Википедия bawiki https://ba.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88_%D0%B1%D0%B8%D1%82 MediaWiki 1.47.0-wmf.15 first-letter Медиа Махсус Фекерләшеү Ҡатнашыусы Ҡатнашыусы менән һөйләшеү Википедия Википедия буйынса фекерләшеү Файл Файл буйынса фекерләшеү MediaWiki MediaWiki буйынса фекерләшеү Ҡалып Ҡалып буйынса фекерләшеү Белешмә Белешмә буйынса фекерләшеү Категория Категория буйынса фекерләшеү Портал Портал буйынса фекерләшеү Проект Проект буйынса фекерләшеү TimedText TimedText talk Модуль Модуль буйынса фекерләшеү Event Event talk 0 4664 1302812 1171677 2026-08-14T08:20:27Z CommonsDelinker 131 Вики-Һаҡлағыстағы Logo_sdpr.jpg рәсеме [[commons:User:Túrelio|Túrelio]] ҡатнашыусыһы тарафынан юйылған. Ул яҙған сәбәп: [[:c:COM:L|Copyright violation]]: not PD-textlogo - https://web.archive.org/web/20031017021333/http://www.sdprus.ru/. 1302812 wikitext text/x-wiki {{ФШ|Горбачёв}} {{Государственный деятель |имя = Михаил Сергеевич Горбачёв |изображение = |описание изображения = |ширина = |должность = СССР Президенты |флаг = Flag of the Soviet Union.svg |периодначало = [[15 март]] [[1990]]й |периодконец = [[25 декабрь]] [[1991]]<ref name="Gkchp">С 19 августа по 21 августа 1991 года Горбачёв был фактически отстранён {{comment|ГКЧП|Государственный комитет по чрезвычайному положению}} от исполнения обязанностей Генерального секретаря и Президента СССР; и. о. Генсека ЦК КПСС был объявлен заместитель Генсека В. А. Ивашко, и. о. Президента СССР — вице-президент Г. И. Янаев.</ref> |предшественник = вазифа раҫлана |преемник = вазифа бөтөрөлә |порядок_2 = 1 |должность_2 = СССР юғары советы председателе |флаг_2 = Flag of the Soviet Union.svg |периодначало_2 = [[25 май]] [[1989]] |периодконец_2 = [[15 март]] [[1990]] |предшественник_2 = вазифа раҫлана; ул үҙе СССР Юғары Советы Президиумы рәйесе |преемник_2 = [[Анатолий Иванович Лукьянов]] |порядок_3 = 11 |должность_3 = СССР Юғары Советы Президиумы рәйесе |флаг_3 = Flag of the Soviet Union.svg |периодначало_3 = [[1 октябрь]] [[1988]] |периодконец_3 = [[25 май]] [[1989]] |предшественник_3 = [[Громыко Андрей Андреевич]] |преемник_3 = вазифа бөтөрөлә; ул үҙе СССР Юғары Советы Президиумы рәйесе булараҡ |порядок_4 = 5 |должность_4 = КПСС ҮК генераль секретары |флаг_4 = Symbol-hammer-and-sickle.svg |периодначало_4 = [[11 март]] [[1985]] |периодконец_4 = [[24 август]] [[1991]] |предшественник_4 = [[Константин Устинович Черненко]] |преемник_4 = [[Владимир Антонович Ивашко]] |порядок_5 = 1 |должность_5 = Рәсәй социал-демократик патияһы (СДПР) лидеры |флаг_5 = |флаг5_2 = Flag_of_Russia.svg |периодначало_5 = [[2001]] |периодконец_5 = [[2004]] |предшественник_5 = вазифа раҫлана |преемник_5 = [[Кишенин Владимир Николаевич]] рәйес булараҡ |партия = 1) [[КПСС]] (1952—1992)<br>2) Рәсәйҙең берләштерелгән социал-демократик партияһы (РОСДП) (2000—2001)<br>3) Рәсәйҙең социал-демократик партияһы (яңы)(РОСДП)(2001—2007)<br>4) Социал-демократтар союзы (ССД) (2007 йылдан) |образование = [[МГУ]] |профессия = юрист, агроном-экономист |религия = [[атеизм]] (православие формаль рәүештә)<ref>[http://www.interfax-religion.ru/?act=news&div=23487 Горбачев остается атеистом, хотя и крещен в православии при рождении] // [[Интерфакс]]-Религия</ref> |дата рождения = 2.3.1931 |место рождения = [[Привольное (Ставрополье крайы)|Привольное]] ауылы, {{МестоРождения|Төньяҡ-Кавказ крайы|Төньяҡ-Кавказ крайында}}, [[СССР]] |дата смерти = |место смерти = |род = |отец = Сергей Андреевич Горбачёв |мать = Мария Пантелеевна Гопкало |супруг = |супруга = [[Горбачёва Раиса Максимовна]] |дети = [[Вирганская Ирина Михайловна|Ирина Горбачёва (Вирганская)]] |автограф = Mikhail Gorbachev Signature.svg |награды = {{Нобелевская медаль|1990}} [[Нобелевская премия мира]]&nbsp;([[1990]]) {{{!}} style="background: transparent" {{!}} {{Орден Святого Андрея Первозванного Российской Федерации}} {{!}}} {{{!}} style="background: transparent" {{!}} {{Орден Почёта}}{{!!}}{{Орден Ленина}} {{!!}} {{Орден Ленина}} {{!!}} {{Орден Ленина}} {{!}}- {{!}}{{Орден Октябрьской Революции}}{{!!}} {{Орден Трудового Красного Знамени}} {{!!}} {{Орден «Знак Почёта»}} {{!!}} {{Медаль За трудовую доблесть}} {{!}}- {{!}}{{Медаль За укрепление боевого содружества}}{{!!}}{{Медаль В память 1500-летия Киева}}{{!!}}{{Медаль Сорок лет Победы в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.}} {{!}}} {{{!}} {{!}}{{Большой Крест ордена Белого льва (с 1992)}} {{!!}}{{Президентская медаль Свободы}} {{!!}}{{Командор ордена искусств и литературы}} {{!}}- {{!}}{{Большой крест ордена святой Агаты}}{{!!}}{{Большой крест ордена Свободы (Португалия)}}{{!!}}{{Большой крест ордена Христофора Колумба}} {{!}}} |сайт = [http://www.gorby.ru gorby.ru] |викисклад = Mikhail Gorbachev }} '''Михаил Сергеевич Горбачёв''' ([[2 март]] [[1931 йыл]] - [[30 август]] [[2022 йыл]]) — [[СССР|совет]] дәүләт эшмәкәре һәм сәйәсәтсе, [[СССР]]-ҙың берҙән-бер Президенты, Советтар Союзы Коммунистар партияһының һуңғы Генераль секретары, СССР-ҙа «үҙгәртеп ҡороу» ([[рус теле|русса]] ''«перестройка»'') сәйәсәтен башлаусы, Тыныслыҡ буйынса [[Нобель премияһы]] лауреаты. == Биографияһы == * [[Мәскәү дәүләт университеты]]н (1955), Ставрополь ауыл хужалығы институтын (1967) тамамлаған. 1955 йылдан комсомол, 1963 йылдан — партия эшендә. * 1966 йылда КПСС-тың Ставрополь ҡала комитетының беренсе секретары итеп һайлана. 1968 йылдан Ставрополь край комитетының икенсе, аҙаҡтан беренсе секретары. * 1975 йылда КПСС Үҙәк Комитеты секретары (ауыл хужалығы буйынса). 1985 йылдың апрелендә — КПСС-тың Генераль секретары итеп һайлана. 1988 йылдан бер үк ваҡытта СССР Юғары Советы Президиумы рәйесе, 1989—1990 йылдарҙа — СССР Юғары Советы рәйесе. * 1990 йылдың 15 мартында СССР халыҡ депутаттарының сираттан тыш 3-сө съезында Михаил Горбачёв СССР Президенты итеп һайлана. * 1992 йылдың ғинуарынан Халыҡ-ара ижтимағи-иҡтисади һәм политологик тикшеренеүҙәр фонды («Горбачёв-Фонд») менән етәкселек итә. == Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре == * Тыныслык өсөн [[Нобель премияһы]] (1990); * ос [[Ленин ордены]] (1971, 1973, 1981); * Октябрь революцияһы ордены (1978); * [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены]] (1969); * [[«Почёт Билдәһе» ордены]] (1966); * Изге Андрей Первозванный ордены (2011); * «Почёт» ордены (2001); * Филадельфия Азатлыҡ миҙалы (2008). = Ҡыҙыҡ мәғлүмәт = * [[2004 йыл]]да [[Грэмми|«Грэмми»]] премияһын ала. Бүләкләү тантанаһы Америка сауҙа палатаһында үтә, унда «Үҙгәртеп ҡороу — егерме йылдан һуң» симпозиумы үткәрелә. Горбачев «Грэмми» премияһын Билл Клинтон һәм [[Софи Лорен]] менән [[Прокофьев Сергей Сергеевич|Прокофьевты]]ң «Петя һәм Бүре» әкиәтен тауышлы иткәне өсөн ала<ref>[http://lenta.ru/news/2005/10/22/gorby/ Михаилу Сергеевичу Горбачеву вручили премию «Грэмми»]</ref>. == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} [[Категория:Нобель тыныслыҡ премияһы лауреаттары]] [[Категория:Мәскәү дәүләт университетын тамамлаусылар]] [[Категория:Үҙгәртеп ҡороу]] {{Politic-stub}} qwr0fdg495y2wwmx7lvgv4zfjakgzi4 0 16037 1302805 1287523 2026-08-14T03:21:53Z InternetArchiveBot 31336 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1302805 wikitext text/x-wiki {{Река |Название = Һүрән |Национальное название = |Изображение = | Подпись изображения = |Длина = 12 |Площадь бассейна = |Бассейн = Инйәр/Эҫем/Ағиҙел/Кама/Волга/Каспий диңгеҙе |Расход воды = |Место измерения = |Исток = |Местоположение истока = |Высота истока = |Координаты истока = |Устье =Оло Инйәр |Местоположение устья = [[Инйәр (йылға)|Инйәр]] йылғаһы тамағынан 219 км өҫтәрәк, һул яҡтан |Высота устья = |Координаты устья = 53/55/20/N/57/39/0/E |Уклон реки = |Страна = Рәсәй |Регион = Башҡортостан |Район = Белорет районы }} '''Соран''' ({{lang-ru|Суран}}) — [[Рәсәй]] йылғаһы. [[Башҡортостан]], [[Белорет районы]]<ref name='РФГМ'>{{cite journal|title=Гидротехник ҡоролмалар һәм дәүләт һыу кадастрының Рәсәй Үҙәк реестры}}</ref> биләмәләрендә, [[Ямантау]]ға яҡын төбәктә аға. [[Инйәр]] йылғаһына 219 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км. == Һыу реестры мәғлүмәттәре == [[Рәсәй дәүләт һыу реестры]] мәғлүмәте буйынса йылға [[Кама һыу бассейны округы]]нда урынлашҡан, [[һыу хужалығы участкаһы]] — [[Эҫем (Ағиҙел ҡушылдығы)|Эҫем йылғаһы]], йылға башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама<ref name='Рәсәй МСР'/>. [[Файл:Ишля. - panoramio (4).jpg|thumb|слева|Ишле ауылы күренеше]] [[Һыу ресурстарының федераль агентлығы]] мәғлүмәте буйынса<ref name='Рәсәй МСР'>{{cite web|url=http://textual.ru/gvr/index.php?card=182448|title=РФ һыу реестры: Һүрән}}</ref>: * Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200612111100019539 * Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101953 * Бассейн коды — 10.01.02.006 * ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11 * ГӨ буйынса сығарылыш — 1 == Һүрән ятҡылығы == Һүрән йылғаһы Оло Инйәргә ҡойған урындан 2 км өҫтәрәк, Белореттан көньяҡ-көнсығышҡа табан 40 км алыҫлыҡта, Ишле ауылы янында запасы 4 млн т тип иҫәпләнгән флюорит ятҡылығы табылған. Был урынды йылға исеменән Һүрән флюорит ятҡылығы тип атайҙар Ятҡылыҡты 1980-се йылдарҙа Н. Н. Ларионов геологик эҙләнеүҙәр ваҡытында фотоға төшөрөп йөрөгәндә тапҡан<ref>Һүрән ятҡылығы http://webmineral.ru/deposits/item.php?id=400 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170217160850/http://webmineral.ru/deposits/item.php?id=400 |date=2017-02-17 }}</ref>. == Һылтанмалар == * [http://www.mnr.gov.ru/ Рәсәй Федерацияһы тәбиғәт ресурстары һәм экология министрлығы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150526193507/http://www.mnr.gov.ru/ |date=2015-05-26 }} * Һүрән ҡаҙылма ятҡылығы [http://webmineral.ru/deposits/item.php?id=400] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170217160850/http://webmineral.ru/deposits/item.php?id=400 |date=2017-02-17 }} * Река Инзер [http://hunter02.ru/turizm/vodnie-marshruti/reka-inzer-marshrut-5/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170807231125/http://hunter02.ru/turizm/vodnie-marshruti/reka-inzer-marshrut-5 |date=2017-08-07 }} == Иҫкәрмәләр == {{примечания}} [[Категория:Инйәр]] [[Категория:Кама бассейны округы йылғалары]] [[Категория:Белорет районы йылғалары]] [[Категория:Эҫем ҡушылдыҡтары]] [[Категория:Башҡортостанда туризм]] [[Категория:Минералдар]] a62n8k7u6xz0moa9d7f4835nzu3q4wc 0 59412 1302782 1286577 2026-08-13T15:17:20Z IvanScrooge98 13452 /* */ рәсеме 1302782 wikitext text/x-wiki {{Яҙыусы |Исеме = Нәғиб Мәхфрүз |Төп исеме = نجيب محفوظ |Рәсеме = Naguib Mahfouz HR.jpg |Киңлек = 220px |Рәсем аңлатмаһы = |Тыуыу датаһы = 11.12.1911 |Тыуған урыны = {{ТыуғанУрыны|Ҡаһирә|Мысырҙа}}, [[Мысыр]] |Вафат булыу датаһы = 30.8.2006 |Вафат булған урыны = {{МестоСмерти|Ҡаһирә|Мысырҙа}}, [[Мысыр]] |Эшмәкәрлек төрө = яҙыусы, {{Сценарист|Мысыр|XX быуат}}, {{Драматург|XX быуат|Мысыр}} |Әүҙемлек йылдары = 1932–2005 |Йүнәлеше = [[романтизм]], реализм |Жанр = роман, [[хикәйә]] |Әҫәрҙәренең телдәре = |Премиялары = {{Нобелевская медаль|1988}} Әҙәбиәт буйынса [[Нобель премияһы]] (1988) |Викимилек = |Викикитапхана = }} '''Нәғиб Мәхфрүз''' ({{lang-ar|نجيب محفوظ}}; [[11 декабрь]] [[1911 йыл]] — [[30 август]] [[2006 йыл]]) — [[Мысыр]] яҙыусы-романисы, драматург һәм сценарист. Әҙәбиәт буйынса [[Нобель премияһы]] лауреаты (1988). == Биографияһы == Мәхфүз ғаиләһендә етенсе бала булып тыуа, уның үҙенән өлкән дүрт ағаһы һәм ике апаһы булғаны билдәле. Ата-әсәһе тураһында Мәхфүз бик аҙ һөйләгән, атаһы хисапсы йәки бухгалтер булып эшләгән, Мәхфүз атаһын иҫке тәртип кешеһе тип һанаған,ә уның бер баласаҡ дуҫы уның атаһын бик ҡаты кеше ине, тип тасуирлай. Мәхфүз иҫке Ҡаһирәнең үҙәгендә, әл-Джамалия кварталында, тыуған. Бында үткән бала сағы мәңгелеккә илһам сығанағы булып ҡала, тап әл-Джамилия менән күп кенә романдарының йөкмәткеһе бәйле. Бик үҙенсәлекле була ул район: төрлө ҡатлам кешеләре бик тығыҙ йәшәй: фаҡирҙарҙан байҙарға тиклем, күп балалы ғаиләләр көн күргән ҙур бүлмәләр янында — байҙар йортары. Шуға күрә буласаҡ яҙыусы бала саҡтан мысыр йәмғиәтенең төрлө моделдәрен күреп үҫә, аралаша һәм донъя менән таныша. Шунда уҡ, әл-Джамалияла, Мәхфүздең милләтселек тамырҙары ята (һуңғараҡ уға Салама Мусаның социализмы бик етди йоғонто яһай). Бала саҡта уҡ у 1919 йылда инглиз протекторатына ҡаршы сығыштар шаһиты була. Илдәге милли күтәрелеште Мәхфүз атаһы аша таный: атаһы үҙгәрештәр яҡлы була. Мостафа Камил, Мөхәммәт Фәрит (ингл. Mohammad Farid), Саад Заглул исемдәре Мәхфүз йортонда изгеләрҙән һанала, ә ил дошмандары — атаһының шәхси дошмандары<ref>Naguib Mahfouz: The Pursuit of Meaning. Rasheed El-Enany. Routledge, 17 дек. 2003 г. — Всего страниц: 288, стр.1-7</ref>. Ҡаһирә университетында (ул ваҡытта Король Фуада I Университеты) Мәхфүз философия һәм әҙәбиәтте өйрәнә. Мәктәптә Мәхфүз математикала һәм теүәл фәндәрҙә һәләтлелеген күрһәтә, шуға күрә башта ул табип йәки инженер һөнәрен һайларға ниәтләнә. Әммә артабан ул философия менән мауығып китә. 1934 йылда ул философия<ref>[http://aucpress.com/t-aboutnm.aspx?template=template_naguibmahfouz Naguib Mahfouz on his English publisher’s website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070825155321/http://www.aucpress.com/t-aboutnm.aspx?template=template_naguibmahfouz |date=2007-08-25 }}</ref> факультетын тамамлай. Һуңынан ул сәнғәт магистры дәрәжәһен алыу өсөн әҙерләнә башлай, периодик матбуғатта бик күп яҙыша, философия һәм психология темаларына мәҡәләләр баҫтыра. [[1972 йыл]]ғаса хөкүмәт эштәрендә эшләй. Тәүҙә Египеттың ваҡыф министрлығында(Ministry of Mortmain Endowments), аҙаҡ Сәнғәт бюроһы цензураһында директор вазифаһын башҡара. Һуңғараҡ Мәҙәниәт министрлығында эштәр идараһы консультанты була. Мысыр иле тәртиптәре буйынса Нәғиб Мәхфүз либераль автор булып һанала, уның китаптары исламистарҙың ризаһыҙлығын тыуҙыра. 1994 йылда яҙыусыға бер фанатик бысаҡ менән ташлана һәм уны ныҡ ҡына яралай<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/5297470.stm|work=BBC News|title=President pays tribute to Mahfouz|date=30 August 2006}}</ref>. Ошо ваҡиғанан һуң Мәхфүздең һаулығы ҡаҡшай, әммә ул ижад итеүен дауам итә. == Вафаты һәм ерләнеүе == 2006 йылдың июлендә Мәхфүз ҡолап, башын йәрәхәтләй һәм хәстәханаға эләгә. 2006 йылдың 30 авгусында<ref name="nytimes">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2006/08/30/books/31mahfouzcnd.html?pagewanted=all|title=Naguib Mahfouz, Chronicler of Arab Lives, Dies at 94|author=Robert D. McFadden|newspaper=[[New York Times]]|date=August 30, 2006|accessdate=September 25, 2012}}</ref>вафат була, башҡаса үҙ йортона ҡайтмай. Күҙҙәре күрмәгәнгә ҡарамаҫтан, ул һаман яҙыуын дауам итә. Бик ҡаты сирләй. 2006 йылда ул әҙәбиәт буйынса иң оло Нобель премияһы лауреаты һәм шулай уҡ ғәрәп телендә ижад иткән берҙән-бер Нобель премияһы лауреаты була. 2006 йылдың 31 авгусында Әл-Рашдан мәсетендә тантаналы рәүештә ерләнә. == Ижады == Мәхфүз Нәғибтең тәүге әҫәрҙәрен «Әл-маджалла әл-джадида» журналында уның редакторы, билдәле Мысыр журналисы Салама Муса баҫтыра. Муса йәш Мәхфүзгә ныҡ тәьҫир итә, ул яҙа башлаған саҡта, Муса уға «Һинең потенциалың бар. Тик үҫештермәгәнһең генә», — тигәнref>Лауреаты Нобелевской премии по литературе — Н. Махфуз. Интервью The Paris Review, № 123, 1992&#93;</ref>. Беренсе новеллалар йыйынтығы («Иҫәрлек бышылдауы») 1938 йылда нәшер ителә[5]. Унан һуң бер нисә тарихи роман, улар романтик манерала яҙылған була һәм фараондар хакимлығы осорона бағышлана («Хеопс аҡылы», «Нубий Родописы», «Фивалар көрәше»). Европала Мәхфүз «Ҡаһирә трилогияһы» сыҡҡандан һуң, 1950-се йылдар аҙағында, билдәлелек ала. Ҡаһирә ғаиләһенең өс быуын вәкилдәрен һүрәтләп, автор Мысыр тарихының социаль һәм сәйәси ваҡиғаларын күрһәтә. 1960-сы йылдарҙа Мәхфүздең ижадында үҙгәрештәр барлыҡҡа килә, ул бәләкәй күләмле хикәйәләр яҙа башлай һәм күберәк символдар менән эш итә. Йәмғиәт үҫеше менән барлыҡҡа килгән бошоноу һәм ғазапланыу тойғолары, кеше үҙен яңғыҙ һәм бер кемгә лә кәрәкмәгән итеп тойоуы: «Бур һәм эттәр» (1961), «Хоҙай донъяһы» (1963), «Бүҙәнәләр һәм көҙ» (1964), «Юл» (1964), «Фаҡир» (1965), «Нил өҫтөндә һайрашыу» (1966), «Ҡара бесәй тавернаһы» (1968), «Баллы ай» (1971) кеүек әҫәрҙәрендә тасуирлана. Дөйөм алғанда, Мәхфүз биш тиҫтә роман һәм повестар, йөҙҙән ашыу хикәйәләр ижад иткән. Аҙаҡҡы китабы 2005 йылда нәшер ителә — «Етенсе ҡат» йыйынтығы. «Родопис», «Мирамар пансионаты», «Хөрмәтле әфәнде» китаптары «Заманса проза оҫталары» серияһында Валерия Кирпиченко тәржемәһендә сығалар. Вафатынан һуң урыҫ телендә «Бөйөклөк тантанаһы» (2008) һәм «Ибн Фаттума сәйәхәте» (2009) романдары баҫтырыла. Инглиз теленән «Хеопс аҡылы» романы тәржемә ителә (2007). 1988 йылда әҙәбиәт буйынса Нобель премияһы тапшырыла. Бик күп романдары экранизациялана. Улар мысыр илдәрендә популярлыҡ менән файҙалана. Ҡаһирәлә уға бронзанан һәйкәл ҡуйылған. Тәнҡитселәр уның ижадын дүрт ҙур осорға бүләләр. Беренсеһе —тарих, романтик прозаһы осоро, икенсеһе — реализм һәм натурализм прозаһы, өсөнсө осорға тәнҡитселәр Мәхфүздең модернизм һәм эксперименталь әҙәбиәте жанрҙарындағы эштәрен иҫкә алалар, ә дүртенселә — яҙыусының традицион формаларҙы ҡулланыуға ынтылышын билдәләйҙәр, ошо уҡ осорҙа ул «эпизодик романдар» ижад итә (ингл episodic novel). Әммә был бүленеш шартлы ғына. Сөнки Мәхфүздең әҫәрҙәре бер ниндәй сиктәргә һыйырлыҡ булмай, уның ижад эстетикаһын алдан билдәләрлек түгел. Миҫал итеп автор ижадының реализм түбәһе тип иҫәпләнгән «Ҡаһирә трилогияһын» (ингл. Cairo Trilogy) телгә алып була, әммә әлеге әҫәрҙә лә модернизм сағылыштары һиҙелә<ref>Naguib Mahfouz: The Pursuit of Meaning. Rasheed El-Enany. Routledge, 17 дек. 2003 г. — Всего страниц: 288, стр.xi-xii</ref>. == Романдары == {{refbegin|2}} * «Иҫәрлек бышылдауы» (1938) * «Яҙмыш уйыны» (урыҫ тәржемәһендә инглиз исмем һаҡланған — «Хеопс аҡылы») (1939) * «Родопис» (1943) * «Фивалар көрәше» (1944) * «Яңы Ҡаһирә» (роман буйынса фильм — «Утыҙынсы йылдар Ҡаһирәһе»)(1945) * «Әл-Халил хан» (1946) * «Мидакк тыҡрығы» (1947) * «Башы һәм аҙағы» (1949) * «Ике һарай араһында» — трилогияның беренсе романы, 1956—1957 йылдарҙа нәшер ителә. * «Хыял һарайы» —трилогияның икенсе романы * «Шәкәр йорт» — трилогияның өсөнсө романы * «Беҙҙең урам риүәйәттәре» (икенсе тәржемәлә «Беҙҙең урам балалары») (1959) * «Көҙгө бүҙәнәләр» (1964), урыҫса тәржемәһе — В. Э. Шагаль һәм Н.Рабинович. — М., 1965. * «Нил өҫтөндә һайрашыу» (1966) * «Мирамар пансионы» (1966) * «Көҙгөләр» (1972) * «Хөрмәтле әфәнде» (1975) * «Хәрәүиштәр эпопеяһы» (1977) * «Торжество возвышенного» (1981) * «Мең төндәрҙең төндәре» (1982) * «Хеопс аҡылы» (оригиналда «Яҙмыш уйыны») * «Ибн Фаттума сәйәхәте» (1983) {{refend}} == Новеллалар йыйынтыҡтары исемлеге == * «Иҫәрлек бышылдауы» (1938) * «Хоҙай донъяһы» (1963) * «Алама данлы йорт» (1965) * «Ҡара бесәй тавернаһы» (1968) * «Лапаҫ аҫтында» (1969) == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр|2}} == Әҙәбиәт == * ''Кирпиченко В. Н.'' Нагиб Махфуз — эмир арабского романа. — М.: Наука; Восточная литература, 1992. — 301 с. — ISBN 5-02-017458-0 == Һылтанмалар == * {{БСЭ3|заглавие=Махфуз Нагиб|автор=Н. К. Коцарев}} * [http://www.c-h-c.ru/authoress.html Биография Нагиба Махфуза] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090306233234/http://www.c-h-c.ru/authoress.html |date=2009-03-06 }} * [http://www.n-t.ru/nl/lt/mahfouz.htm Библиотека Мошкова о Махфузе] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130723231357/http://n-t.ru/nl/lt/mahfouz.htm |date=2013-07-23 }} * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1988/mahfouz-bio.html Махфуз на сайте Нобелевского комитета — на англ. языке] * [http://www.krugosvet.ru/articles/113/1011395/1011395a1.htm Энциклопедия «Кругосвет» о Махфузе] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081230232930/http://www.krugosvet.ru/articles/113/1011395/1011395a1.htm |date=2008-12-30 }} * [http://lib.adtm.ru/lib/products_of_the_nobel_winners/nagib_makhfus Нагиб Махфуз. Шахразада (сборник рассказов)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110513163634/http://lib.adtm.ru/lib/products_of_the_nobel_winners/nagib_makhfus |date=2011-05-13 }} Москва «Наука» 1991 [[Категория:Ғәрәп яҙыусылары]] [[Категория:Мысыр яҙыусылары]] [[Категория:XX быуат яҙыусылары]] [[Категория:XXI быуат яҙыусылары]] [[Категория:Әҙәбиәт буйынса Нобель премияһы лауреаттары]] [[Категория:Социалистар]] 7qq3jd1uqjezsr2vd2s83slaam26hpt 0 69200 1302788 1286245 2026-08-13T18:30:20Z IvanScrooge98 13452 /* 1980-е */ img 1302788 wikitext text/x-wiki {{Тәржемә һоралған|ru|Список лауреатов Нобелевской премии по литературе}} [[Файл:Svenska-Akademien.jpg|thumb|right|320px|Әҙәбиәт буйынса Нобель премияһы лауреаттар һайлау урыны - Стокгольм фонд биржаһының йорто.]] ''' Әҙәбиәт буйынса Нобель премияһы''' ({{lang-sv|Nobelpriset i litteratur}}) — донъяла әҙәбиәт өлкәһендә уңыштар өсөн бирелгән был премияның иң престиж бүлеге. Премия Альфред Нобель тарафынан 27.11.1895 йылда нигеҙләнде (дөйөм биш номаниция булдырылды) <ref name="ZavRu">{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/index6.php|title=Завещание Альфреда Нобеля|publisher=nobeliat.ru|accessdate=2012-07-06|lang=ru|archiveurl=http://www.webcitation.org/69f85Tfzp|archivedate=2012-08-04}}</ref><ref name="ZavSv">{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/alfred_nobel/will/testamente.html|title=Alfred Nobels testamente|publisher=[[Нобелевский фонд]]|accessdate=2012-07-06|lang=sv|archiveurl=http://www.webcitation.org/69f86Ofjq|archivedate=2012-08-04}}</ref>. Премия 1901 йылдан бирелә. Дөйөм 106 премия бирелде. 7 йылда бүләкләнеү булманы: 1914, 1918, 1935, 1940—1943 йылдар <ref name="facts" />. - Француз шағиры [[Сюлли-Прюдом]] беренсе лауреат булды. 2013 йылда премия Канада яҙыусыһы Элис Манроға бирелде. <ref name="facts" />. 1904, 1917, 1966 һәм 1974 йылдарҙа премия ике кешенән береһенә бирелә <ref name="facts" />. 1901- 2013 йылдарҙа премия бирелгән лауреаттарға уртаса 65 йәш. Иң йәш лауреат - [[Киплинг, Редьярд|Редьярд Киплинг]], 42 йәшендә, 1907 йылда премияға лайыҡ булды. Иң оло лауреат [[Лессинг, Дорис|Дорис Лессинг]] —88 йәшендә премия алды<ref name="facts" />. == Кандидаттар һайлау == Устав буйынса кандидаттарҙы ошо ойошмалар тәҡдим итә : <ref name="Nomin">{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/nomination/|title=Nomination and Selection of Literature Laureates|publisher=[[Нобелевский фонд]]|accessdate=2012-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HExiXCFK|archivedate=2013-06-09}}</ref>: # Швед академияһы һәм башҡа фән академияһының ағзалары; # Юғары уҡыу йорттарҙын әҙәбиәт һәм лингвистика профессорҙары; # Әҙәбиәт буйынса Нобель премияһы лауреаттары; # Яҙыусылар союздары рәйестәре <ref name="Nomin" />. == Әҙәбиәт буйынса Нобель премияһы лауреаттары теҙмәһе == === 1900 === {| class="wide" style="text-align:center;" !Йыл !width="90px"|Портрет !Ил<ref name=expl>Место проживания лауреата в момент вручения премии по данным [http://www.nobelprize.org/ официального сайта премии]. Может не совпадать с местом рождения или гражданством.</ref>, лауреат !Бүләк дәлилләү !width=150px|Башҡа номинанттар !width=50px|Иҫкәрмәләр |- |width="4%"|1901 |{{часть изображения|изобр=Sully-Prudhomme.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=150|общая=162|верх=8|право=6|низ=19|лево=6|рамка=нет|увеличить=-40}} |width=200|[[Сюлли-Прюдом]]<br />(1839—1907)<br />[[Франция]] |{{начало цитаты}} Идеализм, күңел изгелеге өсөн {{oq|en|In special recognition of his poetic composition, which gives evidence of lofty idealism, artistic perfection and a rare combination of the qualities of both heart and intellect}} {{конец цитаты}} |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (21)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |rowspan=4|{{Швейцария}} |[[Ле-Пен, Оскар|Оскар Ле-Пен]] |- |Чарльз Боргед |- |Александр Баумгартнер |- |Пол Дюпроикс |- |rowspan=2|{{Германия}} |Юлиус Герсдорф |- |Мальвида фон Мейсенбуг |- | rowspan=2|{{Испания}} |Гаспар Нуньес де Арсе |- | |Карл Эстландер |- | |Фрэнсис Кемени |- | |[[Генрик Сенкевич|Генрик Сенкевич]] |- |{{Португалия}} |Жуан Гонсалвес да Камара |- |{{Румыния}} |Александру Ксенопол |- |rowspan=8|{{ Франция}} |Луи Дюкро |- |Осип Лурье |- |Шарль Ренувье |- |[[Ростан, Эдмон|Эдмон Ростан]] |- |[[Золя, Эмиль|Эмиль Золя]] |- |[[Парис, Гастон|Гастон Парис]] |- |[[Мистраль, Фредерик|Фредерик Мистраль]] |- |[[Сабатье, Поль (писатель)|Поль Сабатье]] |- |{{Италия}} |Антонио Фогаццаро |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=1|title=Нобелевская премия по литературе 1901|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HExkJ6Jh|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1901/prudhomme-facts.html|title=Sully Prudhomme - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc4ZVCUq|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|1902 |{{часть изображения|изобр=Theodor Mommsen 1902.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=270|общая=280|верх=|право=5|низ=36|лево=5|рамка=нет|увеличить=-67}} |width=200|[[Моммзен, Теодор|Теодор Моммзен]]<br />(1817—1903)<br />{{Германия флагы (1871—1918)}} [[Германия]] |{{начало цитаты}} «Рим тарихы» яҙыу өсөн, тарихи яҙмалар өсөн {{oq|en|The greatest living master of the art of historical writing, with special reference to his monumental work, A history of Rome}} {{конец цитаты}} |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (35)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |{{Швейцария}} |Александр Баумгартнер |- |rowspan=6|{{Германия}} |[[Чемберлен, Хьюстон Стюарт|Хьюстон Чемберлен]] |- |[[Фальке, Густав|Густав Фальке]] |- |[[Гризар, Хартман|Хартман Гризар]] |- |[[Гауптман, Герхарт|Герхарт Гауптман]] |- |[[Вейтбрехт, Карл|Карл Вейтбрехт]] |- |Теодор Цан |- |rowspan=4|{{Испания}} |[[Лопес, Вентура|Вентура Лопес]] |- |[[Эчегарай-и-Эйсагирре, Хосе|Хосе Эчегарай-и-Эйсагирре]] |- |[[Арсе, Гаспар Нуньес де|Гаспар Нуньес де Арсе]] |- |[[Менендес-и-Пелайо, Марселино|Марселино Менендес-и-Пелайо]] |- |{{Финляндия}} |[[Ахо, Юхани|Юхани Ахо]] |- |{{Венгрия}} |[[Кемени, Фрэнсис|Фрэнсис Кемени]] |- |{{Ирландия}} |[[Йейтс, Уильям Батлер|Уильям Йейтс]] |- |{{Польша}} |[[Генрик Сенкевич]] |- |rowspan=2|{{Рәсәй}} |[[Толстой, Лев Николаевич|Лев Толстой]] |- |[[Кони, Анатолий Фёдорович|Анатолий Кони]] |- |rowspan=6|{{Флаг Франции}} |[[Барриер, Марсель|Марсель Барриер]] |- |[[Золя, Эмиль|Эмиль Золя]] |- |[[Парис, Гастон|Гастон Парис]] |- |[[Вагнер, Чарльз|Чарльз Вагнер]] |- |[[Мистраль, Фредерик|Фредерик Мистраль]] |- |[[Сабатье, Поль (писатель)|Поль Сабатье]] |- |rowspan=6|{{Бөйөк Британия}} |[[Бозанкет, Бернард|Бернард Бозанкет]] |- |[[Роберстон, Арчибальд|Арчибальд Роберстон]] |- |[[Спенсер, Герберт|Герберт Спенсер]] |- |[[Мередит, Джордж|Джордж Мередит]] |- |[[Моррис, Льюис (поэт)|Льюис Моррис]] |- |[[Морли, Джон|Джон Морли]] |- |rowspan=3|{{Италия флагы}} |[[Стампа, Джакомо|Джакомо Стампа]] |- |[[Фогаццаро, Антонио|Антонио Фогаццаро]] |- |[[Кардуччи, Джозуэ|Джозуэ Кардуччи]] |- |rowspan=3|{{Норвегия флагы}} |[[Бьёрнсон, Бьёрнстьерне|Бьёрнстьерне Бьёрнсон]] |- |[[Ибсен, Генрик|Генрик Ибсен]] |- |[[Гарборг, Арне|Арне Гарборг]] |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=3|title=Нобелевская премия по литературе 1902|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HExm5kMn|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1902/mommsen-facts.html|title=Theodor Mommsen - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc4aJU0j|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|1903 |{{часть изображения|изобр=Bjørnstjerne Martinus Bjørnson.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=150|общая=162|верх=0|право=6|низ=27|лево=6|рамка=нет|увеличить=-40}} |width=200|[[Бьёрнсон, Бьёрнстьерне|Бьёрнстьерне Бьёрнсон]]<br />(1832—1910)<br />{{Норвегия флагы}} [[Норвегия]] |{{начало цитаты}} Рух таҙалығы поезияһы өсөн {{oq|en|As a tribute to his noble, magnificent and versatile poetry, which has always been distinguished by both the freshness of its inspiration and the rare purity of its spirit}} {{конец цитаты}} |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (22)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |rowspan=2|{{Бельгия}} |[[Жилькен, Иван|Иван Жилькен]] |- |[[Метерлинк, Морис|Морис Метерлинк]] |- |{{Швейцария}} |[[Баумгартнер, Александр|Александр Баумгартнер]] |- |{{Германия флагы}} |[[Глазенап, Карл Фридрих|Карл Глазенап]] |- |{{Дания}} |[[Брандес, Георг|Георг Брандес]] |- |rowspan=3|{{Испания}} |[[Эчегарай-и-Эйсагирре, Хосе|Хосе Эчегарай-и-Эйсагирре]] |- |[[Арсе, Гаспар Нуньес де|Гаспар Нуньес де Арсе]] |- |[[Менендес-и-Пелайо, Марселино|Марселино Менендес-и-Пелайо]] |- |{{Флаг Польши}} |[[Сенкевич, Генрик|Генрик Сенкевич]] |- |{{Рәсәй}} |[[Толстой, Лев Николаевич|Лев Толстой]] |- |rowspan=6|{{Флаг Франции}} |[[Коппе, Франсуа|Франсуа Коппе]] |- |[[Парис, Гастон|Гастон Парис]] |- |[[Вагнер, Чарльз|Чарльз Вагнер]] |- |[[Мистраль, Фредерик|Фредерик Мистраль]] |- |[[Сорель, Альбер|Альбер Сорель]] |- |[[Сабатье, Поль (писатель)|Поль Сабатье]] |- |rowspan=5|{{Бөйөк Британия}} |[[Дуглас, Роберт Лэнгтон|Роберт Лэнгтон Дуглас]] |- |[[Мередит, Джордж|Джордж Мередит]] |- |[[Моррис, Льюис (поэт)|Льюис Моррис]] |- |[[Суинбёрн, Алджернон Чарльз|Алджернон Суинбёрн]] |- |[[Киплинг Редьярд|Редьярд Киплинг]] |- |{{Италия флагы}} |[[Кардуччи Джозуэ|Джозуэ Кардуччи]] |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=2|title=Нобелевская премия по литературе 1903|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HExnngh8|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1903/bjornson-facts.html|title=Bjørnstjerne Bjørnson - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc4b4GAj|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%" rowspan=2|[[1904]] |{{часть изображения|изобр=Portrait frederic mistral.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=270|общая=280|верх=6|право=5|низ=30|лево=5|рамка=нет|увеличить=-67}} |width=200|[[Мистраль, Фредерик|Фредерик Мистраль]]<br />(1830—1914)<br />{{Флаг Франции}} [[Франция]] |{{начало цитаты}} За свежесть и оригинальность поэтических произведений, которые правдиво отображают дух народа {{oq|en|In recognition of the fresh originality and true inspiration of his poetic production, which faithfully reflects the natural scenery and native spirit of his people, and, in addition, his significant work as a Provençal philologist}} {{конец цитаты}} |rowspan=2|{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (19)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |{{Бельгия}} |[[Метерлинк, Морис|Морис Метерлинк]] |- |{{Флаг Канады}} |[[Чепмен, Уильям|Уильям Чепмен]] |- |{{Флаг Чехии}} |[[Ярослав Врхлицкий]] |- |{{Германия флагы}} |[[Цан, Теодор|Теодор Цан]] |- |{{Дания}} |[[Брандес, Георг|Георг Брандес]] |- |{{Греция}} |[[Бернардакис, Димитриос|Димитриос Бернардакис]] |- |{{Флаг Польши}} |[[Сенкевич, Генрик|Генрик Сенкевич]] |- |{{Рәсәй}} |[[Толстой, Лев Николаевич|Лев Толстой]] |- |rowspan=3|{{Флаг Франции}} |[[Леруа, Эмилия|Эмилия Леруа]] |- |[[Сорель, Альбер|Альбер Сорель]] |- |[[Франс, Анатоль|Анатоль Франс]] |- |rowspan=6|{{Бөйөк Британия}} |[[Дуглас, Роберт Лэнгтон|Роберт Лэнгтон Дуглас]] |- |[[Мередит, Джордж|Джордж Мередит]] |- |[[Моррис, Льюис (поэт)|Льюис Моррис]] |- |[[Суинбёрн, Алджернон Чарльз|Алджернон Суинбёрн]] |- |[[Киплинг, Редьярд|Редьярд Киплинг]] |- |[[Морли, Джон|Джон Морли]] |- |{{Швеция флагы}} |[[Лагерлёф, Сельма|Сельма Лагерлёф]] |- |{{Норвегия флагы}} |[[Ибсен, Генрик|Генрик Ибсен]] |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=4|title=Нобелевская премия по литературе 1904|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HExpY6wy|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1904/mistral-facts.html|title=Frédéric Mistral - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc4bl23G|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |{{часть изображения|изобр=José Echegaray y Eizaguirre.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=150|общая=162|верх=7|право=6|низ=20|лево=6|рамка=нет|увеличить=-40}} |width=200|[[Эчегарай-и-Эйсагирре, Хосе|Хосе Эчегарай-и-Эйсагирре]]<br />(1832—1916)<br />{{Испания флагы (1785-1931)}} [[Испания]] |{{начало цитаты}} За многочисленные заслуги в возрождении традиций испанской драмы {{oq|en|In recognition of the numerous and brilliant compositions which, in an individual and original manner, have revived the great traditions of the Spanish drama}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=5|title=Нобелевская премия по литературе 1904|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HExqWTzO|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1904/eizaguirre-facts.html|title=José Echegaray - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc4cVSdu|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1905]] |{{часть изображения|изобр=Henryk Sienkiewicz 1905.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=270|общая=280|верх=6|право=5|низ=30|лево=5|рамка=нет|увеличить=-67}} |width=200|[[Сенкевич, Генрик|Генрик Сенкевич]]<br />(1846—1916)<br />{{Флаг Польши}} [[Польша]] |{{начало цитаты}} За выдающиеся заслуги в области эпоса {{oq|en|Because of his outstanding merits as an epic writer}} {{конец цитаты}} |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (14)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |{{Флаг Чехии}} |[[Ярослав Врхлицкий]] |- |{{Дания}} |[[Брандес, Георг|Георг Брандес]] |- |{{Испания}} |[[Менендес-и-Пелайо, Марселино|Марселино Менендес-и-Пелайо]] |- |{{Греция}} |[[Бернардакис, Димитриос|Димитриос Бернардакис]] |- |{{Флаг Новой Зеландии}} |[[Суэвен, Годфри|Годфри Суэвен]] |- |{{Флаг Польши}} |[[Ожешко, Элиза|Элиза Ожешко]] |- |{{Рәсәй}} |[[Толстой, Лев Николаевич|Лев Толстой]] |- |{{Флаг Франции}} |[[Сорель, Альбер|Альбер Сорель]] |- |rowspan=4|{{Бөйөк Британия}} |[[Моррис, Льюис (поэт)|Льюис Моррис]] |- |[[Суинбёрн, Алджернон Чарльз|Алджернон Суинбёрн]] |- |[[Киплинг, Редьярд|Редьярд Киплинг]] |- |[[Морли, Джон|Джон Морли]] |- |{{Италия флагы}} |[[Кардуччи, Джозуэ|Джозуэ Кардуччи]] |- |{{Швеция флагы}} |[[Лагерлёф, Сельма|Сельма Лагерлёф]] |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=6|title=Нобелевская премия по литературе 1905|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HExsDdCT|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1905/sienkiewicz-facts.html|title=Henryk Sienkiewicz - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc4dBzB4|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1906]] |{{часть изображения|изобр=Giosuè Carducci 1906.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=270|общая=280|верх=6|право=5|низ=30|лево=5|рамка=нет|увеличить=-67}} |width=200|[[Кардуччи, Джозуэ|Джозуэ Кардуччи]]<br />(1835—1907)<br />{{Флаг|Королевство Италия}} [[Италия]] |{{начало цитаты}} Не только за глубокие знания и критичный ум, а прежде всего за творческую энергию, свежесть стиля и лирическую силу, характерную для его поэтических шедевров {{oq|en|Not only in consideration of his deep learning and critical research, but above all as a tribute to the creative energy, freshness of style, and lyrical force which characterize his poetic masterpieces}} {{конец цитаты}} |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (23)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |{{Бельгия}} |[[Франк, Луис|Луис Франк]] |- |{{Швейцария}} |[[Видманн, Джозеф|Джозеф Видманн]] |- |{{Чили}} |[[Фигероа, Педро Пабло|Педро Фигероа]] |- |{{Флаг Чехии}} |[[Ярослав Врхлицкий]] |- |rowspan=4|{{Германия флагы}} |{{нп5|Бевер, Макс|Макс Бевер|de|Max Bewer}} |- |[[Чемберлен, Хьюстон Стюарт|Хьюстон Чемберлен]] |- |[[Гауптман, Герхарт|Герхарт Гауптман]] |- |{{нп5|Макс Хаусхофер (младший)|Макс Хаусхофер|de|Max Haushofer Jr.