙа]] [[1955 йыл|Мәскәүҙә]] СССР Фәндәр академияһының Тел һәм әҙәбиәт институтының өлкән ғилми хеҙмәткәре. [[1963 йыл]]да «Хәҙерге әҙәби әзербайжан телендә ябай һөйләм» темаһына докторлыҡ диссертацияһын яҡлай, әзербайжан фәне тарихында филология фәндәре докторы дәрәжәһен алған тәүге ҡатын-ҡыҙ була. [[1968 йыл]]да Зарифа Будаковаға [[төрки телдәр]] профессоры исеме бирелә.

[[1980 йыл]]да Зарифа Будагова [[Әзербайжан Милли фәндәр академияһы|Әзербайжан ССР-ы Фәндәр академияһының]] мөхбир ағзаһы итеп һайлана.

[[1984 йыл|1984-1988]] [[1988 йыл|йылдарҙа]] Зарифа Будагова Әзербайжан ССР-ы Фәндәр академияһының Тел ғилеме институты директоры урынбаҫары булып эшләй. 1988 [[1989 йыл|йылдан]] [[1988 йыл|1989 йылға тиклем]] был институттың директоры вазифаһын башҡара.

[[1989 йыл|1989 йылдың]] [[10 ноябрь|Әзербайжан]] ССР-ының [[Баҡы]] ҡалаһында Зарифа Будагова вафат була.{{нет АИ|31|05|2026}}
 

== Ғилми эшмәкәрлеге ==
Зарифа Будагова — бөтә донъяға билдәле теоретик тел белгесе. Ғалим етәкләгән филология мәктәбе хәҙерге тел фәне кимәлендә булдырылған. Әзербайжан һәм дөйөм тел ғилеме, шулай уҡ [[Төркиәт|төрки]] тел ғилеме өлкәһендә алдынғы белгес, бер нисә фундаменталь монография, дәреслектәр, уҡытыу-методик әсбаптар һәм йөҙ илленән ашыу ғилми мәҡәлә авторы. Ул шулай уҡ йәш ғилми хеҙмәткәрҙәр әҙерләй, уның етәкселегендә тиҫтәләгән кандидатлыҡ диссертацияһы яҡланған.

Зарифа Будагова өс том фундаменталь хеҙмәт авторы. Ул «Хәҙерге әзербайжан телендәге иң киң билдәле һүҙтеҙмәлә», «Әзербайжан теле буйынса үҙлекле өйрәнеү ҡулланмаһы», «Әзербайжан әҙәби теле стилистикаһы», «Хәҙерге әзербайжан әҙәби теле» һәм «Әзербайжан теленең семасиология» исемле коллектив монографияларҙы редакциялаған.{{нет АИ|31|05|2026}}
 

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

 {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-30}}

== Һылтанмалар ==
* «Азәрбайҗан Совет Энциклопедиясе» (АСЭ), 10 томда, 2 нче том, [[Баҡы|Баку]], 1984.
* ''З. И. Будагова'' . Күренекле тел галиме (тел галиме Йосыф Мирбабаев турында) — «ЭЛМ» (гәзит), 1989 елның 1 апреле.
* ''Булудхан Хәлилов, техник фәннәр докторы, профессор'' . [https://web.archive.org/web/20171108095330/http://xalqqazeti.com/az/news/education/44246 Зарифа Будаковага 85 яшь. Танылган тел галиме һәм йогынтылы тюрколог.] &quot; Халык газетасы &quot; // xalqqazeti.com (2014 елның 5 мае).
* [https://azertag.az/ru/xeber/Zarifa_Budagova___pervaya_azerbaidzhanskaya_zhenshchina_yazykoved-2591789 Зарифа Будагова — беренче азәрбайҗан хатын-кыз тел белгече]
[[Категория:10 ноябрҙә вафат булғандар]]
[[Категория:1989 йылда вафат булғандар]]
[[Категория:Филология фәндәре докторҙары]]
[[Категория:СССР тел белгестәре]]
[[Категория:Баҡыла вафат булғандар]]
[[Категория:Ереванда тыуғандар]]
[[Категория:1929 йылда тыуғандар]]
[[Категория:28 апрелдә тыуғандар]]</text>
      <sha1>jo3bla4a6qis80xm7qj9qrlsksq4rry</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298782</id>
      <parentid>1298781</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T12:41:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>викилаштырыу</comment>
      <origin>1298782</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7236" sha1="ois3hbdjndxbswxc9mz60in8nc63ad1" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Зарифа Исмәғил ҡыҙы Будагова''' ({{Lang-az|Zərifə İsmayıl qızı Budaqova}}; [[1929 йыл|1929 йылдың]] [[28 апрель|28 апрелендә]] [[Ереван]], Әрмәнстан ССР-ы, [[Совет Социалистик Республикалар Союзы|СССР]] — [[1989 йыл|1989 йылдың]] [[10 ноябрь|10 ноябрендә]] [[Баҡы]], [[Әзербайжан Совет Социалистик Республикаһы|Әзербайжан ССР-ы]], [[Совет Социалистик Республикалар Союзы|СССР]]) — [[Совет Социалистик Республикалар Союзы|совет]] әзербайжан ғалимы, филолог, тел белгесе, төрколог, филология фәндәре [[Әзербайжан Милли фәндәр академияһы|докторы,]] профессор (1968), Әзербайжан ССР Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (1980). Әзербайжан Сссрҙың атҡаҙанған фән итальян композиторы.

== Биографияһы ==
Зарифа Будагова [[1929 йыл|1929 йылдың]] [[28 апрель|28 апрелендә]] Әрмәнстан ССР-ының [[Ереван]] ҡалаһында [[Әзербайжандар|әзербайжан]] ғаиләһендә тыуа.

[[1946 йыл]]да Ереван педагогия училищеһын тамамлап, Ереван педагогия институтының әзербайжан теле һәм әҙәбиәте факультетына уҡырға инә. [[1948 йыл]]да [[Әзербайжан Совет Социалистик Республикаһы|Әзербайжан ССР-ының]] [[Баҡы|Баҡы ҡалаһына]] күсә һәм Әзербайжан педагогия институтының [[Әзербайжан теле]] һәм әҙәбиәте факультетында уҡыуын дауам итә, [[1949 йыл]]да уны отличие менән тамамлай.{{нет АИ|31|05|2026}}
 
Шул уҡ йылда [[Мәскәү|Мәскәүҙә]] СССР Фәндәр академияһының Тел ғилеме институтының төрки телдәр бүлегенә аспирантураға уҡырға инә. [[1953 йыл]]да [[филология]] буйынса кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай.

[[1953 йыл|1953-1955 йылдарҙа]] [[1955 йыл|Мәскәүҙә]] СССР Фәндәр академияһының Тел һәм әҙәбиәт институтының өлкән ғилми хеҙмәткәре. [[1963 йыл]]да «Хәҙерге әҙәби әзербайжан телендә ябай һөйләм» темаһына докторлыҡ диссертацияһын яҡлай, әзербайжан фәне тарихында филология фәндәре докторы дәрәжәһен алған тәүге ҡатын-ҡыҙ була. [[1968 йыл]]да Зарифа Будаковаға [[төрки телдәр]] профессоры исеме бирелә.

[[1980 йыл]]да Зарифа Будагова [[Әзербайжан Милли фәндәр академияһы|Әзербайжан ССР-ы Фәндәр академияһының]] мөхбир ағзаһы итеп һайлана.

[[1984 йыл|1984-1988]] [[1988 йыл|йылдарҙа]] Зарифа Будагова Әзербайжан ССР-ы Фәндәр академияһының Тел ғилеме институты директоры урынбаҫары булып эшләй. 1988 [[1989 йыл|йылдан]] [[1988 йыл|1989 йылға тиклем]] был институттың директоры вазифаһын башҡара.

[[1989 йыл|1989 йылдың]] [[10 ноябрь|Әзербайжан]] ССР-ының [[Баҡы]] ҡалаһында Зарифа Будагова вафат була.{{нет АИ|31|05|2026}}
 
== Ғилми эшмәкәрлеге ==
Зарифа Будагова — бөтә донъяға билдәле теоретик тел белгесе. Ғалим етәкләгән филология мәктәбе хәҙерге тел фәне кимәлендә булдырылған. Әзербайжан һәм дөйөм тел ғилеме, шулай уҡ [[Төркиәт|төрки]] тел ғилеме өлкәһендә алдынғы белгес, бер нисә фундаменталь монография, дәреслектәр, уҡытыу-методик әсбаптар һәм йөҙ илленән ашыу ғилми мәҡәлә авторы. Ул шулай уҡ йәш ғилми хеҙмәткәрҙәр әҙерләй, уның етәкселегендә тиҫтәләгән кандидатлыҡ диссертацияһы яҡланған.

Зарифа Будагова өс том фундаменталь хеҙмәт авторы. Ул «Хәҙерге әзербайжан телендәге иң киң билдәле һүҙтеҙмәлә», «Әзербайжан теле буйынса үҙлекле өйрәнеү ҡулланмаһы», «Әзербайжан әҙәби теле стилистикаһы», «Хәҙерге әзербайжан әҙәби теле» һәм «Әзербайжан теленең семасиология» исемле коллектив монографияларҙы редакциялаған.{{нет АИ|31|05|2026}}
 

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

 {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-30}}

== Һылтанмалар ==
* «Азәрбайҗан Совет Энциклопедиясе» (АСЭ), 10 томда, 2 нче том, [[Баҡы|Баку]], 1984.
* ''З. И. Будагова'' . Күренекле тел галиме (тел галиме Йосыф Мирбабаев турында) — «ЭЛМ» (гәзит), 1989 елның 1 апреле.
* ''Булудхан Хәлилов, техник фәннәр докторы, профессор'' . [https://web.archive.org/web/20171108095330/http://xalqqazeti.com/az/news/education/44246 Зарифа Будаковага 85 яшь. Танылган тел галиме һәм йогынтылы тюрколог.] &quot; Халык газетасы &quot; // xalqqazeti.com (2014 елның 5 мае).
* [https://azertag.az/ru/xeber/Zarifa_Budagova___pervaya_azerbaidzhanskaya_zhenshchina_yazykoved-2591789 Зарифа Будагова — беренче азәрбайҗан хатын-кыз тел белгече]
[[Категория:10 ноябрҙә вафат булғандар]]
[[Категория:1989 йылда вафат булғандар]]
[[Категория:Филология фәндәре докторҙары]]
[[Категория:СССР тел белгестәре]]
[[Категория:Баҡыла вафат булғандар]]
[[Категория:Ереванда тыуғандар]]
[[Категория:1929 йылда тыуғандар]]
[[Категория:28 апрелдә тыуғандар]]</text>
      <sha1>ois3hbdjndxbswxc9mz60in8nc63ad1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Зарифа Әзиз ҡыҙы Әлиева</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200718</id>
    <revision>
      <id>1298783</id>
      <parentid>1295809</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T12:42:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>/* Иҫкәрмәләр */</comment>
      <origin>1298783</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7091" sha1="cds78edttob18jho8l6s83v3wxkvxvx" xml:space="preserve">{{Универсальная карточка}}'''Зарифа Әзиз ҡыҙы Әлиева''' ({{Lang-az|Zərifə Əziz qızı Əliyeva}}, урыҫ йолаһында '''Зарифа Әзиз ҡыҙы Алиева'''; 28 апрель, 1923, Шахтах ауылы, Нахичеван автоном крайы, СССР — 1985 йылдың 15 апрелендә, Мәскәү, СССР) совет офтальмологы, Әзербайжан ССР Фәндәр академияһы академигы, профессор. Әлиевтар династияһы вәкиле.

Ун дүрт монография һәм йөҙәрләгән фәнни мәҡәлә, шулай уҡ ун ике рационализациялау тәҡдиме авторы.

[[Әзербайжан Совет Социалистик Республикаһы|Әзербайжан ССР-ының]] һаулыҡ һаҡлау буйынса халыҡ комиссары, һуңыраҡ [[Советтар Союзы Коммунистар партияһы|Бөтә Союз ВКП(б)-һының]] Дағстан өлкә комитетының беренсе секретары Әзиз Алиевтың ҡыҙы. Ҡатыны [[Алиев Гейдар Алирза улы|Гейдар Алиев,]] һуңыраҡ Әзербайжандың өсөнсө президенты, һәм әсәһе [[Алиев Илһам Гейдар оғлы|Илһам Алиев,]] Әзербайжандың дүртенсе президенты.

== Биографияһы ==
Зарифа Әлиева Әзербайжан ССР-ында һәм тотош СССР-ҙа ҙур дан яулай. Күҙ ауырыуҙарын дауалауҙа бер нисә яңы алым уйлап сығара һәм тормошҡа ашыра.

Зариф Алиеваның һөнәри эшмәкәрлегенең иң ҙур өлөшө Әзербайжан дәүләт табиптарҙың белемен камиллаштырыу институтында үтә.

Уның башланғысы менән махсуслаштырылған ғилми-тикшеренеу лабораторияһы ойошторола, ул Әзербайжанда беренсе офтальмология ғилми-тикшеренеу үҙәге булып тора.

Зарифа Алиева 1982 йылдан ғаиләһе менән Мәскәүҙә йәшәй. 1985 йылда яман шештән вафат була. Мәскәүҙәге Новодевичье зыйаратында ерләнгән. 1994 йылда ул Баҡылағы почетлы Аллеяһында яңынан ерләнә.

== Ғилми хеҙмәттәре ==

* Күҙҙең гидродинамик системаһының анатомик һәм физиологик үҙенсәлектәре;
* Күҙ һәм күҙ нервыһында йәшкә бәйле үҙгәрештәр (Морфогистохимик өйрәнеү) (хеҙмәттәшлектә). Баҡы ҡалаһы, 1980 йыл;
* Күреү ағзаһының хеҙмәт патологияһы (хеҙмәттәшлектә). 1988 йыл;
* Күҙ йәштәре биҙҙәренең эшмәкәрлеге боҙолоуын хирургик дауалау ысулдары заманса;
* Күҙ йәштәре бүленеп сығыу физиологияһы;
* Күҙ йәштәре дренаж системаһын һаҡлап ҡалыу өсөн операция.

== Бүләктәр ==

* [[1981 йыл|1981]] — СССР медицина фәндәре академияһының профессор М. И. Авербах исемендәге премияһы (офтальмология өлкәһендәге юғары награда).

== Хәтер ==
Зарифа Алиеваның тыуыуына 100 йыл 2023 йылда билдәләнә.

2022 йылдың 28 апрелендә Ro-Pax паромы һыуға ебәрелә һәм уға Зарифа Алиева исеме бирелә.

=== Маркалар ===

* 2003 һәм 2008 йылдарҙа Әзербайжанда Алиеваға арналған почта маркалары сығарыла.

&lt;center&gt;&lt;gallery perrow=&quot;4&quot; widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot;&gt;
Файл:Ukraine_Irpen_2010._First_snow._Friendship_Park_Academician_Zafiry_Aliyev_4.jpg|альт=Бюст Зарифы Алиевой в Ирпене, Украина| &lt;small&gt;[[Украина|Украинаның]] [[Ирпень|Ирпен ҡалаһында]] Зарифа Алиеваның бюсы.&lt;/small&gt;
Файл:Stamp_of_Azerbaijan_823-824a.jpg|альт=Почтовые марки Азербайджана, 2008 год| &lt;small&gt;Әзербайжан почта маркалары, [[2008 йыл]]&lt;/small&gt;
Файл:Памятник_на_месте_первоначального_захоронения_академика_Зарифы_Алиевой.JPG|альт=Памятник на месте первоначального захоронения Алиевой на Новодевичьем кладбище Москвы| &lt;small&gt;Мәскәүҙең Новодевичий зыяратында Алиеваның тәүге ерләнгән урынында һәйкәл.&lt;/small&gt;
Файл:800px_Барельеф_на_стене_института_физиологии_им._А.И.Караева_НАН_Азербайджана,_где_работала_академик_Зарифа_Алиева.jpg|альт=Барельеф на стене института физиологии им. А.И.Караева НАН Азербайджана, где работала академик Зарифа Алиева| &lt;small&gt;Академик Зарифа Алиева эшләгән Әзербайжан милли фәндәр академияһының А.И. Караев исемендәге Физиология институты диуарындағы барельеф.&lt;/small&gt;
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}

 {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-30}}

== Һылтанмалар ==

* [https://web.archive.org/web/20160304000824/http://katarakte.net/index.php?id=53 Зарифа Әлиеваның биографияһы]
* [https://web.archive.org/web/20071017233754/http://az.ee/univer/rus/Zarifa.shtml Зарифа Алиева тураһында мәҡәлә]
* [https://web.archive.org/web/20121103234155/http://novodevichye.narod.ru/alieva.html Новодевичь зыяратында ценотаф]
[[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]]
[[Категория:15 апрелдә вафат булғандар]]
[[Категория:1985 йылда вафат булғандар]]
[[Категория:Медицина фәндәре докторҙары]]
[[Категория:Мәскәүҙә вафат булғандар]]
[[Категория:Әзербайжанда тыуғандар]]
[[Категория:1923 йылда тыуғандар]]
[[Категория:28 апрелдә тыуғандар]]</text>
      <sha1>cds78edttob18jho8l6s83v3wxkvxvx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298784</id>
      <parentid>1298783</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T12:44:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>/* Биографияһы */</comment>
      <origin>1298784</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7091" sha1="b7wx42bs8grpihgck8xpqsyj1c2cuar" xml:space="preserve">{{Универсальная карточка}}'''Зарифа Әзиз ҡыҙы Әлиева''' ({{Lang-az|Zərifə Əziz qızı Əliyeva}}, урыҫ йолаһында '''Зарифа Әзиз ҡыҙы Алиева'''; 28 апрель, 1923, Шахтах ауылы, Нахичеван автоном крайы, СССР — 1985 йылдың 15 апрелендә, Мәскәү, СССР) совет офтальмологы, Әзербайжан ССР Фәндәр академияһы академигы, профессор. Әлиевтар династияһы вәкиле.

Ун дүрт монография һәм йөҙәрләгән фәнни мәҡәлә, шулай уҡ ун ике рационализациялау тәҡдиме авторы.

[[Әзербайжан Совет Социалистик Республикаһы|Әзербайжан ССР-ының]] һаулыҡ һаҡлау буйынса халыҡ комиссары, һуңыраҡ [[Советтар Союзы Коммунистар партияһы|Бөтә Союз ВКП(б)-һының]] Дағстан өлкә комитетының беренсе секретары Әзиз Алиевтың ҡыҙы. Ҡатыны [[Алиев Гейдар Алирза улы|Гейдар Алиев,]] һуңыраҡ Әзербайжандың өсөнсө президенты, һәм әсәһе [[Алиев Илһам Гейдар оғлы|Илһам Алиев,]] Әзербайжандың дүртенсе президенты.

== Биографияһы ==
Зарифа Әлиева Әзербайжан ССР-ында һәм тотош СССР-ҙа ҙур дан яулай. Күҙ ауырыуҙарын дауалауҙа бер нисә яңы алым уйлап сығара һәм тормошҡа ашыра.

Зариф Әлиеваның һөнәри эшмәкәрлегенең иң ҙур өлөшө Әзербайжан дәүләт табиптарҙың белемен камиллаштырыу институтында үтә.

Уның башланғысы менән махсуслаштырылған ғилми-тикшеренеу лабораторияһы ойошторола, ул Әзербайжанда беренсе офтальмология ғилми-тикшеренеу үҙәге булып тора.

Зарифа Әлиева 1982 йылдан ғаиләһе менән Мәскәүҙә йәшәй. 1985 йылда яман шештән вафат була. Мәскәүҙәге Новодевичье зыйаратында ерләнгән. 1994 йылда ул Баҡылағы почетлы Аллеяһында яңынан ерләнә.

== Ғилми хеҙмәттәре ==

* Күҙҙең гидродинамик системаһының анатомик һәм физиологик үҙенсәлектәре;
* Күҙ һәм күҙ нервыһында йәшкә бәйле үҙгәрештәр (Морфогистохимик өйрәнеү) (хеҙмәттәшлектә). Баҡы ҡалаһы, 1980 йыл;
* Күреү ағзаһының хеҙмәт патологияһы (хеҙмәттәшлектә). 1988 йыл;
* Күҙ йәштәре биҙҙәренең эшмәкәрлеге боҙолоуын хирургик дауалау ысулдары заманса;
* Күҙ йәштәре бүленеп сығыу физиологияһы;
* Күҙ йәштәре дренаж системаһын һаҡлап ҡалыу өсөн операция.

== Бүләктәр ==

* [[1981 йыл|1981]] — СССР медицина фәндәре академияһының профессор М. И. Авербах исемендәге премияһы (офтальмология өлкәһендәге юғары награда).

== Хәтер ==
Зарифа Алиеваның тыуыуына 100 йыл 2023 йылда билдәләнә.

2022 йылдың 28 апрелендә Ro-Pax паромы һыуға ебәрелә һәм уға Зарифа Алиева исеме бирелә.

=== Маркалар ===

* 2003 һәм 2008 йылдарҙа Әзербайжанда Алиеваға арналған почта маркалары сығарыла.

&lt;center&gt;&lt;gallery perrow=&quot;4&quot; widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot;&gt;
Файл:Ukraine_Irpen_2010._First_snow._Friendship_Park_Academician_Zafiry_Aliyev_4.jpg|альт=Бюст Зарифы Алиевой в Ирпене, Украина| &lt;small&gt;[[Украина|Украинаның]] [[Ирпень|Ирпен ҡалаһында]] Зарифа Алиеваның бюсы.&lt;/small&gt;
Файл:Stamp_of_Azerbaijan_823-824a.jpg|альт=Почтовые марки Азербайджана, 2008 год| &lt;small&gt;Әзербайжан почта маркалары, [[2008 йыл]]&lt;/small&gt;
Файл:Памятник_на_месте_первоначального_захоронения_академика_Зарифы_Алиевой.JPG|альт=Памятник на месте первоначального захоронения Алиевой на Новодевичьем кладбище Москвы| &lt;small&gt;Мәскәүҙең Новодевичий зыяратында Алиеваның тәүге ерләнгән урынында һәйкәл.&lt;/small&gt;
Файл:800px_Барельеф_на_стене_института_физиологии_им._А.И.Караева_НАН_Азербайджана,_где_работала_академик_Зарифа_Алиева.jpg|альт=Барельеф на стене института физиологии им. А.И.Караева НАН Азербайджана, где работала академик Зарифа Алиева| &lt;small&gt;Академик Зарифа Алиева эшләгән Әзербайжан милли фәндәр академияһының А.И. Караев исемендәге Физиология институты диуарындағы барельеф.&lt;/small&gt;
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}

 {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-30}}

== Һылтанмалар ==

* [https://web.archive.org/web/20160304000824/http://katarakte.net/index.php?id=53 Зарифа Әлиеваның биографияһы]
* [https://web.archive.org/web/20071017233754/http://az.ee/univer/rus/Zarifa.shtml Зарифа Алиева тураһында мәҡәлә]
* [https://web.archive.org/web/20121103234155/http://novodevichye.narod.ru/alieva.html Новодевичь зыяратында ценотаф]
[[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]]
[[Категория:15 апрелдә вафат булғандар]]
[[Категория:1985 йылда вафат булғандар]]
[[Категория:Медицина фәндәре докторҙары]]
[[Категория:Мәскәүҙә вафат булғандар]]
[[Категория:Әзербайжанда тыуғандар]]
[[Категория:1923 йылда тыуғандар]]
[[Категория:28 апрелдә тыуғандар]]</text>
      <sha1>b7wx42bs8grpihgck8xpqsyj1c2cuar</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298802</id>
      <parentid>1298784</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T14:43:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <origin>1298802</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7118" sha1="latudkhbyfddwmi4oukc36nfwbl7yvm" xml:space="preserve">{{Универсальная карточка}}'''Зарифа Әзиз ҡыҙы Әлиева''' ({{Lang-az|Zərifə Əziz qızı Əliyeva}}, урыҫ йолаһында '''Зарифа Әзиз ҡыҙы Алиева'''; 28 апрель, 1923, Шахтах ауылы, Нахичеван автоном крайы, СССР — 1985 йылдың 15 апрелендә, Мәскәү, СССР) совет офтальмологы, Әзербайжан ССР Фәндәр академияһы академигы, профессор. Әлиевтар династияһы вәкиле.

Ун дүрт монография һәм йөҙәрләгән фәнни мәҡәлә, шулай уҡ ун ике рационализациялау тәҡдиме авторы.

[[Әзербайжан Совет Социалистик Республикаһы|Әзербайжан ССР-ының]] һаулыҡ һаҡлау буйынса халыҡ комиссары, һуңыраҡ [[Советтар Союзы Коммунистар партияһы|Бөтә Союз ВКП(б)-һының]] Дағстан өлкә комитетының беренсе секретары Әзиз Алиевтың ҡыҙы. Ҡатыны [[Алиев Гейдар Алирза улы|Гейдар Алиев,]] һуңыраҡ Әзербайжандың өсөнсө президенты, һәм әсәһе [[Алиев Илһам Гейдар оғлы|Илһам Алиев,]] Әзербайжандың дүртенсе президенты.

== Биографияһы ==
Зарифа Әлиева Әзербайжан ССР-ында һәм тотош СССР-ҙа ҙур дан яулай. Күҙ ауырыуҙарын дауалауҙа бер нисә яңы алым уйлап сығара һәм тормошҡа ашыра.

Зариф Әлиеваның һөнәри эшмәкәрлегенең иң ҙур өлөшө Әзербайжан дәүләт табиптарҙың белемен камиллаштырыу институтында үтә.

Уның башланғысы менән махсуслаштырылған ғилми-тикшеренеу лабораторияһы ойошторола, ул Әзербайжанда беренсе офтальмология ғилми-тикшеренеу үҙәге булып тора.

Зарифа Әлиева 1982 йылдан ғаиләһе менән Мәскәүҙә йәшәй. 1985 йылда яман шештән вафат була. Мәскәүҙәге Новодевичье зыйаратында ерләнгән. 1994 йылда ул Баҡылағы почетлы Аллеяһында яңынан ерләнә.{{нет АИ|31|05|2026}}
 

== Ғилми хеҙмәттәре ==
* Күҙҙең гидродинамик системаһының анатомик һәм физиологик үҙенсәлектәре;
* Күҙ һәм күҙ нервыһында йәшкә бәйле үҙгәрештәр (Морфогистохимик өйрәнеү) (хеҙмәттәшлектә). Баҡы ҡалаһы, 1980 йыл;
* Күреү ағзаһының хеҙмәт патологияһы (хеҙмәттәшлектә). 1988 йыл;
* Күҙ йәштәре биҙҙәренең эшмәкәрлеге боҙолоуын хирургик дауалау ысулдары заманса;
* Күҙ йәштәре бүленеп сығыу физиологияһы;
* Күҙ йәштәре дренаж системаһын һаҡлап ҡалыу өсөн операция.

== Бүләктәр ==
* [[1981 йыл|1981]] — СССР медицина фәндәре академияһының профессор М. И. Авербах исемендәге премияһы (офтальмология өлкәһендәге юғары награда).

== Хәтер ==
Зарифа Алиеваның тыуыуына 100 йыл 2023 йылда билдәләнә.

2022 йылдың 28 апрелендә Ro-Pax паромы һыуға ебәрелә һәм уға Зарифа Алиева исеме бирелә.

=== Маркалар ===
* 2003 һәм 2008 йылдарҙа Әзербайжанда Алиеваға арналған почта маркалары сығарыла.

&lt;center&gt;&lt;gallery perrow=&quot;4&quot; widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot;&gt;
Файл:Ukraine_Irpen_2010._First_snow._Friendship_Park_Academician_Zafiry_Aliyev_4.jpg|альт=Бюст Зарифы Алиевой в Ирпене, Украина| &lt;small&gt;[[Украина|Украинаның]] [[Ирпень|Ирпен ҡалаһында]] Зарифа Алиеваның бюсы.&lt;/small&gt;
Файл:Stamp_of_Azerbaijan_823-824a.jpg|альт=Почтовые марки Азербайджана, 2008 год| &lt;small&gt;Әзербайжан почта маркалары, [[2008 йыл]]&lt;/small&gt;
Файл:Памятник_на_месте_первоначального_захоронения_академика_Зарифы_Алиевой.JPG|альт=Памятник на месте первоначального захоронения Алиевой на Новодевичьем кладбище Москвы| &lt;small&gt;Мәскәүҙең Новодевичий зыяратында Алиеваның тәүге ерләнгән урынында һәйкәл.&lt;/small&gt;
Файл:800px_Барельеф_на_стене_института_физиологии_им._А.И.Караева_НАН_Азербайджана,_где_работала_академик_Зарифа_Алиева.jpg|альт=Барельеф на стене института физиологии им. А.И.Караева НАН Азербайджана, где работала академик Зарифа Алиева| &lt;small&gt;Академик Зарифа Алиева эшләгән Әзербайжан милли фәндәр академияһының А.И. Караев исемендәге Физиология институты диуарындағы барельеф.&lt;/small&gt;
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
 {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-30}}

== Һылтанмалар ==
* [https://web.archive.org/web/20160304000824/http://katarakte.net/index.php?id=53 Зарифа Әлиеваның биографияһы]
* [https://web.archive.org/web/20071017233754/http://az.ee/univer/rus/Zarifa.shtml Зарифа Алиева тураһында мәҡәлә]
* [https://web.archive.org/web/20121103234155/http://novodevichye.narod.ru/alieva.html Новодевичь зыяратында ценотаф]
[[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]]
[[Категория:15 апрелдә вафат булғандар]]
[[Категория:1985 йылда вафат булғандар]]
[[Категория:Медицина фәндәре докторҙары]]
[[Категория:Мәскәүҙә вафат булғандар]]
[[Категория:Әзербайжанда тыуғандар]]
[[Категория:1923 йылда тыуғандар]]
[[Категория:28 апрелдә тыуғандар]]</text>
      <sha1>latudkhbyfddwmi4oukc36nfwbl7yvm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Наилә Мәммәҙәли кыҙы Вәлиханлы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200719</id>
    <revision>
      <id>1298803</id>
      <parentid>1295812</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T14:50:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <origin>1298803</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10306" sha1="6gh2ohwjw6zql4pzqxmml1eoskgez6h" xml:space="preserve">{{Шәхес}}
'''Наилә Мәммәҙәли кыҙы Вәлиханлы''' ({{Lang-az|Nailə Məmmədəli qızı Vəlixanlı}}; [[25 декабрь]] [[1940 йыл]]) — тарихсы. Әзербайжан милли тарих музейының генераль директоры. [[Әзербайжан Милли фәндәр академияһы|Әзербайжан милли фәндәр академияһы]] академигы. Әзербайжандың атҡаҙанған фән эшмәкәре (2015).

== Биографияһы ==
Наилә Вәлиханли 1940 йылдың 25 декабрендә [[Баҡы|Баҡыла]] Әзербайжандың мәҙәниәт һәм сәнғәт эшмәкәре, Әзербайжан ССР-ының халыҡ артисы Мәммәҙәли Вәлиханли ғаиләһендә тыуа.{{нет АИ|31|05|2026}}
 
1948-1958 йылдарҙа [[Баҡы|Баҡы ҡалаһының]] 132-се урта мәктәбендә уҡый. 1958 йылда [[Баҡы дәүләт университеты|Әзербайжан дәүләт университетының]] шәрҡиәт факультетының ғәрәп теле бүлегенә уҡырға инә. 1963 йылда юғары уҡыу йортон ҡыҙыл дипломға тамамлай.

1963 йылдан - Әзербайжан Терминологический словарь по Көнсығышты өйрәнеү институтының Ғәрәп илдәре тарихы кафедраһында өлкән лаборант.

1964-1967 йылдарҙа тарих фәндәре докторы Зыя Буниятов етәкселегендә «Әзербайжан тураһында ғәрәп географтары һәм IX-XII быуат сәйәхәтселәре» тигән темаға диссертация яҙа. 1970-2005 йылдарҙа Әзербайжан дәүләт университетында, Әзербайжан дәүләт педагогия институтында, Хазар, Зия һәм [[Әзербайжан]] университеттарында «Ғәрәп илдәре тарихы», «Ислам тарихы», «Дөйөм тарих», «Әзербайжан һәм Азия илдәре тарихы», «Азия тарихы» фәндәре буйынса уҡыта. «Әзербайжан сығанаҡтарын һәм тарихын өйрәнеү», шулай уҡ үҙенең белгеслеге буйынса курстар һәм семинарҙар үткәрә.{{нет АИ|31|05|2026}}
 
2001 йылда Әзербайжан милли фәндәр академияһының ағза-корреспонденты итеп һайлана.

2006 йылдың 7 ноябрендә Әзербайжан Президенты ҡарамағындағы Геральдик совет ағзаһы итеп һайлана.

2007 йылдың апрелендә Әзербайжан Милли Фәндәр академияһының тулы хоҡуҡлы ағзаһы һәм вице-президенты итеп һайлана.

2010 йылдың 8 февралендә Әзербайжандың фән, мәҙәниәт һәм әҙәбиәт өлкәһендәге дәүләт наградалары комиссияһы ағзаһы итеп һайлана.

2010 йылдың 19 февралендә Әзербайжан Президенты ҡарамағындағы Фәнде үҫтереү фондының попечителдәр советы ағзаһы була.

1998 йылдың июленән Әзербайжандың Милли тарих музейы директоры вазифаһын башҡара.

2018 йылдың 25 ноябрендә Халыҡ-ара [[Бөйөк Ебәк юлы|Ебәк юлы]] музейҙары альянсы (IBMA) вице-президенты итеп һайлана.

2019 йылдың 17 октябрендә ИКОМ Әзербайжан милли комитеты президиумы ағзаһы итеп һайлана.

Баҡы халыҡ-ара күп мәҙәниәтле үҙәгенең попечителдәр советы ағзаһы.{{нет АИ|31|05|2026}}
 

== Ғилми хеҙмәттәре ==
# &quot;Ғәрәп географтары һәм Әзербайжан тураһында IX—XII быуат сәйәхәтселәре&quot; (Баҡы, 1974) (әзербайжан телендә)
# Ибн Хордадбех: Маршруттар һәм илдәр китабы (Баҡы, 1986)
# «Ғәрәп хәлифәте һәм Әзербайжан» (Баҡы, 1993) (әзербайжан телендә)
# &quot;Нахчиван - ғәрәптәрҙән монголдарға тиклем&quot; (Баку, 2003) (Әзербайжанда)
# &quot;Әзербайжан дәүләтселеге һәм уның символдары&quot; (Баҡы, 2001) (әзербайжан, урыҫ һәм инглиз телдәрендә) (авторы һәм ғилми мөхәррире)
# &quot;Хажи Зәйнәләбдин Таһиев&quot; (Истанбул, 2010) (әзербайжан һәм инглиз телдәрендә) (авт.)
# &quot;Әзербайжандың милли тарихы музейы-95. Китап-альбом&quot; (төҙөүсеһе һәм авторы) (Баку, 2015)
# &quot;Нахчиван в истории и историографии в VII-XII веках&quot; (Нахчиван, 2015)
# Ибн Хордадбех: Маршруттар һәм илдәр китабы (Саарбрюкен, 2016)

== Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре ==
# «Фидакарь хезмәт өсен» миҙалы (1970)
# [[Дан ордены]] (2010 елның 24 декабре) — Әзербайҗан фәнен үстерүдәге казанышлары өчен
# Әзербайҗанның атказанган фән эшлеклесе (2015 елның 3 ноябре) — Әзербайҗан Милли академиясенең 70 еллык юбилее уңаеннан, Әзербайҗан фәнен үстерүдәге казанышлары өчен Әзербайҗан Республикасының мактаулы исеме бирелә
# 2018 елның 18 маенда Азербайджанда ICOM Милли комитеты комитет каршындагы казанышлары өчен «Мактаулы әгъза» номинациясендә академик Наилә Велиханланы диплом белән бүләкли
# НАНА Президиумы утырышында 2018 елның 5 апрелендә исемле 6 галимне бүләкләү турында карар кабул ителә. 2018 елның 25 ноябрендә академик Наил Велиханлага Әзербайҗан һәм Якын Көнчыгыш тарихының башлангыч урта гасырлар тарихы тарихы, социаль-икътисадый, сәяси һәм мәдәни проблемаларын һәм тарихи географиясен тикшерү, анализлау һәм популярлаштыру өчен Аббасгулу ага Бакиханов исемендәге НАНА премиясе тапшырыла.
# 2019 елның 7 мартындагы 065 номерлы боерыгы белән Әзербайҗан Республикасы Дәүләт Куркынычсызлык хезмәте башлыгы, генерал-полковник Мадат Кулиев имзалавы белән Әзербайҗан Республикасының юбилей медале белән бүләкләнә — «Әзербайҗан Республикасы дәүләт куркынычсызлыгы һәм тышкы разведка органнарының 100 еллыгы (1918—2019)»
# 2019 елның 23 сентябрендә Әзәрбәйҗан тарихы Милли музее директоры, академик Наил Велиханлы Әнкарада төрки дөньяны өйрәнү халыкара академиясенең хакыйкый әгъзасы (академик) итеп сайланды һәм «Алтын йолдыз» халыкара медале белән бүләкләнә.
# 2019 елның 27 маенда Әзәрбәйҗан Республикасы Президенты Илһам Әлиев боерыгы белән Әзербайҗан тарихы милли музее директоры Наилә Велиханлыга «Әзербайҗан Демократик Республикасының 100 еллыгы (1918—2018)» юбилей медале тапшырыла. Әзербайҗан Республикасы Президенты Илһам Әлиев (№ I-828) имзасы белән юбилей медале һәм сертификат НАНА президиумы утырышында Наилә Велиханлыга тапшырыла (17.07.2019)
# Әзербайҗанның Милли тарихи музее директоры, академик Наил Велиханлы 2019 елда БДБ дәүләтара гуманитар хезмәттәшлек фонды бүләкләре буенча Советның «Бердәмлек йолдызлары» дәүләтара премиясе исеменә лаек була Премия иҗади эш һәм гуманитар өлкәдә казанышлар өчен бирелә.
# «Намус» ордены (2020 елның 30 декабре) — Әзербайҗан Республикасында фәнне үстерүдәге зур казанышлары өчен

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

 {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-30}}


[[Категория:Тарих фәндәре докторҙары]]
[[Категория:Баҡыла тыуғандар]]
[[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]]
[[Категория:1940 йылда тыуғандар]]
[[Категория:25 декабрҙә тыуғандар]]
[[Категория:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]]</text>
      <sha1>6gh2ohwjw6zql4pzqxmml1eoskgez6h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298804</id>
      <parentid>1298803</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T14:51:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>/* Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре */  был бүлек башҡортса түгел</comment>
      <origin>1298804</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10304" sha1="86sdnjsdzmajtwo3wn9evtrdl00t57k" xml:space="preserve">{{Шәхес}}
'''Наилә Мәммәҙәли кыҙы Вәлиханлы''' ({{Lang-az|Nailə Məmmədəli qızı Vəlixanlı}}; [[25 декабрь]] [[1940 йыл]]) — тарихсы. Әзербайжан милли тарих музейының генераль директоры. [[Әзербайжан Милли фәндәр академияһы|Әзербайжан милли фәндәр академияһы]] академигы. Әзербайжандың атҡаҙанған фән эшмәкәре (2015).

== Биографияһы ==
Наилә Вәлиханли 1940 йылдың 25 декабрендә [[Баҡы|Баҡыла]] Әзербайжандың мәҙәниәт һәм сәнғәт эшмәкәре, Әзербайжан ССР-ының халыҡ артисы Мәммәҙәли Вәлиханли ғаиләһендә тыуа.{{нет АИ|31|05|2026}}
 
1948-1958 йылдарҙа [[Баҡы|Баҡы ҡалаһының]] 132-се урта мәктәбендә уҡый. 1958 йылда [[Баҡы дәүләт университеты|Әзербайжан дәүләт университетының]] шәрҡиәт факультетының ғәрәп теле бүлегенә уҡырға инә. 1963 йылда юғары уҡыу йортон ҡыҙыл дипломға тамамлай.

1963 йылдан - Әзербайжан Терминологический словарь по Көнсығышты өйрәнеү институтының Ғәрәп илдәре тарихы кафедраһында өлкән лаборант.

1964-1967 йылдарҙа тарих фәндәре докторы Зыя Буниятов етәкселегендә «Әзербайжан тураһында ғәрәп географтары һәм IX-XII быуат сәйәхәтселәре» тигән темаға диссертация яҙа. 1970-2005 йылдарҙа Әзербайжан дәүләт университетында, Әзербайжан дәүләт педагогия институтында, Хазар, Зия һәм [[Әзербайжан]] университеттарында «Ғәрәп илдәре тарихы», «Ислам тарихы», «Дөйөм тарих», «Әзербайжан һәм Азия илдәре тарихы», «Азия тарихы» фәндәре буйынса уҡыта. «Әзербайжан сығанаҡтарын һәм тарихын өйрәнеү», шулай уҡ үҙенең белгеслеге буйынса курстар һәм семинарҙар үткәрә.{{нет АИ|31|05|2026}}
 
2001 йылда Әзербайжан милли фәндәр академияһының ағза-корреспонденты итеп һайлана.

2006 йылдың 7 ноябрендә Әзербайжан Президенты ҡарамағындағы Геральдик совет ағзаһы итеп һайлана.

2007 йылдың апрелендә Әзербайжан Милли Фәндәр академияһының тулы хоҡуҡлы ағзаһы һәм вице-президенты итеп һайлана.

2010 йылдың 8 февралендә Әзербайжандың фән, мәҙәниәт һәм әҙәбиәт өлкәһендәге дәүләт наградалары комиссияһы ағзаһы итеп һайлана.

2010 йылдың 19 февралендә Әзербайжан Президенты ҡарамағындағы Фәнде үҫтереү фондының попечителдәр советы ағзаһы була.

1998 йылдың июленән Әзербайжандың Милли тарих музейы директоры вазифаһын башҡара.

2018 йылдың 25 ноябрендә Халыҡ-ара [[Бөйөк Ебәк юлы|Ебәк юлы]] музейҙары альянсы (IBMA) вице-президенты итеп һайлана.

2019 йылдың 17 октябрендә ИКОМ Әзербайжан милли комитеты президиумы ағзаһы итеп һайлана.

Баҡы халыҡ-ара күп мәҙәниәтле үҙәгенең попечителдәр советы ағзаһы.{{нет АИ|31|05|2026}}
 

== Ғилми хеҙмәттәре ==
# &quot;Ғәрәп географтары һәм Әзербайжан тураһында IX—XII быуат сәйәхәтселәре&quot; (Баҡы, 1974) (әзербайжан телендә)
# Ибн Хордадбех: Маршруттар һәм илдәр китабы (Баҡы, 1986)
# «Ғәрәп хәлифәте һәм Әзербайжан» (Баҡы, 1993) (әзербайжан телендә)
# &quot;Нахчиван - ғәрәптәрҙән монголдарға тиклем&quot; (Баку, 2003) (Әзербайжанда)
# &quot;Әзербайжан дәүләтселеге һәм уның символдары&quot; (Баҡы, 2001) (әзербайжан, урыҫ һәм инглиз телдәрендә) (авторы һәм ғилми мөхәррире)
# &quot;Хажи Зәйнәләбдин Таһиев&quot; (Истанбул, 2010) (әзербайжан һәм инглиз телдәрендә) (авт.)
# &quot;Әзербайжандың милли тарихы музейы-95. Китап-альбом&quot; (төҙөүсеһе һәм авторы) (Баку, 2015)
# &quot;Нахчиван в истории и историографии в VII-XII веках&quot; (Нахчиван, 2015)
# Ибн Хордадбех: Маршруттар һәм илдәр китабы (Саарбрюкен, 2016)

== Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре ==
# «Фиҙаҡәр хеҙмәт өсөн» миҙалы (1970)
# [[Дан ордены]] (2010 елның 24 декабре) — Әзербайҗан фәнен үстерүдәге казанышлары өчен
# Әзербайҗанның атказанган фән эшлеклесе (2015 елның 3 ноябре) — Әзербайҗан Милли академиясенең 70 еллык юбилее уңаеннан, Әзербайҗан фәнен үстерүдәге казанышлары өчен Әзербайҗан Республикасының мактаулы исеме бирелә
# 2018 елның 18 маенда Азербайджанда ICOM Милли комитеты комитет каршындагы казанышлары өчен «Мактаулы әгъза» номинациясендә академик Наилә Велиханланы диплом белән бүләкли
# НАНА Президиумы утырышында 2018 елның 5 апрелендә исемле 6 галимне бүләкләү турында карар кабул ителә. 2018 елның 25 ноябрендә академик Наил Велиханлага Әзербайҗан һәм Якын Көнчыгыш тарихының башлангыч урта гасырлар тарихы тарихы, социаль-икътисадый, сәяси һәм мәдәни проблемаларын һәм тарихи географиясен тикшерү, анализлау һәм популярлаштыру өчен Аббасгулу ага Бакиханов исемендәге НАНА премиясе тапшырыла.
# 2019 елның 7 мартындагы 065 номерлы боерыгы белән Әзербайҗан Республикасы Дәүләт Куркынычсызлык хезмәте башлыгы, генерал-полковник Мадат Кулиев имзалавы белән Әзербайҗан Республикасының юбилей медале белән бүләкләнә — «Әзербайҗан Республикасы дәүләт куркынычсызлыгы һәм тышкы разведка органнарының 100 еллыгы (1918—2019)»
# 2019 елның 23 сентябрендә Әзәрбәйҗан тарихы Милли музее директоры, академик Наил Велиханлы Әнкарада төрки дөньяны өйрәнү халыкара академиясенең хакыйкый әгъзасы (академик) итеп сайланды һәм «Алтын йолдыз» халыкара медале белән бүләкләнә.
# 2019 елның 27 маенда Әзәрбәйҗан Республикасы Президенты Илһам Әлиев боерыгы белән Әзербайҗан тарихы милли музее директоры Наилә Велиханлыга «Әзербайҗан Демократик Республикасының 100 еллыгы (1918—2018)» юбилей медале тапшырыла. Әзербайҗан Республикасы Президенты Илһам Әлиев (№ I-828) имзасы белән юбилей медале һәм сертификат НАНА президиумы утырышында Наилә Велиханлыга тапшырыла (17.07.2019)
# Әзербайҗанның Милли тарихи музее директоры, академик Наил Велиханлы 2019 елда БДБ дәүләтара гуманитар хезмәттәшлек фонды бүләкләре буенча Советның «Бердәмлек йолдызлары» дәүләтара премиясе исеменә лаек була Премия иҗади эш һәм гуманитар өлкәдә казанышлар өчен бирелә.
# «Намус» ордены (2020 елның 30 декабре) — Әзербайҗан Республикасында фәнне үстерүдәге зур казанышлары өчен

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

 {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-30}}


[[Категория:Тарих фәндәре докторҙары]]
[[Категория:Баҡыла тыуғандар]]
[[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]]
[[Категория:1940 йылда тыуғандар]]
[[Категория:25 декабрҙә тыуғандар]]
[[Категория:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]]</text>
      <sha1>86sdnjsdzmajtwo3wn9evtrdl00t57k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298805</id>
      <parentid>1298804</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T14:52:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <origin>1298805</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10298" sha1="1y1h2ji1jyl4rt08t0y9t50hdekkc5u" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Наилә Мәммәҙәли кыҙы Вәлиханлы''' ({{Lang-az|Nailə Məmmədəli qızı Vəlixanlı}}; [[25 декабрь]] [[1940 йыл]]) — тарихсы. Әзербайжан милли тарих музейының генераль директоры. [[Әзербайжан Милли фәндәр академияһы|Әзербайжан милли фәндәр академияһы]] академигы. Әзербайжандың атҡаҙанған фән эшмәкәре (2015).

== Биографияһы ==
Наилә Вәлиханли 1940 йылдың 25 декабрендә [[Баҡы|Баҡыла]] Әзербайжандың мәҙәниәт һәм сәнғәт эшмәкәре, Әзербайжан ССР-ының халыҡ артисы Мәммәҙәли Вәлиханли ғаиләһендә тыуа.{{нет АИ|31|05|2026}}
 
1948-1958 йылдарҙа [[Баҡы|Баҡы ҡалаһының]] 132-се урта мәктәбендә уҡый. 1958 йылда [[Баҡы дәүләт университеты|Әзербайжан дәүләт университетының]] шәрҡиәт факультетының ғәрәп теле бүлегенә уҡырға инә. 1963 йылда юғары уҡыу йортон ҡыҙыл дипломға тамамлай.

1963 йылдан - Әзербайжан Терминологический словарь по Көнсығышты өйрәнеү институтының Ғәрәп илдәре тарихы кафедраһында өлкән лаборант.

1964-1967 йылдарҙа тарих фәндәре докторы Зыя Буниятов етәкселегендә «Әзербайжан тураһында ғәрәп географтары һәм IX-XII быуат сәйәхәтселәре» тигән темаға диссертация яҙа. 1970-2005 йылдарҙа Әзербайжан дәүләт университетында, Әзербайжан дәүләт педагогия институтында, Хазар, Зия һәм [[Әзербайжан]] университеттарында «Ғәрәп илдәре тарихы», «Ислам тарихы», «Дөйөм тарих», «Әзербайжан һәм Азия илдәре тарихы», «Азия тарихы» фәндәре буйынса уҡыта. «Әзербайжан сығанаҡтарын һәм тарихын өйрәнеү», шулай уҡ үҙенең белгеслеге буйынса курстар һәм семинарҙар үткәрә.{{нет АИ|31|05|2026}}
 
2001 йылда Әзербайжан милли фәндәр академияһының ағза-корреспонденты итеп һайлана.

2006 йылдың 7 ноябрендә Әзербайжан Президенты ҡарамағындағы Геральдик совет ағзаһы итеп һайлана.

2007 йылдың апрелендә Әзербайжан Милли Фәндәр академияһының тулы хоҡуҡлы ағзаһы һәм вице-президенты итеп һайлана.

2010 йылдың 8 февралендә Әзербайжандың фән, мәҙәниәт һәм әҙәбиәт өлкәһендәге дәүләт наградалары комиссияһы ағзаһы итеп һайлана.

2010 йылдың 19 февралендә Әзербайжан Президенты ҡарамағындағы Фәнде үҫтереү фондының попечителдәр советы ағзаһы була.

1998 йылдың июленән Әзербайжандың Милли тарих музейы директоры вазифаһын башҡара.

2018 йылдың 25 ноябрендә Халыҡ-ара [[Бөйөк Ебәк юлы|Ебәк юлы]] музейҙары альянсы (IBMA) вице-президенты итеп һайлана.

2019 йылдың 17 октябрендә ИКОМ Әзербайжан милли комитеты президиумы ағзаһы итеп һайлана.

