Википедия bawiki https://ba.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88_%D0%B1%D0%B8%D1%82 MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter Медиа Махсус Фекерләшеү Ҡатнашыусы Ҡатнашыусы менән һөйләшеү Википедия Википедия буйынса фекерләшеү Файл Файл буйынса фекерләшеү MediaWiki MediaWiki буйынса фекерләшеү Ҡалып Ҡалып буйынса фекерләшеү Белешмә Белешмә буйынса фекерләшеү Категория Категория буйынса фекерләшеү Портал Портал буйынса фекерләшеү Проект Проект буйынса фекерләшеү TimedText TimedText talk Модуль Модуль буйынса фекерләшеү Event Event talk Эрнст Хаппель (стадион) 0 199756 1298920 1286196 2026-06-01T20:04:00Z Il Nur 5867 1298920 wikitext text/x-wiki {{Стадион |название = Эрнст Хаппель |полное название = ''Эрнст-Хаппель-Штадион'' |бывшие названия = ''Пратер'' (Пратерштадион) |оригинальное название = Ernst-Happel-Stadion |изображение = [[Файл:EHStadion040606w.jpg|300px]] [[УЕФА стадиондары рейтингы|'''4-се категориялы УЕФА стадионы''']] |lat_dir = N|lat_deg = 48|lat_min = 12|lat_sec = 25.8 |lon_dir = E|lon_deg = 16|lon_min = 25|lon_sec = 13.9 |region = CH |CoordScale = |местоположение = [[Вена]], [[Австрия]] |построен = [[1929]] |открыт = [[11 июль]] [[1931]] |реконструирован = 1986 |владелец = [[Вена]] ҡалаһы |цена = |архитектор = Отто Эрнст Швейзер |команда = {{Флаг|Австрия}} [[Футбол буйынса Австрия йыйылма командаһы|Австрия йыйылма командаһы]] |вместимость = 55&nbsp;665 |габариты = 105×68 м |покрытие = }} '''«Эрнст Ха́ппель»''' ({{lang-de|Ernst-Happel-Stadion}} {{Audio|Ernst-Happel-Stadion.ogg|произношение}}; [[1992]] йылға тиклем «Пратер» тип атала {{lang-de2|Praterstadion}} йәки {{lang-de2|Wienerstadion}}) — [[Австрия]]ның [[Вена]] ҡалаһындағы [[футбол]] [[стадион]]ы. [[Футбол буйынса Австрия йыйылма командаһы]]ның стадионы. == Тарихы == Стадионды төҙөү 1931 йылдың 11 июлендә тамамлана. ул — Австриялағы иң ҙур стадион. Хәҙерге исем Австрияның күренекле футболсыһы һәм [[тренер]]ы [[Хаппель Эрнст|Эрнст Хаппель]] хөрмәтенә бирелә. «Эрнст Хаппель» — [[футбол буйынса Австрия йыйылма командаһы]]ның стадионы. Клуб кимәлендә ул ил кубогы матчтарын һәм халыҡ-ара матчтарҙы ғына ҡабул итә, атап әйткәндә, «[[Аустрия (футболь клубы, Вена)|Аустрия]]» һәм «[[Рапид (футбол клубы, Вена)|Рапида]]» матчтарын, сөнки уларҙың өй ареналары Европа лигаһы һәм [[УЕФА чемпиондары лигаһы]] матчтарын ҡабул итеү өсөн бәләкәй. Вена муниципалитеты «Эрнст Хаппель» стадионын [[Футбол буйынса 2008 йылғы Европа чемпионаты|2008 йылғы Европа чемпионаты]] өсөн реконструкциялауға 36,9 млн [[евро]] сарыф итә<ref>{{Cite web |url=http://allstadium.org/stadium/item/ernst-happel |title=История стадиона «Эрнст Хаппель» |accessdate=2025-08-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141129050445/http://allstadium.org/stadium/item/ernst-happel |archivedate=2014-11-29 |deadlink=yes }}</ref>. 2008 йылғы Европа чемпионатының финалы 2008 йылдың 29 июнендә үтә. == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} == Һылтанмалар == * [https://web.archive.org/web/20141129050445/http://allstadium.org/stadium/item/ernst-happel Профиль стадиона «Эрнст Хаппель» на сайте http://allstadium.org] [[Категория:1929 йылда төҙөлгән стадиондар]] [[Категория:Леопольдштадт]] [[Категория:Австрияның футбол стадиондары]] p9aqahj90ep6qocromdim5l19v6llww Проект:Вики-яҙ 2026 102 199994 1298867 1298841 2026-06-01T16:36:08Z Il Nur 5867 /* Ҡатнашыусылар */ 1298867 wikitext text/x-wiki {{WAM |header = [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Вики-яҙ — 2026]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Файл:CEE Spring Logo transparent.svg|250px]]</div> |subheader = <div style="margin-right:1em; float:right;"> {{Кнопка|url=https://pageviews.wmcloud.org/massviews/?platform=all-access&agent=user&source=category&range=latest-10&subjectpage=1&subcategories=0&sort=views&direction=1&view=list&target=https://ba.wikipedia.org/wiki/%25D0%259A%25D0%25B0%25D1%2582%25D0%25B5%25D0%25B3%25D0%25BE%25D1%2580%25D0%25B8%25D1%258F:%25C2%25AB%25D0%2592%25D0%25B8%25D0%25BA%25D0%25B8-%25D1%258F%25D2%2599_2026%25C2%25BB_%25D0%25BA%25D0%25BE%25D0%25BD%25D0%25BA%25D1%2583%25D1%2580%25D1%2581%25D1%258B_%25D3%25A9%25D1%2581%25D3%25A9%25D0%25BD_%25D1%258F%25D2%2599%25D1%258B%25D0%25BB%25D2%2593%25D0%25B0%25D0%25BD_%25D0%25BC%25D3%2599%25D2%25A1%25D3%2599%25D0%25BB%25D3%2599%25D0%25BB%25D3%2599%25D1%2580|Марафон мәҡәләләре статистикаһы|class=mw-ui-destructive }}</div> «'''Вики-яҙ — 2026'''» — '''[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Wikimedia CEE Spring 2026]]''' халык-ара конкурсының Башҡорт Википедияһындағы өлөшө. 21 марттан 31 майға тиклем үткәрелә. Проекттың маҡсаты — Википедияла [[Үҙәк һәм Көнсығыш Европа]] илдәре араһында хеҙмәттәшлекте камиллаштырыу, күрше илдәр тураһында үҙ белемдәренең кимәлен күтәреү, шулай уҡ Википедияның йөкмәткеһен Рәсәй һәм Башҡортостан тураһында белемде башҡа телдәрҙә тулыландырыу. |body = == Ҡағиҙәләр == * Конкурсҡа википедияла теркәлгән һәр кем ҡатнаша ала. * Конкурсҡа түбәндәге мәҡәләләр ҡабул ителә: ** Мәҡәлә 2026 йылдың 21 мартынан 31 майына тиклем башҡорт телендә яҙылырға тейеш. ** Мәҡәләләр [[Проект:Вики-яҙ 2026#Нимә тураһында яҙырға|түбәндәге илдәр йәки халыҡтар]] менән бәйле булырға тейеш. ** Яңы мәҡәләлә 150 һүҙҙән һәм 2500 байттан артыҡ булырға тейеш. ** Иҫке мәҡәләгә 120 һүҙ һәм 2000 байт өҫтәргә. ** Мәҡәлә [[Википедия:Әһәмиәтлелек|әһәмиәтле]] булырға тейеш, мәҡәләнең [[Википедия:Абруйлы сығанаҡтар|сығанаҡтары]] күрһәтелергә тейеш. ** Машина тәржемәһе булырға тейеш түгел. * Приздар, диплом һәм сертификаттар квалификацион мәҡәләләр һаны өсөн бирелә, халыҡ-ара һәм үҙенә башҡа тел бүлегендәге урындарға бәйле. * Урындағы жюри быларҙы ҡайғырта алыуы өсөн, байытылған/яңы мәҡәләләрне түбәндәге таблицага урнаштырыу һорала. * 4 мәҡәләне булдырған/яҡшыртҡан ҡатнашыусы финалистар араһына инә * Ҡазыйҙар ҡарары шикәйәт ителә алмай. == Баһа биреү == * Күрһәтелгән талаптарға тура килгән өҫтәлгән материал күләме кәмендә 2000/2500 байт йәки 120/150 һүҙ булған иҫке/яңы мәҡәләләргә жюри 1 балл бирә; * Ҡатнашыусы белдергән теманы юғары сифатлы итеп асҡан, материалды викилаштырған һәм һүрәтләгән мәҡәләләргә жюри 2 балл бирә; * 200 һүҙҙән йәки 3000 байттан артҡан мәҡәләләргә, һәм ҡатнашыусы белдергән теманы тулыһынса асҡан, материалды юғары сифатлы итеп викилаштырған һәм һүрәтләгән мәҡәләләргә жюри 3 балл бирә; [[Проект:Мириада|Һәрбер тел бүлегендә булырға тейешле 10 мең мәҡәлә]] араһынан булһа өҫтәмә 5 балл бирелә; * Теркәлеү ваҡыты ярты йылдан әҙерәк булған ҡатнашыусылар өсөн балл коэффициентын ике тапҡырға арттырыу ҡаралған. == Нимә тураһында яҙырға == {{div col|3}} [[Файл:Flag of Albania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Albania|Албания — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Armenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Armenia|Армения — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Austria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Austria|Австрия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Azerbaijan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Azerbaijan|Азербайджан — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Bashkortostan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Башкортостан — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Belarus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Belarus|Белоруссия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring 2026/Structure/Bosnia and Herzegovina|Босния һәм Герцеговина — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Bulgaria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bulgaria|Болгария — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Hungary.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Hungary|Венгрия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Võro_lipp.png|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Võro|Выру — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Georgia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Georgia|Грузия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Greece.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Greece|Греция — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Kazakhstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kazakhstan|Казахстан — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Cyprus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Cyprus|Кипр — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Kosovo.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kosovo|Косово — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of the Crimean Tatar people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Crimean Tatar|Кырым татарҙары — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Latvia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Latvia|Латвия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag_of_Lithuania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Lithuania|Литва — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Sorbs.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Sorbian|Лужичане — Мәҡәләләр исемлеге]] {{y}} [[Файл:Flag of Malta.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Malta|Мальта — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Poland.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Poland|Польша — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Romania.svg|40px]]&nbsp;[[Файл:Flag of Moldova.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Romanian|Румыния һәм Молдавия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of North Macedonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/North Macedonia|Төнъяк Македония — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Republika Srpska.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Republic of Srpska|Республика Сербская — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Serbia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Serbia|Сербия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Slovakia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovakia|Словакия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Slovenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovenia|Словения — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Tatarstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tatar|Татарҙар — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Turkey.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Turkey|Төркия— Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Ukraine.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Ukraine|Украина — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Croatia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Croatia|Хорватия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of the Romani people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Roma|Цыгане (рома) — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Montenegro.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Montenegro|Черногория — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Czech Republic‎.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Czechia‎|Чехия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Erzya Flag.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Erzya|Эрзя — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Esperanto.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Esperanto|Эсперанто — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Estonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Estonia|Эстония — Мәҡәләләр исемлеге]] {{div col end}} }} Вики-яҙ 2026 сиктәрендә башҡа конкурстар: [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Women|Ҡатын-ҡыҙҙар]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_for_Human_Rights|Кеше хоҡуҡтары]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_Youth|Йәштәр]]. == Приздар == 400 евроға тиклем. == Ҡатнашыусылар == Яҙылған һәм төҙәтелгән мәҡәләләрҙе ошо таблицаға теркәргә. Мәҡәләнең фекер алышыу битендә конкурстың ҡалыбын ҡуйыу мотлаҡ; Ошо ҡалыпты күсереп алырға: <div><pre>{{Вики-яҙ 2026 |ҡатнашыусы= |тема= |тема2= |тема3= |ил= |ил2= |ил3= }}</pre> {| class="wikitable sortable" |- align="left" ! Ҡатнашыусы ! Мәҡәләләр ! Иҫәп ! Мәрәйҙәр ! Урын |- |{{u|Freiheiten }} |[[Әзербайжанда журналистарҙы сериялы ҡулға алыуҙар ]] (3) |1 |3 | |- |{{u|MR973}} |[[Шпаннагель ]](3) |1 |3 | |- |{{u|Akkashka}} |[[Бөйрәкәй (роман-эпопея)]] (3){{*}} [[Тимеркәй фәлсәфәһе (хикәйә)]] (3){{*}} [[Кукорелли Эндре]] (8){{*}} [[Фертё-Ханшаг]] (8){{*}} [[Маурер Дора]] (8){{*}} [[Смрчкова Людвика]] (8){{*}} [[Цимблер Лиана]] (8){{*}} [[Тыйыу һалынған ҡала]] (8){{*}} [[Лейхтер Кете]](8){{*}} [[Ҡасҡынова Гөлнур Нуриман ҡыҙы]] (3){{*}} [[Өлкән Плиний]](8){{*}} [[Мэри Шелли]](8){{*}} [[Маргарет Этвуд]](8){{*}} [[Гарриет Бичер-Стоу]](8){{*}} [[Энид Мэри Блайтон]](8){{*}} [[Мэрайя Кэри]](8){{*}} [[Лата Мангешкар]](8){{*}} [[Һанна Арендт]](8){{*}} [[Ширин Тәкәле]] (3){{*}} [[Фәриҙә Шамил ҡыҙы Вәзирова]] (3){{*}} [[Изабелла I (Кастилия королеваһы)]](8){{*}} [[Гипатия]](8){{*}} [[Тура атлаусы кеше]](8){{*}} [[Сакстар]](8){{*}} [[Дактар]](8){{*}} [[Нормандар]](8){{*}} [[Кепервеем]] (3){{*}} [[Викингтар осоро]](8){{*}} [[Этна]](8){{*}} [[Иран әҙәбиәте]] (3){{*}} [[Персеполь]](8){{*}} [[Урал мегалиттары]] (3){{*}} [[Сәдеғ Һедәйет]] (3){{*}} [[Фәтәли шаһ]] (3){{*}} [[Ғәббәс мирза]] (3){{*}} [[Нарва ратушаһы]] (3){{*}} [[Лола Лийват]] (3){{*}} [[Алутагузе (милли парк)]] (3){{*}} [[Тәбриз]] (3){{*}} [[Хәмсә]] (3){{*}} [[Сажиҙар]] (3){{*}} [[Сәһәнд]] (3){{*}} [[Гуләмдәр]] (3){{*}} [[Әмирзадә Хәйри Ғосман улы]] (3){{*}} [[Мәшһәд]] (3){{*}} [[Сиған мәҙәниәте]] (3) |46 |253 | |- |{{u|Ilsina Ilgizovna}} |[[Татьяна Грабузова]] (2){{*}} [[Алиса Вяткина]] (3){{*}} [[Ғәзизова Хәлимә Хисаметдин ҡыҙы]] (3){{*}} [[Фигнер Лидия Николаевна]] (3){{*}} [[Вероника Кобалия]] (3){{*}} [[Мина Караджич]] (3){{*}} [[Ангелина Топич]] (3) |7 |20 | |- |{{u|Ilnaz26}} |[[Гөлүсә Ғәлиева ]]{{*}} [[Шәйҙуллина Регина Марат ҡыҙы]]{{*}} [[Кнутова Лидия Ивановна]]{{*}} [[Умм әл-Банин]]{{*}} [[Маре Винт]]{{*}} [[Элон Уикленд]]{{*}} [[Ита Эвер]]{{*}} [[Хафизова Рәсихә Сәфәрғәли ҡыҙы]]{{*}} [[Камиля Харисова]]{{*}} [[Диана Хафизова]]{{*}} [[Хафизова Клара Шәйсолтан ҡыҙы]]{{*}} [[Эве Киви]]{{*}} [[Кайя Канепи]]{{*}} [[Келли Силдару]]{{*}} [[Ану Тали]]{{*}} [[Кармен Касс]]{{*}} [[Сигне Киви]]{{*}} [[Юлия Шигмонд]]{{*}} [[Элина Нечаева]]{{*}} [[София Заменгоф]]{{*}} [[Каталин Ковач (эсперанточы)]]{{*}} [[Илона Кутни]]{{*}} [[Юлия Шупихова]]{{*}} [[Эли Урбанова]]{{*}} [[Лилит Блеян]]{{*}} [[Аревик Церунян]]{{*}} [[Ануш Бабаджанян]]{{*}} [[Карина Погосян]]{{*}} [[Эльнара Ғәсимова]]{{*}} [[Рима Пипоян]]{{*}} [[Севиндж Аббасова]]{{*}} [[Нәргиз Әбсәләмова]]{{*}} [[Айнур Елғунеш]]{{*}} [[Әхмәтхажи Ғәбделзаһир улы Рахманҡолов]]{{*}} [[Ольга Фигнер]]{{*}} [[Нина Ли]]{{*}} [[Мөхәмәтшәриф Әхмәтжан улы Яушев]]{{*}} [[Сәлих Юсуп улы Эрзин]]{{*}} [[Ғәбделвәли Әхмәтжан улы Яушев]]{{*}} [[Мәҙинә Гөлгөн]]{{*}} [[Зарифа Исмәғил ҡыҙы Будагова]]{{*}} [[Зарифа Әзиз ҡыҙы Әлиева]]{{*}} [[Наилә Мәммәҙәли кыҙы Вәлиханлы]]{{*}} [[Һижран Камран ҡыҙы Хөсәйенова]]{{*}} [[Аида Насир ҡыҙы Имангулиева]]{{*}} [[Имрен Айҡут]]{{*}} [[Нежла Атеш]]{{*}} [[Берна Ғөзбаши]]{{*}} [[Джейда Сунгур]]{{*}} [[Джанан Гөллү]] |50 | | |- |{{u|Баныу}} |[[Базилевский Иван Федорович]] (3){{*}} [[Чижов Александр Федорович]] (3){{*}} [[Ырғыҙ (роман)]] (3){{*}} [[Космонавтика көнө]] (3){{*}} [[Ҡан (роман)]] (3){{*}} [[Каспранский Рауил Рухулбаян улы]] (3){{*}} [[Боролош (роман)]] (3){{*}}[[Шуваев Дмитрий Савельевич]] (3){{*}}[[Александр хәрби училищеһы]] (3){{*}}[[Фәтхи һалдат (хикәйә)]] (3){{*}}[[Әли Лариджани]] (3){{*}}[[Нәргиз Мөхәммәди]] (3) |12 |36 | |- |{{u|Таңһылыу}} |[[Ҡаҙмунайгаз]]{{*}} [[Тәбиғәт тарихы милли музейы (Болгария)]]{{*}} [[Күк механикаһы]]{{*}} [[Икенсе йыһан тиҙлеге]]{{*}} [[Планета системаһы]]{{*}} [[Йондоҙҙоң барлыҡҡа килеүе]]{{*}} [[Никос Казандзакис]]{{*}} [[Фотометрия (астрономия)]]{{*}} [[Ҡояш бөркөлөүе]]{{*}} [[Вахушти Багратиони исемендәге география институты]]{{*}} [[Августов каналы]]{{*}} [[Элемтә юлдашы]]{{*}} [[Атмосфера химияһы]]{{*}} [[Астрометрия]]{{*}} [[Автоматик планета-ара станция]]{{*}} [[Төшөү аппараты]]{{*}} [[Орбиталь станция]]{{*}} [[Керчь мәсете]]{{*}} [[Ҡояш еле]]{{*}} [[Али Аҡыш]]{{*}} [[Тотолоу (астрономия)]]{{*}} [[Тереклек булыу зонаһы]]{{*}} [[Хәмит Йәрми]]{{*}} [[Эклиптика]]{{*}} [[Ҡаҙағстандың Халыҡ хужалығы министрлығы]]{{*}} [[Тикшеренеү]]{{*}} [[Венгрия геологияһы]]{{*}} [[Параллакс]]{{*}} [[Күк экваторы]]{{*}} [[Дәүер (астрономия)]]{{*}} [[Тура күтәрелеш]]{{*}} [[Ауышлыҡ (астрономия)]]{{*}} [[Күк координаталары системаһы]]{{*}} [[Астрономияла алыҫлыҡ шкалаһы]]{{*}} [[Орбита (астрономия)]]{{*}} [[Халыҡ медицинаһы]]{{*}} [[Кәрәкле дарыуҙар]]{{*}} [[Анестезия]]{{*}} [[Һаулыҡ һаҡлау]]{{*}} [[Йәрәхәт]]{{*}} [[Урология]]{{*}} [[Ҡан баҫымы]]{{*}} [[Материя (физика)]]{{*}} [[Диэлектрик]]{{*}} [[Йондоҙ ваҡыты]]{{*}} [[Йылан тешләүе]]{{*}} [[Эндоскопия]]{{*}} [[Бил пункцияһы]]{{*}} [[Вегетатив хәл]]{{*}} [[Астродинамика]]{{*}} [[Эфемерида]]{{*}} [[Ом законы]] |52 | | |- |{{u|Вәхит}} |[[Ореляк (ҡурсаулыҡ)]]{{*}} [[Белоруссияның махсус һаҡланыусы тәбиғәт биләмәләре]]{{*}} [[Минск-Арена]]{{*}} [[Словакия Олимпия уйындарында]]{{*}} [[Будапештта балалар тимер юлы]]{{*}} [[Алидзор ҡәлғәһе]]{{*}} [[Айя-Напа]]{{*}} [[Зәңгәр флаг]]{{*}} [[Оазис]]{{*}} [[Көтөүлек]]{{*}} [[Осло опера театры]]{{*}} [[Осло]] (тулыландырыу){{*}} [[Сицилия]]{{*}} [[Сардиния]]{{*}} [[Серенгети (милли парк)]]{{*}} [[Финикс]]{{*}} [[Гонолулу]]{{*}} [[Неаполь]]{{*}} [[Цюрих]]{{*}} [[Косовола йәйәүле туризм]]{{*}} [[Призрен географияһы]]{{*}} [[Брезовица (тау саңғыһы курорты)]]{{*}} [[Косовола спорт]]{{*}} [[Косово Олимпия уйындарында]]{{*}} [[Тахири Альбин]]{{*}} [[Косово Республикаһында транспорт]]{{*}} [[Приштина халыҡ-ара аэропорты]]{{*}} [[Брезовица (Косово)]]{{*}} [[Косовола тимер юл транспорты]]{{*}} [[Косовоның файҙалы ҡаҙылмалары]]{{*}} [[Трепча]]{{*}} [[Джяковица (аэропорт)]]{{*}} [[Джяковица]]{{*}} [[Косово һәм евро ]]{{*}} [[Еврозона]]{{*}} [[Приштина университеты]]{{*}} [[Косовска-Митровица]]{{*}} [[Приштина университеты (Төньяҡ Косово)]]{{*}} [[Призрен университеты]]{{*}} [[Ибрахими Ута]]{{*}} [[Арабат ҡәлғәһе]]{{*}} [[Еникале]]{{*}} [[Перекоп ҡәлғәһе]]{{*}} [[Ҡырым инженер-педагогия университеты]]{{*}} [[Яҡубов Сыңғыҙ Фәүзи улы]]{{*}} [[Иран милли музейы]]{{*}} [[Ғүмәр Хәйәм кәшәнәһе]]{{*}} [[Әбүғәлисина кәшәнәһе]]{{*}} [[Кипрҙа транспорт]]{{*}} [[Морфу (ҡала)]]{{*}} [[Яҡын Көнсығыш техник университеты]]{{*}} [[Троодос]]{{*}} [[Кипр (утрау)]]{{*}} [[Крит]]{{*}} [[Сицилия (утрау)]]{{*}} [[Петергоф (һарай-парк ансамбле)]]{{*}} [[Мамай курғаны]]{{*}} [[Узон]]{{*}} [[Гимры автомобиль юлы туннеле]]{{*}} [[Йәнәсәй аша тимер юл күпере (Красноярск)]]{{*}} [[Укок]]{{*}} [[Урҙа мәмерйәһе]]{{*}} [[Юлемисте (күл)]]{{*}} [[Таллин ҡултығы]]{{*}} [[Рухну]]{{*}} [[Рига ҡултығы]]{{*}} [[Карула (милли парк)]]{{*}} [[Лахемаа]]{{*}} [[Пакри (ярымутрау)]]{{*}} [[Таллин (аэропорт)]]{{*}} [[Мууга (порт)]]{{*}} [[Таллин порты]]{{*}} [[Ванасадам]]{{*}} [[Таллин техник университеты]]{{*}} [[Осмуссаар]]{{*}} [[Эстония тәбиғәт музейы]]{{*}} [[Таш күпер (Тарту)]]{{*}} [[Пюхаярв]]{{*}} [[Вилсанди (милли парк)]]{{*}} [[Сааремаа]]{{*}} [[Матсалу (милли парк)]]{{*}} [[Соомаа]]{{*}} [[Никшич]]{{*}} [[Котор]]{{*}} [[Которҙың тәбиғи һәм мәҙәни-тарихи районы]] |85 | | |- |{{u|Юлдашева Луиза}} |[[Мэри Катранзу]]{{*}}[[Шкоро Мирослав]]{{*}}[[Варанкин Владимир Валентинович]]{{*}}[[Нина Ангеловска]]{{*}}[[Исидор Боровский]]{{*}}[[Ләйлә Арагян]]{{*}}[[Мандана Кәрими]]{{*}}[[Гугуш]]{{*}}[[Динар (ҡурсаулыҡ)]]{{*}}[[Ҡавир милли паркы]]{{*}}[[Шапур (мәмерйә)]]{{*}}[[Мелләт (парк)]]{{*}}[[Шаһ Нимәтулла Вәли мавзолейы]]{{*}}[[Мәрмәр һарай (Тәһран)]]{{*}}[[Заманса сәнғәт музейы (Исфаһан)]]{{*}} [[Туран милли паркы]]{{*}}[[Элһам Кәшәфи]]{{*}} [[Әхмәт Шамлу]]{{*}} [[Севрюгин Антон Васильевич]]{{*}} [[Шәһәрстан күпере]]{{*}} [[Сәттар хан]]{{*}}[[Ованес Оганян]]{{*}}[[Мостафа Мирсәлим]]{{*}}[[Мөхәммәт I (Сәлжүк солтаны)]]{{*}}[[Ғәббәс Хәлили]]{{*}}[[Ғәбиб Сәхир]]{{*}}[[Хөсәйен Шәһәби]]{{*}} [[Фәтулла хан Әкбәр]]{{*}} [[Мир Йәләл Пашаев]]{{*}} [[Мәрзиә Мәхмәлбаф]]{{*}} [[Кәрим Сәнжәби]]{{*}} [[Хушенг Сәйхун]]{{*}} [[Ләйлә Пәһләүи]]{{*}} [[Шаһназ Пәһләүи]]{{*}} [[Хәмит Реза Пәһләүи]]{{*}} [[Абдул Реза Пәһләүи]]{{*}} [[Әхмәт Реза Пәһләүи]]{{*}} [[Нур Пәһләүи]]{{*}} [[Йәсмин Пәһләүи]]{{*}} [[Мәхмүт Реза Пәһләүи]]{{*}} [[Әшрәф Пәһләүи]]{{*}} [[Әли Әкбәр Бахман]]{{*}} [[Мөхәммәт Хәсән Мирза]]{{*}} [[Әли Реза Пәһләүи I]]{{*}} [[Мехрәнгиз Дәүләтшаһи]]{{*}}[[Шафиҡ Шәһрийәр]]{{*}} [[Шәмс Пәһләүи]]{{*}} [[Фатима Пәһләүи]]{{*}} [[Пәрүин Ардалан]]{{*}}[[Ғөләм Реза Пәһләүи]]{{*}}[[Реза Пәһләүи (шаһзада)]]{{*}}[[Әли Реза Пәһләүи]]{{*}}[[Мөхәммәт шаһ Ҡаджар]]{{*}}[[Әли Әҙил шаһ]]{{*}}[[Хәмит Мирза]]{{*}} [[Әхмәт ибн Исмәғил]]{{*}} [[Исмәғил Сәмәни]]{{*}}[[Мансур Хеҡмәт]]{{*}} [[Мәлик шаһ I]]{{*}} [[Сәмәниҙәр мавзолейы]]{{*}} [[Ҡәүәт II]]{{*}} [[Уруа]]{{*}} [[Хәләф ибн Әхмәт]]{{*}} [[Хәсән хан Ҡаджар]]{{*}}[[Ғөләмәли хан Ҡаджар]]{{*}} [[Мәхмүт Панахиан]]{{*}} [[ Барҡыяруҡ]]{{*}} [[Әхмәт Санжар]]{{*}} [[ Мөхәммәт Әли шаһ]]{{*}} [[Төркмән Әмир хан]]{{*}} [[Әҡбәриә баҡсаһы]]{{*}} [[Сәғҙи мавзолейы]]{{*}} [[Нәсер әд-Дин шаһ]]{{*}} [[Рәдәҡән башняһы]]{{*}} [[Нәдир шаһ Әфшәр ҡәбере]]{{*}} [[Гәнж Әли хан комплексы]]{{*}} [[Ширин Әбединирад]]{{*}} [[Ҡоштар паркы (Исфаһан)]] |78 | | |- |{{u|Марьям Султанбаева}} |[[Татар Шуғаны]] (0){{*}} [[Чарна-Бухта]](0) |2 |0 | |- |{{u|Фәрһад}} |[[Хәсәншин Азамат Данил улы]] (3){{*}} [[Симфония №1 (Монасипов)]] (3){{*}}[[Муса Йәлил (симфония-поэма)]] (3){{*}}[[Симфония №3 (Монасипов)]] (3){{*}} [[Симфония №4 «Дастан» (Монасипов)]] (3) |5 |15 | |- |} == Конкурстың халыҡ-ара статистикаһы == *[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Statistics|Халыҡ-ара статистика бите]] == Урындағы ойоштороусы== * {{u|Il Nur}} * {{u|Фәрһад}} == Нәтижәләр == [[Категория:Проект:Вики-яҙ 2026| ]] 7s9t1vdkuyypdbyarofdp8ho747bumv 1298870 1298867 2026-06-01T18:06:27Z Il Nur 5867 /* Ҡатнашыусылар */ 1298870 wikitext text/x-wiki {{WAM |header = [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Вики-яҙ — 2026]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Файл:CEE Spring Logo transparent.svg|250px]]</div> |subheader = <div style="margin-right:1em; float:right;"> {{Кнопка|url=https://pageviews.wmcloud.org/massviews/?platform=all-access&agent=user&source=category&range=latest-10&subjectpage=1&subcategories=0&sort=views&direction=1&view=list&target=https://ba.wikipedia.org/wiki/%25D0%259A%25D0%25B0%25D1%2582%25D0%25B5%25D0%25B3%25D0%25BE%25D1%2580%25D0%25B8%25D1%258F:%25C2%25AB%25D0%2592%25D0%25B8%25D0%25BA%25D0%25B8-%25D1%258F%25D2%2599_2026%25C2%25BB_%25D0%25BA%25D0%25BE%25D0%25BD%25D0%25BA%25D1%2583%25D1%2580%25D1%2581%25D1%258B_%25D3%25A9%25D1%2581%25D3%25A9%25D0%25BD_%25D1%258F%25D2%2599%25D1%258B%25D0%25BB%25D2%2593%25D0%25B0%25D0%25BD_%25D0%25BC%25D3%2599%25D2%25A1%25D3%2599%25D0%25BB%25D3%2599%25D0%25BB%25D3%2599%25D1%2580|Марафон мәҡәләләре статистикаһы|class=mw-ui-destructive }}</div> «'''Вики-яҙ — 2026'''» — '''[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Wikimedia CEE Spring 2026]]''' халык-ара конкурсының Башҡорт Википедияһындағы өлөшө. 21 марттан 31 майға тиклем үткәрелә. Проекттың маҡсаты — Википедияла [[Үҙәк һәм Көнсығыш Европа]] илдәре араһында хеҙмәттәшлекте камиллаштырыу, күрше илдәр тураһында үҙ белемдәренең кимәлен күтәреү, шулай уҡ Википедияның йөкмәткеһен Рәсәй һәм Башҡортостан тураһында белемде башҡа телдәрҙә тулыландырыу. |body = == Ҡағиҙәләр == * Конкурсҡа википедияла теркәлгән һәр кем ҡатнаша ала. * Конкурсҡа түбәндәге мәҡәләләр ҡабул ителә: ** Мәҡәлә 2026 йылдың 21 мартынан 31 майына тиклем башҡорт телендә яҙылырға тейеш. ** Мәҡәләләр [[Проект:Вики-яҙ 2026#Нимә тураһында яҙырға|түбәндәге илдәр йәки халыҡтар]] менән бәйле булырға тейеш. ** Яңы мәҡәләлә 150 һүҙҙән һәм 2500 байттан артыҡ булырға тейеш. ** Иҫке мәҡәләгә 120 һүҙ һәм 2000 байт өҫтәргә. ** Мәҡәлә [[Википедия:Әһәмиәтлелек|әһәмиәтле]] булырға тейеш, мәҡәләнең [[Википедия:Абруйлы сығанаҡтар|сығанаҡтары]] күрһәтелергә тейеш. ** Машина тәржемәһе булырға тейеш түгел. * Приздар, диплом һәм сертификаттар квалификацион мәҡәләләр һаны өсөн бирелә, халыҡ-ара һәм үҙенә башҡа тел бүлегендәге урындарға бәйле. * Урындағы жюри быларҙы ҡайғырта алыуы өсөн, байытылған/яңы мәҡәләләрне түбәндәге таблицага урнаштырыу һорала. * 4 мәҡәләне булдырған/яҡшыртҡан ҡатнашыусы финалистар араһына инә * Ҡазыйҙар ҡарары шикәйәт ителә алмай. == Баһа биреү == * Күрһәтелгән талаптарға тура килгән өҫтәлгән материал күләме кәмендә 2000/2500 байт йәки 120/150 һүҙ булған иҫке/яңы мәҡәләләргә жюри 1 балл бирә; * Ҡатнашыусы белдергән теманы юғары сифатлы итеп асҡан, материалды викилаштырған һәм һүрәтләгән мәҡәләләргә жюри 2 балл бирә; * 200 һүҙҙән йәки 3000 байттан артҡан мәҡәләләргә, һәм ҡатнашыусы белдергән теманы тулыһынса асҡан, материалды юғары сифатлы итеп викилаштырған һәм һүрәтләгән мәҡәләләргә жюри 3 балл бирә; [[Проект:Мириада|Һәрбер тел бүлегендә булырға тейешле 10 мең мәҡәлә]] араһынан булһа өҫтәмә 5 балл бирелә; * Теркәлеү ваҡыты ярты йылдан әҙерәк булған ҡатнашыусылар өсөн балл коэффициентын ике тапҡырға арттырыу ҡаралған. == Нимә тураһында яҙырға == {{div col|3}} [[Файл:Flag of Albania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Albania|Албания — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Armenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Armenia|Армения — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Austria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Austria|Австрия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Azerbaijan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Azerbaijan|Азербайджан — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Bashkortostan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Башкортостан — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Belarus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Belarus|Белоруссия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring 2026/Structure/Bosnia and Herzegovina|Босния һәм Герцеговина — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Bulgaria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bulgaria|Болгария — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Hungary.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Hungary|Венгрия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Võro_lipp.png|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Võro|Выру — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Georgia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Georgia|Грузия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Greece.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Greece|Греция — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Kazakhstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kazakhstan|Казахстан — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Cyprus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Cyprus|Кипр — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Kosovo.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kosovo|Косово — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of the Crimean Tatar people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Crimean Tatar|Кырым татарҙары — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Latvia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Latvia|Латвия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag_of_Lithuania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Lithuania|Литва — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Sorbs.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Sorbian|Лужичане — Мәҡәләләр исемлеге]] {{y}} [[Файл:Flag of Malta.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Malta|Мальта — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Poland.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Poland|Польша — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Romania.svg|40px]]&nbsp;[[Файл:Flag of Moldova.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Romanian|Румыния һәм Молдавия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of North Macedonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/North Macedonia|Төнъяк Македония — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Republika Srpska.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Republic of Srpska|Республика Сербская — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Serbia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Serbia|Сербия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Slovakia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovakia|Словакия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Slovenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovenia|Словения — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Tatarstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tatar|Татарҙар — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Turkey.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Turkey|Төркия— Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Ukraine.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Ukraine|Украина — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Croatia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Croatia|Хорватия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of the Romani people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Roma|Цыгане (рома) — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Montenegro.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Montenegro|Черногория — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Czech Republic‎.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Czechia‎|Чехия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Erzya Flag.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Erzya|Эрзя — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Esperanto.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Esperanto|Эсперанто — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Estonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Estonia|Эстония — Мәҡәләләр исемлеге]] {{div col end}} }} Вики-яҙ 2026 сиктәрендә башҡа конкурстар: [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Women|Ҡатын-ҡыҙҙар]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_for_Human_Rights|Кеше хоҡуҡтары]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_Youth|Йәштәр]]. == Приздар == 400 евроға тиклем. == Ҡатнашыусылар == Яҙылған һәм төҙәтелгән мәҡәләләрҙе ошо таблицаға теркәргә. Мәҡәләнең фекер алышыу битендә конкурстың ҡалыбын ҡуйыу мотлаҡ; Ошо ҡалыпты күсереп алырға: <div><pre>{{Вики-яҙ 2026 |ҡатнашыусы= |тема= |тема2= |тема3= |ил= |ил2= |ил3= }}</pre> {| class="wikitable sortable" |- align="left" ! Ҡатнашыусы ! Мәҡәләләр ! Иҫәп ! Мәрәйҙәр ! Урын |- |{{u|Freiheiten }} |[[Әзербайжанда журналистарҙы сериялы ҡулға алыуҙар ]] (3) |1 |3 | |- |{{u|MR973}} |[[Шпаннагель ]](3) |1 |3 | |- |{{u|Akkashka}} |[[Бөйрәкәй (роман-эпопея)]] (3){{*}} [[Тимеркәй фәлсәфәһе (хикәйә)]] (3){{*}} [[Кукорелли Эндре]] (8){{*}} [[Фертё-Ханшаг]] (8){{*}} [[Маурер Дора]] (8){{*}} [[Смрчкова Людвика]] (8){{*}} [[Цимблер Лиана]] (8){{*}} [[Тыйыу һалынған ҡала]] (8){{*}} [[Лейхтер Кете]](8){{*}} [[Ҡасҡынова Гөлнур Нуриман ҡыҙы]] (3){{*}} [[Өлкән Плиний]](8){{*}} [[Мэри Шелли]](8){{*}} [[Маргарет Этвуд]](8){{*}} [[Гарриет Бичер-Стоу]](8){{*}} [[Энид Мэри Блайтон]](8){{*}} [[Мэрайя Кэри]](8){{*}} [[Лата Мангешкар]](8){{*}} [[Һанна Арендт]](8){{*}} [[Ширин Тәкәле]] (3){{*}} [[Фәриҙә Шамил ҡыҙы Вәзирова]] (3){{*}} [[Изабелла I (Кастилия королеваһы)]](8){{*}} [[Гипатия]](8){{*}} [[Тура атлаусы кеше]](8){{*}} [[Сакстар]](8){{*}} [[Дактар]](8){{*}} [[Нормандар]](8){{*}} [[Кепервеем]] (3){{*}} [[Викингтар осоро]](8){{*}} [[Этна]](8){{*}} [[Иран әҙәбиәте]] (3){{*}} [[Персеполь]](8){{*}} [[Урал мегалиттары]] (3){{*}} [[Сәдеғ Һедәйет]] (3){{*}} [[Фәтәли шаһ]] (3){{*}} [[Ғәббәс мирза]] (3){{*}} [[Нарва ратушаһы]] (3){{*}} [[Лола Лийват]] (3){{*}} [[Алутагузе (милли парк)]] (3){{*}} [[Тәбриз]] (3){{*}} [[Хәмсә]] (3){{*}} [[Сажиҙар]] (3){{*}} [[Сәһәнд]] (3){{*}} [[Гуләмдәр]] (3){{*}} [[Әмирзадә Хәйри Ғосман улы]] (3){{*}} [[Мәшһәд]] (3){{*}} [[Сиған мәҙәниәте]] (3) |46 |253 | |- |{{u|Ilsina Ilgizovna}} |[[Татьяна Грабузова]] (2){{*}} [[Алиса Вяткина]] (3){{*}} [[Ғәзизова Хәлимә Хисаметдин ҡыҙы]] (3){{*}} [[Фигнер Лидия Николаевна]] (3){{*}} [[Вероника Кобалия]] (3){{*}} [[Мина Караджич]] (3){{*}} [[Ангелина Топич]] (3) |7 |20 | |- |{{u|Ilnaz26}} |[[Гөлүсә Ғәлиева ]]{{*}} [[Шәйҙуллина Регина Марат ҡыҙы]]{{*}} [[Кнутова Лидия Ивановна]]{{*}} [[Умм әл-Банин]]{{*}} [[Маре Винт]]{{*}} [[Элон Уикленд]]{{*}} [[Ита Эвер]]{{*}} [[Хафизова Рәсихә Сәфәрғәли ҡыҙы]]{{*}} [[Камиля Харисова]]{{*}} [[Диана Хафизова]]{{*}} [[Хафизова Клара Шәйсолтан ҡыҙы]]{{*}} [[Эве Киви]]{{*}} [[Кайя Канепи]]{{*}} [[Келли Силдару]]{{*}} [[Ану Тали]]{{*}} [[Кармен Касс]]{{*}} [[Сигне Киви]]{{*}} [[Юлия Шигмонд]]{{*}} [[Элина Нечаева]]{{*}} [[София Заменгоф]]{{*}} [[Каталин Ковач (эсперанточы)]]{{*}} [[Илона Кутни]]{{*}} [[Юлия Шупихова]]{{*}} [[Эли Урбанова]]{{*}} [[Лилит Блеян]]{{*}} [[Аревик Церунян]]{{*}} [[Ануш Бабаджанян]]{{*}} [[Карина Погосян]]{{*}} [[Эльнара Ғәсимова]]{{*}} [[Рима Пипоян]]{{*}} [[Севиндж Аббасова]]{{*}} [[Нәргиз Әбсәләмова]]{{*}} [[Айнур Елғунеш]]{{*}} [[Әхмәтхажи Ғәбделзаһир улы Рахманҡолов]]{{*}} [[Ольга Фигнер]]{{*}} [[Нина Ли]]{{*}} [[Мөхәмәтшәриф Әхмәтжан улы Яушев]]{{*}} [[Сәлих Юсуп улы Эрзин]]{{*}} [[Ғәбделвәли Әхмәтжан улы Яушев]]{{*}} [[Мәҙинә Гөлгөн]]{{*}} [[Зарифа Исмәғил ҡыҙы Будагова]]{{*}} [[Зарифа Әзиз ҡыҙы Әлиева]]{{*}} [[Наилә Мәммәҙәли кыҙы Вәлиханлы]]{{*}} [[Һижран Камран ҡыҙы Хөсәйенова]]{{*}} [[Аида Насир ҡыҙы Имангулиева]]{{*}} [[Имрен Айҡут]]{{*}} [[Нежла Атеш]]{{*}} [[Берна Ғөзбаши]]{{*}} [[Джейда Сунгур]]{{*}} [[Джанан Гөллү]] |50 | | |- |{{u|Баныу}} |[[Базилевский Иван Федорович]] (3){{*}} [[Чижов Александр Федорович]] (3){{*}} [[Ырғыҙ (роман)]] (3){{*}} [[Космонавтика көнө]] (3){{*}} [[Ҡан (роман)]] (3){{*}} [[Каспранский Рауил Рухулбаян улы]] (3){{*}} [[Боролош (роман)]] (3){{*}}[[Шуваев Дмитрий Савельевич]] (3){{*}}[[Александр хәрби училищеһы]] (3){{*}}[[Фәтхи һалдат (хикәйә)]] (3){{*}}[[Әли Лариджани]] (3){{*}}[[Нәргиз Мөхәммәди]] (3) |12 |36 | |- |{{u|Таңһылыу}} |[[Ҡаҙмунайгаз]] (3){{*}} [[Тәбиғәт тарихы милли музейы (Болгария)]] (3){{*}} [[Күк механикаһы]] (8){{*}} [[Икенсе йыһан тиҙлеге]] (8){{*}} [[Планета системаһы]] (8){{*}} [[Йондоҙҙоң барлыҡҡа килеүе]] (8){{*}} [[Никос Казандзакис]] (8){{*}} [[Фотометрия (астрономия)]] (8){{*}} [[Ҡояш бөркөлөүе]] (8){{*}} [[Вахушти Багратиони исемендәге география институты]] (3){{*}} [[Августов каналы]] (3){{*}} [[Элемтә юлдашы]] (8){{*}} [[Атмосфера химияһы]] (8){{*}} [[Астрометрия]] (8){{*}} [[Автоматик планета-ара станция]] (8){{*}} [[Төшөү аппараты]] (8){{*}} [[Орбиталь станция]] (8){{*}} [[Керчь мәсете]] (3){{*}} [[Ҡояш еле]] (8){{*}} [[Али Аҡыш]] (3){{*}} [[Тотолоу (астрономия)]] (8){{*}} [[Тереклек булыу зонаһы]] (8){{*}} [[Хәмит Йәрми]] (3){{*}} [[Эклиптика]] (8){{*}} [[Ҡаҙағстандың Халыҡ хужалығы министрлығы]] (8){{*}} [[Тикшеренеү]] (8){{*}} [[Венгрия геологияһы]] (3){{*}} [[Параллакс]] (8){{*}} [[Күк экваторы]] (8){{*}} [[Дәүер (астрономия)]] (8){{*}} [[Тура күтәрелеш]] (8){{*}} [[Ауышлыҡ (астрономия)]] (8){{*}} [[Күк координаталары системаһы]] (8){{*}} [[Астрономияла алыҫлыҡ шкалаһы]] (8){{*}} [[Орбита (астрономия)]] (8){{*}} [[Халыҡ медицинаһы]] (8){{*}} [[Кәрәкле дарыуҙар]] (8){{*}} [[Анестезия]] (8){{*}} [[Һаулыҡ һаҡлау]] (8){{*}} [[Йәрәхәт]] (8){{*}} [[Урология]] (8){{*}} [[Ҡан баҫымы]] (8){{*}} [[Материя (физика)]] (8){{*}} [[Диэлектрик]] (8){{*}} [[Йондоҙ ваҡыты]] (8){{*}} [[Йылан тешләүе]] (8){{*}} [[Эндоскопия]] (8){{*}} [[Бил пункцияһы]] (8){{*}} [[Вегетатив хәл]] (8){{*}} [[Астродинамика]] (8){{*}} [[Эфемерида]] (8){{*}} [[Ом законы]] (8) |52 |371 | |- |{{u|Вәхит}} |[[Ореляк (ҡурсаулыҡ)]](3){{*}} [[Белоруссияның махсус һаҡланыусы тәбиғәт биләмәләре]](3){{*}} [[Минск-Арена]](3){{*}} [[Словакия Олимпия уйындарында]](3){{*}} [[Будапештта балалар тимер юлы]](3){{*}} [[Алидзор ҡәлғәһе]](3){{*}} [[Айя-Напа]](3){{*}} [[Зәңгәр флаг]](3){{*}} [[Оазис]] (8){{*}} [[Көтөүлек]] (8){{*}} [[Осло опера театры]](3){{*}} [[Осло]] (тулыландырыу) (8){{*}} [[Сицилия]] (8){{*}} [[Сардиния]] (8){{*}} [[Серенгети (милли парк)]] (8){{*}} [[Финикс]] (8){{*}} [[Гонолулу]] (8){{*}} [[Неаполь]] (8){{*}} [[Цюрих]] (8){{*}} [[Косовола йәйәүле туризм]](3){{*}} [[Призрен географияһы]](3){{*}} [[Брезовица (тау саңғыһы курорты)]](3){{*}} [[Косовола спорт]](3){{*}} [[Косово Олимпия уйындарында]](3){{*}} [[Тахири Альбин]](3){{*}} [[Косово Республикаһында транспорт]](3){{*}} [[Приштина халыҡ-ара аэропорты]](3){{*}} [[Брезовица (Косово)]](3){{*}} [[Косовола тимер юл транспорты]](3){{*}} [[Косовоның файҙалы ҡаҙылмалары]](3){{*}} [[Трепча]](3){{*}} [[Джяковица (аэропорт)]](3){{*}} [[Джяковица]](3){{*}} [[Косово һәм евро ]](3){{*}} [[Еврозона]](3){{*}} [[Приштина университеты]](3){{*}} [[Косовска-Митровица]](3){{*}} [[Приштина университеты (Төньяҡ Косово)]](3){{*}} [[Призрен университеты]](3){{*}} [[Ибрахими Ута]](3){{*}} [[Арабат ҡәлғәһе]](3){{*}} [[Еникале]](3){{*}} [[Перекоп ҡәлғәһе]](3){{*}} [[Ҡырым инженер-педагогия университеты]](3){{*}} [[Яҡубов Сыңғыҙ Фәүзи улы]](3){{*}} [[Иран милли музейы]](3){{*}} [[Ғүмәр Хәйәм кәшәнәһе]](3){{*}} [[Әбүғәлисина кәшәнәһе]](3){{*}} [[Кипрҙа транспорт]](3){{*}} [[Морфу (ҡала)]](3){{*}} [[Яҡын Көнсығыш техник университеты]](3){{*}} [[Троодос]](3){{*}} [[Кипр (утрау)]](3){{*}} [[Крит]](3){{*}} [[Сицилия (утрау)]](3){{*}} [[Петергоф (һарай-парк ансамбле)]] (8){{*}} [[Мамай курғаны]](3){{*}} [[Узон]](3){{*}} [[Гимры автомобиль юлы туннеле]](3){{*}} [[Йәнәсәй аша тимер юл күпере (Красноярск)]](3){{*}} [[Укок]](3){{*}} [[Урҙа мәмерйәһе]](3){{*}} [[Юлемисте (күл)]](3){{*}} [[Таллин ҡултығы]](3){{*}} [[Рухну]](3){{*}} [[Рига ҡултығы]](3){{*}} [[Карула (милли парк)]](3){{*}} [[Лахемаа]](3){{*}} [[Пакри (ярымутрау)]](3){{*}} [[Таллин (аэропорт)]](3){{*}} [[Мууга (порт)]](3){{*}} [[Таллин порты]](3){{*}} [[Ванасадам]](3){{*}} [[Таллин техник университеты]](3){{*}} [[Осмуссаар]](3){{*}} [[Эстония тәбиғәт музейы]](3){{*}} [[Таш күпер (Тарту)]](3){{*}} [[Пюхаярв]](3){{*}} [[Вилсанди (милли парк)]](3){{*}} [[Сааремаа]](3){{*}} [[Матсалу (милли парк)]](3){{*}} [[Соомаа]](3){{*}} [[Никшич]](3){{*}} [[Котор]](3){{*}} [[Которҙың тәбиғи һәм мәҙәни-тарихи районы]](3) |85 |310 | |- |{{u|Юлдашева Луиза}} |[[Мэри Катранзу]]{{*}}[[Шкоро Мирослав]]{{*}}[[Варанкин Владимир Валентинович]]{{*}}[[Нина Ангеловска]]{{*}}[[Исидор Боровский]]{{*}}[[Ләйлә Арагян]]{{*}}[[Мандана Кәрими]]{{*}}[[Гугуш]]{{*}}[[Динар (ҡурсаулыҡ)]]{{*}}[[Ҡавир милли паркы]]{{*}}[[Шапур (мәмерйә)]]{{*}}[[Мелләт (парк)]]{{*}}[[Шаһ Нимәтулла Вәли мавзолейы]]{{*}}[[Мәрмәр һарай (Тәһран)]]{{*}}[[Заманса сәнғәт музейы (Исфаһан)]]{{*}} [[Туран милли паркы]]{{*}}[[Элһам Кәшәфи]]{{*}} [[Әхмәт Шамлу]]{{*}} [[Севрюгин Антон Васильевич]]{{*}} [[Шәһәрстан күпере]]{{*}} [[Сәттар хан]]{{*}}[[Ованес Оганян]]{{*}}[[Мостафа Мирсәлим]]{{*}}[[Мөхәммәт I (Сәлжүк солтаны)]]{{*}}[[Ғәббәс Хәлили]]{{*}}[[Ғәбиб Сәхир]]{{*}}[[Хөсәйен Шәһәби]]{{*}} [[Фәтулла хан Әкбәр]]{{*}} [[Мир Йәләл Пашаев]]{{*}} [[Мәрзиә Мәхмәлбаф]]{{*}} [[Кәрим Сәнжәби]]{{*}} [[Хушенг Сәйхун]]{{*}} [[Ләйлә Пәһләүи]]{{*}} [[Шаһназ Пәһләүи]]{{*}} [[Хәмит Реза Пәһләүи]]{{*}} [[Абдул Реза Пәһләүи]]{{*}} [[Әхмәт Реза Пәһләүи]]{{*}} [[Нур Пәһләүи]]{{*}} [[Йәсмин Пәһләүи]]{{*}} [[Мәхмүт Реза Пәһләүи]]{{*}} [[Әшрәф Пәһләүи]]{{*}} [[Әли Әкбәр Бахман]]{{*}} [[Мөхәммәт Хәсән Мирза]]{{*}} [[Әли Реза Пәһләүи I]]{{*}} [[Мехрәнгиз Дәүләтшаһи]]{{*}}[[Шафиҡ Шәһрийәр]]{{*}} [[Шәмс Пәһләүи]]{{*}} [[Фатима Пәһләүи]]{{*}} [[Пәрүин Ардалан]]{{*}}[[Ғөләм Реза Пәһләүи]]{{*}}[[Реза Пәһләүи (шаһзада)]]{{*}}[[Әли Реза Пәһләүи]]{{*}}[[Мөхәммәт шаһ Ҡаджар]]{{*}}[[Әли Әҙил шаһ]]{{*}}[[Хәмит Мирза]]{{*}} [[Әхмәт ибн Исмәғил]]{{*}} [[Исмәғил Сәмәни]]{{*}}[[Мансур Хеҡмәт]]{{*}} [[Мәлик шаһ I]]{{*}} [[Сәмәниҙәр мавзолейы]]{{*}} [[Ҡәүәт II]]{{*}} [[Уруа]]{{*}} [[Хәләф ибн Әхмәт]]{{*}} [[Хәсән хан Ҡаджар]]{{*}}[[Ғөләмәли хан Ҡаджар]]{{*}} [[Мәхмүт Панахиан]]{{*}} [[ Барҡыяруҡ]]{{*}} [[Әхмәт Санжар]]{{*}} [[ Мөхәммәт Әли шаһ]]{{*}} [[Төркмән Әмир хан]]{{*}} [[Әҡбәриә баҡсаһы]]{{*}} [[Сәғҙи мавзолейы]]{{*}} [[Нәсер әд-Дин шаһ]]{{*}} [[Рәдәҡән башняһы]]{{*}} [[Нәдир шаһ Әфшәр ҡәбере]]{{*}} [[Гәнж Әли хан комплексы]]{{*}} [[Ширин Әбединирад]]{{*}} [[Ҡоштар паркы (Исфаһан)]] |78 | | |- |{{u|Марьям Султанбаева}} |[[Татар Шуғаны]] (1){{*}} [[Чарна-Бухта]](0) |2 |1 | |- |{{u|Фәрһад}} |[[Хәсәншин Азамат Данил улы]] (3){{*}} [[Симфония №1 (Монасипов)]] (3){{*}}[[Муса Йәлил (симфония-поэма)]] (3){{*}}[[Симфония №3 (Монасипов)]] (3){{*}} [[Симфония №4 «Дастан» (Монасипов)]] (3) |5 |15 | |- |} == Конкурстың халыҡ-ара статистикаһы == *[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Statistics|Халыҡ-ара статистика бите]] == Урындағы ойоштороусы== * {{u|Il Nur}} * {{u|Фәрһад}} == Нәтижәләр == [[Категория:Проект:Вики-яҙ 2026| ]] g3uk7j1r0tjtl4blwoauaktxy4ls503 1298877 1298870 2026-06-01T18:47:52Z Il Nur 5867 /* Ҡатнашыусылар */ 1298877 wikitext text/x-wiki {{WAM |header = [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Вики-яҙ — 2026]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Файл:CEE Spring Logo transparent.svg|250px]]</div> |subheader = <div style="margin-right:1em; float:right;"> {{Кнопка|url=https://pageviews.wmcloud.org/massviews/?platform=all-access&agent=user&source=category&range=latest-10&subjectpage=1&subcategories=0&sort=views&direction=1&view=list&target=https://ba.wikipedia.org/wiki/%25D0%259A%25D0%25B0%25D1%2582%25D0%25B5%25D0%25B3%25D0%25BE%25D1%2580%25D0%25B8%25D1%258F:%25C2%25AB%25D0%2592%25D0%25B8%25D0%25BA%25D0%25B8-%25D1%258F%25D2%2599_2026%25C2%25BB_%25D0%25BA%25D0%25BE%25D0%25BD%25D0%25BA%25D1%2583%25D1%2580%25D1%2581%25D1%258B_%25D3%25A9%25D1%2581%25D3%25A9%25D0%25BD_%25D1%258F%25D2%2599%25D1%258B%25D0%25BB%25D2%2593%25D0%25B0%25D0%25BD_%25D0%25BC%25D3%2599%25D2%25A1%25D3%2599%25D0%25BB%25D3%2599%25D0%25BB%25D3%2599%25D1%2580|Марафон мәҡәләләре статистикаһы|class=mw-ui-destructive }}</div> «'''Вики-яҙ — 2026'''» — '''[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Wikimedia CEE Spring 2026]]''' халык-ара конкурсының Башҡорт Википедияһындағы өлөшө. 21 марттан 31 майға тиклем үткәрелә. Проекттың маҡсаты — Википедияла [[Үҙәк һәм Көнсығыш Европа]] илдәре араһында хеҙмәттәшлекте камиллаштырыу, күрше илдәр тураһында үҙ белемдәренең кимәлен күтәреү, шулай уҡ Википедияның йөкмәткеһен Рәсәй һәм Башҡортостан тураһында белемде башҡа телдәрҙә тулыландырыу. |body = == Ҡағиҙәләр == * Конкурсҡа википедияла теркәлгән һәр кем ҡатнаша ала. * Конкурсҡа түбәндәге мәҡәләләр ҡабул ителә: ** Мәҡәлә 2026 йылдың 21 мартынан 31 майына тиклем башҡорт телендә яҙылырға тейеш. ** Мәҡәләләр [[Проект:Вики-яҙ 2026#Нимә тураһында яҙырға|түбәндәге илдәр йәки халыҡтар]] менән бәйле булырға тейеш. ** Яңы мәҡәләлә 150 һүҙҙән һәм 2500 байттан артыҡ булырға тейеш. ** Иҫке мәҡәләгә 120 һүҙ һәм 2000 байт өҫтәргә. ** Мәҡәлә [[Википедия:Әһәмиәтлелек|әһәмиәтле]] булырға тейеш, мәҡәләнең [[Википедия:Абруйлы сығанаҡтар|сығанаҡтары]] күрһәтелергә тейеш. ** Машина тәржемәһе булырға тейеш түгел. * Приздар, диплом һәм сертификаттар квалификацион мәҡәләләр һаны өсөн бирелә, халыҡ-ара һәм үҙенә башҡа тел бүлегендәге урындарға бәйле. * Урындағы жюри быларҙы ҡайғырта алыуы өсөн, байытылған/яңы мәҡәләләрне түбәндәге таблицага урнаштырыу һорала. * 4 мәҡәләне булдырған/яҡшыртҡан ҡатнашыусы финалистар араһына инә * Ҡазыйҙар ҡарары шикәйәт ителә алмай. == Баһа биреү == * Күрһәтелгән талаптарға тура килгән өҫтәлгән материал күләме кәмендә 2000/2500 байт йәки 120/150 һүҙ булған иҫке/яңы мәҡәләләргә жюри 1 балл бирә; * Ҡатнашыусы белдергән теманы юғары сифатлы итеп асҡан, материалды викилаштырған һәм һүрәтләгән мәҡәләләргә жюри 2 балл бирә; * 200 һүҙҙән йәки 3000 байттан артҡан мәҡәләләргә, һәм ҡатнашыусы белдергән теманы тулыһынса асҡан, материалды юғары сифатлы итеп викилаштырған һәм һүрәтләгән мәҡәләләргә жюри 3 балл бирә; [[Проект:Мириада|Һәрбер тел бүлегендә булырға тейешле 10 мең мәҡәлә]] араһынан булһа өҫтәмә 5 балл бирелә; * Теркәлеү ваҡыты ярты йылдан әҙерәк булған ҡатнашыусылар өсөн балл коэффициентын ике тапҡырға арттырыу ҡаралған. == Нимә тураһында яҙырға == {{div col|3}} [[Файл:Flag of Albania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Albania|Албания — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Armenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Armenia|Армения — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Austria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Austria|Австрия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Azerbaijan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Azerbaijan|Азербайджан — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Bashkortostan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Башкортостан — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Belarus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Belarus|Белоруссия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring 2026/Structure/Bosnia and Herzegovina|Босния һәм Герцеговина — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Bulgaria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bulgaria|Болгария — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Hungary.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Hungary|Венгрия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Võro_lipp.png|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Võro|Выру — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Georgia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Georgia|Грузия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Greece.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Greece|Греция — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Kazakhstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kazakhstan|Казахстан — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Cyprus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Cyprus|Кипр — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Kosovo.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kosovo|Косово — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of the Crimean Tatar people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Crimean Tatar|Кырым татарҙары — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Latvia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Latvia|Латвия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag_of_Lithuania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Lithuania|Литва — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Sorbs.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Sorbian|Лужичане — Мәҡәләләр исемлеге]] {{y}} [[Файл:Flag of Malta.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Malta|Мальта — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Poland.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Poland|Польша — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Romania.svg|40px]]&nbsp;[[Файл:Flag of Moldova.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Romanian|Румыния һәм Молдавия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of North Macedonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/North Macedonia|Төнъяк Македония — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Republika Srpska.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Republic of Srpska|Республика Сербская — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Serbia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Serbia|Сербия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Slovakia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovakia|Словакия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Slovenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovenia|Словения — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Tatarstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tatar|Татарҙар — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Turkey.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Turkey|Төркия— Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Ukraine.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Ukraine|Украина — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Croatia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Croatia|Хорватия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of the Romani people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Roma|Цыгане (рома) — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Montenegro.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Montenegro|Черногория — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Czech Republic‎.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Czechia‎|Чехия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Erzya Flag.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Erzya|Эрзя — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Esperanto.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Esperanto|Эсперанто — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Estonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Estonia|Эстония — Мәҡәләләр исемлеге]] {{div col end}} }} Вики-яҙ 2026 сиктәрендә башҡа конкурстар: [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Women|Ҡатын-ҡыҙҙар]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_for_Human_Rights|Кеше хоҡуҡтары]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_Youth|Йәштәр]]. == Приздар == 400 евроға тиклем. == Ҡатнашыусылар == Яҙылған һәм төҙәтелгән мәҡәләләрҙе ошо таблицаға теркәргә. Мәҡәләнең фекер алышыу битендә конкурстың ҡалыбын ҡуйыу мотлаҡ; Ошо ҡалыпты күсереп алырға: <div><pre>{{Вики-яҙ 2026 |ҡатнашыусы= |тема= |тема2= |тема3= |ил= |ил2= |ил3= }}</pre> {| class="wikitable sortable" |- align="left" ! Ҡатнашыусы ! Мәҡәләләр ! Иҫәп ! Мәрәйҙәр ! Урын |- |{{u|Freiheiten }} |[[Әзербайжанда журналистарҙы сериялы ҡулға алыуҙар ]] (2) |1 |2 |10 |- |{{u|MR973}} |[[Шпаннагель ]](3) |1 |3 |9 |- |{{u|Akkashka}} |[[Бөйрәкәй (роман-эпопея)]] (3){{*}} [[Тимеркәй фәлсәфәһе (хикәйә)]] (3){{*}} [[Кукорелли Эндре]] (8){{*}} [[Фертё-Ханшаг]] (8){{*}} [[Маурер Дора]] (8){{*}} [[Смрчкова Людвика]] (8){{*}} [[Цимблер Лиана]] (8){{*}} [[Тыйыу һалынған ҡала]] (8){{*}} [[Лейхтер Кете]](8){{*}} [[Ҡасҡынова Гөлнур Нуриман ҡыҙы]] (3){{*}} [[Өлкән Плиний]](8){{*}} [[Мэри Шелли]](8){{*}} [[Маргарет Этвуд]](8){{*}} [[Гарриет Бичер-Стоу]](8){{*}} [[Энид Мэри Блайтон]](8){{*}} [[Мэрайя Кэри]](8){{*}} [[Лата Мангешкар]](8){{*}} [[Һанна Арендт]](8){{*}} [[Ширин Тәкәле]] (3){{*}} [[Фәриҙә Шамил ҡыҙы Вәзирова]] (3){{*}} [[Изабелла I (Кастилия королеваһы)]](8){{*}} [[Гипатия]](8){{*}} [[Тура атлаусы кеше]](8){{*}} [[Сакстар]](8){{*}} [[Дактар]](8){{*}} [[Нормандар]](8){{*}} [[Кепервеем]] (3){{*}} [[Викингтар осоро]](8){{*}} [[Этна]](8){{*}} [[Иран әҙәбиәте]] (3){{*}} [[Персеполь]](8){{*}} [[Урал мегалиттары]] (3){{*}} [[Сәдеғ Һедәйет]] (3){{*}} [[Фәтәли шаһ]] (3){{*}} [[Ғәббәс мирза]] (3){{*}} [[Нарва ратушаһы]] (3){{*}} [[Лола Лийват]] (3){{*}} [[Алутагузе (милли парк)]] (3){{*}} [[Тәбриз]] (3){{*}} [[Хәмсә]] (3){{*}} [[Сажиҙар]] (3){{*}} [[Сәһәнд]] (3){{*}} [[Гуләмдәр]] (3){{*}} [[Әмирзадә Хәйри Ғосман улы]] (3){{*}} [[Мәшһәд]] (3){{*}} [[Сиған мәҙәниәте]] (3) |46 |253 |3 |- |{{u|Ilsina Ilgizovna}} |[[Татьяна Грабузова]] (2){{*}} [[Алиса Вяткина]] (3){{*}} [[Ғәзизова Хәлимә Хисаметдин ҡыҙы]] (3){{*}} [[Фигнер Лидия Николаевна]] (3){{*}} [[Вероника Кобалия]] (3){{*}} [[Мина Караджич]] (3){{*}} [[Ангелина Топич]] (3) |7 |20 |7 |- |{{u|Ilnaz26}} |[[Гөлүсә Ғәлиева ]] (1){{*}} [[Шәйҙуллина Регина Марат ҡыҙы]] (1){{*}} [[Кнутова Лидия Ивановна]] (3){{*}} [[Умм әл-Банин]] (3){{*}} [[Маре Винт]] (1){{*}} [[Элон Уикленд]] (1){{*}} [[Ита Эвер]] (3){{*}} [[Хафизова Рәсихә Сәфәрғәли ҡыҙы]] (1){{*}} [[Камиля Харисова]] (1){{*}} [[Диана Хафизова]] (0){{*}} [[Хафизова Клара Шәйсолтан ҡыҙы]] (1){{*}} [[Эве Киви]] (1){{*}} [[Кайя Канепи]] (1){{*}} [[Келли Силдару]] (1){{*}} [[Ану Тали]](1){{*}} [[Кармен Касс]](1){{*}} [[Сигне Киви]](1){{*}} [[Юлия Шигмонд]](1){{*}} [[Элина Нечаева]](1){{*}} [[София Заменгоф]](1){{*}} [[Каталин Ковач (эсперанточы)]](1){{*}} [[Илона Кутни]](1){{*}} [[Юлия Шупихова]] (3){{*}} [[Эли Урбанова]](1){{*}} [[Лилит Блеян]](1){{*}} [[Аревик Церунян]](1){{*}} [[Ануш Бабаджанян]](3){{*}} [[Карина Погосян]](1){{*}} [[Эльнара Ғәсимова]](1){{*}} [[Рима Пипоян]](1){{*}} [[Севиндж Аббасова]](3){{*}} [[Нәргиз Әбсәләмова]](3){{*}} [[Айнур Елғунеш]](3){{*}} [[Әхмәтхажи Ғәбделзаһир улы Рахманҡолов]](3){{*}} [[Ольга Фигнер]](1){{*}} [[Нина Ли]](1){{*}} [[Мөхәмәтшәриф Әхмәтжан улы Яушев]] (1){{*}} [[Сәлих Юсуп улы Эрзин]] (1){{*}} [[Ғәбделвәли Әхмәтжан улы Яушев]] (1){{*}} [[Мәҙинә Гөлгөн]] (1){{*}} [[Зарифа Исмәғил ҡыҙы Будагова]] (1){{*}} [[Зарифа Әзиз ҡыҙы Әлиева]] (1){{*}} [[Наилә Мәммәҙәли кыҙы Вәлиханлы]] (1){{*}} [[Һижран Камран ҡыҙы Хөсәйенова]] (1){{*}} [[Аида Насир ҡыҙы Имангулиева]] (3){{*}} [[Имрен Айҡут]] (1){{*}} [[Нежла Атеш]] (3){{*}} [[Берна Ғөзбаши]] (3){{*}} [[Джейда Сунгур]] (3){{*}} [[Джанан Гөллү]] (1) |50 |150 |5 |- |{{u|Баныу}} |[[Базилевский Иван Федорович]] (3){{*}} [[Чижов Александр Федорович]] (3){{*}} [[Ырғыҙ (роман)]] (3){{*}} [[Космонавтика көнө]] (3){{*}} [[Ҡан (роман)]] (3){{*}} [[Каспранский Рауил Рухулбаян улы]] (3){{*}} [[Боролош (роман)]] (3){{*}}[[Шуваев Дмитрий Савельевич]] (3){{*}}[[Александр хәрби училищеһы]] (3){{*}}[[Фәтхи һалдат (хикәйә)]] (3){{*}}[[Әли Лариджани]] (3){{*}}[[Нәргиз Мөхәммәди]] (3) |12 |36 |6 |- |{{u|Таңһылыу}} |[[Ҡаҙмунайгаз]] (3){{*}} [[Тәбиғәт тарихы милли музейы (Болгария)]] (3){{*}} [[Күк механикаһы]] (8){{*}} [[Икенсе йыһан тиҙлеге]] (8){{*}} [[Планета системаһы]] (8){{*}} [[Йондоҙҙоң барлыҡҡа килеүе]] (8){{*}} [[Никос Казандзакис]] (8){{*}} [[Фотометрия (астрономия)]] (8){{*}} [[Ҡояш бөркөлөүе]] (8){{*}} [[Вахушти Багратиони исемендәге география институты]] (3){{*}} [[Августов каналы]] (3){{*}} [[Элемтә юлдашы]] (8){{*}} [[Атмосфера химияһы]] (8){{*}} [[Астрометрия]] (8){{*}} [[Автоматик планета-ара станция]] (8){{*}} [[Төшөү аппараты]] (8){{*}} [[Орбиталь станция]] (8){{*}} [[Керчь мәсете]] (3){{*}} [[Ҡояш еле]] (8){{*}} [[Али Аҡыш]] (3){{*}} [[Тотолоу (астрономия)]] (8){{*}} [[Тереклек булыу зонаһы]] (8){{*}} [[Хәмит Йәрми]] (3){{*}} [[Эклиптика]] (8){{*}} [[Ҡаҙағстандың Халыҡ хужалығы министрлығы]] (8){{*}} [[Тикшеренеү]] (8){{*}} [[Венгрия геологияһы]] (3){{*}} [[Параллакс]] (8){{*}} [[Күк экваторы]] (8){{*}} [[Дәүер (астрономия)]] (8){{*}} [[Тура күтәрелеш]] (8){{*}} [[Ауышлыҡ (астрономия)]] (8){{*}} [[Күк координаталары системаһы]] (8){{*}} [[Астрономияла алыҫлыҡ шкалаһы]] (8){{*}} [[Орбита (астрономия)]] (8){{*}} [[Халыҡ медицинаһы]] (8){{*}} [[Кәрәкле дарыуҙар]] (8){{*}} [[Анестезия]] (8){{*}} [[Һаулыҡ һаҡлау]] (8){{*}} [[Йәрәхәт]] (8){{*}} [[Урология]] (8){{*}} [[Ҡан баҫымы]] (8){{*}} [[Материя (физика)]] (8){{*}} [[Диэлектрик]] (8){{*}} [[Йондоҙ ваҡыты]] (8){{*}} [[Йылан тешләүе]] (8){{*}} [[Эндоскопия]] (8){{*}} [[Бил пункцияһы]] (8){{*}} [[Вегетатив хәл]] (8){{*}} [[Астродинамика]] (8){{*}} [[Эфемерида]] (8){{*}} [[Ом законы]] (8) |52 |371 |1 |- |{{u|Вәхит}} |[[Ореляк (ҡурсаулыҡ)]](3){{*}} [[Белоруссияның махсус һаҡланыусы тәбиғәт биләмәләре]](3){{*}} [[Минск-Арена]](3){{*}} [[Словакия Олимпия уйындарында]](3){{*}} [[Будапештта балалар тимер юлы]](3){{*}} [[Алидзор ҡәлғәһе]](3){{*}} [[Айя-Напа]](3){{*}} [[Зәңгәр флаг]](3){{*}} [[Оазис]] (8){{*}} [[Көтөүлек]] (8){{*}} [[Осло опера театры]](3){{*}} [[Осло]] (тулыландырыу) (8){{*}} [[Сицилия]] (8){{*}} [[Сардиния]] (8){{*}} [[Серенгети (милли парк)]] (8){{*}} [[Финикс]] (8){{*}} [[Гонолулу]] (8){{*}} [[Неаполь]] (8){{*}} [[Цюрих]] (8){{*}} [[Косовола йәйәүле туризм]](3){{*}} [[Призрен географияһы]](3){{*}} [[Брезовица (тау саңғыһы курорты)]](3){{*}} [[Косовола спорт]](3){{*}} [[Косово Олимпия уйындарында]](3){{*}} [[Тахири Альбин]](3){{*}} [[Косово Республикаһында транспорт]](3){{*}} [[Приштина халыҡ-ара аэропорты]](3){{*}} [[Брезовица (Косово)]](3){{*}} [[Косовола тимер юл транспорты]](3){{*}} [[Косовоның файҙалы ҡаҙылмалары]](3){{*}} [[Трепча]](3){{*}} [[Джяковица (аэропорт)]](3){{*}} [[Джяковица]](3){{*}} [[Косово һәм евро ]](3){{*}} [[Еврозона]](3){{*}} [[Приштина университеты]](3){{*}} [[Косовска-Митровица]](3){{*}} [[Приштина университеты (Төньяҡ Косово)]](3){{*}} [[Призрен университеты]](3){{*}} [[Ибрахими Ута]](3){{*}} [[Арабат ҡәлғәһе]](3){{*}} [[Еникале]](3){{*}} [[Перекоп ҡәлғәһе]](3){{*}} [[Ҡырым инженер-педагогия университеты]](3){{*}} [[Яҡубов Сыңғыҙ Фәүзи улы]](3){{*}} [[Иран милли музейы]](3){{*}} [[Ғүмәр Хәйәм кәшәнәһе]](3){{*}} [[Әбүғәлисина кәшәнәһе]](3){{*}} [[Кипрҙа транспорт]](3){{*}} [[Морфу (ҡала)]](3){{*}} [[Яҡын Көнсығыш техник университеты]](3){{*}} [[Троодос]](3){{*}} [[Кипр (утрау)]](3){{*}} [[Крит]](3){{*}} [[Сицилия (утрау)]](3){{*}} [[Петергоф (һарай-парк ансамбле)]] (8){{*}} [[Мамай курғаны]](3){{*}} [[Узон]](3){{*}} [[Гимры автомобиль юлы туннеле]](3){{*}} [[Йәнәсәй аша тимер юл күпере (Красноярск)]](3){{*}} [[Укок]](3){{*}} [[Урҙа мәмерйәһе]](3){{*}} [[Юлемисте (күл)]](3){{*}} [[Таллин ҡултығы]](3){{*}} [[Рухну]](3){{*}} [[Рига ҡултығы]](3){{*}} [[Карула (милли парк)]](3){{*}} [[Лахемаа]](3){{*}} [[Пакри (ярымутрау)]](3){{*}} [[Таллин (аэропорт)]](3){{*}} [[Мууга (порт)]](3){{*}} [[Таллин порты]](3){{*}} [[Ванасадам]](3){{*}} [[Таллин техник университеты]](3){{*}} [[Осмуссаар]](3){{*}} [[Эстония тәбиғәт музейы]](3){{*}} [[Таш күпер (Тарту)]](3){{*}} [[Пюхаярв]](3){{*}} [[Вилсанди (милли парк)]](3){{*}} [[Сааремаа]](3){{*}} [[Матсалу (милли парк)]](3){{*}} [[Соомаа]](3){{*}} [[Никшич]](3){{*}} [[Котор]](3){{*}} [[Которҙың тәбиғи һәм мәҙәни-тарихи районы]](3) |85 |310 |2 |- |{{u|Юлдашева Луиза}} |[[Мэри Катранзу]](3){{*}}[[Шкоро Мирослав]](3){{*}}[[Варанкин Владимир Валентинович]](3){{*}}[[Нина Ангеловска]](3){{*}}[[Исидор Боровский]](3){{*}}[[Ләйлә Арагян]](3){{*}}[[Мандана Кәрими]](3){{*}}[[Гугуш]](3){{*}}[[Динар (ҡурсаулыҡ)]](3){{*}}[[Ҡавир милли паркы]](3){{*}}[[Шапур (мәмерйә)]](3){{*}}[[Мелләт (парк)]](3){{*}}[[Шаһ Нимәтулла Вәли мавзолейы]](3){{*}}[[Мәрмәр һарай (Тәһран)]](3){{*}}[[Заманса сәнғәт музейы (Исфаһан)]](3){{*}} [[Туран милли паркы]](3){{*}}[[Элһам Кәшәфи]](3){{*}} [[Әхмәт Шамлу]](3){{*}} [[Севрюгин Антон Васильевич]](3){{*}} [[Шәһәрстан күпере]](3){{*}} [[Сәттар хан]](3){{*}}[[Ованес Оганян]](3){{*}}[[Мостафа Мирсәлим]](3){{*}}[[Мөхәммәт I (Сәлжүк солтаны)]](3){{*}}[[Ғәббәс Хәлили]](3){{*}}[[Ғәбиб Сәхир]](3){{*}}[[Хөсәйен Шәһәби]](3){{*}} [[Фәтулла хан Әкбәр]](3){{*}} [[Мир Йәләл Пашаев]](3){{*}} [[Мәрзиә Мәхмәлбаф]](3){{*}} [[Кәрим Сәнжәби]](3){{*}} [[Хушенг Сәйхун]](3){{*}} [[Ләйлә Пәһләүи]](3){{*}} [[Шаһназ Пәһләүи]](3){{*}} [[Хәмит Реза Пәһләүи]](3){{*}} [[Абдул Реза Пәһләүи]](3){{*}} [[Әхмәт Реза Пәһләүи]](3){{*}} [[Нур Пәһләүи]](3){{*}} [[Йәсмин Пәһләүи]](3){{*}} [[Мәхмүт Реза Пәһләүи]](3){{*}} [[Әшрәф Пәһләүи]](3){{*}} [[Әли Әкбәр Бахман]](3){{*}} [[Мөхәммәт Хәсән Мирза]](3){{*}} [[Әли Реза Пәһләүи I]](3){{*}} [[Мехрәнгиз Дәүләтшаһи]](3){{*}}[[Шафиҡ Шәһрийәр]](3){{*}} [[Шәмс Пәһләүи]](3){{*}} [[Фатима Пәһләүи]](3){{*}} [[Пәрүин Ардалан]](3){{*}}[[Ғөләм Реза Пәһләүи]](3){{*}}[[Реза Пәһләүи (шаһзада)]](3){{*}}[[Әли Реза Пәһләүи]](3){{*}}[[Мөхәммәт шаһ Ҡаджар]](3){{*}}[[Әли Әҙил шаһ]](3){{*}}[[Хәмит Мирза]](3){{*}} [[Әхмәт ибн Исмәғил]](3){{*}} [[Исмәғил Сәмәни]](3){{*}}[[Мансур Хеҡмәт]](3){{*}} [[Мәлик шаһ I]](3){{*}} [[Сәмәниҙәр мавзолейы]](3){{*}} [[Ҡәүәт II]](3){{*}} [[Уруа]](3){{*}} [[Хәләф ибн Әхмәт]](3){{*}} [[Хәсән хан Ҡаджар]](3){{*}}[[Ғөләмәли хан Ҡаджар]](3){{*}} [[Мәхмүт Панахиан]](3){{*}} [[ Барҡыяруҡ]](3){{*}} [[Әхмәт Санжар]](3){{*}} [[ Мөхәммәт Әли шаһ]](3){{*}} [[Төркмән Әмир хан]](3){{*}} [[Әҡбәриә баҡсаһы]](3){{*}} [[Сәғҙи мавзолейы]](3){{*}} [[Нәсер әд-Дин шаһ]](3){{*}} [[Рәдәҡән башняһы]](3){{*}} [[Нәдир шаһ Әфшәр ҡәбере]](3){{*}} [[Гәнж Әли хан комплексы]](3){{*}} [[Ширин Әбединирад]](3){{*}} [[Ҡоштар паркы (Исфаһан)]](3) |78 |234 |4 |- |{{u|Марьям Султанбаева}} |[[Татар Шуғаны]] (1){{*}} [[Чарна-Бухта]](0) |2 |1 |11 |- |{{u|Фәрһад}} |[[Хәсәншин Азамат Данил улы]] (3){{*}} [[Симфония №1 (Монасипов)]] (3){{*}}[[Муса Йәлил (симфония-поэма)]] (3){{*}}[[Симфония №3 (Монасипов)]] (3){{*}} [[Симфония №4 «Дастан» (Монасипов)]] (3) |5 |15 |8 |- |} == Конкурстың халыҡ-ара статистикаһы == *[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Statistics|Халыҡ-ара статистика бите]] == Урындағы ойоштороусы== * {{u|Il Nur}} * {{u|Фәрһад}} == Нәтижәләр == [[Категория:Проект:Вики-яҙ 2026| ]] 84p4jelok1ffu151jz4dsrzh9grnd2v 1298898 1298877 2026-06-01T19:24:33Z Il Nur 5867 /* Ҡатнашыусылар */ 1298898 wikitext text/x-wiki {{WAM |header = [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Вики-яҙ — 2026]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Файл:CEE Spring Logo transparent.svg|250px]]</div> |subheader = <div style="margin-right:1em; float:right;"> {{Кнопка|url=https://pageviews.wmcloud.org/massviews/?platform=all-access&agent=user&source=category&range=latest-10&subjectpage=1&subcategories=0&sort=views&direction=1&view=list&target=https://ba.wikipedia.org/wiki/%25D0%259A%25D0%25B0%25D1%2582%25D0%25B5%25D0%25B3%25D0%25BE%25D1%2580%25D0%25B8%25D1%258F:%25C2%25AB%25D0%2592%25D0%25B8%25D0%25BA%25D0%25B8-%25D1%258F%25D2%2599_2026%25C2%25BB_%25D0%25BA%25D0%25BE%25D0%25BD%25D0%25BA%25D1%2583%25D1%2580%25D1%2581%25D1%258B_%25D3%25A9%25D1%2581%25D3%25A9%25D0%25BD_%25D1%258F%25D2%2599%25D1%258B%25D0%25BB%25D2%2593%25D0%25B0%25D0%25BD_%25D0%25BC%25D3%2599%25D2%25A1%25D3%2599%25D0%25BB%25D3%2599%25D0%25BB%25D3%2599%25D1%2580|Марафон мәҡәләләре статистикаһы|class=mw-ui-destructive }}</div> «'''Вики-яҙ — 2026'''» — '''[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Wikimedia CEE Spring 2026]]''' халык-ара конкурсының Башҡорт Википедияһындағы өлөшө. 21 марттан 31 майға тиклем үткәрелә. Проекттың маҡсаты — Википедияла [[Үҙәк һәм Көнсығыш Европа]] илдәре араһында хеҙмәттәшлекте камиллаштырыу, күрше илдәр тураһында үҙ белемдәренең кимәлен күтәреү, шулай уҡ Википедияның йөкмәткеһен Рәсәй һәм Башҡортостан тураһында белемде башҡа телдәрҙә тулыландырыу. |body = == Ҡағиҙәләр == * Конкурсҡа википедияла теркәлгән һәр кем ҡатнаша ала. * Конкурсҡа түбәндәге мәҡәләләр ҡабул ителә: ** Мәҡәлә 2026 йылдың 21 мартынан 31 майына тиклем башҡорт телендә яҙылырға тейеш. ** Мәҡәләләр [[Проект:Вики-яҙ 2026#Нимә тураһында яҙырға|түбәндәге илдәр йәки халыҡтар]] менән бәйле булырға тейеш. ** Яңы мәҡәләлә 150 һүҙҙән һәм 2500 байттан артыҡ булырға тейеш. ** Иҫке мәҡәләгә 120 һүҙ һәм 2000 байт өҫтәргә. ** Мәҡәлә [[Википедия:Әһәмиәтлелек|әһәмиәтле]] булырға тейеш, мәҡәләнең [[Википедия:Абруйлы сығанаҡтар|сығанаҡтары]] күрһәтелергә тейеш. ** Машина тәржемәһе булырға тейеш түгел. * Приздар, диплом һәм сертификаттар квалификацион мәҡәләләр һаны өсөн бирелә, халыҡ-ара һәм үҙенә башҡа тел бүлегендәге урындарға бәйле. * Урындағы жюри быларҙы ҡайғырта алыуы өсөн, байытылған/яңы мәҡәләләрне түбәндәге таблицага урнаштырыу һорала. * 4 мәҡәләне булдырған/яҡшыртҡан ҡатнашыусы финалистар араһына инә * Ҡазыйҙар ҡарары шикәйәт ителә алмай. == Баһа биреү == * Күрһәтелгән талаптарға тура килгән өҫтәлгән материал күләме кәмендә 2000/2500 байт йәки 120/150 һүҙ булған иҫке/яңы мәҡәләләргә жюри 1 балл бирә; * Ҡатнашыусы белдергән теманы юғары сифатлы итеп асҡан, материалды викилаштырған һәм һүрәтләгән мәҡәләләргә жюри 2 балл бирә; * 200 һүҙҙән йәки 3000 байттан артҡан мәҡәләләргә, һәм ҡатнашыусы белдергән теманы тулыһынса асҡан, материалды юғары сифатлы итеп викилаштырған һәм һүрәтләгән мәҡәләләргә жюри 3 балл бирә; [[Проект:Мириада|Һәрбер тел бүлегендә булырға тейешле 10 мең мәҡәлә]] араһынан булһа өҫтәмә 5 балл бирелә; * Теркәлеү ваҡыты ярты йылдан әҙерәк булған ҡатнашыусылар өсөн балл коэффициентын ике тапҡырға арттырыу ҡаралған. == Нимә тураһында яҙырға == {{div col|3}} [[Файл:Flag of Albania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Albania|Албания — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Armenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Armenia|Армения — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Austria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Austria|Австрия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Azerbaijan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Azerbaijan|Азербайджан — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Bashkortostan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Башкортостан — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Belarus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Belarus|Белоруссия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring 2026/Structure/Bosnia and Herzegovina|Босния һәм Герцеговина — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Bulgaria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bulgaria|Болгария — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Hungary.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Hungary|Венгрия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Võro_lipp.png|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Võro|Выру — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Georgia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Georgia|Грузия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Greece.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Greece|Греция — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Kazakhstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kazakhstan|Казахстан — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Cyprus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Cyprus|Кипр — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Kosovo.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kosovo|Косово — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of the Crimean Tatar people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Crimean Tatar|Кырым татарҙары — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Latvia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Latvia|Латвия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag_of_Lithuania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Lithuania|Литва — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Sorbs.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Sorbian|Лужичане — Мәҡәләләр исемлеге]] {{y}} [[Файл:Flag of Malta.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Malta|Мальта — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Poland.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Poland|Польша — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Romania.svg|40px]]&nbsp;[[Файл:Flag of Moldova.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Romanian|Румыния һәм Молдавия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of North Macedonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/North Macedonia|Төнъяк Македония — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Republika Srpska.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Republic of Srpska|Республика Сербская — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Serbia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Serbia|Сербия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Slovakia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovakia|Словакия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Slovenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovenia|Словения — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Tatarstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tatar|Татарҙар — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Turkey.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Turkey|Төркия— Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Ukraine.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Ukraine|Украина — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Croatia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Croatia|Хорватия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of the Romani people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Roma|Цыгане (рома) — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Montenegro.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Montenegro|Черногория — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Czech Republic‎.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Czechia‎|Чехия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Erzya Flag.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Erzya|Эрзя — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Esperanto.