}} |- |{{Дания}} |[[Брандес, Георг|Георг Брандес]] |- |{{Рәсәй}} |[[Толстой, Лев Николаевич|Лев Толстой]] |- |rowspan=2|{{Флаг Франции}} |[[Буассье, Гастон|Гастон Буассье]] |- |[[Сорель, Альбер|Альбер Сорель]] |- |rowspan=5|{{Бөйөк Британия}} |[[Бут, Уильям|Уильям Бут]] |- |[[Мередит, Джордж|Джордж Мередит]] |- |[[Моррис, Льюис (поэт)|Льюис Моррис]] |- |[[Суинбёрн, Алджернон Чарльз|Алджернон Суинбёрн]] |- |[[Морли, Джон|Джон Морли]] |- |rowspan=2|{{Италия флагы}} |[[Фогаццаро, Антонио|Антонио Фогаццаро]] |- |{{нп5|Губернатис, Анджело де|Анджело де Губернатис||Angelo de Gubernatis}} |- |{{Швеция флагы}} |[[Лагерлёф, Сельма|Сельма Лагерлёф]] |- |rowspan=3|{{АҠШ флагы}} |[[Боун, Борден Паркер|Борден Боун]] |- |{{нп5|Рэймонд, Джордж|Джордж Рэймонд||George Lansing Raymond}} |- |[[Нейдинг, Вильям|Вильям Нейдинг]] |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=7|title=Нобелевская премия по литературе 1906|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HExttCNm|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1906/carducci-facts.html|title=Giosuè Carducci - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc4dtD8g|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1907]] |{{часть изображения|изобр=Rudyard Kipling.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=390|общая=393|верх=0|право=0|низ=88|лево=3|рамка=нет|увеличить=-77}} |width=200|[[Киплинг, Редьярд|Редьярд Киплинг]]<br />(1865—1936)<br />{{Бөйөк Британия}} [[Бөйөк Британия]] |{{начало цитаты}} За наблюдательность, яркую фантазию, зрелость идей и выдающийся талант повествователя {{oq|en|In consideration of the power of observation, originality of imagination, virility of ideas and remarkable talent for narration which characterize the creations of this world-famous author}} {{конец цитаты}} |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (20)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |{{Флаг Чехии}} |[[Ярослав Врхлицкий]] |- |rowspan=2|{{Дания}} |[[Драхман, Хольгер|Хольгер Драхман]] |- |[[Брандес, Георг|Георг Брандес]] |- |rowspan=4|{{Испания}} |{{нп5|Маньон, Андрес|Андрес Маньон|es|Andrés Manjón}} |- |{{нп5|Бенот, Эдуардо|Эдуардо Бенот|es|Eduardo Benot}} |- |[[Менендес-и-Пелайо, Марселино|Марселино Менендес-и-Пелайо]] |- |[[Гимера, Анжел|Анжел Гимера]] |- |{{Греция}} |{{нп5|Саурис, Георгиос|Георгиос Саурис|el|Γεώργιος Σουρής}} |- |{{Португалия флагы}} |{{нп5|Бонанка, Джон|Джон Бонанка|pt|João Bonança}} |- |{{Флаг Франции}} |[[Бурже, Поль|Поль Бурже]] |- |rowspan=5|{{Бөйөк Британия}} |{{нп5|Макларен, Ян|Ян Макларен||Ian Maclaren}} |- |[[Мередит, Джордж|Джордж Мередит]] |- |[[Моррис, Льюис (поэт)|Льюис Моррис]] |- |[[Суинбёрн, Алджернон Чарльз|Алджернон Суинбёрн]] |- |[[Морли, Джон|Джон Морли]] |- |rowspan=2|{{Италия флагы}} |[[Фогаццаро, Антонио|Антонио Фогаццаро]] |- |{{нп5|Губернатис, Анджело де|Анджело де Губернатис||Angelo de Gubernatis}} |- |{{Швеция флагы}} |[[Лагерлёф, Сельма|Сельма Лагерлёф]] |- |rowspan=2|{{АҠШ флагы}} |[[Боун, Борден Паркер|Борден Боун]] |- |{{нп5|Рэймонд, Джордж|Джордж Рэймонд||George Lansing Raymond}} |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=8|title=Нобелевская премия по литературе 1907|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HExvYf3I|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1907/kipling-facts.html|title=Rudyard Kipling - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc4eYtfz|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1908]] |{{часть изображения|изобр=Rudolf Eucken 1908.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=270|общая=280|верх=6|право=5|низ=30|лево=5|рамка=нет|увеличить=-67}} |width=200|[[Эйкен, Рудольф Кристоф|Рудольф Эйкен]]<br />(1846—1926)<br />{{Германия флагы (1871—1918)}} [[Германия]] |{{начало цитаты}} За серьёзные поиски истины, всепроницающую силу мысли, широкий кругозор, живость и убедительность, с которыми он отстаивал и развивал идеалистическую философию {{oq|en|In recognition of his earnest search for truth, his penetrating power of thought, his wide range of vision, and the warmth and strength in presentation with which in his numerous works he has vindicated and developed an idealistic philosophy of life}} {{конец цитаты}} |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (14)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |{{Швейцария}} |[[Видман, Йозеф Виктор|Йозеф Виктор Видман]] |- |{{Флаг Чехии}} |[[Ярослав Врхлицкий]] |- |rowspan=3|{{Германия флагы}} |[[Фёрстер-Ницше, Элизабет|Элизабет Фёрстер-Ницше]] |- |[[Гарнак, Адольф фон|Адольф фон Гарнак]] |- |[[Цан, Теодор|Теодор Цан]] |- |{{Испания}} |[[Гимера, Анжел|Анжел Гимера]] |- |{{Греция}} |{{нп5|Саурис, Георгиос|Георгиос Саурис|el|Γεώργιος Σουρής}} |- |{{Флаг Венесуэлы}} |[[Калкано, Хулио|Хулио Калкано]] |- |{{Бөйөк Британия}} |[[Морли, Джон|Джон Морли]] |- |rowspan=2|{{Италия флагы}} |[[Фогаццаро, Антонио|Антонио Фогаццаро]] |- |[[Де Амичис, Эдмондо|Эдмондо де Амичис]] |- |{{Швеция флагы}} |[[Лагерлёф, Сельма|Сельма Лагерлёф]] |- |rowspan=2|{{АҠШ флагы}} |{{нп5|Рэймонд, Джордж|Джордж Рэймонд||George Lansing Raymond}} |- |[[Хатчинсон, Альфред|Альфред Хатчинсон]] |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=9|title=Нобелевская премия по литературе 1908|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HExxFwJH|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1908/eucken-facts.html|title=Rudolf Eucken - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc4fEGij|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1909]] |{{часть изображения|изобр=Selma Lagerlöf.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=270|общая=280|верх=10|право=10|низ=26|лево=0|рамка=нет|увеличить=-67}} |width=200|[[Лагерлёф, Сельма|Сельма Лагерлёф]]<br />(1858—1940)<br />{{Швеция флагы}} [[Швеция]] |{{начало цитаты}} Как дань высокому идеализму, яркому воображению и духовному проникновению, которые отличают все её произведения {{oq|en|In appreciation of the lofty idealism, vivid imagination and spiritual perception that characterize her writings}} {{конец цитаты}} |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (20)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |rowspan=3|{{Бельгия}} |[[Жилькен, Иван|Иван Жилькен]] |- |[[Метерлинк, Морис|Морис Метерлинк]] |- |[[Верхарн, Эмиль|Эмиль Верхарн]] |- |{{Флаг Чехии}} |[[Ярослав Врхлицкий]] |- |{{Германия флагы}} |{{нп5|Гриф, Мартин|Мартин Гриф|de|Martin Greif}} |- |rowspan=2|{{Испания}} |{{нп5|Руэда, Сальвадор|Сальвадор Руэда|es|Salvador Rueda}} |- |[[Гимера, Анжел|Анжел Гимера]] |- |{{Греция}} |{{нп5|Саурис, Георгиос|Георгиос Саурис|el|Γεώργιος Σουρής}} |- |{{Флаг Румынии}} |[[Ксенопол, Александру|Александру Ксенопол]] |- |rowspan=5|{{Флаг Франции}} |[[Вогюэ, Эжен Мельхиор де|Эжен Вогюэ]] |- |[[Вагнер, Чарльз|Чарльз Вагнер]] |- |[[Лависс, Эрнест|Эрнест Лависс]] |- |[[Бурже, Поль|Поль Бурже]] |- |[[Франс, Анатоль|Анатоль Франс]] |- |rowspan=2|{{Бөйөк Британия}} |[[Суинбёрн, Алджернон Чарльз|Алджернон Суинбёрн]] |- |[[Морли, Джон|Джон Морли]] |- |rowspan=2|{{Италия флагы}} |{{нп5|Губернатис, Анджело де|Анджело де Губернатис||Angelo de Gubernatis}} |- |{{нп5|Д’Овидио, Франческо|Франческо Д’Овидио|it|Francesco D'Ovidio}} |- |{{Швеция флагы}} |[[Хейденстам, Карл Густав Вернер фон|Карл Хейденстам]] |- |{{АҠШ флагы}} |[[Боун, Борден Паркер|Борден Боун]] |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=10|title=Нобелевская премия по литературе 1909|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HExyyeUk|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1909/lagerlof-facts.html|title=Selma Lagerlöf - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc4fuw5q|archivedate=2013-06-24}}</ref> |} === 1910-е === {| class="wide" style="text-align:center;" !Год !width="90px"|Портрет !Страна<ref name=expl />, лауреат !Обоснование награды !width=150px|Другие номинанты !width=50px|Прим. |- |width="4%"|[[1910]] |{{часть изображения|изобр=Paul Heyse 1910.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=270|общая=280|верх=0|право=5|низ=36|лево=5|рамка=нет|увеличить=-67}} |width=200|[[Хейзе, Пауль|Пауль Хейзе]]<br />(1830—1914)<br />{{Германия флагы (1871—1918)}} [[Германия]] |{{начало цитаты}} За художественность, идеализм, которые он демонстрировал на протяжении своего долголетнего и продуктивного творческого пути как лирический поэт, драматург, романист, автор всемирно известных новелл {{oq|en|As a tribute to the consummate artistry, permeated with idealism, which he has demonstrated during his long productive career as a lyric poet, dramatist, novelist and writer of world-renowned short stories}} {{конец цитаты}} |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (20)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |{{Бельгия}} |[[Метерлинк, Морис|Морис Метерлинк]] |- |{{Флаг Канады}} |[[Чепмен, Уильям|Уильям Чепмен]] |- |rowspan=3|{{Германия флагы}} |[[Эбнер-Эшенбах, Мария фон|Мария фон Эбнер-Эшенбах]] |- |{{нп5|Гриф, Мартин|Мартин Гриф|de|Martin Greif}} |- |{{нп5|Варнек, Густав|Густав Варнек|de|Gustav Warneck}} |- |{{Дания}} |[[Брандес, Георг|Георг Брандес]] |- |rowspan=3|{{Испания}} |[[Менендес-и-Пелайо, Марселино|Марселино Менендес-и-Пелайо]] |- |{{нп5|Руэда, Сальвадор|Сальвадор Руэда|es|Salvador Rueda}} |- |[[Гимера, Анжел|Анжел Гимера]] |- |{{Флаг Финляндии}} |[[Ахо, Юхани|Юхани Ахо]] |- |rowspan=4|{{Флаг Франции}} |[[Фуллье, Альфред|Альфред Фуллье]] |- |[[Пьер Лоти]] |- |[[Лависс, Эрнест|Эрнест Лависс]] |- |[[Франс, Анатоль|Анатоль Франс]] |- |rowspan=3|{{Бөйөк Британия}} |[[Лэнг, Эндрю|Эндрю Лэнг]] |- |{{нп5|Бриджес, Роберт|Роберт Бриджес||Robert Bridges}} |- |[[Харди, Томас|Томас Харди]] |- |rowspan=2|{{Италия флагы}} |[[Фогаццаро, Антонио|Антонио Фогаццаро]] |- |{{нп5|Д’Овидио, Франческо|Франческо Д’Овидио|it|Francesco D'Ovidio}} |- |{{АҠШ флагы}} |{{нп5|Сиуэлл, Молли|Молии Сиуэлл||Molly Elliot Seawell}} |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=11|title=Нобелевская премия по литературе 1910|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HF2astix|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1910/heyse-facts.html|title=Paul Heyse - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc4gaDw5|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1911]] |{{часть изображения|изобр=Maurice Maeterlinck 1911.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=270|общая=280|верх=0|право=5|низ=36|лево=5|рамка=нет|увеличить=-67}} |width=200|[[Метерлинк, Морис|Морис Метерлинк]]<br />(1862—1949)<br />{{Бельгия}} [[Бельгия]] |{{начало цитаты}} За многогранную литературную деятельность, а особенно за драматические произведения, которые отмечаются богатством воображения и поэтической фантазией {{oq|en|In appreciation of his many-sided literary activities, and especially of his dramatic works, which are distinguished by a wealth of imagination and by a poetic fancy, which reveals, sometimes in the guise of a fairy tale, a deep inspiration, while in a mysterious way they appeal to the readers' own feelings and stimulate their imaginations}} {{конец цитаты}} |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (25)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |{{Германия флагы}} |[[Эбнер-Эшенбах, Мария фон|Мария фон Эбнер-Эшенбах]] |- |rowspan=2|{{Флаг Австрии}} |[[Розеггер, Петер|Петер Розеггер]] |- |{{нп5|Шёнгерр, Карл|Карл Шёнгерр||Karl Schönherr}} |- |{{Флаг Чехии}} |[[Ярослав Врхлицкий]] |- |{{Германия флагы}} |{{нп5|Гриф, Мартин|Мартин Гриф|de|Martin Greif}} |- |rowspan=3|{{Дания}} |[[Гёффдинг, Харальд|Харальд Гёффдинг]] |- |[[Гьеллеруп, Карл Адольф|Карл Гьеллеруп]] |- |[[Эрнст фон дер Реке|Эрнст Реке]] |- |rowspan=3|{{Испания}} |[[Альтамира-и-Кревеа, Рафаэль|Рафаэль Альтамира-и-Кревеа]] |- |{{нп5|Руэда, Сальвадор|Сальвадор Руэда|es|Salvador Rueda}} |- |[[Гимера, Анжел|Анжел Гимера]] |- |{{Флаг Финляндии}} |[[Ахо, Юхани|Юхани Ахо]] |- |{{Греция}} |{{нп5|Саурис, Георгиос|Георгиос Саурис|el|Γεώργιος Σουρής}} |- |rowspan=3|{{Флаг Франции}} |[[Мен, Альбер де|Альбер де Мен]] |- |[[Пьер Лоти]] |- |[[Франс, Анатоль|Анатоль Франс]] |- |rowspan=3|{{Бөйөк Британия}} |[[Морли, Джон|Джон Морли]] |- |[[Харди, Томас|Томас Харди]] |- |[[Шоу, Джордж Бернард|Бернард Шоу]] |- |rowspan=2|{{Италия флагы}} |[[Фогаццаро, Антонио|Антонио Фогаццаро]] |- |{{нп5|Д’Овидио, Франческо|Франческо Д’Овидио|it|Francesco D'Ovidio}} |- |rowspan=2|{{Швеция флагы}} |[[Хейденстам, Карл Густав Вернер фон|Карл Хейденстам]] |- |[[Фрёдинг, Густав|Густав Фрёдинг]] |- |rowspan=2|{{АҠШ флагы}} |{{нп5|Сиуэлл, Молли|Молии Сиуэлл||Molly Elliot Seawell}} |- |[[Джеймс, Генри|Генри Джеймс]] |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=12|title=Нобелевская премия по литературе 1911|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HF2cjUwI|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1911/maeterlinck-facts.html|title=Maurice Maeterlinck - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc4hIMpe|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1912]] |{{часть изображения|изобр=G Hauptmann.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=360|общая=379|верх=|право=19|низ=128|лево=0|рамка=нет|увеличить=-75}} |width=200|[[Гауптман, Герхарт|Герхарт Гауптман]]<br />(1862—1946)<br />{{Германия флагы (1871—1918)}} [[Германия]] |{{начало цитаты}} Прежде всего на знак признания плодотворной, разнообразной и выдающейся деятельности в области драматического искусства {{oq|en|Primarily in recognition of his fruitful, varied and outstanding production in the realm of dramatic art}} {{конец цитаты}} |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (29)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |{{Бельгия}} |[[Верхарн, Эмиль|Эмиль Верхарн]] |- |{{Флаг Болгарии}} |[[Славейков, Пенчо Петков|Пенчо Славейков]] |- |{{Флаг Канады}} |[[Чепмен, Уильям|Уильям Чепмен]] |- |rowspan=2|{{Швейцария}} |[[Шпиттелер, Карл|Карл Шпиттелер]] |- |{{нп5|Фрей, Адольф|Адольф Фрей||Adolf Frey}} |- |{{Флаг Чехии}} |[[Ярослав Врхлицкий]] |- |rowspan=3|{{Дания}} |[[Гёффдинг, Харальд|Харальд Гёффдинг]] |- |[[Гьеллеруп, Карл Адольф|Карл Гьеллеруп]] |- |[[Эрнст фон дер Реке|Эрнст Реке]] |- |rowspan=4|{{Испания}} |[[Альтамира-и-Кревеа, Рафаэль|Рафаэль Альтамира-и-Кревеа]] |- |[[Перес Гальдос, Бенито|Бенито Перес Гальдос]] |- |{{нп5|Руэда, Сальвадор|Сальвадор Руэда|es|Salvador Rueda}} |- |[[Гимера, Анжел|Анжел Гимера]] |- |{{Флаг Финляндии}} |[[Ахо, Юхани|Юхани Ахо]] |- |{{Греция}} |{{нп5|Саурис, Георгиос|Георгиос Саурис|el|Γεώργιος Σουρής}} |- |rowspan=5|{{Флаг Франции}} |[[Фабр, Жан Анри|Жан Фабр]] |- |[[Пьер Лоти]] |- |[[Лависс, Эрнест|Эрнест Лависс]] |- |[[Бергсон, Анри|Анри Бергсон]] |- |[[Франс, Анатоль|Анатоль Франс]] |- |rowspan=3|{{Бөйөк Британия}} |[[Харди, Томас|Томас Харди]] |- |[[Шоу, Джордж Бернард|Бернард Шоу]] |- |[[Фрэзер, Джеймс Джордж|Джеймс Фрэзер]] |- |rowspan=2|{{Италия флагы}} |{{нп5|Д’Овидио, Франческо|Франческо Д’Овидио|it|Francesco D'Ovidio}} |- |[[Фарина, Сальваторе|Сальваторе Фарина]] |- |rowspan=2|{{Швеция флагы}} |[[Хейденстам, Карл Густав Вернер фон|Карл Хейденстам]] |- |[[Гедин, Свен|Свен Гедин]] |- |{{Норвегия флагы}} |{{нп5|Кинк, Ганс|Ганс Кинк||Hans Kinck}} |- |{{АҠШ флагы}} |[[Джеймс, Генри|Генри Джеймс]] |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=13|title=Нобелевская премия по литературе 1912|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HF2eSyQ3|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1912/hauptmann-facts.html|title=Gerhart Hauptmann - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc4i0cTx|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1913]] |{{часть изображения|изобр=Tagore3.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=300|общая=395|верх=12|право=60|низ=120|лево=35|рамка=нет|увеличить=-70}} |width=200|[[Тагор, Рабиндранат|Рабиндранат Тагор]]<br />(1861—1941)<br />{{Индия}} [[Индия]] |{{начало цитаты}} За глубоко чувствительные, оригинальные и прекрасные стихи, в которых с исключительным мастерством выразилось его поэтическое мышление, которое стало, по его словам, частью литературы Запада {{oq|en|Because of his profoundly sensitive, fresh and beautiful verse, by which, with consummate skill, he has made his poetic thought, expressed in his own English words, a part of the literature of the West}} {{конец цитаты}} |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (28)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |{{Флаг Австрии}} |[[Розеггер, Петер|Петер Розеггер]] |- |{{Бельгия}} |{{нп5|Пикард, Эдмонд|Эдмонд Пикард||Edmond Picard}} |- |rowspan=2|{{Швейцария}} |[[Шпиттелер, Карл|Карл Шпиттелер]] |- |{{нп5|Фрей, Адольф|Адольф Фрей||Adolf Frey}} |- |rowspan=5|{{Дания}} |[[Кнудсен, Якоб|Якоб Кнудсен]] |- |[[Понтоппидан, Хенрик|Хенрик Понтоппидан]] |- |[[Гёффдинг, Харальд|Харальд Гёффдинг]] |- |[[Гьеллеруп, Карл Адольф|Карл Гьеллеруп]] |- |[[Эрнст фон дер Реке|Эрнст Реке]] |- |rowspan=3|{{Испания}} |[[Перес Гальдос, Бенито|Бенито Перес Гальдос]] |- |{{нп5|Руэда, Сальвадор|Сальвадор Руэда|es|Salvador Rueda}} |- |[[Гимера, Анжел|Анжел Гимера]] |- |{{Флаг Финляндии}} |[[Ахо, Юхани|Юхани Ахо]] |- |{{Ирландия}} |{{нп5|Дауден, Эдвард|Эдвард Дауден||Edward Dowden}} |- |rowspan=5|{{Флаг Франции}} |[[Фаге, Эмиль|Эмиль Фаге]] |- |[[Пьер Лоти]] |- |[[Лависс, Эрнест|Эрнест Лависс]] |- |[[Бергсон, Анри|Анри Бергсон]] |- |[[Франс, Анатоль|Анатоль Франс]] |- |rowspan=4|{{Бөйөк Британия}} |[[Лаббок, Джон|Джон Лаббок]] |- |[[Морли, Джон|Джон Морли]] |- |[[Харди, Томас|Томас Харди]] |- |[[Уэллс, Френсис|Фрэнсис Уэллс]] |- |rowspan=2|{{Италия флагы}} |[[Фарина, Сальваторе|Сальваторе Фарина]] |- |[[Деледда, Грация|Грация Деледда]] |- |rowspan=2|{{Швеция флагы}} |[[Хейденстам, Карл Густав Вернер фон|Карл Хейденстам]] |- |[[Гедин, Свен|Свен Гедин]] |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=14|title=Нобелевская премия по литературе 1913|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HF2gIrR2|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1913/tagore-facts.html|title=Rabindranath Tagore - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc4ifP82|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1914]] | style="text-align:center;" colspan="3"|Премия тапшырылманы. |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (23)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |{{Бельгия}} |{{нп5|Пикард, Эдмонд|Эдмонд Пикард||Edmond Picard}} |- |rowspan=2|{{Швейцария}} |[[Шпиттелер, Карл|Карл Шпиттелер]] |- |{{нп5|Фрей, Адольф|Адольф Фрей||Adolf Frey}} |- |{{Флаг Чехии}} |[[Ян Мачар]] |- |rowspan=4|{{Дания}} |[[Гёффдинг, Харальд|Харальд Гёффдинг]] |- |[[Гьеллеруп, Карл Адольф|Карл Гьеллеруп]] |- |[[Эрнст фон дер Реке|Эрнст Реке]] |- |{{нп5|Гронбех, Уильям|Уильям Гронбех|de|Vilhelm Grønbech}} |- |rowspan=3|{{Испания}} |[[Антонио Серра-и-Моранта]] |- |[[Перес Гальдос, Бенито|Бенито Перес Гальдос]] |- |[[Гимера, Анжел|Анжел Гимера]] |- |{{Флаг Финляндии}} |[[Ахо, Юхани|Юхани Ахо]] |- |{{Ирландия}} |[[Йейтс, Уильям Батлер|Уильям Йейтс]] |- |{{Флаг Нидерландов}} |[[Клос, Виллем|Виллем Клос]] |- |{{Рәсәй}} |[[Мережковский, Дмитрий Сергеевич|Дмитрий Мережковский]] |- |rowspan=5|{{Флаг Франции}} |{{нп5|Базин, Рене|Рене Базен||René Bazin}} |- |[[Фабр, Жан Анри|Жан Фабр]] |- |[[Фаге, Эмиль|Эмиль Фаге]] |- |[[Бурже, Поль|Поль Бурже]] |- |[[Бергсон, Анри|Анри Бергсон]] |- |{{Бөйөк Британия}} |[[Харди, Томас|Томас Харди]] |- |rowspan=2|{{Италия флагы}} |[[Фарина, Сальваторе|Сальваторе Фарина]] |- |[[Деледда, Грация|Грация Деледда]] |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1914/|title=The Nobel Prize in Literature 1914|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HF2hJYWM|archivedate=2013-06-09}}</ref> |- |width="4%"|[[1915]] |{{часть изображения|изобр=Romain Rolland 1915.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=270|общая=280|верх=0|право=5|низ=36|лево=5|рамка=нет|увеличить=-67}} |width=200|[[Роллан, Ромен|Ромен Роллан]]<br />(1866—1944)<br />{{Флаг Франции}} [[Франция]] |{{начало цитаты}} За высокий идеализм художественных произведений, за сочувствие и любовь к истине, с которой он описывает различные человеческие типажи {{oq|en|As a tribute to the lofty idealism of his literary production and to the sympathy and love of truth with which he has described different types of human beings}} {{конец цитаты}} |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (20)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |{{Бельгия}} |[[Верхарн, Эмиль|Эмиль Верхарн]] |- |{{Швейцария}} |[[Шпиттелер, Карл|Карл Шпиттелер]] |- |{{Флаг Чехии}} |[[Ян Мачар]] |- |{{Германия флагы}} |{{нп5|Авенариус, Фердинанд|Фердинанд Авенариус||Ferdinand Avenarius}} |- |rowspan=3|{{Дания}} |[[Гьеллеруп, Карл Адольф|Карл Гьеллеруп]] |- |[[Эрнст фон дер Реке|Эрнст Реке]] |- |{{нп5|Гронбех, Уильям|Уильям Гронбех|de|Vilhelm Grønbech}} |- |rowspan=3|{{Испания}} |[[Перес Гальдос, Бенито|Бенито Перес Гальдос]] |- |{{нп5|Руэда, Сальвадор|Сальвадор Руэда|es|Salvador Rueda}} |- |[[Гимера, Анжел|Анжел Гимера]] |- |{{Флаг Финляндии}} |[[Ахо, Юхани|Юхани Ахо]] |- |{{Ирландия}} |[[Йейтс, Уильям Батлер|Уильям Йейтс]] |- |{{Флаг Нидерландов}} |[[Клос, Виллем|Виллем Клос]] |- |rowspan=4|{{Флаг Франции}} |{{нп5|Базин, Рене|Рене Базен||René Bazin}} |- |[[Бурже, Поль|Поль Бурже]] |- |[[Бергсон, Анри|Анри Бергсон]] |- |[[Франс, Анатоль|Анатоль Франс]] |- |{{Бөйөк Британия}} |[[Даути, Чарльз Монтегю|Чарльз Даути]] |- |{{Италия флагы}} |[[Деледда, Грация|Грация Деледда]] |- |{{Швеция флагы}} |[[Хейденстам, Карл Густав Вернер фон|Карл Хейденстам]] |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=15|title=Нобелевская премия по литературе 1915|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HF2ijHT0|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1915/rolland-facts.html|title=Romain Rolland - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc4jLJBr|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1916]] |{{часть изображения|изобр=Verner von Heidenstam 1916.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=270|общая=280|верх=0|право=5|низ=36|лево=5|рамка=нет|увеличить=-67}} |width=200|[[Хейденстам, Карл Густав Вернер фон|Карл Хейденстам]]<br />(1859—1940)<br />{{Швеция флагы}} [[Швеция]] |{{начало цитаты}} В знак признания его значения, как виднейшего представителя новой эпохи в мировой литературе {{oq|en|In recognition of his significance as the leading representative of a new era in our literature}} {{конец цитаты}} |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (27)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |{{Бельгия}} |{{нп5|Пикард, Эдмонд|Эдмонд Пикард||Edmond Picard}} |- |rowspan=2|{{Швейцария}} |[[Шпиттелер, Карл|Карл Шпиттелер]] |- |{{нп5|Фрей, Адольф|Адольф Фрей||Adolf Frey}} |- |{{Флаг Чехии}} |[[Бржезина, Отокар|Отокар Бржезина]] |- |rowspan=2|{{Германия флагы}} |[[Фёрстер-Ницше, Элизабет|Элизабет Фёрстер-Ницше]] |- |[[Гарнак, Адольф фон|Адольф фон Гарнак]] |- |rowspan=7|{{Дания}} |{{нп5|Лунд, Троелс Фредерик|Троелс Лунд||Troels Frederik Lund}} |- |[[Кнудсен, Якоб|Якоб Кнудсен]] |- |[[Понтоппидан, Хенрик|Хенрик Понтоппидан]] |- |[[Гёффдинг, Харальд|Харальд Гёффдинг]] |- |[[Гьеллеруп, Карл Адольф|Карл Гьеллеруп]] |- |[[Эрнст фон дер Реке|Эрнст Реке]] |- |[[Брандес, Георг|Георг Брандес]] |- |rowspan=2|{{Испания}} |[[Перес Гальдос, Бенито|Бенито Перес Гальдос]] |- |[[Гимера, Анжел|Анжел Гимера]] |- |{{Флаг Финляндии}} |[[Ахо, Юхани|Юхани Ахо]] |- |{{Флаг Индии}} |[[Датта, Роби|Роби Датта]] |- |{{Рәсәй}} |[[Франко, Иван Яковлевич|Иван Франко]] |- |rowspan=2|{{Флаг Франции}} |[[Роллан, Ромен|Ромен Роллан]] |- |[[Франс, Анатоль|Анатоль Франс]] |- |{{Бөйөк Британия}} |[[Общество палийских текстов]] |- |rowspan=3|{{Швеция флагы}} |{{нп5|Шукк, Хенрик|Хенрик Шукк||Henrik Schück}} |- |{{нп5|Халльстрем, Пер|Пер Халльстрем||Per Hallström}} |- |[[Карлфельдт, Эрик Аксель|Эрик Карлфельдт]] |- !rowspan=2|{{Норвегия флагы}} |[[Гарборг, Арне|Арне Гарборг]] |- |[[Хейберг, Гуннар|Гуннар Хейберг]] |- |{{АҠШ флагы}} |[[Джеймс, Генри|Генри Джеймс]] |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=16|title=Нобелевская премия по литературе 1916|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HF2kRTfS|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1916/heidenstam-facts.html|title=Verner von Heidenstam - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc4k0g9y|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%" rowspan=2|[[1917]] |{{часть изображения|изобр=Karl Gjellerup 1917.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=270|общая=280|верх=0|право=5|низ=36|лево=5|рамка=нет|увеличить=-67}} |width=200|[[Гьеллеруп, Карл Адольф|Карл Гьеллеруп]]<br />(1857—1919)<br />{{Дания}} [[Дания]] |{{начало цитаты}} За многообразное поэтическое творчество и возвышенные идеалы {{oq|en|For his varied and rich poetry, which is inspired by lofty ideals}} {{конец цитаты}} |rowspan=2|{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (19)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |{{Бельгия}} |{{нп5|Пикард, Эдмонд|Эдмонд Пикард||Edmond Picard}} |- |{{Флаг Болгарии}} |[[Вазов, Иван Минчев|Иван Вазов]] |- |{{Флаг Канады}} |[[Чепмен, Уильям|Уильям Чепмен]] |- |rowspan=2|{{Швейцария}} |[[Шпиттелер, Карл|Карл Шпиттелер]] |- |{{нп5|Фрей, Адольф|Адольф Фрей||Adolf Frey}} |- |{{Флаг Чехии}} |[[Бржезина, Отокар|Отокар Бржезина]] |- |rowspan=2|{{Германия флагы}} |[[Фёрстер-Ницше, Элизабет|Элизабет Фёрстер-Ницше]] |- |{{нп5|Эрнст, Отто|Отто Эрнст|de|Otto Ernst (Schriftsteller)}} |- |rowspan=3|{{Дания}} |[[Окьер, Йеппе|Йеппе Окьер]] |- |[[Гьеллеруп, Карл Адольф|Карл Гьеллеруп]] |- |[[Брандес, Георг|Георг Брандес]] |- |{{Испания}} |[[Гимера, Анжел|Анжел Гимера]] |- |rowspan=2|{{Флаг Финляндии}} |{{нп5|Грипенберг, Бертеля|Бертеля Грипенберг|fi|Bertel Gripenberg}} |- |[[Ахо, Юхани|Юхани Ахо]] |- |{{Италия флагы}} |[[Деледда, Грация|Грация Деледда]] |- |{{Швеция флагы}} |[[Карлфельдт, Эрик Аксель|Эрик Карлфельдт]] |- !rowspan=3|{{Норвегия флагы}} |[[Гарборг, Арне|Арне Гарборг]] |- |{{нп5|Беэр, Йохан|Йохан Беэр||Johan Bojer}} |- |[[Булль, Олаф|Олаф Булль]] |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=17|title=Нобелевская премия по литературе 1917|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HF2mDmug|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1917/gjellerup-facts.html|title=Karl Gjellerup - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc4khqI7|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |{{часть изображения|изобр=Henrik Pontoppidan.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=150|общая=226|верх=30|право=38|низ=92|лево=38|рамка=нет|увеличить=-40}} |width=200|[[Понтоппидан, Хенрик|Хенрик Понтоппидан]]<br />(1857—1943)<br />{{Дания}} [[Дания]] |{{начало цитаты}} За правдивое описание современной жизни Дании {{oq|en|For his authentic descriptions of present-day life in Denmark}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=18|title=Нобелевская премия по литературе 1917|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HF2nEAUk|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1917/pontoppidan-facts.html|title=Henrik Pontoppidan - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc4lMjQe|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1918]] | style="text-align:center;" colspan="3"|Премия тапшырылманы. |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (17)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" | |[[Розеггер, Петер|Петер Розеггер]] |- |rowspan=2| |[[Шпиттелер, Карл|Карл Шпиттелер]] |- |{{нп5|Фрей, Адольф|Адольф Фрей||Adolf Frey}} |- |rowspan=2|{{Флаг Чехии}} |[[Бржезина, Отокар|Отокар Бржезина]] |- |[[Йирасек, Алоис|Алоис Йирасек]] |- |{{Германия флагы}} |{{нп5|Френсен, Густав|Густав Френсен||Gustav Frenssen}} |- |{{Дания}} |[[Брандес, Георг|Георг Брандес]] |- |{{Испания}} |[[Гимера, Анжел|Анжел Гимера]] |- |rowspan=2|{{Флаг Финляндии}} |{{нп5|Грипенберг, Бертеля|Бертеля Грипенберг|fi|Bertel Gripenberg}} |- |[[Ахо, Юхани|Юхани Ахо]] |- |{{Ирландия}} |[[Йейтс, Уильям Батлер|Уильям Йейтс]] |- |{{Исландия флагы}} |{{нп5|Гуннарссон, Гуннар|Гуннар Гуннарссон||Gunnar Gunnarsson}} |- |{{Рәсәй}} |[[Максим Горький]] |- |{{Флаг Франции}} |[[Бергсон, Анри|Анри Бергсон]] |- |{{Италия флагы}} |[[Деледда, Грация|Грация Деледда]] |- |{{Швеция флагы}} |[[Карлфельдт, Эрик Аксель|Эрик Карлфельдт]] |- |{{Норвегия флагы}} |[[Гамсун, Кнут|Кнут Гамсун]] |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1918/|title=The Nobel Prize in Literature 1918|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HF2oElb2|archivedate=2013-06-09}}</ref> |- |width="4%"|[[1919]] |{{часть изображения|изобр=Carl Spitteler 1919.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=270|общая=280|верх=0|право=5|низ=36|лево=5|рамка=нет|увеличить=-67}} |width=200|[[Шпиттелер, Карл|Карл Шпиттелер]]<br />(1845—1924)<br />{{Швейцария}} [[Швейцария]] |{{начало цитаты}} За несравненный эпос «Олимпийская весна» {{oq|en|In special appreciation of his epic, Olympian Spring}} {{конец цитаты}} |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (11)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |{{Флаг Австрии}} |[[Гофмансталь, Гуго фон|Гуго фон Гофмансталь]] |- |{{Швейцария}} |[[Шпиттелер, Карл|Карл Шпиттелер]] |- |{{Флаг Чехии}} |[[Йирасек, Алоис|Алоис Йирасек]] |- |{{Германия флагы}} |[[Хольц, Арно|Арно Хольц]] |- |{{Флаг Финляндии}} |[[Ахо, Юхани|Юхани Ахо]] |- |{{Флаг Польши}} |[[Реймонт, Владислав|Владислав Реймонт]] |- |rowspan=2|{{Бөйөк Британия}} |[[Говард, Эбенизер|Эбенизер Говард]] |- |[[Голсуорси, Джон|Джон Голсуорси]] |- |rowspan=2|{{Швеция флагы}} |{{нп5|Халльстрем, Пер|Пер Халльстрем||Per Hallström}} |- |[[Карлфельдт, Эрик Аксель|Эрик Карлфельдт]] |- |{{Норвегия флагы}} |{{нп5|Кинк, Ганс|Ганс Кинк||Hans Kinck}} |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=19|title=Нобелевская премия по литературе 1919|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HF2q28cl|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1919/spitteler-facts.html|title=Carl Spitteler - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc4m3AFc|archivedate=2013-06-24}}</ref> |} === 1920-е === {| class="wide" style="text-align:center;" !Год !width="90px"|Портрет !Страна<ref name=expl />, лауреат !Обоснование награды !width=150px|Другие номинанты !width=50px|Прим. |- |width="4%"|[[1920]] |{{часть изображения|изобр=Knut Hamsun.jpeg|позиция=center|подпись=|ширина=210|общая=225|верх=0|право=7|низ=15|лево=8|увеличить=-57|рамка=нет}} |width=200|[[Гамсун, Кнут|Кнут Гамсун]]<br />(1859—1952)<br />{{Норвегия флагы}} [[Норвегия]] |{{начало цитаты}} За монументальное произведение «Соки земли» о жизни норвежских крестьян, сохранивших свою вековую привязанность к земле и верность патриархальным традициям {{oq|en|For his monumental work, Growth of the Soil}} {{конец цитаты}} |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (0)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" | |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=20|title=Нобелевская премия по литературе 1920|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HF2rjhPG|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1920/hamsun-facts.html|title=Knut Hamsun - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc4mjBag|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1921]] |{{часть изображения|изобр=Anatole France 1921.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=360|общая=473|верх=49|право=57|низ=100|лево=56|увеличить=-75|рамка=нет}} |width=200|[[Франс, Анатоль|Анатоль Франс]]<br />(1844—1924)<br />{{Флаг Франции}} [[Франция]] |{{начало цитаты}} За блестящие литературные достижения, отмеченные изысканностью стиля, глубоко выстраданным гуманизмом и истинно галльским темпераментом {{oq|en|In recognition of his brilliant literary achievements, characterized as they are by a nobility of style, a profound human sympathy, grace, and a true Gallic temperament}} {{конец цитаты}} |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (17)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |rowspan=2|{{Флаг Чехии}} |[[Бржезина, Отокар|Отокар Бржезина]] |- |[[Йирасек, Алоис|Алоис Йирасек]] |- |rowspan=2|{{Германия флагы}} |{{нп5|Авенариус, Фердинанд|Фердинанд Авенариус||Ferdinand Avenarius}} |- |[[Хольц, Арно|Арно Хольц]] |- |rowspan=2|{{Испания}} |[[Бенавенте-и-Мартинес, Хасинто|Хасинто Бенавенте-и-Мартинес]] |- |[[Гимера, Анжел|Анжел Гимера]] |- |{{Ирландия}} |[[Йейтс, Уильям Батлер|Уильям Йейтс]] |- |{{Исландия флагы}} |{{нп5|Гуннарссон, Гуннар|Гуннар Гуннарссон||Gunnar Gunnarsson}} |- |{{Флаг Польши}} |[[Жеромский, Стефан|Стефан Жеромский]] |- |rowspan=3|{{Флаг Франции}} |[[Бутру, Этьен Эмиль Мари|Этьен Бутру]] |- |{{нп5|Ревель, Жан|Жан Ревель|fr|Jean Revel}} |- |[[Бергсон, Анри|Анри Бергсон]] |- |rowspan=3|{{Бөйөк Британия}} |[[Шоу, Джордж Бернард|Бернард Шоу]] |- |[[Голсуорси, Джон|Джон Голсуорси]] |- |[[Уэллс, Герберт Джордж|Герберт Уэллс]] |- |{{Италия флагы}} |[[Деледда, Грация|Грация Деледда]] |- |{{Норвегия флагы}} |[[Гарборг, Арне|Арне Гарборг]] |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=21|title=Нобелевская премия по литературе 1921|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HF2tQlp5|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1921/france-facts.html|title=Anatole France - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc4nPrkW|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1922]] |{{часть изображения|изобр=Jacinto Benavente.