Баҡы халыҡ-ара күп мәҙәниәтле үҙәгенең попечителдәр советы ағзаһы.{{нет АИ|31|05|2026}}
 

== Ғилми хеҙмәттәре ==
# &quot;Ғәрәп географтары һәм Әзербайжан тураһында IX—XII быуат сәйәхәтселәре&quot; (Баҡы, 1974) (әзербайжан телендә)
# Ибн Хордадбех: Маршруттар һәм илдәр китабы (Баҡы, 1986)
# «Ғәрәп хәлифәте һәм Әзербайжан» (Баҡы, 1993) (әзербайжан телендә)
# &quot;Нахчиван - ғәрәптәрҙән монголдарға тиклем&quot; (Баку, 2003) (Әзербайжанда)
# &quot;Әзербайжан дәүләтселеге һәм уның символдары&quot; (Баҡы, 2001) (әзербайжан, урыҫ һәм инглиз телдәрендә) (авторы һәм ғилми мөхәррире)
# &quot;Хажи Зәйнәләбдин Таһиев&quot; (Истанбул, 2010) (әзербайжан һәм инглиз телдәрендә) (авт.)
# &quot;Әзербайжандың милли тарихы музейы-95. Китап-альбом&quot; (төҙөүсеһе һәм авторы) (Баку, 2015)
# &quot;Нахчиван в истории и историографии в VII-XII веках&quot; (Нахчиван, 2015)
# Ибн Хордадбех: Маршруттар һәм илдәр китабы (Саарбрюкен, 2016)

== Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре ==
# «Фиҙаҡәр хеҙмәт өсөн» миҙалы (1970)
# [[Дан ордены]] (2010 елның 24 декабре) — Әзербайҗан фәнен үстерүдәге казанышлары өчен
# Әзербайҗанның атказанган фән эшлеклесе (2015 елның 3 ноябре) — Әзербайҗан Милли академиясенең 70 еллык юбилее уңаеннан, Әзербайҗан фәнен үстерүдәге казанышлары өчен Әзербайҗан Республикасының мактаулы исеме бирелә
# 2018 елның 18 маенда Азербайджанда ICOM Милли комитеты комитет каршындагы казанышлары өчен «Мактаулы әгъза» номинациясендә академик Наилә Велиханланы диплом белән бүләкли
# НАНА Президиумы утырышында 2018 елның 5 апрелендә исемле 6 галимне бүләкләү турында карар кабул ителә. 2018 елның 25 ноябрендә академик Наил Велиханлага Әзербайҗан һәм Якын Көнчыгыш тарихының башлангыч урта гасырлар тарихы тарихы, социаль-икътисадый, сәяси һәм мәдәни проблемаларын һәм тарихи географиясен тикшерү, анализлау һәм популярлаштыру өчен Аббасгулу ага Бакиханов исемендәге НАНА премиясе тапшырыла.
# 2019 елның 7 мартындагы 065 номерлы боерыгы белән Әзербайҗан Республикасы Дәүләт Куркынычсызлык хезмәте башлыгы, генерал-полковник Мадат Кулиев имзалавы белән Әзербайҗан Республикасының юбилей медале белән бүләкләнә — «Әзербайҗан Республикасы дәүләт куркынычсызлыгы һәм тышкы разведка органнарының 100 еллыгы (1918—2019)»
# 2019 елның 23 сентябрендә Әзәрбәйҗан тарихы Милли музее директоры, академик Наил Велиханлы Әнкарада төрки дөньяны өйрәнү халыкара академиясенең хакыйкый әгъзасы (академик) итеп сайланды һәм «Алтын йолдыз» халыкара медале белән бүләкләнә.
# 2019 елның 27 маенда Әзәрбәйҗан Республикасы Президенты Илһам Әлиев боерыгы белән Әзербайҗан тарихы милли музее директоры Наилә Велиханлыга «Әзербайҗан Демократик Республикасының 100 еллыгы (1918—2018)» юбилей медале тапшырыла. Әзербайҗан Республикасы Президенты Илһам Әлиев (№ I-828) имзасы белән юбилей медале һәм сертификат НАНА президиумы утырышында Наилә Велиханлыга тапшырыла (17.07.2019)
# Әзербайҗанның Милли тарихи музее директоры, академик Наил Велиханлы 2019 елда БДБ дәүләтара гуманитар хезмәттәшлек фонды бүләкләре буенча Советның «Бердәмлек йолдызлары» дәүләтара премиясе исеменә лаек була Премия иҗади эш һәм гуманитар өлкәдә казанышлар өчен бирелә.
# «Намус» ордены (2020 елның 30 декабре) — Әзербайҗан Республикасында фәнне үстерүдәге зур казанышлары өчен

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

 {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-30}}


[[Категория:Тарих фәндәре докторҙары]]
[[Категория:Баҡыла тыуғандар]]
[[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]]
[[Категория:1940 йылда тыуғандар]]
[[Категория:25 декабрҙә тыуғандар]]
[[Категория:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]]</text>
      <sha1>1y1h2ji1jyl4rt08t0y9t50hdekkc5u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Һижран Камран ҡыҙы Хөсәйенова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200720</id>
    <revision>
      <id>1298806</id>
      <parentid>1295814</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T15:01:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <origin>1298806</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5493" sha1="r0etzpy3skr2qgw5bljyecn4promx6x" xml:space="preserve">{{Универсальная карточка}}'''Һижран Камран ҡыҙы Хөсәйенова''' ({{Lang-az|Hicran Hüseynova Kamran qızı}}) - сәйәсмән, VI һәм VII саҡырылыш Милли мәжлис депутаты, Әзербайжан Республикаһының Ғаилә, ҡатын-ҡыҙҙар һәм балалар буйынса дәүләт комитеты рәйесе (2006-2020), сәйәси фәндәр докторы, профессор. Яңы Әзербайжан партияһы ағзаһы.

== Биографияһы ==
Хизран Хөсәйенова [[1955 йыл|1955 йылдың]] [[13 август|13 авгусында]] [[Баҡы|Баҡыла]] Әзербайжан Коммунистар партияһының [[Сумҡайыт|Сумғайт]] ҡала комитетының беренсе секретары Камран Хөсәйеновтың ғаиләһендә тыуған. Ул 1972 йылда Баҡыла урта мәктәпте тамамлаған һәм Әзербайжан дәүләт университетының тарих факультетына уҡырға кергән, 1977 йылда уны тамамлай. 1985 йылда ул кандидатлыҡ диссертацияһын, ә 2001 йылда «Әзербайжан Европа системаһында интеграция» темаһына докторлыҡ диссертацияһын яҡлай. Ул Әзербайжанда сәйәсәт фәндәре буйынса докторлыҡ диссертацияһын яҡлаған беренсе ҡатын-ҡыҙ. 2007 йылда профессор исемен ала.{{нет АИ|31|05|2026}}
 
=== Карьера ===
1977 йылдан алып Баҡы ҡалаһының 189-сы урта мәктәбендә уҡытыусы булып эшләй. 1988-1993 йылдарҙа Әзербайжан дәүләт университеты (1991 йылдан - Баҡы дәүләт университеты) уҡытыусыһы, һуңынан сәйәси тарих кафедраһы доценты.

1999-2003 йылдарҙа Әзербайжан Республикаһының Ҡатын-ҡыҙҙар мәсьәләләре буйынса комитетының халыҡ-ара бәйләнештәр һәм мәғлүмәт бүлеге мөдире булып эшләй. 2006 йылда Әзербайжандың Ғаилә, ҡатын-ҡыҙ һәм балалар мәсьәләләре буйынса дәүләт комитеты рәйесе итеп тәғәйенләнә.

2020 йылдың 7 ғинуарында Хижран Хөсәйенова Әзербайжандағы парламент һайлауҙарында ҡатнашырға тәҡдим ителгәне өсөн Ғаилә, ҡатын-ҡыҙҙар һәм балалар эштәре буйынса дәүләт комитеты рәйесе вазифаһынан бушатыла.

2020 йылдың [[9 февраль|9 февралендә]] үткән парламент һайлауҙары йомғаҡтары буйынса Хиджран Хөсәйенова Әзербайжан парламентының алтынсы саҡырылыш депутаты итеп 41-се Сумғайт һанлы 1-се һайлау округынан һайланды.

2024 йылда Әзербайжанда [[1 сентябрь|1 сентябрҙә]] үткән парламент һайлауҙарында ул 42-се Сумғайт һайлау округында еңеп сыға. Ул рәсми рәүештә Етенсе Әзербайжан парламенты депутаты булып китә, уның беренсе ултырышы 2024 йылдың 23 сентябрендә үтәсәк.

Хижран Хөсәйенова — Мехрибан Әлиеваның туғаны, Әзербайжан Республикаһының вице-президенты һәм беренсе ледиһы.{{нет АИ|31|05|2026}}
 

== Бүләктәр ==

* Дан ордены (2015 йылдың 12 авгусы) — ''Әзербайжан Республикаһының ижтимағи-сәйәси тормошонда әүҙем ҡатнашҡаны өсөн''.
* 1-се дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены (2025 йылдың 12 авгусы) — ''Әзербайжан Республикаһының ижтимағи-сәйәси тормошонда күрһәткән хеҙмәттәре өсөн''.
* Почетлы легионы офицеры (2011, [[Франция]] ).
* Ғаилә, ҡатын-ҡыҙҙар һәм балалар эштәре буйынса дәүләт комитетының махсус миҙалы (2012).
* Халыҡ-ара МКДО миҙалы (2011).

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}


 {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-30}}

[[Категория:Әзербайжан сәйәсмән ҡатын-ҡыҙҙары]]
[[Категория:Әзербайжан министрҙары]]
[[Категория:Почётлы легион ордены офицерҙары]]
[[Категория:Баҡыла тыуғандар]]
[[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]]
[[Категория:1955 йылда тыуғандар]]
[[Категория:13 августа тыуғандар]]</text>
      <sha1>r0etzpy3skr2qgw5bljyecn4promx6x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298807</id>
      <parentid>1298806</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T15:08:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>викилаштырыу, орфография</comment>
      <origin>1298807</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5502" sha1="i2wpbnsj9yz9f4el167btvyatp7z933" xml:space="preserve">{{Универсальная карточка}}'''Һижран Камран ҡыҙы Хөсәйенова''' ({{Lang-az|Hicran Hüseynova Kamran qızı}}) — сәйәсмән, VI һәм VII саҡырылыш Милли мәжлис депутаты, [[Әзербайжан Республикаһы]]ның Ғаилә, ҡатын-ҡыҙҙар һәм балалар буйынса дәүләт комитеты рәйесе (2006—2020), сәйәси фәндәр докторы, профессор. Яңы Әзербайжан партияһы ағзаһы.

== Биографияһы ==
Хизран Хөсәйенова [[1955 йыл|1955 йылдың]] [[13 август|13 авгусында]] [[Баҡы]]ла Әзербайжан Коммунистар партияһының [[Сумҡайыт|Сумғайт]] ҡала комитетының беренсе секретары Камран Хөсәйеновтың ғаиләһендә тыуған. Ул 1972 йылда Баҡыла урта мәктәпте тамамлаған һәм Әзербайжан дәүләт университетының тарих факультетына уҡырға кергән, 1977 йылда уны тамамлай. 1985 йылда ул кандидатлыҡ диссертацияһын, ә 2001 йылда «Әзербайжан Европа системаһында интеграция» темаһына докторлыҡ диссертацияһын яҡлай. Ул Әзербайжанда сәйәсәт фәндәре буйынса докторлыҡ диссертацияһын яҡлаған беренсе ҡатын-ҡыҙ. 2007 йылда профессор исемен ала.{{нет АИ|31|05|2026}}
 

=== Карьера ===
1977 йылдан алып Баҡы ҡалаһының 189-сы урта мәктәбендә уҡытыусы булып эшләй. 1988—1993 йылдарҙа Әзербайжан дәүләт университеты (1991 йылдан — Баҡы дәүләт университеты) уҡытыусыһы, һуңынан сәйәси тарих кафедраһы доценты.

1999—2003 йылдарҙа Әзербайжан Республикаһының Ҡатын-ҡыҙҙар мәсьәләләре буйынса комитетының халыҡ-ара бәйләнештәр һәм мәғлүмәт бүлеге мөдире булып эшләй. 2006 йылда Әзербайжандың Ғаилә, ҡатын-ҡыҙ һәм балалар мәсьәләләре буйынса дәүләт комитеты рәйесе итеп тәғәйенләнә.

2020 йылдың 7 ғинуарында Хижран Хөсәйенова Әзербайжандағы парламент һайлауҙарында ҡатнашырға тәҡдим ителгәне өсөн Ғаилә, ҡатын-ҡыҙҙар һәм балалар эштәре буйынса дәүләт комитеты рәйесе вазифаһынан бушатыла.

2020 йылдың [[9 февраль|9 февралендә]] үткән парламент һайлауҙары йомғаҡтары буйынса Хиджран Хөсәйенова Әзербайжан парламентының алтынсы саҡырылыш депутаты итеп 41-се Сумғайт һанлы 1-се һайлау округынан һайланды.

2024 йылда Әзербайжанда [[1 сентябрь|1 сентябрҙә]] үткән парламент һайлауҙарында ул 42-се Сумғайт һайлау округында еңеп сыға. Ул рәсми рәүештә Етенсе Әзербайжан парламенты депутаты булып китә, уның беренсе ултырышы 2024 йылдың 23 сентябрендә үтәсәк.

Хижран Хөсәйенова — Мехрибан Әлиеваның туғаны, Әзербайжан Республикаһының вице-президенты һәм беренсе ледийы.{{нет АИ|31|05|2026}}
 

== Бүләктәр ==
* Дан ордены (2015 йылдың 12 авгусы) — ''Әзербайжан Республикаһының ижтимағи-сәйәси тормошонда әүҙем ҡатнашҡаны өсөн''.
* 1-се дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены (2025 йылдың 12 авгусы) — ''Әзербайжан Республикаһының ижтимағи-сәйәси тормошонда күрһәткән хеҙмәттәре өсөн''.
* Почетлы легионы офицеры (2011, [[Франция]]).
* Ғаилә, ҡатын-ҡыҙҙар һәм балалар эштәре буйынса дәүләт комитетының махсус миҙалы (2012).
* Халыҡ-ара МКДО миҙалы (2011).

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}


 {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-30}}

[[Категория:Әзербайжан сәйәсмән ҡатын-ҡыҙҙары]]
[[Категория:Әзербайжан министрҙары]]
[[Категория:Почётлы легион ордены офицерҙары]]
[[Категория:Баҡыла тыуғандар]]
[[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]]
[[Категория:1955 йылда тыуғандар]]
[[Категория:13 августа тыуғандар]]</text>
      <sha1>i2wpbnsj9yz9f4el167btvyatp7z933</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фекерләшеү:Ерзин Сәлих Йосоп улы</title>
    <ns>1</ns>
    <id>200983</id>
    <revision>
      <id>1298756</id>
      <parentid>1297316</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T11:59:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Фекерләшеү:Сәлих Юсуп улы Эрзин]] битенең исемен [[Фекерләшеү:Эрзин Сәлих Йосоп улы]] тип Баныу алыштырҙы: мәҡәләгә исем ҡушыу ҡағиҙәһенә ярашлы</comment>
      <origin>1297316</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="132" sha1="mvhv8tngzen4a070ljccpvpueadibhh" xml:space="preserve">{{Вики-яҙ 2026|ҡатнашыусы=Ilnaz26|тема= эшҡыуар|тема2=|тема3= |ил= Рәсәй|ил2= |ил3= }}</text>
      <sha1>mvhv8tngzen4a070ljccpvpueadibhh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298764</id>
      <parentid>1298756</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T12:15:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Фекерләшеү:Эрзин Сәлих Йосоп улы]] битенең исемен [[Фекерләшеү:Ерзин Сәлих Йосоп улы]] тип Баныу алыштырҙы: Хаталы атама</comment>
      <origin>1297316</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="132" sha1="mvhv8tngzen4a070ljccpvpueadibhh" xml:space="preserve">{{Вики-яҙ 2026|ҡатнашыусы=Ilnaz26|тема= эшҡыуар|тема2=|тема3= |ил= Рәсәй|ил2= |ил3= }}</text>
      <sha1>mvhv8tngzen4a070ljccpvpueadibhh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фекерләшеү:Яушев Ғәбделвәли Әхмәтйән улы</title>
    <ns>1</ns>
    <id>200984</id>
    <revision>
      <id>1298770</id>
      <parentid>1297318</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T12:21:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Фекерләшеү:Ғәбделвәли Әхмәтжан улы Яушев]] битенең исемен [[Фекерләшеү:Яушев Ғәбделвәли Әхмәтйән улы]] тип Баныу алыштырҙы: мәҡәләгә исем ҡушыу ҡағиҙәһенә ярашлы</comment>
      <origin>1297318</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="149" sha1="ai9xdhg6uvk1wpnrpxpkmziauju1tnu" xml:space="preserve">{{Вики-яҙ 2026|ҡатнашыусы=Ilnaz26|тема= йәмәғәт эшмәкәре|тема2=|тема3= |ил= Рәсәй|ил2= |ил3= }}</text>
      <sha1>ai9xdhg6uvk1wpnrpxpkmziauju1tnu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нежла Атеш</title>
    <ns>0</ns>
    <id>201009</id>
    <revision>
      <id>1298811</id>
      <parentid>1297401</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T15:20:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>викилаштырыу, күренеште төҙәтеү</comment>
      <origin>1298811</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5677" sha1="6viiqiqd9vhsfp45n66v3a8cedu2sns" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Нежла Атеш''' (төр. Нежла Атеш, тыуған ерендә '''Нежла Батыр;''' {{Lang-crh|Naciye Batır}}); [[7 март]] [[1932 йыл|1932]], [[Констанца]], [[Румыния]], [[2005 йыл|2005 йылдың]] апрелендә вафат, [[Истанбул]], [[Төркиә]]) — актриса һәм ҡорһаҡ бейеүсеһе.

== Биографияһы ==
Ул 1932 йылдың 7 мартында Румынияның Констанца ҡалаһында татар ғаиләһендә тыуған. Ул ғаиләлә дүрт ҡыҙҙың береһе булған. Уның әтәсе, юл ремонтлаусы, биш йәшендә һәләкәттә вафат булған.

30-сы йылдарҙа әсәһе менән [[Төркиә|Төркиәгә]] күсеп китә. 14 йәшендә, аҡса булмау сәбәпле, заводҡа эшкә урынлашырға мәжбүр була. Бәләкәйҙән йырларға, бейергә ярата, шуға күрә эшләгән аҡсаһының бер өлөшөн тәрбиәгә алған ата-әсәһенә бирә, ә ҡалғанын шәхси бейеү дәрестәренә тотона. Ышанғыһыҙ талантҡа эйә булып, 17 йәшенә тиклем шәп бейеусе булып китә, акробатик оҫталыҡты үҙләштереү өсөн циркта эшләй башлай.

«Neçla Atüş» псевдонимы аҫтында Төркиәлә бик һәләтле бейеүсе булараҡ дан яулай. Тиҙҙән уға сит илдә сығыш яһарға тәҡдимдәр килә башлай. Тәүҙә уны [[Ҡыпрыҫ|Кипрға]] саҡыралар, һуңынан [[Париж|Парижға]], [[Рим|Римгә]], [[Бағдад|Бағдадҡа]], [[Ҡаһирә|Ҡаһирәгә]] һәм Көнсығыштың башҡа ҡалаларына. Морис Шевалье, [[Эдит Пиаф]] һәм Жозефина Бейкер кеүек йондоҙҙар менән Париждағы билдәле музыка залында (Casino de Paris) бейеүгә өлгәшә. 22 йәшенә ул бөтә донъяға билдәле була һәм Folies Bergere ҡалаһында Lido кабареһында эшләй&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://news.google.com/newspapers?id=mOgeAAAAIBAJ&amp;sjid=sswEAAAAIBAJ&amp;pg=2986,767547&amp;dq=nejla-ates&amp;hl=en|title=Belly Dancer Finds Women Interesting|date=1954-11-21|work=[[Daytona Beach Morning Journal]]|accessdate=2010-12-22}}&lt;/ref&gt;.

[[1954 йыл]]да [[Америка Ҡушма Штаттары|АҠШ-ҡа]] Бродвейҙағы «Фэнни» мюзиклында сығыш яһарға саҡырыла. Хәрәкәттәре йыланға оҡшаған был ҡыҙҙы американдар яратҡан. Ул Голливудтың иғтибарын йәлеп итә. Шул уҡ йылда «Ричард арыҫлан йөрәге» фильмында, һуңынан «Синбад улы» фильмында төшә&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://news.google.com/newspapers?id=FnQnAAAAIBAJ&amp;sjid=omoDAAAAIBAJ&amp;pg=3591,3872688&amp;dq=nejla-ates+sinbad&amp;hl=en|title=Stars Interpret Oriental Dances|date=1954-03-10|work=[[Pittsburgh Post-Gazette]]|accessdate=2010-12-22}}&lt;/ref&gt;. Мажаралы жанр һәм ҙур күләмле декорациялар Америка тамашасыларын әсир итә.

АҠШ-та йәшәп, ул Уильям Холден, Боб Хоуп һәм Уильям Армстронг кеүек Америка билдәле шәхестәре менән проекттарҙа эшләй, шулай уҡ [[Глория Свенсон|Глория Суонсон]] һәм [[Мэрилин Монро]] менән дуҫ була. [[Джуди Гарленд|Джуди Гарланд]] үҙе лә уның менән бейергә өйрәнергә бик теләй. Уны мәжлестәргә, гала-концерттарға саҡыралар ине. «Нефть магнаты» Шеппард Кинг уға тәҡдим итә. Әммә Недзла ғаиләһе менән уртаҡ тел таба алмай, тәҡдимде кире ҡаға.

30 йәшендә лә ул һаман да популяр булып, Америка Ҡушма Штаттарының төрлө шәһәрҙәрендә бейеү менән шөғөлләнә. Илдә 10 йыл эшләү дәүерендә ул 1 миллион доллар йыя.

[[2005 йыл|2005 йылдың]] апрелендә Нежла [[Истанбул]] дауаханаһында 73 йәшендә вафат була.

== Фильмография ==
* 1954 — {{Тәржемәһеҙ|Сын Синдбада|Сын Синдбада||Son of Sinbad}} — ''танцовщица''
* 1955 — {{Тәржемәһеҙ|Король Ричард и крестоносцы|Король Ричард и крестоносцы||King Richard and the Crusaders}} — ''танцовщица''

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* [https://vk.com/wall-137884068_3090 Нежла Атеш — төрөк бейеүсеһе «Рахат Лукум».]
[[Категория:Истанбулда вафат булғандар]]
[[Категория:2005 йылда вафат булғандар]]
[[Категория:Румынияла тыуғандар]]
[[Категория:1932 йылда тыуғандар]]
[[Категория:7 мартта тыуғандар]]</text>
      <sha1>6viiqiqd9vhsfp45n66v3a8cedu2sns</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Имрен Айҡут</title>
    <ns>0</ns>
    <id>201010</id>
    <revision>
      <id>1298808</id>
      <parentid>1297403</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T15:15:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <origin>1298808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3600" sha1="mxea4p3on5yqsuybz3bpbqsxk4peieh" xml:space="preserve">{{Государственный деятель}}'''Имрен Айкут''' (1940 йылда тыуған) — төрөк иҡтисадсыһы һәм дәүләт эшмәкәре.

== Биографияһы ==
1940 йылда Ҡозанда тыуған, Ататөрк башланғыс мәктәбен, артабан [[Адана|Аҙана]] ҡыҙҙар мәктәбен тамамлаған. 1964 йылда Истанбул университетының иҡтисад факультетын тамамлай.

Артабан Англияның [[Оксфорд университеты|Оксфорд университетында]] уҡый, хеҙмәткәрҙәр һәм эш биреүселәр мөнәсәбәттәрен, сәнәғәт мөнәсәбәттәрен һәм профсоюздарҙы өйрәнә. Артабан Норвегияның Осло университетында «Хеҙмәткәрҙәрҙең предприятие менән идара итеүҙә ҡатнашыуы» программаһы буйынса уҡый. Бынан һуң ул Бөйөк Британияла Профсоюздар конфедерацияһы һәм Хеҙмәт министрлығы өсөн төрлө тикшеренеу проекттарын тормошҡа ашыра. Төркиәлә «Хеҙмәткәрҙәр өсөн валюта курстары (Төркиәнән башҡа) һәм уларҙы Төркиә иҡтисады күҙлегенән анализлау» тигән хеҙмәте өсөн докторлыҡ диссертацияһын яҡлай.{{нет АИ|31|05|2026}}   


1964-1975 йылдарҙа Айҡут ике профсоюзда коллектив хеҙмәт бәхәстәре бүлеге мөдире, ә 1975—1976 йылдарҙа хеҙмәткәрҙәр менән эш биреүсе мөнәсәбәттәре буйынса белгес һәм ҡағыҙ эшселәре союзының генераль секретары була.

=== Сәйәси карьераһы ===
1983 йылда [[Националистическая демократическая партия|Милли демократик партияны]] ойоштороуҙа ҡатнаша. 1986 йылда НДП тарҡатылғандан һуң Ватан партияһына инә.

1983 йылдан 1999 йылға тиклем ул Төркиәнең Бөйөк Милли Мәжлесе ағзаһы булып эшләй. Тургут Үҙал һәм Йылдырым Аҡбулат хөҡүмәттәрендә Хеҙмәт һәм Социаль Именлек министры булып хеҙмәт итә. Шулай уҡ Месут Алманың ике кабинетында Дәүләт министры булып эшләй. 1997 йылдың 30 июненән 1999 йылдың 11 ғинуарына тиклем Йәмәғәт ул эштәре һәм торлаҡ министры вазифаһын биләй.{{нет АИ|31|05|2026}}    


== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
    {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-30}}

== Һылтанмалар ==
{{cite web |url=http://www.kimkimdir.gen.tr/kimkimdir.php?id=4600 |publisher=Kim Kimdir? |title=Dr. İmren Aykut |lang=tr |access-date=2017-07-24 |archive-date=2021-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210419220054/http://www.kimkimdir.gen.tr/kimkimdir.php?id=4600 |url-status=live }}
[[Категория:Төркиәлә тыуғандар]]
[[Категория:1940 йылда тыуғандар]]</text>
      <sha1>mxea4p3on5yqsuybz3bpbqsxk4peieh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298809</id>
      <parentid>1298808</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T15:17:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <origin>1298809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4931" sha1="0qil69m9s30yyj5rj572qokf5e77bo7" xml:space="preserve">{{Государственный деятель
| имя = Имрен Айкут
| оригинал имени = 
| изображение =
| ширина = 
| описание изображения = 
| должность = Министр общественных работ и жилищного строительства
| периодначало = 30 июня 1997
| периодконец = 11 января 1999
| предшественник = 
| преемник = [[Февзи Айтекин]]
| должность_2 = Государственный министр
| периодначало_2 = 23 июня 1991
| периодконец_2 = 20 ноября 1991
| предшественник_2 = 
| преемник_2 = 
| должность_3 = Министр труда и социального обеспечения
| периодначало_3 = 21 декабря 1987
| периодконец_3 = 23 июня 1991
| предшественник_3 = [[Мюкеррем Ташчиоглу]]
| преемник_3 = [[Метин Эмироглу]]
| должность_4 = Член [[Великое национальное собрание Турции|Великого национального собрания Турции]]
| периодначало_4 = 1983
| периодконец_4 = 1999
| предшественник_4 = 
| преемник_4 = 
}}
'''Имрен Айкут''' (1940 йылда тыуған) — төрөк иҡтисадсыһы һәм дәүләт эшмәкәре.

== Биографияһы ==
1940 йылда Ҡозанда тыуған, Ататөрк башланғыс мәктәбен, артабан [[Адана|Аҙана]] ҡыҙҙар мәктәбен тамамлаған. 1964 йылда Истанбул университетының иҡтисад факультетын тамамлай.

Артабан Англияның [[Оксфорд университеты|Оксфорд университетында]] уҡый, хеҙмәткәрҙәр һәм эш биреүселәр мөнәсәбәттәрен, сәнәғәт мөнәсәбәттәрен һәм профсоюздарҙы өйрәнә. Артабан Норвегияның Осло университетында «Хеҙмәткәрҙәрҙең предприятие менән идара итеүҙә ҡатнашыуы» программаһы буйынса уҡый. Бынан һуң ул Бөйөк Британияла Профсоюздар конфедерацияһы һәм Хеҙмәт министрлығы өсөн төрлө тикшеренеу проекттарын тормошҡа ашыра. Төркиәлә «Хеҙмәткәрҙәр өсөн валюта курстары (Төркиәнән башҡа) һәм уларҙы Төркиә иҡтисады күҙлегенән анализлау» тигән хеҙмәте өсөн докторлыҡ диссертацияһын яҡлай.{{нет АИ|31|05|2026}}   


1964-1975 йылдарҙа Айҡут ике профсоюзда коллектив хеҙмәт бәхәстәре бүлеге мөдире, ә 1975—1976 йылдарҙа хеҙмәткәрҙәр менән эш биреүсе мөнәсәбәттәре буйынса белгес һәм ҡағыҙ эшселәре союзының генераль секретары була.

=== Сәйәси карьераһы ===
1983 йылда [[Националистическая демократическая партия|Милли демократик партияны]] ойоштороуҙа ҡатнаша. 1986 йылда НДП тарҡатылғандан һуң Ватан партияһына инә.

1983 йылдан 1999 йылға тиклем ул Төркиәнең Бөйөк Милли Мәжлесе ағзаһы булып эшләй. Тургут Үҙал һәм Йылдырым Аҡбулат хөҡүмәттәрендә Хеҙмәт һәм Социаль Именлек министры булып хеҙмәт итә. Шулай уҡ Месут Алманың ике кабинетында Дәүләт министры булып эшләй. 1997 йылдың 30 июненән 1999 йылдың 11 ғинуарына тиклем Йәмәғәт ул эштәре һәм торлаҡ министры вазифаһын биләй.{{нет АИ|31|05|2026}}    


== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
    {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-30}}

== Һылтанмалар ==
{{cite web |url=http://www.kimkimdir.gen.tr/kimkimdir.php?id=4600 |publisher=Kim Kimdir? |title=Dr. İmren Aykut |lang=tr |access-date=2017-07-24 |archive-date=2021-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210419220054/http://www.kimkimdir.gen.tr/kimkimdir.php?id=4600 |url-status=live }}
[[Категория:Төркиәлә тыуғандар]]
[[Категория:1940 йылда тыуғандар]]</text>
      <sha1>0qil69m9s30yyj5rj572qokf5e77bo7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298810</id>
      <parentid>1298809</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T15:18:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <origin>1298810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3560" sha1="8snf27fv4irx007f7k4jlhtdh2vgfa3" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Имрен Айкут''' (1940 йылда тыуған) — төрөк иҡтисадсыһы һәм дәүләт эшмәкәре.

== Биографияһы ==
1940 йылда Ҡозанда тыуған, Ататөрк башланғыс мәктәбен, артабан [[Адана|Аҙана]] ҡыҙҙар мәктәбен тамамлаған. 1964 йылда Истанбул университетының иҡтисад факультетын тамамлай.

Артабан Англияның [[Оксфорд университеты|Оксфорд университетында]] уҡый, хеҙмәткәрҙәр һәм эш биреүселәр мөнәсәбәттәрен, сәнәғәт мөнәсәбәттәрен һәм профсоюздарҙы өйрәнә. Артабан Норвегияның Осло университетында «Хеҙмәткәрҙәрҙең предприятие менән идара итеүҙә ҡатнашыуы» программаһы буйынса уҡый. Бынан һуң ул Бөйөк Британияла Профсоюздар конфедерацияһы һәм Хеҙмәт министрлығы өсөн төрлө тикшеренеу проекттарын тормошҡа ашыра. Төркиәлә «Хеҙмәткәрҙәр өсөн валюта курстары (Төркиәнән башҡа) һәм уларҙы Төркиә иҡтисады күҙлегенән анализлау» тигән хеҙмәте өсөн докторлыҡ диссертацияһын яҡлай.{{нет АИ|31|05|2026}}   


1964-1975 йылдарҙа Айҡут ике профсоюзда коллектив хеҙмәт бәхәстәре бүлеге мөдире, ә 1975—1976 йылдарҙа хеҙмәткәрҙәр менән эш биреүсе мөнәсәбәттәре буйынса белгес һәм ҡағыҙ эшселәре союзының генераль секретары була.

=== Сәйәси карьераһы ===
1983 йылда [[Националистическая демократическая партия|Милли демократик партияны]] ойоштороуҙа ҡатнаша. 1986 йылда НДП тарҡатылғандан һуң Ватан партияһына инә.

1983 йылдан 1999 йылға тиклем ул Төркиәнең Бөйөк Милли Мәжлесе ағзаһы булып эшләй. Тургут Үҙал һәм Йылдырым Аҡбулат хөҡүмәттәрендә Хеҙмәт һәм Социаль Именлек министры булып хеҙмәт итә. Шулай уҡ Месут Алманың ике кабинетында Дәүләт министры булып эшләй. 1997 йылдың 30 июненән 1999 йылдың 11 ғинуарына тиклем Йәмәғәт ул эштәре һәм торлаҡ министры вазифаһын биләй.{{нет АИ|31|05|2026}}    


== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
    {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-30}}

== Һылтанмалар ==
{{cite web |url=http://www.kimkimdir.gen.tr/kimkimdir.php?id=4600 |publisher=Kim Kimdir? |title=Dr. İmren Aykut |lang=tr |access-date=2017-07-24 |archive-date=2021-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210419220054/http://www.kimkimdir.gen.tr/kimkimdir.php?id=4600 |url-status=live }}
[[Категория:Төркиәлә тыуғандар]]
[[Категория:1940 йылда тыуғандар]]</text>
      <sha1>8snf27fv4irx007f7k4jlhtdh2vgfa3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Джанан Гөллү</title>
    <ns>0</ns>
    <id>201018</id>
    <revision>
      <id>1298812</id>
      <parentid>1297415</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T15:26:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>викилаштырыу, күренеште төҙәтеү</comment>
      <origin>1298812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5919" sha1="ebowbs3i91who4wf8nt1h4k99x8pkgg" xml:space="preserve">{{Персона}}'''Джанан Гөллү''' ({{lang|tr|Canan Güllü}}; [[1962 йыл]]да тыуған) — [[Төрөктәр|төрөк]] эшмәкәре, Төркиә ҡатын-ҡыҙҙары ассоциациялары федерацияһы (TKDF) президенты. 2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыу ҡатын-ҡыҙҙар» премияһына лайыҡ була.

== Биографияһы ==
1980 йылдарҙан алып Джанан Гөллү әүҙемлек һәм ойоштороу менән шөғөлләнә, туғыҙ йәшендә әсәй менән эшләй башлай.

Ул 186 филиалы һәм 50 меңдән ашыу ағзаһы булған Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар федерацияһы (ТКДФ) президенты. Федерация 1976 йылда ойошторола һәм тәүҙә биш ойошманан тора. 2007 йылдан ойошма көс ҡулланыу ҡорбандары өсөн ярҙам линияһы эшләй.

Ҡатын-ҡыҙҙарға ҡарата көс ҡулланыуҙы һәм ғаиләлә көс ҡулланыуҙы иҫкәртергә һәм уға ҡаршы көрәш тураһындағы Истанбул конвенцияһы 2011 йылдың 11 майында ҡул ҡуйыу өсөн асыла Гөллү билдәләүенсә, Төркиә уға беренсе булып ҡул ҡуйған, әммә Төркиә полицияһында уны тормошҡа ашырыу өсөн кәрәкле кадрҙар һәм уҡытыу етешмәй. Ул ғаиләлә көс ҡулланыу йөҙәрләгән кешенең үлеменә килтергән, бындай осраҡтар ҡырҡа арта, әммә быны иҫбатлау һәм үлсәү ҡыйын, сөнки Төркиәлә кәрәкле статистика йыйылмай, тип раҫлай&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Canan Güllü: 15 Temmuz darbe girişiminin kadın cinayetlerine etkisi fazla|work=BBC News Türkçe|url=https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-43934648|accessdate=2021-03-08}}&lt;/ref&gt;. Төркиә властары конвенциянан сығырға тырышҡанда, Гөллү был сәйәси ҡарарға ҡаршы сығыуҙы үҙенең бурысы тип һанай.

Төркиә 2021 йылдың мартында рәсми рәүештә Истамбул конвенцияһына сыҡты. Гөллү ойошмаһы фемида тураһында мәғлүмәт йыны дауам итә: теркәлгән осраҡтар һаны 2021 йылда дән 2022 йылда гә тиклем артты. Гөллү моның көнөнә бер юлы күп ҡатын-ҡыҙ үлеме тигәнде аңлатҡанын билдәләп үтте.

== Бүләктәр ==
[[Файл:Deputy_Secretary_Sherman_Presents_the_2021_International_Woman_of_Courage_Award_to_Canan_Gullu_(51213415304)_(cropped).jpg|мини|Гөллү (уңда) 2021 йылда АҠШ дәүләт секретары урынбаҫары Венди Шермандан Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһын ала]]
2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары» премияһына лайыҡ була. Ул былтыр декабрҙә Төркиәләге Америка илсеһе тарафынан тәҡдим ителде. [[Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө|Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнөндә]] премияны АҠШ-тың беренсе ледиһы Джилл Байден һәм дәүләт секретары Энтони Блинкен тапшырҙы. Ул «гендер тигеҙлеге өсөн көслө яҡлаусы, ҡатын-ҡыҙҙар хөкүмәттә, эшсе көстәрҙә һәм мәғарифта ҡатнашыуын арттырыу өсөн эшләгән» тип атала. Ул йылда ун дүрт ҡатын-ҡыҙ премия ала. Лауреаттар ун биш илдән сығыш яһаны, сөнки исемлеккә Афғанстандан тағы ла ете ҡатын-ҡыҙ инә, улар үлгәндән һуң бүләкләнде.

== Баҫмалар ==
* Syrian Refugee Women and Girls In Turkey &amp; The Istanbul Convention (2019) (Сирийские женщины и девочки-беженки в Турции и Стамбульская конвенция)

== Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре ==
* 2016 йыл — Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль тәьминәт фондының (ССЙВ) «Күренекле етәксе» премияһы
* 2018 йыл — Ататөрк исемендәге ҡатын-ҡыҙҙар өсөн күренекле хеҙмәт өсөн премия
* 2020 — Канаданың Төркиәләге илселеге Кеше хоҡуҡтары буйынса премияһы
* 2020 йыл — Книдос Халыҡ-ара мәҙәниәт һәм сәнғәт академияһының (UKKSA) ғүмерлек ҡаҙаныштары өсөн почетлы наградаһы
* 2020 йыл — Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар университеты мәғарифы ассоциацияһының «Алға ҡараған ҡатын-ҡыҙ» премияһы
* 2021 йылғы Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһы
* Алтын миҙал CHESAV (Мәғариф, һаулыҡ һаҡлау һәм социаль хеҙмәттәр буйынса экологик фонд)

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}
[[Категория:Төркиәнең йәмәғәт эшмәкәрҙәре]]
[[Категория:1962 йылда тыуғандар]]</text>
      <sha1>ebowbs3i91who4wf8nt1h4k99x8pkgg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298813</id>
      <parentid>1298812</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T15:28:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>/* Биографияһы */</comment>
      <origin>1298813</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5945" sha1="dqdjtv28y5ibxqiwrxbup1jlyy7ypvd" xml:space="preserve">{{Персона}}'''Джанан Гөллү''' ({{lang|tr|Canan Güllü}}; [[1962 йыл]]да тыуған) — [[Төрөктәр|төрөк]] эшмәкәре, Төркиә ҡатын-ҡыҙҙары ассоциациялары федерацияһы (TKDF) президенты. 2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыу ҡатын-ҡыҙҙар» премияһына лайыҡ була.

== Биографияһы ==
1980 йылдарҙан алып Джанан Гөллү әүҙемлек һәм ойоштороу менән шөғөлләнә, туғыҙ йәшендә әсәй менән эшләй башлай.

Ул 186 филиалы һәм 50 меңдән ашыу ағзаһы булған Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар федерацияһы (ТКДФ) президенты. Федерация 1976 йылда ойошторола һәм тәүҙә биш ойошманан тора. 2007 йылдан ойошма көс ҡулланыу ҡорбандары өсөн ярҙам линияһы эшләй.

Ҡатын-ҡыҙҙарға ҡарата көс ҡулланыуҙы һәм ғаиләлә көс ҡулланыуҙы иҫкәртергә һәм уға ҡаршы көрәш тураһындағы Истанбул конвенцияһы 2011 йылдың 11 майында ҡул ҡуйыу өсөн асыла Гөллү билдәләүенсә, Төркиә уға беренсе булып ҡул ҡуйған, әммә Төркиә полицияһында уны тормошҡа ашырыу өсөн кәрәкле кадрҙар һәм уҡытыу етешмәй. Ул ғаиләлә көс ҡулланыу йөҙәрләгән кешенең үлеменә килтергән, бындай осраҡтар ҡырҡа арта, әммә быны иҫбатлау һәм үлсәү ҡыйын, сөнки Төркиәлә кәрәкле статистика йыйылмай, тип раҫлай&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Canan Güllü: 15 Temmuz darbe girişiminin kadın cinayetlerine etkisi fazla|work=BBC News Türkçe|url=https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-43934648|accessdate=2021-03-08}}&lt;/ref&gt;. Төркиә властары конвенциянан сығырға тырышҡанда, Гөллү был сәйәси ҡарарға ҡаршы сығыуҙы үҙенең бурысы тип һанай.

Төркиә 2021 йылдың мартында рәсми рәүештә Истамбул конвенцияһына сыҡты. Гөллү ойошмаһы фемида тураһында мәғлүмәт йыны дауам итә: теркәлгән осраҡтар һаны 2021 йылда дән 2022 йылда гә тиклем артты. Гөллү моның көнөнә бер юлы күп ҡатын-ҡыҙ үлеме тигәнде аңлатҡанын билдәләп үтте.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Бүләктәр ==
[[Файл:Deputy_Secretary_Sherman_Presents_the_2021_International_Woman_of_Courage_Award_to_Canan_Gullu_(51213415304)_(cropped).jpg|мини|Гөллү (уңда) 2021 йылда АҠШ дәүләт секретары урынбаҫары Венди Шермандан Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһын ала]]
2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары» премияһына лайыҡ була. Ул былтыр декабрҙә Төркиәләге Америка илсеһе тарафынан тәҡдим ителде. [[Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө|Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнөндә]] премияны АҠШ-тың беренсе ледиһы Джилл Байден һәм дәүләт секретары Энтони Блинкен тапшырҙы. Ул «гендер тигеҙлеге өсөн көслө яҡлаусы, ҡатын-ҡыҙҙар хөкүмәттә, эшсе көстәрҙә һәм мәғарифта ҡатнашыуын арттырыу өсөн эшләгән» тип атала. Ул йылда ун дүрт ҡатын-ҡыҙ премия ала. Лауреаттар ун биш илдән сығыш яһаны, сөнки исемлеккә Афғанстандан тағы ла ете ҡатын-ҡыҙ инә, улар үлгәндән һуң бүләкләнде.

== Баҫмалар ==
* Syrian Refugee Women and Girls In Turkey &amp; The Istanbul Convention (2019) (Сирийские женщины и девочки-беженки в Турции и Стамбульская конвенция)

== Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре ==
* 2016 йыл — Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль тәьминәт фондының (ССЙВ) «Күренекле етәксе» премияһы
* 2018 йыл — Ататөрк исемендәге ҡатын-ҡыҙҙар өсөн күренекле хеҙмәт өсөн премия
* 2020 — Канаданың Төркиәләге илселеге Кеше хоҡуҡтары буйынса премияһы
* 2020 йыл — Книдос Халыҡ-ара мәҙәниәт һәм сәнғәт академияһының (UKKSA) ғүмерлек ҡаҙаныштары өсөн почетлы наградаһы
* 2020 йыл — Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар университеты мәғарифы ассоциацияһының «Алға ҡараған ҡатын-ҡыҙ» премияһы
* 2021 йылғы Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһы
* Алтын миҙал CHESAV (Мәғариф, һаулыҡ һаҡлау һәм социаль хеҙмәттәр буйынса экологик фонд)

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}
[[Категория:Төркиәнең йәмәғәт эшмәкәрҙәре]]
[[Категория:1962 йылда тыуғандар]]</text>
      <sha1>dqdjtv28y5ibxqiwrxbup1jlyy7ypvd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298814</id>
      <parentid>1298813</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T15:29:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>/* Бүләктәр */</comment>
      <origin>1298814</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5969" sha1="itehrcwrl25gzc0n6appkfjf6dc82bg" xml:space="preserve">{{Персона}}'''Джанан Гөллү''' ({{lang|tr|Canan Güllü}}; [[1962 йыл]]да тыуған) — [[Төрөктәр|төрөк]] эшмәкәре, Төркиә ҡатын-ҡыҙҙары ассоциациялары федерацияһы (TKDF) президенты. 2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыу ҡатын-ҡыҙҙар» премияһына лайыҡ була.

== Биографияһы ==
1980 йылдарҙан алып Джанан Гөллү әүҙемлек һәм ойоштороу менән шөғөлләнә, туғыҙ йәшендә әсәй менән эшләй башлай.

Ул 186 филиалы һәм 50 меңдән ашыу ағзаһы булған Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар федерацияһы (ТКДФ) президенты. Федерация 1976 йылда ойошторола һәм тәүҙә биш ойошманан тора. 2007 йылдан ойошма көс ҡулланыу ҡорбандары өсөн ярҙам линияһы эшләй.

Ҡатын-ҡыҙҙарға ҡарата көс ҡулланыуҙы һәм ғаиләлә көс ҡулланыуҙы иҫкәртергә һәм уға ҡаршы көрәш тураһындағы Истанбул конвенцияһы 2011 йылдың 11 майында ҡул ҡуйыу өсөн асыла Гөллү билдәләүенсә, Төркиә уға беренсе булып ҡул ҡуйған, әммә Төркиә полицияһында уны тормошҡа ашырыу өсөн кәрәкле кадрҙар һәм уҡытыу етешмәй. Ул ғаиләлә көс ҡулланыу йөҙәрләгән кешенең үлеменә килтергән, бындай осраҡтар ҡырҡа арта, әммә быны иҫбатлау һәм үлсәү ҡыйын, сөнки Төркиәлә кәрәкле статистика йыйылмай, тип раҫлай&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Canan Güllü: 15 Temmuz darbe girişiminin kadın cinayetlerine etkisi fazla|work=BBC News Türkçe|url=https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-43934648|accessdate=2021-03-08}}&lt;/ref&gt;. Төркиә властары конвенциянан сығырға тырышҡанда, Гөллү был сәйәси ҡарарға ҡаршы сығыуҙы үҙенең бурысы тип һанай.

Төркиә 2021 йылдың мартында рәсми рәүештә Истамбул конвенцияһына сыҡты. Гөллү ойошмаһы фемида тураһында мәғлүмәт йыны дауам итә: теркәлгән осраҡтар һаны 2021 йылда дән 2022 йылда гә тиклем артты. Гөллү моның көнөнә бер юлы күп ҡатын-ҡыҙ үлеме тигәнде аңлатҡанын билдәләп үтте.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Бүләктәр ==
[[Файл:Deputy_Secretary_Sherman_Presents_the_2021_International_Woman_of_Courage_Award_to_Canan_Gullu_(51213415304)_(cropped).jpg|мини|Гөллү (уңда) 2021 йылда АҠШ дәүләт секретары урынбаҫары Венди Шермандан Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһын ала]]
2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары» премияһына лайыҡ була. Ул былтыр декабрҙә Төркиәләге Америка илсеһе тарафынан тәҡдим ителде. [[Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө|Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнөндә]] премияны АҠШ-тың беренсе ледиһы Джилл Байден һәм дәүләт секретары Энтони Блинкен тапшырҙы. Ул «гендер тигеҙлеге өсөн көслө яҡлаусы, ҡатын-ҡыҙҙар хөкүмәттә, эшсе көстәрҙә һәм мәғарифта ҡатнашыуын арттырыу өсөн эшләгән» тип атала. Ул йылда ун дүрт ҡатын-ҡыҙ премия ала. Лауреаттар ун биш илдән сығыш яһаны, сөнки исемлеккә Афғанстандан тағы ла ете ҡатын-ҡыҙ инә, улар үлгәндән һуң бүләкләнә.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Баҫмалар ==
* Syrian Refugee Women and Girls In Turkey &amp; The Istanbul Convention (2019) (Сирийские женщины и девочки-беженки в Турции и Стамбульская конвенция)

== Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре ==
* 2016 йыл — Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль тәьминәт фондының (ССЙВ) «Күренекле етәксе» премияһы
* 2018 йыл — Ататөрк исемендәге ҡатын-ҡыҙҙар өсөн күренекле хеҙмәт өсөн премия
* 2020 — Канаданың Төркиәләге илселеге Кеше хоҡуҡтары буйынса премияһы
* 2020 йыл — Книдос Халыҡ-ара мәҙәниәт һәм сәнғәт академияһының (UKKSA) ғүмерлек ҡаҙаныштары өсөн почетлы наградаһы
* 2020 йыл — Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар университеты мәғарифы ассоциацияһының «Алға ҡараған ҡатын-ҡыҙ» премияһы
* 2021 йылғы Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһы
* Алтын миҙал CHESAV (Мәғариф, һаулыҡ һаҡлау һәм социаль хеҙмәттәр буйынса экологик фонд)

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}
[[Категория:Төркиәнең йәмәғәт эшмәкәрҙәре]]
[[Категория:1962 йылда тыуғандар]]</text>
      <sha1>itehrcwrl25gzc0n6appkfjf6dc82bg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298815</id>
      <parentid>1298814</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T15:29:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>/* Иҫкәрмәләр */</comment>
      <origin>1298815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6024" sha1="o5vswkztnzhjuh8dj9yaq23xx0kthbr" xml:space="preserve">{{Персона}}'''Джанан Гөллү''' ({{lang|tr|Canan Güllü}}; [[1962 йыл]]да тыуған) — [[Төрөктәр|төрөк]] эшмәкәре, Төркиә ҡатын-ҡыҙҙары ассоциациялары федерацияһы (TKDF) президенты. 2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыу ҡатын-ҡыҙҙар» премияһына лайыҡ була.

== Биографияһы ==
1980 йылдарҙан алып Джанан Гөллү әүҙемлек һәм ойоштороу менән шөғөлләнә, туғыҙ йәшендә әсәй менән эшләй башлай.

Ул 186 филиалы һәм 50 меңдән ашыу ағзаһы булған Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар федерацияһы (ТКДФ) президенты. Федерация 1976 йылда ойошторола һәм тәүҙә биш ойошманан тора. 2007 йылдан ойошма көс ҡулланыу ҡорбандары өсөн ярҙам линияһы эшләй.

Ҡатын-ҡыҙҙарға ҡарата көс ҡулланыуҙы һәм ғаиләлә көс ҡулланыуҙы иҫкәртергә һәм уға ҡаршы көрәш тураһындағы Истанбул конвенцияһы 2011 йылдың 11 майында ҡул ҡуйыу өсөн асыла Гөллү билдәләүенсә, Төркиә уға беренсе булып ҡул ҡуйған, әммә Төркиә полицияһында уны тормошҡа ашырыу өсөн кәрәкле кадрҙар һәм уҡытыу етешмәй. Ул ғаиләлә көс ҡулланыу йөҙәрләгән кешенең үлеменә килтергән, бындай осраҡтар ҡырҡа арта, әммә быны иҫбатлау һәм үлсәү ҡыйын, сөнки Төркиәлә кәрәкле статистика йыйылмай, тип раҫлай&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Canan Güllü: 15 Temmuz darbe girişiminin kadın cinayetlerine etkisi fazla|work=BBC News Türkçe|url=https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-43934648|accessdate=2021-03-08}}&lt;/ref&gt;. Төркиә властары конвенциянан сығырға тырышҡанда, Гөллү был сәйәси ҡарарға ҡаршы сығыуҙы үҙенең бурысы тип һанай.