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Esperanto|Эсперанто — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Estonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Estonia|Эстония — Мәҡәләләр исемлеге]] {{div col end}} }} Вики-яҙ 2026 сиктәрендә башҡа конкурстар: [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Women|Ҡатын-ҡыҙҙар]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_for_Human_Rights|Кеше хоҡуҡтары]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_Youth|Йәштәр]]. == Приздар == 400 евроға тиклем. == Ҡатнашыусылар == Яҙылған һәм төҙәтелгән мәҡәләләрҙе ошо таблицаға теркәргә. Мәҡәләнең фекер алышыу битендә конкурстың ҡалыбын ҡуйыу мотлаҡ; Ошо ҡалыпты күсереп алырға: <div><pre>{{Вики-яҙ 2026 |ҡатнашыусы= |тема= |тема2= |тема3= |ил= |ил2= |ил3= }}</pre> {| class="wikitable sortable" |- align="left" ! Ҡатнашыусы ! Мәҡәләләр ! Иҫәп ! Мәрәйҙәр ! Урын |- |{{u|Freiheiten }} |[[Әзербайжанда журналистарҙы сериялы ҡулға алыуҙар ]] (2) |1 |2 |10 |- |{{u|MR973}} |[[Шпаннагель ]](3) |1 |3 |9 |- |{{u|Akkashka}} |[[Бөйрәкәй (роман-эпопея)]] (3){{*}} [[Тимеркәй фәлсәфәһе (хикәйә)]] (3){{*}} [[Кукорелли Эндре]] (8){{*}} [[Фертё-Ханшаг]] (8){{*}} [[Маурер Дора]] (8){{*}} [[Смрчкова Людвика]] (8){{*}} [[Цимблер Лиана]] (8){{*}} [[Тыйыу һалынған ҡала]] (8){{*}} [[Лейхтер Кете]](8){{*}} [[Ҡасҡынова Гөлнур Нуриман ҡыҙы]] (3){{*}} [[Өлкән Плиний]](8){{*}} [[Мэри Шелли]](8){{*}} [[Маргарет Этвуд]](8){{*}} [[Гарриет Бичер-Стоу]](8){{*}} [[Энид Мэри Блайтон]](8){{*}} [[Мэрайя Кэри]](8){{*}} [[Лата Мангешкар]](8){{*}} [[Һанна Арендт]](8){{*}} [[Ширин Тәкәле]] (3){{*}} [[Фәриҙә Шамил ҡыҙы Вәзирова]] (3){{*}} [[Изабелла I (Кастилия королеваһы)]](8){{*}} [[Гипатия]](8){{*}} [[Тура атлаусы кеше]](8){{*}} [[Сакстар]](8){{*}} [[Дактар]](8){{*}} [[Нормандар]](8){{*}} [[Кепервеем]] (3){{*}} [[Викингтар осоро]](8){{*}} [[Этна]](8){{*}} [[Иран әҙәбиәте]] (3){{*}} [[Персеполь]](8){{*}} [[Урал мегалиттары]] (3){{*}} [[Сәдеғ Һедәйет]] (3){{*}} [[Фәтәли шаһ]] (3){{*}} [[Ғәббәс мирза]] (3){{*}} [[Нарва ратушаһы]] (3){{*}} [[Лола Лийват]] (3){{*}} [[Алутагузе (милли парк)]] (3){{*}} [[Тәбриз]] (3){{*}} [[Хәмсә]] (3){{*}} [[Сажиҙар]] (3){{*}} [[Сәһәнд]] (3){{*}} [[Гуләмдәр]] (3){{*}} [[Әмирзадә Хәйри Ғосман улы]] (3){{*}} [[Мәшһәд]] (3){{*}} [[Сиған мәҙәниәте]] (3) |46 |253 |3 |- |{{u|Ilsina Ilgizovna}} |[[Татьяна Грабузова]] (2){{*}} [[Алиса Вяткина]] (3){{*}} [[Ғәзизова Хәлимә Хисаметдин ҡыҙы]] (3){{*}} [[Фигнер Лидия Николаевна]] (3){{*}} [[Вероника Кобалия]] (3){{*}} [[Мина Караджич]] (3){{*}} [[Ангелина Топич]] (3) |7 |20 |7 |- |{{u|Ilnaz26}} |[[Гөлүсә Ғәлиева ]] (1){{*}} [[Шәйҙуллина Регина Марат ҡыҙы]] (1){{*}} [[Кнутова Лидия Ивановна]] (3){{*}} [[Умм әл-Банин]] (3){{*}} [[Маре Винт]] (1){{*}} [[Элон Уикленд]] (1){{*}} [[Ита Эвер]] (3){{*}} [[Хафизова Рәсихә Сәфәрғәли ҡыҙы]] (1){{*}} [[Камиля Харисова]] (1){{*}} [[Диана Хафизова]] (0){{*}} [[Хафизова Клара Шәйсолтан ҡыҙы]] (1){{*}} [[Эве Киви]] (1){{*}} [[Кайя Канепи]] (1){{*}} [[Келли Силдару]] (1){{*}} [[Ану Тали]](1){{*}} [[Кармен Касс]](1){{*}} [[Сигне Киви]](1){{*}} [[Юлия Шигмонд]](1){{*}} [[Элина Нечаева]](1){{*}} [[София Заменгоф]](1){{*}} [[Каталин Ковач (эсперанточы)]](1){{*}} [[Илона Кутни]](1){{*}} [[Юлия Шупихова]] (3){{*}} [[Эли Урбанова]](1){{*}} [[Лилит Блеян]](1){{*}} [[Аревик Церунян]](1){{*}} [[Ануш Бабаджанян]](3){{*}} [[Карина Погосян]](0){{*}} [[Эльнара Ғәсимова]](1){{*}} [[Рима Пипоян]](1){{*}} [[Севиндж Аббасова]](3){{*}} [[Нәргиз Әбсәләмова]](3){{*}} [[Айнур Елғунеш]](3){{*}} [[Әхмәтхажи Ғәбделзаһир улы Рахманҡолов]](3){{*}} [[Ольга Фигнер]](1){{*}} [[Нина Ли]](1){{*}} [[Мөхәмәтшәриф Әхмәтжан улы Яушев]] (1){{*}} [[Сәлих Юсуп улы Эрзин]] (1){{*}} [[Ғәбделвәли Әхмәтжан улы Яушев]] (1){{*}} [[Мәҙинә Гөлгөн]] (1){{*}} [[Зарифа Исмәғил ҡыҙы Будагова]] (1){{*}} [[Зарифа Әзиз ҡыҙы Әлиева]] (1){{*}} [[Наилә Мәммәҙәли кыҙы Вәлиханлы]] (1){{*}} [[Һижран Камран ҡыҙы Хөсәйенова]] (1){{*}} [[Аида Насир ҡыҙы Имангулиева]] (3){{*}} [[Имрен Айҡут]] (1){{*}} [[Нежла Атеш]] (3){{*}} [[Берна Ғөзбаши]] (3){{*}} [[Джейда Сунгур]] (3){{*}} [[Джанан Гөллү]] (1) |50 |148 |5 |- |{{u|Баныу}} |[[Базилевский Иван Федорович]] (3){{*}} [[Чижов Александр Федорович]] (3){{*}} [[Ырғыҙ (роман)]] (3){{*}} [[Космонавтика көнө]] (3){{*}} [[Ҡан (роман)]] (3){{*}} [[Каспранский Рауил Рухулбаян улы]] (3){{*}} [[Боролош (роман)]] (3){{*}}[[Шуваев Дмитрий Савельевич]] (3){{*}}[[Александр хәрби училищеһы]] (3){{*}}[[Фәтхи һалдат (хикәйә)]] (3){{*}}[[Әли Лариджани]] (3){{*}}[[Нәргиз Мөхәммәди]] (3) |12 |36 |6 |- |{{u|Таңһылыу}} |[[Ҡаҙмунайгаз]] (3){{*}} [[Тәбиғәт тарихы милли музейы (Болгария)]] (3){{*}} [[Күк механикаһы]] (8){{*}} [[Икенсе йыһан тиҙлеге]] (8){{*}} [[Планета системаһы]] (8){{*}} [[Йондоҙҙоң барлыҡҡа килеүе]] (8){{*}} [[Никос Казандзакис]] (8){{*}} [[Фотометрия (астрономия)]] (8){{*}} [[Ҡояш бөркөлөүе]] (8){{*}} [[Вахушти Багратиони исемендәге география институты]] (3){{*}} [[Августов каналы]] (3){{*}} [[Элемтә юлдашы]] (8){{*}} [[Атмосфера химияһы]] (8){{*}} [[Астрометрия]] (8){{*}} [[Автоматик планета-ара станция]] (8){{*}} [[Төшөү аппараты]] (8){{*}} [[Орбиталь станция]] (8){{*}} [[Керчь мәсете]] (3){{*}} [[Ҡояш еле]] (8){{*}} [[Али Аҡыш]] (3){{*}} [[Тотолоу (астрономия)]] (8){{*}} [[Тереклек булыу зонаһы]] (8){{*}} [[Хәмит Йәрми]] (3){{*}} [[Эклиптика]] (8){{*}} [[Ҡаҙағстандың Халыҡ хужалығы министрлығы]] (8){{*}} [[Тикшеренеү]] (8){{*}} [[Венгрия геологияһы]] (3){{*}} [[Параллакс]] (8){{*}} [[Күк экваторы]] (8){{*}} [[Дәүер (астрономия)]] (8){{*}} [[Тура күтәрелеш]] (8){{*}} [[Ауышлыҡ (астрономия)]] (8){{*}} [[Күк координаталары системаһы]] (8){{*}} [[Астрономияла алыҫлыҡ шкалаһы]] (8){{*}} [[Орбита (астрономия)]] (8){{*}} [[Халыҡ медицинаһы]] (8){{*}} [[Кәрәкле дарыуҙар]] (8){{*}} [[Анестезия]] (8){{*}} [[Һаулыҡ һаҡлау]] (8){{*}} [[Йәрәхәт]] (8){{*}} [[Урология]] (8){{*}} [[Ҡан баҫымы]] (8){{*}} [[Материя (физика)]] (8){{*}} [[Диэлектрик]] (8){{*}} [[Йондоҙ ваҡыты]] (8){{*}} [[Йылан тешләүе]] (8){{*}} [[Эндоскопия]] (8){{*}} [[Бил пункцияһы]] (8){{*}} [[Вегетатив хәл]] (8){{*}} [[Астродинамика]] (8){{*}} [[Эфемерида]] (8){{*}} [[Ом законы]] (8) |52 |371 |1 |- |{{u|Вәхит}} |[[Ореляк (ҡурсаулыҡ)]](3){{*}} [[Белоруссияның махсус һаҡланыусы тәбиғәт биләмәләре]](3){{*}} [[Минск-Арена]](3){{*}} [[Словакия Олимпия уйындарында]](3){{*}} [[Будапештта балалар тимер юлы]](3){{*}} [[Алидзор ҡәлғәһе]](3){{*}} [[Айя-Напа]](3){{*}} [[Зәңгәр флаг]](3){{*}} [[Оазис]] (8){{*}} [[Көтөүлек]] (8){{*}} [[Осло опера театры]](3){{*}} [[Осло]] (тулыландырыу) (8){{*}} [[Сицилия]] (8){{*}} [[Сардиния]] (8){{*}} [[Серенгети (милли парк)]] (8){{*}} [[Финикс]] (8){{*}} [[Гонолулу]] (8){{*}} [[Неаполь]] (8){{*}} [[Цюрих]] (8){{*}} [[Косовола йәйәүле туризм]](3){{*}} [[Призрен географияһы]](3){{*}} [[Брезовица (тау саңғыһы курорты)]](3){{*}} [[Косовола спорт]](3){{*}} [[Косово Олимпия уйындарында]](3){{*}} [[Тахири Альбин]](3){{*}} [[Косово Республикаһында транспорт]](3){{*}} [[Приштина халыҡ-ара аэропорты]](3){{*}} [[Брезовица (Косово)]](3){{*}} [[Косовола тимер юл транспорты]](3){{*}} [[Косовоның файҙалы ҡаҙылмалары]](3){{*}} [[Трепча]](3){{*}} [[Джяковица (аэропорт)]](3){{*}} [[Джяковица]](3){{*}} [[Косово һәм евро ]](3){{*}} [[Еврозона]](3){{*}} [[Приштина университеты]](3){{*}} [[Косовска-Митровица]](3){{*}} [[Приштина университеты (Төньяҡ Косово)]](3){{*}} [[Призрен университеты]](3){{*}} [[Ибрахими Ута]](3){{*}} [[Арабат ҡәлғәһе]](3){{*}} [[Еникале]](3){{*}} [[Перекоп ҡәлғәһе]](3){{*}} [[Ҡырым инженер-педагогия университеты]](3){{*}} [[Яҡубов Сыңғыҙ Фәүзи улы]](3){{*}} [[Иран милли музейы]](3){{*}} [[Ғүмәр Хәйәм кәшәнәһе]](3){{*}} [[Әбүғәлисина кәшәнәһе]](3){{*}} [[Кипрҙа транспорт]](3){{*}} [[Морфу (ҡала)]](3){{*}} [[Яҡын Көнсығыш техник университеты]](3){{*}} [[Троодос]](3){{*}} [[Кипр (утрау)]](3){{*}} [[Крит]](3){{*}} [[Сицилия (утрау)]](3){{*}} [[Петергоф (һарай-парк ансамбле)]] (8){{*}} [[Мамай курғаны]](3){{*}} [[Узон]](3){{*}} [[Гимры автомобиль юлы туннеле]](3){{*}} [[Йәнәсәй аша тимер юл күпере (Красноярск)]](3){{*}} [[Укок]](3){{*}} [[Урҙа мәмерйәһе]](3){{*}} [[Юлемисте (күл)]](3){{*}} [[Таллин ҡултығы]](3){{*}} [[Рухну]](3){{*}} [[Рига ҡултығы]](3){{*}} [[Карула (милли парк)]](3){{*}} [[Лахемаа]](3){{*}} [[Пакри (ярымутрау)]](3){{*}} [[Таллин (аэропорт)]](3){{*}} [[Мууга (порт)]](3){{*}} [[Таллин порты]](3){{*}} [[Ванасадам]](3){{*}} [[Таллин техник университеты]](3){{*}} [[Осмуссаар]](3){{*}} [[Эстония тәбиғәт музейы]](3){{*}} [[Таш күпер (Тарту)]](3){{*}} [[Пюхаярв]](3){{*}} [[Вилсанди (милли парк)]](3){{*}} [[Сааремаа]](3){{*}} [[Матсалу (милли парк)]](3){{*}} [[Соомаа]](3){{*}} [[Никшич]](3){{*}} [[Котор]](3){{*}} [[Которҙың тәбиғи һәм мәҙәни-тарихи районы]](3) |85 |310 |2 |- |{{u|Юлдашева Луиза}} |[[Мэри Катранзу]](3){{*}}[[Шкоро Мирослав]](3){{*}}[[Варанкин Владимир Валентинович]](3){{*}}[[Нина Ангеловска]](3){{*}}[[Исидор Боровский]](3){{*}}[[Ләйлә Арагян]](3){{*}}[[Мандана Кәрими]](3){{*}}[[Гугуш]](3){{*}}[[Динар (ҡурсаулыҡ)]](3){{*}}[[Ҡавир милли паркы]](3){{*}}[[Шапур (мәмерйә)]](3){{*}}[[Мелләт (парк)]](3){{*}}[[Шаһ Нимәтулла Вәли мавзолейы]](3){{*}}[[Мәрмәр һарай (Тәһран)]](3){{*}}[[Заманса сәнғәт музейы (Исфаһан)]](3){{*}} [[Туран милли паркы]](3){{*}}[[Элһам Кәшәфи]](3){{*}} [[Әхмәт Шамлу]](3){{*}} [[Севрюгин Антон Васильевич]](3){{*}} [[Шәһәрстан күпере]](3){{*}} [[Сәттар хан]](3){{*}}[[Ованес Оганян]](3){{*}}[[Мостафа Мирсәлим]](3){{*}}[[Мөхәммәт I (Сәлжүк солтаны)]](3){{*}}[[Ғәббәс Хәлили]](3){{*}}[[Ғәбиб Сәхир]](3){{*}}[[Хөсәйен Шәһәби]](3){{*}} [[Фәтулла хан Әкбәр]](3){{*}} [[Мир Йәләл Пашаев]](3){{*}} [[Мәрзиә Мәхмәлбаф]](3){{*}} [[Кәрим Сәнжәби]](3){{*}} [[Хушенг Сәйхун]](3){{*}} [[Ләйлә Пәһләүи]](3){{*}} [[Шаһназ Пәһләүи]](3){{*}} [[Хәмит Реза Пәһләүи]](3){{*}} [[Абдул Реза Пәһләүи]](3){{*}} [[Әхмәт Реза Пәһләүи]](3){{*}} [[Нур Пәһләүи]](3){{*}} [[Йәсмин Пәһләүи]](3){{*}} [[Мәхмүт Реза Пәһләүи]](3){{*}} [[Әшрәф Пәһләүи]](3){{*}} [[Әли Әкбәр Бахман]](3){{*}} [[Мөхәммәт Хәсән Мирза]](3){{*}} [[Әли Реза Пәһләүи I]](3){{*}} [[Мехрәнгиз Дәүләтшаһи]](3){{*}}[[Шафиҡ Шәһрийәр]](3){{*}} [[Шәмс Пәһләүи]](3){{*}} [[Фатима Пәһләүи]](3){{*}} [[Пәрүин Ардалан]](3){{*}}[[Ғөләм Реза Пәһләүи]](3){{*}}[[Реза Пәһләүи (шаһзада)]](3){{*}}[[Әли Реза Пәһләүи]](3){{*}}[[Мөхәммәт шаһ Ҡаджар]](3){{*}}[[Әли Әҙил шаһ]](3){{*}}[[Хәмит Мирза]](3){{*}} [[Әхмәт ибн Исмәғил]](3){{*}} [[Исмәғил Сәмәни]](3){{*}}[[Мансур Хеҡмәт]](3){{*}} [[Мәлик шаһ I]](3){{*}} [[Сәмәниҙәр мавзолейы]](3){{*}} [[Ҡәүәт II]](3){{*}} [[Уруа]](3){{*}} [[Хәләф ибн Әхмәт]](3){{*}} [[Хәсән хан Ҡаджар]](3){{*}}[[Ғөләмәли хан Ҡаджар]](3){{*}} [[Мәхмүт Панахиан]](3){{*}} [[ Барҡыяруҡ]](3){{*}} [[Әхмәт Санжар]](3){{*}} [[ Мөхәммәт Әли шаһ]](3){{*}} [[Төркмән Әмир хан]](3){{*}} [[Әҡбәриә баҡсаһы]](3){{*}} [[Сәғҙи мавзолейы]](3){{*}} [[Нәсер әд-Дин шаһ]](3){{*}} [[Рәдәҡән башняһы]](3){{*}} [[Нәдир шаһ Әфшәр ҡәбере]](3){{*}} [[Гәнж Әли хан комплексы]](3){{*}} [[Ширин Әбединирад]](3){{*}} [[Ҡоштар паркы (Исфаһан)]](3) |78 |234 |4 |- |{{u|Марьям Султанбаева}} |[[Татар Шуғаны]] (1){{*}} [[Чарна-Бухта]](0) |2 |1 |11 |- |{{u|Фәрһад}} |[[Хәсәншин Азамат Данил улы]] (3){{*}} [[Симфония №1 (Монасипов)]] (3){{*}}[[Муса Йәлил (симфония-поэма)]] (3){{*}}[[Симфония №3 (Монасипов)]] (3){{*}} [[Симфония №4 «Дастан» (Монасипов)]] (3) |5 |15 |8 |- |} == Конкурстың халыҡ-ара статистикаһы == *[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Statistics|Халыҡ-ара статистика бите]] == Урындағы ойоштороусы== * {{u|Il Nur}} * {{u|Фәрһад}} == Нәтижәләр == [[Категория:Проект:Вики-яҙ 2026| ]] c33a2ko0glvwrzx65eka1hmo1z0cimb 1298918 1298898 2026-06-01T19:58:08Z Il Nur 5867 /* Нәтижәләр */ 1298918 wikitext text/x-wiki {{WAM |header = [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Вики-яҙ — 2026]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Файл:CEE Spring Logo transparent.svg|250px]]</div> |subheader = <div style="margin-right:1em; float:right;"> {{Кнопка|url=https://pageviews.wmcloud.org/massviews/?platform=all-access&agent=user&source=category&range=latest-10&subjectpage=1&subcategories=0&sort=views&direction=1&view=list&target=https://ba.wikipedia.org/wiki/%25D0%259A%25D0%25B0%25D1%2582%25D0%25B5%25D0%25B3%25D0%25BE%25D1%2580%25D0%25B8%25D1%258F:%25C2%25AB%25D0%2592%25D0%25B8%25D0%25BA%25D0%25B8-%25D1%258F%25D2%2599_2026%25C2%25BB_%25D0%25BA%25D0%25BE%25D0%25BD%25D0%25BA%25D1%2583%25D1%2580%25D1%2581%25D1%258B_%25D3%25A9%25D1%2581%25D3%25A9%25D0%25BD_%25D1%258F%25D2%2599%25D1%258B%25D0%25BB%25D2%2593%25D0%25B0%25D0%25BD_%25D0%25BC%25D3%2599%25D2%25A1%25D3%2599%25D0%25BB%25D3%2599%25D0%25BB%25D3%2599%25D1%2580|Марафон мәҡәләләре статистикаһы|class=mw-ui-destructive }}</div> «'''Вики-яҙ — 2026'''» — '''[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Wikimedia CEE Spring 2026]]''' халык-ара конкурсының Башҡорт Википедияһындағы өлөшө. 21 марттан 31 майға тиклем үткәрелә. Проекттың маҡсаты — Википедияла [[Үҙәк һәм Көнсығыш Европа]] илдәре араһында хеҙмәттәшлекте камиллаштырыу, күрше илдәр тураһында үҙ белемдәренең кимәлен күтәреү, шулай уҡ Википедияның йөкмәткеһен Рәсәй һәм Башҡортостан тураһында белемде башҡа телдәрҙә тулыландырыу. |body = == Ҡағиҙәләр == * Конкурсҡа википедияла теркәлгән һәр кем ҡатнаша ала. * Конкурсҡа түбәндәге мәҡәләләр ҡабул ителә: ** Мәҡәлә 2026 йылдың 21 мартынан 31 майына тиклем башҡорт телендә яҙылырға тейеш. ** Мәҡәләләр [[Проект:Вики-яҙ 2026#Нимә тураһында яҙырға|түбәндәге илдәр йәки халыҡтар]] менән бәйле булырға тейеш. ** Яңы мәҡәләлә 150 һүҙҙән һәм 2500 байттан артыҡ булырға тейеш. ** Иҫке мәҡәләгә 120 һүҙ һәм 2000 байт өҫтәргә. ** Мәҡәлә [[Википедия:Әһәмиәтлелек|әһәмиәтле]] булырға тейеш, мәҡәләнең [[Википедия:Абруйлы сығанаҡтар|сығанаҡтары]] күрһәтелергә тейеш. ** Машина тәржемәһе булырға тейеш түгел. * Приздар, диплом һәм сертификаттар квалификацион мәҡәләләр һаны өсөн бирелә, халыҡ-ара һәм үҙенә башҡа тел бүлегендәге урындарға бәйле. * Урындағы жюри быларҙы ҡайғырта алыуы өсөн, байытылған/яңы мәҡәләләрне түбәндәге таблицага урнаштырыу һорала. * 4 мәҡәләне булдырған/яҡшыртҡан ҡатнашыусы финалистар араһына инә * Ҡазыйҙар ҡарары шикәйәт ителә алмай. == Баһа биреү == * Күрһәтелгән талаптарға тура килгән өҫтәлгән материал күләме кәмендә 2000/2500 байт йәки 120/150 һүҙ булған иҫке/яңы мәҡәләләргә жюри 1 балл бирә; * Ҡатнашыусы белдергән теманы юғары сифатлы итеп асҡан, материалды викилаштырған һәм һүрәтләгән мәҡәләләргә жюри 2 балл бирә; * 200 һүҙҙән йәки 3000 байттан артҡан мәҡәләләргә, һәм ҡатнашыусы белдергән теманы тулыһынса асҡан, материалды юғары сифатлы итеп викилаштырған һәм һүрәтләгән мәҡәләләргә жюри 3 балл бирә; [[Проект:Мириада|Һәрбер тел бүлегендә булырға тейешле 10 мең мәҡәлә]] араһынан булһа өҫтәмә 5 балл бирелә; * Теркәлеү ваҡыты ярты йылдан әҙерәк булған ҡатнашыусылар өсөн балл коэффициентын ике тапҡырға арттырыу ҡаралған. == Нимә тураһында яҙырға == {{div col|3}} [[Файл:Flag of Albania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Albania|Албания — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Armenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Armenia|Армения — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Austria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Austria|Австрия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Azerbaijan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Azerbaijan|Азербайджан — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Bashkortostan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Башкортостан — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Belarus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Belarus|Белоруссия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring 2026/Structure/Bosnia and Herzegovina|Босния һәм Герцеговина — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Bulgaria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bulgaria|Болгария — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Hungary.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Hungary|Венгрия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Võro_lipp.png|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Võro|Выру — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Georgia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Georgia|Грузия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Greece.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Greece|Греция — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Kazakhstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kazakhstan|Казахстан — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Cyprus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Cyprus|Кипр — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Kosovo.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kosovo|Косово — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of the Crimean Tatar people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Crimean Tatar|Кырым татарҙары — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Latvia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Latvia|Латвия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag_of_Lithuania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Lithuania|Литва — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Sorbs.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Sorbian|Лужичане — Мәҡәләләр исемлеге]] {{y}} [[Файл:Flag of Malta.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Malta|Мальта — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Poland.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Poland|Польша — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Romania.svg|40px]]&nbsp;[[Файл:Flag of Moldova.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Romanian|Румыния һәм Молдавия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of North Macedonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/North Macedonia|Төнъяк Македония — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Republika Srpska.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Republic of Srpska|Республика Сербская — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Serbia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Serbia|Сербия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Slovakia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovakia|Словакия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Slovenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovenia|Словения — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Tatarstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tatar|Татарҙар — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Turkey.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Turkey|Төркия— Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Ukraine.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Ukraine|Украина — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Croatia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Croatia|Хорватия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of the Romani people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Roma|Цыгане (рома) — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Montenegro.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Montenegro|Черногория — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Czech Republic‎.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Czechia‎|Чехия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Erzya Flag.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Erzya|Эрзя — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Esperanto.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Esperanto|Эсперанто — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Estonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Estonia|Эстония — Мәҡәләләр исемлеге]] {{div col end}} }} Вики-яҙ 2026 сиктәрендә башҡа конкурстар: [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Women|Ҡатын-ҡыҙҙар]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_for_Human_Rights|Кеше хоҡуҡтары]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_Youth|Йәштәр]]. == Приздар == 400 евроға тиклем. == Ҡатнашыусылар == Яҙылған һәм төҙәтелгән мәҡәләләрҙе ошо таблицаға теркәргә. Мәҡәләнең фекер алышыу битендә конкурстың ҡалыбын ҡуйыу мотлаҡ; Ошо ҡалыпты күсереп алырға: <div><pre>{{Вики-яҙ 2026 |ҡатнашыусы= |тема= |тема2= |тема3= |ил= |ил2= |ил3= }}</pre> {| class="wikitable sortable" |- align="left" ! Ҡатнашыусы ! Мәҡәләләр ! Иҫәп ! Мәрәйҙәр ! Урын |- |{{u|Freiheiten }} |[[Әзербайжанда журналистарҙы сериялы ҡулға алыуҙар ]] (2) |1 |2 |10 |- |{{u|MR973}} |[[Шпаннагель ]](3) |1 |3 |9 |- |{{u|Akkashka}} |[[Бөйрәкәй (роман-эпопея)]] (3){{*}} [[Тимеркәй фәлсәфәһе (хикәйә)]] (3){{*}} [[Кукорелли Эндре]] (8){{*}} [[Фертё-Ханшаг]] (8){{*}} [[Маурер Дора]] (8){{*}} [[Смрчкова Людвика]] (8){{*}} [[Цимблер Лиана]] (8){{*}} [[Тыйыу һалынған ҡала]] (8){{*}} [[Лейхтер Кете]](8){{*}} [[Ҡасҡынова Гөлнур Нуриман ҡыҙы]] (3){{*}} [[Өлкән Плиний]](8){{*}} [[Мэри Шелли]](8){{*}} [[Маргарет Этвуд]](8){{*}} [[Гарриет Бичер-Стоу]](8){{*}} [[Энид Мэри Блайтон]](8){{*}} [[Мэрайя Кэри]](8){{*}} [[Лата Мангешкар]](8){{*}} [[Һанна Арендт]](8){{*}} [[Ширин Тәкәле]] (3){{*}} [[Фәриҙә Шамил ҡыҙы Вәзирова]] (3){{*}} [[Изабелла I (Кастилия королеваһы)]](8){{*}} [[Гипатия]](8){{*}} [[Тура атлаусы кеше]](8){{*}} [[Сакстар]](8){{*}} [[Дактар]](8){{*}} [[Нормандар]](8){{*}} [[Кепервеем]] (3){{*}} [[Викингтар осоро]](8){{*}} [[Этна]](8){{*}} [[Иран әҙәбиәте]] (3){{*}} [[Персеполь]](8){{*}} [[Урал мегалиттары]] (3){{*}} [[Сәдеғ Һедәйет]] (3){{*}} [[Фәтәли шаһ]] (3){{*}} [[Ғәббәс мирза]] (3){{*}} [[Нарва ратушаһы]] (3){{*}} [[Лола Лийват]] (3){{*}} [[Алутагузе (милли парк)]] (3){{*}} [[Тәбриз]] (3){{*}} [[Хәмсә]] (3){{*}} [[Сажиҙар]] (3){{*}} [[Сәһәнд]] (3){{*}} [[Гуләмдәр]] (3){{*}} [[Әмирзадә Хәйри Ғосман улы]] (3){{*}} [[Мәшһәд]] (3){{*}} [[Сиған мәҙәниәте]] (3) |46 |253 |3 |- |{{u|Ilsina Ilgizovna}} |[[Татьяна Грабузова]] (2){{*}} [[Алиса Вяткина]] (3){{*}} [[Ғәзизова Хәлимә Хисаметдин ҡыҙы]] (3){{*}} [[Фигнер Лидия Николаевна]] (3){{*}} [[Вероника Кобалия]] (3){{*}} [[Мина Караджич]] (3){{*}} [[Ангелина Топич]] (3) |7 |20 |7 |- |{{u|Ilnaz26}} |[[Гөлүсә Ғәлиева ]] (1){{*}} [[Шәйҙуллина Регина Марат ҡыҙы]] (1){{*}} [[Кнутова Лидия Ивановна]] (3){{*}} [[Умм әл-Банин]] (3){{*}} [[Маре Винт]] (1){{*}} [[Элон Уикленд]] (1){{*}} [[Ита Эвер]] (3){{*}} [[Хафизова Рәсихә Сәфәрғәли ҡыҙы]] (1){{*}} [[Камиля Харисова]] (1){{*}} [[Диана Хафизова]] (0){{*}} [[Хафизова Клара Шәйсолтан ҡыҙы]] (1){{*}} [[Эве Киви]] (1){{*}} [[Кайя Канепи]] (1){{*}} [[Келли Силдару]] (1){{*}} [[Ану Тали]](1){{*}} [[Кармен Касс]](1){{*}} [[Сигне Киви]](1){{*}} [[Юлия Шигмонд]](1){{*}} [[Элина Нечаева]](1){{*}} [[София Заменгоф]](1){{*}} [[Каталин Ковач (эсперанточы)]](1){{*}} [[Илона Кутни]](1){{*}} [[Юлия Шупихова]] (3){{*}} [[Эли Урбанова]](1){{*}} [[Лилит Блеян]](1){{*}} [[Аревик Церунян]](1){{*}} [[Ануш Бабаджанян]](3){{*}} [[Карина Погосян]](0){{*}} [[Эльнара Ғәсимова]](1){{*}} [[Рима Пипоян]](1){{*}} [[Севиндж Аббасова]](3){{*}} [[Нәргиз Әбсәләмова]](3){{*}} [[Айнур Елғунеш]](3){{*}} [[Әхмәтхажи Ғәбделзаһир улы Рахманҡолов]](3){{*}} [[Ольга Фигнер]](1){{*}} [[Нина Ли]](1){{*}} [[Мөхәмәтшәриф Әхмәтжан улы Яушев]] (1){{*}} [[Сәлих Юсуп улы Эрзин]] (1){{*}} [[Ғәбделвәли Әхмәтжан улы Яушев]] (1){{*}} [[Мәҙинә Гөлгөн]] (1){{*}} [[Зарифа Исмәғил ҡыҙы Будагова]] (1){{*}} [[Зарифа Әзиз ҡыҙы Әлиева]] (1){{*}} [[Наилә Мәммәҙәли кыҙы Вәлиханлы]] (1){{*}} [[Һижран Камран ҡыҙы Хөсәйенова]] (1){{*}} [[Аида Насир ҡыҙы Имангулиева]] (3){{*}} [[Имрен Айҡут]] (1){{*}} [[Нежла Атеш]] (3){{*}} [[Берна Ғөзбаши]] (3){{*}} [[Джейда Сунгур]] (3){{*}} [[Джанан Гөллү]] (1) |50 |148 |5 |- |{{u|Баныу}} |[[Базилевский Иван Федорович]] (3){{*}} [[Чижов Александр Федорович]] (3){{*}} [[Ырғыҙ (роман)]] (3){{*}} [[Космонавтика көнө]] (3){{*}} [[Ҡан (роман)]] (3){{*}} [[Каспранский Рауил Рухулбаян улы]] (3){{*}} [[Боролош (роман)]] (3){{*}}[[Шуваев Дмитрий Савельевич]] (3){{*}}[[Александр хәрби училищеһы]] (3){{*}}[[Фәтхи һалдат (хикәйә)]] (3){{*}}[[Әли Лариджани]] (3){{*}}[[Нәргиз Мөхәммәди]] (3) |12 |36 |6 |- |{{u|Таңһылыу}} |[[Ҡаҙмунайгаз]] (3){{*}} [[Тәбиғәт тарихы милли музейы (Болгария)]] (3){{*}} [[Күк механикаһы]] (8){{*}} [[Икенсе йыһан тиҙлеге]] (8){{*}} [[Планета системаһы]] (8){{*}} [[Йондоҙҙоң барлыҡҡа килеүе]] (8){{*}} [[Никос Казандзакис]] (8){{*}} [[Фотометрия (астрономия)]] (8){{*}} [[Ҡояш бөркөлөүе]] (8){{*}} [[Вахушти Багратиони исемендәге география институты]] (3){{*}} [[Августов каналы]] (3){{*}} [[Элемтә юлдашы]] (8){{*}} [[Атмосфера химияһы]] (8){{*}} [[Астрометрия]] (8){{*}} [[Автоматик планета-ара станция]] (8){{*}} [[Төшөү аппараты]] (8){{*}} [[Орбиталь станция]] (8){{*}} [[Керчь мәсете]] (3){{*}} [[Ҡояш еле]] (8){{*}} [[Али Аҡыш]] (3){{*}} [[Тотолоу (астрономия)]] (8){{*}} [[Тереклек булыу зонаһы]] (8){{*}} [[Хәмит Йәрми]] (3){{*}} [[Эклиптика]] (8){{*}} [[Ҡаҙағстандың Халыҡ хужалығы министрлығы]] (8){{*}} [[Тикшеренеү]] (8){{*}} [[Венгрия геологияһы]] (3){{*}} [[Параллакс]] (8){{*}} [[Күк экваторы]] (8){{*}} [[Дәүер (астрономия)]] (8){{*}} [[Тура күтәрелеш]] (8){{*}} [[Ауышлыҡ (астрономия)]] (8){{*}} [[Күк координаталары системаһы]] (8){{*}} [[Астрономияла алыҫлыҡ шкалаһы]] (8){{*}} [[Орбита (астрономия)]] (8){{*}} [[Халыҡ медицинаһы]] (8){{*}} [[Кәрәкле дарыуҙар]] (8){{*}} [[Анестезия]] (8){{*}} [[Һаулыҡ һаҡлау]] (8){{*}} [[Йәрәхәт]] (8){{*}} [[Урология]] (8){{*}} [[Ҡан баҫымы]] (8){{*}} [[Материя (физика)]] (8){{*}} [[Диэлектрик]] (8){{*}} [[Йондоҙ ваҡыты]] (8){{*}} [[Йылан тешләүе]] (8){{*}} [[Эндоскопия]] (8){{*}} [[Бил пункцияһы]] (8){{*}} [[Вегетатив хәл]] (8){{*}} [[Астродинамика]] (8){{*}} [[Эфемерида]] (8){{*}} [[Ом законы]] (8) |52 |371 |1 |- |{{u|Вәхит}} |[[Ореляк (ҡурсаулыҡ)]](3){{*}} [[Белоруссияның махсус һаҡланыусы тәбиғәт биләмәләре]](3){{*}} [[Минск-Арена]](3){{*}} [[Словакия Олимпия уйындарында]](3){{*}} [[Будапештта балалар тимер юлы]](3){{*}} [[Алидзор ҡәлғәһе]](3){{*}} [[Айя-Напа]](3){{*}} [[Зәңгәр флаг]](3){{*}} [[Оазис]] (8){{*}} [[Көтөүлек]] (8){{*}} [[Осло опера театры]](3){{*}} [[Осло]] (тулыландырыу) (8){{*}} [[Сицилия]] (8){{*}} [[Сардиния]] (8){{*}} [[Серенгети (милли парк)]] (8){{*}} [[Финикс]] (8){{*}} [[Гонолулу]] (8){{*}} [[Неаполь]] (8){{*}} [[Цюрих]] (8){{*}} [[Косовола йәйәүле туризм]](3){{*}} [[Призрен географияһы]](3){{*}} [[Брезовица (тау саңғыһы курорты)]](3){{*}} [[Косовола спорт]](3){{*}} [[Косово Олимпия уйындарында]](3){{*}} [[Тахири Альбин]](3){{*}} [[Косово Республикаһында транспорт]](3){{*}} [[Приштина халыҡ-ара аэропорты]](3){{*}} [[Брезовица (Косово)]](3){{*}} [[Косовола тимер юл транспорты]](3){{*}} [[Косовоның файҙалы ҡаҙылмалары]](3){{*}} [[Трепча]](3){{*}} [[Джяковица (аэропорт)]](3){{*}} [[Джяковица]](3){{*}} [[Косово һәм евро ]](3){{*}} [[Еврозона]](3){{*}} [[Приштина университеты]](3){{*}} [[Косовска-Митровица]](3){{*}} [[Приштина университеты (Төньяҡ Косово)]](3){{*}} [[Призрен университеты]](3){{*}} [[Ибрахими Ута]](3){{*}} [[Арабат ҡәлғәһе]](3){{*}} [[Еникале]](3){{*}} [[Перекоп ҡәлғәһе]](3){{*}} [[Ҡырым инженер-педагогия университеты]](3){{*}} [[Яҡубов Сыңғыҙ Фәүзи улы]](3){{*}} [[Иран милли музейы]](3){{*}} [[Ғүмәр Хәйәм кәшәнәһе]](3){{*}} [[Әбүғәлисина кәшәнәһе]](3){{*}} [[Кипрҙа транспорт]](3){{*}} [[Морфу (ҡала)]](3){{*}} [[Яҡын Көнсығыш техник университеты]](3){{*}} [[Троодос]](3){{*}} [[Кипр (утрау)]](3){{*}} [[Крит]](3){{*}} [[Сицилия (утрау)]](3){{*}} [[Петергоф (һарай-парк ансамбле)]] (8){{*}} [[Мамай курғаны]](3){{*}} [[Узон]](3){{*}} [[Гимры автомобиль юлы туннеле]](3){{*}} [[Йәнәсәй аша тимер юл күпере (Красноярск)]](3){{*}} [[Укок]](3){{*}} [[Урҙа мәмерйәһе]](3){{*}} [[Юлемисте (күл)]](3){{*}} [[Таллин ҡултығы]](3){{*}} [[Рухну]](3){{*}} [[Рига ҡултығы]](3){{*}} [[Карула (милли парк)]](3){{*}} [[Лахемаа]](3){{*}} [[Пакри (ярымутрау)]](3){{*}} [[Таллин (аэропорт)]](3){{*}} [[Мууга (порт)]](3){{*}} [[Таллин порты]](3){{*}} [[Ванасадам]](3){{*}} [[Таллин техник университеты]](3){{*}} [[Осмуссаар]](3){{*}} [[Эстония тәбиғәт музейы]](3){{*}} [[Таш күпер (Тарту)]](3){{*}} [[Пюхаярв]](3){{*}} [[Вилсанди (милли парк)]](3){{*}} [[Сааремаа]](3){{*}} [[Матсалу (милли парк)]](3){{*}} [[Соомаа]](3){{*}} [[Никшич]](3){{*}} [[Котор]](3){{*}} [[Которҙың тәбиғи һәм мәҙәни-тарихи районы]](3) |85 |310 |2 |- |{{u|Юлдашева Луиза}} |[[Мэри Катранзу]](3){{*}}[[Шкоро Мирослав]](3){{*}}[[Варанкин Владимир Валентинович]](3){{*}}[[Нина Ангеловска]](3){{*}}[[Исидор Боровский]](3){{*}}[[Ләйлә Арагян]](3){{*}}[[Мандана Кәрими]](3){{*}}[[Гугуш]](3){{*}}[[Динар (ҡурсаулыҡ)]](3){{*}}[[Ҡавир милли паркы]](3){{*}}[[Шапур (мәмерйә)]](3){{*}}[[Мелләт (парк)]](3){{*}}[[Шаһ Нимәтулла Вәли мавзолейы]](3){{*}}[[Мәрмәр һарай (Тәһран)]](3){{*}}[[Заманса сәнғәт музейы (Исфаһан)]](3){{*}} [[Туран милли паркы]](3){{*}}[[Элһам Кәшәфи]](3){{*}} [[Әхмәт Шамлу]](3){{*}} [[Севрюгин Антон Васильевич]](3){{*}} [[Шәһәрстан күпере]](3){{*}} [[Сәттар хан]](3){{*}}[[Ованес Оганян]](3){{*}}[[Мостафа Мирсәлим]](3){{*}}[[Мөхәммәт I (Сәлжүк солтаны)]](3){{*}}[[Ғәббәс Хәлили]](3){{*}}[[Ғәбиб Сәхир]](3){{*}}[[Хөсәйен Шәһәби]](3){{*}} [[Фәтулла хан Әкбәр]](3){{*}} [[Мир Йәләл Пашаев]](3){{*}} [[Мәрзиә Мәхмәлбаф]](3){{*}} [[Кәрим Сәнжәби]](3){{*}} [[Хушенг Сәйхун]](3){{*}} [[Ләйлә Пәһләүи]](3){{*}} [[Шаһназ Пәһләүи]](3){{*}} [[Хәмит Реза Пәһләүи]](3){{*}} [[Абдул Реза Пәһләүи]](3){{*}} [[Әхмәт Реза Пәһләүи]](3){{*}} [[Нур Пәһләүи]](3){{*}} [[Йәсмин Пәһләүи]](3){{*}} [[Мәхмүт Реза Пәһләүи]](3){{*}} [[Әшрәф Пәһләүи]](3){{*}} [[Әли Әкбәр Бахман]](3){{*}} [[Мөхәммәт Хәсән Мирза]](3){{*}} [[Әли Реза Пәһләүи I]](3){{*}} [[Мехрәнгиз Дәүләтшаһи]](3){{*}}[[Шафиҡ Шәһрийәр]](3){{*}} [[Шәмс Пәһләүи]](3){{*}} [[Фатима Пәһләүи]](3){{*}} [[Пәрүин Ардалан]](3){{*}}[[Ғөләм Реза Пәһләүи]](3){{*}}[[Реза Пәһләүи (шаһзада)]](3){{*}}[[Әли Реза Пәһләүи]](3){{*}}[[Мөхәммәт шаһ Ҡаджар]](3){{*}}[[Әли Әҙил шаһ]](3){{*}}[[Хәмит Мирза]](3){{*}} [[Әхмәт ибн Исмәғил]](3){{*}} [[Исмәғил Сәмәни]](3){{*}}[[Мансур Хеҡмәт]](3){{*}} [[Мәлик шаһ I]](3){{*}} [[Сәмәниҙәр мавзолейы]](3){{*}} [[Ҡәүәт II]](3){{*}} [[Уруа]](3){{*}} [[Хәләф ибн Әхмәт]](3){{*}} [[Хәсән хан Ҡаджар]](3){{*}}[[Ғөләмәли хан Ҡаджар]](3){{*}} [[Мәхмүт Панахиан]](3){{*}} [[ Барҡыяруҡ]](3){{*}} [[Әхмәт Санжар]](3){{*}} [[ Мөхәммәт Әли шаһ]](3){{*}} [[Төркмән Әмир хан]](3){{*}} [[Әҡбәриә баҡсаһы]](3){{*}} [[Сәғҙи мавзолейы]](3){{*}} [[Нәсер әд-Дин шаһ]](3){{*}} [[Рәдәҡән башняһы]](3){{*}} [[Нәдир шаһ Әфшәр ҡәбере]](3){{*}} [[Гәнж Әли хан комплексы]](3){{*}} [[Ширин Әбединирад]](3){{*}} [[Ҡоштар паркы (Исфаһан)]](3) |78 |234 |4 |- |{{u|Марьям Султанбаева}} |[[Татар Шуғаны]] (1){{*}} [[Чарна-Бухта]](0) |2 |1 |11 |- |{{u|Фәрһад}} |[[Хәсәншин Азамат Данил улы]] (3){{*}} [[Симфония №1 (Монасипов)]] (3){{*}}[[Муса Йәлил (симфония-поэма)]] (3){{*}}[[Симфония №3 (Монасипов)]] (3){{*}} [[Симфония №4 «Дастан» (Монасипов)]] (3) |5 |15 |8 |- |} == Конкурстың халыҡ-ара статистикаһы == *[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Statistics|Халыҡ-ара статистика бите]] == Урындағы ойоштороусы== * {{u|Il Nur}} * {{u|Фәрһад}} == Нәтижәләр == [[File:CEE logo map vertical.xcf|20px]] [[m:Wikimedia_Central_and_Eastern_Europe/tt|Үҙәк һәм Көнсығыш Европа илдәре вики-волонтерҙарының хеҙмәттәшлеге]], уның [[m:Wikimedia CEE Hub|Халыҡ-ара ярдәмләшү үҙәге]] һәм [[File:Wikimedia Österreich logo black.svg|20px]] [[m:Wikimedia Österreich|Викимедиа Австрия]] исеменән тәҡдим ителгән приздар фонды (300 Евро) бүленеүе тәртибе балдар категорияларына нигеҙләнә: * Тупланған балдарға ҡарап урын буйынса * Һәр илдә ғәмәлдәге валюта алыштырыу курсы буйынса иҫәпләнеү датаһына билдәләнә * Йирле сертификаттар булған суммаға ҡәҙәр түңәрәкләнә * 500 һумдан кимрәге таратылмай, бүләкләнеүгә хоҡуҡы булған ҡалғандары араһында бүленә * 1 евроға нисә һум бирелгән көнөндә яһаласак <!-- * 1 урын - [https://www.ozon.ru/product/elektronnyy-podarochnyy-sertifikat-million-podarkov-168994707/ 4000 һумлык OZON.ru сертификаты] * 2 урын - [https://www.ozon.ru/product/elektronnyy-podarochnyy-sertifikat-million-podarkov-135382627/ 3000 һумлык OZON.ru сертификаты] * 3-6 урын - 2500 һумлыҡ OZON.ru сертификаты = [https://www.ozon.ru/product/elektronnyy-podarochnyy-sertifikat-million-podarkov-135382612/ 2000] + [https://www.ozon.ru/product/elektronnyy-podarochnyy-sertifikat-million-podarkov-135378940/ 500] * 7-8 урын - [https://www.ozon.ru/product/elektronnyy-podarochnyy-sertifikat-million-podarkov-138431442/ 1500 һумлык OZON.ru сертификаты]--> Баш.Википедияла урындағы ойоштороусы (жюри рәйесе) һәр бер призерға бәйле эл.почтаһы аша инструкциялар менән хәбәр юллаясаҡ. {| class="wikitable sortable" ! # ! Ҡатнашыусы:</br><small>User</small> ! Мәҡәләләр һаны</br><small>Articles</small> ! Балдар</br><small>Points</small> ! Балдар буйынса (€)</br><small>By points (€)</small> ! Сертификат (руб)</br><small>Gift certificate (RUR)</small> |- |-style="background:#FF0000" |Σ |Ҡатнашыусы | |1377 |400 | |- |-style="background:#fefca3" |1 |{{u|Таңһылыу}} [[File:CEE Logo.svg|20px|Башкортча Википедиядә Үзәк һәм Көнчыгыш Аурупа илчесе 2024]] |52 |361 |100 | |- |-style="background:#F5F5F5" |2 |{{u|Вәхит}} |85 |310 |90 | |- |-style="background:#F5DEB3" |3 |{{u|Akkashka}} |46 |253 |70 | |- |-style="background:#00FF00" |4 |{{u|Юлдашева Луиза}} |78 |234 |65 | |- |-style="background:#00FF00" |5 |{{u|Ilnaz26}} |50 |148 |40 | |- |-style="background:#00FF00" |6 |{{u|Баныу}} |12 |36 |15 | |- |-style="background:#00FF00" |7 |{{u|Ilsina Ilgizovna}} |7 |20 |10 | |- |-style="background:#00FF00" |8 |{{u|Фәрһад}} |5 |15 |10 | |- |} [[Категория:Проект:Вики-яҙ 2026| ]] hd33r7qml0el20a5dtp4iwt4lktpzwe 1298921 1298918 2026-06-02T05:48:41Z Баныу 28584 /* Нәтижәләр */ 1298921 wikitext text/x-wiki {{WAM |header = [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Вики-яҙ — 2026]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Файл:CEE Spring Logo transparent.svg|250px]]</div> |subheader = <div style="margin-right:1em; float:right;"> {{Кнопка|url=https://pageviews.wmcloud.org/massviews/?platform=all-access&agent=user&source=category&range=latest-10&subjectpage=1&subcategories=0&sort=views&direction=1&view=list&target=https://ba.wikipedia.org/wiki/%25D0%259A%25D0%25B0%25D1%2582%25D0%25B5%25D0%25B3%25D0%25BE%25D1%2580%25D0%25B8%25D1%258F:%25C2%25AB%25D0%2592%25D0%25B8%25D0%25BA%25D0%25B8-%25D1%258F%25D2%2599_2026%25C2%25BB_%25D0%25BA%25D0%25BE%25D0%25BD%25D0%25BA%25D1%2583%25D1%2580%25D1%2581%25D1%258B_%25D3%25A9%25D1%2581%25D3%25A9%25D0%25BD_%25D1%258F%25D2%2599%25D1%258B%25D0%25BB%25D2%2593%25D0%25B0%25D0%25BD_%25D0%25BC%25D3%2599%25D2%25A1%25D3%2599%25D0%25BB%25D3%2599%25D0%25BB%25D3%2599%25D1%2580|Марафон мәҡәләләре статистикаһы|class=mw-ui-destructive }}</div> «'''Вики-яҙ — 2026'''» — '''[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Wikimedia CEE Spring 2026]]''' халык-ара конкурсының Башҡорт Википедияһындағы өлөшө. 21 марттан 31 майға тиклем үткәрелә. Проекттың маҡсаты — Википедияла [[Үҙәк һәм Көнсығыш Европа]] илдәре араһында хеҙмәттәшлекте камиллаштырыу, күрше илдәр тураһында үҙ белемдәренең кимәлен күтәреү, шулай уҡ Википедияның йөкмәткеһен Рәсәй һәм Башҡортостан тураһында белемде башҡа телдәрҙә тулыландырыу. |body = == Ҡағиҙәләр == * Конкурсҡа википедияла теркәлгән һәр кем ҡатнаша ала. * Конкурсҡа түбәндәге мәҡәләләр ҡабул ителә: ** Мәҡәлә 2026 йылдың 21 мартынан 31 майына тиклем башҡорт телендә яҙылырға тейеш. ** Мәҡәләләр [[Проект:Вики-яҙ 2026#Нимә тураһында яҙырға|түбәндәге илдәр йәки халыҡтар]] менән бәйле булырға тейеш. ** Яңы мәҡәләлә 150 һүҙҙән һәм 2500 байттан артыҡ булырға тейеш. ** Иҫке мәҡәләгә 120 һүҙ һәм 2000 байт өҫтәргә. ** Мәҡәлә [[Википедия:Әһәмиәтлелек|әһәмиәтле]] булырға тейеш, мәҡәләнең [[Википедия:Абруйлы сығанаҡтар|сығанаҡтары]] күрһәтелергә тейеш. ** Машина тәржемәһе булырға тейеш түгел. * Приздар, диплом һәм сертификаттар квалификацион мәҡәләләр һаны өсөн бирелә, халыҡ-ара һәм үҙенә башҡа тел бүлегендәге урындарға бәйле. * Урындағы жюри быларҙы ҡайғырта алыуы өсөн, байытылған/яңы мәҡәләләрне түбәндәге таблицага урнаштырыу һорала. * 4 мәҡәләне булдырған/яҡшыртҡан ҡатнашыусы финалистар араһына инә * Ҡазыйҙар ҡарары шикәйәт ителә алмай. == Баһа биреү == * Күрһәтелгән талаптарға тура килгән өҫтәлгән материал күләме кәмендә 2000/2500 байт йәки 120/150 һүҙ булған иҫке/яңы мәҡәләләргә жюри 1 балл бирә; * Ҡатнашыусы белдергән теманы юғары сифатлы итеп асҡан, материалды викилаштырған һәм һүрәтләгән мәҡәләләргә жюри 2 балл бирә; * 200 һүҙҙән йәки 3000 байттан артҡан мәҡәләләргә, һәм ҡатнашыусы белдергән теманы тулыһынса асҡан, материалды юғары сифатлы итеп викилаштырған һәм һүрәтләгән мәҡәләләргә жюри 3 балл бирә; [[Проект:Мириада|Һәрбер тел бүлегендә булырға тейешле 10 мең мәҡәлә]] араһынан булһа өҫтәмә 5 балл бирелә; * Теркәлеү ваҡыты ярты йылдан әҙерәк булған ҡатнашыусылар өсөн балл коэффициентын ике тапҡырға арттырыу ҡаралған. == Нимә тураһында яҙырға == {{div col|3}} [[Файл:Flag of Albania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Albania|Албания — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Armenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Armenia|Армения — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Austria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Austria|Австрия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Azerbaijan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Azerbaijan|Азербайджан — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Bashkortostan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Башкортостан — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Belarus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Belarus|Белоруссия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring 2026/Structure/Bosnia and Herzegovina|Босния һәм Герцеговина — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Bulgaria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bulgaria|Болгария — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Hungary.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Hungary|Венгрия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Võro_lipp.png|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Võro|Выру — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Georgia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Georgia|Грузия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Greece.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Greece|Греция — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Kazakhstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kazakhstan|Казахстан — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Cyprus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Cyprus|Кипр — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Kosovo.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kosovo|Косово — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of the Crimean Tatar people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Crimean Tatar|Кырым татарҙары — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Latvia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Latvia|Латвия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag_of_Lithuania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Lithuania|Литва — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Sorbs.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Sorbian|Лужичане — Мәҡәләләр исемлеге]] {{y}} [[Файл:Flag of Malta.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Malta|Мальта — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Poland.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Poland|Польша — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Romania.svg|40px]]&nbsp;[[Файл:Flag of Moldova.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Romanian|Румыния һәм Молдавия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of North Macedonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/North Macedonia|Төнъяк Македония — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Republika Srpska.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Republic of Srpska|Республика Сербская — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Serbia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Serbia|Сербия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Slovakia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovakia|Словакия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Slovenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovenia|Словения — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Tatarstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tatar|Татарҙар — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Turkey.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Turkey|Төркия— Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Ukraine.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Ukraine|Украина — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Croatia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Croatia|Хорватия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of the Romani people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Roma|Цыгане (рома) — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Montenegro.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Montenegro|Черногория — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Czech Republic‎.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Czechia‎|Чехия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Erzya Flag.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Erzya|Эрзя — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Esperanto.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Esperanto|Эсперанто — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Estonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Estonia|Эстония — Мәҡәләләр исемлеге]] {{div col end}} }} Вики-яҙ 2026 сиктәрендә башҡа конкурстар: [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Women|Ҡатын-ҡыҙҙар]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_for_Human_Rights|Кеше хоҡуҡтары]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_Youth|Йәштәр]]. == Приздар == 400 евроға тиклем. == Ҡатнашыусылар == Яҙылған һәм төҙәтелгән мәҡәләләрҙе ошо таблицаға теркәргә. Мәҡәләнең фекер алышыу битендә конкурстың ҡалыбын ҡуйыу мотлаҡ; Ошо ҡалыпты күсереп алырға: <div><pre>{{Вики-яҙ 2026 |ҡатнашыусы= |тема= |тема2= |тема3= |ил= |ил2= |ил3= }}</pre> {| class="wikitable sortable" |- align="left" ! Ҡатнашыусы ! Мәҡәләләр ! Иҫәп ! Мәрәйҙәр ! Урын |- |{{u|Freiheiten }} |[[Әзербайжанда журналистарҙы сериялы ҡулға алыуҙар ]] (2) |1 |2 |10 |- |{{u|MR973}} |[[Шпаннагель ]](3) |1 |3 |9 |- |{{u|Akkashka}} |[[Бөйрәкәй (роман-эпопея)]] (3){{*}} [[Тимеркәй фәлсәфәһе (хикәйә)]] (3){{*}} [[Кукорелли Эндре]] (8){{*}} [[Фертё-Ханшаг]] (8){{*}} [[Маурер Дора]] (8){{*}} [[Смрчкова Людвика]] (8){{*}} [[Цимблер Лиана]] (8){{*}} [[Тыйыу һалынған ҡала]] (8){{*}} [[Лейхтер Кете]](8){{*}} [[Ҡасҡынова Гөлнур Нуриман ҡыҙы]] (3){{*}} [[Өлкән Плиний]](8){{*}} [[Мэри Шелли]](8){{*}} [[Маргарет Этвуд]](8){{*}} [[Гарриет Бичер-Стоу]](8){{*}} [[Энид Мэри Блайтон]](8){{*}} [[Мэрайя Кэри]](8){{*}} [[Лата Мангешкар]](8){{*}} [[Һанна Арендт]](8){{*}} [[Ширин Тәкәле]] (3){{*}} [[Фәриҙә Шамил ҡыҙы Вәзирова]] (3){{*}} [[Изабелла I (Кастилия королеваһы)]](8){{*}} [[Гипатия]](8){{*}} [[Тура атлаусы кеше]](8){{*}} [[Сакстар]](8){{*}} [[Дактар]](8){{*}} [[Нормандар]](8){{*}} [[Кепервеем]] (3){{*}} [[Викингтар осоро]](8){{*}} [[Этна]](8){{*}} [[Иран әҙәбиәте]] (3){{*}} [[Персеполь]](8){{*}} [[Урал мегалиттары]] (3){{*}} [[Сәдеғ Һедәйет]] (3){{*}} [[Фәтәли шаһ]] (3){{*}} [[Ғәббәс мирза]] (3){{*}} [[Нарва ратушаһы]] (3){{*}} [[Лола Лийват]] (3){{*}} [[Алутагузе (милли парк)]] (3){{*}} [[Тәбриз]] (3){{*}} [[Хәмсә]] (3){{*}} [[Сажиҙар]] (3){{*}} [[Сәһәнд]] (3){{*}} [[Гуләмдәр]] (3){{*}} [[Әмирзадә Хәйри Ғосман улы]] (3){{*}} [[Мәшһәд]] (3){{*}} [[Сиған мәҙәниәте]] (3) |46 |253 |3 |- |{{u|Ilsina Ilgizovna}} |[[Татьяна Грабузова]] (2){{*}} [[Алиса Вяткина]] (3){{*}} [[Ғәзизова Хәлимә Хисаметдин ҡыҙы]] (3){{*}} [[Фигнер Лидия Николаевна]] (3){{*}} [[Вероника Кобалия]] (3){{*}} [[Мина Караджич]] (3){{*}} [[Ангелина Топич]] (3) |7 |20 |7 |- |{{u|Ilnaz26}} |[[Гөлүсә Ғәлиева ]] (1){{*}} [[Шәйҙуллина Регина Марат ҡыҙы]] (1){{*}} [[Кнутова Лидия Ивановна]] (3){{*}} [[Умм әл-Банин]] (3){{*}} [[Маре Винт]] (1){{*}} [[Элон Уикленд]] (1){{*}} [[Ита Эвер]] (3){{*}} [[Хафизова Рәсихә Сәфәрғәли ҡыҙы]] (1){{*}} [[Камиля Харисова]] (1){{*}} [[Диана Хафизова]] (0){{*}} [[Хафизова Клара Шәйсолтан ҡыҙы]] (1){{*}} [[Эве Киви]] (1){{*}} [[Кайя Канепи]] (1){{*}} [[Келли Силдару]] (1){{*}} [[Ану Тали]](1){{*}} [[Кармен Касс]](1){{*}} [[Сигне Киви]](1){{*}} [[Юлия Шигмонд]](1){{*}} [[Элина Нечаева]](1){{*}} [[София Заменгоф]](1){{*}} [[Каталин Ковач (эсперанточы)]](1){{*}} [[Илона Кутни]](1){{*}} [[Юлия Шупихова]] (3){{*}} [[Эли Урбанова]](1){{*}} [[Лилит Блеян]](1){{*}} [[Аревик Церунян]](1){{*}} [[Ануш Бабаджанян]](3){{*}} [[Карина Погосян]](0){{*}} [[Эльнара Ғәсимова]](1){{*}} [[Рима Пипоян]](1){{*}} [[Севиндж Аббасова]](3){{*}} [[Нәргиз Әбсәләмова]](3){{*}} [[Айнур Елғунеш]](3){{*}} [[Әхмәтхажи Ғәбделзаһир улы Рахманҡолов]](3){{*}} [[Ольга Фигнер]](1){{*}} [[Нина Ли]](1){{*}} [[Мөхәмәтшәриф Әхмәтжан улы Яушев]] (1){{*}} [[Сәлих Юсуп улы Эрзин]] (1){{*}} [[Ғәбделвәли Әхмәтжан улы Яушев]] (1){{*}} [[Мәҙинә Гөлгөн]] (1){{*}} [[Зарифа Исмәғил ҡыҙы Будагова]] (1){{*}} [[Зарифа Әзиз ҡыҙы Әлиева]] (1){{*}} [[Наилә Мәммәҙәли кыҙы Вәлиханлы]] (1){{*}} [[Һижран Камран ҡыҙы Хөсәйенова]] (1){{*}} [[Аида Насир ҡыҙы Имангулиева]] (3){{*}} [[Имрен Айҡут]] (1){{*}} [[Нежла Атеш]] (3){{*}} [[Берна Ғөзбаши]] (3){{*}} [[Джейда Сунгур]] (3){{*}} [[Джанан Гөллү]] (1) |50 |148 |5 |- |{{u|Баныу}} |[[Базилевский Иван Федорович]] (3){{*}} [[Чижов Александр Федорович]] (3){{*}} [[Ырғыҙ (роман)]] (3){{*}} [[Космонавтика көнө]] (3){{*}} [[Ҡан (роман)]] (3){{*}} [[Каспранский Рауил Рухулбаян улы]] (3){{*}} [[Боролош (роман)]] (3){{*}}[[Шуваев Дмитрий Савельевич]] (3){{*}}[[Александр хәрби училищеһы]] (3){{*}}[[Фәтхи һалдат (хикәйә)]] (3){{*}}[[Әли Лариджани]] (3){{*}}[[Нәргиз Мөхәммәди]] (3) |12 |36 |6 |- |{{u|Таңһылыу}} |[[Ҡаҙмунайгаз]] (3){{*}} [[Тәбиғәт тарихы милли музейы (Болгария)]] (3){{*}} [[Күк механикаһы]] (8){{*}} [[Икенсе йыһан тиҙлеге]] (8){{*}} [[Планета системаһы]] (8){{*}} [[Йондоҙҙоң барлыҡҡа килеүе]] (8){{*}} [[Никос Казандзакис]] (8){{*}} [[Фотометрия (астрономия)]] (8){{*}} [[Ҡояш бөркөлөүе]] (8){{*}} [[Вахушти Багратиони исемендәге география институты]] (3){{*}} [[Августов каналы]] (3){{*}} [[Элемтә юлдашы]] (8){{*}} [[Атмосфера химияһы]] (8){{*}} [[Астрометрия]] (8){{*}} [[Автоматик планета-ара станция]] (8){{*}} [[Төшөү аппараты]] (8){{*}} [[Орбиталь станция]] (8){{*}} [[Керчь мәсете]] (3){{*}} [[Ҡояш еле]] (8){{*}} [[Али Аҡыш]] (3){{*}} [[Тотолоу (астрономия)]] (8){{*}} [[Тереклек булыу зонаһы]] (8){{*}} [[Хәмит Йәрми]] (3){{*}} [[Эклиптика]] (8){{*}} [[Ҡаҙағстандың Халыҡ хужалығы министрлығы]] (8){{*}} [[Тикшеренеү]] (8){{*}} [[Венгрия геологияһы]] (3){{*}} [[Параллакс]] (8){{*}} [[Күк экваторы]] (8){{*}} [[Дәүер (астрономия)]] (8){{*}} [[Тура күтәрелеш]] (8){{*}} [[Ауышлыҡ (астрономия)]] (8){{*}} [[Күк координаталары системаһы]] (8){{*}} [[Астрономияла алыҫлыҡ шкалаһы]] (8){{*}} [[Орбита (астрономия)]] (8){{*}} [[Халыҡ медицинаһы]] (8){{*}} [[Кәрәкле дарыуҙар]] (8){{*}} [[Анестезия]] (8){{*}} [[Һаулыҡ һаҡлау]] (8){{*}} [[Йәрәхәт]] (8){{*}} [[Урология]] (8){{*}} [[Ҡан баҫымы]] (8){{*}} [[Материя (физика)]] (8){{*}} [[Диэлектрик]] (8){{*}} [[Йондоҙ ваҡыты]] (8){{*}} [[Йылан тешләүе]] (8){{*}} [[Эндоскопия]] (8){{*}} [[Бил пункцияһы]] (8){{*}} [[Вегетатив хәл]] (8){{*}} [[Астродинамика]] (8){{*}} [[Эфемерида]] (8){{*}} [[Ом законы]] (8) |52 |371 |1 |- |{{u|Вәхит}} |[[Ореляк (ҡурсаулыҡ)]](3){{*}} [[Белоруссияның махсус һаҡланыусы тәбиғәт биләмәләре]](3){{*}} [[Минск-Арена]](3){{*}} [[Словакия Олимпия уйындарында]](3){{*}} [[Будапештта балалар тимер юлы]](3){{*}} [[Алидзор ҡәлғәһе]](3){{*}} [[Айя-Напа]](3){{*}} [[Зәңгәр флаг]](3){{*}} [[Оазис]] (8){{*}} [[Көтөүлек]] (8){{*}} [[Осло опера театры]](3){{*}} [[Осло]] (тулыландырыу) (8){{*}} [[Сицилия]] (8){{*}} [[Сардиния]] (8){{*}} [[Серенгети (милли парк)]] (8){{*}} [[Финикс]] (8){{*}} [[Гонолулу]] (8){{*}} [[Неаполь]] (8){{*}} [[Цюрих]] (8){{*}} [[Косовола йәйәүле туризм]](3){{*}} [[Призрен географияһы]](3){{*}} [[Брезовица (тау саңғыһы курорты)]](3){{*}} [[Косовола спорт]](3){{*}} [[Косово Олимпия уйындарында]](3){{*}} [[Тахири Альбин]](3){{*}} [[Косово Республикаһында транспорт]](3){{*}} [[Приштина халыҡ-ара аэропорты]](3){{*}} [[Брезовица (Косово)]](3){{*}} [[Косовола тимер юл транспорты]](3){{*}} [[Косовоның файҙалы ҡаҙылмалары]](3){{*}} [[Трепча]](3){{*}} [[Джяковица (аэропорт)]](3){{*}} [[Джяковица]](3){{*}} [[Косово һәм евро ]](3){{*}} [[Еврозона]](3){{*}} [[Приштина университеты]](3){{*}} [[Косовска-Митровица]](3){{*}} [[Приштина университеты (Төньяҡ Косово)]](3){{*}} [[Призрен университеты]](3){{*}} [[Ибрахими Ута]](3){{*}} [[Арабат ҡәлғәһе]](3){{*}} [[Еникале]](3){{*}} [[Перекоп ҡәлғәһе]](3){{*}} [[Ҡырым инженер-педагогия университеты]](3){{*}} [[Яҡубов Сыңғыҙ Фәүзи улы]](3){{*}} [[Иран милли музейы]](3){{*}} [[Ғүмәр Хәйәм кәшәнәһе]](3){{*}} [[Әбүғәлисина кәшәнәһе]](3){{*}} [[Кипрҙа транспорт]](3){{*}} [[Морфу (ҡала)]](3){{*}} [[Яҡын Көнсығыш техник университеты]](3){{*}} [[Троодос]](3){{*}} [[Кипр (утрау)]](3){{*}} [[Крит]](3){{*}} [[Сицилия (утрау)]](3){{*}} [[Петергоф (һарай-парк ансамбле)]] (8){{*}} [[Мамай курғаны]](3){{*}} [[Узон]](3){{*}} [[Гимры автомобиль юлы туннеле]](3){{*}} [[Йәнәсәй аша тимер юл күпере (Красноярск)]](3){{*}} [[Укок]](3){{*}} [[Урҙа мәмерйәһе]](3){{*}} [[Юлемисте (күл)]](3){{*}} [[Таллин ҡултығы]](3){{*}} [[Рухну]](3){{*}} [[Рига ҡултығы]](3){{*}} [[Карула (милли парк)]](3){{*}} [[Лахемаа]](3){{*}} [[Пакри (ярымутрау)]](3){{*}} [[Таллин (аэропорт)]](3){{*}} [[Мууга (порт)]](3){{*}} [[Таллин порты]](3){{*}} [[Ванасадам]](3){{*}} [[Таллин техник университеты]](3){{*}} [[Осмуссаар]](3){{*}} [[Эстония тәбиғәт музейы]](3){{*}} [[Таш күпер (Тарту)]](3){{*}} [[Пюхаярв]](3){{*}} [[Вилсанди (милли парк)]](3){{*}} [[Сааремаа]](3){{*}} [[Матсалу (милли парк)]](3){{*}} [[Соомаа]](3){{*}} [[Никшич]](3){{*}} [[Котор]](3){{*}} [[Которҙың тәбиғи һәм мәҙәни-тарихи районы]](3) |85 |310 |2 |- |{{u|Юлдашева Луиза}} |[[Мэри Катранзу]](3){{*}}[[Шкоро Мирослав]](3){{*}}[[Варанкин Владимир Валентинович]](3){{*}}[[Нина Ангеловска]](3){{*}}[[Исидор Боровский]](3){{*}}[[Ләйлә Арагян]](3){{*}}[[Мандана Кәрими]](3){{*}}[[Гугуш]](3){{*}}[[Динар (ҡурсаулыҡ)]](3){{*}}[[Ҡавир милли паркы]](3){{*}}[[Шапур (мәмерйә)]](3){{*}}[[Мелләт (парк)]](3){{*}}[[Шаһ Нимәтулла Вәли мавзолейы]](3){{*}}[[Мәрмәр һарай (Тәһран)]](3){{*}}[[Заманса сәнғәт музейы (Исфаһан)]](3){{*}} [[Туран милли паркы]](3){{*}}[[Элһам Кәшәфи]](3){{*}} [[Әхмәт Шамлу]](3){{*}} [[Севрюгин Антон Васильевич]](3){{*}} [[Шәһәрстан күпере]](3){{*}} [[Сәттар хан]](3){{*}}[[Ованес Оганян]](3){{*}}[[Мостафа Мирсәлим]](3){{*}}[[Мөхәммәт I (Сәлжүк солтаны)]](3){{*}}[[Ғәббәс Хәлили]](3){{*}}[[Ғәбиб Сәхир]](3){{*}}[[Хөсәйен Шәһәби]](3){{*}} [[Фәтулла хан Әкбәр]](3){{*}} [[Мир Йәләл Пашаев]](3){{*}} [[Мәрзиә Мәхмәлбаф]](3){{*}} [[Кәрим Сәнжәби]](3){{*}} [[Хушенг Сәйхун]](3){{*}} [[Ләйлә Пәһләүи]](3){{*}} [[Шаһназ Пәһләүи]](3){{*}} [[Хәмит Реза Пәһләүи]](3){{*}} [[Абдул Реза Пәһләүи]](3){{*}} [[Әхмәт Реза Пәһләүи]](3){{*}} [[Нур Пәһләүи]](3){{*}} [[Йәсмин Пәһләүи]](3){{*}} [[Мәхмүт Реза Пәһләүи]](3){{*}} [[Әшрәф Пәһләүи]](3){{*}} [[Әли Әкбәр Бахман]](3){{*}} [[Мөхәммәт Хәсән Мирза]](3){{*}} [[Әли Реза Пәһләүи I]](3){{*}} [[Мехрәнгиз Дәүләтшаһи]](3){{*}}[[Шафиҡ Шәһрийәр]](3){{*}} [[Шәмс Пәһләүи]](3){{*}} [[Фатима Пәһләүи]](3){{*}} [[Пәрүин Ардалан]](3){{*}}[[Ғөләм Реза Пәһләүи]](3){{*}}[[Реза Пәһләүи (шаһзада)]](3){{*}}[[Әли Реза Пәһләүи]](3){{*}}[[Мөхәммәт шаһ Ҡаджар]](3){{*}}[[Әли Әҙил шаһ]](3){{*}}[[Хәмит Мирза]](3){{*}} [[Әхмәт ибн Исмәғил]](3){{*}} [[Исмәғил Сәмәни]](3){{*}}[[Мансур Хеҡмәт]](3){{*}} [[Мәлик шаһ I]](3){{*}} [[Сәмәниҙәр мавзолейы]](3){{*}} [[Ҡәүәт II]](3){{*}} [[Уруа]](3){{*}} [[Хәләф ибн Әхмәт]](3){{*}} [[Хәсән хан Ҡаджар]](3){{*}}[[Ғөләмәли хан Ҡаджар]](3){{*}} [[Мәхмүт Панахиан]](3){{*}} [[ Барҡыяруҡ]](3){{*}} [[Әхмәт Санжар]](3){{*}} [[ Мөхәммәт Әли шаһ]](3){{*}} [[Төркмән Әмир хан]](3){{*}} [[Әҡбәриә баҡсаһы]](3){{*}} [[Сәғҙи мавзолейы]](3){{*}} [[Нәсер әд-Дин шаһ]](3){{*}} [[Рәдәҡән башняһы]](3){{*}} [[Нәдир шаһ Әфшәр ҡәбере]](3){{*}} [[Гәнж Әли хан комплексы]](3){{*}} [[Ширин Әбединирад]](3){{*}} [[Ҡоштар паркы (Исфаһан)]](3) |78 |234 |4 |- |{{u|Марьям Султанбаева}} |[[Татар Шуғаны]] (1){{*}} [[Чарна-Бухта]](0) |2 |1 |11 |- |{{u|Фәрһад}} |[[Хәсәншин Азамат Данил улы]] (3){{*}} [[Симфония №1 (Монасипов)]] (3){{*}}[[Муса Йәлил (симфония-поэма)]] (3){{*}}[[Симфония №3 (Монасипов)]] (3){{*}} [[Симфония №4 «Дастан» (Монасипов)]] (3) |5 |15 |8 |- |} == Конкурстың халыҡ-ара статистикаһы == *[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Statistics|Халыҡ-ара статистика бите]] == Урындағы ойоштороусы== * {{u|Il Nur}} * {{u|Фәрһад}} == Нәтижәләр == [[File:CEE logo map vertical.xcf|20px]] [[m:Wikimedia_Central_and_Eastern_Europe/tt|Үҙәк һәм Көнсығыш Европа илдәре вики-волонтерҙарының хеҙмәттәшлеге]], уның [[m:Wikimedia CEE Hub|Халыҡ-ара ярдәмләшү үҙәге]] һәм [[File:Wikimedia Österreich logo black.svg|20px]] [[m:Wikimedia Österreich|Викимедиа Австрия]] исеменән тәҡдим ителгән приздар фонды (300 Евро) бүленеүе тәртибе балдар категорияларына нигеҙләнә: * Тупланған балдарға ҡарап урын буйынса * Һәр илдә ғәмәлдәге валюта алыштырыу курсы буйынса иҫәпләнеү датаһына билдәләнә * Ерле сертификаттар булған суммаға ҡәҙәр түңәрәкләнә * 500 һумдан кимрәге таратылмай, бүләкләнеүгә хоҡуҡы булған ҡалғандары араһында бүленә * 1 евроға нисә һум бирелгән көнөндә яһаласак <!-- * 1 урын - [https://www.ozon.ru/product/elektronnyy-podarochnyy-sertifikat-million-podarkov-168994707/ 4000 һумлык OZON.ru сертификаты] * 2 урын - [https://www.ozon.ru/product/elektronnyy-podarochnyy-sertifikat-million-podarkov-135382627/ 3000 һумлык OZON.ru сертификаты] * 3-6 урын - 2500 һумлыҡ OZON.ru сертификаты = [https://www.ozon.ru/product/elektronnyy-podarochnyy-sertifikat-million-podarkov-135382612/ 2000] + [https://www.ozon.ru/product/elektronnyy-podarochnyy-sertifikat-million-podarkov-135378940/ 500] * 7-8 урын - [https://www.ozon.ru/product/elektronnyy-podarochnyy-sertifikat-million-podarkov-138431442/ 1500 һумлык OZON.ru сертификаты]--> Баш.Википедияла урындағы ойоштороусы (жюри рәйесе) һәр бер призёрға бәйле эл.почтаһы аша инструкциялар менән хәбәр юллаясаҡ. {| class="wikitable sortable" ! # ! Ҡатнашыусы:</br><small>User</small> ! Мәҡәләләр һаны</br><small>Articles</small> ! Балдар</br><small>Points</small> ! Балдар буйынса (€)</br><small>By points (€)</small> ! Сертификат (руб)</br><small>Gift certificate (RUR)</small> |- |-style="background:#FF0000" |Σ |Ҡатнашыусы | |1377 |400 | |- |-style="background:#fefca3" |1 |{{u|Таңһылыу}} [[File:CEE Logo.svg|20px|Башкортча Википедиядә Үзәк һәм Көнчыгыш Аурупа илчесе 2024]] |52 |361 |100 | |- |-style="background:#F5F5F5" |2 |{{u|Вәхит}} |85 |310 |90 | |- |-style="background:#F5DEB3" |3 |{{u|Akkashka}} |46 |253 |70 | |- |-style="background:#00FF00" |4 |{{u|Юлдашева Луиза}} |78 |234 |65 | |- |-style="background:#00FF00" |5 |{{u|Ilnaz26}} |50 |148 |40 | |- |-style="background:#00FF00" |6 |{{u|Баныу}} |12 |36 |15 | |- |-style="background:#00FF00" |7 |{{u|Ilsina Ilgizovna}} |7 |20 |10 | |- |-style="background:#00FF00" |8 |{{u|Фәрһад}} |5 |15 |10 | |- |} [[Категория:Проект:Вики-яҙ 2026| ]] ok3z35oca9ro6kbe8ai9r3ecyqmsmb1 Шәйҙуллина Регина Марат ҡыҙы 0 200031 1298878 1298539 2026-06-01T18:48:59Z Il Nur 5867 /* Биографияһы */ 1298878 wikitext text/x-wiki {{Персона}}'''Шәйҙуллина Регина Марат ҡыҙы''' ([[14 апрель]] [[1999 йыл]], [[Яр Саллы]]) — Рәсәй [[Ауыр атлетика|штангасыһы]]. 45 кг тиклем ауырлыҡ категорияһында биш тапҡыр Рәсәй чемпионы (2021, 2022, 2023, 2024, 2025), 2025 йылғы Рәсәй кубогы еңеүсеһе. == Биографияһы == 1999 йылдың 14 апрелендә Яр Саллы ҡалаһында тыуған. Яр Саллы дәүләт педагогия университетында уҡый.<ref>{{Cite web |url=https://minsport.gov.ru/documents/awards/32695/ |title=Приказ "О присвоении спортивного звания «Мастер спорта России» от 8 октября 2018 г. № 143 нг |access-date=2021-12-30 |archive-date=2021-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230161825/https://minsport.gov.ru/documents/awards/32695/ |url-status=live }}</ref> 2018 йылда «Рәсәйҙең спорт мастеры» исемен ала. 2020 йылда Рәсәй чемпионатында көмөш миҙал яулай, ә 2021 йылда 45 кг ауырлыҡ категорияһында еңә. 2021 йылда үҫмерҙәр араһында Европа чемпионы. 2021 йылда Ташкентта үтәсәк донъя чемпионатында ҡатнаша.<ref>{{Cite web |url=https://kazan.mk.ru/sport/2021/09/27/sportsmenka-iz-tatarstana-pobelila-na-che-po-tyazheloy-atletike-sredi-yuniorov.html |title=Спортсменка из Татарстана победила на ЧЕ по тяжелой атлетике среди юниоров |access-date=2021-12-30 |archive-date=2021-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230161825/https://kazan.mk.ru/sport/2021/09/27/sportsmenka-iz-tatarstana-pobelila-na-che-po-tyazheloy-atletike-sredi-yuniorov.html |url-status=live }}</ref>. 2023 йылда Яңы Уренгойҙа үткән ауыр атлетика буйынса Рәсәй чемпионатында Регина ике күнекмәлә дөйөм ауырлыҡ 150 килограмм тәшкил итеп, карьераһында өсөнсө тапҡыр чемпион исемен яулай. 2024 йылдың июлендә Новосибирскиҙа үткән Рәсәй чемпионатында Регина карьераһында дүртенсе тапҡыр 45 килограмлыҡ ауырлыҡ категорияһында ил чемпионатында еңеү яулай. 2025 йылдың авгусында Санкт-Петербургта үткән Рәсәй чемпионатында Регина дөйөм һөҙөмтәһе 154 кг менән алтын миҙал яулай, снэтчта икенсе, клин-энд-джеркта беренсе урынды яулай. 2025 йылдың октябрендә Норвегияның Фёрде ҡалаһында үткән донъя чемпионатында нейтраль булып сығыш яһай. Ул 48 кг ауырлыҡ категорияһында В финалында сығыш яһаны һәм 152 кг ауырлыҡ менән дөйөм иҫәптә 21-се урынды яуланы. 2026 йылдың февралендә Люберцыҙа үткән Россия Кубогында үҙе өсөн яңы категорияла, 49 кг тиклем, ул ике өйрәнеү суммаһында 159 кг һөҙөмтә менән икенсе урынды ала һәм титулды Елизавета Аткинаға оттора. == Төп һөҙөмтәләр == {| class="wikitable" !Йыл ! Ярыштар . ! Урын ! Ҡатмарлылыҡ .<br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /> категория ! Ер,<br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /> кг ! Этергә,<br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /> кг ! Һан,<br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /> кг ! Урын |- | 2020 йыл | Рәсәй чемпионаты 1990 й. | [[Грозный|Грозный .]] | кг тиклем | align="center" | 61 | align="center" | 84 | align="center" | 145 | align="center" | {{2}} |- | rowspan="2" | 2021 йыл | Рәсәй чемпионаты 1990 й. | [[Ханты-Мансийск|Ханты-Мансийск .]] | кг тиклем | align="center" | 65 | align="center" | 83 | align="center" | 148 | align="center" | {{1}} |- | Донъя чемпионаты . | [[Ташкент]] | кг тиклем | align="center" | — | align="center" | 89 | align="center" | — | align="center" | — |- | rowspan="1" | 2022 йыл | Рәсәй чемпионаты 1990 й. | [[Хабаровск|Хабаровск .]] | кг тиклем | align="center" | 65 | align="center" | 90 | align="center" | 155 | align="center" | {{1}} |- | rowspan="1" | 2023 йыл | Рәсәй чемпионаты 1990 й. | [[Яңы Уренгой|Яңы Уренгой .]] | кг тиклем | align="center" | 65 | align="center" | 85 | align="center" | 150 | align="center" | {{1}} |- | rowspan="1" | 2024 йыл . | Рәсәй чемпионаты 1990 й. | [[Новосибирск|Новосибирск й.]] | кг тиклем | align="center" | 66 | align="center" | 83 | align="center" | 149 | align="center" | {{1}} |- | rowspan="2" | 2025 йыл | Рәсәй чемпионаты 1990 й. | [[Санкт-Петербург|Санкт-Петербург .]] | кг тиклем | align="center" | 65 | align="center" | 89 | align="center" | 154 | align="center" | {{1}} |- | Донъя чемпионаты . | Форде | кг тиклем | align="center" | 65 | align="center" | 87 | align="center" | 152 | align="center" | 21 |- | rowspan="1" | 2026 йыл | Рәсәй кубогы . | [[Люберцы|Люберцы .]] | кг тиклем . | align="center" | 67 | align="center" | 92 | align="center" | 159 | align="center" | {{2}} |} == Иҫкәрмәләр == {{Иҫкәрмәләр}} == Һылтанмалар == * [https://iwf.sport/weightlifting_/athletes-bios/?athlete=shaidullina-regina-1999-04-14&id=17484 Регина Шәйҙуллина] IWF сайтында [[Категория:Рәсәйҙең спорт мастерҙары]] [[Категория:Яр Саллыла тыуғандар]] [[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]] [[Категория:1999 йылда тыуғандар]] [[Категория:14 апрелдә тыуғандар]] pv63ta3btbvctpc1goj5vmkun0ou5d6 Чижов Александр Федорович 0 200058 1298860 1292512 2026-06-01T16:17:57Z Баныу 28584 1298860 wikitext text/x-wiki {{Персона |имя = Александр Чижов |имя при рождении = Александр Фёдорович Чижов |изображение = |ширина = |описание изображения = |дата рождения = 1874 |место рождения = {{МестоРождения|Катав-Ивановск}}, [[Уфимская губерния]], [[Российская империя]] |дата смерти = 1937 |место смерти = {{МестоСмерти|Москва}}, [[СССР]] |подданство = {{Флагификация|Российская империя}} |гражданство = {{Флагификация|СССР}} |род деятельности = купец |отец = [[Чижов, Фёдор Егорович|Фёдор Егорович]] |мать = Ириада Александровна |супруга = Гассельблат Ольга Алексеевна |дети = Ольга, Федор, Александр, Виктор |награды и премии = |автограф = |сайт = }} '''Александр Федорович Чижов''' ([[1874 йыл|1874]], [[Ҡытау-Ивановск]], [[Өфө губернаһы]] — [[1937 йыл|1937]], [[Мәскәү]]) — 1-се гильдия рус сауҙагәре, меценат, Өфөнөң нәҫелдән килгән почётлы гражданы, [[Өфө өйәҙе|Өфө районында]] [[Миловка (Өфө районы)|Миловка]] усадьбаһы хужаһы. == Биографияһы == Александр Чижов 1874 йылда сауҙагәр Федор Егорович һәм Ирида Александровна ғаиләһендә тыуған. Өйҙә дөйөм һәм музыкаль белем ала. Атаһы вафат булғас, әсәһе, улына тулыһынса ышанмайынса, эште үҙ ҡулына ала. Әсәһе Александр үҙенең усадьбаларынан һәм заводтарынан килгән килемде революцияны финанслау өсөн ҡулланыр тип ҡурҡа<ref name=":0">{{Cite web|url=http://bashenc.online/ru/articles/75508/|title=Чижовы|website=bashenc.online|access-date=2026-04-05}}</ref>. 1900 һәм 1910 йылдарҙа Чижовтың Өфө губернаһы Осоргин волосында 45 эшсенән торған пилорама һәм он тартыу заводтары була; һуңғыларының төп продукцияһы — [[ҡарабойҙай]] ярмаһы һәм [[арыш]] оно, йылына 3,2 тонна, заводтарҙың йыллыҡ табышы яҡынса 280 мең һум тәшкил иткән. Чижов Өфөлә утын менән сауҙа итеү менән дә етәкселек итә, был эш атаһынан мираҫ булып ҡала. 1903 йылда Лазарев шишмәһендә крахмал заводы һәм быуа аса. Шәхси пароходсылыҡ компанияһын булдырырға маташып ҡарай. Бының өсөн ул 1908—1909 йылдарҙа «Бельск» компанияһынан «Кама», «Мечта», «Демон» һәм «Трудолюбец» пароходтарын һатып ала, ләкин караптарҙы 1913 йылда һатырға мәжбүр итәләр; һуңғыһы Чижовтың бурыстары өсөн Бирскиҙа тартып алына. Чижов Өфө интеллигенцияһы һәм сәйәси һөргөндәгеләр менән йыш осраша. Чижовтар ғаиләһе ағзалары Өфө төрмәһенән ҡасҡан сәйәси тотҡондарҙы Миловка усадьбаһына алып килә һәм [[Франция|Францияға]] барып етергә ярҙам итә, унда Чижовтар һәм башҡа хәлле өфөләр урыҫ революционерҙары өсөн пансионат аса<ref name=":0" />. [[1905 йыл]]да «Черносотенцы»<ref>1905-1917 йылдарҙа Рәсәйҙәге уң лояль хәрәкәттәрҙең һәм ойошмаларҙың вәкилдәрен билдәләү өсөн ҡулланылған йыйылма термин</ref> Чижовты үлем язаһына хөкөм итә, ләкин уның имениеһы крәҫтиәндәре хужаны һәм имениеһын яҡлау өсөн үҙ теләктәре менән баш күтәрәләр. Чижов [[Достоевский Фёдор Михайлович|Фёдор]] [[Достоевский Фёдор Михайлович|Достоевский]] һәм [[Толстой Лев Николаевич|Лев]] [[Толстой Лев Николаевич|Толстой]] әҫәрҙәрен ярата. Скрипкала уйнай, матур баритон тауышлы була, шәхси концерттарҙа йырлай. Тормош иптәше Ольга Гассельблат менән Өфөлә ҡунаҡҡа килгән театр труппалары һәм солистар ҡуйған спектаклдәргә һәм концерттарға даими йөрөйҙәр. Рулетка уйнауҙы ла бик яратҡан. Өфөләге тәүге автомобилдәрҙең береһе<ref>{{Мәҡәлә|ссылка=http://mrodnov.ru/fr/0/public/Auto_rodnov.pdf|заглавие=Первые уфимские авто|издание=Уфимский федеральный исследовательский центр Институт истории, языка и литературы|страницы=20}}</ref> — ''Fiat'' була. Ата-әсәһенән өлгө алып, Чижов хәйриә эшендә әүҙем шөғөлләнә, башҡа хәлле өфөләр менән бергә хәйриә сараларында ҡатнаша, сиркәүҙәр төҙөүҙе һәм яңыртыуҙы финанслай. [[Өфө диниә семинарияһы|Өфө дини семинарияһының]] Изге Иоанн Златоуст сиркәүе попечителдәр советының почётлы күҙәтеүсеһе һәм попечитель-кураторы итеп тәғәйенләнә. 1899 йылдың 29 апреленән Өфө губернаһындағы [[Благовещен (ҡала, Башҡортостан)|Благовещен]] уҡытыусылар семинарияһының почётлы попечителе. 1919—1923 йылдарҙа [[Себер|Себерҙә]] дүрт йыл йәшәгәндән һуң, Чижов ғаиләһе менән [[Һамар|Һамарҙа]] төпләнә һәм унда «Корнеев и Горшканов» һыра заводы буйынса банкта инспектор булып эшләй. 1923 йылдан Чижовтар ғаиләһе [[Мәскәү]] эргәһендәге Переделкинола Кингольцтың дачаһында йәшәй. 1926 йылда дачала янғын сыға, ғаилә Мәскәүгә күсә һәм Афанасьевский тыҡрығында йәшәй башлай. Ул Иген биржаһында, Дәүләт банкында һәм Леспромхозда эшләй. 1937 йылда Мәскәүҙә [[СССР Эске эштәр халыҡ комиссариаты|НКВД]] тарафынан ҡулға алына һәм атыла. Һуңыраҡ ул тулыһынса реабилитациялана<ref>{{cite web|url=https://ugo10.ucoz.ru/publ/pokolennye_rospisi/gasselblat_g_v_chizhovy_v_ufe_s_peterburge_i_v_moskve/5-1-0-64|title=Чижовы в Уфе, Санкт-Петербурге и в Москве|author=Гассельблат, Герман|work=«Уральское генеалогическое общество»|access-date=2026-04-05}}</ref>. == Иҫкәрмәләр == {{Иҫкәрмәләр}} == Һылтанмалар == [[Категория:СССР-ҙа репрессияланғандар]] [[Категория:Өфө ҡалаһының почётлы граждандары]] [[Категория:Рәсәй империяһы эшҡыуарҙары]] [[Категория:Мәскәүҙә вафат булғандар]] [[Категория:1937 йылда вафат булғандар]] [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:1874 йылда тыуғандар]] 636sz22dutk8nyg6dhjrnqxmh5uflo5 1298861 1298860 2026-06-01T16:19:11Z Баныу 28584 1298861 wikitext text/x-wiki {{Персона |имя = Александр Чижов |имя при рождении = Александр Фёдорович Чижов |изображение = |ширина = |описание изображения = |дата рождения = 1874 |место рождения = {{МестоРождения|[[Ҡытау-Ивановск]]}}, [[Уфимская губерния]], [[Российская империя]] |дата смерти = 1937 |место смерти = {{МестоСмерти|Москва}}, [[СССР]] |подданство = {{Флагификация|Российская империя}} |гражданство = {{Флагификация|СССР}} |род деятельности = купец |отец = [[Чижов, Фёдор Егорович|Фёдор Егорович]] |мать = Ириада Александровна |супруга = Гассельблат Ольга Алексеевна |дети = Ольга, Федор, Александр, Виктор |награды и премии = |автограф = |сайт = }} '''Александр Федорович Чижов''' ([[1874 йыл|1874]], [[Ҡытау-Ивановск]], [[Өфө губернаһы]] — [[1937 йыл|1937]], [[Мәскәү]]) — 1-се гильдия рус сауҙагәре, меценат, Өфөнөң нәҫелдән килгән почётлы гражданы, [[Өфө өйәҙе|Өфө районында]] [[Миловка (Өфө районы)|Миловка]] усадьбаһы хужаһы. == Биографияһы == Александр Чижов 1874 йылда сауҙагәр Федор Егорович һәм Ирида Александровна ғаиләһендә тыуған. Өйҙә дөйөм һәм музыкаль белем ала. Атаһы вафат булғас, әсәһе, улына тулыһынса ышанмайынса, эште үҙ ҡулына ала. Әсәһе Александр үҙенең усадьбаларынан һәм заводтарынан килгән килемде революцияны финанслау өсөн ҡулланыр тип ҡурҡа<ref name=":0">{{Cite web|url=http://bashenc.online/ru/articles/75508/|title=Чижовы|website=bashenc.online|access-date=2026-04-05}}</ref>. 1900 һәм 1910 йылдарҙа Чижовтың Өфө губернаһы Осоргин волосында 45 эшсенән торған пилорама һәм он тартыу заводтары була; һуңғыларының төп продукцияһы — [[ҡарабойҙай]] ярмаһы һәм [[арыш]] оно, йылына 3,2 тонна, заводтарҙың йыллыҡ табышы яҡынса 280 мең һум тәшкил иткән. Чижов Өфөлә утын менән сауҙа итеү менән дә етәкселек итә, был эш атаһынан мираҫ булып ҡала. 1903 йылда Лазарев шишмәһендә крахмал заводы һәм быуа аса. Шәхси пароходсылыҡ компанияһын булдырырға маташып ҡарай. Бының өсөн ул 1908—1909 йылдарҙа «Бельск» компанияһынан «Кама», «Мечта», «Демон» һәм «Трудолюбец» пароходтарын һатып ала, ләкин караптарҙы 1913 йылда һатырға мәжбүр итәләр; һуңғыһы Чижовтың бурыстары өсөн Бирскиҙа тартып алына. Чижов Өфө интеллигенцияһы һәм сәйәси һөргөндәгеләр менән йыш осраша. Чижовтар ғаиләһе ағзалары Өфө төрмәһенән ҡасҡан сәйәси тотҡондарҙы Миловка усадьбаһына алып килә һәм [[Франция|Францияға]] барып етергә ярҙам итә, унда Чижовтар һәм башҡа хәлле өфөләр урыҫ революционерҙары өсөн пансионат аса<ref name=":0" />. [[1905 йыл]]да «Черносотенцы»<ref>1905-1917 йылдарҙа Рәсәйҙәге уң лояль хәрәкәттәрҙең һәм ойошмаларҙың вәкилдәрен билдәләү өсөн ҡулланылған йыйылма термин</ref> Чижовты үлем язаһына хөкөм итә, ләкин уның имениеһы крәҫтиәндәре хужаны һәм имениеһын яҡлау өсөн үҙ теләктәре менән баш күтәрәләр. Чижов [[Достоевский Фёдор Михайлович|Фёдор]] [[Достоевский Фёдор Михайлович|Достоевский]] һәм [[Толстой Лев Николаевич|Лев]] [[Толстой Лев Николаевич|Толстой]] әҫәрҙәрен ярата. Скрипкала уйнай, матур баритон тауышлы була, шәхси концерттарҙа йырлай. Тормош иптәше Ольга Гассельблат менән Өфөлә ҡунаҡҡа килгән театр труппалары һәм солистар ҡуйған спектаклдәргә һәм концерттарға даими йөрөйҙәр. Рулетка уйнауҙы ла бик яратҡан. Өфөләге тәүге автомобилдәрҙең береһе<ref>{{Мәҡәлә|ссылка=http://mrodnov.ru/fr/0/public/Auto_rodnov.pdf|заглавие=Первые уфимские авто|издание=Уфимский федеральный исследовательский центр Институт истории, языка и литературы|страницы=20}}</ref> — ''Fiat'' була. Ата-әсәһенән өлгө алып, Чижов хәйриә эшендә әүҙем шөғөлләнә, башҡа хәлле өфөләр менән бергә хәйриә сараларында ҡатнаша, сиркәүҙәр төҙөүҙе һәм яңыртыуҙы финанслай. [[Өфө диниә семинарияһы|Өфө дини семинарияһының]] Изге Иоанн Златоуст сиркәүе попечителдәр советының почётлы күҙәтеүсеһе һәм попечитель-кураторы итеп тәғәйенләнә. 1899 йылдың 29 апреленән Өфө губернаһындағы [[Благовещен (ҡала, Башҡортостан)|Благовещен]] уҡытыусылар семинарияһының почётлы попечителе. 1919—1923 йылдарҙа [[Себер|Себерҙә]] дүрт йыл йәшәгәндән һуң, Чижов ғаиләһе менән [[Һамар|Һамарҙа]] төпләнә һәм унда «Корнеев и Горшканов» һыра заводы буйынса банкта инспектор булып эшләй. 1923 йылдан Чижовтар ғаиләһе [[Мәскәү]] эргәһендәге Переделкинола Кингольцтың дачаһында йәшәй. 1926 йылда дачала янғын сыға, ғаилә Мәскәүгә күсә һәм Афанасьевский тыҡрығында йәшәй башлай. Ул Иген биржаһында, Дәүләт банкында һәм Леспромхозда эшләй. 1937 йылда Мәскәүҙә [[СССР Эске эштәр халыҡ комиссариаты|НКВД]] тарафынан ҡулға алына һәм атыла. Һуңыраҡ ул тулыһынса реабилитациялана<ref>{{cite web|url=https://ugo10.ucoz.ru/publ/pokolennye_rospisi/gasselblat_g_v_chizhovy_v_ufe_s_peterburge_i_v_moskve/5-1-0-64|title=Чижовы в Уфе, Санкт-Петербурге и в Москве|author=Гассельблат, Герман|work=«Уральское генеалогическое общество»|access-date=2026-04-05}}</ref>. == Иҫкәрмәләр == {{Иҫкәрмәләр}} == Һылтанмалар == [[Категория:СССР-ҙа репрессияланғандар]] [[Категория:Өфө ҡалаһының почётлы граждандары]] [[Категория:Рәсәй империяһы эшҡыуарҙары]] [[Категория:Мәскәүҙә вафат булғандар]] [[Категория:1937 йылда вафат булғандар]] [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:1874 йылда тыуғандар]] akol3e0uixfwfcmqpsr4kg3rjygvs7f 1298862 1298861 2026-06-01T16:19:32Z Баныу 28584 1298862 wikitext text/x-wiki {{Персона |имя = Александр Чижов |имя при рождении = Александр Фёдорович Чижов |изображение = |ширина = |описание изображения = |дата рождения = 1874 |место рождения = {{МестоРождения|Ҡытау-Ивановск}}, [[Уфимская губерния]], [[Российская империя]] |дата смерти = 1937 |место смерти = {{МестоСмерти|Москва}}, [[СССР]] |подданство = {{Флагификация|Российская империя}} |гражданство = {{Флагификация|СССР}} |род деятельности = купец |отец = [[Чижов, Фёдор Егорович|Фёдор Егорович]] |мать = Ириада Александровна |супруга = Гассельблат Ольга Алексеевна |дети = Ольга, Федор, Александр, Виктор |награды и премии = |автограф = |сайт = }} '''Александр Федорович Чижов''' ([[1874 йыл|1874]], [[Ҡытау-Ивановск]], [[Өфө губернаһы]] — [[1937 йыл|1937]], [[Мәскәү]]) — 1-се гильдия рус сауҙагәре, меценат, Өфөнөң нәҫелдән килгән почётлы гражданы, [[Өфө өйәҙе|Өфө районында]] [[Миловка (Өфө районы)|Миловка]] усадьбаһы хужаһы. == Биографияһы == Александр Чижов 1874 йылда сауҙагәр Федор Егорович һәм Ирида Александровна ғаиләһендә тыуған. Өйҙә дөйөм һәм музыкаль белем ала. Атаһы вафат булғас, әсәһе, улына тулыһынса ышанмайынса, эште үҙ ҡулына ала. Әсәһе Александр үҙенең усадьбаларынан һәм заводтарынан килгән килемде революцияны финанслау өсөн ҡулланыр тип ҡурҡа<ref name=":0">{{Cite web|url=http://bashenc.online/ru/articles/75508/|title=Чижовы|website=bashenc.online|access-date=2026-04-05}}</ref>. 1900 һәм 1910 йылдарҙа Чижовтың Өфө губернаһы Осоргин волосында 45 эшсенән торған пилорама һәм он тартыу заводтары була; һуңғыларының төп продукцияһы — [[ҡарабойҙай]] ярмаһы һәм [[арыш]] оно, йылына 3,2 тонна, заводтарҙың йыллыҡ табышы яҡынса 280 мең һум тәшкил иткән. Чижов Өфөлә утын менән сауҙа итеү менән дә етәкселек итә, был эш атаһынан мираҫ булып ҡала. 1903 йылда Лазарев шишмәһендә крахмал заводы һәм быуа аса. Шәхси пароходсылыҡ компанияһын булдырырға маташып ҡарай. Бының өсөн ул 1908—1909 йылдарҙа «Бельск» компанияһынан «Кама», «Мечта», «Демон» һәм «Трудолюбец» пароходтарын һатып ала, ләкин караптарҙы 1913 йылда һатырға мәжбүр итәләр; һуңғыһы Чижовтың бурыстары өсөн Бирскиҙа тартып алына. Чижов Өфө интеллигенцияһы һәм сәйәси һөргөндәгеләр менән йыш осраша. Чижовтар ғаиләһе ағзалары Өфө төрмәһенән ҡасҡан сәйәси тотҡондарҙы Миловка усадьбаһына алып килә һәм [[Франция|Францияға]] барып етергә ярҙам итә, унда Чижовтар һәм башҡа хәлле өфөләр урыҫ революционерҙары өсөн пансионат аса<ref name=":0" />. [[1905 йыл]]да «Черносотенцы»<ref>1905-1917 йылдарҙа Рәсәйҙәге уң лояль хәрәкәттәрҙең һәм ойошмаларҙың вәкилдәрен билдәләү өсөн ҡулланылған йыйылма термин</ref> Чижовты үлем язаһына хөкөм итә, ләкин уның имениеһы крәҫтиәндәре хужаны һәм имениеһын яҡлау өсөн үҙ теләктәре менән баш күтәрәләр. Чижов [[Достоевский Фёдор Михайлович|Фёдор]] [[Достоевский Фёдор Михайлович|Достоевский]] һәм [[Толстой Лев Николаевич|Лев]] [[Толстой Лев Николаевич|Толстой]] әҫәрҙәрен ярата. Скрипкала уйнай, матур баритон тауышлы була, шәхси концерттарҙа йырлай. Тормош иптәше Ольга Гассельблат менән Өфөлә ҡунаҡҡа килгән театр труппалары һәм солистар ҡуйған спектаклдәргә һәм концерттарға даими йөрөйҙәр. Рулетка уйнауҙы ла бик яратҡан. Өфөләге тәүге автомобилдәрҙең береһе<ref>{{Мәҡәлә|ссылка=http://mrodnov.ru/fr/0/public/Auto_rodnov.pdf|заглавие=Первые уфимские авто|издание=Уфимский федеральный исследовательский центр Институт истории, языка и литературы|страницы=20}}</ref> — ''Fiat'' була. Ата-әсәһенән өлгө алып, Чижов хәйриә эшендә әүҙем шөғөлләнә, башҡа хәлле өфөләр менән бергә хәйриә сараларында ҡатнаша, сиркәүҙәр төҙөүҙе һәм яңыртыуҙы финанслай. [[Өфө диниә семинарияһы|Өфө дини семинарияһының]] Изге Иоанн Златоуст сиркәүе попечителдәр советының почётлы күҙәтеүсеһе һәм попечитель-кураторы итеп тәғәйенләнә. 1899 йылдың 29 апреленән Өфө губернаһындағы [[Благовещен (ҡала, Башҡортостан)|Благовещен]] уҡытыусылар семинарияһының почётлы попечителе. 1919—1923 йылдарҙа [[Себер|Себерҙә]] дүрт йыл йәшәгәндән һуң, Чижов ғаиләһе менән [[Һамар|Һамарҙа]] төпләнә һәм унда «Корнеев и Горшканов» һыра заводы буйынса банкта инспектор булып эшләй. 1923 йылдан Чижовтар ғаиләһе [[Мәскәү]] эргәһендәге Переделкинола Кингольцтың дачаһында йәшәй. 1926 йылда дачала янғын сыға, ғаилә Мәскәүгә күсә һәм Афанасьевский тыҡрығында йәшәй башлай. Ул Иген биржаһында, Дәүләт банкында һәм Леспромхозда эшләй. 1937 йылда Мәскәүҙә [[СССР Эске эштәр халыҡ комиссариаты|НКВД]] тарафынан ҡулға алына һәм атыла. Һуңыраҡ ул тулыһынса реабилитациялана<ref>{{cite web|url=https://ugo10.ucoz.ru/publ/pokolennye_rospisi/gasselblat_g_v_chizhovy_v_ufe_s_peterburge_i_v_moskve/5-1-0-64|title=Чижовы в Уфе, Санкт-Петербурге и в Москве|author=Гассельблат, Герман|work=«Уральское генеалогическое общество»|access-date=2026-04-05}}</ref>. == Иҫкәрмәләр == {{Иҫкәрмәләр}} == Һылтанмалар == [[Категория:СССР-ҙа репрессияланғандар]] [[Категория:Өфө ҡалаһының почётлы граждандары]] [[Категория:Рәсәй империяһы эшҡыуарҙары]] [[Категория:Мәскәүҙә вафат булғандар]] [[Категория:1937 йылда вафат булғандар]] [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:1874 йылда тыуғандар]] foz2twfnpi2aet9rnap17gnvfrsszrb 1298863 1298862 2026-06-01T16:20:40Z Баныу 28584 1298863 wikitext text/x-wiki {{Персона |имя = Александр Чижов |имя при рождении = Александр Фёдорович Чижов |изображение = |ширина = |описание изображения = |дата рождения = 1874 |место рождения = {{МестоРождения|Ҡытау-Ивановск}}, [[Өфө губернаһы]], [[Рәсәй империяһы]] |дата смерти = 1937 |место смерти = {{МестоСмерти|Москва}}, [[СССР]] |подданство = {{Флагификация|Российская империя}} |гражданство = {{Флагификация|СССР}} |род деятельности = купец |отец = [[Чижов, Фёдор Егорович|Фёдор Егорович]] |мать = Ириада Александровна |супруга = Гассельблат Ольга Алексеевна |дети = Ольга, Федор, Александр, Виктор |награды и премии = |автограф = |сайт = }} '''Александр Федорович Чижов''' ([[1874 йыл|1874]], [[Ҡытау-Ивановск]], [[Өфө губернаһы]] — [[1937 йыл|1937]], [[Мәскәү]]) — 1-се гильдия рус сауҙагәре, меценат, Өфөнөң нәҫелдән килгән почётлы гражданы, [[Өфө өйәҙе|Өфө районында]] [[Миловка (Өфө районы)|Миловка]] усадьбаһы хужаһы. == Биографияһы == Александр Чижов 1874 йылда сауҙагәр Федор Егорович һәм Ирида Александровна ғаиләһендә тыуған. Өйҙә дөйөм һәм музыкаль белем ала. Атаһы вафат булғас, әсәһе, улына тулыһынса ышанмайынса, эште үҙ ҡулына ала. Әсәһе Александр үҙенең усадьбаларынан һәм заводтарынан килгән килемде революцияны финанслау өсөн ҡулланыр тип ҡурҡа<ref name=":0">{{Cite web|url=http://bashenc.online/ru/articles/75508/|title=Чижовы|website=bashenc.online|access-date=2026-04-05}}</ref>. 