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=150|общая=162|верх=7|право=6|низ=20|лево=6|увеличить=-40|рамка=нет}} |width=200|[[Бенавенте-и-Мартинес, Хасинто|Хасинто Бенавенте-и-Мартинес]]<br />(1866—1954)<br />{{Испания флагы (1785-1931)}} [[Испания]] |{{начало цитаты}} За блестящее мастерство, с которым он продолжил славные традиции испанской драмы {{oq|en|For the happy manner in which he has continued the illustrious traditions of the Spanish drama}} {{конец цитаты}} |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (21)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |rowspan=4|{{Германия флагы}} |[[Белов, Георг фон|Георг фон Белов]] |- |{{нп5|Эрнст, Поль|Поль Эрнст||Karl Friedrich Paul Ernst}} |- |[[Хольц, Арно|Арно Хольц]] |- |[[Пастор, Людвиг|Людвиг Пастор]] |- |{{Дания}} |[[Брандес, Георг|Георг Брандес]] |- |{{Испания}} |[[Гимера, Анжел|Анжел Гимера]] |- |{{Флаг Финляндии}} |{{нп5|Грипенберг, Бертеля|Бертеля Грипенберг|fi|Bertel Gripenberg}} |- |rowspan=2|{{Ирландия}} |[[Йейтс, Уильям Батлер|Уильям Йейтс]] |- |{{нп5|Фиггис, Даррелл|Даррелл Фиггис||Darrell Figgis}} |- |{{Исландия флагы}} |{{нп5|Гуннарссон, Гуннар|Гуннар Гуннарссон||Gunnar Gunnarsson}} |- |rowspan=2|{{Флаг Польши}} |[[Реймонт, Владислав|Владислав Реймонт]] |- |[[Жеромский, Стефан|Стефан Жеромский]] |- |rowspan=5|{{Бөйөк Британия}} |{{нп5|Садлеир, Майкл|Майкл Садлеир||Michael Sadleir}} |- |[[Зангвилл, Израэл|Израэл Зангвилл]] |- |[[Харди, Томас|Томас Харди]] |- |[[Голсуорси, Джон|Джон Голсуорси]] |- |{{нп5|Инге, Уильям (священник)|Уильям Инге||William Inge (priest)}} |- |rowspan=3|{{Италия флагы}} |[[Деледда, Грация|Грация Деледда]] |- |[[Бракко, Роберто|Роберто Бракко]] |- |[[Серао, Матильда|Матильда Серао]] |- |{{Норвегия флагы}} |[[Унсет, Сигрид|Сигрид Унсет]] |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=22|title=Нобелевская премия по литературе 1922|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HF2vAY2k|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1922/benavente-facts.html|title=Jacinto Benavente - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc4o7rXd|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1923]] |{{часть изображения|изобр=Yeats1923.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=270|общая=280|верх=0|право=10|низ=36|лево=0|увеличить=-67|рамка=нет}} |width=200|[[Йейтс, Уильям Батлер|Уильям Йейтс]]<br />(1865—1939)<br />{{Ирландия}} [[Ирландия]] |{{начало цитаты}} За вдохновенное поэтическое творчество, передающее в высокохудожественной форме национальный дух {{oq|en|For his always inspired poetry, which in a highly artistic form gives expression to the spirit of a whole nation}} {{конец цитаты}} |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (18)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |- |rowspan=5|{{Германия флагы}} |{{нп5|Эрнст, Поль|Поль Эрнст||Karl Friedrich Paul Ernst}} |- |[[Фёрстер-Ницше, Элизабет|Элизабет Фёрстер-Ницше]] |- |[[Хольц, Арно|Арно Хольц]] |- |[[Пастор, Людвиг|Людвиг Пастор]] |- |[[Герман Турк]] |- |{{Испания}} |[[Гимера, Анжел|Анжел Гимера]] |- |{{Флаг Финляндии}} |{{нп5|Грипенберг, Бертеля|Бертеля Грипенберг|fi|Bertel Gripenberg}} |- |{{Исландия флагы}} |{{нп5|Кваран, Эйнар|Эйнар Кваран||Einar Hjörleifsson Kvaran}} |- |{{Флаг Польши}} |[[Жеромский, Стефан|Стефан Жеромский]] |- |rowspan=2|{{Бөйөк Британия}} |[[Харди, Томас|Томас Харди]] |- |{{нп5|Инге, Уильям (священник)|Уильям Инге||William Inge (priest)}} |- |rowspan=4|{{Италия флагы}} |[[Деледда, Грация|Грация Деледда]] |- |[[Бракко, Роберто|Роберто Бракко]] |- |[[Серао, Матильда|Матильда Серао]] |- |[[Ферреро, Гульельмо|Гульельмо Ферреро]] |- |rowspan=3|{{СССР}} |[[Бунин, Иван Алексеевич|Иван Бунин]] |- |[[Бальмонт, Константин Дмитриевич|Константин Бальмонт]] |- |[[Максим Горький]] |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=23|title=Нобелевская премия по литературе 1923|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HF2wsEFs|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1923/yeats-facts.html|title=William Butler Yeats - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc4ope59|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1924]] |{{часть изображения|изобр=Wladyslaw Reymont 1924.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=270|общая=280|верх=0|право=5|низ=36|лево=5|увеличить=-67|рамка=нет}} |width=200|[[Реймонт, Владислав|Владислав Реймонт]]<br />(1867—1925)<br />{{Флаг Польши}} [[Польша]] |{{начало цитаты}} За выдающийся национальный эпос — роман «Мужики» {{oq|en|For his great national epic, The Peasants}} {{конец цитаты}} |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (17)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |rowspan=2|{{Флаг Австрии}} |[[Гофмансталь, Гуго фон|Гуго фон Гофмансталь]] |- |[[Нойбургер, Макс|Макс Нойбургер]] |- |rowspan=5|{{Германия флагы}} |{{нп5|Эрнст, Поль|Поль Эрнст||Karl Friedrich Paul Ernst}} |- |[[Хольц, Арно|Арно Хольц]] |- |[[Манн, Томас|Томас Манн]] |- |[[Пастор, Людвиг|Людвиг Пастор]] |- |[[Герман Турк]] |- |{{Исландия флагы}} |{{нп5|Кваран, Эйнар|Эйнар Кваран||Einar Hjörleifsson Kvaran}} |- |{{Флаг Польши}} |[[Жеромский, Стефан|Стефан Жеромский]] |- |{{Флаг Франции}} |[[Сабатье, Поль (писатель)|Поль Сабатье]] |- |rowspan=2|{{Бөйөк Британия}} |[[Харди, Томас|Томас Харди]] |- |[[Шоу, Джордж Бернард|Бернард Шоу]] |- |rowspan=4|{{Италия флагы}} |[[Деледда, Грация|Грация Деледда]] |- |[[Бракко, Роберто|Роберто Бракко]] |- |[[Серао, Матильда|Матильда Серао]] |- |[[Ферреро, Гульельмо|Гульельмо Ферреро]] |- |{{Норвегия флагы}} |[[Дуун, Улав|Улав Дуун]] |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=24|title=Нобелевская премия по литературе 1924|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HF3Bm0KC|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1924/reymont-facts.html|title=Wladyslaw Reymont - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc4pVI1R|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1925]] |{{часть изображения|изобр=George Bernard Shaw 1925.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=270|общая=280|верх=6|право=5|низ=30|лево=5|увеличить=-67|рамка=нет}} |width=200|[[Шоу, Джордж Бернард|Бернард Шоу]]<br />(1856—1950)<br />{{Бөйөк Британия}} [[Бөйөк Британия]] |{{начало цитаты}} За творчество, отмеченное идеализмом и гуманизмом, за искрометную сатиру, которая часто сочетается с исключительной поэтической красотой {{oq|en|For his work which is marked by both idealism and humanity, its stimulating satire often being infused with a singular poetic beauty"}} {{конец цитаты}} |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (19)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |{{Флаг Чехии}} |[[Бржезина, Отокар|Отокар Бржезина]] |- |rowspan=3|{{Германия флагы}} |{{нп5|Эрнст, Поль|Поль Эрнст||Karl Friedrich Paul Ernst}} |- |{{нп5|Гольцапфель, Рудольф|Рудольф Гольцапфель|de|Rudolf Maria Holzapfel}} |- |[[Пастор, Людвиг|Людвиг Пастор]] |- |rowspan=2|{{Дания}} |[[Брандес, Георг|Георг Брандес]] |- |[[Йенсен, Йоханнес Вильхельм|Йоханнес Йенсен]] |- |{{Флаг Нидерландов}} |[[Клос, Виллем|Виллем Клос]] |- |rowspan=2|{{Флаг Франции}} |[[Рейналь, Пол|Пол Рейналь]] |- |[[Сабатье, Поль (писатель)|Поль Сабатье]] |- |{{Бөйөк Британия}} |[[Харди, Томас|Томас Харди]] |- |rowspan=5|{{Италия флагы}} |[[Деледда, Грация|Грация Деледда]] |- |[[Бракко, Роберто|Роберто Бракко]] |- |[[Серао, Матильда|Матильда Серао]] |- |[[Ферреро, Гульельмо|Гульельмо Ферреро]] |- |[[Шембари, Джованни|Джованни Шембари]] |- |rowspan=3|{{Норвегия флагы}} |{{нп5|Беэр, Йохан|Йохан Беэр||Johan Bojer}} |- |[[Унсет, Сигрид|Сигрид Унсет]] |- |[[Дуун, Улав|Улав Дуун]] |- |{{АҠШ флагы}} |{{нп5|Мор, Пол Элмер|Пол Мор||Paul Elmer More}} |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=25|title=Нобелевская премия по литературе 1925|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HF3DajOB|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1925/shaw-facts.html|title=George Bernard Shaw - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc4qAnNe|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1926]] |{{часть изображения|изобр=Grazia Deledda 1926.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=270|общая=280|верх=6|право=5|низ=30|лево=5|увеличить=-67|рамка=нет}} |width=200|[[Деледда, Грация|Грация Деледда]]<br />(1871—1936)<br />{{Флаг|Королевство Италия}} [[Италия]] |{{начало цитаты}} За поэтические сочинения, в которых с пластической ясностью описывается жизнь её родного острова, а также за глубину подхода к человеческим проблемам в целом {{oq|en|For her idealistically inspired writings which with plastic clarity picture the life on her native island and with depth and sympathy deal with human problems in general}} {{конец цитаты}} |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (28)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |rowspan=2|{{Флаг Австрии}} |[[Гофмансталь, Гуго фон|Гуго фон Гофмансталь]] |- |[[Краус, Карл|Карл Краус]] |- |{{Чили}} |[[Уидобро, Висенте|Висенте Уидобро]] |- |rowspan=3|{{Германия флагы}} |{{нп5|Бонн, Георг|Георг Бонн|de|Georg Bonne}} |- |{{нп5|Эрнст, Поль|Поль Эрнст||Karl Friedrich Paul Ernst}} |- |{{нп5|Гольцапфель, Рудольф|Рудольф Гольцапфель|de|Rudolf Maria Holzapfel}} |- |rowspan=3|{{Дания}} |{{нп5|Йоргенсен, Йоханнес|Йоханнес Йоргенсен||Johannes Jørgensen}} |- |[[Брандес, Георг|Георг Брандес]] |- |[[Йенсен, Йоханнес Вильхельм|Йоханнес Йенсен]] |- |rowspan=2|{{Испания}} |{{нп5|Казанова, София|София Казанова|es|Sofía Casanova}} |- |{{нп5|Серна, Конча Эспина де ла|Конча Эспина де ла Серна|es|Concha Espina}} |- |{{Флаг Финляндии}} |[[Вестермарк, Эдвард|Эдвард Вестермарк]] |- |{{Греция}} |[[Паламас, Костис|Костис Паламас]] |- |{{Венгрия флагы}} |[[Херцег, Ференц|Ференц Херцег]] |- |{{Флаг Нидерландов}} |[[Клос, Виллем|Виллем Клос]] |- |{{Флаг Уругвая}} |{{нп5|Сан-Мартин, Хуан Соррилья де|Хуан Соррилья де Сан-Мартин||Juan Zorrilla de San Martín}} |- |{{Югославия флагы}} |{{нп5|Косор, Йосип|Йосип Косор||Josip Kosor}} |- |rowspan=2|{{Флаг Франции}} |[[Рейналь, Пол|Пол Рейналь]] |- |[[Клодель, Поль|Поль Клодель]] |- |rowspan=4|{{Бөйөк Британия}} |[[Беннетт, Арнольд|Арнольд Беннетт]] |- |[[Харди, Томас|Томас Харди]] |- |[[Шоу, Джордж Бернард|Бернард Шоу]] |- |[[Фрэзер, Джеймс Джордж|Джеймс Фрэзер]] |- |{{Италия флагы}} |[[Негри, Ада|Ада Негри]] |- |rowspan=2|{{Норвегия флагы}} |{{нп5|Кинк, Ганс|Ганс Кинк||Hans Kinck}} |- |[[Унсет, Сигрид|Сигрид Унсет]] |- |rowspan=2|{{СССР}} |[[Агаронян, Аветис Аракелович|Аветис Агаронян]] |- |[[Краснов, Пётр Николаевич|Пётр Краснов]] |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=26|title=Нобелевская премия по литературе 1926|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HF3FNmqn|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1926/deledda-facts.html|title=Grazia Deledda - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc4rIGbD|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1927]] |{{часть изображения|изобр=Henri Bergson.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=390|общая=543|верх=0|право=83|низ=283|лево=70|увеличить=-77|рамка=нет}} |width=200|[[Бергсон, Анри|Анри Бергсон]]<br />(1859—1941)<br />{{Флаг Франции}} [[Франция]] |{{начало цитаты}} В знак признания его ярких и жизнеутверждающих идей, а также за то исключительное мастерство, с которым эти идеи были воплощены {{oq|en|In recognition of his rich and vitalizing ideas and the brillant skill with which they have been presented}} {{конец цитаты}} |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (23)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |{{Флаг Австрии}} |[[Гофмансталь, Гуго фон|Гуго фон Гофмансталь]] |- |rowspan=5|{{Германия флагы}} |{{нп5|Эрнст, Поль|Поль Эрнст||Karl Friedrich Paul Ernst}} |- |[[Хольц, Арно|Арно Хольц]] |- |{{нп5|Гольцапфель, Рудольф|Рудольф Гольцапфель|de|Rudolf Maria Holzapfel}} |- |{{нп5|Колбенхейер, Эрвин|Эрвин Колбенхейер||Erwin Guido Kolbenheyer}} |- |[[Мейер, Эдуард|Эдуард Мейер]] |- |rowspan=2|{{Дания}} |{{нп5|Гронбех, Уильям|Уильям Гронбех|de|Vilhelm Grønbech}} |- |[[Йенсен, Йоханнес Вильхельм|Йоханнес Йенсен]] |- |{{Испания}} |{{нп5|Серна, Конча Эспина де ла|Конча Эспина де ла Серна|es|Concha Espina}} |- |{{Флаг Финляндии}} |[[Вестермарк, Эдвард|Эдвард Вестермарк]] |- |{{Греция}} |[[Паламас, Костис|Костис Паламас]] |- |{{Венгрия флагы}} |[[Херцег, Ференц|Ференц Херцег]] |- |{{Югославия флагы}} |{{нп5|Косор, Йосип|Йосип Косор||Josip Kosor}} |- |{{Флаг Франции}} |{{нп5|Эстауни, Эдвард|Эдвард Эстауни||Édouard Estaunié}} |- |{{Бөйөк Британия}} |[[Харди, Томас|Томас Харди]] |- |rowspan=4|{{Италия флагы}} |[[Деледда, Грация|Грация Деледда]] |- |[[Ферреро, Гульельмо|Гульельмо Ферреро]] |- |[[Негри, Ада|Ада Негри]] |- |{{нп5|Паскарелла, Чезаре|Чезаре Паскарелла||Cesare Pascarella}} |- |rowspan=2|{{Норвегия флагы}} |[[Булль, Олаф|Олаф Булль]] |- |[[Дуун, Улав|Улав Дуун]] |- |rowspan=2|{{АҠШ флагы}} |[[Уортон, Эдит|Эдит Уортон]] |- |{{нп5|Скотт, Самуэль|Самуэль Скотт||Samuel Parsons Scott}} |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=27|title=Нобелевская премия по литературе 1927|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HF3H5WhZ|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1927/bergson-facts.html|title=Henri Bergson - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc4sj9ZC|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1928]] |{{часть изображения|изобр=Sigrid Undset 1928.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=270|общая=280|верх=6|право=5|низ=30|лево=5|увеличить=-67|рамка=нет}} |width=200|[[Унсет, Сигрид|Сигрид Унсет]]<br />(1882—1949)<br />{{Норвегия флагы}} [[Норвегия]] |{{начало цитаты}} За запоминающееся описание скандинавского средневековья {{oq|en|Principally for her powerful descriptions of Northern life during the Middle Ages}} {{конец цитаты}} |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (32)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |rowspan=3|{{Флаг Австрии}} |[[Краус, Карл|Карл Краус]] |- |{{нп5|Барч, Рудольф Ханс|Рудольф Барч||Rudolf Hans Bartsch}} |- |{{нп5|Дойблер, Теодор|Теодор Дойблер||Theodor Däubler}} |- |{{Бельгия}} |{{нп5|Тиммерманс, Феликс|Феликс Тиммерманс||Felix Timmermans}} |- |{{Флаг Болгарии}} |[[Грозев, Иван|Иван Грозев]] |- |{{Флаг Чехии}} |[[Бржезина, Отокар|Отокар Бржезина]] |- |rowspan=7|{{Германия флагы}} |{{нп5|Бонн, Георг|Георг Бонн|de|Georg Bonne}} |- |[[Дриш, Ханс|Ханс Дриш]] |- |{{нп5|Эрнст, Поль|Поль Эрнст||Karl Friedrich Paul Ernst}} |- |[[Хольц, Арно|Арно Хольц]] |- |{{нп5|Гольцапфель, Рудольф|Рудольф Гольцапфель|de|Rudolf Maria Holzapfel}} |- |[[Хух, Рикарда|Рикарда Хух]] |- |[[Манн, Томас|Томас Манн]] |- |rowspan=2|{{Дания}} |{{нп5|Гронбех, Уильям|Уильям Гронбех|de|Vilhelm Grønbech}} |- |[[Йенсен, Йоханнес Вильхельм|Йоханнес Йенсен]] |- |rowspan=3|{{Испания}} |{{нп5|Бланка де лос Риос|Бланка де лос Риос|es|Blanca de los Ríos}} |- |{{нп5|Вальдес, Армандо Паласио|Армандо Вальдес||Armando Palacio Valdés}} |- |{{нп5|Серна, Конча Эспина де ла|Конча Эспина де ла Серна|es|Concha Espina}} |- |{{Греция}} |[[Паламас, Костис|Костис Паламас]] |- |rowspan=2|{{Флаг Нидерландов}} |[[Клос, Виллем|Виллем Клос]] |- |[[Фредерик Ван Эден]] |- |{{Флаг Новой Зеландии}} |{{нп5|Хоуз, Эдит Энни|Эдит Хоуз||Edith Annie Howes}} |- |{{Флаг Уругвая}} |{{нп5|Сан-Мартин, Хуан Соррилья де|Хуан Соррилья де Сан-Мартин||Juan Zorrilla de San Martín}} |- |rowspan=3|{{Флаг Франции}} |[[Бурже, Поль|Поль Бурже]] |- |{{нп5|Эстауни, Эдвард|Эдвард Эстауни||Édouard Estaunié}} |- |[[Бергсон, Анри|Анри Бергсон]] |- |{{Бөйөк Британия}} |[[Фрэзер, Джеймс Джордж|Джеймс Фрэзер]] |- |rowspan=3|{{Норвегия флагы}} |[[Булль, Олаф|Олаф Булль]] |- |{{нп5|Ларсен, Альф|Альф Ларсен||Alf Larsen}} |- |[[Дуун, Улав|Улав Дуун]] |- |{{АҠШ флагы}} |[[Уортон, Эдит|Эдит Уортон]] |- |{{СССР}} |[[Максим Горький]] |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=28|title=Нобелевская премия по литературе 1928|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HF3InhbX|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1928/undset-facts.html|title=Sigrid Undset - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc4tQQtx|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1929]] |{{часть изображения|изобр=Thomas Mann 1929.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=270|общая=280|верх=6|право=5|низ=30|лево=5|увеличить=-67|рамка=нет}} |width=200|[[Манн, Томас|Томас Манн]]<br />(1875—1955)<br />{{Германия флагы (1918—1933)}} [[Германия]] |{{начало цитаты}} Прежде всего, за великий роман «Будденброки», который стал классикой современной литературы, и популярность которого неуклонно растет {{oq|en|Principally for his great novel, Buddenbrooks, which has won steadily increased recognition as one of the classic works of contemporary literature}} {{конец цитаты}} |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (22)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |{{Флаг Австрии}} |{{нп5|Барч, Рудольф Ханс|Рудольф Барч||Rudolf Hans Bartsch}} |- |{{Флаг Болгарии}} |[[Грозев, Иван|Иван Грозев]] |- |{{Флаг Чехии}} |[[Бржезина, Отокар|Отокар Бржезина]] |- |rowspan=6|{{Германия флагы}} |{{нп5|Бонн, Георг|Георг Бонн|de|Georg Bonne}} |- |{{нп5|Эрнст, Поль|Поль Эрнст||Karl Friedrich Paul Ernst}} |- |[[Георге, Стефан|Стефан Георге]] |- |[[Хольц, Арно|Арно Хольц]] |- |{{нп5|Гольцапфель, Рудольф|Рудольф Гольцапфель|de|Rudolf Maria Holzapfel}} |- |[[Пастор, Людвиг|Людвиг Пастор]] |- |{{Дания}} |[[Расмуссен, Кнуд|Кнуд Расмуссен]] |- |{{Испания}} |{{нп5|Серна, Конча Эспина де ла|Конча Эспина де ла Серна|es|Concha Espina}} |- |{{Флаг Финляндии}} |{{нп5|Грипенберг, Бертеля|Бертеля Грипенберг|fi|Bertel Gripenberg}} |- |{{Греция}} |[[Паламас, Костис|Костис Паламас]] |- |{{Флаг Венесуэлы}} |{{нп5|Бланко-Фомбона, Руфино|Руфино Бланко-Фомбона||Rufino Blanco-Fombona}} |- |{{Флаг Франции}} |{{нп5|Эстауни, Эдвард|Эдвард Эстауни||Édouard Estaunié}} |- |{{Бөйөк Британия}} |{{нп5|Инге, Уильям (священник)|Уильям Инге||William Inge (priest)}} |- |{{Италия флагы}} |[[Кроче, Бенедетто|Бенедетто Кроче]] |- |{{Швеция флагы}} |[[Карлфельдт, Эрик Аксель|Эрик Карлфельдт]] |- |{{Норвегия флагы}} |{{нп5|Беэр, Йохан|Йохан Беэр||Johan Bojer}} |- |rowspan=3|{{АҠШ флагы}} |[[Робинсон, Эдвин Арлингтон|Эдвин Робинсон]] |- |{{нп5|Райс, Кейл|Кейл Райс||Cale Young Rice}} |- |[[Уайлдер, Торнтон|Торнтон Уайлдер]] |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=29|title=Нобелевская премия по литературе 1929|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HF3KVgY2|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1929/mann-facts.html|title=Thomas Mann - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc4uLEhU|archivedate=2013-06-24}}</ref> |} === 1930-е === {| class="wide" style="text-align:center;" !Год !width="90px"|Портрет !Страна<ref name=expl />, лауреат !Обоснование награды !width=150px|Другие номинанты !width=50px|Прим. |- |width="4%"|[[1930]] |{{часть изображения|изобр=Sinclair Lewis 1930.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=150|общая=162|верх=0|право=6|низ=27|лево=6|увеличить=-40|рамка=нет}} |width=200|[[Льюис, Синклер|Синклер Льюис]]<br />(1885—1951)<br />{{Флаг|АҠШ|1912}} [[АҠШ]] |{{начало цитаты}} За мощное и выразительное искусство повествования и за редкое умение с сатирой и юмором создавать новые типы и характеры {{oq|en|For his vigorous and graphic art of description and his ability to create, with wit and humour, new types of characters}} {{конец цитаты}} |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (29)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |rowspan=4|{{Флаг Австрии}} |[[Краус, Карл|Карл Краус]] |- |{{нп5|Барч, Рудольф Ханс|Рудольф Барч||Rudolf Hans Bartsch}} |- |[[Касснер, Рудольф|Рудольф Касснер]] |- |{{нп5|Вилдганс, Антон|Антон Вилдганс||Anton Wildgans}} |- |{{Флаг Чехии}} |[[Йирасек, Алоис|Алоис Йирасек]] |- |rowspan=5|{{Германия флагы}} |{{нп5|Бонн, Георг|Георг Бонн|de|Georg Bonne}} |- |[[Дриш, Ханс|Ханс Дриш]] |- |{{нп5|Эрнст, Поль|Поль Эрнст||Karl Friedrich Paul Ernst}} |- |[[Фейхтвангер, Лион|Лион Фейхтвангер]] |- |{{нп5|Румп, Джон|Джон Румп|de|Johann Rump}} |- |{{Дания}} |[[Эрнст фон дер Реке|Эрнст Реке]] |- |{{Испания}} |{{нп5|Серна, Конча Эспина де ла|Конча Эспина де ла Серна|es|Concha Espina}} |- |rowspan=4|{{Флаг Финляндии}} |{{нп5|Хирнр, Юрье|Юрье Хирнр|fi|Yrjö Hirn}} |- |[[Ярнефельт, Арвид|Арвид Ярнефельт]] |- |{{нп5|Грипенберг, Бертеля|Бертеля Грипенберг|fi|Bertel Gripenberg}} |- |[[Силланпяя, Франс Эмиль|Франс Силланпяя]] |- |{{Греция}} |[[Паламас, Костис|Костис Паламас]] |- |rowspan=2|{{Флаг Венесуэлы}} |[[Арвело, Клотильда де|Клотильда де Арвело]] |- |{{нп5|Бланко-Фомбона, Руфино|Руфино Бланко-Фомбона||Rufino Blanco-Fombona}} |- |rowspan=2|{{Флаг Франции}} |{{нп5|Эстауни, Эдвард|Эдвард Эстауни||Édouard Estaunié}} |- |[[Валери, Поль|Поль Валери]] |- |{{Норвегия флагы}} |[[Дуун, Улав|Улав Дуун]] |- |rowspan=5|{{АҠШ флагы}} |[[Уортон, Эдит|Эдит Уортон]] |- |[[Робинсон, Эдвин Арлингтон|Эдвин Робинсон]] |- |[[Драйзер, Теодор|Теодор Драйзер]] |- |[[Льюис, Синклер|Синклер Льюис]] |- |[[Мастерс, Эдгар Ли|Эдгар Ли Мастерс]] |- |rowspan=2|{{СССР}} |[[Бунин, Иван Алексеевич|Иван Бунин]] |- |[[Мережковский, Дмитрий Сергеевич|Дмитрий Мережковский]] |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=30|title=Нобелевская премия по литературе 1930|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HFMq50Bw|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1930/lewis-facts.html|title=Sinclair Lewis - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc4v3N4w|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1931]] |{{часть изображения|изобр=Erik Axel Karlfeldt 1931.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=270|общая=280|верх=0|право=0|низ=36|лево=10|увеличить=-67|рамка=нет}} |width=200|[[Карлфельдт, Эрик Аксель|Эрик Карлфельдт]]<br />(1864—1931)<br />{{Швеция флагы}} [[Швеция]] |{{начало цитаты}} За его поэзию {{oq|en|The poetry of Erik Axel Karlfeldt}} {{конец цитаты}} |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (28)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |rowspan=2|{{Флаг Австрии}} |[[Касснер, Рудольф|Рудольф Касснер]] |- |{{нп5|Вилдганс, Антон|Антон Вилдганс||Anton Wildgans}} |- |{{Швейцария}} |[[Гессе, Герман|Герман Гессе]] |- |{{Флаг Кубы}} |[[Местре, Лаура|Лаура Местре]] |- |rowspan=6|{{Германия флагы}} |{{нп5|Бонн, Георг|Георг Бонн|de|Georg Bonne}} |- |[[Дриш, Ханс|Ханс Дриш]] |- |{{нп5|Эрнст, Поль|Поль Эрнст||Karl Friedrich Paul Ernst}} |- |[[Георге, Стефан|Стефан Георге]] |- |{{нп5|Румп, Джон|Джон Румп|de|Johann Rump}} |- |[[Ремарк, Эрих Мария|Эрих Ремарк]] |- |rowspan=2|{{Дания}} |[[Андерсен-Нексё, Мартин|Мартин Андерсен-Нексё]] |- |[[Йенсен, Йоханнес Вильхельм|Йоханнес Йенсен]] |- |rowspan=3|{{Испания}} |[[Айала, Рамон Перес де|Рамон Перес де Айала]] |- |{{нп5|Серна, Конча Эспина де ла|Конча Эспина де ла Серна|es|Concha Espina}} |- |[[Менендес Пидаль, Рамон|Рамон Менендес Пидаль]] |- |rowspan=2|{{Флаг Финляндии}} |{{нп5|Грипенберг, Бертеля|Бертеля Грипенберг|fi|Bertel Gripenberg}} |- |[[Силланпяя, Франс Эмиль|Франс Силланпяя]] |- |{{Греция}} |[[Паламас, Костис|Костис Паламас]] |- |{{Югославия флагы}} |[[Брлич-Мажуранич, Ивана|Ивана Брлич-Мажуранич]] |- |rowspan=3|{{Флаг Франции}} |[[Жамм, Франсис|Франсис Жамм]] |- |{{нп5|Эстауни, Эдвард|Эдвард Эстауни||Édouard Estaunié}} |- |[[Валери, Поль|Поль Валери]] |- |{{Бөйөк Британия}} |[[Голсуорси, Джон|Джон Голсуорси]] |- |rowspan=2|{{Норвегия флагы}} |[[Булль, Олаф|Олаф Булль]] |- |[[Дуун, Улав|Улав Дуун]] |- |rowspan=3|{{СССР}} |[[Бунин, Иван Алексеевич|Иван Бунин]] |- |[[Шмелёв, Иван Сергеевич|Иван Шмелёв]] |- |[[Мережковский, Дмитрий Сергеевич|Дмитрий Мережковский]] |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=31|title=Нобелевская премия по литературе 1931|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HFMrw0Kh|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1931/karlfeldt-facts.html|title=Erik Axel Karlfeldt - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc4vl7Wq|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1932]] |{{часть изображения|изобр=John Galsworthy 1932.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=270|общая=280|верх=6|право=5|низ=30|лево=5|увеличить=-67|рамка=нет}} |width=200|[[Голсуорси, Джон|Джон Голсуорси]]<br />(1867—1933)<br />{{Бөйөк Британия}} [[Бөйөк Британия]] |{{начало цитаты}} За высокое искусство повествования, вершиной которого является «Сага о Форсайтах» {{oq|en|For his distinguished art of narration which takes its highest form in The Forsyte Saga}} {{конец цитаты}} |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (27)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |{{Аргентина}} |{{нп5|Гальвес, Мануэль|Мануэль Гальвес||Manuel Gálvez}} |- |rowspan=2|{{Флаг Австрии}} |[[Касснер, Рудольф|Рудольф Касснер]] |- |{{нп5|Вилдганс, Антон|Антон Вилдганс||Anton Wildgans}} |- |{{Флаг Чехии}} |[[Чапек, Карел|Карел Чапек]] |- |rowspan=2|{{Германия флагы}} |{{нп5|Бонн, Георг|Георг Бонн|de|Georg Bonne}} |- |{{нп5|Эрнст, Поль|Поль Эрнст||Karl Friedrich Paul Ernst}} |- |rowspan=2|{{Дания}} |{{нп5|Йоргенсен, Йоханнес|Йоханнес Йоргенсен||Johannes Jørgensen}} |- |[[Йенсен, Йоханнес Вильхельм|Йоханнес Йенсен]] |- |rowspan=2|{{Испания}} |{{нп5|Серна, Конча Эспина де ла|Конча Эспина де ла Серна|es|Concha Espina}} |- |[[Менендес Пидаль, Рамон|Рамон Менендес Пидаль]] |- |rowspan=2|{{Флаг Финляндии}} |{{нп5|Грипенберг, Бертеля|Бертеля Грипенберг|fi|Bertel Gripenberg}} |- |[[Силланпяя, Франс Эмиль|Франс Силланпяя]] |- |rowspan=2|{{Греция}} |[[Паламас, Костис|Костис Паламас]] |- |[[Валери, Поль|Поль Валери]] |- |rowspan=3|{{Бөйөк Британия}} |[[Элгуд, Персиваль|Персиваль Элгуд]] |- |[[Голсуорси, Джон|Джон Голсуорси]] |- |[[Уэллс, Френсис|Фрэнсис Уэллс]] |- |{{Италия флагы}} |{{нп5|Орестано, Франческо|Франческо Орестано|it|Francesco Orestano}} |- |rowspan=3|{{Норвегия флагы}} |{{нп5|Беэр, Йохан|Йохан Беэр||Johan Bojer}} |- |[[Булль, Олаф|Олаф Булль]] |- |[[Дуун, Улав|Улав Дуун]] |- |rowspan=2|{{АҠШ флагы}} |[[Робинсон, Эдвин Арлингтон|Эдвин Робинсон]] |- |[[Синклер, Эптон Билл|Эптон Синклер]] |- |rowspan=4|{{СССР}} |[[Бунин, Иван Алексеевич|Иван Бунин]] |- |[[Шмелёв, Иван Сергеевич|Иван Шмелёв]] |- |{{нп5|Робакидзе, Григол|Григол Робакидзе||Grigol Robakidze}} |- |[[Мережковский, Дмитрий Сергеевич|Дмитрий Мережковский]] |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=32|title=Нобелевская премия по литературе 1932|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HFMtdVdY|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1932/galsworthy-facts.html|title=John Galsworthy - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc4wnpfF|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1933]] |{{часть изображения|изобр=Ivan Bunin 1933.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=1200|общая=1416|верх=70|право=116|низ=100|лево=100|увеличить=-92.5|рамка=нет}} |width=200|[[Бунин, Иван Алексеевич|Иван Бунин]]<br />(1870—1953) |{{начало цитаты}} За строгое мастерство, с которым он развивает традиции русской классической прозы {{oq|en|For the strict artistry with which he has carried on the classical Russian traditions in prose writing}} {{конец цитаты}} |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (27)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |rowspan=2|{{Аргентина}} |{{нп5|Гальвес, Мануэль|Мануэль Гальвес||Manuel Gálvez}} |- |[[Окантос, Карлос Мария|Карлос Окантос]] |- |{{Флаг Австрии}} |{{нп5|Барч, Рудольф Ханс|Рудольф Барч||Rudolf Hans Bartsch}} |- |{{Флаг Бразилии}} |[[Нето, Энрике|Энрике Нето]] |- |{{Швейцария}} |[[Роген, Эрнест|Эрнест Роген]] |- |{{Флаг Чехии}} |[[Чапек, Карел|Карел Чапек]] |- |rowspan=2|{{Германия флагы}} |{{нп5|Эрнст, Поль|Поль Эрнст||Karl Friedrich Paul Ernst}} |- |{{нп5|Штер, Герман|Герман Штер|de|Hermann Stehr}} |- |{{Дания}} |[[Йенсен, Йоханнес Вильхельм|Йоханнес Йенсен]] |- |{{Испания}} |[[Ортега-и-Гассет, Хосе|Хосе Ортега-и-Гассет]] |- |rowspan=2|{{Флаг Финляндии}} |{{нп5|Грипенберг, Бертеля|Бертеля Грипенберг|fi|Bertel Gripenberg}} |- |[[Силланпяя, Франс Эмиль|Франс Силланпяя]] |- |{{Греция}} |[[Паламас, Костис|Костис Паламас]] |- |{{Израиль флагы}} |[[Бялик, Хаим|Хаим Бялик]] |- |{{Флаг Индии}} |[[Радхакришнан, Сарвепалли|Сарвепалли Радхакришнан]] |- |{{Португалия флагы}} |{{нп5|Коррейа д’Оливейра, Антонио|Антонио Коррейа д’Оливейра|pt|António Correia d'Oliveira}} |- |{{Флаг Венесуэлы}} |{{нп5|Бланко-Фомбона, Руфино|Руфино Бланко-Фомбона||Rufino Blanco-Fombona}} |- |rowspan=2|{{Флаг Франции}} |[[Бедье, Жозеф|Жозеф Бедье]] |- |[[Валери, Поль|Поль Валери]] |- |{{Бөйөк Британия}} |[[Бирбом, Макс|Макс Бирбом]] |- |rowspan=2|{{Италия флагы}} |[[Ферреро, Гульельмо|Гульельмо Ферреро]] |- |[[Кроче, Бенедетто|Бенедетто Кроче]] |- |{{Норвегия флагы}} |[[Дуун, Улав|Улав Дуун]] |- |rowspan=2|{{АҠШ флагы}} |[[Робинсон, Эдвин Арлингтон|Эдвин Робинсон]] |- |[[Синклер, Эптон Билл|Эптон Синклер]] |- |rowspan=2|{{СССР}} |[[Максим Горький]] |- |[[Мережковский, Дмитрий Сергеевич|Дмитрий Мережковский]] |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=33|title=Нобелевская премия по литературе 1933|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HFMvOEKw|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1933/bunin-facts.html|title=Ivan Bunin - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc4xTS3V|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1934]] |{{часть изображения|изобр=Luigi Pirandello 1934.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=270|общая=280|верх=6|право=5|низ=30|лево=5|увеличить=-67|рамка=нет}} |width=200|[[Пиранделло, Луиджи|Луиджи Пиранделло]]<br />(1867—1936)<br />{{Флаг|Королевство Италия}} [[Италия]] |{{начало цитаты}} За творческую смелость и изобретательность в возрождении драматургического и сценического искусства {{oq|en|For his bold and ingenious revival of dramatic and scenic art}} {{конец цитаты}} |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (30)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |{{Аргентина}} |{{нп5|Гальвес, Мануэль|Мануэль Гальвес||Manuel Gálvez}} |- |{{Швейцария}} |[[Роген, Эрнест|Эрнест Роген]] |- |{{Флаг Чехии}} |[[Чапек, Карел|Карел Чапек]] |- |rowspan=3|{{Германия флагы}} |{{нп5|Гинзки, Франц Карл|Франц Гинзки||Franz Karl Ginzkey}} |- |{{нп5|Колбенхейер, Эрвин|Эрвин Колбенхейер||Erwin Guido Kolbenheyer}} |- |{{нп5|Штер, Герман|Герман Штер|de|Hermann Stehr}} |- |{{Дания}} |[[Йенсен, Йоханнес Вильхельм|Йоханнес Йенсен]] |- |rowspan=2|{{Испания}} |[[Айала, Рамон Перес де|Рамон Перес де Айала]] |- |[[Менендес Пидаль, Рамон|Рамон Менендес Пидаль]] |- |rowspan=3|{{Флаг Финляндии}} |{{нп5|Хеммер, Ярл|Ярл Хеммер||Jarl Hemmer}} |- |{{нп5|Грипенберг, Бертеля|Бертеля Грипенберг|fi|Bertel Gripenberg}} |- |[[Силланпяя, Франс Эмиль|Франс Силланпяя]] |- |{{Греция}} |[[Паламас, Костис|Костис Паламас]] |- |{{Израиль флагы}} |[[Бялик, Хаим|Хаим Бялик]] |- |{{Флаг Индии}} |[[Радхакришнан, Сарвепалли|Сарвепалли Радхакришнан]] |- |rowspan=2|{{Флаг Перу}} |{{нп5|Кальдерон, Франсиско Гарсия|Франсиско Гарсия Кальдерон||Francisco García Calderón Rey}} |- |{{нп5|Кальдерон, Вентура Гарсия|Вентура Гарсия Кальдерон||Ventura García Calderón}} |- |{{Флаг Польши}} |[[Зелинский, Фаддей Францевич|Фаддей Зелинский]] |- |rowspan=2|{{Португалия флагы}} |{{нп5|Коррейа д’Оливейра, Антонио|Антонио Коррейа д’Оливейра|pt|António Correia d'Oliveira}} |- |[[Мартел-Патриция, Мария Магдалина де|Мария Магдалина де Мартел-Патриция]] |- |rowspan=3|{{Флаг Франции}} |[[Бедье, Жозеф|Жозеф Бедье]] |- |{{нп5|Шлюмберже, Жан|Жан Шлюмберже||Jean Schlumberger}} |- |[[Мартен дю Гар, Роже|Роже Мартен дю Гар]] |- |rowspan=3|{{Норвегия флагы}} |{{нп5|Халлсби, Оле|Оле Халлсби||Ole Hallesby}} |- |{{нп5|Гольм, Ганс|Ганс Гольм||Hans Henrik Holm}} |- |[[Сандберг, Эвальд|Эвальд Сандберг]] |- |{{Норвегия флагы}} |[[Дуун, Улав|Улав Дуун]] |- |rowspan=2|{{АҠШ флагы}} |[[Синклер, Эптон Билл|Эптон Синклер]] |- |[[О’Нил, Юджин|Юджин О’Нил]] |- |{{СССР}} |[[Мережковский, Дмитрий Сергеевич|Дмитрий Мережковский]] |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=34|title=Нобелевская премия по литературе 1934|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HFMx4Iyp|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1934/pirandello-facts.html|title=Luigi Pirandello - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc4yO124|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1935]] | style="text-align:center;" colspan="3"|Премия тапшырылманы. |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (35)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |rowspan=2|{{Флаг Австрии}} |[[Касснер, Рудольф|Рудольф Касснер]] |- |{{нп5|Рихтер, Элиза|Элиза Рихтер||Elise Richter}} |- |{{Флаг Чехии}} |[[Чапек, Карел|Карел Чапек]] |- |rowspan=4|{{Германия флагы}} |{{нп5|Гинзки, Франц Карл|Франц Гинзки||Franz Karl Ginzkey}} |- |[[Хух, Рикарда|Рикарда Хух]] |- |{{нп5|Колбенхейер, Эрвин|Эрвин Колбенхейер||Erwin Guido Kolbenheyer}} |- |{{нп5|Штер, Герман|Герман Штер|de|Hermann Stehr}} |- |rowspan=2|{{Дания}} |{{нп5|Гронбех, Уильям|Уильям Гронбех|de|Vilhelm Grønbech}} |- |[[Йенсен, Йоханнес Вильхельм|Йоханнес Йенсен]] |- |{{Испания}} |[[Унамуно, Мигель де|Мигель де Унамуно]] |- |rowspan=2|{{Флаг Финляндии}} |{{нп5|Хеммер, Ярл|Ярл Хеммер||Jarl Hemmer}} |- |[[Силланпяя, Франс Эмиль|Франс Силланпяя]] |- |{{Флаг Эквадора}} |[[Рендон, Виктор Мануэль|Виктор Рендон]] |- |{{Греция}} |[[Паламас, Костис|Костис Паламас]] |- |{{Венгрия флагы}} |{{нп5|Сабо, Дежо|Дежо Сабо||Dezső Szabó (writer)}} |- |{{Флаг Индии}} |[[Радхакришнан, Сарвепалли|Сарвепалли Радхакришнан]] |- |{{Исландия флагы}} |{{нп5|Камбан, Гудмундур|Гудмундур Камбан||Guðmundur Kamban}} |- |{{Флаг Латвии}} |[[Вирза, Эдвартс|Эдвартс Вирза]] |- |{{Флаг Польши}} |[[Зелинский, Фаддей Францевич|Фаддей Зелинский]] |- |rowspan=2|{{Португалия флагы}} |{{нп5|Коррейа д’Оливейра, Антонио|Антонио Коррейа д’Оливейра|pt|António Correia d'Oliveira}} |- |[[Мартел-Патриция, Мария Магдалина де|Мария Магдалина де Мартел-Патриция]] |- |{{Югославия флагы}} |[[Брлич-Мажуранич, Ивана|Ивана Брлич-Мажуранич]] |- |rowspan=4|{{Флаг Франции}} |{{нп5|Мале, Эмиль|Эмиль Мале||Émile Mâle}} |- |[[Мартен дю Гар, Роже|Роже Мартен дю Гар]] |- |[[Ромэн, Жюль|Жюль Ромэн]] |- |[[Валери, Поль|Поль Валери]] |- |rowspan=5|{{Бөйөк Британия}} |[[Честертон, Гилберт Кит|Гилберт Кит Честертон]] |- |{{нп5|Клифтон, Вайлет|Вайлет Клифтон||Violet Clifton}} |- |[[Фрэзер, Джеймс Джордж|Джеймс Фрэзер]] |- |[[Уэллс, Френсис|Фрэнсис Уэллс]] |- |[[Мейсфилд, Джон|Джон Мейсфилд]] |- |{{Швеция флагы}} |{{нп5|Лонборг, Свен|Свен Лонборг|sv|Sven Lönborg}} |- |{{Норвегия флагы}} |[[Дуун, Улав|Улав Дуун]] |- |{{АҠШ флагы}} |[[О’Нил, Юджин|Юджин О’Нил]] |- |{{СССР}} |[[Мережковский, Дмитрий Сергеевич|Дмитрий Мережковский]] |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1935/|title=The Nobel Prize in Literature 1935|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HFMy1w0a|archivedate=2013-06-09}}</ref> |- |width="4%"|[[1936]] |{{часть изображения|изобр=Eugene O'Neill 1936.