Төркиә 2021 йылдың мартында рәсми рәүештә Истамбул конвенцияһына сыҡты. Гөллү ойошмаһы фемида тураһында мәғлүмәт йыны дауам итә: теркәлгән осраҡтар һаны 2021 йылда дән 2022 йылда гә тиклем артты. Гөллү моның көнөнә бер юлы күп ҡатын-ҡыҙ үлеме тигәнде аңлатҡанын билдәләп үтте.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Бүләктәр ==
[[Файл:Deputy_Secretary_Sherman_Presents_the_2021_International_Woman_of_Courage_Award_to_Canan_Gullu_(51213415304)_(cropped).jpg|мини|Гөллү (уңда) 2021 йылда АҠШ дәүләт секретары урынбаҫары Венди Шермандан Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһын ала]]
2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары» премияһына лайыҡ була. Ул былтыр декабрҙә Төркиәләге Америка илсеһе тарафынан тәҡдим ителде. [[Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө|Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнөндә]] премияны АҠШ-тың беренсе ледиһы Джилл Байден һәм дәүләт секретары Энтони Блинкен тапшырҙы. Ул «гендер тигеҙлеге өсөн көслө яҡлаусы, ҡатын-ҡыҙҙар хөкүмәттә, эшсе көстәрҙә һәм мәғарифта ҡатнашыуын арттырыу өсөн эшләгән» тип атала. Ул йылда ун дүрт ҡатын-ҡыҙ премия ала. Лауреаттар ун биш илдән сығыш яһаны, сөнки исемлеккә Афғанстандан тағы ла ете ҡатын-ҡыҙ инә, улар үлгәндән һуң бүләкләнә.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Баҫмалар ==
* Syrian Refugee Women and Girls In Turkey &amp; The Istanbul Convention (2019) (Сирийские женщины и девочки-беженки в Турции и Стамбульская конвенция)

== Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре ==
* 2016 йыл — Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль тәьминәт фондының (ССЙВ) «Күренекле етәксе» премияһы
* 2018 йыл — Ататөрк исемендәге ҡатын-ҡыҙҙар өсөн күренекле хеҙмәт өсөн премия
* 2020 — Канаданың Төркиәләге илселеге Кеше хоҡуҡтары буйынса премияһы
* 2020 йыл — Книдос Халыҡ-ара мәҙәниәт һәм сәнғәт академияһының (UKKSA) ғүмерлек ҡаҙаныштары өсөн почетлы наградаһы
* 2020 йыл — Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар университеты мәғарифы ассоциацияһының «Алға ҡараған ҡатын-ҡыҙ» премияһы
* 2021 йылғы Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһы
* Алтын миҙал CHESAV (Мәғариф, һаулыҡ һаҡлау һәм социаль хеҙмәттәр буйынса экологик фонд)

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

 {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-30}}

[[Категория:Төркиәнең йәмәғәт эшмәкәрҙәре]]
[[Категория:1962 йылда тыуғандар]]</text>
      <sha1>o5vswkztnzhjuh8dj9yaq23xx0kthbr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298816</id>
      <parentid>1298815</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T15:32:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>/* Бүләктәр */</comment>
      <origin>1298816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6054" sha1="e4744wriavpc0mfxlikg50w3i9msjsq" xml:space="preserve">{{Персона}}'''Джанан Гөллү''' ({{lang|tr|Canan Güllü}}; [[1962 йыл]]да тыуған) — [[Төрөктәр|төрөк]] эшмәкәре, Төркиә ҡатын-ҡыҙҙары ассоциациялары федерацияһы (TKDF) президенты. 2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыу ҡатын-ҡыҙҙар» премияһына лайыҡ була.

== Биографияһы ==
1980 йылдарҙан алып Джанан Гөллү әүҙемлек һәм ойоштороу менән шөғөлләнә, туғыҙ йәшендә әсәй менән эшләй башлай.

Ул 186 филиалы һәм 50 меңдән ашыу ағзаһы булған Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар федерацияһы (ТКДФ) президенты. Федерация 1976 йылда ойошторола һәм тәүҙә биш ойошманан тора. 2007 йылдан ойошма көс ҡулланыу ҡорбандары өсөн ярҙам линияһы эшләй.

Ҡатын-ҡыҙҙарға ҡарата көс ҡулланыуҙы һәм ғаиләлә көс ҡулланыуҙы иҫкәртергә һәм уға ҡаршы көрәш тураһындағы Истанбул конвенцияһы 2011 йылдың 11 майында ҡул ҡуйыу өсөн асыла Гөллү билдәләүенсә, Төркиә уға беренсе булып ҡул ҡуйған, әммә Төркиә полицияһында уны тормошҡа ашырыу өсөн кәрәкле кадрҙар һәм уҡытыу етешмәй. Ул ғаиләлә көс ҡулланыу йөҙәрләгән кешенең үлеменә килтергән, бындай осраҡтар ҡырҡа арта, әммә быны иҫбатлау һәм үлсәү ҡыйын, сөнки Төркиәлә кәрәкле статистика йыйылмай, тип раҫлай&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Canan Güllü: 15 Temmuz darbe girişiminin kadın cinayetlerine etkisi fazla|work=BBC News Türkçe|url=https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-43934648|accessdate=2021-03-08}}&lt;/ref&gt;. Төркиә властары конвенциянан сығырға тырышҡанда, Гөллү был сәйәси ҡарарға ҡаршы сығыуҙы үҙенең бурысы тип һанай.

Төркиә 2021 йылдың мартында рәсми рәүештә Истамбул конвенцияһына сыҡты. Гөллү ойошмаһы фемида тураһында мәғлүмәт йыны дауам итә: теркәлгән осраҡтар һаны 2021 йылда дән 2022 йылда гә тиклем артты. Гөллү моның көнөнә бер юлы күп ҡатын-ҡыҙ үлеме тигәнде аңлатҡанын билдәләп үтте.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Бүләктәр ==
[[Файл:Deputy_Secretary_Sherman_Presents_the_2021_International_Woman_of_Courage_Award_to_Canan_Gullu_(51213415304)_(cropped).jpg|мини|Гөллү (уңда) 2021 йылда АҠШ дәүләт секретары урынбаҫары Венди Шермандан Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһын ала]]
2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары» премияһына лайыҡ була. Ул былтыр декабрҙә {{нет АИ|31|05|2026}} Төркиәләге Америка илсеһе тарафынан тәҡдим ителде. [[Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө|Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнөндә]] премияны АҠШ-тың беренсе ледиһы Джилл Байден һәм дәүләт секретары Энтони Блинкен тапшырҙы. Ул «гендер тигеҙлеге өсөн көслө яҡлаусы, ҡатын-ҡыҙҙар хөкүмәттә, эшсе көстәрҙә һәм мәғарифта ҡатнашыуын арттырыу өсөн эшләгән» тип атала. Ул йылда ун дүрт ҡатын-ҡыҙ премия ала. Лауреаттар ун биш илдән сығыш яһаны, сөнки исемлеккә Афғанстандан тағы ла ете ҡатын-ҡыҙ инә, улар үлгәндән һуң бүләкләнә.{{сығанаҡтар юҡ}}

== Баҫмалар ==
* Syrian Refugee Women and Girls In Turkey &amp; The Istanbul Convention (2019) (Сирийские женщины и девочки-беженки в Турции и Стамбульская конвенция)

== Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре ==
* 2016 йыл — Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль тәьминәт фондының (ССЙВ) «Күренекле етәксе» премияһы
* 2018 йыл — Ататөрк исемендәге ҡатын-ҡыҙҙар өсөн күренекле хеҙмәт өсөн премия
* 2020 — Канаданың Төркиәләге илселеге Кеше хоҡуҡтары буйынса премияһы
* 2020 йыл — Книдос Халыҡ-ара мәҙәниәт һәм сәнғәт академияһының (UKKSA) ғүмерлек ҡаҙаныштары өсөн почетлы наградаһы
* 2020 йыл — Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар университеты мәғарифы ассоциацияһының «Алға ҡараған ҡатын-ҡыҙ» премияһы
* 2021 йылғы Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһы
* Алтын миҙал CHESAV (Мәғариф, һаулыҡ һаҡлау һәм социаль хеҙмәттәр буйынса экологик фонд)

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

 {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-30}}

[[Категория:Төркиәнең йәмәғәт эшмәкәрҙәре]]
[[Категория:1962 йылда тыуғандар]]</text>
      <sha1>e4744wriavpc0mfxlikg50w3i9msjsq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298817</id>
      <parentid>1298816</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T15:33:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>/* Иҫкәрмәләр */</comment>
      <origin>1298817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6000" sha1="2i0yx4j9qdx332q8teiybwfxqrl2i79" xml:space="preserve">{{Персона}}'''Джанан Гөллү''' ({{lang|tr|Canan Güllü}}; [[1962 йыл]]да тыуған) — [[Төрөктәр|төрөк]] эшмәкәре, Төркиә ҡатын-ҡыҙҙары ассоциациялары федерацияһы (TKDF) президенты. 2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыу ҡатын-ҡыҙҙар» премияһына лайыҡ була.

== Биографияһы ==
1980 йылдарҙан алып Джанан Гөллү әүҙемлек һәм ойоштороу менән шөғөлләнә, туғыҙ йәшендә әсәй менән эшләй башлай.

Ул 186 филиалы һәм 50 меңдән ашыу ағзаһы булған Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар федерацияһы (ТКДФ) президенты. Федерация 1976 йылда ойошторола һәм тәүҙә биш ойошманан тора. 2007 йылдан ойошма көс ҡулланыу ҡорбандары өсөн ярҙам линияһы эшләй.

Ҡатын-ҡыҙҙарға ҡарата көс ҡулланыуҙы һәм ғаиләлә көс ҡулланыуҙы иҫкәртергә һәм уға ҡаршы көрәш тураһындағы Истанбул конвенцияһы 2011 йылдың 11 майында ҡул ҡуйыу өсөн асыла Гөллү билдәләүенсә, Төркиә уға беренсе булып ҡул ҡуйған, әммә Төркиә полицияһында уны тормошҡа ашырыу өсөн кәрәкле кадрҙар һәм уҡытыу етешмәй. Ул ғаиләлә көс ҡулланыу йөҙәрләгән кешенең үлеменә килтергән, бындай осраҡтар ҡырҡа арта, әммә быны иҫбатлау һәм үлсәү ҡыйын, сөнки Төркиәлә кәрәкле статистика йыйылмай, тип раҫлай&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Canan Güllü: 15 Temmuz darbe girişiminin kadın cinayetlerine etkisi fazla|work=BBC News Türkçe|url=https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-43934648|accessdate=2021-03-08}}&lt;/ref&gt;. Төркиә властары конвенциянан сығырға тырышҡанда, Гөллү был сәйәси ҡарарға ҡаршы сығыуҙы үҙенең бурысы тип һанай.

Төркиә 2021 йылдың мартында рәсми рәүештә Истамбул конвенцияһына сыҡты. Гөллү ойошмаһы фемида тураһында мәғлүмәт йыны дауам итә: теркәлгән осраҡтар һаны 2021 йылда дән 2022 йылда гә тиклем артты. Гөллү моның көнөнә бер юлы күп ҡатын-ҡыҙ үлеме тигәнде аңлатҡанын билдәләп үтте.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Бүләктәр ==
[[Файл:Deputy_Secretary_Sherman_Presents_the_2021_International_Woman_of_Courage_Award_to_Canan_Gullu_(51213415304)_(cropped).jpg|мини|Гөллү (уңда) 2021 йылда АҠШ дәүләт секретары урынбаҫары Венди Шермандан Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһын ала]]
2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары» премияһына лайыҡ була. Ул былтыр декабрҙә {{нет АИ|31|05|2026}} Төркиәләге Америка илсеһе тарафынан тәҡдим ителде. [[Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө|Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнөндә]] премияны АҠШ-тың беренсе ледиһы Джилл Байден һәм дәүләт секретары Энтони Блинкен тапшырҙы. Ул «гендер тигеҙлеге өсөн көслө яҡлаусы, ҡатын-ҡыҙҙар хөкүмәттә, эшсе көстәрҙә һәм мәғарифта ҡатнашыуын арттырыу өсөн эшләгән» тип атала. Ул йылда ун дүрт ҡатын-ҡыҙ премия ала. Лауреаттар ун биш илдән сығыш яһаны, сөнки исемлеккә Афғанстандан тағы ла ете ҡатын-ҡыҙ инә, улар үлгәндән һуң бүләкләнә.{{сығанаҡтар юҡ}}

== Баҫмалар ==
* Syrian Refugee Women and Girls In Turkey &amp; The Istanbul Convention (2019) (Сирийские женщины и девочки-беженки в Турции и Стамбульская конвенция)

== Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре ==
* 2016 йыл — Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль тәьминәт фондының (ССЙВ) «Күренекле етәксе» премияһы
* 2018 йыл — Ататөрк исемендәге ҡатын-ҡыҙҙар өсөн күренекле хеҙмәт өсөн премия
* 2020 — Канаданың Төркиәләге илселеге Кеше хоҡуҡтары буйынса премияһы
* 2020 йыл — Книдос Халыҡ-ара мәҙәниәт һәм сәнғәт академияһының (UKKSA) ғүмерлек ҡаҙаныштары өсөн почетлы наградаһы
* 2020 йыл — Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар университеты мәғарифы ассоциацияһының «Алға ҡараған ҡатын-ҡыҙ» премияһы
* 2021 йылғы Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһы
* Алтын миҙал CHESAV (Мәғариф, һаулыҡ һаҡлау һәм социаль хеҙмәттәр буйынса экологик фонд)

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

[[Категория:Төркиәнең йәмәғәт эшмәкәрҙәре]]
[[Категория:1962 йылда тыуғандар]]</text>
      <sha1>2i0yx4j9qdx332q8teiybwfxqrl2i79</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298818</id>
      <parentid>1298817</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T15:34:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>/* Бүләктәр */</comment>
      <origin>1298818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5997" sha1="r9sr5b3we0gpwfxw6sljolrtqsmwvka" xml:space="preserve">{{Персона}}'''Джанан Гөллү''' ({{lang|tr|Canan Güllü}}; [[1962 йыл]]да тыуған) — [[Төрөктәр|төрөк]] эшмәкәре, Төркиә ҡатын-ҡыҙҙары ассоциациялары федерацияһы (TKDF) президенты. 2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыу ҡатын-ҡыҙҙар» премияһына лайыҡ була.

== Биографияһы ==
1980 йылдарҙан алып Джанан Гөллү әүҙемлек һәм ойоштороу менән шөғөлләнә, туғыҙ йәшендә әсәй менән эшләй башлай.

Ул 186 филиалы һәм 50 меңдән ашыу ағзаһы булған Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар федерацияһы (ТКДФ) президенты. Федерация 1976 йылда ойошторола һәм тәүҙә биш ойошманан тора. 2007 йылдан ойошма көс ҡулланыу ҡорбандары өсөн ярҙам линияһы эшләй.

Ҡатын-ҡыҙҙарға ҡарата көс ҡулланыуҙы һәм ғаиләлә көс ҡулланыуҙы иҫкәртергә һәм уға ҡаршы көрәш тураһындағы Истанбул конвенцияһы 2011 йылдың 11 майында ҡул ҡуйыу өсөн асыла Гөллү билдәләүенсә, Төркиә уға беренсе булып ҡул ҡуйған, әммә Төркиә полицияһында уны тормошҡа ашырыу өсөн кәрәкле кадрҙар һәм уҡытыу етешмәй. Ул ғаиләлә көс ҡулланыу йөҙәрләгән кешенең үлеменә килтергән, бындай осраҡтар ҡырҡа арта, әммә быны иҫбатлау һәм үлсәү ҡыйын, сөнки Төркиәлә кәрәкле статистика йыйылмай, тип раҫлай&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Canan Güllü: 15 Temmuz darbe girişiminin kadın cinayetlerine etkisi fazla|work=BBC News Türkçe|url=https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-43934648|accessdate=2021-03-08}}&lt;/ref&gt;. Төркиә властары конвенциянан сығырға тырышҡанда, Гөллү был сәйәси ҡарарға ҡаршы сығыуҙы үҙенең бурысы тип һанай.

Төркиә 2021 йылдың мартында рәсми рәүештә Истамбул конвенцияһына сыҡты. Гөллү ойошмаһы фемида тураһында мәғлүмәт йыны дауам итә: теркәлгән осраҡтар һаны 2021 йылда дән 2022 йылда гә тиклем артты. Гөллү моның көнөнә бер юлы күп ҡатын-ҡыҙ үлеме тигәнде аңлатҡанын билдәләп үтте.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Бүләктәр ==
[[Файл:Deputy_Secretary_Sherman_Presents_the_2021_International_Woman_of_Courage_Award_to_Canan_Gullu_(51213415304)_(cropped).jpg|мини|Гөллү (уңда) 2021 йылда АҠШ дәүләт секретары урынбаҫары Венди Шермандан Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһын ала]]
2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары» премияһына лайыҡ була. Ул былтыр декабрҙә {{нет АИ|31|05|2026}} Төркиәләге Америка илсеһе тарафынан тәҡдим ителде. [[Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө|Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнөндә]] премияны АҠШ-тың беренсе ледиһы Джилл Байден һәм дәүләт секретары Энтони Блинкен тапшырҙы. Ул «гендер тигеҙлеге өсөн көслө яҡлаусы, ҡатын-ҡыҙҙар хөкүмәттә, эшсе көстәрҙә һәм мәғарифта ҡатнашыуын арттырыу өсөн эшләгән» тип атала. Ул йылда ун дүрт ҡатын-ҡыҙ премия ала. Лауреаттар ун биш илдән сығыш яһаны, сөнки исемлеккә Афғанстандан тағы ла ете ҡатын-ҡыҙ инә, улар үлгәндән һуң бүләкләнә.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Баҫмалар ==
* Syrian Refugee Women and Girls In Turkey &amp; The Istanbul Convention (2019) (Сирийские женщины и девочки-беженки в Турции и Стамбульская конвенция)

== Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре ==
* 2016 йыл — Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль тәьминәт фондының (ССЙВ) «Күренекле етәксе» премияһы
* 2018 йыл — Ататөрк исемендәге ҡатын-ҡыҙҙар өсөн күренекле хеҙмәт өсөн премия
* 2020 — Канаданың Төркиәләге илселеге Кеше хоҡуҡтары буйынса премияһы
* 2020 йыл — Книдос Халыҡ-ара мәҙәниәт һәм сәнғәт академияһының (UKKSA) ғүмерлек ҡаҙаныштары өсөн почетлы наградаһы
* 2020 йыл — Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар университеты мәғарифы ассоциацияһының «Алға ҡараған ҡатын-ҡыҙ» премияһы
* 2021 йылғы Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһы
* Алтын миҙал CHESAV (Мәғариф, һаулыҡ һаҡлау һәм социаль хеҙмәттәр буйынса экологик фонд)

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

[[Категория:Төркиәнең йәмәғәт эшмәкәрҙәре]]
[[Категория:1962 йылда тыуғандар]]</text>
      <sha1>r9sr5b3we0gpwfxw6sljolrtqsmwvka</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298819</id>
      <parentid>1298818</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T15:34:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>/* Иҫкәрмәләр */</comment>
      <origin>1298819</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6050" sha1="jqgbhv2qvj5do6l11h20oeu70r8r3a6" xml:space="preserve">{{Персона}}'''Джанан Гөллү''' ({{lang|tr|Canan Güllü}}; [[1962 йыл]]да тыуған) — [[Төрөктәр|төрөк]] эшмәкәре, Төркиә ҡатын-ҡыҙҙары ассоциациялары федерацияһы (TKDF) президенты. 2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыу ҡатын-ҡыҙҙар» премияһына лайыҡ була.

== Биографияһы ==
1980 йылдарҙан алып Джанан Гөллү әүҙемлек һәм ойоштороу менән шөғөлләнә, туғыҙ йәшендә әсәй менән эшләй башлай.

Ул 186 филиалы һәм 50 меңдән ашыу ағзаһы булған Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар федерацияһы (ТКДФ) президенты. Федерация 1976 йылда ойошторола һәм тәүҙә биш ойошманан тора. 2007 йылдан ойошма көс ҡулланыу ҡорбандары өсөн ярҙам линияһы эшләй.

Ҡатын-ҡыҙҙарға ҡарата көс ҡулланыуҙы һәм ғаиләлә көс ҡулланыуҙы иҫкәртергә һәм уға ҡаршы көрәш тураһындағы Истанбул конвенцияһы 2011 йылдың 11 майында ҡул ҡуйыу өсөн асыла Гөллү билдәләүенсә, Төркиә уға беренсе булып ҡул ҡуйған, әммә Төркиә полицияһында уны тормошҡа ашырыу өсөн кәрәкле кадрҙар һәм уҡытыу етешмәй. Ул ғаиләлә көс ҡулланыу йөҙәрләгән кешенең үлеменә килтергән, бындай осраҡтар ҡырҡа арта, әммә быны иҫбатлау һәм үлсәү ҡыйын, сөнки Төркиәлә кәрәкле статистика йыйылмай, тип раҫлай&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Canan Güllü: 15 Temmuz darbe girişiminin kadın cinayetlerine etkisi fazla|work=BBC News Türkçe|url=https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-43934648|accessdate=2021-03-08}}&lt;/ref&gt;. Төркиә властары конвенциянан сығырға тырышҡанда, Гөллү был сәйәси ҡарарға ҡаршы сығыуҙы үҙенең бурысы тип һанай.

Төркиә 2021 йылдың мартында рәсми рәүештә Истамбул конвенцияһына сыҡты. Гөллү ойошмаһы фемида тураһында мәғлүмәт йыны дауам итә: теркәлгән осраҡтар һаны 2021 йылда дән 2022 йылда гә тиклем артты. Гөллү моның көнөнә бер юлы күп ҡатын-ҡыҙ үлеме тигәнде аңлатҡанын билдәләп үтте.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Бүләктәр ==
[[Файл:Deputy_Secretary_Sherman_Presents_the_2021_International_Woman_of_Courage_Award_to_Canan_Gullu_(51213415304)_(cropped).jpg|мини|Гөллү (уңда) 2021 йылда АҠШ дәүләт секретары урынбаҫары Венди Шермандан Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһын ала]]
2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары» премияһына лайыҡ була. Ул былтыр декабрҙә {{нет АИ|31|05|2026}} Төркиәләге Америка илсеһе тарафынан тәҡдим ителде. [[Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө|Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнөндә]] премияны АҠШ-тың беренсе ледиһы Джилл Байден һәм дәүләт секретары Энтони Блинкен тапшырҙы. Ул «гендер тигеҙлеге өсөн көслө яҡлаусы, ҡатын-ҡыҙҙар хөкүмәттә, эшсе көстәрҙә һәм мәғарифта ҡатнашыуын арттырыу өсөн эшләгән» тип атала. Ул йылда ун дүрт ҡатын-ҡыҙ премия ала. Лауреаттар ун биш илдән сығыш яһаны, сөнки исемлеккә Афғанстандан тағы ла ете ҡатын-ҡыҙ инә, улар үлгәндән һуң бүләкләнә.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Баҫмалар ==
* Syrian Refugee Women and Girls In Turkey &amp; The Istanbul Convention (2019) (Сирийские женщины и девочки-беженки в Турции и Стамбульская конвенция)

== Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре ==
* 2016 йыл — Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль тәьминәт фондының (ССЙВ) «Күренекле етәксе» премияһы
* 2018 йыл — Ататөрк исемендәге ҡатын-ҡыҙҙар өсөн күренекле хеҙмәт өсөн премия
* 2020 — Канаданың Төркиәләге илселеге Кеше хоҡуҡтары буйынса премияһы
* 2020 йыл — Книдос Халыҡ-ара мәҙәниәт һәм сәнғәт академияһының (UKKSA) ғүмерлек ҡаҙаныштары өсөн почетлы наградаһы
* 2020 йыл — Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар университеты мәғарифы ассоциацияһының «Алға ҡараған ҡатын-ҡыҙ» премияһы
* 2021 йылғы Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһы
* Алтын миҙал CHESAV (Мәғариф, һаулыҡ һаҡлау һәм социаль хеҙмәттәр буйынса экологик фонд)

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
 {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-30}}

[[Категория:Төркиәнең йәмәғәт эшмәкәрҙәре]]
[[Категория:1962 йылда тыуғандар]]</text>
      <sha1>jqgbhv2qvj5do6l11h20oeu70r8r3a6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298820</id>
      <parentid>1298819</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T15:35:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>/* Иҫкәрмәләр */</comment>
      <origin>1298820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6050" sha1="mzyjj5qqfa23xxzilftwqzqvycs1f69" xml:space="preserve">{{Персона}}'''Джанан Гөллү''' ({{lang|tr|Canan Güllü}}; [[1962 йыл]]да тыуған) — [[Төрөктәр|төрөк]] эшмәкәре, Төркиә ҡатын-ҡыҙҙары ассоциациялары федерацияһы (TKDF) президенты. 2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыу ҡатын-ҡыҙҙар» премияһына лайыҡ була.

== Биографияһы ==
1980 йылдарҙан алып Джанан Гөллү әүҙемлек һәм ойоштороу менән шөғөлләнә, туғыҙ йәшендә әсәй менән эшләй башлай.

Ул 186 филиалы һәм 50 меңдән ашыу ағзаһы булған Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар федерацияһы (ТКДФ) президенты. Федерация 1976 йылда ойошторола һәм тәүҙә биш ойошманан тора. 2007 йылдан ойошма көс ҡулланыу ҡорбандары өсөн ярҙам линияһы эшләй.

Ҡатын-ҡыҙҙарға ҡарата көс ҡулланыуҙы һәм ғаиләлә көс ҡулланыуҙы иҫкәртергә һәм уға ҡаршы көрәш тураһындағы Истанбул конвенцияһы 2011 йылдың 11 майында ҡул ҡуйыу өсөн асыла Гөллү билдәләүенсә, Төркиә уға беренсе булып ҡул ҡуйған, әммә Төркиә полицияһында уны тормошҡа ашырыу өсөн кәрәкле кадрҙар һәм уҡытыу етешмәй. Ул ғаиләлә көс ҡулланыу йөҙәрләгән кешенең үлеменә килтергән, бындай осраҡтар ҡырҡа арта, әммә быны иҫбатлау һәм үлсәү ҡыйын, сөнки Төркиәлә кәрәкле статистика йыйылмай, тип раҫлай&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Canan Güllü: 15 Temmuz darbe girişiminin kadın cinayetlerine etkisi fazla|work=BBC News Türkçe|url=https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-43934648|accessdate=2021-03-08}}&lt;/ref&gt;. Төркиә властары конвенциянан сығырға тырышҡанда, Гөллү был сәйәси ҡарарға ҡаршы сығыуҙы үҙенең бурысы тип һанай.

Төркиә 2021 йылдың мартында рәсми рәүештә Истамбул конвенцияһына сыҡты. Гөллү ойошмаһы фемида тураһында мәғлүмәт йыны дауам итә: теркәлгән осраҡтар һаны 2021 йылда дән 2022 йылда гә тиклем артты. Гөллү моның көнөнә бер юлы күп ҡатын-ҡыҙ үлеме тигәнде аңлатҡанын билдәләп үтте.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Бүләктәр ==
[[Файл:Deputy_Secretary_Sherman_Presents_the_2021_International_Woman_of_Courage_Award_to_Canan_Gullu_(51213415304)_(cropped).jpg|мини|Гөллү (уңда) 2021 йылда АҠШ дәүләт секретары урынбаҫары Венди Шермандан Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһын ала]]
2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары» премияһына лайыҡ була. Ул былтыр декабрҙә {{нет АИ|31|05|2026}} Төркиәләге Америка илсеһе тарафынан тәҡдим ителде. [[Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө|Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнөндә]] премияны АҠШ-тың беренсе ледиһы Джилл Байден һәм дәүләт секретары Энтони Блинкен тапшырҙы. Ул «гендер тигеҙлеге өсөн көслө яҡлаусы, ҡатын-ҡыҙҙар хөкүмәттә, эшсе көстәрҙә һәм мәғарифта ҡатнашыуын арттырыу өсөн эшләгән» тип атала. Ул йылда ун дүрт ҡатын-ҡыҙ премия ала. Лауреаттар ун биш илдән сығыш яһаны, сөнки исемлеккә Афғанстандан тағы ла ете ҡатын-ҡыҙ инә, улар үлгәндән һуң бүләкләнә.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Баҫмалар ==
* Syrian Refugee Women and Girls In Turkey &amp; The Istanbul Convention (2019) (Сирийские женщины и девочки-беженки в Турции и Стамбульская конвенция)

== Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре ==
* 2016 йыл — Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль тәьминәт фондының (ССЙВ) «Күренекле етәксе» премияһы
* 2018 йыл — Ататөрк исемендәге ҡатын-ҡыҙҙар өсөн күренекле хеҙмәт өсөн премия
* 2020 — Канаданың Төркиәләге илселеге Кеше хоҡуҡтары буйынса премияһы
* 2020 йыл — Книдос Халыҡ-ара мәҙәниәт һәм сәнғәт академияһының (UKKSA) ғүмерлек ҡаҙаныштары өсөн почетлы наградаһы
* 2020 йыл — Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар университеты мәғарифы ассоциацияһының «Алға ҡараған ҡатын-ҡыҙ» премияһы
* 2021 йылғы Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһы
* Алтын миҙал CHESAV (Мәғариф, һаулыҡ һаҡлау һәм социаль хеҙмәттәр буйынса экологик фонд)

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
 {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-31}}

[[Категория:Төркиәнең йәмәғәт эшмәкәрҙәре]]
[[Категория:1962 йылда тыуғандар]]</text>
      <sha1>mzyjj5qqfa23xxzilftwqzqvycs1f69</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298847</id>
      <parentid>1298820</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:42:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>/* Биографияһы */</comment>
      <origin>1298847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6054" sha1="pj88cucirwwnz85sf2g11i91ksd5w97" xml:space="preserve">{{Персона}}'''Джанан Гөллү''' ({{lang|tr|Canan Güllü}}; [[1962 йыл]]да тыуған) — [[Төрөктәр|төрөк]] эшмәкәре, Төркиә ҡатын-ҡыҙҙары ассоциациялары федерацияһы (TKDF) президенты. 2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыу ҡатын-ҡыҙҙар» премияһына лайыҡ була.

== Биографияһы ==
1980 йылдарҙан алып Джанан Гөллү әүҙемлек һәм ойоштороу менән шөғөлләнә, туғыҙ йәшендә әсәһе менән эшләй башлай.

Ул 186 филиалы һәм 50 меңдән ашыу ағзаһы булған Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар федерацияһы (ТКДФ) президенты. Федерация 1976 йылда ойошторола һәм тәүҙә биш ойошманан тора. 2007 йылдан ойошма көс ҡулланыу ҡорбандары өсөн ярҙам линияһы эшләй.

Ҡатын-ҡыҙҙарға ҡарата көс ҡулланыуҙы һәм ғаиләлә көс ҡулланыуҙы иҫкәртергә һәм уға ҡаршы көрәш тураһындағы Истанбул конвенцияһы 2011 йылдың 11 майында ҡул ҡуйыу өсөн асыла Гөллү билдәләүенсә, Төркиә уға беренсе булып ҡул ҡуйған, әммә Төркиә полицияһында уны тормошҡа ашырыу өсөн кәрәкле кадрҙар һәм уҡытыу етешмәй. Ул ғаиләлә көс ҡулланыу йөҙәрләгән кешенең үлеменә килтергән, бындай осраҡтар ҡырҡа арта, әммә быны иҫбатлау һәм үлсәү ҡыйын, сөнки Төркиәлә кәрәкле статистика йыйылмай, тип раҫлай&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Canan Güllü: 15 Temmuz darbe girişiminin kadın cinayetlerine etkisi fazla|work=BBC News Türkçe|url=https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-43934648|accessdate=2021-03-08}}&lt;/ref&gt;. Төркиә властары конвенциянан сығырға тырышҡанда, Гөллү был сәйәси ҡарарға ҡаршы сығыуҙы үҙенең бурысы тип һанай.

Төркиә 2021 йылдың мартында рәсми рәүештә [[Истанбул]] конвенцияһына сыға. Гөллү ойошмаһы фемида тураһында мәғлүмәт йыны дауам итә: теркәлгән осраҡтар һаны 2021 йылда дән 2022 йылда гә тиклем артты. Гөллү моның көнөнә бер юлы күп ҡатын-ҡыҙ үлеме тигәнде аңлатҡанын билдәләп үтте.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Бүләктәр ==
[[Файл:Deputy_Secretary_Sherman_Presents_the_2021_International_Woman_of_Courage_Award_to_Canan_Gullu_(51213415304)_(cropped).jpg|мини|Гөллү (уңда) 2021 йылда АҠШ дәүләт секретары урынбаҫары Венди Шермандан Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһын ала]]
2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары» премияһына лайыҡ була. Ул былтыр декабрҙә {{нет АИ|31|05|2026}} Төркиәләге Америка илсеһе тарафынан тәҡдим ителде. [[Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө|Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнөндә]] премияны АҠШ-тың беренсе ледиһы Джилл Байден һәм дәүләт секретары Энтони Блинкен тапшырҙы. Ул «гендер тигеҙлеге өсөн көслө яҡлаусы, ҡатын-ҡыҙҙар хөкүмәттә, эшсе көстәрҙә һәм мәғарифта ҡатнашыуын арттырыу өсөн эшләгән» тип атала. Ул йылда ун дүрт ҡатын-ҡыҙ премия ала. Лауреаттар ун биш илдән сығыш яһаны, сөнки исемлеккә Афғанстандан тағы ла ете ҡатын-ҡыҙ инә, улар үлгәндән һуң бүләкләнә.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Баҫмалар ==
* Syrian Refugee Women and Girls In Turkey &amp; The Istanbul Convention (2019) (Сирийские женщины и девочки-беженки в Турции и Стамбульская конвенция)

== Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре ==
* 2016 йыл — Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль тәьминәт фондының (ССЙВ) «Күренекле етәксе» премияһы
* 2018 йыл — Ататөрк исемендәге ҡатын-ҡыҙҙар өсөн күренекле хеҙмәт өсөн премия
* 2020 — Канаданың Төркиәләге илселеге Кеше хоҡуҡтары буйынса премияһы
* 2020 йыл — Книдос Халыҡ-ара мәҙәниәт һәм сәнғәт академияһының (UKKSA) ғүмерлек ҡаҙаныштары өсөн почетлы наградаһы
* 2020 йыл — Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар университеты мәғарифы ассоциацияһының «Алға ҡараған ҡатын-ҡыҙ» премияһы
* 2021 йылғы Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһы
* Алтын миҙал CHESAV (Мәғариф, һаулыҡ һаҡлау һәм социаль хеҙмәттәр буйынса экологик фонд)

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
 {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-31}}

[[Категория:Төркиәнең йәмәғәт эшмәкәрҙәре]]
[[Категория:1962 йылда тыуғандар]]</text>
      <sha1>pj88cucirwwnz85sf2g11i91ksd5w97</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298848</id>
      <parentid>1298847</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:45:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>/* Биографияһы */</comment>
      <origin>1298848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6127" sha1="to27g05r4ncgy3kqmlbb3ece11nawcy" xml:space="preserve">{{Персона}}'''Джанан Гөллү''' ({{lang|tr|Canan Güllü}}; [[1962 йыл]]да тыуған) — [[Төрөктәр|төрөк]] эшмәкәре, Төркиә ҡатын-ҡыҙҙары ассоциациялары федерацияһы (TKDF) президенты. 2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыу ҡатын-ҡыҙҙар» премияһына лайыҡ була.

== Биографияһы ==
1980 йылдарҙан алып Джанан Гөллү әүҙемлек һәм ойоштороу менән шөғөлләнә, туғыҙ йәшендә әсәһе менән эшләй башлай.

Ул 186 филиалы һәм 50 меңдән ашыу ағзаһы булған Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар федерацияһы (ТКДФ) президенты. Федерация 1976 йылда ойошторола һәм тәүҙә биш ойошманан тора. 2007 йылдан ойошма көс ҡулланыу ҡорбандары өсөн ярҙам линияһы эшләй.

Ҡатын-ҡыҙҙарға ҡарата көс ҡулланыуҙы һәм ғаиләлә көс ҡулланыуҙы иҫкәртергә һәм уға ҡаршы көрәш тураһындағы Истанбул конвенцияһы 2011 йылдың 11 майында ҡул ҡуйыу өсөн асыла Гөллү билдәләүенсә, Төркиә уға беренсе булып ҡул ҡуйған, әммә Төркиә полицияһында уны тормошҡа ашырыу өсөн кәрәкле кадрҙар һәм уҡытыу етешмәй. Ул ғаиләлә көс ҡулланыу йөҙәрләгән кешенең үлеменә килтергән, бындай осраҡтар ҡырҡа арта, әммә быны иҫбатлау һәм үлсәү ҡыйын, сөнки Төркиәлә кәрәкле статистика йыйылмай, тип раҫлай&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Canan Güllü: 15 Temmuz darbe girişiminin kadın cinayetlerine etkisi fazla|work=BBC News Türkçe|url=https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-43934648|accessdate=2021-03-08}}&lt;/ref&gt;. Төркиә властары конвенциянан сығырға тырышҡанда, Гөллү был сәйәси ҡарарға ҡаршы сығыуҙы үҙенең бурысы тип һанай.

Төркиә 2021 йылдың мартында рәсми рәүештә [[Истанбул]] конвенцияһынан рәсми рәүештә сыға. Гөллү ойошмаһы фемида тураһында мәғлүмәт йыйыүҙы дауам итә: теркәлгән осраҡтар һаны 2021 йылда 341-ҙән 2022 йылда 381-гә гә тиклем арта. Гөллү бының көнөнә бер ҡатын-ҡыҙҙан да кәм булмаған юғалтыуҙарға килтереүен аңлатыуын белдерә.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Бүләктәр ==
[[Файл:Deputy_Secretary_Sherman_Presents_the_2021_International_Woman_of_Courage_Award_to_Canan_Gullu_(51213415304)_(cropped).jpg|мини|Гөллү (уңда) 2021 йылда АҠШ дәүләт секретары урынбаҫары Венди Шермандан Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһын ала]]
2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары» премияһына лайыҡ була. Ул былтыр декабрҙә {{нет АИ|31|05|2026}} Төркиәләге Америка илсеһе тарафынан тәҡдим ителде. [[Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө|Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнөндә]] премияны АҠШ-тың беренсе ледиһы Джилл Байден һәм дәүләт секретары Энтони Блинкен тапшырҙы. Ул «гендер тигеҙлеге өсөн көслө яҡлаусы, ҡатын-ҡыҙҙар хөкүмәттә, эшсе көстәрҙә һәм мәғарифта ҡатнашыуын арттырыу өсөн эшләгән» тип атала. Ул йылда ун дүрт ҡатын-ҡыҙ премия ала. Лауреаттар ун биш илдән сығыш яһаны, сөнки исемлеккә Афғанстандан тағы ла ете ҡатын-ҡыҙ инә, улар үлгәндән һуң бүләкләнә.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Баҫмалар ==
* Syrian Refugee Women and Girls In Turkey &amp; The Istanbul Convention (2019) (Сирийские женщины и девочки-беженки в Турции и Стамбульская конвенция)

== Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре ==
* 2016 йыл — Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль тәьминәт фондының (ССЙВ) «Күренекле етәксе» премияһы
* 2018 йыл — Ататөрк исемендәге ҡатын-ҡыҙҙар өсөн күренекле хеҙмәт өсөн премия
* 2020 — Канаданың Төркиәләге илселеге Кеше хоҡуҡтары буйынса премияһы
* 2020 йыл — Книдос Халыҡ-ара мәҙәниәт һәм сәнғәт академияһының (UKKSA) ғүмерлек ҡаҙаныштары өсөн почетлы наградаһы
* 2020 йыл — Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар университеты мәғарифы ассоциацияһының «Алға ҡараған ҡатын-ҡыҙ» премияһы
* 2021 йылғы Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһы
* Алтын миҙал CHESAV (Мәғариф, һаулыҡ һаҡлау һәм социаль хеҙмәттәр буйынса экологик фонд)

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
 {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-31}}

[[Категория:Төркиәнең йәмәғәт эшмәкәрҙәре]]
[[Категория:1962 йылда тыуғандар]]</text>
      <sha1>to27g05r4ncgy3kqmlbb3ece11nawcy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298849</id>
      <parentid>1298848</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:46:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>/* Биографияһы */</comment>
      <origin>1298849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6129" sha1="6m8m75r7xvac77um41zjxwvsa469ael" xml:space="preserve">{{Персона}}'''Джанан Гөллү''' ({{lang|tr|Canan Güllü}}; [[1962 йыл]]да тыуған) — [[Төрөктәр|төрөк]] эшмәкәре, Төркиә ҡатын-ҡыҙҙары ассоциациялары федерацияһы (TKDF) президенты. 2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыу ҡатын-ҡыҙҙар» премияһына лайыҡ була.

== Биографияһы ==
1980 йылдарҙан алып Джанан Гөллү әүҙемлек һәм ойоштороу менән шөғөлләнә, туғыҙ йәшендә әсәһе менән эшләй башлай.

Ул 186 филиалы һәм 50 меңдән ашыу ағзаһы булған Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар федерацияһы (ТКДФ) президенты. Федерация 1976 йылда ойошторола һәм тәүҙә биш ойошманан тора. 2007 йылдан ойошма көс ҡулланыу ҡорбандары өсөн ярҙам линияһы эшләй.

Ҡатын-ҡыҙҙарға ҡарата көс ҡулланыуҙы һәм ғаиләлә көс ҡулланыуҙы иҫкәртергә һәм уға ҡаршы көрәш тураһындағы Истанбул конвенцияһы 2011 йылдың 11 майында ҡул ҡуйыу өсөн асыла Гөллү билдәләүенсә, Төркиә уға беренсе булып ҡул ҡуйған, әммә Төркиә полицияһында уны тормошҡа ашырыу өсөн кәрәкле кадрҙар һәм уҡытыу етешмәй. Ул ғаиләлә көс ҡулланыу йөҙәрләгән кешенең үлеменә килтергән, бындай осраҡтар ҡырҡа арта, әммә быны иҫбатлау һәм үлсәү ҡыйын, сөнки Төркиәлә кәрәкле статистика йыйылмай, тип раҫлай&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Canan Güllü: 15 Temmuz darbe girişiminin kadın cinayetlerine etkisi fazla|work=BBC News Türkçe|url=https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-43934648|accessdate=2021-03-08}}&lt;/ref&gt;. Төркиә властары конвенциянан сығырға тырышҡанда, Гөллү был сәйәси ҡарарға ҡаршы сығыуҙы үҙенең бурысы тип һанай.

Төркиә 2021 йылдың мартында рәсми рәүештә [[Истанбул]] конвенцияһынан рәсми рәүештә сыға. Гөллү ойошмаһы фемицид тураһында мәғлүмәт йыйыүҙы дауам итә: теркәлгән осраҡтар һаны 2021 йылда 341-ҙән 2022 йылда 381-гә гә тиклем арта. Гөллү бының көнөнә бер ҡатын-ҡыҙҙан да кәм булмаған юғалтыуҙарға килтереүен аңлатыуын белдерә.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Бүләктәр ==
[[Файл:Deputy_Secretary_Sherman_Presents_the_2021_International_Woman_of_Courage_Award_to_Canan_Gullu_(51213415304)_(cropped).jpg|мини|Гөллү (уңда) 2021 йылда АҠШ дәүләт секретары урынбаҫары Венди Шермандан Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһын ала]]
2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары» премияһына лайыҡ була. Ул былтыр декабрҙә {{нет АИ|31|05|2026}} Төркиәләге Америка илсеһе тарафынан тәҡдим ителде. [[Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө|Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнөндә]] премияны АҠШ-тың беренсе ледиһы Джилл Байден һәм дәүләт секретары Энтони Блинкен тапшырҙы. Ул «гендер тигеҙлеге өсөн көслө яҡлаусы, ҡатын-ҡыҙҙар хөкүмәттә, эшсе көстәрҙә һәм мәғарифта ҡатнашыуын арттырыу өсөн эшләгән» тип атала. Ул йылда ун дүрт ҡатын-ҡыҙ премия ала. Лауреаттар ун биш илдән сығыш яһаны, сөнки исемлеккә Афғанстандан тағы ла ете ҡатын-ҡыҙ инә, улар үлгәндән һуң бүләкләнә.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Баҫмалар ==
* Syrian Refugee Women and Girls In Turkey &amp; The Istanbul Convention (2019) (Сирийские женщины и девочки-беженки в Турции и Стамбульская конвенция)

== Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре ==
* 2016 йыл — Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль тәьминәт фондының (ССЙВ) «Күренекле етәксе» премияһы
* 2018 йыл — Ататөрк исемендәге ҡатын-ҡыҙҙар өсөн күренекле хеҙмәт өсөн премия
* 2020 — Канаданың Төркиәләге илселеге Кеше хоҡуҡтары буйынса премияһы
* 2020 йыл — Книдос Халыҡ-ара мәҙәниәт һәм сәнғәт академияһының (UKKSA) ғүмерлек ҡаҙаныштары өсөн почетлы наградаһы
* 2020 йыл — Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар университеты мәғарифы ассоциацияһының «Алға ҡараған ҡатын-ҡыҙ» премияһы
* 2021 йылғы Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһы
* Алтын миҙал CHESAV (Мәғариф, һаулыҡ һаҡлау һәм социаль хеҙмәттәр буйынса экологик фонд)

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
 {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-31}}

[[Категория:Төркиәнең йәмәғәт эшмәкәрҙәре]]
[[Категория:1962 йылда тыуғандар]]</text>
      <sha1>6m8m75r7xvac77um41zjxwvsa469ael</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298850</id>
      <parentid>1298849</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:54:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>аныҡлаштырыу</comment>
      <origin>1298850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6287" sha1="m9fud0bt8em9rk25d2j7k6fy2es00m5" xml:space="preserve">{{Персона}}'''Джанан Гөллү''' ({{lang|tr|Canan Güllü}}; [[1962 йыл]]да тыуған) — [[Төрөктәр|төрөк]] эшмәкәре, Төркиә ҡатын-ҡыҙҙары ассоциациялары федерацияһы (TKDF) президенты. 2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыу ҡатын-ҡыҙҙар» премияһына лайыҡ була.

== Биографияһы ==
1980 йылдарҙан алып Джанан Гөллү әүҙемлек һәм ойоштороу менән шөғөлләнә, туғыҙ йәшендә әсәһе менән эшләй башлай.

Ул 186 филиалы һәм 50 меңдән ашыу ағзаһы булған Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар федерацияһы (ТКДФ) президенты. Федерация 1976 йылда ойошторола һәм тәүҙә биш ойошманан тора. 2007 йылдан ойошма көс ҡулланыу ҡорбандары өсөн ярҙам линияһы эшләй.

Ҡатын-ҡыҙҙарға ҡарата көс ҡулланыуҙы һәм ғаиләлә көс ҡулланыуҙы иҫкәртергә һәм уға ҡаршы көрәш тураһындағы Истанбул конвенцияһы 2011 йылдың 11 майында ҡул ҡуйыу өсөн асыла Гөллү билдәләүенсә, Төркиә уға беренсе булып ҡул ҡуйған, әммә Төркиә полицияһында уны тормошҡа ашырыу өсөн кәрәкле кадрҙар һәм уҡытыу етешмәй. Ул ғаиләлә көс ҡулланыу йөҙәрләгән кешенең үлеменә килтергән, бындай осраҡтар ҡырҡа арта, әммә быны иҫбатлау һәм үлсәү ҡыйын, сөнки Төркиәлә кәрәкле статистика йыйылмай, тип раҫлай&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Canan Güllü: 15 Temmuz darbe girişiminin kadın cinayetlerine etkisi fazla|work=BBC News Türkçe|url=https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-43934648|accessdate=2021-03-08}}&lt;/ref&gt;. Төркиә властары конвенциянан сығырға тырышҡанда, Гөллү был сәйәси ҡарарға ҡаршы сығыуҙы үҙенең бурысы тип һанай.

Төркиә 2021 йылдың мартында рәсми рәүештә [[Истанбул]] конвенцияһынан рәсми рәүештә сыға. Гөллү ойошмаһы [[фемицид]] (ҡатын-ҡыҙҙарҙы, ҡыҙ балаларҙы уларҙың енси билдәләре буйынса аңлы рәүештә үлтереү) тураһында мәғлүмәт йыйыүҙы дауам итә: теркәлгән осраҡтар һаны 2021 йылда 341-ҙән 2022 йылда 381-гә гә тиклем арта. Гөллү бының көнөнә бер ҡатын-ҡыҙҙан да кәм булмаған юғалтыуҙарға килтереүен аңлатыуын белдерә.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Бүләктәр ==
[[Файл:Deputy_Secretary_Sherman_Presents_the_2021_International_Woman_of_Courage_Award_to_Canan_Gullu_(51213415304)_(cropped).jpg|мини|Гөллү (уңда) 2021 йылда АҠШ дәүләт секретары урынбаҫары Венди Шермандан Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһын ала]]
2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары» премияһына лайыҡ була. Ул былтыр декабрҙә {{нет АИ|31|05|2026}} Төркиәләге Америка илсеһе тарафынан тәҡдим ителде. [[Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө|Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнөндә]] премияны АҠШ-тың беренсе ледиһы Джилл Байден һәм дәүләт секретары Энтони Блинкен тапшырҙы. Ул «гендер тигеҙлеге өсөн көслө яҡлаусы, ҡатын-ҡыҙҙар хөкүмәттә, эшсе көстәрҙә һәм мәғарифта ҡатнашыуын арттырыу өсөн эшләгән» тип атала. Ул йылда ун дүрт ҡатын-ҡыҙ премия ала. Лауреаттар ун биш илдән сығыш яһаны, сөнки исемлеккә Афғанстандан тағы ла ете ҡатын-ҡыҙ инә, улар үлгәндән һуң бүләкләнә.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Баҫмалар ==
* Syrian Refugee Women and Girls In Turkey &amp; The Istanbul Convention (2019) (Сирийские женщины и девочки-беженки в Турции и Стамбульская конвенция)

== Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре ==
* 2016 йыл — Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль тәьминәт фондының (ССЙВ) «Күренекле етәксе» премияһы
* 2018 йыл — Ататөрк исемендәге ҡатын-ҡыҙҙар өсөн күренекле хеҙмәт өсөн премия
* 2020 — Канаданың Төркиәләге илселеге Кеше хоҡуҡтары буйынса премияһы
* 2020 йыл — Книдос Халыҡ-ара мәҙәниәт һәм сәнғәт академияһының (UKKSA) ғүмерлек ҡаҙаныштары өсөн почетлы наградаһы
* 2020 йыл — Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар университеты мәғарифы ассоциацияһының «Алға ҡараған ҡатын-ҡыҙ» премияһы
* 2021 йылғы Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһы
* Алтын миҙал CHESAV (Мәғариф, һаулыҡ һаҡлау һәм социаль хеҙмәттәр буйынса экологик фонд)

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
 {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-31}}

[[Категория:Төркиәнең йәмәғәт эшмәкәрҙәре]]
[[Категория:1962 йылда тыуғандар]]</text>
      <sha1>m9fud0bt8em9rk25d2j7k6fy2es00m5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298851</id>
      <parentid>1298850</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:56:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>/* Иҫкәрмәләр */</comment>
      <origin>1298851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6363" sha1="djj3h6n8n8uey80kyzmitp1xft5sqsr" xml:space="preserve">{{Персона}}'''Джанан Гөллү''' ({{lang|tr|Canan Güllü}}; [[1962 йыл]]да тыуған) — [[Төрөктәр|төрөк]] эшмәкәре, Төркиә ҡатын-ҡыҙҙары ассоциациялары федерацияһы (TKDF) президенты. 2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыу ҡатын-ҡыҙҙар» премияһына лайыҡ була.