1900 һәм 1910 йылдарҙа Чижовтың Өфө губернаһы Осоргин волосында 45 эшсенән торған пилорама һәм он тартыу заводтары була; һуңғыларының төп продукцияһы — [[ҡарабойҙай]] ярмаһы һәм [[арыш]] оно, йылына 3,2 тонна, заводтарҙың йыллыҡ табышы яҡынса 280 мең һум тәшкил иткән. Чижов Өфөлә утын менән сауҙа итеү менән дә етәкселек итә, был эш атаһынан мираҫ булып ҡала. 1903 йылда Лазарев шишмәһендә крахмал заводы һәм быуа аса. Шәхси пароходсылыҡ компанияһын булдырырға маташып ҡарай. Бының өсөн ул 1908—1909 йылдарҙа «Бельск» компанияһынан «Кама», «Мечта», «Демон» һәм «Трудолюбец» пароходтарын һатып ала, ләкин караптарҙы 1913 йылда һатырға мәжбүр итәләр; һуңғыһы Чижовтың бурыстары өсөн Бирскиҙа тартып алына. Чижов Өфө интеллигенцияһы һәм сәйәси һөргөндәгеләр менән йыш осраша. Чижовтар ғаиләһе ағзалары Өфө төрмәһенән ҡасҡан сәйәси тотҡондарҙы Миловка усадьбаһына алып килә һәм [[Франция|Францияға]] барып етергә ярҙам итә, унда Чижовтар һәм башҡа хәлле өфөләр урыҫ революционерҙары өсөн пансионат аса<ref name=":0" />. [[1905 йыл]]да «Черносотенцы»<ref>1905-1917 йылдарҙа Рәсәйҙәге уң лояль хәрәкәттәрҙең һәм ойошмаларҙың вәкилдәрен билдәләү өсөн ҡулланылған йыйылма термин</ref> Чижовты үлем язаһына хөкөм итә, ләкин уның имениеһы крәҫтиәндәре хужаны һәм имениеһын яҡлау өсөн үҙ теләктәре менән баш күтәрәләр. Чижов [[Достоевский Фёдор Михайлович|Фёдор]] [[Достоевский Фёдор Михайлович|Достоевский]] һәм [[Толстой Лев Николаевич|Лев]] [[Толстой Лев Николаевич|Толстой]] әҫәрҙәрен ярата. Скрипкала уйнай, матур баритон тауышлы була, шәхси концерттарҙа йырлай. Тормош иптәше Ольга Гассельблат менән Өфөлә ҡунаҡҡа килгән театр труппалары һәм солистар ҡуйған спектаклдәргә һәм концерттарға даими йөрөйҙәр. Рулетка уйнауҙы ла бик яратҡан. Өфөләге тәүге автомобилдәрҙең береһе<ref>{{Мәҡәлә|ссылка=http://mrodnov.ru/fr/0/public/Auto_rodnov.pdf|заглавие=Первые уфимские авто|издание=Уфимский федеральный исследовательский центр Институт истории, языка и литературы|страницы=20}}</ref> — ''Fiat'' була. Ата-әсәһенән өлгө алып, Чижов хәйриә эшендә әүҙем шөғөлләнә, башҡа хәлле өфөләр менән бергә хәйриә сараларында ҡатнаша, сиркәүҙәр төҙөүҙе һәм яңыртыуҙы финанслай. [[Өфө диниә семинарияһы|Өфө дини семинарияһының]] Изге Иоанн Златоуст сиркәүе попечителдәр советының почётлы күҙәтеүсеһе һәм попечитель-кураторы итеп тәғәйенләнә. 1899 йылдың 29 апреленән Өфө губернаһындағы [[Благовещен (ҡала, Башҡортостан)|Благовещен]] уҡытыусылар семинарияһының почётлы попечителе. 1919—1923 йылдарҙа [[Себер|Себерҙә]] дүрт йыл йәшәгәндән һуң, Чижов ғаиләһе менән [[Һамар|Һамарҙа]] төпләнә һәм унда «Корнеев и Горшканов» һыра заводы буйынса банкта инспектор булып эшләй. 1923 йылдан Чижовтар ғаиләһе [[Мәскәү]] эргәһендәге Переделкинола Кингольцтың дачаһында йәшәй. 1926 йылда дачала янғын сыға, ғаилә Мәскәүгә күсә һәм Афанасьевский тыҡрығында йәшәй башлай. Ул Иген биржаһында, Дәүләт банкында һәм Леспромхозда эшләй. 1937 йылда Мәскәүҙә [[СССР Эске эштәр халыҡ комиссариаты|НКВД]] тарафынан ҡулға алына һәм атыла. Һуңыраҡ ул тулыһынса реабилитациялана<ref>{{cite web|url=https://ugo10.ucoz.ru/publ/pokolennye_rospisi/gasselblat_g_v_chizhovy_v_ufe_s_peterburge_i_v_moskve/5-1-0-64|title=Чижовы в Уфе, Санкт-Петербурге и в Москве|author=Гассельблат, Герман|work=«Уральское генеалогическое общество»|access-date=2026-04-05}}</ref>. == Иҫкәрмәләр == {{Иҫкәрмәләр}} == Һылтанмалар == [[Категория:СССР-ҙа репрессияланғандар]] [[Категория:Өфө ҡалаһының почётлы граждандары]] [[Категория:Рәсәй империяһы эшҡыуарҙары]] [[Категория:Мәскәүҙә вафат булғандар]] [[Категория:1937 йылда вафат булғандар]] [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:1874 йылда тыуғандар]] 82nrpqmnuawhj4wqtzx1rwxnlisyd4s 1298864 1298863 2026-06-01T16:22:00Z Баныу 28584 1298864 wikitext text/x-wiki {{Персона |имя = Александр Чижов |имя при рождении = Александр Фёдорович Чижов |изображение = |ширина = |описание изображения = |дата рождения = 1874 |место рождения = {{МестоРождения|Ҡытау-Ивановск}}, [[Өфө губернаһы]], [[Рәсәй империяһы]] |дата смерти = 1937 |место смерти = {{МестоСмерти|Мәскәү}}, [[СССР]] |подданство = {{Флагификация|Российская империя}} |гражданство = {{Флагификация|СССР}} |род деятельности = сауҙагәр |отец = [[Чижов, Фёдор Егорович|Фёдор Егорович]] |мать = Ириада Александровна |супруга = Гассельблат Ольга Алексеевна |дети = Ольга, Федор, Александр, Виктор |награды и премии = |автограф = |сайт = }} '''Александр Федорович Чижов''' ([[1874 йыл|1874]], [[Ҡытау-Ивановск]], [[Өфө губернаһы]] — [[1937 йыл|1937]], [[Мәскәү]]) — 1-се гильдия рус сауҙагәре, меценат, Өфөнөң нәҫелдән килгән почётлы гражданы, [[Өфө өйәҙе|Өфө районында]] [[Миловка (Өфө районы)|Миловка]] усадьбаһы хужаһы. == Биографияһы == Александр Чижов 1874 йылда сауҙагәр Федор Егорович һәм Ирида Александровна ғаиләһендә тыуған. Өйҙә дөйөм һәм музыкаль белем ала. Атаһы вафат булғас, әсәһе, улына тулыһынса ышанмайынса, эште үҙ ҡулына ала. Әсәһе Александр үҙенең усадьбаларынан һәм заводтарынан килгән килемде революцияны финанслау өсөн ҡулланыр тип ҡурҡа<ref name=":0">{{Cite web|url=http://bashenc.online/ru/articles/75508/|title=Чижовы|website=bashenc.online|access-date=2026-04-05}}</ref>. 1900 һәм 1910 йылдарҙа Чижовтың Өфө губернаһы Осоргин волосында 45 эшсенән торған пилорама һәм он тартыу заводтары була; һуңғыларының төп продукцияһы — [[ҡарабойҙай]] ярмаһы һәм [[арыш]] оно, йылына 3,2 тонна, заводтарҙың йыллыҡ табышы яҡынса 280 мең һум тәшкил иткән. Чижов Өфөлә утын менән сауҙа итеү менән дә етәкселек итә, был эш атаһынан мираҫ булып ҡала. 1903 йылда Лазарев шишмәһендә крахмал заводы һәм быуа аса. Шәхси пароходсылыҡ компанияһын булдырырға маташып ҡарай. Бының өсөн ул 1908—1909 йылдарҙа «Бельск» компанияһынан «Кама», «Мечта», «Демон» һәм «Трудолюбец» пароходтарын һатып ала, ләкин караптарҙы 1913 йылда һатырға мәжбүр итәләр; һуңғыһы Чижовтың бурыстары өсөн Бирскиҙа тартып алына. Чижов Өфө интеллигенцияһы һәм сәйәси һөргөндәгеләр менән йыш осраша. Чижовтар ғаиләһе ағзалары Өфө төрмәһенән ҡасҡан сәйәси тотҡондарҙы Миловка усадьбаһына алып килә һәм [[Франция|Францияға]] барып етергә ярҙам итә, унда Чижовтар һәм башҡа хәлле өфөләр урыҫ революционерҙары өсөн пансионат аса<ref name=":0" />. [[1905 йыл]]да «Черносотенцы»<ref>1905-1917 йылдарҙа Рәсәйҙәге уң лояль хәрәкәттәрҙең һәм ойошмаларҙың вәкилдәрен билдәләү өсөн ҡулланылған йыйылма термин</ref> Чижовты үлем язаһына хөкөм итә, ләкин уның имениеһы крәҫтиәндәре хужаны һәм имениеһын яҡлау өсөн үҙ теләктәре менән баш күтәрәләр. Чижов [[Достоевский Фёдор Михайлович|Фёдор]] [[Достоевский Фёдор Михайлович|Достоевский]] һәм [[Толстой Лев Николаевич|Лев]] [[Толстой Лев Николаевич|Толстой]] әҫәрҙәрен ярата. Скрипкала уйнай, матур баритон тауышлы була, шәхси концерттарҙа йырлай. Тормош иптәше Ольга Гассельблат менән Өфөлә ҡунаҡҡа килгән театр труппалары һәм солистар ҡуйған спектаклдәргә һәм концерттарға даими йөрөйҙәр. Рулетка уйнауҙы ла бик яратҡан. Өфөләге тәүге автомобилдәрҙең береһе<ref>{{Мәҡәлә|ссылка=http://mrodnov.ru/fr/0/public/Auto_rodnov.pdf|заглавие=Первые уфимские авто|издание=Уфимский федеральный исследовательский центр Институт истории, языка и литературы|страницы=20}}</ref> — ''Fiat'' була. Ата-әсәһенән өлгө алып, Чижов хәйриә эшендә әүҙем шөғөлләнә, башҡа хәлле өфөләр менән бергә хәйриә сараларында ҡатнаша, сиркәүҙәр төҙөүҙе һәм яңыртыуҙы финанслай. [[Өфө диниә семинарияһы|Өфө дини семинарияһының]] Изге Иоанн Златоуст сиркәүе попечителдәр советының почётлы күҙәтеүсеһе һәм попечитель-кураторы итеп тәғәйенләнә. 1899 йылдың 29 апреленән Өфө губернаһындағы [[Благовещен (ҡала, Башҡортостан)|Благовещен]] уҡытыусылар семинарияһының почётлы попечителе. 1919—1923 йылдарҙа [[Себер|Себерҙә]] дүрт йыл йәшәгәндән һуң, Чижов ғаиләһе менән [[Һамар|Һамарҙа]] төпләнә һәм унда «Корнеев и Горшканов» һыра заводы буйынса банкта инспектор булып эшләй. 1923 йылдан Чижовтар ғаиләһе [[Мәскәү]] эргәһендәге Переделкинола Кингольцтың дачаһында йәшәй. 1926 йылда дачала янғын сыға, ғаилә Мәскәүгә күсә һәм Афанасьевский тыҡрығында йәшәй башлай. Ул Иген биржаһында, Дәүләт банкында һәм Леспромхозда эшләй. 1937 йылда Мәскәүҙә [[СССР Эске эштәр халыҡ комиссариаты|НКВД]] тарафынан ҡулға алына һәм атыла. Һуңыраҡ ул тулыһынса реабилитациялана<ref>{{cite web|url=https://ugo10.ucoz.ru/publ/pokolennye_rospisi/gasselblat_g_v_chizhovy_v_ufe_s_peterburge_i_v_moskve/5-1-0-64|title=Чижовы в Уфе, Санкт-Петербурге и в Москве|author=Гассельблат, Герман|work=«Уральское генеалогическое общество»|access-date=2026-04-05}}</ref>. == Иҫкәрмәләр == {{Иҫкәрмәләр}} == Һылтанмалар == [[Категория:СССР-ҙа репрессияланғандар]] [[Категория:Өфө ҡалаһының почётлы граждандары]] [[Категория:Рәсәй империяһы эшҡыуарҙары]] [[Категория:Мәскәүҙә вафат булғандар]] [[Категория:1937 йылда вафат булғандар]] [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:1874 йылда тыуғандар]] kskmf4i1ssw181j1w6hbu2rzrsqzj9c 1298865 1298864 2026-06-01T16:22:52Z Баныу 28584 /* Биографияһы */ 1298865 wikitext text/x-wiki {{Персона |имя = Александр Чижов |имя при рождении = Александр Фёдорович Чижов |изображение = |ширина = |описание изображения = |дата рождения = 1874 |место рождения = {{МестоРождения|Ҡытау-Ивановск}}, [[Өфө губернаһы]], [[Рәсәй империяһы]] |дата смерти = 1937 |место смерти = {{МестоСмерти|Мәскәү}}, [[СССР]] |подданство = {{Флагификация|Российская империя}} |гражданство = {{Флагификация|СССР}} |род деятельности = сауҙагәр |отец = [[Чижов, Фёдор Егорович|Фёдор Егорович]] |мать = Ириада Александровна |супруга = Гассельблат Ольга Алексеевна |дети = Ольга, Федор, Александр, Виктор |награды и премии = |автограф = |сайт = }} '''Александр Федорович Чижов''' ([[1874 йыл|1874]], [[Ҡытау-Ивановск]], [[Өфө губернаһы]] — [[1937 йыл|1937]], [[Мәскәү]]) — 1-се гильдия рус сауҙагәре, меценат, Өфөнөң нәҫелдән килгән почётлы гражданы, [[Өфө өйәҙе|Өфө районында]] [[Миловка (Өфө районы)|Миловка]] усадьбаһы хужаһы. == Биографияһы == Александр Чижов 1874 йылда сауҙагәр Фёдор Егорович һәм Ирида Александровна ғаиләһендә тыуған. Өйҙә дөйөм һәм музыкаль белем ала. Атаһы вафат булғас, әсәһе, улына тулыһынса ышанмайынса, эште үҙ ҡулына ала. Әсәһе Александр үҙенең усадьбаларынан һәм заводтарынан килгән килемде революцияны финанслау өсөн ҡулланыр тип ҡурҡа<ref name=":0">{{Cite web|url=http://bashenc.online/ru/articles/75508/|title=Чижовы|website=bashenc.online|access-date=2026-04-05}}</ref>. 1900 һәм 1910 йылдарҙа Чижовтың Өфө губернаһы Осоргин волосында 45 эшсенән торған пилорама һәм он тартыу заводтары була; һуңғыларының төп продукцияһы — [[ҡарабойҙай]] ярмаһы һәм [[арыш]] оно, йылына 3,2 тонна, заводтарҙың йыллыҡ табышы яҡынса 280 мең һум тәшкил иткән. Чижов Өфөлә утын менән сауҙа итеү менән дә етәкселек итә, был эш атаһынан мираҫ булып ҡала. 1903 йылда Лазарев шишмәһендә крахмал заводы һәм быуа аса. Шәхси пароходсылыҡ компанияһын булдырырға маташып ҡарай. Бының өсөн ул 1908—1909 йылдарҙа «Бельск» компанияһынан «Кама», «Мечта», «Демон» һәм «Трудолюбец» пароходтарын һатып ала, ләкин караптарҙы 1913 йылда һатырға мәжбүр итәләр; һуңғыһы Чижовтың бурыстары өсөн Бирскиҙа тартып алына. Чижов Өфө интеллигенцияһы һәм сәйәси һөргөндәгеләр менән йыш осраша. Чижовтар ғаиләһе ағзалары Өфө төрмәһенән ҡасҡан сәйәси тотҡондарҙы Миловка усадьбаһына алып килә һәм [[Франция|Францияға]] барып етергә ярҙам итә, унда Чижовтар һәм башҡа хәлле өфөләр урыҫ революционерҙары өсөн пансионат аса<ref name=":0" />. [[1905 йыл]]да «Черносотенцы»<ref>1905-1917 йылдарҙа Рәсәйҙәге уң лояль хәрәкәттәрҙең һәм ойошмаларҙың вәкилдәрен билдәләү өсөн ҡулланылған йыйылма термин</ref> Чижовты үлем язаһына хөкөм итә, ләкин уның имениеһы крәҫтиәндәре хужаны һәм имениеһын яҡлау өсөн үҙ теләктәре менән баш күтәрәләр. Чижов [[Достоевский Фёдор Михайлович|Фёдор]] [[Достоевский Фёдор Михайлович|Достоевский]] һәм [[Толстой Лев Николаевич|Лев]] [[Толстой Лев Николаевич|Толстой]] әҫәрҙәрен ярата. Скрипкала уйнай, матур баритон тауышлы була, шәхси концерттарҙа йырлай. Тормош иптәше Ольга Гассельблат менән Өфөлә ҡунаҡҡа килгән театр труппалары һәм солистар ҡуйған спектаклдәргә һәм концерттарға даими йөрөйҙәр. Рулетка уйнауҙы ла бик яратҡан. Өфөләге тәүге автомобилдәрҙең береһе<ref>{{Мәҡәлә|ссылка=http://mrodnov.ru/fr/0/public/Auto_rodnov.pdf|заглавие=Первые уфимские авто|издание=Уфимский федеральный исследовательский центр Институт истории, языка и литературы|страницы=20}}</ref> — ''Fiat'' була. Ата-әсәһенән өлгө алып, Чижов хәйриә эшендә әүҙем шөғөлләнә, башҡа хәлле өфөләр менән бергә хәйриә сараларында ҡатнаша, сиркәүҙәр төҙөүҙе һәм яңыртыуҙы финанслай. [[Өфө диниә семинарияһы|Өфө дини семинарияһының]] Изге Иоанн Златоуст сиркәүе попечителдәр советының почётлы күҙәтеүсеһе һәм попечитель-кураторы итеп тәғәйенләнә. 1899 йылдың 29 апреленән Өфө губернаһындағы [[Благовещен (ҡала, Башҡортостан)|Благовещен]] уҡытыусылар семинарияһының почётлы попечителе. 1919—1923 йылдарҙа [[Себер|Себерҙә]] дүрт йыл йәшәгәндән һуң, Чижов ғаиләһе менән [[Һамар|Һамарҙа]] төпләнә һәм унда «Корнеев и Горшканов» һыра заводы буйынса банкта инспектор булып эшләй. 1923 йылдан Чижовтар ғаиләһе [[Мәскәү]] эргәһендәге Переделкинола Кингольцтың дачаһында йәшәй. 1926 йылда дачала янғын сыға, ғаилә Мәскәүгә күсә һәм Афанасьевский тыҡрығында йәшәй башлай. Ул Иген биржаһында, Дәүләт банкында һәм Леспромхозда эшләй. 1937 йылда Мәскәүҙә [[СССР Эске эштәр халыҡ комиссариаты|НКВД]] тарафынан ҡулға алына һәм атыла. Һуңыраҡ ул тулыһынса реабилитациялана<ref>{{cite web|url=https://ugo10.ucoz.ru/publ/pokolennye_rospisi/gasselblat_g_v_chizhovy_v_ufe_s_peterburge_i_v_moskve/5-1-0-64|title=Чижовы в Уфе, Санкт-Петербурге и в Москве|author=Гассельблат, Герман|work=«Уральское генеалогическое общество»|access-date=2026-04-05}}</ref>. == Иҫкәрмәләр == {{Иҫкәрмәләр}} == Һылтанмалар == [[Категория:СССР-ҙа репрессияланғандар]] [[Категория:Өфө ҡалаһының почётлы граждандары]] [[Категория:Рәсәй империяһы эшҡыуарҙары]] [[Категория:Мәскәүҙә вафат булғандар]] [[Категория:1937 йылда вафат булғандар]] [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:1874 йылда тыуғандар]] mnwhnmhvr2n6e7xbdnshnnaso0mqt2p Маре Винт 0 200185 1298879 1298559 2026-06-01T18:51:58Z Il Nur 5867 1298879 wikitext text/x-wiki {{Рәссам}}'''Маре Винт''' ({{Lang-et|Mare Vint}}), тыуған '''Маре Мянд''' ({{Lang-et|Mare Mänd}}), совет документтары буйынса Маре Иоханнесовна Винт ([[15 сентябрь]] [[1942 йыл]], [[Таллинн]] — [[10 май]] [[2020 йыл]]) — совет һәм эстон графикаһы; «идеаль пейзаждар» тип аталған әҫәрҙәр авторы булараҡ билдәле.<ref name=arterritory>{{cite web|url=https://arterritory.com/ru/vizualnoe_iskusstvo/sut_dnja_qa/25366-mare_vint_v_poiskah_idealnogo_landshafta/|title=Маре Винт. В поисках идеального ландшафта|date=2021-01-21|publisher=arterritory.com|lang=ru|accessdate=2024-03-21|archive-date=2024-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20240321193533/https://arterritory.com/ru/vizualnoe_iskusstvo/sut_dnja_qa/25366-mare_vint_v_poiskah_idealnogo_landshafta/|url-status=live}}</ref> == Биографияһы == [[Файл:Andres_Tolts,_Mare_Vint_ja_Anatoli_Strahhov_1994.jpg|слева|мини|Андерс Тольц, Маре Винт һәм Анатолий Страхов, 1994]] 9-сы урта мәктәпте 1961 йылда тамамлай, 1962—1967 йылдарҙа Эстония ССР-ының Дәүләт сәнғәт институтында быяла һүрәт төшөрөү һөнәре буйынса уҡый. 1967—1969 йылдарҙа Таллиндың 46-сы мәктәбендә (хәҙерге Пельгулин гимназияһы) сәнғәт уҡытыусыһы, һуңыраҡ штаттан тыш рәссам булып эшләй. 1973 йылдан Эстония рәссамдар союзы һәм 1992 йылдан Эстония гравёрҙар ассоциацияһы<ref name="Spin TEK AS 2010">{{cite web|url=http://galerii.eaa.ee/hobusepea/english/dialoog.HTM|title=täna|publisher=Spin TEK AS|date=2010-07-28|accessdate=2020-05-11|archive-date=2020-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200610164738/http://galerii.eaa.ee/hobusepea/english/dialoog.HTM|url-status=live}}</ref> ағзаһы. 1968 йылдан төҫлө ҡәләм һәм буяу, шулай уҡ литография һәм сериграфия алымдарын ҡулланып, үҙенең эштәрен күргәҙмәләргә ҡуя. Винт башлыса ҡағыҙҙа эшләй, әммә һуңғы йылдарында полотнола һүрәт төшөрә башлай. [[Эстония]]ның авангард хәрәкәте составына инә, ул ваҡыттағы Рәсәй андерграунд рәссамдары менән бәйләнешкә инә, 1970—1980 йылдарҙа халыҡ-ара биенналеларҙа әүҙем ҡатнаша. Уның ижадының төп нигеҙендә «идеаль пейзаж» эҙләү, техноген ҡоролмалар менән тәбиғәт араһындағы гармония ята. Эстония архитектура музейы мәғлүмәттәре буйынса, Винттың ижады эстетикаһы уның быуын рәссамдарының реакцион стиле менән бәйле, улар мотивтарҙы япондарға хас ҡыҫҡалыҡтан һәм бушлыҡтан үҙләштерә. Шул уҡ ваҡытта уның архитектура мотивтарында 1970-се йылдарҙа йәш архитекторҙар тарафынан эстон сәнғәт йәмәғәтселегенә индерелгән постмодернистик алымды ла танырға мөмкин ине (тарихи биналар, классицизм элементтары, тәбиғәт менән ҡала мөхите араһындағы бәйләнеш). Маре Винттың 1960-сыларҙың икенсе яртыһындағы — 1970-селәрҙең беренсе яртыһындағы эштәре рәсемдәрҙең Ҡара-Аҡ контрасты менән характерлана, уларҙа төҫ күберәк шартлы була. 1967—1976 йылдарҙа Тынис Винтҡа, 1987—2014 йылдарҙа Андрес Толстойға кейәүгә сыҡҡан.<ref name="Spin TEK AS 2010">{{cite web|url=http://galerii.eaa.ee/hobusepea/english/dialoog.HTM|title=täna|publisher=Spin TEK AS|date=2010-07-28|accessdate=2020-05-11|archive-date=2020-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200610164738/http://galerii.eaa.ee/hobusepea/english/dialoog.HTM|url-status=live}}</ref> и Ассоциации эстонских гравёров с 1992 года<ref name="Spin TEK AS 2010"/>. == Уның ҡайһы бер билдәле әҫәрҙәре == * Балкон (1973) — литография, ҡағыҙ, 60,3 х 56 см<ref name=arhitektuuri>{{cite web|url=https://www.arhitektuurimuuseum.ee/ru/naitus/geometrija-i-metafizika-mare-vint-i-arne-maasik/|title=Геометрия и метафизика. Маре Винт и Арне Маазик|publisher={{нп5|Эстонский музей архитектуры||et|Eesti Arhitektuurimuuseum}}|lang=ru|access-date=2024-03-21|archive-date=2024-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20240321215412/https://www.arhitektuurimuuseum.ee/ru/naitus/geometrija-i-metafizika-mare-vint-i-arne-maasik/|url-status=dead}}</ref> * Кирбес стена (1977) — литография, ҡағыҙ, 62,1 х 60,2 см<ref name="arterritory" /> * 1977 йылда Һиндостандың ҡағыҙға буяуы, 41,5 х 40,7 см<ref name="arterritory" /> * Ҙур урманда (1978) — литография, ҡағыҙ<ref name="arterritory" /> * 1995 йылда литография, ҡағыҙ, 42 х 41 см<ref name="arterritory" /> == Бүләктәр == * 1972 йылда Риекала үткән III Халыҡ-ара рәсем сәнғәте биенналеһының махсус премияһы * 1975 йылда Люблянала үткән 11-се Халыҡ-ара график биенналеның ҡала премияһы<ref name="Spin TEK AS 2010" /> * 4-се Таллин типография өс йыллығының махсус премияһы (1977)<ref name="Spin TEK AS 2010" /> («Сирп джа Васар» гәзите премияһы) * 9-сы Таллин баҫма өс йыллығының махсус премияһы (1992)<ref name="Spin TEK AS 2010" /> * {{Тәржемәһеҙ|Премия Яана Йенсена в области книжной графики||et|Jaan Jenseni raamatugraafika aastapreemia}} (1984, Таллин)<ref name="Spin TEK AS 2010" /> * 1986 йылда 7-се Таллин баҫма өс йыллығы дипломы<ref name="Spin TEK AS 2010" /> * 1989 йылда 8-се Таллин баҫма өс йыллығы дипломы<ref name="Spin TEK AS 2010" /> * {{Тәржемәһеҙ|Премия Кристьяна Рауда в области искусств|Премия имени Кристьяна Рауда|et|Kristjan Raua nimeline kunstipreemia}} (2001)<ref name="Spin TEK AS 2010" /> * Галерея G премияһы (2007, Таллин)<ref name="Spin TEK AS 2010" /> * Өс йыллыҡ MANU PROPRIA күргәҙмәһе дипломы (2009, Таллин)<ref name="Spin TEK AS 2010" /> === Дәүләт наградалары === * IV дәрәжә Аҡ Йондоҙ ордены (2015) == Иҫкәрмәләр == # Тасвирый сәнгать әрхибе — 2003. # {{Cite web|url=https://artchive.ru/artists/44087~Mare_Iokhannesovna_Vint|title=Маре Иоханнесовна Винт|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240321220914/https://artchive.ru/artists/44087~Mare_Iokhannesovna_Vint|archivedate=2024-03-21|language=ru|publisher=Артхив|accessdate=2024-03-21}}'''(ru)'''. # {{Cite web|url=https://arterritory.com/ru/vizualnoe_iskusstvo/sut_dnja_qa/25366-mare_vint_v_poiskah_idealnogo_landshafta/|title=Маре Винт. В поисках идеального ландшафта|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240321193533/https://arterritory.com/ru/vizualnoe_iskusstvo/sut_dnja_qa/25366-mare_vint_v_poiskah_idealnogo_landshafta/|archivedate=2024-03-21|date=2021-01-21|language=ru|publisher=arterritory.com|accessdate=2024-03-21}}'''(ru)'''. # {{Cite web|url=http://www.artun.ee/popText.php?id=281|title=vilistlased|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070606203004/http://www.artun.ee/popText.php?id=281|archivedate=2007-06-06|date=2007-06-06|language=et|publisher=Klaasikunst}}'''(et)'''. # {{Cite web|url=http://galerii.eaa.ee/hobusepea/english/dialoog.HTM|title=täna|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200610164738/http://galerii.eaa.ee/hobusepea/english/dialoog.HTM|archivedate=2020-06-10|date=2010-07-28|publisher=Spin TEK AS|accessdate=2020-05-11}} # {{Cite web|url=https://www.arhitektuurimuuseum.ee/ru/naitus/geometrija-i-metafizika-mare-vint-i-arne-maasik/|title=Геометрия и метафизика. Маре Винт и Арне Маазик|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240321215412/https://www.arhitektuurimuuseum.ee/ru/naitus/geometrija-i-metafizika-mare-vint-i-arne-maasik/|archivedate=2024-03-21|language=ru|publisher={{нп5|Эстонский музей архитектуры||et|Eesti Arhitektuurimuuseum}}|accessdate=2024-03-21}}'''(ru)'''. # {{Cite web|url=http://babanata.ru/?p=9683|title=Винт Маре|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240321215411/http://babanata.ru/?p=9683|archivedate=2024-03-21|author=Никита Кривцов|date=2014-02-20|language=ru|publisher=Записки о художниках|accessdate=2024-03-21}}'''(ru)'''. # {{Cite web|url=http://uudised.err.ee/v/eesti/1c2b7039-d954-4fa0-80cd-91f3058cda5e|title=Täismahus nimekiri: presidendilt saab tänavu teenetemärgi 99 inimest|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150204130552/http://uudised.err.ee/v/eesti/1c2b7039-d954-4fa0-80cd-91f3058cda5e|archivedate=2015-02-04|date=2015-02-04|language=et|publisher=[[ERR]]|accessdate=2020-05-11}}'''(et)'''. [[Категория:2020 йылда вафат булғандар]] [[Категория:10 майҙа вафат булғандар]] [[Категория:1942 йылда тыуғандар]] [[Категория:15 сентябрҙә тыуғандар]] 2uj36e2h6g7neis5eum46sjwq681rx9 Элон Уикленд 0 200187 1298880 1298540 2026-06-01T18:52:30Z Il Nur 5867 /* Биографияһы */ 1298880 wikitext text/x-wiki {{Рәссам}}'''Элон Викланд''' (йыш ҡына '''Илун Викланд''' ({{Lang-sv|Ilon Wikland}} ), тыуған Майре-Илон Пэбо ({{Lang-et|Maire-Ilon Pääbo}}); ([[5 февраль]] [[1930 йыл]] [[Эстония|Тарту]] [[Тарту|ҡалаһында]] тыуған) — [[Эстония|Эстонияла]] тыуған [[Швеция|швед]] рәссамы, иллюстрация һәм анимация жанрҙарында эшләй, [[Астрид Линдгрен|Астрид Линдгрендың]] китаптарының даими иллюстраторы. == Биографияһы == 1930 йылдың 5 февралендә Эстонияның [[Тарту]] ҡалаһында инженер-төҙөүсе Макс Пэбо һәм рәссам ''Вида'' Пэбо-Юсе ғаиләһендә тыуа, ''Паллас'' сәнғәт мәктәбен тамамлай. Атаһы менән айырылышҡандан һуң, әсәһе 1939 йылда [[Италия|Италияға]] уҡырға китә, артабан [[Будапешт]] сәнғәт академияһында оҫталығын камиллаштыра, 1948 йылда [[Бөйөк Британия|Бөйөк Британияға]] күсә, унда унда үҫкән ҡыҙы уның менән йәшәргә килә, ә 1979 йылдан үлеменә тиклем Иби ерендә йәшәй. Элон бала сағын Хаапсалу ҡалаһында үткәрә, [[Таллинн|Таллинда]] мәктәптә уҡый, әммә 1939—1944 йылдарҙа Хаапсалу ҡалаһында 1-се башланғыс мәктәптә уҡый, унда Эстония СССР-ға ҡушылғандан һуң өләсәһе менән йәшәй. [[Икенсе донъя һуғышы|1944]] йылда [[Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы|Ҡыҙыл Армиянан]] ҡасаҡтар ағымы менән [[Швеция|Швецияға]] килә.<ref>[http://www.opleht.ee/Arhiiv/2005/04.02.05/elu/koik.shtml Рождённая рисовать] {{Wayback|url=http://www.opleht.ee/Arhiiv/2005/04.02.05/elu/koik.shtml |date=20070611111109 }} {{ref|et}}</ref> Швецияла Илона Виланд һуғышҡа тиклем Эстонияла күсенеп килгән һәм Стокгольмда рәссам булып эшләгән апаһы менән йәшәгән. Илона уның артынан барған һәм сәнғәт мәктәбенә уҡырға кергән. Егерме йәшендә Илона Raben & Sjögren нәшриәтендә Астрид Линдгрен менән танышҡан, уға уның эштәре оҡшаған, был уларҙың оҙон оҙаҡ хеҙмәттәшлегенең башланғысы булған. Илона Вкладтың рәсми рәүештә иллюстрациялаған беренсе китабы Линдгрендың 1954 йылда баҫтырылған "Мио, мой Мио" китабы булған. Виланд шулай уҡ Энд Марий-эл Фальк, Роза Лагерын, Эдит Универсал авторҙарҙың һәм башҡа балалар китаптары өсөн иллюстрациялар тигеҙлектә урынлашҡан.<ref>[http://www.opleht.ee/Arhiiv/2005/04.02.05/elu/koik.shtml Счастливая случайность] {{Wayback|url=http://www.opleht.ee/Arhiiv/2005/04.02.05/elu/koik.shtml |date=20070611111109}}{{ref|et}}</ref> 1951 йылда Элон диңгеҙсегә өйләнгән; парҙың дүрт ҡыҙы була. Уикленд әле Стокгольмда йәшәй. == Бүләктәр == * 2001 — Өсөнсө дәрәжә Аҡ Йондоҙ ордены (Эстония) * 2002 йыл — Иллис Кворум (Швеция) == Икенсе == * 2007 йылда ''«Таммерраамат»'' нәшриәте эстон яҙыусыһы Энно ''Таммер'' тарафынан яҙылған «Илона Викланд донъяһы» (эстонса: ''«Ilon Wiklandi maailm»'' ) китабы баҫылып сыға. * 2009 йылдың 1 июлендә Хаапсалу төбәк музейында Илона Викландҡа арналған тематик үҙәк асыла, [[:et:Iloni Imedemaa|Илонаның мөғжизәләр иле]]. == Иҫкәрмәләр == {{Иҫкәрмәләр}} == Һылтанмалар == * [https://www.ilonwikland.com/en/the-work-of-ilon/ Элон Уиклендтың эштәре] [[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]] [[Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр]] [[Категория:1930 йылда тыуғандар]] [[Категория:5 февралдә тыуғандар]] belfyba961jpskkzd286cqbk52xlsqa Харисова Камила Рөстәм ҡыҙы 0 200434 1298881 1298672 2026-06-01T18:53:18Z Il Nur 5867 /* Биографияһы */ 1298881 wikitext text/x-wiki {{Ук}} '''Харисова Камила Рөстәм ҡыҙы''' ({{lang-ru|Харисова Камиля Рустемовна}}; [[3 июль]] [[1996 йыл]], [[Яр Саллы]]) — [[Рәсәй Федерацияһы|Рәсәй]] моделье һәм телевидение алып барыусыһы. == Биографияһы == 1996 йылдың 3 июлендә [[Яр Саллы]] ҡалаһында тыуған; бала сағында театр сәнғәте һәм модель мәктәбендә уҡый, шулай уҡ ореография менән шөғөлләнгән. Ул бер нисә тапҡыр «Мисс Татарстан» матурлыҡ конкурсында ҡатнаша, 2017 йылда «Мисс Ҡаҙан» титулын яулай. Шул уҡ йылды ул «Мисс Россия» конкурсында ҡатнаша һәм 50 ҡатнашыусының береһе була. [[Ҡазан (Волга буйы) федераль университеты|Ҡазан университетын]] реклама һәм йәмәғәтселек менән бәйләнештәр буйынса магистр дәрәжәһенә эйә була, һуңынан инглиз теленә тәржемә итеү буйынса магистр дәрәжәһен ала. 2020 йылда ул [[Аҡ Барс (хоккей клубы)|«Аҡ Барс»]] хоккей клубының клуб телевидениеһы алып барыусыһы булып китә, был вазифаны ул 2021 йылдың көҙөнә тиклем башҡара. Шул көҙҙә ул [[Мәскәү|Мәскәүгә]] күсә, унда «Матчҡа кил!» матч телеканалында. 2023 йылдың авгусында «Аҡ Барс Шоу»ға ҡайтыуы, шул уҡ ваҡытта Мәскәүҙең «Спартак» футбол клубы клуб телевидениеһында алып барыусы булып эшләүе тураһында иғлан ителә<ref>{{Cite news|url=https://sport.tatar-inform.ru/news/kamilya-xarisova-budet-vedushhei-ak-bars-sou-v-novom-sezone-5885553|title=Камиля Харисова будет ведущей «Ак Барс Шоу» в новом сезоне}}</ref>. 2024 йылдың июнендә Харисова [[Ҡазан]]да үтәсәк БРИКС уйындары илсеһе тип иғлан ителә<ref>{{Cite news|url=https://kazanfirst.ru/news/novym-poslom-igr-briks-v-kazani-stala-televedushhaya-kamilya-harisova|title=Новым послом Игр БРИКС в Казани стала телеведущая Камиля Харисова}}</ref>. == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} == Һылтанмалар == * [https://www.sports.ru/football/blogs/3200511.html МАТЧ ТВ-ның тыуған көнө уңайынан МАКСИМ журналына Камила Харисова интервью бирҙе.] * [https://www.tatar-inform.ru/news/kamilya-xarisova-ne-mogla-prinyat-predlozenie-ska-tak-kak-dusoi-svyazana-s-ak-barsom-5916144 Камила Харисова: «Мин СКА тәҡдимен ҡабул итә алманым, сөнки йөрәгем „Аҡ Барс“ҡа бәйле.»] * [https://www.business-gazeta.ru/article/501538 Камила Харисова: «Мин Аҡ Барсҡа алма менән һынаусы Һауа кеүек килмәнем.»] * [https://vestikamaza.ru/posts/eks-chelninka_kamilya_kharisova_snyalas_v_klipe_populyarnoj_gruppy_dabro/ Элекке Набережные Челный ҡалаһында йәшәүсе Камиля Харисова популяр «Дабро» төркөмөнә төшөрөлгән клипта төшкән.] * [https://www.business-gazeta.ru/article/495640 «Беҙгә ваҡыты-ваҡыты менән „нимәлер яндырырға“ тура килә: ни өсөн „Аҡ Барс Шоу“ға йырсылар һәм ТикТок ҡулланыусылар кәрәк?»] * [https://bombardir.ru/news/744671-eto-lyubov-match-tv-snyal-muzykalnyy-klip-v-chest-rpl-s-seksualnoy-veduschey-spartaka-kotoruyu-laykal-de-bryuyne «Был мөхәббәт!»: «Матч» телеканалы Рәсәй Премьер-лигаһы хөрмәтенә видеояҙма сығарҙы, унда Де Брюйнеға оҡшаған сексуаль «Спартак» алып барыусыһы төшөрөлгән.] * [https://kazanfirst.ru/news/novym-poslom-igr-briks-v-kazani-stala-televedushhaya-kamilya-harisova Телевидение алып барыусыһы Камила Харисова Ҡазанда үтәсәк БРИКС уйындарының яңы илсеһе булды.] [[Категория:Ҡазан университетын тамамлаусылар]] [[Категория:Яр Саллыла тыуғандар]] [[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]] [[Категория:1996 йылда тыуғандар]] [[Категория:3 июлдә тыуғандар]] 4mzn61i9twccgyt6kksw2bk0zbz37ut Хафизова Диана Илгиз ҡыҙы 0 200435 1298871 1298676 2026-06-01T18:29:25Z Il Nur 5867 1298871 wikitext text/x-wiki {{Ук}} '''Диана Илгиз ҡыҙы Хафизова''' ([[2010 йыл|2010 йылдың]] [[12 декабрь|12 декабрендә]], [[Яр Саллы]]) — [[Рәсәй Федерацияһы|Рәсәй]] [[Шахмат|шахматсыһы]], WIM (2026). Ҡатын-ҡыҙҙар араһында Рәсәй кубогының көмөш призёры (2025), ҡатын-ҡыҙҙар араһында шахмат буйынса ике тапҡыр донъя чемпионы: 14 йәшкә тиклемгеләр (2024), 16 йәшкә тиклемгеләр (2025). Ҡатын-ҡыҙҙар араһында тиҙ шахмат буйынса донъя чемпионатында ҡатнашыусы (2025) (111-се һанлы орлоҡ, 141 ҡатнашыусы араһынан 42-се урын) һәм ҡатын-ҡыҙҙар араһында блиц-шахмат буйынса донъя чемпионатында (2025) (120-се һанлы орлоҡ, ҡатнашыусыларҙан 214-се урын).<ref>{{Cite web|url=https://s3.chess-results.com/tnr1307358.aspx?lan=11&art=4&SNode=S0|title=Финал FONBET Кубка России 2025 года по шахматам среди женщин}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://moscowchess.org/news/18960/|title=Диана Хафизова сыграет в финале FONBET Кубка России}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ruchess.ru/news/all/ekaterina_goltseva_stala_pobeditelnitsey_finala_fonbet_kubka_rossii/|title=Екатерина Гольцева стала победительницей финала FONBET Кубка России}}</ref> == Биографияһы == 2010 йылдың 12 декабрендә [[Яр Саллы]] ҡалаһында тыуған. Ул 2017 йылда Яр Саллылағы «Этюд» спорт мәктәбендә тренер Рәмзия Мавлетовна Самусенко етәкселегендә шахмат уйнай башлаған. 2021 йылдың йәйендә Мәскәүгә күсенеп, «Юность Москвы» Олимпия резервы мәктәбенә күскән, унда ул гроссмейстер Людмила Георгиевна Зайцева һәм гроссмейстер Екатерина Валентиновна Ковалевская дуэты етәкселегендә шөғөлләнә башлаған. 2023 йылдың сентябрендә ул гроссмейстер Сергей Николаевич Загребельный күскән.<ref>{{Cite web|url=https://moscowchess.org/nterview-Zagrebelny-1224|title=Сергей Загребельный: Занимаюсь самым любимым делом}}</ref> Мәскәү шахмат федерацияһы тарафынан 2024 йылдың иң яҡшы шахматсыһы тип иғлан ителә.<ref>{{Cite web|url=https://moscowchess.org/news/18105|title=Диана Хафизова: Это был самый трудный турнир в моей жизни}}</ref> Шахмат (классик), тиҙ шахмат һәм блиц буйынса күп һанлы балалар һәм үҫмерҙәр ярыштарының (шәхси һәм команда) еңеүсеһе һәм призеры, шул иҫәптән: ҡыҙҙар араһында шахмат буйынса Рәсәй чемпионаты, 15 йәшкә тиклемге ҡыҙҙар командалары араһында шахмат буйынса Рәсәй чемпионаты. 17 (16 һәм унан кесерәк), 19 йәшкә тиклемге малайҙар һәм ҡыҙҙар араһында Рәсәй команда чемпионаты.<ref>{{Cite web|url=https://s3.chess-results.com/tnr808872.aspx?lan=11&art=0&SNode=S0|title=Командное первенство России среди юношей и девушек по быстрым шахматам_2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://s3.chess-results.com/tnr986980.aspx?lan=11&art=0&SNode=S0|title=Командное первенство России среди юношей и девушек до 19 лет по шахматам_2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://s2.chess-results.com/tnr991057.aspx?lan=11&art=0&rd=9&SNode=S0|title=Командное первенство России по быстрым шахматам 2024 среди юношей и девушек до 19 лет}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://s1.chess-results.com/tnr992287.aspx?lan=11&art=0&SNode=S0|title=Командное первенство России по блицу 2024 среди юношей и девушек до 19 лет}}</ref> == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр|2}} [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:Яр Саллыла тыуғандар]] [[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]] [[Категория:2010 йылда тыуғандар]] [[Категория:12 декабрҙә тыуғандар]] n4ikngu5csl0ye64fvqb120qfawes3x Эве Киви 0 200442 1298883 1298680 2026-06-01T18:56:57Z Il Nur 5867 1298883 wikitext text/x-wiki {{Персона}}'''Эве Йоханнесовна Киви''' ({{Lang-et|Eve Kivi}}, тыуған ''Ева'' ({{Lang-et|Eeve}} ) [[8 май|1938]] йыл, [[1938 йыл|Пайде]], Эстония) — [[Совет Социалистик Республикалар Союзы|совет]] һәм [[Эстония|эстон]] актрисаһы. Эстония ССР-ының атҡаҙанған артисы (1983). == Биографияһы == 1938 йылдың 8 майында тыуған.<ref name=":3" /> 1959 йылда [[Таллинн|Таллиндағы]] В.Кингисепп исемендәге дәүләт академия драма театрының театр студияһын тамамлай.<ref name=":3">{{Cite web| lang=et| url=https://www.efis.ee/et/inimesed/id/1053/biograafia| title=Eve Kivi| author=| website=Eesti Filmi Andmebaas| date=| publisher=| access-date=2020-09-17| archive-date=2021-05-07| archive-url=https://web.archive.org/web/20210507122316/https://www.efis.ee/et/inimesed/id/1053/biograafia| url-status=live}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|lang=et|url=https://kodus.ee/artikkel/eve-kivi-erilised-inimesed-mind-palju-hoidnud|title=Eve Kivi: "Erilised inimesed on mind palju hoidnud"|author=Esme Kassak|website=Kodus|date=|publisher=Ühinenud Ajakirjad OÜ|archive-url=https://web.archive.org/web/20200920174029/https://kodus.ee/artikkel/eve-kivi-erilised-inimesed-mind-palju-hoidnud|archive-date=2020-09-20|access-date=2020-09-18|url-status=live}}</ref> == Карьера == 1955 йылдан алып кинола төшә, ҡайһы бер фильмдарҙа Киви-Антсон (ире Антс Антсон хөрмәтенә) ролендә күрһәтелә.<ref name=":3" /> «Мосфильм» һәм «Таллин» киностудиялары актрисаһы. 1993 йылдан бирле ул Эстонияның «Пролетар 2» телевидение каналының реклама бүлегендә эшләй.<ref name=":3" /> == Фильмография == [[Файл:Kivi,_Eve.IMG_20200909_190357(1).jpg|мини|394x394пкс|2020 йылдың сентябрендә Эве Киви]] * 1956 — На задворках — ''Рози'' * 1959 — Капитан первого ранга — ''Валя'' * 1959 — Сампо — ''Анники'' * 1959 — Накануне — ''Зоя'' * 1959 — Озорные повороты / ''Vallatud kurvid'' — ''медсестра Эви'' * 1961 — Друг песни — ''Айме'' * 1961 — [[Опасные повороты (фильм)|Опасные повороты]] / ''Ohtlikud kurvid'' — ''Эви'' * 1961 — Балтийское небо — ''Хильда'' * 1962 — Ты не сирота — ''мать, ищущая свою дочь'' * 1962 — 713-й просит посадку — ''стюардесса'' * 1966 — «Тобаго» меняет курс — ''Алиса'' * 1969 — Последняя реликвия — монашка Урсула * 1969 — Он был не один — ''подруга капитана Фернандо Хименеса'' * 1970 — Судьба резидента — ''Римма'' * 1971 — Человек в проходном дворе — ''Кристина, сотрудница КГБ ЭССР'' * 1971 — Дон Жуан в Таллине — ''Изабелла'' * 1972 — Руслан и Людмила — ''рыбачка, возлюбленная Ратмира'' * 1972 — [[Маленький реквием для губной гармошки (фильм)|Маленький реквием для губной гармошки]] — ''Кристина'' * 1972 — Адрес вашего дома — ''Ирма'' * 1973 — Райские яблочки — ''Анна'' * 1974 — Опасные игры — ''мать Вивиан'' * 1975 — [[Какая у вас улыбка (фильм)|Какая у вас улыбка]] — ''Аня, мама Сергея'' * 1975 — Не может быть! — ''гостья, жена Ивана Израильевича'' (новелла «Свадебное происшествие») * 1976 — Жизнь и смерть Фердинанда Люса — ''Эжени Шорнбах'' * 1976 — «SOS» над тайгой — ''Лайма'' * 1978 — Особых примет нет / ''Znaków szczególnych brak'' — ''Aльдонa, сестра Дзержинского'' * 1980 — Идеальный муж — ''графиня Бэзилдон'' * 1981 — Кольцо из Амстердама — ''сотрудница иностранных спецслужб'' * 1981 — На Гранатовых островах — ''Инга'' * 1982 — Падение Кондора — ''любовница диктатора'' * 1982 — [[Колокол священной кузни]] — ''Мирель'' * 1983 — У опасной черты — ''дама в ресторане'' * 1992 — [[Эти старые любовные письма]] — ''мама Элис'' * 1994 — [[Огненная вода (фильм)|Огненная вода]] — ''Лулу'' == Наградалар һәм исемдәр == * 1983 — Эстония ССР-ының атҡаҙанған артисы * 2013 — «Таллин алдындағы хеҙмәттәре өсөн»<ref>{{Cite web|lang=et|url=https://www.err.ee/331502/tallinna-teenetemargi-saab-27-inimest|title=Tallinna teenetemärgi saab 27 inimest|author=|website=ERR|date=2013-04-10|publisher=|access-date=2020-09-17|archive-date=2021-05-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20210507122156/https://www.err.ee/331502/tallinna-teenetemargi-saab-27-inimest|url-status=live}}</ref> == Шәхси тормошо == * Атаһы Йоханнес Киви<ref name=":1" /> (1912—1955) Эстон ССР-ының Дәүләт именлеге буйынса халыҡ комиссариатының Виру районы идаралығы етәксеһе, һуңыраҡ Эстон ССР-ының дини эштәр буйынса комиссары була. * Әсәһе — Лейда-Полина Киви (1913—1997)<ref name=":1">{{Cite web|url=https://sobranna.elu24.ee/6968797/eve-kivi-82-kui-hasti-tunned-armastatud-naitleja-mangitud-tegelaskujusid|title=Eve Kivi 85: kui hästi tunned armastatud näitleja mängitud tegelaskujusid?|lang=et|author=Elis Vaiksaar|website=Sõbranna|date=2020-05-09|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603060307/https://sobranna.elu24.ee/6968797/eve-kivi-82-kui-hasti-tunned-armastatud-naitleja-mangitud-tegelaskujusid|archive-date=2020-06-03|access-date=2020-09-18|url-status=live}}</ref>. * Һеңлеһе - Ингрид Киви, косметолог. * Өлкән ағаһы — Питер Киви (икенсе ағаһы иртә вафат була).<ref name=":0">{{Cite web|url=https://sport.delfi.ee/news/varia/muu/katkend-raamatust-miks-ants-antsoni-ja-eve-kivi-abielu-purunes?id=72885189|title=Katkend raamatust: Miks Ants Antsoni ja Eve Kivi abielu purunes?|lang=et|author=|website=Delfi Sport|date=2015-11-06|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127050327/https://sport.delfi.ee/news/varia/muu/katkend-raamatust-miks-ants-antsoni-ja-eve-kivi-abielu-purunes?id=72885189|archive-date=2021-01-27|access-date=2020-09-18|url-status=live}}</ref>. * Уның тәүге ире Виктор була, алыҫ арауыҡҡа диңгеҙ капитаны<ref name=":0" />. * Икенсе ире (1964—1972) — совет эстон фигуристы Антс Артурович Антсон (1938—2015). * Улы: Фред Антсон (1968 йылда тыуған)<ref name=":1" />. ** Ике ейәнсәре — Аллар һәм Оливер, ейәнсәре — Лотарингия. 1971 йылдан алып Америка йырсыһы Дин Рид (1938—1986) менән оҙайлы мөнәсәбәттә була. Ридтан һуң рәссам [[Сәләхов Таһир Теймур улы|Таир Сәләхов]] менән мөнәсәбәттәр була. == Әҙәбиәт == * ''Ли Арме, Ева Киви'' . Ма олен элануд. — Таллин: Аякирджаде Кирджастус, 2010. — ISBN 9789949454952 . == Иҫкәрмәләр == {{Иҫкәрмәләр|2}} <references responsive="0"></references> == Һылтанмалар == * [http://www.dean-reed.ru/people/kivi.html Ив Киви Dean-reed.ru сайтында]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100502052046/http://www.dean-reed.ru/people/kivi.html |date=2010-05-02 }} <span>Тәүге сығанаҡтан тикшерелгән</span> . * [https://web.archive.org/web/20100501141302/http://www.dance.spb.ru/blog2006/061126_kivi.htm Һауа Киви: "Мин иремде Дин Рид өсөн ташлап киттем..."] * [https://bublik.delfi.ee/news/culture/foto-eve-kivi-reshilas-rasskazat-v-svoej-knige-kak-ona-zhila.d?id=34617165 ФОТО: Ив Киви үҙенең китабында нисек йәшәгәнен һөйләргә булды.]//{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101106224243/http://bublik.delfi.ee/news/culture/foto-eve-kivi-reshilas-rasskazat-v-svoej-knige-kak-ona-zhila.d?id=34617165 |date=2010-11-06 }} DELFI сайтында 4 ноябрь 2010 йыл <span>алынған</span> . [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:Алфавит буйынса актрисалар]] [[Категория:СССР актрисалары]] [[Категория:XX быуат актрисалары]] [[Категория:XXI быуат актрисалары]] [[Категория:Эстонияла тыуғандар]] [[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]] [[Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр]] [[Категория:1938 йылда тыуғандар]] [[Категория:8 майҙа тыуғандар]] s2m6yxdfuo2rlyshvh9qpx1v4aow5gp Кайя Канепи 0 200447 1298884 1298681 2026-06-01T18:57:42Z Il Nur 5867 /* 2007—2011 йылдарҙа (Өс тапҡыр Ҙур шлемдың сирек финалы һәм беренсе WTA титулы) */ 1298884 wikitext text/x-wiki {{Персона}}'''Кая Канепи''' ({{Lang-et|Kaia Kanepi}}; [[10 июнь]] [[1985 йыл]], Хаапсалу, [[Совет Социалистик Республикалар Союзы|СССР]]) — [[Эстония|эстон]] [[Теннис|тенниссыһы]]; Ҙур шлем турнирҙарында ете тапҡыр сирекфиналсы (һәр турнирҙа кәмендә бер тапҡыр); яңғыҙ уйындарҙа дүрт WTA турнирында еңеп сыға. Бер тапҡыр үҫмерҙәр араһында Ҙур шлем чемпионы ([[Открытый чемпионат Франции по теннису 2001|2001 йылғы Францияның асыҡ чемпионаты]]); [[2000 йыл|2000 йылда]] «Оранжевый миска» яңғыҙ турнирында ярымфиналсы; бер тапҡыр Ҙур шлемдың юниор парлы ярымфиналсыһы ([[Открытый чемпионат США по теннису 2000|2000 АҠШ Асыҡ чемпионаты]]); юниорҙар араһында яңғыҙҙар араһында донъяның элекке беренсе номеры. == Дөйөм мәғлүмәт == Кайя — Анна һәм Яак Ҡанының өс ҡыҙының береһе; уның өлкән апалары — Карин һәм Кадри; бөтә ғаилә теннис уйнай. Эстония теннисының проблемаларының береһе – уның физик әҙерлеге: ул артыҡ ауырлыҡ йыя. == Спорт карьераһы == === Иртә карьераһы === [[Файл:Kaia_Kanepi_97,_Eesti_tennisist.jpg|мини|417x417пкс|Канепи 1997 йылда]] Ҡайя үҫмер сағынан уҡ яҡташтары менән генә түгел, халыҡ-ара ярыштарҙа ла көс һынаша ала. Ун өс йәшендә үк өлкәндәр араһында юниорҙар араһында Эстония беренселегендә еңеүгә өлгәшә, финалда үҙенән өс йәшкә өлкән Марет Аниҙы еңә. 14 йәшендә Канепи тәүге тапҡыр «Ҙур шлем» үҫмерҙәр турнирҙарында сығыш яһай, икенсе ошондай турнирында — АҠШ-та — парлы ярыштың ярымфиналына сыға, Рәсәй ҡыҙы Галина Воскобоева менән бергә уйнай. Киләһе йылда эстон тенниссыһы абруйлы Америка әфлисун мискәһендә ярымфиналға сыға, Миланда үткән «Бонфило трофейы»ның ике финалында ла сығыш яһай һәм юниорҙар араһында «Роланд Гаррос»та еңеп сыға, финалда Светлана Кузнецованы еңә. 2006 йылдың 11 июнендә Кая юниорҙар рейтингында лидерлыҡ итә, шунан һуң тиҫтерҙәре араһында тағы бер нисә турнирҙа ҡатнаша һәм сентябрҙә, АҠШ-тың Асыҡ турнирының сирекфиналында Марион Бартолиға еңелгәндән һуң, карьераһының был этабын тамамлай. === 2007—2011 йылдарҙа (Өс тапҡыр Ҙур шлемдың сирек финалы һәм беренсе WTA титулы) === [[Файл:Radwanska_and_Kanepi_Japan.jpg|слева|мини|300x300пкс|Кайя Канепи һәм Агнешка Радванска. Токио. 2011 йылдың көҙө.]] 2007—08 йылдарҙа Кайя үҙен яңғыҙ уйындар рейтингында 100-сө урында тота, ваҡыты-ваҡыты менән WTA турнирҙарының ярымфиналына ла сыға. Түбән дәрәжәләге ҡаршылыҡтар менән матчтарҙа йыш ҡына хаталар яһай, ҡайһы бер иң яҡшы 20 ҡаршылыҡтарға ҡаршы еңел уйнай: был ваҡыт эсендә рәсми турнирҙарҙа Патти Шнайдер менән өс тапҡыр осраша, унан ни бары туғыҙ уйында еңелә. 2007 йылда WTA грунт турнирҙарында ул бер тапҡыр 1/4 финалға тиклем (июндә Барселонала) һәм бер тапҡыр 1/2 финалға тиклем (июлдә Балаһында) уйнаны. Июлдә Ҡанып өсөн парлы разрядта һирәк еңеү булды, ул ватандашы Март Ани менән партнерлыҡта Белде (Италия) ITF 100-меңлек еңде.<ref>{{cite web|url=http://www.itftennis.com/juniors/tournaments/tournament/info.aspx?tournamentid=1030000309|title=Estonian Junior Open 1998 results|author=|author-link=|coauthors=|quote=|date=|format=|work=|publisher=itftennis.com|access-date=2013-04-05|lang=en|description=|url-status=|archive-url=https://www.webcitation.org/6Fy9Wz0DJ?url=http://www.itftennis.com/juniors/tournaments/tournament/info.aspx?tournamentid=1030000309|archive-date=2013-04-18}}</ref> == WTA рейтингы == {| class="wikitable" |- bgcolor="#eeeeee" |'''Йыл''' | '''Бер үҙе<br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /> рейтинг''' | '''Парлы<br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /> рейтинг''' |- | 2024 йыл . | 1295 | |- | 2023 йыл | 168 | 1284 |- | 2022 йыл | 30 | 519 |- | 2021 йыл | 72 | 1384 йыл . |- | 2020 йыл | 101 | |- | 2019 йыл | 101 | |- | 2018 йыл | 58 | 324 |- | 2017 йыл | 107 | |- | 2016 йыл | 302 | |- | 2015 йыл | 126 | |- | 2014 йыл | 52 | 167 |- | 2013 йыл | 30 | |- | 2012 йыл | '''19''' | '''119''' |- | 2011 йыл | 34 | 150 |- | 2010 йыл | 22 | 285 |- | 2009 йыл | 61 | 156 |- | 2008 йыл | 27 | 244 |- | 2007 йыл | 75 | 330 |- | 2006 йыл | 64 | 890 |- | 2005 йыл | 120 | 501 |- | 2004 йыл | 226 | |- | 2003 йыл | 167 | 363 |- | 2002 йыл | 283 | 546 |- | 2001 йыл | 203 | |- |} == Турнирҙа ҡатнашыу == == Турнир сығышы == == Әҙәбиәттә == * {{Китап|автор=HELEN SULG, KALLE MUULI|isbn=9789949880331}} == Иҫкәрмәләр == {{Иҫкәрмәләр}} == Һылтанмалар == * [http://www.kaiakanepi.com/ Рәсми сайт] (инглиз теле) (Эстония) * Профиль (инглиз теле) WTA сайтында * Профиль (инглиз теле) ITF сайтында * Билли Джин Кинг профиле сайтында Кубок [[Категория:Эстонияла тыуғандар]] [[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]] [[Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр]] [[Категория:1985 йылда тыуғандар]] [[Категория:10 июндә тыуғандар]] g8iwbwgmrw0cx7aawpcrcxstmeez1dy 1298885 1298884 2026-06-01T18:58:33Z Il Nur 5867 викилаштырыу 1298885 wikitext text/x-wiki {{Персона}}'''Кая Канепи''' ({{Lang-et|Kaia Kanepi}}; [[10 июнь]] [[1985 йыл]], Хаапсалу, [[Совет Социалистик Республикалар Союзы|СССР]]) — [[Эстония|эстон]] [[Теннис|тенниссыһы]]; Ҙур шлем турнирҙарында ете тапҡыр сирекфиналсы (һәр турнирҙа кәмендә бер тапҡыр); яңғыҙ уйындарҙа дүрт WTA турнирында еңеп сыға. Бер тапҡыр үҫмерҙәр араһында Ҙур шлем чемпионы ([[Открытый чемпионат Франции по теннису 2001|2001 йылғы Францияның асыҡ чемпионаты]]); [[2000 йыл|2000 йылда]] «Оранжевый миска» яңғыҙ турнирында ярымфиналсы; бер тапҡыр Ҙур шлемдың юниор парлы ярымфиналсыһы ([[Открытый чемпионат США по теннису 2000|2000 АҠШ Асыҡ чемпионаты]]); юниорҙар араһында яңғыҙҙар араһында донъяның элекке беренсе номеры. == Дөйөм мәғлүмәт == Кайя — Анна һәм Яак Ҡанының өс ҡыҙының береһе; уның өлкән апалары — Карин һәм Кадри; бөтә ғаилә теннис уйнай. Эстония теннисының проблемаларының береһе – уның физик әҙерлеге: ул артыҡ ауырлыҡ йыя.<ref>{{cite web|url=http://www.sports.ru/tennis/125618512.html|title=Кайя Канепи: «Всегда знала, что, если сыграю в полную силу, обыграю любую соперницу»|author=|author-link=|coauthors=|quote=|date=2011-09-28|format=|work=|publisher=[[Sports.ru]]|access-date=2013-04-05|lang=ru|description=|url-status=|archive-url=https://www.webcitation.org/6Fy9XdzKp?url=http://www.sports.ru/tennis/125618512.html|archive-date=2013-04-18}}</ref> == Спорт карьераһы == === Иртә карьераһы === [[Файл:Kaia_Kanepi_97,_Eesti_tennisist.jpg|мини|417x417пкс|Канепи 1997 йылда]] Ҡайя үҫмер сағынан уҡ яҡташтары менән генә түгел, халыҡ-ара ярыштарҙа ла көс һынаша ала. Ун өс йәшендә үк өлкәндәр араһында юниорҙар араһында Эстония беренселегендә еңеүгә өлгәшә, финалда үҙенән өс йәшкә өлкән Марет Аниҙы еңә. 14 йәшендә Канепи тәүге тапҡыр «Ҙур шлем» үҫмерҙәр турнирҙарында сығыш яһай, икенсе ошондай турнирында — АҠШ-та — парлы ярыштың ярымфиналына сыға, Рәсәй ҡыҙы Галина Воскобоева менән бергә уйнай. Киләһе йылда эстон тенниссыһы абруйлы Америка әфлисун мискәһендә ярымфиналға сыға, Миланда үткән «Бонфило трофейы»ның ике финалында ла сығыш яһай һәм юниорҙар араһында «Роланд Гаррос»та еңеп сыға, финалда Светлана Кузнецованы еңә. 2006 йылдың 11 июнендә Кая юниорҙар рейтингында лидерлыҡ итә, шунан һуң тиҫтерҙәре араһында тағы бер нисә турнирҙа ҡатнаша һәм сентябрҙә, АҠШ-тың Асыҡ турнирының сирекфиналында Марион Бартолиға еңелгәндән һуң, карьераһының был этабын тамамлай.<ref>{{cite web|url=http://www.sports.ru/tennis/136108483.html|title=Лисицки и Канепи снялись с турнира в Париже|author=|author-link=|coauthors=|quote=|date=2012-02-06|format=|work=|publisher=[[Sports.ru]]|access-date=2013-04-05|lang=ru|description=|url-status=|archive-url=https://www.webcitation.org/6Fy9ZLu5l?url=http://www.sports.ru/tennis/136108483.html|archive-date=2013-04-18}}</ref> === 2007—2011 йылдарҙа (Өс тапҡыр Ҙур шлемдың сирек финалы һәм беренсе WTA титулы) === [[Файл:Radwanska_and_Kanepi_Japan.jpg|слева|мини|300x300пкс|Кайя Канепи һәм Агнешка Радванска. Токио. 2011 йылдың көҙө.]] 2007—08 йылдарҙа Кайя үҙен яңғыҙ уйындар рейтингында 100-сө урында тота, ваҡыты-ваҡыты менән WTA турнирҙарының ярымфиналына ла сыға. Түбән дәрәжәләге ҡаршылыҡтар менән матчтарҙа йыш ҡына хаталар яһай, ҡайһы бер иң яҡшы 20 ҡаршылыҡтарға ҡаршы еңел уйнай: был ваҡыт эсендә рәсми турнирҙарҙа Патти Шнайдер менән өс тапҡыр осраша, унан ни бары туғыҙ уйында еңелә. 2007 йылда WTA грунт турнирҙарында ул бер тапҡыр 1/4 финалға тиклем (июндә Барселонала) һәм бер тапҡыр 1/2 финалға тиклем (июлдә Балаһында) уйнаны. Июлдә Ҡанып өсөн парлы разрядта һирәк еңеү булды, ул ватандашы Март Ани менән партнерлыҡта Белде (Италия) ITF 100-меңлек еңде.<ref>{{cite web|url=http://www.itftennis.com/juniors/tournaments/tournament/info.aspx?tournamentid=1030000309|title=Estonian Junior Open 1998 results|author=|author-link=|coauthors=|quote=|date=|format=|work=|publisher=itftennis.com|access-date=2013-04-05|lang=en|description=|url-status=|archive-url=https://www.webcitation.org/6Fy9Wz0DJ?url=http://www.itftennis.com/juniors/tournaments/tournament/info.aspx?tournamentid=1030000309|archive-date=2013-04-18}}</ref> == WTA рейтингы == {| class="wikitable" |- bgcolor="#eeeeee" |'''Йыл''' | '''Бер үҙе<br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /> рейтинг''' | '''Парлы<br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /> рейтинг''' |- | 2024 йыл . | 1295 | |- | 2023 йыл | 168 | 1284 |- | 2022 йыл | 30 | 519 |- | 2021 йыл | 72 | 1384 йыл . |- | 2020 йыл | 101 | |- | 2019 йыл | 101 | |- | 2018 йыл | 58 | 324 |- | 2017 йыл | 107 | |- | 2016 йыл | 302 | |- | 2015 йыл | 126 | |- | 2014 йыл | 52 | 167 |- | 2013 йыл | 30 | |- | 2012 йыл | '''19''' | '''119''' |- | 2011 йыл | 34 | 150 |- | 2010 йыл | 22 | 285 |- | 2009 йыл | 61 | 156 |- | 2008 йыл | 27 | 244 |- | 2007 йыл | 75 | 330 |- | 2006 йыл | 64 | 890 |- | 2005 йыл | 120 | 501 |- | 2004 йыл | 226 | |- | 2003 йыл | 167 | 363 |- | 2002 йыл | 283 | 546 |- | 2001 йыл | 203 | |- |} == Иҫкәрмәләр == {{Иҫкәрмәләр}} == Һылтанмалар == * [http://www.kaiakanepi.com/ Рәсми сайт] (инглиз теле) (Эстония) * Профиль (инглиз теле) WTA сайтында * Профиль (инглиз теле) ITF сайтында * Билли Джин Кинг профиле сайтында Кубок [[Категория:Эстонияла тыуғандар]] [[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]] [[Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр]] [[Категория:1985 йылда тыуғандар]] [[Категория:10 июндә тыуғандар]] b52ivvso11jk7zm2cta9yd012r84xqe Хафизова Клара Шәйсолтан ҡыҙы 0 200448 1298882 1298678 2026-06-01T18:54:06Z Il Nur 5867 1298882 wikitext text/x-wiki {{Ғалим}}'''Хафизова Клара Шәйсолтан ҡыҙы''' (24 апрель 1939 йыл, Ҡаҙағстан ССР-ының Көнбайыш Ҡаҙағстан өлкәһе) — ҡаҙаҡ шәрҡиәтсеһе, тарих фәндәре докторы. == Биографияһы == Ташкент дәүләт университетының Көнсығыш факультетының Ҡытай бүлеген тамамлағандан һуң, СССР Фәндәр академияһының Көнсығышты өйрәнеү институтында (хәҙер Рәсәй Фәндәр академияһы) аспирантура тамамлай. Рәсәй Фәндәр академияһының Көнсығышты өйрәнеү институтында һәм Алыҫ Көнсығышты өйрәнеү институтында (Мәскәү) тарих фәндәре кандидаты һәм тарих фәндәре докторы дәрәжәһенә диссертациялар яҡлай. Ул халыҡ-ара мөнәсәбәттәр тарихы һәм Ҡытай Урта Азиялағы тышҡы сәйәсәте, ҡаҙаҡ-ҡытай мөнәсәбәттәре, ҡаҙаҡтар һәм джунгарҙар тураһында ҡытай сығанаҡтары буйынса танылған белгес<ref name=":0">{{Cite web|url=https://china-oral.ivran.ru/f/Interviu_c_Khafizovoi_Klaroi_Shaisultanovnoi.pdf|title=Хафизова Клара Шайсултановна|author=Адамс О.Ю., Головачёв В.Ц.|website=Проект «Китаеведение – устная история»|publisher=Отдел Китая ИВ РАН|access-date=2024-10-16|archive-date=2024-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20240115053659/https://china-oral.ivran.ru/f/Interviu_c_Khafizovoi_Klaroi_Shaisultanovnoi.pdf|url-status=live}}</ref> К. Ш. Хафизова Ҡытай, Тайвань, АҠШ, Үзбәкстан Республикаһы, Швеция, Япония университеттарында лекциялар уҡый, фәнни семинарҙар үткәрә. Англияла (Ридинг университеты), Афғанстанда (Афғанстан Республикаһы Сит ил эштәре министрлығының Халыҡ-ара мөнәсәбәттәр институты), Иранда (Ирандың Сит ил эштәре министрлығының Уньцзян университеты документация институты) халыҡ-ара конференцияларҙа ҡатнаша, шулай уҡ Ҡытайҙа (Синцзян Халыҡ университетының Синьцзян академия университетының Цин тикшеренеүҙәре институты, Автономиялы край һ.б.) һәм Рәсәй Федерацияһында (Рәсәй Фәндәр академияһының Көнсығышты өйрәнеү институты һәм Алыҫ Көнсығышты өйрәнеү институты) бер нисә тапҡыр. Уның мәҡәләләре Россия Федерацияһында, Афғанстанда, Иранда, Англияла, Ҡытайҙа, Украинала һәм Японияла был илдәрҙең телдәрендә баҫтырылған. Ул бер нисә монография һәм 150-ҙән артыҡ фәнни булыу авторы.<ref name=":0" /> == Монографиялар == * «Урта Азияла Ҡытай дипломатияһы. XIV—XIX быуаттар.» Алматы, 1995 йыл; 288-се бит. * «Цин империяһының ҡаҙаҡ стратегияһы», Алматы, 2007; 104-се бит * «Урта һәм Көнсығыш Азия цивилизациялары диалогы», Алматы, 2013; 2015 йылда «Ебәк юлындағы цивилизациялар диалогы» тигән өҫтәмәләр менән яңынан баҫтырылған. — 416-сы бит. * «Дала хакимдары һәм уларҙың дипломатияһы XVIII—XIX быуаттарҙа», Нур-Солтан, 2019. — 476-сы бит. * «XVIII—XIX быуат ғалимдары дипломатияһы», Астана, 2022. — 488 бит. == Документтар йыйыуҙа ҡатнашыу == * «Урта Азияла халыҡ-ара мөнәсәбәттәр. 1-2-се китаптар», Мәскәү, 1989; * Ҡаҙағстан, Урта Азия һәм Көнсығыш Төркөстан тарихы буйынса документтар һәм материалдар. Алматы, 1994. * «ЦИВИЛИЗАЦИЯЛАР КИСЕШЕНДӘ КӨНСЫҒЫШ ДИПЛОМАТИЯҺЫ.» Баш мөхәррирҙәре: Хафизова К. Ш., Ҡыҙыралы Д. Хафизованың документтар һәм материалдар йыйынтығы. Инеш һүҙ, ҡытай документтарының тәржемәләре һәм фәнни аңлатмалар авторы. 2015. — Һүрәттәр менән 400 бит. * «Цин империяһы һәм Ҡаҙаҡ ханлыҡтары. 1-2-се китаптар.» Алматы, 1989 йыл; Төҙәтмәләр, өҫтәмәләр һәм һүрәттәр менән яңынан баҫылған, Нур-Солтан, 2020 йыл. == Иҫкәрмәләр == {{Иҫкәрмәләр}} {{Тышҡы һылтанмалар}} [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:Алфавит буйынса ғалимдар]] [[Категория:Алфавит буйынса тарихсылар]] [[Категория:СССР тарихсылары]] [[Категория:Ҡаҙағстан тарихсылары]] [[Категория:Тарих фәндәре докторҙары]] [[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]] [[Категория:1939 йылда тыуғандар]] [[Категория:24 апрелдә тыуғандар]] fd19bo6k6iyrvkenry0v6c4664m0sq7 Келли Силдару 0 200449 1298886 1298683 2026-06-01T19:00:01Z Il Nur 5867 1298886 wikitext text/x-wiki {{Спортсмен}} [[Файл:2020-01-18_Freestyle_skiing_at_the_2020_Winter_Youth_Olympics_–_Women's_Freeski_Slopestyle_–_Final_–_2nd_run_(Martin_Rulsch)_152.jpg|мини|Келли Силдару, 2020]] [[Файл:2020-01-18_Freestyle_skiing_at_the_2020_Winter_Youth_Olympics_–_Women's_Freeski_Slopestyle_–_Qualification_–_1st_run_(Martin_Rulsch)_032.jpg|мини|Келли Силдару, 2020]] '''Келли Силдару''' ({{Lang-et|Kelly Sildaru}}; ингл. Kelly Sildaru; 17 февраль 2002 йыл, Таллинн) — ирекле стиль саңғысыһы, ярым труба, слоупстайл, ҙур һауа һәм супертруба буйынса махсуслашҡан. Ул 2019 йылда хальфпайп буйынса донъя чемпионы һәм слоупстайл буйынса дүрт тапҡыр Х-уйындар еңеүсеһе. Ул шулай уҡ слоупстайл буйынса 2020 йылғы йәш үҫмерҙәр Ҡышҡы Олимпия чемпионы. Слоупстайл буйынса 2022 йылғы Олимпия уйындарының бронза медале ияһы.<ref>{{cite web|title=ВИДЕО: Келли Сильдару завоевала золотую медаль на Всемирных экстремальных играх в США|url=https://rus.err.ee/241204/video-kelli-sildaru-zavoevala-zolotuju-medal-na-vsemirnyh-jekstremalnyh-igrah-v-ssha|publisher=rus.err.ee|access-date=2020-01-06|archive-date=2021-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210908065024/https://rus.err.ee/241204/video-kelli-sildaru-zavoevala-zolotuju-medal-na-vsemirnyh-jekstremalnyh-igrah-v-ssha|url-status=live}}</ref> == Карьера == 2017 йылдың ғинуарында Ҡышҡы донъя уйындарында юниорҙар араһында слоупстайл буйынса икенсе алтын миҙал яулай. Ул 2018 йылғы Ҡышҡы Олимпиада уйындарында Эстония исеменән сығыш яһарға тейеш була, әммә тубыҡ йәрәхәте арҡаһында уйындан баш тартырға мәжбүр була. 2019 йылда Келли Силдару фристайл һәм сноуборд буйынса донъя чемпионатында хафпайпта тәүге алтын миҙал яулай. Тыуған илендә 2019 йылдың иң яҡшы эстон спортсыһы тип таныла. 2020 йылдың 18 ғинуарында Лозаннала үткән 2020 йылда йәштәр араһында ҡышҡы Олимпиада уйындарында слоупстайл буйынса алтын миҙал яулай, 93,75 балл йыя. Шул уҡ йылда Ҡышҡы Бөтә донъя уйындарында, суперпайп һәм слоупстайл ярыштарында ике алтын миҙал яулай. 2022 йылда Бөтә донъя ҡышҡы уйындарында суперпайп дисциплинаһында алтын миҙал яулай.<ref>{{cite web|title=Сильдару: я еще очень молода, у меня много Олимпиад впереди|url=https://rus.err.ee/679552/sildaru-ja-ewe-ochen-moloda-u-menja-mnogo-olimpiad-vperedi|publisher=rus.err.ee|access-date=2020-01-06|archive-date=2020-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923044425/https://rus.err.ee/679552/sildaru-ja-ewe-ochen-moloda-u-menja-mnogo-olimpiad-vperedi|url-status=live}}</ref> == 2022 йылғы Олимпия уйындары == Олимпия уйындарын асыу тантанаһында Силдару Мартин Химма менән бергә Эстония командаһы өсөн флаг йөрөтөүсе итеп һайлана һәм ул шулай уҡ ябыу тантанаһында флаг йөрөтөүсе булып сығыш яһай.<ref>{{cite web|title=ФОТО: Келли Сильдару и Магнус Кирт - лучшие спортсмены Эстонии 2019 года!|url=https://rus.delfi.ee/sport/muudalad/foto-kelli-sildaru-i-magnus-kirt-luchshie-sportsmeny-estonii-2019-goda?id=88559165|publisher=[[delfi]]|access-date=2020-01-06|url-status=live|archive-date=2021-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210908065027/https://googleads.g.doubleclick.net/pagead/ads?client=ca-pub-5295995486288553&output=html&adk=1812271804&adf=3025194257&lmt=1631083827&plat=9%3A32768%2C16%3A8388608%2C17%3A32%2C24%3A32%2C25%3A32%2C30%3A1048576%2C32%3A32&format=0x0&url=https%3A%2F%2Frus.delfi.ee%2Fartikkel%2F88559165%2Ffoto-kelli-sildaru-i-magnus-kirt-luchshie-sportsmeny-estonii-2019-goda%3F&ea=0&flash=0&pra=5&wgl=1&dt=1631083827462&bpp=8&bdt=1669&idt=222&shv=r20210831&mjsv=m202109010101&ptt=9&saldr=aa&abxe=1&nras=1&correlator=5356295112239&frm=20&pv=2&ga_vid=1899470363.1631083828&ga_sid=1631083828&ga_hid=1340925250&ga_fc=0&u_tz=0&u_his=50&u_java=0&u_h=1000&u_w=1600&u_ah=1000&u_aw=1600&u_cd=24&u_nplug=3&u_nmime=4&adx=-12245933&ady=-12245933&biw=1121&bih=11104&scr_x=0&scr_y=0&eid=21066431%2C31062297&oid=3&pvsid=2488708551354694&pem=712&eae=2&fc=1920&brdim=10%2C10%2C10%2C10%2C1600%2C0%2C1100%2C900%2C1121%2C11104&vis=1&rsz=%7C%7Cs%7C&abl=NS&fu=32768&bc=31&ifi=1&uci=a!1&fsb=1&dtd=305}}</ref> Келли Силдару ҙур һауа ярышының финалына сыға алмай, һайлап алыу турында 125,50 балл менән ун етенсе урынды яулай. 15 февралдә слоупстайл буйынса 82,06 балл йыйып, бронза миҙал яуланы. февралдә 87 мәрәй менән ярым торба финалында дүртенсе урынды яулай.<ref>{{cite web|title=Келли Сильдару выиграла золото юношеских Олимпийских игр!|url=https://rus.delfi.ee/sport/article.php?id=88683049|publisher=[[delfi]]|access-date=2020-01-18|archive-date=2021-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210908065026/https://rus.delfi.ee/statja/88683049/video-kelli-sildaru-vyigrala-zoloto-yunosheskih-olimpiyskih-igr|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Келли Сильдару выиграла золото на юношеских Олимпийских играх|url=https://rus.postimees.ee/6875922/kelli-sildaru-vyigrala-zoloto-na-yunosheskih-olimpiyskih-igrah|publisher=[[postimees]]|access-date=2020-01-18|archive-date=2020-08-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807215923/https://rus.postimees.ee/6875922/kelli-sildaru-vyigrala-zoloto-na-yunosheskih-olimpiyskih-igrah|url-status=live}}</ref>. В этом же году на зимних Всемирных экстремальные играх в дисциплинах суперпайп и слоупстайл завоевала две золотые медали<ref>{{cite web|title=Келли Сильдару выиграла золото в хафпайпе на X-Games в Аспене|url=https://rus.err.ee/1028297/kelli-sildaru-vyigrala-zoloto-v-hafpajpe-na-x-games-v-aspene|publisher=rus.err.ee|access-date=2020-01-26|archive-date=2020-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20200126155009/https://rus.err.ee/1028297/kelli-sildaru-vyigrala-zoloto-v-hafpajpe-na-x-games-v-aspene|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Эстонка Келли Сильдару завоевала золото в слоупстайле на X-Games|url=https://rus.delfi.ee/sport/muudalad/galereya-estonka-kelli-sildaru-zavoevala-zoloto-v-sloupstajle-na-x-games?id=88754669|publisher=[[delfi]]|access-date=2020-01-27|archive-date=2020-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200127075632/https://rus.delfi.ee/sport/muudalad/galereya-estonka-kelli-sildaru-zavoevala-zoloto-v-sloupstajle-na-x-games?id=88754669|url-status=live}}</ref> == 2026 йылғы Олимпия уйындары == 2026 йылдың ғинуарында 2026 йылғы Йәйге Олимпиада уйындарына Эстония йыйылма командаһына индерелә. == Һөҙөмтәләр == === [[Олимпия уйындары]] === {| class="wikitable sortable" style="font-size: 100%; text-align: center" width="70%" !Урын ! Дата ! Урын ! Күренеш ! Еңеүсе |- bgcolor="#cc9966" | {{3}} | align="center" | '''[[Ҡышҡы Олимпия уйындары 2022|2022 йылдың]]''' [[15 февраль|15 феврале]] | align="center" | {{Флаг|Китай}} [[Пекин]] | слоупстайл | — |} === Йәштәр Олимпия уйындары === {| class="wikitable sortable" style="font-size: 100%; text-align: center" width="70%" !Урын ! Дата ! Урын ! Күренеш ! Еңеүсе |- bgcolor="gold" | {{1}} | align="center" | '''2020 йылдың''' [[18 ғинуар|18 ғинуарында]] . | align="center" |{{Флаг|Швейцария}} [[Лозанна]] | Слопстайл | — |} === Донъя чемпионаты === {| class="wikitable sortable" style="font-size: 100%; text-align: center" width="70%" !Урын ! Дата ! Урын ! Күренеш ! Еңеүсе |- bgcolor="gold" | {{1}} | align="center" | [[9 февраль|февраль]] '''2019 йыл .''' | align="center" | {{Флаг|США}} [[Парк-Сити (Юта)|Парк-Сити]] | Ярым түңәрәк | — |} === Ҡышҡы Х-уйындар === * 9 миҙал - (6 алтын, 2 көмөш, 1 бронза) {| class="wikitable" border="1" cellspacing="4" style="font-size:95%; text-align:center; border:grey solid 1px; border-collapse:collapse;" width="30%" |- style="background-color:#369; color:white;" | colspan="1" rowspan="2" width="80" |'''Йыл''' |- style="background-color:#4180be; color:white;" | width="100" | Йәш | width="150" | Слопстайл | width="150" | Суперторба | width="150" | Ҙур һауа |- style="background-color:#8CB2D8; color:white;" |- | {{Тәржемәһеҙ|Всемирные зимние экстремальные игры 2016|2016||Winter X Games XXI}} | ''13'' | bgcolor="Gold" | '''алтын''' | — | — |- | {{Тәржемәһеҙ|Всемирные зимние экстремальные игры 2017|2017||Winter X Games XXI}} | ''14'' | bgcolor="Gold" | '''алтын''' | — | bgcolor="silver" | '''көмөш''' |- | {{Тәржемәһеҙ|Всемирные зимние экстремальные игры 2018|2018||Winter X Games XXII}} | ''15'' | colspan="3" | ''<small>йәрәхәтләнеү сәбәпле ҡатнашманы</small>'' |- | {{Тәржемәһеҙ|Всемирные зимние экстремальные игры 2019|2019||Winter X Games XXIII}} | ''16'' | bgcolor="Gold" | '''алтын''' | bgcolor="silver" | '''көмөш''' | style="background:#c96;" | '''бронза''' |- | {{Тәржемәһеҙ|Всемирные зимние экстремальные игры 2020|2020||Winter X Games XXIV}} | ''17'' | bgcolor="Gold" | '''алтын''' | bgcolor="Gold" | '''алтын''' | — |- | {{Тәржемәһеҙ|Всемирные зимние экстремальные игры 2022|2022||Winter X Games XXVI}} | ''19'' | — | bgcolor="Gold" | '''алтын''' | — |} == Бүләктәр == * Эстонияның иң яҡшы йәш спортсыһы (5): 2016, 2017, 2018, 2019, 2020 * Эстонияның йыл спортсыһы (2): 2019, 2022 * АҠШ еңел атлетика академияһы йыл спортсыһы (1): 2019 === Дәүләт наградалары === * Аҡ йондоҙ ордены рыцары, 3-сө дәрәжә ([[2022 йыл|2022]]). == Ғәилә == * Тынис Силдару - Генрих Силдаруның атаһы һәм тренеры * Генрих Силдару — ағаһы, ирекле стиль буйынса саңғысы, слоупстайл буйынса Эстония чемпионы == Иҫкәрмәләр == {{Иҫкәрмәләр}} == Һылтанмалар == * [http://www.suusaliit.ee/et/llkoondised?person_id=100 Биографияһы Эстония саңғы ассоциацияһы сайтында] * [http://www.sildaru.com/ Рәсми сайт] * [http://esbl.ee/biograafia/Kelly_Sildaru Биографияһы] [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]] [[Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр]] [[Категория:2002 йылда тыуғандар]] [[Категория:17 февралдә тыуғандар]] c20m7a5sf2j7dua0xckkuifox6tlog2 Ану Тали 0 200450 1298887 1298684 2026-06-01T19:00:39Z Il Nur 5867 сығанаҡтар 1298887 wikitext text/x-wiki {{Музыкант|Фон=non_vocal_instrumentalist}}'''Ану Тали''' ({{Lang-et|Anu Tali}} (18 июнь 1972 йыл) — [[Эстония|эстон]] дирижёры. == Биографияһы == Таллин музыка мәктәбен пианистка булараҡ тамамлай. 1995 йылдан Сибелиус исемендәге Академияла Йорма Падуала дирижерлыҡҡа өйрәнә, һуңынан Эстония музыка академияһында (шул иҫәптән Роман Матсон) шөғөлләнә, ниһәйәт, 1998—2000 йылдарҙа Санкт-Петербург консерваторияһында Илья Мусин һәм Леонид Корчмар етәкселегендә музыкаль белемен тамамлай.<ref>[https://web.archive.org/web/20101121143856/http://der-neue-merker.eu/mod,interview/action,detail/id_interview,4/id_menuitem,13 Anu Tali, «Ich halte mich ganz einfach daran, worin ich gut bin»]: Интервью // «Der neue Merker: Oper und Ballet in Wien und aller Welt», 2007, № 10. {{ref|de}}</ref> 1997 йылда Тали Эстония-Финляндия йәштәр симфоник оркестрын ойоштора ({{Lang-et|Eesti-Soome Sümfooniaorkester}}), һуңыраҡ 15 илдән музыканттарҙы үҙ эсенә ала һәм Скандинавия симфоник оркестры тип үҙгәртелә, йылына биш концерт бирә һәм бөгөнгө көнгә тиклем ике альбом яҙҙыра, уларҙан беренсеһе [[2002 йыл|(2000]]) «Океан» һәм «Аҡҡош осошо» оркестр сюиталары. Икенсе альбомда Ян Сибелиус, Сергей Рахманинов һәм Эркки-Свен Тюйюр әҫәрҙәре бар. Оркестр директоры — дирижер игеҙәк һеңлеһе ''Ҡәҙри Тали''. [[2004 йыл]]да Эстонияның йәш мәҙәниәт хеҙмәткәре премияһына лайыҡ була. == Иҫкәрмәләр == {{Иҫкәрмәләр}} == Һылтанмалар == * 2007 йыл, 10-сы һан [https://web.archive.org/web/20101121143856/http://der-neue-merker.eu/mod,interview/action,detail/id_interview,4/id_menuitem,13 .] <span class="ref-info" style="cursor:help;" title="на немецком языке">(немец теле)</span> * [http://www.tartupostimees.ee/?id=81764 Диригент игацеб коджу нагу лапс] : Интервью // Постимеес, 02/13/2009. <span class="ref-info" style="cursor:help;" title="на эстонском языке">(баҫма)</span> [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:Алфавит буйынса музыканттар]] [[Категория:Санкт-Петербург консерваторияһын тамамлаусылар]] [[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]] [[Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр]] [[Категория:1972 йылда тыуғандар]] [[Категория:18 июндә тыуғандар]] 6i7dwyn3jbj00z0lhg9x2p8jpkdox4t Кармен Касс 0 200464 1298888 1298687 2026-06-01T19:01:31Z Il Nur 5867 1298888 wikitext text/x-wiki {{Персона}}'''Кармен Касс''' ({{Lang-et|Carmen Kass}}; [[1978 йыл|1978 йылдың]] [[14 сентябрь|14 сентябрендә]] [[Таллинн|Таллинда]] тыуған) — Эстонияның топ-моделе һәм актрисаһы. 1990-сы йылдар аҙағында — 2000-се йылдар башында халыҡ-ара данға күтәрелә, Vogue журналының тышлыҡтарында, реклама кампанияларында, Chanel, Gucci, Calvin Klein, Valentino һәм башҡа мода йорттарының подиумдарында сығыш яһай, де Майкл Корденың музаһы һәм йөҙө була. Үҙенсәлекле тышҡы ҡиәфәте һәм нәфис атлауы уны шул ваҡыттағы моданың төп йөҙҙәренең береһе итә, Vogue журналы уны «Йыл моделе» (2000) тип атай. [[Шахматный союз Эстонии|Эстония шахмат федерацияһы]] президенты була (2004—2011), [[шахмат]] турнирҙарында сығыш яһай. 2004 йылда Европарламентҡа кандидат булараҡ Эстонияның ''Res Publica'' партияһынан сығыш яһай. == Биографияһы == Касс [[Таллинн|Таллинда]] тыуған һәм Ярва округының Пайде янындағы Мао ауылында үҫкән. Касс, уның өлкән апаһы Виктория һәм өлкән ағаһы Кутти әсәләре Койду Пёдер тарафынан тәрбиәләнә. Атаһы Виктор Касс (1945—2021) Польвала шахмат буйынса тренер була. Кармен бер нисә матурлыҡ конкурсында еңеп сыға, шул иҫәптән «Мисс Пайде» һәм «Мисс Ярвамаа».<ref>{{cite web|url=http://epl.delfi.ee/news/melu/eesti-ime-carmen-kass?id=50849022|title=Eesti ime: Carmen Kass|publisher=Eesti Päevaleht|date=2000-11-03|access-date=2015-11-28|archive-date=2015-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20150930113239/http://epl.delfi.ee/news/melu/eesti-ime-carmen-kass?id=50849022|url-status=live}}</ref>. Её отец, Виктор Касс (1945—2021), был тренером по шахматам в [[Пылва]]<ref>{{cite web|url=http://www.ohtuleht.ee/147137|title=Carmen Kassi isa: "Olen mõtetes kogu aeg lastega!"|publisher=Õhtuleht|date=2003-10-10|access-date=2012-08-19|archive-date=2014-07-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20140725204303/http://www.ohtuleht.ee/147137|url-status=live}}</ref> == Карьера == [[Файл:Carmen_Lindex_2010_crop.jpg|мини|Кармен Касс]] Кассҡа 14 йәш булғанда, уны [[Милан|Миландың]] модель агенты супермаркетта күреп ҡала һәм эш тәҡдим итә. Әсәһе, официантка булып эшләгән яңғыҙ әсә, ҡыҙына өс айға [[Милан|Миланға]] барырға рөхсәт итмәй, шуға күрә Касс документтарға ҡултамғаһын ялғанлаштыра. Модель булырға тәүге ынтылышы уңышһыҙ була, һәм Касс күп тә үтмәй Миландан китә.{{нет АИ|31|05|2026}} 18 йәшендә ул Парижға күсенә. Кармен тиҙ арала дан ҡаҙана, American, French, British һәм Italian Vogue, Australian Elle, UK Image, Madame Figaro һәм French Numéro тышлыҡтарында күренә. Касс беренсе тапҡыр 1997 йылдың ноябрендә French Vogue журналы тышлығында була. 2007 йылда ғына Касс билдәле дизайнерҙар өсөн ун реклама кампанияһының йөҙөнә әйләнә. Шул уҡ йылда ул ''Max Factor'' компанияһының моделе һәм вәкиле булып китә. Касс 10 йыл рәттән Майкл Корстың музаһы һәм йөҙө була. Касс шулай уҡ 17 йыл рәттән Нарцисо Родригестың хуш еҫенең йөҙө була. Касс Жизель Бюндхен менән бергә героинға бәйлелеген туҡтатҡан модельдәрҙең береһе тип иҫәпләнә. [[2010 йыл|2010 йылда]] мәктәпте тамамлап, юғары белем алырға ниәтләүен белдерә.<ref>{{cite web |url=http://www.maxfactor.co.uk/uk/backstage/carmen_bio.htm |title=Meet Max Factor's Model |publisher=Max Factor |access-date=2010-04-03 |archive-date=2009-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090411182215/http://www.maxfactor.co.uk/uk/backstage/carmen_bio.htm |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ideaalkosmeetika.ee/index.php?uudise_ID=86 |title=Max Factor'i modell on Carmen Kass! |publisher=Ideaalkosmeetika |access-date=2010-04-03 |archive-date=2011-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110720125034/http://www.ideaalkosmeetika.ee/index.php?uudise_ID=86 |url-status=live }}</ref> == Йәмәғәт эшмәкәрлеге == 2004 йылғы һайлауҙарҙа ул Республика партияһынан Европарламентҡа кандидат була. Ул 2315 тауыш йыйған. == Шәхси тормошо == 2004—2014 йылдарҙа Касс немец шахмат гроссмейстеры Эрик Лоброн менән мөнәсәбәттә була. Ул эстон һәм инглиз телдәрендә, шулай уҡ рус һәм итальян телдәрендә иркен һөйләшә. Уның туғаны Антонио Себастьян Касс шулай уҡ модель<ref>{{Cite news|title=Modellisaate Antonio: ma pole kunagi uhkustanud, et mu tädi on Carmen Kass|work=Elu24|publisher=Postimees|date=2015-12-21|url=http://elu24.postimees.ee/3442729/modellisaate-antonio-ma-pole-kunagi-uhkustanud-et-mu-taedi-on-carmen-kass|accessdate=2021-05-14}}</ref> һәм музыкант<ref>{{Cite news|title=Modellisaate Antonio avaldas religioonist pajatava räppsingli|work=Elu24|publisher=Postimees|date=2016-02-03|url=http://elu24.postimees.ee/3563951/|accessdate=2017-02-12}}</ref>. 2024 йылдың 29 ноябрендә Касс социаль селтәрҙәр аша әсә булыуы тураһында иғлан итә.<ref>{{cite news |title=Modellisaate Antonio: ma pole kunagi uhkustanud, et mu tädi on Carmen Kass |language=et |trans-title=Antonio of the model show: I've never had vain pride in my aunt being Carmen Kass |work=Elu24 |publisher=Postimees |date=2015-12-21 |url=http://elu24.postimees.ee/3442729/modellisaate-antonio-ma-pole-kunagi-uhkustanud-et-mu-taedi-on-carmen-kass |archive-date=2017-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170212164207/http://elu24.postimees.ee/3442729/modellisaate-antonio-ma-pole-kunagi-uhkustanud-et-mu-taedi-on-carmen-kass |access-date=2021-05-14 }}</ref> и музыкантом<ref>{{cite news |title=Modellisaate Antonio avaldas religioonist pajatava räppsingli |language=et |trans-title=Antonio of the model show published a rap single about religion |work=Elu24 |publisher=Postimees |date=2016-02-03 |url=http://elu24.postimees.ee/3563951/ |access-date=2017-02-12 |archive-date=2023-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230410132117/https://elu24.postimees.ee/7750056/popstaar-taylor-swift-laks-pikaaegsest-kallimast-lahku?plain=1 }}</ref> == Иҫкәрмәләр == {{Иҫкәрмәләр}} [[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]] [[Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр]] [[Категория:1978 йылда тыуғандар]] [[Категория:14 сентябрҙә тыуғандар]] ri55iyw2sgak7os2cga1162xtjbvl7m Сигне Киви 0 200465 1298889 1298730 2026-06-01T19:02:24Z Il Nur 5867 /* Биографияһы */ 1298889 wikitext text/x-wiki {{Государственный деятель}}'''Сигне Киви''' ({{Lang-et|Signe Kivi}}; 1957 йылдың 24 февралендә Таллинда ''тыуған'') — эстон туҡыма рәссамы, сәйәсмән һәм дәүләт эшмәкәре. Эстония реформа партияһы ағзаһы. 2019 йылдан Эстонияның 14-се Рийгикогу ағзаһы. Элек - Эстония Грифель ағзаһы (1990-1992), Мәҙәниәт министры (1999-2002), Эстонияның 9-сы һәм 10-сы Рико ағзаһы (2003-2005), профессор (1997-2000) Эстония һәм Сәнғәт академияһы ректоры (2005-2015), Тартыу сәнғәт музейы директоры (2017-2019). Финляндия Арыҫлан орденының Ҙур Хас кавалеры (2001), IV дәрәжә Аҡ Йондоҙ ордены кавалеры (2004), Португалияның Хеҙмәт Даны ордены кавалеры (2006), Бельгияның иң уңышлы ордены кавалеры (2008). == Биографияһы == [[Файл:Signe_Kivi,_tekstiilikunstnik_ja_poliitik_vanalinnapäevadel_99.jpg|слева|мини|1999 йылда Кивиға ҡул ҡуйҙы]] 1957 йылдың 24 февралендә Таллинда тыуған. Әсәһе — Эстония фольклор архивы хеҙмәткәре ''Урве'' Бушман, 2018 йылда «халыҡ мираҫының нескәлектәренә даими иғтибар биргәне» өсөн Фольклор йыйыу өсөн Президент премияһына лайыҡ була.<ref>{{cite web |url = https://president.ee/ru/president/institutions/974-2010-10-04-12-58-36/5248-2010-11-02-14-36-54/layout-institution.html |title = Премия за собирание фольклора |publisher = Канцелярия Президента Республики |access-date = 2021-03-15 }}</ref>. 