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=240|общая=280|верх=6|право=20|низ=70|лево=20|увеличить=-62.5|рамка=нет}} |width=200|[[О’Нил, Юджин|Юджин О’Нил]]<br />(1888—1953)<br />{{Флаг|АҠШ|1912}} [[АҠШ]] |{{начало цитаты}} За силу воздействия, правдивость и глубину драматических произведений, по-новому трактующих жанр трагедии {{oq|en|For the power, honesty and deep-felt emotions of his dramatic works, which embody an original concept of tragedy}} {{конец цитаты}} |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (25)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |rowspan=2|{{Флаг Австрии}} |[[Хандель-Маццетти, Энрика фон|Энрика фон Хандель-Маццетти]] |- |[[Фрейд, Зигмунд|Зигмунд Фрейд]] |- |{{Австралия флагы}} |[[Эвершед, Альфред|Альфред Эвершед]] |- |{{Флаг Чехии}} |[[Чапек, Карел|Карел Чапек]] |- |rowspan=4|{{Германия флагы}} |[[Ганс Фаллада]] |- |[[Клагес, Людвиг|Людвиг Клагес]] |- |{{нп5|Колбенхейер, Эрвин|Эрвин Колбенхейер||Erwin Guido Kolbenheyer}} |- |{{нп5|Штер, Герман|Герман Штер|de|Hermann Stehr}} |- |{{Дания}} |[[Йенсен, Йоханнес Вильхельм|Йоханнес Йенсен]] |- |{{Испания}} |[[Унамуно, Мигель де|Мигель де Унамуно]] |- |rowspan=3|{{Флаг Финляндии}} |[[Мёрнэ, Арвид|Арвид Мёрнэ]] |- |{{нп5|Хеммер, Ярл|Ярл Хеммер||Jarl Hemmer}} |- |[[Силланпяя, Франс Эмиль|Франс Силланпяя]] |- |{{Греция}} |[[Паламас, Костис|Костис Паламас]] |- |{{Венгрия флагы}} |{{нп5|Тормей, Сесиль|Сесиль Тормей||Cécile Tormay}} |- |rowspan=2|{{Флаг Индии}} |[[Радхакришнан, Сарвепалли|Сарвепалли Радхакришнан]] |- |[[Банерджи, Хари Мохан|Хари Банерджи]] |- |{{Флаг Латвии}} |[[Вирза, Эдвартс|Эдвартс Вирза]] |- |{{Португалия флагы}} |{{нп5|Коррейа д’Оливейра, Антонио|Антонио Коррейа д’Оливейра|pt|António Correia d'Oliveira}} |- |rowspan=3|{{Флаг Франции}} |[[Мартен дю Гар, Роже|Роже Мартен дю Гар]] |- |[[Дюамель, Жорж|Жорж Дюамель]] |- |[[Валери, Поль|Поль Валери]] |- |{{Италия флагы}} |[[Кроче, Бенедетто|Бенедетто Кроче]] |- |{{Норвегия флагы}} |[[Дуун, Улав|Улав Дуун]] |- |{{СССР}} |[[Мережковский, Дмитрий Сергеевич|Дмитрий Мережковский]] |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=35|title=Нобелевская премия по литературе 1936|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HFMzSITd|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1936/oneill-facts.html|title=Eugene O'Neill - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc4z5rDM|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1937]] |{{часть изображения|изобр=Roger Martin du Gard 1937.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=240|общая=280|верх=6|право=20|низ=70|лево=20|увеличить=-62.5|рамка=нет}} |width=200|[[Мартен дю Гар, Роже|Роже Мартен дю Гар]]<br />(1881—1958)<br />{{Флаг Франции}} [[Франция]] |{{начало цитаты}} За художественную силу и правду в изображении человека и наиболее существенных сторон современной жизни {{oq|en|For the artistic power and truth with which he has depicted human conflict as well as some fundamental aspects of contemporary life in his novel-cycle Les Thibault}} {{конец цитаты}} |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (35)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |{{Бельгия}} |{{нп5|Стревелс, Стейн|Стейн Стревелс||Stijn Streuvels}} |- |{{Флаг Чехии}} |[[Чапек, Карел|Карел Чапек]] |- |rowspan=4|{{Германия флагы}} |[[Хух, Рикарда|Рикарда Хух]] |- |[[Клагес, Людвиг|Людвиг Клагес]] |- |{{нп5|Колбенхейер, Эрвин|Эрвин Колбенхейер||Erwin Guido Kolbenheyer}} |- |[[Шеринг, Арнольд|Арнольд Шеринг]] |- |rowspan=2|{{Дания}} |{{нп5|Гронбех, Уильям|Уильям Гронбех|de|Vilhelm Grønbech}} |- |[[Йенсен, Йоханнес Вильхельм|Йоханнес Йенсен]] |- |rowspan=6|{{Флаг Финляндии}} |{{нп5|Джотуни, Мария|Мария Джотуни||Maria Jotuni}} |- |{{нп5|Салминен, Салли|Салли Салминен||Sally Salminen}} |- |{{нп5|Талвио, Майла|Майла Талвио|fi|Maila Talvio}} |- |{{нп5|Хеммер, Ярл|Ярл Хеммер||Jarl Hemmer}} |- |{{нп5|Грипенберг, Бертеля|Бертеля Грипенберг|fi|Bertel Gripenberg}} |- |[[Силланпяя, Франс Эмиль|Франс Силланпяя]] |- |{{Греция}} |[[Паламас, Костис|Костис Паламас]] |- |{{Венгрия флагы}} |{{нп5|Тормей, Сесиль|Сесиль Тормей||Cécile Tormay}} |- |rowspan=2|{{Флаг Индии}} |[[Радхакришнан, Сарвепалли|Сарвепалли Радхакришнан]] |- |[[Маджумдар, Бенсадхар|Бенсадхар Маджумдар]] |- |{{Флаг Нидерландов}} |[[Вервей, Альберт|Альберт Вервей]] |- |rowspan=2|{{Португалия флагы}} |{{нп5|Коррейа д’Оливейра, Антонио|Антонио Коррейа д’Оливейра|pt|António Correia d'Oliveira}} |- |[[Мартел-Патриция, Мария Магдалина де|Мария Магдалина де Мартел-Патриция]] |- |{{Югославия флагы}} |[[Брлич-Мажуранич, Ивана|Ивана Брлич-Мажуранич]] |- |rowspan=7|{{Флаг Франции}} |[[Жионо, Жан|Жан Жионо]] |- |[[Магр, Морис|Морис Магр]] |- |{{нп5|Пажо, Жюль|Жюль Пажо|fr|Jules Pajot}} |- |[[Клодель, Поль|Поль Клодель]] |- |{{нп5|Бехайн, Рене|Рене Бехайн|fr|René Béhaine}} |- |[[Дюамель, Жорж|Жорж Дюамель]] |- |[[Валери, Поль|Поль Валери]] |- |rowspan=2|{{Бөйөк Британия}} |[[Пикард, Вильям|Вильям Пикард]] |- |[[Мейсфилд, Джон|Джон Мейсфилд]] |- |rowspan=2|{{Норвегия флагы}} |[[Фалькбергет, Юхан|Юхан Фалькбергет]] |- |[[Дуун, Улав|Улав Дуун]] |- |rowspan=2|{{СССР}} |[[Мережковский, Дмитрий Сергеевич|Дмитрий Мережковский]] |- |[[Черниховский, Саул Гутманович|Саул Черниховский]] |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=36|title=Нобелевская премия по литературе 1937|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HFN17lgR|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1937/gard-facts.html|title=Roger Martin du Gard - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc4zlpgr|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1938]] |{{часть изображения|изобр=Pearl Buck (Nobel).jpg|позиция=center|подпись=|ширина=270|общая=280|верх=6|право=5|низ=30|лево=5|увеличить=-67|рамка=нет}} |width=200|[[Бак, Перл|Перл Бак]]<br />(1892—1973)<br />{{Флаг|АҠШ|1912}} [[АҠШ]] |{{начало цитаты}} За многогранное, поистине эпическое описание жизни китайских крестьян и за биографические шедевры {{oq|en|For her rich and truly epic descriptions of peasant life in China and for her biographical masterpieces}} {{конец цитаты}} |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (28)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |{{Флаг Афганистана}} |[[Мухаммед Хан (писатель)|Мухаммед Хан]] |- |rowspan=3|{{Флаг Австрии}} |{{нп5|Шёнгерр, Карл|Карл Шёнгерр||Karl Schönherr}} |- |[[Касснер, Рудольф|Рудольф Касснер]] |- |[[Шендель, Артур|Артур Шендель]] |- |rowspan=2|{{Бельгия}} |{{нп5|Стревелс, Стейн|Стейн Стревелс||Stijn Streuvels}} |- |{{нп5|Тейрлинк, Герман|Герман Тейрлинк||Herman Teirlinck}} |- |{{Флаг Канады}} |[[Рейси, Роберт|Роберт Рейси]] |- |{{Швейцария}} |[[Гессе, Герман|Герман Гессе]] |- |{{Флаг Чехии}} |[[Чапек, Карел|Карел Чапек]] |- |rowspan=2|{{Дания}} |{{нп5|Рордам, Вальдемар|Вальдемар Рордам||Valdemar Rørdam}} |- |[[Йенсен, Йоханнес Вильхельм|Йоханнес Йенсен]] |- |{{Испания}} |[[Менендес Пидаль, Рамон|Рамон Менендес Пидаль]] |- |rowspan=4|{{Флаг Финляндии}} |{{нп5|Коскенниеми, Вейко Антеро|Вейко Коскенниеми||Veikko Antero Koskenniemi}} |- |{{нп5|Салминен, Салли|Салли Салминен||Sally Salminen}} |- |{{нп5|Хеммер, Ярл|Ярл Хеммер||Jarl Hemmer}} |- |[[Силланпяя, Франс Эмиль|Франс Силланпяя]] |- |{{Греция}} |[[Паламас, Костис|Костис Паламас]] |- |{{Флаг Индии}} |[[Чоудхури, Саньиб|Саньиб Чоудхури]] |- |rowspan=2|{{Португалия флагы}} |{{нп5|Коррейа д’Оливейра, Антонио|Антонио Коррейа д’Оливейра|pt|António Correia d'Oliveira}} |- |[[Мартел-Патриция, Мария Магдалина де|Мария Магдалина де Мартел-Патриция]] |- |{{Югославия флагы}} |[[Брлич-Мажуранич, Ивана|Ивана Брлич-Мажуранич]] |- |{{Флаг Франции}} |{{нп5|Чарассон, Генриетта|Генриетта Чарассон|fr|Henriette Charasson}} |- |{{Бөйөк Британия}} |[[Хаксли, Олдос|Олдос Хаксли]] |- |{{Италия флагы}} |[[Кроче, Бенедетто|Бенедетто Кроче]] |- |rowspan=2|{{Норвегия флагы}} |[[Фалькбергет, Юхан|Юхан Фалькбергет]] |- |[[Дуун, Улав|Улав Дуун]] |- |{{АҠШ флагы}} |[[Митчелл, Маргарет|Маргарет Митчелл]] |- |{{СССР}} |[[Алданов, Марк Александрович|Марк Алданов]] |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=37|title=Нобелевская премия по литературе 1938|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HFN2o7Dx|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1938/buck-facts.html|title=Pearl Buck - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc50ROwo|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1939]] |{{часть изображения|изобр=Frans Eemil Sillanpää 1939.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=270|общая=280|верх=0|право=0|низ=36|лево=10|увеличить=-67|рамка=нет}} |width=200|[[Силланпяя, Франс Эмиль|Франс Силланпяя]]<br />(1888—1964)<br />{{Флаг Финляндии}} [[Финляндия]] |{{начало цитаты}} За глубокое проникновение в жизнь финских крестьян и превосходное описание их обычаев и связи с природой {{oq|en|For his deep understanding of his country's peasantry and the exquisite art with which he has portrayed their way of life and their relationship with Nature}} {{конец цитаты}} |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (32)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |{{Австралия флагы}} |{{нп5|Генри Ричардсон (псевдоним)|Генри Ричардсон||Henry Handel Richardson}} |- |rowspan=2|{{Бельгия}} |{{нп5|Стревелс, Стейн|Стейн Стревелс||Stijn Streuvels}} |- |[[Бе, Евгений|Евгений Бе]] |- |{{Флаг Бразилии}} |{{нп5|Карвальо, Флавио де|Флавио де Карвальо||Flavio de Carvalho}} |- |{{Швейцария}} |[[Гессе, Герман|Герман Гессе]] |- |{{Чили}} |[[Эскудеро, Поблете Эгидия|Поблете Эскудеро]] |- |{{Флаг Китайской Республики}} |[[Ху Ши]] |- |{{Германия флагы}} |[[Ганс Фаллада]] |- |rowspan=2|{{Дания}} |{{нп5|Гронбех, Уильям|Уильям Гронбех|de|Vilhelm Grønbech}} |- |[[Йенсен, Йоханнес Вильхельм|Йоханнес Йенсен]] |- |{{Испания}} |[[Менендес Пидаль, Рамон|Рамон Менендес Пидаль]] |- |rowspan=3|{{Флаг Финляндии}} |{{нп5|Салминен, Салли|Салли Салминен||Sally Salminen}} |- |{{нп5|Талвио, Майла|Майла Талвио|fi|Maila Talvio}} |- |{{нп5|Хеммер, Ярл|Ярл Хеммер||Jarl Hemmer}} |- |rowspan=2|{{Флаг Индии}} |[[Чоудхури, Саньиб|Саньиб Чоудхури]] |- |[[Маджумдар, Бенсадхар|Бенсадхар Маджумдар]] |- |rowspan=2|{{Флаг Нидерландов}} |[[Хёйзинга, Йохан|Йохан Хёйзинга]] |- |[[Роланд Холст, Генриетта|Генриетта Холст]] |- |{{Флаг Польши}} |[[Домбровская, Мария|Мария Домбровская]] |- |rowspan=2|{{Португалия флагы}} |{{нп5|Коррейа д’Оливейра, Антонио|Антонио Коррейа д’Оливейра|pt|António Correia d'Oliveira}} |- |[[Мартел-Патриция, Мария Магдалина де|Мария Магдалина де Мартел-Патриция]] |- |{{Югославия флагы}} |{{нп5|Косор, Йосип|Йосип Косор||Josip Kosor}} |- |rowspan=3|{{Флаг Франции}} |{{нп5|Бехайн, Рене|Рене Бехайн|fr|René Béhaine}} |- |{{нп5|Чарассон, Генриетта|Генриетта Чарассон|fr|Henriette Charasson}} |- |[[Валери, Поль|Поль Валери]] |- |rowspan=3|{{Бөйөк Британия}} |[[Сэмюэл, Герберт Луис|Луис Сэмюэл]] |- |[[Уолпол, Хью|Хью Уолпол]] |- |[[Хаксли, Олдос|Олдос Хаксли]] |- |{{Италия флагы}} |[[Кроче, Бенедетто|Бенедетто Кроче]] |- |rowspan=2|{{Норвегия флагы}} |[[Фалькбергет, Юхан|Юхан Фалькбергет]] |- |[[Дуун, Улав|Улав Дуун]] |- |{{СССР}} |[[Алданов, Марк Александрович|Марк Алданов]] |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=38|title=Нобелевская премия по литературе 1939|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HFN4SgUY|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1939/sillanpaa-facts.html|title=Frans Eemil Sillanpää - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc517XZB|archivedate=2013-06-24}}</ref> |} === 1940-е === {| class="wide" style="text-align:center;" !Год !width="90px"|Портрет !Страна<ref name=expl />, лауреат !Обоснование награды !width=150px|Другие номинанты !width=50px|Прим. |- |width="4%"|[[1940]] | style="text-align:center;" colspan="3"|Премия тапшырылманы. |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (20)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |rowspan=3|{{Бельгия}} |{{нп5|Тиммерманс, Феликс|Феликс Тиммерманс||Felix Timmermans}} |- |{{нп5|Стревелс, Стейн|Стейн Стревелс||Stijn Streuvels}} |- |[[Байи, Альберт|Альберт Байи]] |- |{{Швейцария}} |[[Гессе, Герман|Герман Гессе]] |- |{{Чили}} |[[Габриэла Мистраль]] |- |{{Флаг Китая (1928-1949)}} |[[Линь Юйтан]] |- |rowspan=2|{{Дания}} |{{нп5|Гронбех, Уильям|Уильям Гронбех|de|Vilhelm Grønbech}} |- |[[Йенсен, Йоханнес Вильхельм|Йоханнес Йенсен]] |- |{{Греция}} |[[Паламас, Костис|Костис Паламас]] |- |{{Флаг Нидерландов}} |[[Хёйзинга, Йохан|Йохан Хёйзинга]] |- |rowspan=2|{{Португалия флагы}} |{{нп5|Коррейа д’Оливейра, Антонио|Антонио Коррейа д’Оливейра|pt|António Correia d'Oliveira}} |- |[[Мартел-Патриция, Мария Магдалина де|Мария Магдалина де Мартел-Патриция]] |- |rowspan=3|{{Флаг Франции}} |{{нп5|Чарассон, Генриетта|Генриетта Чарассон|fr|Henriette Charasson}} |- |[[Дюамель, Жорж|Жорж Дюамель]] |- |[[Валери, Поль|Поль Валери]] |- |{{Бөйөк Британия}} |{{нп5|Бланден, Эдмунд|Эдмунд Бланден||Edmund Blunden}} |- |{{Швеция флагы}} |{{нп5|Карлберг, Геста|Геста Карлберг|sv|Gösta Carlberg}} |- |{{Норвегия флагы}} |[[Фалькбергет, Юхан|Юхан Фалькбергет]] |- |rowspan=2|{{АҠШ флагы}} |[[Сэндберг, Карл|Карл Сэндберг]] |- |[[Стрефил, Альфонсо|Альфонсо Стрефил]] |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1940/|title=The Nobel Prize in Literature 1940|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HFN5Pqho|archivedate=2013-06-09}}</ref> |- |width="4%"|[[1941]] | style="text-align:center;" colspan="3"|Премия тапшырылманы. |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (15)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |{{Бельгия}} |{{нп5|Тиммерманс, Феликс|Феликс Тиммерманс||Felix Timmermans}} |- |{{Флаг Бразилии}} |[[Уондерли, Мануэль|Мануэль Уондерли]] |- |{{Чили}} |[[Габриэла Мистраль]] |- |rowspan=2|{{Дания}} |{{нп5|Гронбех, Уильям|Уильям Гронбех|de|Vilhelm Grønbech}} |- |[[Йенсен, Йоханнес Вильхельм|Йоханнес Йенсен]] |- |{{Флаг Нидерландов}} |[[Хёйзинга, Йохан|Йохан Хёйзинга]] |- |{{Португалия флагы}} |[[Мартел-Патриция, Мария Магдалина де|Мария Магдалина де Мартел-Патриция]] |- |{{Югославия флагы}} |{{нп5|Петрониевич, Бранислав|Бранислав Петрониевич||Branislav Petronijević}} |- |rowspan=3|{{Флаг Франции}} |[[Клодель, Поль|Поль Клодель]] |- |{{нп5|Бехайн, Рене|Рене Бехайн|fr|René Béhaine}} |- |{{нп5|Чарассон, Генриетта|Генриетта Чарассон|fr|Henriette Charasson}} |- |{{Бөйөк Британия}} |{{нп5|Бланден, Эдмунд|Эдмунд Бланден||Edmund Blunden}} |- |{{Швеция флагы}} |{{нп5|Эклунд, Вильгельм|Вильгельм Эклунд||Vilhelm Ekelund}} |- |{{Норвегия флагы}} |[[Фалькбергет, Юхан|Юхан Фалькбергет]] |- |{{АҠШ флагы}} |{{нп5|Янг, Рут Митчелл|Рут Янг||Ruth Comfort Mitchell Young}} |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1941/|title=The Nobel Prize in Literature 1941|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HFN66NlO|archivedate=2013-06-09}}</ref> |- |width="4%"|[[1942]] | style="text-align:center;" colspan="3"|Премия тапшырылманы. |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (15)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |{{Аргентина}} |{{нп5|Ларета, Энрике|Энрике Ларета||Enrique Larreta}} |- |{{Чили}} |[[Габриэла Мистраль]] |- |{{Германия флагы}} |{{нп5|Каросса, Ганс|Ганс Каросса||Hans Carossa}} |- |rowspan=2|{{Дания}} |{{нп5|Йоргенсен, Йоханнес|Йоханнес Йоргенсен||Johannes Jørgensen}} |- |[[Йенсен, Йоханнес Вильхельм|Йоханнес Йенсен]] |- |{{Флаг Нидерландов}} |[[Хёйзинга, Йохан|Йохан Хёйзинга]] |- |rowspan=3|{{Португалия флагы}} |{{нп5|Коррейа д’Оливейра, Антонио|Антонио Коррейа д’Оливейра|pt|António Correia d'Oliveira}} |- |[[Мартел-Патриция, Мария Магдалина де|Мария Магдалина де Мартел-Патриция]] |- |{{нп5|Паскоаес, Тейшейра де|Тейшейра де Паскоаес||Teixeira de Pascoaes}} |- |{{Флаг Франции}} |[[Дюамель, Жорж|Жорж Дюамель]] |- |rowspan=2|{{Бөйөк Британия}} |{{нп5|Бланден, Эдмунд|Эдмунд Бланден||Edmund Blunden}} |- |{{нп5|Морган, Чарльз (писатель)|Чарльз Морган||Charles Langbridge Morgan}} |- |{{Швеция флагы}} |{{нп5|Зиверц, Зигфрид|Зигфрид Зиверц|sv|Sigfrid Siwertz}} |- |{{Норвегия флагы}} |[[Фалькбергет, Юхан|Юхан Фалькбергет]] |- |{{СССР}} |[[Бердяев, Николай Александрович|Николай Бердяев]] |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1942/|title=The Nobel Prize in Literature 1942|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HFN6mYio|archivedate=2013-06-09}}</ref> |- |width="4%"|[[1943]] | style="text-align:center;" colspan="3"|Премия тапшырылманы. |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (20)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |rowspan=2|{{Аргентина}} |[[Окантос, Карлос Мария|Карлос Окантос]] |- |{{нп5|Ларета, Энрике|Энрике Ларета||Enrique Larreta}} |- |{{Бельгия}} |[[Элленс, Франц|Франц Элленс]] |- |{{Флаг Болгарии}} |[[Багряна, Елисавета|Елисавета Багряна]] |- |{{Чили}} |[[Габриэла Мистраль]] |- |rowspan=2|{{Дания}} |{{нп5|Гронбех, Уильям|Уильям Гронбех|de|Vilhelm Grønbech}} |- |[[Йенсен, Йоханнес Вильхельм|Йоханнес Йенсен]] |- |{{Флаг Индии}} |[[Шри Ауробиндо]] |- |{{Флаг Нидерландов}} |[[Хёйзинга, Йохан|Йохан Хёйзинга]] |- |rowspan=2|{{Португалия флагы}} |[[Мартел-Патриция, Мария Магдалина де|Мария Магдалина де Мартел-Патриция]] |- |{{нп5|Паскоаес, Тейшейра де|Тейшейра де Паскоаес||Teixeira de Pascoaes}} |- |rowspan=4|{{Флаг Франции}} |{{нп5|Бехайн, Рене|Рене Бехайн|fr|René Béhaine}} |- |{{нп5|Чарассон, Генриетта|Генриетта Чарассон|fr|Henriette Charasson}} |- |[[Дюамель, Жорж|Жорж Дюамель]] |- |[[Валери, Поль|Поль Валери]] |- |rowspan=2|{{Бөйөк Британия}} |{{нп5|Бланден, Эдмунд|Эдмунд Бланден||Edmund Blunden}} |- |{{нп5|Морган, Чарльз (писатель)|Чарльз Морган||Charles Langbridge Morgan}} |- |rowspan=2|{{АҠШ флагы}} |[[Стейнбек, Джон|Джон Стейнбек]] |- |[[Верфель, Франц|Франц Верфель]] |- |{{СССР}} |[[Бердяев, Николай Александрович|Николай Бердяев]] |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1943/|title=The Nobel Prize in Literature 1943|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HFN7U4cL|archivedate=2013-06-09}}</ref> |- |width="4%"|[[1944]] |{{часть изображения|изобр=Johannes Vilhelm Jensen 1944.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=270|общая=280|верх=6|право=5|низ=30|лево=5|увеличить=-66.7|рамка=нет}} |width=200|[[Йенсен, Йоханнес Вильхельм|Вильхельм Йенсен]]<br />(1873—1950)<br />{{Дания}} [[Дания]] |{{начало цитаты}} За редкую силу и богатство поэтического воображения в сочетании с интеллектуальной любознательностью и самобытностью творческого стиля {{oq|en|For the rare strength and fertility of his poetic imagination with which is combined an intellectual curiosity of wide scope and a bold, freshly creative style}} {{конец цитаты}} |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (20)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |{{Аргентина}} |{{нп5|Ларета, Энрике|Энрике Ларета||Enrique Larreta}} |- |{{Флаг Болгарии}} |[[Багряна, Елисавета|Елисавета Багряна]] |- |rowspan=2|{{Швейцария}} |[[Гессе, Герман|Герман Гессе]] |- |[[Рамю, Шарль Фердинанд|Шарль Рамю]] |- |{{Чили}} |[[Габриэла Мистраль]] |- |{{Дания}} |{{нп5|Гронбех, Уильям|Уильям Гронбех|de|Vilhelm Grønbech}} |- |{{Испания}} |[[Нуеда-и-Сантьяго, Луис|Луис Нуеда-и-Сантьяго]] |- |{{Флаг Ирана}} |[[Аболь-Гассем Этессам Заде]] |- |{{Флаг Нидерландов}} |[[Хёйзинга, Йохан|Йохан Хёйзинга]] |- |rowspan=2|{{Португалия флагы}} |[[Мартел-Патриция, Мария Магдалина де|Мария Магдалина де Мартел-Патриция]] |- |{{нп5|Паскоаес, Тейшейра де|Тейшейра де Паскоаес||Teixeira de Pascoaes}} |- |rowspan=4|{{Флаг Франции}} |{{нп5|Бехайн, Рене|Рене Бехайн|fr|René Béhaine}} |- |{{нп5|Чарассон, Генриетта|Генриетта Чарассон|fr|Henriette Charasson}} |- |[[Дюамель, Жорж|Жорж Дюамель]] |- |[[Валери, Поль|Поль Валери]] |- |rowspan=2|{{Бөйөк Британия}} |{{нп5|Бланден, Эдмунд|Эдмунд Бланден||Edmund Blunden}} |- |{{нп5|Морган, Чарльз (писатель)|Чарльз Морган||Charles Langbridge Morgan}} |- |{{Норвегия флагы}} |[[Эверланн, Арнульф|Арнульф Эверланн]] |- |{{АҠШ флагы}} |[[Стейнбек, Джон|Джон Стейнбек]] |- |{{СССР}} |[[Бердяев, Николай Александрович|Николай Бердяев]] |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=39|title=Нобелевская премия по литературе 1944|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HFPDrJsB|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1944/jensen-facts.html|title=Johannes V. Jensen - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc51mYlN|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1945]] |{{часть изображения|изобр=Gabriela Mistral 1945.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=240|общая=280|верх=16|право=10|низ=60|лево=30|увеличить=-62.5|рамка=нет}} |width=200|[[Габриэла Мистраль]]<br />(1889—1957)<br />{{Чили}} [[Чили]] |{{начало цитаты}} За поэзию истинного чувства, сделавшую её имя символом идеалистического устремления для всей Латинской Америки {{oq|en|For her lyric poetry which, inspired by powerful emotions, has made her name a symbol of the idealistic aspirations of the entire Latin American world}} {{конец цитаты}} |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (17)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |{{Флаг Болгарии}} |[[Багряна, Елисавета|Елисавета Багряна]] |- |{{Швейцария}} |[[Рамю, Шарль Фердинанд|Шарль Рамю]] |- |{{Флаг Финляндии}} |[[Мёрнэ, Арвид|Арвид Мёрнэ]] |- |{{Флаг Эстонии}} |[[Ундер, Мария|Мария Ундер]] |- |{{Греция}} |{{нп5|Теотокас, Георгиос|Георгиос Теотокас||Yórgos Theotokás}} |- |{{Флаг Нидерландов}} |[[Хёйзинга, Йохан|Йохан Хёйзинга]] |- |{{Португалия флагы}} |[[Мартел-Патриция, Мария Магдалина де|Мария Магдалина де Мартел-Патриция]] |- |rowspan=3|{{Флаг Франции}} |[[Ромэн, Жюль|Жюль Ромэн]] |- |[[Дюамель, Жорж|Жорж Дюамель]] |- |[[Валери, Поль|Поль Валери]] |- |rowspan=2|{{Бөйөк Британия}} |{{нп5|Бланден, Эдмунд|Эдмунд Бланден||Edmund Blunden}} |- |[[Форстер, Эдвард Морган|Эдвард Форстер]] |- |{{Норвегия флагы}} |[[Фалькбергет, Юхан|Юхан Фалькбергет]] |- |rowspan=3|{{АҠШ флагы}} |[[Стейнбек, Джон|Джон Стейнбек]] |- |[[Верфель, Франц|Франц Верфель]] |- |[[Элиот, Томас Стернз|Томас Элиот]] |- |{{СССР}} |[[Бердяев, Николай Александрович|Николай Бердяев]] |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=40|title=Нобелевская премия по литературе 1945|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HFPFavgP|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1945/mistral-facts.html|title=Gabriela Mistral - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc52UYIr|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1946]] |{{часть изображения|изобр=Hermann Hesse 1946.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=270|общая=280|верх=6|право=10|низ=30|лево=0|увеличить=-66.7|рамка=нет}} |width=200|[[Гессе, Герман|Герман Гессе]]<br />(1877—1962)<br />{{Швейцария}} [[Швейцария]] |{{начало цитаты}} За вдохновенное творчество, в котором проявляются классические идеалы гуманизма, а также за блестящий стиль {{oq|en|For his inspired writings which, while growing in boldness and penetration, exemplify the classical humanitarian ideals and high qualities of style}} {{конец цитаты}} |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (21)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |{{Швейцария}} |[[Рамю, Шарль Фердинанд|Шарль Рамю]] |- |{{Германия флагы}} |[[Хух, Рикарда|Рикарда Хух]] |- |{{Флаг Финляндии}} |[[Мёрнэ, Арвид|Арвид Мёрнэ]] |- |{{Флаг Эстонии}} |[[Ундер, Мария|Мария Ундер]] |- |{{Греция}} |[[Сикелианос, Ангелос|Ангелос Сикелианос]] |- |{{Флаг Польши}} |[[Шалом Аш]] |- |{{Португалия флагы}} |[[Мартел-Патриция, Мария Магдалина де|Мария Магдалина де Мартел-Патриция]] |- |rowspan=3|{{Флаг Франции}} |[[Жид, Андре|Андре Жид]] |- |[[Мориак, Франсуа|Франсуа Мориак]] |- |[[Дюамель, Жорж|Жорж Дюамель]] |- |rowspan=5|{{Бөйөк Британия}} |{{нп5|Грирсон, Герберт|Герберт Грирсон||Herbert John Clifford Grierson}} |- |[[Уэллс, Герберт Джордж|Герберт Уэллс]] |- |{{нп5|Морган, Чарльз (писатель)|Чарльз Морган||Charles Langbridge Morgan}} |- |[[Форстер, Эдвард Морган|Эдвард Форстер]] |- |[[Черчилль, Уинстон|Уинстон Черчилль]] |- |{{Италия флагы}} |[[Силоне, Иньяцио|Иньяцио Силоне]] |- |rowspan=2|{{Норвегия флагы}} |[[Весос, Тарьей|Тарьей Весос]] |- |{{нп5|Эверлан, Арнульф|Арнульф Эверлан||Arnulf Øverland}} |- |{{АҠШ флагы}} |[[Элиот, Томас Стернз|Томас Элиот]] |- |rowspan=2|{{СССР}} |[[Бердяев, Николай Александрович|Николай Бердяев]] |- |[[Пастернак, Борис Леонидович|Борис Пастернак]] |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=41|title=Нобелевская премия по литературе 1946|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HFPHITq9|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1946/hesse-facts.html|title=Hermann Hesse - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc53C5Es|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1947]] |{{часть изображения|изобр=André Gide 1947.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=210|общая=280|верх=0|право=50|низ=116|лево=20|увеличить=-57|рамка=нет}} |width=200|[[Жид, Андре|Андре Жид]]<br />(1869—1951)<br />{{Флаг Франции}} [[Франция]] |{{начало цитаты}} За глубокие и художественно значимые произведения, в которых человеческие проблемы представлены с бесстрашной любовью к истине и глубокой психологической проницательностью {{oq|en|For his comprehensive and artistically significant writings, in which human problems and conditions have been presented with a fearless love of truth and keen psychological insight}} {{конец цитаты}} |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (33)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |{{Австралия флагы}} |[[О’Дауд, Бернард|Бернард О’Дауд]] |- |{{Бельгия}} |[[Бе, Евгений|Евгений Бе]] |- |{{Швейцария}} |[[Рамю, Шарль Фердинанд|Шарль Рамю]] |- |{{Испания}} |[[Айала, Рамон Перес де|Рамон Перес де Айала]] |- |{{Флаг Финляндии}} |{{нп5|Талвио, Майла|Майла Талвио|fi|Maila Talvio}} |- |{{Флаг Эстонии}} |[[Ундер, Мария|Мария Ундер]] |- |rowspan=4|{{Греция}} |[[Сикелианос, Ангелос|Ангелос Сикелианос]] |- |[[Казандзакис, Никос|Никос Казандзакис]] |- |{{нп5|Дроссинис, Георгиос|Георгиос Дроссинис||Georgios Drossinis}} |- |{{нп5|Хенопоулос, Григорий|Григорий Хенопоулос||Gregorios Xenopoulos}} |- |{{Израиль флагы}} |[[Агнон, Шмуэль Йосеф|Шмуэль Агнон]] |- |{{Япония флагы}} |{{нп5|Кагава, Тойохико|Тойохико Кагава||Toyohiko Kagawa}} |- |{{Флаг Польши}} |[[Шалом Аш]] |- |rowspan=2|{{Португалия флагы}} |[[Мартел-Патриция, Мария Магдалина де|Мария Магдалина де Мартел-Патриция]] |- |{{нп5|Паскоаес, Тейшейра де|Тейшейра де Паскоаес||Teixeira de Pascoaes}} |- |{{Югославия флагы}} |{{нп5|Петрониевич, Бранислав|Бранислав Петрониевич||Branislav Petronijević}} |- |rowspan=4|{{Флаг Франции}} |[[Мальро, Андре|Андре Мальро]] |- |[[Ромэн, Жюль|Жюль Ромэн]] |- |{{нп5|Чарассон, Генриетта|Генриетта Чарассон|fr|Henriette Charasson}} |- |[[Дюамель, Жорж|Жорж Дюамель]] |- |{{Бөйөк Британия}} |{{нп5|Морган, Чарльз (писатель)|Чарльз Морган||Charles Langbridge Morgan}} |- |rowspan=2|{{Италия флагы}} |[[Кроче, Бенедетто|Бенедетто Кроче]] |- |[[Силоне, Иньяцио|Иньяцио Силоне]] |- |{{Швеция флагы}} |[[Лагерквист, Пер|Пер Лагерквист]] |- |rowspan=2|{{Норвегия флагы}} |{{нп5|Эверлан, Арнульф|Арнульф Эверлан||Arnulf Øverland}} |- |[[Фалькбергет, Юхан|Юхан Фалькбергет]] |- |rowspan=4|{{АҠШ флагы}} |[[Сэндберг, Карл|Карл Сэндберг]] |- |[[Элиот, Томас Стернз|Томас Элиот]] |- |{{нп5|Каллен, Хорас|Хорас Каллен||Horace Kallen}} |- |[[Хемингуэй, Эрнест|Эрнест Хемингуэй]] |- |rowspan=3|{{СССР}} |[[Алданов, Марк Александрович|Марк Алданов]] |- |[[Бердяев, Николай Александрович|Николай Бердяев]] |- |[[Пастернак, Борис Леонидович|Борис Пастернак]] |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=42|title=Нобелевская премия по литературе 1947|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HFPJfmBE|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1947/gide-facts.html|title=André Gide - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc53sfPc|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1948]] |{{часть изображения|изобр=Thomas Stearns Eliot by Lady Ottoline Morrell (1934).jpg|позиция=center|подпись=|ширина=150|общая=432|верх=50|право=22|низ=250|лево=160|увеличить=-40|рамка=нет}} |width=200|[[Элиот, Томас Стернз|Томас Элиот]]<br />(1888—1965)<br />{{Бөйөк Британия}} [[Бөйөк Британия]] |{{начало цитаты}} За выдающийся новаторский вклад в современную поэзию {{oq|en|For his outstanding, pioneer contribution to present-day poetry}} {{конец цитаты}} |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (29)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |{{Флаг Австрии}} |[[Касснер, Рудольф|Рудольф Касснер]] |- |rowspan=2|{{Бельгия}} |[[Бе, Евгений|Евгений Бе]] |- |[[Элленс, Франц|Франц Элленс]] |- |{{Германия флагы}} |[[Манн, Томас|Томас Манн]] |- |{{Испания}} |[[Менендес Пидаль, Рамон|Рамон Менендес Пидаль]] |- |{{Флаг Эстонии}} |[[Ундер, Мария|Мария Ундер]] |- |rowspan=2|{{Греция}} |[[Сикелианос, Ангелос|Ангелос Сикелианос]] |- |{{нп5|Дроссинис, Георгиос|Георгиос Дроссинис||Georgios Drossinis}} |- |{{Израиль флагы}} |[[Агнон, Шмуэль Йосеф|Шмуэль Агнон]] |- |{{Исландия флагы}} |[[Халлдор Кильян Лакснесс]] |- |{{Япония флагы}} |{{нп5|Кагава, Тойохико|Тойохико Кагава||Toyohiko Kagawa}} |- |{{Португалия флагы}} |{{нп5|Паскоаес, Тейшейра де|Тейшейра де Паскоаес||Teixeira de Pascoaes}} |- |rowspan=5|{{Флаг Франции}} |[[Колетт|Сидони́-Габриэль Колетт]] |- |[[Мальро, Андре|Андре Мальро]] |- |[[Ромэн, Жюль|Жюль Ромэн]] |- |{{нп5|Бехайн, Рене|Рене Бехайн|fr|René Béhaine}} |- |[[Дюамель, Жорж|Жорж Дюамель]] |- |rowspan=3|{{Бөйөк Британия}} |[[Тревельян, Джордж Маколей|Джордж Тревельян]] |- |{{нп5|Морган, Чарльз (писатель)|Чарльз Морган||Charles Langbridge Morgan}} |- |[[Черчилль, Уинстон|Уинстон Черчилль]] |- |rowspan=2|{{Италия флагы}} |[[Кроче, Бенедетто|Бенедетто Кроче]] |- |{{нп5|Бачелли, Рикардо|Рикардо Бачелли||Riccardo Bacchelli}} |- |rowspan=2|{{Норвегия флагы}} |{{нп5|Эверлан, Арнульф|Арнульф Эверлан||Arnulf Øverland}} |- |[[Фалькбергет, Юхан|Юхан Фалькбергет]] |- |{{АҠШ флагы}} |{{нп5|Фишер, Дороти|Дороти Фишер||Dorothy Canfield Fisher}} |- |rowspan=4|{{СССР}} |[[Алданов, Марк Александрович|Марк Алданов]] |- |[[Бердяев, Николай Александрович|Николай Бердяев]] |- |[[Пастернак, Борис Леонидович|Борис Пастернак]] |- |[[Шолохов, Михаил Александрович|Михаил Шолохов]] |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=43|title=Нобелевская премия по литературе 1948|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HFPLNoiK|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1948/eliot-facts.html|title=T.S. Eliot - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc54ledm|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1949]] |{{часть изображения|изобр=|позиция=center|подпись=|ширина=270|общая=280|верх=6|право=0|низ=30|лево=10|увеличить=-66.7|рамка=нет}} |width=200|[[Фолкнер, Уильям|Уильям Фолкнер]]<br />(1897—1962)<br />{{Флаг|АҠШ|1912}} [[АҠШ]] |{{начало цитаты}} За его значительный и с художественной точки зрения уникальный вклад в развитие современного американского романа {{oq|en|For his powerful and artistically unique contribution to the modern American novel}} {{конец цитаты}} |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (33)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |{{Бельгия}} |[[Бе, Евгений|Евгений Бе]] |- |{{Германия флагы}} |{{нп5|Каросса, Ганс|Ганс Каросса||Hans Carossa}} |- |rowspan=3|{{Испания}} |[[Аскона, Рейнальдо|Рейнальдо Аскона]] |- |{{нп5|Дельгадо, Хасинто Грау|Хасинто Дельгадо|es|Jacinto Grau}} |- |[[Менендес Пидаль, Рамон|Рамон Менендес Пидаль]] |- |{{Флаг Эстонии}} |[[Ундер, Мария|Мария Ундер]] |- |{{Мысыр флагы}} |[[Хусейн, Таха|Таха Хусейн]] |- |{{Греция}} |[[Сикелианос, Ангелос|Ангелос Сикелианос]] |- |{{Ирландия}} |[[О’Кейси, Шон|Шон О’Кейси]] |- |{{Израиль флагы}} |[[Агнон, Шмуэль Йосеф|Шмуэль Йосеф Агнон]] |- |{{Исландия флагы}} |[[Халлдор Кильян Лакснесс]] |- |rowspan=2|{{Мексика флагы}} |[[Гонсалес Мартинес, Энрике|Энрике Гонсалес Мартинес]] |- |[[Рейес, Альфонсо|Альфонсо Рейес]] |- |rowspan=5|{{Флаг Франции}} |[[Камю, Альбер|Альбер Камю]] |- |[[Мальро, Андре|Андре Мальро]] |- |[[Мориак, Франсуа|Франсуа Мориак]] |- |{{нп5|Чарассон, Генриетта|Генриетта Чарассон|fr|Henriette Charasson}} |- |[[Дюамель, Жорж|Жорж Дюамель]] |- |rowspan=2|{{Бөйөк Британия}} |{{нп5|Морган, Чарльз (писатель)|Чарльз Морган||Charles Langbridge Morgan}} |- |[[Черчилль, Уинстон|Уинстон Черчилль]] |- |rowspan=3|{{Италия флагы}} |[[Кроче, Бенедетто|Бенедетто Кроче]] |- |{{нп5|Бачелли, Рикардо|Рикардо Бачелли||Riccardo Bacchelli}} |- |[[Моравиа, Альберто|Альберто Моравиа]] |- |{{Швеция флагы}} |[[Лагерквист, Пер|Пер Лагерквист]] |- |rowspan=2|{{Норвегия флагы}} |{{нп5|Эверлан, Арнульф|Арнульф Эверлан||Arnulf Øverland}} |- |[[Фалькбергет, Юхан|Юхан Фалькбергет]] |- |rowspan=4|{{АҠШ флагы}} |[[Уайлдер, Торнтон|Торнтон Уайлдер]] |- |[[Сэндберг, Карл|Карл Сэндберг]] |- |[[Стейнбек, Джон|Джон Стейнбек]] |- |{{нп5|Фишер, Дороти|Дороти Фишер||Dorothy Canfield Fisher}} |- |rowspan=4|{{СССР}} |[[Алданов, Марк Александрович|Марк Алданов]] |- |[[Пастернак, Борис Леонидович|Борис Пастернак]] |- |[[Шолохов, Михаил Александрович|Михаил Шолохов]] |- |[[Леонов, Леонид Максимович|Леонид Леонов]] |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=44|title=Нобелевская премия по литературе 1949|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HFPN3mNf|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1949/faulkner-facts.html|title=William Faulkner - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc55qhaH|archivedate=2013-06-24}}</ref> |} === 1950-е === {| class="wide" style="text-align:center;" !Год !width="90px"|Портрет !Страна<ref name=expl />, лауреат !Обоснование награды !width=150px|Другие номинанты !width=50px|Прим. |- |width="4%"|[[1950]] |{{часть изображения|изобр=Russell1907-2.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=180|общая=316|верх=4|право=68|низ=170|лево=68|увеличить=-50|рамка=нет}} |width=200|[[Рассел, Бертран|Бертран Рассел]]<br />(1872—1970)<br />{{Бөйөк Британия}} [[Бөйөк Британия]] |{{начало цитаты}} Одному из самых блестящих представителей рационализма и гуманизма, бесстрашному борцу за свободу слова и свободу мысли {{oq|en|In recognition of his varied and significant writings in which he champions humanitarian ideals and freedom of thought}} {{конец цитаты}} |{{Начало скрытого блока |Заголовок=Список (52)}} {|class="standard" width="100%" style="text-align:left" |{{Аргентина}} |{{нп5|Ларета Энрике|Энрике Ларета||Enrique Larreta}} |- |{{Флаг Австрии}} |[[Брох Герман|Герман Брох]] |- |rowspan=2|{{Бельгия}} |{{нп5|Стревелс Стейн|Стейн Стревелс||Stijn Streuvels}} |- |[[Бе, Евгений|Евгений Бе]] |- |{{Флаг Канады}} |{{нп5|Рэддел Томас|Томас Рэддел||Thomas Head Raddall}} |- |{{Швейцария}} |[[Штеффен Альберт|Альберт Штеффен]] |- |{{Флаг Китая}} |[[Линь Юйтан]] |- |rowspan=3|{{Германия флагы}} |{{нп5|Каросса Ганс|Ганс Каросса||Hans Carossa}} |- |[[Ясперс Карл Теодор|Карл Ясперс]] |- |{{нп5|Ле Форт Гертруда фон|Гертруда фон Ле Форт||Gertrud von Le Fort}} |- |rowspan=3|{{Дания}} |[[Бликсен Карен|Карен Бликсен]] |- |[[Андерсен-Нексё Мартин|Мартин Андерсен-Нексё]] |- |{{нп5|Йоргенсен Йоханнес|Йоханнес Йоргенсен||Johannes Jørgensen}} |- |{{Испания}} |[[Менендес Пидаль Рамон|Рамон Менендес Пидаль]] |- |{{Флаг Финляндии}} |[[Валтари Мика Тойми|Мика Валтари]] |- |{{Флаг Эстонии}} |[[Ундер Мария|Мария Ундер]] |- |{{Мысыр флагы}} |[[Хусейн Таха|Таха Хусейн]] |- |rowspan=2|{{Греция}} |[[Сикелианос Ангелос|Ангелос Сикелианос]] |- |[[Казандзакис Никос|Никос Казандзакис]] |- |rowspan=2|{{Ирландия}} |[[О’Кейси Шон|Шон О’Кейси]] |- |[[Лорд Дансени]] |- |{{Исландия флагы}} |[[Халлдор Кильян Лакснесс]] |- |rowspan=3|{{Флаг Нидерландов}} |[[Роланд Холст Генриетта|Генриетта Холст]] |- |{{нп5|Блом Якоб|Якоб Блом||J. C. Bloem}} |- |[[Вестдейк Симон|Симон Вестдейк]] |- |{{Флаг Польши}} |[[Стафф Леопольд|Леопольд Стафф]] |- |{{Португалия флагы}} |{{нп5|Дантас Жулио|Жулио Дантас||Júlio Dantas}} |- |rowspan=6|{{Флаг Франции}} |[[Камю Альбер|Альбер Камю]] |- |{{нп5|Шлюмберже Жан|Жан Шлюмберже||Jean Schlumberger}} |- |[[Мориак Франсуа|Франсуа Мориак]] |- |[[Клодель Поль|Поль Клодель]] |- |[[Ромэн Жюль|Жюль Ромэн]] |- |[[Дюамель Жорж|Жорж Дюамель]] |- |rowspan=6|{{Бөйөк Британия}} |[[Грейвс Роберт|Роберт Грейвс]] |- |[[Грин Грэм|Грэм Грин]] |- |[[Нойес Альфред|Альфред Нойес]] |- |[[Тойнби Арнольд Джозеф|Джозеф Тойнби]] |- |[[Форстер Эдвард Морган|Эдвард Форстер]] |- |[[Черчилль Уинстон|Уинстон Черчилль]] |- |{{Италия флагы}} |[[Кроче Бенедетто|Бенедетто Кроче]] |- |{{Швеция флагы}} |[[Лагерквист Пер|Пер Лагерквист]] |- |rowspan=3|{{Норвегия флагы}} |[[Весос Тарьей|Тарьей Весос]] |- |{{нп5|Эверлан Арнульф|Арнульф Эверлан||Arnulf Øverland}} |- |[[Фалькбергет Юхан|Юхан Фалькбергет]] |- |rowspan=4|{{АҠШ флагы}} |[[Хемингуэй Эрнест|Эрнест Хемингуэй]] |- |[[Дьюи Джон|Джон Дьюи]] |- |[[Фолкнер Уильям|Уильям Фолкнер]] |- |[[Фрост Роберт|Роберт Фрост]] |- |rowspan=4|{{СССР}} |[[Алданов Марк Александрович|Марк Алданов]] |- |[[Пастернак Борис Леонидович|Борис Пастернак]] |- |[[Шолохов Михаил Александрович|Михаил Шолохов]] |- |[[Леонов Леонид Максимович|Леонид Леонов]] |}{{Конец скрытого блока}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=45|title=Нобелевская премия по литературе 1950|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HFPOvTBr|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1950/russell-facts.html|title=Bertrand Russell - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc56ZMyY|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1951]] |{{часть изображения|изобр=Lagerkvist.