== Биографияһы ==
1980 йылдарҙан алып Джанан Гөллү әүҙемлек һәм ойоштороу менән шөғөлләнә, туғыҙ йәшендә әсәһе менән эшләй башлай.

Ул 186 филиалы һәм 50 меңдән ашыу ағзаһы булған Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар федерацияһы (ТКДФ) президенты. Федерация 1976 йылда ойошторола һәм тәүҙә биш ойошманан тора. 2007 йылдан ойошма көс ҡулланыу ҡорбандары өсөн ярҙам линияһы эшләй.

Ҡатын-ҡыҙҙарға ҡарата көс ҡулланыуҙы һәм ғаиләлә көс ҡулланыуҙы иҫкәртергә һәм уға ҡаршы көрәш тураһындағы Истанбул конвенцияһы 2011 йылдың 11 майында ҡул ҡуйыу өсөн асыла Гөллү билдәләүенсә, Төркиә уға беренсе булып ҡул ҡуйған, әммә Төркиә полицияһында уны тормошҡа ашырыу өсөн кәрәкле кадрҙар һәм уҡытыу етешмәй. Ул ғаиләлә көс ҡулланыу йөҙәрләгән кешенең үлеменә килтергән, бындай осраҡтар ҡырҡа арта, әммә быны иҫбатлау һәм үлсәү ҡыйын, сөнки Төркиәлә кәрәкле статистика йыйылмай, тип раҫлай&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Canan Güllü: 15 Temmuz darbe girişiminin kadın cinayetlerine etkisi fazla|work=BBC News Türkçe|url=https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-43934648|accessdate=2021-03-08}}&lt;/ref&gt;. Төркиә властары конвенциянан сығырға тырышҡанда, Гөллү был сәйәси ҡарарға ҡаршы сығыуҙы үҙенең бурысы тип һанай.

Төркиә 2021 йылдың мартында рәсми рәүештә [[Истанбул]] конвенцияһынан рәсми рәүештә сыға. Гөллү ойошмаһы [[фемицид]] (ҡатын-ҡыҙҙарҙы, ҡыҙ балаларҙы уларҙың енси билдәләре буйынса аңлы рәүештә үлтереү) тураһында мәғлүмәт йыйыүҙы дауам итә: теркәлгән осраҡтар һаны 2021 йылда 341-ҙән 2022 йылда 381-гә гә тиклем арта. Гөллү бының көнөнә бер ҡатын-ҡыҙҙан да кәм булмаған юғалтыуҙарға килтереүен аңлатыуын белдерә.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Бүләктәр ==
[[Файл:Deputy_Secretary_Sherman_Presents_the_2021_International_Woman_of_Courage_Award_to_Canan_Gullu_(51213415304)_(cropped).jpg|мини|Гөллү (уңда) 2021 йылда АҠШ дәүләт секретары урынбаҫары Венди Шермандан Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһын ала]]
2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары» премияһына лайыҡ була. Ул былтыр декабрҙә {{нет АИ|31|05|2026}} Төркиәләге Америка илсеһе тарафынан тәҡдим ителде. [[Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө|Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнөндә]] премияны АҠШ-тың беренсе ледиһы Джилл Байден һәм дәүләт секретары Энтони Блинкен тапшырҙы. Ул «гендер тигеҙлеге өсөн көслө яҡлаусы, ҡатын-ҡыҙҙар хөкүмәттә, эшсе көстәрҙә һәм мәғарифта ҡатнашыуын арттырыу өсөн эшләгән» тип атала. Ул йылда ун дүрт ҡатын-ҡыҙ премия ала. Лауреаттар ун биш илдән сығыш яһаны, сөнки исемлеккә Афғанстандан тағы ла ете ҡатын-ҡыҙ инә, улар үлгәндән һуң бүләкләнә.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Баҫмалар ==
* Syrian Refugee Women and Girls In Turkey &amp; The Istanbul Convention (2019) (Сирийские женщины и девочки-беженки в Турции и Стамбульская конвенция)

== Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре ==
* 2016 йыл — Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль тәьминәт фондының (ССЙВ) «Күренекле етәксе» премияһы
* 2018 йыл — Ататөрк исемендәге ҡатын-ҡыҙҙар өсөн күренекле хеҙмәт өсөн премия
* 2020 — Канаданың Төркиәләге илселеге Кеше хоҡуҡтары буйынса премияһы
* 2020 йыл — Книдос Халыҡ-ара мәҙәниәт һәм сәнғәт академияһының (UKKSA) ғүмерлек ҡаҙаныштары өсөн почетлы наградаһы
* 2020 йыл — Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар университеты мәғарифы ассоциацияһының «Алға ҡараған ҡатын-ҡыҙ» премияһы
* 2021 йылғы Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһы
* Алтын миҙал CHESAV (Мәғариф, һаулыҡ һаҡлау һәм социаль хеҙмәттәр буйынса экологик фонд)

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
 {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-31}}

[[Категория:Төркиәнең йәмәғәт эшмәкәрҙәре]]
[[Категория:1962 йылда тыуғандар]]
[[Категория:Төркиә феминизм эшмәкәрҙәре]]</text>
      <sha1>djj3h6n8n8uey80kyzmitp1xft5sqsr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298852</id>
      <parentid>1298851</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:57:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>/* Иҫкәрмәләр */</comment>
      <origin>1298852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6403" sha1="cc19q5x3s3f2xxu2b5qiklyrfh513ot" xml:space="preserve">{{Персона}}'''Джанан Гөллү''' ({{lang|tr|Canan Güllü}}; [[1962 йыл]]да тыуған) — [[Төрөктәр|төрөк]] эшмәкәре, Төркиә ҡатын-ҡыҙҙары ассоциациялары федерацияһы (TKDF) президенты. 2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыу ҡатын-ҡыҙҙар» премияһына лайыҡ була.

== Биографияһы ==
1980 йылдарҙан алып Джанан Гөллү әүҙемлек һәм ойоштороу менән шөғөлләнә, туғыҙ йәшендә әсәһе менән эшләй башлай.

Ул 186 филиалы һәм 50 меңдән ашыу ағзаһы булған Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар федерацияһы (ТКДФ) президенты. Федерация 1976 йылда ойошторола һәм тәүҙә биш ойошманан тора. 2007 йылдан ойошма көс ҡулланыу ҡорбандары өсөн ярҙам линияһы эшләй.

Ҡатын-ҡыҙҙарға ҡарата көс ҡулланыуҙы һәм ғаиләлә көс ҡулланыуҙы иҫкәртергә һәм уға ҡаршы көрәш тураһындағы Истанбул конвенцияһы 2011 йылдың 11 майында ҡул ҡуйыу өсөн асыла Гөллү билдәләүенсә, Төркиә уға беренсе булып ҡул ҡуйған, әммә Төркиә полицияһында уны тормошҡа ашырыу өсөн кәрәкле кадрҙар һәм уҡытыу етешмәй. Ул ғаиләлә көс ҡулланыу йөҙәрләгән кешенең үлеменә килтергән, бындай осраҡтар ҡырҡа арта, әммә быны иҫбатлау һәм үлсәү ҡыйын, сөнки Төркиәлә кәрәкле статистика йыйылмай, тип раҫлай&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Canan Güllü: 15 Temmuz darbe girişiminin kadın cinayetlerine etkisi fazla|work=BBC News Türkçe|url=https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-43934648|accessdate=2021-03-08}}&lt;/ref&gt;. Төркиә властары конвенциянан сығырға тырышҡанда, Гөллү был сәйәси ҡарарға ҡаршы сығыуҙы үҙенең бурысы тип һанай.

Төркиә 2021 йылдың мартында рәсми рәүештә [[Истанбул]] конвенцияһынан рәсми рәүештә сыға. Гөллү ойошмаһы [[фемицид]] (ҡатын-ҡыҙҙарҙы, ҡыҙ балаларҙы уларҙың енси билдәләре буйынса аңлы рәүештә үлтереү) тураһында мәғлүмәт йыйыүҙы дауам итә: теркәлгән осраҡтар һаны 2021 йылда 341-ҙән 2022 йылда 381-гә гә тиклем арта. Гөллү бының көнөнә бер ҡатын-ҡыҙҙан да кәм булмаған юғалтыуҙарға килтереүен аңлатыуын белдерә.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Бүләктәр ==
[[Файл:Deputy_Secretary_Sherman_Presents_the_2021_International_Woman_of_Courage_Award_to_Canan_Gullu_(51213415304)_(cropped).jpg|мини|Гөллү (уңда) 2021 йылда АҠШ дәүләт секретары урынбаҫары Венди Шермандан Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһын ала]]
2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары» премияһына лайыҡ була. Ул былтыр декабрҙә {{нет АИ|31|05|2026}} Төркиәләге Америка илсеһе тарафынан тәҡдим ителде. [[Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө|Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнөндә]] премияны АҠШ-тың беренсе ледиһы Джилл Байден һәм дәүләт секретары Энтони Блинкен тапшырҙы. Ул «гендер тигеҙлеге өсөн көслө яҡлаусы, ҡатын-ҡыҙҙар хөкүмәттә, эшсе көстәрҙә һәм мәғарифта ҡатнашыуын арттырыу өсөн эшләгән» тип атала. Ул йылда ун дүрт ҡатын-ҡыҙ премия ала. Лауреаттар ун биш илдән сығыш яһаны, сөнки исемлеккә Афғанстандан тағы ла ете ҡатын-ҡыҙ инә, улар үлгәндән һуң бүләкләнә.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Баҫмалар ==
* Syrian Refugee Women and Girls In Turkey &amp; The Istanbul Convention (2019) (Сирийские женщины и девочки-беженки в Турции и Стамбульская конвенция)

== Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре ==
* 2016 йыл — Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль тәьминәт фондының (ССЙВ) «Күренекле етәксе» премияһы
* 2018 йыл — Ататөрк исемендәге ҡатын-ҡыҙҙар өсөн күренекле хеҙмәт өсөн премия
* 2020 — Канаданың Төркиәләге илселеге Кеше хоҡуҡтары буйынса премияһы
* 2020 йыл — Книдос Халыҡ-ара мәҙәниәт һәм сәнғәт академияһының (UKKSA) ғүмерлек ҡаҙаныштары өсөн почетлы наградаһы
* 2020 йыл — Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар университеты мәғарифы ассоциацияһының «Алға ҡараған ҡатын-ҡыҙ» премияһы
* 2021 йылғы Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһы
* Алтын миҙал CHESAV (Мәғариф, һаулыҡ һаҡлау һәм социаль хеҙмәттәр буйынса экологик фонд)

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
 {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-31}}

[[Категория:Төркиәнең йәмәғәт эшмәкәрҙәре]]
[[Категория:1962 йылда тыуғандар]]
[[Категория:Төркиә феминизм эшмәкәрҙәре]]
[[Категория:Феминизм]]</text>
      <sha1>cc19q5x3s3f2xxu2b5qiklyrfh513ot</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298853</id>
      <parentid>1298852</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:58:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>/* Иҫкәрмәләр */</comment>
      <origin>1298853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6466" sha1="mhpgr5ijzybrdf1jykiv3xy2cinys9t" xml:space="preserve">{{Персона}}'''Джанан Гөллү''' ({{lang|tr|Canan Güllü}}; [[1962 йыл]]да тыуған) — [[Төрөктәр|төрөк]] эшмәкәре, Төркиә ҡатын-ҡыҙҙары ассоциациялары федерацияһы (TKDF) президенты. 2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыу ҡатын-ҡыҙҙар» премияһына лайыҡ була.

== Биографияһы ==
1980 йылдарҙан алып Джанан Гөллү әүҙемлек һәм ойоштороу менән шөғөлләнә, туғыҙ йәшендә әсәһе менән эшләй башлай.

Ул 186 филиалы һәм 50 меңдән ашыу ағзаһы булған Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар федерацияһы (ТКДФ) президенты. Федерация 1976 йылда ойошторола һәм тәүҙә биш ойошманан тора. 2007 йылдан ойошма көс ҡулланыу ҡорбандары өсөн ярҙам линияһы эшләй.

Ҡатын-ҡыҙҙарға ҡарата көс ҡулланыуҙы һәм ғаиләлә көс ҡулланыуҙы иҫкәртергә һәм уға ҡаршы көрәш тураһындағы Истанбул конвенцияһы 2011 йылдың 11 майында ҡул ҡуйыу өсөн асыла Гөллү билдәләүенсә, Төркиә уға беренсе булып ҡул ҡуйған, әммә Төркиә полицияһында уны тормошҡа ашырыу өсөн кәрәкле кадрҙар һәм уҡытыу етешмәй. Ул ғаиләлә көс ҡулланыу йөҙәрләгән кешенең үлеменә килтергән, бындай осраҡтар ҡырҡа арта, әммә быны иҫбатлау һәм үлсәү ҡыйын, сөнки Төркиәлә кәрәкле статистика йыйылмай, тип раҫлай&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Canan Güllü: 15 Temmuz darbe girişiminin kadın cinayetlerine etkisi fazla|work=BBC News Türkçe|url=https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-43934648|accessdate=2021-03-08}}&lt;/ref&gt;. Төркиә властары конвенциянан сығырға тырышҡанда, Гөллү был сәйәси ҡарарға ҡаршы сығыуҙы үҙенең бурысы тип һанай.

Төркиә 2021 йылдың мартында рәсми рәүештә [[Истанбул]] конвенцияһынан рәсми рәүештә сыға. Гөллү ойошмаһы [[фемицид]] (ҡатын-ҡыҙҙарҙы, ҡыҙ балаларҙы уларҙың енси билдәләре буйынса аңлы рәүештә үлтереү) тураһында мәғлүмәт йыйыүҙы дауам итә: теркәлгән осраҡтар һаны 2021 йылда 341-ҙән 2022 йылда 381-гә гә тиклем арта. Гөллү бының көнөнә бер ҡатын-ҡыҙҙан да кәм булмаған юғалтыуҙарға килтереүен аңлатыуын белдерә.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Бүләктәр ==
[[Файл:Deputy_Secretary_Sherman_Presents_the_2021_International_Woman_of_Courage_Award_to_Canan_Gullu_(51213415304)_(cropped).jpg|мини|Гөллү (уңда) 2021 йылда АҠШ дәүләт секретары урынбаҫары Венди Шермандан Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһын ала]]
2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары» премияһына лайыҡ була. Ул былтыр декабрҙә {{нет АИ|31|05|2026}} Төркиәләге Америка илсеһе тарафынан тәҡдим ителде. [[Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө|Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнөндә]] премияны АҠШ-тың беренсе ледиһы Джилл Байден һәм дәүләт секретары Энтони Блинкен тапшырҙы. Ул «гендер тигеҙлеге өсөн көслө яҡлаусы, ҡатын-ҡыҙҙар хөкүмәттә, эшсе көстәрҙә һәм мәғарифта ҡатнашыуын арттырыу өсөн эшләгән» тип атала. Ул йылда ун дүрт ҡатын-ҡыҙ премия ала. Лауреаттар ун биш илдән сығыш яһаны, сөнки исемлеккә Афғанстандан тағы ла ете ҡатын-ҡыҙ инә, улар үлгәндән һуң бүләкләнә.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Баҫмалар ==
* Syrian Refugee Women and Girls In Turkey &amp; The Istanbul Convention (2019) (Сирийские женщины и девочки-беженки в Турции и Стамбульская конвенция)

== Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре ==
* 2016 йыл — Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль тәьминәт фондының (ССЙВ) «Күренекле етәксе» премияһы
* 2018 йыл — Ататөрк исемендәге ҡатын-ҡыҙҙар өсөн күренекле хеҙмәт өсөн премия
* 2020 — Канаданың Төркиәләге илселеге Кеше хоҡуҡтары буйынса премияһы
* 2020 йыл — Книдос Халыҡ-ара мәҙәниәт һәм сәнғәт академияһының (UKKSA) ғүмерлек ҡаҙаныштары өсөн почетлы наградаһы
* 2020 йыл — Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар университеты мәғарифы ассоциацияһының «Алға ҡараған ҡатын-ҡыҙ» премияһы
* 2021 йылғы Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһы
* Алтын миҙал CHESAV (Мәғариф, һаулыҡ һаҡлау һәм социаль хеҙмәттәр буйынса экологик фонд)

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
 {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-31}}

[[Категория:Төркиәнең йәмәғәт эшмәкәрҙәре]]
[[Категория:1962 йылда тыуғандар]]
[[Категория:Төркиә феминизм эшмәкәрҙәре]]
[[Категория:Феминизм]]
[[Категория:Феминизм эшмәкәрҙәре]]</text>
      <sha1>mhpgr5ijzybrdf1jykiv3xy2cinys9t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298854</id>
      <parentid>1298853</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:59:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>/* Иҫкәрмәләр */</comment>
      <origin>1298854</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6390" sha1="oe2jrxreg203inglpvvl6s6gk8byf5a" xml:space="preserve">{{Персона}}'''Джанан Гөллү''' ({{lang|tr|Canan Güllü}}; [[1962 йыл]]да тыуған) — [[Төрөктәр|төрөк]] эшмәкәре, Төркиә ҡатын-ҡыҙҙары ассоциациялары федерацияһы (TKDF) президенты. 2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыу ҡатын-ҡыҙҙар» премияһына лайыҡ була.

== Биографияһы ==
1980 йылдарҙан алып Джанан Гөллү әүҙемлек һәм ойоштороу менән шөғөлләнә, туғыҙ йәшендә әсәһе менән эшләй башлай.

Ул 186 филиалы һәм 50 меңдән ашыу ағзаһы булған Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар федерацияһы (ТКДФ) президенты. Федерация 1976 йылда ойошторола һәм тәүҙә биш ойошманан тора. 2007 йылдан ойошма көс ҡулланыу ҡорбандары өсөн ярҙам линияһы эшләй.

Ҡатын-ҡыҙҙарға ҡарата көс ҡулланыуҙы һәм ғаиләлә көс ҡулланыуҙы иҫкәртергә һәм уға ҡаршы көрәш тураһындағы Истанбул конвенцияһы 2011 йылдың 11 майында ҡул ҡуйыу өсөн асыла Гөллү билдәләүенсә, Төркиә уға беренсе булып ҡул ҡуйған, әммә Төркиә полицияһында уны тормошҡа ашырыу өсөн кәрәкле кадрҙар һәм уҡытыу етешмәй. Ул ғаиләлә көс ҡулланыу йөҙәрләгән кешенең үлеменә килтергән, бындай осраҡтар ҡырҡа арта, әммә быны иҫбатлау һәм үлсәү ҡыйын, сөнки Төркиәлә кәрәкле статистика йыйылмай, тип раҫлай&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Canan Güllü: 15 Temmuz darbe girişiminin kadın cinayetlerine etkisi fazla|work=BBC News Türkçe|url=https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-43934648|accessdate=2021-03-08}}&lt;/ref&gt;. Төркиә властары конвенциянан сығырға тырышҡанда, Гөллү был сәйәси ҡарарға ҡаршы сығыуҙы үҙенең бурысы тип һанай.

Төркиә 2021 йылдың мартында рәсми рәүештә [[Истанбул]] конвенцияһынан рәсми рәүештә сыға. Гөллү ойошмаһы [[фемицид]] (ҡатын-ҡыҙҙарҙы, ҡыҙ балаларҙы уларҙың енси билдәләре буйынса аңлы рәүештә үлтереү) тураһында мәғлүмәт йыйыүҙы дауам итә: теркәлгән осраҡтар һаны 2021 йылда 341-ҙән 2022 йылда 381-гә гә тиклем арта. Гөллү бының көнөнә бер ҡатын-ҡыҙҙан да кәм булмаған юғалтыуҙарға килтереүен аңлатыуын белдерә.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Бүләктәр ==
[[Файл:Deputy_Secretary_Sherman_Presents_the_2021_International_Woman_of_Courage_Award_to_Canan_Gullu_(51213415304)_(cropped).jpg|мини|Гөллү (уңда) 2021 йылда АҠШ дәүләт секретары урынбаҫары Венди Шермандан Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһын ала]]
2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары» премияһына лайыҡ була. Ул былтыр декабрҙә {{нет АИ|31|05|2026}} Төркиәләге Америка илсеһе тарафынан тәҡдим ителде. [[Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө|Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнөндә]] премияны АҠШ-тың беренсе ледиһы Джилл Байден һәм дәүләт секретары Энтони Блинкен тапшырҙы. Ул «гендер тигеҙлеге өсөн көслө яҡлаусы, ҡатын-ҡыҙҙар хөкүмәттә, эшсе көстәрҙә һәм мәғарифта ҡатнашыуын арттырыу өсөн эшләгән» тип атала. Ул йылда ун дүрт ҡатын-ҡыҙ премия ала. Лауреаттар ун биш илдән сығыш яһаны, сөнки исемлеккә Афғанстандан тағы ла ете ҡатын-ҡыҙ инә, улар үлгәндән һуң бүләкләнә.{{нет АИ|31|05|2026}}

== Баҫмалар ==
* Syrian Refugee Women and Girls In Turkey &amp; The Istanbul Convention (2019) (Сирийские женщины и девочки-беженки в Турции и Стамбульская конвенция)

== Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре ==
* 2016 йыл — Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль тәьминәт фондының (ССЙВ) «Күренекле етәксе» премияһы
* 2018 йыл — Ататөрк исемендәге ҡатын-ҡыҙҙар өсөн күренекле хеҙмәт өсөн премия
* 2020 — Канаданың Төркиәләге илселеге Кеше хоҡуҡтары буйынса премияһы
* 2020 йыл — Книдос Халыҡ-ара мәҙәниәт һәм сәнғәт академияһының (UKKSA) ғүмерлек ҡаҙаныштары өсөн почетлы наградаһы
* 2020 йыл — Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар университеты мәғарифы ассоциацияһының «Алға ҡараған ҡатын-ҡыҙ» премияһы
* 2021 йылғы Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһы
* Алтын миҙал CHESAV (Мәғариф, һаулыҡ һаҡлау һәм социаль хеҙмәттәр буйынса экологик фонд)

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
 {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-31}}

[[Категория:Төркиәнең йәмәғәт эшмәкәрҙәре]]
[[Категория:1962 йылда тыуғандар]]
[[Категория:Феминизм]]
[[Категория:Феминизм эшмәкәрҙәре]]</text>
      <sha1>oe2jrxreg203inglpvvl6s6gk8byf5a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Симфония №4 «Дастан» (Монасипов)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>201212</id>
    <revision>
      <id>1298844</id>
      <parentid>1298419</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T03:38:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Юлдашева Луиза</username>
        <id>18980</id>
      </contributor>
      <comment>/* Оркестр составы */</comment>
      <origin>1298844</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6088" sha1="3vbxi0c4kaswksgp98ogkrp51r9iqj2" xml:space="preserve">
[[Файл:Razil_Valeev_(photo_archive)_18.jpg|мини|Рәзил Вәлиев [[Монасипов Алмаз Закир улы|Алмаз Монасипов]] менән]]
'''Симфония № 4 «Дастан»''' — [[Монасипов Алмаз Закир улы|Алмаз Закир улы Монасиповтың]] (1925—2008) һуңғы симфонияһы. Ул [[1978 йыл|1978 йылда]] яҙылған.&lt;ref&gt;{{Cite web|access-date=2026-05-17|lang=ru|title=Монасыпов Алмаз Закирович|url=https://tatarica.org/ru/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/monasypov-almaz-zakirovich|website=tatarica.org}}&lt;/ref&gt; Композиторҙың дүрт симфонияһының һуңғыһы һәм иң үҙенсәлекле әҫәрҙәренең береһе.

== Тарих ==
Әҫәр 1978 йылда яҙылһа ла, уның ноталары 1983 йылда ғына «Советтар композиторы» нәшриәтендә 64 битлек күләмдә баҫылып сыға.&lt;ref&gt;{{Книга|автор=Алмаз Закирович Монасыпов|год=1983|всего страниц=64|место=Москва|издательство=Сов. композитор|заглавие=Четвертая симфония: (Дастан): Для большого симф. оркестра|ссылка=https://search.rsl.ru/ru/record/01001954620}}&lt;/ref&gt; 

== Музыкаль үҙенсәлектәре ==
Симфония, композиторҙың [[Муса Йәлил (симфония-поэма)|«Муса Йәлил» симфонияһы кеүек үк,]] бер хәрәкәттән тора һәм айырым исем йөрөтә. Әҫәрҙең структураһы бас-остинато темаһына нигеҙләнгән ваҡ циклик вариацияларҙан тора. Өс тематик һыҙыҡ параллель үҫеш ала. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|last=Дулат-Алеев|first=В.|title=Татарская музыкальная литература|publisher=Казанская государственная консерватория|year=2007|isbn=978-5-85401-082-5|location=Казань|pages=311–328}}&lt;/ref&gt;

== Әҫәрҙең төп үҙенсәлектәре: ==
Әҫәр татар мәҙәниәте менән тығыҙ бәйле. Композитор [[бәйет]] һәм [[Мөнәжәт|мөнәжәттең]] боронғо ритмдарын ҡуллана. Төрлө инструменталь һәм вокаль композицияларҙа өйрәнелгән алымдарҙы симфонияға индерә. Симфонияла татар [[Дастан|эпостарының]] шиғри рухы, батырлыҡ һәм башҡа эпик традициялар сағыла. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|last=Дулат-Алеев|first=В.|title=Татарская музыкальная литература|publisher=Казанская государственная консерватория|year=2007|isbn=978-5-85401-082-5|location=Казань|pages=311–328}}&lt;/ref&gt;

&quot;Дастан&quot; – татар профессиональ музыкаһында милли мәҙәниәттең боронғо һәм урта быуат әҙәби традицияларын симфоник формала сағылдырған әҫәр. Шиғри жанр булараҡ, Монасиповтың &quot;Дастан&quot;ы халыҡ ижады ҡағиҙәләренә лә тура килә, шул уҡ ваҡытта яҙма әҙәбиәт һәм шәхси ижад элементтарын берләштерә.

== Оркестр составы ==
Әҫәр ҙур симфоник оркестр өсөн яҙылған. Партитураға түбәндәге инструменттар инә:

'''Ағас тынлы музыка ҡоралдары:'''

• Кесе флейта (пикколо) (= III ғади флейта)

• 2 ябай флейта

• 3 гобой

• 3 кларнет (A һәм B-ға көйләнгән) (III кларнет = кесе кларнет (пикколо) (Es))

• Саксофон-сопрано (B)

• 2 фагот

'''Баҡыр тынлы музыка ҡоралдары:'''

• 4 бырғы (F)

• 3 торба (B)

• 3 тромбон

• Туба

'''Башҡа музыка ҡоралдары:'''

• Орган

• Фортепиано (микрофон менән)

• Клавесин (микрофон менән)

'''Һуҡма музыка ҡоралдары:'''

• Төркөм I: 3 том-том, тамбурин, касса, легно, һыйыр ҡыңғырауы, пьято, тимер өсмөйөш

• Төркөм II: тамбурин, пьяцци, ҙур барабан, там-там

• Төркөм III: фруста, пьяцци, ксилофон

• Төркөм IV: тамбурин, ағас (легно), пьято, ҙур барабан, там-там

'''Ҡыллылар:'''

• I скрипкалар

• II скрипкалар

• Альттар

• Виолончелдәр

• Контрабастар

== Әһәмиәте ==
«Дастан» симфонияһы Алмаз Монасыпов ижадында татар милли рухын, боронғо эпик традицияларҙы һәм заманса симфоник телде уңышлы берләштереү өлгөһө булып тора. Әҫәр татар музыкаһында милли тематиканы фәлсәфи һәм ҡаһарманлыҡ планында асҡан мөһим әҫәрҙәрҙең береһе тип һанала.

== Шулай ҙа ҡарағыҙ ==

* [[Симфония №1 (Монасипов)|Симфония №1]]

* [[Муса Йәлил (симфония-поэма)|Симфония №2 “Муса Йәлил”]]

* [[Симфония №3 (Монасыйпов)|Симфония №3]]

== Искәрмәләр ==
 

[[Категория:Алмаз Монасипов]]</text>
      <sha1>3vbxi0c4kaswksgp98ogkrp51r9iqj2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298845</id>
      <parentid>1298844</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T03:39:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Юлдашева Луиза</username>
        <id>18980</id>
      </contributor>
      <comment>/* Әһәмиәте */</comment>
      <origin>1298845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6088" sha1="rse6yovf5jevmfrh52s02lxon73mieb" xml:space="preserve">
[[Файл:Razil_Valeev_(photo_archive)_18.jpg|мини|Рәзил Вәлиев [[Монасипов Алмаз Закир улы|Алмаз Монасипов]] менән]]
'''Симфония № 4 «Дастан»''' — [[Монасипов Алмаз Закир улы|Алмаз Закир улы Монасиповтың]] (1925—2008) һуңғы симфонияһы. Ул [[1978 йыл|1978 йылда]] яҙылған.&lt;ref&gt;{{Cite web|access-date=2026-05-17|lang=ru|title=Монасыпов Алмаз Закирович|url=https://tatarica.org/ru/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/monasypov-almaz-zakirovich|website=tatarica.org}}&lt;/ref&gt; Композиторҙың дүрт симфонияһының һуңғыһы һәм иң үҙенсәлекле әҫәрҙәренең береһе.

== Тарих ==
Әҫәр 1978 йылда яҙылһа ла, уның ноталары 1983 йылда ғына «Советтар композиторы» нәшриәтендә 64 битлек күләмдә баҫылып сыға.&lt;ref&gt;{{Книга|автор=Алмаз Закирович Монасыпов|год=1983|всего страниц=64|место=Москва|издательство=Сов. композитор|заглавие=Четвертая симфония: (Дастан): Для большого симф. оркестра|ссылка=https://search.rsl.ru/ru/record/01001954620}}&lt;/ref&gt; 

== Музыкаль үҙенсәлектәре ==
Симфония, композиторҙың [[Муса Йәлил (симфония-поэма)|«Муса Йәлил» симфонияһы кеүек үк,]] бер хәрәкәттән тора һәм айырым исем йөрөтә. Әҫәрҙең структураһы бас-остинато темаһына нигеҙләнгән ваҡ циклик вариацияларҙан тора. Өс тематик һыҙыҡ параллель үҫеш ала. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|last=Дулат-Алеев|first=В.|title=Татарская музыкальная литература|publisher=Казанская государственная консерватория|year=2007|isbn=978-5-85401-082-5|location=Казань|pages=311–328}}&lt;/ref&gt;

== Әҫәрҙең төп үҙенсәлектәре: ==
Әҫәр татар мәҙәниәте менән тығыҙ бәйле. Композитор [[бәйет]] һәм [[Мөнәжәт|мөнәжәттең]] боронғо ритмдарын ҡуллана. Төрлө инструменталь һәм вокаль композицияларҙа өйрәнелгән алымдарҙы симфонияға индерә. Симфонияла татар [[Дастан|эпостарының]] шиғри рухы, батырлыҡ һәм башҡа эпик традициялар сағыла. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|last=Дулат-Алеев|first=В.|title=Татарская музыкальная литература|publisher=Казанская государственная консерватория|year=2007|isbn=978-5-85401-082-5|location=Казань|pages=311–328}}&lt;/ref&gt;

&quot;Дастан&quot; – татар профессиональ музыкаһында милли мәҙәниәттең боронғо һәм урта быуат әҙәби традицияларын симфоник формала сағылдырған әҫәр. Шиғри жанр булараҡ, Монасиповтың &quot;Дастан&quot;ы халыҡ ижады ҡағиҙәләренә лә тура килә, шул уҡ ваҡытта яҙма әҙәбиәт һәм шәхси ижад элементтарын берләштерә.

== Оркестр составы ==
Әҫәр ҙур симфоник оркестр өсөн яҙылған. Партитураға түбәндәге инструменттар инә:

'''Ағас тынлы музыка ҡоралдары:'''

• Кесе флейта (пикколо) (= III ғади флейта)

• 2 ябай флейта

• 3 гобой

• 3 кларнет (A һәм B-ға көйләнгән) (III кларнет = кесе кларнет (пикколо) (Es))

• Саксофон-сопрано (B)

• 2 фагот

'''Баҡыр тынлы музыка ҡоралдары:'''

• 4 бырғы (F)

• 3 торба (B)

• 3 тромбон

• Туба

'''Башҡа музыка ҡоралдары:'''

• Орган

• Фортепиано (микрофон менән)

• Клавесин (микрофон менән)

'''Һуҡма музыка ҡоралдары:'''

• Төркөм I: 3 том-том, тамбурин, касса, легно, һыйыр ҡыңғырауы, пьято, тимер өсмөйөш

• Төркөм II: тамбурин, пьяцци, ҙур барабан, там-там

• Төркөм III: фруста, пьяцци, ксилофон

• Төркөм IV: тамбурин, ағас (легно), пьято, ҙур барабан, там-там

'''Ҡыллылар:'''

• I скрипкалар

• II скрипкалар

• Альттар

• Виолончелдәр

• Контрабастар

== Әһәмиәте ==
«Дастан» симфонияһы Алмаз Монасипов ижадында татар милли рухын, боронғо эпик традицияларҙы һәм заманса симфоник телде уңышлы берләштереү өлгөһө булып тора. Әҫәр татар музыкаһында милли тематиканы фәлсәфи һәм ҡаһарманлыҡ планында асҡан мөһим әҫәрҙәрҙең береһе тип һанала.

== Шулай ҙа ҡарағыҙ ==

* [[Симфония №1 (Монасипов)|Симфония №1]]

* [[Муса Йәлил (симфония-поэма)|Симфония №2 “Муса Йәлил”]]

* [[Симфония №3 (Монасыйпов)|Симфония №3]]

== Искәрмәләр ==
 

[[Категория:Алмаз Монасипов]]</text>
      <sha1>rse6yovf5jevmfrh52s02lxon73mieb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нәргиз Мөхәммәди</title>
    <ns>0</ns>
    <id>201218</id>
    <revision>
      <id>1298856</id>
      <parentid>1298448</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T10:25:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>/* Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре */</comment>
      <origin>1298856</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10732" sha1="luh2xavrzvri57n5li5nfn1yc5n7dqn" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Нәргиз''' ('''Наргес''') '''Сафия Мөхәммәди''' (перс. نرگس صفیه محمدی {{Lang-az|Nərgiz Məhəmmədi}} [[1972 йыл]]дың [[21 апрель|21 апреленд]]ә [[Иран]]. [[2023 йыл|​2023 йылда]] «Иранда ҡатын-ҡыҙҙарҙы иҙеүгә ҡаршы көрәш һәм кеше хоҡуҡтарын һәм бөтәһе өсөн дә азатлыҡты яҡлау өсөн» [[Нобель премияһы]]на лайыҡ була. Үҙенең эшмәкәрлеге өсөн Иран режимы тарафынан эҙәрлекләнә, төрмәлә ултыра.

== Биографияһы ==
1972 йылдың 21 апрелендә Ирандың [[Зәнжан]] ҡалаһында&lt;ref name=&quot;PBS&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2012/05/profile-nationalist-religious-and-steadfast-narges-mohammadi.html|title=Nationalist, Religious, and Resolute: Narges Mohammadi|author=Muhammad Sahimi|date=2012-05-10|publisher=PBS|archive-url=https://web.archive.org/web/20120629071816/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2012/05/profile-nationalist-religious-and-steadfast-narges-mohammadi.html|archive-date=2012-06-29|access-date=2012-10-31|url-status=live}}&lt;/ref&gt; әзербайжан ғаиләһендә тыуған&lt;ref&gt;{{cite news|title=Iranian Peace laureate Mohammadi: 'lioness' locked up for challenging Tehran|url=https://www.reuters.com/world/iranian-peace-laureate-mohammadi-lioness-locked-up-challenging-tehran-2023-10-06/|access-date=2023-10-11|work=[[Reuters]]|date=2023-10-06|language=en|quote=Born in the city of Zanjan in northern Iran in 1972 into a family from Iran's Azeri ethnic minority, Mohammadi began her activism while a student studying physics at a university in nearby Qazvin.|archive-date=2023-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20231007140713/https://www.reuters.com/world/iranian-peace-laureate-mohammadi-lioness-locked-up-challenging-tehran-2023-10-06/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Бала сағын Корвала ([[Курдистан]] провинцияһы), Кередждә һәм Ошневиела үткәрә&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://english.sawtbeirut.com/world/iranian-human-rights-activist-narges-mohammadi-gets-nobel-peace-prize/ |title=Iranian human rights activist Narges Mohammadi gets Nobel Peace Prize |lang=en |website=Sawt Beirut International |date=2023-10-06 |access-date=2023-10-06}}&lt;/ref&gt;[[Ҡәзвин|Ҡәзвиндағы]] Имам Хөмәйни исемендәге халыҡ-ара университетын физика буйынса тамамлай&lt;ref name=&quot;PBS&quot; /&gt; . 2000 йылдарҙа төҙөлөш компанияһында инженер булып эшләй, бойондороҡһоҙ баҫмаларҙа рубрикалар яҙа, [[Ширин Эбади]] ойошторған хоҡуҡ һаҡлау үҙәгенең матбуғат секретары була&lt;ref name=&quot;автоссылка1&quot;&gt;[https://www.forbes.ru/forbes-woman/497987-protiv-gosudarstvennogo-nasilia-za-cto-nargiz-mohammadi-polucila-nobelevskuu-premiu Против государственного насилия: за что Наргиз Мохаммади получила Нобелевскую премию]&lt;/ref&gt;.

1998 йылдан бирле Мөхәммәди бер нисә тапҡыр ҡулға алына, 2016 йылда үлем язаһын бөтөрөү өсөн көрәшкән хоҡуҡ һаҡлау хәрәкәтен етәкләгәне өсөн 16 йылға төрмәгә хөкөм ителә («законһыҙ төркөм ойоштороуҙа», «милли именлеккә ҡаршы заговорҙа» һәм &quot;я'''уыз пропаганда'''&quot;таратыуҙа ғәйепләнә). Ул биш тапҡыр хөкөм ителгән, дөйөм алғанда 31 йылға иркенән мәрхүм ителгән һәм 154 [[Ғүкүбә|ҡамсы менән]] һуҡтырылыуға . Ул 2020 йылда азат ителә, әммә 2021 йылдың аҙағында тағы ла ҡулға алына, 2021 йылдың майында Ирандың енәйәт кодексының 500-сө статьяһы буйынса («дошманлыҡ пропагандаһы») ситтән тороп хөкөм ителә, 30 айға төрмәгә ултыртыла, 80 ҡамсы менән һуғыуға, һәм [[Тәһран|штраф]] һалына&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.interfax.ru/world/924464 |title=Нобелевская премия мира присуждена иранской правозащитнице Мохаммади |access-date=2023-10-06 |archive-date=2023-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231006175430/https://www.interfax.ru/world/924464 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Iran Human Rights Defenders Report&quot;&gt;{{Cite news |url= https://iranhr.net/media/files/HRD_Report_Iran_Human_Rights_Eng.pdf |title= Iran Human Rights Defenders Report |work= Iran Human Rights |date= 2020-11-12 |access-date= 2021-03-10 |archive-date= 2022-10-27 |archive-url= https://web.archive.org/web/20221027013542/https://iranhr.net/media/files/HRD_Report_Iran_Human_Rights_Eng.pdf }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=IRAN: Narges Mohammadi back in prison to serve her 30 months prison sentence |url=https://www.fidh.org/en/region/asia/iran/iran-narges-mohammadi-back-in-prison-to-serve-her-30-months-prison |website=International Federation for Human Rights |access-date=2023-10-06 |language=en |date=2021-11-19 |archive-date=2023-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230605111330/https://www.fidh.org/en/region/asia/iran/iran-narges-mohammadi-back-in-prison-to-serve-her-30-months-prison |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. 2023 йылдың авгусында уның Иран төрмәләрендә көс ҡулланыу тураһында ҡулға алынғанда интервью биргәне һәм [[Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы]]на рәсми мөрәжәғәттәр төҙөгәне өсөн төрмәгә ултыртыу ваҡыты оҙайтыла&lt;ref name=&quot;автоссылка1&quot; /&gt;.

2023 йылда Мөхәммәди «Иранда ҡатын-ҡыҙҙарҙы иҙеүгә ҡаршы көрәше һәм кеше хоҡуҡтарын һәм бөтәһе өсөн дә азатлыҡты яҡлау өсөн көрәше өсөн» Нобель премияһына лайыҡ була&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.nrk.no/norge/se-hvem-som-far-nobels-fredspris-2023-1.16584990|title=Se hvem som får Nobels fredspris 2023|lang=nb|first=Vilde|last=Helljesen|website=NRK|date=2023-10-06|access-date=2023-10-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BBC&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.bbc.com/russian/articles/cnevw8m2wxxo |title=«Женщины. Жизнь. Свобода». Нобелевская премия мира присуждена иранской активистке за права женщин Наргиз Мохаммади |publisher=[[Русская служба Би-би-си]] |date=2023-10-06 |access-date=2023-10-06 |archive-date=2023-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231006093704/https://www.bbc.com/russian/articles/cnevw8m2wxxo |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

Премияны [[Осло]]ла Наргиздың балалары, 17 йәшлек игеҙәктәр Киана һәм Али Рахмани ала, улар әсәләренең сығышын уҡый&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/6394498|title=В Осло состоялось вручение Нобелевской премии мира|access-date=2023-12-11|archive-date=2023-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20231211094102/https://www.kommersant.ru/doc/6394498|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

2026 йылдың 7 февралендә Мөхәммәди йыйылыш, заговор һәм пропаганда өсөн ете йыл ярымға төрмәгә хөкөм ителә һәм ике йылға Ирандан сығыу тыйыла&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://meduza.io/news/2026/02/09/laureata-nobelevskoy-premii-nargiz-mohammadi-prigovorili-k-semi-s-polovinoy-godam-tyurmy|title=В Иране лауреата Нобелевской премии Наргиз Мохаммади приговорили к семи с половиной годам тюрьмы|work=[[Meduza]]}}&lt;/ref&gt;.

2026 йылдың майында ҡатын аңын юғалтыуы һәм ҡаты инфаркт арҡаһында дауаханаға эләгәа&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lenta.ru/news/2026/05/02/laureatku-nobelevskoy-premii-mira-gospitalizirovali-v-tyurme-v-irane/|title=Лауреата Нобелевской премии мира госпитализировали в тюрьме в Иране|lang=ru|website=Lenta.RU|access-date=2026-05-02}}&lt;/ref&gt;. Нобелевский комитет требует от властей Ирана выпустить Наргиз&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lenta.ru/news/2026/05/02/nobelevskiy-komitet-potreboval-vypustit-iranskuyu-politzaklyuchennuyu/|title=Нобелевский комитет потребовал выпустить иранскую политзаключенную|lang=ru|website=Lenta.RU|access-date=2026-05-02}}&lt;/ref&gt;. Нобель комитеты Иран властарынан Нәргизде азат итеүҙе талап итә&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lenta.ru/news/2026/05/02/nobelevskiy-komitet-potreboval-vypustit-iranskuyu-politzaklyuchennuyu/|title=Нобелевский комитет потребовал выпустить иранскую политзаключенную|lang=ru|website=Lenta.RU|access-date=2026-05-02}}&lt;/ref&gt;.

== Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре ==
* Нобель премияһы (2023)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;{{нет сносок|дата=2026-06-01}}
* [[ЮНЕСКО]]-ның Гильермо Кано исемендәге Бөтә донъя матбуғат азатлығы премияһы (2023)

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}
[[Категория:Нобель премияһы лауреаты булған ҡатын-ҡыҙҙар]]
[[Категория:Нобель тыныслыҡ премияһы лауреаттары]]
[[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]]
[[Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр]]
[[Категория:1972 йылда тыуғандар]]
[[Категория:21 апрелдә тыуғандар]]</text>
      <sha1>luh2xavrzvri57n5li5nfn1yc5n7dqn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298857</id>
      <parentid>1298856</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T10:25:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>/* Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре */</comment>
      <origin>1298857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10689" sha1="lgn045ay09mny3dxwkr3e7n7tjt6f9u" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Нәргиз''' ('''Наргес''') '''Сафия Мөхәммәди''' (перс. نرگس صفیه محمدی {{Lang-az|Nərgiz Məhəmmədi}} [[1972 йыл]]дың [[21 апрель|21 апреленд]]ә [[Иран]]. [[2023 йыл|​2023 йылда]] «Иранда ҡатын-ҡыҙҙарҙы иҙеүгә ҡаршы көрәш һәм кеше хоҡуҡтарын һәм бөтәһе өсөн дә азатлыҡты яҡлау өсөн» [[Нобель премияһы]]на лайыҡ була. Үҙенең эшмәкәрлеге өсөн Иран режимы тарафынан эҙәрлекләнә, төрмәлә ултыра.

== Биографияһы ==
1972 йылдың 21 апрелендә Ирандың [[Зәнжан]] ҡалаһында&lt;ref name=&quot;PBS&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2012/05/profile-nationalist-religious-and-steadfast-narges-mohammadi.html|title=Nationalist, Religious, and Resolute: Narges Mohammadi|author=Muhammad Sahimi|date=2012-05-10|publisher=PBS|archive-url=https://web.archive.org/web/20120629071816/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2012/05/profile-nationalist-religious-and-steadfast-narges-mohammadi.html|archive-date=2012-06-29|access-date=2012-10-31|url-status=live}}&lt;/ref&gt; әзербайжан ғаиләһендә тыуған&lt;ref&gt;{{cite news|title=Iranian Peace laureate Mohammadi: 'lioness' locked up for challenging Tehran|url=https://www.reuters.com/world/iranian-peace-laureate-mohammadi-lioness-locked-up-challenging-tehran-2023-10-06/|access-date=2023-10-11|work=[[Reuters]]|date=2023-10-06|language=en|quote=Born in the city of Zanjan in northern Iran in 1972 into a family from Iran's Azeri ethnic minority, Mohammadi began her activism while a student studying physics at a university in nearby Qazvin.|archive-date=2023-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20231007140713/https://www.reuters.com/world/iranian-peace-laureate-mohammadi-lioness-locked-up-challenging-tehran-2023-10-06/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Бала сағын Корвала ([[Курдистан]] провинцияһы), Кередждә һәм Ошневиела үткәрә&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://english.sawtbeirut.com/world/iranian-human-rights-activist-narges-mohammadi-gets-nobel-peace-prize/ |title=Iranian human rights activist Narges Mohammadi gets Nobel Peace Prize |lang=en |website=Sawt Beirut International |date=2023-10-06 |access-date=2023-10-06}}&lt;/ref&gt;[[Ҡәзвин|Ҡәзвиндағы]] Имам Хөмәйни исемендәге халыҡ-ара университетын физика буйынса тамамлай&lt;ref name=&quot;PBS&quot; /&gt; . 2000 йылдарҙа төҙөлөш компанияһында инженер булып эшләй, бойондороҡһоҙ баҫмаларҙа рубрикалар яҙа, [[Ширин Эбади]] ойошторған хоҡуҡ һаҡлау үҙәгенең матбуғат секретары була&lt;ref name=&quot;автоссылка1&quot;&gt;[https://www.forbes.ru/forbes-woman/497987-protiv-gosudarstvennogo-nasilia-za-cto-nargiz-mohammadi-polucila-nobelevskuu-premiu Против государственного насилия: за что Наргиз Мохаммади получила Нобелевскую премию]&lt;/ref&gt;.

1998 йылдан бирле Мөхәммәди бер нисә тапҡыр ҡулға алына, 2016 йылда үлем язаһын бөтөрөү өсөн көрәшкән хоҡуҡ һаҡлау хәрәкәтен етәкләгәне өсөн 16 йылға төрмәгә хөкөм ителә («законһыҙ төркөм ойоштороуҙа», «милли именлеккә ҡаршы заговорҙа» һәм &quot;я'''уыз пропаганда'''&quot;таратыуҙа ғәйепләнә). Ул биш тапҡыр хөкөм ителгән, дөйөм алғанда 31 йылға иркенән мәрхүм ителгән һәм 154 [[Ғүкүбә|ҡамсы менән]] һуҡтырылыуға . Ул 2020 йылда азат ителә, әммә 2021 йылдың аҙағында тағы ла ҡулға алына, 2021 йылдың майында Ирандың енәйәт кодексының 500-сө статьяһы буйынса («дошманлыҡ пропагандаһы») ситтән тороп хөкөм ителә, 30 айға төрмәгә ултыртыла, 80 ҡамсы менән һуғыуға, һәм [[Тәһран|штраф]] һалына&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.interfax.ru/world/924464 |title=Нобелевская премия мира присуждена иранской правозащитнице Мохаммади |access-date=2023-10-06 |archive-date=2023-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231006175430/https://www.interfax.ru/world/924464 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Iran Human Rights Defenders Report&quot;&gt;{{Cite news |url= https://iranhr.net/media/files/HRD_Report_Iran_Human_Rights_Eng.pdf |title= Iran Human Rights Defenders Report |work= Iran Human Rights |date= 2020-11-12 |access-date= 2021-03-10 |archive-date= 2022-10-27 |archive-url= https://web.archive.org/web/20221027013542/https://iranhr.net/media/files/HRD_Report_Iran_Human_Rights_Eng.pdf }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=IRAN: Narges Mohammadi back in prison to serve her 30 months prison sentence |url=https://www.fidh.org/en/region/asia/iran/iran-narges-mohammadi-back-in-prison-to-serve-her-30-months-prison |website=International Federation for Human Rights |access-date=2023-10-06 |language=en |date=2021-11-19 |archive-date=2023-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230605111330/https://www.fidh.org/en/region/asia/iran/iran-narges-mohammadi-back-in-prison-to-serve-her-30-months-prison |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. 2023 йылдың авгусында уның Иран төрмәләрендә көс ҡулланыу тураһында ҡулға алынғанда интервью биргәне һәм [[Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы]]на рәсми мөрәжәғәттәр төҙөгәне өсөн төрмәгә ултыртыу ваҡыты оҙайтыла&lt;ref name=&quot;автоссылка1&quot; /&gt;.

2023 йылда Мөхәммәди «Иранда ҡатын-ҡыҙҙарҙы иҙеүгә ҡаршы көрәше һәм кеше хоҡуҡтарын һәм бөтәһе өсөн дә азатлыҡты яҡлау өсөн көрәше өсөн» Нобель премияһына лайыҡ була&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.nrk.no/norge/se-hvem-som-far-nobels-fredspris-2023-1.16584990|title=Se hvem som får Nobels fredspris 2023|lang=nb|first=Vilde|last=Helljesen|website=NRK|date=2023-10-06|access-date=2023-10-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BBC&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.bbc.com/russian/articles/cnevw8m2wxxo |title=«Женщины. Жизнь. Свобода». Нобелевская премия мира присуждена иранской активистке за права женщин Наргиз Мохаммади |publisher=[[Русская служба Би-би-си]] |date=2023-10-06 |access-date=2023-10-06 |archive-date=2023-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231006093704/https://www.bbc.com/russian/articles/cnevw8m2wxxo |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

Премияны [[Осло]]ла Наргиздың балалары, 17 йәшлек игеҙәктәр Киана һәм Али Рахмани ала, улар әсәләренең сығышын уҡый&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/6394498|title=В Осло состоялось вручение Нобелевской премии мира|access-date=2023-12-11|archive-date=2023-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20231211094102/https://www.kommersant.ru/doc/6394498|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

2026 йылдың 7 февралендә Мөхәммәди йыйылыш, заговор һәм пропаганда өсөн ете йыл ярымға төрмәгә хөкөм ителә һәм ике йылға Ирандан сығыу тыйыла&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://meduza.io/news/2026/02/09/laureata-nobelevskoy-premii-nargiz-mohammadi-prigovorili-k-semi-s-polovinoy-godam-tyurmy|title=В Иране лауреата Нобелевской премии Наргиз Мохаммади приговорили к семи с половиной годам тюрьмы|work=[[Meduza]]}}&lt;/ref&gt;.