1975 йылда Пелгулиндағы 46-сы урта мәктәпте тамамлай. Мәктәптә йөҙөү, еңел атлетика, гимнастика, халыҡ бейеүҙәре менән шөғөлләнгән. 1984 йылда Эстония ССР сәнғәт институтын художестволы проектлау һәм туҡыма һәм еңел сәнәғәт продукцияһын моделләштереү буйынса тамамлай, магистр дәрәжәһен ала. 1980—1985 йылдарҙа «Коду» халыҡ кәсептәре берекмәһендә, 1985—1991 йылдарҙа «Арс» Таллин комбайнында рәссам булып эшләй. 1988 йылдан алып Эстония ССР-ының сәнғәт институтында уҡыта. 1997—2000 йылдарҙа Эстония сәнғәт академияһы профессоры, 1999 йылдан туҡыма кафедраһы мөдире, 2002 йылдан ҡунаҡ профессор, 2005—2015 йылдарҙа Эстония сәнғәт академияһы ректоры. 1987 йылдан Эстония рәссамдар союзы ағзаһы. 1995—1998 йылдарҙа Союздың вице-президенты, һуңынан 1999 йылға тиклем уның президенты була. 1990—1992 йылдарҙа Эстония конгресы ағзаһы, Эстония конгресы тергеҙеү буйынса инициатива төркөмө ағзаһы. 1999 йылда Март Лаар хөкүмәтендә мәҙәниәт министры була. Шулай уҡ Мәҙәниәт эштәре буйынса совет һәм Эстония спорт советы рәйесе вазифаһын башҡара. Март Лаар отставкаға киткәс, Сиим Каллас хөкүмәтендә мәҙәниәт министры вазифаһын һаҡлап ҡала. Эстония дәүләт фонды рәйесе Аво Виолы (Avo Viiol) дәүләт аҡсаларын ҡыҙ урлау сәбәпле, Һине Киви отставкаға китеү тураһында ғариза бирә, ул 2002 йылдың 23 авгусында Премьер-министр тарафынан раҫлана. 1998—2006 йылдарҙа һәм 2014 йылдан бөгөнгө көнгә тиклем Эстония реформалар партияһы ағзаһы була. 1996—1999 һәм 2002 йылдарҙа Таллин ҡала Советы ағзаһы була, шулай уҡ 1999 йылда һайлана, әммә мәҙәниәт министры итеп тәғәйенләнеүе арҡаһында Таллин ҡала Советынан китә. 2003 йылдан 9-сы Риигикогу депутаты. 2003 йылғы парламент һайлауҙарынан һуң 10-сы Риигикогу депутаты итеп һайлана. 2003—2005 йылдарҙа Мәҙәниәт буйынса комитет рәйесе урынбаҫары була. 2005 йылда Эстония сәнғәт академияһы ректоры итеп тәғәйенләнеү сәбәпле, Рийгикогуны ҡалдыра. 2017 йылдың 26 июнендә Тарту художество музейы директоры вазифаһын башҡара. Ул был вазифаны 2019 йылғы парламент һайлауҙарынан һуң Тарту һайлау округынан 14-се Рийгикогула урын яулағандан һуң ҡалдыра. Ул парламенттың мәҙәниәт буйынса комитеты ағзаһы.<ref name="rii">{{cite web |url = https://www.riigikogu.ee/ru/rijgikogu/sozyv/chleny-rijgikogu/saadik/71bdc9b2-841d-408f-8ace-909e8c11d7d5/Сигне-Киви |title = Сигне Киви |publisher = Рийгикогу |access-date = 2021-03-15 |date = 2020-06-18 |archive-date = 2020-12-02 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201202125348/https://www.riigikogu.ee/ru/rijgikogu/sozyv/chleny-rijgikogu/saadik/71bdc9b2-841d-408f-8ace-909e8c11d7d5/%D0%A1%D0%B8%D0%B3%D0%BD%D0%B5-%D0%9A%D0%B8%D0%B2%D0%B8 |url-status = live }}</ref>. 2009 йылда ул Эстонияның Европа ижад һәм инновация йылы (EYCI) буйынса илсеһе була. 2019 йылдан Эстония Милли китапханаһы идараһы ағзаһы. Эстонияла һәм сит илдәрҙә күп күргәҙмәләрҙә ҡатнаша, Эстония матбуғатында мәҡәләләр авторы.<ref name=err>{{cite web |author = Михайлов, Сергей |url = https://rus.err.ee/918722/gosudarstvo-trebuet-bankrotstva-rastratchika-kazennyh-deneg-avo-vijolja |title = Государство требует банкротства растратчика казенных денег Аво Вийоля |publisher = [[Эстонская общественная телерадиовещательная корпорация|ERR]] |date = 2019-03-11 |access-date = 2021-03-15 |archive-date = 2020-08-12 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200812214459/https://rus.err.ee/918722/gosudarstvo-trebuet-bankrotstva-rastratchika-kazennyh-deneg-avo-vijolja |url-status = live }}</ref> == Шәхси тормошо == 1995—2011 йылдарҙа Эстония ҡурсаҡ театрының баш рәссамы Кал Киви менән өйләнешкән, ике улы, ике үгәй улы, алты ейәне бар. == Иҫкәрмәләр == {{Иҫкәрмәләр}} [[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]] [[Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр]] [[Категория:1957 йылда тыуғандар]] [[Категория:24 февралдә тыуғандар]] [[Категория:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]] jboambae04n2tbn9x76zaft7yi5m6j3 Юлия Шигмонд 0 200466 1298890 1298731 2026-06-01T19:02:48Z Il Nur 5867 /* Биографияһы */ 1298890 wikitext text/x-wiki {{Персона}}'''Шигмонд Юлия''' (венгр. Sigmond Júlia; 11 июль 1929, Тюрда — 23 март 2020) — ҡурсаҡ театрында эшләгән венгр сығышлы румын актрисаһы, эсперанто телендә һөйләшкән. Ул венгр яҙыусыһы һәм шағиры Иштван Зигмондтың һеңлеһе һәм эсперанто телендә һөйләшеүсе Сен Родендың ҡатыны була. == Биографияһы == Ул 1949 йылда Клуж-Напока кыҙҙар гимназияһын (элекке Реформа гимназияһы, хәҙерге Апаай лицей) тамамлаған. 1950 йылда ул редакторлыҡ карьераһын башлай, ә 1959 йылдан 1984 йылға тиклем Клуж-Напока театрында ҡурсаҡсы һәм пантомима булып эшләй. 1956 йылдан ул эсперанто телен өйрәнә һәм халыҡ-ара конгрестарҙа һәм эсперанто телендә һөйләшеүселәрҙең осрашыуҙарында күп тапҡыр ҡатнаша. Ул Эсперанто журналы Bazaro һәм Monato газеталарының баш мөхәррире булған. 2000 йылда «Mi ne estas Mona Lisa» хикәйәһе өсөн фантастика премияһына лайыҡ була. 2005 йылда Тель-Авивта үткән 85-се Бөтә донъя эсперанто конгресында һынлы сәнғәт конкурсы ойоштора.<ref>{{Cite web|lang=|url=https://www.maszol.ro/index.php/kultura/123960-elhunyt-sigmond-julia-kolozsvari-babszinesz-eszperantista|title=Elhunyt Sigmond Júlia kolozsvári bábszínész, eszperantista- a Maszol.ro portálról|date=2020-03-20|access-date=2020-03-23|archive-date=2020-05-18|archive-url=https://archive.today/20200518082739/https://www.maszol.ro/index.php/kultura/123960-elhunyt-sigmond-julia-kolozsvari-babszinesz-eszperantista|url-status=live}}</ref>. == Һайланма әҫәрҙәр == * 2001 — Mi ne estas Mona Lisa * 2008 — Kiam mi estis la plej feliĉa en la vivo? * 2011 — Nomoj kaj sortoj * 2013 — Dialogo * 2013 — Libazar' kaj tero * 2015 — Kvodlibeto * 2016 — Kvin geamikoj == Наградалар һәм приздар == * 1969 — Nova Talento: Interdivido * 1997 — Prozo, 2-я премия: Kiam mi pardonis al la kato? * 2000 — Prozo, 1-я премия: Mi ne estas Mona Lisa * 2009 — Prozo, 2-я премия: Viola == Әҙәбиәт == * * Erdélyi magyar ki kicsoda 2010. Нагиварад: RMDSZ-BMC Kiadó. 2010. 589. О. [[:tt:Special:BookSources/9789730072563|ISBN 978-973-00725-6-3]] == Һылтанмалар == * [https://web.archive.org/web/20151104171512/http://www.esperanto.be/fel/2007/008896.php Sep citronsemoj] (эсп.) * [https://web.archive.org/web/20160306204957/http://www.esperanto.be/fel/2009/009693.php La mistera nokto] (эсп.) == Иҫкәрмәләр == {{Иҫкәрмәләр}} [[Категория:Италияла вафат булғандар]] [[Категория:2020 йылда вафат булғандар]] [[Категория:23 мартта вафат булғандар]] [[Категория:Румынияла тыуғандар]] [[Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр]] [[Категория:1929 йылда тыуғандар]] [[Категория:11 июлдә тыуғандар]] pa9f1xumhyoxmjkvx3rmz1or2pqrhd0 Элина Нечаева 0 200467 1298892 1298733 2026-06-01T19:19:13Z Il Nur 5867 /* Биографияһы */ 1298892 wikitext text/x-wiki {{Музыкант}}'''Элина Нечаева''' ({{Lang-et|Elina Netšajeva}}) — Эстония опера йырсыһы һәм 2018 йылда Евровидениела Эстония вәкиле. == Биографияһы == Элина Нечаева [[Таллинн|Таллинда]] тыуған һәм [[2016 йыл]]да Эстония музыка һәм театр академияһын классик йырлау буйынса тамамлаған.<ref>{{cite web |url=https://rus.err.ee/684201/jelina-nechaeva-pevica-kotoraja-nikogda-ne-boitsja |title=Элина Нечаева - певица, которая никогда не боится |author=Наталия Демидова |date=2018-02-18 |website= |publisher=Эстонская общественная телерадиовещательная корпорация |access-date=2018-03-06 |lang= |archive-date=2018-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180306202932/https://rus.err.ee/684201/jelina-nechaeva-pevica-kotoraja-nikogda-ne-boitsja |url-status=live }}</ref> [[2018 йыл]]да йырсы 2018 йылғы Евровидение йыр конкурсы өсөн милли һайлауҙа «La Forza» («Көс» тип тәржемә ителә) йырын тәҡдим итте, ''Eesti Laul'' . Конкурстың суперфиналында Нечаева телевизион тауыш биреүҙе яулай һәм Лиссабонда үткән «Евровидение-2018» йыр конкурсында Эстония исеменән сығыш яһау хоҡуғын яулай.<ref>{{cite web |url=https://etv.err.ee/l/meelelahutus/eesti_laul/2018/la_forza |title=La forza |author= |date= |website= |publisher=Eesti Rahvusringhääling |access-date=2018-03-06 |lang=et |archive-date=2018-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180201075601/https://etv.err.ee/l/meelelahutus/eesti_laul/2018/la_forza |url-status=live }}</ref> Элина Нечаева «Евровидение: ут сагаһы төркөмө тарихы» фильмында төп ролдәрҙе башҡара.<ref>{{cite web |url=http://esctoday.com/160545/estonia-elina-nechayeva-wins-eesti-laul-2018/ |title=Estonia: Elina Nechayeva wins Eesti Laul 2018! |author=Stefano Casellini |date=2018-03-03 |website= |publisher=ESCToday |access-date=2018-03-06 |lang= |archive-date=2018-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180306150032/http://esctoday.com/160545/estonia-elina-nechayeva-wins-eesti-laul-2018 |url-status=live }}</ref> == Евровидение 2018 == Беренсе ярымфиналда ул 9-сы һан булып сығыш яһай, унда 201 мәрәй менән бишенсе урынды яулай һәм финалға сыға. Финалда ул 6-сы һан булып сығыш яһай һәм 245 мәрәй менән һигеҙенсе урынды яулай. == Иҫкәрмәләр == {{Иҫкәрмәләр}} {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-30}} [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:Алфавит буйынса музыканттар]] [[Категория:Алфавит буйынса йырсылар]] [[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]] [[Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр]] [[Категория:1991 йылда тыуғандар]] [[Категория:10 ноябрҙә тыуғандар]] fd25ojb0xhxuy3xg2zut4w82nc5hbzn 1298893 1298892 2026-06-01T19:19:24Z Il Nur 5867 /* Иҫкәрмәләр */ 1298893 wikitext text/x-wiki {{Музыкант}}'''Элина Нечаева''' ({{Lang-et|Elina Netšajeva}}) — Эстония опера йырсыһы һәм 2018 йылда Евровидениела Эстония вәкиле. == Биографияһы == Элина Нечаева [[Таллинн|Таллинда]] тыуған һәм [[2016 йыл]]да Эстония музыка һәм театр академияһын классик йырлау буйынса тамамлаған.<ref>{{cite web |url=https://rus.err.ee/684201/jelina-nechaeva-pevica-kotoraja-nikogda-ne-boitsja |title=Элина Нечаева - певица, которая никогда не боится |author=Наталия Демидова |date=2018-02-18 |website= |publisher=Эстонская общественная телерадиовещательная корпорация |access-date=2018-03-06 |lang= |archive-date=2018-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180306202932/https://rus.err.ee/684201/jelina-nechaeva-pevica-kotoraja-nikogda-ne-boitsja |url-status=live }}</ref> [[2018 йыл]]да йырсы 2018 йылғы Евровидение йыр конкурсы өсөн милли һайлауҙа «La Forza» («Көс» тип тәржемә ителә) йырын тәҡдим итте, ''Eesti Laul'' . Конкурстың суперфиналында Нечаева телевизион тауыш биреүҙе яулай һәм Лиссабонда үткән «Евровидение-2018» йыр конкурсында Эстония исеменән сығыш яһау хоҡуғын яулай.<ref>{{cite web |url=https://etv.err.ee/l/meelelahutus/eesti_laul/2018/la_forza |title=La forza |author= |date= |website= |publisher=Eesti Rahvusringhääling |access-date=2018-03-06 |lang=et |archive-date=2018-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180201075601/https://etv.err.ee/l/meelelahutus/eesti_laul/2018/la_forza |url-status=live }}</ref> Элина Нечаева «Евровидение: ут сагаһы төркөмө тарихы» фильмында төп ролдәрҙе башҡара.<ref>{{cite web |url=http://esctoday.com/160545/estonia-elina-nechayeva-wins-eesti-laul-2018/ |title=Estonia: Elina Nechayeva wins Eesti Laul 2018! |author=Stefano Casellini |date=2018-03-03 |website= |publisher=ESCToday |access-date=2018-03-06 |lang= |archive-date=2018-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180306150032/http://esctoday.com/160545/estonia-elina-nechayeva-wins-eesti-laul-2018 |url-status=live }}</ref> == Евровидение 2018 == Беренсе ярымфиналда ул 9-сы һан булып сығыш яһай, унда 201 мәрәй менән бишенсе урынды яулай һәм финалға сыға. Финалда ул 6-сы һан булып сығыш яһай һәм 245 мәрәй менән һигеҙенсе урынды яулай. == Иҫкәрмәләр == {{Иҫкәрмәләр}} [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:Алфавит буйынса музыканттар]] [[Категория:Алфавит буйынса йырсылар]] [[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]] [[Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр]] [[Категория:1991 йылда тыуғандар]] [[Категория:10 ноябрҙә тыуғандар]] iuw3vhh26py1m1v33qezdyc50e9hb6m София Заменгоф 0 200468 1298894 1298734 2026-06-01T19:20:18Z Il Nur 5867 1298894 wikitext text/x-wiki {{Персона}}'''София Лазаревна Заменгоф''' ({{Lang-pl|Zofia Zamenhof}}[[1889 йыл|; 1889 йылдың]] [[13 декабрь|13 декабрендә]] Ковно ҡалаһында Треблинка концлагеры) — поляк педиатры, [[Заменһоф Клара Александровна|Клара]] һәм [[Людвик Лазарь Заменһоф|Лазар Заменгофтың]] ҡыҙы.<ref>Запись о рождении 1 декабря (по старому стилю) 1889 года в Ковно доступна на сайте еврейской генеалогии JewishGen.org.</ref> == Биографияһы == 1907—1913 йылдарҙа София Лозанна университетында медицина буйынса белем ала, 1914 йылда [[Санкт-Петербург]]та дәүләт сертификаты ала. Ул педиатрия һәм эске медицина буйынса махсуслашҡан. 1922 йылдан [[Варшава]]ла Лебединский дауаханаһында эшләй. [[Икенсе донъя һуғышы]] ваҡытында Варшава геттоһына депортациялана. Фашист оккупацияһы аҫтында ҡулға алынғансы медицина менән шөғөлләнеүен дауам итә. Ул, моғайын, Треблинка концлагерында газ камераһында үлтерелгәндер.<ref>{{Cite web |url=https://cemetery.jewish.org.pl/id_72040/info/_Klara_Zamenhof.html |title=Symboliczny grób Zofii Zamenhof |lang=pl |website=Wirtualny Cmentarz |description=в базе данных Еврейского кладбища на ул. Окоповой в Варшаве |publisher=cemetery.jewish.org.pl |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218111859/https://cemetery.jewish.org.pl/id_72040/info/_Klara_Zamenhof.html |archive-date=2022-12-18 |access-date=2022-12-31 |url-status=live}}</ref> Уның ҡәбере (Клара Заменгоф ҡәбере эргәһендәге мемориаль таҡтаташ) Варшавала йәһүд зыяратында урынлашҡан. Польшала «София Заменгоф фонды» эшләй, ул үҙенең миссияһын «азатлыҡ идеяһын, демократия, мәҙәни төрлөлөк һәм толерантлыҡ принциптарын» пропагандалауға нигеҙләй.<ref>{{Cite web |url=https://zofiazamenhof.pl/?lang=RU |title=Fundacja im. Zofii Zamenhof ma na celu propagowanie idei wolnościowych |lang=ru |publisher=Fundacja im. Zofii Zamenhof |archive-url=https://web.archive.org/web/20220528235607/https://zofiazamenhof.pl/?lang=RU |archive-date=2022-05-28 |access-date=2022-08-21 |url-status=live}}</ref> === Ғәилә === Софиянан тыш, Людвиг менән Клараның тағы ике балаһы була, улар Холокостта һәләк була: * Адам — офтальмолог (1888—1940), Пальмирала үлтерелә. * Лидия — яҙыусы һәм тәржемәсе (1904—1942), Треблинкала үлтерелә.<ref>{{Cite web |url=https://pamiectreblinki.pl/people_db/p3093/ |title=Lidia Zamenhof |lang=pl |website=Pamięć Treblinki |publisher=Fundacja Ochrony Pamięci Obozu Zagłady w Treblince |access-date=2023-10-29 |archive-date=2023-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231029151224/https://pamiectreblinki.pl/people_db/p3093/ |url-status=live }}</ref> == Иҫкәрмәләр == {{Иҫкәрмәләр}} [[Категория:1942 йылда вафат булғандар]] [[Категория:12 сентябрҙә вафат булғандар]] [[Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр]] [[Категория:1889 йылда тыуғандар]] [[Категория:13 декабрҙә тыуғандар]] n0c4eix6v4uiqzdirj76pgauae4epoc Илона Кутни 0 200470 1298895 1298737 2026-06-01T19:22:07Z Il Nur 5867 сығанаҡтар төшөп калган 1298895 wikitext text/x-wiki {{Ғалим|Знаменитые ученики=|Известен как=Специалист в области лингвистики и [[эсперанто]]логии|Сайт=}}'''Илона Кутный''' ([[1 март]] [[1953 йыл]] [[Будапешт]]) — [[Венгрҙар|венгр]] тел белгесе, эсперантолог, уҡытыусы һәм тел ғилеме докторы. Ул 1997 йылдан бирле Польшала йәшәй. Ул Познаньды Адам Мицкевич исемендәге университетта интралингвистика курстарына нигеҙ һалыусы һәм директоры.<ref name="автоссылка1">{{Cite web |url=https://edukado.net/biblioteko/panteono?iid=68&s=8cdbe15964447d5f6ee7cc8368f0f0fd |title=Ilona KOUTNY |access-date=2023-03-26 |archive-date=2023-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326061154/https://edukado.net/biblioteko/panteono?iid=68&s=8cdbe15964447d5f6ee7cc8368f0f0fd |url-status=live }}</ref> == Биографияһы == 1953 йылдың 1 мартында [[Будапешт]]та тыуған. 1977 йылда Будапешт университетының математика, француз филологияһы һәм эсперанто факультетын тамамлай, унда профессор Иштван Шердахей ҡулында уҡый. Һуңыраҡ дөйөм һәм ғәмәли тел ғилемен өйрәнә башлай һәм 1990 йылда тыуған университетында тел ғилеме докторы дәрәжәһен ала, «Венгер һәм эсперанто телдәрен компьютерҙа уҡытыуҙа телмәр синтезын ҡулланыу» диссертацияһы менән. 2009 йылда Познань ҡалаһында Адам Мицкевич исемендәге университетта абилитация тамамлай.<ref name="автоссылка1" /> Ғилми-тикшеренеү институттарында информатика буйынса эшләй, артабан мөхәррир булып эшләй, шулай уҡ Будапешттағы элекке УЭА ғилми нәшриәт үҙәгендә эшләй (1983—1985). «Интеркомпуто» һәм «Фокусо» журналдарының мөхәррирҙәренең береһе була. 1986 йылдан Будапешт технология һәм иҡтисад университеты менән берлектә телмәрҙе эшкәртеү өлкәһендә эшләй.<ref name="автоссылка1" /> 1987 йылда профессор Иштван Шердахей вафат булғас, ул Будапешт университетының тел ғилеме кафедраһының эсперанто кафедраһында эсперанто һәм тел ғилемен уҡытыуҙы үҙ өҫтөнә ала. Халыҡ-ара эсперанто өйрәнеү кафедраһын ойоштороусыларҙың береһе була, унда бер нисә йыл эшләй. Ул иҫәпләү һәм ғәмәли тел ғилеме буйынса курстар уҡыта.1997 йылда ул Польшаға күсенә, унда уның ире Збигнев Гало университетта социология һәм эсперанто телен уҡыта. Теге Адам Мицкевич исемендәге университеттың Этнолингвистика институтында венгр теле һәм лингвистикаһын уҡыта. Венгрҙарҙы өйрәнеү кафедраһы мөдире (2010 йылдан 2019 йылға тиклем фин-угор фәндәре кафедраһы) вазифаһын биләй.<ref name="автоссылка1" /> 1997 йылда тел-ара тикшеренеүҙәр буйынса халыҡ-ара аспирантура программаһына нигеҙ һала һәм етәкләй, эсперанто лингвистикаһы, халыҡ-ара һәм мәҙәниәт-ара аралашыу, эсперанто телен уҡытыу буйынса лекциялар уҡый.<ref name="автоссылка1" /> 1998—2016 йылдарҙа эсперанто академияһы ағзаһы.<ref name="автоссылка1" /> == Наградалар һәм почет грамоталары == * 1989 йыл — Венгр эсперантоһы ассоциацияһының Почет билдәһе * 2008 йыл — Грабовский исемендәге премия * 2008 йыл — Йылдың иң яҡшы эсперантисы тип һайлана * 2015 йыл — УЭА-ның «Отличные достижения» премияһы * 2016 йыл — ИЛЭИ-ның почетлы ағзаһы * 2018 йыл — FAME премияһы лауреаты == Библиография == * 1996: Венгр-Эсперанто сүзлеге (баш мөхәррир, Иштван Шердахейи белән берлектә) * 2003: (лекция) Европада мәдәниятара коммуникация: инглиз һәм эсперанто альтернатив коммуникация чарасы буларак, Кисельман К., Мәдәниятара коммуникация буенча симпозиум, Прага: KAVA-PECH 2005 * 2018: Эсперантоның табигый тел буларак типологик характеристикасы, Кристер Кисельманда, Ренато Корсеттида һәм Пробаль Дасгуптада (ред.), Эсперанто, Добřичовица: Кава-Пек, 129—146.<ref>{{Cite web |url=http://interl.amu.edu.pl/interlingvistiko/IlonaK_publ14.pdf |title=Publications of Ilona Koutny / Publikaĵoj de Ilona Koutny |access-date=2023-03-26 |archive-date=2023-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326061156/http://interl.amu.edu.pl/interlingvistiko/IlonaK_publ14.pdf |url-status=live }}</ref>. == Иҫкәрмәләр == {{Иҫкәрмәләр}} == Һылтанмалар == * Aleksander Korĵenkov (2023-03-01). Jubileoj kaj memordatoj en marto 2023 (eo). La Ondo de Esperanto. * [http://www.ais-sanmarino.org/isd/html/isd_ano.html?lingvo=&jaro=1685&aldono=AD&numero=5 KOUTNY Ilona] * [https://interl.amu.edu.pl/interlingvistiko/Intervjuo_IK_IPR-1-2023.pdf Интервью Илоны Кутни] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250324193310/https://interl.amu.edu.pl/interlingvistiko/Intervjuo_IK_IPR-1-2023.pdf |date=2025-03-24 }} * [http://interl.amu.edu.pl/interlingvistiko/Ilona.html ILONA KOUTNY] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200218164213/http://interl.amu.edu.pl/interlingvistiko/Ilona.html |date=2020-02-18 }} * Видео на YouTube, dum la 52-aj [[Baltiaj Esperanto-Tagoj]] * Ilona Koutny (eo). Adam Mickiewicz University in Poznan. * Publications of Ilona Koutny / Publikaĵoj de Ilona Koutny. Adam Mickiewicz University in Poznan. * [http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&tab=onb_sondersammlungen&mode=Basic&vl(freeText0)=Ilona+koutny&vid=ONB&fn=search Libroj kaj aliaj dokumentoj]{{Недоступная ссылка|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (недоступная ссылка) de kaj pri Ilona Koutny en la [http://www.onb.ac.at/sammlungen/plansprachen/eo/index.htm Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071221233948/http://www.onb.ac.at/sammlungen/plansprachen/eo/index.htm |date=2007-12-21 }} * [http://www.esperantoland.org/ebea/ Artikoloj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509062042/http://www.esperantoland.org/ebea/ |date=2008-05-09 }} de kaj pri Ilona Koutny en [[Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj]] (EBEA) [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:Будапешт университетын тамамлаусылар]] [[Категория:Венгрия тел белгестәре]] [[Категория:Будапештта тыуғандар]] [[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]] [[Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр]] [[Категория:1953 йылда тыуғандар]] [[Категория:1 мартта тыуғандар]] rxbo4krw46p8d8nfn0lwbob3irlx6sn Лилит Блеян 0 200474 1298896 1298739 2026-06-01T19:22:58Z Il Nur 5867 1298896 wikitext text/x-wiki {{Музыкант}}'''Лилит Блеян''' (1978 йылдың 2 июнендә Ереванда тыуған) — '''әрмән''' йырҙар [[Әрмәнстан|авторы]] һәм йырсыһы. Ул [[Әрмән теле|әрмән]], [[Испан теле|испан]] һәм [[Инглиз теле|инглиз]] телдәрендә йырҙар яҙа һәм башҡара. == Биографияһы == 1978 йылдың 2 июнендә Әрмәнстан ССР-ының [[Ереван]] ҡалаһында тыуған. Тәүге йырҙарын һөйләшә алмаҫ борон уҡ яҙған. Музыка мәктәбен скрипка буйынса тамамлай. 14 йәшендә Ереванда Алан Оганнес исемендәге камера хорында йырлай башлай. Мәктәптә уҡыған сағында испан йырҙары менән мауыҡҡан ҡыҙ үҙ аллы [[испан теле]]н өйрәнә башлай. Телдәргә булған мәхәббәте уны Ереван дәүләт университетына алып килгән, унда ул испания һәм инглиз телдәре буйынса һөнәр алған. Университетта уҡығанда ул дуҫты менән дуэтта бер нисә музыкаль сарала һәм тамашала ҡатнашҡан. Ләкин музыка һәм йырҙар яҙыу бары тик хобби ғына булып ҡалған.<ref>{{Cite web|url=http://www.azatutyun.am/content/article/24399636.html|title=Լիլիթ Բլեյանի առաջին ձայնասկավառակի շնորհանդեսը|last=Աննա Բարսեղյան|publisher=Azatutyun|lang=hy|access-date=2023-04-20|archive-date=2015-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923181256/http://www.azatutyun.am/content/article/24399636.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://medialab.am/news/id/1221|title=Լրագրությունից' երաժշտություն. Լիլիթ Բլեյանի "Ուրիշ քաղաքում" սկավառակը՝ այլընտրանք լավ երաժշտությունը գնահատողներին|publisher=Medialab|lang=hy|access-date=2023-04-20|archive-date=2018-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20181008092522/http://medialab.am/news/id/1221|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.bravo.am/news/%D5%AC%D5%AB%D5%AC%D5%AB%D5%A9-%D5%A2%D5%AC%D5%A5%D5%B5%D5%A1%D5%B6/|title=Լիլիթ Բլեյան|publisher=Bravo|lang=hy|access-date=2023-04-20|archive-date=2023-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20230423072122/https://bravo.am/news/%D5%AC%D5%AB%D5%AC%D5%AB%D5%A9-%D5%A2%D5%AC%D5%A5%D5%B5%D5%A1%D5%B6/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.aravot.am/2011/11/23/285064/|title="Ուրիշ քաղաքում" . Լիլիթ Բլեյանն ունի հեղինակային երգերի ձայնասկավառակ|publisher=Aravot|lang=hy|access-date=2023-04-20|archive-date=2023-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20230424143747/https://www.aravot.am/2011/11/23/285064/|url-status=live}}</ref> Университетта уҡығанда Лилит тележурналистика буйынса махсус курстар тамамлай һәм Еревандың «А1 Плюс» бойондороҡһоҙ телеканалының йәш йөҙҙәренең береһе була. Ул [[Журналистика|журналист]] булып эшләй башланы, һуңынан телекомментатор, яңылыҡтар мөхәррире булып китә, шулай уҡ бер нисә бойондороҡһоҙ телевидение проекттары өҫтөндә эшләй. 2010 йылда әрмән телендә «Спасог гагнцнэр» тигән сингл сығара. Йыр шунда уҡ уңышҡа өлгәшә һәм уны тулы метражлы альбом яҙҙырыу тураһында уйларға этәрә. Шулай итеп, 2011 йылда уның әрмән һәм испан телдәрендәге туғыҙ акустик йырҙан торған тәүге альбомы донъя күрә. Тиҙҙән журналист эшен ташлап, йырлауға һәм йырҙар яҙыуға иғтибарын йүнәлтергә ҡарар итә. 2013 йылдың 19 ноябрендә уның икенсе альбомы, башлыса испан телендәге йырҙарҙан һәм ҡайһы бер инглиз телендәге йырҙарҙан тора.<ref>{{Cite web|url=http://www.irates.am/hy/1382188488|title=Մի երկրում պատերազմ է, ու երեխաներ են սպանվում, իսկ հարևան պատի հետևում երեխան լաց է լինում նոր Այֆոնի համար|publisher=Irates|lang=hy|access-date=2023-04-20|archive-date=2023-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230419212904/http://www.irates.am/hy/1382188488|url-status=live}}</ref>. == Дискография == === ''In Another City'' (2011) === # ''Քաղաքից քաղաք'' # ''Տրամադրություն'' # ''Սպասող գնացքներ'' # ''Երազելով ծովի մասին'' # ''Մութ սենյակում'' # ''Սպասելով ամռանը'' # ''Հին հետքերով'' # ''Siempre tu' (իսպաներեն)'' # ''Սպասող գնացքներ (իսպաներեն)'' === ''Paciencia'' (2013) === # ''El corazón como prisión'' # ''Volverás'' # ''Por el Mediterráneo'' # ''Paciencia'' # ''Coloreando'' # ''Бер көн'' # ''Una semana en Barcelona'' # ''Раштуа кичәсе'' # ''Эль Деспуэс'' # ''Castillo de arena'' # ''Falling'' # ''Siempre Tú'' (з альбому ''«In another City»'') # ''Раштуа кичәсе'' == Иҫкәрмәләр == {{Иҫкәрмәләр}} == Һылтанмалар == [[Категория:Әрмәнстан йырсылары]] [[Категория:Ереванда тыуғандар]] [[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]] [[Категория:1978 йылда тыуғандар]] [[Категория:2 июндә тыуғандар]] t8faiduelj4k1x527ezpvuhe41sypue Аревик Церунян 0 200475 1298897 1298740 2026-06-01T19:23:33Z Il Nur 5867 викилаштырыу 1298897 wikitext text/x-wiki {{Рәссам}}'''Аревик Церунян''' (әрм. Արյերեն; 1987 йылдың 6 авгусында Ереванда тыуған) — [[Әрмәнстан|әрмән]] рәссамы. == Биографияһы == 1987 йылда [[Ереван]]да тыуған Аревик Церунян Ереван дәүләт лингвистик университетында инглиз, испан һәм педагогика буйынса бакалавр, Ереван дәүләт һынлы сәнғәт академияһында (ЕАСА) һынлы сәнғәт буйынса магистр дәрәжәһен ала, бер семестр сит илдә уҡый. ЕАСА-ла магистратурала уҡығанда Церунян һүрәт төшөрөү һәм рәсем төшөрөүгә иғтибарын йүнәлтә башлай. Ул Көнбайыш импрессионист һәм әрмән ир-аты постимпрессионист стилдәре буйынса махсуслашҡан, был традицион рус академик мәктәбе йоғонтоһондағы конструктивистик постсовет һәм сәнғәт хәрәкәттәренең ҡушылмаһы. Егана икенсе курста уҡығанда ул «Болгар әкиәттәре» китабын иллюстрацияларға заказ алған һәм ул киләһе йылда баҫылып сыҡҡан. 2013 йылдан 2015 йылға тиклем Церунян [[Бостон|Бостондағы]] Тафтс университетының һынлы сәнғәт музейы мәктәбендә һынлы сәнғәт магистр дәрәжәһен ала, [[Массачусетс|Массачусетс штаты]], шул уҡ ваҡытта коллаж, скульптура һәм [[мода]] кеүек яңы сараларҙы тикшерә, шул иҫәптән ҙур күләмле инсталляциялар. Уҡыуын тамамлағас, Церунян һүрәт төшөрөү буйынса инеш курс төҙөү һәм уҡытыу өсөн аспирантура стипендияһы ала. Параллель рәүештә ул Массачусетс штатының Уотертаун ҡалаһында урынлашҡан Америка әрмән музейында куратор ярҙамсыһы булып эшләй һәм үҙенең тәүге шәхси күргәҙмәһен — «Юғалған империя» скульптура инсталляцияһын ойоштора. 2016 йылда Церунян Еревандағы Даниэльян художество студияһында балалар һәм өлкәндәр сәнғәте уҡытыусыһы булып эшләй. Уның «Террор» шәхси күргәҙмәһе (коллаж, 2D һәм 3D инсталляциялар) 2016 йылдың 24—25 декабрендә Ереванда Әрмәнстан Рәссамдар союзында үтә.<ref>{{Cite web|url=https://www.tert.am/en/news/2016/05/03/arevik-tserunya/2009195|title=Young Armenian artist holds Genocide-themed exhibition in Boston|website=www.tert.am|language=en|accessdate=2019-03-23|archive-date=2019-03-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20190323073656/https://www.tert.am/en/news/2016/05/03/arevik-tserunya/2009195|url-status=dead}}</ref> 2017 йылда Еренән Американың Әрмән ир-аты музейында рәссам-резидент сифатында эшләү өсөн O-1 визаһын ала (Дәүләт департаменты тарафынан «мөһим һәләттәр өсөн виза» булараҡ билдәләнә). Үҙенең резиденцияһы ваҡытында Еренән бер нисә сәнғәт проектын тамамлай, улар араһында 2018 йылдың 23 октябренән 2019 йылдың 20 апреленә тиклем Amper (әрмән телендә Болоттар) шәхси күргәҙмәһе. Amper — ул әрмән ир-аты энә селтәрҙәрендә коллаж һәм видеопроекция торған мультимедиа инсталляцияһы. 2017 йылдың июленән ул ваҡытта музей сәнғәт мәктәбе менән етәкселек итә. 2018 йылдың майында Церунян Массачусетс технология институтында [[Әрмәндәрҙе юҡ итеү сәйәсәте|әрмәндәр геноцидын]] иҫкә алыу тантанаһы сиктәрендә шәхси күргәҙмә үткәрә. 2018 йылдың июлендә Церунян тағы ла өс әрмән ҡатын-ҡыҙ рәссамы менән ''«Ҡаршылыҡ һәм сыҙамлыҡ»'' төркөм күргәҙмәһендә ҡатнаша. Күргәҙмә Бостондағы (Массачусетс штаты) «Галатеа» галереяһында үтте, уны Марша Одабашьян ойошторҙо.<ref>{{Cite web |url=http://marashgirl.blogspot.com/2016/03/arevik-tserunyans-lost-empire-at.html |title=Arevik Tserunyan's THE LOST EMPIRE at the Armenian Museum of America |archive-date=2025-05-07 |access-date=2025-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250507154022/http://marashgirl.blogspot.com/2016/03/arevik-tserunyans-lost-empire-at.html |url-status=live }}</ref> == Иҫкәрмәләр == {{Иҫкәрмәләр}} == Һылтанмалар == * [https://areviktserunyan.com/ Рәсми сайт] * [https://web.archive.org/web/20190323073543/https://www.fotinichristophillis.com/blog/2017/11/6/studio-visit-with-arevik-tserunyan Аревик Церунян белән студиягә бару] * [http://bostonvoyager.com/interview/conversations-inspiring-arevik-tserunyan/ Илһамландыручы Аревик Церунян белән әңгәмәләр] [[Категория:Википедия:Статьи со ссылками на элементы Викиданных без русской подписи]] [[Категория:Ереванда тыуғандар]] [[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]] [[Категория:1987 йылда тыуғандар]] [[Категория:6 августа тыуғандар]] tfucc2qc9h4qjiowasfctgl0wkuv4jm Рима Пипоян 0 200703 1298900 1298747 2026-06-01T19:26:26Z Il Nur 5867 1298900 wikitext text/x-wiki {{Персона}}'''Рима Самвеловна Пипоян''' (әрм. Կատատանական; 2 июнь [[1988 йыл]]) — [[Әрмәнстан|әрмән]] хореографы, режиссер, бейеүсе һәм бейеүҙең уҡытыусыһы. Ул Әрмәнстанда заманса балет һәм заманса бейеүҙе башлап ебәреүселәрҙең береһе. 2017 йылда Рима [[«Развитие хореографии»,|«Хореографияны үҫтереү» мәҙәни-ағартыу фондына нигеҙ һала,]] уның маҡсаты — Әрмәнстанда заманса [[Әлмәниә|бейеүҙе]] һәм хәҙерге заман балетын үҫтереүгә булышлыҡ итеү. Һөнәри карьераһы дауамында [[Әрмәнстан]]да ла, сит илдәрҙә лә күп һанлы наградалар һәм сертификаттар ала. Рима Пипоян үҙенең хореографик эштәрен [[Италия]]ла, [[Испания]]ла, [[Сербия]]ла, [[Хорватия]]ла, [[Рәсәй Федерацияһы|Рәсәйҙә]], Белоруссияла, Германияла, [[Беларусь|Польшала]], [[Польша|Молдавияла]], [[Молдова|Грузияла]], [[Гөржөстан|Бельгияла]] [[Португалия|,]] [[Бельгия|Португалияла]] һәм башҡа илдәрҙә тәҡдим иткән.<ref>[http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf ОСНОВНЫЕ ТЕНДЕНЦИИ БАЛЕТНОГО ИСКУССТВА АРМЕНИИ] {{Wayback|url=http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf |date=20181223045639 }} 10 May 2018 стр. 178—180</ref> == Биографияһы == 1988 йылда [[Әрмәнстан|Әрмәнстандың]] [[Ереван]] ҡалаһында тыуа. Рима Пипояндың атаһы Самвел Хачатур улы (23 апрель 1962 йыл) — биология фәндәре докторы, Х. Абовян, әсәһе Лариса Киракосян (1962 йылдың 7 ноябрендә тыуған) — биофизик, «Һөнәри белем биреүҙең реформалары» хөкүмәткә ҡарамаған йәмәғәт ойошмаһы рәйесе, башланғыс һәм урта һөнәри белем биреүҙең өлкәһендә белгес, Термияның Дәүләт колледжында пластик.<ref>{{Cite web|url=https://aspu.am/en/content/samvel_khachatur_pipoyan_/|title=Samvel Khachatur Pipoyan|publisher=aspu.am|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215011/https://aspu.am/en/content/samvel_khachatur_pipoyan_/|url-status=live}}</ref>, мать: Лариса Киракосян (родилась 7 ноября 1962 года) — биофизик, председатель негосударственной общественной организации «Реформы профессионального образования», эксперт в сфере начального и среднего профессионального образования, преподает пластическую анатомию в государственном художественном колледже им. П. Терлемезяна<ref name="автоссылка1">{{Cite web|url=http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html|title=Быть Анной Франк: прожить жизнь со смыслом|lang=ru|access-date=2020-04-20|archive-date=2020-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200221081037/http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html|url-status=live}}</ref>. === Белем === 1995 йылдан 1997 йылға тиклем Рима Еревандың С. Киров исемендәге номерлы 12-се дөйөм белем биреү мәктәбендә (хәҙерге В. Амбарцумян исемендәге 12-се номерлы Ереван төп мәктәбе) белем алған. Рима сәнғәт юлын балерина булып башлай. 1997 йылда Ереван дәүләт хореография училищеһына, классик бейеү бүлегенә уҡырға инә, ә 2006 йылда бейеүгә өйрәтеү буйынса белгеслек алып, уны ҡыҙыл дипломға тамамлай. Мәктәптә уҡыған йылдарында Римаға хореограф һәм РСФСР-ҙың халыҡ артисы Максим Мартиросян менән бергә эшләү бәхете тейә. Максим Сааковичтың сығыштарында бейеүсе булып сығыш яһай, хореограф булараҡ унан күп нәмәгә өйрәнә. Рима үҙенең профессиональ карьераһын йәштән үк балетмейстер булып башлай. 2005 йылда әрмән балет бейеүсеһе, балетмейстеры һәм РСФСР-ҙың халыҡ артисы Вилен Галстян етәкселегендә «бейеү режиссураһы» һөнәре буйынса Ереван дәүләт театр һәм кино институтына ҡабул ителә. Уҡыу осоронда (2005—2010) мәҙәниәт һәм сәнғәттең төрлө өлкәләрендәге төрлө шәхестәр менән хеҙмәттәшлек итә башлай, халыҡ-ара фестивалдәрҙең ҙур сәхнәләрендә тормошҡа ашырырлыҡ уңышлы үҙенең пьесаларын ижад итә. 2010 йылда Рима «бейеү режиссураһы» белгеслеге буйынса Ереван дәүләт театр һәм кино институтын тамамлай һәм сәнғәт бакалавры дәрәжәһен ала.<ref>[http://kantegh.asj-oa.am/2256/1/263.pdf РАЗНОВИДНОСТИ ТВОРЧЕСКОГО ВОПРИЯТИЯ ПРОШЛОГО АРМЯНСКИМИ БАЛЕТМЕЙСТЕРАМИ XX — НАЧАЛА XXI ВЕКОВ] {{Wayback|url=http://kantegh.asj-oa.am/2256/1/263.pdf |date=20200411193353 }}06 Sep 2016 10:35 стр 5</ref> 2010 йылда Ереван дәүләт театр һәм кинематография институтының магистратураһына уҡырға инә, уны 2012 йылда «Бейеү режиссураһы» магистр дәрәжәһе менән ҡыҙыл дипломға тамамлай. Магистрлыҡ диссертацияһы хәҙерге бейеүҙе: уның килеп сығышын, нигеҙ һалыусыларын, үҙенсәлектәрен, профессиональ бейеүҙең учреждениеларында хәҙерге бейеүҙе өйрәнеүҙең мөһимлегенә арналған. Рима Пион уҡыу йылдарында һәм унан һуңғы карьераһында хореограф һәм бейеүсе булараҡ белемен һәм бейеү оҫталығын арттырҙы, Акрам Хан, Candoco Dance Company, Denis Lampart, Ioan Ekman, The LaborGras Company, Roman Guion һәм Spellbound Contemporary Ballet кеүек танылған хореографтарҙан, бисәләрҙән һәм бейеү төркөмдәренән мастер-класстар алды. Уҡыу ваҡытында Рима шулай уҡ һуғыш сәнғәтен, бигерәк тә ҡытай ушуһын өйрәнә башлай, был һуңыраҡ уның хореографик фекерләүенә йоғонто яһай.<ref>{{Cite web|url=https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|title=НОВАЯ СТЕЗЯ|publisher=www.golosarmenii.am|access-date=2020-04-18|archive-date=2020-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411150448/https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|url-status=live}}</ref> === Эш тәжрибәһе === 2007—2009 йылдарҙа Рима Пипоян Анания Ширакаци лицейында классик бейеү уҡытыусыһы булып эшләй.<ref>{{Cite web|url=https://www.shanttv.com/shows/so-you-think-you-can-dance3.html|title=ՊԱՐԻ՜Ր, ԹԵ ԿԱՐՈՂ ԵՍ|publisher=www.shanttv.com|lang=hy|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805011852/https://www.shanttv.com/shows/so-you-think-you-can-dance3.html|url-status=live}}</ref>. 2008 йылдан Ереван дәүләт хореография техникумында классик бейеү, характер һәм тарихи бейеү уҡытыусыһы булып эшләй, ә 2016 йылдан хореография сәнғәтенән уҡыта. 2010—2013 йылдарҙа жюри ағзаһы һәм балетмейстер булараҡ «Шаян» телеканалы менән хеҙмәттәшлек итә һәм «Беләһеңме, бейей беләһеңме» бейеү программаһының өсөнсө миҙгелендә 30-ҙан ашыу бейеүҙең номерын ҡуя. 2011—2012 йылдарҙа Ереван дәүләт хореография театрында балетмейстер һәм солист булып эшләй.<ref>{{Cite web|url=https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|title=КНЯЖНА ТАРАКАНОВА НА БАЛЕТНОЙ СЦЕНЕ|publisher=golosarmenii.am|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200408013544/https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://planeta.ru/campaigns/12795|title=Современный спектакль-балет в Армении|author=|website=|date=|publisher=|access-date=2020-04-15|archive-date=2020-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411150423/https://planeta.ru/campaigns/12795|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://armtimes.com/hy/article/66695|title=«Մեղապարտ կրքեր». նոր բալետային ներկայացում՝ ամենաառեղծվածային դեմքերից մեկի մասին|publisher=Armtimes.com|lang=hy|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200408013541/https://armtimes.com/hy/article/66695|url-status=live}}</ref> 2009—2012 йылдарҙа Ереван дәүләт театр һәм кино институты эргәһендәге актерлыҡ һәм режиссерлыҡ курстарында бейеүҙән уҡыта һәм бейеү режиссерлыҡ курсын етәкләй. 2017 йылда ул «Хореографияны үҫтереү» мәҙәни-мәғариф фондын булдырҙы, уның төп маҡсаты — Әрмәнстанда заманса бейеү һәм заманса балет сәнғәте үҫешенә булышлыҡ итеү, шулай уҡ хореографтарҙың, режиссерҙарҙың, бисәләрҙең һәм бейеү уҡытыусыларының Әрмәнстан Бөтә үҙҙәренең ижади, белем биреү һәм мәҙәни проекттарын үҫтереүҙәренә ярҙам итеү. 2018 йылдан Рима Әрмәнстан дәүләт педагогия университетында заманса бейеүҙең уҡытыусыһы булып эшләй.{<ref>{{Cite web|url=http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html|title=theaterstück: Faki Kronik Day 4 - Diaries, Shoes, and Playful Light|author=Richard Pettifer|date=2018-05-26|publisher=theaterstück|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215009/http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.enricopastore.com/tag/rima-pipoyan/|title=Rima Pipoyan|publisher=Enrico Pastore|lang=it|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215010/https://www.enricopastore.com/tag/rima-pipoyan/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://attack.hr/faki21/en.html|title=21st International Festival of Alternative Theatrical Expression – FAKI, May 22nd - May 27th 2018, AKC Medika|publisher=attack.hr|access-date=2020-04-14|archive-date=2018-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20180527040915/http://www.attack.hr/faki21/en.html|url-status=live}}</ref> == Рецензиялар == * [https://www.golosarmenii.am/article/200393/rima-pipoyan-put-k-uspexu Рима ПИПОЯН: УҢЫШКА ИЛӘНӘ ЮЛ](үле сылтама) * [https://news.tts.lt/впервые-в-литве-армянский-хореограф-рима-пипоян/ Әрмән хореографы Рима Пипоян Литвада беренче тапкыр чыгыш ясый] * [https://dzen.ru/a/ZZgEUOvCJlTsledS Рима Пипоян] * [http://art-collage.com/post/Rima-Pipoyan.haykakan-modern-pari-amenavar-nerkayacucichy Рима Пипоян: Заманча әрмән биюенең иң күренекле вәкиле] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200809114421/http://art-collage.com/post/Rima-Pipoyan.haykakan-modern-pari-amenavar-nerkayacucichy|date=2020-08-09}} * [https://hayernaysor.am/ru/posts/2329/2023-02-28/Рима Пипоян Әрмәнстанны Фуджайрада узган абруйлы 10 нчы Халыкара монодрама фестивалендә тәкъдим итте.] * [http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf ӘРМӘН БАЛЕТ СӘНГАТЕНДӘГЕ ТӨП ТЕНДЕНЦИЯЛӘР, ӘРМӘН ХОРЕОГРАФЛАРЫ ИҖАТЫНА НИГЕЗЛӘНГӘН] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181223045639/http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf|date=2018-12-23}} * [https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene ПРИНЦЕССА ТАРАКАНОВА БАЛЕТ СӘХНӘСЕНДӘ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200408013544/https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|date=2020-04-08}} * [https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya ЯҢА ЮЛ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200411150448/https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|date=2020-04-11}} * [https://planeta.ru/campaigns/12795 Әрмәнстанда заманча балет тамашасы] * [https://armtimes.com/hy/article/66695 «Гөнаһлы хисләр»] * [https://www.eda.admin.ch/countries/armenia/de/home/aktuell/news.html/countries/armenia/en/meta/news/2017/june/arts-and-culture-in-south-caucasus Рима, иҗат итүче] * [https://www.artrabbit.com/events/junge-akademie-agora-artes-interplay-of-the-arts Яшь Академия төрле диалоглар сериясендә барлык өлкәләрдән 25 халыкара рәссамны берләштерә.] * [http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html «Исәнмесез, Китти!» Рима Пипоян] * [https://ru.armeniasputnik.am/exclusive/20170420/7072886/armyanskij-horeograf-rasskazhet-tragicheskuyu-zhizn-evrejskoj-devochki.html «Исәнмесез, Китти!» исемле бер кешелек балетның дөньякүләм премьерасы.] * [https://www.aravot-ru.am/2017/04/17/240065/ Берлин премьерасы: Анна Франк турында бер кешелек балет тамашасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180219043513/http://www.aravot-ru.am/2017/04/17/240065/|date=2018-02-19}} * [http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html Анна Франк булу: Максатлы тормыш алып бару] * [http://www.agenda-tv.com/2017/04/dramaticsannafrank.html Германиядә Анна Франкның яңадан торгызылуы] * [http://www.taniecpolska.pl/news/show/6532 Гданьск ялгыз бию конкурсы] * [https://www.azg.am/AM/culture/2018110206/ ՀԱՅ ՊԱՐՈՒՀՈՒ ՓԱՅԼՈՒՆ ԵԼՈՒՅԹԸ «ՄԱՍԴԱՆՍԱՅՈՒՄ»] * [https://blognews.am/rus/news/577038/armyanka-stala-pervoiy-na-mezhdunarodnom-festivale-sovremennoiy-khoreografii.html Әрмән хатын-кызы халыкара заманча хореография фестивалендә беренче урынны яулады.] * [https://www.panorama.am/ru/news/2018/11/26/IFMC-2018-первое-место-впервые-у-Армении/2038532 IFMC-2018 нәтиҗәләре чыгарылды: Әрмәнстан беренче тапкыр беренче урынны алды.] * [https://www.vitbichi.by/video/vitbichi_puls_sobytiy/post26989.html IFMC 2018дә беренче урын Рима Пипоянга бирелде] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215012/http://www.vitbichi.by/video/vitbichi_puls_sobytiy/post26989.html|date=2020-04-10}} * [https://infoteka24.ru/2018/11/26/22720/ Әрмән биючесе Рима Пипоян Халыкара заманча хореография фестивалендә приз алды.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215053/https://infoteka24.ru/2018/11/26/22720/|date=2020-04-10}} * [https://springbackmagazine.com/springback-academy/reviews/me-non-self-i-rima-pipoyan/ «Мин, үзем булмаган кеше һәм мин» әсәренә күзәтү] * [https://www.fr.de/kultur/theater/pupoyan-und-tortelli-klare-koerperkante-91564253.html Висбаденның төп уены «Мин, үзем булмаган һәм мин»] * [https://www.fr.de/kultur/theater/pupoyan-und-tortelli-klare-koerperkante-91564253.html BETA Publica «Карар кабул итү алдыннан хатын-кыз»] == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-30}} == Сылтамалар == * [https://rimapipoyan.com/ Рима Пипоянның рәсми сайты]сайтында{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200420144151/https://rimapipoyan.com/|date=2020-04-20}} . * [https://www.adk.de/de/akademie/junge-akademie/berlin-stipendium/2016/Rima-Pipoyan.htm Берлин-Стипендия 2016 — Дарстелленде Кунст]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191014170053/https://www.adk.de/de/akademie/junge-akademie/berlin-stipendium/2016/Rima-Pipoyan.htm|date=2019-10-14}} * [https://www.maspalomas.com/index.php/not-culturayocio/8473-declaraciones-de-la-rueda-de-prensa-con-los-participantes-de-23masdanza 23MasDanza катнашучылары декларациясе де ла руэда де пренса катнашучылары]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200411150421/https://www.maspalomas.com/index.php/not-culturayocio/8473-declaraciones-de-la-rueda-de-prensa-con-los-participantes-de-23masdanza|date=2020-04-11}} . * [http://russia-armenia.info/node/54030 Әрмән хатын-кызы халыкара заманча хореография фестивалендә беренче урынны яулады.]аша{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215020/http://russia-armenia.info/node/54030|date=2020-04-10}} . * [https://armedia.am/rus/news/65905/ifmc-2018-pervoe-mesto-vperviye-u-armenii.html IFMC-2018: Әрмәнстан беренче тапкыр беренче урынны алды]сайтында{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215009/https://armedia.am/rus/news/65905/ifmc-2018-pervoe-mesto-vperviye-u-armenii.html|date=2020-04-10}} * [https://www.creativearmenia.org/2020-east-west-residents 2020 Көнчыгыш-Көнбатыш резидентлары]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200408013545/https://www.creativearmenia.org/2020-east-west-residents|date=2020-04-08}} * [https://radiovan.fm/station/article/3957 «Модернизм призмасы аша классик бию»] [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:Ереванда тыуғандар]] [[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]] [[Категория:1988 йылда тыуғандар]] [[Категория:2 июндә тыуғандар]] [[Категория:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]] jam1b8kumut4y7rznms2ux1slpke9o3 1298922 1298900 2026-06-02T06:01:56Z Баныу 28584 /* Биографияһы */ 1298922 wikitext text/x-wiki {{Персона}}'''Рима Самвеловна Пипоян''' (әрм. Կատատանական; 2 июнь [[1988 йыл]]) — [[Әрмәнстан|әрмән]] хореографы, режиссер, бейеүсе һәм бейеүҙең уҡытыусыһы. Ул Әрмәнстанда заманса балет һәм заманса бейеүҙе башлап ебәреүселәрҙең береһе. 2017 йылда Рима [[«Развитие хореографии»,|«Хореографияны үҫтереү» мәҙәни-ағартыу фондына нигеҙ һала,]] уның маҡсаты — Әрмәнстанда заманса [[Әлмәниә|бейеүҙе]] һәм хәҙерге заман балетын үҫтереүгә булышлыҡ итеү. Һөнәри карьераһы дауамында [[Әрмәнстан]]да ла, сит илдәрҙә лә күп һанлы наградалар һәм сертификаттар ала. Рима Пипоян үҙенең хореографик эштәрен [[Италия]]ла, [[Испания]]ла, [[Сербия]]ла, [[Хорватия]]ла, [[Рәсәй Федерацияһы|Рәсәйҙә]], Белоруссияла, Германияла, [[Беларусь|Польшала]], [[Польша|Молдавияла]], [[Молдова|Грузияла]], [[Гөржөстан|Бельгияла]] [[Португалия|,]] [[Бельгия|Португалияла]] һәм башҡа илдәрҙә тәҡдим иткән.<ref>[http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf ОСНОВНЫЕ ТЕНДЕНЦИИ БАЛЕТНОГО ИСКУССТВА АРМЕНИИ] {{Wayback|url=http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf |date=20181223045639 }} 10 May 2018 стр. 178—180</ref> == Биографияһы == 1988 йылда [[Әрмәнстан|Әрмәнстандың]] [[Ереван]] ҡалаһында тыуа. Рима Пипояндың атаһы Самвел Хачатур улы (23 апрель 1962 йыл) — биология фәндәре докторы, Х. Абовян, әсәһе Лариса Киракосян (1962 йылдың 7 ноябрендә тыуған) — биофизик, «Һөнәри белем биреүҙең реформалары» хөкүмәткә ҡарамаған йәмәғәт ойошмаһы рәйесе, башланғыс һәм урта һөнәри белем биреүҙең өлкәһендә белгес, Термияның Дәүләт колледжында пластик.<ref>{{Cite web|url=https://aspu.am/en/content/samvel_khachatur_pipoyan_/|title=Samvel Khachatur Pipoyan|publisher=aspu.am|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215011/https://aspu.am/en/content/samvel_khachatur_pipoyan_/|url-status=live}}</ref>, әсәһе, Лариса Киракосян — биофизик, «Профессиональ белемде реформалау» дәүләткә ҡарамаған йәмәғәт ойошмаһы рәйесе, башланғыс һәм урта һөнәри белем биреү өлкәһендә эксперт, П. Терлемезян исемендәге дәүләт художество колледжында пластик анатомиянан уҡыта<ref name="автоссылка1">{{Cite web|url=http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html|title=Быть Анной Франк: прожить жизнь со смыслом|lang=ru|access-date=2020-04-20|archive-date=2020-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200221081037/http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html|url-status=live}}</ref>. === Белеме === 1995 йылдан 1997 йылға тиклем Рима Еревандың С. Киров исемендәге 12-се дөйөм белем биреү мәктәбендә (хәҙерге В. Амбарцумян исемендәге 12-се Ереван төп белем биреү мәктәбе) белем алған. Рима сәнғәт юлын балерина булып башлай. 1997 йылда Ереван дәүләт хореография училищеһына, классик бейеү бүлегенә уҡырға инә, ә 2006 йылда бейеүгә өйрәтеү буйынса белгеслек алып, уны ҡыҙыл дипломға тамамлай. Мәктәптә уҡыған йылдарында Рима хореограф һәм РСФСР-ҙың халыҡ артисы Максим Мартиросян менән бергә эшләй. Максим Сааковичтың сығыштарында бейеүсе булып сығыш яһай, хореограф булараҡ унан күп нәмәгә өйрәнә. Рима үҙенең профессиональ карьераһын йәштән үк балетмейстер булып башлай. 2005 йылда әрмән балет бейеүсеһе, балетмейстеры һәм РСФСР-ҙың халыҡ артисы Вилен Галстян етәкселегендә «бейеү режиссураһы» һөнәре буйынса Ереван дәүләт театр һәм кино институтына ҡабул ителә. Уҡыу осоронда (2005—2010) мәҙәниәт һәм сәнғәттең төрлө өлкәләрендәге төрлө шәхестәр менән хеҙмәттәшлек итә башлай, халыҡ-ара фестивалдәрҙең ҙур сәхнәләрендә тормошҡа ашырырлыҡ уңышлы үҙенең пьесаларын ижад итә. 2010 йылда Рима «бейеү режиссураһы» белгеслеге буйынса Ереван дәүләт театр һәм кино институтын тамамлай һәм сәнғәт бакалавры дәрәжәһен ала<ref>[http://kantegh.asj-oa.am/2256/1/263.pdf РАЗНОВИДНОСТИ ТВОРЧЕСКОГО ВОПРИЯТИЯ ПРОШЛОГО АРМЯНСКИМИ БАЛЕТМЕЙСТЕРАМИ XX — НАЧАЛА XXI ВЕКОВ] {{Wayback|url=http://kantegh.asj-oa.am/2256/1/263.pdf |date=20200411193353 }}06 Sep 2016 10:35 стр 5</ref> 2010 йылда Ереван дәүләт театр һәм кинематография институтының магистратураһына уҡырға инә, уны 2012 йылда «Бейеү режиссураһы» магистр дәрәжәһе менән ҡыҙыл дипломға тамамлай. Магистрлыҡ диссертацияһы хәҙерге бейеүҙе: уның килеп сығышын, нигеҙ һалыусыларын, үҙенсәлектәрен, профессиональ бейеүҙең учреждениеларында хәҙерге бейеүҙе өйрәнеүҙең мөһимлегенә арналған. Рима Пион уҡыу йылдарында һәм унан һуңғы карьераһында хореограф һәм бейеүсе булараҡ белемен һәм бейеү оҫталығын арттырҙы, Акрам Хан, Candoco Dance Company, Denis Lampart, Ioan Ekman, The LaborGras Company, Roman Guion һәм Spellbound Contemporary Ballet кеүек танылған хореографтарҙан, бисәләрҙән һәм бейеү төркөмдәренән мастер-класстар алды. Уҡыу ваҡытында Рима шулай уҡ һуғыш сәнғәтен, бигерәк тә ҡытай ушуһын өйрәнә башлай, был һуңыраҡ уның хореографик фекерләүенә йоғонто яһай.<ref>{{Cite web|url=https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|title=НОВАЯ СТЕЗЯ|publisher=www.golosarmenii.am|access-date=2020-04-18|archive-date=2020-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411150448/https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|url-status=live}}</ref> === Эш тәжрибәһе === 2007—2009 йылдарҙа Рима Пипоян Анания Ширакаци лицейында классик бейеү уҡытыусыһы булып эшләй.<ref>{{Cite web|url=https://www.shanttv.com/shows/so-you-think-you-can-dance3.html|title=ՊԱՐԻ՜Ր, ԹԵ ԿԱՐՈՂ ԵՍ|publisher=www.shanttv.com|lang=hy|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805011852/https://www.shanttv.com/shows/so-you-think-you-can-dance3.html|url-status=live}}</ref>. 2008 йылдан Ереван дәүләт хореография техникумында классик бейеү, характер һәм тарихи бейеү уҡытыусыһы булып эшләй, ә 2016 йылдан хореография сәнғәтенән уҡыта. 2010—2013 йылдарҙа жюри ағзаһы һәм балетмейстер булараҡ «Шаян» телеканалы менән хеҙмәттәшлек итә һәм «Беләһеңме, бейей беләһеңме» бейеү программаһының өсөнсө миҙгелендә 30-ҙан ашыу бейеүҙең номерын ҡуя. 2011—2012 йылдарҙа Ереван дәүләт хореография театрында балетмейстер һәм солист булып эшләй.<ref>{{Cite web|url=https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|title=КНЯЖНА ТАРАКАНОВА НА БАЛЕТНОЙ СЦЕНЕ|publisher=golosarmenii.am|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200408013544/https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://planeta.ru/campaigns/12795|title=Современный спектакль-балет в Армении|author=|website=|date=|publisher=|access-date=2020-04-15|archive-date=2020-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411150423/https://planeta.ru/campaigns/12795|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://armtimes.com/hy/article/66695|title=«Մեղապարտ կրքեր». նոր բալետային ներկայացում՝ ամենաառեղծվածային դեմքերից մեկի մասին|publisher=Armtimes.com|lang=hy|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200408013541/https://armtimes.com/hy/article/66695|url-status=live}}</ref> 2009—2012 йылдарҙа Ереван дәүләт театр һәм кино институты эргәһендәге актёрлыҡ һәм режиссерлыҡ курстарында бейеүҙән уҡыта һәм бейеү режиссёрлыҡ курсын етәкләй. 2017 йылда ул «Хореографияны үҫтереү» мәҙәни-мәғариф фондын булдырҙы, уның төп маҡсаты — Әрмәнстанда заманса бейеү һәм заманса балет сәнғәте үҫешенә булышлыҡ итеү, шулай уҡ хореографтарҙың, режиссёрҙарҙың, бисәләрҙең һәм бейеү уҡытыусыларының Әрмәнстан Бөтә үҙҙәренең ижади, белем биреү һәм мәҙәни проекттарын үҫтереүҙәренә ярҙам итеү. 2018 йылдан Рима Әрмәнстан дәүләт педагогия университетында заманса бейеүҙең уҡытыусыһы булып эшләй.{<ref>{{Cite web|url=http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html|title=theaterstück: Faki Kronik Day 4 - Diaries, Shoes, and Playful Light|author=Richard Pettifer|date=2018-05-26|publisher=theaterstück|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215009/http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.enricopastore.com/tag/rima-pipoyan/|title=Rima Pipoyan|publisher=Enrico Pastore|lang=it|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215010/https://www.enricopastore.com/tag/rima-pipoyan/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://attack.hr/faki21/en.html|title=21st International Festival of Alternative Theatrical Expression – FAKI, May 22nd - May 27th 2018, AKC Medika|publisher=attack.hr|access-date=2020-04-14|archive-date=2018-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20180527040915/http://www.attack.hr/faki21/en.html|url-status=live}}</ref> == Рецензиялар == * [https://www.golosarmenii.am/article/200393/rima-pipoyan-put-k-uspexu Рима ПИПОЯН: УҢЫШКА ИЛӘНӘ ЮЛ](үле сылтама) * [https://news.tts.lt/впервые-в-литве-армянский-хореограф-рима-пипоян/ Әрмән хореографы Рима Пипоян Литвада беренче тапкыр чыгыш ясый] * [https://dzen.ru/a/ZZgEUOvCJlTsledS Рима Пипоян] * [http://art-collage.com/post/Rima-Pipoyan.haykakan-modern-pari-amenavar-nerkayacucichy Рима Пипоян: Заманча әрмән биюенең иң күренекле вәкиле] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200809114421/http://art-collage.com/post/Rima-Pipoyan.haykakan-modern-pari-amenavar-nerkayacucichy|date=2020-08-09}} * [https://hayernaysor.am/ru/posts/2329/2023-02-28/Рима Пипоян Әрмәнстанны Фуджайрада узган абруйлы 10 нчы Халыкара монодрама фестивалендә тәкъдим итте.] * [http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf ӘРМӘН БАЛЕТ СӘНГАТЕНДӘГЕ ТӨП ТЕНДЕНЦИЯЛӘР, ӘРМӘН ХОРЕОГРАФЛАРЫ ИҖАТЫНА НИГЕЗЛӘНГӘН] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181223045639/http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf|date=2018-12-23}} * [https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene ПРИНЦЕССА ТАРАКАНОВА БАЛЕТ СӘХНӘСЕНДӘ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200408013544/https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|date=2020-04-08}} * [https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya ЯҢА ЮЛ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200411150448/https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|date=2020-04-11}} * [https://planeta.ru/campaigns/12795 Әрмәнстанда заманча балет тамашасы] * [https://armtimes.com/hy/article/66695 «Гөнаһлы хисләр»] * [https://www.eda.admin.ch/countries/armenia/de/home/aktuell/news.html/countries/armenia/en/meta/news/2017/june/arts-and-culture-in-south-caucasus Рима, иҗат итүче] * [https://www.artrabbit.com/events/junge-akademie-agora-artes-interplay-of-the-arts Яшь Академия төрле диалоглар сериясендә барлык өлкәләрдән 25 халыкара рәссамны берләштерә.] * [http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html «Исәнмесез, Китти!» Рима Пипоян] * [https://ru.armeniasputnik.am/exclusive/20170420/7072886/armyanskij-horeograf-rasskazhet-tragicheskuyu-zhizn-evrejskoj-devochki.html «Исәнмесез, Китти!» исемле бер кешелек балетның дөньякүләм премьерасы.] * [https://www.aravot-ru.am/2017/04/17/240065/ Берлин премьерасы: Анна Франк турында бер кешелек балет тамашасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180219043513/http://www.aravot-ru.am/2017/04/17/240065/|date=2018-02-19}} * [http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html Анна Франк булу: Максатлы тормыш алып бару] * [http://www.agenda-tv.com/2017/04/dramaticsannafrank.html Германиядә Анна Франкның яңадан торгызылуы] * [http://www.taniecpolska.pl/news/show/6532 Гданьск ялгыз бию конкурсы] * [https://www.azg.am/AM/culture/2018110206/ ՀԱՅ ՊԱՐՈՒՀՈՒ ՓԱՅԼՈՒՆ ԵԼՈՒՅԹԸ «ՄԱՍԴԱՆՍԱՅՈՒՄ»] * [https://blognews.am/rus/news/577038/armyanka-stala-pervoiy-na-mezhdunarodnom-festivale-sovremennoiy-khoreografii.html Әрмән хатын-кызы халыкара заманча хореография фестивалендә беренче урынны яулады.] * [https://www.panorama.am/ru/news/2018/11/26/IFMC-2018-первое-место-впервые-у-Армении/2038532 IFMC-2018 нәтиҗәләре чыгарылды: Әрмәнстан беренче тапкыр беренче урынны алды.] * [https://www.vitbichi.by/video/vitbichi_puls_sobytiy/post26989.html IFMC 2018дә беренче урын Рима Пипоянга бирелде] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215012/http://www.vitbichi.by/video/vitbichi_puls_sobytiy/post26989.html|date=2020-04-10}} * [https://infoteka24.ru/2018/11/26/22720/ Әрмән биючесе Рима Пипоян Халыкара заманча хореография фестивалендә приз алды.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215053/https://infoteka24.ru/2018/11/26/22720/|date=2020-04-10}} * [https://springbackmagazine.com/springback-academy/reviews/me-non-self-i-rima-pipoyan/ «Мин, үзем булмаган кеше һәм мин» әсәренә күзәтү] * [https://www.fr.de/kultur/theater/pupoyan-und-tortelli-klare-koerperkante-91564253.html Висбаденның төп уены «Мин, үзем булмаган һәм мин»] * [https://www.fr.de/kultur/theater/pupoyan-und-tortelli-klare-koerperkante-91564253.html BETA Publica «Карар кабул итү алдыннан хатын-кыз»] == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-30}} == Сылтамалар == * [https://rimapipoyan.com/ Рима Пипоянның рәсми сайты]сайтында{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200420144151/https://rimapipoyan.com/|date=2020-04-20}} . * [https://www.adk.de/de/akademie/junge-akademie/berlin-stipendium/2016/Rima-Pipoyan.htm Берлин-Стипендия 2016 — Дарстелленде Кунст]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191014170053/https://www.adk.de/de/akademie/junge-akademie/berlin-stipendium/2016/Rima-Pipoyan.htm|date=2019-10-14}} * [https://www.maspalomas.com/index.php/not-culturayocio/8473-declaraciones-de-la-rueda-de-prensa-con-los-participantes-de-23masdanza 23MasDanza катнашучылары декларациясе де ла руэда де пренса катнашучылары]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200411150421/https://www.maspalomas.com/index.php/not-culturayocio/8473-declaraciones-de-la-rueda-de-prensa-con-los-participantes-de-23masdanza|date=2020-04-11}} . * [http://russia-armenia.info/node/54030 Әрмән хатын-кызы халыкара заманча хореография фестивалендә беренче урынны яулады.]аша{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215020/http://russia-armenia.info/node/54030|date=2020-04-10}} . * [https://armedia.am/rus/news/65905/ifmc-2018-pervoe-mesto-vperviye-u-armenii.html IFMC-2018: Әрмәнстан беренче тапкыр беренче урынны алды]сайтында{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215009/https://armedia.am/rus/news/65905/ifmc-2018-pervoe-mesto-vperviye-u-armenii.html|date=2020-04-10}} * [https://www.creativearmenia.org/2020-east-west-residents 2020 Көнчыгыш-Көнбатыш резидентлары]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200408013545/https://www.creativearmenia.org/2020-east-west-residents|date=2020-04-08}} * [https://radiovan.fm/station/article/3957 «Модернизм призмасы аша классик бию»] [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:Ереванда тыуғандар]] [[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]] [[Категория:1988 йылда тыуғандар]] [[Категория:2 июндә тыуғандар]] [[Категория:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]] n63i02phyrikrbmqiy4dgczs1wkbgvd 1298923 1298922 2026-06-02T06:07:51Z Баныу 28584 /* Белеме */ 1298923 wikitext text/x-wiki {{Персона}}'''Рима Самвеловна Пипоян''' (әрм. Կատատանական; 2 июнь [[1988 йыл]]) — [[Әрмәнстан|әрмән]] хореографы, режиссер, бейеүсе һәм бейеүҙең уҡытыусыһы. Ул Әрмәнстанда заманса балет һәм заманса бейеүҙе башлап ебәреүселәрҙең береһе. 2017 йылда Рима [[«Развитие хореографии»,|«Хореографияны үҫтереү» мәҙәни-ағартыу фондына нигеҙ һала,]] уның маҡсаты — Әрмәнстанда заманса [[Әлмәниә|бейеүҙе]] һәм хәҙерге заман балетын үҫтереүгә булышлыҡ итеү. Һөнәри карьераһы дауамында [[Әрмәнстан]]да ла, сит илдәрҙә лә күп һанлы наградалар һәм сертификаттар ала. Рима Пипоян үҙенең хореографик эштәрен [[Италия]]ла, [[Испания]]ла, [[Сербия]]ла, [[Хорватия]]ла, [[Рәсәй Федерацияһы|Рәсәйҙә]], Белоруссияла, Германияла, [[Беларусь|Польшала]], [[Польша|Молдавияла]], [[Молдова|Грузияла]], [[Гөржөстан|Бельгияла]] [[Португалия|,]] [[Бельгия|Португалияла]] һәм башҡа илдәрҙә тәҡдим иткән.<ref>[http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf ОСНОВНЫЕ ТЕНДЕНЦИИ БАЛЕТНОГО ИСКУССТВА АРМЕНИИ] {{Wayback|url=http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf |date=20181223045639 }} 10 May 2018 стр. 178—180</ref> == Биографияһы == 1988 йылда [[Әрмәнстан|Әрмәнстандың]] [[Ереван]] ҡалаһында тыуа. Рима Пипояндың атаһы Самвел Хачатур улы (23 апрель 1962 йыл) — биология фәндәре докторы, Х. Абовян, әсәһе Лариса Киракосян (1962 йылдың 7 ноябрендә тыуған) — биофизик, «Һөнәри белем биреүҙең реформалары» хөкүмәткә ҡарамаған йәмәғәт ойошмаһы рәйесе, башланғыс һәм урта һөнәри белем биреүҙең өлкәһендә белгес, Термияның Дәүләт колледжында пластик.<ref>{{Cite web|url=https://aspu.am/en/content/samvel_khachatur_pipoyan_/|title=Samvel Khachatur Pipoyan|publisher=aspu.am|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215011/https://aspu.am/en/content/samvel_khachatur_pipoyan_/|url-status=live}}</ref>, әсәһе, Лариса Киракосян — биофизик, «Профессиональ белемде реформалау» дәүләткә ҡарамаған йәмәғәт ойошмаһы рәйесе, башланғыс һәм урта һөнәри белем биреү өлкәһендә эксперт, П. Терлемезян исемендәге дәүләт художество колледжында пластик анатомиянан уҡыта<ref name="автоссылка1">{{Cite web|url=http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html|title=Быть Анной Франк: прожить жизнь со смыслом|lang=ru|access-date=2020-04-20|archive-date=2020-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200221081037/http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html|url-status=live}}</ref>. === Белеме === 1995 йылдан 1997 йылға тиклем Рима Еревандың С. Киров исемендәге 12-се дөйөм белем биреү мәктәбендә (хәҙерге В. Амбарцумян исемендәге 12-се Ереван төп белем биреү мәктәбе) белем алған. Рима сәнғәт юлын балерина булып башлай. 1997 йылда Ереван дәүләт хореография училищеһына, классик бейеү бүлегенә уҡырға инә, ә 2006 йылда «бейеү уҡытыусыһы» һөнәре буйынса училищены тамамлай. Мәктәптә уҡыған йылдарында Рима хореограф һәм РСФСР-ҙың халыҡ артисы Максим Мартиросян менән бергә эшләй. Максим Сааковичтың сығыштарында бейеүсе булып сығыш яһай, хореограф булараҡ унан күп нәмәгә өйрәнә. Рима үҙенең профессиональ карьераһын йәштән үк балетмейстер булып башлай. 2005 йылда әрмән балет бейеүсеһе, балетмейстеры һәм РСФСР-ҙың халыҡ артисы Вилен Галстян етәкселегендә «бейеү режиссураһы» һөнәре буйынса Ереван дәүләт театр һәм кино институтына ҡабул ителә. Уҡыу осоронда (2005—2010) мәҙәниәт һәм сәнғәттең төрлө өлкәләрендәге төрлө шәхестәр менән хеҙмәттәшлек итә башлай, халыҡ-ара фестивалдәрҙең ҙур сәхнәләрендә тормошҡа ашырырлыҡ уңышлы үҙенең пьесаларын ижад итә. 2010 йылда Рима «бейеү режиссураһы» белгеслеге буйынса Ереван дәүләт театр һәм кино институтын тамамлай һәм сәнғәт бакалавры дәрәжәһен ала<ref>[http://kantegh.asj-oa.am/2256/1/263.pdf РАЗНОВИДНОСТИ ТВОРЧЕСКОГО ВОПРИЯТИЯ ПРОШЛОГО АРМЯНСКИМИ БАЛЕТМЕЙСТЕРАМИ XX — НАЧАЛА XXI ВЕКОВ] {{Wayback|url=http://kantegh.asj-oa.am/2256/1/263.pdf |date=20200411193353 }}06 Sep 2016 10:35 стр 5</ref> 2010 йылда Ереван дәүләт театр һәм кинематография институтының магистратураһына уҡырға инә, уны 2012 йылда «Бейеү режиссураһы» магистр дәрәжәһе менән ҡыҙыл дипломға тамамлай. Магистрлыҡ диссертацияһы хәҙерге бейеүҙе: уның килеп сығышын, нигеҙ һалыусыларын, үҙенсәлектәрен, профессиональ бейеүҙең учреждениеларында хәҙерге бейеүҙе өйрәнеүҙең мөһимлегенә арналған. Рима Пион уҡыу йылдарында һәм унан һуңғы карьераһында хореограф һәм бейеүсе булараҡ белемен һәм бейеү оҫталығын арттырҙы, Акрам Хан, Candoco Dance Company, Denis Lampart, Ioan Ekman, The LaborGras Company, Roman Guion һәм Spellbound Contemporary Ballet кеүек танылған хореографтарҙан, бисәләрҙән һәм бейеү төркөмдәренән мастер-класстар алды. Уҡыу ваҡытында Рима шулай уҡ һуғыш сәнғәтен, бигерәк тә ҡытай ушуһын өйрәнә башлай, был һуңыраҡ уның хореографик фекерләүенә йоғонто яһай.<ref>{{Cite web|url=https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|title=НОВАЯ СТЕЗЯ|publisher=www.golosarmenii.am|access-date=2020-04-18|archive-date=2020-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411150448/https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|url-status=live}}</ref> === Эш тәжрибәһе === 2007—2009 йылдарҙа Рима Пипоян Анания Ширакаци лицейында классик бейеү уҡытыусыһы булып эшләй.<ref>{{Cite web|url=https://www.shanttv.com/shows/so-you-think-you-can-dance3.html|title=ՊԱՐԻ՜Ր, ԹԵ ԿԱՐՈՂ ԵՍ|publisher=www.shanttv.com|lang=hy|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805011852/https://www.shanttv.com/shows/so-you-think-you-can-dance3.html|url-status=live}}</ref>. 2008 йылдан Ереван дәүләт хореография техникумында классик бейеү, характер һәм тарихи бейеү уҡытыусыһы булып эшләй, ә 2016 йылдан хореография сәнғәтенән уҡыта. 2010—2013 йылдарҙа жюри ағзаһы һәм балетмейстер булараҡ «Шаян» телеканалы менән хеҙмәттәшлек итә һәм «Беләһеңме, бейей беләһеңме» бейеү программаһының өсөнсө миҙгелендә 30-ҙан ашыу бейеүҙең номерын ҡуя. 2011—2012 йылдарҙа Ереван дәүләт хореография театрында балетмейстер һәм солист булып эшләй.<ref>{{Cite web|url=https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|title=КНЯЖНА ТАРАКАНОВА НА БАЛЕТНОЙ СЦЕНЕ|publisher=golosarmenii.am|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200408013544/https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://planeta.ru/campaigns/12795|title=Современный спектакль-балет в Армении|author=|website=|date=|publisher=|access-date=2020-04-15|archive-date=2020-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411150423/https://planeta.ru/campaigns/12795|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://armtimes.com/hy/article/66695|title=«Մեղապարտ կրքեր». նոր բալետային ներկայացում՝ ամենաառեղծվածային դեմքերից մեկի մասին|publisher=Armtimes.com|lang=hy|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200408013541/https://armtimes.com/hy/article/66695|url-status=live}}</ref> 2009—2012 йылдарҙа Ереван дәүләт театр һәм кино институты эргәһендәге актёрлыҡ һәм режиссерлыҡ курстарында бейеүҙән уҡыта һәм бейеү режиссёрлыҡ курсын етәкләй. 2017 йылда ул «Хореографияны үҫтереү» мәҙәни-мәғариф фондын булдырҙы, уның төп маҡсаты — Әрмәнстанда заманса бейеү һәм заманса балет сәнғәте үҫешенә булышлыҡ итеү, шулай уҡ хореографтарҙың, режиссёрҙарҙың, бисәләрҙең һәм бейеү уҡытыусыларының Әрмәнстан Бөтә үҙҙәренең ижади, белем биреү һәм мәҙәни проекттарын үҫтереүҙәренә ярҙам итеү. 2018 йылдан Рима Әрмәнстан дәүләт педагогия университетында заманса бейеүҙең уҡытыусыһы булып эшләй.{<ref>{{Cite web|url=http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html|title=theaterstück: Faki Kronik Day 4 - Diaries, Shoes, and Playful Light|author=Richard Pettifer|date=2018-05-26|publisher=theaterstück|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215009/http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.enricopastore.com/tag/rima-pipoyan/|title=Rima Pipoyan|publisher=Enrico Pastore|lang=it|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215010/https://www.enricopastore.com/tag/rima-pipoyan/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://attack.hr/faki21/en.html|title=21st International Festival of Alternative Theatrical Expression – FAKI, May 22nd - May 27th 2018, AKC Medika|publisher=attack.hr|access-date=2020-04-14|archive-date=2018-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20180527040915/http://www.attack.hr/faki21/en.html|url-status=live}}</ref> == Рецензиялар == * [https://www.golosarmenii.am/article/200393/rima-pipoyan-put-k-uspexu Рима ПИПОЯН: УҢЫШКА ИЛӘНӘ ЮЛ](үле сылтама) * [https://news.tts.lt/впервые-в-литве-армянский-хореограф-рима-пипоян/ Әрмән хореографы Рима Пипоян Литвада беренче тапкыр чыгыш ясый] * [https://dzen.ru/a/ZZgEUOvCJlTsledS Рима Пипоян] * [http://art-collage.com/post/Rima-Pipoyan.haykakan-modern-pari-amenavar-nerkayacucichy Рима Пипоян: Заманча әрмән биюенең иң күренекле вәкиле] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200809114421/http://art-collage.com/post/Rima-Pipoyan.haykakan-modern-pari-amenavar-nerkayacucichy|date=2020-08-09}} * [https://hayernaysor.am/ru/posts/2329/2023-02-28/Рима Пипоян Әрмәнстанны Фуджайрада узган абруйлы 10 нчы Халыкара монодрама фестивалендә тәкъдим итте.] * [http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf ӘРМӘН БАЛЕТ СӘНГАТЕНДӘГЕ ТӨП ТЕНДЕНЦИЯЛӘР, ӘРМӘН ХОРЕОГРАФЛАРЫ ИҖАТЫНА НИГЕЗЛӘНГӘН] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181223045639/http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf|date=2018-12-23}} * [https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene ПРИНЦЕССА ТАРАКАНОВА БАЛЕТ СӘХНӘСЕНДӘ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200408013544/https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|date=2020-04-08}} * [https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya ЯҢА ЮЛ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200411150448/https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|date=2020-04-11}} * [https://planeta.ru/campaigns/12795 Әрмәнстанда заманча балет тамашасы] * [https://armtimes.com/hy/article/66695 «Гөнаһлы хисләр»] * [https://www.eda.admin.ch/countries/armenia/de/home/aktuell/news.html/countries/armenia/en/meta/news/2017/june/arts-and-culture-in-south-caucasus Рима, иҗат итүче] * [https://www.artrabbit.com/events/junge-akademie-agora-artes-interplay-of-the-arts Яшь Академия төрле диалоглар сериясендә барлык өлкәләрдән 25 халыкара рәссамны берләштерә.] * [http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html «Исәнмесез, Китти!» Рима Пипоян] * [https://ru.armeniasputnik.am/exclusive/20170420/7072886/armyanskij-horeograf-rasskazhet-tragicheskuyu-zhizn-evrejskoj-devochki.html «Исәнмесез, Китти!» исемле бер кешелек балетның дөньякүләм премьерасы.] * [https://www.aravot-ru.am/2017/04/17/240065/ Берлин премьерасы: Анна Франк турында бер кешелек балет тамашасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180219043513/http://www.aravot-ru.am/2017/04/17/240065/|date=2018-02-19}} * [http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html Анна Франк булу: Максатлы тормыш алып бару] * [http://www.agenda-tv.com/2017/04/dramaticsannafrank.html Германиядә Анна Франкның яңадан торгызылуы] * [http://www.taniecpolska.pl/news/show/6532 Гданьск ялгыз бию конкурсы] * [https://www.azg.am/AM/culture/2018110206/ ՀԱՅ ՊԱՐՈՒՀՈՒ ՓԱՅԼՈՒՆ ԵԼՈՒՅԹԸ «ՄԱՍԴԱՆՍԱՅՈՒՄ»] * [https://blognews.am/rus/news/577038/armyanka-stala-pervoiy-na-mezhdunarodnom-festivale-sovremennoiy-khoreografii.html Әрмән хатын-кызы халыкара заманча хореография фестивалендә беренче урынны яулады.] * [https://www.panorama.am/ru/news/2018/11/26/IFMC-2018-первое-место-впервые-у-Армении/2038532 IFMC-2018 нәтиҗәләре чыгарылды: Әрмәнстан беренче тапкыр беренче урынны алды.] * [https://www.vitbichi.by/video/vitbichi_puls_sobytiy/post26989.html IFMC 2018дә беренче урын Рима Пипоянга бирелде] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215012/http://www.vitbichi.by/video/vitbichi_puls_sobytiy/post26989.html|date=2020-04-10}} * [https://infoteka24.ru/2018/11/26/22720/ Әрмән биючесе Рима Пипоян Халыкара заманча хореография фестивалендә приз алды.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215053/https://infoteka24.ru/2018/11/26/22720/|date=2020-04-10}} * [https://springbackmagazine.com/springback-academy/reviews/me-non-self-i-rima-pipoyan/ «Мин, үзем булмаган кеше һәм мин» әсәренә күзәтү] * [https://www.fr.de/kultur/theater/pupoyan-und-tortelli-klare-koerperkante-91564253.html Висбаденның төп уены «Мин, үзем булмаган һәм мин»] * [https://www.fr.de/kultur/theater/pupoyan-und-tortelli-klare-koerperkante-91564253.html BETA Publica «Карар кабул итү алдыннан хатын-кыз»] == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-30}} == Сылтамалар == * [https://rimapipoyan.com/ Рима Пипоянның рәсми сайты]сайтында{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200420144151/https://rimapipoyan.com/|date=2020-04-20}} . * [https://www.adk.de/de/akademie/junge-akademie/berlin-stipendium/2016/Rima-Pipoyan.htm Берлин-Стипендия 2016 — Дарстелленде Кунст]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191014170053/https://www.adk.de/de/akademie/junge-akademie/berlin-stipendium/2016/Rima-Pipoyan.htm|date=2019-10-14}} * [https://www.maspalomas.com/index.php/not-culturayocio/8473-declaraciones-de-la-rueda-de-prensa-con-los-participantes-de-23masdanza 23MasDanza катнашучылары декларациясе де ла руэда де пренса катнашучылары]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200411150421/https://www.maspalomas.com/index.php/not-culturayocio/8473-declaraciones-de-la-rueda-de-prensa-con-los-participantes-de-23masdanza|date=2020-04-11}} . * [http://russia-armenia.info/node/54030 Әрмән хатын-кызы халыкара заманча хореография фестивалендә беренче урынны яулады.]