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=270|общая=280|верх=0|право=0|низ=36|лево=10|увеличить=-66.7|рамка=нет}} |width=200|[[Лагерквист Пер|Пер Лагерквист]]<br />(1891—1974)<br />{{Швеция флагы}} [[Швеция]] |colspan="2"|{{начало цитаты}} За художественную силу и абсолютную независимость суждений писателя, который искал ответы на вечные вопросы, стоящие перед человечеством {{oq|en|For the artistic vigour and true independence of mind with which he endeavours in his poetry to find answers to the eternal questions confronting mankind}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=46|title=Нобелевская премия по литературе 1951|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HFVrBQKw|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1951/lagerkvist-facts.html|title=Pär Lagerkvist - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc57JLU8|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1952]] |{{часть изображения|изобр=François Mauriac 1952.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=270|общая=280|верх=6|право=5|низ=30|лево=5|увеличить=-66.7|рамка=нет}} |width=200|[[Мориак Франсуа|Франсуа Мориак]]<br />(1885—1970)<br />{{Флаг Франции}} [[Франция]] |colspan="2"|{{начало цитаты}} За глубокое духовное прозрение и художественную силу, с которой он в своих романах отразил драму человеческой жизни {{oq|en|For the deep spiritual insight and the artistic intensity with which he has in his novels penetrated the drama of human life}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=47|title=Нобелевская премия по литературе 1952|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HFVsu2fR|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1952/mauriac-facts.html|title=François Mauriac - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc584Zja|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1953]] |{{часть изображения|изобр=Churchill HU 90973.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=360|общая=571|верх=100|право=80|низ=220|лево=131|увеличить=-75|рамка=нет}} |width=200|[[Черчилль Уинстон|Уинстон Черчилль]]<br />(1874—1965)<br />{{Бөйөк Британия}} [[Бөйөк Британия]] |colspan="2"|{{начало цитаты}} За высокое мастерство произведений исторического и биографического характера, а также за блестящее ораторское искусство, с помощью которого отстаивались высшие человеческие ценности {{oq|en|For his mastery of historical and biographical description as well as for brilliant oratory in defending exalted human values}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=48|title=Нобелевская премия по литературе 1953|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HFVuaj0V|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1953/churchill-facts.html|title=Winston Churchill - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc58pFvA|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1954]] |{{часть изображения|изобр=Ernest Hemingway 1950 crop.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=570|общая=582|верх=17|право=6|низ=40|лево=6|увеличить=-84.2|рамка=нет}} |width=200|[[Хемингуэй Эрнест|Эрнест Хемингуэй]]<br />(1899—1961)<br />{{Флаг|АҠШ|1912}} [[АҠШ]] |colspan="2"|{{начало цитаты}} За повествовательное мастерство, в очередной раз продемонстрированное в «Старике и море» {{oq|en|For his mastery of the art of narrative, most recently demonstrated in The Old Man and the Sea, and for the influence that he has exerted on contemporary style}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=49|title=Нобелевская премия по литературе 1954|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HFVwGxHC|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1954/hemingway-facts.html|title=Ernest Hemingway - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc59YMsQ|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1955]] |{{часть изображения|изобр=Halldór Kiljan Laxness 1955.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=270|общая=280|верх=6|право=0|низ=30|лево=10|увеличить=-66.7|рамка=нет}} |width=200|[[Халлдор Кильян Лакснесс|Халлдор Лакснесс]]<br />(1902—1998)<br />{{Исландия флагы}} [[Исландия]] |colspan="2"|{{начало цитаты}} За яркую эпическую силу, которая возродила великое повествовательное искусство Исландии {{oq|en|For his vivid epic power which has renewed the great narrative art of Iceland}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=50|title=Нобелевская премия по литературе 1955|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HFVxwy0w|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1955/laxness-facts.html|title=Halldór Laxness - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc5AETPP|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1956]] |{{часть изображения|изобр=JRJimenez.JPG|позиция=center|подпись=|ширина=174|общая=178|верх=4|право=4|низ=10|лево=0|увеличить=-48.3|рамка=нет}} |width=200|[[Хименес Хуан Рамон|Хуан Хименес]]<br />(1881—1958)<br />{{Испания флагы (1945-1977)}} [[Испания]] |colspan="2"|{{начало цитаты}} За лирическую поэзию, образец высокого духа и художественной чистоты в испанской поэзии {{oq|en|For his lyrical poetry, which in Spanish language constitutes an example of high spirit and artistical purity}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=51|title=Нобелевская премия по литературе 1956|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HFVzdFOj|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1956/jimenez-facts.html|title=Juan Ramón Jiménez - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc5AzdVX|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1957]] |{{часть изображения|изобр=Albert Camus, gagnant de prix Nobel, portrait en buste, posé au bureau, faisant face à gauche, cigarette de tabagisme.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=300|общая=719|верх=0|право=200|низ=463|лево=219|увеличить=-70|рамка=нет}} |width=200|[[Камю Альбер|Альбер Камю]]<br />(1913—1960)<br />{{Флаг Франции}} [[Франция]] |colspan="2"|{{начало цитаты}} За огромный вклад в литературу, высветивший значение человеческой совести {{oq|en|For his important literary production, which with clear-sighted earnestness illuminates the problems of the human conscience in our times}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=52|title=Нобелевская премия по литературе 1957|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HFW1Jbiq|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1957/camus-facts.html|title=Albert Camus - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc9lxuXD|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1958]] |{{часть изображения|изобр=|позиция=center|подпись=|ширина=270|общая=299|верх=0|право=29|низ=17|лево=0|увеличить=-66.7|рамка=нет}} |width=200|[[Пастернак Борис Леонидович|Борис Пастернак]]<br />(1890—1960)<br />{{СССР}} [[СССР]] |colspan="2"|{{начало цитаты}} За значительные достижения в современной лирической поэзии, а также за продолжение традиций великого русского эпического романа {{oq|en|For his important achievement both in contemporary lyrical poetry and in the field of the great Russian epic tradition}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=53|title=Нобелевская премия по литературе 1958|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HFW2yf8z|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1958/pasternak-facts.html|title=Boris Pasternak - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc9wXh1D|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1959]] |{{часть изображения|изобр=Salvatore Quasimodo 1959.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=270|общая=280|верх=0|право=5|низ=36|лево=5|увеличить=-66.7|рамка=нет}} |width=200|[[Квазимодо Сальваторе|Сальваторе Квазимодо]]<br />(1901—1968)<br />{{Италия флагы}} [[Италия]] |colspan="2"|{{начало цитаты}} За лирическую поэзию, которая с классической живостью выражает трагический опыт нашего времени {{oq|en|For his lyrical poetry, which with classical fire expresses the tragic experience of life in our own times}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=54|title=Нобелевская премия по литературе 1959|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-08|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HFaetPhG|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1959/quasimodo-facts.html|title=Salvatore Quasimodo - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc9xFdAI|archivedate=2013-06-24}}</ref> |} === 1960-е === {| class="wide" style="text-align:center;" !Год !width="90px"|Портрет !Страна<ref name=expl />, лауреат !Обоснование награды !width=50px|Прим. |- |width="4%"|[[1960]] |{{часть изображения|изобр=Saint-John Perse 1960.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=270|общая=280|верх=6|право=5|низ=30|лево=5|увеличить=-66.7|рамка=нет}} |width=200|[[Сен-Жон Перс]]<br />(1887—1975)<br />{{Флаг Франции}} [[Франция]] |{{начало цитаты}} За возвышенность и образность, которые средствами поэзии отражают обстоятельства нашего времени {{oq|en|For the soaring flight and the evocative imagery of his poetry which in a visionary fashion reflects the conditions of our time}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=55|title=Нобелевская премия по литературе 1960|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-09|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HFbKxZhk|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1960/perse-facts.html|title=Saint-John Perse - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc9xvMpl|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1961]] |{{часть изображения|изобр=|позиция=center|подпись=|ширина=240|общая=362|верх=10|право=62|низ=120|лево=60|увеличить=-62.5|рамка=нет}} |width=200|[[Андрич, Иво|Иво Андрич]]<br />(1892—1975)<br />{{Югославия флагы}} [[Югославия]] |{{начало цитаты}} За силу эпического дарования, позволившую во всей полноте раскрыть человеческие судьбы и проблемы, связанные с историей его страны {{oq|en|For the epic force with which he has traced themes and depicted human destinies drawn from the history of his country}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=56|title=Нобелевская премия по литературе 1961|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-09|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HFbMipRD|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1961/andric-facts.html|title=Ivo Andric - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc9yc1QZ|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1962]] |{{часть изображения|изобр=JohnSteinbeck crop.JPG|позиция=center|подпись=|ширина=300|общая=593|верх=92|право=175|низ=310|лево=118|увеличить=-70|рамка=нет}} |width=200|[[Стейнбек, Джон|Джон Стейнбек]]<br />(1902—1968)<br />{{АҠШ флагы}} [[АҠШ]] |{{начало цитаты}} За реалистический и поэтический дар, сочетающийся с мягким юмором и острым социальным видением {{oq|en|For his realistic and imaginative writings, combining as they do sympathetic humour and keen social perception}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=57|title=Нобелевская премия по литературе 1962|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-09|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HFbOT1dl|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1962/steinbeck-facts.html|title=John Steinbeck - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc9zJj1h|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1963]] |{{часть изображения|изобр=Giorgos Seferis 1963.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=270|общая=280|верх=6|право=5|низ=30|лево=5|увеличить=-66.7|рамка=нет}} |width=200|[[Сеферис, Йоргос|Йоргос Сеферис]]<br />(1900—1971)<br />{{Греция}} [[Греция]] |{{начало цитаты}} За выдающиеся лирические произведения, исполненные преклонения перед миром древних эллинов {{oq|en|For his eminent lyrical writing, inspired by a deep feeling for the Hellenic world of culture}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=58|title=Нобелевская премия по литературе 1963|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-09|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HFbQ9w1N|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1963/seferis-facts.html|title=Giorgos Seferis - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Hc9zyZZ9|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1964]] |{{часть изображения|изобр=Jean-Paul Sartre FP.JPG|позиция=center|подпись=|ширина=600|общая=1940|верх=118|право=1040|низ=1050|лево=300|увеличить=-85|рамка=нет}} |width=200|[[Сартр, Жан-Поль|Жан-Поль Сартр]]<br />(1905—1980)<br />{{Флаг Франции}} [[Франция]] |{{начало цитаты}} За богатое идеями, пронизанное духом свободы и поисками истины творчество, оказавшее огромное влияние на наше время {{oq|en|For his work which, rich in ideas and filled with the spirit of freedom and the quest for truth, has exerted a far-reaching influence on our age}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=59|title=Нобелевская премия по литературе 1964|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-09|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HFbRvwHp|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1964/sartre-facts.html|title=Jean-Paul Sartre - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcA0eM5l|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1965]] |{{часть изображения|изобр=|позиция=center|подпись=|ширина=270|общая=411|верх=0|право=51|низ=197|лево=90|увеличить=-66.7|рамка=нет}} |width=200|[[Шолохов, Михаил Александрович|Михаил Шолохов]]<br />(1905—1984)<br />{{СССР}} [[СССР]] |{{начало цитаты}} За художественную силу и цельность эпоса о донском казачестве в переломное для России время {{oq|en|For the artistic power and integrity with which, in his epic of the Don, he has given expression to a historic phase in the life of the Russian people}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=60|title=Нобелевская премия по литературе 1965|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-09|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HFbTbsbT|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1965/sholokhov-facts.html|title=Mikhail Sholokhov - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcA1LEjO|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%" rowspan=2|[[1966]] |{{часть изображения|изобр=|позиция=center|подпись=|ширина=270|общая=480|верх=0|право=100|низ=239|лево=110|увеличить=-66.7|рамка=нет}} |width=200|[[Агнон, Шмуэль Йосеф|Шмуэль Агнон]]<br />(1888—1970)<br />{{Израиль флагы}} [[Израиль]] |{{начало цитаты}} За глубоко оригинальное искусство повествования, навеянное еврейскими народными мотивами {{oq|en|For his profoundly characteristic narrative art with motifs from the life of the Jewish people}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=61|title=Нобелевская премия по литературе 1966|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-09|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HFbVSCOZ|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1966/agnon-facts.html|title=Shmuel Agnon - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcA20q45|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |{{часть изображения|изобр=Nelly Sachs 1966.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=270|общая=280|верх=6|право=5|низ=30|лево=5|увеличить=-66.7|рамка=нет}} |width=200|[[Закс, Нелли|Нелли Закс]]<br />(1891—1970)<br />{{Швеция флагы}} [[Швеция]] |{{начало цитаты}} За выдающиеся лирические и драматические произведения, исследующие судьбу еврейского народа {{oq|en|For her outstanding lyrical and dramatic writing, which interprets Israel's destiny with touching strength}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=62|title=Нобелевская премия по литературе 1966|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-09|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HFbWUSRz|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1966/sachs-facts.html|title=Nelly Sachs - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcA2fovw|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1967]] |{{часть изображения|изобр=MiguelAngelAsturias.JPG|позиция=center|подпись=|ширина=165|общая=165|верх=0|право=0|низ=2|лево=0|увеличить=-45.5|рамка=нет}} |width=200|[[Астуриас, Мигель Анхель|Мигель Астуриас]]<br />(1899—1974)<br />{{Гватемала флагы}} [[Гватемала]] |{{начало цитаты}} За яркое творческое достижение, в основе которого лежит интерес к обычаям и традициям индейцев Латинской Америки {{oq|en|For his vivid literary achievement, deep-rooted in the national traits and traditions of Indian peoples of Latin America}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=63|title=Нобелевская премия по литературе 1967|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-09|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HFbYDa6T|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1967/asturias-facts.html|title=Miguel Angel Asturias - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcA3ZbY1|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1968]] |{{часть изображения|изобр=Yasunari Kawabata 1951.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=90|общая=180|верх=18|право=45|низ=130|лево=45|увеличить=0|рамка=нет}} |width=200|[[Кавабата, Ясунари|Ясунари Кавабата]]<br />(1899—1972)<br />{{Япония флагы}} [[Япония]] |{{начало цитаты}} За писательское мастерство, которое передает сущность японского сознания {{oq|en|For his narrative mastery, which with great sensibility expresses the essence of the Japanese mind}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=64|title=Нобелевская премия по литературе 1968|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-09|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HFbZvDD5|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1968/kawabata-facts.html|title=Yasunari Kawabata - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcA4GkZ7|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1969]] |{{часть изображения|изобр=Samuel Beckett, Pic, 1.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=1800|общая=2397|верх=100|право=197|низ=1100|лево=400|увеличить=-95|рамка=нет}} |width=200|[[Беккет, Сэмюэл|Сэмюэл Беккет]]<br />(1906—1989)<br />{{Ирландия}} [[Ирландия]] |{{начало цитаты}} За новаторские произведения в прозе и драматургии, в которых трагизм современного человека становится его триумфом {{oq|en|For his writing, which - in new forms for the novel and drama - in the destitution of modern man acquires its elevation}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=65|title=Нобелевская премия по литературе 1969|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-09|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HFbbzmQr|archivedate=2013-06-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1969/beckett-facts.html|title=Samuel Beckett - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcA4wCHu|archivedate=2013-06-24}}</ref> |} === 1970-е === {| class="wide" style="text-align:center;" !Год !width="90px"|Портрет !Страна<ref name=expl />, лауреат !Обоснование награды !width=50px|Прим. |- |width="4%"|[[1970]] |{{часть изображения|изобр=Alexander Solzhenitsyn in Moscow, December 1998.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=270|общая=477|верх=0|право=107|низ=172|лево=100|увеличить=-66.7|рамка=нет}} |width=200|[[Солженицын, Александр Исаевич|Александр Солженицын]]<br />(1918—2008)<br />{{СССР}} [[СССР]] |{{начало цитаты}} За нравственную силу, с которой он следовал непреложным традициям русской литературы {{oq|en|For the ethical force with which he has pursued the indispensable traditions of Russian literature}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=66|title=Нобелевская премия по литературе 1970|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-09|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HGma2GrV|archivedate=2013-06-10}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1970/solzhenitsyn-facts.html|title=Alexandr Solzhenitsyn - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcA5cPKK|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1971]] |{{часть изображения|изобр=Pablo Neruda.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=240|общая=300|верх=0|право=40|низ=78|лево=20|увеличить=-62.5|рамка=нет}} |width=200|[[Неруда, Пабло|Пабло Неруда]]<br />(1904—1973)<br />{{Чили}} [[Чили]] |{{начало цитаты}} За поэзию, которая со сверхъестественной силой воплотила в себе судьбу целого континента {{oq|en|For a poetry that with the action of an elemental force brings alive a continent's destiny and dreams}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=67|title=Нобелевская премия по литературе 1971|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-09|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HGmbq6U6|archivedate=2013-06-10}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1971/neruda-facts.html|title=Pablo Neruda - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcA6HlL3|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1972]] |{{часть изображения|изобр=Bundesarchiv B 145 Bild-F062164-0004, Bonn, Heinrich Böll.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=270|общая=532|верх=40|право=120|низ=400|лево=142|увеличить=-66.7|рамка=нет}} |width=200|[[Бёлль, Генрих|Генрих Бёлль]]<br />(1917—1985)<br />{{Германия флагы}} [[Германия]] |{{начало цитаты}} За творчество, в котором сочетается широкий охват действительности с высоким искусством создания характеров и которое стало весомым вкладом в возрождение немецкой литературы {{oq|en|For his writing which through its combination of a broad perspective on his time and a sensitive skill in characterization has contributed to a renewal of German literature}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=68|title=Нобелевская премия по литературе 1972|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-09|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HGme83ay|archivedate=2013-06-10}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1972/boll-facts.html|title=Heinrich Böll - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcA6wrU4|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1973]] |{{часть изображения|изобр=Patrick_White_writer.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=210|общая=220|верх=10|право=5|низ=10|лево=5|увеличить=-57|рамка=нет}} |width=200|[[Уайт, Патрик|Патрик Уайт]]<br />(1912—1990)<br />{{Австралия флагы}} [[Австралия]] |{{начало цитаты}} За эпическое и психологическое мастерство, благодаря которому был открыт новый литературный материк {{oq|en|For an epic and psychological narrative art which has introduced a new continent into literature}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=69|title=Нобелевская премия по литературе 1973|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-09|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HGmftC37|archivedate=2013-06-10}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1973/white-facts.html|title=Patrick White - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcA7c47s|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%" rowspan=2|[[1974]] |{{часть изображения|изобр=Eyvind.JPG|позиция=center|подпись=|ширина=450|общая=595|верх=80|право=75|низ=120|лево=70|увеличить=-80|рамка=нет}} |width=200|[[Юнсон, Эйвинд|Эйвинд Юнсон]]<br />(1900—1976)<br />{{Швеция флагы}} [[Швеция]] |{{начало цитаты}} За повествовательное искусство, прозревающее пространство и время и служащее свободе {{oq|en|For a narrative art, far-seeing in lands and ages, in the service of freedom}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=70|title=Нобелевская премия по литературе 1974|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-09|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HGmhdHkg|archivedate=2013-06-10}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1974/johnson-facts.html|title=Eyvind Johnson - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcA8HRg3|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |{{часть изображения|изобр=20120807084529!Martinson, Harry i VJ 1943.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=600|общая=1369|верх=0|право=399|низ=885|лево=360|увеличить=-85|рамка=нет}} |width=200|[[Мартинсон, Харри|Харри Мартинсон]]<br />(1904—1978)<br />{{Швеция флагы}} [[Швеция]] |{{начало цитаты}} За творчество, в котором есть всё — от капли росы до космоса {{oq|en|For writings that catch the dewdrop and reflect the cosmos}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=71|title=Нобелевская премия по литературе 1974|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-09|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HGmibDV6|archivedate=2013-06-10}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1974/martinson-facts.html|title=Harry Martinson - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcA8y6nW|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1975]] |{{часть изображения|изобр=Eugenio Montale.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=2100|общая=2245|верх=40|право=70|низ=400|лево=75|увеличить=-95.714|рамка=нет}} |width=200|[[Монтале, Эудженио|Эудженио Монтале]]<br />(1896—1981)<br />{{Италия флагы}} [[Италия]] |{{начало цитаты}} За выдающиеся достижения в поэзии, обозначенные огромной проникновенностью и освещением правдивого, без иллюзий, взгляда на жизнь {{oq|en|For his distinctive poetry which, with great artistic sensitivity, has interpreted human values under the sign of an outlook on life with no illusions}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=72|title=Нобелевская премия по литературе 1975|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-09|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HGmkHArW|archivedate=2013-06-10}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1975/montale-facts.html|title=Eugenio Montale - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcAA0fZw|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1976]] |{{часть изображения|изобр=|позиция=center|подпись=|ширина=90|общая=183|верх=9|право=50|низ=120|лево=43|увеличить=0|рамка=нет}} |width=200|[[Беллоу, Сол|Сол Беллоу]]<br />(1915—2005)<br />{{АҠШ флагы}} [[АҠШ]] |{{начало цитаты}} За гуманизм и тонкий анализ современной культуры, сочетающиеся в его творчестве {{oq|en|For the human understanding and subtle analysis of contemporary culture that are combined in his work}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=73|title=Нобелевская премия по литературе 1976|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-09|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HGmlxVss|archivedate=2013-06-10}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1976/bellow-facts.html|title=Saul Bellow - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcAAg4hQ|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1977]] |{{часть изображения|изобр=Vicente Aleixandre.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=150|общая=384|верх=0|право=100|низ=387|лево=134|увеличить=-40|рамка=нет}} |width=200|[[Алейсандре, Висенте|Висенте Алейсандре]]<br />(1898—1984)<br />{{Испании флагы (1977-1981)}} [[Испания]] |{{начало цитаты}} За выдающееся поэтическое творчество, которое отражает положение человека в космосе и современном обществе и в то же время представляет собой величественное свидетельство возрождения традиций испанской поэзии в период между мировыми войнами {{oq|en|For a creative poetic writing which illuminates man's condition in the cosmos and in present-day society, at the same time representing the great renewal of the traditions of Spanish poetry between the wars}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=74|title=Нобелевская премия по литературе 1977|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-09|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HGmndCLa|archivedate=2013-06-10}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1977/aleixandre-facts.html|title=Vicente Aleixandre - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcABMSOT|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1978]] |{{часть изображения|изобр=|позиция=center|подпись=|ширина=1020|общая=1665|верх=0|право=330|низ=1|лево=315|увеличить=-91.18|рамка=нет}} |width=200|[[Башевис-Зингер, Исаак|Исаак Башевис-Зингер]]<br />(1904—1991)<br />{{АҠШ флагы}} [[АҠШ]] |{{начало цитаты}} За эмоциональное искусство повествования, которое, уходя своими корнями в польско-еврейские культурные традиции, поднимает вечные вопросы {{oq|en|For his impassioned narrative art which, with roots in a Polish-Jewish cultural tradition, brings universal human conditions to life}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=75|title=Нобелевская премия по литературе 1978|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-09|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HGmpJktB|archivedate=2013-06-10}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1978/singer-facts.html|title=Isaac Bashevis Singer - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcAC1LXI|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1979]] |{{часть изображения|изобр=Elytis postcard.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=270|общая=280|верх=6|право=5|низ=30|лево=5|увеличить=-66.7|рамка=нет}} |width=200|[[Элитис, Одисеас|Одисеас Элитис]]<br />(1911—1996)<br />{{Флаг|Греция}} [[Греция]] |{{начало цитаты}} За поэтическое творчество, которое в русле греческой традиции, с чувственной силой и интеллектуальной проницательностью рисует борьбу современного человека за свободу и независимость {{oq|en|For his poetry, which, against the background of Greek tradition, depicts with sensuous strength and intellectual clear-sightedness modern man's struggle for freedom and creativeness}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=76|title=Нобелевская премия по литературе 1979|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-09|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HGmqzQpf|archivedate=2013-06-10}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1979/elytis-facts.html|title=Odysseus Elytis - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcACgRQX|archivedate=2013-06-24}}</ref> |} === 1980-е === {| class="wide" style="text-align:center;" !Год !width="90px"|Портрет !Страна<ref name=expl />, лауреат !Обоснование награды !width=50px|Прим. |- |width="4%"|[[1980]] |{{часть изображения|изобр=|позиция=center|подпись=|ширина=600|общая=1244|верх=32|право=300|низ=300|лево=344|увеличить=-85|рамка=нет}} |width=200|[[Милош Чеслав|Чеслав Милош]]<br />(1911—2004)<br />{{Флаг Польши}} [[Польша]], {{АҠШ флагы}} [[АҠШ]] |{{начало цитаты}} За то, что с бесстрашным ясновидением показал незащищенность человека в мире, раздираемом конфликтами {{oq|en|Who with uncompromising clear-sightedness voices man's exposed condition in a world of severe conflicts}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=77|title=Нобелевская премия по литературе 1980|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-12|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HJIuHv48|archivedate=2013-06-12}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1980/milosz-facts.html|title=Czeslaw Milosz - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcADMFFN|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1981]] |{{часть изображения|изобр=Canetti.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=270|общая=280|верх=0|право=0|низ=40|лево=10|увеличить=-66.7|рамка=нет}} |width=200|[[Канетти Элиас|Элиас Канетти]]<br />(1905—1994)<br />{{Бөйөк Британия}} [[Бөйөк Британия]] |{{начало цитаты}} За огромный вклад в литературу, высветивший значение человеческой совести {{oq|en|For writings marked by a broad outlook, a wealth of ideas and artistic power}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=78|title=Нобелевская премия по литературе 1981|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-12|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HJNY88aK|archivedate=2013-06-12}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1981/canetti-facts.html|title=Elias Canetti - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcAE1iWs|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1982]] |{{часть изображения|изобр=Gala Ianugural 031.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=450|общая=3872|верх=592|право=1822|низ=1400|лево=1600|увеличить=-80|рамка=нет}} |width=200|[[Гарсиа Маркес Габриэль|Габриэль Гарсиа Маркес]]<br />(1927)<br />{{Колумбия флагы}} [[Колумбия]] |{{начало цитаты}} За романы и рассказы, в которых фантазия и реальность, совмещаясь, отражают жизнь и конфликты целого континента {{oq|en|For his novels and short stories, in which the fantastic and the realistic are combined in a richly composed world of imagination, reflecting a continent's life and conflicts}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=79|title=Нобелевская премия по литературе 1982|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-12|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HJNa2y7R|archivedate=2013-06-12}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1982/marquez-facts.html|title=Gabriel García Márquez - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcAEgZaN|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1983]] |{{часть изображения|изобр=William Golding.jpeg|позиция=center|подпись=|ширина=180|общая=242|верх=5|право=31|низ=70|лево=31|увеличить=-50|рамка=нет}} |width=200|[[Голдинг Уильям|Уильям Голдинг]]<br />(1911—1993)<br />{{Бөйөк Британия}} [[Бөйөк Британия]] |{{начало цитаты}} За романы, в которых обращается к сущности человеческой природы и проблеме зла, все они объединены идеей борьбы за выживание {{oq|en|For his novels which, with the perspicuity of realistic narrative art and the diversity and universality of myth, illuminate the human condition in the world of today}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=80|title=Нобелевская премия по литературе 1983|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-12|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HJNbuQ6j|archivedate=2013-06-12}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1983/golding-facts.html|title=William Golding - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcAFLQuY|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1984]] |{{часть изображения|изобр=Jaroslav Seifert 1931.