2026 йылдың майында ҡатын аңын юғалтыуы һәм ҡаты инфаркт арҡаһында дауаханаға эләгәа&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lenta.ru/news/2026/05/02/laureatku-nobelevskoy-premii-mira-gospitalizirovali-v-tyurme-v-irane/|title=Лауреата Нобелевской премии мира госпитализировали в тюрьме в Иране|lang=ru|website=Lenta.RU|access-date=2026-05-02}}&lt;/ref&gt;. Нобелевский комитет требует от властей Ирана выпустить Наргиз&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lenta.ru/news/2026/05/02/nobelevskiy-komitet-potreboval-vypustit-iranskuyu-politzaklyuchennuyu/|title=Нобелевский комитет потребовал выпустить иранскую политзаключенную|lang=ru|website=Lenta.RU|access-date=2026-05-02}}&lt;/ref&gt;. Нобель комитеты Иран властарынан Нәргизде азат итеүҙе талап итә&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lenta.ru/news/2026/05/02/nobelevskiy-komitet-potreboval-vypustit-iranskuyu-politzaklyuchennuyu/|title=Нобелевский комитет потребовал выпустить иранскую политзаключенную|lang=ru|website=Lenta.RU|access-date=2026-05-02}}&lt;/ref&gt;.

== Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре ==
* Нобель премияһы (2023)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* [[ЮНЕСКО]]-ның Гильермо Кано исемендәге Бөтә донъя матбуғат азатлығы премияһы (2023)

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}
[[Категория:Нобель премияһы лауреаты булған ҡатын-ҡыҙҙар]]
[[Категория:Нобель тыныслыҡ премияһы лауреаттары]]
[[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]]
[[Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр]]
[[Категория:1972 йылда тыуғандар]]
[[Категория:21 апрелдә тыуғандар]]</text>
      <sha1>lgn045ay09mny3dxwkr3e7n7tjt6f9u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фекерләшеү:Мина Караджич</title>
    <ns>1</ns>
    <id>201241</id>
    <revision>
      <id>1298829</id>
      <parentid>1298611</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T17:29:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <origin>1298829</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="641" sha1="qwfvy5zkrbobykkshlzf329xdlat7ws" xml:space="preserve">{{Вики-яҙ 2026 |ҡатнашыусы= Ilsina Ilgizovna|тема=  рәссам|тема2=  |тема3=  |ил= Сербия|ил2=  |ил3= }}

*  Һаумыһығыҙ! Мәҡәләләрегеҙгә ҡуйылған етешһеҙлектәргә иғтибар итеүегеҙҙе үтенәм. Конкурс ҡағиҙәһе: «мәҡәлә әһәмиәтле булырға тейеш, мәҡәләнең сығанаҡтары күрһәтелергә тейеш--[[Ҡатнашыусы:Баныу|Баныу]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Баныу|фекер алышыу]]) 17:29, 31 май 2026 (UTC)</text>
      <sha1>qwfvy5zkrbobykkshlzf329xdlat7ws</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фекерләшеү:Ангелина Топич</title>
    <ns>1</ns>
    <id>201243</id>
    <revision>
      <id>1298830</id>
      <parentid>1298615</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T17:30:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <origin>1298830</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="642" sha1="abozgg8hmldgyzwp9o8yht6djek1nvw" xml:space="preserve">{{Вики-яҙ 2026 |ҡатнашыусы= Ilsina Ilgizovna|тема=  спортсы|тема2=  |тема3=  |ил= Сербия|ил2=  |ил3= }}
*  Һаумыһығыҙ! Мәҡәләләрегеҙгә ҡуйылған етешһеҙлектәргә иғтибар итеүегеҙҙе үтенәм. Конкурс ҡағиҙәһе: «мәҡәлә әһәмиәтле булырға тейеш, мәҡәләнең сығанаҡтары күрһәтелергә тейеш--[[Ҡатнашыусы:Баныу|Баныу]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Баныу|фекер алышыу]]) 17:30, 31 май 2026 (UTC)</text>
      <sha1>abozgg8hmldgyzwp9o8yht6djek1nvw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сәлих Юсуп улы Эрзин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>201255</id>
    <redirect title="Ерзин Сәлих Йосоп улы" />
    <revision>
      <id>1298755</id>
      <timestamp>2026-05-31T11:59:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>[[Сәлих Юсуп улы Эрзин]] битенең исемен [[Эрзин Сәлих Йосоп улы]] тип Баныу алыштырҙы: мәҡәләгә исем ҡушыу ҡағиҙәһенә ярашлы</comment>
      <origin>1298755</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="5vwx6o48at9tdps11i7zvq2ufyhix3c" xml:space="preserve">#перенаправление [[Эрзин Сәлих Йосоп улы]]</text>
      <sha1>5vwx6o48at9tdps11i7zvq2ufyhix3c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фекерләшеү:Сәлих Юсуп улы Эрзин</title>
    <ns>1</ns>
    <id>201256</id>
    <redirect title="Фекерләшеү:Ерзин Сәлих Йосоп улы" />
    <revision>
      <id>1298757</id>
      <timestamp>2026-05-31T11:59:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>[[Фекерләшеү:Сәлих Юсуп улы Эрзин]] битенең исемен [[Фекерләшеү:Эрзин Сәлих Йосоп улы]] тип Баныу алыштырҙы: мәҡәләгә исем ҡушыу ҡағиҙәһенә ярашлы</comment>
      <origin>1298757</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="qua6ph9dr775d8rm9ubgwv776zh222v" xml:space="preserve">#перенаправление [[Фекерләшеү:Эрзин Сәлих Йосоп улы]]</text>
      <sha1>qua6ph9dr775d8rm9ubgwv776zh222v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Эрзин Сәлих Йосоп улы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>201257</id>
    <redirect title="Ерзин Сәлих Йосоп улы" />
    <revision>
      <id>1298763</id>
      <timestamp>2026-05-31T12:15:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>[[Эрзин Сәлих Йосоп улы]] битенең исемен [[Ерзин Сәлих Йосоп улы]] тип Баныу алыштырҙы: Хаталы атама</comment>
      <origin>1298763</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="raeyyygqb19pw14e8oliwswr0dua2lm" xml:space="preserve">#перенаправление [[Ерзин Сәлих Йосоп улы]]</text>
      <sha1>raeyyygqb19pw14e8oliwswr0dua2lm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фекерләшеү:Эрзин Сәлих Йосоп улы</title>
    <ns>1</ns>
    <id>201258</id>
    <redirect title="Фекерләшеү:Ерзин Сәлих Йосоп улы" />
    <revision>
      <id>1298765</id>
      <timestamp>2026-05-31T12:15:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>[[Фекерләшеү:Эрзин Сәлих Йосоп улы]] битенең исемен [[Фекерләшеү:Ерзин Сәлих Йосоп улы]] тип Баныу алыштырҙы: Хаталы атама</comment>
      <origin>1298765</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="ajc2sfoshdguffjkqmo1vits91cgxec" xml:space="preserve">#перенаправление [[Фекерләшеү:Ерзин Сәлих Йосоп улы]]</text>
      <sha1>ajc2sfoshdguffjkqmo1vits91cgxec</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ғәбделвәли Әхмәтжан улы Яушев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>201259</id>
    <redirect title="Яушев Ғәбделвәли Әхмәтйән улы" />
    <revision>
      <id>1298769</id>
      <timestamp>2026-05-31T12:21:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>[[Ғәбделвәли Әхмәтжан улы Яушев]] битенең исемен [[Яушев Ғәбделвәли Әхмәтйән улы]] тип Баныу алыштырҙы: мәҡәләгә исем ҡушыу ҡағиҙәһенә ярашлы</comment>
      <origin>1298769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91" sha1="92voagjjg456m7ck5bzzj4qziwbszwc" xml:space="preserve">#перенаправление [[Яушев Ғәбделвәли Әхмәтйән улы]]</text>
      <sha1>92voagjjg456m7ck5bzzj4qziwbszwc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фекерләшеү:Ғәбделвәли Әхмәтжан улы Яушев</title>
    <ns>1</ns>
    <id>201260</id>
    <redirect title="Фекерләшеү:Яушев Ғәбделвәли Әхмәтйән улы" />
    <revision>
      <id>1298771</id>
      <timestamp>2026-05-31T12:21:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>[[Фекерләшеү:Ғәбделвәли Әхмәтжан улы Яушев]] битенең исемен [[Фекерләшеү:Яушев Ғәбделвәли Әхмәтйән улы]] тип Баныу алыштырҙы: мәҡәләгә исем ҡушыу ҡағиҙәһенә ярашлы</comment>
      <origin>1298771</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="112" sha1="ryvl3ngg5q1uqbd2uf86lytcbxmodgw" xml:space="preserve">#перенаправление [[Фекерләшеү:Яушев Ғәбделвәли Әхмәтйән улы]]</text>
      <sha1>ryvl3ngg5q1uqbd2uf86lytcbxmodgw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гәнж Әли хан комплексы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>201261</id>
    <revision>
      <id>1298785</id>
      <timestamp>2026-05-31T13:09:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Юлдашева Луиза</username>
        <id>18980</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:ru:Special:Redirect/revision/148292707|Комплекс Гандж Али-хана]]&quot; битен тәржемә итеп төҙөлгән</comment>
      <origin>1298785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10716" sha1="qbtakt3tbh9je4prsx3lmsxarcnmx33" xml:space="preserve">'''Гәнж Әли хан''' к'''омплексы''' ({{lang-fa|مجموعه گنجعلیخان}}) —[[Сәфәүиҙәр дәүләте|Сәфәүиҙәр дәүерендәге]] төҙөлөш комплексы,  [[Иран|Ирандың]] Кермән ҡалаһының тарихи үҙәгендә урынлашҡан{{Sfn|Осанов|2014}}. Үҙ эсенә мәктәп, майҙан, карауанһарай, йәмәғәт мунсаһы (''[[Һамам|хаммам]]''), сардоба (һыуһаҡлағыс), тәңкә һуғыу урыны, [[мәсет]] һәм баҙар инә&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;ArchNet Archives, Ganj-i Ali Khan Complex.&amp;#x20;Дата обращения: 1 сентября 2025.&amp;#x20;Архивировано 20 ноября 2010 года.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Iran Chamber.&amp;#x20;Дата обращения: 10 ноября 2010.&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Гәнж Әли хан комплексы 1596—1621 йылдарҙа [[Сәфәүиҙәр дәүләте|Сәфәүиҙәр]] шаһы [[Ғәббәс I]]  ваҡытында Керман, Систан һәм [[Ҡандаһар|Кандаһар]] провинциялары менән идара иткән Гәнж Әли хан төҙөй. Комплекстың архитекторы [[Йәзд|Йәздтән]] Мөхәммәт Солтани&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;ArchNet Archives, Ganj-i Ali Khan Complex.&amp;#x20;Дата обращения: 1 сентября 2025.&amp;#x20;Архивировано 20 ноября 2010 года.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;Iran Chamber.&amp;#x20;Дата обращения: 10 ноября 2010.&lt;/ref&gt;{{Sfn|Осанов|2014}} була.

== Архитектураһы ==
Гәнж Әли Хан комплексы  11 000 м² майҙанды биләй һәм ҙур йәмәғәт майҙаны (99 54 метр) үҙәгендә урынлашҡан, ул көнчыгыштан көньяҡҡа табан һуҙылған Вәкил баҙары менән бер линияла урынлашҡан.  Майҙан төньяҡтан, көньяҡтан һәм көнбайыштан баҙар аркадалары менән уратып алынған, көнсығыштан Гәнж Әли Хан каруанһарайына терәлеп тора. Гәнж Әли Хан мунсаһына инеү урыны Вәкил баҙары районында, Гәнж Әли Хан баҙары тип аталған майҙандан көньяҡтараҡ урынлашҡан. Комплекс исфаһани архитектура стилендә төҙөлгән&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

== Һәйкәлдәр һәм биналар ==

=== Гәнж Әли Хан майҙаны ===
Элекке Иранда ҡала майҙандары губернаторҙар резиденциялары янында урынлашҡан һәм улар йыйылыштар һәм тантаналар үткәреү урыны булып хеҙмәт иткән. Гәнж Әли Хан майҙаны туҡһан туғыҙға илле дүрт  метр ҙурлыҡта һәм, [[Исфаһан|Исфаһандағы]] [[Имам майҙаны]] һәм [[Йәзд|Йәздтәге]] Әмир Чағмаг майҙаны кеүек, баҙар, каруанһарай һәм мәктәп кеүек ҡала объекттары менән уратып алынған&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Kerman Province Gas Company, Kerman Caravanserais and Bazaars.&amp;#x20;Дата обращения: 1 сентября 2025.&lt;/ref&gt;

=== Гәнж Әли Хан мунсаһы ===
[[Файл:Ganjali_Khan_Bathhouse_02.jpg|мини|Гәнж Әли Хан мунсаһы]]
1611 йылда төҙөлгән Гәнж Әли Хан мунсаһы&lt;ref&gt;GANJ-ʿALĪ KHAN – Encyclopaedia Iranica.&amp;#x20;''iranicaonline.org''.&amp;#x20;Дата обращения: 1 сентября 2025.&lt;/ref&gt;, Гәнж Әли Хан майҙанының көньяҡ яғында, Вәкил баҙарының Гәнж Әли Хан баҙары тип аталған өлөшөнә йәнәш урынлашҡан. Бинаның инеү урыны [[Сәфәүиҙәр дәүләте|Сәфәүиҙәр]] дәүере биҙәүестәре менән биҙәлгән. Мунсаның архитектура биҙәлешенең ҡыҙыҡлы үҙенсәлеге шунда: түшәмдәге һынлы таштар иҙәндәге таш плиталар менән бер үк. Бина сисенеү бүлмәһенән, һыуыҡ һәм эҫе бүлмәләрҙән тора, уларҙы тромптар өҫтөндә ятҡан көмбәҙҙәр урынлашҡан. Гәнж Әли Хан мунсаһы үҙенең декоры менән: нәфис плитка, картиналар, штукатурка һәм аркалар менән дан тота&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;ArchNet Archives, Ganj-i Ali Khan Baths.&amp;#x20;Дата обращения: 1 сентября 2025.&amp;#x20;Архивировано 29 июня 2011 года.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

1971 йылда Гәнж Әли Хан мунсаһы [[антропология]] музейы итеп үҙгәртелә. Мунсаның эсенә һәм төп ихатаһына тере кешеләрҙе хәтерләткән бихисап һындар урынлаштырылған.  Улар 1973 йылда [[Тәһран университеты|Тәһран университетының]] һынлы сәнғәт факультетында булдырыла һәм һуңыраҡ был музейға күсерелә&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; {{Sfn|Осанов|2014}}.

=== Гәнж Әли Хан баҙары ===
Гәнж Әли Хан баҙары Гәнж Әли Хан майҙанының көньяҡ өлөшөндә урынлашҡан. Уның эске өлөшө 400 йыллыҡ булыуына ҡарамаҫтан, яҡшы һаҡланған нәфис әүәләү һәм стена һүрәттәре менән биҙәлгән. Баҙар оҙонлоғо 93 метр тәшкил итә, Гәнж Әли Хан майҙаны менән 16 [[айван]] һәм ҡойма менән тоташтырылған&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Iran Student Correspondent's Association.&amp;#x20;Дата обращения: 1 сентября 2025.&lt;/ref&gt;.

=== Каруанһарай һәм Гәнж Әли Хан мәсете ===
[[Файл:Ganjali_Khan_Caravanserai_01.jpg|мини|Гәнж Әли Хан Каруанһарайы]]
Каруанһарай Гәнж Әли Хан майҙанының көнсығыш яғында урынлашҡан. Уның порталында 1598  йылда [[Каллиграфия|каллиграф]]  Әли Реза Ғәббәси тарафынан яҙылған яҙыу һаҡланған. Каруанһарай планировкаһы нигеҙендә дүрт [[айван]] принцибы ята, ике ҡатлы залдар үҙәктә  асыҡ ихатаның дүрт яғын үҙ эсенә алған бейек айвандарҙа урынлашҡан. Ихатаның үҙәгендә мөйөштәрендә ҡыйшайған һигеҙ мөйөшлө фонтан урынлашҡан. Каруанһарай 31,5 х23 метр ҙурлыҡта. Бер мөйөштә 5,5 х 5 метр ҙурлыҡтағы көмбәҙле бәләкәй генә мәсет урынлашҡан&lt;ref&gt;ArchNet Archives, Ganj-i Ali Khan Caravanserai &amp; Mosque.&amp;#x20;Дата обращения: 1 сентября 2025.&amp;#x20;Архивировано 29 июня 2011 года.&lt;/ref&gt;.

=== Гәнж Әли Хан музейы ===
Аҡса һуғыу урыны 1598 йылда төҙөлә башлай һәм 1625 йылда тамамлана, эске өлөшө охра төҫөндәге штукатурка һәм кирбес менән биҙәлгән. Бинаның өҫтөндә яҡтылыҡ һәм һауа инә торған бейек көмбәҙ ҡуйылған. 1970 йылда аҡса һуғыу урыны нумизматика музейы итеп үҙгәртелә. Музейҙа [[Парфия батшалығы|парфяндар]], [[Сәсәниҙәр дәүләте|сәсәниҙәр]], [[сәфәүиҙәр]] һәм афшәридтәр кеүек төрлө осорҙарҙағы тәңкәләр ҡуйылған&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; .

== Галерея ==
&lt;gallery class=&quot;center&quot;&gt;
Файл:Ganjali_Khan_Bazaar.jpg|альт=Вид на галерею базара, обрамляющую площадь Гандж Али-хана| Гәнж Әли Хан майҙанын уратып алған баҙар галереяһы күренеше
Файл:Ganjali_Khan_Caravanserai_04.jpg|альт=Караван-сарай Гандж Али-хана| Гәнж Әли Хан Каруанһарайы
Файл:Ganjali_Khan_Bazaar_Fresco.jpg|альт=Фрески на базаре Гандж Али-хана| Гәнж Әли Хан баҙарында фрескалар
Файл:Ganjali_Khan_Bathhouse_Frescoes.jpg|альт=Фрески в бане Гандж Али-хана| Гәнж Әли Хан мунсаһындағы фрескалар
Файл:Ganjali_Khan_Mosque.JPG|альт=Внутренний вид мечети Гандж Али-хана| Гәнж Әли Хан мәсетенең эске күренеше
Файл:Windcatcher_at_Ganjali_Khan_Complex,_Kerman.jpg|альт=Ветроуловитель в комплексе Гандж Али-хана| Гәнж Әли Хан комплексында ел тотоусы
&lt;/gallery&gt;

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==

* {{Публикация|книга|автор=Осанов И.В.|ответственный=|заглавие=Иран. Страна-загадка, открывающаяся миру|место=М.|издательство=[[Вече (издательство)|Вече]]|год=2014|ref=Осанов|страниц=320|isbn=978-5-4444-2012-6|серия=Исторический путеводитель}}

== Һылтанмалар ==

* [http://wikimapia.org/4597562/Ganj-Ali-khan-Bath Wikimapia] — ''Комплекс Гандж Али-хана''
* [http://www.pbase.com/k_amj/kerman Historic Attractions in Kerman, Ali Majdfar Gallery]
* [https://web.archive.org/web/20101114011407/http://nasiriphotos.com/panorama/?j=2 Panoramic view of Ganjali Bathhouse]

{{Тышҡы һылтанмалар}}
[[Категория:Иран мәсеттәре]]
[[Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр]]</text>
      <sha1>qbtakt3tbh9je4prsx3lmsxarcnmx33</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298786</id>
      <parentid>1298785</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T13:16:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Юлдашева Луиза</username>
        <id>18980</id>
      </contributor>
      <origin>1298786</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11335" sha1="ann9slamsonaidwm9noebmogoxug4pu" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Гәнж Әли хан''' к'''омплексы''' ({{lang-fa|مجموعه گنجعلیخان}}) — [[Сәфәүиҙәр дәүләте|Сәфәүиҙәр дәүерендәге]] төҙөлөш комплексы, [[Иран]]дың Кермән ҡалаһының тарихи үҙәгендә урынлашҡан{{Sfn|Осанов|2014}}. Үҙ эсенә мәктәп, майҙан, карауанһарай, йәмәғәт мунсаһы (''[[Һамам|хаммам]]''), сардоба (һыуһаҡлағыс), тәңкә һуғыу урыны, [[мәсет]] һәм баҙар инә&lt;ref name=&quot;archnet complex&quot;&gt;{{cite web|url=http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=4007 |title=ArchNet Archives, Ganj-i Ali Khan Complex |access-date=2025-09-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20101120083500/http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=4007 |archive-date=2010-11-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;iran chamber&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.iranchamber.com/cities/kerman/kerman.php |title=Iran Chamber |access-date=2010-11-10}}&lt;/ref&gt;.

== Тарихы ==
Гәнж Әли хан комплексы 1596—1621 йылдарҙа [[Сәфәүиҙәр дәүләте|Сәфәүиҙәр]] шаһы [[Ғәббәс I]] ваҡытында Керман, Систан һәм [[Ҡандаһар|Кандаһар]] провинциялары менән идара иткән Гәнж Әли хан төҙөй. Комплекстың архитекторы [[Йәзд|Йәздтән]] Мөхәммәт Солтани&lt;ref name=&quot;archnet complex&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;iran chamber&quot;/&gt;{{sfn|Осанов|2014|с=247}}.

== Архитектураһы ==
Гәнж Әли Хан комплексы 11 000 м² майҙанды биләй һәм ҙур йәмәғәт майҙаны (99 54 метр) үҙәгендә урынлашҡан, ул көнчыгыштан көньяҡҡа табан һуҙылған Вәкил баҙары менән бер линияла урынлашҡан. Майҙан төньяҡтан, көньяҡтан һәм көнбайыштан баҙар аркадалары менән уратып алынған, көнсығыштан Гәнж Әли Хан каруанһарайына терәлеп тора. Гәнж Әли Хан мунсаһына инеү урыны Вәкил баҙары районында, Гәнж Әли Хан баҙары тип аталған майҙандан көньяҡтараҡ урынлашҡан. Комплекс исфаһани архитектура стилендә төҙөлгән&lt;ref name=&quot;archnet complex&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Mohammad Karim Pirnia, «Understanding Isfahani Style of Architecture», Memar publications, 2005. p. 270&lt;/ref&gt;.

== Һәйкәлдәр һәм биналар ==

=== Гәнж Әли Хан майҙаны ===
Элекке Иранда ҡала майҙандары губернаторҙар резиденциялары янында урынлашҡан һәм улар йыйылыштар һәм тантаналар үткәреү урыны булып хеҙмәт иткән. Гәнж Әли Хан майҙаны туҡһан туғыҙға илле дүрт метр ҙурлыҡта һәм, [[Исфаһан|Исфаһандағы]] [[Имам майҙаны]] һәм [[Йәзд|Йәздтәге]] Әмир Чағмаг майҙаны кеүек, баҙар, каруанһарай һәм мәктәп кеүек ҡала объекттары менән уратып алынған&lt;ref name=&quot;archnet complex&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;kerman gas company&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nigc-kerman.ir/eIndex.aspx?Name=ebazaars |title=Kerman Province Gas Company, Kerman Caravanserais and Bazaars |access-date=2025-09-01}}&lt;/ref&gt;.

=== Гәнж Әли Хан мунсаһы ===
[[Файл:Ganjali_Khan_Bathhouse_02.jpg|мини|Гәнж Әли Хан мунсаһы]]
1611 йылда төҙөлгән Гәнж Әли Хан мунсаһы&lt;ref&gt;{{Cite web|title=GANJ-ʿALĪ KHAN – Encyclopaedia Iranica|url=https://iranicaonline.org/articles/ganj-ali-khan|access-date=2025-09-01|website=iranicaonline.org}}&lt;/ref&gt;, Гәнж Әли Хан майҙанының көньяҡ яғында, Вәкил баҙарының Гәнж Әли Хан баҙары тип аталған өлөшөнә йәнәш урынлашҡан. Бинаның инеү урыны [[Сәфәүиҙәр дәүләте|Сәфәүиҙәр]] дәүере биҙәүестәре менән биҙәлгән. Мунсаның архитектура биҙәлешенең ҡыҙыҡлы үҙенсәлеге шунда: түшәмдәге һынлы таштар иҙәндәге таш плиталар менән бер үк. Бина сисенеү бүлмәһенән, һыуыҡ һәм эҫе бүлмәләрҙән тора, уларҙы тромптар өҫтөндә ятҡан көмбәҙҙәр урынлашҡан. Гәнж Әли Хан мунсаһы үҙенең декоры менән: нәфис плитка, картиналар, штукатурка һәм аркалар менән дан тота&lt;ref name=&quot;iran chamber&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;archnet baths&quot;&gt;{{cite web|url=http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=11701 |title=ArchNet Archives, Ganj-i Ali Khan Baths |access-date=2025-09-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629172457/http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=11701 |archive-date=2011-06-29 }}&lt;/ref&gt;{{sfn|Осанов|2014|с=248}}.

1971 йылда Гәнж Әли Хан мунсаһы [[антропология]] музейы итеп үҙгәртелә. Мунсаның эсенә һәм төп ихатаһына тере кешеләрҙе хәтерләткән бихисап һындар урынлаштырылған. Улар 1973 йылда [[Тәһран университеты|Тәһран университетының]] һынлы сәнғәт факультетында булдырыла һәм һуңыраҡ был музейға күсерелә&lt;ref name=&quot;iran chamber&quot;/&gt;{{sfn|Осанов|2014|с=247}}.

=== Гәнж Әли Хан баҙары ===
Гәнж Әли Хан баҙары Гәнж Әли Хан майҙанының көньяҡ өлөшөндә урынлашҡан. Уның эске өлөшө 400 йыллыҡ булыуына ҡарамаҫтан, яҡшы һаҡланған нәфис әүәләү һәм стена һүрәттәре менән биҙәлгән. Баҙар оҙонлоғо 93 метр тәшкил итә, Гәнж Әли Хан майҙаны менән 16 [[айван]] һәм свайҙар менән тоташтырылған&lt;ref name=&quot;kerman gas company&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;iscanews&quot;&gt;{{cite web|url=http://iscanews.ir/fa/PrintableNewsItem.aspx?NewsItemID=347348 |title=Iran Student Correspondent's Association |access-date=2025-09-01}}&lt;/ref&gt;.

=== Каруанһарай һәм Гәнж Әли Хан мәсете ===
[[Файл:Ganjali_Khan_Caravanserai_01.jpg|мини|Гәнж Әли Хан Каруанһарайы]]
Каруанһарай Гәнж Әли Хан майҙанының көнсығыш яғында урынлашҡан. Уның порталында 1598 йылда [[Каллиграфия|каллиграф]] Әли Реза Ғәббәси тарафынан яҙылған яҙыу һаҡланған. Каруанһарай планировкаһы нигеҙендә дүрт [[айван]] принцибы ята, ике ҡатлы залдар үҙәктә асыҡ ихатаның дүрт яғын үҙ эсенә алған бейек айвандарҙа урынлашҡан. Ихатаның үҙәгендә мөйөштәрендә ҡыйшайған һигеҙ мөйөшлө фонтан урынлашҡан. Каруанһарай 31,5 х23 метр ҙурлыҡта. Бер мөйөштә 5,5 х 5 метр ҙурлыҡтағы көмбәҙле бәләкәй генә мәсет урынлашҡан&lt;ref name=&quot;archnet caravanserai&quot;&gt;{{cite web|url=http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=11721 |title=ArchNet Archives, Ganj-i Ali Khan Caravanserai &amp; Mosque |access-date=2025-09-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629172504/http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=11721 |archive-date=2011-06-29 }}&lt;/ref&gt;.

=== Гәнж Әли Хан музейы ===
Аҡса һуғыу урыны 1598 йылда төҙөлә башлай һәм 1625 йылда тамамлана, эске өлөшө охра төҫөндәге штукатурка һәм кирбес менән биҙәлгән. Бинаның өҫтөндә яҡтылыҡ һәм һауа инә торған бейек көмбәҙ ҡуйылған. 1970 йылда аҡса һуғыу урыны нумизматика музейы итеп үҙгәртелә. Музейҙа [[Парфия батшалығы|парфяндар]], [[Сәсәниҙәр дәүләте|сәсәниҙәр]], [[сәфәүиҙәр]] һәм афшәридтәр кеүек төрлө осорҙарҙағы тәңкәләр ҡуйылған&lt;ref name=&quot;iscanews&quot;/&gt;.

== Галерея ==
&lt;gallery class=&quot;center&quot;&gt;
Файл:Ganjali_Khan_Bazaar.jpg|альт=Вид на галерею базара, обрамляющую площадь Гандж Али-хана| Гәнж Әли Хан майҙанын уратып алған баҙар галереяһы күренеше
Файл:Ganjali_Khan_Caravanserai_04.jpg|альт=Караван-сарай Гандж Али-хана| Гәнж Әли Хан Каруанһарайы
Файл:Ganjali_Khan_Bazaar_Fresco.jpg|альт=Фрески на базаре Гандж Али-хана| Гәнж Әли Хан баҙарында фрескалар
Файл:Ganjali_Khan_Bathhouse_Frescoes.jpg|альт=Фрески в бане Гандж Али-хана| Гәнж Әли Хан мунсаһындағы фрескалар
Файл:Ganjali_Khan_Mosque.JPG|альт=Внутренний вид мечети Гандж Али-хана| Гәнж Әли Хан мәсетенең эске күренеше
Файл:Windcatcher_at_Ganjali_Khan_Complex,_Kerman.jpg|альт=Ветроуловитель в комплексе Гандж Али-хана| Гәнж Әли Хан комплексында ел тотоусы
&lt;/gallery&gt;

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* {{Публикация|книга|автор=Осанов И.В.|ответственный=|заглавие=Иран. Страна-загадка, открывающаяся миру|место=М.|издательство=[[Вече (издательство)|Вече]]|год=2014|ref=Осанов|страниц=320|isbn=978-5-4444-2012-6|серия=Исторический путеводитель}}

== Һылтанмалар ==
* [http://wikimapia.org/4597562/Ganj-Ali-khan-Bath Wikimapia] — ''Комплекс Гандж Али-хана''
* [http://www.pbase.com/k_amj/kerman Historic Attractions in Kerman, Ali Majdfar Gallery]
* [https://web.archive.org/web/20101114011407/http://nasiriphotos.com/panorama/?j=2 Panoramic view of Ganjali Bathhouse]

{{Тышҡы һылтанмалар}}
[[Категория:Иран мәсеттәре]]
[[Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр]]</text>
      <sha1>ann9slamsonaidwm9noebmogoxug4pu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298787</id>
      <parentid>1298786</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T13:17:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Юлдашева Луиза</username>
        <id>18980</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:Биналар һәм ҡоролмалар]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1298787</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11401" sha1="rbxr6ysqtom8prkz6i595eevh3ck57b" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Гәнж Әли хан''' к'''омплексы''' ({{lang-fa|مجموعه گنجعلیخان}}) — [[Сәфәүиҙәр дәүләте|Сәфәүиҙәр дәүерендәге]] төҙөлөш комплексы, [[Иран]]дың Кермән ҡалаһының тарихи үҙәгендә урынлашҡан{{Sfn|Осанов|2014}}. Үҙ эсенә мәктәп, майҙан, карауанһарай, йәмәғәт мунсаһы (''[[Һамам|хаммам]]''), сардоба (һыуһаҡлағыс), тәңкә һуғыу урыны, [[мәсет]] һәм баҙар инә&lt;ref name=&quot;archnet complex&quot;&gt;{{cite web|url=http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=4007 |title=ArchNet Archives, Ganj-i Ali Khan Complex |access-date=2025-09-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20101120083500/http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=4007 |archive-date=2010-11-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;iran chamber&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.iranchamber.com/cities/kerman/kerman.php |title=Iran Chamber |access-date=2010-11-10}}&lt;/ref&gt;.

== Тарихы ==
Гәнж Әли хан комплексы 1596—1621 йылдарҙа [[Сәфәүиҙәр дәүләте|Сәфәүиҙәр]] шаһы [[Ғәббәс I]] ваҡытында Керман, Систан һәм [[Ҡандаһар|Кандаһар]] провинциялары менән идара иткән Гәнж Әли хан төҙөй. Комплекстың архитекторы [[Йәзд|Йәздтән]] Мөхәммәт Солтани&lt;ref name=&quot;archnet complex&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;iran chamber&quot;/&gt;{{sfn|Осанов|2014|с=247}}.

== Архитектураһы ==
Гәнж Әли Хан комплексы 11 000 м² майҙанды биләй һәм ҙур йәмәғәт майҙаны (99 54 метр) үҙәгендә урынлашҡан, ул көнчыгыштан көньяҡҡа табан һуҙылған Вәкил баҙары менән бер линияла урынлашҡан. Майҙан төньяҡтан, көньяҡтан һәм көнбайыштан баҙар аркадалары менән уратып алынған, көнсығыштан Гәнж Әли Хан каруанһарайына терәлеп тора. Гәнж Әли Хан мунсаһына инеү урыны Вәкил баҙары районында, Гәнж Әли Хан баҙары тип аталған майҙандан көньяҡтараҡ урынлашҡан. Комплекс исфаһани архитектура стилендә төҙөлгән&lt;ref name=&quot;archnet complex&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Mohammad Karim Pirnia, «Understanding Isfahani Style of Architecture», Memar publications, 2005. p. 270&lt;/ref&gt;.

== Һәйкәлдәр һәм биналар ==

=== Гәнж Әли Хан майҙаны ===
Элекке Иранда ҡала майҙандары губернаторҙар резиденциялары янында урынлашҡан һәм улар йыйылыштар һәм тантаналар үткәреү урыны булып хеҙмәт иткән. Гәнж Әли Хан майҙаны туҡһан туғыҙға илле дүрт метр ҙурлыҡта һәм, [[Исфаһан|Исфаһандағы]] [[Имам майҙаны]] һәм [[Йәзд|Йәздтәге]] Әмир Чағмаг майҙаны кеүек, баҙар, каруанһарай һәм мәктәп кеүек ҡала объекттары менән уратып алынған&lt;ref name=&quot;archnet complex&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;kerman gas company&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nigc-kerman.ir/eIndex.aspx?Name=ebazaars |title=Kerman Province Gas Company, Kerman Caravanserais and Bazaars |access-date=2025-09-01}}&lt;/ref&gt;.

=== Гәнж Әли Хан мунсаһы ===
[[Файл:Ganjali_Khan_Bathhouse_02.jpg|мини|Гәнж Әли Хан мунсаһы]]
1611 йылда төҙөлгән Гәнж Әли Хан мунсаһы&lt;ref&gt;{{Cite web|title=GANJ-ʿALĪ KHAN – Encyclopaedia Iranica|url=https://iranicaonline.org/articles/ganj-ali-khan|access-date=2025-09-01|website=iranicaonline.org}}&lt;/ref&gt;, Гәнж Әли Хан майҙанының көньяҡ яғында, Вәкил баҙарының Гәнж Әли Хан баҙары тип аталған өлөшөнә йәнәш урынлашҡан. Бинаның инеү урыны [[Сәфәүиҙәр дәүләте|Сәфәүиҙәр]] дәүере биҙәүестәре менән биҙәлгән. Мунсаның архитектура биҙәлешенең ҡыҙыҡлы үҙенсәлеге шунда: түшәмдәге һынлы таштар иҙәндәге таш плиталар менән бер үк. Бина сисенеү бүлмәһенән, һыуыҡ һәм эҫе бүлмәләрҙән тора, уларҙы тромптар өҫтөндә ятҡан көмбәҙҙәр урынлашҡан. Гәнж Әли Хан мунсаһы үҙенең декоры менән: нәфис плитка, картиналар, штукатурка һәм аркалар менән дан тота&lt;ref name=&quot;iran chamber&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;archnet baths&quot;&gt;{{cite web|url=http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=11701 |title=ArchNet Archives, Ganj-i Ali Khan Baths |access-date=2025-09-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629172457/http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=11701 |archive-date=2011-06-29 }}&lt;/ref&gt;{{sfn|Осанов|2014|с=248}}.

1971 йылда Гәнж Әли Хан мунсаһы [[антропология]] музейы итеп үҙгәртелә. Мунсаның эсенә һәм төп ихатаһына тере кешеләрҙе хәтерләткән бихисап һындар урынлаштырылған. Улар 1973 йылда [[Тәһран университеты|Тәһран университетының]] һынлы сәнғәт факультетында булдырыла һәм һуңыраҡ был музейға күсерелә&lt;ref name=&quot;iran chamber&quot;/&gt;{{sfn|Осанов|2014|с=247}}.

=== Гәнж Әли Хан баҙары ===
Гәнж Әли Хан баҙары Гәнж Әли Хан майҙанының көньяҡ өлөшөндә урынлашҡан. Уның эске өлөшө 400 йыллыҡ булыуына ҡарамаҫтан, яҡшы һаҡланған нәфис әүәләү һәм стена һүрәттәре менән биҙәлгән. Баҙар оҙонлоғо 93 метр тәшкил итә, Гәнж Әли Хан майҙаны менән 16 [[айван]] һәм свайҙар менән тоташтырылған&lt;ref name=&quot;kerman gas company&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;iscanews&quot;&gt;{{cite web|url=http://iscanews.ir/fa/PrintableNewsItem.aspx?NewsItemID=347348 |title=Iran Student Correspondent's Association |access-date=2025-09-01}}&lt;/ref&gt;.

=== Каруанһарай һәм Гәнж Әли Хан мәсете ===
[[Файл:Ganjali_Khan_Caravanserai_01.jpg|мини|Гәнж Әли Хан Каруанһарайы]]
Каруанһарай Гәнж Әли Хан майҙанының көнсығыш яғында урынлашҡан. Уның порталында 1598 йылда [[Каллиграфия|каллиграф]] Әли Реза Ғәббәси тарафынан яҙылған яҙыу һаҡланған. Каруанһарай планировкаһы нигеҙендә дүрт [[айван]] принцибы ята, ике ҡатлы залдар үҙәктә асыҡ ихатаның дүрт яғын үҙ эсенә алған бейек айвандарҙа урынлашҡан. Ихатаның үҙәгендә мөйөштәрендә ҡыйшайған һигеҙ мөйөшлө фонтан урынлашҡан. Каруанһарай 31,5 х23 метр ҙурлыҡта. Бер мөйөштә 5,5 х 5 метр ҙурлыҡтағы көмбәҙле бәләкәй генә мәсет урынлашҡан&lt;ref name=&quot;archnet caravanserai&quot;&gt;{{cite web|url=http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=11721 |title=ArchNet Archives, Ganj-i Ali Khan Caravanserai &amp; Mosque |access-date=2025-09-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629172504/http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=11721 |archive-date=2011-06-29 }}&lt;/ref&gt;.

=== Гәнж Әли Хан музейы ===
Аҡса һуғыу урыны 1598 йылда төҙөлә башлай һәм 1625 йылда тамамлана, эске өлөшө охра төҫөндәге штукатурка һәм кирбес менән биҙәлгән. Бинаның өҫтөндә яҡтылыҡ һәм һауа инә торған бейек көмбәҙ ҡуйылған. 1970 йылда аҡса һуғыу урыны нумизматика музейы итеп үҙгәртелә. Музейҙа [[Парфия батшалығы|парфяндар]], [[Сәсәниҙәр дәүләте|сәсәниҙәр]], [[сәфәүиҙәр]] һәм афшәридтәр кеүек төрлө осорҙарҙағы тәңкәләр ҡуйылған&lt;ref name=&quot;iscanews&quot;/&gt;.

== Галерея ==
&lt;gallery class=&quot;center&quot;&gt;
Файл:Ganjali_Khan_Bazaar.jpg|альт=Вид на галерею базара, обрамляющую площадь Гандж Али-хана| Гәнж Әли Хан майҙанын уратып алған баҙар галереяһы күренеше
Файл:Ganjali_Khan_Caravanserai_04.jpg|альт=Караван-сарай Гандж Али-хана| Гәнж Әли Хан Каруанһарайы
Файл:Ganjali_Khan_Bazaar_Fresco.jpg|альт=Фрески на базаре Гандж Али-хана| Гәнж Әли Хан баҙарында фрескалар
Файл:Ganjali_Khan_Bathhouse_Frescoes.jpg|альт=Фрески в бане Гандж Али-хана| Гәнж Әли Хан мунсаһындағы фрескалар
Файл:Ganjali_Khan_Mosque.JPG|альт=Внутренний вид мечети Гандж Али-хана| Гәнж Әли Хан мәсетенең эске күренеше
Файл:Windcatcher_at_Ganjali_Khan_Complex,_Kerman.jpg|альт=Ветроуловитель в комплексе Гандж Али-хана| Гәнж Әли Хан комплексында ел тотоусы
&lt;/gallery&gt;

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* {{Публикация|книга|автор=Осанов И.В.|ответственный=|заглавие=Иран. Страна-загадка, открывающаяся миру|место=М.|издательство=[[Вече (издательство)|Вече]]|год=2014|ref=Осанов|страниц=320|isbn=978-5-4444-2012-6|серия=Исторический путеводитель}}

== Һылтанмалар ==
* [http://wikimapia.org/4597562/Ganj-Ali-khan-Bath Wikimapia] — ''Комплекс Гандж Али-хана''
* [http://www.pbase.com/k_amj/kerman Historic Attractions in Kerman, Ali Majdfar Gallery]
* [https://web.archive.org/web/20101114011407/http://nasiriphotos.com/panorama/?j=2 Panoramic view of Ganjali Bathhouse]

{{Тышҡы һылтанмалар}}
[[Категория:Иран мәсеттәре]]
[[Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр]]
[[Категория:Биналар һәм ҡоролмалар]]</text>
      <sha1>rbxr6ysqtom8prkz6i595eevh3ck57b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298788</id>
      <parentid>1298787</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T13:18:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Юлдашева Луиза</username>
        <id>18980</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:Иран биналары һәм ҡоролмалары]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1298788</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11480" sha1="ojjcwj1e97bhrdl9coix6s68b1rk1u2" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Гәнж Әли хан''' к'''омплексы''' ({{lang-fa|مجموعه گنجعلیخان}}) — [[Сәфәүиҙәр дәүләте|Сәфәүиҙәр дәүерендәге]] төҙөлөш комплексы, [[Иран]]дың Кермән ҡалаһының тарихи үҙәгендә урынлашҡан{{Sfn|Осанов|2014}}. Үҙ эсенә мәктәп, майҙан, карауанһарай, йәмәғәт мунсаһы (''[[Һамам|хаммам]]''), сардоба (һыуһаҡлағыс), тәңкә һуғыу урыны, [[мәсет]] һәм баҙар инә&lt;ref name=&quot;archnet complex&quot;&gt;{{cite web|url=http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=4007 |title=ArchNet Archives, Ganj-i Ali Khan Complex |access-date=2025-09-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20101120083500/http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=4007 |archive-date=2010-11-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;iran chamber&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.iranchamber.com/cities/kerman/kerman.php |title=Iran Chamber |access-date=2010-11-10}}&lt;/ref&gt;.

== Тарихы ==
Гәнж Әли хан комплексы 1596—1621 йылдарҙа [[Сәфәүиҙәр дәүләте|Сәфәүиҙәр]] шаһы [[Ғәббәс I]] ваҡытында Керман, Систан һәм [[Ҡандаһар|Кандаһар]] провинциялары менән идара иткән Гәнж Әли хан төҙөй. Комплекстың архитекторы [[Йәзд|Йәздтән]] Мөхәммәт Солтани&lt;ref name=&quot;archnet complex&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;iran chamber&quot;/&gt;{{sfn|Осанов|2014|с=247}}.

== Архитектураһы ==
Гәнж Әли Хан комплексы 11 000 м² майҙанды биләй һәм ҙур йәмәғәт майҙаны (99 54 метр) үҙәгендә урынлашҡан, ул көнчыгыштан көньяҡҡа табан һуҙылған Вәкил баҙары менән бер линияла урынлашҡан. Майҙан төньяҡтан, көньяҡтан һәм көнбайыштан баҙар аркадалары менән уратып алынған, көнсығыштан Гәнж Әли Хан каруанһарайына терәлеп тора. Гәнж Әли Хан мунсаһына инеү урыны Вәкил баҙары районында, Гәнж Әли Хан баҙары тип аталған майҙандан көньяҡтараҡ урынлашҡан. Комплекс исфаһани архитектура стилендә төҙөлгән&lt;ref name=&quot;archnet complex&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Mohammad Karim Pirnia, «Understanding Isfahani Style of Architecture», Memar publications, 2005. p. 270&lt;/ref&gt;.

== Һәйкәлдәр һәм биналар ==

=== Гәнж Әли Хан майҙаны ===
Элекке Иранда ҡала майҙандары губернаторҙар резиденциялары янында урынлашҡан һәм улар йыйылыштар һәм тантаналар үткәреү урыны булып хеҙмәт иткән. Гәнж Әли Хан майҙаны туҡһан туғыҙға илле дүрт метр ҙурлыҡта һәм, [[Исфаһан|Исфаһандағы]] [[Имам майҙаны]] һәм [[Йәзд|Йәздтәге]] Әмир Чағмаг майҙаны кеүек, баҙар, каруанһарай һәм мәктәп кеүек ҡала объекттары менән уратып алынған&lt;ref name=&quot;archnet complex&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;kerman gas company&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nigc-kerman.ir/eIndex.aspx?Name=ebazaars |title=Kerman Province Gas Company, Kerman Caravanserais and Bazaars |access-date=2025-09-01}}&lt;/ref&gt;.

=== Гәнж Әли Хан мунсаһы ===
[[Файл:Ganjali_Khan_Bathhouse_02.jpg|мини|Гәнж Әли Хан мунсаһы]]
1611 йылда төҙөлгән Гәнж Әли Хан мунсаһы&lt;ref&gt;{{Cite web|title=GANJ-ʿALĪ KHAN – Encyclopaedia Iranica|url=https://iranicaonline.org/articles/ganj-ali-khan|access-date=2025-09-01|website=iranicaonline.org}}&lt;/ref&gt;, Гәнж Әли Хан майҙанының көньяҡ яғында, Вәкил баҙарының Гәнж Әли Хан баҙары тип аталған өлөшөнә йәнәш урынлашҡан. Бинаның инеү урыны [[Сәфәүиҙәр дәүләте|Сәфәүиҙәр]] дәүере биҙәүестәре менән биҙәлгән. Мунсаның архитектура биҙәлешенең ҡыҙыҡлы үҙенсәлеге шунда: түшәмдәге һынлы таштар иҙәндәге таш плиталар менән бер үк. Бина сисенеү бүлмәһенән, һыуыҡ һәм эҫе бүлмәләрҙән тора, уларҙы тромптар өҫтөндә ятҡан көмбәҙҙәр урынлашҡан. Гәнж Әли Хан мунсаһы үҙенең декоры менән: нәфис плитка, картиналар, штукатурка һәм аркалар менән дан тота&lt;ref name=&quot;iran chamber&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;archnet baths&quot;&gt;{{cite web|url=http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=11701 |title=ArchNet Archives, Ganj-i Ali Khan Baths |access-date=2025-09-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629172457/http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=11701 |archive-date=2011-06-29 }}&lt;/ref&gt;{{sfn|Осанов|2014|с=248}}.

1971 йылда Гәнж Әли Хан мунсаһы [[антропология]] музейы итеп үҙгәртелә. Мунсаның эсенә һәм төп ихатаһына тере кешеләрҙе хәтерләткән бихисап һындар урынлаштырылған. Улар 1973 йылда [[Тәһран университеты|Тәһран университетының]] һынлы сәнғәт факультетында булдырыла һәм һуңыраҡ был музейға күсерелә&lt;ref name=&quot;iran chamber&quot;/&gt;{{sfn|Осанов|2014|с=247}}.

=== Гәнж Әли Хан баҙары ===
Гәнж Әли Хан баҙары Гәнж Әли Хан майҙанының көньяҡ өлөшөндә урынлашҡан. Уның эске өлөшө 400 йыллыҡ булыуына ҡарамаҫтан, яҡшы һаҡланған нәфис әүәләү һәм стена һүрәттәре менән биҙәлгән. Баҙар оҙонлоғо 93 метр тәшкил итә, Гәнж Әли Хан майҙаны менән 16 [[айван]] һәм свайҙар менән тоташтырылған&lt;ref name=&quot;kerman gas company&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;iscanews&quot;&gt;{{cite web|url=http://iscanews.ir/fa/PrintableNewsItem.aspx?NewsItemID=347348 |title=Iran Student Correspondent's Association |access-date=2025-09-01}}&lt;/ref&gt;.

=== Каруанһарай һәм Гәнж Әли Хан мәсете ===
[[Файл:Ganjali_Khan_Caravanserai_01.jpg|мини|Гәнж Әли Хан Каруанһарайы]]
Каруанһарай Гәнж Әли Хан майҙанының көнсығыш яғында урынлашҡан. Уның порталында 1598 йылда [[Каллиграфия|каллиграф]] Әли Реза Ғәббәси тарафынан яҙылған яҙыу һаҡланған. Каруанһарай планировкаһы нигеҙендә дүрт [[айван]] принцибы ята, ике ҡатлы залдар үҙәктә асыҡ ихатаның дүрт яғын үҙ эсенә алған бейек айвандарҙа урынлашҡан. Ихатаның үҙәгендә мөйөштәрендә ҡыйшайған һигеҙ мөйөшлө фонтан урынлашҡан. Каруанһарай 31,5 х23 метр ҙурлыҡта. Бер мөйөштә 5,5 х 5 метр ҙурлыҡтағы көмбәҙле бәләкәй генә мәсет урынлашҡан&lt;ref name=&quot;archnet caravanserai&quot;&gt;{{cite web|url=http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=11721 |title=ArchNet Archives, Ganj-i Ali Khan Caravanserai &amp; Mosque |access-date=2025-09-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629172504/http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=11721 |archive-date=2011-06-29 }}&lt;/ref&gt;.

=== Гәнж Әли Хан музейы ===
Аҡса һуғыу урыны 1598 йылда төҙөлә башлай һәм 1625 йылда тамамлана, эске өлөшө охра төҫөндәге штукатурка һәм кирбес менән биҙәлгән. Бинаның өҫтөндә яҡтылыҡ һәм һауа инә торған бейек көмбәҙ ҡуйылған. 1970 йылда аҡса һуғыу урыны нумизматика музейы итеп үҙгәртелә. Музейҙа [[Парфия батшалығы|парфяндар]], [[Сәсәниҙәр дәүләте|сәсәниҙәр]], [[сәфәүиҙәр]] һәм афшәридтәр кеүек төрлө осорҙарҙағы тәңкәләр ҡуйылған&lt;ref name=&quot;iscanews&quot;/&gt;.