аша{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215020/http://russia-armenia.info/node/54030|date=2020-04-10}} . * [https://armedia.am/rus/news/65905/ifmc-2018-pervoe-mesto-vperviye-u-armenii.html IFMC-2018: Әрмәнстан беренче тапкыр беренче урынны алды]сайтында{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215009/https://armedia.am/rus/news/65905/ifmc-2018-pervoe-mesto-vperviye-u-armenii.html|date=2020-04-10}} * [https://www.creativearmenia.org/2020-east-west-residents 2020 Көнчыгыш-Көнбатыш резидентлары]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200408013545/https://www.creativearmenia.org/2020-east-west-residents|date=2020-04-08}} * [https://radiovan.fm/station/article/3957 «Модернизм призмасы аша классик бию»] [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:Ереванда тыуғандар]] [[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]] [[Категория:1988 йылда тыуғандар]] [[Категория:2 июндә тыуғандар]] [[Категория:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]] kf3xtpeyilb3aa415bqzd9r17ls9p37 1298924 1298923 2026-06-02T06:18:30Z Баныу 28584 /* Белеме */ 1298924 wikitext text/x-wiki {{Персона}}'''Рима Самвеловна Пипоян''' (әрм. Կատատանական; 2 июнь [[1988 йыл]]) — [[Әрмәнстан|әрмән]] хореографы, режиссер, бейеүсе һәм бейеүҙең уҡытыусыһы. Ул Әрмәнстанда заманса балет һәм заманса бейеүҙе башлап ебәреүселәрҙең береһе. 2017 йылда Рима [[«Развитие хореографии»,|«Хореографияны үҫтереү» мәҙәни-ағартыу фондына нигеҙ һала,]] уның маҡсаты — Әрмәнстанда заманса [[Әлмәниә|бейеүҙе]] һәм хәҙерге заман балетын үҫтереүгә булышлыҡ итеү. Һөнәри карьераһы дауамында [[Әрмәнстан]]да ла, сит илдәрҙә лә күп һанлы наградалар һәм сертификаттар ала. Рима Пипоян үҙенең хореографик эштәрен [[Италия]]ла, [[Испания]]ла, [[Сербия]]ла, [[Хорватия]]ла, [[Рәсәй Федерацияһы|Рәсәйҙә]], Белоруссияла, Германияла, [[Беларусь|Польшала]], [[Польша|Молдавияла]], [[Молдова|Грузияла]], [[Гөржөстан|Бельгияла]] [[Португалия|,]] [[Бельгия|Португалияла]] һәм башҡа илдәрҙә тәҡдим иткән.<ref>[http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf ОСНОВНЫЕ ТЕНДЕНЦИИ БАЛЕТНОГО ИСКУССТВА АРМЕНИИ] {{Wayback|url=http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf |date=20181223045639 }} 10 May 2018 стр. 178—180</ref> == Биографияһы == 1988 йылда [[Әрмәнстан|Әрмәнстандың]] [[Ереван]] ҡалаһында тыуа. Рима Пипояндың атаһы Самвел Хачатур улы (23 апрель 1962 йыл) — биология фәндәре докторы, Х. Абовян, әсәһе Лариса Киракосян (1962 йылдың 7 ноябрендә тыуған) — биофизик, «Һөнәри белем биреүҙең реформалары» хөкүмәткә ҡарамаған йәмәғәт ойошмаһы рәйесе, башланғыс һәм урта һөнәри белем биреүҙең өлкәһендә белгес, Термияның Дәүләт колледжында пластик.<ref>{{Cite web|url=https://aspu.am/en/content/samvel_khachatur_pipoyan_/|title=Samvel Khachatur Pipoyan|publisher=aspu.am|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215011/https://aspu.am/en/content/samvel_khachatur_pipoyan_/|url-status=live}}</ref>, әсәһе, Лариса Киракосян — биофизик, «Профессиональ белемде реформалау» дәүләткә ҡарамаған йәмәғәт ойошмаһы рәйесе, башланғыс һәм урта һөнәри белем биреү өлкәһендә эксперт, П. Терлемезян исемендәге дәүләт художество колледжында пластик анатомиянан уҡыта<ref name="автоссылка1">{{Cite web|url=http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html|title=Быть Анной Франк: прожить жизнь со смыслом|lang=ru|access-date=2020-04-20|archive-date=2020-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200221081037/http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html|url-status=live}}</ref>. === Белеме === 1995 йылдан 1997 йылға тиклем Рима Еревандың С. Киров исемендәге 12-се дөйөм белем биреү мәктәбендә (хәҙерге В. Амбарцумян исемендәге 12-се Ереван төп белем биреү мәктәбе) белем алған. Рима сәнғәт юлын балерина булып башлай. 1997 йылда Ереван дәүләт хореография училищеһына, классик бейеү бүлегенә уҡырға инә, ә 2006 йылда «бейеү уҡытыусыһы» һөнәре буйынса училищены тамамлай. Мәктәптә уҡыған йылдарында Рима хореограф һәм РСФСР-ҙың халыҡ артисы Максим Мартиросян менән бергә эшләй. Максим Сааковичтың сығыштарында бейеүсе булып сығыш яһай, хореограф булараҡ унан күп нәмәгә өйрәнә. Рима үҙенең профессиональ карьераһын йәштән үк балетмейстер булып башлай. 2005 йылда әрмән балет бейеүсеһе, балетмейстеры һәм РСФСР-ҙың халыҡ артисы Вилен Галстян етәкселегендә «бейеү режиссураһы» һөнәре буйынса Ереван дәүләт театр һәм кино институтына ҡабул ителә. Уҡыу осоронда (2005—2010) мәҙәниәт һәм сәнғәттең төрлө өлкәләрендәге төрлө шәхестәр менән хеҙмәттәшлек итә башлай, халыҡ-ара фестивалдәрҙең ҙур сәхнәләрендә тормошҡа ашырырлыҡ уңышлы үҙенең пьесаларын ижад итә. 2010 йылда Рима «бейеү режиссураһы» белгеслеге буйынса Ереван дәүләт театр һәм кино институтын тамамлай һәм сәнғәт бакалавры дәрәжәһен ала<ref>[http://kantegh.asj-oa.am/2256/1/263.pdf РАЗНОВИДНОСТИ ТВОРЧЕСКОГО ВОПРИЯТИЯ ПРОШЛОГО АРМЯНСКИМИ БАЛЕТМЕЙСТЕРАМИ XX — НАЧАЛА XXI ВЕКОВ] {{Wayback|url=http://kantegh.asj-oa.am/2256/1/263.pdf |date=20200411193353 }}06 Sep 2016 10:35 стр 5</ref> 2010 йылда Ереван дәүләт театр һәм кинематография институтының магистратураһына уҡырға инә, уны 2012 йылда «Бейеү режиссураһы» магистр дәрәжәһе менән ҡыҙыл дипломға тамамлай. Магистрлыҡ диссертацияһы хәҙерге бейеүҙе: уның килеп сығышын, нигеҙ һалыусыларын, үҙенсәлектәрен, профессиональ бейеүҙең учреждениеларында хәҙерге бейеүҙе өйрәнеүҙең мөһимлегенә арналған. Рима Пион уҡыу йылдарында һәм унан һуңғы карьераһында хореограф һәм бейеүсе булараҡ белемен һәм бейеү оҫталығын арттыра, Акрам Хан, Candoco Dance Company, Denis Lampart, Ioan Ekman, The LaborGras Company, Roman Guion һәм Spellbound Contemporary Ballet кеүек танылған хореографтарҙан һәм бейеү төркөмдәренән мастер-кластар ала. Уҡыу ваҡытында Рима шулай уҡ һуғыш сәнғәтен, бигерәк тә ҡытай ушуһын өйрәнә башлай, был һуңыраҡ уның хореографик фекерләүенә йоғонто яһай.<ref>{{Cite web|url=https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|title=НОВАЯ СТЕЗЯ|publisher=www.golosarmenii.am|access-date=2020-04-18|archive-date=2020-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411150448/https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|url-status=live}}</ref> === Эш тәжрибәһе === 2007—2009 йылдарҙа Рима Пипоян Анания Ширакаци лицейында классик бейеү уҡытыусыһы булып эшләй.<ref>{{Cite web|url=https://www.shanttv.com/shows/so-you-think-you-can-dance3.html|title=ՊԱՐԻ՜Ր, ԹԵ ԿԱՐՈՂ ԵՍ|publisher=www.shanttv.com|lang=hy|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805011852/https://www.shanttv.com/shows/so-you-think-you-can-dance3.html|url-status=live}}</ref>. 2008 йылдан Ереван дәүләт хореография техникумында классик бейеү, характер һәм тарихи бейеү уҡытыусыһы булып эшләй, ә 2016 йылдан хореография сәнғәтенән уҡыта. 2010—2013 йылдарҙа жюри ағзаһы һәм балетмейстер булараҡ «Шаян» телеканалы менән хеҙмәттәшлек итә һәм «Беләһеңме, бейей беләһеңме» бейеү программаһының өсөнсө миҙгелендә 30-ҙан ашыу бейеүҙең номерын ҡуя. 2011—2012 йылдарҙа Ереван дәүләт хореография театрында балетмейстер һәм солист булып эшләй.<ref>{{Cite web|url=https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|title=КНЯЖНА ТАРАКАНОВА НА БАЛЕТНОЙ СЦЕНЕ|publisher=golosarmenii.am|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200408013544/https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://planeta.ru/campaigns/12795|title=Современный спектакль-балет в Армении|author=|website=|date=|publisher=|access-date=2020-04-15|archive-date=2020-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411150423/https://planeta.ru/campaigns/12795|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://armtimes.com/hy/article/66695|title=«Մեղապարտ կրքեր». նոր բալետային ներկայացում՝ ամենաառեղծվածային դեմքերից մեկի մասին|publisher=Armtimes.com|lang=hy|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200408013541/https://armtimes.com/hy/article/66695|url-status=live}}</ref> 2009—2012 йылдарҙа Ереван дәүләт театр һәм кино институты эргәһендәге актёрлыҡ һәм режиссерлыҡ курстарында бейеүҙән уҡыта һәм бейеү режиссёрлыҡ курсын етәкләй. 2017 йылда ул «Хореографияны үҫтереү» мәҙәни-мәғариф фондын булдырҙы, уның төп маҡсаты — Әрмәнстанда заманса бейеү һәм заманса балет сәнғәте үҫешенә булышлыҡ итеү, шулай уҡ хореографтарҙың, режиссёрҙарҙың, бисәләрҙең һәм бейеү уҡытыусыларының Әрмәнстан Бөтә үҙҙәренең ижади, белем биреү һәм мәҙәни проекттарын үҫтереүҙәренә ярҙам итеү. 2018 йылдан Рима Әрмәнстан дәүләт педагогия университетында заманса бейеүҙең уҡытыусыһы булып эшләй.{<ref>{{Cite web|url=http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html|title=theaterstück: Faki Kronik Day 4 - Diaries, Shoes, and Playful Light|author=Richard Pettifer|date=2018-05-26|publisher=theaterstück|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215009/http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.enricopastore.com/tag/rima-pipoyan/|title=Rima Pipoyan|publisher=Enrico Pastore|lang=it|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215010/https://www.enricopastore.com/tag/rima-pipoyan/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://attack.hr/faki21/en.html|title=21st International Festival of Alternative Theatrical Expression – FAKI, May 22nd - May 27th 2018, AKC Medika|publisher=attack.hr|access-date=2020-04-14|archive-date=2018-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20180527040915/http://www.attack.hr/faki21/en.html|url-status=live}}</ref> == Рецензиялар == * [https://www.golosarmenii.am/article/200393/rima-pipoyan-put-k-uspexu Рима ПИПОЯН: УҢЫШКА ИЛӘНӘ ЮЛ](үле сылтама) * [https://news.tts.lt/впервые-в-литве-армянский-хореограф-рима-пипоян/ Әрмән хореографы Рима Пипоян Литвада беренче тапкыр чыгыш ясый] * [https://dzen.ru/a/ZZgEUOvCJlTsledS Рима Пипоян] * [http://art-collage.com/post/Rima-Pipoyan.haykakan-modern-pari-amenavar-nerkayacucichy Рима Пипоян: Заманча әрмән биюенең иң күренекле вәкиле] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200809114421/http://art-collage.com/post/Rima-Pipoyan.haykakan-modern-pari-amenavar-nerkayacucichy|date=2020-08-09}} * [https://hayernaysor.am/ru/posts/2329/2023-02-28/Рима Пипоян Әрмәнстанны Фуджайрада узган абруйлы 10 нчы Халыкара монодрама фестивалендә тәкъдим итте.] * [http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf ӘРМӘН БАЛЕТ СӘНГАТЕНДӘГЕ ТӨП ТЕНДЕНЦИЯЛӘР, ӘРМӘН ХОРЕОГРАФЛАРЫ ИҖАТЫНА НИГЕЗЛӘНГӘН] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181223045639/http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf|date=2018-12-23}} * [https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene ПРИНЦЕССА ТАРАКАНОВА БАЛЕТ СӘХНӘСЕНДӘ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200408013544/https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|date=2020-04-08}} * [https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya ЯҢА ЮЛ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200411150448/https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|date=2020-04-11}} * [https://planeta.ru/campaigns/12795 Әрмәнстанда заманча балет тамашасы] * [https://armtimes.com/hy/article/66695 «Гөнаһлы хисләр»] * [https://www.eda.admin.ch/countries/armenia/de/home/aktuell/news.html/countries/armenia/en/meta/news/2017/june/arts-and-culture-in-south-caucasus Рима, иҗат итүче] * [https://www.artrabbit.com/events/junge-akademie-agora-artes-interplay-of-the-arts Яшь Академия төрле диалоглар сериясендә барлык өлкәләрдән 25 халыкара рәссамны берләштерә.] * [http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html «Исәнмесез, Китти!» Рима Пипоян] * [https://ru.armeniasputnik.am/exclusive/20170420/7072886/armyanskij-horeograf-rasskazhet-tragicheskuyu-zhizn-evrejskoj-devochki.html «Исәнмесез, Китти!» исемле бер кешелек балетның дөньякүләм премьерасы.] * [https://www.aravot-ru.am/2017/04/17/240065/ Берлин премьерасы: Анна Франк турында бер кешелек балет тамашасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180219043513/http://www.aravot-ru.am/2017/04/17/240065/|date=2018-02-19}} * [http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html Анна Франк булу: Максатлы тормыш алып бару] * [http://www.agenda-tv.com/2017/04/dramaticsannafrank.html Германиядә Анна Франкның яңадан торгызылуы] * [http://www.taniecpolska.pl/news/show/6532 Гданьск ялгыз бию конкурсы] * [https://www.azg.am/AM/culture/2018110206/ ՀԱՅ ՊԱՐՈՒՀՈՒ ՓԱՅԼՈՒՆ ԵԼՈՒՅԹԸ «ՄԱՍԴԱՆՍԱՅՈՒՄ»] * [https://blognews.am/rus/news/577038/armyanka-stala-pervoiy-na-mezhdunarodnom-festivale-sovremennoiy-khoreografii.html Әрмән хатын-кызы халыкара заманча хореография фестивалендә беренче урынны яулады.] * [https://www.panorama.am/ru/news/2018/11/26/IFMC-2018-первое-место-впервые-у-Армении/2038532 IFMC-2018 нәтиҗәләре чыгарылды: Әрмәнстан беренче тапкыр беренче урынны алды.] * [https://www.vitbichi.by/video/vitbichi_puls_sobytiy/post26989.html IFMC 2018дә беренче урын Рима Пипоянга бирелде] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215012/http://www.vitbichi.by/video/vitbichi_puls_sobytiy/post26989.html|date=2020-04-10}} * [https://infoteka24.ru/2018/11/26/22720/ Әрмән биючесе Рима Пипоян Халыкара заманча хореография фестивалендә приз алды.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215053/https://infoteka24.ru/2018/11/26/22720/|date=2020-04-10}} * [https://springbackmagazine.com/springback-academy/reviews/me-non-self-i-rima-pipoyan/ «Мин, үзем булмаган кеше һәм мин» әсәренә күзәтү] * [https://www.fr.de/kultur/theater/pupoyan-und-tortelli-klare-koerperkante-91564253.html Висбаденның төп уены «Мин, үзем булмаган һәм мин»] * [https://www.fr.de/kultur/theater/pupoyan-und-tortelli-klare-koerperkante-91564253.html BETA Publica «Карар кабул итү алдыннан хатын-кыз»] == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-30}} == Сылтамалар == * [https://rimapipoyan.com/ Рима Пипоянның рәсми сайты]сайтында{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200420144151/https://rimapipoyan.com/|date=2020-04-20}} . * [https://www.adk.de/de/akademie/junge-akademie/berlin-stipendium/2016/Rima-Pipoyan.htm Берлин-Стипендия 2016 — Дарстелленде Кунст]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191014170053/https://www.adk.de/de/akademie/junge-akademie/berlin-stipendium/2016/Rima-Pipoyan.htm|date=2019-10-14}} * [https://www.maspalomas.com/index.php/not-culturayocio/8473-declaraciones-de-la-rueda-de-prensa-con-los-participantes-de-23masdanza 23MasDanza катнашучылары декларациясе де ла руэда де пренса катнашучылары]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200411150421/https://www.maspalomas.com/index.php/not-culturayocio/8473-declaraciones-de-la-rueda-de-prensa-con-los-participantes-de-23masdanza|date=2020-04-11}} . * [http://russia-armenia.info/node/54030 Әрмән хатын-кызы халыкара заманча хореография фестивалендә беренче урынны яулады.]аша{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215020/http://russia-armenia.info/node/54030|date=2020-04-10}} . * [https://armedia.am/rus/news/65905/ifmc-2018-pervoe-mesto-vperviye-u-armenii.html IFMC-2018: Әрмәнстан беренче тапкыр беренче урынны алды]сайтында{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215009/https://armedia.am/rus/news/65905/ifmc-2018-pervoe-mesto-vperviye-u-armenii.html|date=2020-04-10}} * [https://www.creativearmenia.org/2020-east-west-residents 2020 Көнчыгыш-Көнбатыш резидентлары]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200408013545/https://www.creativearmenia.org/2020-east-west-residents|date=2020-04-08}} * [https://radiovan.fm/station/article/3957 «Модернизм призмасы аша классик бию»] [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:Ереванда тыуғандар]] [[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]] [[Категория:1988 йылда тыуғандар]] [[Категория:2 июндә тыуғандар]] [[Категория:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]] t4r953t6xt6eurkz6r233x6k5ibw72i 1298925 1298924 2026-06-02T06:20:35Z Баныу 28584 /* Иҫкәрмәләр */ 1298925 wikitext text/x-wiki {{Персона}}'''Рима Самвеловна Пипоян''' (әрм. Կատատանական; 2 июнь [[1988 йыл]]) — [[Әрмәнстан|әрмән]] хореографы, режиссер, бейеүсе һәм бейеүҙең уҡытыусыһы. Ул Әрмәнстанда заманса балет һәм заманса бейеүҙе башлап ебәреүселәрҙең береһе. 2017 йылда Рима [[«Развитие хореографии»,|«Хореографияны үҫтереү» мәҙәни-ағартыу фондына нигеҙ һала,]] уның маҡсаты — Әрмәнстанда заманса [[Әлмәниә|бейеүҙе]] һәм хәҙерге заман балетын үҫтереүгә булышлыҡ итеү. Һөнәри карьераһы дауамында [[Әрмәнстан]]да ла, сит илдәрҙә лә күп һанлы наградалар һәм сертификаттар ала. Рима Пипоян үҙенең хореографик эштәрен [[Италия]]ла, [[Испания]]ла, [[Сербия]]ла, [[Хорватия]]ла, [[Рәсәй Федерацияһы|Рәсәйҙә]], Белоруссияла, Германияла, [[Беларусь|Польшала]], [[Польша|Молдавияла]], [[Молдова|Грузияла]], [[Гөржөстан|Бельгияла]] [[Португалия|,]] [[Бельгия|Португалияла]] һәм башҡа илдәрҙә тәҡдим иткән.<ref>[http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf ОСНОВНЫЕ ТЕНДЕНЦИИ БАЛЕТНОГО ИСКУССТВА АРМЕНИИ] {{Wayback|url=http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf |date=20181223045639 }} 10 May 2018 стр. 178—180</ref> == Биографияһы == 1988 йылда [[Әрмәнстан|Әрмәнстандың]] [[Ереван]] ҡалаһында тыуа. Рима Пипояндың атаһы Самвел Хачатур улы (23 апрель 1962 йыл) — биология фәндәре докторы, Х. Абовян, әсәһе Лариса Киракосян (1962 йылдың 7 ноябрендә тыуған) — биофизик, «Һөнәри белем биреүҙең реформалары» хөкүмәткә ҡарамаған йәмәғәт ойошмаһы рәйесе, башланғыс һәм урта һөнәри белем биреүҙең өлкәһендә белгес, Термияның Дәүләт колледжында пластик.<ref>{{Cite web|url=https://aspu.am/en/content/samvel_khachatur_pipoyan_/|title=Samvel Khachatur Pipoyan|publisher=aspu.am|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215011/https://aspu.am/en/content/samvel_khachatur_pipoyan_/|url-status=live}}</ref>, әсәһе, Лариса Киракосян — биофизик, «Профессиональ белемде реформалау» дәүләткә ҡарамаған йәмәғәт ойошмаһы рәйесе, башланғыс һәм урта һөнәри белем биреү өлкәһендә эксперт, П. Терлемезян исемендәге дәүләт художество колледжында пластик анатомиянан уҡыта<ref name="автоссылка1">{{Cite web|url=http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html|title=Быть Анной Франк: прожить жизнь со смыслом|lang=ru|access-date=2020-04-20|archive-date=2020-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200221081037/http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html|url-status=live}}</ref>. === Белеме === 1995 йылдан 1997 йылға тиклем Рима Еревандың С. Киров исемендәге 12-се дөйөм белем биреү мәктәбендә (хәҙерге В. Амбарцумян исемендәге 12-се Ереван төп белем биреү мәктәбе) белем алған. Рима сәнғәт юлын балерина булып башлай. 1997 йылда Ереван дәүләт хореография училищеһына, классик бейеү бүлегенә уҡырға инә, ә 2006 йылда «бейеү уҡытыусыһы» һөнәре буйынса училищены тамамлай. Мәктәптә уҡыған йылдарында Рима хореограф һәм РСФСР-ҙың халыҡ артисы Максим Мартиросян менән бергә эшләй. Максим Сааковичтың сығыштарында бейеүсе булып сығыш яһай, хореограф булараҡ унан күп нәмәгә өйрәнә. Рима үҙенең профессиональ карьераһын йәштән үк балетмейстер булып башлай. 2005 йылда әрмән балет бейеүсеһе, балетмейстеры һәм РСФСР-ҙың халыҡ артисы Вилен Галстян етәкселегендә «бейеү режиссураһы» һөнәре буйынса Ереван дәүләт театр һәм кино институтына ҡабул ителә. Уҡыу осоронда (2005—2010) мәҙәниәт һәм сәнғәттең төрлө өлкәләрендәге төрлө шәхестәр менән хеҙмәттәшлек итә башлай, халыҡ-ара фестивалдәрҙең ҙур сәхнәләрендә тормошҡа ашырырлыҡ уңышлы үҙенең пьесаларын ижад итә. 2010 йылда Рима «бейеү режиссураһы» белгеслеге буйынса Ереван дәүләт театр һәм кино институтын тамамлай һәм сәнғәт бакалавры дәрәжәһен ала<ref>[http://kantegh.asj-oa.am/2256/1/263.pdf РАЗНОВИДНОСТИ ТВОРЧЕСКОГО ВОПРИЯТИЯ ПРОШЛОГО АРМЯНСКИМИ БАЛЕТМЕЙСТЕРАМИ XX — НАЧАЛА XXI ВЕКОВ] {{Wayback|url=http://kantegh.asj-oa.am/2256/1/263.pdf |date=20200411193353 }}06 Sep 2016 10:35 стр 5</ref> 2010 йылда Ереван дәүләт театр һәм кинематография институтының магистратураһына уҡырға инә, уны 2012 йылда «Бейеү режиссураһы» магистр дәрәжәһе менән ҡыҙыл дипломға тамамлай. Магистрлыҡ диссертацияһы хәҙерге бейеүҙе: уның килеп сығышын, нигеҙ һалыусыларын, үҙенсәлектәрен, профессиональ бейеүҙең учреждениеларында хәҙерге бейеүҙе өйрәнеүҙең мөһимлегенә арналған. Рима Пион уҡыу йылдарында һәм унан һуңғы карьераһында хореограф һәм бейеүсе булараҡ белемен һәм бейеү оҫталығын арттыра, Акрам Хан, Candoco Dance Company, Denis Lampart, Ioan Ekman, The LaborGras Company, Roman Guion һәм Spellbound Contemporary Ballet кеүек танылған хореографтарҙан һәм бейеү төркөмдәренән мастер-кластар ала. Уҡыу ваҡытында Рима шулай уҡ һуғыш сәнғәтен, бигерәк тә ҡытай ушуһын өйрәнә башлай, был һуңыраҡ уның хореографик фекерләүенә йоғонто яһай.<ref>{{Cite web|url=https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|title=НОВАЯ СТЕЗЯ|publisher=www.golosarmenii.am|access-date=2020-04-18|archive-date=2020-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411150448/https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|url-status=live}}</ref> === Эш тәжрибәһе === 2007—2009 йылдарҙа Рима Пипоян Анания Ширакаци лицейында классик бейеү уҡытыусыһы булып эшләй.<ref>{{Cite web|url=https://www.shanttv.com/shows/so-you-think-you-can-dance3.html|title=ՊԱՐԻ՜Ր, ԹԵ ԿԱՐՈՂ ԵՍ|publisher=www.shanttv.com|lang=hy|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805011852/https://www.shanttv.com/shows/so-you-think-you-can-dance3.html|url-status=live}}</ref>. 2008 йылдан Ереван дәүләт хореография техникумында классик бейеү, характер һәм тарихи бейеү уҡытыусыһы булып эшләй, ә 2016 йылдан хореография сәнғәтенән уҡыта. 2010—2013 йылдарҙа жюри ағзаһы һәм балетмейстер булараҡ «Шаян» телеканалы менән хеҙмәттәшлек итә һәм «Беләһеңме, бейей беләһеңме» бейеү программаһының өсөнсө миҙгелендә 30-ҙан ашыу бейеүҙең номерын ҡуя. 2011—2012 йылдарҙа Ереван дәүләт хореография театрында балетмейстер һәм солист булып эшләй.<ref>{{Cite web|url=https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|title=КНЯЖНА ТАРАКАНОВА НА БАЛЕТНОЙ СЦЕНЕ|publisher=golosarmenii.am|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200408013544/https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://planeta.ru/campaigns/12795|title=Современный спектакль-балет в Армении|author=|website=|date=|publisher=|access-date=2020-04-15|archive-date=2020-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411150423/https://planeta.ru/campaigns/12795|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://armtimes.com/hy/article/66695|title=«Մեղապարտ կրքեր». նոր բալետային ներկայացում՝ ամենաառեղծվածային դեմքերից մեկի մասին|publisher=Armtimes.com|lang=hy|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200408013541/https://armtimes.com/hy/article/66695|url-status=live}}</ref> 2009—2012 йылдарҙа Ереван дәүләт театр һәм кино институты эргәһендәге актёрлыҡ һәм режиссерлыҡ курстарында бейеүҙән уҡыта һәм бейеү режиссёрлыҡ курсын етәкләй. 2017 йылда ул «Хореографияны үҫтереү» мәҙәни-мәғариф фондын булдырҙы, уның төп маҡсаты — Әрмәнстанда заманса бейеү һәм заманса балет сәнғәте үҫешенә булышлыҡ итеү, шулай уҡ хореографтарҙың, режиссёрҙарҙың, бисәләрҙең һәм бейеү уҡытыусыларының Әрмәнстан Бөтә үҙҙәренең ижади, белем биреү һәм мәҙәни проекттарын үҫтереүҙәренә ярҙам итеү. 2018 йылдан Рима Әрмәнстан дәүләт педагогия университетында заманса бейеүҙең уҡытыусыһы булып эшләй.{<ref>{{Cite web|url=http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html|title=theaterstück: Faki Kronik Day 4 - Diaries, Shoes, and Playful Light|author=Richard Pettifer|date=2018-05-26|publisher=theaterstück|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215009/http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.enricopastore.com/tag/rima-pipoyan/|title=Rima Pipoyan|publisher=Enrico Pastore|lang=it|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215010/https://www.enricopastore.com/tag/rima-pipoyan/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://attack.hr/faki21/en.html|title=21st International Festival of Alternative Theatrical Expression – FAKI, May 22nd - May 27th 2018, AKC Medika|publisher=attack.hr|access-date=2020-04-14|archive-date=2018-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20180527040915/http://www.attack.hr/faki21/en.html|url-status=live}}</ref> == Рецензиялар == * [https://www.golosarmenii.am/article/200393/rima-pipoyan-put-k-uspexu Рима ПИПОЯН: УҢЫШКА ИЛӘНӘ ЮЛ](үле сылтама) * [https://news.tts.lt/впервые-в-литве-армянский-хореограф-рима-пипоян/ Әрмән хореографы Рима Пипоян Литвада беренче тапкыр чыгыш ясый] * [https://dzen.ru/a/ZZgEUOvCJlTsledS Рима Пипоян] * [http://art-collage.com/post/Rima-Pipoyan.haykakan-modern-pari-amenavar-nerkayacucichy Рима Пипоян: Заманча әрмән биюенең иң күренекле вәкиле] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200809114421/http://art-collage.com/post/Rima-Pipoyan.haykakan-modern-pari-amenavar-nerkayacucichy|date=2020-08-09}} * [https://hayernaysor.am/ru/posts/2329/2023-02-28/Рима Пипоян Әрмәнстанны Фуджайрада узган абруйлы 10 нчы Халыкара монодрама фестивалендә тәкъдим итте.] * [http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf ӘРМӘН БАЛЕТ СӘНГАТЕНДӘГЕ ТӨП ТЕНДЕНЦИЯЛӘР, ӘРМӘН ХОРЕОГРАФЛАРЫ ИҖАТЫНА НИГЕЗЛӘНГӘН] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181223045639/http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf|date=2018-12-23}} * [https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene ПРИНЦЕССА ТАРАКАНОВА БАЛЕТ СӘХНӘСЕНДӘ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200408013544/https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|date=2020-04-08}} * [https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya ЯҢА ЮЛ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200411150448/https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|date=2020-04-11}} * [https://planeta.ru/campaigns/12795 Әрмәнстанда заманча балет тамашасы] * [https://armtimes.com/hy/article/66695 «Гөнаһлы хисләр»] * [https://www.eda.admin.ch/countries/armenia/de/home/aktuell/news.html/countries/armenia/en/meta/news/2017/june/arts-and-culture-in-south-caucasus Рима, иҗат итүче] * [https://www.artrabbit.com/events/junge-akademie-agora-artes-interplay-of-the-arts Яшь Академия төрле диалоглар сериясендә барлык өлкәләрдән 25 халыкара рәссамны берләштерә.] * [http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html «Исәнмесез, Китти!» Рима Пипоян] * [https://ru.armeniasputnik.am/exclusive/20170420/7072886/armyanskij-horeograf-rasskazhet-tragicheskuyu-zhizn-evrejskoj-devochki.html «Исәнмесез, Китти!» исемле бер кешелек балетның дөньякүләм премьерасы.] * [https://www.aravot-ru.am/2017/04/17/240065/ Берлин премьерасы: Анна Франк турында бер кешелек балет тамашасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180219043513/http://www.aravot-ru.am/2017/04/17/240065/|date=2018-02-19}} * [http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html Анна Франк булу: Максатлы тормыш алып бару] * [http://www.agenda-tv.com/2017/04/dramaticsannafrank.html Германиядә Анна Франкның яңадан торгызылуы] * [http://www.taniecpolska.pl/news/show/6532 Гданьск ялгыз бию конкурсы] * [https://www.azg.am/AM/culture/2018110206/ ՀԱՅ ՊԱՐՈՒՀՈՒ ՓԱՅԼՈՒՆ ԵԼՈՒՅԹԸ «ՄԱՍԴԱՆՍԱՅՈՒՄ»] * [https://blognews.am/rus/news/577038/armyanka-stala-pervoiy-na-mezhdunarodnom-festivale-sovremennoiy-khoreografii.html Әрмән хатын-кызы халыкара заманча хореография фестивалендә беренче урынны яулады.] * [https://www.panorama.am/ru/news/2018/11/26/IFMC-2018-первое-место-впервые-у-Армении/2038532 IFMC-2018 нәтиҗәләре чыгарылды: Әрмәнстан беренче тапкыр беренче урынны алды.] * [https://www.vitbichi.by/video/vitbichi_puls_sobytiy/post26989.html IFMC 2018дә беренче урын Рима Пипоянга бирелде] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215012/http://www.vitbichi.by/video/vitbichi_puls_sobytiy/post26989.html|date=2020-04-10}} * [https://infoteka24.ru/2018/11/26/22720/ Әрмән биючесе Рима Пипоян Халыкара заманча хореография фестивалендә приз алды.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215053/https://infoteka24.ru/2018/11/26/22720/|date=2020-04-10}} * [https://springbackmagazine.com/springback-academy/reviews/me-non-self-i-rima-pipoyan/ «Мин, үзем булмаган кеше һәм мин» әсәренә күзәтү] * [https://www.fr.de/kultur/theater/pupoyan-und-tortelli-klare-koerperkante-91564253.html Висбаденның төп уены «Мин, үзем булмаган һәм мин»] * [https://www.fr.de/kultur/theater/pupoyan-und-tortelli-klare-koerperkante-91564253.html BETA Publica «Карар кабул итү алдыннан хатын-кыз»] == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://rimapipoyan.com/ Рима Пипоянның рәсми сайты]сайтында{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200420144151/https://rimapipoyan.com/|date=2020-04-20}} . * [https://www.adk.de/de/akademie/junge-akademie/berlin-stipendium/2016/Rima-Pipoyan.htm Берлин-Стипендия 2016 — Дарстелленде Кунст]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191014170053/https://www.adk.de/de/akademie/junge-akademie/berlin-stipendium/2016/Rima-Pipoyan.htm|date=2019-10-14}} * [https://www.maspalomas.com/index.php/not-culturayocio/8473-declaraciones-de-la-rueda-de-prensa-con-los-participantes-de-23masdanza 23MasDanza катнашучылары декларациясе де ла руэда де пренса катнашучылары]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200411150421/https://www.maspalomas.com/index.php/not-culturayocio/8473-declaraciones-de-la-rueda-de-prensa-con-los-participantes-de-23masdanza|date=2020-04-11}} . * [http://russia-armenia.info/node/54030 Әрмән хатын-кызы халыкара заманча хореография фестивалендә беренче урынны яулады.]аша{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215020/http://russia-armenia.info/node/54030|date=2020-04-10}} . * [https://armedia.am/rus/news/65905/ifmc-2018-pervoe-mesto-vperviye-u-armenii.html IFMC-2018: Әрмәнстан беренче тапкыр беренче урынны алды]сайтында{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215009/https://armedia.am/rus/news/65905/ifmc-2018-pervoe-mesto-vperviye-u-armenii.html|date=2020-04-10}} * [https://www.creativearmenia.org/2020-east-west-residents 2020 Көнчыгыш-Көнбатыш резидентлары]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200408013545/https://www.creativearmenia.org/2020-east-west-residents|date=2020-04-08}} * [https://radiovan.fm/station/article/3957 «Модернизм призмасы аша классик бию»] [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:Ереванда тыуғандар]] [[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]] [[Категория:1988 йылда тыуғандар]] [[Категория:2 июндә тыуғандар]] [[Категория:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]] 9xg71k4tge4751i4a6opiodx5mhgwc1 1298926 1298925 2026-06-02T06:22:19Z Баныу 28584 /* Эш тәжрибәһе */ 1298926 wikitext text/x-wiki {{Персона}}'''Рима Самвеловна Пипоян''' (әрм. Կատատանական; 2 июнь [[1988 йыл]]) — [[Әрмәнстан|әрмән]] хореографы, режиссер, бейеүсе һәм бейеүҙең уҡытыусыһы. Ул Әрмәнстанда заманса балет һәм заманса бейеүҙе башлап ебәреүселәрҙең береһе. 2017 йылда Рима [[«Развитие хореографии»,|«Хореографияны үҫтереү» мәҙәни-ағартыу фондына нигеҙ һала,]] уның маҡсаты — Әрмәнстанда заманса [[Әлмәниә|бейеүҙе]] һәм хәҙерге заман балетын үҫтереүгә булышлыҡ итеү. Һөнәри карьераһы дауамында [[Әрмәнстан]]да ла, сит илдәрҙә лә күп һанлы наградалар һәм сертификаттар ала. Рима Пипоян үҙенең хореографик эштәрен [[Италия]]ла, [[Испания]]ла, [[Сербия]]ла, [[Хорватия]]ла, [[Рәсәй Федерацияһы|Рәсәйҙә]], Белоруссияла, Германияла, [[Беларусь|Польшала]], [[Польша|Молдавияла]], [[Молдова|Грузияла]], [[Гөржөстан|Бельгияла]] [[Португалия|,]] [[Бельгия|Португалияла]] һәм башҡа илдәрҙә тәҡдим иткән.<ref>[http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf ОСНОВНЫЕ ТЕНДЕНЦИИ БАЛЕТНОГО ИСКУССТВА АРМЕНИИ] {{Wayback|url=http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf |date=20181223045639 }} 10 May 2018 стр. 178—180</ref> == Биографияһы == 1988 йылда [[Әрмәнстан|Әрмәнстандың]] [[Ереван]] ҡалаһында тыуа. Рима Пипояндың атаһы Самвел Хачатур улы (23 апрель 1962 йыл) — биология фәндәре докторы, Х. Абовян, әсәһе Лариса Киракосян (1962 йылдың 7 ноябрендә тыуған) — биофизик, «Һөнәри белем биреүҙең реформалары» хөкүмәткә ҡарамаған йәмәғәт ойошмаһы рәйесе, башланғыс һәм урта һөнәри белем биреүҙең өлкәһендә белгес, Термияның Дәүләт колледжында пластик.<ref>{{Cite web|url=https://aspu.am/en/content/samvel_khachatur_pipoyan_/|title=Samvel Khachatur Pipoyan|publisher=aspu.am|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215011/https://aspu.am/en/content/samvel_khachatur_pipoyan_/|url-status=live}}</ref>, әсәһе, Лариса Киракосян — биофизик, «Профессиональ белемде реформалау» дәүләткә ҡарамаған йәмәғәт ойошмаһы рәйесе, башланғыс һәм урта һөнәри белем биреү өлкәһендә эксперт, П. Терлемезян исемендәге дәүләт художество колледжында пластик анатомиянан уҡыта<ref name="автоссылка1">{{Cite web|url=http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html|title=Быть Анной Франк: прожить жизнь со смыслом|lang=ru|access-date=2020-04-20|archive-date=2020-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200221081037/http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html|url-status=live}}</ref>. === Белеме === 1995 йылдан 1997 йылға тиклем Рима Еревандың С. Киров исемендәге 12-се дөйөм белем биреү мәктәбендә (хәҙерге В. Амбарцумян исемендәге 12-се Ереван төп белем биреү мәктәбе) белем алған. Рима сәнғәт юлын балерина булып башлай. 1997 йылда Ереван дәүләт хореография училищеһына, классик бейеү бүлегенә уҡырға инә, ә 2006 йылда «бейеү уҡытыусыһы» һөнәре буйынса училищены тамамлай. Мәктәптә уҡыған йылдарында Рима хореограф һәм РСФСР-ҙың халыҡ артисы Максим Мартиросян менән бергә эшләй. Максим Сааковичтың сығыштарында бейеүсе булып сығыш яһай, хореограф булараҡ унан күп нәмәгә өйрәнә. Рима үҙенең профессиональ карьераһын йәштән үк балетмейстер булып башлай. 2005 йылда әрмән балет бейеүсеһе, балетмейстеры һәм РСФСР-ҙың халыҡ артисы Вилен Галстян етәкселегендә «бейеү режиссураһы» һөнәре буйынса Ереван дәүләт театр һәм кино институтына ҡабул ителә. Уҡыу осоронда (2005—2010) мәҙәниәт һәм сәнғәттең төрлө өлкәләрендәге төрлө шәхестәр менән хеҙмәттәшлек итә башлай, халыҡ-ара фестивалдәрҙең ҙур сәхнәләрендә тормошҡа ашырырлыҡ уңышлы үҙенең пьесаларын ижад итә. 2010 йылда Рима «бейеү режиссураһы» белгеслеге буйынса Ереван дәүләт театр һәм кино институтын тамамлай һәм сәнғәт бакалавры дәрәжәһен ала<ref>[http://kantegh.asj-oa.am/2256/1/263.pdf РАЗНОВИДНОСТИ ТВОРЧЕСКОГО ВОПРИЯТИЯ ПРОШЛОГО АРМЯНСКИМИ БАЛЕТМЕЙСТЕРАМИ XX — НАЧАЛА XXI ВЕКОВ] {{Wayback|url=http://kantegh.asj-oa.am/2256/1/263.pdf |date=20200411193353 }}06 Sep 2016 10:35 стр 5</ref> 2010 йылда Ереван дәүләт театр һәм кинематография институтының магистратураһына уҡырға инә, уны 2012 йылда «Бейеү режиссураһы» магистр дәрәжәһе менән ҡыҙыл дипломға тамамлай. Магистрлыҡ диссертацияһы хәҙерге бейеүҙе: уның килеп сығышын, нигеҙ һалыусыларын, үҙенсәлектәрен, профессиональ бейеүҙең учреждениеларында хәҙерге бейеүҙе өйрәнеүҙең мөһимлегенә арналған. Рима Пион уҡыу йылдарында һәм унан һуңғы карьераһында хореограф һәм бейеүсе булараҡ белемен һәм бейеү оҫталығын арттыра, Акрам Хан, Candoco Dance Company, Denis Lampart, Ioan Ekman, The LaborGras Company, Roman Guion һәм Spellbound Contemporary Ballet кеүек танылған хореографтарҙан һәм бейеү төркөмдәренән мастер-кластар ала. Уҡыу ваҡытында Рима шулай уҡ һуғыш сәнғәтен, бигерәк тә ҡытай ушуһын өйрәнә башлай, был һуңыраҡ уның хореографик фекерләүенә йоғонто яһай.<ref>{{Cite web|url=https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|title=НОВАЯ СТЕЗЯ|publisher=www.golosarmenii.am|access-date=2020-04-18|archive-date=2020-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411150448/https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|url-status=live}}</ref> === Эш тәжрибәһе === 2007—2009 йылдарҙа Рима Пипоян Анания Ширакаци лицейында классик бейеү уҡытыусыһы булып эшләй.<ref>{{Cite web|url=https://www.shanttv.com/shows/so-you-think-you-can-dance3.html|title=ՊԱՐԻ՜Ր, ԹԵ ԿԱՐՈՂ ԵՍ|publisher=www.shanttv.com|lang=hy|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805011852/https://www.shanttv.com/shows/so-you-think-you-can-dance3.html|url-status=live}}</ref>. 2008 йылдан Ереван дәүләт хореография техникумында классик бейеү, характер һәм тарихи бейеү уҡытыусыһы булып эшләй, ә 2016 йылдан хореография сәнғәтенән уҡыта. 2010—2013 йылдарҙа жюри ағзаһы һәм балетмейстер булараҡ «Шаян» телеканалы менән хеҙмәттәшлек итә һәм «Беләһеңме, бейей беләһеңме» бейеү программаһының өсөнсө миҙгелендә 30-ҙан ашыу бейеүҙең номерын ҡуя. 2011—2012 йылдарҙа Ереван дәүләт хореография театрында балетмейстер һәм солист булып эшләй.<ref>{{Cite web|url=https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|title=КНЯЖНА ТАРАКАНОВА НА БАЛЕТНОЙ СЦЕНЕ|publisher=golosarmenii.am|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200408013544/https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://planeta.ru/campaigns/12795|title=Современный спектакль-балет в Армении|author=|website=|date=|publisher=|access-date=2020-04-15|archive-date=2020-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411150423/https://planeta.ru/campaigns/12795|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://armtimes.com/hy/article/66695|title=«Մեղապարտ կրքեր». նոր բալետային ներկայացում՝ ամենաառեղծվածային դեմքերից մեկի մասին|publisher=Armtimes.com|lang=hy|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200408013541/https://armtimes.com/hy/article/66695|url-status=live}}</ref> 2009—2012 йылдарҙа Ереван дәүләт театр һәм кино институты эргәһендәге актёрлыҡ һәм режиссерлыҡ курстарында бейеүҙән уҡыта һәм бейеү режиссёрлыҡ курсын етәкләй. 2017 йылда ул «Хореографияны үҫтереү» мәҙәни-мәғариф фондын булдыра, уның төп маҡсаты — Әрмәнстанда заманса бейеү һәм заманса балет сәнғәте үҫешенә булышлыҡ итеү, шулай уҡ хореографтарҙың, режиссёрҙарҙың һәм бейеү уҡытыусыларының [[Әрмәнстан]] Бөтә үҙҙәренең ижади, белем биреү һәм мәҙәни проекттарын үҫтереүҙәренә ярҙам итеү. 2018 йылдан Рима Әрмәнстан дәүләт педагогия университетында заманса бейеүҙең уҡытыусыһы булып эшләй.{<ref>{{Cite web|url=http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html|title=theaterstück: Faki Kronik Day 4 - Diaries, Shoes, and Playful Light|author=Richard Pettifer|date=2018-05-26|publisher=theaterstück|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215009/http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.enricopastore.com/tag/rima-pipoyan/|title=Rima Pipoyan|publisher=Enrico Pastore|lang=it|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215010/https://www.enricopastore.com/tag/rima-pipoyan/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://attack.hr/faki21/en.html|title=21st International Festival of Alternative Theatrical Expression – FAKI, May 22nd - May 27th 2018, AKC Medika|publisher=attack.hr|access-date=2020-04-14|archive-date=2018-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20180527040915/http://www.attack.hr/faki21/en.html|url-status=live}}</ref> == Рецензиялар == * [https://www.golosarmenii.am/article/200393/rima-pipoyan-put-k-uspexu Рима ПИПОЯН: УҢЫШКА ИЛӘНӘ ЮЛ](үле сылтама) * [https://news.tts.lt/впервые-в-литве-армянский-хореограф-рима-пипоян/ Әрмән хореографы Рима Пипоян Литвада беренче тапкыр чыгыш ясый] * [https://dzen.ru/a/ZZgEUOvCJlTsledS Рима Пипоян] * [http://art-collage.com/post/Rima-Pipoyan.haykakan-modern-pari-amenavar-nerkayacucichy Рима Пипоян: Заманча әрмән биюенең иң күренекле вәкиле] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200809114421/http://art-collage.com/post/Rima-Pipoyan.haykakan-modern-pari-amenavar-nerkayacucichy|date=2020-08-09}} * [https://hayernaysor.am/ru/posts/2329/2023-02-28/Рима Пипоян Әрмәнстанны Фуджайрада узган абруйлы 10 нчы Халыкара монодрама фестивалендә тәкъдим итте.] * [http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf ӘРМӘН БАЛЕТ СӘНГАТЕНДӘГЕ ТӨП ТЕНДЕНЦИЯЛӘР, ӘРМӘН ХОРЕОГРАФЛАРЫ ИҖАТЫНА НИГЕЗЛӘНГӘН] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181223045639/http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf|date=2018-12-23}} * [https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene ПРИНЦЕССА ТАРАКАНОВА БАЛЕТ СӘХНӘСЕНДӘ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200408013544/https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|date=2020-04-08}} * [https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya ЯҢА ЮЛ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200411150448/https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|date=2020-04-11}} * [https://planeta.ru/campaigns/12795 Әрмәнстанда заманча балет тамашасы] * [https://armtimes.com/hy/article/66695 «Гөнаһлы хисләр»] * [https://www.eda.admin.ch/countries/armenia/de/home/aktuell/news.html/countries/armenia/en/meta/news/2017/june/arts-and-culture-in-south-caucasus Рима, иҗат итүче] * [https://www.artrabbit.com/events/junge-akademie-agora-artes-interplay-of-the-arts Яшь Академия төрле диалоглар сериясендә барлык өлкәләрдән 25 халыкара рәссамны берләштерә.] * [http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html «Исәнмесез, Китти!» Рима Пипоян] * [https://ru.armeniasputnik.am/exclusive/20170420/7072886/armyanskij-horeograf-rasskazhet-tragicheskuyu-zhizn-evrejskoj-devochki.html «Исәнмесез, Китти!» исемле бер кешелек балетның дөньякүләм премьерасы.] * [https://www.aravot-ru.am/2017/04/17/240065/ Берлин премьерасы: Анна Франк турында бер кешелек балет тамашасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180219043513/http://www.aravot-ru.am/2017/04/17/240065/|date=2018-02-19}} * [http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html Анна Франк булу: Максатлы тормыш алып бару] * [http://www.agenda-tv.com/2017/04/dramaticsannafrank.html Германиядә Анна Франкның яңадан торгызылуы] * [http://www.taniecpolska.pl/news/show/6532 Гданьск ялгыз бию конкурсы] * [https://www.azg.am/AM/culture/2018110206/ ՀԱՅ ՊԱՐՈՒՀՈՒ ՓԱՅԼՈՒՆ ԵԼՈՒՅԹԸ «ՄԱՍԴԱՆՍԱՅՈՒՄ»] * [https://blognews.am/rus/news/577038/armyanka-stala-pervoiy-na-mezhdunarodnom-festivale-sovremennoiy-khoreografii.html Әрмән хатын-кызы халыкара заманча хореография фестивалендә беренче урынны яулады.] * [https://www.panorama.am/ru/news/2018/11/26/IFMC-2018-первое-место-впервые-у-Армении/2038532 IFMC-2018 нәтиҗәләре чыгарылды: Әрмәнстан беренче тапкыр беренче урынны алды.] * [https://www.vitbichi.by/video/vitbichi_puls_sobytiy/post26989.html IFMC 2018дә беренче урын Рима Пипоянга бирелде] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215012/http://www.vitbichi.by/video/vitbichi_puls_sobytiy/post26989.html|date=2020-04-10}} * [https://infoteka24.ru/2018/11/26/22720/ Әрмән биючесе Рима Пипоян Халыкара заманча хореография фестивалендә приз алды.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215053/https://infoteka24.ru/2018/11/26/22720/|date=2020-04-10}} * [https://springbackmagazine.com/springback-academy/reviews/me-non-self-i-rima-pipoyan/ «Мин, үзем булмаган кеше һәм мин» әсәренә күзәтү] * [https://www.fr.de/kultur/theater/pupoyan-und-tortelli-klare-koerperkante-91564253.html Висбаденның төп уены «Мин, үзем булмаган һәм мин»] * [https://www.fr.de/kultur/theater/pupoyan-und-tortelli-klare-koerperkante-91564253.html BETA Publica «Карар кабул итү алдыннан хатын-кыз»] == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://rimapipoyan.com/ Рима Пипоянның рәсми сайты]сайтында{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200420144151/https://rimapipoyan.com/|date=2020-04-20}} . * [https://www.adk.de/de/akademie/junge-akademie/berlin-stipendium/2016/Rima-Pipoyan.htm Берлин-Стипендия 2016 — Дарстелленде Кунст]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191014170053/https://www.adk.de/de/akademie/junge-akademie/berlin-stipendium/2016/Rima-Pipoyan.htm|date=2019-10-14}} * [https://www.maspalomas.com/index.php/not-culturayocio/8473-declaraciones-de-la-rueda-de-prensa-con-los-participantes-de-23masdanza 23MasDanza катнашучылары декларациясе де ла руэда де пренса катнашучылары]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200411150421/https://www.maspalomas.com/index.php/not-culturayocio/8473-declaraciones-de-la-rueda-de-prensa-con-los-participantes-de-23masdanza|date=2020-04-11}} . * [http://russia-armenia.info/node/54030 Әрмән хатын-кызы халыкара заманча хореография фестивалендә беренче урынны яулады.]аша{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215020/http://russia-armenia.info/node/54030|date=2020-04-10}} . * [https://armedia.am/rus/news/65905/ifmc-2018-pervoe-mesto-vperviye-u-armenii.html IFMC-2018: Әрмәнстан беренче тапкыр беренче урынны алды]сайтында{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215009/https://armedia.am/rus/news/65905/ifmc-2018-pervoe-mesto-vperviye-u-armenii.html|date=2020-04-10}} * [https://www.creativearmenia.org/2020-east-west-residents 2020 Көнчыгыш-Көнбатыш резидентлары]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200408013545/https://www.creativearmenia.org/2020-east-west-residents|date=2020-04-08}} * [https://radiovan.fm/station/article/3957 «Модернизм призмасы аша классик бию»] [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:Ереванда тыуғандар]] [[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]] [[Категория:1988 йылда тыуғандар]] [[Категория:2 июндә тыуғандар]] [[Категория:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]] 3mi1k2j4m1gc4glhxlzj4w01njym0fi 1298927 1298926 2026-06-02T06:30:42Z Баныу 28584 /* Эш тәжрибәһе */ 1298927 wikitext text/x-wiki {{Персона}}'''Рима Самвеловна Пипоян''' (әрм. Կատատանական; 2 июнь [[1988 йыл]]) — [[Әрмәнстан|әрмән]] хореографы, режиссер, бейеүсе һәм бейеүҙең уҡытыусыһы. Ул Әрмәнстанда заманса балет һәм заманса бейеүҙе башлап ебәреүселәрҙең береһе. 2017 йылда Рима [[«Развитие хореографии»,|«Хореографияны үҫтереү» мәҙәни-ағартыу фондына нигеҙ һала,]] уның маҡсаты — Әрмәнстанда заманса [[Әлмәниә|бейеүҙе]] һәм хәҙерге заман балетын үҫтереүгә булышлыҡ итеү. Һөнәри карьераһы дауамында [[Әрмәнстан]]да ла, сит илдәрҙә лә күп һанлы наградалар һәм сертификаттар ала. Рима Пипоян үҙенең хореографик эштәрен [[Италия]]ла, [[Испания]]ла, [[Сербия]]ла, [[Хорватия]]ла, [[Рәсәй Федерацияһы|Рәсәйҙә]], Белоруссияла, Германияла, [[Беларусь|Польшала]], [[Польша|Молдавияла]], [[Молдова|Грузияла]], [[Гөржөстан|Бельгияла]] [[Португалия|,]] [[Бельгия|Португалияла]] һәм башҡа илдәрҙә тәҡдим иткән.<ref>[http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf ОСНОВНЫЕ ТЕНДЕНЦИИ БАЛЕТНОГО ИСКУССТВА АРМЕНИИ] {{Wayback|url=http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf |date=20181223045639 }} 10 May 2018 стр. 178—180</ref> == Биографияһы == 1988 йылда [[Әрмәнстан|Әрмәнстандың]] [[Ереван]] ҡалаһында тыуа. Рима Пипояндың атаһы Самвел Хачатур улы (23 апрель 1962 йыл) — биология фәндәре докторы, Х. Абовян, әсәһе Лариса Киракосян (1962 йылдың 7 ноябрендә тыуған) — биофизик, «Һөнәри белем биреүҙең реформалары» хөкүмәткә ҡарамаған йәмәғәт ойошмаһы рәйесе, башланғыс һәм урта һөнәри белем биреүҙең өлкәһендә белгес, Термияның Дәүләт колледжында пластик.<ref>{{Cite web|url=https://aspu.am/en/content/samvel_khachatur_pipoyan_/|title=Samvel Khachatur Pipoyan|publisher=aspu.am|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215011/https://aspu.am/en/content/samvel_khachatur_pipoyan_/|url-status=live}}</ref>, әсәһе, Лариса Киракосян — биофизик, «Профессиональ белемде реформалау» дәүләткә ҡарамаған йәмәғәт ойошмаһы рәйесе, башланғыс һәм урта һөнәри белем биреү өлкәһендә эксперт, П. Терлемезян исемендәге дәүләт художество колледжында пластик анатомиянан уҡыта<ref name="автоссылка1">{{Cite web|url=http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html|title=Быть Анной Франк: прожить жизнь со смыслом|lang=ru|access-date=2020-04-20|archive-date=2020-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200221081037/http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html|url-status=live}}</ref>. === Белеме === 1995 йылдан 1997 йылға тиклем Рима Еревандың С. Киров исемендәге 12-се дөйөм белем биреү мәктәбендә (хәҙерге В. Амбарцумян исемендәге 12-се Ереван төп белем биреү мәктәбе) белем алған. Рима сәнғәт юлын балерина булып башлай. 1997 йылда Ереван дәүләт хореография училищеһына, классик бейеү бүлегенә уҡырға инә, ә 2006 йылда «бейеү уҡытыусыһы» һөнәре буйынса училищены тамамлай. Мәктәптә уҡыған йылдарында Рима хореограф һәм РСФСР-ҙың халыҡ артисы Максим Мартиросян менән бергә эшләй. Максим Сааковичтың сығыштарында бейеүсе булып сығыш яһай, хореограф булараҡ унан күп нәмәгә өйрәнә. Рима үҙенең профессиональ карьераһын йәштән үк балетмейстер булып башлай. 2005 йылда әрмән балет бейеүсеһе, балетмейстеры һәм РСФСР-ҙың халыҡ артисы Вилен Галстян етәкселегендә «бейеү режиссураһы» һөнәре буйынса Ереван дәүләт театр һәм кино институтына ҡабул ителә. Уҡыу осоронда (2005—2010) мәҙәниәт һәм сәнғәттең төрлө өлкәләрендәге төрлө шәхестәр менән хеҙмәттәшлек итә башлай, халыҡ-ара фестивалдәрҙең ҙур сәхнәләрендә тормошҡа ашырырлыҡ уңышлы үҙенең пьесаларын ижад итә. 2010 йылда Рима «бейеү режиссураһы» белгеслеге буйынса Ереван дәүләт театр һәм кино институтын тамамлай һәм сәнғәт бакалавры дәрәжәһен ала<ref>[http://kantegh.asj-oa.am/2256/1/263.pdf РАЗНОВИДНОСТИ ТВОРЧЕСКОГО ВОПРИЯТИЯ ПРОШЛОГО АРМЯНСКИМИ БАЛЕТМЕЙСТЕРАМИ XX — НАЧАЛА XXI ВЕКОВ] {{Wayback|url=http://kantegh.asj-oa.am/2256/1/263.pdf |date=20200411193353 }}06 Sep 2016 10:35 стр 5</ref> 2010 йылда Ереван дәүләт театр һәм кинематография институтының магистратураһына уҡырға инә, уны 2012 йылда «Бейеү режиссураһы» магистр дәрәжәһе менән ҡыҙыл дипломға тамамлай. Магистрлыҡ диссертацияһы хәҙерге бейеүҙе: уның килеп сығышын, нигеҙ һалыусыларын, үҙенсәлектәрен, профессиональ бейеүҙең учреждениеларында хәҙерге бейеүҙе өйрәнеүҙең мөһимлегенә арналған. Рима Пион уҡыу йылдарында һәм унан һуңғы карьераһында хореограф һәм бейеүсе булараҡ белемен һәм бейеү оҫталығын арттыра, Акрам Хан, Candoco Dance Company, Denis Lampart, Ioan Ekman, The LaborGras Company, Roman Guion һәм Spellbound Contemporary Ballet кеүек танылған хореографтарҙан һәм бейеү төркөмдәренән мастер-кластар ала. Уҡыу ваҡытында Рима шулай уҡ һуғыш сәнғәтен, бигерәк тә ҡытай ушуһын өйрәнә башлай, был һуңыраҡ уның хореографик фекерләүенә йоғонто яһай.<ref>{{Cite web|url=https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|title=НОВАЯ СТЕЗЯ|publisher=www.golosarmenii.am|access-date=2020-04-18|archive-date=2020-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411150448/https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|url-status=live}}</ref> === Эш тәжрибәһе === 2007—2009 йылдарҙа Рима Пипоян Анания Ширакаци лицейында классик бейеү уҡытыусыһы булып эшләй.<ref>{{Cite web|url=https://www.shanttv.com/shows/so-you-think-you-can-dance3.html|title=ՊԱՐԻ՜Ր, ԹԵ ԿԱՐՈՂ ԵՍ|publisher=www.shanttv.com|lang=hy|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805011852/https://www.shanttv.com/shows/so-you-think-you-can-dance3.html|url-status=live}}</ref>. 2008 йылдан Ереван дәүләт хореография техникумында классик бейеү, характер һәм тарихи бейеү уҡытыусыһы булып эшләй, ә 2016 йылдан хореография сәнғәтенән уҡыта. 2010—2013 йылдарҙа жюри ағзаһы һәм балетмейстер булараҡ «Шаян» телеканалы менән хеҙмәттәшлек итә һәм «Беләһеңме, бейей беләһеңме» бейеү программаһының өсөнсө миҙгелендә 30-ҙан ашыу бейеүҙең номерын ҡуя. 2011—2012 йылдарҙа Ереван дәүләт хореография театрында балетмейстер һәм солист булып эшләй.<ref>{{Cite web|url=https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|title=КНЯЖНА ТАРАКАНОВА НА БАЛЕТНОЙ СЦЕНЕ|publisher=golosarmenii.am|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200408013544/https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://planeta.ru/campaigns/12795|title=Современный спектакль-балет в Армении|author=|website=|date=|publisher=|access-date=2020-04-15|archive-date=2020-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411150423/https://planeta.ru/campaigns/12795|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://armtimes.com/hy/article/66695|title=«Մեղապարտ կրքեր». նոր բալետային ներկայացում՝ ամենաառեղծվածային դեմքերից մեկի մասին|publisher=Armtimes.com|lang=hy|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200408013541/https://armtimes.com/hy/article/66695|url-status=live}}</ref> 2009—2012 йылдарҙа Ереван дәүләт театр һәм кино институты эргәһендәге актёрлыҡ һәм режиссерлыҡ курстарында бейеүҙән уҡыта һәм бейеү режиссёрлыҡ курсын етәкләй. 2017 йылда ул «Хореографияны үҫтереү» исемле мәҙәни һәм белем биреү фонды ойошторҙо. Фондтың төп маҡсаты — Арменияла заманса бейеү һәм заманса балет сәнғәтен үҫтереүҙе яҡлау, шулай уҡ яңы башлаған хореографтарҙы, режиссерҙарҙы, бейеүселәрҙе һәм бейеү уҡытыусыларыны үҙҙәренең ижади, белем биреү һәм мәҙәни проекттарын үҫтереү өсөн алға этәреү<ref>{{Cite web|url=http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html|title=theaterstück: Faki Kronik Day 4 - Diaries, Shoes, and Playful Light|author=Richard Pettifer|date=2018-05-26|publisher=theaterstück|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215009/http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.enricopastore.com/tag/rima-pipoyan/|title=Rima Pipoyan|publisher=Enrico Pastore|lang=it|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215010/https://www.enricopastore.com/tag/rima-pipoyan/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://attack.hr/faki21/en.html|title=21st International Festival of Alternative Theatrical Expression – FAKI, May 22nd - May 27th 2018, AKC Medika|publisher=attack.hr|access-date=2020-04-14|archive-date=2018-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20180527040915/http://www.attack.hr/faki21/en.html|url-status=live}}</ref> == Рецензиялар == * [https://www.golosarmenii.am/article/200393/rima-pipoyan-put-k-uspexu Рима ПИПОЯН: УҢЫШКА ИЛӘНӘ ЮЛ](үле сылтама) * [https://news.tts.lt/впервые-в-литве-армянский-хореограф-рима-пипоян/ Әрмән хореографы Рима Пипоян Литвада беренче тапкыр чыгыш ясый] * [https://dzen.ru/a/ZZgEUOvCJlTsledS Рима Пипоян] * [http://art-collage.com/post/Rima-Pipoyan.haykakan-modern-pari-amenavar-nerkayacucichy Рима Пипоян: Заманча әрмән биюенең иң күренекле вәкиле] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200809114421/http://art-collage.com/post/Rima-Pipoyan.haykakan-modern-pari-amenavar-nerkayacucichy|date=2020-08-09}} * [https://hayernaysor.am/ru/posts/2329/2023-02-28/Рима Пипоян Әрмәнстанны Фуджайрада узган абруйлы 10 нчы Халыкара монодрама фестивалендә тәкъдим итте.] * [http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf ӘРМӘН БАЛЕТ СӘНГАТЕНДӘГЕ ТӨП ТЕНДЕНЦИЯЛӘР, ӘРМӘН ХОРЕОГРАФЛАРЫ ИҖАТЫНА НИГЕЗЛӘНГӘН] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181223045639/http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf|date=2018-12-23}} * [https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene ПРИНЦЕССА ТАРАКАНОВА БАЛЕТ СӘХНӘСЕНДӘ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200408013544/https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|date=2020-04-08}} * [https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya ЯҢА ЮЛ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200411150448/https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|date=2020-04-11}} * [https://planeta.ru/campaigns/12795 Әрмәнстанда заманча балет тамашасы] * [https://armtimes.com/hy/article/66695 «Гөнаһлы хисләр»] * [https://www.eda.admin.ch/countries/armenia/de/home/aktuell/news.html/countries/armenia/en/meta/news/2017/june/arts-and-culture-in-south-caucasus Рима, иҗат итүче] * [https://www.artrabbit.com/events/junge-akademie-agora-artes-interplay-of-the-arts Яшь Академия төрле диалоглар сериясендә барлык өлкәләрдән 25 халыкара рәссамны берләштерә.] * [http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html «Исәнмесез, Китти!» Рима Пипоян] * [https://ru.armeniasputnik.am/exclusive/20170420/7072886/armyanskij-horeograf-rasskazhet-tragicheskuyu-zhizn-evrejskoj-devochki.html «Исәнмесез, Китти!» исемле бер кешелек балетның дөньякүләм премьерасы.] * [https://www.aravot-ru.am/2017/04/17/240065/ Берлин премьерасы: Анна Франк турында бер кешелек балет тамашасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180219043513/http://www.aravot-ru.am/2017/04/17/240065/|date=2018-02-19}} * [http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html Анна Франк булу: Максатлы тормыш алып бару] * [http://www.agenda-tv.com/2017/04/dramaticsannafrank.html Германиядә Анна Франкның яңадан торгызылуы] * [http://www.taniecpolska.pl/news/show/6532 Гданьск ялгыз бию конкурсы] * [https://www.azg.am/AM/culture/2018110206/ ՀԱՅ ՊԱՐՈՒՀՈՒ ՓԱՅԼՈՒՆ ԵԼՈՒՅԹԸ «ՄԱՍԴԱՆՍԱՅՈՒՄ»] * [https://blognews.am/rus/news/577038/armyanka-stala-pervoiy-na-mezhdunarodnom-festivale-sovremennoiy-khoreografii.html Әрмән хатын-кызы халыкара заманча хореография фестивалендә беренче урынны яулады.] * [https://www.panorama.am/ru/news/2018/11/26/IFMC-2018-первое-место-впервые-у-Армении/2038532 IFMC-2018 нәтиҗәләре чыгарылды: Әрмәнстан беренче тапкыр беренче урынны алды.] * [https://www.vitbichi.by/video/vitbichi_puls_sobytiy/post26989.html IFMC 2018дә беренче урын Рима Пипоянга бирелде] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215012/http://www.vitbichi.by/video/vitbichi_puls_sobytiy/post26989.html|date=2020-04-10}} * [https://infoteka24.ru/2018/11/26/22720/ Әрмән биючесе Рима Пипоян Халыкара заманча хореография фестивалендә приз алды.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215053/https://infoteka24.ru/2018/11/26/22720/|date=2020-04-10}} * [https://springbackmagazine.com/springback-academy/reviews/me-non-self-i-rima-pipoyan/ «Мин, үзем булмаган кеше һәм мин» әсәренә күзәтү] * [https://www.fr.de/kultur/theater/pupoyan-und-tortelli-klare-koerperkante-91564253.html Висбаденның төп уены «Мин, үзем булмаган һәм мин»] * [https://www.fr.de/kultur/theater/pupoyan-und-tortelli-klare-koerperkante-91564253.html BETA Publica «Карар кабул итү алдыннан хатын-кыз»] == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://rimapipoyan.com/ Рима Пипоянның рәсми сайты]сайтында{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200420144151/https://rimapipoyan.com/|date=2020-04-20}} . * [https://www.adk.de/de/akademie/junge-akademie/berlin-stipendium/2016/Rima-Pipoyan.htm Берлин-Стипендия 2016 — Дарстелленде Кунст]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191014170053/https://www.adk.de/de/akademie/junge-akademie/berlin-stipendium/2016/Rima-Pipoyan.htm|date=2019-10-14}} * [https://www.maspalomas.com/index.php/not-culturayocio/8473-declaraciones-de-la-rueda-de-prensa-con-los-participantes-de-23masdanza 23MasDanza катнашучылары декларациясе де ла руэда де пренса катнашучылары]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200411150421/https://www.maspalomas.com/index.php/not-culturayocio/8473-declaraciones-de-la-rueda-de-prensa-con-los-participantes-de-23masdanza|date=2020-04-11}} . * [http://russia-armenia.info/node/54030 Әрмән хатын-кызы халыкара заманча хореография фестивалендә беренче урынны яулады.]аша{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215020/http://russia-armenia.info/node/54030|date=2020-04-10}} . * [https://armedia.am/rus/news/65905/ifmc-2018-pervoe-mesto-vperviye-u-armenii.html IFMC-2018: Әрмәнстан беренче тапкыр беренче урынны алды]сайтында{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215009/https://armedia.am/rus/news/65905/ifmc-2018-pervoe-mesto-vperviye-u-armenii.html|date=2020-04-10}} * [https://www.creativearmenia.org/2020-east-west-residents 2020 Көнчыгыш-Көнбатыш резидентлары]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200408013545/https://www.creativearmenia.org/2020-east-west-residents|date=2020-04-08}} * [https://radiovan.fm/station/article/3957 «Модернизм призмасы аша классик бию»] [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:Ереванда тыуғандар]] [[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]] [[Категория:1988 йылда тыуғандар]] [[Категория:2 июндә тыуғандар]] [[Категория:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]] 6c6bvf0t5c3tbnwhhfuv0c3jzrva7m1 1298928 1298927 2026-06-02T06:32:41Z Баныу 28584 /* Эш тәжрибәһе */ 1298928 wikitext text/x-wiki {{Персона}}'''Рима Самвеловна Пипоян''' (әрм. Կատատանական; 2 июнь [[1988 йыл]]) — [[Әрмәнстан|әрмән]] хореографы, режиссер, бейеүсе һәм бейеүҙең уҡытыусыһы. Ул Әрмәнстанда заманса балет һәм заманса бейеүҙе башлап ебәреүселәрҙең береһе. 2017 йылда Рима [[«Развитие хореографии»,|«Хореографияны үҫтереү» мәҙәни-ағартыу фондына нигеҙ һала,]] уның маҡсаты — Әрмәнстанда заманса [[Әлмәниә|бейеүҙе]] һәм хәҙерге заман балетын үҫтереүгә булышлыҡ итеү. Һөнәри карьераһы дауамында [[Әрмәнстан]]да ла, сит илдәрҙә лә күп һанлы наградалар һәм сертификаттар ала. Рима Пипоян үҙенең хореографик эштәрен [[Италия]]ла, [[Испания]]ла, [[Сербия]]ла, [[Хорватия]]ла, [[Рәсәй Федерацияһы|Рәсәйҙә]], Белоруссияла, Германияла, [[Беларусь|Польшала]], [[Польша|Молдавияла]], [[Молдова|Грузияла]], [[Гөржөстан|Бельгияла]] [[Португалия|,]] [[Бельгия|Португалияла]] һәм башҡа илдәрҙә тәҡдим иткән.<ref>[http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf ОСНОВНЫЕ ТЕНДЕНЦИИ БАЛЕТНОГО ИСКУССТВА АРМЕНИИ] {{Wayback|url=http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf |date=20181223045639 }} 10 May 2018 стр. 178—180</ref> == Биографияһы == 1988 йылда [[Әрмәнстан|Әрмәнстандың]] [[Ереван]] ҡалаһында тыуа. Рима Пипояндың атаһы Самвел Хачатур улы (23 апрель 1962 йыл) — биология фәндәре докторы, Х. Абовян, әсәһе Лариса Киракосян (1962 йылдың 7 ноябрендә тыуған) — биофизик, «Һөнәри белем биреүҙең реформалары» хөкүмәткә ҡарамаған йәмәғәт ойошмаһы рәйесе, башланғыс һәм урта һөнәри белем биреүҙең өлкәһендә белгес, Термияның Дәүләт колледжында пластик.<ref>{{Cite web|url=https://aspu.am/en/content/samvel_khachatur_pipoyan_/|title=Samvel Khachatur Pipoyan|publisher=aspu.am|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215011/https://aspu.am/en/content/samvel_khachatur_pipoyan_/|url-status=live}}</ref>, әсәһе, Лариса Киракосян — биофизик, «Профессиональ белемде реформалау» дәүләткә ҡарамаған йәмәғәт ойошмаһы рәйесе, башланғыс һәм урта һөнәри белем биреү өлкәһендә эксперт, П. Терлемезян исемендәге дәүләт художество колледжында пластик анатомиянан уҡыта<ref name="автоссылка1">{{Cite web|url=http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html|title=Быть Анной Франк: прожить жизнь со смыслом|lang=ru|access-date=2020-04-20|archive-date=2020-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200221081037/http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html|url-status=live}}</ref>. === Белеме === 1995 йылдан 1997 йылға тиклем Рима Еревандың С. Киров исемендәге 12-се дөйөм белем биреү мәктәбендә (хәҙерге В. Амбарцумян исемендәге 12-се Ереван төп белем биреү мәктәбе) белем алған. Рима сәнғәт юлын балерина булып башлай. 1997 йылда Ереван дәүләт хореография училищеһына, классик бейеү бүлегенә уҡырға инә, ә 2006 йылда «бейеү уҡытыусыһы» һөнәре буйынса училищены тамамлай. Мәктәптә уҡыған йылдарында Рима хореограф һәм РСФСР-ҙың халыҡ артисы Максим Мартиросян менән бергә эшләй. Максим Сааковичтың сығыштарында бейеүсе булып сығыш яһай, хореограф булараҡ унан күп нәмәгә өйрәнә. Рима үҙенең профессиональ карьераһын йәштән үк балетмейстер булып башлай. 2005 йылда әрмән балет бейеүсеһе, балетмейстеры һәм РСФСР-ҙың халыҡ артисы Вилен Галстян етәкселегендә «бейеү режиссураһы» һөнәре буйынса Ереван дәүләт театр һәм кино институтына ҡабул ителә. Уҡыу осоронда (2005—2010) мәҙәниәт һәм сәнғәттең төрлө өлкәләрендәге төрлө шәхестәр менән хеҙмәттәшлек итә башлай, халыҡ-ара фестивалдәрҙең ҙур сәхнәләрендә тормошҡа ашырырлыҡ уңышлы үҙенең пьесаларын ижад итә. 2010 йылда Рима «бейеү режиссураһы» белгеслеге буйынса Ереван дәүләт театр һәм кино институтын тамамлай һәм сәнғәт бакалавры дәрәжәһен ала<ref>[http://kantegh.asj-oa.am/2256/1/263.pdf РАЗНОВИДНОСТИ ТВОРЧЕСКОГО ВОПРИЯТИЯ ПРОШЛОГО АРМЯНСКИМИ БАЛЕТМЕЙСТЕРАМИ XX — НАЧАЛА XXI ВЕКОВ] {{Wayback|url=http://kantegh.asj-oa.am/2256/1/263.pdf |date=20200411193353 }}06 Sep 2016 10:35 стр 5</ref> 2010 йылда Ереван дәүләт театр һәм кинематография институтының магистратураһына уҡырға инә, уны 2012 йылда «Бейеү режиссураһы» магистр дәрәжәһе менән ҡыҙыл дипломға тамамлай. Магистрлыҡ диссертацияһы хәҙерге бейеүҙе: уның килеп сығышын, нигеҙ һалыусыларын, үҙенсәлектәрен, профессиональ бейеүҙең учреждениеларында хәҙерге бейеүҙе өйрәнеүҙең мөһимлегенә арналған. Рима Пион уҡыу йылдарында һәм унан һуңғы карьераһында хореограф һәм бейеүсе булараҡ белемен һәм бейеү оҫталығын арттыра, Акрам Хан, Candoco Dance Company, Denis Lampart, Ioan Ekman, The LaborGras Company, Roman Guion һәм Spellbound Contemporary Ballet кеүек танылған хореографтарҙан һәм бейеү төркөмдәренән мастер-кластар ала. Уҡыу ваҡытында Рима шулай уҡ һуғыш сәнғәтен, бигерәк тә ҡытай ушуһын өйрәнә башлай, был һуңыраҡ уның хореографик фекерләүенә йоғонто яһай.<ref>{{Cite web|url=https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|title=НОВАЯ СТЕЗЯ|publisher=www.golosarmenii.am|access-date=2020-04-18|archive-date=2020-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411150448/https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|url-status=live}}</ref> === Эш тәжрибәһе === 2007—2009 йылдарҙа Рима Пипоян Анания Ширакаци лицейында классик бейеү уҡытыусыһы булып эшләй.<ref>{{Cite web|url=https://www.shanttv.com/shows/so-you-think-you-can-dance3.html|title=ՊԱՐԻ՜Ր, ԹԵ ԿԱՐՈՂ ԵՍ|publisher=www.shanttv.com|lang=hy|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805011852/https://www.shanttv.com/shows/so-you-think-you-can-dance3.html|url-status=live}}</ref>. 2008 йылдан Ереван дәүләт хореография техникумында классик бейеү, характер һәм тарихи бейеү уҡытыусыһы булып эшләй, ә 2016 йылдан хореография сәнғәтенән уҡыта. 2010—2013 йылдарҙа жюри ағзаһы һәм балетмейстер булараҡ «Шаян» телеканалы менән хеҙмәттәшлек итә һәм «Беләһеңме, бейей беләһеңме» бейеү программаһының өсөнсө миҙгелендә 30-ҙан ашыу бейеүҙең номерын ҡуя. 2011—2012 йылдарҙа Ереван дәүләт хореография театрында балетмейстер һәм солист булып эшләй.<ref>{{Cite web|url=https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|title=КНЯЖНА ТАРАКАНОВА НА БАЛЕТНОЙ СЦЕНЕ|publisher=golosarmenii.am|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200408013544/https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://planeta.ru/campaigns/12795|title=Современный спектакль-балет в Армении|author=|website=|date=|publisher=|access-date=2020-04-15|archive-date=2020-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411150423/https://planeta.ru/campaigns/12795|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://armtimes.com/hy/article/66695|title=«Մեղապարտ կրքեր». նոր բալետային ներկայացում՝ ամենաառեղծվածային դեմքերից մեկի մասին|publisher=Armtimes.com|lang=hy|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200408013541/https://armtimes.com/hy/article/66695|url-status=live}}</ref> 2009—2012 йылдарҙа Ереван дәүләт театр һәм кино институты эргәһендәге актёрлыҡ һәм режиссерлыҡ курстарында бейеүҙән уҡыта һәм бейеү режиссёрлыҡ курсын етәкләй. 2017 йылда ул «Хореографияны үҫтереү» исемле мәҙәни һәм белем биреү фонды ойошторҙо. Фондтың төп маҡсаты — Арменияла заманса бейеү һәм заманса балет сәнғәтен үҫтереүҙе яҡлау, шулай уҡ яңы башлаған хореографтарҙы, режиссерҙарҙы, бейеүселәрҙе һәм бейеү уҡытыусыларыны үҙҙәренең ижади, белем биреү һәм мәҙәни проекттарын үҫтереү өсөн алға этәреү. 2018 йылдан алып Рима Әрмән дәүләт педагогия университетында заманса бейеү уҡытыусыһы булып эшләй<ref>{{Cite web|url=http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html|title=theaterstück: Faki Kronik Day 4 - Diaries, Shoes, and Playful Light|author=Richard Pettifer|date=2018-05-26|publisher=theaterstück|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215009/http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.enricopastore.com/tag/rima-pipoyan/|title=Rima Pipoyan|publisher=Enrico Pastore|lang=it|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215010/https://www.enricopastore.com/tag/rima-pipoyan/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://attack.hr/faki21/en.html|title=21st International Festival of Alternative Theatrical Expression – FAKI, May 22nd - May 27th 2018, AKC Medika|publisher=attack.hr|access-date=2020-04-14|archive-date=2018-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20180527040915/http://www.attack.hr/faki21/en.html|url-status=live}}</ref> == Рецензиялар == * [https://www.golosarmenii.am/article/200393/rima-pipoyan-put-k-uspexu Рима ПИПОЯН: УҢЫШКА ИЛӘНӘ ЮЛ](үле сылтама) * [https://news.tts.lt/впервые-в-литве-армянский-хореограф-рима-пипоян/ Әрмән хореографы Рима Пипоян Литвада беренче тапкыр чыгыш ясый] * [https://dzen.ru/a/ZZgEUOvCJlTsledS Рима Пипоян] * [http://art-collage.com/post/Rima-Pipoyan.haykakan-modern-pari-amenavar-nerkayacucichy Рима Пипоян: Заманча әрмән биюенең иң күренекле вәкиле] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200809114421/http://art-collage.com/post/Rima-Pipoyan.haykakan-modern-pari-amenavar-nerkayacucichy|date=2020-08-09}} * [https://hayernaysor.am/ru/posts/2329/2023-02-28/Рима Пипоян Әрмәнстанны Фуджайрада узган абруйлы 10 нчы Халыкара монодрама фестивалендә тәкъдим итте.] * [http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf ӘРМӘН БАЛЕТ СӘНГАТЕНДӘГЕ ТӨП ТЕНДЕНЦИЯЛӘР, ӘРМӘН ХОРЕОГРАФЛАРЫ ИҖАТЫНА НИГЕЗЛӘНГӘН] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181223045639/http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf|date=2018-12-23}} * [https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene ПРИНЦЕССА ТАРАКАНОВА БАЛЕТ СӘХНӘСЕНДӘ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200408013544/https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|date=2020-04-08}} * [https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya ЯҢА ЮЛ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200411150448/https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|date=2020-04-11}} * [https://planeta.ru/campaigns/12795 Әрмәнстанда заманча балет тамашасы] * [https://armtimes.com/hy/article/66695 «Гөнаһлы хисләр»] * [https://www.eda.admin.ch/countries/armenia/de/home/aktuell/news.html/countries/armenia/en/meta/news/2017/june/arts-and-culture-in-south-caucasus Рима, иҗат итүче] * [https://www.artrabbit.com/events/junge-akademie-agora-artes-interplay-of-the-arts Яшь Академия төрле диалоглар сериясендә барлык өлкәләрдән 25 халыкара рәссамны берләштерә.] * [http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html «Исәнмесез, Китти!» Рима Пипоян] * [https://ru.armeniasputnik.am/exclusive/20170420/7072886/armyanskij-horeograf-rasskazhet-tragicheskuyu-zhizn-evrejskoj-devochki.html «Исәнмесез, Китти!» исемле бер кешелек балетның дөньякүләм премьерасы.] * [https://www.aravot-ru.am/2017/04/17/240065/ Берлин премьерасы: Анна Франк турында бер кешелек балет тамашасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180219043513/http://www.aravot-ru.am/2017/04/17/240065/|date=2018-02-19}} * [http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html Анна Франк булу: Максатлы тормыш алып бару] * [http://www.agenda-tv.com/2017/04/dramaticsannafrank.html Германиядә Анна Франкның яңадан торгызылуы] * [http://www.taniecpolska.pl/news/show/6532 Гданьск ялгыз бию конкурсы] * [https://www.azg.am/AM/culture/2018110206/ ՀԱՅ ՊԱՐՈՒՀՈՒ ՓԱՅԼՈՒՆ ԵԼՈՒՅԹԸ «ՄԱՍԴԱՆՍԱՅՈՒՄ»] * [https://blognews.am/rus/news/577038/armyanka-stala-pervoiy-na-mezhdunarodnom-festivale-sovremennoiy-khoreografii.html Әрмән хатын-кызы халыкара заманча хореография фестивалендә беренче урынны яулады.] * [https://www.panorama.am/ru/news/2018/11/26/IFMC-2018-первое-место-впервые-у-Армении/2038532 IFMC-2018 нәтиҗәләре чыгарылды: Әрмәнстан беренче тапкыр беренче урынны алды.] * [https://www.vitbichi.by/video/vitbichi_puls_sobytiy/post26989.html IFMC 2018дә беренче урын Рима Пипоянга бирелде] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215012/http://www.vitbichi.by/video/vitbichi_puls_sobytiy/post26989.html|date=2020-04-10}} * [https://infoteka24.ru/2018/11/26/22720/ Әрмән биючесе Рима Пипоян Халыкара заманча хореография фестивалендә приз алды.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215053/https://infoteka24.ru/2018/11/26/22720/|date=2020-04-10}} * [https://springbackmagazine.com/springback-academy/reviews/me-non-self-i-rima-pipoyan/ «Мин, үзем булмаган кеше һәм мин» әсәренә күзәтү] * [https://www.fr.de/kultur/theater/pupoyan-und-tortelli-klare-koerperkante-91564253.html Висбаденның төп уены «Мин, үзем булмаган һәм мин»] * [https://www.fr.de/kultur/theater/pupoyan-und-tortelli-klare-koerperkante-91564253.html BETA Publica «Карар кабул итү алдыннан хатын-кыз»] == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://rimapipoyan.com/ Рима Пипоянның рәсми сайты]сайтында{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200420144151/https://rimapipoyan.com/|date=2020-04-20}} . * [https://www.adk.de/de/akademie/junge-akademie/berlin-stipendium/2016/Rima-Pipoyan.htm Берлин-Стипендия 2016 — Дарстелленде Кунст]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191014170053/https://www.adk.de/de/akademie/junge-akademie/berlin-stipendium/2016/Rima-Pipoyan.htm|date=2019-10-14}} * [https://www.maspalomas.com/index.php/not-culturayocio/8473-declaraciones-de-la-rueda-de-prensa-con-los-participantes-de-23masdanza 23MasDanza катнашучылары декларациясе де ла руэда де пренса катнашучылары]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200411150421/https://www.maspalomas.com/index.php/not-culturayocio/8473-declaraciones-de-la-rueda-de-prensa-con-los-participantes-de-23masdanza|date=2020-04-11}} . * [http://russia-armenia.info/node/54030 Әрмән хатын-кызы халыкара заманча хореография фестивалендә беренче урынны яулады.]