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=150|общая=439|верх=0|право=179|низ=119|лево=10|увеличить=-40|рамка=нет}} |width=200|[[Сейферт Ярослав|Ярослав Сейферт]]<br />(1901—1986)<br />{{Чехословакия флагы}} [[Чехословакия]] |{{начало цитаты}} За поэзию, которая отличается свежестью, чувственностью и богатым воображением и свидетельствует о независимости духа и разносторонности человека {{oq|en|For his poetry which endowed with freshness, sensuality and rich inventiveness provides a liberating image of the indomitable spirit and versatility of man}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=81|title=Нобелевская премия по литературе 1984|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-12|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HJNdmMWJ|archivedate=2013-06-12}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1984/seifert-facts.html|title=Jaroslav Seifert - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcAG1MWz|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1985]] |{{часть изображения|изобр=Simon postcard.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=270|общая=280|верх=6|право=5|низ=30|лево=5|увеличить=-66.7|рамка=нет}} |width=200|[[Симон Клод|Клод Симон]]<br />(1913—2005)<br />{{Флаг Франции}} [[Франция]] |{{начало цитаты}} За сочетание в его творчестве поэтического и живописного начал {{oq|en|Who in his novel combines the poet's and the painter's creativeness with a deepened awareness of time in the depiction of the human condition}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=82|title=Нобелевская премия по литературе 1985|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-12|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HJNfaZHK|archivedate=2013-06-12}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1985/simon-facts.html|title=Claude Simon - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcAGh6yZ|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1986]] |{{часть изображения|изобр=Soyinka, Wole (1934).jpg|позиция=center|подпись=|ширина=180|общая=212|верх=19|право=16|низ=40|лево=16|увеличить=-50|рамка=нет}} |width=200|[[Шойинка Воле|Воле Шойинка]]<br />(1934)<br />{{Нигерия флагы}} [[Нигерия]] |{{начало цитаты}} За создание театра огромной культурной перспективы и поэзии {{oq|en|Who in a wide cultural perspective and with poetic overtones fashions the drama of existence}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=83|title=Нобелевская премия по литературе 1986|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-12|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HJNhI0wR|archivedate=2013-06-12}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1986/soyinka-facts.html|title=Wole Soyinka - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcAHLtsM|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1987]] |{{часть изображения|изобр=Joseph Brodsky 1988.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=900|общая=2445|верх=227|право=900|низ=2000|лево=645|увеличить=-90|рамка=нет}} |width=200|[[Бродский Иосиф Александрович|Иосиф Бродский]]<br />(1940—1996)<br />{{АҠШ флагы}} [[АҠШ]] |{{начало цитаты}} За всеобъемлющее творчество, пропитанное ясностью мысли и страстностью поэзии {{oq|en|For an all-embracing authorship, imbued with clarity of thought and poetic intensity}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=84|title=Нобелевская премия по литературе 1987|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-12|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HJNj6KSk|archivedate=2013-06-12}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1987/brodsky-facts.html|title=Joseph Brodsky - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcAI1Oyn|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1988]] |{{часть изображения|изобр=Naguib Mahfouz HR.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=360|общая=404|верх=4|право=22|низ=100|лево=22|увеличить=-75|рамка=нет}} |width=200|[[Махфуз Нагиб|Нагиб Махфуз]]<br />(1911—2006)<br />{{Мысыр флагы}} [[Египет]] |{{начало цитаты}} За реализм и богатство оттенков арабского рассказа, который имеет значение для всего человечества {{oq|en|Who, through works rich in nuance - now clear-sightedly realistic, now evocatively ambiguous - has formed an Arabian narrative art that applies to all mankind}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=85|title=Нобелевская премия по литературе 1988|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-12|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HJNksdi2|archivedate=2013-06-12}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1988/mahfouz-facts.html|title=Naguib Mahfouz - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcAIh0a0|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1989]] |{{часть изображения|изобр=Gaspar Sánchez Salas y Camilo José Cela.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=180|общая=1202|верх=450|право=272|низ=550|лево=750|увеличить=-50|рамка=нет}} |width=200|[[Села Камило Хосе|Камило Села]]<br />(1916—2002)<br />{{Испания}} [[Испания]] |{{начало цитаты}} За выразительную и мощную прозу, которая сочувственно и трогательно описывает человеческие слабости {{oq|en|For a rich and intensive prose, which with restrained compassion forms a challenging vision of man's vulnerability}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=86|title=Нобелевская премия по литературе 1989|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-12|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HJNmgAri|archivedate=2013-06-12}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1989/cela-facts.html|title=Camilo José Cela - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcAJMIh1|archivedate=2013-06-24}}</ref> |} === 1990-е === {| class="wide" style="text-align:center;" !Год !width="90px"|Портрет !Страна<ref name=expl />, лауреат !Обоснование награды !width=50px|Прим. |- |width="4%"|[[1990]] |{{часть изображения|изобр=Paz0.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=240|общая=249|верх=0|право=0|низ=44|лево=9|увеличить=-62.5|рамка=нет}} |width=200|[[Пас, Октавио|Октавио Пас]]<br />(1914—1998)<br />{{Мексика флагы}} [[Мексика]] |{{начало цитаты}} За пристрастные всеобъемлющие произведения, отмеченные чувственным интеллектом и гуманистической целостностью {{oq|en|For impassioned writing with wide horizons, characterized by sensuous intelligence and humanistic integrity}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=87|title=Нобелевская премия по литературе 1990|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-12|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HKXGeyVq|archivedate=2013-06-13}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1990/paz-facts.html|title=Octavio Paz - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcAK2nv2|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1991]] |{{часть изображения|изобр=Nadine Gordimer 01.JPG|позиция=center|подпись=|ширина=900|общая=1220|верх=102|право=160|низ=250|лево=160|увеличить=-90|рамка=нет}} |width=200|[[Гордимер, Надин|Надин Гордимер]]<br />(1923)<br />{{ҠАР флагы (1927—1994)}} [[ЮАР]] |{{начало цитаты}} За то, что своим великолепным эпосом принесла огромную пользу человечеству {{oq|en|Who through her magnificent epic writing has - in the words of Alfred Nobel - been of very great benefit to humanity}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=88|title=Нобелевская премия по литературе 1991|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-12|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HKXIRTyS|archivedate=2013-06-13}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1991/gordimer-facts.html|title=Nadine Gordimer - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcAKiw1n|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1992]] |{{часть изображения|изобр=Derek Walcott.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=2700|общая=2912|верх=384|право=112|низ=384|лево=100|увеличить=-96.667|рамка=нет}} |width=200|[[Уолкотт, Дерек|Дерек Уолкотт]]<br />(1930)<br />{{Сент-Люсия флагы (1979-2002)}} [[Сент-Люсия]] |{{начало цитаты}} За яркое поэтическое творчество, исполненное историзма и являющееся результатом преданности культуре во всем её многообразии {{oq|en|For a poetic oeuvre of great luminosity, sustained by a historical vision, the outcome of a multicultural commitment}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=89|title=Нобелевская премия по литературе 1992|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-12|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HKXKApfZ|archivedate=2013-06-13}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1992/walcott-facts.html|title=Derek Walcott - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcALOK6S|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1993]] |{{часть изображения|изобр=|позиция=center|подпись=|ширина=600|общая=1680|верх=20|право=480|низ=300|лево=600|увеличить=-85|рамка=нет}} |width=200|[[Тони Моррисон]]<br />(1931)<br />{{АҠШ флагы}} [[АҠШ]] |{{начало цитаты}} За то, что в своих полных мечты и поэзии романах оживила важный аспект американской реальности {{oq|en|Who in novels characterized by visionary force and poetic import, gives life to an essential aspect of American reality}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=90|title=Нобелевская премия по литературе 1993|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-12|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HKXLv04P|archivedate=2013-06-13}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1993/morrison-facts.html|title=Toni Morrison - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcAM3rXr|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1994]] |{{часть изображения|изобр=K oe.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=750|общая=1536|верх=148|право=393|низ=900|лево=393|увеличить=-88|рамка=нет}} |width=200|[[Оэ, Кэндзабуро|Кэндзабуро Оэ]]<br />(1935)<br />{{Япония флагы}} [[Япония]] |{{начало цитаты}} За то, что он с поэтической силой сотворил воображаемый мир, в котором реальность и миф, объединяясь, представляют тревожную картину сегодняшних человеческих невзгод {{oq|en|Who with poetic force creates an imagined world, where life and myth condense to form a disconcerting picture of the human predicament today}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=91|title=Нобелевская премия по литературе 1994|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-12|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HKXNdyMI|archivedate=2013-06-13}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1994/oe-facts.html|title=Kenzaburo Oe - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcAMj72u|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1995]] |{{часть изображения|изобр=Seamus Heaney 2004.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=90|общая=125|верх=4|право=0|низ=40|лево=35|увеличить=0|рамка=нет}} |width=200|[[Хини, Шеймас|Шеймас Хини]]<br />(1939—2013)<br />{{Ирландия}} [[Ирландия]] |{{начало цитаты}} За лирическую красоту и этическую глубину поэзии, открывающую перед нами удивительные будни и оживающее прошлое {{oq|en|For works of lyrical beauty and ethical depth, which exalt everyday miracles and the living past}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=92|title=Нобелевская премия по литературе 1995|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-12|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HKXPJCDz|archivedate=2013-06-13}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1995/heaney-facts.html|title=Seamus Heaney - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcANOPfV|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1996]] |{{часть изображения|изобр=Wisława Szymborska 2009.10.23 (1).jpg|позиция=center|подпись=|ширина=300|общая=360|верх=10|право=30|низ=70|лево=30|увеличить=-70|рамка=нет}} |width=200|[[Шимборская, Вислава|Вислава Шимборская]]<br />(1923—2012)<br />{{Флаг Польши}} [[Польша]] |{{начало цитаты}} За поэзию, которая с предельной точностью описывает исторические и биологические явления в контексте человеческой реальности {{oq|en|For poetry that with ironic precision allows the historical and biological context to come to light in fragments of human reality}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=93|title=Нобелевская премия по литературе 1996|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-12|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HKXQzeWt|archivedate=2013-06-13}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1996/szymborska-facts.html|title=Wislawa Szymborska - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcAO46jm|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1997]] |{{часть изображения|изобр=Dario Fo portrait.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=180|общая=232|верх=8|право=26|низ=25|лево=26|увеличить=-50|рамка=нет}} |width=200|[[Фо, Дарио|Дарио Фо]]<br />(1926)<br />{{Италия флагы}} [[Италия]] |{{начало цитаты}} За то, что он, наследуя средневековых шутов, порицает власть и авторитет и защищает достоинство угнетенных {{oq|en|Who emulates the jesters of the Middle Ages in scourging authority and upholding the dignity of the downtrodden}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=94|title=Нобелевская премия по литературе 1997|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-12|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HKXSfwAp|archivedate=2013-06-13}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1997/fo-facts.html|title=Dario Fo - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcAOjI4k|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1998]] |{{часть изображения|изобр=JSJoseSaramago.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=180|общая=320|верх=9|право=70|низ=0|лево=70|увеличить=-50|рамка=нет}} |width=200|[[Сарамаго, Жозе|Жозе Сарамаго]]<br />(1922—2010)<br />{{Португалия флагы}} [[Португалия]] |{{начало цитаты}} За работы, которые, используя притчи, подкрепленные воображением, состраданием и иронией, дают возможность понять иллюзорную реальность {{oq|en|Who with parables sustained by imagination, compassion and irony continually enables us once again to apprehend an elusory reality}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=95|title=Нобелевская премия по литературе 1998|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-12|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HKXUNcfD|archivedate=2013-06-13}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1998/saramago-facts.html|title=José Saramago - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcAPODIl|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[1999]] |{{часть изображения|изобр=Grass.JPG|позиция=center|подпись=|ширина=495|общая=692|верх=6|право=193|низ=0|лево=0|увеличить=-81.8|рамка=нет}} |width=200|[[Грасс, Гюнтер|Гюнтер Грасс]]<br />(1927)<br />{{Германия флагы}} [[Германия]] |{{начало цитаты}} За то, что его игривые и мрачные притчи освещают забытый образ истории {{oq|en|Whose frolicsome black fables portray the forgotten face of history}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=96|title=Нобелевская премия по литературе 1999|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-12|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HKXW1LBe|archivedate=2013-06-13}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1999/grass-facts.html|title=Günter Grass - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcAQ38GY|archivedate=2013-06-24}}</ref> |} === 2000-е === {| class="wide" style="text-align:center;" !Год !width="90px"|Портрет !Страна<ref name=expl />, лауреат !Обоснование награды !width=50px|Прим. |- |width="4%"|[[2000]] |{{часть изображения|изобр=Gao Xingjian.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=180|общая=234|верх=0|право=34|низ=13|лево=20|увеличить=-50|рамка=нет}} |width=200|[[Гао Синцзянь]]<br />(1940)<br />{{Флаг Франции}} [[Франция]] |{{начало цитаты}} За произведения вселенского значения, отмеченные горечью за положение человека в современном мире {{oq|en|For an œuvre of universal validity, bitter insights and linguistic ingenuity, which has opened new paths for the Chinese novel and drama}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=97|title=Нобелевская премия по литературе 2000|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-12|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HKXXeUMN|archivedate=2013-06-13}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2000/gao-facts.html|title=Gao Xingjian - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcAQkBww|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[2001]] |{{часть изображения|изобр=В.С.Найпол.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=210|общая=480|верх=0|право=70|низ=37|лево=200|увеличить=-57|рамка=нет}} |width=200|[[Найпол, Видиадхар Сурайпрасад|Видиадхар Найпол]]<br />(1932)<br />{{Бөйөк Британия}} [[Бөйөк Британия]] |{{начало цитаты}} За непреклонную честность, что заставляет нас задуматься над фактами, которые обсуждать обычно не принято {{oq|en|For having united perceptive narrative and incorruptible scrutiny in works that compel us to see the presence of suppressed histories}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=98|title=Нобелевская премия по литературе 2001|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-12|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HKXZLdpK|archivedate=2013-06-13}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2001/naipaul-facts.html|title=V. S. Naipaul - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcARPlLA|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[2002]] |{{часть изображения|изобр=Kertész Imre (Frankl Aliona).jpg|позиция=center|подпись=|ширина=900|общая=2000|верх=0|право=400|низ=112|лево=700|увеличить=-90|рамка=нет}} |width=200|[[Кертес, Имре|Имре Кертес]]<br />(1929)<br />{{Венгрия флагы}} [[Венгрия]] |{{начало цитаты}} За то, что в своем творчестве Кертеш дает ответ на вопрос о том, как индивидуум может продолжать жить и мыслить в эпоху, когда общество все активнее подчиняет себе личность {{oq|en|For writing that upholds the fragile experience of the individual against the barbaric arbitrariness of history}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=99|title=Нобелевская премия по литературе 2002|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-12|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HKXb23pm|archivedate=2013-06-13}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2002/kertesz-facts.html|title=Imre Kertész - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcAS5Kbq|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[2003]] |{{часть изображения|изобр=J.M. Coetzee.JPG|позиция=center|подпись=|ширина=210|общая=360|верх=40|право=80|низ=160|лево=70|увеличить=-57|рамка=нет}} |width=200|[[Кутзее, Джон Максвелл|Джон Кутзее]]<br />(1940)<br />{{ҠАР флагы}} [[Южная Африка]] |{{начало цитаты}} За создание бесчисленного количества обличий удивительных ситуаций с участием посторонних {{oq|en|Who in innumerable guises portrays the surprising involvement of the outsider}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=100|title=Нобелевская премия по литературе 2003|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-12|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HKXchS3D|archivedate=2013-06-13}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2003/coetzee-facts.html|title=J. M. Coetzee - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcASlCKe|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[2004]] |{{часть изображения|изобр=Elfriede jelinek 2004 small.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=567|общая=876|верх=0|право=69|низ=0|лево=240|увеличить=-84.13|рамка=нет}} |width=200|[[Елинек, Эльфрида|Эльфрида Елинек]]<br />(1946)<br />{{Флаг Австрии}} [[Австрия]] |{{начало цитаты}} За музыкальные переливы голосов и отголосков в романах и пьесах, которые с экстраординарным лингвистическим усердием раскрывают абсурдность социальных клише и их порабощающей силы {{oq|en|For her musical flow of voices and counter-voices in novels and plays that with extraordinary linguistic zeal reveal the absurdity of society's clichés and their subjugating power}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=101|title=Нобелевская премия по литературе 2004|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-12|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HKXeQ188|archivedate=2013-06-13}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2004/jelinek-facts.html|title=Elfriede Jelinek - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcATQ25E|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[2005]] |{{часть изображения|изобр=Pinterfoto.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=180|общая=2102|верх=450|право=822|низ=810|лево=1100|увеличить=-50|рамка=нет}} |width=200|[[Пинтер, Гарольд|Гарольд Пинтер]]<br />(1930—2008)<br />{{Бөйөк Британия}} [[Бөйөк Британия]] |{{начало цитаты}} За то, что в своих пьесах приоткрывает пропасть, лежащую под суетой повседневности, и вторгается в застенки угнетения {{oq|en|Who in his plays uncovers the precipice under everyday prattle and forces entry into oppression's closed rooms}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=102|title=Нобелевская премия по литературе 2005|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-12|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HKXg6IGI|archivedate=2013-06-13}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2005/pinter-facts.html|title=Harold Pinter - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcAU5PO2|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[2006]] |{{часть изображения|изобр=Orhan Pamuk 2009 Shankbone.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=900|общая=1658|верх=172|право=400|низ=700|лево=358|увеличить=-90|рамка=нет}} |width=200|[[Памук, Орхан|Орхан Памук]]<br />(1952)<br />{{Флаг Турции}} [[Турция]] |{{начало цитаты}} За то, что в поисках меланхоличной души родного города нашёл новые символы для столкновения и переплетения культур {{oq|en|Who in the quest for the melancholic soul of his native city has discovered new symbols for the clash and interlacing of cultures}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=103|title=Нобелевская премия по литературе 2006|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-12|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HKXhn5ss|archivedate=2013-06-13}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2006/pamuk-facts.html|title=Orhan Pamuk - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcAUkmx0|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[2007]] |{{часть изображения|изобр=Doris lessing 20060312 (square).jpg|позиция=center|подпись=|ширина=600|общая=820|верх=0|право=110|низ=20|лево=110|увеличить=-85|рамка=нет}} |width=200|[[Лессинг, Дорис|Дорис Лессинг]]<br />(1919—2013)<br />{{Бөйөк Британия}} [[Бөйөк Британия]] |{{начало цитаты}} За исполненное скепсиса, страсти и провидческой силы постижение опыта женщин {{oq|en|That epicist of the female experience, who with scepticism, fire and visionary power has subjected a divided civilisation to scrutiny}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=104|title=Нобелевская премия по литературе 2007|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-12|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HKXnqH0s|archivedate=2013-06-13}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2007/lessing-facts.html|title=Doris Lessing - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcAVQ6BB|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[2008]] |{{часть изображения|изобр=Jean-Marie Gustave Le Clézio-press conference Dec 06th, 2008-2.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=2400|общая=2443|верх=64|право=0|низ=100|лево=43|увеличить=-96.25|рамка=нет}} |width=200|[[Леклезио, Жан-Мари Гюстав|Гюстав Леклезио]]<br />(1940)<br />{{Флаг Франции}} [[Франция]], {{Маврикий флагы}} [[Маврикий]] |{{начало цитаты}} За то, что Леклезио пишет «о новых направлениях, поэтических приключениях, чувственных восторгах», он — «исследователь человечества вне пределов правящей цивилизации» {{oq|en|Author of new departures, poetic adventure and sensual ecstasy, explorer of a humanity beyond and below the reigning civilization}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=105|title=Нобелевская премия по литературе 2008|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-12|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HKXpum5V|archivedate=2013-06-13}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2008/clezio-facts.html|title=Jean-Marie Gustave Le Clézio - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcAW8gnx|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[2009]] |{{часть изображения|изобр=Herta Muller.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=300|общая=645|верх=45|право=150|низ=200|лево=195|увеличить=-70|рамка=нет}} |width=200|[[Мюллер, Герта|Герта Мюллер]]<br />(1953)<br />{{Германия флагы}} [[Германия]] |{{начало цитаты}} С сосредоточенностью в поэзии и искренностью в прозе описывает жизнь обездоленных {{oq|en|Who, with the concentration of poetry and the frankness of prose, depicts the landscape of the dispossessed}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=817|title=Нобелевская премия по литературе 2009|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-12|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HKXrocX0|archivedate=2013-06-13}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2009/muller-facts.html|title=Herta Müller - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcAXUe26|archivedate=2013-06-24}}</ref> |} === 2010-е === {| class="wide" style="text-align:center;" !Год !width="90px"|Портрет !Страна<ref name=expl />, лауреат !Обоснование награды !width="50px"|Прим. |- |width="4%"|[[2010]] |{{часть изображения|изобр=Mario Vargas Llosa.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=600|общая=1175|верх=52|право=270|низ=420|лево=305|увеличить=-85|рамка=нет}} |width=200|[[Варгас Льоса, Марио|Марио Варгас Льоса]]<br />(1936) |{{начало цитаты}} За картографию структуры власти и яркие образы сопротивления, восстания и поражения индивида {{oq|en|For his cartography of structures of power and his trenchant images of the individual's resistance, revolt, and defeat}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=838|title=Нобелевская премия по литературе 2010|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-12|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HKcTlAOM|archivedate=2013-06-13}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2010/vargas_llosa-facts.html|title=Mario Vargas Llosa - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcAYASt8|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[2011]] |{{часть изображения|изобр=Transtroemer.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=450|общая=600|верх=0|право=50|низ=37|лево=100|увеличить=-80|рамка=нет}} |width=200|[[Транстрёмер, Тумас|Тумас Транстрёмер]]<br />(1931)<br />{{Флаг|Швеция}} [[Швеция]] |{{начало цитаты}} За точные и богатые образы, которые дали читателям по-новому взглянуть на реальный мир {{oq|en|Because, through his condensed, translucent images, he gives us fresh access to reality}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=850|title=Нобелевская премия по литературе 2011|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-12|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HKcVX11n|archivedate=2013-06-13}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2011/transtromer-facts.html|title=Tomas Tranströmer - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcAYrYGI|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[2012]] |{{часть изображения|изобр=MoYan Hamburg 2008.jpg|позиция=center|подпись=|ширина=900|общая=1818|верх=44|право=450|низ=1000|лево=468|увеличить=-90|рамка=нет}} |width=200|[[Мо Янь]]<br />(1955)<br />{{Флаг|Китай}} [[Китай]] |{{начало цитаты}} За его умопомрачительный реализм, который объединяет народные сказки с современностью {{oq|en|Who with hallucinatory realism merges folk tales, history and the contemporary}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=860|title=Нобелевская премия по литературе 2012|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-06-12|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HKcXD59W|archivedate=2013-06-13}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2012/yan-facts.html|title=Mo Yan - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-06-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HcAZYwMW|archivedate=2013-06-24}}</ref> |- |width="4%"|[[2013]] |{{часть изображения|изобр=Alice Munro teikna av Andreas Vartdal (cc-by-sa).jpg|позиция=center|подпись=|ширина=450|общая=500|верх=0|право=25|низ=10|лево=25|увеличить=-80|рамка=нет}} |width=200|[[Манро, Элис|Элис Манро]]<br />(1931)<br />{{Флаг|Канада}} [[Канада]] |{{начало цитаты}} Ҡыҫка рассказ манераһы өсөн {{oq|en|Мaster of the contemporary short story}} {{конец цитаты}} |<ref>{{cite web|url=http://www.nobeliat.ru/laureat.php?id=874|title=Нобелевская премия по литературе 2013|publisher=Nobeliat.ru|lang=ru|accessdate=2013-11-13}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2013/munro-facts.html|title=Alice Munro - Facts|publisher=The Nobel Foundation|lang=en|accessdate=2013-10-10}}</ref> |} == Авторҙарҙын телдәре буйынса статистика == {| class="simple" align="center" cellspacing="4" |- align="center" valign="bottom" |{{Столбик|растяжка=3|цвет1=purple|27|надпись=27}} |{{Столбик|растяжка=3|цвет1=purple|13|надпись=13}} |{{Столбик|растяжка=3|цвет1=purple|13|надпись=13}} |{{Столбик|растяжка=3|цвет1=purple|11|надпись=11}} |{{Столбик|растяжка=3|цвет1=purple|7|надпись=7}} |{{Столбик|растяжка=3|цвет1=purple|6|надпись=6}} |{{Столбик|растяжка=3|цвет1=purple|5|надпись=5}} |{{Столбик|растяжка=3|цвет1=purple|4|надпись=4}} |{{Столбик|растяжка=3|цвет1=purple|3|надпись=3}} |{{Столбик|растяжка=3|цвет1=purple|3|надпись=3}} |{{Столбик|растяжка=3|цвет1=purple|2|надпись=2}} |{{Столбик|растяжка=3|цвет1=purple|2|надпись=2}} |{{Столбик|растяжка=3|цвет1=purple|2|надпись=2}} |{{Столбик|растяжка=3|цвет1=purple|1|надпись=1}} |{{Столбик|растяжка=3|цвет1=purple|1|надпись=1}} |{{Столбик|растяжка=3|цвет1=purple|1|надпись=1}} |{{Столбик|растяжка=3|цвет1=purple|1|надпись=1}} |{{Столбик|растяжка=3|цвет1=purple|1|надпись=1}} |{{Столбик|растяжка=3|цвет1=purple|1|надпись=1}} |{{Столбик|растяжка=3|цвет1=purple|1|надпись=1}} |{{Столбик|растяжка=3|цвет1=purple|1|надпись=1}} |{{Столбик|растяжка=3|цвет1=purple|1|надпись=1}} |{{Столбик|растяжка=3|цвет1=purple|1|надпись=1}} |{{Столбик|растяжка=3|цвет1=purple|1|надпись=1}} |{{Столбик|растяжка=3|цвет1=purple|1|надпись=1}} |- align="center" | {{abbr|англ.|Ингиз|0}} | {{abbr|фр.|Француз|0}} | {{abbr|нем.|Немец|0}} | {{abbr|исп.|Испан|0}} | {{abbr|швед.|Швед|0}} | {{abbr|ит.|Итальян|0}} | {{abbr|рус.|Урыҫ|0}} | {{abbr|пол.|Поляк|0}} | {{abbr|нор.|Норвеж|0}} | {{abbr|дат.|Датчан|0}} | {{abbr|гр.|Грек|0}} | {{abbr|яп.|Япон|0}} | {{abbr|кит.|Ҡытай|0}} | {{abbr|араб.|Ғәрәп|0}} | {{abbr|бенг.|Бенгал|0}} | {{abbr|чеш.|Чех|0}} | {{abbr|фин.|Фин|0}} | {{abbr|ивр.|Иврит|0}} | {{abbr|вен.|Венгер|0}} | {{abbr|исл.|Исланд|0}} | {{abbr|окс.|Окситан|0}} | {{abbr|порт.|Португал|0}} | {{abbr|серб.|Сербохорват|0}} | {{abbr|тур.|Төрки|0}} | идиш |- | colspan="19" |<br />{{Столбик|цвет1=purple|15}} — количество лауреатов, которые пишут на данном языке<ref name=facts>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/facts/literature/|title=Facts on the Nobel Prize in Literature|author=Nobelprize.org|lang=en|accessdate=2013-07-20|archiveurl=http://www.webcitation.org/6IFgRpy4P|archivedate=2013-07-20}}</ref> |} == Иҫкәрмәләр == {{примечания|3}} == Һылтанмалар == * {{cite web|url=http://www.nobelprize.org/|title=Официальный сайт Нобелевской премии|author=Nobel Media AB|lang=en|accessdate=2013-11-13}} * {{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/index.html?images=yes|title=Все Нобелевские премии в области литературы|author=Nobel Media AB|lang=en|accessdate=2013-11-13}} * {{cite web|url=http://web.archive.org/web/20131113180845/http://www.svenskaakademien.se/nobelpriset_i_litteratur/pristagarna|title=Нобелевская премия по литературе - Лауреаты|author=Svenska Akademien|lang=sv|accessdate=2013-11-13}} [[Категория:Нобель премияһы]] cr5xbg2y84n9hq2rull80oe2bgiuvxk 0 70905 1302779 1184966 2026-08-13T13:38:10Z InternetArchiveBot 31336 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1302779 wikitext text/x-wiki {{Достопримечательность |Тип = [[Йорт]] |Русское название = Пентагон |Оригинальное название = {{lang-en|The Pentagon}} |Изображение = The Pentagon January 2008.jpg |Подпись изображения = Пентагон - [[АҠШ]] Оборона министрлығының<br> төп штаб-квартираһы |Ширина изображения = |Статус = |Страна = АҠШ |Название местоположения = округ |Местоположение = Арлингтон, [[Виргиния]] штаты |Координаты = |Архитектурный стиль = |Автор проекта = Джордж Бергстром(1876—1955) |Строитель = Джон МакШейн төҙөлөш компанияһы, Филадельфия (Пенсильвания) |Основные даты = |Начало строительства = 1941 |Окончание строительства = 1943 |Состояние = |Сайт =http://pentagontours.osd.mil }} {{Башҡа мәғәнәләре|Пентагон (мәғәнәләр)}} [[Файл:The Pentagon US Department of Defense building.jpg|thumb|Пентагон]] [[Файл:Pentagon-USGS-highres-cc.jpg|thumb|Һауанан күренеш]] '''Пентаго́н''' ({{lang-el|πεντάγωνον}} — «биш мөйөш») — АҠШ Оборона министрлығының төп штаб-квартираһы. Бина Виргиния штатында, [[Вашингтон (Колумбия федераль округы)|Вашингтон]] янында урынлашҡан. Почта адресы: Арлингтон, [[Виргиния]] 22202, [[АҠШ]]. Донъяла иң эре офис йорто. Майҙан — 604 000 м²<ref name="facts-area">{{cite web|url=http://pentagon.afis.osd.mil/facts-area.html|title=Facts & Figures: Land Area & Cost|publisher=The Pentagon|lang=en|archiveurl=http://www.webcitation.org/61AuZ4lCz|archivedate=2011-08-24}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110913125759/http://pentagon.afis.osd.mil/facts-area.html |date=2011-09-13 }}</ref>. Йортта 7754 [[тәҙрә]]. 