== Галерея ==
&lt;gallery class=&quot;center&quot;&gt;
Файл:Ganjali_Khan_Bazaar.jpg|альт=Вид на галерею базара, обрамляющую площадь Гандж Али-хана| Гәнж Әли Хан майҙанын уратып алған баҙар галереяһы күренеше
Файл:Ganjali_Khan_Caravanserai_04.jpg|альт=Караван-сарай Гандж Али-хана| Гәнж Әли Хан Каруанһарайы
Файл:Ganjali_Khan_Bazaar_Fresco.jpg|альт=Фрески на базаре Гандж Али-хана| Гәнж Әли Хан баҙарында фрескалар
Файл:Ganjali_Khan_Bathhouse_Frescoes.jpg|альт=Фрески в бане Гандж Али-хана| Гәнж Әли Хан мунсаһындағы фрескалар
Файл:Ganjali_Khan_Mosque.JPG|альт=Внутренний вид мечети Гандж Али-хана| Гәнж Әли Хан мәсетенең эске күренеше
Файл:Windcatcher_at_Ganjali_Khan_Complex,_Kerman.jpg|альт=Ветроуловитель в комплексе Гандж Али-хана| Гәнж Әли Хан комплексында ел тотоусы
&lt;/gallery&gt;

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* {{Публикация|книга|автор=Осанов И.В.|ответственный=|заглавие=Иран. Страна-загадка, открывающаяся миру|место=М.|издательство=[[Вече (издательство)|Вече]]|год=2014|ref=Осанов|страниц=320|isbn=978-5-4444-2012-6|серия=Исторический путеводитель}}

== Һылтанмалар ==
* [http://wikimapia.org/4597562/Ganj-Ali-khan-Bath Wikimapia] — ''Комплекс Гандж Али-хана''
* [http://www.pbase.com/k_amj/kerman Historic Attractions in Kerman, Ali Majdfar Gallery]
* [https://web.archive.org/web/20101114011407/http://nasiriphotos.com/panorama/?j=2 Panoramic view of Ganjali Bathhouse]

{{Тышҡы һылтанмалар}}
[[Категория:Иран мәсеттәре]]
[[Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр]]
[[Категория:Биналар һәм ҡоролмалар]]
[[Категория:Иран биналары һәм ҡоролмалары]]</text>
      <sha1>ojjcwj1e97bhrdl9coix6s68b1rk1u2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фекерләшеү:Гәнж Әли хан комплексы</title>
    <ns>1</ns>
    <id>201262</id>
    <revision>
      <id>1298789</id>
      <timestamp>2026-05-31T13:20:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Юлдашева Луиза</username>
        <id>18980</id>
      </contributor>
      <comment>Яңы бит: {{ТИМ|ru|Комплекс Гандж Али-хана|}}{{Вики-яҙ 2026|ҡатнашыусы=Юлдашева Луиза|тема=объект|тема2=|тема3=|ил=Иран|ил2=|ил3=}}  [[Ҡатнашыусы:Юлдашева Луиза|Юлдашева Луиза]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Юлдашева Луиза|фекер алышыу]])13:19, 31 май 2026 (UTC)</comment>
      <origin>1298789</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="417" sha1="i7yeroovrmtntef99ln9jwjvpw7gw8w" xml:space="preserve">{{ТИМ|ru|Комплекс Гандж Али-хана|}}{{Вики-яҙ 2026|ҡатнашыусы=Юлдашева Луиза|тема=объект|тема2=|тема3=|ил=Иран|ил2=|ил3=}}
 [[Ҡатнашыусы:Юлдашева Луиза|Юлдашева Луиза]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Юлдашева Луиза|фекер алышыу]])13:19, 31 май 2026 (UTC)</text>
      <sha1>i7yeroovrmtntef99ln9jwjvpw7gw8w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҡоштар паркы (Исфаһан)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>201263</id>
    <revision>
      <id>1298792</id>
      <timestamp>2026-05-31T13:46:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Юлдашева Луиза</username>
        <id>18980</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:ru:Special:Redirect/revision/149801439|Парк птиц (Исфахан)]]&quot; битен тәржемә итеп төҙөлгән</comment>
      <origin>1298792</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6301" sha1="buzg9uq9yzg7mfh78bym5xj627ph2i9" xml:space="preserve">'''Ҡоштар паркы (Исфаһан ҡалаһы)'''  ({{lang-fa|باغ پرندگان اصفهان}}, Baghe Parandegan Isfahan) — Иранда [[Исфаһан|Исфаһандағы]] Зәйендеруд йылғаһы буйында матур ял итеү урыны, Наджаван тәбиғәт паркы билмәһәендә урынлашҡан, дөйөм майҙаны 55 мең квадрат метр тәшкил итә. Шуның 17 мең квадрат метры Ҡоштар баҡсаһының үҙенә арналған. Бында ҡоштар иркен йөрөй, яһалма күлдәрҙә, — ҡойма артында тотолған йыртҡыстарҙан башҡа барыһы ла йөҙә.

== Тарихы ==
1998 йылда Исфаһан мэрияһы ярҙамында паркҡа нигеҙ һалына .

== Йәшәүселәре ==
Бында Иранда тыуған һәм [[Австралия]], [[Танзания]], [[Индонезия]], [[Ҡытай Халыҡ Республикаһы|Ҡытай]] һәм башҡа илдәрҙән килтерелгән 130 төрҙән торған 4 меңдән ашыу индивид: төҫлө тутыйғоштар, фазандар, тауистар, пеликандар, тукандар, өйрәктәр, ҡарғалар, фламинголар һәм башҡа бик күп ҡоштар йәшәй. Ҡоштарҙың ҡанаттары ҡырҡылмай . Парктың иҫтәлекле урындарының береһе – аҡ тауистар.

Шулай уҡ территорияла серпентарий эшләй, унда һөйрәлеүселәрҙең күп төрҙәрен күрергә мөмкин.

== Паркта булыу ==
Был баҡса Исфаһанда иң матур һәм кешенең иң күп килгән урындарҙан һанала. Урындағы халыҡ һәм башҡа төбәктәрҙән килгән туристар бында рәхәтләнеп ваҡыт үткәрә. Балалы ғаиләләр өсөн ял итеү, шулай уҡ төрлө үҫемлектәр һәм хайуандар донъяһын өйрәнеү өсөн бик шәп урын. Сит ил туристары һирәк була, был күп осраҡта туристик агентлыҡтарҙа мәғлүмәттең етешмәүенә бәйле.

== Йорт хайуандары өсөн йәшәү шарттары ==
Парк хеҙмәткәрҙәре йорт хайуандарының дөрөҫ һәм уңайлы йәшәүе өсөн бөтә шарттар ҙа үтәлеүен тәьмин итә. Түбәндәге уңайлыҡтар бар:

* ҡаҙ, фламинго, пеликан кеүек йөҙөүсе ҡоштар өсөн быуалар;
* &quot;парник&quot; йылы яратыусы ҡоштар өсөн теплицалар-кәштәләр, уларҙа, мәҫәлән, тутыйғоштар аҫрала;
* йыртҡыс ҡоштар өсөн металл вольерҙар, унда бөркөт, өйрәк, ҡарға һ.б.
* осло ҡаялар (парктың көнсығыш өлөшөндә урынлашҡан) һәм сүл секторҙары, мәҫәлән, бүҙәнәләр өсөн;
* йәшел урман плантациялары, унда тауистар һәм фазандар йөрөй.

Баҡса 25-32 метр бейеклектәге 16 күсмә металл колонна менән уратып алынған, ҡоштар парк сиктәренән ситкә осоп китмәһен өсөн селтәрҙәр менән уратып алынған. Хайуандарға ер эсендә иркен йөрөргә рөхсәт ителә  .

== Ғилми тикшеренеүҙәр ==
Ҡоштар баҡсаһы ял итеү паркы булараҡ ҡына ҡалмай, ғилми-тикшеренеу һәм белем биреүҙең базаһы булараҡ та эшләй, шул иҫәптән түбәндәге махсус бүлектәр

* Инкубатор;
* Энергия блогы;
* Медицина блогы;
* Карантин блогы;
* Таксидермия блогы.

Баҡсаның бөтә майҙандарын да дезинфекциялау, санация үткәрелә. Ҡоштарға ай һайын Ньюкасл ауырыуына ҡаршы прививка эшләнә  .

== Адресы һәм эш ваҡыты ==
Урыны: Исфаһан, Сохреварди майҙаны, Әлефат урамы (Зәйендеруд йылғаһының һул яры, Си-о-Се Пол күперенән 5,5 км алыҫлыҡта).

Эш ваҡыты: көн һайын, 08.00 сәғәттән 18.00 сәғәткә тиклем  .

== Галерея ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_01.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_02.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_03.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_04.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_05.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_06.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_08.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_09.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_10.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_11.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_12.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_13.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_14.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_17.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_18.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_19.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_20.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_21.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_22.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_23.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_24.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_25.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_26.JPG
&lt;/gallery&gt;

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==

* [https://www.youtube.com/watch?v=B8IlP0hT8wI Подборка фотографий. Парк птиц города Исфахан]
[[Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр]]
[[Категория:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]]</text>
      <sha1>buzg9uq9yzg7mfh78bym5xj627ph2i9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298793</id>
      <parentid>1298792</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T13:49:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Юлдашева Луиза</username>
        <id>18980</id>
      </contributor>
      <origin>1298793</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6454" sha1="pmtju8b8x68zhejjebhmkiebkciygws" xml:space="preserve">'''Ҡоштар паркы (Исфаһан ҡалаһы)'''  ({{lang-fa|باغ پرندگان اصفهان}}, Baghe Parandegan Isfahan) — Иранда [[Исфаһан|Исфаһандағы]] Зәйендеруд йылғаһы буйында матур ял итеү урыны, Наджаван тәбиғәт паркы билмәһәендә урынлашҡан, дөйөм майҙаны 55 мең квадрат метр тәшкил итә. Шуның 17 мең квадрат метры Ҡоштар баҡсаһының үҙенә арналған. Бында ҡоштар иркен йөрөй, яһалма күлдәрҙә, — ҡойма артында тотолған йыртҡыстарҙан башҡа барыһы ла йөҙә&lt;ref&gt;{{cite web|url =https://rutraveller.ru/place/152142|title= Парк птиц в Исфахане|website = |access-date = 2026-05-31|lang = ru}}&lt;/ref&gt;.


== Тарихы ==
1998 йылда Исфаһан мэрияһы ярҙамында паркҡа нигеҙ һалына.

== Йәшәүселәре ==
Бында Иранда тыуған һәм [[Австралия]], [[Танзания]], [[Индонезия]], [[Ҡытай Халыҡ Республикаһы|Ҡытай]] һәм башҡа илдәрҙән килтерелгән 130 төрҙән торған 4 меңдән ашыу индивид: төҫлө тутыйғоштар, фазандар, тауистар, пеликандар, тукандар, өйрәктәр, ҡарғалар, фламинголар һәм башҡа бик күп ҡоштар йәшәй. Ҡоштарҙың ҡанаттары ҡырҡылмай . Парктың иҫтәлекле урындарының береһе – аҡ тауистар.

Шулай уҡ территорияла серпентарий эшләй, унда һөйрәлеүселәрҙең күп төрҙәрен күрергә мөмкин.

== Паркта булыу ==
Был баҡса Исфаһанда иң матур һәм кешенең иң күп килгән урындарҙан һанала. Урындағы халыҡ һәм башҡа төбәктәрҙән килгән туристар бында рәхәтләнеп ваҡыт үткәрә. Балалы ғаиләләр өсөн ял итеү, шулай уҡ төрлө үҫемлектәр һәм хайуандар донъяһын өйрәнеү өсөн бик шәп урын. Сит ил туристары һирәк була, был күп осраҡта туристик агентлыҡтарҙа мәғлүмәттең етешмәүенә бәйле.

== Йорт хайуандары өсөн йәшәү шарттары ==
Парк хеҙмәткәрҙәре йорт хайуандарының дөрөҫ һәм уңайлы йәшәүе өсөн бөтә шарттар ҙа үтәлеүен тәьмин итә. Түбәндәге уңайлыҡтар бар:

* ҡаҙ, фламинго, пеликан кеүек йөҙөүсе ҡоштар өсөн быуалар;
* &quot;парник&quot; йылы яратыусы ҡоштар өсөн теплицалар-кәштәләр, уларҙа, мәҫәлән, тутыйғоштар аҫрала;
* йыртҡыс ҡоштар өсөн металл вольерҙар, унда бөркөт, өйрәк, ҡарға һ.б.
* осло ҡаялар (парктың көнсығыш өлөшөндә урынлашҡан) һәм сүл секторҙары, мәҫәлән, бүҙәнәләр өсөн;
* йәшел урман плантациялары, унда тауистар һәм фазандар йөрөй.

Баҡса 25-32 метр бейеклектәге 16 күсмә металл колонна менән уратып алынған, ҡоштар парк сиктәренән ситкә осоп китмәһен өсөн селтәрҙәр менән уратып алынған. Хайуандарға ер эсендә иркен йөрөргә рөхсәт ителә  .

== Ғилми тикшеренеүҙәр ==
Ҡоштар баҡсаһы ял итеү паркы булараҡ ҡына ҡалмай, ғилми-тикшеренеу һәм белем биреүҙең базаһы булараҡ та эшләй, шул иҫәптән түбәндәге махсус бүлектәр

* Инкубатор;
* Энергия блогы;
* Медицина блогы;
* Карантин блогы;
* Таксидермия блогы.

Баҡсаның бөтә майҙандарын да дезинфекциялау, санация үткәрелә. Ҡоштарға ай һайын Ньюкасл ауырыуына ҡаршы прививка эшләнә  .

== Адресы һәм эш ваҡыты ==
Урыны: Исфаһан, Сохреварди майҙаны, Әлефат урамы (Зәйендеруд йылғаһының һул яры, Си-о-Се Пол күперенән 5,5 км алыҫлыҡта).

Эш ваҡыты: көн һайын, 08.00 сәғәттән 18.00 сәғәткә тиклем.

== Галерея ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_01.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_02.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_03.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_04.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_05.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_06.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_08.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_09.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_10.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_11.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_12.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_13.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_14.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_17.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_18.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_19.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_20.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_21.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_22.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_23.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_24.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_25.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_26.JPG
&lt;/gallery&gt;

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==

* [https://www.youtube.com/watch?v=B8IlP0hT8wI Подборка фотографий. Парк птиц города Исфахан]
[[Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр]]
[[Категория:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]]</text>
      <sha1>pmtju8b8x68zhejjebhmkiebkciygws</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298794</id>
      <parentid>1298793</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T13:51:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Юлдашева Луиза</username>
        <id>18980</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */</comment>
      <origin>1298794</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6969" sha1="tvzgo8juh1440vhfk4iyf5gmrydvmgd" xml:space="preserve">'''Ҡоштар паркы (Исфаһан ҡалаһы)'''  ({{lang-fa|باغ پرندگان اصفهان}}, Baghe Parandegan Isfahan) — Иранда [[Исфаһан|Исфаһандағы]] Зәйендеруд йылғаһы буйында матур ял итеү урыны, Наджаван тәбиғәт паркы билмәһәендә урынлашҡан, дөйөм майҙаны 55 мең квадрат метр тәшкил итә. Шуның 17 мең квадрат метры Ҡоштар баҡсаһының үҙенә арналған. Бында ҡоштар иркен йөрөй, яһалма күлдәрҙә, — ҡойма артында тотолған йыртҡыстарҙан башҡа барыһы ла йөҙә&lt;ref&gt;{{cite web|url =https://rutraveller.ru/place/152142|title= Парк птиц в Исфахане|website = |access-date = 2026-05-31|lang = ru}}&lt;/ref&gt;.


== Тарихы ==
1998 йылда Исфаһан мэрияһы ярҙамында паркҡа нигеҙ һалына&lt;ref name=&quot;автоссылка1&quot;&gt;[http://isfahan.ir/ShowPage.aspx?page_=form&amp;order=show&amp;lang=1&amp;sub=37&amp;PageId=5728&amp;PageIDF=0&amp;tempname=samandhi  Парк птиц города Исфахан. Официальный портал мэрии города Исфахана на персидском языке. Проверено 10 марта 2017 года] {{Wayback|url=http://isfahan.ir/ShowPage.aspx?page_=form&amp;order=show&amp;lang=1&amp;sub=37&amp;PageId=5728&amp;PageIDF=0&amp;tempname=samandhi |date=20140413144506 }}{{ref|fa}}&lt;/ref&gt;.

== Йәшәүселәре ==
Бында Иранда тыуған һәм [[Австралия]], [[Танзания]], [[Индонезия]], [[Ҡытай Халыҡ Республикаһы|Ҡытай]] һәм башҡа илдәрҙән килтерелгән 130 төрҙән торған 4 меңдән ашыу индивид: төҫлө тутыйғоштар, фазандар, тауистар, пеликандар, тукандар, өйрәктәр, ҡарғалар, фламинголар һәм башҡа бик күп ҡоштар йәшәй. Ҡоштарҙың ҡанаттары ҡырҡылмай . Парктың иҫтәлекле урындарының береһе – аҡ тауистар.

Шулай уҡ территорияла серпентарий эшләй, унда һөйрәлеүселәрҙең күп төрҙәрен күрергә мөмкин.

== Паркта булыу ==
Был баҡса Исфаһанда иң матур һәм кешенең иң күп килгән урындарҙан һанала. Урындағы халыҡ һәм башҡа төбәктәрҙән килгән туристар бында рәхәтләнеп ваҡыт үткәрә. Балалы ғаиләләр өсөн ял итеү, шулай уҡ төрлө үҫемлектәр һәм хайуандар донъяһын өйрәнеү өсөн бик шәп урын. Сит ил туристары һирәк була, был күп осраҡта туристик агентлыҡтарҙа мәғлүмәттең етешмәүенә бәйле.

== Йорт хайуандары өсөн йәшәү шарттары ==
Парк хеҙмәткәрҙәре йорт хайуандарының дөрөҫ һәм уңайлы йәшәүе өсөн бөтә шарттар ҙа үтәлеүен тәьмин итә. Түбәндәге уңайлыҡтар бар:

* ҡаҙ, фламинго, пеликан кеүек йөҙөүсе ҡоштар өсөн быуалар;
* &quot;парник&quot; йылы яратыусы ҡоштар өсөн теплицалар-кәштәләр, уларҙа, мәҫәлән, тутыйғоштар аҫрала;
* йыртҡыс ҡоштар өсөн металл вольерҙар, унда бөркөт, өйрәк, ҡарға һ.б.
* осло ҡаялар (парктың көнсығыш өлөшөндә урынлашҡан) һәм сүл секторҙары, мәҫәлән, бүҙәнәләр өсөн;
* йәшел урман плантациялары, унда тауистар һәм фазандар йөрөй.

Баҡса 25-32 метр бейеклектәге 16 күсмә металл колонна менән уратып алынған, ҡоштар парк сиктәренән ситкә осоп китмәһен өсөн селтәрҙәр менән уратып алынған. Хайуандарға ер эсендә иркен йөрөргә рөхсәт ителә  .

== Ғилми тикшеренеүҙәр ==
Ҡоштар баҡсаһы ял итеү паркы булараҡ ҡына ҡалмай, ғилми-тикшеренеу һәм белем биреүҙең базаһы булараҡ та эшләй, шул иҫәптән түбәндәге махсус бүлектәр

* Инкубатор;
* Энергия блогы;
* Медицина блогы;
* Карантин блогы;
* Таксидермия блогы.

Баҡсаның бөтә майҙандарын да дезинфекциялау, санация үткәрелә. Ҡоштарға ай һайын Ньюкасл ауырыуына ҡаршы прививка эшләнә  .

== Адресы һәм эш ваҡыты ==
Урыны: Исфаһан, Сохреварди майҙаны, Әлефат урамы (Зәйендеруд йылғаһының һул яры, Си-о-Се Пол күперенән 5,5 км алыҫлыҡта).

Эш ваҡыты: көн һайын, 08.00 сәғәттән 18.00 сәғәткә тиклем.

== Галерея ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_01.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_02.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_03.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_04.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_05.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_06.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_08.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_09.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_10.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_11.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_12.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_13.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_14.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_17.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_18.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_19.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_20.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_21.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_22.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_23.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_24.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_25.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_26.JPG
&lt;/gallery&gt;

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==

* [https://www.youtube.com/watch?v=B8IlP0hT8wI Подборка фотографий. Парк птиц города Исфахан]
[[Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр]]
[[Категория:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]]</text>
      <sha1>tvzgo8juh1440vhfk4iyf5gmrydvmgd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298795</id>
      <parentid>1298794</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T13:51:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Юлдашева Луиза</username>
        <id>18980</id>
      </contributor>
      <comment>/* Йәшәүселәре */</comment>
      <origin>1298795</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7472" sha1="ch78vr81kz549ghi2309wi53z9r71oz" xml:space="preserve">'''Ҡоштар паркы (Исфаһан ҡалаһы)'''  ({{lang-fa|باغ پرندگان اصفهان}}, Baghe Parandegan Isfahan) — Иранда [[Исфаһан|Исфаһандағы]] Зәйендеруд йылғаһы буйында матур ял итеү урыны, Наджаван тәбиғәт паркы билмәһәендә урынлашҡан, дөйөм майҙаны 55 мең квадрат метр тәшкил итә. Шуның 17 мең квадрат метры Ҡоштар баҡсаһының үҙенә арналған. Бында ҡоштар иркен йөрөй, яһалма күлдәрҙә, — ҡойма артында тотолған йыртҡыстарҙан башҡа барыһы ла йөҙә&lt;ref&gt;{{cite web|url =https://rutraveller.ru/place/152142|title= Парк птиц в Исфахане|website = |access-date = 2026-05-31|lang = ru}}&lt;/ref&gt;.


== Тарихы ==
1998 йылда Исфаһан мэрияһы ярҙамында паркҡа нигеҙ һалына&lt;ref name=&quot;автоссылка1&quot;&gt;[http://isfahan.ir/ShowPage.aspx?page_=form&amp;order=show&amp;lang=1&amp;sub=37&amp;PageId=5728&amp;PageIDF=0&amp;tempname=samandhi  Парк птиц города Исфахан. Официальный портал мэрии города Исфахана на персидском языке. Проверено 10 марта 2017 года] {{Wayback|url=http://isfahan.ir/ShowPage.aspx?page_=form&amp;order=show&amp;lang=1&amp;sub=37&amp;PageId=5728&amp;PageIDF=0&amp;tempname=samandhi |date=20140413144506 }}{{ref|fa}}&lt;/ref&gt;.

== Йәшәүселәре ==
Бында Иранда тыуған һәм [[Австралия]], [[Танзания]], [[Индонезия]], [[Ҡытай Халыҡ Республикаһы|Ҡытай]] һәм башҡа илдәрҙән килтерелгән 130 төрҙән торған 4 меңдән ашыу индивид: төҫлө тутыйғоштар, фазандар, тауистар, пеликандар, тукандар, өйрәктәр, ҡарғалар, фламинголар һәм башҡа бик күп ҡоштар йәшәй. Ҡоштарҙың ҡанаттары ҡырҡылмай&lt;ref&gt;[http://www.makanbin.com/isfahan/?place=باغ-پرندگان-اصفهان  Парк птиц города Исфахан. Информационно-туристический портал «Маканбин» (Иран) на персидском языке. Проверено 11 марта 2017 года] {{Wayback|url=http://www.makanbin.com/isfahan/?place=%D8%A8%D8%A7%D8%BA-%D9%BE%D8%B1%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86 |date=20170610070829 }}{{ref|fa}}&lt;/ref&gt;. Парктың иҫтәлекле урындарының береһе – аҡ тауистар.

Шулай уҡ территорияла серпентарий эшләй, унда һөйрәлеүселәрҙең күп төрҙәрен күрергә мөмкин.

== Паркта булыу ==
Был баҡса Исфаһанда иң матур һәм кешенең иң күп килгән урындарҙан һанала. Урындағы халыҡ һәм башҡа төбәктәрҙән килгән туристар бында рәхәтләнеп ваҡыт үткәрә. Балалы ғаиләләр өсөн ял итеү, шулай уҡ төрлө үҫемлектәр һәм хайуандар донъяһын өйрәнеү өсөн бик шәп урын. Сит ил туристары һирәк була, был күп осраҡта туристик агентлыҡтарҙа мәғлүмәттең етешмәүенә бәйле.

== Йорт хайуандары өсөн йәшәү шарттары ==
Парк хеҙмәткәрҙәре йорт хайуандарының дөрөҫ һәм уңайлы йәшәүе өсөн бөтә шарттар ҙа үтәлеүен тәьмин итә. Түбәндәге уңайлыҡтар бар:

* ҡаҙ, фламинго, пеликан кеүек йөҙөүсе ҡоштар өсөн быуалар;
* &quot;парник&quot; йылы яратыусы ҡоштар өсөн теплицалар-кәштәләр, уларҙа, мәҫәлән, тутыйғоштар аҫрала;
* йыртҡыс ҡоштар өсөн металл вольерҙар, унда бөркөт, өйрәк, ҡарға һ.б.
* осло ҡаялар (парктың көнсығыш өлөшөндә урынлашҡан) һәм сүл секторҙары, мәҫәлән, бүҙәнәләр өсөн;
* йәшел урман плантациялары, унда тауистар һәм фазандар йөрөй.

Баҡса 25-32 метр бейеклектәге 16 күсмә металл колонна менән уратып алынған, ҡоштар парк сиктәренән ситкә осоп китмәһен өсөн селтәрҙәр менән уратып алынған. Хайуандарға ер эсендә иркен йөрөргә рөхсәт ителә  .

== Ғилми тикшеренеүҙәр ==
Ҡоштар баҡсаһы ял итеү паркы булараҡ ҡына ҡалмай, ғилми-тикшеренеу һәм белем биреүҙең базаһы булараҡ та эшләй, шул иҫәптән түбәндәге махсус бүлектәр

* Инкубатор;
* Энергия блогы;
* Медицина блогы;
* Карантин блогы;
* Таксидермия блогы.

Баҡсаның бөтә майҙандарын да дезинфекциялау, санация үткәрелә. Ҡоштарға ай һайын Ньюкасл ауырыуына ҡаршы прививка эшләнә  .

== Адресы һәм эш ваҡыты ==
Урыны: Исфаһан, Сохреварди майҙаны, Әлефат урамы (Зәйендеруд йылғаһының һул яры, Си-о-Се Пол күперенән 5,5 км алыҫлыҡта).

Эш ваҡыты: көн һайын, 08.00 сәғәттән 18.00 сәғәткә тиклем.

== Галерея ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_01.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_02.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_03.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_04.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_05.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_06.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_08.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_09.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_10.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_11.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_12.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_13.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_14.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_17.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_18.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_19.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_20.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_21.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_22.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_23.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_24.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_25.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_26.JPG
&lt;/gallery&gt;

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==

* [https://www.youtube.com/watch?v=B8IlP0hT8wI Подборка фотографий. Парк птиц города Исфахан]
[[Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр]]
[[Категория:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]]</text>
      <sha1>ch78vr81kz549ghi2309wi53z9r71oz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298796</id>
      <parentid>1298795</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T14:01:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Юлдашева Луиза</username>
        <id>18980</id>
      </contributor>
      <origin>1298796</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7789" sha1="nsp6ysx8581wxgzllwoh548csp7n1i2" xml:space="preserve">'''Ҡоштар паркы (Исфаһан ҡалаһы)'''  ({{lang-fa|باغ پرندگان اصفهان}}, Baghe Parandegan Isfahan) — Иранда [[Исфаһан|Исфаһандағы]] Зәйендеруд йылғаһы буйында матур ял итеү урыны, Наджаван тәбиғәт паркы билмәһәендә урынлашҡан, дөйөм майҙаны 55 мең квадрат метр тәшкил итә. Шуның 17 мең квадрат метры Ҡоштар баҡсаһының үҙенә арналған. Бында ҡоштар иркен йөрөй, яһалма күлдәрҙә, — ҡойма артында тотолған йыртҡыстарҙан башҡа барыһы ла йөҙә&lt;ref&gt;{{cite web|url =https://ru.irna.ir/photo/83895088/%D0%A1%D0%B0%D0%B4-%D0%BF%D1%82%D0%B8%D1%86-%D0%B2-%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC-%D0%98%D1%81%D1%84%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B5|title= Сад птиц в иранском Исфахане|website = |access-date = 2026-05-31|lang = ru}}&lt;/ref&gt;.


== Тарихы ==
1998 йылда Исфаһан мэрияһы ярҙамында паркҡа нигеҙ һалына&lt;ref name=&quot;автоссылка1&quot;&gt;[http://isfahan.ir/ShowPage.aspx?page_=form&amp;order=show&amp;lang=1&amp;sub=37&amp;PageId=5728&amp;PageIDF=0&amp;tempname=samandhi  Парк птиц города Исфахан. Официальный портал мэрии города Исфахана на персидском языке. Проверено 10 марта 2017 года] {{Wayback|url=http://isfahan.ir/ShowPage.aspx?page_=form&amp;order=show&amp;lang=1&amp;sub=37&amp;PageId=5728&amp;PageIDF=0&amp;tempname=samandhi |date=20140413144506 }}{{ref|fa}}&lt;/ref&gt;.

== Йәшәүселәре ==
Бында Иранда тыуған һәм [[Австралия]], [[Танзания]], [[Индонезия]], [[Ҡытай Халыҡ Республикаһы|Ҡытай]] һәм башҡа илдәрҙән килтерелгән 130 төрҙән торған 4 меңдән ашыу индивид: төҫлө тутыйғоштар, фазандар, тауистар, пеликандар, тукандар, өйрәктәр, ҡарғалар, фламинголар һәм башҡа бик күп ҡоштар йәшәй. Ҡоштарҙың ҡанаттары ҡырҡылмай&lt;ref&gt;[http://www.makanbin.com/isfahan/?place=باغ-پرندگان-اصفهان  Парк птиц города Исфахан. Информационно-туристический портал «Маканбин» (Иран) на персидском языке. Проверено 11 марта 2017 года] {{Wayback|url=http://www.makanbin.com/isfahan/?place=%D8%A8%D8%A7%D8%BA-%D9%BE%D8%B1%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86 |date=20170610070829 }}{{ref|fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url =https://rutraveller.ru/place/152142|title= Парк птиц в Исфахане|website = |access-date = 2026-05-31|lang = ru}}&lt;/ref&gt;. Парктың иҫтәлекле урындарының береһе – аҡ тауистар.

Шулай уҡ территорияла серпентарий эшләй, унда һөйрәлеүселәрҙең күп төрҙәрен күрергә мөмкин.

== Паркта булыу ==
Был баҡса Исфаһанда иң матур һәм кешенең иң күп килгән урындарҙан һанала. Урындағы халыҡ һәм башҡа төбәктәрҙән килгән туристар бында рәхәтләнеп ваҡыт үткәрә. Балалы ғаиләләр өсөн ял итеү, шулай уҡ төрлө үҫемлектәр һәм хайуандар донъяһын өйрәнеү өсөн бик шәп урын. Сит ил туристары һирәк була, был күп осраҡта туристик агентлыҡтарҙа мәғлүмәттең етешмәүенә бәйле.

== Йорт хайуандары өсөн йәшәү шарттары ==
Парк хеҙмәткәрҙәре йорт хайуандарының дөрөҫ һәм уңайлы йәшәүе өсөн бөтә шарттар ҙа үтәлеүен тәьмин итә. Түбәндәге уңайлыҡтар бар:

* ҡаҙ, фламинго, пеликан кеүек йөҙөүсе ҡоштар өсөн быуалар;
* &quot;парник&quot; йылы яратыусы ҡоштар өсөн теплицалар-кәштәләр, уларҙа, мәҫәлән, тутыйғоштар аҫрала;
* йыртҡыс ҡоштар өсөн металл вольерҙар, унда бөркөт, өйрәк, ҡарға һ.б.
* осло ҡаялар (парктың көнсығыш өлөшөндә урынлашҡан) һәм сүл секторҙары, мәҫәлән, бүҙәнәләр өсөн;
* йәшел урман плантациялары, унда тауистар һәм фазандар йөрөй.

Баҡса 25-32 метр бейеклектәге 16 күсмә металл колонна менән уратып алынған, ҡоштар парк сиктәренән ситкә осоп китмәһен өсөн селтәрҙәр менән уратып алынған. Хайуандарға ер эсендә иркен йөрөргә рөхсәт ителә  .

== Ғилми тикшеренеүҙәр ==
Ҡоштар баҡсаһы ял итеү паркы булараҡ ҡына ҡалмай, ғилми-тикшеренеу һәм белем биреүҙең базаһы булараҡ та эшләй, шул иҫәптән түбәндәге махсус бүлектәр

* Инкубатор;
* Энергия блогы;
* Медицина блогы;
* Карантин блогы;
* Таксидермия блогы.

Баҡсаның бөтә майҙандарын да дезинфекциялау, санация үткәрелә. Ҡоштарға ай һайын Ньюкасл ауырыуына ҡаршы прививка эшләнә  .

== Адресы һәм эш ваҡыты ==
Урыны: Исфаһан, Сохреварди майҙаны, Әлефат урамы (Зәйендеруд йылғаһының һул яры, Си-о-Се Пол күперенән 5,5 км алыҫлыҡта).

Эш ваҡыты: көн һайын, 08.00 сәғәттән 18.00 сәғәткә тиклем.

== Галерея ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_01.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_02.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_03.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_04.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_05.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_06.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_08.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_09.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_10.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_11.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_12.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_13.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_14.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_17.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_18.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_19.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_20.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_21.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_22.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_23.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_24.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_25.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_26.JPG
&lt;/gallery&gt;

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==

* [https://www.youtube.com/watch?v=B8IlP0hT8wI Подборка фотографий. Парк птиц города Исфахан]
[[Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр]]
[[Категория:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]]</text>
      <sha1>nsp6ysx8581wxgzllwoh548csp7n1i2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298797</id>
      <parentid>1298796</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T14:02:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Юлдашева Луиза</username>
        <id>18980</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:Баҡсалар һәм парктар]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1298797</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7851" sha1="s0ulilgccldhtslvcqhvtxkwt13jhz3" xml:space="preserve">'''Ҡоштар паркы (Исфаһан ҡалаһы)'''  ({{lang-fa|باغ پرندگان اصفهان}}, Baghe Parandegan Isfahan) — Иранда [[Исфаһан|Исфаһандағы]] Зәйендеруд йылғаһы буйында матур ял итеү урыны, Наджаван тәбиғәт паркы билмәһәендә урынлашҡан, дөйөм майҙаны 55 мең квадрат метр тәшкил итә. Шуның 17 мең квадрат метры Ҡоштар баҡсаһының үҙенә арналған. Бында ҡоштар иркен йөрөй, яһалма күлдәрҙә, — ҡойма артында тотолған йыртҡыстарҙан башҡа барыһы ла йөҙә&lt;ref&gt;{{cite web|url =https://ru.irna.ir/photo/83895088/%D0%A1%D0%B0%D0%B4-%D0%BF%D1%82%D0%B8%D1%86-%D0%B2-%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC-%D0%98%D1%81%D1%84%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B5|title= Сад птиц в иранском Исфахане|website = |access-date = 2026-05-31|lang = ru}}&lt;/ref&gt;.


== Тарихы ==
1998 йылда Исфаһан мэрияһы ярҙамында паркҡа нигеҙ һалына&lt;ref name=&quot;автоссылка1&quot;&gt;[http://isfahan.ir/ShowPage.aspx?page_=form&amp;order=show&amp;lang=1&amp;sub=37&amp;PageId=5728&amp;PageIDF=0&amp;tempname=samandhi  Парк птиц города Исфахан. Официальный портал мэрии города Исфахана на персидском языке. Проверено 10 марта 2017 года] {{Wayback|url=http://isfahan.ir/ShowPage.aspx?page_=form&amp;order=show&amp;lang=1&amp;sub=37&amp;PageId=5728&amp;PageIDF=0&amp;tempname=samandhi |date=20140413144506 }}{{ref|fa}}&lt;/ref&gt;.

== Йәшәүселәре ==
Бында Иранда тыуған һәм [[Австралия]], [[Танзания]], [[Индонезия]], [[Ҡытай Халыҡ Республикаһы|Ҡытай]] һәм башҡа илдәрҙән килтерелгән 130 төрҙән торған 4 меңдән ашыу индивид: төҫлө тутыйғоштар, фазандар, тауистар, пеликандар, тукандар, өйрәктәр, ҡарғалар, фламинголар һәм башҡа бик күп ҡоштар йәшәй. Ҡоштарҙың ҡанаттары ҡырҡылмай&lt;ref&gt;[http://www.makanbin.com/isfahan/?place=باغ-پرندگان-اصفهان  Парк птиц города Исфахан. Информационно-туристический портал «Маканбин» (Иран) на персидском языке. Проверено 11 марта 2017 года] {{Wayback|url=http://www.makanbin.com/isfahan/?place=%D8%A8%D8%A7%D8%BA-%D9%BE%D8%B1%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86 |date=20170610070829 }}{{ref|fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url =https://rutraveller.ru/place/152142|title= Парк птиц в Исфахане|website = |access-date = 2026-05-31|lang = ru}}&lt;/ref&gt;. Парктың иҫтәлекле урындарының береһе – аҡ тауистар.

Шулай уҡ территорияла серпентарий эшләй, унда һөйрәлеүселәрҙең күп төрҙәрен күрергә мөмкин.

== Паркта булыу ==
Был баҡса Исфаһанда иң матур һәм кешенең иң күп килгән урындарҙан һанала. Урындағы халыҡ һәм башҡа төбәктәрҙән килгән туристар бында рәхәтләнеп ваҡыт үткәрә. Балалы ғаиләләр өсөн ял итеү, шулай уҡ төрлө үҫемлектәр һәм хайуандар донъяһын өйрәнеү өсөн бик шәп урын. Сит ил туристары һирәк була, был күп осраҡта туристик агентлыҡтарҙа мәғлүмәттең етешмәүенә бәйле.

== Йорт хайуандары өсөн йәшәү шарттары ==
Парк хеҙмәткәрҙәре йорт хайуандарының дөрөҫ һәм уңайлы йәшәүе өсөн бөтә шарттар ҙа үтәлеүен тәьмин итә. Түбәндәге уңайлыҡтар бар:

* ҡаҙ, фламинго, пеликан кеүек йөҙөүсе ҡоштар өсөн быуалар;
* &quot;парник&quot; йылы яратыусы ҡоштар өсөн теплицалар-кәштәләр, уларҙа, мәҫәлән, тутыйғоштар аҫрала;
* йыртҡыс ҡоштар өсөн металл вольерҙар, унда бөркөт, өйрәк, ҡарға һ.б.
* осло ҡаялар (парктың көнсығыш өлөшөндә урынлашҡан) һәм сүл секторҙары, мәҫәлән, бүҙәнәләр өсөн;
* йәшел урман плантациялары, унда тауистар һәм фазандар йөрөй.

Баҡса 25-32 метр бейеклектәге 16 күсмә металл колонна менән уратып алынған, ҡоштар парк сиктәренән ситкә осоп китмәһен өсөн селтәрҙәр менән уратып алынған. Хайуандарға ер эсендә иркен йөрөргә рөхсәт ителә  .

== Ғилми тикшеренеүҙәр ==
Ҡоштар баҡсаһы ял итеү паркы булараҡ ҡына ҡалмай, ғилми-тикшеренеу һәм белем биреүҙең базаһы булараҡ та эшләй, шул иҫәптән түбәндәге махсус бүлектәр

* Инкубатор;
* Энергия блогы;
* Медицина блогы;
* Карантин блогы;
* Таксидермия блогы.

Баҡсаның бөтә майҙандарын да дезинфекциялау, санация үткәрелә. Ҡоштарға ай һайын Ньюкасл ауырыуына ҡаршы прививка эшләнә  .

== Адресы һәм эш ваҡыты ==
Урыны: Исфаһан, Сохреварди майҙаны, Әлефат урамы (Зәйендеруд йылғаһының һул яры, Си-о-Се Пол күперенән 5,5 км алыҫлыҡта).

Эш ваҡыты: көн һайын, 08.00 сәғәттән 18.00 сәғәткә тиклем.

== Галерея ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_01.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_02.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_03.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_04.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_05.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_06.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_08.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_09.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_10.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_11.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_12.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_13.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_14.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_17.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_18.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_19.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_20.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_21.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_22.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_23.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_24.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_25.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_26.JPG
&lt;/gallery&gt;

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==

* [https://www.youtube.com/watch?v=B8IlP0hT8wI Подборка фотографий. Парк птиц города Исфахан]
[[Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр]]
[[Категория:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]]
[[Категория:Баҡсалар һәм парктар]]</text>
      <sha1>s0ulilgccldhtslvcqhvtxkwt13jhz3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298798</id>
      <parentid>1298797</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T14:02:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Юлдашева Луиза</username>
        <id>18980</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:Иран милли парктары]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1298798</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7911" sha1="qvtfaiji2iol1sqjjzbqbnuyapsrk6i" xml:space="preserve">'''Ҡоштар паркы (Исфаһан ҡалаһы)'''  ({{lang-fa|باغ پرندگان اصفهان}}, Baghe Parandegan Isfahan) — Иранда [[Исфаһан|Исфаһандағы]] Зәйендеруд йылғаһы буйында матур ял итеү урыны, Наджаван тәбиғәт паркы билмәһәендә урынлашҡан, дөйөм майҙаны 55 мең квадрат метр тәшкил итә. Шуның 17 мең квадрат метры Ҡоштар баҡсаһының үҙенә арналған. Бында ҡоштар иркен йөрөй, яһалма күлдәрҙә, — ҡойма артында тотолған йыртҡыстарҙан башҡа барыһы ла йөҙә&lt;ref&gt;{{cite web|url =https://ru.irna.ir/photo/83895088/%D0%A1%D0%B0%D0%B4-%D0%BF%D1%82%D0%B8%D1%86-%D0%B2-%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC-%D0%98%D1%81%D1%84%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B5|title= Сад птиц в иранском Исфахане|website = |access-date = 2026-05-31|lang = ru}}&lt;/ref&gt;.


== Тарихы ==
1998 йылда Исфаһан мэрияһы ярҙамында паркҡа нигеҙ һалына&lt;ref name=&quot;автоссылка1&quot;&gt;[http://isfahan.ir/ShowPage.aspx?page_=form&amp;order=show&amp;lang=1&amp;sub=37&amp;PageId=5728&amp;PageIDF=0&amp;tempname=samandhi  Парк птиц города Исфахан. Официальный портал мэрии города Исфахана на персидском языке. Проверено 10 марта 2017 года] {{Wayback|url=http://isfahan.ir/ShowPage.aspx?page_=form&amp;order=show&amp;lang=1&amp;sub=37&amp;PageId=5728&amp;PageIDF=0&amp;tempname=samandhi |date=20140413144506 }}{{ref|fa}}&lt;/ref&gt;.

== Йәшәүселәре ==
Бында Иранда тыуған һәм [[Австралия]], [[Танзания]], [[Индонезия]], [[Ҡытай Халыҡ Республикаһы|Ҡытай]] һәм башҡа илдәрҙән килтерелгән 130 төрҙән торған 4 меңдән ашыу индивид: төҫлө тутыйғоштар, фазандар, тауистар, пеликандар, тукандар, өйрәктәр, ҡарғалар, фламинголар һәм башҡа бик күп ҡоштар йәшәй. Ҡоштарҙың ҡанаттары ҡырҡылмай&lt;ref&gt;[http://www.makanbin.com/isfahan/?place=باغ-پرندگان-اصفهان  Парк птиц города Исфахан. Информационно-туристический портал «Маканбин» (Иран) на персидском языке. Проверено 11 марта 2017 года] {{Wayback|url=http://www.makanbin.com/isfahan/?place=%D8%A8%D8%A7%D8%BA-%D9%BE%D8%B1%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86 |date=20170610070829 }}{{ref|fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url =https://rutraveller.ru/place/152142|title= Парк птиц в Исфахане|website = |access-date = 2026-05-31|lang = ru}}&lt;/ref&gt;. Парктың иҫтәлекле урындарының береһе – аҡ тауистар.

Шулай уҡ территорияла серпентарий эшләй, унда һөйрәлеүселәрҙең күп төрҙәрен күрергә мөмкин.

== Паркта булыу ==
Был баҡса Исфаһанда иң матур һәм кешенең иң күп килгән урындарҙан һанала. Урындағы халыҡ һәм башҡа төбәктәрҙән килгән туристар бында рәхәтләнеп ваҡыт үткәрә. Балалы ғаиләләр өсөн ял итеү, шулай уҡ төрлө үҫемлектәр һәм хайуандар донъяһын өйрәнеү өсөн бик шәп урын. Сит ил туристары һирәк була, был күп осраҡта туристик агентлыҡтарҙа мәғлүмәттең етешмәүенә бәйле.

== Йорт хайуандары өсөн йәшәү шарттары ==
Парк хеҙмәткәрҙәре йорт хайуандарының дөрөҫ һәм уңайлы йәшәүе өсөн бөтә шарттар ҙа үтәлеүен тәьмин итә. Түбәндәге уңайлыҡтар бар:

* ҡаҙ, фламинго, пеликан кеүек йөҙөүсе ҡоштар өсөн быуалар;
* &quot;парник&quot; йылы яратыусы ҡоштар өсөн теплицалар-кәштәләр, уларҙа, мәҫәлән, тутыйғоштар аҫрала;
* йыртҡыс ҡоштар өсөн металл вольерҙар, унда бөркөт, өйрәк, ҡарға һ.б.
* осло ҡаялар (парктың көнсығыш өлөшөндә урынлашҡан) һәм сүл секторҙары, мәҫәлән, бүҙәнәләр өсөн;
* йәшел урман плантациялары, унда тауистар һәм фазандар йөрөй.

Баҡса 25-32 метр бейеклектәге 16 күсмә металл колонна менән уратып алынған, ҡоштар парк сиктәренән ситкә осоп китмәһен өсөн селтәрҙәр менән уратып алынған. Хайуандарға ер эсендә иркен йөрөргә рөхсәт ителә  .

== Ғилми тикшеренеүҙәр ==
Ҡоштар баҡсаһы ял итеү паркы булараҡ ҡына ҡалмай, ғилми-тикшеренеу һәм белем биреүҙең базаһы булараҡ та эшләй, шул иҫәптән түбәндәге махсус бүлектәр

* Инкубатор;
* Энергия блогы;
* Медицина блогы;
* Карантин блогы;
* Таксидермия блогы.

Баҡсаның бөтә майҙандарын да дезинфекциялау, санация үткәрелә. Ҡоштарға ай һайын Ньюкасл ауырыуына ҡаршы прививка эшләнә  .

== Адресы һәм эш ваҡыты ==
Урыны: Исфаһан, Сохреварди майҙаны, Әлефат урамы (Зәйендеруд йылғаһының һул яры, Си-о-Се Пол күперенән 5,5 км алыҫлыҡта).

Эш ваҡыты: көн һайын, 08.00 сәғәттән 18.00 сәғәткә тиклем.

== Галерея ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_01.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_02.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_03.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_04.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_05.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_06.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_08.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_09.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_10.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_11.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_12.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_13.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_14.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_17.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_18.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_19.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_20.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_21.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_22.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_23.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_24.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_25.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_26.JPG
&lt;/gallery&gt;

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==

* [https://www.youtube.com/watch?v=B8IlP0hT8wI Подборка фотографий. Парк птиц города Исфахан]
[[Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр]]
[[Категория:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]]
[[Категория:Баҡсалар һәм парктар]]
[[Категория:Иран милли парктары]]</text>
      <sha1>qvtfaiji2iol1sqjjzbqbnuyapsrk6i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298799</id>
      <parentid>1298798</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T14:03:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Юлдашева Луиза</username>
        <id>18980</id>
      </contributor>
      <origin>1298799</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7922" sha1="21a3n9td9hhshyv8mjqz5c7hvy3pwdt" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Ҡоштар паркы (Исфаһан ҡалаһы)''' ({{lang-fa|باغ پرندگان اصفهان}}, Baghe Parandegan Isfahan) — Иранда [[Исфаһан|Исфаһандағы]] Зәйендеруд йылғаһы буйында матур ял итеү урыны, Наджаван тәбиғәт паркы билмәһәендә урынлашҡан, дөйөм майҙаны 55 мең квадрат метр тәшкил итә. Шуның 17 мең квадрат метры Ҡоштар баҡсаһының үҙенә арналған. Бында ҡоштар иркен йөрөй, яһалма күлдәрҙә, — ҡойма артында тотолған йыртҡыстарҙан башҡа барыһы ла йөҙә&lt;ref&gt;{{cite web|url =https://ru.irna.ir/photo/83895088/%D0%A1%D0%B0%D0%B4-%D0%BF%D1%82%D0%B8%D1%86-%D0%B2-%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC-%D0%98%D1%81%D1%84%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B5|title= Сад птиц в иранском Исфахане|website = |access-date = 2026-05-31|lang = ru}}&lt;/ref&gt;.


== Тарихы ==
1998 йылда Исфаһан мэрияһы ярҙамында паркҡа нигеҙ һалына&lt;ref name=&quot;автоссылка1&quot;&gt;[http://isfahan.ir/ShowPage.aspx?page_=form&amp;order=show&amp;lang=1&amp;sub=37&amp;PageId=5728&amp;PageIDF=0&amp;tempname=samandhi  Парк птиц города Исфахан. Официальный портал мэрии города Исфахана на персидском языке. Проверено 10 марта 2017 года] {{Wayback|url=http://isfahan.ir/ShowPage.aspx?page_=form&amp;order=show&amp;lang=1&amp;sub=37&amp;PageId=5728&amp;PageIDF=0&amp;tempname=samandhi |date=20140413144506 }}{{ref|fa}}&lt;/ref&gt;.

== Йәшәүселәре ==
Бында Иранда тыуған һәм [[Австралия]], [[Танзания]], [[Индонезия]], [[Ҡытай Халыҡ Республикаһы|Ҡытай]] һәм башҡа илдәрҙән килтерелгән 130 төрҙән торған 4 меңдән ашыу индивид: төҫлө тутыйғоштар, фазандар, тауистар, пеликандар, тукандар, өйрәктәр, ҡарғалар, фламинголар һәм башҡа бик күп ҡоштар йәшәй. Ҡоштарҙың ҡанаттары ҡырҡылмай&lt;ref&gt;[http://www.makanbin.com/isfahan/?place=باغ-پرندگان-اصفهان  Парк птиц города Исфахан. Информационно-туристический портал «Маканбин» (Иран) на персидском языке. Проверено 11 марта 2017 года] {{Wayback|url=http://www.makanbin.com/isfahan/?place=%D8%A8%D8%A7%D8%BA-%D9%BE%D8%B1%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86 |date=20170610070829 }}{{ref|fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url =https://rutraveller.ru/place/152142|title= Парк птиц в Исфахане|website = |access-date = 2026-05-31|lang = ru}}&lt;/ref&gt;. Парктың иҫтәлекле урындарының береһе — аҡ тауистар.

Шулай уҡ территорияла серпентарий эшләй, унда һөйрәлеүселәрҙең күп төрҙәрен күрергә мөмкин.

== Паркта булыу ==
Был баҡса Исфаһанда иң матур һәм кешенең иң күп килгән урындарҙан һанала. Урындағы халыҡ һәм башҡа төбәктәрҙән килгән туристар бында рәхәтләнеп ваҡыт үткәрә. Балалы ғаиләләр өсөн ял итеү, шулай уҡ төрлө үҫемлектәр һәм хайуандар донъяһын өйрәнеү өсөн бик шәп урын. Сит ил туристары һирәк була, был күп осраҡта туристик агентлыҡтарҙа мәғлүмәттең етешмәүенә бәйле.