аша{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215020/http://russia-armenia.info/node/54030|date=2020-04-10}} . * [https://armedia.am/rus/news/65905/ifmc-2018-pervoe-mesto-vperviye-u-armenii.html IFMC-2018: Әрмәнстан беренче тапкыр беренче урынны алды]сайтында{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215009/https://armedia.am/rus/news/65905/ifmc-2018-pervoe-mesto-vperviye-u-armenii.html|date=2020-04-10}} * [https://www.creativearmenia.org/2020-east-west-residents 2020 Көнчыгыш-Көнбатыш резидентлары]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200408013545/https://www.creativearmenia.org/2020-east-west-residents|date=2020-04-08}} * [https://radiovan.fm/station/article/3957 «Модернизм призмасы аша классик бию»] [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:Ереванда тыуғандар]] [[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]] [[Категория:1988 йылда тыуғандар]] [[Категория:2 июндә тыуғандар]] [[Категория:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]] dr1dtxm02774rib3czvdhcx4plq2byy 1298929 1298928 2026-06-02T06:32:56Z Баныу 28584 /* Эш тәжрибәһе */ 1298929 wikitext text/x-wiki {{Персона}}'''Рима Самвеловна Пипоян''' (әрм. Կատատանական; 2 июнь [[1988 йыл]]) — [[Әрмәнстан|әрмән]] хореографы, режиссер, бейеүсе һәм бейеүҙең уҡытыусыһы. Ул Әрмәнстанда заманса балет һәм заманса бейеүҙе башлап ебәреүселәрҙең береһе. 2017 йылда Рима [[«Развитие хореографии»,|«Хореографияны үҫтереү» мәҙәни-ағартыу фондына нигеҙ һала,]] уның маҡсаты — Әрмәнстанда заманса [[Әлмәниә|бейеүҙе]] һәм хәҙерге заман балетын үҫтереүгә булышлыҡ итеү. Һөнәри карьераһы дауамында [[Әрмәнстан]]да ла, сит илдәрҙә лә күп һанлы наградалар һәм сертификаттар ала. Рима Пипоян үҙенең хореографик эштәрен [[Италия]]ла, [[Испания]]ла, [[Сербия]]ла, [[Хорватия]]ла, [[Рәсәй Федерацияһы|Рәсәйҙә]], Белоруссияла, Германияла, [[Беларусь|Польшала]], [[Польша|Молдавияла]], [[Молдова|Грузияла]], [[Гөржөстан|Бельгияла]] [[Португалия|,]] [[Бельгия|Португалияла]] һәм башҡа илдәрҙә тәҡдим иткән.<ref>[http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf ОСНОВНЫЕ ТЕНДЕНЦИИ БАЛЕТНОГО ИСКУССТВА АРМЕНИИ] {{Wayback|url=http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf |date=20181223045639 }} 10 May 2018 стр. 178—180</ref> == Биографияһы == 1988 йылда [[Әрмәнстан|Әрмәнстандың]] [[Ереван]] ҡалаһында тыуа. Рима Пипояндың атаһы Самвел Хачатур улы (23 апрель 1962 йыл) — биология фәндәре докторы, Х. Абовян, әсәһе Лариса Киракосян (1962 йылдың 7 ноябрендә тыуған) — биофизик, «Һөнәри белем биреүҙең реформалары» хөкүмәткә ҡарамаған йәмәғәт ойошмаһы рәйесе, башланғыс һәм урта һөнәри белем биреүҙең өлкәһендә белгес, Термияның Дәүләт колледжында пластик.<ref>{{Cite web|url=https://aspu.am/en/content/samvel_khachatur_pipoyan_/|title=Samvel Khachatur Pipoyan|publisher=aspu.am|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215011/https://aspu.am/en/content/samvel_khachatur_pipoyan_/|url-status=live}}</ref>, әсәһе, Лариса Киракосян — биофизик, «Профессиональ белемде реформалау» дәүләткә ҡарамаған йәмәғәт ойошмаһы рәйесе, башланғыс һәм урта һөнәри белем биреү өлкәһендә эксперт, П. Терлемезян исемендәге дәүләт художество колледжында пластик анатомиянан уҡыта<ref name="автоссылка1">{{Cite web|url=http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html|title=Быть Анной Франк: прожить жизнь со смыслом|lang=ru|access-date=2020-04-20|archive-date=2020-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200221081037/http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html|url-status=live}}</ref>. === Белеме === 1995 йылдан 1997 йылға тиклем Рима Еревандың С. Киров исемендәге 12-се дөйөм белем биреү мәктәбендә (хәҙерге В. Амбарцумян исемендәге 12-се Ереван төп белем биреү мәктәбе) белем алған. Рима сәнғәт юлын балерина булып башлай. 1997 йылда Ереван дәүләт хореография училищеһына, классик бейеү бүлегенә уҡырға инә, ә 2006 йылда «бейеү уҡытыусыһы» һөнәре буйынса училищены тамамлай. Мәктәптә уҡыған йылдарында Рима хореограф һәм РСФСР-ҙың халыҡ артисы Максим Мартиросян менән бергә эшләй. Максим Сааковичтың сығыштарында бейеүсе булып сығыш яһай, хореограф булараҡ унан күп нәмәгә өйрәнә. Рима үҙенең профессиональ карьераһын йәштән үк балетмейстер булып башлай. 2005 йылда әрмән балет бейеүсеһе, балетмейстеры һәм РСФСР-ҙың халыҡ артисы Вилен Галстян етәкселегендә «бейеү режиссураһы» һөнәре буйынса Ереван дәүләт театр һәм кино институтына ҡабул ителә. Уҡыу осоронда (2005—2010) мәҙәниәт һәм сәнғәттең төрлө өлкәләрендәге төрлө шәхестәр менән хеҙмәттәшлек итә башлай, халыҡ-ара фестивалдәрҙең ҙур сәхнәләрендә тормошҡа ашырырлыҡ уңышлы үҙенең пьесаларын ижад итә. 2010 йылда Рима «бейеү режиссураһы» белгеслеге буйынса Ереван дәүләт театр һәм кино институтын тамамлай һәм сәнғәт бакалавры дәрәжәһен ала<ref>[http://kantegh.asj-oa.am/2256/1/263.pdf РАЗНОВИДНОСТИ ТВОРЧЕСКОГО ВОПРИЯТИЯ ПРОШЛОГО АРМЯНСКИМИ БАЛЕТМЕЙСТЕРАМИ XX — НАЧАЛА XXI ВЕКОВ] {{Wayback|url=http://kantegh.asj-oa.am/2256/1/263.pdf |date=20200411193353 }}06 Sep 2016 10:35 стр 5</ref> 2010 йылда Ереван дәүләт театр һәм кинематография институтының магистратураһына уҡырға инә, уны 2012 йылда «Бейеү режиссураһы» магистр дәрәжәһе менән ҡыҙыл дипломға тамамлай. Магистрлыҡ диссертацияһы хәҙерге бейеүҙе: уның килеп сығышын, нигеҙ һалыусыларын, үҙенсәлектәрен, профессиональ бейеүҙең учреждениеларында хәҙерге бейеүҙе өйрәнеүҙең мөһимлегенә арналған. Рима Пион уҡыу йылдарында һәм унан һуңғы карьераһында хореограф һәм бейеүсе булараҡ белемен һәм бейеү оҫталығын арттыра, Акрам Хан, Candoco Dance Company, Denis Lampart, Ioan Ekman, The LaborGras Company, Roman Guion һәм Spellbound Contemporary Ballet кеүек танылған хореографтарҙан һәм бейеү төркөмдәренән мастер-кластар ала. Уҡыу ваҡытында Рима шулай уҡ һуғыш сәнғәтен, бигерәк тә ҡытай ушуһын өйрәнә башлай, был һуңыраҡ уның хореографик фекерләүенә йоғонто яһай.<ref>{{Cite web|url=https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|title=НОВАЯ СТЕЗЯ|publisher=www.golosarmenii.am|access-date=2020-04-18|archive-date=2020-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411150448/https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|url-status=live}}</ref> === Эш тәжрибәһе === 2007—2009 йылдарҙа Рима Пипоян Анания Ширакаци лицейында классик бейеү уҡытыусыһы булып эшләй.<ref>{{Cite web|url=https://www.shanttv.com/shows/so-you-think-you-can-dance3.html|title=ՊԱՐԻ՜Ր, ԹԵ ԿԱՐՈՂ ԵՍ|publisher=www.shanttv.com|lang=hy|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805011852/https://www.shanttv.com/shows/so-you-think-you-can-dance3.html|url-status=live}}</ref>. 2008 йылдан Ереван дәүләт хореография техникумында классик бейеү, характер һәм тарихи бейеү уҡытыусыһы булып эшләй, ә 2016 йылдан хореография сәнғәтенән уҡыта. 2010—2013 йылдарҙа жюри ағзаһы һәм балетмейстер булараҡ «Шаян» телеканалы менән хеҙмәттәшлек итә һәм «Беләһеңме, бейей беләһеңме» бейеү программаһының өсөнсө миҙгелендә 30-ҙан ашыу бейеүҙең номерын ҡуя. 2011—2012 йылдарҙа Ереван дәүләт хореография театрында балетмейстер һәм солист булып эшләй.<ref>{{Cite web|url=https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|title=КНЯЖНА ТАРАКАНОВА НА БАЛЕТНОЙ СЦЕНЕ|publisher=golosarmenii.am|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200408013544/https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://planeta.ru/campaigns/12795|title=Современный спектакль-балет в Армении|author=|website=|date=|publisher=|access-date=2020-04-15|archive-date=2020-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411150423/https://planeta.ru/campaigns/12795|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://armtimes.com/hy/article/66695|title=«Մեղապարտ կրքեր». նոր բալետային ներկայացում՝ ամենաառեղծվածային դեմքերից մեկի մասին|publisher=Armtimes.com|lang=hy|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200408013541/https://armtimes.com/hy/article/66695|url-status=live}}</ref> 2009—2012 йылдарҙа Ереван дәүләт театр һәм кино институты эргәһендәге актёрлыҡ һәм режиссерлыҡ курстарында бейеүҙән уҡыта һәм бейеү режиссёрлыҡ курсын етәкләй. 2017 йылда ул «Хореографияны үҫтереү» исемле мәҙәни һәм белем биреү фонды ойошторҙо. Фондтың төп маҡсаты — Арменияла заманса бейеү һәм заманса балет сәнғәтен үҫтереүҙе яҡлау, шулай уҡ яңы башлаған хореографтарҙы, режиссерҙарҙы, бейеүселәрҙе һәм бейеү уҡытыусыларыны үҙҙәренең ижади, белем биреү һәм мәҙәни проекттарын үҫтереү өсөн алға этәреү. 2018 йылдан алып Рима Әрмән дәүләт педагогия университетында заманса бейеү уҡытыусыһы булып эшләй<ref>{{Cite web|url=http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html|title=theaterstück: Faki Kronik Day 4 - Diaries, Shoes, and Playful Light|author=Richard Pettifer|date=2018-05-26|publisher=theaterstück|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215009/http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.enricopastore.com/tag/rima-pipoyan/|title=Rima Pipoyan|publisher=Enrico Pastore|lang=it|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215010/https://www.enricopastore.com/tag/rima-pipoyan/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://attack.hr/faki21/en.html|title=21st International Festival of Alternative Theatrical Expression – FAKI, May 22nd - May 27th 2018, AKC Medika|publisher=attack.hr|access-date=2020-04-14|archive-date=2018-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20180527040915/http://www.attack.hr/faki21/en.html|url-status=live}}</ref>. == Рецензиялар == * [https://www.golosarmenii.am/article/200393/rima-pipoyan-put-k-uspexu Рима ПИПОЯН: УҢЫШКА ИЛӘНӘ ЮЛ](үле сылтама) * [https://news.tts.lt/впервые-в-литве-армянский-хореограф-рима-пипоян/ Әрмән хореографы Рима Пипоян Литвада беренче тапкыр чыгыш ясый] * [https://dzen.ru/a/ZZgEUOvCJlTsledS Рима Пипоян] * [http://art-collage.com/post/Rima-Pipoyan.haykakan-modern-pari-amenavar-nerkayacucichy Рима Пипоян: Заманча әрмән биюенең иң күренекле вәкиле] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200809114421/http://art-collage.com/post/Rima-Pipoyan.haykakan-modern-pari-amenavar-nerkayacucichy|date=2020-08-09}} * [https://hayernaysor.am/ru/posts/2329/2023-02-28/Рима Пипоян Әрмәнстанны Фуджайрада узган абруйлы 10 нчы Халыкара монодрама фестивалендә тәкъдим итте.] * [http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf ӘРМӘН БАЛЕТ СӘНГАТЕНДӘГЕ ТӨП ТЕНДЕНЦИЯЛӘР, ӘРМӘН ХОРЕОГРАФЛАРЫ ИҖАТЫНА НИГЕЗЛӘНГӘН] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181223045639/http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf|date=2018-12-23}} * [https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene ПРИНЦЕССА ТАРАКАНОВА БАЛЕТ СӘХНӘСЕНДӘ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200408013544/https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|date=2020-04-08}} * [https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya ЯҢА ЮЛ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200411150448/https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|date=2020-04-11}} * [https://planeta.ru/campaigns/12795 Әрмәнстанда заманча балет тамашасы] * [https://armtimes.com/hy/article/66695 «Гөнаһлы хисләр»] * [https://www.eda.admin.ch/countries/armenia/de/home/aktuell/news.html/countries/armenia/en/meta/news/2017/june/arts-and-culture-in-south-caucasus Рима, иҗат итүче] * [https://www.artrabbit.com/events/junge-akademie-agora-artes-interplay-of-the-arts Яшь Академия төрле диалоглар сериясендә барлык өлкәләрдән 25 халыкара рәссамны берләштерә.] * [http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html «Исәнмесез, Китти!» Рима Пипоян] * [https://ru.armeniasputnik.am/exclusive/20170420/7072886/armyanskij-horeograf-rasskazhet-tragicheskuyu-zhizn-evrejskoj-devochki.html «Исәнмесез, Китти!» исемле бер кешелек балетның дөньякүләм премьерасы.] * [https://www.aravot-ru.am/2017/04/17/240065/ Берлин премьерасы: Анна Франк турында бер кешелек балет тамашасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180219043513/http://www.aravot-ru.am/2017/04/17/240065/|date=2018-02-19}} * [http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html Анна Франк булу: Максатлы тормыш алып бару] * [http://www.agenda-tv.com/2017/04/dramaticsannafrank.html Германиядә Анна Франкның яңадан торгызылуы] * [http://www.taniecpolska.pl/news/show/6532 Гданьск ялгыз бию конкурсы] * [https://www.azg.am/AM/culture/2018110206/ ՀԱՅ ՊԱՐՈՒՀՈՒ ՓԱՅԼՈՒՆ ԵԼՈՒՅԹԸ «ՄԱՍԴԱՆՍԱՅՈՒՄ»] * [https://blognews.am/rus/news/577038/armyanka-stala-pervoiy-na-mezhdunarodnom-festivale-sovremennoiy-khoreografii.html Әрмән хатын-кызы халыкара заманча хореография фестивалендә беренче урынны яулады.] * [https://www.panorama.am/ru/news/2018/11/26/IFMC-2018-первое-место-впервые-у-Армении/2038532 IFMC-2018 нәтиҗәләре чыгарылды: Әрмәнстан беренче тапкыр беренче урынны алды.] * [https://www.vitbichi.by/video/vitbichi_puls_sobytiy/post26989.html IFMC 2018дә беренче урын Рима Пипоянга бирелде] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215012/http://www.vitbichi.by/video/vitbichi_puls_sobytiy/post26989.html|date=2020-04-10}} * [https://infoteka24.ru/2018/11/26/22720/ Әрмән биючесе Рима Пипоян Халыкара заманча хореография фестивалендә приз алды.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215053/https://infoteka24.ru/2018/11/26/22720/|date=2020-04-10}} * [https://springbackmagazine.com/springback-academy/reviews/me-non-self-i-rima-pipoyan/ «Мин, үзем булмаган кеше һәм мин» әсәренә күзәтү] * [https://www.fr.de/kultur/theater/pupoyan-und-tortelli-klare-koerperkante-91564253.html Висбаденның төп уены «Мин, үзем булмаган һәм мин»] * [https://www.fr.de/kultur/theater/pupoyan-und-tortelli-klare-koerperkante-91564253.html BETA Publica «Карар кабул итү алдыннан хатын-кыз»] == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://rimapipoyan.com/ Рима Пипоянның рәсми сайты]сайтында{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200420144151/https://rimapipoyan.com/|date=2020-04-20}} . * [https://www.adk.de/de/akademie/junge-akademie/berlin-stipendium/2016/Rima-Pipoyan.htm Берлин-Стипендия 2016 — Дарстелленде Кунст]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191014170053/https://www.adk.de/de/akademie/junge-akademie/berlin-stipendium/2016/Rima-Pipoyan.htm|date=2019-10-14}} * [https://www.maspalomas.com/index.php/not-culturayocio/8473-declaraciones-de-la-rueda-de-prensa-con-los-participantes-de-23masdanza 23MasDanza катнашучылары декларациясе де ла руэда де пренса катнашучылары]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200411150421/https://www.maspalomas.com/index.php/not-culturayocio/8473-declaraciones-de-la-rueda-de-prensa-con-los-participantes-de-23masdanza|date=2020-04-11}} . * [http://russia-armenia.info/node/54030 Әрмән хатын-кызы халыкара заманча хореография фестивалендә беренче урынны яулады.]аша{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215020/http://russia-armenia.info/node/54030|date=2020-04-10}} . * [https://armedia.am/rus/news/65905/ifmc-2018-pervoe-mesto-vperviye-u-armenii.html IFMC-2018: Әрмәнстан беренче тапкыр беренче урынны алды]сайтында{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215009/https://armedia.am/rus/news/65905/ifmc-2018-pervoe-mesto-vperviye-u-armenii.html|date=2020-04-10}} * [https://www.creativearmenia.org/2020-east-west-residents 2020 Көнчыгыш-Көнбатыш резидентлары]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200408013545/https://www.creativearmenia.org/2020-east-west-residents|date=2020-04-08}} * [https://radiovan.fm/station/article/3957 «Модернизм призмасы аша классик бию»] [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:Ереванда тыуғандар]] [[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]] [[Категория:1988 йылда тыуғандар]] [[Категория:2 июндә тыуғандар]] [[Категория:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]] qt10pvc8ohqunb22az5gs1l1rtxrh9o 1298930 1298929 2026-06-02T06:38:12Z Баныу 28584 /* Эш тәжрибәһе */ 1298930 wikitext text/x-wiki {{Персона}}'''Рима Самвеловна Пипоян''' (әрм. Կատատանական; 2 июнь [[1988 йыл]]) — [[Әрмәнстан|әрмән]] хореографы, режиссер, бейеүсе һәм бейеүҙең уҡытыусыһы. Ул Әрмәнстанда заманса балет һәм заманса бейеүҙе башлап ебәреүселәрҙең береһе. 2017 йылда Рима [[«Развитие хореографии»,|«Хореографияны үҫтереү» мәҙәни-ағартыу фондына нигеҙ һала,]] уның маҡсаты — Әрмәнстанда заманса [[Әлмәниә|бейеүҙе]] һәм хәҙерге заман балетын үҫтереүгә булышлыҡ итеү. Һөнәри карьераһы дауамында [[Әрмәнстан]]да ла, сит илдәрҙә лә күп һанлы наградалар һәм сертификаттар ала. Рима Пипоян үҙенең хореографик эштәрен [[Италия]]ла, [[Испания]]ла, [[Сербия]]ла, [[Хорватия]]ла, [[Рәсәй Федерацияһы|Рәсәйҙә]], Белоруссияла, Германияла, [[Беларусь|Польшала]], [[Польша|Молдавияла]], [[Молдова|Грузияла]], [[Гөржөстан|Бельгияла]] [[Португалия|,]] [[Бельгия|Португалияла]] һәм башҡа илдәрҙә тәҡдим иткән.<ref>[http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf ОСНОВНЫЕ ТЕНДЕНЦИИ БАЛЕТНОГО ИСКУССТВА АРМЕНИИ] {{Wayback|url=http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf |date=20181223045639 }} 10 May 2018 стр. 178—180</ref> == Биографияһы == 1988 йылда [[Әрмәнстан|Әрмәнстандың]] [[Ереван]] ҡалаһында тыуа. Рима Пипояндың атаһы Самвел Хачатур улы (23 апрель 1962 йыл) — биология фәндәре докторы, Х. Абовян, әсәһе Лариса Киракосян (1962 йылдың 7 ноябрендә тыуған) — биофизик, «Һөнәри белем биреүҙең реформалары» хөкүмәткә ҡарамаған йәмәғәт ойошмаһы рәйесе, башланғыс һәм урта һөнәри белем биреүҙең өлкәһендә белгес, Термияның Дәүләт колледжында пластик.<ref>{{Cite web|url=https://aspu.am/en/content/samvel_khachatur_pipoyan_/|title=Samvel Khachatur Pipoyan|publisher=aspu.am|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215011/https://aspu.am/en/content/samvel_khachatur_pipoyan_/|url-status=live}}</ref>, әсәһе, Лариса Киракосян — биофизик, «Профессиональ белемде реформалау» дәүләткә ҡарамаған йәмәғәт ойошмаһы рәйесе, башланғыс һәм урта һөнәри белем биреү өлкәһендә эксперт, П. Терлемезян исемендәге дәүләт художество колледжында пластик анатомиянан уҡыта<ref name="автоссылка1">{{Cite web|url=http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html|title=Быть Анной Франк: прожить жизнь со смыслом|lang=ru|access-date=2020-04-20|archive-date=2020-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200221081037/http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html|url-status=live}}</ref>. === Белеме === 1995 йылдан 1997 йылға тиклем Рима Еревандың С. Киров исемендәге 12-се дөйөм белем биреү мәктәбендә (хәҙерге В. Амбарцумян исемендәге 12-се Ереван төп белем биреү мәктәбе) белем алған. Рима сәнғәт юлын балерина булып башлай. 1997 йылда Ереван дәүләт хореография училищеһына, классик бейеү бүлегенә уҡырға инә, ә 2006 йылда «бейеү уҡытыусыһы» һөнәре буйынса училищены тамамлай. Мәктәптә уҡыған йылдарында Рима хореограф һәм РСФСР-ҙың халыҡ артисы Максим Мартиросян менән бергә эшләй. Максим Сааковичтың сығыштарында бейеүсе булып сығыш яһай, хореограф булараҡ унан күп нәмәгә өйрәнә. Рима үҙенең профессиональ карьераһын йәштән үк балетмейстер булып башлай. 2005 йылда әрмән балет бейеүсеһе, балетмейстеры һәм РСФСР-ҙың халыҡ артисы Вилен Галстян етәкселегендә «бейеү режиссураһы» һөнәре буйынса Ереван дәүләт театр һәм кино институтына ҡабул ителә. Уҡыу осоронда (2005—2010) мәҙәниәт һәм сәнғәттең төрлө өлкәләрендәге төрлө шәхестәр менән хеҙмәттәшлек итә башлай, халыҡ-ара фестивалдәрҙең ҙур сәхнәләрендә тормошҡа ашырырлыҡ уңышлы үҙенең пьесаларын ижад итә. 2010 йылда Рима «бейеү режиссураһы» белгеслеге буйынса Ереван дәүләт театр һәм кино институтын тамамлай һәм сәнғәт бакалавры дәрәжәһен ала<ref>[http://kantegh.asj-oa.am/2256/1/263.pdf РАЗНОВИДНОСТИ ТВОРЧЕСКОГО ВОПРИЯТИЯ ПРОШЛОГО АРМЯНСКИМИ БАЛЕТМЕЙСТЕРАМИ XX — НАЧАЛА XXI ВЕКОВ] {{Wayback|url=http://kantegh.asj-oa.am/2256/1/263.pdf |date=20200411193353 }}06 Sep 2016 10:35 стр 5</ref> 2010 йылда Ереван дәүләт театр һәм кинематография институтының магистратураһына уҡырға инә, уны 2012 йылда «Бейеү режиссураһы» магистр дәрәжәһе менән ҡыҙыл дипломға тамамлай. Магистрлыҡ диссертацияһы хәҙерге бейеүҙе: уның килеп сығышын, нигеҙ һалыусыларын, үҙенсәлектәрен, профессиональ бейеүҙең учреждениеларында хәҙерге бейеүҙе өйрәнеүҙең мөһимлегенә арналған. Рима Пион уҡыу йылдарында һәм унан һуңғы карьераһында хореограф һәм бейеүсе булараҡ белемен һәм бейеү оҫталығын арттыра, Акрам Хан, Candoco Dance Company, Denis Lampart, Ioan Ekman, The LaborGras Company, Roman Guion һәм Spellbound Contemporary Ballet кеүек танылған хореографтарҙан һәм бейеү төркөмдәренән мастер-кластар ала. Уҡыу ваҡытында Рима шулай уҡ һуғыш сәнғәтен, бигерәк тә ҡытай ушуһын өйрәнә башлай, был һуңыраҡ уның хореографик фекерләүенә йоғонто яһай.<ref>{{Cite web|url=https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|title=НОВАЯ СТЕЗЯ|publisher=www.golosarmenii.am|access-date=2020-04-18|archive-date=2020-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411150448/https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|url-status=live}}</ref> === Эш тәжрибәһе === 2007—2009 йылдарҙа Рима Пипоян Анания Ширакаци лицейында классик бейеү уҡытыусыһы булып эшләй.<ref>{{Cite web|url=https://www.shanttv.com/shows/so-you-think-you-can-dance3.html|title=ՊԱՐԻ՜Ր, ԹԵ ԿԱՐՈՂ ԵՍ|publisher=www.shanttv.com|lang=hy|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805011852/https://www.shanttv.com/shows/so-you-think-you-can-dance3.html|url-status=live}}</ref>. 2008 йылдан Ереван дәүләт хореография техникумында классик бейеү, характер һәм тарихи бейеү уҡытыусыһы булып эшләй, ә 2016 йылдан хореография сәнғәтенән уҡыта. 2010—2013 йылдарҙа жюри ағзаһы һәм балетмейстер булараҡ «Шаян» телеканалы менән хеҙмәттәшлек итә һәм «Беләһеңме, бейей беләһеңме» бейеү программаһының өсөнсө миҙгелендә 30-ҙан ашыу бейеүҙең номерын ҡуя. 2011—2012 йылдарҙа Ереван дәүләт хореография театрында балетмейстер һәм солист булып эшләй.<ref>{{Cite web|url=https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|title=КНЯЖНА ТАРАКАНОВА НА БАЛЕТНОЙ СЦЕНЕ|publisher=golosarmenii.am|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200408013544/https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://planeta.ru/campaigns/12795|title=Современный спектакль-балет в Армении|author=|website=|date=|publisher=|access-date=2020-04-15|archive-date=2020-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411150423/https://planeta.ru/campaigns/12795|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://armtimes.com/hy/article/66695|title=«Մեղապարտ կրքեր». նոր բալետային ներկայացում՝ ամենաառեղծվածային դեմքերից մեկի մասին|publisher=Armtimes.com|lang=hy|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200408013541/https://armtimes.com/hy/article/66695|url-status=live}}</ref> 2009—2012 йылдарҙа Ереван дәүләт театр һәм кино институты эргәһендәге актёрлыҡ һәм режиссерлыҡ курстарында бейеүҙән уҡыта һәм бейеү режиссёрлыҡ курсын етәкләй. 2017 йылда ул «Хореографияны үҫтереү» исемле мәҙәни һәм белем биреү фонды ойошторҙо. Фондтың төп маҡсаты — Арменияла заманса бейеү һәм заманса балет сәнғәтен үҫтереүҙе яҡлау, шулай уҡ яңы башлаған хореографтарҙы, режиссерҙарҙы, бейеүселәрҙе һәм бейеү уҡытыусыларының үҙҙәренең ижади, белем биреү һәм мәҙәни проекттарын үҫтереү өсөн алға этәреү. 2018 йылдан алып Рима Әрмән дәүләт педагогия университетында заманса бейеү уҡытыусыһы булып эшләй<ref>{{Cite web|url=http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html|title=theaterstück: Faki Kronik Day 4 - Diaries, Shoes, and Playful Light|author=Richard Pettifer|date=2018-05-26|publisher=theaterstück|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215009/http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.enricopastore.com/tag/rima-pipoyan/|title=Rima Pipoyan|publisher=Enrico Pastore|lang=it|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215010/https://www.enricopastore.com/tag/rima-pipoyan/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://attack.hr/faki21/en.html|title=21st International Festival of Alternative Theatrical Expression – FAKI, May 22nd - May 27th 2018, AKC Medika|publisher=attack.hr|access-date=2020-04-14|archive-date=2018-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20180527040915/http://www.attack.hr/faki21/en.html|url-status=live}}</ref>. == Рецензиялар == * [https://www.golosarmenii.am/article/200393/rima-pipoyan-put-k-uspexu Рима ПИПОЯН: УҢЫШКА ИЛӘНӘ ЮЛ](үле сылтама) * [https://news.tts.lt/впервые-в-литве-армянский-хореограф-рима-пипоян/ Әрмән хореографы Рима Пипоян Литвада беренче тапкыр чыгыш ясый] * [https://dzen.ru/a/ZZgEUOvCJlTsledS Рима Пипоян] * [http://art-collage.com/post/Rima-Pipoyan.haykakan-modern-pari-amenavar-nerkayacucichy Рима Пипоян: Заманча әрмән биюенең иң күренекле вәкиле] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200809114421/http://art-collage.com/post/Rima-Pipoyan.haykakan-modern-pari-amenavar-nerkayacucichy|date=2020-08-09}} * [https://hayernaysor.am/ru/posts/2329/2023-02-28/Рима Пипоян Әрмәнстанны Фуджайрада узган абруйлы 10 нчы Халыкара монодрама фестивалендә тәкъдим итте.] * [http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf ӘРМӘН БАЛЕТ СӘНГАТЕНДӘГЕ ТӨП ТЕНДЕНЦИЯЛӘР, ӘРМӘН ХОРЕОГРАФЛАРЫ ИҖАТЫНА НИГЕЗЛӘНГӘН] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181223045639/http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf|date=2018-12-23}} * [https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene ПРИНЦЕССА ТАРАКАНОВА БАЛЕТ СӘХНӘСЕНДӘ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200408013544/https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|date=2020-04-08}} * [https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya ЯҢА ЮЛ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200411150448/https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|date=2020-04-11}} * [https://planeta.ru/campaigns/12795 Әрмәнстанда заманча балет тамашасы] * [https://armtimes.com/hy/article/66695 «Гөнаһлы хисләр»] * [https://www.eda.admin.ch/countries/armenia/de/home/aktuell/news.html/countries/armenia/en/meta/news/2017/june/arts-and-culture-in-south-caucasus Рима, иҗат итүче] * [https://www.artrabbit.com/events/junge-akademie-agora-artes-interplay-of-the-arts Яшь Академия төрле диалоглар сериясендә барлык өлкәләрдән 25 халыкара рәссамны берләштерә.] * [http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html «Исәнмесез, Китти!» Рима Пипоян] * [https://ru.armeniasputnik.am/exclusive/20170420/7072886/armyanskij-horeograf-rasskazhet-tragicheskuyu-zhizn-evrejskoj-devochki.html «Исәнмесез, Китти!» исемле бер кешелек балетның дөньякүләм премьерасы.] * [https://www.aravot-ru.am/2017/04/17/240065/ Берлин премьерасы: Анна Франк турында бер кешелек балет тамашасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180219043513/http://www.aravot-ru.am/2017/04/17/240065/|date=2018-02-19}} * [http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html Анна Франк булу: Максатлы тормыш алып бару] * [http://www.agenda-tv.com/2017/04/dramaticsannafrank.html Германиядә Анна Франкның яңадан торгызылуы] * [http://www.taniecpolska.pl/news/show/6532 Гданьск ялгыз бию конкурсы] * [https://www.azg.am/AM/culture/2018110206/ ՀԱՅ ՊԱՐՈՒՀՈՒ ՓԱՅԼՈՒՆ ԵԼՈՒՅԹԸ «ՄԱՍԴԱՆՍԱՅՈՒՄ»] * [https://blognews.am/rus/news/577038/armyanka-stala-pervoiy-na-mezhdunarodnom-festivale-sovremennoiy-khoreografii.html Әрмән хатын-кызы халыкара заманча хореография фестивалендә беренче урынны яулады.] * [https://www.panorama.am/ru/news/2018/11/26/IFMC-2018-первое-место-впервые-у-Армении/2038532 IFMC-2018 нәтиҗәләре чыгарылды: Әрмәнстан беренче тапкыр беренче урынны алды.] * [https://www.vitbichi.by/video/vitbichi_puls_sobytiy/post26989.html IFMC 2018дә беренче урын Рима Пипоянга бирелде] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215012/http://www.vitbichi.by/video/vitbichi_puls_sobytiy/post26989.html|date=2020-04-10}} * [https://infoteka24.ru/2018/11/26/22720/ Әрмән биючесе Рима Пипоян Халыкара заманча хореография фестивалендә приз алды.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215053/https://infoteka24.ru/2018/11/26/22720/|date=2020-04-10}} * [https://springbackmagazine.com/springback-academy/reviews/me-non-self-i-rima-pipoyan/ «Мин, үзем булмаган кеше һәм мин» әсәренә күзәтү] * [https://www.fr.de/kultur/theater/pupoyan-und-tortelli-klare-koerperkante-91564253.html Висбаденның төп уены «Мин, үзем булмаган һәм мин»] * [https://www.fr.de/kultur/theater/pupoyan-und-tortelli-klare-koerperkante-91564253.html BETA Publica «Карар кабул итү алдыннан хатын-кыз»] == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://rimapipoyan.com/ Рима Пипоянның рәсми сайты]сайтында{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200420144151/https://rimapipoyan.com/|date=2020-04-20}} . * [https://www.adk.de/de/akademie/junge-akademie/berlin-stipendium/2016/Rima-Pipoyan.htm Берлин-Стипендия 2016 — Дарстелленде Кунст]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191014170053/https://www.adk.de/de/akademie/junge-akademie/berlin-stipendium/2016/Rima-Pipoyan.htm|date=2019-10-14}} * [https://www.maspalomas.com/index.php/not-culturayocio/8473-declaraciones-de-la-rueda-de-prensa-con-los-participantes-de-23masdanza 23MasDanza катнашучылары декларациясе де ла руэда де пренса катнашучылары]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200411150421/https://www.maspalomas.com/index.php/not-culturayocio/8473-declaraciones-de-la-rueda-de-prensa-con-los-participantes-de-23masdanza|date=2020-04-11}} . * [http://russia-armenia.info/node/54030 Әрмән хатын-кызы халыкара заманча хореография фестивалендә беренче урынны яулады.]аша{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215020/http://russia-armenia.info/node/54030|date=2020-04-10}} . * [https://armedia.am/rus/news/65905/ifmc-2018-pervoe-mesto-vperviye-u-armenii.html IFMC-2018: Әрмәнстан беренче тапкыр беренче урынны алды]сайтында{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215009/https://armedia.am/rus/news/65905/ifmc-2018-pervoe-mesto-vperviye-u-armenii.html|date=2020-04-10}} * [https://www.creativearmenia.org/2020-east-west-residents 2020 Көнчыгыш-Көнбатыш резидентлары]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200408013545/https://www.creativearmenia.org/2020-east-west-residents|date=2020-04-08}} * [https://radiovan.fm/station/article/3957 «Модернизм призмасы аша классик бию»] [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:Ереванда тыуғандар]] [[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]] [[Категория:1988 йылда тыуғандар]] [[Категория:2 июндә тыуғандар]] [[Категория:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]] iqwf2ynwlkkd1lmdxgvtcgsdqv5z1cx 1298931 1298930 2026-06-02T06:39:25Z Баныу 28584 /* Эш тәжрибәһе */ 1298931 wikitext text/x-wiki {{Персона}}'''Рима Самвеловна Пипоян''' (әрм. Կատատանական; 2 июнь [[1988 йыл]]) — [[Әрмәнстан|әрмән]] хореографы, режиссер, бейеүсе һәм бейеүҙең уҡытыусыһы. Ул Әрмәнстанда заманса балет һәм заманса бейеүҙе башлап ебәреүселәрҙең береһе. 2017 йылда Рима [[«Развитие хореографии»,|«Хореографияны үҫтереү» мәҙәни-ағартыу фондына нигеҙ һала,]] уның маҡсаты — Әрмәнстанда заманса [[Әлмәниә|бейеүҙе]] һәм хәҙерге заман балетын үҫтереүгә булышлыҡ итеү. Һөнәри карьераһы дауамында [[Әрмәнстан]]да ла, сит илдәрҙә лә күп һанлы наградалар һәм сертификаттар ала. Рима Пипоян үҙенең хореографик эштәрен [[Италия]]ла, [[Испания]]ла, [[Сербия]]ла, [[Хорватия]]ла, [[Рәсәй Федерацияһы|Рәсәйҙә]], Белоруссияла, Германияла, [[Беларусь|Польшала]], [[Польша|Молдавияла]], [[Молдова|Грузияла]], [[Гөржөстан|Бельгияла]] [[Португалия|,]] [[Бельгия|Португалияла]] һәм башҡа илдәрҙә тәҡдим иткән.<ref>[http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf ОСНОВНЫЕ ТЕНДЕНЦИИ БАЛЕТНОГО ИСКУССТВА АРМЕНИИ] {{Wayback|url=http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf |date=20181223045639 }} 10 May 2018 стр. 178—180</ref> == Биографияһы == 1988 йылда [[Әрмәнстан|Әрмәнстандың]] [[Ереван]] ҡалаһында тыуа. Рима Пипояндың атаһы Самвел Хачатур улы (23 апрель 1962 йыл) — биология фәндәре докторы, Х. Абовян, әсәһе Лариса Киракосян (1962 йылдың 7 ноябрендә тыуған) — биофизик, «Һөнәри белем биреүҙең реформалары» хөкүмәткә ҡарамаған йәмәғәт ойошмаһы рәйесе, башланғыс һәм урта һөнәри белем биреүҙең өлкәһендә белгес, Термияның Дәүләт колледжында пластик.<ref>{{Cite web|url=https://aspu.am/en/content/samvel_khachatur_pipoyan_/|title=Samvel Khachatur Pipoyan|publisher=aspu.am|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215011/https://aspu.am/en/content/samvel_khachatur_pipoyan_/|url-status=live}}</ref>, әсәһе, Лариса Киракосян — биофизик, «Профессиональ белемде реформалау» дәүләткә ҡарамаған йәмәғәт ойошмаһы рәйесе, башланғыс һәм урта һөнәри белем биреү өлкәһендә эксперт, П. Терлемезян исемендәге дәүләт художество колледжында пластик анатомиянан уҡыта<ref name="автоссылка1">{{Cite web|url=http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html|title=Быть Анной Франк: прожить жизнь со смыслом|lang=ru|access-date=2020-04-20|archive-date=2020-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200221081037/http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html|url-status=live}}</ref>. === Белеме === 1995 йылдан 1997 йылға тиклем Рима Еревандың С. Киров исемендәге 12-се дөйөм белем биреү мәктәбендә (хәҙерге В. Амбарцумян исемендәге 12-се Ереван төп белем биреү мәктәбе) белем алған. Рима сәнғәт юлын балерина булып башлай. 1997 йылда Ереван дәүләт хореография училищеһына, классик бейеү бүлегенә уҡырға инә, ә 2006 йылда «бейеү уҡытыусыһы» һөнәре буйынса училищены тамамлай. Мәктәптә уҡыған йылдарында Рима хореограф һәм РСФСР-ҙың халыҡ артисы Максим Мартиросян менән бергә эшләй. Максим Сааковичтың сығыштарында бейеүсе булып сығыш яһай, хореограф булараҡ унан күп нәмәгә өйрәнә. Рима үҙенең профессиональ карьераһын йәштән үк балетмейстер булып башлай. 2005 йылда әрмән балет бейеүсеһе, балетмейстеры һәм РСФСР-ҙың халыҡ артисы Вилен Галстян етәкселегендә «бейеү режиссураһы» һөнәре буйынса Ереван дәүләт театр һәм кино институтына ҡабул ителә. Уҡыу осоронда (2005—2010) мәҙәниәт һәм сәнғәттең төрлө өлкәләрендәге төрлө шәхестәр менән хеҙмәттәшлек итә башлай, халыҡ-ара фестивалдәрҙең ҙур сәхнәләрендә тормошҡа ашырырлыҡ уңышлы үҙенең пьесаларын ижад итә. 2010 йылда Рима «бейеү режиссураһы» белгеслеге буйынса Ереван дәүләт театр һәм кино институтын тамамлай һәм сәнғәт бакалавры дәрәжәһен ала<ref>[http://kantegh.asj-oa.am/2256/1/263.pdf РАЗНОВИДНОСТИ ТВОРЧЕСКОГО ВОПРИЯТИЯ ПРОШЛОГО АРМЯНСКИМИ БАЛЕТМЕЙСТЕРАМИ XX — НАЧАЛА XXI ВЕКОВ] {{Wayback|url=http://kantegh.asj-oa.am/2256/1/263.pdf |date=20200411193353 }}06 Sep 2016 10:35 стр 5</ref> 2010 йылда Ереван дәүләт театр һәм кинематография институтының магистратураһына уҡырға инә, уны 2012 йылда «Бейеү режиссураһы» магистр дәрәжәһе менән ҡыҙыл дипломға тамамлай. Магистрлыҡ диссертацияһы хәҙерге бейеүҙе: уның килеп сығышын, нигеҙ һалыусыларын, үҙенсәлектәрен, профессиональ бейеүҙең учреждениеларында хәҙерге бейеүҙе өйрәнеүҙең мөһимлегенә арналған. Рима Пион уҡыу йылдарында һәм унан һуңғы карьераһында хореограф һәм бейеүсе булараҡ белемен һәм бейеү оҫталығын арттыра, Акрам Хан, Candoco Dance Company, Denis Lampart, Ioan Ekman, The LaborGras Company, Roman Guion һәм Spellbound Contemporary Ballet кеүек танылған хореографтарҙан һәм бейеү төркөмдәренән мастер-кластар ала. Уҡыу ваҡытында Рима шулай уҡ һуғыш сәнғәтен, бигерәк тә ҡытай ушуһын өйрәнә башлай, был һуңыраҡ уның хореографик фекерләүенә йоғонто яһай.<ref>{{Cite web|url=https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|title=НОВАЯ СТЕЗЯ|publisher=www.golosarmenii.am|access-date=2020-04-18|archive-date=2020-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411150448/https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|url-status=live}}</ref> === Эш тәжрибәһе === 2007—2009 йылдарҙа Рима Пипоян Анания Ширакаци лицейында классик бейеү уҡытыусыһы булып эшләй.<ref>{{Cite web|url=https://www.shanttv.com/shows/so-you-think-you-can-dance3.html|title=ՊԱՐԻ՜Ր, ԹԵ ԿԱՐՈՂ ԵՍ|publisher=www.shanttv.com|lang=hy|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805011852/https://www.shanttv.com/shows/so-you-think-you-can-dance3.html|url-status=live}}</ref>. 2008 йылдан Ереван дәүләт хореография техникумында классик бейеү, характер һәм тарихи бейеү уҡытыусыһы булып эшләй, ә 2016 йылдан хореография сәнғәтенән уҡыта. 2010—2013 йылдарҙа жюри ағзаһы һәм балетмейстер булараҡ «Шаян» телеканалы менән хеҙмәттәшлек итә һәм «Беләһеңме, бейей беләһеңме» бейеү программаһының өсөнсө миҙгелендә 30-ҙан ашыу бейеү номерын ҡуя. 2011—2012 йылдарҙа Ереван дәүләт хореография театрында балетмейстер һәм солист булып эшләй.<ref>{{Cite web|url=https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|title=КНЯЖНА ТАРАКАНОВА НА БАЛЕТНОЙ СЦЕНЕ|publisher=golosarmenii.am|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200408013544/https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://planeta.ru/campaigns/12795|title=Современный спектакль-балет в Армении|author=|website=|date=|publisher=|access-date=2020-04-15|archive-date=2020-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411150423/https://planeta.ru/campaigns/12795|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://armtimes.com/hy/article/66695|title=«Մեղապարտ կրքեր». նոր բալետային ներկայացում՝ ամենաառեղծվածային դեմքերից մեկի մասին|publisher=Armtimes.com|lang=hy|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200408013541/https://armtimes.com/hy/article/66695|url-status=live}}</ref> 2009—2012 йылдарҙа Ереван дәүләт театр һәм кино институты эргәһендәге актёрлыҡ һәм режиссёрлыҡ курстарында бейеүҙән уҡыта һәм бейеү режиссёрлыҡ курсын етәкләй. 2017 йылда ул «Хореографияны үҫтереү» исемле мәҙәни һәм белем биреү фонды ойошторҙо. Фондтың төп маҡсаты — Арменияла заманса бейеү һәм заманса балет сәнғәтен үҫтереүҙе яҡлау, шулай уҡ яңы башлаған хореографтарҙы, режиссерҙарҙы, бейеүселәрҙе һәм бейеү уҡытыусыларының үҙҙәренең ижади, белем биреү һәм мәҙәни проекттарын үҫтереү өсөн алға этәреү. 2018 йылдан алып Рима Әрмән дәүләт педагогия университетында заманса бейеү уҡытыусыһы булып эшләй<ref>{{Cite web|url=http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html|title=theaterstück: Faki Kronik Day 4 - Diaries, Shoes, and Playful Light|author=Richard Pettifer|date=2018-05-26|publisher=theaterstück|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215009/http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.enricopastore.com/tag/rima-pipoyan/|title=Rima Pipoyan|publisher=Enrico Pastore|lang=it|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215010/https://www.enricopastore.com/tag/rima-pipoyan/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://attack.hr/faki21/en.html|title=21st International Festival of Alternative Theatrical Expression – FAKI, May 22nd - May 27th 2018, AKC Medika|publisher=attack.hr|access-date=2020-04-14|archive-date=2018-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20180527040915/http://www.attack.hr/faki21/en.html|url-status=live}}</ref>. == Рецензиялар == * [https://www.golosarmenii.am/article/200393/rima-pipoyan-put-k-uspexu Рима ПИПОЯН: УҢЫШКА ИЛӘНӘ ЮЛ](үле сылтама) * [https://news.tts.lt/впервые-в-литве-армянский-хореограф-рима-пипоян/ Әрмән хореографы Рима Пипоян Литвада беренче тапкыр чыгыш ясый] * [https://dzen.ru/a/ZZgEUOvCJlTsledS Рима Пипоян] * [http://art-collage.com/post/Rima-Pipoyan.haykakan-modern-pari-amenavar-nerkayacucichy Рима Пипоян: Заманча әрмән биюенең иң күренекле вәкиле] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200809114421/http://art-collage.com/post/Rima-Pipoyan.haykakan-modern-pari-amenavar-nerkayacucichy|date=2020-08-09}} * [https://hayernaysor.am/ru/posts/2329/2023-02-28/Рима Пипоян Әрмәнстанны Фуджайрада узган абруйлы 10 нчы Халыкара монодрама фестивалендә тәкъдим итте.] * [http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf ӘРМӘН БАЛЕТ СӘНГАТЕНДӘГЕ ТӨП ТЕНДЕНЦИЯЛӘР, ӘРМӘН ХОРЕОГРАФЛАРЫ ИҖАТЫНА НИГЕЗЛӘНГӘН] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181223045639/http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf|date=2018-12-23}} * [https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene ПРИНЦЕССА ТАРАКАНОВА БАЛЕТ СӘХНӘСЕНДӘ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200408013544/https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|date=2020-04-08}} * [https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya ЯҢА ЮЛ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200411150448/https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|date=2020-04-11}} * [https://planeta.ru/campaigns/12795 Әрмәнстанда заманча балет тамашасы] * [https://armtimes.com/hy/article/66695 «Гөнаһлы хисләр»] * [https://www.eda.admin.ch/countries/armenia/de/home/aktuell/news.html/countries/armenia/en/meta/news/2017/june/arts-and-culture-in-south-caucasus Рима, иҗат итүче] * [https://www.artrabbit.com/events/junge-akademie-agora-artes-interplay-of-the-arts Яшь Академия төрле диалоглар сериясендә барлык өлкәләрдән 25 халыкара рәссамны берләштерә.] * [http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html «Исәнмесез, Китти!» Рима Пипоян] * [https://ru.armeniasputnik.am/exclusive/20170420/7072886/armyanskij-horeograf-rasskazhet-tragicheskuyu-zhizn-evrejskoj-devochki.html «Исәнмесез, Китти!» исемле бер кешелек балетның дөньякүләм премьерасы.] * [https://www.aravot-ru.am/2017/04/17/240065/ Берлин премьерасы: Анна Франк турында бер кешелек балет тамашасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180219043513/http://www.aravot-ru.am/2017/04/17/240065/|date=2018-02-19}} * [http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html Анна Франк булу: Максатлы тормыш алып бару] * [http://www.agenda-tv.com/2017/04/dramaticsannafrank.html Германиядә Анна Франкның яңадан торгызылуы] * [http://www.taniecpolska.pl/news/show/6532 Гданьск ялгыз бию конкурсы] * [https://www.azg.am/AM/culture/2018110206/ ՀԱՅ ՊԱՐՈՒՀՈՒ ՓԱՅԼՈՒՆ ԵԼՈՒՅԹԸ «ՄԱՍԴԱՆՍԱՅՈՒՄ»] * [https://blognews.am/rus/news/577038/armyanka-stala-pervoiy-na-mezhdunarodnom-festivale-sovremennoiy-khoreografii.html Әрмән хатын-кызы халыкара заманча хореография фестивалендә беренче урынны яулады.] * [https://www.panorama.am/ru/news/2018/11/26/IFMC-2018-первое-место-впервые-у-Армении/2038532 IFMC-2018 нәтиҗәләре чыгарылды: Әрмәнстан беренче тапкыр беренче урынны алды.] * [https://www.vitbichi.by/video/vitbichi_puls_sobytiy/post26989.html IFMC 2018дә беренче урын Рима Пипоянга бирелде] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215012/http://www.vitbichi.by/video/vitbichi_puls_sobytiy/post26989.html|date=2020-04-10}} * [https://infoteka24.ru/2018/11/26/22720/ Әрмән биючесе Рима Пипоян Халыкара заманча хореография фестивалендә приз алды.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215053/https://infoteka24.ru/2018/11/26/22720/|date=2020-04-10}} * [https://springbackmagazine.com/springback-academy/reviews/me-non-self-i-rima-pipoyan/ «Мин, үзем булмаган кеше һәм мин» әсәренә күзәтү] * [https://www.fr.de/kultur/theater/pupoyan-und-tortelli-klare-koerperkante-91564253.html Висбаденның төп уены «Мин, үзем булмаган һәм мин»] * [https://www.fr.de/kultur/theater/pupoyan-und-tortelli-klare-koerperkante-91564253.html BETA Publica «Карар кабул итү алдыннан хатын-кыз»] == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://rimapipoyan.com/ Рима Пипоянның рәсми сайты]сайтында{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200420144151/https://rimapipoyan.com/|date=2020-04-20}} . * [https://www.adk.de/de/akademie/junge-akademie/berlin-stipendium/2016/Rima-Pipoyan.htm Берлин-Стипендия 2016 — Дарстелленде Кунст]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191014170053/https://www.adk.de/de/akademie/junge-akademie/berlin-stipendium/2016/Rima-Pipoyan.htm|date=2019-10-14}} * [https://www.maspalomas.com/index.php/not-culturayocio/8473-declaraciones-de-la-rueda-de-prensa-con-los-participantes-de-23masdanza 23MasDanza катнашучылары декларациясе де ла руэда де пренса катнашучылары]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200411150421/https://www.maspalomas.com/index.php/not-culturayocio/8473-declaraciones-de-la-rueda-de-prensa-con-los-participantes-de-23masdanza|date=2020-04-11}} . * [http://russia-armenia.info/node/54030 Әрмән хатын-кызы халыкара заманча хореография фестивалендә беренче урынны яулады.]аша{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215020/http://russia-armenia.info/node/54030|date=2020-04-10}} . * [https://armedia.am/rus/news/65905/ifmc-2018-pervoe-mesto-vperviye-u-armenii.html IFMC-2018: Әрмәнстан беренче тапкыр беренче урынны алды]сайтында{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215009/https://armedia.am/rus/news/65905/ifmc-2018-pervoe-mesto-vperviye-u-armenii.html|date=2020-04-10}} * [https://www.creativearmenia.org/2020-east-west-residents 2020 Көнчыгыш-Көнбатыш резидентлары]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200408013545/https://www.creativearmenia.org/2020-east-west-residents|date=2020-04-08}} * [https://radiovan.fm/station/article/3957 «Модернизм призмасы аша классик бию»] [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:Ереванда тыуғандар]] [[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]] [[Категория:1988 йылда тыуғандар]] [[Категория:2 июндә тыуғандар]] [[Категория:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]] 5d79jcvlfmgwlwqsuccu34ymdlstjlb 1298932 1298931 2026-06-02T06:40:05Z Баныу 28584 /* Рецензиялар */ 1298932 wikitext text/x-wiki {{Персона}}'''Рима Самвеловна Пипоян''' (әрм. Կատատանական; 2 июнь [[1988 йыл]]) — [[Әрмәнстан|әрмән]] хореографы, режиссер, бейеүсе һәм бейеүҙең уҡытыусыһы. Ул Әрмәнстанда заманса балет һәм заманса бейеүҙе башлап ебәреүселәрҙең береһе. 2017 йылда Рима [[«Развитие хореографии»,|«Хореографияны үҫтереү» мәҙәни-ағартыу фондына нигеҙ һала,]] уның маҡсаты — Әрмәнстанда заманса [[Әлмәниә|бейеүҙе]] һәм хәҙерге заман балетын үҫтереүгә булышлыҡ итеү. Һөнәри карьераһы дауамында [[Әрмәнстан]]да ла, сит илдәрҙә лә күп һанлы наградалар һәм сертификаттар ала. Рима Пипоян үҙенең хореографик эштәрен [[Италия]]ла, [[Испания]]ла, [[Сербия]]ла, [[Хорватия]]ла, [[Рәсәй Федерацияһы|Рәсәйҙә]], Белоруссияла, Германияла, [[Беларусь|Польшала]], [[Польша|Молдавияла]], [[Молдова|Грузияла]], [[Гөржөстан|Бельгияла]] [[Португалия|,]] [[Бельгия|Португалияла]] һәм башҡа илдәрҙә тәҡдим иткән.<ref>[http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf ОСНОВНЫЕ ТЕНДЕНЦИИ БАЛЕТНОГО ИСКУССТВА АРМЕНИИ] {{Wayback|url=http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf |date=20181223045639 }} 10 May 2018 стр. 178—180</ref> == Биографияһы == 1988 йылда [[Әрмәнстан|Әрмәнстандың]] [[Ереван]] ҡалаһында тыуа. Рима Пипояндың атаһы Самвел Хачатур улы (23 апрель 1962 йыл) — биология фәндәре докторы, Х. Абовян, әсәһе Лариса Киракосян (1962 йылдың 7 ноябрендә тыуған) — биофизик, «Һөнәри белем биреүҙең реформалары» хөкүмәткә ҡарамаған йәмәғәт ойошмаһы рәйесе, башланғыс һәм урта һөнәри белем биреүҙең өлкәһендә белгес, Термияның Дәүләт колледжында пластик.<ref>{{Cite web|url=https://aspu.am/en/content/samvel_khachatur_pipoyan_/|title=Samvel Khachatur Pipoyan|publisher=aspu.am|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215011/https://aspu.am/en/content/samvel_khachatur_pipoyan_/|url-status=live}}</ref>, әсәһе, Лариса Киракосян — биофизик, «Профессиональ белемде реформалау» дәүләткә ҡарамаған йәмәғәт ойошмаһы рәйесе, башланғыс һәм урта һөнәри белем биреү өлкәһендә эксперт, П. Терлемезян исемендәге дәүләт художество колледжында пластик анатомиянан уҡыта<ref name="автоссылка1">{{Cite web|url=http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html|title=Быть Анной Франк: прожить жизнь со смыслом|lang=ru|access-date=2020-04-20|archive-date=2020-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200221081037/http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html|url-status=live}}</ref>. === Белеме === 1995 йылдан 1997 йылға тиклем Рима Еревандың С. Киров исемендәге 12-се дөйөм белем биреү мәктәбендә (хәҙерге В. Амбарцумян исемендәге 12-се Ереван төп белем биреү мәктәбе) белем алған. Рима сәнғәт юлын балерина булып башлай. 1997 йылда Ереван дәүләт хореография училищеһына, классик бейеү бүлегенә уҡырға инә, ә 2006 йылда «бейеү уҡытыусыһы» һөнәре буйынса училищены тамамлай. Мәктәптә уҡыған йылдарында Рима хореограф һәм РСФСР-ҙың халыҡ артисы Максим Мартиросян менән бергә эшләй. Максим Сааковичтың сығыштарында бейеүсе булып сығыш яһай, хореограф булараҡ унан күп нәмәгә өйрәнә. Рима үҙенең профессиональ карьераһын йәштән үк балетмейстер булып башлай. 2005 йылда әрмән балет бейеүсеһе, балетмейстеры һәм РСФСР-ҙың халыҡ артисы Вилен Галстян етәкселегендә «бейеү режиссураһы» һөнәре буйынса Ереван дәүләт театр һәм кино институтына ҡабул ителә. Уҡыу осоронда (2005—2010) мәҙәниәт һәм сәнғәттең төрлө өлкәләрендәге төрлө шәхестәр менән хеҙмәттәшлек итә башлай, халыҡ-ара фестивалдәрҙең ҙур сәхнәләрендә тормошҡа ашырырлыҡ уңышлы үҙенең пьесаларын ижад итә. 2010 йылда Рима «бейеү режиссураһы» белгеслеге буйынса Ереван дәүләт театр һәм кино институтын тамамлай һәм сәнғәт бакалавры дәрәжәһен ала<ref>[http://kantegh.asj-oa.am/2256/1/263.pdf РАЗНОВИДНОСТИ ТВОРЧЕСКОГО ВОПРИЯТИЯ ПРОШЛОГО АРМЯНСКИМИ БАЛЕТМЕЙСТЕРАМИ XX — НАЧАЛА XXI ВЕКОВ] {{Wayback|url=http://kantegh.asj-oa.am/2256/1/263.pdf |date=20200411193353 }}06 Sep 2016 10:35 стр 5</ref> 2010 йылда Ереван дәүләт театр һәм кинематография институтының магистратураһына уҡырға инә, уны 2012 йылда «Бейеү режиссураһы» магистр дәрәжәһе менән ҡыҙыл дипломға тамамлай. Магистрлыҡ диссертацияһы хәҙерге бейеүҙе: уның килеп сығышын, нигеҙ һалыусыларын, үҙенсәлектәрен, профессиональ бейеүҙең учреждениеларында хәҙерге бейеүҙе өйрәнеүҙең мөһимлегенә арналған. Рима Пион уҡыу йылдарында һәм унан һуңғы карьераһында хореограф һәм бейеүсе булараҡ белемен һәм бейеү оҫталығын арттыра, Акрам Хан, Candoco Dance Company, Denis Lampart, Ioan Ekman, The LaborGras Company, Roman Guion һәм Spellbound Contemporary Ballet кеүек танылған хореографтарҙан һәм бейеү төркөмдәренән мастер-кластар ала. Уҡыу ваҡытында Рима шулай уҡ һуғыш сәнғәтен, бигерәк тә ҡытай ушуһын өйрәнә башлай, был һуңыраҡ уның хореографик фекерләүенә йоғонто яһай.<ref>{{Cite web|url=https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|title=НОВАЯ СТЕЗЯ|publisher=www.golosarmenii.am|access-date=2020-04-18|archive-date=2020-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411150448/https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|url-status=live}}</ref> === Эш тәжрибәһе === 2007—2009 йылдарҙа Рима Пипоян Анания Ширакаци лицейында классик бейеү уҡытыусыһы булып эшләй.<ref>{{Cite web|url=https://www.shanttv.com/shows/so-you-think-you-can-dance3.html|title=ՊԱՐԻ՜Ր, ԹԵ ԿԱՐՈՂ ԵՍ|publisher=www.shanttv.com|lang=hy|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805011852/https://www.shanttv.com/shows/so-you-think-you-can-dance3.html|url-status=live}}</ref>. 2008 йылдан Ереван дәүләт хореография техникумында классик бейеү, характер һәм тарихи бейеү уҡытыусыһы булып эшләй, ә 2016 йылдан хореография сәнғәтенән уҡыта. 2010—2013 йылдарҙа жюри ағзаһы һәм балетмейстер булараҡ «Шаян» телеканалы менән хеҙмәттәшлек итә һәм «Беләһеңме, бейей беләһеңме» бейеү программаһының өсөнсө миҙгелендә 30-ҙан ашыу бейеү номерын ҡуя. 2011—2012 йылдарҙа Ереван дәүләт хореография театрында балетмейстер һәм солист булып эшләй.<ref>{{Cite web|url=https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|title=КНЯЖНА ТАРАКАНОВА НА БАЛЕТНОЙ СЦЕНЕ|publisher=golosarmenii.am|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200408013544/https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://planeta.ru/campaigns/12795|title=Современный спектакль-балет в Армении|author=|website=|date=|publisher=|access-date=2020-04-15|archive-date=2020-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411150423/https://planeta.ru/campaigns/12795|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://armtimes.com/hy/article/66695|title=«Մեղապարտ կրքեր». նոր բալետային ներկայացում՝ ամենաառեղծվածային դեմքերից մեկի մասին|publisher=Armtimes.com|lang=hy|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200408013541/https://armtimes.com/hy/article/66695|url-status=live}}</ref> 2009—2012 йылдарҙа Ереван дәүләт театр һәм кино институты эргәһендәге актёрлыҡ һәм режиссёрлыҡ курстарында бейеүҙән уҡыта һәм бейеү режиссёрлыҡ курсын етәкләй. 2017 йылда ул «Хореографияны үҫтереү» исемле мәҙәни һәм белем биреү фонды ойошторҙо. Фондтың төп маҡсаты — Арменияла заманса бейеү һәм заманса балет сәнғәтен үҫтереүҙе яҡлау, шулай уҡ яңы башлаған хореографтарҙы, режиссерҙарҙы, бейеүселәрҙе һәм бейеү уҡытыусыларының үҙҙәренең ижади, белем биреү һәм мәҙәни проекттарын үҫтереү өсөн алға этәреү. 2018 йылдан алып Рима Әрмән дәүләт педагогия университетында заманса бейеү уҡытыусыһы булып эшләй<ref>{{Cite web|url=http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html|title=theaterstück: Faki Kronik Day 4 - Diaries, Shoes, and Playful Light|author=Richard Pettifer|date=2018-05-26|publisher=theaterstück|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215009/http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.enricopastore.com/tag/rima-pipoyan/|title=Rima Pipoyan|publisher=Enrico Pastore|lang=it|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215010/https://www.enricopastore.com/tag/rima-pipoyan/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://attack.hr/faki21/en.html|title=21st International Festival of Alternative Theatrical Expression – FAKI, May 22nd - May 27th 2018, AKC Medika|publisher=attack.hr|access-date=2020-04-14|archive-date=2018-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20180527040915/http://www.attack.hr/faki21/en.html|url-status=live}}</ref>. == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://rimapipoyan.com/ Рима Пипоянның рәсми сайты]сайтында{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200420144151/https://rimapipoyan.com/|date=2020-04-20}} . * [https://www.adk.de/de/akademie/junge-akademie/berlin-stipendium/2016/Rima-Pipoyan.htm Берлин-Стипендия 2016 — Дарстелленде Кунст]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191014170053/https://www.adk.de/de/akademie/junge-akademie/berlin-stipendium/2016/Rima-Pipoyan.htm|date=2019-10-14}} * [https://www.maspalomas.com/index.php/not-culturayocio/8473-declaraciones-de-la-rueda-de-prensa-con-los-participantes-de-23masdanza 23MasDanza катнашучылары декларациясе де ла руэда де пренса катнашучылары]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200411150421/https://www.maspalomas.com/index.php/not-culturayocio/8473-declaraciones-de-la-rueda-de-prensa-con-los-participantes-de-23masdanza|date=2020-04-11}} . * [http://russia-armenia.info/node/54030 Әрмән хатын-кызы халыкара заманча хореография фестивалендә беренче урынны яулады.]аша{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215020/http://russia-armenia.info/node/54030|date=2020-04-10}} . * [https://armedia.am/rus/news/65905/ifmc-2018-pervoe-mesto-vperviye-u-armenii.html IFMC-2018: Әрмәнстан беренче тапкыр беренче урынны алды]сайтында{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215009/https://armedia.am/rus/news/65905/ifmc-2018-pervoe-mesto-vperviye-u-armenii.html|date=2020-04-10}} * [https://www.creativearmenia.org/2020-east-west-residents 2020 Көнчыгыш-Көнбатыш резидентлары]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200408013545/https://www.creativearmenia.org/2020-east-west-residents|date=2020-04-08}} * [https://radiovan.fm/station/article/3957 «Модернизм призмасы аша классик бию»] [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:Ереванда тыуғандар]] [[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]] [[Категория:1988 йылда тыуғандар]] [[Категория:2 июндә тыуғандар]] [[Категория:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]] huqt5e7kp9f99hv7w58nhtv26dirqp5 1298933 1298932 2026-06-02T06:40:21Z Баныу 28584 /* Иҫкәрмәләр */ 1298933 wikitext text/x-wiki {{Персона}}'''Рима Самвеловна Пипоян''' (әрм. Կատատանական; 2 июнь [[1988 йыл]]) — [[Әрмәнстан|әрмән]] хореографы, режиссер, бейеүсе һәм бейеүҙең уҡытыусыһы. Ул Әрмәнстанда заманса балет һәм заманса бейеүҙе башлап ебәреүселәрҙең береһе. 2017 йылда Рима [[«Развитие хореографии»,|«Хореографияны үҫтереү» мәҙәни-ағартыу фондына нигеҙ һала,]] уның маҡсаты — Әрмәнстанда заманса [[Әлмәниә|бейеүҙе]] һәм хәҙерге заман балетын үҫтереүгә булышлыҡ итеү. Һөнәри карьераһы дауамында [[Әрмәнстан]]да ла, сит илдәрҙә лә күп һанлы наградалар һәм сертификаттар ала. Рима Пипоян үҙенең хореографик эштәрен [[Италия]]ла, [[Испания]]ла, [[Сербия]]ла, [[Хорватия]]ла, [[Рәсәй Федерацияһы|Рәсәйҙә]], Белоруссияла, Германияла, [[Беларусь|Польшала]], [[Польша|Молдавияла]], [[Молдова|Грузияла]], [[Гөржөстан|Бельгияла]] [[Португалия|,]] [[Бельгия|Португалияла]] һәм башҡа илдәрҙә тәҡдим иткән.<ref>[http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf ОСНОВНЫЕ ТЕНДЕНЦИИ БАЛЕТНОГО ИСКУССТВА АРМЕНИИ] {{Wayback|url=http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf |date=20181223045639 }} 10 May 2018 стр. 178—180</ref> == Биографияһы == 1988 йылда [[Әрмәнстан|Әрмәнстандың]] [[Ереван]] ҡалаһында тыуа. Рима Пипояндың атаһы Самвел Хачатур улы (23 апрель 1962 йыл) — биология фәндәре докторы, Х. Абовян, әсәһе Лариса Киракосян (1962 йылдың 7 ноябрендә тыуған) — биофизик, «Һөнәри белем биреүҙең реформалары» хөкүмәткә ҡарамаған йәмәғәт ойошмаһы рәйесе, башланғыс һәм урта һөнәри белем биреүҙең өлкәһендә белгес, Термияның Дәүләт колледжында пластик.<ref>{{Cite web|url=https://aspu.am/en/content/samvel_khachatur_pipoyan_/|title=Samvel Khachatur Pipoyan|publisher=aspu.am|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215011/https://aspu.am/en/content/samvel_khachatur_pipoyan_/|url-status=live}}</ref>, әсәһе, Лариса Киракосян — биофизик, «Профессиональ белемде реформалау» дәүләткә ҡарамаған йәмәғәт ойошмаһы рәйесе, башланғыс һәм урта һөнәри белем биреү өлкәһендә эксперт, П. Терлемезян исемендәге дәүләт художество колледжында пластик анатомиянан уҡыта<ref name="автоссылка1">{{Cite web|url=http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html|title=Быть Анной Франк: прожить жизнь со смыслом|lang=ru|access-date=2020-04-20|archive-date=2020-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200221081037/http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html|url-status=live}}</ref>. === Белеме === 1995 йылдан 1997 йылға тиклем Рима Еревандың С. Киров исемендәге 12-се дөйөм белем биреү мәктәбендә (хәҙерге В. Амбарцумян исемендәге 12-се Ереван төп белем биреү мәктәбе) белем алған. Рима сәнғәт юлын балерина булып башлай. 1997 йылда Ереван дәүләт хореография училищеһына, классик бейеү бүлегенә уҡырға инә, ә 2006 йылда «бейеү уҡытыусыһы» һөнәре буйынса училищены тамамлай. Мәктәптә уҡыған йылдарында Рима хореограф һәм РСФСР-ҙың халыҡ артисы Максим Мартиросян менән бергә эшләй. Максим Сааковичтың сығыштарында бейеүсе булып сығыш яһай, хореограф булараҡ унан күп нәмәгә өйрәнә. Рима үҙенең профессиональ карьераһын йәштән үк балетмейстер булып башлай. 2005 йылда әрмән балет бейеүсеһе, балетмейстеры һәм РСФСР-ҙың халыҡ артисы Вилен Галстян етәкселегендә «бейеү режиссураһы» һөнәре буйынса Ереван дәүләт театр һәм кино институтына ҡабул ителә. Уҡыу осоронда (2005—2010) мәҙәниәт һәм сәнғәттең төрлө өлкәләрендәге төрлө шәхестәр менән хеҙмәттәшлек итә башлай, халыҡ-ара фестивалдәрҙең ҙур сәхнәләрендә тормошҡа ашырырлыҡ уңышлы үҙенең пьесаларын ижад итә. 2010 йылда Рима «бейеү режиссураһы» белгеслеге буйынса Ереван дәүләт театр һәм кино институтын тамамлай һәм сәнғәт бакалавры дәрәжәһен ала<ref>[http://kantegh.asj-oa.am/2256/1/263.pdf РАЗНОВИДНОСТИ ТВОРЧЕСКОГО ВОПРИЯТИЯ ПРОШЛОГО АРМЯНСКИМИ БАЛЕТМЕЙСТЕРАМИ XX — НАЧАЛА XXI ВЕКОВ] {{Wayback|url=http://kantegh.asj-oa.am/2256/1/263.pdf |date=20200411193353 }}06 Sep 2016 10:35 стр 5</ref> 2010 йылда Ереван дәүләт театр һәм кинематография институтының магистратураһына уҡырға инә, уны 2012 йылда «Бейеү режиссураһы» магистр дәрәжәһе менән ҡыҙыл дипломға тамамлай. Магистрлыҡ диссертацияһы хәҙерге бейеүҙе: уның килеп сығышын, нигеҙ һалыусыларын, үҙенсәлектәрен, профессиональ бейеүҙең учреждениеларында хәҙерге бейеүҙе өйрәнеүҙең мөһимлегенә арналған. Рима Пион уҡыу йылдарында һәм унан һуңғы карьераһында хореограф һәм бейеүсе булараҡ белемен һәм бейеү оҫталығын арттыра, Акрам Хан, Candoco Dance Company, Denis Lampart, Ioan Ekman, The LaborGras Company, Roman Guion һәм Spellbound Contemporary Ballet кеүек танылған хореографтарҙан һәм бейеү төркөмдәренән мастер-кластар ала. Уҡыу ваҡытында Рима шулай уҡ һуғыш сәнғәтен, бигерәк тә ҡытай ушуһын өйрәнә башлай, был һуңыраҡ уның хореографик фекерләүенә йоғонто яһай.<ref>{{Cite web|url=https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|title=НОВАЯ СТЕЗЯ|publisher=www.golosarmenii.am|access-date=2020-04-18|archive-date=2020-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411150448/https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|url-status=live}}</ref> === Эш тәжрибәһе === 2007—2009 йылдарҙа Рима Пипоян Анания Ширакаци лицейында классик бейеү уҡытыусыһы булып эшләй.<ref>{{Cite web|url=https://www.shanttv.com/shows/so-you-think-you-can-dance3.html|title=ՊԱՐԻ՜Ր, ԹԵ ԿԱՐՈՂ ԵՍ|publisher=www.shanttv.com|lang=hy|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805011852/https://www.shanttv.com/shows/so-you-think-you-can-dance3.html|url-status=live}}</ref>. 2008 йылдан Ереван дәүләт хореография техникумында классик бейеү, характер һәм тарихи бейеү уҡытыусыһы булып эшләй, ә 2016 йылдан хореография сәнғәтенән уҡыта. 2010—2013 йылдарҙа жюри ағзаһы һәм балетмейстер булараҡ «Шаян» телеканалы менән хеҙмәттәшлек итә һәм «Беләһеңме, бейей беләһеңме» бейеү программаһының өсөнсө миҙгелендә 30-ҙан ашыу бейеү номерын ҡуя. 2011—2012 йылдарҙа Ереван дәүләт хореография театрында балетмейстер һәм солист булып эшләй.<ref>{{Cite web|url=https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|title=КНЯЖНА ТАРАКАНОВА НА БАЛЕТНОЙ СЦЕНЕ|publisher=golosarmenii.am|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200408013544/https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://planeta.ru/campaigns/12795|title=Современный спектакль-балет в Армении|author=|website=|date=|publisher=|access-date=2020-04-15|archive-date=2020-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411150423/https://planeta.ru/campaigns/12795|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://armtimes.com/hy/article/66695|title=«Մեղապարտ կրքեր». նոր բալետային ներկայացում՝ ամենաառեղծվածային դեմքերից մեկի մասին|publisher=Armtimes.com|lang=hy|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200408013541/https://armtimes.com/hy/article/66695|url-status=live}}</ref> 2009—2012 йылдарҙа Ереван дәүләт театр һәм кино институты эргәһендәге актёрлыҡ һәм режиссёрлыҡ курстарында бейеүҙән уҡыта һәм бейеү режиссёрлыҡ курсын етәкләй. 2017 йылда ул «Хореографияны үҫтереү» исемле мәҙәни һәм белем биреү фонды ойошторҙо. Фондтың төп маҡсаты — Арменияла заманса бейеү һәм заманса балет сәнғәтен үҫтереүҙе яҡлау, шулай уҡ яңы башлаған хореографтарҙы, режиссерҙарҙы, бейеүселәрҙе һәм бейеү уҡытыусыларының үҙҙәренең ижади, белем биреү һәм мәҙәни проекттарын үҫтереү өсөн алға этәреү. 2018 йылдан алып Рима Әрмән дәүләт педагогия университетында заманса бейеү уҡытыусыһы булып эшләй<ref>{{Cite web|url=http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html|title=theaterstück: Faki Kronik Day 4 - Diaries, Shoes, and Playful Light|author=Richard Pettifer|date=2018-05-26|publisher=theaterstück|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215009/http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.enricopastore.com/tag/rima-pipoyan/|title=Rima Pipoyan|publisher=Enrico Pastore|lang=it|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215010/https://www.enricopastore.com/tag/rima-pipoyan/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://attack.hr/faki21/en.html|title=21st International Festival of Alternative Theatrical Expression – FAKI, May 22nd - May 27th 2018, AKC Medika|publisher=attack.hr|access-date=2020-04-14|archive-date=2018-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20180527040915/http://www.attack.hr/faki21/en.html|url-status=live}}</ref>. == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр|2}} == Сылтамалар == * [https://rimapipoyan.com/ Рима Пипоянның рәсми сайты]сайтында{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200420144151/https://rimapipoyan.com/|date=2020-04-20}} . * [https://www.adk.de/de/akademie/junge-akademie/berlin-stipendium/2016/Rima-Pipoyan.htm Берлин-Стипендия 2016 — Дарстелленде Кунст]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191014170053/https://www.adk.de/de/akademie/junge-akademie/berlin-stipendium/2016/Rima-Pipoyan.htm|date=2019-10-14}} * [https://www.maspalomas.com/index.php/not-culturayocio/8473-declaraciones-de-la-rueda-de-prensa-con-los-participantes-de-23masdanza 23MasDanza катнашучылары декларациясе де ла руэда де пренса катнашучылары]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200411150421/https://www.maspalomas.com/index.php/not-culturayocio/8473-declaraciones-de-la-rueda-de-prensa-con-los-participantes-de-23masdanza|date=2020-04-11}} . * [http://russia-armenia.info/node/54030 Әрмән хатын-кызы халыкара заманча хореография фестивалендә беренче урынны яулады.]аша{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215020/http://russia-armenia.info/node/54030|date=2020-04-10}} . * [https://armedia.am/rus/news/65905/ifmc-2018-pervoe-mesto-vperviye-u-armenii.html IFMC-2018: Әрмәнстан беренче тапкыр беренче урынны алды]сайтында{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215009/https://armedia.am/rus/news/65905/ifmc-2018-pervoe-mesto-vperviye-u-armenii.html|date=2020-04-10}} * [https://www.creativearmenia.org/2020-east-west-residents 2020 Көнчыгыш-Көнбатыш резидентлары]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200408013545/https://www.creativearmenia.org/2020-east-west-residents|date=2020-04-08}} * [https://radiovan.fm/station/article/3957 «Модернизм призмасы аша классик бию»] [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:Ереванда тыуғандар]] [[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]] [[Категория:1988 йылда тыуғандар]] [[Категория:2 июндә тыуғандар]] [[Категория:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]] 7vnjud4y9ufzfpj4fasvc3h09bv0ug4 1298934 1298933 2026-06-02T06:40:46Z Баныу 28584 /* Сылтамалар */ 1298934 wikitext text/x-wiki {{Персона}}'''Рима Самвеловна Пипоян''' (әрм. Կատատանական; 2 июнь [[1988 йыл]]) — [[Әрмәнстан|әрмән]] хореографы, режиссер, бейеүсе һәм бейеүҙең уҡытыусыһы. Ул Әрмәнстанда заманса балет һәм заманса бейеүҙе башлап ебәреүселәрҙең береһе. 2017 йылда Рима [[«Развитие хореографии»,|«Хореографияны үҫтереү» мәҙәни-ағартыу фондына нигеҙ һала,]] уның маҡсаты — Әрмәнстанда заманса [[Әлмәниә|бейеүҙе]] һәм хәҙерге заман балетын үҫтереүгә булышлыҡ итеү. Һөнәри карьераһы дауамында [[Әрмәнстан]]да ла, сит илдәрҙә лә күп һанлы наградалар һәм сертификаттар ала. Рима Пипоян үҙенең хореографик эштәрен [[Италия]]ла, [[Испания]]ла, [[Сербия]]ла, [[Хорватия]]ла, [[Рәсәй Федерацияһы|Рәсәйҙә]], Белоруссияла, Германияла, [[Беларусь|Польшала]], [[Польша|Молдавияла]], [[Молдова|Грузияла]], [[Гөржөстан|Бельгияла]] [[Португалия|,]] [[Бельгия|Португалияла]] һәм башҡа илдәрҙә тәҡдим иткән.<ref>[http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf ОСНОВНЫЕ ТЕНДЕНЦИИ БАЛЕТНОГО ИСКУССТВА АРМЕНИИ] {{Wayback|url=http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf |date=20181223045639 }} 10 May 2018 стр. 178—180</ref> == Биографияһы == 1988 йылда [[Әрмәнстан|Әрмәнстандың]] [[Ереван]] ҡалаһында тыуа. Рима Пипояндың атаһы Самвел Хачатур улы (23 апрель 1962 йыл) — биология фәндәре докторы, Х. Абовян, әсәһе Лариса Киракосян (1962 йылдың 7 ноябрендә тыуған) — биофизик, «Һөнәри белем биреүҙең реформалары» хөкүмәткә ҡарамаған йәмәғәт ойошмаһы рәйесе, башланғыс һәм урта һөнәри белем биреүҙең өлкәһендә белгес, Термияның Дәүләт колледжында пластик.<ref>{{Cite web|url=https://aspu.am/en/content/samvel_khachatur_pipoyan_/|title=Samvel Khachatur Pipoyan|publisher=aspu.am|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215011/https://aspu.am/en/content/samvel_khachatur_pipoyan_/|url-status=live}}</ref>, әсәһе, Лариса Киракосян — биофизик, «Профессиональ белемде реформалау» дәүләткә ҡарамаған йәмәғәт ойошмаһы рәйесе, башланғыс һәм урта һөнәри белем биреү өлкәһендә эксперт, П. Терлемезян исемендәге дәүләт художество колледжында пластик анатомиянан уҡыта<ref name="автоссылка1">{{Cite web|url=http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html|title=Быть Анной Франк: прожить жизнь со смыслом|lang=ru|access-date=2020-04-20|archive-date=2020-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200221081037/http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html|url-status=live}}</ref>. === Белеме === 1995 йылдан 1997 йылға тиклем Рима Еревандың С. Киров исемендәге 12-се дөйөм белем биреү мәктәбендә (хәҙерге В. Амбарцумян исемендәге 12-се Ереван төп белем биреү мәктәбе) белем алған. Рима сәнғәт юлын балерина булып башлай. 1997 йылда Ереван дәүләт хореография училищеһына, классик бейеү бүлегенә уҡырға инә, ә 2006 йылда «бейеү уҡытыусыһы» һөнәре буйынса училищены тамамлай. Мәктәптә уҡыған йылдарында Рима хореограф һәм РСФСР-ҙың халыҡ артисы Максим Мартиросян менән бергә эшләй. Максим Сааковичтың сығыштарында бейеүсе булып сығыш яһай, хореограф булараҡ унан күп нәмәгә өйрәнә. Рима үҙенең профессиональ карьераһын йәштән үк балетмейстер булып башлай. 2005 йылда әрмән балет бейеүсеһе, балетмейстеры һәм РСФСР-ҙың халыҡ артисы Вилен Галстян етәкселегендә «бейеү режиссураһы» һөнәре буйынса Ереван дәүләт театр һәм кино институтына ҡабул ителә. Уҡыу осоронда (2005—2010) мәҙәниәт һәм сәнғәттең төрлө өлкәләрендәге төрлө шәхестәр менән хеҙмәттәшлек итә башлай, халыҡ-ара фестивалдәрҙең ҙур сәхнәләрендә тормошҡа ашырырлыҡ уңышлы үҙенең пьесаларын ижад итә. 2010 йылда Рима «бейеү режиссураһы» белгеслеге буйынса Ереван дәүләт театр һәм кино институтын тамамлай һәм сәнғәт бакалавры дәрәжәһен ала<ref>[http://kantegh.asj-oa.am/2256/1/263.pdf РАЗНОВИДНОСТИ ТВОРЧЕСКОГО ВОПРИЯТИЯ ПРОШЛОГО АРМЯНСКИМИ БАЛЕТМЕЙСТЕРАМИ XX — НАЧАЛА XXI ВЕКОВ] {{Wayback|url=http://kantegh.asj-oa.am/2256/1/263.pdf |date=20200411193353 }}06 Sep 2016 10:35 стр 5</ref> 2010 йылда Ереван дәүләт театр һәм кинематография институтының магистратураһына уҡырға инә, уны 2012 йылда «Бейеү режиссураһы» магистр дәрәжәһе менән ҡыҙыл дипломға тамамлай. Магистрлыҡ диссертацияһы хәҙерге бейеүҙе: уның килеп сығышын, нигеҙ һалыусыларын, үҙенсәлектәрен, профессиональ бейеүҙең учреждениеларында хәҙерге бейеүҙе өйрәнеүҙең мөһимлегенә арналған. Рима Пион уҡыу йылдарында һәм унан һуңғы карьераһында хореограф һәм бейеүсе булараҡ белемен һәм бейеү оҫталығын арттыра, Акрам Хан, Candoco Dance Company, Denis Lampart, Ioan Ekman, The LaborGras Company, Roman Guion һәм Spellbound Contemporary Ballet кеүек танылған хореографтарҙан һәм бейеү төркөмдәренән мастер-кластар ала. Уҡыу ваҡытында Рима шулай уҡ һуғыш сәнғәтен, бигерәк тә ҡытай ушуһын өйрәнә башлай, был һуңыраҡ уның хореографик фекерләүенә йоғонто яһай.<ref>{{Cite web|url=https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|title=НОВАЯ СТЕЗЯ|publisher=www.golosarmenii.am|access-date=2020-04-18|archive-date=2020-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411150448/https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|url-status=live}}</ref> === Эш тәжрибәһе === 2007—2009 йылдарҙа Рима Пипоян Анания Ширакаци лицейында классик бейеү уҡытыусыһы булып эшләй.<ref>{{Cite web|url=https://www.shanttv.com/shows/so-you-think-you-can-dance3.html|title=ՊԱՐԻ՜Ր, ԹԵ ԿԱՐՈՂ ԵՍ|publisher=www.shanttv.com|lang=hy|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805011852/https://www.shanttv.com/shows/so-you-think-you-can-dance3.html|url-status=live}}</ref>. 2008 йылдан Ереван дәүләт хореография техникумында классик бейеү, характер һәм тарихи бейеү уҡытыусыһы булып эшләй, ә 2016 йылдан хореография сәнғәтенән уҡыта. 2010—2013 йылдарҙа жюри ағзаһы һәм балетмейстер булараҡ «Шаян» телеканалы менән хеҙмәттәшлек итә һәм «Беләһеңме, бейей беләһеңме» бейеү программаһының өсөнсө миҙгелендә 30-ҙан ашыу бейеү номерын ҡуя. 2011—2012 йылдарҙа Ереван дәүләт хореография театрында балетмейстер һәм солист булып эшләй.<ref>{{Cite web|url=https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|title=КНЯЖНА ТАРАКАНОВА НА БАЛЕТНОЙ СЦЕНЕ|publisher=golosarmenii.am|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200408013544/https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://planeta.ru/campaigns/12795|title=Современный спектакль-балет в Армении|author=|website=|date=|publisher=|access-date=2020-04-15|archive-date=2020-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411150423/https://planeta.ru/campaigns/12795|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://armtimes.com/hy/article/66695|title=«Մեղապարտ կրքեր». նոր բալետային ներկայացում՝ ամենաառեղծվածային դեմքերից մեկի մասին|publisher=Armtimes.com|lang=hy|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200408013541/https://armtimes.com/hy/article/66695|url-status=live}}</ref> 2009—2012 йылдарҙа Ереван дәүләт театр һәм кино институты эргәһендәге актёрлыҡ һәм режиссёрлыҡ курстарында бейеүҙән уҡыта һәм бейеү режиссёрлыҡ курсын етәкләй. 