26 000 кеше эшләй. == Ҡыҙыҡлы факт == * Проект буйынса Пентагонда «аҡ» һәм «ҡара» кешеләр өсөн айырым бәҙрәфтәр һалынған. Быға сәбәпле йортта нормалар менән сағыштырғанда бәҙрәфтәр һаны ике тапҡырға күберәк. «Аҡ» һәм «ҡара» кешеләр өсөн айырым бәҙрәфтәрғәтаҡталар 1943 [[Франклин Рузвельт]] ҡарары буйынса артабан куйманылар.<ref>[http://muzey-factov.ru/tag/the-pentagon Музей Фактов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121014004613/http://muzey-factov.ru/tag/the-pentagon |date=2012-10-14 }}</ref> == 11 сентябрь террористик акт == [[Файл:Aerial view of the Pentagon during rescue operations post-September 11 attack.JPEG|thumb|Пентагон емерелеүҙәре]] 2001 йылдын [[11 сентябрь|11 сентябрендә]], 9:37:46 сәғәттә Боинг 757-200 (American Airlines компанияһының 77-се рейсы) Пентагондын һул яғына бәрелде (АҠШ хәрби-диңгеҙ көстәре етәкселеғе кабинеттары)<ref>{{cite web|url=http://www.fire.nist.gov/bfrlpubs/build03/PDF/b03017.pdf|title=The Pentagon Building Performance Report|publisher=American Society of Civil Engineers (ASCE)|date=January 2003|archiveurl=http://www.webcitation.org/61AuaPwqQ|archivedate=2011-08-24}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110904102056/http://fire.nist.gov/bfrlpubs/build03/PDF/b03017.pdf |date=2011-09-04 }}</ref>. == АҠШ-тын башҡа иҫтәлекле урындары == * [[Вашингтон Монументы]] * [[Рашмор]] * [[АҠШ-тың Диңгеҙ пехота Корпусы мемориалы]] * [[Герберт Гувер Билдинг]] * [[Арлингтон милли зыяраты]] * [[Капитолий]] * [[Азатлыҡ статуяһы]] == Иҫкәрмәләр == {{Иҫкәрмәләр}} == Һылтанмалар == {{commons|Category:The Pentagon}} * [http://pentagontours.osd.mil Рәсми сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191017212756/https://pentagontours.osd.mil/ |date=2019-10-17 }} {{әҙерләмә}} [[Категория:Пентагон]] p5l0cq1mw7yvumm5f47vdnpvdp5ssfq 0 71754 1302791 1149198 2026-08-13T18:51:55Z Айсар 10823 күренеште төҙәтеү 1302791 wikitext text/x-wiki {{Ук}} '''14 август''' — [[григориан стиле]] буйынса йылдың 226-сы ([[кәбисә йыл]]ында 227-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 139 көн ҡала. {{Ай календары|date={{CURRENTYEAR}}-08-01}} <onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} || == {{Байрамдар}} һәм иҫтәлекле даталар == ;[[Рәсем:Sciences de la terre.svg|25px]] Халыҡ-ара ;[[Рәсем:Crystal locale.png|27px]] Милли * {{Флагификация|АҠШ}}: Социаль яҡлау көнө. * {{Флагификация|Пакистан}}: Бойондороҡһоҙлоҡ көнө. * {{Флагификация|Парагвай}}: Флаг көнө. ;[[Файл:Social_sciences.svg|25px]] Һөнәри * {{Флагификация|Россия}}: Эске эштәр министрлығының мәғлүмәт технологиялары өлкәһендәге енәйәттәр менән көрәш подразделениелары көнө. }}</onlyinclude> == {{Ваҡиғалар}} == * [[1865]]: [[Санкт-Петербург]] ҡалаһында [[зоопарк]] эшләй башлай. * [[1888]]: [[АҠШ]]-та {{comment|электр иҫәпләгескә|электрический счётчик}} [[Патент хоҡуғы|патент]] алына. {{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content = * [[1893]]: [[Париж]]да [[Ер|донъяла]] тәүге тапҡыр водитель таныҡлығы бирелә. * [[1920]]: [[Бельгия]]ның [[Антверпен]] ҡалаһында Етенсе [[Олимпия уйындары]]н асыу тантанаһы була. * [[1930]]: [[Совет Социалистик Республикалар Союзы|СССР]] Үҙәк Башҡарма Комитеты һәм Халыҡ Комиссарҙары Советы «Мәжбүри башланғыс белем биреү тураһында» тигән ҡарар ҡабул итә. * [[1941]]: [[Өфө]]лә «Уфимкабель» заводы эшләй башлай. }} == {{Тыуым}} == === Башҡортостан менән бәйле шәхестәр === ==== 0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ==== <onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|3|}} || * [[Сыромятников Василий Степанович]] (1885—20.03.1979), [[Рәсәй империяһы]] һәм [[СССР]] рәссамы, [[Педагогика|педагог]]. [[Башҡортостан]]да профессиональ [[һынлы сәнғәт]]кә нигеҙ һалыусыларҙың береһе. * [[Мухачёв Аркадий Васильевич]] (1910—21.12.1958), [[Бөйөк Ватан һуғышы]] яугиры, уҡсылар полкының взвод командиры ярҙамсыһы, гвардия старшинаһы. [[Дан ордены]]ның тулы кавалеры. }}</onlyinclude> ==== 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ==== <onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|4|}} || * [[Ғөзәйеров Ғарифулла Вәли улы]] (1911—2.11.1993), [[Журналистика|журналист]], матбуғат һәм [[дәүләт]] эшмәкәре. 1958 йылдан СССР Журналистар союзы ағзаһы. 1935 йылдан республика гәзит һәм журналдары мөхәррире. 1958 йылдан [[Башҡорт АССР-ы Министрҙар Советы]] ҡарамағындағы [[ГТРК Башҡортостан|Телевидение һәм радиотапшырыуҙар комитеты]] рәйесе, 1965—1970 йылдарҙа рәйес урынбаҫары. [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены]] кавалеры (1949). * [[Мөхәмәтдинов Разар Мөхәмәтдин улы]] (1936), хеҙмәт ветераны, [[Инженерлыҡ эше|инженер]]-[[Технология|технолог]], инженер-[[иҡтисад]]сы, йәмәғәтсе. 1965—2001 йылдарҙа [[«Салауатнефтеоргсинтез» берекмәһе]]нең яуаплы хеҙмәткәре. 20-се һәм 21-се саҡырылыш [[Салауат (ҡала)|Салауат]] ҡала Советы депутаты. [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған химигы (1991). [[СССР]] Нефть эшкәртеү һәм нефть химияһы министрлығының иң яҡшы рационализаторы (1989). [[«Почёт Билдәһе» ордены]] кавалеры (1986). Сығышы менән хәҙерге [[Татарстан Республикаһы]]ның [[Аҡтаныш районы]] [[Адай (Аҡтаныш районы)|Адай]] ауылынан. {{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content = * [[Ибраһимов Мәсәғүт Мәхмүт улы]] (1951), хеҙмәт ветераны. [[Сибай]] автотранспорт предприятиеһы эксплуатациялау бүлегенең элекке начальнигы. [[Башҡортостан]]дың атҡаҙанған транспорт хеҙмәткәре, [[Рәсәй]]ҙең почётлы транспортсыһы. * [[Дәүләтбаева Зифа Айытбай ҡыҙы]] (1966), театр актёры. Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. 1989 йылдан [[Башҡортостан Республикаһының Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры]] актёры. [[Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы]] (2020). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Баймаҡ районы]] [[Күсей]] ауылынан. * [[Щербакова Виктория Александровна]] (1971), ҡурсаҡ йөрөтөүсе актёр, режиссёр. [[Башҡорт дәүләт ҡурсаҡ театры]] актёры. [[Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы]]. }} }}</onlyinclude> ==== 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ==== <onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|5|}} || * [[Нурбулатова Луиза Зәкирйән ҡыҙы]] (1942—17.02.2013), [[Педагогика|педагог]]. 1966—1971 йылдарҙа [[Хәйбулла районы]] башланғыс мәктәптәре, 1989—1998 йылдарҙа [[Подольск (Хәйбулла районы)|Подольск]] урта мәктәбе уҡытыусыһы; 1971 йылдан Подольск ауылындағы «Ҡояшҡай» балалар баҡсаһы мөдире, 1982—1988 йылдарҙа — тәрбиәсе. Рәсәй Федерацияһының халыҡ мәғарифы отличнигы (1994). Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Ҡалтасы районы]] Иҫке Аткүл ауылынан. * [[Нәсипов Нәсих Вәдих улы]] (1942), механизатор. 1967 йылдан [[Баҡалы районы]] «Баҡалы» совхозы тракторсыһы, 1974 йылдан — машина-трактор паркында мастер-көйләүсе, артабан — комбайнсы. [[Халыҡтар Дуҫлығы ордены]] кавалеры (1986), коммунистик хеҙмәт ударнигы. Сығышы менән ошо райондың [[Иҫке Ҡуян]] ауылынан. }}</onlyinclude> ==== 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ==== <onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|6|}} || * [[Биктимеров Сәлмән Ғәлиәхмәт улы]] (1913—24.02.1971), [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашҡан яугир, өлкән сержант. [[112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы]]ның отделение командиры. [[Советтар Союзы Геройы]] (1944). * [[Кочетков Степан Михайлович]] (1923—24.09.1984), Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, уҡсылар полкының пулемёт расчёты командиры. Гвардия лейтенанты (1947). [[Советтар Союзы Геройы]] (1943). {{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content = * [[Зәйтүнә Насретдинова]] (1923—1.10.2009), [[башҡорт]] балет артисы, педагог. [[СССР]]-ҙың (1955) һәм [[РСФСР]]-ҙың (1954) халыҡ, [[БАССР]]-ҙың атҡаҙанған (1946) артисы. [[Октябрь Революцияһы ордены|Октябрь Революцияһы]] (1976), [[«Почёт Билдәһе» ордены|«Почёт Билдәһе»]] (1946) ордендары кавалеры. * [[Зәкиев Мирфәтих Зәки улы]] (1928), [[фән|ғалим]]-[[Тел ғилеме|тел белгесе]], төркиәтсе, юғары мәктәп уҡытыусыһы, йәмәғәт эшмәкәре. 1980—1990 йылдарҙа Татар АССР‑ы Юғары Советы рәйесе. [[Татарстан Республикаһы]] Фәндәр Академияһы академигы (1991), филология фәндәре докторы (1963), профессор (1964), [[Башҡорт дәүләт университеты]]ның почётлы докторы (2011). [[РСФСР]]-ҙың (1976) һәм Татар АССР‑ының (1970) атҡаҙанған фән эшмәкәре, [[СССР]]-ҙың юғары мәктәп отличнигы (1972), мәғариф отличнигы (1974). Татарстан Республикаһының Фән һәм техника өлкәһендәге дәүләт премияһы (1994), [[Башҡортостан]]дың [[Жәлил Кейекбаев]] исемендәге премияһы (1993) лауреаты. [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ]] (1971), [[Халыҡтар Дуҫлығы ордены|Халыҡтар Дуҫлығы]] (1981), «Татарстан Республикаһында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» (2008) ордендары, шулай уҡ бер нисә сит ил ордендары кавалеры. * [[Ташкинова Валентина Ивановна]] (1943), малсылыҡ өлкәһе ветераны. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1971). Башҡорт АССР-ының 7-се саҡырылыш [[БАССР Юғары Советы| Юғары Советы]] депутаты (1971—1975). [[Ленин ордены|Ленин]] (1973) һәм Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1971) ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге [[Свердловск өлкәһе]]нең Әртә районы Рыбино ауылынан. }} }}</onlyinclude> ==== 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ==== <onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|7|}} || * [[Садиҡова Мәхмүҙә Хисай ҡыҙы]] (1919—20.09.1985), [[СССР]]-ҙың [[фән|ғалим]]-[[Археология|археологы]], юғары мәктәп уҡытыусыһы, комсомол органдары хеҙмәткәре. Тарих фәндәре кандидаты (1965). Хәҙерге заман [[Башҡортостан]] археологияһына нигеҙ һалыусыларҙың береһе. Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарынан беренсе профессиональ археолог. * [[Заһиҙуллин Шамил Зариф улы]] (1944), ғалим-терапевт, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Медицина фәндәре докторы (1972), профессор (1993). [[Рәсәй Федерацияһы]]ның (2009) һәм [[Башҡортостан Республикаһы]]ның (1996) атҡаҙанған фән эшмәкәре. Башҡортостандың атҡаҙанған табибы (1991), Рәсәй Федерацияһының һаулыҡ һаҡлау отличнигы (2003) һәм почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2003). {{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content = * [[Морозов Валерий Георгиевич]] (1944—23.11.2006), дирижёр, баянсы, педагог. 1975—2006 йылдарҙа [[Өфө дәүләт сәнғәт институты]] уҡытыусыһы. [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1988). Сығышы менән [[Өфө ҡалаһы]]нан. * [[Колбин Борис Григорьевич]] (1949—2.03.2012), дәүләт эшмәкәре. 2002—2009 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының тышҡы иҡдисади бәйләнештәр, сауҙа һәм эшҡыуарлыҡ министры, 2004—2005 йылдарҙа [[Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте]] Премьер-министр урынбаҫары. [[Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған иҡтисадсыһы]]. Сығышы менән [[Октябрьский (ҡала)|Октябрьский]] ҡалаһынан. * [[Хәлилов Әҡсән Насретдин улы]] (1959), педагог, шағир. 2018 йылдан [[Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы]], 1997 йылдан — [[Рәсәй Федерацияһы]]ның һәм Башҡортостан Республикаһының Журналистар союздары ағзаһы. * [[Альберт Шаһиев]] (1959), [[йыр]]сы, театр актёры. 1995 йылдан Стәрлетамаҡ филармонияһы солисы, 2000 йылдан — [[Стәрлетамаҡ башҡорт дәүләт драма театры]] актёры, 2013 йылдан — Стәрлетамаҡ театр‑концерт берләшмәһе артист‑вокалисы (солисы). [[Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы]] (2008). }} }}</onlyinclude> === Дөйөм исемлек === ''<categorytree depth="0">Категория:14 августа тыуғандар</categorytree>'' * [[1790]]: Василий Глинка, [[Рәсәй империяһы]] [[Архитектура|архитекторы]], [[классицизм]] оҫтаһы, архитектура академигы. * [[1860]]: Эрнест Сетон-Томпсон, [[Канада]] [[Әҙәбиәт|яҙыусыһы]], [[хайуандар]] тураһында әҫәрҙәр авторы. {{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content = * [[1875]]: Мстислав Добужинский, Рәсәй империяһы һәм [[Литва]] рәссамы, эмигрант. * [[1885]]: Владимир Бахметьев, Рәсәй империяһы һәм [[СССР]] яҙыусыһы, әҙәби тәнҡитсе. * [[1900]]: Тамара Церетели, СССР-ҙың эстрада [[йыр]]сыһы, [[Грузия|Грузия ССР-ы]]ның атҡаҙанған артисы (1958). * [[1940]]: Макар Алпатов, СССР һәм [[Рәсәй]] йырсыһы, театр режиссёры һәм сценарист, [[Рәсәй Федерацияһы]]ның атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре һәм атҡаҙанған артисы. * [[1945]]: Вим Вендерс, [[Германия]] кинорежиссёры, фотограф, сценарист һәм продюсер. * [[1945]]: Стив Мартин, [[АҠШ]]-тың комик актёры, «[[Оскар]]» премияһы лауреаты. * [[1957]]: [[Родрик Дэни]], [[Төркиә]] [[иҡтисад]]сыһы. * [[1960]]: Сара Брайтман, [[Англия]] йырсыһы, актриса. }} == {{Үлем}} == ''<categorytree depth="0">Категория:14 августа вафат булғандар</categorytree>'' * [[2012]]: [[Ғиләжетдинов Тажетдин Баһауетдин улы]], [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы, [[Советтар Союзы Геройы]] (1945). == {{Йыл көндәре}} == {{Календарь}} {{Айҙар}} == Иҫкәрмәләр == [[Категория:Йыл көндәре|З14]] [[Категория:14 август]] o14stnzqpsfhw7bcifekssmxb7p3twk 1302792 1302791 2026-08-13T19:06:58Z Айсар 10823 /* 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар */ өҫтәмә мәғлүмәт 1302792 wikitext text/x-wiki {{Ук}} '''14 август''' — [[григориан стиле]] буйынса йылдың 226-сы ([[кәбисә йыл]]ында 227-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 139 көн ҡала. {{Ай календары|date={{CURRENTYEAR}}-08-01}} <onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} || == {{Байрамдар}} һәм иҫтәлекле даталар == ;[[Рәсем:Sciences de la terre.svg|25px]] Халыҡ-ара ;[[Рәсем:Crystal locale.png|27px]] Милли * {{Флагификация|АҠШ}}: Социаль яҡлау көнө. * {{Флагификация|Пакистан}}: Бойондороҡһоҙлоҡ көнө. * {{Флагификация|Парагвай}}: Флаг көнө. ;[[Файл:Social_sciences.svg|25px]] Һөнәри * {{Флагификация|Россия}}: Эске эштәр министрлығының мәғлүмәт технологиялары өлкәһендәге енәйәттәр менән көрәш подразделениелары көнө. }}</onlyinclude> == {{Ваҡиғалар}} == * [[1865]]: [[Санкт-Петербург]] ҡалаһында [[зоопарк]] эшләй башлай. * [[1888]]: [[АҠШ]]-та {{comment|электр иҫәпләгескә|электрический счётчик}} [[Патент хоҡуғы|патент]] алына. {{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content = * [[1893]]: [[Париж]]да [[Ер|донъяла]] тәүге тапҡыр водитель таныҡлығы бирелә. * [[1920]]: [[Бельгия]]ның [[Антверпен]] ҡалаһында Етенсе [[Олимпия уйындары]]н асыу тантанаһы була. * [[1930]]: [[Совет Социалистик Республикалар Союзы|СССР]] Үҙәк Башҡарма Комитеты һәм Халыҡ Комиссарҙары Советы «Мәжбүри башланғыс белем биреү тураһында» тигән ҡарар ҡабул итә. * [[1941]]: [[Өфө]]лә «Уфимкабель» заводы эшләй башлай. }} == {{Тыуым}} == === Башҡортостан менән бәйле шәхестәр === ==== 0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ==== <onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|3|}} || * [[Сыромятников Василий Степанович]] (1885—20.03.1979), [[Рәсәй империяһы]] һәм [[СССР]] рәссамы, [[Педагогика|педагог]]. [[Башҡортостан]]да профессиональ [[һынлы сәнғәт]]кә нигеҙ һалыусыларҙың береһе. * [[Мухачёв Аркадий Васильевич]] (1910—21.12.1958), [[Бөйөк Ватан һуғышы]] яугиры, уҡсылар полкының взвод командиры ярҙамсыһы, гвардия старшинаһы. [[Дан ордены]]ның тулы кавалеры. }}</onlyinclude> ==== 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ==== <onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|4|}} || * [[Ғөзәйеров Ғарифулла Вәли улы]] (1911—2.11.1993), [[Журналистика|журналист]], матбуғат һәм [[дәүләт]] эшмәкәре. 1958 йылдан СССР Журналистар союзы ағзаһы. 1935 йылдан республика гәзит һәм журналдары мөхәррире. 1958 йылдан [[Башҡорт АССР-ы Министрҙар Советы]] ҡарамағындағы [[ГТРК Башҡортостан|Телевидение һәм радиотапшырыуҙар комитеты]] рәйесе, 1965—1970 йылдарҙа рәйес урынбаҫары. [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены]] кавалеры (1949). * [[Мөхәмәтдинов Разар Мөхәмәтдин улы]] (1936), хеҙмәт ветераны, [[Инженерлыҡ эше|инженер]]-[[Технология|технолог]], инженер-[[иҡтисад]]сы, йәмәғәтсе. 1965—2001 йылдарҙа [[«Салауатнефтеоргсинтез» берекмәһе]]нең яуаплы хеҙмәткәре. 20-се һәм 21-се саҡырылыш [[Салауат (ҡала)|Салауат]] ҡала Советы депутаты. [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған химигы (1991). [[СССР]] Нефть эшкәртеү һәм нефть химияһы министрлығының иң яҡшы рационализаторы (1989). [[«Почёт Билдәһе» ордены]] кавалеры (1986). Сығышы менән хәҙерге [[Татарстан Республикаһы]]ның [[Аҡтаныш районы]] [[Адай (Аҡтаныш районы)|Адай]] ауылынан. {{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content = * [[Ибраһимов Мәсәғүт Мәхмүт улы]] (1951), хеҙмәт ветераны. [[Сибай]] автотранспорт предприятиеһы эксплуатациялау бүлегенең элекке начальнигы. [[Башҡортостан]]дың атҡаҙанған транспорт хеҙмәткәре, [[Рәсәй]]ҙең почётлы транспортсыһы. * Әсхәбетдинова Рима Шәрифхан ҡыҙы (1961), малсы. Тәтешле районы Ленин исемендәге ауыл хужалығы кооперативы 2-се һөт-тауар фермаһының элекке мөдире. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре. * [[Дәүләтбаева Зифа Айытбай ҡыҙы]] (1966), театр актёры. Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. 1989 йылдан [[Башҡортостан Республикаһының Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры]] актёры. [[Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы]] (2020). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Баймаҡ районы]] [[Күсей]] ауылынан. * [[Щербакова Виктория Александровна]] (1971), ҡурсаҡ йөрөтөүсе актёр, режиссёр. [[Башҡорт дәүләт ҡурсаҡ театры]] актёры. [[Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы]]. }} }}</onlyinclude> ==== 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ==== <onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|5|}} || * [[Нурбулатова Луиза Зәкирйән ҡыҙы]] (1942—17.02.2013), [[Педагогика|педагог]]. 1966—1971 йылдарҙа [[Хәйбулла районы]] башланғыс мәктәптәре, 1989—1998 йылдарҙа [[Подольск (Хәйбулла районы)|Подольск]] урта мәктәбе уҡытыусыһы; 1971 йылдан Подольск ауылындағы «Ҡояшҡай» балалар баҡсаһы мөдире, 1982—1988 йылдарҙа — тәрбиәсе. Рәсәй Федерацияһының халыҡ мәғарифы отличнигы (1994). Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Ҡалтасы районы]] Иҫке Аткүл ауылынан. * [[Нәсипов Нәсих Вәдих улы]] (1942), механизатор. 1967 йылдан [[Баҡалы районы]] «Баҡалы» совхозы тракторсыһы, 1974 йылдан — машина-трактор паркында мастер-көйләүсе, артабан — комбайнсы. [[Халыҡтар Дуҫлығы ордены]] кавалеры (1986), коммунистик хеҙмәт ударнигы. Сығышы менән ошо райондың [[Иҫке Ҡуян]] ауылынан. }}</onlyinclude> ==== 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ==== <onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|6|}} || * [[Биктимеров Сәлмән Ғәлиәхмәт улы]] (1913—24.02.1971), [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашҡан яугир, өлкән сержант. [[112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы]]ның отделение командиры. [[Советтар Союзы Геройы]] (1944). * [[Кочетков Степан Михайлович]] (1923—24.09.1984), Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, уҡсылар полкының пулемёт расчёты командиры. Гвардия лейтенанты (1947). [[Советтар Союзы Геройы]] (1943). {{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content = * [[Зәйтүнә Насретдинова]] (1923—1.10.2009), [[башҡорт]] балет артисы, педагог. [[СССР]]-ҙың (1955) һәм [[РСФСР]]-ҙың (1954) халыҡ, [[БАССР]]-ҙың атҡаҙанған (1946) артисы. [[Октябрь Революцияһы ордены|Октябрь Революцияһы]] (1976), [[«Почёт Билдәһе» ордены|«Почёт Билдәһе»]] (1946) ордендары кавалеры. * [[Зәкиев Мирфәтих Зәки улы]] (1928), [[фән|ғалим]]-[[Тел ғилеме|тел белгесе]], төркиәтсе, юғары мәктәп уҡытыусыһы, йәмәғәт эшмәкәре. 1980—1990 йылдарҙа Татар АССР‑ы Юғары Советы рәйесе. [[Татарстан Республикаһы]] Фәндәр Академияһы академигы (1991), филология фәндәре докторы (1963), профессор (1964), [[Башҡорт дәүләт университеты]]ның почётлы докторы (2011). [[РСФСР]]-ҙың (1976) һәм Татар АССР‑ының (1970) атҡаҙанған фән эшмәкәре, [[СССР]]-ҙың юғары мәктәп отличнигы (1972), мәғариф отличнигы (1974). Татарстан Республикаһының Фән һәм техника өлкәһендәге дәүләт премияһы (1994), [[Башҡортостан]]дың [[Жәлил Кейекбаев]] исемендәге премияһы (1993) лауреаты. [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ]] (1971), [[Халыҡтар Дуҫлығы ордены|Халыҡтар Дуҫлығы]] (1981), «Татарстан Республикаһында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» (2008) ордендары, шулай уҡ бер нисә сит ил ордендары кавалеры. * [[Ташкинова Валентина Ивановна]] (1943), малсылыҡ өлкәһе ветераны. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1971). Башҡорт АССР-ының 7-се саҡырылыш [[БАССР Юғары Советы| Юғары Советы]] депутаты (1971—1975). [[Ленин ордены|Ленин]] (1973) һәм Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1971) ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге [[Свердловск өлкәһе]]нең Әртә районы Рыбино ауылынан. }} }}</onlyinclude> ==== 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ==== <onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|7|}} || * [[Садиҡова Мәхмүҙә Хисай ҡыҙы]] (1919—20.09.1985), [[СССР]]-ҙың [[фән|ғалим]]-[[Археология|археологы]], юғары мәктәп уҡытыусыһы, комсомол органдары хеҙмәткәре. Тарих фәндәре кандидаты (1965). Хәҙерге заман [[Башҡортостан]] археологияһына нигеҙ һалыусыларҙың береһе. Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарынан беренсе профессиональ археолог. * [[Заһиҙуллин Шамил Зариф улы]] (1944), ғалим-терапевт, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Медицина фәндәре докторы (1972), профессор (1993). [[Рәсәй Федерацияһы]]ның (2009) һәм [[Башҡортостан Республикаһы]]ның (1996) атҡаҙанған фән эшмәкәре. Башҡортостандың атҡаҙанған табибы (1991), Рәсәй Федерацияһының һаулыҡ һаҡлау отличнигы (2003) һәм почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2003). {{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content = * [[Морозов Валерий Георгиевич]] (1944—23.11.2006), дирижёр, баянсы, педагог. 1975—2006 йылдарҙа [[Өфө дәүләт сәнғәт институты]] уҡытыусыһы. [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1988). Сығышы менән [[Өфө ҡалаһы]]нан. * [[Колбин Борис Григорьевич]] (1949—2.03.2012), дәүләт эшмәкәре. 2002—2009 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының тышҡы иҡдисади бәйләнештәр, сауҙа һәм эшҡыуарлыҡ министры, 2004—2005 йылдарҙа [[Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте]] Премьер-министр урынбаҫары. [[Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған иҡтисадсыһы]]. Сығышы менән [[Октябрьский (ҡала)|Октябрьский]] ҡалаһынан. * [[Хәлилов Әҡсән Насретдин улы]] (1959), педагог, шағир. 2018 йылдан [[Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы]], 1997 йылдан — [[Рәсәй Федерацияһы]]ның һәм Башҡортостан Республикаһының Журналистар союздары ағзаһы. * [[Альберт Шаһиев]] (1959), [[йыр]]сы, театр актёры. 1995 йылдан Стәрлетамаҡ филармонияһы солисы, 2000 йылдан — [[Стәрлетамаҡ башҡорт дәүләт драма театры]] актёры, 2013 йылдан — Стәрлетамаҡ театр‑концерт берләшмәһе артист‑вокалисы (солисы). [[Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы]] (2008). }} }}</onlyinclude> === Дөйөм исемлек === ''<categorytree depth="0">Категория:14 августа тыуғандар</categorytree>'' * [[1790]]: Василий Глинка, [[Рәсәй империяһы]] [[Архитектура|архитекторы]], [[классицизм]] оҫтаһы, архитектура академигы. * [[1860]]: Эрнест Сетон-Томпсон, [[Канада]] [[Әҙәбиәт|яҙыусыһы]], [[хайуандар]] тураһында әҫәрҙәр авторы. {{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content = * [[1875]]: Мстислав Добужинский, Рәсәй империяһы һәм [[Литва]] рәссамы, эмигрант. * [[1885]]: Владимир Бахметьев, Рәсәй империяһы һәм [[СССР]] яҙыусыһы, әҙәби тәнҡитсе. * [[1900]]: Тамара Церетели, СССР-ҙың эстрада [[йыр]]сыһы, [[Грузия|Грузия ССР-ы]]ның атҡаҙанған артисы (1958). * [[1940]]: Макар Алпатов, СССР һәм [[Рәсәй]] йырсыһы, театр режиссёры һәм сценарист, [[Рәсәй Федерацияһы]]ның атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре һәм атҡаҙанған артисы. * [[1945]]: Вим Вендерс, [[Германия]] кинорежиссёры, фотограф, сценарист һәм продюсер. * [[1945]]: Стив Мартин, [[АҠШ]]-тың комик актёры, «[[Оскар]]» премияһы лауреаты. * [[1957]]: [[Родрик Дэни]], [[Төркиә]] [[иҡтисад]]сыһы. * [[1960]]: Сара Брайтман, [[Англия]] йырсыһы, актриса. }} == {{Үлем}} == ''<categorytree depth="0">Категория:14 августа вафат булғандар</categorytree>'' * [[2012]]: [[Ғиләжетдинов Тажетдин Баһауетдин улы]], [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы, [[Советтар Союзы Геройы]] (1945). == {{Йыл көндәре}} == {{Календарь}} {{Айҙар}} == Иҫкәрмәләр == [[Категория:Йыл көндәре|З14]] [[Категория:14 август]] gsigl3knws48ylt4u9o9bz8mvorhj5h 1302794 1302792 2026-08-13T19:12:15Z Айсар 10823 /* 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар */ күренеште төҙәтеү 1302794 wikitext text/x-wiki {{Ук}} '''14 август''' — [[григориан стиле]] буйынса йылдың 226-сы ([[кәбисә йыл]]ында 227-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 139 көн ҡала. {{Ай календары|date={{CURRENTYEAR}}-08-01}} <onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} || == {{Байрамдар}} һәм иҫтәлекле даталар == ;[[Рәсем:Sciences de la terre.svg|25px]] Халыҡ-ара ;[[Рәсем:Crystal locale.png|27px]] Милли * {{Флагификация|АҠШ}}: Социаль яҡлау көнө. * {{Флагификация|Пакистан}}: Бойондороҡһоҙлоҡ көнө. * {{Флагификация|Парагвай}}: Флаг көнө. ;[[Файл:Social_sciences.svg|25px]] Һөнәри * {{Флагификация|Россия}}: Эске эштәр министрлығының мәғлүмәт технологиялары өлкәһендәге енәйәттәр менән көрәш подразделениелары көнө. }}</onlyinclude> == {{Ваҡиғалар}} == * [[1865]]: [[Санкт-Петербург]] ҡалаһында [[зоопарк]] эшләй башлай. * [[1888]]: [[АҠШ]]-та {{comment|электр иҫәпләгескә|электрический счётчик}} [[Патент хоҡуғы|патент]] алына. {{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content = * [[1893]]: [[Париж]]да [[Ер|донъяла]] тәүге тапҡыр водитель таныҡлығы бирелә. * [[1920]]: [[Бельгия]]ның [[Антверпен]] ҡалаһында Етенсе [[Олимпия уйындары]]н асыу тантанаһы була. * [[1930]]: [[Совет Социалистик Республикалар Союзы|СССР]] Үҙәк Башҡарма Комитеты һәм Халыҡ Комиссарҙары Советы «Мәжбүри башланғыс белем биреү тураһында» тигән ҡарар ҡабул итә. * [[1941]]: [[Өфө]]лә «Уфимкабель» заводы эшләй башлай. }} == {{Тыуым}} == === Башҡортостан менән бәйле шәхестәр === ==== 0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ==== <onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|3|}} || * [[Сыромятников Василий Степанович]] (1885—20.03.1979), [[Рәсәй империяһы]] һәм [[СССР]] рәссамы, [[Педагогика|педагог]]. [[Башҡортостан]]да профессиональ [[һынлы сәнғәт]]кә нигеҙ һалыусыларҙың береһе. * [[Мухачёв Аркадий Васильевич]] (1910—21.12.1958), [[Бөйөк Ватан һуғышы]] яугиры, уҡсылар полкының взвод командиры ярҙамсыһы, гвардия старшинаһы. [[Дан ордены]]ның тулы кавалеры. }}</onlyinclude> ==== 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ==== <onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|4|}} || * [[Ғөзәйеров Ғарифулла Вәли улы]] (1911—2.11.1993), [[Журналистика|журналист]], матбуғат һәм [[дәүләт]] органдары хеҙмәткәре. 1935 йылдан республика гәзит һәм журналдары мөхәррире. 1958 йылдан [[Башҡорт АССР-ы Министрҙар Советы]] ҡарамағындағы [[ГТРК Башҡортостан|Телевидение һәм радиотапшырыуҙар комитеты]] рәйесе, 1965—1970 йылдарҙа рәйес урынбаҫары. 1958 йылдан СССР Журналистар союзы ағзаһы. [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены]] кавалеры (1949). * [[Мөхәмәтдинов Разар Мөхәмәтдин улы]] (1936), [[Инженерлыҡ эше|инженер]]-[[Технология|технолог]], [[иҡтисад]]сы, йәмәғәтсе. 1965—2001 йылдарҙа [[«Салауатнефтеоргсинтез» берекмәһе]]нең яуаплы хеҙмәткәре. 20-се һәм 21-се саҡырылыш [[Салауат (ҡала)|Салауат]] ҡала советы депутаты. [[Башҡорт Автономиялы Совет Социалистик Республикаһы|Башҡорт АССР-ының]] атҡаҙанған химигы (1991). [[Совет Социалистик Республикалар Союзы|СССР]] Нефть эшкәртеү һәм нефть химияһы министрлығының иң яҡшы рационализаторы (1989). [[«Почёт Билдәһе» ордены]] кавалеры (1986). Сығышы менән хәҙерге [[Татарстан Республикаһы]]ның [[Аҡтаныш районы]] [[Адай (Аҡтаныш районы)|Адай]] ауылынан. {{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content = * [[Ибраһимов Мәсәғүт Мәхмүт улы]] (1951), автотранспорт хеҙмәткәре. [[Сибай]] автотранспорт предприятиеһы эксплуатациялау бүлегенең элекке начальнигы. [[Башҡортостан]]дың атҡаҙанған транспорт хеҙмәткәре, [[Рәсәй]]ҙең почётлы транспортсыһы. * [[Әсхәбетдинова Рима Шәрифхан ҡыҙы]] (1961), [[Малсылыҡ|малсы]]. [[Тәтешле районы]] Ленин исемендәге ауыл хужалығы кооперативы 2-се һөт-тауар фермаһының элекке мөдире. [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре. * [[Дәүләтбаева Зифа Айытбай ҡыҙы]] (1966), театр актёры. 1989 йылдан [[Башҡортостан Республикаһының Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры]] актёры. Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. [[Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы]] (2020). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Баймаҡ районы]] [[Күсей]] ауылынан. * [[Щербакова Виктория Александровна]] (1971), ҡурсаҡ йөрөтөүсе актёр, режиссёр. [[Башҡорт дәүләт ҡурсаҡ театры]] актёры. [[Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы]]. }} }}</onlyinclude> ==== 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ==== <onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|5|}} || * [[Нурбулатова Луиза Зәкирйән ҡыҙы]] (1942—17.02.2013), [[Педагогика|педагог]]. 1966—1971 йылдарҙа [[Хәйбулла районы]] башланғыс мәктәптәре, 1989—1998 йылдарҙа [[Подольск (Хәйбулла районы)|Подольск]] урта мәктәбе уҡытыусыһы; 1971 йылдан Подольск ауылындағы «Ҡояшҡай» балалар баҡсаһы мөдире, 1982—1988 йылдарҙа — тәрбиәсе. Рәсәй Федерацияһының халыҡ мәғарифы отличнигы (1994). Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Ҡалтасы районы]] Иҫке Аткүл ауылынан. * [[Нәсипов Нәсих Вәдих улы]] (1942), механизатор. 1967 йылдан [[Баҡалы районы]] «Баҡалы» совхозы тракторсыһы, 1974 йылдан — машина-трактор паркында мастер-көйләүсе, артабан — комбайнсы. [[Халыҡтар Дуҫлығы ордены]] кавалеры (1986), коммунистик хеҙмәт ударнигы. Сығышы менән ошо райондың [[Иҫке Ҡуян]] ауылынан. }}</onlyinclude> ==== 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ==== <onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|6|}} || * [[Биктимеров Сәлмән Ғәлиәхмәт улы]] (1913—24.02.1971), [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашҡан яугир, өлкән сержант. [[112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы]]ның отделение командиры. [[Советтар Союзы Геройы]] (1944). * [[Кочетков Степан Михайлович]] (1923—24.09.1984), Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, уҡсылар полкының пулемёт расчёты командиры. Гвардия лейтенанты (1947). [[Советтар Союзы Геройы]] (1943). {{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content = * [[Зәйтүнә Насретдинова]] (1923—1.10.2009), [[башҡорт]] балет артисы, педагог. [[СССР]]-ҙың (1955) һәм [[РСФСР]]-ҙың (1954) халыҡ, [[БАССР]]-ҙың атҡаҙанған (1946) артисы. [[Октябрь Революцияһы ордены|Октябрь Революцияһы]] (1976), [[«Почёт Билдәһе» ордены|«Почёт Билдәһе»]] (1946) ордендары кавалеры. * [[Зәкиев Мирфәтих Зәки улы]] (1928), [[фән|ғалим]]-[[Тел ғилеме|тел белгесе]], төркиәтсе, юғары мәктәп уҡытыусыһы, йәмәғәт эшмәкәре. 1980—1990 йылдарҙа Татар АССР‑ы Юғары Советы рәйесе. [[Татарстан Республикаһы]] Фәндәр Академияһы академигы (1991), филология фәндәре докторы (1963), профессор (1964), [[Башҡорт дәүләт университеты]]ның почётлы докторы (2011). [[РСФСР]]-ҙың (1976) һәм Татар АССР‑ының (1970) атҡаҙанған фән эшмәкәре, [[СССР]]-ҙың юғары мәктәп отличнигы (1972), мәғариф отличнигы (1974). Татарстан Республикаһының Фән һәм техника өлкәһендәге дәүләт премияһы (1994), [[Башҡортостан]]дың [[Жәлил Кейекбаев]] исемендәге премияһы (1993) лауреаты. [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ]] (1971), [[Халыҡтар Дуҫлығы ордены|Халыҡтар Дуҫлығы]] (1981), «Татарстан Республикаһында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» (2008) ордендары, шулай уҡ бер нисә сит ил ордендары кавалеры. * [[Ташкинова Валентина Ивановна]] (1943), малсылыҡ өлкәһе ветераны. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1971). Башҡорт АССР-ының 7-се саҡырылыш [[БАССР Юғары Советы| Юғары Советы]] депутаты (1971—1975). [[Ленин ордены|Ленин]] (1973) һәм Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1971) ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге [[Свердловск өлкәһе]]нең Әртә районы Рыбино ауылынан. }} }}</onlyinclude> ==== 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ==== <onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|7|}} || * [[Садиҡова Мәхмүҙә Хисай ҡыҙы]] (1919—20.09.1985), [[СССР]]-ҙың [[фән|ғалим]]-[[Археология|археологы]], юғары мәктәп уҡытыусыһы, комсомол органдары хеҙмәткәре. Тарих фәндәре кандидаты (1965). Хәҙерге заман [[Башҡортостан]] археологияһына нигеҙ һалыусыларҙың береһе. Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарынан беренсе профессиональ археолог. * [[Заһиҙуллин Шамил Зариф улы]] (1944), ғалим-терапевт, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Медицина фәндәре докторы (1972), профессор (1993). [[Рәсәй Федерацияһы]]ның (2009) һәм [[Башҡортостан Республикаһы]]ның (1996) атҡаҙанған фән эшмәкәре. Башҡортостандың атҡаҙанған табибы (1991), Рәсәй Федерацияһының һаулыҡ һаҡлау отличнигы (2003) һәм почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2003). {{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content = * [[Морозов Валерий Георгиевич]] (1944—23.11.2006), дирижёр, баянсы, педагог. 1975—2006 йылдарҙа [[Өфө дәүләт сәнғәт институты]] уҡытыусыһы. [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1988). Сығышы менән [[Өфө ҡалаһы]]нан. * [[Колбин Борис Григорьевич]] (1949—2.03.2012), дәүләт эшмәкәре. 2002—2009 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының тышҡы иҡдисади бәйләнештәр, сауҙа һәм эшҡыуарлыҡ министры, 2004—2005 йылдарҙа [[Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте]] Премьер-министр урынбаҫары. [[Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған иҡтисадсыһы]]. Сығышы менән [[Октябрьский (ҡала)|Октябрьский]] ҡалаһынан. * [[Хәлилов Әҡсән Насретдин улы]] (1959), педагог, шағир. 2018 йылдан [[Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы]], 1997 йылдан — [[Рәсәй Федерацияһы]]ның һәм Башҡортостан Республикаһының Журналистар союздары ағзаһы. * [[Альберт Шаһиев]] (1959), [[йыр]]сы, театр актёры. 