== Йорт хайуандары өсөн йәшәү шарттары ==
Парк хеҙмәткәрҙәре йорт хайуандарының дөрөҫ һәм уңайлы йәшәүе өсөн бөтә шарттар ҙа үтәлеүен тәьмин итә. Түбәндәге уңайлыҡтар бар:

* ҡаҙ, фламинго, пеликан кеүек йөҙөүсе ҡоштар өсөн быуалар;
* «парник» йылы яратыусы ҡоштар өсөн теплицалар-кәштәләр, уларҙа, мәҫәлән, тутыйғоштар аҫрала;
* йыртҡыс ҡоштар өсөн металл вольерҙар, унда бөркөт, өйрәк, ҡарға һ.б.
* осло ҡаялар (парктың көнсығыш өлөшөндә урынлашҡан) һәм сүл секторҙары, мәҫәлән, бүҙәнәләр өсөн;
* йәшел урман плантациялары, унда тауистар һәм фазандар йөрөй.

Баҡса 25-32 метр бейеклектәге 16 күсмә металл колонна менән уратып алынған, ҡоштар парк сиктәренән ситкә осоп китмәһен өсөн селтәрҙәр менән уратып алынған. Хайуандарға ер эсендә иркен йөрөргә рөхсәт ителә .

== Ғилми тикшеренеүҙәр ==
Ҡоштар баҡсаһы ял итеү паркы булараҡ ҡына ҡалмай, ғилми-тикшеренеу һәм белем биреүҙең базаһы булараҡ та эшләй, шул иҫәптән түбәндәге махсус бүлектәр

* Инкубатор;
* Энергия блогы;
* Медицина блогы;
* Карантин блогы;
* Таксидермия блогы.

Баҡсаның бөтә майҙандарын да дезинфекциялау, санация үткәрелә. Ҡоштарға ай һайын Ньюкасл ауырыуына ҡаршы прививка эшләнә .

== Адресы һәм эш ваҡыты ==
Урыны: Исфаһан, Сохреварди майҙаны, Әлефат урамы (Зәйендеруд йылғаһының һул яры, Си-о-Се Пол күперенән 5,5 км алыҫлыҡта).

Эш ваҡыты: көн һайын, 08.00 сәғәттән 18.00 сәғәткә тиклем.

== Галерея ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_01.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_02.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_03.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_04.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_05.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_06.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_08.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_09.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_10.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_11.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_12.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_13.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_14.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_17.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_18.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_19.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_20.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_21.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_22.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_23.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_24.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_25.JPG
Файл:Birds_Garden_of_Isfahan_26.JPG
&lt;/gallery&gt;

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=B8IlP0hT8wI Подборка фотографий. Парк птиц города Исфахан]
[[Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр]]
[[Категория:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]]
[[Категория:Баҡсалар һәм парктар]]
[[Категория:Иран милли парктары]]</text>
      <sha1>21a3n9td9hhshyv8mjqz5c7hvy3pwdt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фекерләшеү:Ҡоштар паркы (Исфаһан)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>201264</id>
    <revision>
      <id>1298800</id>
      <timestamp>2026-05-31T14:04:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Юлдашева Луиза</username>
        <id>18980</id>
      </contributor>
      <comment>Яңы бит: {{ТИМ|ru|Парк птиц (Исфахан)|}}{{Вики-яҙ 2026|ҡатнашыусы=Юлдашева Луиза|тема=объект|тема2=|тема3=|ил=Иран|ил2=|ил3=}}  [[Ҡатнашыусы:Юлдашева Луиза|Юлдашева Луиза]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Юлдашева Луиза|фекер алышыу]])14:04, 31 май 2026 (UTC)</comment>
      <origin>1298800</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="408" sha1="4sc3rgv9sjstfo0zrzycacgidp1lrln" xml:space="preserve">{{ТИМ|ru|Парк птиц (Исфахан)|}}{{Вики-яҙ 2026|ҡатнашыусы=Юлдашева Луиза|тема=объект|тема2=|тема3=|ил=Иран|ил2=|ил3=}}
 [[Ҡатнашыусы:Юлдашева Луиза|Юлдашева Луиза]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Юлдашева Луиза|фекер алышыу]])14:04, 31 май 2026 (UTC)</text>
      <sha1>4sc3rgv9sjstfo0zrzycacgidp1lrln</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҡатнашыусы:Ilnaz26</title>
    <ns>2</ns>
    <id>201265</id>
    <revision>
      <id>1298821</id>
      <timestamp>2026-05-31T16:43:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>Яңы бит: [[Татарстан Республикаһы]] ҡатнашыусыһы</comment>
      <origin>1298821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72" sha1="f9amaa5tni7up5gxnod1iinogq0tmee" xml:space="preserve">[[Татарстан Республикаһы]] ҡатнашыусыһы</text>
      <sha1>f9amaa5tni7up5gxnod1iinogq0tmee</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298822</id>
      <parentid>1298821</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T16:55:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <origin>1298822</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="256" sha1="pjnaqpry3fp655o6wi23nvu1ncmbsx7" xml:space="preserve">[[Татарстан Республикаһы]] ҡатнашыусыһы
* {{u|Ilnaz26}}, һаумыһығыҙ! Мәҡәләләрегеҙгә ҡуйылған етешһеҙлектәргә иғтибар итеүегеҙҙе үтенәм {{u|Баныу}}</text>
      <sha1>pjnaqpry3fp655o6wi23nvu1ncmbsx7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298823</id>
      <parentid>1298822</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T16:56:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <origin>1298823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="242" sha1="m4th9k0woeu488mfpggbbq75vhax23f" xml:space="preserve">[[Татарстан Республикаһы]] ҡатнашыусыһы
*  һаумыһығыҙ! Мәҡәләләрегеҙгә ҡуйылған етешһеҙлектәргә иғтибар итеүегеҙҙе үтенәм {{u|Баныу}}</text>
      <sha1>m4th9k0woeu488mfpggbbq75vhax23f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298824</id>
      <parentid>1298823</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T17:11:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <origin>1298824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="417" sha1="mm8th8k457dir0njj7n736rzsrgu171" xml:space="preserve">[[Татарстан Республикаһы]] ҡатнашыусыһы
*  һаумыһығыҙ! Мәҡәләләрегеҙгә ҡуйылған етешһеҙлектәргә иғтибар итеүегеҙҙе үтенәм. Конкурс ҡағиҙәһе: «мәҡәлә әһәмиәтле булырға тейеш, мәҡәләнең сығанаҡтары күрһәтелергә тейеш» {{u|Баныу}}</text>
      <sha1>mm8th8k457dir0njj7n736rzsrgu171</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ширин Әбединирад</title>
    <ns>0</ns>
    <id>201266</id>
    <revision>
      <id>1298831</id>
      <timestamp>2026-05-31T18:56:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Юлдашева Луиза</username>
        <id>18980</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:ru:Special:Redirect/revision/152590865|Абединирад, Ширин]]&quot; битен тәржемә итеп төҙөлгән</comment>
      <origin>1298831</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11070" sha1="6t5ujytlbarq0efn47qxxk4csgpd100" xml:space="preserve">'''Ширин Әбединирад'''  ({{lang-fa|شیرین عابدینی‌راد}}; [[1986 йыл]], [[Тәбриз]] — [[Иран|Ирандың]] хәҙерге  рәссамы. Ул үҙенең ҙур күләмле көҙгө инсталляциялары, концептуаль сәнғәт һәм тәбиғәт, рухиәт һәм оптик иллюзиялар темаларын тикшергән ленд-арт проекттары билдәле&lt;ref&gt;''Stinson, Liz (5 марта 2017).'' 8 Remote Works of Art We Insist You Track Down''. Wired. Дата обращения: 5 января 2025''&lt;/ref&gt;.  2024 йылдан алып Юта үҙәне университетының сәнғәт һәм дизайн кафедраһы доценты вазифаһын башҡара&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Faculty &amp; Staff.&amp;#x20;''Utah Valley University''.&amp;#x20;Дата обращения: 5 января 2025.&lt;/ref&gt;.  2023 йылда Әли Әхмәтзаденың  Хәүефле зона фильмында төшә, ул Локарно кинофестивалендә «Алтын ҡаплан» премияһына лайыҡ була&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;''Mintzer, Jordan.''&amp;#x20;'Critical Zone' Review: Ali Ahmadzadeh's Subversive Iranian Drug Drama.&amp;#x20;''The Hollywood Reporter''&amp;#x20;(2023).&amp;#x20;Дата обращения: 5 января 2025.&lt;/ref&gt;.

== Иртә йылдары һәм белеме ==
Әбединирад 1986 йылда [[Тәбриз]]&lt;nowiki/&gt;дә тыуған&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;''Lukiy, Kseniya;&amp;#x20;Popiolek, Kim.''&amp;#x20;Celebrated Iranian Visual Artist Pursues Master's Degree at MSU.&amp;#x20;''Michigan State University College of Arts &amp; Letters''&amp;#x20;(20 апреля 2023).&amp;#x20;Дата обращения: 5 января 2025.&lt;/ref&gt;. Художество практикаһын 2002 йылда рәсем сәнғәтенән башлай. Ҡыҙҙар өсөн Әрҙәбил һөнәри колледжында график дизайн буйынса кесе белгес дәрәжәһен (2003–2005) һәм Тәһрандағы Шәриғәти техник колледжында мода һәм туҡыма дизайны буйынса бакалавр дәрәжәһен ала, унда уның диссертацияһы концептуаль сәнғәт һәм кейем дизайны араһындағы бәйләнештәрҙе тикшерә&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

2013 йылда ул билдәле Иран режиссёры Ғәббәс Киаростами етәкселегендәге һынлы сәнғәт оҫталыҡ дәресендә ҡатнаша&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;. 2021—2024 йылдарҙа Мичиган дәүләт университетында Студия сәнғәте йүнәлеше буйынса һынлы сәнғәт магистратураһында уҡый, «Рефлексив сәйәхәт» тигән диплом эшен яҡлай&lt;ref&gt;2024 Master of Fine Arts Exhibition.&amp;#x20;''MSU Broad Art Museum''&amp;#x20;(26 мая 2024).&amp;#x20;Дата обращения: 5 января 2025.&lt;/ref&gt;.

== Художество практикаһы ==
Әбединирадтың эштәре нигеҙҙә тәбиғи мөхиттең кеше ҡабул итә торған оптик иллюзияларын һәм ҡушылмаларын булдырыу өсөн көҙгөләрҙән һәм сағылдыра торған материалдарҙы файҙаланып билдәле бер урындарға бәйле инсталляцияларҙан ғибәрәт&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;''Jobson, Christopher.''&amp;#x20;Mirror Installations by Shirin Abedinirad Reflect the Sky in Stairs and Desert Dunes.&amp;#x20;''Colossal''&amp;#x20;(2013).&amp;#x20;Дата обращения: 5 января 2025.&lt;/ref&gt; . Йыш ҡына уның инсталляциялары [[Мосолман архитектураһы|ислам архитектураһынан]] илһамланған геометрик формаларҙы үҙ эсенә ала, бигерәк тә зиккураттар һәм пирамидалар, уларҙы ул тирә-яҡ пейзажды сағылдырыу һәм ярсыҡлау өсөн көҙгөләр менән ҡаплай&lt;ref&gt;''Jobson, Christopher.''&amp;#x20;Babel Tower: A Kinetic Mirrored Ziggurat Reflects the Surrounding Iranian Landscape.&amp;#x20;''Colossal''&amp;#x20;(28 января 2016).&amp;#x20;Дата обращения: 5 января 2025.&lt;/ref&gt;

Уның художестволы фәлсәфәһе яҡтылыҡ, сағылыш һәм киңлек менән манипуляциялау аша «трансцендент тәжрибә» булдырыуға йүнәлтелгән. Ул үҙенең эштәре «ерҙе күк менән бәйләү»ҙе һәм кешелектең тәбиғәт менән мөнәсәбәттәре тураһында уйланыу мәлдәрен булдырыуҙы маҡсат итеп ҡуя, тип белдерә&lt;ref&gt;Studio Secrets with Shirin Abedinirad.&amp;#x20;''Arcual''&amp;#x20;(2022).&amp;#x20;Дата обращения: 5 января 2025.&lt;/ref&gt;.

== Карьераһы ==

=== Академик карьераһы ===
2024 йылда Әбединирад Юта үҙәнлеге университетына сәнғәт һәм дизайн кафедраһы доценты булып эшкә урынлаша, унда сүсле сәнғәт, скульптура III һәм 3D дизайн буйынса курстар уҡыта&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Был вазифаға тиклем ул Мичиган дәүләт университетында өс үлсәмле форма буйынса уҡытыусы булып эшләй (2022-2023)&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

=== Төп күргәҙмәләре ===
Әбединирадтың тәүге ҙур асыҡ һауалағы инсталляцияһы «Нәркәс» (2013) Ирандың Үҙәк сүллегендә эшләнгән һәм унда көҙгөләр менән ҡапланған спираль баҫҡыс күрһәтелгән&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;. Унан һуң Үҙәк сүллектә урынлашҡан «Кәүҙәләнеш» инсталляцияһы килә, ул уның тәбиғи пейзаждарҙа иллюзиялар тыуҙырыу өсөн көҙгөләр ҡулланыуҙағы үҙенсәлекле алымдарын нығыта&lt;ref&gt;''Gragert, Anna.''&amp;#x20;Iranian Artist's Mirror Installations Symbolize the Relationship Between Humans and Nature.&amp;#x20;''My Modern Met''&amp;#x20;(3 июня 2015).&amp;#x20;Дата обращения: 5 января 2025.&lt;/ref&gt;.

2014 йылда Италиялағы Fabrica ғилми-тикшеренеу үҙәгендә уҡығанда, ул «Ерҙәге Күк» инсталляцияһын ижад итә, был уның көҙгө эштәрен эске киңлеккә алып сыға&lt;ref&gt;Fabrica Research Centre.&amp;#x20;''Benetton Group''.&amp;#x20;Дата обращения: 5 января 2025.&lt;/ref&gt;. Сиднейҙағы Какаду утрауында үткән Underbelly Arts сәнғәт фестивалендә «Көҙгөлө зиккурат» (2015) эше менән халыҡ-ара танылыу яулай, был эш киң мәғлүмәт саралары иғтибарын йәлеп итә&lt;ref&gt;''Adams-Dzierzba, Nicholas (31 июля 2015).'' Underbelly Arts Festival: Iranian artist wants viewers to take a good long look at themselves''. The Sydney Morning Herald. Дата обращения: 5 января 2025.''&lt;/ref&gt;

Итальян дизайнеры Уго Торелли менән берлектә эшләнгән «Вавилон манараһы» (2015) уның иң билдәле эштәренең береһенә әйләнә&lt;ref&gt;''Rhodes, Margaret (8 февраля 2016).'' Watch a Pyramid of Mirrors Morph Based on Desert Weather''. Wired. Дата обращения: 5 января 2025.''&lt;/ref&gt;. Инсталляция, кинетик сағылыштар тыуҙырып, әйләнә торған көҙгө менән ҡапланған пирамидаль конструкциянан ғибәрәт була.  Һуңыраҡ уның һүрәте Стэнфорд университеты нәшриәте тарафынан Сираж Әхмәттең «Вавилон археологияһы: гуманитар фәндәрҙең колониаль нигеҙе» китабының тышлығы итеп һайлана&lt;ref&gt;''Ahmed, Siraj.''&amp;#x20;Archaeology of Babel: The Colonial Foundation of the Humanities.&amp;#x20;— Stanford University Press, 2017.&amp;#x20;— &lt;nowiki&gt;ISBN 9781503604025&lt;/nowiki&gt;.&lt;/ref&gt;

Уның «Ҡабаттан ҡарау» (2018) эше Австралияла үткән Лорн скульптура биенналеһында күрһәтелгә&lt;ref name=&quot;satpaper2018&quot;&gt;{{Cite news|last=Coslovich|first=Gabriella|date=2018-03-16|title=Scavenging art for Landfall: Lorne Sculpture Biennale|url=https://www.thesaturdaypaper.com.au/2018/03/16/scavenging-art-landfall-lorne-sculpture-biennale/15211547455932|accessdate=2025-01-05}}&lt;/ref&gt; һәм «Рефлексив сәйәхәт» (2023–2024) бер нисә халыҡ-ара майҙансыҡта, шул иҫәптән Японияла Оку-Ното триенналеһында һәм виртуаль ысынбарлыҡ инсталляцияһы булараҡ [[:ru:Art_Dubai|Art Dubai]] Digital күргәҙмәһендә күрһәтелә&lt;ref&gt;Oku-Noto Triennale 2023.&amp;#x20;''Oku-Noto Triennale''.&amp;#x20;Дата обращения: 5 января 2025.&lt;/ref&gt;.

=== Актриса карьераһы ===
2023 йылда Әбединирад Али Әхмәтзаденың Хәүефле зона фильмында төшә. Фильм Локарно кинофестивалендә «Алтын ҡаплан» премияһына лайыҡ була&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. ''[[:ru:The_Hollywood_Reporter|The Hollywood Reporter]]'' фильмды «йөрәктән сыҡҡан инновацион һәм провокацион ҡысҡырыу» тип атай&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==

* {{Cite book|last=Abedinirad|first=Shirin|title=Fashion &amp; Conceptual Art in 21st Century|publisher=Nazar Art Publication|location=Tehran|edition=6th|pages=216}}&lt;templatestyles src=&quot;Шаблон:Сокращение для языка/styles.css&quot; /&gt;{{Cite book|last=Abedinirad|first=Shirin|title=Fashion &amp; Conceptual Art in 21st Century|publisher=Nazar Art Publication|location=Tehran|edition=6th|pages=216}}

== Һылтанмалар ==

* {{Official|http://www.shirinabedinirad.com}}

{{Тышҡы һылтанмалар}}
[[Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр]]
[[Категория:1986 йылда тыуғандар]]
[[Категория:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]]</text>
      <sha1>6t5ujytlbarq0efn47qxxk4csgpd100</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298832</id>
      <parentid>1298831</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T19:12:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Юлдашева Луиза</username>
        <id>18980</id>
      </contributor>
      <origin>1298832</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12216" sha1="pt8uouej4t7v8xusq56s9m6ocorrfyn" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Ширин Әбединирад''' ({{lang-fa|شیرین عابدینی‌راد}}; [[1986 йыл]], [[Тәбриз]] — [[Иран]]дың хәҙерге рәссамы. Ул үҙенең ҙур күләмле көҙгө инсталляциялары, концептуаль сәнғәт һәм тәбиғәт, рухиәт һәм оптик иллюзиялар темаларын тикшергән ленд-арт проекттары билдәле&lt;ref name=&quot;wired2017&quot;&gt;{{cite magazine |last=Stinson |first=Liz |date=2017-03-05 |title=8 Remote Works of Art We Insist You Track Down |magazine=[[Wired (magazine)|Wired]] |url=https://www.wired.com/2017/03/8-remote-works-art-insist-track/ |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;. 2024 йылдан алып Юта үҙәне университетының сәнғәт һәм дизайн кафедраһы доценты вазифаһын башҡара&lt;ref name=&quot;uvu2024&quot;&gt;{{cite web |title=Faculty &amp; Staff |url=https://www.uvu.edu/artdesign/faculty/ |website=Utah Valley University |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;. 2023 йылда Әли Әхмәтзаденың «Хәүефле зона» фильмында төшә, ул Локарно кинофестивалендә «Алтын ҡаплан» премияһына лайыҡ була&lt;ref name=&quot;thr2023&quot;&gt;{{cite web |last=Mintzer |first=Jordan |date=2023 |title='Critical Zone' Review: Ali Ahmadzadeh's Subversive Iranian Drug Drama |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-reviews/critical-zone-review-iran-1235567852/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.

== Иртә йылдары һәм белеме ==
Әбединирад 1986 йылда [[Тәбриз]]дә тыуған&lt;ref name=&quot;msu2023&quot;&gt;{{cite web |last=Lukiy |first=Kseniya |last2=Popiolek |first2=Kim |date=2023-04-20 |title=Celebrated Iranian Visual Artist Pursues Master's Degree at MSU |url=https://cal.msu.edu/news/celebrated-iranian-visual-artist-pursues-masters-degree-at-msu/ |website=Michigan State University College of Arts &amp; Letters |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;. Художество практикаһын [[2002 йыл]]да рәсем сәнғәтенән башлай. Ҡыҙҙар өсөн Әрҙәбил һөнәри колледжында график дизайн буйынса кесе белгес дәрәжәһен (2003—2005) һәм Тәһрандағы Шәриғәти техник колледжында мода һәм туҡыма дизайны буйынса бакалавр дәрәжәһен ала, унда уның диссертацияһы концептуаль сәнғәт һәм кейем дизайны араһындағы бәйләнештәрҙе тикшерә&lt;ref name=&quot;msu2023&quot;/&gt;.

2013 йылда ул билдәле Иран режиссёры Ғәббәс Киаростами етәкселегендәге һынлы сәнғәт оҫталыҡ дәресендә ҡатнаша&lt;ref name=&quot;msu2023&quot;/&gt;. 2021—2024 йылдарҙа Мичиган дәүләт университетында Студия сәнғәте йүнәлеше буйынса һынлы сәнғәт магистратураһында уҡый, «Рефлексив сәйәхәт» тигән диплом эшен яҡлай&lt;ref name=&quot;msubroadmfa&quot;&gt;{{cite web |title=2024 Master of Fine Arts Exhibition |url=https://broadmuseum.msu.edu |website=MSU Broad Art Museum |date=March 9 – May 26, 2024 |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.

== Художество практикаһы ==
Әбединирадтың эштәре нигеҙҙә тәбиғи мөхиттең кеше ҡабул итә торған оптик иллюзияларын һәм ҡушылмаларын булдырыу өсөн көҙгөләрҙән һәм сағылдыра торған материалдарҙы файҙаланып билдәле бер урындарға бәйле инсталляцияларҙан ғибәрәт&lt;ref name=&quot;colossal2013&quot;&gt;{{cite web |last=Jobson |first=Christopher |date=2013 |title=Mirror Installations by Shirin Abedinirad Reflect the Sky in Stairs and Desert Dunes |url=https://www.thisiscolossal.com/2013/11/shirin-abedinirad-mirrors/ |website=Colossal |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;. Йыш ҡына уның инсталляциялары [[Мосолман архитектураһы|ислам архитектураһынан]] илһамланған геометрик формаларҙы үҙ эсенә ала, бигерәк тә зиккураттар һәм пирамидалар, уларҙы ул тирә-яҡ пейзажды сағылдырыу һәм ярсыҡлау өсөн көҙгөләр менән ҡаплай&lt;ref name=&quot;colossal2016&quot;&gt;{{cite web |last=Jobson |first=Christopher |date=2016-01-28 |title=Babel Tower: A Kinetic Mirrored Ziggurat Reflects the Surrounding Iranian Landscape |url=https://www.thisiscolossal.com/2016/01/babel-tower/ |website=Colossal |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.
Уның художестволы фәлсәфәһе яҡтылыҡ, сағылыш һәм киңлек менән манипуляциялау аша «трансцендент тәжрибә» булдырыуға йүнәлтелгән. Ул үҙенең эштәре «ерҙе күк менән бәйләү»ҙе һәм кешелектең тәбиғәт менән мөнәсәбәттәре тураһында уйланыу мәлдәрен булдырыуҙы маҡсат итеп ҡуя, тип белдерә&lt;ref name=&quot;arcual&quot;&gt;{{cite web |date=2022 |title=Studio Secrets with Shirin Abedinirad |url=https://www.arcual.com/blog/studio-secrets-with-shirin-abedinirad |website=Arcual |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.

== Карьераһы ==

=== Академик карьераһы ===
2024 йылда Әбединирад Юта үҙәнлеге университетына сәнғәт һәм дизайн кафедраһы доценты булып эшкә урынлаша, унда сүсле сәнғәт, скульптура III һәм 3D дизайн буйынса курстар уҡыта&lt;ref name=&quot;uvu2024&quot;/&gt;. Был вазифаға тиклем ул Мичиган дәүләт университетында өс үлсәмле форма буйынса уҡытыусы булып эшләй (2022—2023)&lt;ref name=&quot;msu2023&quot;/&gt;.

=== Төп күргәҙмәләре ===
Әбединирадтың тәүге ҙур асыҡ һауалағы инсталляцияһы «Нәркәс» (2013) Ирандың Үҙәк сүллегендә эшләнгән һәм унда көҙгөләр менән ҡапланған спираль баҫҡыс күрһәтелгән&lt;ref name=&quot;colossal2013&quot;/&gt;. Унан һуң Үҙәк сүллектә урынлашҡан «Кәүҙәләнеш» инсталляцияһы килә, ул уның тәбиғи пейзаждарҙа иллюзиялар тыуҙырыу өсөн көҙгөләр ҡулланыуҙағы үҙенсәлекле алымдарын нығыта&lt;ref name=&quot;mymodernmet2015&quot;&gt;{{cite web |last=Gragert |first=Anna |date=2015-06-03 |title=Iranian Artist's Mirror Installations Symbolize the Relationship Between Humans and Nature |url=https://mymodernmet.com/shirin-abedinirad-public-mirror-installations/ |website=My Modern Met |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.

2014 йылда Италиялағы Fabrica ғилми-тикшеренеу үҙәгендә уҡығанда, ул «Ерҙәге Күк» инсталляцияһын ижад итә, был уның көҙгө эштәрен эске киңлеккә алып сыға&lt;ref name=&quot;fabrica&quot;&gt;{{cite web |title=Fabrica Research Centre |url=https://www.benettongroup.com/en/the-group/profile/fabrica/ |website=Benetton Group |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;. Сиднейҙағы Какаду утрауында үткән Underbelly Arts сәнғәт фестивалендә «Көҙгөлө зиккурат» (2015) эше менән халыҡ-ара танылыу яулай, был эш киң мәғлүмәт саралары иғтибарын йәлеп итә&lt;ref name=&quot;smh2015&quot;&gt;{{cite news |last=Adams-Dzierzba |first=Nicholas |date=2015-07-31 |title=Underbelly Arts Festival: Iranian artist wants viewers to take a good long look at themselves |newspaper=[[The Sydney Morning Herald]] |url=https://www.smh.com.au/entertainment/art-and-design/underbelly-arts-festival-iranian-artist-wants-viewers-to-take-a-good-long-look-at-themselves-20150731-gijuwo.html |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.

Итальян дизайнеры Уго Торелли менән берлектә эшләнгән «Вавилон манараһы» (2015) уның иң билдәле эштәренең береһенә әйләнә&lt;ref name=&quot;wired2016&quot;&gt;{{cite magazine |last=Rhodes |first=Margaret |date=2016-02-08 |title=Watch a Pyramid of Mirrors Morph Based on Desert Weather |magazine=[[Wired (magazine)|Wired]] |url=https://www.wired.com/2016/02/watch-a-pyramid-of-mirrors-morph-based-on-desert-weather/ |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;. Инсталляция, кинетик сағылыштар тыуҙырып, әйләнә торған көҙгө менән ҡапланған пирамидаль конструкциянан ғибәрәт була. Һуңыраҡ уның һүрәте Стэнфорд университеты нәшриәте тарафынан Сираж Әхмәттең «Вавилон археологияһы: гуманитар фәндәрҙең колониаль нигеҙе» китабының тышлығы итеп һайлана&lt;ref name=&quot;stanford2017&quot;&gt;{{cite book |last=Ahmed |first=Siraj |date=2017 |title=Archaeology of Babel: The Colonial Foundation of the Humanities |publisher=[[Stanford University Press]] |isbn=9781503604025}}&lt;/ref&gt;.

Уның «Ҡабаттан ҡарау» (2018) эше Австралияла үткән Лорн скульптура биенналеһында күрһәтелгә&lt;ref name=&quot;satpaper2018&quot;&gt;{{cite news |last=Coslovich |first=Gabriella |date=2018-03-16 |title=Scavenging art for Landfall: Lorne Sculpture Biennale |newspaper=The Saturday Paper |url=https://www.thesaturdaypaper.com.au/2018/03/16/scavenging-art-landfall-lorne-sculpture-biennale/15211547455932 |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt; һәм «Рефлексив сәйәхәт» (2023—2024) бер нисә халыҡ-ара майҙансыҡта, шул иҫәптән Японияла Оку-Ното триенналеһында һәм виртуаль ысынбарлыҡ инсталляцияһы булараҡ [[Art Dubai]] Digital күргәҙмәһендә күрһәтелә&lt;ref name=&quot;oku-noto&quot;&gt;{{cite web |title=Oku-Noto Triennale 2023 |url=https://oku-noto.jp/ja/index_en.html |website=Oku-Noto Triennale |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.

=== Актриса карьераһы ===
2023 йылда Әбединирад Али Әхмәтзаденың Хәүефле зона фильмында төшә. Фильм Локарно кинофестивалендә «Алтын ҡаплан» премияһына лайыҡ була&lt;ref name=&quot;thr2023&quot;/&gt;. ''[[The Hollywood Reporter]]'' фильмды «йөрәктән сыҡҡан инновацион һәм провокацион ҡысҡырыу» тип атай&lt;ref name=&quot;thr2023&quot;/&gt;.

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* {{Cite book|last=Abedinirad|first=Shirin|title=Fashion &amp; Conceptual Art in 21st Century|publisher=Nazar Art Publication|location=Tehran|edition=6th|pages=216}}&lt;templatestyles src=&quot;Шаблон:Сокращение для языка/styles.css&quot; /&gt;{{Cite book|last=Abedinirad|first=Shirin|title=Fashion &amp; Conceptual Art in 21st Century|publisher=Nazar Art Publication|location=Tehran|edition=6th|pages=216}}

== Һылтанмалар ==
* {{Official|http://www.shirinabedinirad.com}}

{{Тышҡы һылтанмалар}}
[[Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр]]
[[Категория:1986 йылда тыуғандар]]
[[Категория:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]]</text>
      <sha1>pt8uouej4t7v8xusq56s9m6ocorrfyn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298833</id>
      <parentid>1298832</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T19:13:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Юлдашева Луиза</username>
        <id>18980</id>
      </contributor>
      <comment>/* Әҙәбиәт */</comment>
      <origin>1298833</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12001" sha1="dufaxovxdj8yb7sipe6ljj95ml12db6" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Ширин Әбединирад''' ({{lang-fa|شیرین عابدینی‌راد}}; [[1986 йыл]], [[Тәбриз]] — [[Иран]]дың хәҙерге рәссамы. Ул үҙенең ҙур күләмле көҙгө инсталляциялары, концептуаль сәнғәт һәм тәбиғәт, рухиәт һәм оптик иллюзиялар темаларын тикшергән ленд-арт проекттары билдәле&lt;ref name=&quot;wired2017&quot;&gt;{{cite magazine |last=Stinson |first=Liz |date=2017-03-05 |title=8 Remote Works of Art We Insist You Track Down |magazine=[[Wired (magazine)|Wired]] |url=https://www.wired.com/2017/03/8-remote-works-art-insist-track/ |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;. 2024 йылдан алып Юта үҙәне университетының сәнғәт һәм дизайн кафедраһы доценты вазифаһын башҡара&lt;ref name=&quot;uvu2024&quot;&gt;{{cite web |title=Faculty &amp; Staff |url=https://www.uvu.edu/artdesign/faculty/ |website=Utah Valley University |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;. 2023 йылда Әли Әхмәтзаденың «Хәүефле зона» фильмында төшә, ул Локарно кинофестивалендә «Алтын ҡаплан» премияһына лайыҡ була&lt;ref name=&quot;thr2023&quot;&gt;{{cite web |last=Mintzer |first=Jordan |date=2023 |title='Critical Zone' Review: Ali Ahmadzadeh's Subversive Iranian Drug Drama |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-reviews/critical-zone-review-iran-1235567852/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.

== Иртә йылдары һәм белеме ==
Әбединирад 1986 йылда [[Тәбриз]]дә тыуған&lt;ref name=&quot;msu2023&quot;&gt;{{cite web |last=Lukiy |first=Kseniya |last2=Popiolek |first2=Kim |date=2023-04-20 |title=Celebrated Iranian Visual Artist Pursues Master's Degree at MSU |url=https://cal.msu.edu/news/celebrated-iranian-visual-artist-pursues-masters-degree-at-msu/ |website=Michigan State University College of Arts &amp; Letters |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;. Художество практикаһын [[2002 йыл]]да рәсем сәнғәтенән башлай. Ҡыҙҙар өсөн Әрҙәбил һөнәри колледжында график дизайн буйынса кесе белгес дәрәжәһен (2003—2005) һәм Тәһрандағы Шәриғәти техник колледжында мода һәм туҡыма дизайны буйынса бакалавр дәрәжәһен ала, унда уның диссертацияһы концептуаль сәнғәт һәм кейем дизайны араһындағы бәйләнештәрҙе тикшерә&lt;ref name=&quot;msu2023&quot;/&gt;.

2013 йылда ул билдәле Иран режиссёры Ғәббәс Киаростами етәкселегендәге һынлы сәнғәт оҫталыҡ дәресендә ҡатнаша&lt;ref name=&quot;msu2023&quot;/&gt;. 2021—2024 йылдарҙа Мичиган дәүләт университетында Студия сәнғәте йүнәлеше буйынса һынлы сәнғәт магистратураһында уҡый, «Рефлексив сәйәхәт» тигән диплом эшен яҡлай&lt;ref name=&quot;msubroadmfa&quot;&gt;{{cite web |title=2024 Master of Fine Arts Exhibition |url=https://broadmuseum.msu.edu |website=MSU Broad Art Museum |date=March 9 – May 26, 2024 |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.

== Художество практикаһы ==
Әбединирадтың эштәре нигеҙҙә тәбиғи мөхиттең кеше ҡабул итә торған оптик иллюзияларын һәм ҡушылмаларын булдырыу өсөн көҙгөләрҙән һәм сағылдыра торған материалдарҙы файҙаланып билдәле бер урындарға бәйле инсталляцияларҙан ғибәрәт&lt;ref name=&quot;colossal2013&quot;&gt;{{cite web |last=Jobson |first=Christopher |date=2013 |title=Mirror Installations by Shirin Abedinirad Reflect the Sky in Stairs and Desert Dunes |url=https://www.thisiscolossal.com/2013/11/shirin-abedinirad-mirrors/ |website=Colossal |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;. Йыш ҡына уның инсталляциялары [[Мосолман архитектураһы|ислам архитектураһынан]] илһамланған геометрик формаларҙы үҙ эсенә ала, бигерәк тә зиккураттар һәм пирамидалар, уларҙы ул тирә-яҡ пейзажды сағылдырыу һәм ярсыҡлау өсөн көҙгөләр менән ҡаплай&lt;ref name=&quot;colossal2016&quot;&gt;{{cite web |last=Jobson |first=Christopher |date=2016-01-28 |title=Babel Tower: A Kinetic Mirrored Ziggurat Reflects the Surrounding Iranian Landscape |url=https://www.thisiscolossal.com/2016/01/babel-tower/ |website=Colossal |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.
Уның художестволы фәлсәфәһе яҡтылыҡ, сағылыш һәм киңлек менән манипуляциялау аша «трансцендент тәжрибә» булдырыуға йүнәлтелгән. Ул үҙенең эштәре «ерҙе күк менән бәйләү»ҙе һәм кешелектең тәбиғәт менән мөнәсәбәттәре тураһында уйланыу мәлдәрен булдырыуҙы маҡсат итеп ҡуя, тип белдерә&lt;ref name=&quot;arcual&quot;&gt;{{cite web |date=2022 |title=Studio Secrets with Shirin Abedinirad |url=https://www.arcual.com/blog/studio-secrets-with-shirin-abedinirad |website=Arcual |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.

== Карьераһы ==

=== Академик карьераһы ===
2024 йылда Әбединирад Юта үҙәнлеге университетына сәнғәт һәм дизайн кафедраһы доценты булып эшкә урынлаша, унда сүсле сәнғәт, скульптура III һәм 3D дизайн буйынса курстар уҡыта&lt;ref name=&quot;uvu2024&quot;/&gt;. Был вазифаға тиклем ул Мичиган дәүләт университетында өс үлсәмле форма буйынса уҡытыусы булып эшләй (2022—2023)&lt;ref name=&quot;msu2023&quot;/&gt;.

=== Төп күргәҙмәләре ===
Әбединирадтың тәүге ҙур асыҡ һауалағы инсталляцияһы «Нәркәс» (2013) Ирандың Үҙәк сүллегендә эшләнгән һәм унда көҙгөләр менән ҡапланған спираль баҫҡыс күрһәтелгән&lt;ref name=&quot;colossal2013&quot;/&gt;. Унан һуң Үҙәк сүллектә урынлашҡан «Кәүҙәләнеш» инсталляцияһы килә, ул уның тәбиғи пейзаждарҙа иллюзиялар тыуҙырыу өсөн көҙгөләр ҡулланыуҙағы үҙенсәлекле алымдарын нығыта&lt;ref name=&quot;mymodernmet2015&quot;&gt;{{cite web |last=Gragert |first=Anna |date=2015-06-03 |title=Iranian Artist's Mirror Installations Symbolize the Relationship Between Humans and Nature |url=https://mymodernmet.com/shirin-abedinirad-public-mirror-installations/ |website=My Modern Met |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.

2014 йылда Италиялағы Fabrica ғилми-тикшеренеу үҙәгендә уҡығанда, ул «Ерҙәге Күк» инсталляцияһын ижад итә, был уның көҙгө эштәрен эске киңлеккә алып сыға&lt;ref name=&quot;fabrica&quot;&gt;{{cite web |title=Fabrica Research Centre |url=https://www.benettongroup.com/en/the-group/profile/fabrica/ |website=Benetton Group |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;. Сиднейҙағы Какаду утрауында үткән Underbelly Arts сәнғәт фестивалендә «Көҙгөлө зиккурат» (2015) эше менән халыҡ-ара танылыу яулай, был эш киң мәғлүмәт саралары иғтибарын йәлеп итә&lt;ref name=&quot;smh2015&quot;&gt;{{cite news |last=Adams-Dzierzba |first=Nicholas |date=2015-07-31 |title=Underbelly Arts Festival: Iranian artist wants viewers to take a good long look at themselves |newspaper=[[The Sydney Morning Herald]] |url=https://www.smh.com.au/entertainment/art-and-design/underbelly-arts-festival-iranian-artist-wants-viewers-to-take-a-good-long-look-at-themselves-20150731-gijuwo.html |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.

Итальян дизайнеры Уго Торелли менән берлектә эшләнгән «Вавилон манараһы» (2015) уның иң билдәле эштәренең береһенә әйләнә&lt;ref name=&quot;wired2016&quot;&gt;{{cite magazine |last=Rhodes |first=Margaret |date=2016-02-08 |title=Watch a Pyramid of Mirrors Morph Based on Desert Weather |magazine=[[Wired (magazine)|Wired]] |url=https://www.wired.com/2016/02/watch-a-pyramid-of-mirrors-morph-based-on-desert-weather/ |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;. Инсталляция, кинетик сағылыштар тыуҙырып, әйләнә торған көҙгө менән ҡапланған пирамидаль конструкциянан ғибәрәт була. Һуңыраҡ уның һүрәте Стэнфорд университеты нәшриәте тарафынан Сираж Әхмәттең «Вавилон археологияһы: гуманитар фәндәрҙең колониаль нигеҙе» китабының тышлығы итеп һайлана&lt;ref name=&quot;stanford2017&quot;&gt;{{cite book |last=Ahmed |first=Siraj |date=2017 |title=Archaeology of Babel: The Colonial Foundation of the Humanities |publisher=[[Stanford University Press]] |isbn=9781503604025}}&lt;/ref&gt;.

Уның «Ҡабаттан ҡарау» (2018) эше Австралияла үткән Лорн скульптура биенналеһында күрһәтелгә&lt;ref name=&quot;satpaper2018&quot;&gt;{{cite news |last=Coslovich |first=Gabriella |date=2018-03-16 |title=Scavenging art for Landfall: Lorne Sculpture Biennale |newspaper=The Saturday Paper |url=https://www.thesaturdaypaper.com.au/2018/03/16/scavenging-art-landfall-lorne-sculpture-biennale/15211547455932 |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt; һәм «Рефлексив сәйәхәт» (2023—2024) бер нисә халыҡ-ара майҙансыҡта, шул иҫәптән Японияла Оку-Ното триенналеһында һәм виртуаль ысынбарлыҡ инсталляцияһы булараҡ [[Art Dubai]] Digital күргәҙмәһендә күрһәтелә&lt;ref name=&quot;oku-noto&quot;&gt;{{cite web |title=Oku-Noto Triennale 2023 |url=https://oku-noto.jp/ja/index_en.html |website=Oku-Noto Triennale |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.

=== Актриса карьераһы ===
2023 йылда Әбединирад Али Әхмәтзаденың Хәүефле зона фильмында төшә. Фильм Локарно кинофестивалендә «Алтын ҡаплан» премияһына лайыҡ була&lt;ref name=&quot;thr2023&quot;/&gt;. ''[[The Hollywood Reporter]]'' фильмды «йөрәктән сыҡҡан инновацион һәм провокацион ҡысҡырыу» тип атай&lt;ref name=&quot;thr2023&quot;/&gt;.

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* {{cite book |last=Abedinirad |first=Shirin |date=2016 |title=Fashion &amp; Conceptual Art in 21st Century |publisher=Nazar Art Publication |location=Tehran |edition=6th |pages=216 |language=fa}}

== Һылтанмалар ==
* {{Official|http://www.shirinabedinirad.com}}

{{Тышҡы һылтанмалар}}
[[Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр]]
[[Категория:1986 йылда тыуғандар]]
[[Категория:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]]</text>
      <sha1>dufaxovxdj8yb7sipe6ljj95ml12db6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298834</id>
      <parentid>1298833</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T19:14:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Юлдашева Луиза</username>
        <id>18980</id>
      </contributor>
      <comment>/* Һылтанмалар */</comment>
      <origin>1298834</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12008" sha1="ima99tisoi0woemwvafd0m2j1xh4iqu" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Ширин Әбединирад''' ({{lang-fa|شیرین عابدینی‌راد}}; [[1986 йыл]], [[Тәбриз]] — [[Иран]]дың хәҙерге рәссамы. Ул үҙенең ҙур күләмле көҙгө инсталляциялары, концептуаль сәнғәт һәм тәбиғәт, рухиәт һәм оптик иллюзиялар темаларын тикшергән ленд-арт проекттары билдәле&lt;ref name=&quot;wired2017&quot;&gt;{{cite magazine |last=Stinson |first=Liz |date=2017-03-05 |title=8 Remote Works of Art We Insist You Track Down |magazine=[[Wired (magazine)|Wired]] |url=https://www.wired.com/2017/03/8-remote-works-art-insist-track/ |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;. 2024 йылдан алып Юта үҙәне университетының сәнғәт һәм дизайн кафедраһы доценты вазифаһын башҡара&lt;ref name=&quot;uvu2024&quot;&gt;{{cite web |title=Faculty &amp; Staff |url=https://www.uvu.edu/artdesign/faculty/ |website=Utah Valley University |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;. 2023 йылда Әли Әхмәтзаденың «Хәүефле зона» фильмында төшә, ул Локарно кинофестивалендә «Алтын ҡаплан» премияһына лайыҡ була&lt;ref name=&quot;thr2023&quot;&gt;{{cite web |last=Mintzer |first=Jordan |date=2023 |title='Critical Zone' Review: Ali Ahmadzadeh's Subversive Iranian Drug Drama |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-reviews/critical-zone-review-iran-1235567852/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.

== Иртә йылдары һәм белеме ==
Әбединирад 1986 йылда [[Тәбриз]]дә тыуған&lt;ref name=&quot;msu2023&quot;&gt;{{cite web |last=Lukiy |first=Kseniya |last2=Popiolek |first2=Kim |date=2023-04-20 |title=Celebrated Iranian Visual Artist Pursues Master's Degree at MSU |url=https://cal.msu.edu/news/celebrated-iranian-visual-artist-pursues-masters-degree-at-msu/ |website=Michigan State University College of Arts &amp; Letters |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;. Художество практикаһын [[2002 йыл]]да рәсем сәнғәтенән башлай. Ҡыҙҙар өсөн Әрҙәбил һөнәри колледжында график дизайн буйынса кесе белгес дәрәжәһен (2003—2005) һәм Тәһрандағы Шәриғәти техник колледжында мода һәм туҡыма дизайны буйынса бакалавр дәрәжәһен ала, унда уның диссертацияһы концептуаль сәнғәт һәм кейем дизайны араһындағы бәйләнештәрҙе тикшерә&lt;ref name=&quot;msu2023&quot;/&gt;.

2013 йылда ул билдәле Иран режиссёры Ғәббәс Киаростами етәкселегендәге һынлы сәнғәт оҫталыҡ дәресендә ҡатнаша&lt;ref name=&quot;msu2023&quot;/&gt;. 2021—2024 йылдарҙа Мичиган дәүләт университетында Студия сәнғәте йүнәлеше буйынса һынлы сәнғәт магистратураһында уҡый, «Рефлексив сәйәхәт» тигән диплом эшен яҡлай&lt;ref name=&quot;msubroadmfa&quot;&gt;{{cite web |title=2024 Master of Fine Arts Exhibition |url=https://broadmuseum.msu.edu |website=MSU Broad Art Museum |date=March 9 – May 26, 2024 |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.

== Художество практикаһы ==
Әбединирадтың эштәре нигеҙҙә тәбиғи мөхиттең кеше ҡабул итә торған оптик иллюзияларын һәм ҡушылмаларын булдырыу өсөн көҙгөләрҙән һәм сағылдыра торған материалдарҙы файҙаланып билдәле бер урындарға бәйле инсталляцияларҙан ғибәрәт&lt;ref name=&quot;colossal2013&quot;&gt;{{cite web |last=Jobson |first=Christopher |date=2013 |title=Mirror Installations by Shirin Abedinirad Reflect the Sky in Stairs and Desert Dunes |url=https://www.thisiscolossal.com/2013/11/shirin-abedinirad-mirrors/ |website=Colossal |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;. Йыш ҡына уның инсталляциялары [[Мосолман архитектураһы|ислам архитектураһынан]] илһамланған геометрик формаларҙы үҙ эсенә ала, бигерәк тә зиккураттар һәм пирамидалар, уларҙы ул тирә-яҡ пейзажды сағылдырыу һәм ярсыҡлау өсөн көҙгөләр менән ҡаплай&lt;ref name=&quot;colossal2016&quot;&gt;{{cite web |last=Jobson |first=Christopher |date=2016-01-28 |title=Babel Tower: A Kinetic Mirrored Ziggurat Reflects the Surrounding Iranian Landscape |url=https://www.thisiscolossal.com/2016/01/babel-tower/ |website=Colossal |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.
Уның художестволы фәлсәфәһе яҡтылыҡ, сағылыш һәм киңлек менән манипуляциялау аша «трансцендент тәжрибә» булдырыуға йүнәлтелгән. Ул үҙенең эштәре «ерҙе күк менән бәйләү»ҙе һәм кешелектең тәбиғәт менән мөнәсәбәттәре тураһында уйланыу мәлдәрен булдырыуҙы маҡсат итеп ҡуя, тип белдерә&lt;ref name=&quot;arcual&quot;&gt;{{cite web |date=2022 |title=Studio Secrets with Shirin Abedinirad |url=https://www.arcual.com/blog/studio-secrets-with-shirin-abedinirad |website=Arcual |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.

== Карьераһы ==

=== Академик карьераһы ===
2024 йылда Әбединирад Юта үҙәнлеге университетына сәнғәт һәм дизайн кафедраһы доценты булып эшкә урынлаша, унда сүсле сәнғәт, скульптура III һәм 3D дизайн буйынса курстар уҡыта&lt;ref name=&quot;uvu2024&quot;/&gt;. Был вазифаға тиклем ул Мичиган дәүләт университетында өс үлсәмле форма буйынса уҡытыусы булып эшләй (2022—2023)&lt;ref name=&quot;msu2023&quot;/&gt;.

=== Төп күргәҙмәләре ===
Әбединирадтың тәүге ҙур асыҡ һауалағы инсталляцияһы «Нәркәс» (2013) Ирандың Үҙәк сүллегендә эшләнгән һәм унда көҙгөләр менән ҡапланған спираль баҫҡыс күрһәтелгән&lt;ref name=&quot;colossal2013&quot;/&gt;. Унан һуң Үҙәк сүллектә урынлашҡан «Кәүҙәләнеш» инсталляцияһы килә, ул уның тәбиғи пейзаждарҙа иллюзиялар тыуҙырыу өсөн көҙгөләр ҡулланыуҙағы үҙенсәлекле алымдарын нығыта&lt;ref name=&quot;mymodernmet2015&quot;&gt;{{cite web |last=Gragert |first=Anna |date=2015-06-03 |title=Iranian Artist's Mirror Installations Symbolize the Relationship Between Humans and Nature |url=https://mymodernmet.com/shirin-abedinirad-public-mirror-installations/ |website=My Modern Met |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.

2014 йылда Италиялағы Fabrica ғилми-тикшеренеу үҙәгендә уҡығанда, ул «Ерҙәге Күк» инсталляцияһын ижад итә, был уның көҙгө эштәрен эске киңлеккә алып сыға&lt;ref name=&quot;fabrica&quot;&gt;{{cite web |title=Fabrica Research Centre |url=https://www.benettongroup.com/en/the-group/profile/fabrica/ |website=Benetton Group |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;. Сиднейҙағы Какаду утрауында үткән Underbelly Arts сәнғәт фестивалендә «Көҙгөлө зиккурат» (2015) эше менән халыҡ-ара танылыу яулай, был эш киң мәғлүмәт саралары иғтибарын йәлеп итә&lt;ref name=&quot;smh2015&quot;&gt;{{cite news |last=Adams-Dzierzba |first=Nicholas |date=2015-07-31 |title=Underbelly Arts Festival: Iranian artist wants viewers to take a good long look at themselves |newspaper=[[The Sydney Morning Herald]] |url=https://www.smh.com.au/entertainment/art-and-design/underbelly-arts-festival-iranian-artist-wants-viewers-to-take-a-good-long-look-at-themselves-20150731-gijuwo.html |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.

Итальян дизайнеры Уго Торелли менән берлектә эшләнгән «Вавилон манараһы» (2015) уның иң билдәле эштәренең береһенә әйләнә&lt;ref name=&quot;wired2016&quot;&gt;{{cite magazine |last=Rhodes |first=Margaret |date=2016-02-08 |title=Watch a Pyramid of Mirrors Morph Based on Desert Weather |magazine=[[Wired (magazine)|Wired]] |url=https://www.wired.com/2016/02/watch-a-pyramid-of-mirrors-morph-based-on-desert-weather/ |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;. Инсталляция, кинетик сағылыштар тыуҙырып, әйләнә торған көҙгө менән ҡапланған пирамидаль конструкциянан ғибәрәт була. Һуңыраҡ уның һүрәте Стэнфорд университеты нәшриәте тарафынан Сираж Әхмәттең «Вавилон археологияһы: гуманитар фәндәрҙең колониаль нигеҙе» китабының тышлығы итеп һайлана&lt;ref name=&quot;stanford2017&quot;&gt;{{cite book |last=Ahmed |first=Siraj |date=2017 |title=Archaeology of Babel: The Colonial Foundation of the Humanities |publisher=[[Stanford University Press]] |isbn=9781503604025}}&lt;/ref&gt;.