2017 йылда ул «Хореографияны үҫтереү» исемле мәҙәни һәм белем биреү фонды ойошторҙо. Фондтың төп маҡсаты — Арменияла заманса бейеү һәм заманса балет сәнғәтен үҫтереүҙе яҡлау, шулай уҡ яңы башлаған хореографтарҙы, режиссерҙарҙы, бейеүселәрҙе һәм бейеү уҡытыусыларының үҙҙәренең ижади, белем биреү һәм мәҙәни проекттарын үҫтереү өсөн алға этәреү. 2018 йылдан алып Рима Әрмән дәүләт педагогия университетында заманса бейеү уҡытыусыһы булып эшләй<ref>{{Cite web|url=http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html|title=theaterstück: Faki Kronik Day 4 - Diaries, Shoes, and Playful Light|author=Richard Pettifer|date=2018-05-26|publisher=theaterstück|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215009/http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.enricopastore.com/tag/rima-pipoyan/|title=Rima Pipoyan|publisher=Enrico Pastore|lang=it|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215010/https://www.enricopastore.com/tag/rima-pipoyan/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://attack.hr/faki21/en.html|title=21st International Festival of Alternative Theatrical Expression – FAKI, May 22nd - May 27th 2018, AKC Medika|publisher=attack.hr|access-date=2020-04-14|archive-date=2018-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20180527040915/http://www.attack.hr/faki21/en.html|url-status=live}}</ref>. == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр|2}} == Һылтанмалар == * [https://rimapipoyan.com/ Рима Пипоянның рәсми сайты]сайтында{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200420144151/https://rimapipoyan.com/|date=2020-04-20}} . * [https://www.adk.de/de/akademie/junge-akademie/berlin-stipendium/2016/Rima-Pipoyan.htm Берлин-Стипендия 2016 — Дарстелленде Кунст]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191014170053/https://www.adk.de/de/akademie/junge-akademie/berlin-stipendium/2016/Rima-Pipoyan.htm|date=2019-10-14}} * [https://www.maspalomas.com/index.php/not-culturayocio/8473-declaraciones-de-la-rueda-de-prensa-con-los-participantes-de-23masdanza 23MasDanza катнашучылары декларациясе де ла руэда де пренса катнашучылары]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200411150421/https://www.maspalomas.com/index.php/not-culturayocio/8473-declaraciones-de-la-rueda-de-prensa-con-los-participantes-de-23masdanza|date=2020-04-11}} . * [http://russia-armenia.info/node/54030 Әрмән хатын-кызы халыкара заманча хореография фестивалендә беренче урынны яулады.]аша{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215020/http://russia-armenia.info/node/54030|date=2020-04-10}} . * [https://armedia.am/rus/news/65905/ifmc-2018-pervoe-mesto-vperviye-u-armenii.html IFMC-2018: Әрмәнстан беренче тапкыр беренче урынны алды]сайтында{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215009/https://armedia.am/rus/news/65905/ifmc-2018-pervoe-mesto-vperviye-u-armenii.html|date=2020-04-10}} * [https://www.creativearmenia.org/2020-east-west-residents 2020 Көнчыгыш-Көнбатыш резидентлары]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200408013545/https://www.creativearmenia.org/2020-east-west-residents|date=2020-04-08}} * [https://radiovan.fm/station/article/3957 «Модернизм призмасы аша классик бию»] [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:Ереванда тыуғандар]] [[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]] [[Категория:1988 йылда тыуғандар]] [[Категория:2 июндә тыуғандар]] [[Категория:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]] 2nb1b0kpllvazuy134oigboiimqmtp9 1298935 1298934 2026-06-02T06:41:10Z Баныу 28584 /* Һылтанмалар */ 1298935 wikitext text/x-wiki {{Персона}}'''Рима Самвеловна Пипоян''' (әрм. Կատատանական; 2 июнь [[1988 йыл]]) — [[Әрмәнстан|әрмән]] хореографы, режиссер, бейеүсе һәм бейеүҙең уҡытыусыһы. Ул Әрмәнстанда заманса балет һәм заманса бейеүҙе башлап ебәреүселәрҙең береһе. 2017 йылда Рима [[«Развитие хореографии»,|«Хореографияны үҫтереү» мәҙәни-ағартыу фондына нигеҙ һала,]] уның маҡсаты — Әрмәнстанда заманса [[Әлмәниә|бейеүҙе]] һәм хәҙерге заман балетын үҫтереүгә булышлыҡ итеү. Һөнәри карьераһы дауамында [[Әрмәнстан]]да ла, сит илдәрҙә лә күп һанлы наградалар һәм сертификаттар ала. Рима Пипоян үҙенең хореографик эштәрен [[Италия]]ла, [[Испания]]ла, [[Сербия]]ла, [[Хорватия]]ла, [[Рәсәй Федерацияһы|Рәсәйҙә]], Белоруссияла, Германияла, [[Беларусь|Польшала]], [[Польша|Молдавияла]], [[Молдова|Грузияла]], [[Гөржөстан|Бельгияла]] [[Португалия|,]] [[Бельгия|Португалияла]] һәм башҡа илдәрҙә тәҡдим иткән.<ref>[http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf ОСНОВНЫЕ ТЕНДЕНЦИИ БАЛЕТНОГО ИСКУССТВА АРМЕНИИ] {{Wayback|url=http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf |date=20181223045639 }} 10 May 2018 стр. 178—180</ref> == Биографияһы == 1988 йылда [[Әрмәнстан|Әрмәнстандың]] [[Ереван]] ҡалаһында тыуа. Рима Пипояндың атаһы Самвел Хачатур улы (23 апрель 1962 йыл) — биология фәндәре докторы, Х. Абовян, әсәһе Лариса Киракосян (1962 йылдың 7 ноябрендә тыуған) — биофизик, «Һөнәри белем биреүҙең реформалары» хөкүмәткә ҡарамаған йәмәғәт ойошмаһы рәйесе, башланғыс һәм урта һөнәри белем биреүҙең өлкәһендә белгес, Термияның Дәүләт колледжында пластик.<ref>{{Cite web|url=https://aspu.am/en/content/samvel_khachatur_pipoyan_/|title=Samvel Khachatur Pipoyan|publisher=aspu.am|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215011/https://aspu.am/en/content/samvel_khachatur_pipoyan_/|url-status=live}}</ref>, әсәһе, Лариса Киракосян — биофизик, «Профессиональ белемде реформалау» дәүләткә ҡарамаған йәмәғәт ойошмаһы рәйесе, башланғыс һәм урта һөнәри белем биреү өлкәһендә эксперт, П. Терлемезян исемендәге дәүләт художество колледжында пластик анатомиянан уҡыта<ref name="автоссылка1">{{Cite web|url=http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html|title=Быть Анной Франк: прожить жизнь со смыслом|lang=ru|access-date=2020-04-20|archive-date=2020-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200221081037/http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html|url-status=live}}</ref>. === Белеме === 1995 йылдан 1997 йылға тиклем Рима Еревандың С. Киров исемендәге 12-се дөйөм белем биреү мәктәбендә (хәҙерге В. Амбарцумян исемендәге 12-се Ереван төп белем биреү мәктәбе) белем алған. Рима сәнғәт юлын балерина булып башлай. 1997 йылда Ереван дәүләт хореография училищеһына, классик бейеү бүлегенә уҡырға инә, ә 2006 йылда «бейеү уҡытыусыһы» һөнәре буйынса училищены тамамлай. Мәктәптә уҡыған йылдарында Рима хореограф һәм РСФСР-ҙың халыҡ артисы Максим Мартиросян менән бергә эшләй. Максим Сааковичтың сығыштарында бейеүсе булып сығыш яһай, хореограф булараҡ унан күп нәмәгә өйрәнә. Рима үҙенең профессиональ карьераһын йәштән үк балетмейстер булып башлай. 2005 йылда әрмән балет бейеүсеһе, балетмейстеры һәм РСФСР-ҙың халыҡ артисы Вилен Галстян етәкселегендә «бейеү режиссураһы» һөнәре буйынса Ереван дәүләт театр һәм кино институтына ҡабул ителә. Уҡыу осоронда (2005—2010) мәҙәниәт һәм сәнғәттең төрлө өлкәләрендәге төрлө шәхестәр менән хеҙмәттәшлек итә башлай, халыҡ-ара фестивалдәрҙең ҙур сәхнәләрендә тормошҡа ашырырлыҡ уңышлы үҙенең пьесаларын ижад итә. 2010 йылда Рима «бейеү режиссураһы» белгеслеге буйынса Ереван дәүләт театр һәм кино институтын тамамлай һәм сәнғәт бакалавры дәрәжәһен ала<ref>[http://kantegh.asj-oa.am/2256/1/263.pdf РАЗНОВИДНОСТИ ТВОРЧЕСКОГО ВОПРИЯТИЯ ПРОШЛОГО АРМЯНСКИМИ БАЛЕТМЕЙСТЕРАМИ XX — НАЧАЛА XXI ВЕКОВ] {{Wayback|url=http://kantegh.asj-oa.am/2256/1/263.pdf |date=20200411193353 }}06 Sep 2016 10:35 стр 5</ref> 2010 йылда Ереван дәүләт театр һәм кинематография институтының магистратураһына уҡырға инә, уны 2012 йылда «Бейеү режиссураһы» магистр дәрәжәһе менән ҡыҙыл дипломға тамамлай. Магистрлыҡ диссертацияһы хәҙерге бейеүҙе: уның килеп сығышын, нигеҙ һалыусыларын, үҙенсәлектәрен, профессиональ бейеүҙең учреждениеларында хәҙерге бейеүҙе өйрәнеүҙең мөһимлегенә арналған. Рима Пион уҡыу йылдарында һәм унан һуңғы карьераһында хореограф һәм бейеүсе булараҡ белемен һәм бейеү оҫталығын арттыра, Акрам Хан, Candoco Dance Company, Denis Lampart, Ioan Ekman, The LaborGras Company, Roman Guion һәм Spellbound Contemporary Ballet кеүек танылған хореографтарҙан һәм бейеү төркөмдәренән мастер-кластар ала. Уҡыу ваҡытында Рима шулай уҡ һуғыш сәнғәтен, бигерәк тә ҡытай ушуһын өйрәнә башлай, был һуңыраҡ уның хореографик фекерләүенә йоғонто яһай.<ref>{{Cite web|url=https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|title=НОВАЯ СТЕЗЯ|publisher=www.golosarmenii.am|access-date=2020-04-18|archive-date=2020-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411150448/https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|url-status=live}}</ref> === Эш тәжрибәһе === 2007—2009 йылдарҙа Рима Пипоян Анания Ширакаци лицейында классик бейеү уҡытыусыһы булып эшләй.<ref>{{Cite web|url=https://www.shanttv.com/shows/so-you-think-you-can-dance3.html|title=ՊԱՐԻ՜Ր, ԹԵ ԿԱՐՈՂ ԵՍ|publisher=www.shanttv.com|lang=hy|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805011852/https://www.shanttv.com/shows/so-you-think-you-can-dance3.html|url-status=live}}</ref>. 2008 йылдан Ереван дәүләт хореография техникумында классик бейеү, характер һәм тарихи бейеү уҡытыусыһы булып эшләй, ә 2016 йылдан хореография сәнғәтенән уҡыта. 2010—2013 йылдарҙа жюри ағзаһы һәм балетмейстер булараҡ «Шаян» телеканалы менән хеҙмәттәшлек итә һәм «Беләһеңме, бейей беләһеңме» бейеү программаһының өсөнсө миҙгелендә 30-ҙан ашыу бейеү номерын ҡуя. 2011—2012 йылдарҙа Ереван дәүләт хореография театрында балетмейстер һәм солист булып эшләй.<ref>{{Cite web|url=https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|title=КНЯЖНА ТАРАКАНОВА НА БАЛЕТНОЙ СЦЕНЕ|publisher=golosarmenii.am|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200408013544/https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://planeta.ru/campaigns/12795|title=Современный спектакль-балет в Армении|author=|website=|date=|publisher=|access-date=2020-04-15|archive-date=2020-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411150423/https://planeta.ru/campaigns/12795|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://armtimes.com/hy/article/66695|title=«Մեղապարտ կրքեր». նոր բալետային ներկայացում՝ ամենաառեղծվածային դեմքերից մեկի մասին|publisher=Armtimes.com|lang=hy|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200408013541/https://armtimes.com/hy/article/66695|url-status=live}}</ref> 2009—2012 йылдарҙа Ереван дәүләт театр һәм кино институты эргәһендәге актёрлыҡ һәм режиссёрлыҡ курстарында бейеүҙән уҡыта һәм бейеү режиссёрлыҡ курсын етәкләй. 2017 йылда ул «Хореографияны үҫтереү» исемле мәҙәни һәм белем биреү фонды ойошторҙо. Фондтың төп маҡсаты — Арменияла заманса бейеү һәм заманса балет сәнғәтен үҫтереүҙе яҡлау, шулай уҡ яңы башлаған хореографтарҙы, режиссерҙарҙы, бейеүселәрҙе һәм бейеү уҡытыусыларының үҙҙәренең ижади, белем биреү һәм мәҙәни проекттарын үҫтереү өсөн алға этәреү. 2018 йылдан алып Рима Әрмән дәүләт педагогия университетында заманса бейеү уҡытыусыһы булып эшләй<ref>{{Cite web|url=http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html|title=theaterstück: Faki Kronik Day 4 - Diaries, Shoes, and Playful Light|author=Richard Pettifer|date=2018-05-26|publisher=theaterstück|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215009/http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.enricopastore.com/tag/rima-pipoyan/|title=Rima Pipoyan|publisher=Enrico Pastore|lang=it|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215010/https://www.enricopastore.com/tag/rima-pipoyan/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://attack.hr/faki21/en.html|title=21st International Festival of Alternative Theatrical Expression – FAKI, May 22nd - May 27th 2018, AKC Medika|publisher=attack.hr|access-date=2020-04-14|archive-date=2018-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20180527040915/http://www.attack.hr/faki21/en.html|url-status=live}}</ref>. == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр|2}} == Һылтанмалар == * [https://rimapipoyan.com/ Рима Пипоянның рәсми сайты]сайтында{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200420144151/https://rimapipoyan.com/|date=2020-04-20}} . * [https://www.adk.de/de/akademie/junge-akademie/berlin-stipendium/2016/Rima-Pipoyan.htm Берлин-Стипендия 2016 — Дарстелленде Кунст]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191014170053/https://www.adk.de/de/akademie/junge-akademie/berlin-stipendium/2016/Rima-Pipoyan.htm|date=2019-10-14}} * [https://www.maspalomas.com/index.php/not-culturayocio/8473-declaraciones-de-la-rueda-de-prensa-con-los-participantes-de-23masdanza 23MasDanza катнашучылары декларациясе де ла руэда де пренса катнашучылары]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200411150421/https://www.maspalomas.com/index.php/not-culturayocio/8473-declaraciones-de-la-rueda-de-prensa-con-los-participantes-de-23masdanza|date=2020-04-11}} . * [http://russia-armenia.info/node/54030 Әрмән хатын-кызы халыкара заманча хореография фестивалендә беренче урынны яулады.]аша{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215020/http://russia-armenia.info/node/54030|date=2020-04-10}} . * [https://armedia.am/rus/news/65905/ifmc-2018-pervoe-mesto-vperviye-u-armenii.html IFMC-2018: Әрмәнстан беренче тапкыр беренче урынны алды]сайтында{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215009/https://armedia.am/rus/news/65905/ifmc-2018-pervoe-mesto-vperviye-u-armenii.html|date=2020-04-10}} * [https://www.creativearmenia.org/2020-east-west-residents 2020 Көнчыгыш-Көнбатыш резидентлары]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200408013545/https://www.creativearmenia.org/2020-east-west-residents|date=2020-04-08}} * [https://radiovan.fm/station/article/3957 «Модернизм призмасы аша классик бию»] [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:Ереванда тыуғандар]] [[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]] [[Категория:1988 йылда тыуғандар]] [[Категория:2 июндә тыуғандар]] gmpbb1fuqmr1llkavtobwreoxhfgzrw 1298936 1298935 2026-06-02T06:43:04Z Баныу 28584 1298936 wikitext text/x-wiki {{Персона}}'''Рима Самвеловна Пипоян''' (әрм. Կատատանական; 2 июнь [[1988 йыл]]) — [[Әрмәнстан|әрмән]] хореографы, режиссер, бейеүсе һәм бейеүҙең уҡытыусыһы. Ул Әрмәнстанда заманса балет һәм заманса бейеүҙе башлап ебәреүселәрҙең береһе. 2017 йылда Рима [[«Развитие хореографии»,|«Хореографияны үҫтереү» мәҙәни-ағартыу фондына нигеҙ һала,]] уның маҡсаты — Әрмәнстанда заманса [[Әлмәниә|бейеүҙе]] һәм хәҙерге заман балетын үҫтереүгә булышлыҡ итеү. Һөнәри карьераһы дауамында [[Әрмәнстан]]да ла, сит илдәрҙә лә күп һанлы наградалар һәм сертификаттар ала. Рима Пипоян үҙенең хореографик эштәрен [[Италия]]ла, [[Испания]]ла, [[Сербия]]ла, [[Хорватия]]ла, [[Рәсәй Федерацияһы|Рәсәйҙә]], Белоруссияла, Германияла, [[Беларусь|Польшала]], [[Польша|Молдавияла]], [[Молдова|Грузияла]], [[Гөржөстан|Бельгияла]] [[Португалия|,]] [[Бельгия|Португалияла]] һәм башҡа илдәрҙә тәҡдим итә<ref>[http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf ОСНОВНЫЕ ТЕНДЕНЦИИ БАЛЕТНОГО ИСКУССТВА АРМЕНИИ] {{Wayback|url=http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf |date=20181223045639 }} 10 May 2018 стр. 178—180</ref>. == Биографияһы == 1988 йылда [[Әрмәнстан|Әрмәнстандың]] [[Ереван]] ҡалаһында тыуа. Рима Пипояндың атаһы Самвел Хачатур улы (23 апрель 1962 йыл) — биология фәндәре докторы, Х. Абовян, әсәһе Лариса Киракосян (1962 йылдың 7 ноябрендә тыуған) — биофизик, «Һөнәри белем биреүҙең реформалары» хөкүмәткә ҡарамаған йәмәғәт ойошмаһы рәйесе, башланғыс һәм урта һөнәри белем биреүҙең өлкәһендә белгес, Термияның Дәүләт колледжында пластик.<ref>{{Cite web|url=https://aspu.am/en/content/samvel_khachatur_pipoyan_/|title=Samvel Khachatur Pipoyan|publisher=aspu.am|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215011/https://aspu.am/en/content/samvel_khachatur_pipoyan_/|url-status=live}}</ref>, әсәһе, Лариса Киракосян — биофизик, «Профессиональ белемде реформалау» дәүләткә ҡарамаған йәмәғәт ойошмаһы рәйесе, башланғыс һәм урта һөнәри белем биреү өлкәһендә эксперт, П. Терлемезян исемендәге дәүләт художество колледжында пластик анатомиянан уҡыта<ref name="автоссылка1">{{Cite web|url=http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html|title=Быть Анной Франк: прожить жизнь со смыслом|lang=ru|access-date=2020-04-20|archive-date=2020-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200221081037/http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html|url-status=live}}</ref>. === Белеме === 1995 йылдан 1997 йылға тиклем Рима Еревандың С. Киров исемендәге 12-се дөйөм белем биреү мәктәбендә (хәҙерге В. Амбарцумян исемендәге 12-се Ереван төп белем биреү мәктәбе) белем алған. Рима сәнғәт юлын балерина булып башлай. 1997 йылда Ереван дәүләт хореография училищеһына, классик бейеү бүлегенә уҡырға инә, ә 2006 йылда «бейеү уҡытыусыһы» һөнәре буйынса училищены тамамлай. Мәктәптә уҡыған йылдарында Рима хореограф һәм РСФСР-ҙың халыҡ артисы Максим Мартиросян менән бергә эшләй. Максим Сааковичтың сығыштарында бейеүсе булып сығыш яһай, хореограф булараҡ унан күп нәмәгә өйрәнә. Рима үҙенең профессиональ карьераһын йәштән үк балетмейстер булып башлай. 2005 йылда әрмән балет бейеүсеһе, балетмейстеры һәм РСФСР-ҙың халыҡ артисы Вилен Галстян етәкселегендә «бейеү режиссураһы» һөнәре буйынса Ереван дәүләт театр һәм кино институтына ҡабул ителә. Уҡыу осоронда (2005—2010) мәҙәниәт һәм сәнғәттең төрлө өлкәләрендәге төрлө шәхестәр менән хеҙмәттәшлек итә башлай, халыҡ-ара фестивалдәрҙең ҙур сәхнәләрендә тормошҡа ашырырлыҡ уңышлы үҙенең пьесаларын ижад итә. 2010 йылда Рима «бейеү режиссураһы» белгеслеге буйынса Ереван дәүләт театр һәм кино институтын тамамлай һәм сәнғәт бакалавры дәрәжәһен ала<ref>[http://kantegh.asj-oa.am/2256/1/263.pdf РАЗНОВИДНОСТИ ТВОРЧЕСКОГО ВОПРИЯТИЯ ПРОШЛОГО АРМЯНСКИМИ БАЛЕТМЕЙСТЕРАМИ XX — НАЧАЛА XXI ВЕКОВ] {{Wayback|url=http://kantegh.asj-oa.am/2256/1/263.pdf |date=20200411193353 }}06 Sep 2016 10:35 стр 5</ref>. 2010 йылда Ереван дәүләт театр һәм кинематография институтының магистратураһына уҡырға инә, уны 2012 йылда «Бейеү режиссураһы» магистр дәрәжәһе менән ҡыҙыл дипломға тамамлай. Магистрлыҡ диссертацияһы хәҙерге бейеүҙе: уның килеп сығышын, нигеҙ һалыусыларын, үҙенсәлектәрен, профессиональ бейеүҙең учреждениеларында хәҙерге бейеүҙе өйрәнеүҙең мөһимлегенә арнала. Рима Пион уҡыу йылдарында һәм унан һуңғы карьераһында хореограф һәм бейеүсе булараҡ белемен һәм бейеү оҫталығын арттыра, Акрам Хан, Candoco Dance Company, Denis Lampart, Ioan Ekman, The LaborGras Company, Roman Guion һәм Spellbound Contemporary Ballet кеүек танылған хореографтарҙан һәм бейеү төркөмдәренән мастер-кластар ала. Уҡыу ваҡытында Рима шулай уҡ һуғыш сәнғәтен, бигерәк тә ҡытай ушуһын өйрәнә башлай, был һуңыраҡ уның хореографик фекерләүенә йоғонто яһай<ref>{{Cite web|url=https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|title=НОВАЯ СТЕЗЯ|publisher=www.golosarmenii.am|access-date=2020-04-18|archive-date=2020-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411150448/https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|url-status=live}}</ref>. === Эш тәжрибәһе === 2007—2009 йылдарҙа Рима Пипоян Анания Ширакаци лицейында классик бейеү уҡытыусыһы булып эшләй.<ref>{{Cite web|url=https://www.shanttv.com/shows/so-you-think-you-can-dance3.html|title=ՊԱՐԻ՜Ր, ԹԵ ԿԱՐՈՂ ԵՍ|publisher=www.shanttv.com|lang=hy|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805011852/https://www.shanttv.com/shows/so-you-think-you-can-dance3.html|url-status=live}}</ref>. 2008 йылдан Ереван дәүләт хореография техникумында классик бейеү, характер һәм тарихи бейеү уҡытыусыһы булып эшләй, ә 2016 йылдан хореография сәнғәтенән уҡыта. 2010—2013 йылдарҙа жюри ағзаһы һәм балетмейстер булараҡ «Шаян» телеканалы менән хеҙмәттәшлек итә һәм «Беләһеңме, бейей беләһеңме» бейеү программаһының өсөнсө миҙгелендә 30-ҙан ашыу бейеү номерын ҡуя. 2011—2012 йылдарҙа Ереван дәүләт хореография театрында балетмейстер һәм солист булып эшләй<ref>{{Cite web|url=https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|title=КНЯЖНА ТАРАКАНОВА НА БАЛЕТНОЙ СЦЕНЕ|publisher=golosarmenii.am|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200408013544/https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://planeta.ru/campaigns/12795|title=Современный спектакль-балет в Армении|author=|website=|date=|publisher=|access-date=2020-04-15|archive-date=2020-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411150423/https://planeta.ru/campaigns/12795|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://armtimes.com/hy/article/66695|title=«Մեղապարտ կրքեր». նոր բալետային ներկայացում՝ ամենաառեղծվածային դեմքերից մեկի մասին|publisher=Armtimes.com|lang=hy|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200408013541/https://armtimes.com/hy/article/66695|url-status=live}}</ref>. 2009—2012 йылдарҙа Ереван дәүләт театр һәм кино институты эргәһендәге актёрлыҡ һәм режиссёрлыҡ курстарында бейеүҙән уҡыта һәм бейеү режиссёрлыҡ курсын етәкләй. 2017 йылда ул «Хореографияны үҫтереү» исемле мәҙәни һәм белем биреү фонды ойошторҙо. Фондтың төп маҡсаты — Арменияла заманса бейеү һәм заманса балет сәнғәтен үҫтереүҙе яҡлау, шулай уҡ яңы башлаған хореографтарҙы, режиссерҙарҙы, бейеүселәрҙе һәм бейеү уҡытыусыларының үҙҙәренең ижади, белем биреү һәм мәҙәни проекттарын үҫтереү өсөн алға этәреү. 2018 йылдан алып Рима Әрмән дәүләт педагогия университетында заманса бейеү уҡытыусыһы булып эшләй<ref>{{Cite web|url=http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html|title=theaterstück: Faki Kronik Day 4 - Diaries, Shoes, and Playful Light|author=Richard Pettifer|date=2018-05-26|publisher=theaterstück|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215009/http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.enricopastore.com/tag/rima-pipoyan/|title=Rima Pipoyan|publisher=Enrico Pastore|lang=it|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215010/https://www.enricopastore.com/tag/rima-pipoyan/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://attack.hr/faki21/en.html|title=21st International Festival of Alternative Theatrical Expression – FAKI, May 22nd - May 27th 2018, AKC Medika|publisher=attack.hr|access-date=2020-04-14|archive-date=2018-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20180527040915/http://www.attack.hr/faki21/en.html|url-status=live}}</ref>. == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр|2}} == Һылтанмалар == * [https://rimapipoyan.com/ Рима Пипоянның рәсми сайты]сайтында{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200420144151/https://rimapipoyan.com/|date=2020-04-20}} . * [https://www.adk.de/de/akademie/junge-akademie/berlin-stipendium/2016/Rima-Pipoyan.htm Берлин-Стипендия 2016 — Дарстелленде Кунст]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191014170053/https://www.adk.de/de/akademie/junge-akademie/berlin-stipendium/2016/Rima-Pipoyan.htm|date=2019-10-14}} * [https://www.maspalomas.com/index.php/not-culturayocio/8473-declaraciones-de-la-rueda-de-prensa-con-los-participantes-de-23masdanza 23MasDanza катнашучылары декларациясе де ла руэда де пренса катнашучылары]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200411150421/https://www.maspalomas.com/index.php/not-culturayocio/8473-declaraciones-de-la-rueda-de-prensa-con-los-participantes-de-23masdanza|date=2020-04-11}} . * [http://russia-armenia.info/node/54030 Әрмән хатын-кызы халыкара заманча хореография фестивалендә беренче урынны яулады.]аша{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215020/http://russia-armenia.info/node/54030|date=2020-04-10}} . * [https://armedia.am/rus/news/65905/ifmc-2018-pervoe-mesto-vperviye-u-armenii.html IFMC-2018: Әрмәнстан беренче тапкыр беренче урынны алды]сайтында{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215009/https://armedia.am/rus/news/65905/ifmc-2018-pervoe-mesto-vperviye-u-armenii.html|date=2020-04-10}} * [https://www.creativearmenia.org/2020-east-west-residents 2020 Көнчыгыш-Көнбатыш резидентлары]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200408013545/https://www.creativearmenia.org/2020-east-west-residents|date=2020-04-08}} * [https://radiovan.fm/station/article/3957 «Модернизм призмасы аша классик бию»] [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:Ереванда тыуғандар]] [[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]] [[Категория:1988 йылда тыуғандар]] [[Категория:2 июндә тыуғандар]] a239t9zyz83vnbrdcqd0nh286xrojhf 1298937 1298936 2026-06-02T06:44:00Z Баныу 28584 /* Һылтанмалар */ 1298937 wikitext text/x-wiki {{Персона}}'''Рима Самвеловна Пипоян''' (әрм. Կատատանական; 2 июнь [[1988 йыл]]) — [[Әрмәнстан|әрмән]] хореографы, режиссер, бейеүсе һәм бейеүҙең уҡытыусыһы. Ул Әрмәнстанда заманса балет һәм заманса бейеүҙе башлап ебәреүселәрҙең береһе. 2017 йылда Рима [[«Развитие хореографии»,|«Хореографияны үҫтереү» мәҙәни-ағартыу фондына нигеҙ һала,]] уның маҡсаты — Әрмәнстанда заманса [[Әлмәниә|бейеүҙе]] һәм хәҙерге заман балетын үҫтереүгә булышлыҡ итеү. Һөнәри карьераһы дауамында [[Әрмәнстан]]да ла, сит илдәрҙә лә күп һанлы наградалар һәм сертификаттар ала. Рима Пипоян үҙенең хореографик эштәрен [[Италия]]ла, [[Испания]]ла, [[Сербия]]ла, [[Хорватия]]ла, [[Рәсәй Федерацияһы|Рәсәйҙә]], Белоруссияла, Германияла, [[Беларусь|Польшала]], [[Польша|Молдавияла]], [[Молдова|Грузияла]], [[Гөржөстан|Бельгияла]] [[Португалия|,]] [[Бельгия|Португалияла]] һәм башҡа илдәрҙә тәҡдим итә<ref>[http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf ОСНОВНЫЕ ТЕНДЕНЦИИ БАЛЕТНОГО ИСКУССТВА АРМЕНИИ] {{Wayback|url=http://etd.asj-oa.am/5174/2/Dissertaciya_Nazenik_G_S__posledni_variant.pdf |date=20181223045639 }} 10 May 2018 стр. 178—180</ref>. == Биографияһы == 1988 йылда [[Әрмәнстан|Әрмәнстандың]] [[Ереван]] ҡалаһында тыуа. Рима Пипояндың атаһы Самвел Хачатур улы (23 апрель 1962 йыл) — биология фәндәре докторы, Х. Абовян, әсәһе Лариса Киракосян (1962 йылдың 7 ноябрендә тыуған) — биофизик, «Һөнәри белем биреүҙең реформалары» хөкүмәткә ҡарамаған йәмәғәт ойошмаһы рәйесе, башланғыс һәм урта һөнәри белем биреүҙең өлкәһендә белгес, Термияның Дәүләт колледжында пластик.<ref>{{Cite web|url=https://aspu.am/en/content/samvel_khachatur_pipoyan_/|title=Samvel Khachatur Pipoyan|publisher=aspu.am|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215011/https://aspu.am/en/content/samvel_khachatur_pipoyan_/|url-status=live}}</ref>, әсәһе, Лариса Киракосян — биофизик, «Профессиональ белемде реформалау» дәүләткә ҡарамаған йәмәғәт ойошмаһы рәйесе, башланғыс һәм урта һөнәри белем биреү өлкәһендә эксперт, П. Терлемезян исемендәге дәүләт художество колледжында пластик анатомиянан уҡыта<ref name="автоссылка1">{{Cite web|url=http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html|title=Быть Анной Франк: прожить жизнь со смыслом|lang=ru|access-date=2020-04-20|archive-date=2020-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200221081037/http://www.agenda-tv.com/2017/05/blog-post.html|url-status=live}}</ref>. === Белеме === 1995 йылдан 1997 йылға тиклем Рима Еревандың С. Киров исемендәге 12-се дөйөм белем биреү мәктәбендә (хәҙерге В. Амбарцумян исемендәге 12-се Ереван төп белем биреү мәктәбе) белем алған. Рима сәнғәт юлын балерина булып башлай. 1997 йылда Ереван дәүләт хореография училищеһына, классик бейеү бүлегенә уҡырға инә, ә 2006 йылда «бейеү уҡытыусыһы» һөнәре буйынса училищены тамамлай. Мәктәптә уҡыған йылдарында Рима хореограф һәм РСФСР-ҙың халыҡ артисы Максим Мартиросян менән бергә эшләй. Максим Сааковичтың сығыштарында бейеүсе булып сығыш яһай, хореограф булараҡ унан күп нәмәгә өйрәнә. Рима үҙенең профессиональ карьераһын йәштән үк балетмейстер булып башлай. 2005 йылда әрмән балет бейеүсеһе, балетмейстеры һәм РСФСР-ҙың халыҡ артисы Вилен Галстян етәкселегендә «бейеү режиссураһы» һөнәре буйынса Ереван дәүләт театр һәм кино институтына ҡабул ителә. Уҡыу осоронда (2005—2010) мәҙәниәт һәм сәнғәттең төрлө өлкәләрендәге төрлө шәхестәр менән хеҙмәттәшлек итә башлай, халыҡ-ара фестивалдәрҙең ҙур сәхнәләрендә тормошҡа ашырырлыҡ уңышлы үҙенең пьесаларын ижад итә. 2010 йылда Рима «бейеү режиссураһы» белгеслеге буйынса Ереван дәүләт театр һәм кино институтын тамамлай һәм сәнғәт бакалавры дәрәжәһен ала<ref>[http://kantegh.asj-oa.am/2256/1/263.pdf РАЗНОВИДНОСТИ ТВОРЧЕСКОГО ВОПРИЯТИЯ ПРОШЛОГО АРМЯНСКИМИ БАЛЕТМЕЙСТЕРАМИ XX — НАЧАЛА XXI ВЕКОВ] {{Wayback|url=http://kantegh.asj-oa.am/2256/1/263.pdf |date=20200411193353 }}06 Sep 2016 10:35 стр 5</ref>. 2010 йылда Ереван дәүләт театр һәм кинематография институтының магистратураһына уҡырға инә, уны 2012 йылда «Бейеү режиссураһы» магистр дәрәжәһе менән ҡыҙыл дипломға тамамлай. Магистрлыҡ диссертацияһы хәҙерге бейеүҙе: уның килеп сығышын, нигеҙ һалыусыларын, үҙенсәлектәрен, профессиональ бейеүҙең учреждениеларында хәҙерге бейеүҙе өйрәнеүҙең мөһимлегенә арнала. Рима Пион уҡыу йылдарында һәм унан һуңғы карьераһында хореограф һәм бейеүсе булараҡ белемен һәм бейеү оҫталығын арттыра, Акрам Хан, Candoco Dance Company, Denis Lampart, Ioan Ekman, The LaborGras Company, Roman Guion һәм Spellbound Contemporary Ballet кеүек танылған хореографтарҙан һәм бейеү төркөмдәренән мастер-кластар ала. Уҡыу ваҡытында Рима шулай уҡ һуғыш сәнғәтен, бигерәк тә ҡытай ушуһын өйрәнә башлай, был һуңыраҡ уның хореографик фекерләүенә йоғонто яһай<ref>{{Cite web|url=https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|title=НОВАЯ СТЕЗЯ|publisher=www.golosarmenii.am|access-date=2020-04-18|archive-date=2020-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411150448/https://www.golosarmenii.am/article/22820/novaya-stezya|url-status=live}}</ref>. === Эш тәжрибәһе === 2007—2009 йылдарҙа Рима Пипоян Анания Ширакаци лицейында классик бейеү уҡытыусыһы булып эшләй.<ref>{{Cite web|url=https://www.shanttv.com/shows/so-you-think-you-can-dance3.html|title=ՊԱՐԻ՜Ր, ԹԵ ԿԱՐՈՂ ԵՍ|publisher=www.shanttv.com|lang=hy|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805011852/https://www.shanttv.com/shows/so-you-think-you-can-dance3.html|url-status=live}}</ref>. 2008 йылдан Ереван дәүләт хореография техникумында классик бейеү, характер һәм тарихи бейеү уҡытыусыһы булып эшләй, ә 2016 йылдан хореография сәнғәтенән уҡыта. 2010—2013 йылдарҙа жюри ағзаһы һәм балетмейстер булараҡ «Шаян» телеканалы менән хеҙмәттәшлек итә һәм «Беләһеңме, бейей беләһеңме» бейеү программаһының өсөнсө миҙгелендә 30-ҙан ашыу бейеү номерын ҡуя. 2011—2012 йылдарҙа Ереван дәүләт хореография театрында балетмейстер һәм солист булып эшләй<ref>{{Cite web|url=https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|title=КНЯЖНА ТАРАКАНОВА НА БАЛЕТНОЙ СЦЕНЕ|publisher=golosarmenii.am|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200408013544/https://golosarmenii.am/article/30843/knyazhna-tarakanova-na-baletnoj-scene|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://planeta.ru/campaigns/12795|title=Современный спектакль-балет в Армении|author=|website=|date=|publisher=|access-date=2020-04-15|archive-date=2020-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411150423/https://planeta.ru/campaigns/12795|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://armtimes.com/hy/article/66695|title=«Մեղապարտ կրքեր». նոր բալետային ներկայացում՝ ամենաառեղծվածային դեմքերից մեկի մասին|publisher=Armtimes.com|lang=hy|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200408013541/https://armtimes.com/hy/article/66695|url-status=live}}</ref>. 2009—2012 йылдарҙа Ереван дәүләт театр һәм кино институты эргәһендәге актёрлыҡ һәм режиссёрлыҡ курстарында бейеүҙән уҡыта һәм бейеү режиссёрлыҡ курсын етәкләй. 2017 йылда ул «Хореографияны үҫтереү» исемле мәҙәни һәм белем биреү фонды ойошторҙо. Фондтың төп маҡсаты — Арменияла заманса бейеү һәм заманса балет сәнғәтен үҫтереүҙе яҡлау, шулай уҡ яңы башлаған хореографтарҙы, режиссерҙарҙы, бейеүселәрҙе һәм бейеү уҡытыусыларының үҙҙәренең ижади, белем биреү һәм мәҙәни проекттарын үҫтереү өсөн алға этәреү. 2018 йылдан алып Рима Әрмән дәүләт педагогия университетында заманса бейеү уҡытыусыһы булып эшләй<ref>{{Cite web|url=http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html|title=theaterstück: Faki Kronik Day 4 - Diaries, Shoes, and Playful Light|author=Richard Pettifer|date=2018-05-26|publisher=theaterstück|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215009/http://theaterstuck.blogspot.com/2018/05/faki-kronik-day-4-diaries-shoes-and.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.enricopastore.com/tag/rima-pipoyan/|title=Rima Pipoyan|publisher=Enrico Pastore|lang=it|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410215010/https://www.enricopastore.com/tag/rima-pipoyan/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://attack.hr/faki21/en.html|title=21st International Festival of Alternative Theatrical Expression – FAKI, May 22nd - May 27th 2018, AKC Medika|publisher=attack.hr|access-date=2020-04-14|archive-date=2018-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20180527040915/http://www.attack.hr/faki21/en.html|url-status=live}}</ref>. == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр|2}} == Һылтанмалар == * [https://rimapipoyan.com/ Рима Пипоянның рәсми сайты]сайтында{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200420144151/https://rimapipoyan.com/|date=2020-04-20}} . * [https://www.adk.de/de/akademie/junge-akademie/berlin-stipendium/2016/Rima-Pipoyan.htm Берлин-Стипендия 2016 — Дарстелленде Кунст]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191014170053/https://www.adk.de/de/akademie/junge-akademie/berlin-stipendium/2016/Rima-Pipoyan.htm|date=2019-10-14}} * [https://www.maspalomas.com/index.php/not-culturayocio/8473-declaraciones-de-la-rueda-de-prensa-con-los-participantes-de-23masdanza 23MasDanza катнашучылары декларациясе де ла руэда де пренса катнашучылары]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200411150421/https://www.maspalomas.com/index.php/not-culturayocio/8473-declaraciones-de-la-rueda-de-prensa-con-los-participantes-de-23masdanza|date=2020-04-11}} . * [http://russia-armenia.info/node/54030 Әрмән хатын-кызы халыкара заманча хореография фестивалендә беренче урынны яулады.]аша{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215020/http://russia-armenia.info/node/54030|date=2020-04-10}} . * [https://armedia.am/rus/news/65905/ifmc-2018-pervoe-mesto-vperviye-u-armenii.html IFMC-2018: Әрмәнстан беренче тапкыр беренче урынны алды]сайтында{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410215009/https://armedia.am/rus/news/65905/ifmc-2018-pervoe-mesto-vperviye-u-armenii.html|date=2020-04-10}} * [https://www.creativearmenia.org/2020-east-west-residents 2020 Көнчыгыш-Көнбатыш резидентлары]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200408013545/https://www.creativearmenia.org/2020-east-west-residents|date=2020-04-08}} * [https://radiovan.fm/station/article/3957 «Модернизм призмасы аша классик бию»] [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:Ереванда тыуғандар]] [[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]] [[Категория:1988 йылда тыуғандар]] [[Категория:2 июндә тыуғандар]] [[Категория:Бейеүселәр]] qip5t53hooqm6q34qxyjel590mivwxo Эльнара Ғәсимова 0 200707 1298875 1298744 2026-06-01T18:41:11Z Il Nur 5867 /* Публицистик эшмәкәрлеге */ 1298875 wikitext text/x-wiki {{Персона}}'''Эльнара Ғәсимова''' ({{Lang-az|Elnarə Bahadar qızı Qasımova}}; [[1996 йыл|1996 йылдың]] 5 февралендә [[Баҡы]] [[Әзербайжан|ҡалаһында]] [[5 февраль|тыуған]]) — әзербайжан журналисы һәм сәйәси тотҡон<ref name=":SİYASİ MƏHBUS">{{Cite news|title=AZƏRBAYCANDA SİYASİ MƏHBUSLARIN VAHİD SİYAHI - HESABATI|author=Azərbaycanda Siyasi Məhbusların Vahid Siyahısı üzrə İşçi Qrup|date=2024-12-04|url=https://www.ipd-az.org/wp-content/uploads/2026/01/15jan2026ENG.pdf|accessdate=2024-12-04}}</ref>; «АбзасМедиа» хәбәрсеһе. 2024 йылдың 13 ғинуарында ул Баку Баш Полиция Идараһының Тикшереү бүлеге тарафынан ҡуҙғатылған "AbzasMedia" етәкселәре һәм журналистарына ҡаршы эш буйынса енәйәт эше ауаплылығы тартыла һәм 2024 йылдың 15 ғинуарындағы Хатаи район суды ҡарары менән ҡулға алына. 2024 йылдың 16 августында Баку Баш Полиция Хакимлығы тарафынан тикшерелгән енәйәт эше буйынса ғәйепләүҙәр ҡатындарыла. Эльнара Гасимова һәм был эш буйынса ҡулға алынған башҡа кешеләргә Енәйәт Кодексының бер нисә рәт маддәһе буйынса ғәйепләү белдерелә. Ғәйепләнеүселәр Әзербайжан Енәйәт кодексының 192.3.2, 193-1.3.1, 193-1.3.2, 206.4, 320.1 һәм 320.2-се статьялары буйынса яңы ғәйепләүҙәр менән ғәйепләнде. Уларға түбәндәге акттар инә: ҙур килемле законһыҙ эшҡыуарлыҡ; ойошҡан төркөм составында енәйәтселектән килгән аҡсаны отмывание; ойошҡан төркөм тарафынан контрабанда; Әзербайжандың Енәйәт кодексы буйынса ялған документтар эшләү һәм ҡулланыу<ref name=":İTTİHAM">{{Cite news|title=Новые тяжкие обвинения по «делу Abzas Media» в Азербайджане|author=|work=JAMNews|date=2025-05-10|url=https://jam-news.net/ru/%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%BE-abzas-media-%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8B%D0%B5-%D0%BE%D0%B1%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F/|accessdate=2025-05-10}}</ref>. 2025 йылдың 20 июнендә Баҡы етди енәйәттәр буйынса суд уны 8 йылға иркенән мәхрүм итә<ref name=":HB332">{{Cite news|title=Суд приговорил к длительным срокам сотрудников Abzas Media|author=|url=https://www.kavkaz-uzel.eu/articles/412392|work=[[Кавказский узел]]|date=2025-05-10|accessdate=2025-05-10}}</ref>. == Бала саҡ == Эльнара Ғәсимова 1996 йылдың 5 февралендә [[Баҡы|Баҡы ҡалаһында]] тыуған.{{нет АИ|31|05|2026}} 2014 йылда Баҡы дәүләт элемтә һәм транспорт колледжын тамамлай.{{нет АИ|31|05|2026}} 2016 йылда Баҡы журналистика мәктәбен (БЖМ) тамамлай.{{нет АИ|31|05|2026}} 2014-2016 йылдарҙа «НИДА» граждандар хәрәкәте ағзаһы була.{{нет АИ|31|05|2026}} == Публицистик эшмәкәрлеге == Эльнара Ғәсимова журналистика менән 2018 йылдан шөғөлләнә. Был ваҡыт эсендә ул Open Azerbaijan, Meydan TV, Voice of America, BBC News Azerbaijan һәм Mikroscop Media кеүек баҫмалар менән хеҙмәттәшлек итә[1]. 2023 йылдың октябренән ул "AbzasMedia" менән хеҙмәттәшлек итә. Һөнәри карьераһы дәүерендә ул бер нисә тапҡыр ҡулға алына, полиция ҡаршылығына дусар була, аяуһыҙ мөғәмәләгә дусар була. 2021 йылдың 4 авгусында Хазар районы полиция бүлеге (ХРПД) административ бинаһы алдында дежур иткәндә Эльнара Ғәсимова Севиль Мәгеррәмованы үлтереүгә ҡаршы феминистик протест ваҡытында коллегалары Ульвия Гулиева һәм [[Нәргиз Әбсәләмова]] менән бергә ҡулға алына. Ҡулға алынғанда уға ҡаты мөғәмәлә итәләр, кәмһетәләр, камера ҡорамалдарына зыян килтерәләр. Тейешле органдарға ялыуҙар булһа ла, улар бер ниндәй ҙә һөҙөмтә бирмәй<ref name=":P">{{Cite news|title="Свободы нет" - журналисты о проблемах своей работы в Азербайджане|author=Севги Исмаилбейли|work=JAMNews|date=2025-05-10|url=https://jam-news.net/ru/%d0%bc%d0%b5%d0%b4%d0%b8%d0%b0-%d0%b2-%d0%b0%d0%b7%d0%b5%d1%80%d0%b1%d0%b0%d0%b9%d0%b4%d0%b6%d0%b0%d0%bd%d0%b5-151-%d0%b5-%d0%bc%d0%b5%d1%81%d1%82%d0%be-%d0%b2-%d0%b4%d0%b5%d0%bd%d1%8c-%d1%81%d0%b2/|accessdate=2025-05-10}}</ref>. == Шулай уҡ ҡарағыҙ == * Хәсәнле, Ульви Фәхреддин улы * [[Севиндж Аббасова|Аббасова, Севинж Вагиф ҡыҙы]] * [[Нәргиз Әбсәләмова|Әбсәләмова, Нәргиз Фазаил ҡыҙы]] == Иҫкәрмәләр == {{Иҫкәрмәләр|2}} == Һылтанмалар == * Elnara Gasimova (ru). Персоналии. «Комитет защиты журналистов» (CPJ) (2025-05-11). 2025-05-11 тикшерелгән. [[Категория:Әзербайжан журналистары]] [[Категория:Баҡыла тыуғандар]] [[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]] [[Категория:1996 йылда тыуғандар]] [[Категория:5 февралдә тыуғандар]] aqi2b92i5gpnkod8bfzhyy00otlisrr Ольга Фигнер 0 200710 1298901 1298750 2026-06-01T19:27:35Z Il Nur 5867 викилаштырыу, сығанаҡтар 1298901 wikitext text/x-wiki {{Персона}}'''Ольга Николаевна Фигнер''' (тыумышы менән '''Флоровская'''; 5 ноябрь [[1862 йыл|1862]], Никифоровка ауылы, [[Ҡазан губернаһы]] — [[25 сентябрь]] [[1919 йыл]], Луган ауылы, Орлов губернаһы) — рус революционеры, милләтсе, «социал-дералистар» төркөмөнә нигеҙ һалыусыларҙан береһе. == Биографияһы == 1847 йылда отставкалағы штаб капитаны Николай Александрович Фигнер (1817—1870) ғаиләһендә тыуған. Атаһы Ҡазан губернаһының Дәүләт милке министрлығы ҡарамағындағы Тәтешле улусында хеҙмәт итә, губерна секретары дәрәжәһенә тиклем күтәрелә, артабан Тәтешле һәм Мамадыш урман хужалыҡтарында урмансы булып эшләй. Екатерина Христофор ҡыҙы Куприяноваға (1832—1903) өйләнә. Улар алты бала тәрбиәләй: Вера, Лидия, Петр, Николай, Евгения һәм Ольга.<ref>'''Группа «Социалистов-федералистов»''' (партия социалистов-революционеров), революционная народническая организация, действовала в 1887-89 в Санкт-Петербурге и Москве. Организаторы: А. С. Белевский, П. Ф. Николаев, О. Н. Флоровская-Фигнер и др. Пыталась возродить «Народную волю», возобновить террор. Нелегальные типографии в Москве, Самаре. Печатный орган — журнал «Самоуправление» (Женева, 1887-89, 4 номера). Разгромлена полицией.</ref> Ольга Фигнер [[Санкт-Петербург|Санкт-Петербургтағы]] Юғары ҡатын-ҡыҙҙар курстарын (Бестужев) тамамлай. 1887 1889 йылдан йылға тиклем ул законһыҙ «Социалист-федералистар» төркөмөн төҙөүҙә ҡатнаша һәм уның баҫмаһы — «идара итеү» журналының редакция советында хеҙмәт итә. Ҡулға алыныуҙан ҡотолоп ҡала ала. Был төркөм ағзаһы табип Сергей Николаевич Флоровскийға (1861—1904) өйләнгәндән һуң, ул уның менән [[Ырымбур|Оренбургҡа]] күсә. [[1891 йыл|1891 йылдың]] октябрендә ире революцион эшмәкәрлек өсөн ҡулға алынып, биш йылға Себерҙә һөргөнгә хөкөм ителгәс, уның артынан Тобольск губернаһына һөргөнгә китә. Флоровский төҙөлөп ятҡан [[Силәбе|Челябинск]] — [[Омск]] — [[Новосибирск]] Себер тимер юлына табип итеп эшкә ебәрелә. [[1892 йыл]]да ул Ольга Николаевна менән Плотниково ауылына (Аевская волость, Тара районы[[Тубыл губернаһы|, Тобольск губернаһы]]) килә һәм дауахана төҙөлөшөн күҙәтә, һуңыраҡ унда табип булып эшләй. Ольга Николаевна иренә ойоштороу һәм дауалау эштәрендә ярҙам иткән.{{нет АИ|31|05|2026}} [[1896 йыл|1896 елның]] ноябрендә С. Н. Флоровский һәм Ольга Николаевнага [[Омск]] шәһәренә күченергә рөхсәт ителә һәм сөрген тәмамланганнан соң алар [[Ярославль|Ярославльгә]] китәләр. Флоровскийҙар Сергей Николаевичтың вафатына тиклем төрлө ҡалалар буйлап сәйәхәт итә. Ире вафат булғандан һуң, Ольга Николаевна [[Санкт-Петербург]]та туғандары менән йәшәй.<ref name=autogenerated1>[http://raibolnitsa.narod2.ru/history/ История / Знаменская ЦРБ / Знаменская ЦРБ]</ref> [[1918 йыл|1918 йылдың майында]] [[Санкт-Петербург|Петроградта]] аслыҡтан ҡасып, ул апайҙары Вера һәм Лидия менән бергә туғаны Вера Сергеевна Стахевич менән Луган ауылына (Орлов губернаһы Севский районы) йәшәргә күсә. [[1919 йыл|1919 йылдың]] [[25 сентябрь|25 сентябрендә]] Луған ауылында вафат була. Ауыл зыяратында ерләнә.<ref name=autogenerated1 /> == Әҙәби әҫәрҙәр == * «Вятка партнерлыгы китаплары» \\ Васыятьнамәләр басмасындагы мәкалә авторы. 1914. № 6.<ref>{{Cite web |url=http://book.uraic.ru/elib/Authors/Gorbunov/sl-20.htm |title=ЖЕНЩИНЫ — ЛИТЕРАТОРЫ, РОДИВШИЕСЯ ДО 1917 ГОДА |access-date=2012-09-16 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305124108/http://book.uraic.ru/elib/Authors/Gorbunov/sl-20.htm |url-status=live }}</ref> == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} [[Категория:1919 йылда вафат булғандар]] [[Категория:25 сентябрҙә вафат булғандар]] [[Категория:Ҡазан губернаһында тыуғандар]] [[Категория:1862 йылда тыуғандар]] [[Категория:5 ноябрҙә тыуғандар]] 2v4ulebybae5ttjcsxdarcv6tu21jmq Нина Ли 0 200711 1298902 1295784 2026-06-01T19:28:04Z Il Nur 5867 викилаштырыу 1298902 wikitext text/x-wiki {{Универсальная карточка}}'''Нина Алексеевна Попова''' ('''Нина Ли''' псевдонимы менән билдәле; [[14 ғинуар]] [[1905 йыл]], [[Бөгөлмә (Татарстан)|Бөгөлмә]], [[Ҡазан губернаһы]], [[27 апрель]] [[1992 йыл]], [[Мәскәү]]) — совет театр һәм кино актрисаһы. == Биографияһы == Актрисаның бала сағы һәм йәшлеге Граждандар һуғышы йылдарына тура килә. Үҫмер сағында Нина ата-әсәһе менән [[Ырымбур|Оренбургҡа]] килә, унда әсәһе тиҙҙән вафат була. Нина Н. П. Анненкова-театр Бернард студияһында уҡый һәм 1921 йылда актерлыҡ карьераһын башлай. 1922 йылдың йәйендә ул Мәскәүгә килә. Беренсе дәүләт кино мәктәбендә уҡый һәм О. И. Преображенская актерлыҡ студияһында уҡый. Нина Попова иҫтәлектәренә ҡарағанда, студияла уға Америка кино йондоҙо Лилиан Гришка ғашиҡ булғаны өсөн Нина Ли ҡушаматын бирә. Нина 1924 йылда фильмдарҙа төшә башлағас, был ҡушамат уның экран исеменә әйләнә.{{Цитата башы}} В один чудесный майский день к нам в квартиру раздался звонок. Вприпрыжку я побежала и открыла дверь. Стоял незнакомый человек. Он спросил: «Вы Нина Ли?»… Этим прозвищем я никогда ещё себя не называла. Поэтому не очень решительно, но все же утвердительно я кивнула головой и, запнувшись, произнесла что-то вроде: «Я Ли на». Незнакомец, прищурившись и даже несколько откинувшись назад, внимательно осмотрел меня с головы до ног:<br> — Я из киностудии «[[Межрабпом-Русь]]». Преображенская Ольга Ивановна рекомендовала нам посмотреть вас на роль в [[Стальные журавли|кинокартине]] режиссёра [[Гардин, Владимир Ростиславович|Гардина]], — сказал незнакомец и решительно протиснулся между мной и дверью в переднюю. Так вошла в мою жизнь кинематографическая судьба. {{Цитата аҙағы|Нина Попова}}Тауышлы фильмдар барлыҡҡа килеү менән Нина Попова кино сәнғәтен ҡалдыра. 1938 йылда Р. Н. Симонов етәкселегендәге театр училищеһын тамамлай. [[Бөйөк Ватан һуғышы]] йылдарында фронт бригадалары составында һалдаттар өсөн сығыш яһай. 1949—1957 йылдарҙа М. Н. Ермолова исемендәге Мәскәү театры сәхнәһендә сығыш яһай. == Ғәилә == Ире — Абрам Петрович Штеренберг, фотограф. == Фильмография == * 1924 — [[Четыре и пять|Дүрт һәм биш]] (Корыч торналар) — ''Наташа Гай'' * 1924 — Голубин сарае — ''Нелли'' * 1925 — Кросс һәм Маузер — ''Марийка'' * 1926 — Хыянәтче * 1927 — Монастырь дивары артында — ''Настя Левина'' * 1927 — Бер чынаяк чәй — ''Кыз'' * 1928 — Дамба шартлау ({{Lang-uk|Греблю прорвано}}, кыска) — ''Леся'' * 1928 — [[Законы шторма|Давыл законнары]] — ''Галина Мюллер'' * 1928 — [[Лавина (фильм, 1928)|Лавина]] — ''Галина, Нестеренко кызы'' * 1930 — [[Давид Горелик|Дэвид Горелик]] — ''офицер хатыны, опера артисты'' * 1930 — [[Хранитель музея|Музей кураторы]] — ''Мария, профессорның кызы'' * 1943 — Салават күпере == Иҫкәрмәләр == {{Иҫкәрмәләр}} == Әҙәбиәт == * М. И. Волоцкий. Йөрәк йөрәге // Ватан. — 1994. — No 1. — С. 90—91. * Н. А. Попова. Барыһы ла «Чары» кинотеатрынан башланды // Тыуған ил. — 1994. — No 1. — С. 92—96. == Һылтанмалар == {{Тышҡы һылтанмалар}} [[Категория:27 апрелдә вафат булғандар]] [[Категория:1992 йылда вафат булғандар]] [[Категория:Мәскәүҙә вафат булғандар]] [[Категория:Бөгөлмәлә тыуғандар]] [[Категория:1905 йылда тыуғандар]] [[Категория:14 ғинуарҙа тыуғандар]] 0gdxnmtga7l3kzlbnx9njgpamtebm3o Әхмәтхажи Ғәбделзаһир улы Рахманҡолов 0 200712 1298872 1298748 2026-06-01T18:35:28Z Il Nur 5867 /* Биографияһы */ 1298872 wikitext text/x-wiki {{Универсальная карточка}}'''Әхмәтхажи Ғәбделзаһир улы Рахманҡолов''' ([[7 февраль]], [[1837 йыл|1837]], [[Троицк (Силәбе өлкәһе)|Троицк]]<ref name="nik">Рауф Гизатуллин. [https://up74.ru/articles/obshchestvo/92902/ Троицкому ахуну покровительствовал сам император Николай II] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200923185312/https://up74.ru/articles/obshchestvo/92902/|date=2020-09-23}} — [[Южноуральская Панорама]], 13 марта 2017</ref> - [[1921 йыл|1921, шул уҡ йыл]]) — [[ислам]] ғалимы, уҡытыусы, Хәлидиә-[[Нәкышбәндийә|Нәҡишбәндийә]] [[Суфыйлыҡ|суфыйсылыҡ]] тәртибе [[Шәйех|шәйехе]]. == Биографияһы == Әхмәтхәжи Рахманҡолов 1837 йылдың 7 февралендә [[Ырымбур губернаһы|Оренбург губернаһының]] [[Троицк (Силәбе өлкәһе)|Троицк]] ҡалаһында XVIII быуат аҙағында [[Ҡазан губернаһы|Ҡазан губернаһынан]] [[Урал аръяғы|Урал аръяғына]] күсеп киткән башҡорттар ғаиләһендә тыуған<ref name="islamolog">[https://islamology.ru/content/%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%BE%D0%B2-%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D1%82-%D1%85%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B9/ Рахманкулов Ахмат-хазий] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250814171942/https://islamology.ru/content/%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%BE%D0%B2-%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D1%82-%D1%85%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B9/|date=2025-08-14}} — Ислам на территории бывшей Российской империи. Энциклопедический словарь. М.: 2006, 2018 — Исламология — первая русскоязычная электронная энциклопедия по исламу</ref>. Ул [[Йәдитселек|йәдиҙәр]] хәрәкәтендә ҡатнаша һәм тағы бер йоғонтоло Троица теологы [[Рәсүлев Зәйнулла Хәбибулла улы|Зәйнулла Рәсүлевтең]] яҡын дуҫы була<ref name="nik"/>. Рәсүлев һәм сауҙагәр Ғәбделвәли Яушев менән берлектә яңы фонетик алфавитты ҡулланып грамотаға өйрәтеүҙе ойоштора. [[1876 йыл|1876 йылдың]] мартында Троицкиҙағы Беренсе собор мәсетенең ахуны итеп раҫлана. 1894 йылда Троицк имамы Мөхәммәт Бикмәтов менән берлектә, Әбделвәли Яушевтың матди ярҙамы менән «Мишҡәт әл-мәсәбих» («Яҡтылыҡтар урыны») хәҙистәр китабын баҫтырып сығара<ref name="islamolog"/>. 1895 йылда мөфти М. Солтанов һәм Әбделвәли Яушев менән бергә Николай ул Нең корона таж кейеү тантанаһына саҡырыла. Троицкта Санкт-Петербургта һәм Чистай Россия мосолман хәрәкәтендә ҡатнашыусыларҙың кәңәшмәләрендә тәҡдим итә, унда 1905 йылда Түбәнге Новгородта үткән беренсе бөтөн рәсәй мосолман съезын ойоштороу тураһында ҡарар ҡабул ителә<ref name="islamolog"/>. 1905 йылда Анненский исемендәге «Тырышлыҡ өсөн» алтын миҙалы менән бүләкләнә. ХХ быуат башында "Дарульмоғәллимат" мосолман ҡыҙҙар мәктәбендә лә уҡыта. 1921 йылда вафат була, тыуған яғындағы иҫке мосолман зыяратында ерләнә. [[Троицк өйәҙе|Троицк районының]] Радут ауылында шәхси аҡсаһына мәсет төҙөлә, улы Хәсән имам булып китә.<ref name=islamolog>[https://islamology.ru/content/%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%BE%D0%B2-%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D1%82-%D1%85%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B9/ Рахманкулов Ахмат-хазий] {{Wayback|url=https://islamology.ru/content/%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%BE%D0%B2-%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D1%82-%D1%85%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B9/ |date=20250814171942 }} — Ислам на территории бывшей Российской империи. Энциклопедический словарь. М.: 2006, 2018 — Исламология — первая русскоязычная электронная энциклопедия по исламу</ref> == Шулай уҡ ҡарағыҙ == * [[Рәсүлев Зәйнулла Хәбибулла улы|Зәйнулла Рәсүлев]] == Иҫкәрмәләр == {{Иҫкәрмәләр}} == Һылтанмалар == * [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/istoricheskie-obrazovatelnye-uchrezhdeniya/halidiya «Халидия» Татар энциклопедиясе] * Рәүф Гыйзатуллин. [https://up74.ru/articles/obshchestvo/92213/ Сәүдәгәрләр белән хаҗ. Мөселман гаилә хокукы мәсьәләләре, Троицк муллалары редакцияләгән] — Южноуральская панорама, 2017 елның 14 феврале. * [https://troick.gov74.ru/troick/view/news.htm?id=10958959 Ахмадхаджи Абдулзахирович Рахманкулов (Ахун хазрат) (1837—1922)]{{Недоступная ссылка|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:1921 йылда вафат булғандар]] [[Категория:Нәҡшбәндиә]] [[Категория:Йәдитселек]] [[Категория:Троицкиҙа тыуғандар]] [[Категория:1837 йылда тыуғандар]] [[Категория:7 февралдә тыуғандар]] amdh132k82738inplpcbzz7c6ew21my 1298876 1298872 2026-06-01T18:42:22Z Il Nur 5867 1298876 wikitext text/x-wiki {{Универсальная карточка}}'''Әхмәтхажи Ғәбделзаһир улы Рахманҡолов''' ([[7 февраль]], [[1837 йыл|1837]], [[Троицк (Силәбе өлкәһе)|Троицк]]<ref name="nik">Рауф Гизатуллин. [https://up74.ru/articles/obshchestvo/92902/ Троицкому ахуну покровительствовал сам император Николай II] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200923185312/https://up74.ru/articles/obshchestvo/92902/|date=2020-09-23}} — [[Южноуральская Панорама]], 13 марта 2017</ref> - [[1921 йыл|1921, шул уҡ йыл]]) — [[ислам]] ғалимы, уҡытыусы, Хәлидиә-[[Нәкышбәндийә|Нәҡишбәндийә]] [[Суфыйлыҡ|суфыйсылыҡ]] тәртибе [[Шәйех|шәйехе]]. == Биографияһы == Әхмәтхәжи Рахманҡолов 1837 йылдың 7 февралендә [[Ырымбур губернаһы|Оренбург губернаһының]] [[Троицк (Силәбе өлкәһе)|Троицк]] ҡалаһында XVIII быуат аҙағында [[Ҡазан губернаһы|Ҡазан губернаһынан]] [[Урал аръяғы|Урал аръяғына]] күсеп киткән башҡорттар ғаиләһендә тыуған<ref name="islamolog2">[https://islamology.ru/content/%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%BE%D0%B2-%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D1%82-%D1%85%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B9/ Рахманкулов Ахмат-хазий] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250814171942/https://islamology.ru/content/%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%BE%D0%B2-%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D1%82-%D1%85%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B9/|date=2025-08-14}} — Ислам на территории бывшей Российской империи. Энциклопедический словарь. М.: 2006, 2018 — Исламология — первая русскоязычная электронная энциклопедия по исламу</ref>. Ул [[Йәдитселек|йәдиҙәр]] хәрәкәтендә ҡатнаша һәм тағы бер йоғонтоло Троица теологы [[Рәсүлев Зәйнулла Хәбибулла улы|Зәйнулла Рәсүлевтең]] яҡын дуҫы була<ref name="nik"/>. Рәсүлев һәм сауҙагәр Ғәбделвәли Яушев менән берлектә яңы фонетик алфавитты ҡулланып грамотаға өйрәтеүҙе ойоштора. [[1876 йыл|1876 йылдың]] мартында Троицкиҙағы Беренсе собор мәсетенең ахуны итеп раҫлана. 1894 йылда Троицк имамы Мөхәммәт Бикмәтов менән берлектә, Әбделвәли Яушевтың матди ярҙамы менән «Мишҡәт әл-мәсәбих» («Яҡтылыҡтар урыны») хәҙистәр китабын баҫтырып сығара<ref name="islamolog"/>. 1895 йылда мөфти М. Солтанов һәм Әбделвәли Яушев менән бергә Николай ул Нең корона таж кейеү тантанаһына саҡырыла. Троицкта Санкт-Петербургта һәм Чистай Россия мосолман хәрәкәтендә ҡатнашыусыларҙың кәңәшмәләрендә тәҡдим итә, унда 1905 йылда Түбәнге Новгородта үткән беренсе бөтөн рәсәй мосолман съезын ойоштороу тураһында ҡарар ҡабул ителә<ref name="islamolog"/>. 1905 йылда Анненский исемендәге «Тырышлыҡ өсөн» алтын миҙалы менән бүләкләнә. ХХ быуат башында "Дарульмоғәллимат" мосолман ҡыҙҙар мәктәбендә лә уҡыта. 1921 йылда вафат була, тыуған яғындағы иҫке мосолман зыяратында ерләнә. [[Троицк өйәҙе|Троицк районының]] Радут ауылында шәхси аҡсаһына мәсет төҙөлә, улы Хәсән имам булып китә.<ref name=islamolog>[https://islamology.ru/content/%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%BE%D0%B2-%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D1%82-%D1%85%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B9/ Рахманкулов Ахмат-хазий] {{Wayback|url=https://islamology.ru/content/%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%BE%D0%B2-%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D1%82-%D1%85%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B9/ |date=20250814171942 }} — Ислам на территории бывшей Российской империи. Энциклопедический словарь. М.: 2006, 2018 — Исламология — первая русскоязычная электронная энциклопедия по исламу</ref> == Шулай уҡ ҡарағыҙ == * [[Рәсүлев Зәйнулла Хәбибулла улы|Зәйнулла Рәсүлев]] == Иҫкәрмәләр == {{Иҫкәрмәләр}} == Һылтанмалар == * [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/istoricheskie-obrazovatelnye-uchrezhdeniya/halidiya «Халидия» Татар энциклопедиясе] * Рәүф Гыйзатуллин. [https://up74.ru/articles/obshchestvo/92213/ Сәүдәгәрләр белән хаҗ. Мөселман гаилә хокукы мәсьәләләре, Троицк муллалары редакцияләгән] — Южноуральская панорама, 2017 елның 14 феврале. * [https://troick.gov74.ru/troick/view/news.htm?id=10958959 Ахмадхаджи Абдулзахирович Рахманкулов (Ахун хазрат) (1837—1922)]{{Недоступная ссылка|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:1921 йылда вафат булғандар]] [[Категория:Нәҡшбәндиә]] [[Категория:Йәдитселек]] [[Категория:Троицкиҙа тыуғандар]] [[Категория:1837 йылда тыуғандар]] [[Категория:7 февралдә тыуғандар]] 9dfounz2bbu8j4tnhuy6s991wh2ew16 Мөхәмәтшәриф Әхмәтжан улы Яушев 0 200713 1298873 1295794 2026-06-01T18:36:46Z Il Nur 5867 /* Биографияһы */ 1298873 wikitext text/x-wiki {{Универсальная карточка}}'''Мөхәмәтшәриф Әхмәтжан улы Яушев''' ({{Lang-ru|Яушев Мухамметшариф Ахметжанович}}; [[2 октябрь|2 октябрь 1852]] [[1852 йыл|—]] [[24 июль]] [[1906 йыл|1906]]) — эшҡыуар, йәмәғәт эшмәкәре һәм меценат, 1-се гильдияның [[Ташкент]] сауҙагәре, Яушевтарҙың татар сауҙагәр ғаиләһе вәкиле, «Бер туған Яушевтар» фирмаһы ағзаһы. == Биографияһы == {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-30}} Мөхәммәтшәриф сабыйҙары Ғәбделвәли, Муллагали һәм Мөхәммәтсадиҡ Яушев менән бергә бабаһы Ғайса Яушев нигеҙ һалған ғаилә бизнесын дауам иттерә. XIX быуаттың икенсе яртыһында Яушев фирмаһы «Ғәбделвәли Әхмәтйән улы Яушев ағай-энеләре менән» алыш-биреш йорто булараҡ эшләй. Уның баш офисы Оренбург губернаһының Троицк ҡалаһында урынлашҡан. 1899 йылда Мөхәммәтшәриф Яушев Троицкиҙың Икенсе мәсетен һәм Мөхәммәҙиә мәҙрәсәһен тотоу өсөн вакф фонды булдырыу өсөн 35 000 һум, өс мәсет төҙөү өсөн 15 000 һум, фидия өсөн түләү 8 000 һум, ярлыларға таратыу өсөн 3 000 һум, шулай уҡ күмәкләп йөрөү үҙе ҡылмаһа, үҙ урынға хаж ҡылыу өсөн 3 000 һум васыят иткән. Ғәбделвәли, Муллағәли һәм Мөхәмәтшәриф Яушевтарҙың үтенесе буйынса 1901 йылда Троицк мәҙрәсәһендәге урыҫ класы Троицк 2 класлы урыҫ-татар мәктәбенә үҙгәртелә. 1906 йылда Шәриф Яушев үлгәндән һуң, сабыйҙары һәм уның улы Латиф Яуышевтар уртаҡ капиталдарында Царевококшайск өйәҙенең Ключи-Сап ауылында (1907) һәм Ҡазан губернаһы Цивиль өйәҙе Аҡъегет ауылында (1909) мәсеттәр төҙөү өсөн 5000 һум аҡса бүлеп бирә. Бынан тыш, 1912 йылда Мөхәмәтшәриф Яушевтың васыяты буйынса уның улы Латиф Троицк ҡалаһының Яңы ауылында ағастан Етенсе собор мәсетен (Слободская, Яңауылская) төҙөй. Мәсет янында мосолман башланғыс мәктәбе һәм «Нур» ҡыҙҙар мәктәбе ойошторола, унда билдәле дин эшмәкәре [[Рәсүлев Зәйнулла Хәбибулла улы|Зәйнулла Рәсүлевтең]] ҡыҙы Ғәйшә Рәсүлева уҡыта. Мөхәмәтшәриф Яушев 1906 йылдың 24 июлендә [[Ташкент|Ташкентта]] вафат була һәм Троицк ҡалаһының иҫке мосолман зыяратында ерләнә. == Шәхси тормошо == * Уның улы, [[Латиф Яушев]], эшҡыуар, меценат, һәм йәмәғәт эшмәкәре. Уның нәҫелдәре [[Америка Ҡушма Штаттары|АҠШ-та]] йәшәй. == Иҫкәрмәләр == {{Иҫкәрмәләр}} == Һылтанмалар == * [https://yaushevfamily.wordpress.com/2019/10/31/cygane-bukhara-menger/ Чигәннәр, «Хөрмәтле Бохаралылар» һәм Ташкенттагы рус вице-короле — Әхмәтвәли Мәңгәр Төркестандагы Яушевлар турында] — Яушев сәүдәгәрләре | Яушев бизнес династиясе [[Категория:Сауҙагәрҙәр]] [[Категория:1852 йылда тыуғандар]] [[Категория:1906 йылда вафат булғандар]] [[Категория:1853 йылда тыуғандар]] [[Категория:2 октябрҙә тыуғандар]] 4tufpafekbrkhezrh0szqchtjpniawl 1298903 1298873 2026-06-01T19:29:01Z Il Nur 5867 1298903 wikitext text/x-wiki {{Универсальная карточка}} '''Мөхәмәтшәриф Әхмәтжан улы Яушев''' ({{Lang-ru|Яушев Мухамметшариф Ахметжанович}}; [[2 октябрь|2 октябрь 1852]] [[1852 йыл|—]] [[24 июль]] [[1906 йыл|1906]]) — эшҡыуар, йәмәғәт эшмәкәре һәм меценат, 1-се гильдияның [[Ташкент]] сауҙагәре, Яушевтарҙың татар сауҙагәр ғаиләһе вәкиле, «Бер туған Яушевтар» фирмаһы ағзаһы. == Биографияһы == Мөхәммәтшәриф сабыйҙары Ғәбделвәли, Муллагали һәм Мөхәммәтсадиҡ Яушев менән бергә бабаһы Ғайса Яушев нигеҙ һалған ғаилә бизнесын дауам иттерә. XIX быуаттың икенсе яртыһында Яушев фирмаһы «Ғәбделвәли Әхмәтйән улы Яушев ағай-энеләре менән» алыш-биреш йорто булараҡ эшләй. Уның баш офисы Оренбург губернаһының Троицк ҡалаһында урынлашҡан.<ref>[https://islam-today.ru/istoria/tatarskij-mir/dinastia-ausevyh-istoria-tatarskih-millionerov/ Династия Яушевых: история татарских миллионеров] — islam-today.ru, 17 апреля 2019 г.</ref> 1899 йылда Мөхәммәтшәриф Яушев Троицкиҙың Икенсе мәсетен һәм Мөхәммәҙиә мәҙрәсәһен тотоу өсөн вакф фонды булдырыу өсөн 35 000 һум, өс мәсет төҙөү өсөн 15 000 һум, фидия өсөн түләү 8 000 һум, ярлыларға таратыу өсөн 3 000 һум, шулай уҡ күмәкләп йөрөү үҙе ҡылмаһа, үҙ урынға хаж ҡылыу өсөн 3 000 һум васыят иткән.<ref>[http://mytashkent.uz/2013/11/11/kak-brat-ya-yaushevy-mavzolej-remontirovali/ Как братья Яушевы мавзолей ремонтировали] {{Wayback|url=http://mytashkent.uz/2013/11/11/kak-brat-ya-yaushevy-mavzolej-remontirovali/ |date=20160420142212 }} — Письма о Ташкенте</ref> Ғәбделвәли, Муллағәли һәм Мөхәмәтшәриф Яушевтарҙың үтенесе буйынса 1901 йылда Троицк мәҙрәсәһендәге урыҫ класы Троицк 2 класлы урыҫ-татар мәктәбенә үҙгәртелә. 1906 йылда Шәриф Яушев үлгәндән һуң, сабыйҙары һәм уның улы Латиф Яуышевтар уртаҡ капиталдарында Царевококшайск өйәҙенең Ключи-Сап ауылында (1907) һәм Ҡазан губернаһы Цивиль өйәҙе Аҡъегет ауылында (1909) мәсеттәр төҙөү өсөн 5000 һум аҡса бүлеп бирә. Бынан тыш, 1912 йылда Мөхәмәтшәриф Яушевтың васыяты буйынса уның улы Латиф Троицк ҡалаһының Яңы ауылында ағастан Етенсе собор мәсетен (Слободская, Яңауылская) төҙөй. Мәсет янында мосолман башланғыс мәктәбе һәм «Нур» ҡыҙҙар мәктәбе ойошторола, унда билдәле дин эшмәкәре [[Рәсүлев Зәйнулла Хәбибулла улы|Зәйнулла Рәсүлевтең]] ҡыҙы Ғәйшә Рәсүлева уҡыта.<ref name=historybiz>{{Cite web |url=http://historybiz.ru/yaushev-abdulvali-ahmetzhanovich.html |title=История российского предпринимательства «100 великих предпринимателей России» " Номинанты " Яушев Абдулвали Ахметжанович |access-date=2023-02-25 |archive-date=2016-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160602103126/http://historybiz.ru/yaushev-abdulvali-ahmetzhanovich.html |url-status=live }}</ref> Мөхәмәтшәриф Яушев 1906 йылдың 24 июлендә [[Ташкент]]та вафат була һәм Троицк ҡалаһының иҫке мосолман зыяратында ерләнә. == Шәхси тормошо == * Уның улы, [[Латиф Яушев]], эшҡыуар, меценат, һәм йәмәғәт эшмәкәре. Уның нәҫелдәре [[Америка Ҡушма Штаттары|АҠШ-та]] йәшәй. == Иҫкәрмәләр == {{Иҫкәрмәләр}} == Һылтанмалар == * [https://yaushevfamily.wordpress.com/2019/10/31/cygane-bukhara-menger/ Чигәннәр, «Хөрмәтле Бохаралылар» һәм Ташкенттагы рус вице-короле — Әхмәтвәли Мәңгәр Төркестандагы Яушевлар турында] — Яушев сәүдәгәрләре | Яушев бизнес династиясе. [[Категория:Сауҙагәрҙәр]] [[Категория:1852 йылда тыуғандар]] [[Категория:1906 йылда вафат булғандар]] [[Категория:1853 йылда тыуғандар]] [[Категория:2 октябрҙә тыуғандар]] k10wg75fgzge8zx87bhdm9qlhcykcnl Ерзин Сәлих Йосоп улы 0 200714 1298904 1298778 2026-06-01T19:31:50Z Il Nur 5867 1298904 wikitext text/x-wiki {{Ук}} '''Сәлих Йосоп улы Ерзин''' ({{Lang-ru|Ерзин Салих Юсупович}}; [[1833 йыл|1833]] — июль [[1911 йыл|1911]]) — билдәле [[Татарҙар|татар]] эшҡыуары һәм Мәскәү меценаты. Ул [[Мәскәү йәмиғ мәсете|Мәскәү собор мәсетенә]] нигеҙ һала. == Биографияһы == Сәлих Ерзин [[Тамбов]] губернаһының боронғо [[:tt:Әҗе|Әҗе]] ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://dumrf.ru/common/interview/7705|title=К 180-летию со дня рождения Салиха Юсуповича Ерзина|accessdate=2026-04-24|author=Хайретдинов Д.|publisher= Духовное управление мусульман Российской Федерации}}</ref> Ул [[Мәскәү|Мәскәүҙә]] татар тире эшкәртеүсе магазинында малай ярҙамсыһы булып эшләй, һуңынан писарь, һатыусы булып китә, намыҫлылығы менән билдәле була. Ул сауҙагәрҙең ҡыҙына өйләнә. Ерзин ҡайныһы вафат булғас, Мәскәүҙә иң бай кешеләрҙең береһенә әйләнә. [[1863 йыл]]дан гильдия сауҙагәре була, ә [[1887 йыл]]да ғаиләһе менән бергә почетлы граждандар дәрәжәһенә күтәрелә. [[1905 йыл]]да Ерзин «Көнсығыш сауҙа йорто Сәлих Эрзин һәм улдары» компанияһына нигеҙ һала, ул мамыҡ сауҙаһында махсуслаша, [[Бохара]]нан күмәртәләп һатып ала, шулай уҡ ебәк, күн, йөн һәм башҡа тауарҙар менән сауҙа итә. [[1910 йыл]]да уға Беренсе гильдия сауҙагәре исеме бирелә. Был йылдарҙа ул күп мерлушка (бәрәс тиреһенән тегелгән) заведениеларынан, күп һанлы кибеттәргә, татар биҫтәһе тирәһендәге Замоскворечьелағы һигеҙ йортҡа, мәҫәлән, матур сарайға — банкрот сауҙагәрҙән һатып алынған һатыусы Губонин йорто (Клиентский пер., № 1/18) эйә була, унда һуңыраҡ Березиндың офисы урынлаша.<ref name=":1" /> Уңышлы сауҙа менән шөғөлләнеүҙән тыш, ул хәйриә эштәре менән дә киң билдәле була. Ғаилә риүәйәттәренән күренеүенсә, саҙаҡа таратҡанда уның йорто тышында һәр саҡ оҙон сират барлыҡҡа килгән, сөнки Ерзиндың киң күңеллелеге Мәскәү татарҙары араһында ғына түгел, бөтә ҡалаға билдәле булған. 1880-се йылдарҙа ул [[Мәскәү тарихи мәсете|тарихи Мәскәү мәсетен]] реконструкциялауға ҙур күләмдә аҡса һала һәм Мәскәүҙәге Даниловское мосолман зыяраты тирәһен кәртәләп алыу өсөн ҙур күләмдә аҡса бүлә. Ерзин шулай уҡ тыуған ауылы Ажда мәсет төҙөтә, уның мәҙрәсәһенә матди ярҙам күрһәтә.<ref name=":1" /> == Хәйриә һәм хәтер == Иң ҙур данды ул [[Мәскәү йәмиғ мәсете|Мәскәү собор мәсетен]] (Выпользовская майҙаны, 7-се корпус) төҙөүҙе финанслауҙа ҡатнашыуы менән яулай. [[1903 йыл]]да уны төҙөү өсөн тулы яуаплылыҡты үҙ өҫтөнә ала. [[1904 йыл|1904 йылдың]] ноябрендә архитектор Н. Жуков проекты буйынса 3 мең кешегә иҫәпләнгән яңы мосолман мәсете асыла. Сәлих Ерзин [[1911 йыл|1911 йылдың]] июлендә вафат була; уның ҡәбере Мәскәүҙә Данилов мосолман зыяратында урынлашҡан. Ул вафат булғас, улдары сауҙа эшен дауам итә. Улдары аша Ерзин Яушевтар, Кастровтар кеүек күренекле татар сауҙагәр ғаиләләре менән туғанлыҡта була. [[1999 йыл|1999 йылдың июнендә]] Ерзиндың хәйриә эшмәкәрлеге иҫтәлегенә Мәскәү собор мәсете фасадында мемориаль таҡтаташ асыла, унда [[мөфтөй]] Рәүил Ғәйнетдин һәм уның вариҫтары ҡатнаша. 2011 йылдың сентябрендә Әсәҙуллаев йортонда Мәскәү мосолман йәмғиәте тарихы буйынса белгес, мемуарсы һәм белгес Сәлих Ерзиндың ейәнсәре Рауза Әхмәт ҡыҙы Кастрованың (1911—2012) вафатына 100 йыл тулыу билдәләнә.<ref name=":1">''Сафаров М. А.'' Родники нации (татары Рязанской области) // Татарский мир. — 2006. — № 9.</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tatar-islam.com/publ/kh_b_rl_r/100_jashend_rauza_kastrova_vafat_buldy/1-1-0-14574|title=100 яшендә Рауза Кастрова вафат булды|accessdate=2026-04-24|author=Сәгыйтов Тимер|publisher=ИА Татар-Ислам}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://dumro.ru/catalogue/?id=2&article=1000360|title=Кончина Раузы Ахмедовны Кастровой|accessdate=2026-04-24}}</ref>. == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} == Әҙәбиәт == * ''Сафаров М. А.'' Салих Ерзин — Мәскәү Җәмигъ мәчетенә нигез салучы // Ислам мөнбәре. — 1999. — № 2. * ''Сафаров М. А.'' Мәскәү соборы мәчете (Тарих битләре) // Мәҗлес. — 2001. — No.1. * ''Сафаров М. А.'' Милләт чишмәләре (Рязань өлкәсе татарлары) // Татар дөньясы. — 2006. — № 9. * ''Сибгатуллин А. А.'' Е[https://web.archive.org/web/20071020040243/http://www.okipr.ru/statia.php?NBR=98&T=4 рзин Салих Yusсупович] [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:Мәскәүҙә вафат булғандар]] [[Категория:1911 йылда вафат булғандар]] [[Категория:1833 йылда тыуғандар]] ip73asfgychpewji0ir05w7ak44aans Яушев Ғәбделвәли Әхмәтйән улы 0 200715 1298905 1298776 2026-06-01T19:34:49Z Il Nur 5867 1298905 wikitext text/x-wiki {{Ук}} '''Ғәбделвәли Әхмәтйән улы Яушев''' [[12 март|(12 март]], [[1840 йыл]], [[:ru:Троицк (Челябинская область)|Троицк ҡалаһы]] — [[13 сентябрь]], [[1906 йыл]], шул уҡ йыл) — [[Татарҙар|эшҡыуар]], йәмәғәт эшмәкәре һәм меценат, Яушевтар сауҙагәрҙәре династияһы вәкиле. Ғәбделвәли Әхмәтйән улы [[Ырымбур губернаһы]]ның [[Троицк (Силәбе өлкәһе)|Троицк]] ҡалаһында беренсе гильдия сауҙагәре Әхмәтжан Яушев ғаиләһендә тыуа.<ref name=staranijami>{{Cite web |url=http://troitsk74.ru/history/trail/pains/ |title=Стараниями Абдулвали |access-date=2016-05-11 |archive-date=2016-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160413222813/http://troitsk74.ru/history/trail/pains/ |url-status=live }}</ref> 1875 йылда әтиһе үлгәндән һуң, Әбделвәли Яушев, сабыйҙары Мөхәммәтсадиҡ, Мөхәммәтшәриф һәм Муллағәли менән бергә, ғаилә бизнесын үҙ ҡулдарына ала һәм ғаилә предприятиеларын "Ғәбделвәли Әхмәтйән улы Яушев һәм уның сабыйҙары фирмаһы аҫтындағы сауҙа йорто"на берләштерәләр.<ref>Габдулбари Баттал. Абдулвали Яушев // Издатели: сыновья Абдулвали — Мухаметгали, Муллаахмет и Абдулгазиз Яушевы. Типография газеты «Вакыт» в Оренбурге, 1912 г.</ref> == Эшҡыуарлыҡ == === Сауҙа === Яушевтар фирмаһы төрлө ауыл хужалығы һәм сәнәғәт тауарҙары (йөн, тире, күн, иген, он, сәй һәм шәкәр, шулай уҡ сәнәғәт тауарҙары, тәмәке, аҙыҡ-түлек һәм башҡа тауарҙар) менән сауҙа иткән. Сауҙа уның киң селтәре аша үткәрелгән 20-нән ашыу күмәртәләп һәм ваҡлап һатыу магазиндарында, шулай уҡ [[Рәсәй империяһы|Рәсәй империяһының]] иң эре йәрминкәләрендә, шул иҫәптән Түбәнге Новгород һәм Ирбит йәрминкәләрендә. 1895 йылда туҡыма һатыуҙан ғына ағалы-ҡустылы Яушевтарҙың сауҙа йортоноң әйләнеше 4,3 млн һум тәшкил итә. Шуның 1,5 миллион һумы [[Ташкент]] филиалынан килгән.<ref name=historybiz>{{Cite web |url=http://historybiz.ru/yaushev-abdulvali-ahmetzhanovich.html |title=100 великих предпринимателей России" " Номинанты " Яушев Абдулвали Ахметжанович |access-date=2016-05-11 |archive-date=2016-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160602103126/http://historybiz.ru/yaushev-abdulvali-ahmetzhanovich.html |url-status=live }}</ref> === Үҙ производствоһы === [[Файл:Latif_Yaushev_House_1.jpg|мини|Троицкийҙа Ғәбделвәли Яушев үҙенең бер ҡатынына һалған йорт]] Тауарҙың бер өлөшөн Яушевтар үҙҙәренең сәнәғәт предприятиеларында етештергән. Улар атаһынан [[Троицк (Силәбе өлкәһе)|Троицкиҙа]] тире һәм һабын заводын мираҫ итеп ала. Яушевтар шулай уҡ [[Троицк (Силәбе өлкәһе)|Троицкиҙа]] бәләкәй генә мал һуйыу цехы һәм май заводы, сәй ҡаплау заводы һатып ала, Семиречье районының Троицкиҙа һәм Токмаҡта йөн йыуыу заводтары аса. [[1891 йыл]]да Яушевтар Троицкийҙа ҙур пар тирмәне төҙөй, ә [[1893 йыл]]да Троицкий районының Ключевская ауылы янында тағы бер ун тирмән төҙөй, ул күн эшкәртеү заводын дубиль матдәләр менән тәьмин итә һәм иген тартыу өсөн шәхси заказдарҙы үтәй.<ref name=historybiz/> Эшҡыуарҙар Урта Азияла ауыл хужалығы эшкәртеүен дә үҫтергән. Улар [[Ташкент]] тирәһендә мамыҡ плантациялары төҙөй, [[1888 йыл]]да Ташкент районының Әлимкент ҡалаһында һәм Кинсәйҙә, Калес тимер юл вокзалы янында мамыҡ эшкәрткән заводтар төҙөй.<ref name=historybiz/> === XIX быуат аҙағында Яушев фирмаһының географияһы === [[Файл:Здание_мечети_(Троицк).JPG|мини|Ғәбделвәли Яушев аҡсаһына 1894—1895 йылдарҙа төҙөлгән Троицк ҡалаһының алтынсы собор мәсете]] * Троицк (штаб-фатиры) Бүлектәр: * [[Силәбе|Чиләбе]] * Оренбург губернасының Кочкар бистәсе * [[Ҡостанай|Костанай,]] Тургай өлкәсе * [[Ташкент]](Сырдарья өлкәсе) * Тараз * Тукмак Семиречье өлкәсе * Казах даласының даими ярминкәләр була торган җиде торак пунктында (Звериноголов, Карачел, Николаев, Тукман, Тургай, Усть-Уй, Чөмләк) һәм Кытай шәһәре [[Ҡолжа|Голҗада]] уңышлы эшли. Вәкиллектәр: * [[Мәскәү]] * [[Варшава]] == Хәйриә һәм йәмәғәт эшмәкәрлеге == Ғәбделвәли күренекле меценат була һәм ағалары менән берлектә Рәсәй империяһындағы төрки халыҡтар араһында әҙәбиәт сығарыуға, мәсеттәр төҙөүгә, мәғарифты үҫтереүгә, модернизацияға булышлыҡ итә. [[Файл:Туркестан.jpg|справа|мини|Ходжа Әхмәт Йәсәүи ҡәбере [[1899 йыл]]да Яушев фирмаһы аҡсаһына тергеҙелә]] [[1893 йыл]]да ул [[Санкт-Петербург]]та «Мишҡәт әл-мәсәбих» (Яҡтыртыу урыны) хәҙистәр йыйынтығын мең дана баҫтырыу өсөн 6000 һум бүләк итә. Ғәбделвәли Яушев һәм уның ағалары Ислам [[Йәдитселек|джадиды]] ижтимағи-сәйәси хәрәкәтендә әүҙем ҡатнаша. [[Рәсүлев Зәйнулла Хәбибулла улы|Зәйнулла Рәсүлев]] һәм башҡа дини һәм донъяуи эшмәкәрҙәр менән бергә ағалы-ҡустылы Яушевтар Көньяҡ Уралда мосолман мәғариф системаһын үҙгәртеп ҡороуҙы башлап ебәреүселәр һәм төп бағыусылар иҫәбендә була. Улар Троицк, [[Верхнеурал]]ьск, [[Ҡостанай|Костанай]], [[Троицк өйәҙе|Троицк]] һәм [[Силәбе өйәҙе|Челябинск өлкәләрендәге]] Жадид (яңы ысул) мәктәптәрен финанслай<ref name="historybiz" />. [[1885 йыл]]дан Троица [[Мәҙрәсә|мәҙрәсәһендә]] рус класының почетлы кураторы булып эшләй, бының өсөн миҙал менән бүләкләнә. [[1901 йыл]]да был класс ағалы-ҡустылы Яушевтар үтенесе буйынса Троица ике класлы урыҫ-татар мәктәбенә үҙгәртелә.<ref name=historybiz/> 1896 йылда Троицктың Икенсе мәсете попечителдәре булараҡ Яушевтар «Мөхәммәҙиә» биҫтә мәҙрәсәһен реформалай һәм бағыусылыҡ итә, уны Уралдағы иң яҡшы мосолман белем биреүҙең береһенә әйләндерә. [[1898 йыл]]да Яушевтар Троица мосолман хәйриә йәмғиәтен ойоштороу инициаторҙары иҫәбенә инә. [[1901 йыл|1901 йылдан алып]] үлеменә тиклем был ойошманың рәйесе булып Абдулвәли Яушев эшләй.<ref>А. Хабутдинов. Институты российского мусульманского сообщества в Волго-Уральском регионе — Марджани, 2013</ref> 1905 йылда ул Түбәнге Новгородта үткән Россия мөсөлмандар Беренсе съездында катнашучыларның һәм иғәнәселәрҙең береһе була һәм Россияла беренсе мосолман сәйәси партияһы «Иттифаҡ әл-Мөслимин» сәғәтте ойоштороусыларҙың береһе була. Бынан тыш, [[1888 йыл|1888-1906 йылдарҙа]] [[1906 йыл|Троицк]] ҡала думаһы ағзаһы була. [[1895 йыл]]да мөфтөй [[Солтанов Мөхәмәтйәр Мөхәмәтшәриф улы|Мөхәмәтжар Солтанов]] һәм Ахун Әхмәтхажи Рахманҡолов менән бергә [[Ҡышҡы һарай|Ҡышҡы һарайҙа]] батша [[Николай II]] тәхеткә ултырыуы менән ҡотлау өсөн ҡабул итәләр. Делегация императрицаға 10 мең һумлыҡ йөн тун бүләк итте. [[Файл:Abdulvali_Yaushev_tomb.jpg|мини|Троицк ҡалаһының Иҫке мосолман зыяратында Ғәбделвәли Яушев ҡәбере]] Ғәбделвәли Яушев Троицк ҡалаһының Иҫке Мосолман зыяратында ерләнгән. == Ғәиләһе == Ул вафат булғандан һуң, ағаһы Муллағәли ғаилә фирмаһын үҙ ҡулына ала һәм [[Октябрь революцияһы]]нан һуң Яушев предприятиелары национализацияланғанға тиклем Яушев фирмаһына етәкселек итә.