Уның «Ҡабаттан ҡарау» (2018) эше Австралияла үткән Лорн скульптура биенналеһында күрһәтелгә&lt;ref name=&quot;satpaper2018&quot;&gt;{{cite news |last=Coslovich |first=Gabriella |date=2018-03-16 |title=Scavenging art for Landfall: Lorne Sculpture Biennale |newspaper=The Saturday Paper |url=https://www.thesaturdaypaper.com.au/2018/03/16/scavenging-art-landfall-lorne-sculpture-biennale/15211547455932 |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt; һәм «Рефлексив сәйәхәт» (2023—2024) бер нисә халыҡ-ара майҙансыҡта, шул иҫәптән Японияла Оку-Ното триенналеһында һәм виртуаль ысынбарлыҡ инсталляцияһы булараҡ [[Art Dubai]] Digital күргәҙмәһендә күрһәтелә&lt;ref name=&quot;oku-noto&quot;&gt;{{cite web |title=Oku-Noto Triennale 2023 |url=https://oku-noto.jp/ja/index_en.html |website=Oku-Noto Triennale |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.

=== Актриса карьераһы ===
2023 йылда Әбединирад Али Әхмәтзаденың Хәүефле зона фильмында төшә. Фильм Локарно кинофестивалендә «Алтын ҡаплан» премияһына лайыҡ була&lt;ref name=&quot;thr2023&quot;/&gt;. ''[[The Hollywood Reporter]]'' фильмды «йөрәктән сыҡҡан инновацион һәм провокацион ҡысҡырыу» тип атай&lt;ref name=&quot;thr2023&quot;/&gt;.

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* {{cite book |last=Abedinirad |first=Shirin |date=2016 |title=Fashion &amp; Conceptual Art in 21st Century |publisher=Nazar Art Publication |location=Tehran |edition=6th |pages=216 |language=fa}}

== Һылтанмалар ==
* {{official website|http://www.shirinabedinirad.com}}
{{Тышҡы һылтанмалар}}
[[Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр]]
[[Категория:1986 йылда тыуғандар]]
[[Категория:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]]</text>
      <sha1>ima99tisoi0woemwvafd0m2j1xh4iqu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298835</id>
      <parentid>1298834</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T19:14:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Юлдашева Луиза</username>
        <id>18980</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>removed [[Category:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1298835</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11926" sha1="6quuzj38bpeogiys46a03vtlhfrw09j" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Ширин Әбединирад''' ({{lang-fa|شیرین عابدینی‌راد}}; [[1986 йыл]], [[Тәбриз]] — [[Иран]]дың хәҙерге рәссамы. Ул үҙенең ҙур күләмле көҙгө инсталляциялары, концептуаль сәнғәт һәм тәбиғәт, рухиәт һәм оптик иллюзиялар темаларын тикшергән ленд-арт проекттары билдәле&lt;ref name=&quot;wired2017&quot;&gt;{{cite magazine |last=Stinson |first=Liz |date=2017-03-05 |title=8 Remote Works of Art We Insist You Track Down |magazine=[[Wired (magazine)|Wired]] |url=https://www.wired.com/2017/03/8-remote-works-art-insist-track/ |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;. 2024 йылдан алып Юта үҙәне университетының сәнғәт һәм дизайн кафедраһы доценты вазифаһын башҡара&lt;ref name=&quot;uvu2024&quot;&gt;{{cite web |title=Faculty &amp; Staff |url=https://www.uvu.edu/artdesign/faculty/ |website=Utah Valley University |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;. 2023 йылда Әли Әхмәтзаденың «Хәүефле зона» фильмында төшә, ул Локарно кинофестивалендә «Алтын ҡаплан» премияһына лайыҡ була&lt;ref name=&quot;thr2023&quot;&gt;{{cite web |last=Mintzer |first=Jordan |date=2023 |title='Critical Zone' Review: Ali Ahmadzadeh's Subversive Iranian Drug Drama |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-reviews/critical-zone-review-iran-1235567852/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.

== Иртә йылдары һәм белеме ==
Әбединирад 1986 йылда [[Тәбриз]]дә тыуған&lt;ref name=&quot;msu2023&quot;&gt;{{cite web |last=Lukiy |first=Kseniya |last2=Popiolek |first2=Kim |date=2023-04-20 |title=Celebrated Iranian Visual Artist Pursues Master's Degree at MSU |url=https://cal.msu.edu/news/celebrated-iranian-visual-artist-pursues-masters-degree-at-msu/ |website=Michigan State University College of Arts &amp; Letters |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;. Художество практикаһын [[2002 йыл]]да рәсем сәнғәтенән башлай. Ҡыҙҙар өсөн Әрҙәбил һөнәри колледжында график дизайн буйынса кесе белгес дәрәжәһен (2003—2005) һәм Тәһрандағы Шәриғәти техник колледжында мода һәм туҡыма дизайны буйынса бакалавр дәрәжәһен ала, унда уның диссертацияһы концептуаль сәнғәт һәм кейем дизайны араһындағы бәйләнештәрҙе тикшерә&lt;ref name=&quot;msu2023&quot;/&gt;.

2013 йылда ул билдәле Иран режиссёры Ғәббәс Киаростами етәкселегендәге һынлы сәнғәт оҫталыҡ дәресендә ҡатнаша&lt;ref name=&quot;msu2023&quot;/&gt;. 2021—2024 йылдарҙа Мичиган дәүләт университетында Студия сәнғәте йүнәлеше буйынса һынлы сәнғәт магистратураһында уҡый, «Рефлексив сәйәхәт» тигән диплом эшен яҡлай&lt;ref name=&quot;msubroadmfa&quot;&gt;{{cite web |title=2024 Master of Fine Arts Exhibition |url=https://broadmuseum.msu.edu |website=MSU Broad Art Museum |date=March 9 – May 26, 2024 |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.

== Художество практикаһы ==
Әбединирадтың эштәре нигеҙҙә тәбиғи мөхиттең кеше ҡабул итә торған оптик иллюзияларын һәм ҡушылмаларын булдырыу өсөн көҙгөләрҙән һәм сағылдыра торған материалдарҙы файҙаланып билдәле бер урындарға бәйле инсталляцияларҙан ғибәрәт&lt;ref name=&quot;colossal2013&quot;&gt;{{cite web |last=Jobson |first=Christopher |date=2013 |title=Mirror Installations by Shirin Abedinirad Reflect the Sky in Stairs and Desert Dunes |url=https://www.thisiscolossal.com/2013/11/shirin-abedinirad-mirrors/ |website=Colossal |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;. Йыш ҡына уның инсталляциялары [[Мосолман архитектураһы|ислам архитектураһынан]] илһамланған геометрик формаларҙы үҙ эсенә ала, бигерәк тә зиккураттар һәм пирамидалар, уларҙы ул тирә-яҡ пейзажды сағылдырыу һәм ярсыҡлау өсөн көҙгөләр менән ҡаплай&lt;ref name=&quot;colossal2016&quot;&gt;{{cite web |last=Jobson |first=Christopher |date=2016-01-28 |title=Babel Tower: A Kinetic Mirrored Ziggurat Reflects the Surrounding Iranian Landscape |url=https://www.thisiscolossal.com/2016/01/babel-tower/ |website=Colossal |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.
Уның художестволы фәлсәфәһе яҡтылыҡ, сағылыш һәм киңлек менән манипуляциялау аша «трансцендент тәжрибә» булдырыуға йүнәлтелгән. Ул үҙенең эштәре «ерҙе күк менән бәйләү»ҙе һәм кешелектең тәбиғәт менән мөнәсәбәттәре тураһында уйланыу мәлдәрен булдырыуҙы маҡсат итеп ҡуя, тип белдерә&lt;ref name=&quot;arcual&quot;&gt;{{cite web |date=2022 |title=Studio Secrets with Shirin Abedinirad |url=https://www.arcual.com/blog/studio-secrets-with-shirin-abedinirad |website=Arcual |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.

== Карьераһы ==

=== Академик карьераһы ===
2024 йылда Әбединирад Юта үҙәнлеге университетына сәнғәт һәм дизайн кафедраһы доценты булып эшкә урынлаша, унда сүсле сәнғәт, скульптура III һәм 3D дизайн буйынса курстар уҡыта&lt;ref name=&quot;uvu2024&quot;/&gt;. Был вазифаға тиклем ул Мичиган дәүләт университетында өс үлсәмле форма буйынса уҡытыусы булып эшләй (2022—2023)&lt;ref name=&quot;msu2023&quot;/&gt;.

=== Төп күргәҙмәләре ===
Әбединирадтың тәүге ҙур асыҡ һауалағы инсталляцияһы «Нәркәс» (2013) Ирандың Үҙәк сүллегендә эшләнгән һәм унда көҙгөләр менән ҡапланған спираль баҫҡыс күрһәтелгән&lt;ref name=&quot;colossal2013&quot;/&gt;. Унан һуң Үҙәк сүллектә урынлашҡан «Кәүҙәләнеш» инсталляцияһы килә, ул уның тәбиғи пейзаждарҙа иллюзиялар тыуҙырыу өсөн көҙгөләр ҡулланыуҙағы үҙенсәлекле алымдарын нығыта&lt;ref name=&quot;mymodernmet2015&quot;&gt;{{cite web |last=Gragert |first=Anna |date=2015-06-03 |title=Iranian Artist's Mirror Installations Symbolize the Relationship Between Humans and Nature |url=https://mymodernmet.com/shirin-abedinirad-public-mirror-installations/ |website=My Modern Met |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.

2014 йылда Италиялағы Fabrica ғилми-тикшеренеу үҙәгендә уҡығанда, ул «Ерҙәге Күк» инсталляцияһын ижад итә, был уның көҙгө эштәрен эске киңлеккә алып сыға&lt;ref name=&quot;fabrica&quot;&gt;{{cite web |title=Fabrica Research Centre |url=https://www.benettongroup.com/en/the-group/profile/fabrica/ |website=Benetton Group |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;. Сиднейҙағы Какаду утрауында үткән Underbelly Arts сәнғәт фестивалендә «Көҙгөлө зиккурат» (2015) эше менән халыҡ-ара танылыу яулай, был эш киң мәғлүмәт саралары иғтибарын йәлеп итә&lt;ref name=&quot;smh2015&quot;&gt;{{cite news |last=Adams-Dzierzba |first=Nicholas |date=2015-07-31 |title=Underbelly Arts Festival: Iranian artist wants viewers to take a good long look at themselves |newspaper=[[The Sydney Morning Herald]] |url=https://www.smh.com.au/entertainment/art-and-design/underbelly-arts-festival-iranian-artist-wants-viewers-to-take-a-good-long-look-at-themselves-20150731-gijuwo.html |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.

Итальян дизайнеры Уго Торелли менән берлектә эшләнгән «Вавилон манараһы» (2015) уның иң билдәле эштәренең береһенә әйләнә&lt;ref name=&quot;wired2016&quot;&gt;{{cite magazine |last=Rhodes |first=Margaret |date=2016-02-08 |title=Watch a Pyramid of Mirrors Morph Based on Desert Weather |magazine=[[Wired (magazine)|Wired]] |url=https://www.wired.com/2016/02/watch-a-pyramid-of-mirrors-morph-based-on-desert-weather/ |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;. Инсталляция, кинетик сағылыштар тыуҙырып, әйләнә торған көҙгө менән ҡапланған пирамидаль конструкциянан ғибәрәт була. Һуңыраҡ уның һүрәте Стэнфорд университеты нәшриәте тарафынан Сираж Әхмәттең «Вавилон археологияһы: гуманитар фәндәрҙең колониаль нигеҙе» китабының тышлығы итеп һайлана&lt;ref name=&quot;stanford2017&quot;&gt;{{cite book |last=Ahmed |first=Siraj |date=2017 |title=Archaeology of Babel: The Colonial Foundation of the Humanities |publisher=[[Stanford University Press]] |isbn=9781503604025}}&lt;/ref&gt;.

Уның «Ҡабаттан ҡарау» (2018) эше Австралияла үткән Лорн скульптура биенналеһында күрһәтелгә&lt;ref name=&quot;satpaper2018&quot;&gt;{{cite news |last=Coslovich |first=Gabriella |date=2018-03-16 |title=Scavenging art for Landfall: Lorne Sculpture Biennale |newspaper=The Saturday Paper |url=https://www.thesaturdaypaper.com.au/2018/03/16/scavenging-art-landfall-lorne-sculpture-biennale/15211547455932 |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt; һәм «Рефлексив сәйәхәт» (2023—2024) бер нисә халыҡ-ара майҙансыҡта, шул иҫәптән Японияла Оку-Ното триенналеһында һәм виртуаль ысынбарлыҡ инсталляцияһы булараҡ [[Art Dubai]] Digital күргәҙмәһендә күрһәтелә&lt;ref name=&quot;oku-noto&quot;&gt;{{cite web |title=Oku-Noto Triennale 2023 |url=https://oku-noto.jp/ja/index_en.html |website=Oku-Noto Triennale |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.

=== Актриса карьераһы ===
2023 йылда Әбединирад Али Әхмәтзаденың Хәүефле зона фильмында төшә. Фильм Локарно кинофестивалендә «Алтын ҡаплан» премияһына лайыҡ була&lt;ref name=&quot;thr2023&quot;/&gt;. ''[[The Hollywood Reporter]]'' фильмды «йөрәктән сыҡҡан инновацион һәм провокацион ҡысҡырыу» тип атай&lt;ref name=&quot;thr2023&quot;/&gt;.

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* {{cite book |last=Abedinirad |first=Shirin |date=2016 |title=Fashion &amp; Conceptual Art in 21st Century |publisher=Nazar Art Publication |location=Tehran |edition=6th |pages=216 |language=fa}}

== Һылтанмалар ==
* {{official website|http://www.shirinabedinirad.com}}
{{Тышҡы һылтанмалар}}
[[Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр]]
[[Категория:1986 йылда тыуғандар]]</text>
      <sha1>6quuzj38bpeogiys46a03vtlhfrw09j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298836</id>
      <parentid>1298835</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T19:14:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Юлдашева Луиза</username>
        <id>18980</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:Алфавит буйынса шәхестәр]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1298836</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11996" sha1="do8s6ugatu1n91gj4aqpjwg39bai41e" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Ширин Әбединирад''' ({{lang-fa|شیرین عابدینی‌راد}}; [[1986 йыл]], [[Тәбриз]] — [[Иран]]дың хәҙерге рәссамы. Ул үҙенең ҙур күләмле көҙгө инсталляциялары, концептуаль сәнғәт һәм тәбиғәт, рухиәт һәм оптик иллюзиялар темаларын тикшергән ленд-арт проекттары билдәле&lt;ref name=&quot;wired2017&quot;&gt;{{cite magazine |last=Stinson |first=Liz |date=2017-03-05 |title=8 Remote Works of Art We Insist You Track Down |magazine=[[Wired (magazine)|Wired]] |url=https://www.wired.com/2017/03/8-remote-works-art-insist-track/ |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;. 2024 йылдан алып Юта үҙәне университетының сәнғәт һәм дизайн кафедраһы доценты вазифаһын башҡара&lt;ref name=&quot;uvu2024&quot;&gt;{{cite web |title=Faculty &amp; Staff |url=https://www.uvu.edu/artdesign/faculty/ |website=Utah Valley University |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;. 2023 йылда Әли Әхмәтзаденың «Хәүефле зона» фильмында төшә, ул Локарно кинофестивалендә «Алтын ҡаплан» премияһына лайыҡ була&lt;ref name=&quot;thr2023&quot;&gt;{{cite web |last=Mintzer |first=Jordan |date=2023 |title='Critical Zone' Review: Ali Ahmadzadeh's Subversive Iranian Drug Drama |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-reviews/critical-zone-review-iran-1235567852/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.

== Иртә йылдары һәм белеме ==
Әбединирад 1986 йылда [[Тәбриз]]дә тыуған&lt;ref name=&quot;msu2023&quot;&gt;{{cite web |last=Lukiy |first=Kseniya |last2=Popiolek |first2=Kim |date=2023-04-20 |title=Celebrated Iranian Visual Artist Pursues Master's Degree at MSU |url=https://cal.msu.edu/news/celebrated-iranian-visual-artist-pursues-masters-degree-at-msu/ |website=Michigan State University College of Arts &amp; Letters |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;. Художество практикаһын [[2002 йыл]]да рәсем сәнғәтенән башлай. Ҡыҙҙар өсөн Әрҙәбил һөнәри колледжында график дизайн буйынса кесе белгес дәрәжәһен (2003—2005) һәм Тәһрандағы Шәриғәти техник колледжында мода һәм туҡыма дизайны буйынса бакалавр дәрәжәһен ала, унда уның диссертацияһы концептуаль сәнғәт һәм кейем дизайны араһындағы бәйләнештәрҙе тикшерә&lt;ref name=&quot;msu2023&quot;/&gt;.

2013 йылда ул билдәле Иран режиссёры Ғәббәс Киаростами етәкселегендәге һынлы сәнғәт оҫталыҡ дәресендә ҡатнаша&lt;ref name=&quot;msu2023&quot;/&gt;. 2021—2024 йылдарҙа Мичиган дәүләт университетында Студия сәнғәте йүнәлеше буйынса һынлы сәнғәт магистратураһында уҡый, «Рефлексив сәйәхәт» тигән диплом эшен яҡлай&lt;ref name=&quot;msubroadmfa&quot;&gt;{{cite web |title=2024 Master of Fine Arts Exhibition |url=https://broadmuseum.msu.edu |website=MSU Broad Art Museum |date=March 9 – May 26, 2024 |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.

== Художество практикаһы ==
Әбединирадтың эштәре нигеҙҙә тәбиғи мөхиттең кеше ҡабул итә торған оптик иллюзияларын һәм ҡушылмаларын булдырыу өсөн көҙгөләрҙән һәм сағылдыра торған материалдарҙы файҙаланып билдәле бер урындарға бәйле инсталляцияларҙан ғибәрәт&lt;ref name=&quot;colossal2013&quot;&gt;{{cite web |last=Jobson |first=Christopher |date=2013 |title=Mirror Installations by Shirin Abedinirad Reflect the Sky in Stairs and Desert Dunes |url=https://www.thisiscolossal.com/2013/11/shirin-abedinirad-mirrors/ |website=Colossal |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;. Йыш ҡына уның инсталляциялары [[Мосолман архитектураһы|ислам архитектураһынан]] илһамланған геометрик формаларҙы үҙ эсенә ала, бигерәк тә зиккураттар һәм пирамидалар, уларҙы ул тирә-яҡ пейзажды сағылдырыу һәм ярсыҡлау өсөн көҙгөләр менән ҡаплай&lt;ref name=&quot;colossal2016&quot;&gt;{{cite web |last=Jobson |first=Christopher |date=2016-01-28 |title=Babel Tower: A Kinetic Mirrored Ziggurat Reflects the Surrounding Iranian Landscape |url=https://www.thisiscolossal.com/2016/01/babel-tower/ |website=Colossal |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.
Уның художестволы фәлсәфәһе яҡтылыҡ, сағылыш һәм киңлек менән манипуляциялау аша «трансцендент тәжрибә» булдырыуға йүнәлтелгән. Ул үҙенең эштәре «ерҙе күк менән бәйләү»ҙе һәм кешелектең тәбиғәт менән мөнәсәбәттәре тураһында уйланыу мәлдәрен булдырыуҙы маҡсат итеп ҡуя, тип белдерә&lt;ref name=&quot;arcual&quot;&gt;{{cite web |date=2022 |title=Studio Secrets with Shirin Abedinirad |url=https://www.arcual.com/blog/studio-secrets-with-shirin-abedinirad |website=Arcual |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.

== Карьераһы ==

=== Академик карьераһы ===
2024 йылда Әбединирад Юта үҙәнлеге университетына сәнғәт һәм дизайн кафедраһы доценты булып эшкә урынлаша, унда сүсле сәнғәт, скульптура III һәм 3D дизайн буйынса курстар уҡыта&lt;ref name=&quot;uvu2024&quot;/&gt;. Был вазифаға тиклем ул Мичиган дәүләт университетында өс үлсәмле форма буйынса уҡытыусы булып эшләй (2022—2023)&lt;ref name=&quot;msu2023&quot;/&gt;.

=== Төп күргәҙмәләре ===
Әбединирадтың тәүге ҙур асыҡ һауалағы инсталляцияһы «Нәркәс» (2013) Ирандың Үҙәк сүллегендә эшләнгән һәм унда көҙгөләр менән ҡапланған спираль баҫҡыс күрһәтелгән&lt;ref name=&quot;colossal2013&quot;/&gt;. Унан һуң Үҙәк сүллектә урынлашҡан «Кәүҙәләнеш» инсталляцияһы килә, ул уның тәбиғи пейзаждарҙа иллюзиялар тыуҙырыу өсөн көҙгөләр ҡулланыуҙағы үҙенсәлекле алымдарын нығыта&lt;ref name=&quot;mymodernmet2015&quot;&gt;{{cite web |last=Gragert |first=Anna |date=2015-06-03 |title=Iranian Artist's Mirror Installations Symbolize the Relationship Between Humans and Nature |url=https://mymodernmet.com/shirin-abedinirad-public-mirror-installations/ |website=My Modern Met |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.

2014 йылда Италиялағы Fabrica ғилми-тикшеренеу үҙәгендә уҡығанда, ул «Ерҙәге Күк» инсталляцияһын ижад итә, был уның көҙгө эштәрен эске киңлеккә алып сыға&lt;ref name=&quot;fabrica&quot;&gt;{{cite web |title=Fabrica Research Centre |url=https://www.benettongroup.com/en/the-group/profile/fabrica/ |website=Benetton Group |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;. Сиднейҙағы Какаду утрауында үткән Underbelly Arts сәнғәт фестивалендә «Көҙгөлө зиккурат» (2015) эше менән халыҡ-ара танылыу яулай, был эш киң мәғлүмәт саралары иғтибарын йәлеп итә&lt;ref name=&quot;smh2015&quot;&gt;{{cite news |last=Adams-Dzierzba |first=Nicholas |date=2015-07-31 |title=Underbelly Arts Festival: Iranian artist wants viewers to take a good long look at themselves |newspaper=[[The Sydney Morning Herald]] |url=https://www.smh.com.au/entertainment/art-and-design/underbelly-arts-festival-iranian-artist-wants-viewers-to-take-a-good-long-look-at-themselves-20150731-gijuwo.html |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.

Итальян дизайнеры Уго Торелли менән берлектә эшләнгән «Вавилон манараһы» (2015) уның иң билдәле эштәренең береһенә әйләнә&lt;ref name=&quot;wired2016&quot;&gt;{{cite magazine |last=Rhodes |first=Margaret |date=2016-02-08 |title=Watch a Pyramid of Mirrors Morph Based on Desert Weather |magazine=[[Wired (magazine)|Wired]] |url=https://www.wired.com/2016/02/watch-a-pyramid-of-mirrors-morph-based-on-desert-weather/ |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;. Инсталляция, кинетик сағылыштар тыуҙырып, әйләнә торған көҙгө менән ҡапланған пирамидаль конструкциянан ғибәрәт була. Һуңыраҡ уның һүрәте Стэнфорд университеты нәшриәте тарафынан Сираж Әхмәттең «Вавилон археологияһы: гуманитар фәндәрҙең колониаль нигеҙе» китабының тышлығы итеп һайлана&lt;ref name=&quot;stanford2017&quot;&gt;{{cite book |last=Ahmed |first=Siraj |date=2017 |title=Archaeology of Babel: The Colonial Foundation of the Humanities |publisher=[[Stanford University Press]] |isbn=9781503604025}}&lt;/ref&gt;.

Уның «Ҡабаттан ҡарау» (2018) эше Австралияла үткән Лорн скульптура биенналеһында күрһәтелгә&lt;ref name=&quot;satpaper2018&quot;&gt;{{cite news |last=Coslovich |first=Gabriella |date=2018-03-16 |title=Scavenging art for Landfall: Lorne Sculpture Biennale |newspaper=The Saturday Paper |url=https://www.thesaturdaypaper.com.au/2018/03/16/scavenging-art-landfall-lorne-sculpture-biennale/15211547455932 |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt; һәм «Рефлексив сәйәхәт» (2023—2024) бер нисә халыҡ-ара майҙансыҡта, шул иҫәптән Японияла Оку-Ното триенналеһында һәм виртуаль ысынбарлыҡ инсталляцияһы булараҡ [[Art Dubai]] Digital күргәҙмәһендә күрһәтелә&lt;ref name=&quot;oku-noto&quot;&gt;{{cite web |title=Oku-Noto Triennale 2023 |url=https://oku-noto.jp/ja/index_en.html |website=Oku-Noto Triennale |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.

=== Актриса карьераһы ===
2023 йылда Әбединирад Али Әхмәтзаденың Хәүефле зона фильмында төшә. Фильм Локарно кинофестивалендә «Алтын ҡаплан» премияһына лайыҡ була&lt;ref name=&quot;thr2023&quot;/&gt;. ''[[The Hollywood Reporter]]'' фильмды «йөрәктән сыҡҡан инновацион һәм провокацион ҡысҡырыу» тип атай&lt;ref name=&quot;thr2023&quot;/&gt;.

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* {{cite book |last=Abedinirad |first=Shirin |date=2016 |title=Fashion &amp; Conceptual Art in 21st Century |publisher=Nazar Art Publication |location=Tehran |edition=6th |pages=216 |language=fa}}

== Һылтанмалар ==
* {{official website|http://www.shirinabedinirad.com}}
{{Тышҡы һылтанмалар}}
[[Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр]]
[[Категория:1986 йылда тыуғандар]]
[[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]]</text>
      <sha1>do8s6ugatu1n91gj4aqpjwg39bai41e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298837</id>
      <parentid>1298836</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T19:15:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Юлдашева Луиза</username>
        <id>18980</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:Алфавит буйынса рәссамдар]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1298837</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12068" sha1="7uex20xfyw7ib9l214hp5pierkg01bg" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Ширин Әбединирад''' ({{lang-fa|شیرین عابدینی‌راد}}; [[1986 йыл]], [[Тәбриз]] — [[Иран]]дың хәҙерге рәссамы. Ул үҙенең ҙур күләмле көҙгө инсталляциялары, концептуаль сәнғәт һәм тәбиғәт, рухиәт һәм оптик иллюзиялар темаларын тикшергән ленд-арт проекттары билдәле&lt;ref name=&quot;wired2017&quot;&gt;{{cite magazine |last=Stinson |first=Liz |date=2017-03-05 |title=8 Remote Works of Art We Insist You Track Down |magazine=[[Wired (magazine)|Wired]] |url=https://www.wired.com/2017/03/8-remote-works-art-insist-track/ |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;. 2024 йылдан алып Юта үҙәне университетының сәнғәт һәм дизайн кафедраһы доценты вазифаһын башҡара&lt;ref name=&quot;uvu2024&quot;&gt;{{cite web |title=Faculty &amp; Staff |url=https://www.uvu.edu/artdesign/faculty/ |website=Utah Valley University |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;. 2023 йылда Әли Әхмәтзаденың «Хәүефле зона» фильмында төшә, ул Локарно кинофестивалендә «Алтын ҡаплан» премияһына лайыҡ була&lt;ref name=&quot;thr2023&quot;&gt;{{cite web |last=Mintzer |first=Jordan |date=2023 |title='Critical Zone' Review: Ali Ahmadzadeh's Subversive Iranian Drug Drama |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-reviews/critical-zone-review-iran-1235567852/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.

== Иртә йылдары һәм белеме ==
Әбединирад 1986 йылда [[Тәбриз]]дә тыуған&lt;ref name=&quot;msu2023&quot;&gt;{{cite web |last=Lukiy |first=Kseniya |last2=Popiolek |first2=Kim |date=2023-04-20 |title=Celebrated Iranian Visual Artist Pursues Master's Degree at MSU |url=https://cal.msu.edu/news/celebrated-iranian-visual-artist-pursues-masters-degree-at-msu/ |website=Michigan State University College of Arts &amp; Letters |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;. Художество практикаһын [[2002 йыл]]да рәсем сәнғәтенән башлай. Ҡыҙҙар өсөн Әрҙәбил һөнәри колледжында график дизайн буйынса кесе белгес дәрәжәһен (2003—2005) һәм Тәһрандағы Шәриғәти техник колледжында мода һәм туҡыма дизайны буйынса бакалавр дәрәжәһен ала, унда уның диссертацияһы концептуаль сәнғәт һәм кейем дизайны араһындағы бәйләнештәрҙе тикшерә&lt;ref name=&quot;msu2023&quot;/&gt;.

2013 йылда ул билдәле Иран режиссёры Ғәббәс Киаростами етәкселегендәге һынлы сәнғәт оҫталыҡ дәресендә ҡатнаша&lt;ref name=&quot;msu2023&quot;/&gt;. 2021—2024 йылдарҙа Мичиган дәүләт университетында Студия сәнғәте йүнәлеше буйынса һынлы сәнғәт магистратураһында уҡый, «Рефлексив сәйәхәт» тигән диплом эшен яҡлай&lt;ref name=&quot;msubroadmfa&quot;&gt;{{cite web |title=2024 Master of Fine Arts Exhibition |url=https://broadmuseum.msu.edu |website=MSU Broad Art Museum |date=March 9 – May 26, 2024 |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.

== Художество практикаһы ==
Әбединирадтың эштәре нигеҙҙә тәбиғи мөхиттең кеше ҡабул итә торған оптик иллюзияларын һәм ҡушылмаларын булдырыу өсөн көҙгөләрҙән һәм сағылдыра торған материалдарҙы файҙаланып билдәле бер урындарға бәйле инсталляцияларҙан ғибәрәт&lt;ref name=&quot;colossal2013&quot;&gt;{{cite web |last=Jobson |first=Christopher |date=2013 |title=Mirror Installations by Shirin Abedinirad Reflect the Sky in Stairs and Desert Dunes |url=https://www.thisiscolossal.com/2013/11/shirin-abedinirad-mirrors/ |website=Colossal |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;. Йыш ҡына уның инсталляциялары [[Мосолман архитектураһы|ислам архитектураһынан]] илһамланған геометрик формаларҙы үҙ эсенә ала, бигерәк тә зиккураттар һәм пирамидалар, уларҙы ул тирә-яҡ пейзажды сағылдырыу һәм ярсыҡлау өсөн көҙгөләр менән ҡаплай&lt;ref name=&quot;colossal2016&quot;&gt;{{cite web |last=Jobson |first=Christopher |date=2016-01-28 |title=Babel Tower: A Kinetic Mirrored Ziggurat Reflects the Surrounding Iranian Landscape |url=https://www.thisiscolossal.com/2016/01/babel-tower/ |website=Colossal |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.
Уның художестволы фәлсәфәһе яҡтылыҡ, сағылыш һәм киңлек менән манипуляциялау аша «трансцендент тәжрибә» булдырыуға йүнәлтелгән. Ул үҙенең эштәре «ерҙе күк менән бәйләү»ҙе һәм кешелектең тәбиғәт менән мөнәсәбәттәре тураһында уйланыу мәлдәрен булдырыуҙы маҡсат итеп ҡуя, тип белдерә&lt;ref name=&quot;arcual&quot;&gt;{{cite web |date=2022 |title=Studio Secrets with Shirin Abedinirad |url=https://www.arcual.com/blog/studio-secrets-with-shirin-abedinirad |website=Arcual |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.

== Карьераһы ==

=== Академик карьераһы ===
2024 йылда Әбединирад Юта үҙәнлеге университетына сәнғәт һәм дизайн кафедраһы доценты булып эшкә урынлаша, унда сүсле сәнғәт, скульптура III һәм 3D дизайн буйынса курстар уҡыта&lt;ref name=&quot;uvu2024&quot;/&gt;. Был вазифаға тиклем ул Мичиган дәүләт университетында өс үлсәмле форма буйынса уҡытыусы булып эшләй (2022—2023)&lt;ref name=&quot;msu2023&quot;/&gt;.

=== Төп күргәҙмәләре ===
Әбединирадтың тәүге ҙур асыҡ һауалағы инсталляцияһы «Нәркәс» (2013) Ирандың Үҙәк сүллегендә эшләнгән һәм унда көҙгөләр менән ҡапланған спираль баҫҡыс күрһәтелгән&lt;ref name=&quot;colossal2013&quot;/&gt;. Унан һуң Үҙәк сүллектә урынлашҡан «Кәүҙәләнеш» инсталляцияһы килә, ул уның тәбиғи пейзаждарҙа иллюзиялар тыуҙырыу өсөн көҙгөләр ҡулланыуҙағы үҙенсәлекле алымдарын нығыта&lt;ref name=&quot;mymodernmet2015&quot;&gt;{{cite web |last=Gragert |first=Anna |date=2015-06-03 |title=Iranian Artist's Mirror Installations Symbolize the Relationship Between Humans and Nature |url=https://mymodernmet.com/shirin-abedinirad-public-mirror-installations/ |website=My Modern Met |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.

2014 йылда Италиялағы Fabrica ғилми-тикшеренеу үҙәгендә уҡығанда, ул «Ерҙәге Күк» инсталляцияһын ижад итә, был уның көҙгө эштәрен эске киңлеккә алып сыға&lt;ref name=&quot;fabrica&quot;&gt;{{cite web |title=Fabrica Research Centre |url=https://www.benettongroup.com/en/the-group/profile/fabrica/ |website=Benetton Group |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;. Сиднейҙағы Какаду утрауында үткән Underbelly Arts сәнғәт фестивалендә «Көҙгөлө зиккурат» (2015) эше менән халыҡ-ара танылыу яулай, был эш киң мәғлүмәт саралары иғтибарын йәлеп итә&lt;ref name=&quot;smh2015&quot;&gt;{{cite news |last=Adams-Dzierzba |first=Nicholas |date=2015-07-31 |title=Underbelly Arts Festival: Iranian artist wants viewers to take a good long look at themselves |newspaper=[[The Sydney Morning Herald]] |url=https://www.smh.com.au/entertainment/art-and-design/underbelly-arts-festival-iranian-artist-wants-viewers-to-take-a-good-long-look-at-themselves-20150731-gijuwo.html |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.

Итальян дизайнеры Уго Торелли менән берлектә эшләнгән «Вавилон манараһы» (2015) уның иң билдәле эштәренең береһенә әйләнә&lt;ref name=&quot;wired2016&quot;&gt;{{cite magazine |last=Rhodes |first=Margaret |date=2016-02-08 |title=Watch a Pyramid of Mirrors Morph Based on Desert Weather |magazine=[[Wired (magazine)|Wired]] |url=https://www.wired.com/2016/02/watch-a-pyramid-of-mirrors-morph-based-on-desert-weather/ |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;. Инсталляция, кинетик сағылыштар тыуҙырып, әйләнә торған көҙгө менән ҡапланған пирамидаль конструкциянан ғибәрәт була. Һуңыраҡ уның һүрәте Стэнфорд университеты нәшриәте тарафынан Сираж Әхмәттең «Вавилон археологияһы: гуманитар фәндәрҙең колониаль нигеҙе» китабының тышлығы итеп һайлана&lt;ref name=&quot;stanford2017&quot;&gt;{{cite book |last=Ahmed |first=Siraj |date=2017 |title=Archaeology of Babel: The Colonial Foundation of the Humanities |publisher=[[Stanford University Press]] |isbn=9781503604025}}&lt;/ref&gt;.

Уның «Ҡабаттан ҡарау» (2018) эше Австралияла үткән Лорн скульптура биенналеһында күрһәтелгә&lt;ref name=&quot;satpaper2018&quot;&gt;{{cite news |last=Coslovich |first=Gabriella |date=2018-03-16 |title=Scavenging art for Landfall: Lorne Sculpture Biennale |newspaper=The Saturday Paper |url=https://www.thesaturdaypaper.com.au/2018/03/16/scavenging-art-landfall-lorne-sculpture-biennale/15211547455932 |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt; һәм «Рефлексив сәйәхәт» (2023—2024) бер нисә халыҡ-ара майҙансыҡта, шул иҫәптән Японияла Оку-Ното триенналеһында һәм виртуаль ысынбарлыҡ инсталляцияһы булараҡ [[Art Dubai]] Digital күргәҙмәһендә күрһәтелә&lt;ref name=&quot;oku-noto&quot;&gt;{{cite web |title=Oku-Noto Triennale 2023 |url=https://oku-noto.jp/ja/index_en.html |website=Oku-Noto Triennale |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.

=== Актриса карьераһы ===
2023 йылда Әбединирад Али Әхмәтзаденың Хәүефле зона фильмында төшә. Фильм Локарно кинофестивалендә «Алтын ҡаплан» премияһына лайыҡ була&lt;ref name=&quot;thr2023&quot;/&gt;. ''[[The Hollywood Reporter]]'' фильмды «йөрәктән сыҡҡан инновацион һәм провокацион ҡысҡырыу» тип атай&lt;ref name=&quot;thr2023&quot;/&gt;.

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* {{cite book |last=Abedinirad |first=Shirin |date=2016 |title=Fashion &amp; Conceptual Art in 21st Century |publisher=Nazar Art Publication |location=Tehran |edition=6th |pages=216 |language=fa}}

== Һылтанмалар ==
* {{official website|http://www.shirinabedinirad.com}}
{{Тышҡы һылтанмалар}}
[[Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр]]
[[Категория:1986 йылда тыуғандар]]
[[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]]
[[Категория:Алфавит буйынса рәссамдар]]</text>
      <sha1>7uex20xfyw7ib9l214hp5pierkg01bg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298838</id>
      <parentid>1298837</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T19:18:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Юлдашева Луиза</username>
        <id>18980</id>
      </contributor>
      <comment>/* Иҫкәрмәләр */</comment>
      <origin>1298838</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12070" sha1="fa6z788preocr0dvmwif8hms8gp5j83" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Ширин Әбединирад''' ({{lang-fa|شیرین عابدینی‌راد}}; [[1986 йыл]], [[Тәбриз]] — [[Иран]]дың хәҙерге рәссамы. Ул үҙенең ҙур күләмле көҙгө инсталляциялары, концептуаль сәнғәт һәм тәбиғәт, рухиәт һәм оптик иллюзиялар темаларын тикшергән ленд-арт проекттары билдәле&lt;ref name=&quot;wired2017&quot;&gt;{{cite magazine |last=Stinson |first=Liz |date=2017-03-05 |title=8 Remote Works of Art We Insist You Track Down |magazine=[[Wired (magazine)|Wired]] |url=https://www.wired.com/2017/03/8-remote-works-art-insist-track/ |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;. 2024 йылдан алып Юта үҙәне университетының сәнғәт һәм дизайн кафедраһы доценты вазифаһын башҡара&lt;ref name=&quot;uvu2024&quot;&gt;{{cite web |title=Faculty &amp; Staff |url=https://www.uvu.edu/artdesign/faculty/ |website=Utah Valley University |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;. 2023 йылда Әли Әхмәтзаденың «Хәүефле зона» фильмында төшә, ул Локарно кинофестивалендә «Алтын ҡаплан» премияһына лайыҡ була&lt;ref name=&quot;thr2023&quot;&gt;{{cite web |last=Mintzer |first=Jordan |date=2023 |title='Critical Zone' Review: Ali Ahmadzadeh's Subversive Iranian Drug Drama |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-reviews/critical-zone-review-iran-1235567852/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.

== Иртә йылдары һәм белеме ==
Әбединирад 1986 йылда [[Тәбриз]]дә тыуған&lt;ref name=&quot;msu2023&quot;&gt;{{cite web |last=Lukiy |first=Kseniya |last2=Popiolek |first2=Kim |date=2023-04-20 |title=Celebrated Iranian Visual Artist Pursues Master's Degree at MSU |url=https://cal.msu.edu/news/celebrated-iranian-visual-artist-pursues-masters-degree-at-msu/ |website=Michigan State University College of Arts &amp; Letters |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;. Художество практикаһын [[2002 йыл]]да рәсем сәнғәтенән башлай. Ҡыҙҙар өсөн Әрҙәбил һөнәри колледжында график дизайн буйынса кесе белгес дәрәжәһен (2003—2005) һәм Тәһрандағы Шәриғәти техник колледжында мода һәм туҡыма дизайны буйынса бакалавр дәрәжәһен ала, унда уның диссертацияһы концептуаль сәнғәт һәм кейем дизайны араһындағы бәйләнештәрҙе тикшерә&lt;ref name=&quot;msu2023&quot;/&gt;.

2013 йылда ул билдәле Иран режиссёры Ғәббәс Киаростами етәкселегендәге һынлы сәнғәт оҫталыҡ дәресендә ҡатнаша&lt;ref name=&quot;msu2023&quot;/&gt;. 2021—2024 йылдарҙа Мичиган дәүләт университетында Студия сәнғәте йүнәлеше буйынса һынлы сәнғәт магистратураһында уҡый, «Рефлексив сәйәхәт» тигән диплом эшен яҡлай&lt;ref name=&quot;msubroadmfa&quot;&gt;{{cite web |title=2024 Master of Fine Arts Exhibition |url=https://broadmuseum.msu.edu |website=MSU Broad Art Museum |date=March 9 – May 26, 2024 |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.

== Художество практикаһы ==
Әбединирадтың эштәре нигеҙҙә тәбиғи мөхиттең кеше ҡабул итә торған оптик иллюзияларын һәм ҡушылмаларын булдырыу өсөн көҙгөләрҙән һәм сағылдыра торған материалдарҙы файҙаланып билдәле бер урындарға бәйле инсталляцияларҙан ғибәрәт&lt;ref name=&quot;colossal2013&quot;&gt;{{cite web |last=Jobson |first=Christopher |date=2013 |title=Mirror Installations by Shirin Abedinirad Reflect the Sky in Stairs and Desert Dunes |url=https://www.thisiscolossal.com/2013/11/shirin-abedinirad-mirrors/ |website=Colossal |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;. Йыш ҡына уның инсталляциялары [[Мосолман архитектураһы|ислам архитектураһынан]] илһамланған геометрик формаларҙы үҙ эсенә ала, бигерәк тә зиккураттар һәм пирамидалар, уларҙы ул тирә-яҡ пейзажды сағылдырыу һәм ярсыҡлау өсөн көҙгөләр менән ҡаплай&lt;ref name=&quot;colossal2016&quot;&gt;{{cite web |last=Jobson |first=Christopher |date=2016-01-28 |title=Babel Tower: A Kinetic Mirrored Ziggurat Reflects the Surrounding Iranian Landscape |url=https://www.thisiscolossal.com/2016/01/babel-tower/ |website=Colossal |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.
Уның художестволы фәлсәфәһе яҡтылыҡ, сағылыш һәм киңлек менән манипуляциялау аша «трансцендент тәжрибә» булдырыуға йүнәлтелгән. Ул үҙенең эштәре «ерҙе күк менән бәйләү»ҙе һәм кешелектең тәбиғәт менән мөнәсәбәттәре тураһында уйланыу мәлдәрен булдырыуҙы маҡсат итеп ҡуя, тип белдерә&lt;ref name=&quot;arcual&quot;&gt;{{cite web |date=2022 |title=Studio Secrets with Shirin Abedinirad |url=https://www.arcual.com/blog/studio-secrets-with-shirin-abedinirad |website=Arcual |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.

== Карьераһы ==

=== Академик карьераһы ===
2024 йылда Әбединирад Юта үҙәнлеге университетына сәнғәт һәм дизайн кафедраһы доценты булып эшкә урынлаша, унда сүсле сәнғәт, скульптура III һәм 3D дизайн буйынса курстар уҡыта&lt;ref name=&quot;uvu2024&quot;/&gt;. Был вазифаға тиклем ул Мичиган дәүләт университетында өс үлсәмле форма буйынса уҡытыусы булып эшләй (2022—2023)&lt;ref name=&quot;msu2023&quot;/&gt;.

=== Төп күргәҙмәләре ===
Әбединирадтың тәүге ҙур асыҡ һауалағы инсталляцияһы «Нәркәс» (2013) Ирандың Үҙәк сүллегендә эшләнгән һәм унда көҙгөләр менән ҡапланған спираль баҫҡыс күрһәтелгән&lt;ref name=&quot;colossal2013&quot;/&gt;. Унан һуң Үҙәк сүллектә урынлашҡан «Кәүҙәләнеш» инсталляцияһы килә, ул уның тәбиғи пейзаждарҙа иллюзиялар тыуҙырыу өсөн көҙгөләр ҡулланыуҙағы үҙенсәлекле алымдарын нығыта&lt;ref name=&quot;mymodernmet2015&quot;&gt;{{cite web |last=Gragert |first=Anna |date=2015-06-03 |title=Iranian Artist's Mirror Installations Symbolize the Relationship Between Humans and Nature |url=https://mymodernmet.com/shirin-abedinirad-public-mirror-installations/ |website=My Modern Met |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.

2014 йылда Италиялағы Fabrica ғилми-тикшеренеу үҙәгендә уҡығанда, ул «Ерҙәге Күк» инсталляцияһын ижад итә, был уның көҙгө эштәрен эске киңлеккә алып сыға&lt;ref name=&quot;fabrica&quot;&gt;{{cite web |title=Fabrica Research Centre |url=https://www.benettongroup.com/en/the-group/profile/fabrica/ |website=Benetton Group |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;. Сиднейҙағы Какаду утрауында үткән Underbelly Arts сәнғәт фестивалендә «Көҙгөлө зиккурат» (2015) эше менән халыҡ-ара танылыу яулай, был эш киң мәғлүмәт саралары иғтибарын йәлеп итә&lt;ref name=&quot;smh2015&quot;&gt;{{cite news |last=Adams-Dzierzba |first=Nicholas |date=2015-07-31 |title=Underbelly Arts Festival: Iranian artist wants viewers to take a good long look at themselves |newspaper=[[The Sydney Morning Herald]] |url=https://www.smh.com.au/entertainment/art-and-design/underbelly-arts-festival-iranian-artist-wants-viewers-to-take-a-good-long-look-at-themselves-20150731-gijuwo.html |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.

Итальян дизайнеры Уго Торелли менән берлектә эшләнгән «Вавилон манараһы» (2015) уның иң билдәле эштәренең береһенә әйләнә&lt;ref name=&quot;wired2016&quot;&gt;{{cite magazine |last=Rhodes |first=Margaret |date=2016-02-08 |title=Watch a Pyramid of Mirrors Morph Based on Desert Weather |magazine=[[Wired (magazine)|Wired]] |url=https://www.wired.com/2016/02/watch-a-pyramid-of-mirrors-morph-based-on-desert-weather/ |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;. Инсталляция, кинетик сағылыштар тыуҙырып, әйләнә торған көҙгө менән ҡапланған пирамидаль конструкциянан ғибәрәт була. Һуңыраҡ уның һүрәте Стэнфорд университеты нәшриәте тарафынан Сираж Әхмәттең «Вавилон археологияһы: гуманитар фәндәрҙең колониаль нигеҙе» китабының тышлығы итеп һайлана&lt;ref name=&quot;stanford2017&quot;&gt;{{cite book |last=Ahmed |first=Siraj |date=2017 |title=Archaeology of Babel: The Colonial Foundation of the Humanities |publisher=[[Stanford University Press]] |isbn=9781503604025}}&lt;/ref&gt;.

Уның «Ҡабаттан ҡарау» (2018) эше Австралияла үткән Лорн скульптура биенналеһында күрһәтелгә&lt;ref name=&quot;satpaper2018&quot;&gt;{{cite news |last=Coslovich |first=Gabriella |date=2018-03-16 |title=Scavenging art for Landfall: Lorne Sculpture Biennale |newspaper=The Saturday Paper |url=https://www.thesaturdaypaper.com.au/2018/03/16/scavenging-art-landfall-lorne-sculpture-biennale/15211547455932 |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt; һәм «Рефлексив сәйәхәт» (2023—2024) бер нисә халыҡ-ара майҙансыҡта, шул иҫәптән Японияла Оку-Ното триенналеһында һәм виртуаль ысынбарлыҡ инсталляцияһы булараҡ [[Art Dubai]] Digital күргәҙмәһендә күрһәтелә&lt;ref name=&quot;oku-noto&quot;&gt;{{cite web |title=Oku-Noto Triennale 2023 |url=https://oku-noto.jp/ja/index_en.html |website=Oku-Noto Triennale |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;.

=== Актриса карьераһы ===
2023 йылда Әбединирад Али Әхмәтзаденың Хәүефле зона фильмында төшә. Фильм Локарно кинофестивалендә «Алтын ҡаплан» премияһына лайыҡ була&lt;ref name=&quot;thr2023&quot;/&gt;. ''[[The Hollywood Reporter]]'' фильмды «йөрәктән сыҡҡан инновацион һәм провокацион ҡысҡырыу» тип атай&lt;ref name=&quot;thr2023&quot;/&gt;.

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр|2}}

== Әҙәбиәт ==
* {{cite book |last=Abedinirad |first=Shirin |date=2016 |title=Fashion &amp; Conceptual Art in 21st Century |publisher=Nazar Art Publication |location=Tehran |edition=6th |pages=216 |language=fa}}

== Һылтанмалар ==
* {{official website|http://www.shirinabedinirad.com}}
{{Тышҡы һылтанмалар}}
[[Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр]]
[[Категория:1986 йылда тыуғандар]]
[[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]]
[[Категория:Алфавит буйынса рәссамдар]]</text>
      <sha1>fa6z788preocr0dvmwif8hms8gp5j83</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фекерләшеү:Ширин Әбединирад</title>
    <ns>1</ns>
    <id>201267</id>
    <revision>
      <id>1298839</id>
      <timestamp>2026-05-31T19:19:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Юлдашева Луиза</username>
        <id>18980</id>
      </contributor>
      <comment>Яңы бит: {{ТИМ|ru|Абединирад, Ширин|}}{{Вики-яҙ 2026|ҡатнашыусы=Юлдашева Луиза|тема=объект|тема2=|тема3=|ил=Иран|ил2=|ил3=}}  [[Ҡатнашыусы:Юлдашева Луиза|Юлдашева Луиза]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Юлдашева Луиза|фекер алышыу]])19:19, 31 май 2026 (UTC)</comment>
      <origin>1298839</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="406" sha1="9d5hw0m5h7etcq2rrgsgud51za75vx4" xml:space="preserve">{{ТИМ|ru|Абединирад, Ширин|}}{{Вики-яҙ 2026|ҡатнашыусы=Юлдашева Луиза|тема=объект|тема2=|тема3=|ил=Иран|ил2=|ил3=}}
 [[Ҡатнашыусы:Юлдашева Луиза|Юлдашева Луиза]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Юлдашева Луиза|фекер алышыу]])19:19, 31 май 2026 (UTC)</text>
      <sha1>9d5hw0m5h7etcq2rrgsgud51za75vx4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1298840</id>
      <parentid>1298839</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T19:20:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Юлдашева Луиза</username>
        <id>18980</id>
      </contributor>
      <origin>1298840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="404" sha1="d08agjdkjpdwiqjugbmptneh2k0op1v" xml:space="preserve">{{ТИМ|ru|Абединирад, Ширин|}}{{Вики-яҙ 2026|ҡатнашыусы=Юлдашева Луиза|тема=шәхес|тема2=|тема3=|ил=Иран|ил2=|ил3=}}
 [[Ҡатнашыусы:Юлдашева Луиза|Юлдашева Луиза]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Юлдашева Луиза|фекер алышыу]])19:19, 31 май 2026 (UTC)</text>
      <sha1>d08agjdkjpdwiqjugbmptneh2k0op1v</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>