Әбделвәли Яушев бер нисә тапҡыр өйләнгән, революцияға тиклем уның ҡатындарының береһе Ҡостанай ҡыҙҙар гимназияһы мөдире булған.{{нет АИ|31|05|2026}} * Ҡыҙҙарының береһе [[Аитова Фәтихә Ғәбделвәли ҡыҙы|Фатиха Айытова]] — йәмәғәт эшмәкәре һәм меценат, [[Ҡазан]]да беренсе татар ҡатын-ҡыҙҙар гимназияһына нигеҙ һалыусы. * Улдарының береһе сауҙагәр һәм [[Мәскәү йәмиғ мәсете|Мәскәү собор мәсетенә]] нигеҙ һалыусы Сәлих Эрзиндың ҡыҙына өйләнгән. * Уның ике улы ағалы-ҡустылы Рәмеевтарҙың Оренбургтан килгән ҡыҙҙарына өйләнә: [[Рәмиев Мөхәмәтзакир Мөхәмәтсадиҡ улы|Закир Рәмеевтың]] ҡыҙы Рауза һәм Шакир Рәмеевтың ҡыҙы Фатима.<ref>{{Cite web |url=http://idmedina.ru/books/regions/?3878 |title=Первый съезд мусульман России (к 100-летию проведения)-I Всероссийский съезд мусульман России и его решения |access-date=2016-05-11 |archive-date=2016-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160809021122/http://idmedina.ru/books/regions/?3878 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://idmedina.ru/books/regions/?3880 |title=Участники I Всероссийского съезда мусульман России: краткие биографические сведения |access-date=2016-05-11 |archive-date=2016-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160808223023/http://idmedina.ru/books/regions/?3880 |url-status=live }}</ref> Уларҙың тоҡомдарының ҡайһы берҙәре Совет власы осоронда репрессияға эләгә.<ref name=vatandash>[https://vatandash.ru/articles/istoriya/2022-07-25/deti-bratiev-rameevyh-2884686 Фарида Каипова, Альбина Ярмуллина. Дети братьев Рамеевых] {{Wayback|url=https://vatandash.ru/articles/istoriya/2022-07-25/deti-bratiev-rameevyh-2884686 |date=20220811153312 }} - [[Ватандаш]], 25.07.2022</ref> == Шулай уҡ ҡарағыҙ == * [[Яушевтар|Яушевтар ғаиләһе]] * [[Йәдитселек]] == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} == Һылтанмалар == * [https://protatarstan.ru/news/vechnoe-tat/tobak-aidamannary-gabdelvali-iausev Төбәк әйдәманнары: Габделвәли Яушев] * [https://ft.antat.ru/uploads/110155847fb04997b3-Загидуллин_И_статья.pdf Г. Баттал «Габделвәли Яушев турында»] [[Категория:1849 йылда тыуғандар]] [[Категория:13 сентябрҙә вафат булғандар]] [[Категория:1906 йылда вафат булғандар]] [[Категория:Шәхестәр:Ташкент]] [[Категория:Йәдитселек]] [[Категория:Троицкиҙа тыуғандар]] [[Категория:1840 йылда тыуғандар]] [[Категория:12 мартта тыуғандар]] o2anhjkqb7pu43g7jybovpc7hxjnn57 Мәҙинә Гөлгөн 0 200716 1298874 1298780 2026-06-01T18:37:08Z Il Nur 5867 /* Биографияһы */ 1298874 wikitext text/x-wiki {{Универсальная карточка}}'''Мәҙинә Гөлгөн''' ({{Lang-az|Mədinə Gülgün}}); ''тыуған Мәҙинә Нурулла гызын Алекбарзаде'' ({{Lang-az|Mədinə Nurulla qızı Ələkbərzadə}}; [[17 ғинуар]], [[1926 йыл]], [[Баҡы]], [[Әзербайжан Совет Социалистик Республикаһы|Әзербайжан ССР-ы]] — [[17 февраль]] [[1992 йыл]]) — әзербайжан шағиры һәм Иран Әзербайжанында милли азатлыҡ хәрәкәтендә ҡатнашыусы. Әзербайжан ССР-ының атҡаҙанған артисы (1987). == Биографияһы == Мәҙинә Алаҡбарзаде [[1926 йыл|1926 йылдың]] [[17 ғинуар|17 ғинуарында]] Баҡы ҡалаһында тыуған. [[1938 йыл|1938 йылда]] ғаиләһе менән Иран Әзербайжанының [[Әрдәбил|Әрҙәбил]] ҡалаһына күсеп килә. [[1947 йыл|1947 йылдан]] һөргөндә йәшәй һәм 1941-1946 йылдарҙа Көньяҡ Әзербайжанда милли азатлыҡ һәм демократия өсөн хәрәкәттә әүҙем ҡатнаша. [[1945 йыл|1945 йылдан]] Әзербайжан демократик партияһы ағзаһы. Белеме буйынса филолог. [[1945 йыл|1945]] йылда Мәҙинә Гөлдөң шиғырҙары [[Тәбриз|Тәбриз ҡалаһында]] «Ватан юлында» һәм «Әзербайжан» гәзиттәрендә баҫылып сыға.{{нет АИ|31|05|2026}} Ул - Ватанға мәхәббәт, Иран халыҡтарының, шул иҫәптән Көньяҡ Әзербайжан халыҡтарының азатлыҡ һуғышы темаларына шигырьләр һәм поэмалар авторы, улар араһында «Тәбриз яҙы» (1950), «Тәбриз ҡыҙы» (1956), «Шигырьләр» (1962), «Хәтерҙәрем йыры» (1969), «Дөньяның иртәгәһе» (1974), «Фантазия ла тормош» (1976), «Өмөттәрем елкәндәре» (1981) китаптары бар. Ул «Һин килмәнең» йырының һүҙҙәре авторы (музыкаһын Алекпер Тагиев яҙа). Мәҙинә Гөлгөн бер нисә шиғырын әзербайжан теленә тәржемә иткән. Гөлгөндөң әҫәрҙәре рус теленә һәм СССР халыҡтарының башҡа телдәренә, шулай уҡ сит телдәргә тәржемә ителә. [[«Почёт Билдәһе» ордены|«Почет билдәһе»]] ордены менән бүләкләнгән. [[1987 йыл|1987 йылда]] Әзербайжан ССР-ы Юғары Советы Президиумы Мәҙинә Гөлгөнгә әҙәбиәт һәм мәҙәниәт өлкәһендәге хеҙмәттәре өсөн Әзербайжан ССР-ының атҡаҙанған артисы тигән маҡтаулы исем бирә. Мәҙинә Гөлнур сығышы менән Иран Әзербайжанынан булған билдәле әзербайжан шағиры һәм Әзербайжандың халыҡ шағиры Балаш Азербайжанға өйләнгән. Мәҙинә Гөлнур [[1992 йыл|1992 йылдың]] [[17 февраль|17 февралендә]] вафат була. [[2012 йыл|2012 йылда]] уның шәхси әйберҙәре, иренең әйберҙәре менән бергә, Әзербайжан бойондороҡһоҙлоҡ музейына күсерелә.{{нет АИ|31|05|2026}} == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-30}} [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:17 февралдә вафат булғандар]] [[Категория:1992 йылда вафат булғандар]] [[Категория:Алфавит буйынса шағирҙар]] [[Категория:Әзербайжан тәржемәселәре]] [[Категория:СССР тәржемәселәре]] [[Категория:«Хеҙмәт ветераны» миҙалы менән бүләкләнеүселәр]] [[Категория:«Почёт Билдәһе» ордены кавалерҙары]] [[Категория:Баҡыла вафат булғандар]] [[Категория:Баҡыла тыуғандар]] [[Категория:1926 йылда тыуғандар]] [[Категория:17 ғинуарҙа тыуғандар]] sw7haxi6zbvbe2pdswwj0om7x7ktjot 1298906 1298874 2026-06-01T19:35:45Z Il Nur 5867 1298906 wikitext text/x-wiki {{Универсальная карточка}}'''Мәҙинә Гөлгөн''' ({{Lang-az|Mədinə Gülgün}}); ''тыуған Мәҙинә Нурулла гызын Алекбарзаде'' ({{Lang-az|Mədinə Nurulla qızı Ələkbərzadə}}; [[17 ғинуар]], [[1926 йыл]], [[Баҡы]], [[Әзербайжан Совет Социалистик Республикаһы|Әзербайжан ССР-ы]] — [[17 февраль]] [[1992 йыл]]) — әзербайжан шағиры һәм Иран Әзербайжанында милли азатлыҡ хәрәкәтендә ҡатнашыусы. Әзербайжан ССР-ының атҡаҙанған артисы (1987). == Биографияһы == Мәҙинә Алаҡбарзаде [[1926 йыл|1926 йылдың]] [[17 ғинуар|17 ғинуарында]] Баҡы ҡалаһында тыуған. [[1938 йыл|1938 йылда]] ғаиләһе менән Иран Әзербайжанының [[Әрдәбил|Әрҙәбил]] ҡалаһына күсеп килә. [[1947 йыл|1947 йылдан]] һөргөндә йәшәй һәм 1941-1946 йылдарҙа Көньяҡ Әзербайжанда милли азатлыҡ һәм демократия өсөн хәрәкәттә әүҙем ҡатнаша. [[1945 йыл|1945 йылдан]] Әзербайжан демократик партияһы ағзаһы. Белеме буйынса филолог. [[1945 йыл|1945]] йылда Мәҙинә Гөлдөң шиғырҙары [[Тәбриз|Тәбриз ҡалаһында]] «Ватан юлында» һәм «Әзербайжан» гәзиттәрендә баҫылып сыға.<ref name="trend">{{Cite web |url=http://www.trend.az/life/socium/2058908.html |title=В Музей независимости Азербайджана переданы личные вещи поэтов Балаша Азероглу и Медины Гюльгюн |access-date=2015-06-10 |archive-date=2019-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190404184342/https://www.trend.az/life/socium/2058908.html |url-status=live }}</ref> Ул - Ватанға мәхәббәт, Иран халыҡтарының, шул иҫәптән Көньяҡ Әзербайжан халыҡтарының азатлыҡ һуғышы темаларына шигырьләр һәм поэмалар авторы, улар араһында «Тәбриз яҙы» (1950), «Тәбриз ҡыҙы» (1956), «Шигырьләр» (1962), «Хәтерҙәрем йыры» (1969), «Дөньяның иртәгәһе» (1974), «Фантазия ла тормош» (1976), «Өмөттәрем елкәндәре» (1981) китаптары бар. Ул «Һин килмәнең» йырының һүҙҙәре авторы (музыкаһын Алекпер Тагиев яҙа). Мәҙинә Гөлгөн бер нисә шиғырын әзербайжан теленә тәржемә иткән. Гөлгөндөң әҫәрҙәре рус теленә һәм СССР халыҡтарының башҡа телдәренә, шулай уҡ сит телдәргә тәржемә ителә. [[«Почёт Билдәһе» ордены|«Почет билдәһе»]] ордены менән бүләкләнгән.<ref name="trend"/> [[1987 йыл|1987 йылда]] Әзербайжан ССР-ы Юғары Советы Президиумы Мәҙинә Гөлгөнгә әҙәбиәт һәм мәҙәниәт өлкәһендәге хеҙмәттәре өсөн Әзербайжан ССР-ының атҡаҙанған артисы тигән маҡтаулы исем бирә.<ref name="trend"/> Мәҙинә Гөлнур сығышы менән Иран Әзербайжанынан булған билдәле әзербайжан шағиры һәм Әзербайжандың халыҡ шағиры Балаш Азербайжанға өйләнгән. Мәҙинә Гөлнур [[1992 йыл|1992 йылдың]] [[17 февраль|17 февралендә]] вафат була. [[2012 йыл|2012 йылда]] уның шәхси әйберҙәре, иренең әйберҙәре менән бергә, Әзербайжан бойондороҡһоҙлоҡ музейына күсерелә.<ref name="АСЭ">{{статья |заглавие = '''Мәдинә Ҝүлҝүн''' |ответственный = Под ред. [[Гулиев, Джамиль Багатур оглы|Дж. Кулиева]] |место = [[Азербайджанская советская энциклопедия]] |издательство = Главная редакция Азербайджанской советской энциклопедии |год = 1982 |том = VI |страницы = 482 }}</ref> == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:17 февралдә вафат булғандар]] [[Категория:1992 йылда вафат булғандар]] [[Категория:Алфавит буйынса шағирҙар]] [[Категория:Әзербайжан тәржемәселәре]] [[Категория:СССР тәржемәселәре]] [[Категория:«Хеҙмәт ветераны» миҙалы менән бүләкләнеүселәр]] [[Категория:«Почёт Билдәһе» ордены кавалерҙары]] [[Категория:Баҡыла вафат булғандар]] [[Категория:Баҡыла тыуғандар]] [[Категория:1926 йылда тыуғандар]] [[Категория:17 ғинуарҙа тыуғандар]] 0db8rkwri3ybgrux3c679nyf3yu3s4v Зарифа Исмәғил ҡыҙы Будагова 0 200717 1298907 1298782 2026-06-01T19:36:32Z Il Nur 5867 1298907 wikitext text/x-wiki {{Ук}} '''Зарифа Исмәғил ҡыҙы Будагова''' ({{Lang-az|Zərifə İsmayıl qızı Budaqova}}; [[1929 йыл|1929 йылдың]] [[28 апрель|28 апрелендә]] [[Ереван]], Әрмәнстан ССР-ы, [[Совет Социалистик Республикалар Союзы|СССР]] — [[1989 йыл|1989 йылдың]] [[10 ноябрь|10 ноябрендә]] [[Баҡы]], [[Әзербайжан Совет Социалистик Республикаһы|Әзербайжан ССР-ы]], [[Совет Социалистик Республикалар Союзы|СССР]]) — [[Совет Социалистик Республикалар Союзы|совет]] әзербайжан ғалимы, филолог, тел белгесе, төрколог, филология фәндәре [[Әзербайжан Милли фәндәр академияһы|докторы,]] профессор (1968), Әзербайжан ССР Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (1980). Әзербайжан Сссрҙың атҡаҙанған фән итальян композиторы.<ref name="Резюме на turkologiya.org">''Исмаил Мамедли''. [http://turkologiya.org/saylar/2015-3/2015-3-8.pdf Член-корреспондент Академии наук Азербайджанской ССР Будагова Зарифа Исмаил кызы. Резюме.] {{Wayback|url=http://turkologiya.org/saylar/2015-3/2015-3-8.pdf |date=20170713081741 }} Журнал «[[Тюркология (журнал)|Тюркология]]» (Баку, Азербайджан), № 3, 2015 год. // turkologiya.org (8 марта 2015 года)</ref> == Биографияһы == Зарифа Будагова [[1929 йыл|1929 йылдың]] [[28 апрель|28 апрелендә]] Әрмәнстан ССР-ының [[Ереван]] ҡалаһында [[Әзербайжандар|әзербайжан]] ғаиләһендә тыуа. [[1946 йыл]]да Ереван педагогия училищеһын тамамлап, Ереван педагогия институтының әзербайжан теле һәм әҙәбиәте факультетына уҡырға инә. [[1948 йыл]]да [[Әзербайжан Совет Социалистик Республикаһы|Әзербайжан ССР-ының]] [[Баҡы|Баҡы ҡалаһына]] күсә һәм Әзербайжан педагогия институтының [[Әзербайжан теле]] һәм әҙәбиәте факультетында уҡыуын дауам итә, [[1949 йыл]]да уны отличие менән тамамлай.{{нет АИ|31|05|2026}} Шул уҡ йылда [[Мәскәү|Мәскәүҙә]] СССР Фәндәр академияһының Тел ғилеме институтының төрки телдәр бүлегенә аспирантураға уҡырға инә. [[1953 йыл]]да [[филология]] буйынса кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай. [[1953 йыл|1953-1955 йылдарҙа]] [[1955 йыл|Мәскәүҙә]] СССР Фәндәр академияһының Тел һәм әҙәбиәт институтының өлкән ғилми хеҙмәткәре. [[1963 йыл]]да «Хәҙерге әҙәби әзербайжан телендә ябай һөйләм» темаһына докторлыҡ диссертацияһын яҡлай, әзербайжан фәне тарихында филология фәндәре докторы дәрәжәһен алған тәүге ҡатын-ҡыҙ була. [[1968 йыл]]да Зарифа Будаковаға [[төрки телдәр]] профессоры исеме бирелә. [[1980 йыл]]да Зарифа Будагова [[Әзербайжан Милли фәндәр академияһы|Әзербайжан ССР-ы Фәндәр академияһының]] мөхбир ағзаһы итеп һайлана. [[1984 йыл|1984-1988]] [[1988 йыл|йылдарҙа]] Зарифа Будагова Әзербайжан ССР-ы Фәндәр академияһының Тел ғилеме институты директоры урынбаҫары булып эшләй. 1988 [[1989 йыл|йылдан]] [[1988 йыл|1989 йылға тиклем]] был институттың директоры вазифаһын башҡара. [[1989 йыл|1989 йылдың]] [[10 ноябрь|Әзербайжан]] ССР-ының [[Баҡы]] ҡалаһында Зарифа Будагова вафат була.<ref name="Резюме на turkologiya.org"></ref> == Ғилми эшмәкәрлеге == Зарифа Будагова — бөтә донъяға билдәле теоретик тел белгесе. Ғалим етәкләгән филология мәктәбе хәҙерге тел фәне кимәлендә булдырылған. Әзербайжан һәм дөйөм тел ғилеме, шулай уҡ [[Төркиәт|төрки]] тел ғилеме өлкәһендә алдынғы белгес, бер нисә фундаменталь монография, дәреслектәр, уҡытыу-методик әсбаптар һәм йөҙ илленән ашыу ғилми мәҡәлә авторы. Ул шулай уҡ йәш ғилми хеҙмәткәрҙәр әҙерләй, уның етәкселегендә тиҫтәләгән кандидатлыҡ диссертацияһы яҡланған. Зарифа Будагова өс том фундаменталь хеҙмәт авторы. Ул «Хәҙерге әзербайжан телендәге иң киң билдәле һүҙтеҙмәлә», «Әзербайжан теле буйынса үҙлекле өйрәнеү ҡулланмаһы», «Әзербайжан әҙәби теле стилистикаһы», «Хәҙерге әзербайжан әҙәби теле» һәм «Әзербайжан теленең семасиология» исемле коллектив монографияларҙы редакциялаған.<ref name="Резюме на turkologiya.org"></ref> == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} == Һылтанмалар == * «Азәрбайҗан Совет Энциклопедиясе» (АСЭ), 10 томда, 2 нче том, [[Баҡы|Баку]], 1984. * ''З. И. Будагова'' . Күренекле тел галиме (тел галиме Йосыф Мирбабаев турында) — «ЭЛМ» (гәзит), 1989 елның 1 апреле. * ''Булудхан Хәлилов, техник фәннәр докторы, профессор'' . [https://web.archive.org/web/20171108095330/http://xalqqazeti.com/az/news/education/44246 Зарифа Будаковага 85 яшь. Танылган тел галиме һәм йогынтылы тюрколог.] " Халык газетасы " // xalqqazeti.com (2014 елның 5 мае). * [https://azertag.az/ru/xeber/Zarifa_Budagova___pervaya_azerbaidzhanskaya_zhenshchina_yazykoved-2591789 Зарифа Будагова — беренче азәрбайҗан хатын-кыз тел белгече] [[Категория:10 ноябрҙә вафат булғандар]] [[Категория:1989 йылда вафат булғандар]] [[Категория:Филология фәндәре докторҙары]] [[Категория:СССР тел белгестәре]] [[Категория:Баҡыла вафат булғандар]] [[Категория:Ереванда тыуғандар]] [[Категория:1929 йылда тыуғандар]] [[Категория:28 апрелдә тыуғандар]] qpg9lwutx41xoegq9t3udnk1wwy2rdj Зарифа Әзиз ҡыҙы Әлиева 0 200718 1298908 1298802 2026-06-01T19:37:40Z Il Nur 5867 1298908 wikitext text/x-wiki {{Универсальная карточка}}'''Зарифа Әзиз ҡыҙы Әлиева''' ({{Lang-az|Zərifə Əziz qızı Əliyeva}}, урыҫ йолаһында '''Зарифа Әзиз ҡыҙы Алиева'''; 28 апрель, 1923, Шахтах ауылы, Нахичеван автоном крайы, СССР — 1985 йылдың 15 апрелендә, Мәскәү, СССР) совет офтальмологы, Әзербайжан ССР Фәндәр академияһы академигы, профессор. Әлиевтар династияһы вәкиле. Ун дүрт монография һәм йөҙәрләгән фәнни мәҡәлә, шулай уҡ ун ике рационализациялау тәҡдиме авторы. [[Әзербайжан Совет Социалистик Республикаһы|Әзербайжан ССР-ының]] һаулыҡ һаҡлау буйынса халыҡ комиссары, һуңыраҡ [[Советтар Союзы Коммунистар партияһы|Бөтә Союз ВКП(б)-һының]] Дағстан өлкә комитетының беренсе секретары Әзиз Алиевтың ҡыҙы. Ҡатыны [[Алиев Гейдар Алирза улы|Гейдар Алиев,]] һуңыраҡ Әзербайжандың өсөнсө президенты, һәм әсәһе [[Алиев Илһам Гейдар оғлы|Илһам Алиев,]] Әзербайжандың дүртенсе президенты. == Биографияһы == Зарифа Әлиева Әзербайжан ССР-ында һәм тотош СССР-ҙа ҙур дан яулай. Күҙ ауырыуҙарын дауалауҙа бер нисә яңы алым уйлап сығара һәм тормошҡа ашыра. Зариф Әлиеваның һөнәри эшмәкәрлегенең иң ҙур өлөшө Әзербайжан дәүләт табиптарҙың белемен камиллаштырыу институтында үтә.<ref>{{Cite news|title=Мусаев: Научная деятельность Зарифы Алиевой была направлена на поиск решений глазных заболеваний|author=Севиль Сеймур|url=https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/musaev-nauchnaya-deyatelnost-zarify-alievoj-byla-napravlena-na-poisk-reshenij-glaznyh-zabolevanij|website=Report.az|date=2026-04-28|access-date=2026-04-28|url-status=live}}</ref> Уның башланғысы менән махсуслаштырылған ғилми-тикшеренеу лабораторияһы ойошторола, ул Әзербайжанда беренсе офтальмология ғилми-тикшеренеу үҙәге булып тора. Зарифа Әлиева 1982 йылдан ғаиләһе менән Мәскәүҙә йәшәй. 1985 йылда яман шештән вафат була. Мәскәүҙәге Новодевичье зыйаратында ерләнгән. 1994 йылда ул Баҡылағы почетлы Аллеяһында яңынан ерләнә.<ref name=":0">{{Cite web|lang=ru|url=https://president.az/ru/articles/view/57771|title=Распоряжение Президента Азербайджанской Республики О проведении 100-летнего юбилея академика Зарифы Алиевой » Официальный сайт президента Азербайджанской Республики|website=president.az|access-date=2022-12-10|archive-date=2022-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20221210052732/https://president.az/ru/articles/view/57771|url-status=live}}</ref> == Ғилми хеҙмәттәре == * Күҙҙең гидродинамик системаһының анатомик һәм физиологик үҙенсәлектәре; * Күҙ һәм күҙ нервыһында йәшкә бәйле үҙгәрештәр (Морфогистохимик өйрәнеү) (хеҙмәттәшлектә). Баҡы ҡалаһы, 1980 йыл; * Күреү ағзаһының хеҙмәт патологияһы (хеҙмәттәшлектә). 1988 йыл; * Күҙ йәштәре биҙҙәренең эшмәкәрлеге боҙолоуын хирургик дауалау ысулдары заманса; * Күҙ йәштәре бүленеп сығыу физиологияһы; * Күҙ йәштәре дренаж системаһын һаҡлап ҡалыу өсөн операция. == Бүләктәр == * [[1981 йыл|1981]] — СССР медицина фәндәре академияһының профессор М. И. Авербах исемендәге премияһы (офтальмология өлкәһендәге юғары награда). == Хәтер == Зарифа Алиеваның тыуыуына 100 йыл 2023 йылда билдәләнә. 2022 йылдың 28 апрелендә Ro-Pax паромы һыуға ебәрелә һәм уға Зарифа Алиева исеме бирелә.<ref>{{Cite web|lang=az|url=https://www.asco.az/ru/pages/28/news/1106?555|title=Судно-паром «Зарифа Алиева» типа Ro-Pax отправилось в первое плавание|website=asco.az|access-date=2023-02-05|archive-date=2023-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230205154722/https://www.asco.az/ru/pages/28/news/1106?555|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://news.day.az/economy/1559574.html|title=Азербайджанское судно "Зарифа Алиева" выполнило свыше 160 рейсов в порты стран ЦА|website=Day.Az|date=2023-04-28|access-date=2023-05-12|archive-date=2023-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20230512042928/https://news.day.az/economy/1559574.html|url-status=live}}</ref>. === Маркалар === * 2003 һәм 2008 йылдарҙа Әзербайжанда Алиеваға арналған почта маркалары сығарыла. <center><gallery perrow="4" widths="200" heights="200"> Файл:Ukraine_Irpen_2010._First_snow._Friendship_Park_Academician_Zafiry_Aliyev_4.jpg|альт=Бюст Зарифы Алиевой в Ирпене, Украина| <small>[[Украина|Украинаның]] [[Ирпень|Ирпен ҡалаһында]] Зарифа Алиеваның бюсы.</small> Файл:Stamp_of_Azerbaijan_823-824a.jpg|альт=Почтовые марки Азербайджана, 2008 год| <small>Әзербайжан почта маркалары, [[2008 йыл]]</small> Файл:Памятник_на_месте_первоначального_захоронения_академика_Зарифы_Алиевой.JPG|альт=Памятник на месте первоначального захоронения Алиевой на Новодевичьем кладбище Москвы| <small>Мәскәүҙең Новодевичий зыяратында Алиеваның тәүге ерләнгән урынында һәйкәл.</small> Файл:800px_Барельеф_на_стене_института_физиологии_им._А.И.Караева_НАН_Азербайджана,_где_работала_академик_Зарифа_Алиева.jpg|альт=Барельеф на стене института физиологии им. А.И.Караева НАН Азербайджана, где работала академик Зарифа Алиева| <small>Академик Зарифа Алиева эшләгән Әзербайжан милли фәндәр академияһының А.И. Караев исемендәге Физиология институты диуарындағы барельеф.</small> </gallery></center> == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} == Һылтанмалар == * [https://web.archive.org/web/20160304000824/http://katarakte.net/index.php?id=53 Зарифа Әлиеваның биографияһы] * [https://web.archive.org/web/20071017233754/http://az.ee/univer/rus/Zarifa.shtml Зарифа Алиева тураһында мәҡәлә] * [https://web.archive.org/web/20121103234155/http://novodevichye.narod.ru/alieva.html Новодевичье зыяратында ценотаф] [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:15 апрелдә вафат булғандар]] [[Категория:1985 йылда вафат булғандар]] [[Категория:Медицина фәндәре докторҙары]] [[Категория:Мәскәүҙә вафат булғандар]] [[Категория:Әзербайжанда тыуғандар]] [[Категория:1923 йылда тыуғандар]] [[Категория:28 апрелдә тыуғандар]] n5ajpbvhe60sps3n3d62ov3dokdbww2 Наилә Мәммәҙәли кыҙы Вәлиханлы 0 200719 1298909 1298805 2026-06-01T19:38:26Z Il Nur 5867 1298909 wikitext text/x-wiki {{Ук}} '''Наилә Мәммәҙәли кыҙы Вәлиханлы''' ({{Lang-az|Nailə Məmmədəli qızı Vəlixanlı}}; [[25 декабрь]] [[1940 йыл]]) — тарихсы. Әзербайжан милли тарих музейының генераль директоры. [[Әзербайжан Милли фәндәр академияһы|Әзербайжан милли фәндәр академияһы]] академигы. Әзербайжандың атҡаҙанған фән эшмәкәре (2015). == Биографияһы == Наилә Вәлиханли 1940 йылдың 25 декабрендә [[Баҡы]]ла Әзербайжандың мәҙәниәт һәм сәнғәт эшмәкәре, Әзербайжан ССР-ының халыҡ артисы Мәммәҙәли Вәлиханли ғаиләһендә тыуа.{{нет АИ|31|05|2026}} 1948—1958 йылдарҙа [[Баҡы|Баҡы ҡалаһының]] 132-се урта мәктәбендә уҡый. 1958 йылда [[Баҡы дәүләт университеты|Әзербайжан дәүләт университетының]] шәрҡиәт факультетының ғәрәп теле бүлегенә уҡырға инә. 1963 йылда юғары уҡыу йортон ҡыҙыл дипломға тамамлай. 1963 йылдан — Әзербайжан Терминологический словарь по Көнсығышты өйрәнеү институтының Ғәрәп илдәре тарихы кафедраһында өлкән лаборант. 1964—1967 йылдарҙа тарих фәндәре докторы Зыя Буниятов етәкселегендә «Әзербайжан тураһында ғәрәп географтары һәм IX—XII быуат сәйәхәтселәре» тигән темаға диссертация яҙа. 1970—2005 йылдарҙа Әзербайжан дәүләт университетында, Әзербайжан дәүләт педагогия институтында, Хазар, Зия һәм [[Әзербайжан]] университеттарында «Ғәрәп илдәре тарихы», «Ислам тарихы», «Дөйөм тарих», «Әзербайжан һәм Азия илдәре тарихы», «Азия тарихы» фәндәре буйынса уҡыта. «Әзербайжан сығанаҡтарын һәм тарихын өйрәнеү», шулай уҡ үҙенең белгеслеге буйынса курстар һәм семинарҙар үткәрә.<ref>{{Cite web|url=http://azhistorymuseum.gov.az/az/news/3389|title=Akademik Nailə Vəlixanlı Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyinin baş direktoru vəzifəsinə seçilib - XƏBƏRLƏR<!-- Заголовок добавлен ботом -->|archive-url=https://web.archive.org/web/20210609093442/http://azhistorymuseum.gov.az/az/news/3389|archive-date=2021-06-09|access-date=2021-06-14|url-status=live}}</ref>. 2001 йылда Әзербайжан милли фәндәр академияһының ағза-корреспонденты итеп һайлана. 2006 йылдың 7 ноябрендә Әзербайжан Президенты ҡарамағындағы Геральдик совет ағзаһы итеп һайлана. 2007 йылдың апрелендә Әзербайжан Милли Фәндәр академияһының тулы хоҡуҡлы ағзаһы һәм вице-президенты итеп һайлана. 2010 йылдың 8 февралендә Әзербайжандың фән, мәҙәниәт һәм әҙәбиәт өлкәһендәге дәүләт наградалары комиссияһы ағзаһы итеп һайлана. 2010 йылдың 19 февралендә Әзербайжан Президенты ҡарамағындағы Фәнде үҫтереү фондының попечителдәр советы ағзаһы була. 1998 йылдың июленән Әзербайжандың Милли тарих музейы директоры вазифаһын башҡара. 2018 йылдың 25 ноябрендә Халыҡ-ара [[Бөйөк Ебәк юлы|Ебәк юлы]] музейҙары альянсы (IBMA) вице-президенты итеп һайлана. 2019 йылдың 17 октябрендә ИКОМ Әзербайжан милли комитеты президиумы ағзаһы итеп һайлана. Баҡы халыҡ-ара күп мәҙәниәтле үҙәгенең попечителдәр советы ағзаһы.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://president.az/ru/articles/view/58167|title=Распоряжение Президента Азербайджанской Республики Об утверждении нового состава Попечительского совета Бакинского международного центра мультикультурализма и внесении изменения в Распоряжение Президента Азербайджанской Республики «О назначении членов Попечительского совета Бакинского международного центра мультикультурализма» от 8 ноября 2018 года номер 657 » Официальный сайт президента Азербайджанской Республики|website=president.az|access-date=2022-12-24|archive-date=2022-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20221224055959/https://president.az/ru/articles/view/58167|url-status=live}}</ref> == Ғилми хеҙмәттәре == # «Ғәрәп географтары һәм Әзербайжан тураһында IX—XII быуат сәйәхәтселәре» (Баҡы, 1974) (әзербайжан телендә) # Ибн Хордадбех: Маршруттар һәм илдәр китабы (Баҡы, 1986) # «Ғәрәп хәлифәте һәм Әзербайжан» (Баҡы, 1993) (әзербайжан телендә) # «Нахчиван — ғәрәптәрҙән монголдарға тиклем» (Баку, 2003) (Әзербайжанда) # «Әзербайжан дәүләтселеге һәм уның символдары» (Баҡы, 2001) (әзербайжан, урыҫ һәм инглиз телдәрендә) (авторы һәм ғилми мөхәррире) # «Хажи Зәйнәләбдин Таһиев» (Истанбул, 2010) (әзербайжан һәм инглиз телдәрендә) (авт.) # «Әзербайжандың милли тарихы музейы-95. Китап-альбом» (төҙөүсеһе һәм авторы) (Баку, 2015) # «Нахчиван в истории и историографии в VII—XII веках» (Нахчиван, 2015) # Ибн Хордадбех: Маршруттар һәм илдәр китабы (Саарбрюкен, 2016) == Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре == # «Фиҙаҡәр хеҙмәт өсөн» миҙалы (1970) # [[Дан ордены]] (2010 елның 24 декабре) — Әзербайҗан фәнен үстерүдәге казанышлары өчен # Әзербайҗанның атказанган фән эшлеклесе (2015 елның 3 ноябре) — Әзербайҗан Милли академиясенең 70 еллык юбилее уңаеннан, Әзербайҗан фәнен үстерүдәге казанышлары өчен Әзербайҗан Республикасының мактаулы исеме бирелә # 2018 елның 18 маенда Азербайджанда ICOM Милли комитеты комитет каршындагы казанышлары өчен «Мактаулы әгъза» номинациясендә академик Наилә Велиханланы диплом белән бүләкли # НАНА Президиумы утырышында 2018 елның 5 апрелендә исемле 6 галимне бүләкләү турында карар кабул ителә. 2018 елның 25 ноябрендә академик Наил Велиханлага Әзербайҗан һәм Якын Көнчыгыш тарихының башлангыч урта гасырлар тарихы тарихы, социаль-икътисадый, сәяси һәм мәдәни проблемаларын һәм тарихи географиясен тикшерү, анализлау һәм популярлаштыру өчен Аббасгулу ага Бакиханов исемендәге НАНА премиясе тапшырыла. # 2019 елның 7 мартындагы 065 номерлы боерыгы белән Әзербайҗан Республикасы Дәүләт Куркынычсызлык хезмәте башлыгы, генерал-полковник Мадат Кулиев имзалавы белән Әзербайҗан Республикасының юбилей медале белән бүләкләнә — «Әзербайҗан Республикасы дәүләт куркынычсызлыгы һәм тышкы разведка органнарының 100 еллыгы (1918—2019)» # 2019 елның 23 сентябрендә Әзәрбәйҗан тарихы Милли музее директоры, академик Наил Велиханлы Әнкарада төрки дөньяны өйрәнү халыкара академиясенең хакыйкый әгъзасы (академик) итеп сайланды һәм «Алтын йолдыз» халыкара медале белән бүләкләнә. # 2019 елның 27 маенда Әзәрбәйҗан Республикасы Президенты Илһам Әлиев боерыгы белән Әзербайҗан тарихы милли музее директоры Наилә Велиханлыга «Әзербайҗан Демократик Республикасының 100 еллыгы (1918—2018)» юбилей медале тапшырыла. Әзербайҗан Республикасы Президенты Илһам Әлиев (№ I-828) имзасы белән юбилей медале һәм сертификат НАНА президиумы утырышында Наилә Велиханлыга тапшырыла (17.07.2019) # Әзербайҗанның Милли тарихи музее директоры, академик Наил Велиханлы 2019 елда БДБ дәүләтара гуманитар хезмәттәшлек фонды бүләкләре буенча Советның «Бердәмлек йолдызлары» дәүләтара премиясе исеменә лаек була Премия иҗади эш һәм гуманитар өлкәдә казанышлар өчен бирелә. # «Намус» ордены (2020 елның 30 декабре) — Әзербайҗан Республикасында фәнне үстерүдәге зур казанышлары өчен == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} [[Категория:Тарих фәндәре докторҙары]] [[Категория:Баҡыла тыуғандар]] [[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]] [[Категория:1940 йылда тыуғандар]] [[Категория:25 декабрҙә тыуғандар]] [[Категория:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]] rejbk4vbnb8estuh3jwogt5garvxg05 1298910 1298909 2026-06-01T19:38:40Z Il Nur 5867 /* Биографияһы */ 1298910 wikitext text/x-wiki {{Ук}} '''Наилә Мәммәҙәли кыҙы Вәлиханлы''' ({{Lang-az|Nailə Məmmədəli qızı Vəlixanlı}}; [[25 декабрь]] [[1940 йыл]]) — тарихсы. Әзербайжан милли тарих музейының генераль директоры. [[Әзербайжан Милли фәндәр академияһы|Әзербайжан милли фәндәр академияһы]] академигы. Әзербайжандың атҡаҙанған фән эшмәкәре (2015). == Биографияһы == Наилә Вәлиханли 1940 йылдың 25 декабрендә [[Баҡы]]ла Әзербайжандың мәҙәниәт һәм сәнғәт эшмәкәре, Әзербайжан ССР-ының халыҡ артисы Мәммәҙәли Вәлиханли ғаиләһендә тыуа.{{нет АИ|31|05|2026}} 1948—1958 йылдарҙа [[Баҡы|Баҡы ҡалаһының]] 132-се урта мәктәбендә уҡый. 1958 йылда [[Баҡы дәүләт университеты|Әзербайжан дәүләт университетының]] шәрҡиәт факультетының ғәрәп теле бүлегенә уҡырға инә. 1963 йылда юғары уҡыу йортон ҡыҙыл дипломға тамамлай. 1963 йылдан — Әзербайжан Терминологический словарь по Көнсығышты өйрәнеү институтының Ғәрәп илдәре тарихы кафедраһында өлкән лаборант. 1964—1967 йылдарҙа тарих фәндәре докторы Зыя Буниятов етәкселегендә «Әзербайжан тураһында ғәрәп географтары һәм IX—XII быуат сәйәхәтселәре» тигән темаға диссертация яҙа. 1970—2005 йылдарҙа Әзербайжан дәүләт университетында, Әзербайжан дәүләт педагогия институтында, Хазар, Зия һәм [[Әзербайжан]] университеттарында «Ғәрәп илдәре тарихы», «Ислам тарихы», «Дөйөм тарих», «Әзербайжан һәм Азия илдәре тарихы», «Азия тарихы» фәндәре буйынса уҡыта. «Әзербайжан сығанаҡтарын һәм тарихын өйрәнеү», шулай уҡ үҙенең белгеслеге буйынса курстар һәм семинарҙар үткәрә.<ref>{{Cite web|url=http://azhistorymuseum.gov.az/az/news/3389|title=Akademik Nailə Vəlixanlı Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyinin baş direktoru vəzifəsinə seçilib - XƏBƏRLƏR<!-- Заголовок добавлен ботом -->|archive-url=https://web.archive.org/web/20210609093442/http://azhistorymuseum.gov.az/az/news/3389|archive-date=2021-06-09|access-date=2021-06-14|url-status=live}}</ref>. 2001 йылда Әзербайжан милли фәндәр академияһының ағза-корреспонденты итеп һайлана. 2006 йылдың 7 ноябрендә Әзербайжан Президенты ҡарамағындағы Геральдик совет ағзаһы итеп һайлана. 2007 йылдың апрелендә Әзербайжан Милли Фәндәр академияһының тулы хоҡуҡлы ағзаһы һәм вице-президенты итеп һайлана. 2010 йылдың 8 февралендә Әзербайжандың фән, мәҙәниәт һәм әҙәбиәт өлкәһендәге дәүләт наградалары комиссияһы ағзаһы итеп һайлана. 2010 йылдың 19 февралендә Әзербайжан Президенты ҡарамағындағы Фәнде үҫтереү фондының попечителдәр советы ағзаһы була. 1998 йылдың июленән Әзербайжандың Милли тарих музейы директоры вазифаһын башҡара. 2018 йылдың 25 ноябрендә Халыҡ-ара [[Бөйөк Ебәк юлы|Ебәк юлы]] музейҙары альянсы (IBMA) вице-президенты итеп һайлана. 2019 йылдың 17 октябрендә ИКОМ Әзербайжан милли комитеты президиумы ағзаһы итеп һайлана. Баҡы халыҡ-ара күп мәҙәниәтле үҙәгенең попечителдәр советы ағзаһы.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://president.az/ru/articles/view/58167|title=Распоряжение Президента Азербайджанской Республики Об утверждении нового состава Попечительского совета Бакинского международного центра мультикультурализма и внесении изменения в Распоряжение Президента Азербайджанской Республики «О назначении членов Попечительского совета Бакинского международного центра мультикультурализма» от 8 ноября 2018 года номер 657 » Официальный сайт президента Азербайджанской Республики|website=president.az|access-date=2022-12-24|archive-date=2022-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20221224055959/https://president.az/ru/articles/view/58167|url-status=live}}</ref> == Ғилми хеҙмәттәре == # «Ғәрәп географтары һәм Әзербайжан тураһында IX—XII быуат сәйәхәтселәре» (Баҡы, 1974) (әзербайжан телендә) # Ибн Хордадбех: Маршруттар һәм илдәр китабы (Баҡы, 1986) # «Ғәрәп хәлифәте һәм Әзербайжан» (Баҡы, 1993) (әзербайжан телендә) # «Нахчиван — ғәрәптәрҙән монголдарға тиклем» (Баку, 2003) (Әзербайжанда) # «Әзербайжан дәүләтселеге һәм уның символдары» (Баҡы, 2001) (әзербайжан, урыҫ һәм инглиз телдәрендә) (авторы һәм ғилми мөхәррире) # «Хажи Зәйнәләбдин Таһиев» (Истанбул, 2010) (әзербайжан һәм инглиз телдәрендә) (авт.) # «Әзербайжандың милли тарихы музейы-95. Китап-альбом» (төҙөүсеһе һәм авторы) (Баку, 2015) # «Нахчиван в истории и историографии в VII—XII веках» (Нахчиван, 2015) # Ибн Хордадбех: Маршруттар һәм илдәр китабы (Саарбрюкен, 2016) == Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре == # «Фиҙаҡәр хеҙмәт өсөн» миҙалы (1970) # [[Дан ордены]] (2010 елның 24 декабре) — Әзербайҗан фәнен үстерүдәге казанышлары өчен # Әзербайҗанның атказанган фән эшлеклесе (2015 елның 3 ноябре) — Әзербайҗан Милли академиясенең 70 еллык юбилее уңаеннан, Әзербайҗан фәнен үстерүдәге казанышлары өчен Әзербайҗан Республикасының мактаулы исеме бирелә # 2018 елның 18 маенда Азербайджанда ICOM Милли комитеты комитет каршындагы казанышлары өчен «Мактаулы әгъза» номинациясендә академик Наилә Велиханланы диплом белән бүләкли # НАНА Президиумы утырышында 2018 елның 5 апрелендә исемле 6 галимне бүләкләү турында карар кабул ителә. 2018 елның 25 ноябрендә академик Наил Велиханлага Әзербайҗан һәм Якын Көнчыгыш тарихының башлангыч урта гасырлар тарихы тарихы, социаль-икътисадый, сәяси һәм мәдәни проблемаларын һәм тарихи географиясен тикшерү, анализлау һәм популярлаштыру өчен Аббасгулу ага Бакиханов исемендәге НАНА премиясе тапшырыла. # 2019 елның 7 мартындагы 065 номерлы боерыгы белән Әзербайҗан Республикасы Дәүләт Куркынычсызлык хезмәте башлыгы, генерал-полковник Мадат Кулиев имзалавы белән Әзербайҗан Республикасының юбилей медале белән бүләкләнә — «Әзербайҗан Республикасы дәүләт куркынычсызлыгы һәм тышкы разведка органнарының 100 еллыгы (1918—2019)» # 2019 елның 23 сентябрендә Әзәрбәйҗан тарихы Милли музее директоры, академик Наил Велиханлы Әнкарада төрки дөньяны өйрәнү халыкара академиясенең хакыйкый әгъзасы (академик) итеп сайланды һәм «Алтын йолдыз» халыкара медале белән бүләкләнә. # 2019 елның 27 маенда Әзәрбәйҗан Республикасы Президенты Илһам Әлиев боерыгы белән Әзербайҗан тарихы милли музее директоры Наилә Велиханлыга «Әзербайҗан Демократик Республикасының 100 еллыгы (1918—2018)» юбилей медале тапшырыла. Әзербайҗан Республикасы Президенты Илһам Әлиев (№ I-828) имзасы белән юбилей медале һәм сертификат НАНА президиумы утырышында Наилә Велиханлыга тапшырыла (17.07.2019) # Әзербайҗанның Милли тарихи музее директоры, академик Наил Велиханлы 2019 елда БДБ дәүләтара гуманитар хезмәттәшлек фонды бүләкләре буенча Советның «Бердәмлек йолдызлары» дәүләтара премиясе исеменә лаек була Премия иҗади эш һәм гуманитар өлкәдә казанышлар өчен бирелә. # «Намус» ордены (2020 елның 30 декабре) — Әзербайҗан Республикасында фәнне үстерүдәге зур казанышлары өчен == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} [[Категория:Тарих фәндәре докторҙары]] [[Категория:Баҡыла тыуғандар]] [[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]] [[Категория:1940 йылда тыуғандар]] [[Категория:25 декабрҙә тыуғандар]] [[Категория:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]] 7le1ahiep5ecpmh4caunide05jgkmzy Һижран Камран ҡыҙы Хөсәйенова 0 200720 1298911 1298807 2026-06-01T19:39:38Z Il Nur 5867 1298911 wikitext text/x-wiki {{Универсальная карточка}} '''Һижран Камран ҡыҙы Хөсәйенова''' ({{Lang-az|Hicran Hüseynova Kamran qızı}}) — сәйәсмән, VI һәм VII саҡырылыш Милли мәжлис депутаты, [[Әзербайжан Республикаһы]]ның Ғаилә, ҡатын-ҡыҙҙар һәм балалар буйынса дәүләт комитеты рәйесе (2006—2020), сәйәси фәндәр докторы, профессор. Яңы Әзербайжан партияһы ағзаһы. == Биографияһы == Хизран Хөсәйенова [[1955 йыл|1955 йылдың]] [[13 август|13 авгусында]] [[Баҡы]]ла Әзербайжан Коммунистар партияһының [[Сумҡайыт|Сумғайт]] ҡала комитетының беренсе секретары Камран Хөсәйеновтың ғаиләһендә тыуған. Ул 1972 йылда Баҡыла урта мәктәпте тамамлаған һәм Әзербайжан дәүләт университетының тарих факультетына уҡырға кергән, 1977 йылда уны тамамлай. 1985 йылда ул кандидатлыҡ диссертацияһын, ә 2001 йылда «Әзербайжан Европа системаһында интеграция» темаһына докторлыҡ диссертацияһын яҡлай. Ул Әзербайжанда сәйәсәт фәндәре буйынса докторлыҡ диссертацияһын яҡлаған беренсе ҡатын-ҡыҙ. 2007 йылда профессор исемен ала.<ref>{{Cite web|url=https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/hidzhran-guseynova-priostanovila-rabotu-na-postu-glavi-goskomiteta/|title=Хиджран Гусейнова приостановила деятельность на посту председателя Госкомитета|publisher=Информационное Агентство Репорт|lang=ru|access-date=2020-01-07|archive-date=2020-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20201202165513/https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/hidzhran-guseynova-priostanovila-rabotu-na-postu-glavi-goskomiteta/|url-status=live}}</ref> === Карьера === 1977 йылдан алып Баҡы ҡалаһының 189-сы урта мәктәбендә уҡытыусы булып эшләй. 1988—1993 йылдарҙа Әзербайжан дәүләт университеты (1991 йылдан — Баҡы дәүләт университеты) уҡытыусыһы, һуңынан сәйәси тарих кафедраһы доценты. 1999—2003 йылдарҙа Әзербайжан Республикаһының Ҡатын-ҡыҙҙар мәсьәләләре буйынса комитетының халыҡ-ара бәйләнештәр һәм мәғлүмәт бүлеге мөдире булып эшләй. 2006 йылда Әзербайжандың Ғаилә, ҡатын-ҡыҙ һәм балалар мәсьәләләре буйынса дәүләт комитеты рәйесе итеп тәғәйенләнә. 2020 йылдың 7 ғинуарында Хижран Хөсәйенова Әзербайжандағы парламент һайлауҙарында ҡатнашырға тәҡдим ителгәне өсөн Ғаилә, ҡатын-ҡыҙҙар һәм балалар эштәре буйынса дәүләт комитеты рәйесе вазифаһынан бушатыла.<ref>{{Cite web|url=https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/hidzhran-guseynova-priostanovila-rabotu-na-postu-glavi-goskomiteta/|title=Хиджран Гусейнова приостановила деятельность на посту председателя Госкомитета|publisher=Информационное Агентство Репорт|lang=ru|access-date=2020-01-07|archive-date=2020-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20201202165513/https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/hidzhran-guseynova-priostanovila-rabotu-na-postu-glavi-goskomiteta/|url-status=live}}</ref> 2020 йылдың [[9 февраль|9 февралендә]] үткән парламент һайлауҙары йомғаҡтары буйынса Хиджран Хөсәйенова Әзербайжан парламентының алтынсы саҡырылыш депутаты итеп 41-се Сумғайт һанлы 1-се һайлау округынан һайланды. 2024 йылда Әзербайжанда [[1 сентябрь|1 сентябрҙә]] үткән парламент һайлауҙарында ул 42-се Сумғайт һайлау округында еңеп сыға. Ул рәсми рәүештә Етенсе Әзербайжан парламенты депутаты булып китә, уның беренсе ултырышы 2024 йылдың 23 сентябрендә үтәсәк. Хижран Хөсәйенова — Мехрибан Әлиеваның туғаны, Әзербайжан Республикаһының вице-президенты һәм беренсе ледийы.<ref>{{Cite web|url=https://turan.az/ru/sloznyi-vopros/novyi-ili-staryi-parlament-cto-izmenilos|title=Новый или старый парламент? Что изменилось?|lang=ru|website=turan.az|date=2024-09-23|access-date=2024-09-25|archive-date=2024-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240925141307/https://turan.az/ru/sloznyi-vopros/novyi-ili-staryi-parlament-cto-izmenilos|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://vesti.az/politika/526174|title=Ильхам Алиев принял участие в первом заседании парламента Азербайджана - ВЫСТУПЛЕНИЕ|lang=ru|website=Vesti.az|access-date=2024-09-25|archive-date=2024-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240925193621/https://vesti.az/politika/526174|url-status=live}}</ref> == Бүләктәр == * Дан ордены (2015 йылдың 12 авгусы) — ''Әзербайжан Республикаһының ижтимағи-сәйәси тормошонда әүҙем ҡатнашҡаны өсөн''. * 1-се дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены (2025 йылдың 12 авгусы) — ''Әзербайжан Республикаһының ижтимағи-сәйәси тормошонда күрһәткән хеҙмәттәре өсөн''. * Почетлы легионы офицеры (2011, [[Франция]]). * Ғаилә, ҡатын-ҡыҙҙар һәм балалар эштәре буйынса дәүләт комитетының махсус миҙалы (2012). * Халыҡ-ара МКДО миҙалы (2011). == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} [[Категория:Әзербайжан сәйәсмән ҡатын-ҡыҙҙары]] [[Категория:Әзербайжан министрҙары]] [[Категория:Почётлы легион ордены офицерҙары]] [[Категория:Баҡыла тыуғандар]] [[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]] [[Категория:1955 йылда тыуғандар]] [[Категория:13 августа тыуғандар]] as6dqwgzcemw43nxxtzveeg3fsrnt7r Имрен Айҡут 0 201010 1298912 1298810 2026-06-01T19:40:27Z Il Nur 5867 1298912 wikitext text/x-wiki {{Ук}} '''Имрен Айкут''' (1940 йылда тыуған) — төрөк иҡтисадсыһы һәм дәүләт эшмәкәре.<ref name="kk">{{cite web |url=http://www.kimkimdir.gen.tr/kimkimdir.php?id=4600 |publisher=Kim Kimdir? |title=Dr. İmren Aykut |lang=tr |access-date=2017-07-24 |archive-date=2021-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210419220054/http://www.kimkimdir.gen.tr/kimkimdir.php?id=4600 |url-status=live }}</ref> == Биографияһы == 1940 йылда Ҡозанда тыуған, Ататөрк башланғыс мәктәбен, артабан [[Адана|Аҙана]] ҡыҙҙар мәктәбен тамамлаған. 1964 йылда Истанбул университетының иҡтисад факультетын тамамлай. Артабан Англияның [[Оксфорд университеты]]нда уҡый, хеҙмәткәрҙәр һәм эш биреүселәр мөнәсәбәттәрен, сәнәғәт мөнәсәбәттәрен һәм профсоюздарҙы өйрәнә. Артабан Норвегияның Осло университетында «Хеҙмәткәрҙәрҙең предприятие менән идара итеүҙә ҡатнашыуы» программаһы буйынса уҡый. Бынан һуң ул Бөйөк Британияла Профсоюздар конфедерацияһы һәм Хеҙмәт министрлығы өсөн төрлө тикшеренеу проекттарын тормошҡа ашыра. Төркиәлә «Хеҙмәткәрҙәр өсөн валюта курстары (Төркиәнән башҡа) һәм уларҙы Төркиә иҡтисады күҙлегенән анализлау» тигән хеҙмәте өсөн докторлыҡ диссертацияһын яҡлай.<ref name="kk"/> 1964—1975 йылдарҙа Айҡут ике профсоюзда коллектив хеҙмәт бәхәстәре бүлеге мөдире, ә 1975—1976 йылдарҙа хеҙмәткәрҙәр менән эш биреүсе мөнәсәбәттәре буйынса белгес һәм ҡағыҙ эшселәре союзының генераль секретары була.<ref name="kk"/> === Сәйәси карьераһы === 1983 йылда [[Националистическая демократическая партия|Милли демократик партияны]] ойоштороуҙа ҡатнаша. 1986 йылда НДП тарҡатылғандан һуң Ватан партияһына инә. 1983 йылдан 1999 йылға тиклем ул Төркиәнең Бөйөк Милли Мәжлесе ағзаһы булып эшләй. Тургут Үҙал һәм Йылдырым Аҡбулат хөҡүмәттәрендә Хеҙмәт һәм Социаль Именлек министры булып хеҙмәт итә. Шулай уҡ Месут Алманың ике кабинетында Дәүләт министры булып эшләй. 1997 йылдың 30 июненән 1999 йылдың 11 ғинуарына тиклем Йәмәғәт ул эштәре һәм торлаҡ министры вазифаһын биләй.<ref name="kk"/> == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} == Һылтанмалар == {{cite web |url=http://www.kimkimdir.gen.tr/kimkimdir.php?id=4600 |publisher=Kim Kimdir? |title=Dr. İmren Aykut |lang=tr |access-date=2017-07-24 |archive-date=2021-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210419220054/http://www.kimkimdir.gen.tr/kimkimdir.php?id=4600 |url-status=live }} [[Категория:Төркиәлә тыуғандар]] [[Категория:1940 йылда тыуғандар]] 1orau3b5lpxbw625onjtuhtwygzbyey Джанан Гөллү 0 201018 1298868 1298854 2026-06-01T17:19:50Z Баныу 28584 /* Биографияһы */ 1298868 wikitext text/x-wiki {{Персона}}'''Джанан Гөллү''' ({{lang|tr|Canan Güllü}}; [[1962 йыл]]да тыуған) — [[Төрөктәр|төрөк]] эшмәкәре, Төркиә ҡатын-ҡыҙҙары ассоциациялары федерацияһы (TKDF) президенты. 2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыу ҡатын-ҡыҙҙар» премияһына лайыҡ була. == Биографияһы == 1980 йылдарҙан алып Джанан Гөллү әүҙемлек һәм ойоштороу менән шөғөлләнә, туғыҙ йәшендә әсәһе менән эшләй башлай. Ул 186 филиалы һәм 50 меңдән ашыу ағзаһы булған Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар федерацияһы (ТКДФ) президенты. Федерация 1976 йылда ойошторола һәм тәүҙә биш ойошманан тора. 2007 йылдан ойошма көс ҡулланыу ҡорбандары өсөн ярҙам линияһы эшләй. Ҡатын-ҡыҙҙарға ҡарата көс ҡулланыуҙы һәм ғаиләлә көс ҡулланыуҙы иҫкәртергә һәм уға ҡаршы көрәш тураһындағы Истанбул конвенцияһы 2011 йылдың 11 майында ҡул ҡуйыу өсөн асыла Гөллү билдәләүенсә, Төркиә уға беренсе булып ҡул ҡуйған, әммә Төркиә полицияһында уны тормошҡа ашырыу өсөн кәрәкле кадрҙар һәм уҡытыу етешмәй. Ул ғаиләлә көс ҡулланыу йөҙәрләгән кешенең үлеменә килтергән, бындай осраҡтар ҡырҡа арта, әммә быны иҫбатлау һәм үлсәү ҡыйын, сөнки Төркиәлә кәрәкле статистика йыйылмай, тип раҫлай<ref>{{Cite news|title=Canan Güllü: 15 Temmuz darbe girişiminin kadın cinayetlerine etkisi fazla|work=BBC News Türkçe|url=https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-43934648|accessdate=2021-03-08}}</ref>. Төркиә властары конвенциянан сығырға тырышҡанда, Гөллү был сәйәси ҡарарға ҡаршы сығыуҙы үҙенең бурысы тип һанай. Төркиә 2021 йылдың мартында рәсми рәүештә [[Истанбул]] конвенцияһынан рәсми рәүештә сыға. Гөллү ойошмаһы [[фемицид]] (ҡатын-ҡыҙҙарҙы, ҡыҙ балаларҙы уларҙың енси билдәләре буйынса аңлы рәүештә үлтереү) тураһында мәғлүмәт йыйыүҙы дауам итә: теркәлгән осраҡтар һаны 2021 йылда 341-ҙән 2022 йылда 381-гә тиклем арта. Гөллү бының көнөнә бер ҡатын-ҡыҙҙан да кәм булмаған юғалтыуҙарға килтереүен аңлатыуын белдерә.{{нет АИ|31|05|2026}} == Бүләктәр == [[Файл:Deputy_Secretary_Sherman_Presents_the_2021_International_Woman_of_Courage_Award_to_Canan_Gullu_(51213415304)_(cropped).jpg|мини|Гөллү (уңда) 2021 йылда АҠШ дәүләт секретары урынбаҫары Венди Шермандан Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһын ала]] 2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары» премияһына лайыҡ була. Ул былтыр декабрҙә {{нет АИ|31|05|2026}} Төркиәләге Америка илсеһе тарафынан тәҡдим ителде. [[Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө|Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнөндә]] премияны АҠШ-тың беренсе ледиһы Джилл Байден һәм дәүләт секретары Энтони Блинкен тапшырҙы. Ул «гендер тигеҙлеге өсөн көслө яҡлаусы, ҡатын-ҡыҙҙар хөкүмәттә, эшсе көстәрҙә һәм мәғарифта ҡатнашыуын арттырыу өсөн эшләгән» тип атала. Ул йылда ун дүрт ҡатын-ҡыҙ премия ала. Лауреаттар ун биш илдән сығыш яһаны, сөнки исемлеккә Афғанстандан тағы ла ете ҡатын-ҡыҙ инә, улар үлгәндән һуң бүләкләнә.{{нет АИ|31|05|2026}} == Баҫмалар == * Syrian Refugee Women and Girls In Turkey & The Istanbul Convention (2019) (Сирийские женщины и девочки-беженки в Турции и Стамбульская конвенция) == Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре == * 2016 йыл — Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль тәьминәт фондының (ССЙВ) «Күренекле етәксе» премияһы * 2018 йыл — Ататөрк исемендәге ҡатын-ҡыҙҙар өсөн күренекле хеҙмәт өсөн премия * 2020 — Канаданың Төркиәләге илселеге Кеше хоҡуҡтары буйынса премияһы * 2020 йыл — Книдос Халыҡ-ара мәҙәниәт һәм сәнғәт академияһының (UKKSA) ғүмерлек ҡаҙаныштары өсөн почетлы наградаһы * 2020 йыл — Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар университеты мәғарифы ассоциацияһының «Алға ҡараған ҡатын-ҡыҙ» премияһы * 2021 йылғы Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһы * Алтын миҙал CHESAV (Мәғариф, һаулыҡ һаҡлау һәм социаль хеҙмәттәр буйынса экологик фонд) == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-31}} [[Категория:Төркиәнең йәмәғәт эшмәкәрҙәре]] [[Категория:1962 йылда тыуғандар]] [[Категория:Феминизм]] [[Категория:Феминизм эшмәкәрҙәре]] 0q22lv439dnatpjs38keurzlu0bbxbr 1298869 1298868 2026-06-01T17:21:09Z Баныу 28584 /* Биографияһы */ 1298869 wikitext text/x-wiki {{Персона}}'''Джанан Гөллү''' ({{lang|tr|Canan Güllü}}; [[1962 йыл]]да тыуған) — [[Төрөктәр|төрөк]] эшмәкәре, Төркиә ҡатын-ҡыҙҙары ассоциациялары федерацияһы (TKDF) президенты. 2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыу ҡатын-ҡыҙҙар» премияһына лайыҡ була. == Биографияһы == 1980 йылдарҙан алып Джанан Гөллү әүҙемлек һәм ойоштороу менән шөғөлләнә, туғыҙ йәшендә әсәһе менән эшләй башлай. Ул 186 филиалы һәм 50 меңдән ашыу ағзаһы булған Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар федерацияһы (ТКДФ) президенты. Федерация 1976 йылда ойошторола һәм тәүҙә биш ойошманан тора. 2007 йылдан ойошма көс ҡулланыу ҡорбандары өсөн ярҙам линияһы эшләй. Ҡатын-ҡыҙҙарға ҡарата көс ҡулланыуҙы һәм ғаиләлә көс ҡулланыуҙы иҫкәртергә һәм уға ҡаршы көрәш тураһындағы Истанбул конвенцияһы 2011 йылдың 11 майында ҡул ҡуйыу өсөн асыла Гөллү билдәләүенсә, Төркиә уға беренсе булып ҡул ҡуйған, әммә Төркиә полицияһында уны тормошҡа ашырыу өсөн кәрәкле кадрҙар һәм уҡытыу етешмәй. Ул ғаиләлә көс ҡулланыу йөҙәрләгән кешенең үлеменә килтергән, бындай осраҡтар ҡырҡа арта, әммә быны иҫбатлау һәм үлсәү ҡыйын, сөнки Төркиәлә кәрәкле статистика йыйылмай, тип раҫлай<ref>{{Cite news|title=Canan Güllü: 15 Temmuz darbe girişiminin kadın cinayetlerine etkisi fazla|work=BBC News Türkçe|url=https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-43934648|accessdate=2021-03-08}}</ref>. Төркиә властары конвенциянан сығырға тырышҡанда, Гөллү был сәйәси ҡарарға ҡаршы сығыуҙы үҙенең бурысы тип һанай. Төркиә 2021 йылдың мартында рәсми рәүештә [[Истанбул]] конвенцияһынан рәсми рәүештә сыға. Гөллү ойошмаһы [[фемицид]] (ҡатын-ҡыҙҙарҙы, ҡыҙ балаларҙы уларҙың енси билдәләре буйынса аңлы рәүештә үлтереү) тураһында мәғлүмәт йыйыүҙы дауам итә: теркәлгән осраҡтар һаны 2021 йылда 341-ҙән 2022 йылда 381-гә тиклем арта. Гөллү бының көнөнә бер ҡатын-ҡыҙҙан да кәм булмаған юғалтыуҙарға килтереүен белдерә.{{нет АИ|31|05|2026}} == Бүләктәр == [[Файл:Deputy_Secretary_Sherman_Presents_the_2021_International_Woman_of_Courage_Award_to_Canan_Gullu_(51213415304)_(cropped).jpg|мини|Гөллү (уңда) 2021 йылда АҠШ дәүләт секретары урынбаҫары Венди Шермандан Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһын ала]] 2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары» премияһына лайыҡ була. Ул былтыр декабрҙә {{нет АИ|31|05|2026}} Төркиәләге Америка илсеһе тарафынан тәҡдим ителде. [[Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө|Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнөндә]] премияны АҠШ-тың беренсе ледиһы Джилл Байден һәм дәүләт секретары Энтони Блинкен тапшырҙы. Ул «гендер тигеҙлеге өсөн көслө яҡлаусы, ҡатын-ҡыҙҙар хөкүмәттә, эшсе көстәрҙә һәм мәғарифта ҡатнашыуын арттырыу өсөн эшләгән» тип атала. Ул йылда ун дүрт ҡатын-ҡыҙ премия ала. Лауреаттар ун биш илдән сығыш яһаны, сөнки исемлеккә Афғанстандан тағы ла ете ҡатын-ҡыҙ инә, улар үлгәндән һуң бүләкләнә.{{нет АИ|31|05|2026}} == Баҫмалар == * Syrian Refugee Women and Girls In Turkey & The Istanbul Convention (2019) (Сирийские женщины и девочки-беженки в Турции и Стамбульская конвенция) == Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре == * 2016 йыл — Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль тәьминәт фондының (ССЙВ) «Күренекле етәксе» премияһы * 2018 йыл — Ататөрк исемендәге ҡатын-ҡыҙҙар өсөн күренекле хеҙмәт өсөн премия * 2020 — Канаданың Төркиәләге илселеге Кеше хоҡуҡтары буйынса премияһы * 2020 йыл — Книдос Халыҡ-ара мәҙәниәт һәм сәнғәт академияһының (UKKSA) ғүмерлек ҡаҙаныштары өсөн почетлы наградаһы * 2020 йыл — Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар университеты мәғарифы ассоциацияһының «Алға ҡараған ҡатын-ҡыҙ» премияһы * 2021 йылғы Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһы * Алтын миҙал CHESAV (Мәғариф, һаулыҡ һаҡлау һәм социаль хеҙмәттәр буйынса экологик фонд) == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} {{һылтанмалар юҡ|дата=2026-05-31}} [[Категория:Төркиәнең йәмәғәт эшмәкәрҙәре]] [[Категория:1962 йылда тыуғандар]] [[Категория:Феминизм]] [[Категория:Феминизм эшмәкәрҙәре]] jrphtnlmbxpj3ryf2w6yp9m4totrwdf 1298913 1298869 2026-06-01T19:41:29Z Il Nur 5867 1298913 wikitext text/x-wiki {{Персона}} '''Джанан Гөллү''' ({{lang|tr|Canan Güllü}}; [[1962 йыл]]да тыуған) — [[Төрөктәр|төрөк]] эшмәкәре, Төркиә ҡатын-ҡыҙҙары ассоциациялары федерацияһы (TKDF) президенты. 2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыу ҡатын-ҡыҙҙар» премияһына лайыҡ була. == Биографияһы == 1980 йылдарҙан алып Джанан Гөллү әүҙемлек һәм ойоштороу менән шөғөлләнә, туғыҙ йәшендә әсәһе менән эшләй башлай. Ул 186 филиалы һәм 50 меңдән ашыу ағзаһы булған Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар федерацияһы (ТКДФ) президенты. Федерация 1976 йылда ойошторола һәм тәүҙә биш ойошманан тора. 2007 йылдан ойошма көс ҡулланыу ҡорбандары өсөн ярҙам линияһы эшләй.<ref>{{Cite web|title=Muharrem Sarıkaya - Türkiye'nin 'Cesur Kadın'ı - HABERTÜRK|url=https://www.haberturk.com/yazarlar/muharrem-sarikaya/2996764-turkiyenin-cesur-kadini|access-date=2021-03-08|website=m.haberturk.com|archive-date=2021-04-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414214519/https://m.haberturk.com/yazarlar/muharrem-sarikaya/2996764-turkiyenin-cesur-kadini-amp|url-status=live}}</ref> Ҡатын-ҡыҙҙарға ҡарата көс ҡулланыуҙы һәм ғаиләлә көс ҡулланыуҙы иҫкәртергә һәм уға ҡаршы көрәш тураһындағы Истанбул конвенцияһы 2011 йылдың 11 майында ҡул ҡуйыу өсөн асыла Гөллү билдәләүенсә, Төркиә уға беренсе булып ҡул ҡуйған, әммә Төркиә полицияһында уны тормошҡа ашырыу өсөн кәрәкле кадрҙар һәм уҡытыу етешмәй. Ул ғаиләлә көс ҡулланыу йөҙәрләгән кешенең үлеменә килтергән, бындай осраҡтар ҡырҡа арта, әммә быны иҫбатлау һәм үлсәү ҡыйын, сөнки Төркиәлә кәрәкле статистика йыйылмай, тип раҫлай<ref>{{Cite news|title=Canan Güllü: 15 Temmuz darbe girişiminin kadın cinayetlerine etkisi fazla|work=BBC News Türkçe|url=https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-43934648|accessdate=2021-03-08}}</ref>. Төркиә властары конвенциянан сығырға тырышҡанда, Гөллү был сәйәси ҡарарға ҡаршы сығыуҙы үҙенең бурысы тип һанай.<ref>{{Cite web |title=At least 1 woman fell victim to femicide every day in 2022: Data - Türkiye News |url=https://www.hurriyetdailynews.com/at-least-1-woman-fell-victim-to-femicide-every-day-in-2022-data-179852 |access-date=2023-01-21 |website=Hürriyet Daily News |date=2023-01-05 |lang=en |archive-date=2023-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230121162239/https://www.hurriyetdailynews.com/at-least-1-woman-fell-victim-to-femicide-every-day-in-2022-data-179852 |url-status=live }}</ref> Төркиә 2021 йылдың мартында рәсми рәүештә [[Истанбул]] конвенцияһынан рәсми рәүештә сыға. Гөллү ойошмаһы [[фемицид]] (ҡатын-ҡыҙҙарҙы, ҡыҙ балаларҙы уларҙың енси билдәләре буйынса аңлы рәүештә үлтереү) тураһында мәғлүмәт йыйыүҙы дауам итә: теркәлгән осраҡтар һаны 2021 йылда 341-ҙән 2022 йылда 381-гә тиклем арта. Гөллү бының көнөнә бер ҡатын-ҡыҙҙан да кәм булмаған юғалтыуҙарға килтереүен белдерә.<ref>{{Cite web|title=Canan Gullu (Turkey)|url=https://eca.state.gov/iwocprofiles/canan-gullu-turkey|access-date=2021-03-08|website=eca.state.gov|lang=en|archive-date=2021-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308120454/https://eca.state.gov/iwocprofiles/canan-gullu-turkey|url-status=dead}}</ref>. Федерация была основана в 1976 году и изначально состояла из пяти организаций<ref>{{Cite web|date=2020-10|title=Federation of Women Associations of Turkey (TKDF)|url=https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=0900001680a03274|url-status=live|access-date=2021-03-08|website=European Union|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414214518/https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=0900001680a03274 |archive-date=2021-04-14 }}</ref>. С 2007 года организация управляет линией помощи жертвам насилия<ref name=canada/> == Бүләктәр == [[Файл:Deputy_Secretary_Sherman_Presents_the_2021_International_Woman_of_Courage_Award_to_Canan_Gullu_(51213415304)_(cropped).jpg|мини|Гөллү (уңда) 2021 йылда АҠШ дәүләт секретары урынбаҫары Венди Шермандан Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһын ала]] 2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары» премияһына лайыҡ була. Ул былтыр декабрҙә {{нет АИ|31|05|2026}} Төркиәләге Америка илсеһе тарафынан тәҡдим ителде. [[Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө|Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнөндә]] премияны АҠШ-тың беренсе ледиһы Джилл Байден һәм дәүләт секретары Энтони Блинкен тапшырҙы. Ул «гендер тигеҙлеге өсөн көслө яҡлаусы, ҡатын-ҡыҙҙар хөкүмәттә, эшсе көстәрҙә һәм мәғарифта ҡатнашыуын арттырыу өсөн эшләгән» тип атала. Ул йылда ун дүрт ҡатын-ҡыҙ премия ала. Лауреаттар ун биш илдән сығыш яһаны, сөнки исемлеккә Афғанстандан тағы ла ете ҡатын-ҡыҙ инә, улар үлгәндән һуң бүләкләнә.<ref name=andgullu>{{Cite web|title=US honors women of courage, including Turkey's Gullu|url=https://www.aa.com.tr/en/americas/us-honors-women-of-courage-including-turkeys-gullu/2168975|access-date=2021-03-08|website=www.aa.com.tr|archive-date=2021-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210309020144/https://www.aa.com.tr/en/americas/us-honors-women-of-courage-including-turkeys-gullu/2168975|url-status=live}}</ref>. == Баҫмалар == * Syrian Refugee Women and Girls In Turkey & The Istanbul Convention (2019) (Сирийские женщины и девочки-беженки в Турции и Стамбульская конвенция) == Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре == * 2016 йыл — Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль тәьминәт фондының (ССЙВ) «Күренекле етәксе» премияһы * 2018 йыл — Ататөрк исемендәге ҡатын-ҡыҙҙар өсөн күренекле хеҙмәт өсөн премия * 2020 — Канаданың Төркиәләге илселеге Кеше хоҡуҡтары буйынса премияһы * 2020 йыл — Книдос Халыҡ-ара мәҙәниәт һәм сәнғәт академияһының (UKKSA) ғүмерлек ҡаҙаныштары өсөн почетлы наградаһы * 2020 йыл — Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар университеты мәғарифы ассоциацияһының «Алға ҡараған ҡатын-ҡыҙ» премияһы * 2021 йылғы Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһы * Алтын миҙал CHESAV (Мәғариф, һаулыҡ һаҡлау һәм социаль хеҙмәттәр буйынса экологик фонд) == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} [[Категория:Төркиәнең йәмәғәт эшмәкәрҙәре]] [[Категория:1962 йылда тыуғандар]] [[Категория:Феминизм]] [[Категория:Феминизм эшмәкәрҙәре]] g3s0xn3e4nw5dajzxq43eyz90d1h92x 1298914 1298913 2026-06-01T19:41:46Z Il Nur 5867 /* Биографияһы */ 1298914 wikitext text/x-wiki {{Персона}} '''Джанан Гөллү''' ({{lang|tr|Canan Güllü}}; [[1962 йыл]]да тыуған) — [[Төрөктәр|төрөк]] эшмәкәре, Төркиә ҡатын-ҡыҙҙары ассоциациялары федерацияһы (TKDF) президенты. 2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыу ҡатын-ҡыҙҙар» премияһына лайыҡ була. == Биографияһы == 1980 йылдарҙан алып Джанан Гөллү әүҙемлек һәм ойоштороу менән шөғөлләнә, туғыҙ йәшендә әсәһе менән эшләй башлай. Ул 186 филиалы һәм 50 меңдән ашыу ағзаһы булған Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар федерацияһы (ТКДФ) президенты. Федерация 1976 йылда ойошторола һәм тәүҙә биш ойошманан тора. 2007 йылдан ойошма көс ҡулланыу ҡорбандары өсөн ярҙам линияһы эшләй.<ref>{{Cite web|title=Muharrem Sarıkaya - Türkiye'nin 'Cesur Kadın'ı - HABERTÜRK|url=https://www.haberturk.com/yazarlar/muharrem-sarikaya/2996764-turkiyenin-cesur-kadini|access-date=2021-03-08|website=m.haberturk.com|archive-date=2021-04-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414214519/https://m.haberturk.com/yazarlar/muharrem-sarikaya/2996764-turkiyenin-cesur-kadini-amp|url-status=live}}</ref> Ҡатын-ҡыҙҙарға ҡарата көс ҡулланыуҙы һәм ғаиләлә көс ҡулланыуҙы иҫкәртергә һәм уға ҡаршы көрәш тураһындағы Истанбул конвенцияһы 2011 йылдың 11 майында ҡул ҡуйыу өсөн асыла Гөллү билдәләүенсә, Төркиә уға беренсе булып ҡул ҡуйған, әммә Төркиә полицияһында уны тормошҡа ашырыу өсөн кәрәкле кадрҙар һәм уҡытыу етешмәй. Ул ғаиләлә көс ҡулланыу йөҙәрләгән кешенең үлеменә килтергән, бындай осраҡтар ҡырҡа арта, әммә быны иҫбатлау һәм үлсәү ҡыйын, сөнки Төркиәлә кәрәкле статистика йыйылмай, тип раҫлай<ref>{{Cite news|title=Canan Güllü: 15 Temmuz darbe girişiminin kadın cinayetlerine etkisi fazla|work=BBC News Türkçe|url=https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-43934648|accessdate=2021-03-08}}</ref>. Төркиә властары конвенциянан сығырға тырышҡанда, Гөллү был сәйәси ҡарарға ҡаршы сығыуҙы үҙенең бурысы тип һанай.<ref>{{Cite web |title=At least 1 woman fell victim to femicide every day in 2022: Data - Türkiye News |url=https://www.hurriyetdailynews.com/at-least-1-woman-fell-victim-to-femicide-every-day-in-2022-data-179852 |access-date=2023-01-21 |website=Hürriyet Daily News |date=2023-01-05 |lang=en |archive-date=2023-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230121162239/https://www.hurriyetdailynews.com/at-least-1-woman-fell-victim-to-femicide-every-day-in-2022-data-179852 |url-status=live }}</ref> Төркиә 2021 йылдың мартында рәсми рәүештә [[Истанбул]] конвенцияһынан рәсми рәүештә сыға. Гөллү ойошмаһы [[фемицид]] (ҡатын-ҡыҙҙарҙы, ҡыҙ балаларҙы уларҙың енси билдәләре буйынса аңлы рәүештә үлтереү) тураһында мәғлүмәт йыйыүҙы дауам итә: теркәлгән осраҡтар һаны 2021 йылда 341-ҙән 2022 йылда 381-гә тиклем арта. Гөллү бының көнөнә бер ҡатын-ҡыҙҙан да кәм булмаған юғалтыуҙарға килтереүен белдерә.<ref>{{Cite web|title=Canan Gullu (Turkey)|url=https://eca.state.gov/iwocprofiles/canan-gullu-turkey|access-date=2021-03-08|website=eca.state.gov|lang=en|archive-date=2021-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308120454/https://eca.state.gov/iwocprofiles/canan-gullu-turkey|url-status=dead}}</ref>. Федерация была основана в 1976 году и изначально состояла из пяти организаций<ref>{{Cite web|date=2020-10|title=Federation of Women Associations of Turkey (TKDF)|url=https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=0900001680a03274|url-status=live|access-date=2021-03-08|website=European Union|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414214518/https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=0900001680a03274 |archive-date=2021-04-14 }}</ref>. == Бүләктәр == [[Файл:Deputy_Secretary_Sherman_Presents_the_2021_International_Woman_of_Courage_Award_to_Canan_Gullu_(51213415304)_(cropped).jpg|мини|Гөллү (уңда) 2021 йылда АҠШ дәүләт секретары урынбаҫары Венди Шермандан Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһын ала]] 2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары» премияһына лайыҡ була. Ул былтыр декабрҙә {{нет АИ|31|05|2026}} Төркиәләге Америка илсеһе тарафынан тәҡдим ителде. [[Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө|Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнөндә]] премияны АҠШ-тың беренсе ледиһы Джилл Байден һәм дәүләт секретары Энтони Блинкен тапшырҙы. Ул «гендер тигеҙлеге өсөн көслө яҡлаусы, ҡатын-ҡыҙҙар хөкүмәттә, эшсе көстәрҙә һәм мәғарифта ҡатнашыуын арттырыу өсөн эшләгән» тип атала. Ул йылда ун дүрт ҡатын-ҡыҙ премия ала. Лауреаттар ун биш илдән сығыш яһаны, сөнки исемлеккә Афғанстандан тағы ла ете ҡатын-ҡыҙ инә, улар үлгәндән һуң бүләкләнә.<ref name=andgullu>{{Cite web|title=US honors women of courage, including Turkey's Gullu|url=https://www.aa.com.tr/en/americas/us-honors-women-of-courage-including-turkeys-gullu/2168975|access-date=2021-03-08|website=www.aa.com.tr|archive-date=2021-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210309020144/https://www.aa.com.tr/en/americas/us-honors-women-of-courage-including-turkeys-gullu/2168975|url-status=live}}</ref>. == Баҫмалар == * Syrian Refugee Women and Girls In Turkey & The Istanbul Convention (2019) (Сирийские женщины и девочки-беженки в Турции и Стамбульская конвенция) == Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре == * 2016 йыл — Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль тәьминәт фондының (ССЙВ) «Күренекле етәксе» премияһы * 2018 йыл — Ататөрк исемендәге ҡатын-ҡыҙҙар өсөн күренекле хеҙмәт өсөн премия * 2020 — Канаданың Төркиәләге илселеге Кеше хоҡуҡтары буйынса премияһы * 2020 йыл — Книдос Халыҡ-ара мәҙәниәт һәм сәнғәт академияһының (UKKSA) ғүмерлек ҡаҙаныштары өсөн почетлы наградаһы * 2020 йыл — Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар университеты мәғарифы ассоциацияһының «Алға ҡараған ҡатын-ҡыҙ» премияһы * 2021 йылғы Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһы * Алтын миҙал CHESAV (Мәғариф, һаулыҡ һаҡлау һәм социаль хеҙмәттәр буйынса экологик фонд) == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} [[Категория:Төркиәнең йәмәғәт эшмәкәрҙәре]] [[Категория:1962 йылда тыуғандар]] [[Категория:Феминизм]] [[Категория:Феминизм эшмәкәрҙәре]] jxe37av2k5ijr30xbavbfef7s82u6bv 1298915 1298914 2026-06-01T19:42:19Z Il Nur 5867 /* Бүләктәр */ викилаштырыу 1298915 wikitext text/x-wiki {{Персона}} '''Джанан Гөллү''' ({{lang|tr|Canan Güllü}}; [[1962 йыл]]да тыуған) — [[Төрөктәр|төрөк]] эшмәкәре, Төркиә ҡатын-ҡыҙҙары ассоциациялары федерацияһы (TKDF) президенты. 2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыу ҡатын-ҡыҙҙар» премияһына лайыҡ була. == Биографияһы == 1980 йылдарҙан алып Джанан Гөллү әүҙемлек һәм ойоштороу менән шөғөлләнә, туғыҙ йәшендә әсәһе менән эшләй башлай. Ул 186 филиалы һәм 50 меңдән ашыу ағзаһы булған Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар федерацияһы (ТКДФ) президенты. Федерация 1976 йылда ойошторола һәм тәүҙә биш ойошманан тора. 2007 йылдан ойошма көс ҡулланыу ҡорбандары өсөн ярҙам линияһы эшләй.<ref>{{Cite web|title=Muharrem Sarıkaya - Türkiye'nin 'Cesur Kadın'ı - HABERTÜRK|url=https://www.haberturk.com/yazarlar/muharrem-sarikaya/2996764-turkiyenin-cesur-kadini|access-date=2021-03-08|website=m.haberturk.com|archive-date=2021-04-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414214519/https://m.haberturk.com/yazarlar/muharrem-sarikaya/2996764-turkiyenin-cesur-kadini-amp|url-status=live}}</ref> Ҡатын-ҡыҙҙарға ҡарата көс ҡулланыуҙы һәм ғаиләлә көс ҡулланыуҙы иҫкәртергә һәм уға ҡаршы көрәш тураһындағы Истанбул конвенцияһы 2011 йылдың 11 майында ҡул ҡуйыу өсөн асыла Гөллү билдәләүенсә, Төркиә уға беренсе булып ҡул ҡуйған, әммә Төркиә полицияһында уны тормошҡа ашырыу өсөн кәрәкле кадрҙар һәм уҡытыу етешмәй. Ул ғаиләлә көс ҡулланыу йөҙәрләгән кешенең үлеменә килтергән, бындай осраҡтар ҡырҡа арта, әммә быны иҫбатлау һәм үлсәү ҡыйын, сөнки Төркиәлә кәрәкле статистика йыйылмай, тип раҫлай<ref>{{Cite news|title=Canan Güllü: 15 Temmuz darbe girişiminin kadın cinayetlerine etkisi fazla|work=BBC News Türkçe|url=https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-43934648|accessdate=2021-03-08}}</ref>. Төркиә властары конвенциянан сығырға тырышҡанда, Гөллү был сәйәси ҡарарға ҡаршы сығыуҙы үҙенең бурысы тип һанай.<ref>{{Cite web |title=At least 1 woman fell victim to femicide every day in 2022: Data - Türkiye News |url=https://www.hurriyetdailynews.com/at-least-1-woman-fell-victim-to-femicide-every-day-in-2022-data-179852 |access-date=2023-01-21 |website=Hürriyet Daily News |date=2023-01-05 |lang=en |archive-date=2023-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230121162239/https://www.hurriyetdailynews.com/at-least-1-woman-fell-victim-to-femicide-every-day-in-2022-data-179852 |url-status=live }}</ref> Төркиә 2021 йылдың мартында рәсми рәүештә [[Истанбул]] конвенцияһынан рәсми рәүештә сыға. Гөллү ойошмаһы [[фемицид]] (ҡатын-ҡыҙҙарҙы, ҡыҙ балаларҙы уларҙың енси билдәләре буйынса аңлы рәүештә үлтереү) тураһында мәғлүмәт йыйыүҙы дауам итә: теркәлгән осраҡтар һаны 2021 йылда 341-ҙән 2022 йылда 381-гә тиклем арта. Гөллү бының көнөнә бер ҡатын-ҡыҙҙан да кәм булмаған юғалтыуҙарға килтереүен белдерә.<ref>{{Cite web|title=Canan Gullu (Turkey)|url=https://eca.state.gov/iwocprofiles/canan-gullu-turkey|access-date=2021-03-08|website=eca.state.gov|lang=en|archive-date=2021-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308120454/https://eca.state.gov/iwocprofiles/canan-gullu-turkey|url-status=dead}}</ref>. Федерация была основана в 1976 году и изначально состояла из пяти организаций<ref>{{Cite web|date=2020-10|title=Federation of Women Associations of Turkey (TKDF)|url=https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=0900001680a03274|url-status=live|access-date=2021-03-08|website=European Union|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414214518/https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=0900001680a03274 |archive-date=2021-04-14 }}</ref>. == Бүләктәр == [[Файл:Deputy_Secretary_Sherman_Presents_the_2021_International_Woman_of_Courage_Award_to_Canan_Gullu_(51213415304)_(cropped).jpg|мини|Гөллү (уңда) 2021 йылда АҠШ дәүләт секретары урынбаҫары Венди Шермандан Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһын ала]] 2021 йылда «Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары» премияһына лайыҡ була, декабрҙә<ref>{{cite web|title=Üstün Yönetici Ödülü|url=https://ssyv.org.tr/saglikta-ustun-hizmet-odulleri/ustun-yonetici-odulu/|publisher=Sağlık ve Sosyal Yardım Vakfı|access-date=2021-03-07|archive-date=2020-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20201030191125/https://ssyv.org.tr/saglikta-ustun-hizmet-odulleri/ustun-yonetici-odulu/|url-status=live}}</ref> Төркиәләге Америка илсеһе тарафынан тәҡдим ителде. [[Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө|Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнөндә]] премияны АҠШ-тың беренсе ледиһы Джилл Байден һәм дәүләт секретары Энтони Блинкен тапшырҙы. Ул «гендер тигеҙлеге өсөн көслө яҡлаусы, ҡатын-ҡыҙҙар хөкүмәттә, эшсе көстәрҙә һәм мәғарифта ҡатнашыуын арттырыу өсөн эшләгән» тип атала. Ул йылда ун дүрт ҡатын-ҡыҙ премия ала. Лауреаттар ун биш илдән сығыш яһаны, сөнки исемлеккә Афғанстандан тағы ла ете ҡатын-ҡыҙ инә, улар үлгәндән һуң бүләкләнә.<ref name=andgullu>{{Cite web|title=US honors women of courage, including Turkey's Gullu|url=https://www.aa.com.tr/en/americas/us-honors-women-of-courage-including-turkeys-gullu/2168975|access-date=2021-03-08|website=www.aa.com.tr|archive-date=2021-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210309020144/https://www.aa.com.tr/en/americas/us-honors-women-of-courage-including-turkeys-gullu/2168975|url-status=live}}</ref>. == Баҫмалар == * Syrian Refugee Women and Girls In Turkey & The Istanbul Convention (2019) (Сирийские женщины и девочки-беженки в Турции и Стамбульская конвенция) == Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре == * 2016 йыл — Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль тәьминәт фондының (ССЙВ) «Күренекле етәксе» премияһы * 2018 йыл — Ататөрк исемендәге ҡатын-ҡыҙҙар өсөн күренекле хеҙмәт өсөн премия * 2020 — Канаданың Төркиәләге илселеге Кеше хоҡуҡтары буйынса премияһы * 2020 йыл — Книдос Халыҡ-ара мәҙәниәт һәм сәнғәт академияһының (UKKSA) ғүмерлек ҡаҙаныштары өсөн почетлы наградаһы * 2020 йыл — Төркиә ҡатын-ҡыҙҙар университеты мәғарифы ассоциацияһының «Алға ҡараған ҡатын-ҡыҙ» премияһы * 2021 йылғы Халыҡ-ара ҡыйыулыҡ ҡатын-ҡыҙҙары премияһы * Алтын миҙал CHESAV (Мәғариф, һаулыҡ һаҡлау һәм социаль хеҙмәттәр буйынса экологик фонд) == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} [[Категория:Төркиәнең йәмәғәт эшмәкәрҙәре]] [[Категория:1962 йылда тыуғандар]] [[Категория:Феминизм]] [[Категория:Феминизм эшмәкәрҙәре]] pno85f402qum1zbtpbwvh3htxocsjjp Сәлих Юсуп улы Эрзин 0 201255 1298858 1298755 2026-06-01T13:31:46Z EmausBot 2500 Бот: [[Ерзин Сәлих Йосоп улы]] битенә икеле йүнәлтеүҙе төҙәтеү 1298858 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Ерзин Сәлих Йосоп улы]] raeyyygqb19pw14e8oliwswr0dua2lm Фекерләшеү:Сәлих Юсуп улы Эрзин 1 201256 1298859 1298757 2026-06-01T13:31:56Z EmausBot 2500 Бот: [[Фекерләшеү:Ерзин Сәлих Йосоп улы]] битенә икеле йүнәлтеүҙе төҙәтеү 1298859 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Фекерләшеү:Ерзин Сәлих Йосоп улы]] ajc2sfoshdguffjkqmo1vits91cgxec Ҡатнашыусы:Ilnaz26 2 201265 1298916 1298824 2026-06-01T19:46:51Z Il Nur 5867 1298916 wikitext text/x-wiki {{Татарстанлы}} {{Userbox |id = <big><big><big><big>ТАТАР ХАТАСЫ</big></big></big></big> |id-c = CadetBlue |id-s = 5 |info = Башҡортса яҙғанда был ҡатнашыусының хаталары булыуы ихтимал, уларҙы төҙәтһәгеҙ ине! |info-c = CadetBlue |info-s = 8 }} dleh2vrlhwhe3ckzmmlj46ayrzjgd95 Ҡалып:ФИО 10 201268 1298866 2026-06-01T16:28:14Z Il Nur 5867 Яңы бит: <includeonly>{{#if: {{{1|}}} | {{#ifeq: {{str find|{{{1}}}|(}} | -1 | {{ФИА/code|{{до символа|{{{1}}}|,}}|{{до символа|{{{1}}}| }} {{до символа|{{после символа|{{{1}}}| }}| }}|{{{1}}}|нет уточнения=1|текущая={{{1}}}}} | {{ФИА/code|{{до символа|{{{1}}}|,}}|{{до символа|{{{1}}}| }} {{до символа|{{после символа|{{{1}}}| }}| }}|{{str trim|{{до символа|{{{1}}}|(}}}}|... 1298866 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#if: {{{1|}}} | {{#ifeq: {{str find|{{{1}}}|(}} | -1 | {{ФИА/code|{{до символа|{{{1}}}|,}}|{{до символа|{{{1}}}| }} {{до символа|{{после символа|{{{1}}}| }}| }}|{{{1}}}|нет уточнения=1|текущая={{{1}}}}} | {{ФИА/code|{{до символа|{{{1}}}|,}}|{{до символа|{{{1}}}| }} {{до символа|{{после символа|{{{1}}}| }}| }}|{{str trim|{{до символа|{{{1}}}|(}}}}|текущая={{{1}}}}} }} | {{#ifeq: {{str find|{{PAGENAME}}|(}} | -1 | {{ФИО/code|{{до символа|{{PAGENAME}}|,}}|{{до символа|{{PAGENAME}}| }} {{до символа|{{после символа|{{PAGENAME}}| }}| }}|{{PAGENAME}}|нет уточнения=1|текущая={{PAGENAME}}}} | {{ФИО/code|{{до символа|{{PAGENAME}}|,}}|{{до символа|{{PAGENAME}}| }} {{до символа|{{после символа|{{PAGENAME}}| }}| }}|{{str trim|{{до символа|{{PAGENAME}}|(}}}}|текущая={{PAGENAME}}}} }} }}</includeonly><noinclude>{{doc}}</noinclude> ppv2la0mc7ltieuaxfcq3buwd9833op Ҡалып:Potd/2026-06-02 10 201270 1298899 2026-06-01T19:25:38Z Frhdkazan 2112 Яңы бит: Statue of Yaksha supporting one of the Two Golden Chedi of Wat Phra Kaew, Bangkok, Thailand.jpg 1298899 wikitext text/x-wiki Statue of Yaksha supporting one of the Two Golden Chedi of Wat Phra Kaew, Bangkok, Thailand.jpg i9k1llhq2azp86zjc3dx2p68iigbni9 Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ilnaz26 3 201271 1298917 2026-06-01T19:49:22Z Il Nur 5867 Яңы бит: [[Татарстан Республикаһы]] ҡатнашыусыһы * һаумыһығыҙ! Мәҡәләләрегеҙгә ҡуйылған етешһеҙлектәргә иғтибар итеүегеҙҙе үтенәм. Конкурс ҡағиҙәһе: «мәҡәлә әһәмиәтле булырға тейеш, мәҡәләнең сығанаҡтары күрһәтелергә тейеш» {{u|Баныу}} {{u|Баныу}} апа, мәкәләләренә сыға... 1298917 wikitext text/x-wiki [[Татарстан Республикаһы]] ҡатнашыусыһы * һаумыһығыҙ! Мәҡәләләрегеҙгә ҡуйылған етешһеҙлектәргә иғтибар итеүегеҙҙе үтенәм. Конкурс ҡағиҙәһе: «мәҡәлә әһәмиәтле булырға тейеш, мәҡәләнең сығанаҡтары күрһәтелергә тейеш» {{u|Баныу}} {{u|Баныу}} апа, мәкәләләренә сығанаҡтар өҫтәп сыҡтым, сығанаҡтары юҡ ине, шуға күрә лә мәрәйзәре лә 1 генә булды.--[[Ҡатнашыусы:Il Nur|Il Nur]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Il Nur|фекер алышыу]]) 19:49, 1 июнь 2026 (UTC) hxmxmj6hbff17gt2eftpn54tgm8jj8q Ҡатнашыусы:Ilsina Ilgizovna 2 201272 1298919 2026-06-01T19:59:56Z Il Nur 5867 Яңы бит: {{Татарстанлы}} {{Userbox |id = <big><big><big><big>ТАТАР ХАТАСЫ</big></big></big></big> |id-c = CadetBlue |id-s = 5 |info = Башҡортса яҙғанда был ҡатнашыусының хаталары булыуы ихтимал, уларҙы төҙәтһәгеҙ ине! |info-c = CadetBlue |info-s = 8 }} 1298919 wikitext text/x-wiki {{Татарстанлы}} {{Userbox |id = <big><big><big><big>ТАТАР ХАТАСЫ</big></big></big></big> |id-c = CadetBlue |id-s = 5 |info = Башҡортса яҙғанда был ҡатнашыусының хаталары булыуы ихтимал, уларҙы төҙәтһәгеҙ ине! |info-c = CadetBlue |info-s = 8 }} dleh2vrlhwhe3ckzmmlj46ayrzjgd95 Ҡалып:Potd/2026-06-03 10 201273 1298938 2026-06-02T09:16:04Z Frhdkazan 2112 Яңы бит: Illuminated wooden shelf with many glass jars containing cookies for sale in Tokyo.jpg 1298938 wikitext text/x-wiki Illuminated wooden shelf with many glass jars containing cookies for sale in Tokyo.jpg mb0zvk7vj1rmwnkj1d2o34nny3h2gbw