1995 йылдан Стәрлетамаҡ филармонияһы солисы, 2000 йылдан — [[Стәрлетамаҡ башҡорт дәүләт драма театры]] актёры, 2013 йылдан — Стәрлетамаҡ театр‑концерт берләшмәһе артист‑вокалисы (солисы). [[Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы]] (2008). }} }}</onlyinclude> === Дөйөм исемлек === ''<categorytree depth="0">Категория:14 августа тыуғандар</categorytree>'' * [[1790]]: Василий Глинка, [[Рәсәй империяһы]] [[Архитектура|архитекторы]], [[классицизм]] оҫтаһы, архитектура академигы. * [[1860]]: Эрнест Сетон-Томпсон, [[Канада]] [[Әҙәбиәт|яҙыусыһы]], [[хайуандар]] тураһында әҫәрҙәр авторы. {{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content = * [[1875]]: Мстислав Добужинский, Рәсәй империяһы һәм [[Литва]] рәссамы, эмигрант. * [[1885]]: Владимир Бахметьев, Рәсәй империяһы һәм [[СССР]] яҙыусыһы, әҙәби тәнҡитсе. * [[1900]]: Тамара Церетели, СССР-ҙың эстрада [[йыр]]сыһы, [[Грузия|Грузия ССР-ы]]ның атҡаҙанған артисы (1958). * [[1940]]: Макар Алпатов, СССР һәм [[Рәсәй]] йырсыһы, театр режиссёры һәм сценарист, [[Рәсәй Федерацияһы]]ның атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре һәм атҡаҙанған артисы. * [[1945]]: Вим Вендерс, [[Германия]] кинорежиссёры, фотограф, сценарист һәм продюсер. * [[1945]]: Стив Мартин, [[АҠШ]]-тың комик актёры, «[[Оскар]]» премияһы лауреаты. * [[1957]]: [[Родрик Дэни]], [[Төркиә]] [[иҡтисад]]сыһы. * [[1960]]: Сара Брайтман, [[Англия]] йырсыһы, актриса. }} == {{Үлем}} == ''<categorytree depth="0">Категория:14 августа вафат булғандар</categorytree>'' * [[2012]]: [[Ғиләжетдинов Тажетдин Баһауетдин улы]], [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы, [[Советтар Союзы Геройы]] (1945). == {{Йыл көндәре}} == {{Календарь}} {{Айҙар}} == Иҫкәрмәләр == [[Категория:Йыл көндәре|З14]] [[Категория:14 август]] 3dly541e3pw9vqoxtpjrjvf9ca44cn0 0 88696 1302810 1248646 2026-08-14T07:43:03Z ~2026-44697-52 48615 /* Иҡтисад */ 1302810 wikitext text/x-wiki {{НП |статус = Ҡала |русское название = Доһа |оригинальное название = {{lang-ar|الدوحة}}<br /> [[Файл:Doha montage.jpg|320px]] |подчинение = |страна = Катар |герб = |флаг = |ширина герба = |ширина флага = |lat_dir = N|lat_deg = 25|lat_min = 18|lat_sec = |lon_dir = E|lon_deg = 51|lon_min = 32|lon_sec = |CoordAddon = type:city(370000)_region:QA |CoordScale = |ЯндексКарта = http://maps.yandex.ru/?text=Катар%2C%20Доха&sll=51.524194%2C25.19494&sspn=11.249997%2C7.67246&ll=51.524194%2C25.19494&spn=10.755619%2C5.106646&l=map |размер карты страны = |размер карты региона = |размер карты района = |вид региона = Муниципалитет |регион = Ад-Доһа |регион в таблице = |вид района = |район = |район в таблице = |вид общины = |община = |община в таблице = |внутреннее деление = |вид главы = |глава = |дата основания = 1850 |первое упоминание = |прежние имена = |статус с = |площадь = 132 |вид высоты = |высота центра НП = |климат = |официальный язык = |официальный язык-ref = |население = 521 283 <ref>[http://www.citypopulation.en/Qatar_d.html Cities & Localities]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |год переписи = 2010 |плотность = 3 949,11 |агломерация = 796 947<ref>[http://www.qsa.gov.qa/QatarCensus/Populations.aspx Согласно переписи населения Катара (2010)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100709192746/http://www.qsa.gov.qa/QatarCensus/Populations.aspx |date=2010-07-09 }}</ref> |национальный состав = |конфессиональный состав= |этнохороним = |часовой пояс = +3 |телефонный код = |почтовый индекс = |почтовые индексы = |автомобильный код = |вид идентификатора = |цифровой идентификатор = |категория в Commons = Doha |сайт = |язык сайта = }} '''До́һа''' ({{lang-ar|الدوحة}}, '''Ад-Доһа''') — [[Фарсы ҡултығы]]ның яр буйында урынлашҡан [[Катар]] дәүләтенең баш ҡалаһы. Халҡы — 521 283 кеше (2010). Катарҙың иң ҙур ҡалаһы, бында ил халҡының 50%-ты йәшәй (агломерацияһы 796 947 кеше). Мәктәптә Катар Университеты һәм [[HEC Paris|Париж HEC]] бизнес мәктәбе кампусы кабул ителә. == Климат == Доһа ҡалаһының климаты, бөтә [[Ғәрәбстан ярымутрауы]]ндағы һымаҡ, үтә эҫе һәм тропик сүлле булып тора. Йәйге айҙарҙа уртаса максималь температура +40&nbsp;°C-тан арта, ә күләгәләге температура йыш ҡына +45&nbsp;°C һәм унан да күберәк була. Иң юғары температура 2010 йылдың 14 июлендә теркәлә һәм +50,4&nbsp;°C тәшкил иткән. Йәйен яуым-төшөм булмай. Ҡышҡы айҙарҙа температура кәмей, һирәк яуым-төшөм булыуы күҙәтелә. Йылына уртаса яуым-төшөм 76 мм тәшкил итә. ә ҡайһы йылдарҙа ул бөтөнләй булмай. Иң түбән температура 1992 йылдың 24 һәм 25 ғинуарында күҙәтелә һәм +5,0&nbsp;°C тәшкил иткән. <div style="width:90%"> {{Климат города |Город_род=Дохи |Источник=[http://www.weather.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/asia/westasia/doha_e.htm] | Янв_ср=17.3 | Янв_ср_осад=13.2 | Фев_ср=18.3 | Фев_ср_осад=17.1 | Мар_ср=21.8 | Мар_ср_осад=16.1 | Апр_ср=26.2 | Апр_ср_осад=8.7 | Май_ср=31.6 | Май_ср_осад=3.6 | Июн_ср=34.5 | Июн_ср_осад=0.0 | Июл_ср=35.3 | Июл_ср_осад=0.0 | Авг_ср=34.8 | Авг_ср_осад=0.0 | Сен_ср=32.5 | Сен_ср_осад=0.0 | Окт_ср=29.3 | Окт_ср_осад=1.1 | Ноя_ср=24.5 | Ноя_ср_осад=3.3 | Дек_ср=19.6 | Дек_ср_осад=12.1 | Год_ср=27.1 | Год_ср_осад=75.2 | Янв_ср_мин=12.8 | Янв_ср_макс=21.7 | Фев_ср_мин=13.7 | Фев_ср_макс=23.0 | Мар_ср_мин=16.7 | Мар_ср_макс=26.8 | Апр_ср_мин=20.6 | Апр_ср_макс=31.9 | Май_ср_мин=25.0 | Май_ср_макс=38.2 | Июн_ср_мин=27.7 | Июн_ср_макс=41.2 | Июл_ср_мин=29.1 | Июл_ср_макс=41.5 | Авг_ср_мин=28.9 | Авг_ср_макс=40.7 | Сен_ср_мин=26.5 | Сен_ср_макс=38.6 | Окт_ср_мин=23.4 | Окт_ср_макс=35.2 | Ноя_ср_мин=19.5 | Ноя_ср_макс=29.5 | Дек_ср_мин=15.0 | Дек_ср_макс=24.1 | Год_ср_мин=21.5 | Год_ср_макс=32.7 | Янв_а_макс=31.2 | Янв_а_мин=5.0 | Фев_а_макс=36.5 | Фев_а_мин=6.8 | Мар_а_макс=39.0 | Мар_а_мин=8.2 | Апр_а_макс=44.2 | Апр_а_мин=13.1 | Май_а_макс=47.7 | Май_а_мин=17.1 | Июн_а_макс=49.1 | Июн_а_мин=22.2 | Июл_а_макс=50.4 | Июл_а_мин=23.1 | Авг_а_макс=48.3 | Авг_а_мин=22.8 | Сен_а_макс=46.2 | Сен_а_мин=21.7 | Окт_а_макс=43.2 | Окт_а_мин=17.8 | Ноя_а_макс=39.2 | Ноя_а_мин=10.0 | Дек_а_макс=32.7 | Дек_а_мин=6.8 | Год_а_макс=50.4 | Год_а_мин=5.0 |}} </div> == Тарих == 1850 йылда ҡалаға нигеҙ һалына, тәүге осорҙа Әл-Бида исемен йөрөткән. 1883 йылда бында шәйех Ҡасымдың отрядтары менән төрөк ғәскәренә ҡаршы алышы булған һәм төрөктәр еңелеүгә дусар булғандар. 1916 йылда Доһа ҡалаһы [[Британия империяһы]]ның Катар протетораты үҙәге, ә 1971 йылдан алып — бойондороҡһоҙ Катар дәүләтенең баш ҡалаһы булып китә. 1973 йылда Доһала Катар университеты, 1975 йылда — Катар милли музейы асыла. 1996 йылдан алып [[Әл-Джазира]] ғәрәп юлдаш телеканалы тапшырыуҙарын башлай. Төп урамы — Әл-Кoрниш. == Демография == Доһа ҡалаһының даими йәшәүсе халҡының күпселек өлөшөн иммигранттар тәшкил итә. Иң күп эмигранттар төркөмө Көньяҡ Азиянан килгәндәр, шулай уҡ Көнсығыш Азиянан һәм ғәрәп Левантынан килгәндәрҙә күп. Тағы ла Дохала [[АҠШ]], [[Франция]], [[Бөйөк Британия]], [[Көньяҡ Африка Республикаһы]], [[Норвегия]] һәм башҡа ил вәкилдәре төйәкләнгәндәр. == Иҡтисад == [[Файл:Modern Doha.jpg|thumb|right|250px|Хәҙерге Доһа]] [[Файл:HEC Paris, Doha.png|thumb|right|250px|[[HEC Paris]]]] Доһа ҡалаһы нефть һәм балыҡсылыҡ сәнәғәт тармаҡтарының үҙәге булып тора. Ҡалала илдең иң ҙур компанияларының, шул иҫәптән Qatar Petroleum, Qatargas һәм RasGas компанияларының штаб-фатирҙары урынлашҡан. Доһа шулай уҡ туристик һәм авиацион үҙәк булып тора. == Мәҙәниәт == Доһа ҡалаһында Милли музей, Милли китапхана, Милли университет урынлашҡан. Архитектура ҡомартҡыларына Әл-Коут (XIX быуат), Ҙур мәсет, хөкүмәт бинаһы (1969), баҙар, этнография музейы бинаһы инә. == Спорт == 2000 йылда бында еңел атлетика буйынса ярыштар уҙғарыла. 2006 йылда [[Азия уйындары]] үткәрелә. 2022 йылда бында футбол буйынса донъя чемпионаты уҙғарыласаҡ. == Туғандаш-ҡалалар == * {{Флаг|Иордания}} '''[[Амман]]''', [[Иордания]] * {{Флаг|Кыргызстан}} '''[[Бишкәк]]''', [[Ҡырғыҙстан]] * {{Флаг|Китай}} '''[[Пекин]]''', [[Ҡытай]] * {{Флаг|Пунтленд}} '''Босасо''', [[Пунтленд]] * {{Флаг|Бразилия}} '''[[Бразилиа]]''', [[Бразилия]] * {{Флаг|США}} '''Хьюстон''', [[Техас]], [[АҠШ]] * {{Флаг|Бахрейн}} '''[[Манама]]''', [[Бахрейн]] * {{Флаг|Испания}} '''Марбелья''', [[Испания]] * {{Флаг|Маврикий}} '''[[Порт-Луи]]''', [[Маврикий]] * {{Флаг|Великобритания}} '''Стратфорд-на-Эйвоне''', [[Англия]], [[Бөйөк Британия]] * {{Флаг|Тунис}} '''[[Тунис (ҡала)|Тунис]]''', [[Тунис]] * {{Флаг|Алжир}} '''[[Алжир (ҡала)|Алжир]]''', [[Алжир]] * {{Флаг|Албания}} '''[[Тирана]]''', [[Албания]]<ref>[http://www.tvklan.al/lajmi.php?id=22195 Tirana binjakëzohet me Dohan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130921123536/http://www.tvklan.al/lajmi.php?id=22195 |date=2013-09-21 }}, Tv Klan 2012-02-12 (in Albanian)</ref> == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} == Әҙәбиәт == * {{книга |автор = Густерин П. В. |часть = |заглавие = Города Арабского Востока |ссылка = |ответственный = |издание = |место = {{М.}} |издательство = Восток—Запад |год = 2007 |том = |страницы = |страниц = 352 |серия = Энциклопедический справочник |isbn = 978-5-478-00729-4 |тираж = 2000 }} == Һылтанмалар == * [http://kompmir.pro/webcams/qatar/doha/index.html Веб-камера в г. Доха] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120816230752/http://kompmir.pro/webcams/qatar/doha/index.html |date=2012-08-16 }} * [http://www.qatarliving.com Community site run by residents of Doha, Qatar] {{ref-en}} * [http://www.explore-qatar.com Qatar’s main portal website] {{ref-en}} * [http://www.thepersiangulf.org/cities/doha.html Information and History of Doha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060115064348/http://www.thepersiangulf.org/cities/doha.html |date=2006-01-15 }} {{ref-en}} * [http://www.doha-2006.org/en/index.php 15th Asian Games — Doha — 2006] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060216155231/http://www.doha-2006.org/en/index.php |date=2006-02-16 }} {{ref-en}} * [http://lexicorient.com/e.o/doha.htm Brief history of Doha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060426070427/http://lexicorient.com/e.o/doha.htm |date=2006-04-26 }} {{ref-en}} * [http://www.qatargas.com/about-qatar/ History of Qatar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051217171019/http://www.qatargas.com/about-qatar/ |date=2005-12-17 }} {{ref-en}} * [http://www.qatar-links.com Qatar Links] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180626222023/http://www.qatar-links.com/ |date=2018-06-26 }} {{ref-en}} {{Библиоинформация}} {{Азия башҡалалары}} [[Категория:Катар]] ffincuarp2z8snnf65hhj0zfnfu76t2 0 90031 1302804 1299277 2026-08-14T02:17:41Z InternetArchiveBot 31336 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1302804 wikitext text/x-wiki [[Файл:Deželni dvorec (4).jpg|thumb|right|250px|[[Любляна университеты]]нда 2014 йылдан башлап социаль эшҡыуарлыҡ үҙәге эшләй башлай]] '''[[Словения]]ла [[социаль эшҡыуарлыҡ]]''' (so.p.<ref name="e-VEM">{{cite news | title=Правовые нормы | publisher=e-VEM portal za podjetja in podjetnike | url=http://evem.gov.si/info/zacenjam/zelim-ustanoviti-podjetje/poslovne-oblike-podjetij/socialno-podjetje-sop/ | lang=sl }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150523073253/http://evem.gov.si/info/zacenjam/zelim-ustanoviti-podjetje/poslovne-oblike-podjetij/socialno-podjetje-sop/ |date=2015-05-23 }}</ref> ҡыҫҡартыуы ҡабул ителде) экология, йәмәғәт һаулығы һәм оло йәштәге кешеләрҙе ҡарау мәсьәләләрендә күбеһенсә эшләй. Шулай уҡ илдә этик банкингы үҫешә. 2015 йылға тиклем социаль эшҡыуарлыҡты үҫтереү өсөн хеҙмәт, ғаилә, социаль һорауҙар һәм тигеҙ мөмкинлектәр минитерствоһы яуаплы ине<ref name="Ministrstvo za delo">{{cite news | title=Социальное предпринимательство в словенских законах | publisher=Ministrstvo za delo, družino, socialne zadeve in enake možnosti | url=http://www.mddsz.gov.si/si/delovna_podrocja/trg_dela_in_zaposlovanje/socialno_podjetnistvo/ | lang=sl }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150523073424/http://www.mddsz.gov.si/si/delovna_podrocja/trg_dela_in_zaposlovanje/socialno_podjetnistvo/ |date=2015-05-23 }}</ref>. Ә 2015 йылдың ғинуарында күпселек функциялар экономика үҫеше һәм технологиялар министерствоһына күсә<ref name="podjetniski-portal"/>. == Словенияла социаль эшҡыуарлыҡтың килеп сығыуы == Европа комиссияһының тикшереүселәре фекере буйынса, Словенияла социаль эшҡыуарлыҡ өсөн тәүшарттар ун дүртенсе быуатта уҡ булған<ref name="European Commission">{{cite news | title=Social Innovation in Slovenia | publisher=European Commission | url=https://webgate.ec.europa.eu/socialinnovationeurope/en/social-innovation-slovenia | lang=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150523151228/https://webgate.ec.europa.eu/socialinnovationeurope/en/social-innovation-slovenia |date=2015-05-23 }}</ref>. Белгестәр тәүге словен һөнәр берләшмәләрен үҙ эшмәкәрлегендә инновацион ҡараштар ҡулланған тәүге коммерциялы булмаған ойошмаларға индерәләр. Өсөнсө секторҙың артабанғы үҫешен социализм ваҡыты менән бәйләйҙәр. 1980 йылдарҙа Словения ерҙәрендә экологик ағыштар, феминистик һәм кеше хоҡуҡтары буйынса ойошмалар бик популяр була. 1991 йылда Словения айырым ил була, ә был социаль сфераһын һәм эшҡыуарлыҡты үҫтереүҙә тағы бер мөмкинлек бирә. Словенияның премьер-министры, Мирослав Церар, шулай уҡ социаль эшҡыуарлыҡты үткән ваҡыттар тарихы менән бәйләй {{Начало цитаты}}… был традиция, берҙәмлеккә һәм эшһөйәрлеккә йүнәлтелгән, социаль-ориентирлы булған коллектив ментальносе… Беҙгә быны үҙебеҙҙә һәр тапҡыр яңынан һәм яңынан уятырға кәрәк.{{Конец цитаты|источник=Мирослав Церар<ref>{{cite web |author= |title=Правительство Словении приступило к реализации проекта по социальному предпринимательству |url=http://www.vlada.si/en/media_room/newsletter/slovenia_weekly/news/article/the_government_embarks_on_a_project_of_promoting_social_entrepreneurship_50749/ |publisher=Официальный сайт Правительства Словении |date=2015 |accessdate=2015-05-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150523055602/http://www.vlada.si/en/media_room/newsletter/slovenia_weekly/news/article/the_government_embarks_on_a_project_of_promoting_social_entrepreneurship_50749/ |date=2015-05-23 }}</ref>}} 2011 йылда Словенияла социаль эшҡыуарлыҡ тураһында ҡанун сығарыла. Шунда предприятиеларҙы финанслау һәм бизнес-инкубаторҙар төҙөү өсөн мөмкинлектәр яҙылып сыға. Ҡанун эш хаҡына сыҡымдарҙы финанслай, медицина, социаль һәм пенсион страховкалауға, уҡыу, квалификацияны үҫтереү һәм консультация субсидияларына киткән аҡсаларҙы кире ҡайтар. Документ буйынса, социаль предприятиела тәүге йылында эшселәр һаны бер кешенән әҙ булырға тейеш түгел<ref name="Konfederacija sindikatov 90 Slovenije">{{cite news | title=Основные положения Закона |publisher= Konfederacija sindikatov 90 Slovenije |url=http://www.sindikat-ks90.si/index.php?option=com_content&view=article&id=231:socialno-podjetnitvo-novost-v-sloveniji&catid=3:novice | lang=sl}}</ref>. Табышты таратып биреү тыйыла, бөтә эшләнгән аҡса эш хаҡын түләүге китә, артығы предприятиеның эшҡыуарлығына реинвестиция кеүек китә. Бындай предприятиеға эшкә зәғиф булған, эш эшләүҙә психик йә икенсе үҙенсәлектәре өсөн сикләнгән, оҙаҡ ваҡыт эшһеҙ йөрөгән, 55 йәштән олораҡ булған, башланғыс йә урта белемһеҙ кешеләр алына. Шулай уҡ улар араһына, эшһеҙ сиғандар ҙа эшкә керә ала тип был документта айырым юлда яҙылған<ref name="Konfederacija sindikatov 90 Slovenije"/>. Ошо уҡ йылда илдә социаль эшҡыуарҙар форумы үтә. Әммә артабанғы йылдарҙа был термин тураһында бәхәстәр булыу сәбәпле социаль эшҡыуарлыҡ ҙур ҡыйынлыҡтар менән үҫешә. берәүҙәр социаль эшҡыуалыҡ табыш килтерергә тейеш түгел тип иҫәпләһә, икенселәре был категорияға кооперативтарҙы индерә<ref name="the guardian">{{cite news | title=Slovenia, the UK, and the future of social enterprise in Europe |publisher=the guardian |url=http://www.theguardian.com/british-council-partner-zone/slovenia-uk-future-social-enterprise-europe | lang=en}}</ref>. 2013 йылда социаль предприятеларҙа финанслау мониторинг ҡағиҙәләре баҫтырып сығарыла<ref name="Ministrstvo za delo"/>. Шунда уҡ махсус комиссия социаль эшҡыуарлыҡтың 2016 йылға тиклем үҫтереү стартегияһын эшләп сығара. 2014 йылда [[Любляна университеты]] Социаль һорауҙар факультеты янында асылған социаль эшҡыуарлыҡ үҙәгенең инициаторы була<ref name="Ministrstvo za kmetijstvo, gozdarstvo in prehrano">{{cite news | title= Socialno podjetništvo v kmetijstvu | publisher= Ministrstvo za kmetijstvo, gozdarstvo in prehrano | url= http://www.mkgp.gov.si/nc/si/medijsko_sredisce/novica/article//7938/ | lang= sl }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150523073438/http://www.mkgp.gov.si/nc/si/medijsko_sredisce/novica/article//7938/ |date=2015-05-23 }}</ref>. == 2015 йылда дәүләт инициативалары == [[Файл: Anja Kopač Mrak 2014.jpg|мини|справа|250пкс|Аня Копач Мрак, хеҙмәт, ғаилә, социаль һорауҙар һәм тигеҙ мөмкинлектәр министры]] 2015 йылда Словения хөкүмәте социаль эшҡыуарлыҡты, кооперативтарҙы, ижади етештереүҙәрҙе һәм экономика демократияһын үҫтергән яңы проекты тормошҡа ашырыуға тотона. Социаль экономика кимәлен күтәрер өсөн дәүләт ҡазнаһында 12,7 миллион евро аҡса ҡаралған<ref name="podjetniski-portal">{{cite news | title= Socialne inovacije in socialno podjetništvo na UL | url= http://www.podjetniski-portal.si/index.php?t=E_publikacije&type=prirocnik&article_id=22711 | lang= sl }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150523073338/http://www.podjetniski-portal.si/index.php?t=E_publikacije&type=prirocnik&article_id=22711 |date=2015-05-23 }}</ref>, һәм өҫтәмә ресурстар [[Европа берлеге]]нең программалары буйынса. Проект буйынса, социаль сферала эшләгән кшеләр һанын 0,7 % 6,5 % тиклем күтәрәсәктәр, шулай уҡ социаль эшҡыуарлыҡтың йүнәлешендә ятмаған социаль инновацияларға ярҙам итәсәктәр (мәҫьәлән, ныҡлы булмаған төркөмдәрҙең ихтимал интеграцияһы). Шул уҡ ваҡытта социаль эшҡыуарлыҡты үҫтереү программаһын үтәү контроле экономик үҫешеү һәм технологиялар министерствоһына йөкмәтелә, ә, тәүҙә булған «Социаль эшҡыуарлыҡ тураһында» дөйөм ҡағиҙәләрен башҡарыу ваҡытында булған, Хеҙмәт, ғаилә,социаль һорауҙар һәм тигеҙ мөмкинлектәр министерствоһына һалынмай. Бер-нисә эксперт уйҙары буйынса, был социаль сферала эшләгән ойошмаларҙың эшҡыуарлыҡ эшмәкәрлеген үҫтерүгә ярҙам итәсәк. Шулай уҡ проекты башҡарыу буйынса төркөмдө Тадеуш Слапник етәкләй. Тадеуш Слапник Словения премьер-министрыны канцелярияһының дәүләт сәркәтибе. == КБО һәм социаль эшҡыуарлыҡ == 2015 йылға ҡарата Словенияла коммерциялы булмаған ойошмаларҙың (КБО) өс формаһы бар: йәмғиәттәр, институттар һәм фондтар. Шулай уҡ ике үҙенсәлекле форма бар: гуманитар һәм зәғиф кешеләр өсөн ойошмалар. Уларҙың ҡайһы берҙәре экономика эшмәкәрлегендә ҡатнаша һәм социаль предприятиеларға инә. Шундай ойошмаларҙың коммерциялы эшмәкәрлеге яй үҫә. 1996 йылда КБО-ның табыш өлөшө дәүләт Эске тулайым продуктының (ЭТП, ВВП) 1,92 % тәшкил итһә, 2008 йылда — 1,99 %. КБО төп табышын тауарҙар һәм уңайлыҡтар һатыуҙан ала (генерир табыштың 44 проценты). Тағы ла ойошма 29 процентты иғәнәләрҙән һәм 27 процентты дәүләт аҡсаларынан ала<ref name="European Commission" />. 2015 йылға тиклем шундай компанияларға социаль сфераны үҫтереүгә ориентирланған бер-нисә фонд ярҙам итә. Дәүләт яғынан уларҙың үҫеүенә һалынған вклад сағыштырмаса әҙ була. == Практика == MOZAIK ассоциацияһы Словенияла социаль ныҡлы булмаған халыҡ төркөмдәренең хеҙмәт интеграцияһы менән күп йыл шөғөлләнә. Ассоциация ағзалары органик игенселекте, экологик туризмды һәм традицон төҙөүҙө үҫтерә. Предприятия эсендә кешеләр эшләй һәм уҡый алған, Помурска регионында Шаловцы общинаһында урынлашҡан «Korenika» экофермаһы, Пуцонцы общинаһында йәшәү урыны һәм Мурска-Соботала өйө булмаған кешеләр өсөн приют керә<ref name="NOVUM">{{cite news | title=Social Entrepreneurship in Slovenia – Association MOZAIK | publisher=The Institute for strategic and applicable research NOVUM | url=http://www.inovum.si/social/en/news/20 | lang=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150523055302/http://www.inovum.si/social/en/news/20 |date=2015-05-23 }}</ref>. == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр|2}} == Һылтанмалар == * [http://www.mddsz.gov.si/fileadmin/mddsz.gov.si/pageuploads/dokumenti__pdf/zaposlovanje/Program_ukrepov_2014-2015_za_izvajanje_strategije_razvoja_socialnega_podjetnistva.pdf 2014-2015 йылдарҙа Словенияла социаль эшҡыуарлыҡты үҫтереү программаһы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150501043152/http://www.mddsz.gov.si/fileadmin/mddsz.gov.si/pageuploads/dokumenti__pdf/zaposlovanje/Program_ukrepov_2014-2015_za_izvajanje_strategije_razvoja_socialnega_podjetnistva.pdf |date=2015-05-01 }} * [http://www.delo.si/novice/politika/socialno-podjetnistvo-do-leta-2020-se-priblizati-evropskemu-povprecju.html 2020 йылға тиклем үҫешеү стратегияһының презентацияһы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150523093430/http://www.delo.si/novice/politika/socialno-podjetnistvo-do-leta-2020-se-priblizati-evropskemu-povprecju.html |date=2015-05-23 }} [[Категория:Словения иҡтисады]] [[Категория:Словения ойошмалары]] [[Категория:Социаль эшҡыуарлыҡ]] el8v4aso2qn25lw2drqyorv6ao53lur 0 103474 1302800 1302077 2026-08-14T00:55:37Z InternetArchiveBot 31336 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1302800 wikitext text/x-wiki {{бутамаҫҡа|Сербия|Серб'''ия''' Республикаһы| Баш ҡалаһы [[Белград]] булған дәүләт}} {{Ил |Башҡортса исеме = Серб Республикаһы |Төп исеме = Република Српска<br>Republika Srpska |Төп килеш = Серб Республикаһы |Герб = Seal_of_Republika_Srpska.svg |Нигеҙ һалынған = {{nobr|[[9 ғинуар]] [[1992 йыл]]}} |Девиз = |Гимн исеме = Моја Република <br> [[Серб Республикаһы гимны|Минең Республикам]] |Аудио = Moja_republika.ogg |Идара итеү формаһы = Парламент республикаһы |lat_dir = N |lat_deg = 44 |lat_min = 45 |lat_sec = 0 |lon_dir = E |lon_deg = 17 |lon_min = 19 |lon_sec = 0 |region = |CoordScale =1000000 |Картала=Europe location RS.png |Картала2 = Bosnia and Herzegovina, administrative divisions - ru (entities) - colored.svg |Телдәр = серб, бошняк һәм хорват халыҡтары теле |Бойондороҡһоҙлоҡ яулауы = {{nobr|[[9 ғинуар]] [[1992 йыл]]}} |Башҡала = [[Баня-Лука]] |Иң ҙур ҡалалары = Баня Лука, Приедор, Биелина |Етәкселәр вазифалары = Президент<br>Премьер-министр |Етәкселәр = Милорад Додик<br>Желька Цвиянович |Территория буйынса урын = |Территория=24 641<ref name="ReferenceA"/> |Һыу % = |Халыҡ буйынса урыны = |Халыҡ = 1 326 991 <ref name=autogenerated2>http://www.bhas.ba/obavjestenja/Preliminarni_rezultati_bos.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181123135507/http://www.bhas.ba/obavjestenja/Preliminarni_rezultati_bos.pdf |date=2018-11-23 }}</ref> |Иҫәп йылы = 2013 |Халыҡ тығыҙлығы = 60 |ЭТП = |ЭТП иҫәпләү йылы = |ЭТП буйынса урын = |Кеше башына ЭТП = |Валюта = Конверсияланыусы марка <br> (BAM) |Домендар = [[.ba]] ([[.rs]]) |Телефон коды = 387 |Ваҡыт бүлкәте = UTC +1 (CET) <br> UTC +2 (CEST) }} '''Серб Республикаһы''' ({{lang-sr|Српска, Srpska}}, Srpska, рәсми исеме ''Република Српски'', ''Republika Srpska'': {{Audio|RepublikaSrpska.ogg|Тыңларға}}) — [[Босния һәм Герцеговина]] биләмәһендәге дәүләтселек, Дейтон килешеүе буйынса төҙөлгән. Баш ҡалаһы — [[Баня-Лука]]. Майҙаны 24 605,7 км². Халҡы — 1 326 991 кеше<ref name="autogenerated2">http://www.bhas.ba/obavjestenja/Preliminarni_rezultati_bos.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131113142953/http://www.bhas.ba/obavjestenja/Preliminarni_rezultati_bos.pdf |date=2013-11-13 }}</ref> (83 % — сербтар, 13 % — боснийҙар һәм 3 % — хорваттар). Аҡса берәмеге — конверцияланыусы марка. [[1992]] йылда босний-мосолмандарҙың [[Югославия]] составынан сығыуына яуап итеп босний сербтары үҙҙәре йәшәгән ерҙәрҙе Серб Республикаһы итеп иғлан итә. == Географияһы == Серб Республикаһы [[Балҡан ярымутрауы]]ның үҙәк өлөшөндә урынлашҡан. Биләмә майҙаны 24 641 квадрат километр тәшкил итә, 42°33' һәм 45°16' төньяҡ киңлек һәм 16°11' һәм 19°37' көнсығыш оҙонлоҡ араһына тура килә. Серб Республикаһы Паннон һәм Урта диңгеҙ тәбиғи-географик һәм социаль-иҡтисади райондар сигендә урынлашҡан, әммә диңгеҙ менән сикләнмәгән<ref name="autogenerated20130513-1">{{Cite web|url=http://www.predsjednikrs.net/cy/republika-srpska/geografija/|title=География РС|publisher=|accessdate=2012-11-15|lang=sr|archiveurl=http://www.webcitation.org/6GaUxF0eH|archivedate=2013-05-13}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150420001125/http://www.predsjednikrs.net/cy/republika-srpska/geografija/ |date=2015-04-20 }}</ref>. === Сиктәре === Серб Республикаһы сиктәре халыҡ-ара кимәлендә танылған, күрше дәүләттәр-БМО ағзалары — [[Сербия]], [[Хорватия]] һәм [[Черногория]], шулай уҡ [[Босния һәм Герцеговина]]ға ҡараған Федерация менән араны билдәләй. Дәүләтселек сигенең дөйөм оҙонлоғо 2170 километр, шул иҫәптән Черногорияға — 259 км, Сербияға — 370 км, Хорваттияға — 318 км, Босния һәм Герцеговина Федерацияһына 1134 км тура килә<ref name="ReferenceA">{{Cite web|url=http://www2.rzs.rs.ba/static/uploads/bilteni/godisnjak/2012/StatistickiGodisnjak_2012_WEB.pdf|title=Статистички годишњак 2012|publisher=|accessdate=2012-04-16|lang=sr|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Fx16swNV|archivedate=2013-04-17}}</ref>. Сиктәр этник, тарихи һәм тәбиғи-географик факторҙарҙы иҫәпкә алмайымса, хәрби-сәйәси вәзғыяттан сығып билдәләнә<ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/ORS/Pages/DetaljiServisa.aspx?ItemId=2&srcList=A2CCDFE2-EC83-438D-A097-96558E660DEC|title=Географски и демографски подаци|publisher=|accessdate=2012-11-15|lang=sr|archiveurl=http://www.webcitation.org/6DWJEBUPc|archivedate=2013-01-08}}</ref>. === Тауҙары === [[Файл:City_of_Mostar.jpg|thumb|Вележ тауы]] {{main|Серб Республикаһы тауҙары}} Серб Республикаһын тауҙар иле тип атарға ла була. Территорияһының төньяғы, әллә ни ҙур булмаған убалар менән ҡапланға өлөшө, әкренләп һарыҡташтар һәм ҡырсын ташташ менән ҡапланған тигеҙлеккә һәм мул уңыш бирә торған һыубаҫар болондарға әйләнә. Республиканың көнсығышында һәм көньяҡ-көнсығышында убалы ерҙәр әкренләп Герцоговинаның бейек тауҙарына әүерелә. Тауҙарының иң танылғаны — [[1984 йыл]]да Ун дүртенсе ҡышҡы Олимпия уйындары үткәрелгән [[Яхорина (гора)|Яхорина]] тауы. Бейеклеге диңгеҙ кимәленән 2386 метр{{sfn|Ово jе Република Српска|2016|с=9}} булған Маглич тауы ла киң билдәле, ул Серб Республикаһы, Босния һәм Герцеговинаның — иң бейек түбәһе. Герцеговинаның яланғас тауҙары сөңгөлдәр һәм соҡорҙар менән йырғысланған һәм бысраҡ аҡ һәм һоро төҫтәге [[эзбиз]] тоҡомонан тора<ref>{{книга|автор=Раковский, С. Н.|заглавие=По Югославии|ссылка=|место=|издательство=Просвещение|год=1970|страницы=142|isbn=}}</ref>. Рельефта карст формалары бихисап: мәмерйәләр, ер аҫтынан аҡҡан йылғалар, эзбиздән генә торған ҡаялар, [[Карры (карст)|карст]] ҡатламдары. Тау араларындағы соҡорҙарҙа бик ҙур [[Полье|баҫыуҙар]] урынлашҡан<ref>{{книга|автор=Грацианский, А. Н.|заглавие=Природа Югославии|ссылка=|место=|издательство=Изд-во геогр. лит-ры|год=1955|страницы=42|isbn=}}</ref>. === Йылғалары === [[Файл:Trebinje_River.jpg|thumb|Требишница йылғаһы]] Серб Республикаһының иң ҙур йылғалары (йәйә эсендә Серб Республикаһы территорияһындағы оҙонлоғо күрһәтелгән): [[Дрина]] (305 км), [[Сава]] (202 км) [[Врбас (река)|Врбас]] (117 км)<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.rzs.rs.ba/static/uploads/bilteni/ovo_je_rs/2011/Ovo_je_Republika_Srpska_2011.pdf|title=Статистика РС за 2011 год|publisher=|accessdate=2012-11-15|lang=sr|archiveurl=https://www.webcitation.org/6CJ9IGH3t?url=http://www.rzs.rs.ba/Publikacije/RSuBrojkama/2011/Ovo%20je%20Republika%20Srpska%202011.pdf|archivedate=2012-11-20|deadlink=no}}</ref>, [[Босна (река)|Босна]] (98 км), Врбаня (95,4 км), [[Уна (приток Савы)|Уна]] (91,8 км), Сана (85 км), Укрина (80,9 км){{sfn|Ово jе Република Српска|2016|с=10}}. Улар Ҡара диңгеҙ бассейнына ҡарай (Сава һәм Дрина йылғалары бассейнына). Көнсығыш Герцеговиналағы (Требишница, Неретва) Чемерно артылышынан көньяҡтараҡ аҡҡан йылғалар Адриатика бассейнына ҡарай<ref name=autogenerated1 />. === Күлдәре === [[Файл:Balkana2.jpg|thumb|Балҡан күле]] Серб Республикаһының иң ҙур күле — [[Билечко күле]] (майҙаны 27,064 км²) Балҡан ярымутрауындағы иң ҙур яһалма күл. Башҡа яһалма күлдәр — Перучацкий (12,401 км²), Зворничский (8,876 км²), [[Вишеградское озеро|Вишеградский]] (8,9 км²) һәм Бочацкий (2,3 км²)<ref name=ReferenceA />. Зеленгора тауында урынлашҡан Штиринский күле — иң ҙур тәбиғи күл (майҙаны 0,129 км²). Башҡа тәбиғи күлдәр — Котланичский (0,044 км²), Улошский (0,043 км²), Донье-Баре (0,021 км²) һәм Орловачский (0,021 км²)<ref name=autogenerated1 />. Серб Республикаһының күлдәре дәүләт тарафынан һаҡлана. Республикала күлдәрҙең статусы Һыу ресурстары тураһындағы закон менән билдәләнә. Ауыл хужалығы, урман һәм һыу ресурстары министрлығы сиктәрендә күлдәрҙе һаҡлау мәсьәләһе менән Һыу ресурстары мәсьәләләре буйынса дирекция шөғөлләнә. === Тупрағы, үҫемлектәр һәм хайуандар донъяһы === [[Файл:Перучица 1.jpg|left|thumb|Перучица реликт урманы]] [[Сава]] йылғаһы бассейнында уңдырышлы [[аллювиаль тупраҡ]], тау райондарында [[һоро тупраҡ]] киң таралыу алған. Төньяҡ райондарҙа киң болондарҙа ауыл хужалығы ерҙәре йәйрәп ята. Тауҙарҙың төньяҡ битләүҙәрендә, 500 метрға тиклем бейеклектә, һәм тау итәктәрендә граб-имән урмандары, шулай уҡ йүкә, клён һәм ҡарама ағастары үҫә. Республиканың үҙәк өлөшөндә [[Буковый лес|бук урмандары]], 800 метрҙан юғарыраҡ — аҡ шыршы-бук урмандары, шулай уҡ шыршы менән ҡарағай ағастары киң таралған. Герцеговинала [[эндемик]]тарҙан [[серб шыршыһы]] осрай. 1600 метрҙан юғарыраҡ [[Субальпийский пояс|субальпий болондары]] һәм [[кәрлә]] ағастар үҫә. Көньяҡ — көнбайыш битләүҙәрҙәге [[Коричневые почвы|көрән тупраҡта]] [[таш имән]], һәр ваҡыт йәшел булып ултырған ҡыуаҡ һәм [[маквис]] үҫә. 300 метрҙан юғарыраҡ [[Дерново-карбонатные почвы|сиҙәм-карбонат тупраҡтарҙа]] урмандар менән [[шибляк]] аралаш үҫә<ref name="autogenerated5">Босния и Герцеговина // Большой Кавказ — Великий канал. — М. : Большая Российская энциклопедия, 2006. — С. 72—79. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—, т. 4). — ISBN 5-85270-333-8</ref>. [[Файл:Patke -rijeka Vrbas-Banja Luka.jpg|thumb|Утки на реке Врбас]] 2015 йылдың 31 декабренә Серб Республикаһында урмандарҙың дөйөм майҙаны 1 085 947 гектар тәшкил итә, уларҙың 292 627 гектары шәхси ҡулдарҙа{{sfn|Статистички годишњак|2016|с=275}}. Йылдың йылында ағас күпләп ултыртыла, 2015 йылда урман 817 гектар майҙанда ултыртылған{{sfn|Статистички годишњак|2016|с=276}}. Таулы райондарҙа көрән айыу, бүре, урман бесәйе, Европа һеләүһене, һыуһар, [[болан]], ҡоралай, [[тау кәзәһе]], ҡама, ҡабан кеүек йәнлектәр киң таралған. Карст тибындағы райондарҙа йыландар, кеҫәрткеләр һәм ташбаҡалар йәшәй. Эре ҡоштарҙан һуйыр, бөркөт һәм ыласындар йыш осрай<ref name=autogenerated5 />. Серб Республикаһының Статистика институты мәғлүмәттәре буйынса 2015 йылда Республика урмандарында 665 бүре, 1546 ҡыр кәзәһе, 651 айыу, 77 мең ҡуян, 8 мең ҡабан иҫәпкә алынған{{sfn|Статистички годишњак|2016|с=284}}. === Климаты === [[Файл:Planina Jahorina.jpg|left|thumb|Ҡышҡыһын Яхорина тауы]] Климатик зоналар: Герцеговинаның көньяғындағы Урта диңгеҙ климаты, ә Республиканың төньяғында контененталь климат. Серб Республикаһы территорияһындағы климатҡа был төбәктә һауа массаларының дөйөм циркуляцияһы һәм тәбиғәт факторҙары йоғонто яһай. Бында өс климат тибы хасил була: * «Төньяҡ паннон» — уртаса континенталь климат. Уға уртаса һыуыҡ ҡыш һәм йылы йәй хас. Целсий буйынса һауаның уртаса йыллыҡ температураһы 12 градустан 19 градусҡа тиклем<ref name=autogenerated1 />. * «Тау» климаты республиканың ҙур ғына өлөшөн биләй. Тау һырттарында йәй ҡыҫҡа һәм ҡары оҙаҡ ятҡан һыуыҡ ҡыш. Һауаның уртаса йыллыҡ температураһы Цельсий буйынса 5 градустан 7 градусҡа тиклем тәшкил итә. Убалы райондар һәм үҙәндәрҙә климат йомшаҡ була. Тау климаты булған өлкәләрҙә һауа температураһы йылына уртаса 10 градус була. Ҡыш ғәҙәттә уртаса һыуыҡ, мул ҡарлы һәм томанлы була, ә йәй уртаса йылы була<ref name=autogenerated1 />. * «Урта диңгеҙ-адриатика» климаты күбеһенсә республиканың көньяҡ өлөшөнә — Көнсығыш Герцеговинаға хас. Уртаса йыллылҡ температура Цельсий буйынса 14 һәм 14,7 градустар араһында була. Был төбәктә Серб Республикаһының иң "йылы" ҡалаһы — Требинье урынлашҡан<ref name=autogenerated1 />. == Серб Республикаһы тарихы == [[Файл:DemoBIH1991.png|left|thumb|1991 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса Босния һәм Герцеговинаның этник картаһы]] [[Файл:Evstafiev-Radovan_Karadzic_3MAR94.jpg|left|thumb|Радован Караджич, беренсе Серб Республикаһының беренсе президенты]] == Урынлашыуы һәм административ бүленеше == [[Файл:BH_municipality_location.gif|right|thumb|250x250px|Административ бүленеше (алһыу төҫ)]] [[Файл:Republika_Srpska_mezoregije.PNG|right|thumb|250x250px|Серб Республикаһы төбәктәре (мезотөбәктәр) 2008-2015-се йылғы Биләмә планы буйынса]] [[Файл:Srpska_Regions.svg|right|thumb|250x250px|Серб Республикаһының географик төбәктәре]] Серб Республикаһы [[2008 йыл|2008]] — [[2015 йыл]]ғы Биләмә планы 6 төбәктән ({{lang-sr|регије}}) йәки мезотөбәкте ({{lang-sr|мезорегије}}) теркәй:<ref>{{Cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Documents/ProstorniPlan.pdf|title=Территориальный план Республики Сербской до 2015|accessdate=17. 12. 2010}}</ref><ref>[[:sr:Просторни план Републике Српске|Просторни план Републике Српске]]</ref> # Приетор (башта Баня Лука төбәгенә инә) # Баня Лука, шул иҫәптән 2 субтөбәк: Мрконич-Град һәм Градишка # Добой # Биелина, шул иҫәптән субтөбәк Зворник # Источно-Сараево (Көнсығыш Сараево), шул иҫәптән субтөбәк Фоча # Требине 2013 йылдың 20 майына ҡарата Серб Республикаһы 63 муниципалитетҡа бүленә, шул иҫәптән 57 ауыл йәмәғәтселеге ({{lang-sr|општина, општине}}) һәм 6 ҡала йәки ҡала йәмәғәтселеге ({{lang-sr|град, градови}}): Град Баня-Лука, Град Биелина, Град Добой, Град Приедор, Град Требине, Град Источно-Сараево, һуңғына 6 үҙаллы йәмәғәтселек инә (Источна-Илиджа, Источно-Ново-Сараево, Источни-Стари-Град, Трново, Пале, Соколац) . Муниципалитеттар, үҙ сиратында, 2756 тораҡ пункты берләштерә ({{lang-sr|насељено мјесто, насељение мјеста}})<ref name="перепись2013">[http://www2.rzs.rs.ba/static/uploads/bilteni/popis/PreliminarniRezultati_Popis2013-drugo_izdanje_sa_kartama_Final.pdf Попис становништва, домаћинстава и станова у Босни и Херцеговини 2013 на територији Републике Српске — Прелиминарни резултати, Републички завод за статистику, Бања Лука, 2014.]</ref>. Серб Республика шулай уҡ географик төбәктәргә ({{lang-sr|регије}}) бүленә: * Баня Лука * Добой * Биелина * Зворник * Сараево-Романия * Фоча * Требине == Халҡы == Серб Республикаһынад күпселек халыҡ сербтар тәшкил итә. Уларҙан тыш бошняктар һәм хорваттар конституциялы халыҡ булып тора. Милли әҙселек — йәһүдтәр, чехтар, украиндар, словактар һәм башҡалар. Рәсми телдәр булып серб, ошняк, хорват халыҡтары теле тора. Рәсми алфавит — кирилица һәм латиница<ref>{{Cite web|url=http://www.predsjednikrs.net/cy/republika-srpska/stanovnistvo/|title=Халыҡ РС|publisher=|accessdate=2012-11-15|lang=sr|archiveurl=http://www.webcitation.org/6GaUxnRvh|archivedate=2013-05-13}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131228014627/http://www.predsjednikrs.net/cy/republika-srpska/stanovnistvo/ |date=2013-12-28 }}</ref>. {| border="2" cellpadding="3" cellspacing="0" rules="all" style="margin: 5px 0px 10px 0em; border-style: solid; border-width: 1px; border-collapse: collapse; font-size: 85%; empty-cells: show;" width="60%" class="" | align="center" colspan="10" style="background:#778899; color:white" |Естественное и механическое движение Республики Сербской |- bgcolor="#FFEBCD" !Йыл !Халыҡ !Тыуым !Үлем !Тәбиғи айырма !Күсем айырмаһы |- bgcolor="#fffaf0" |1991 |1 569 332 |- bgcolor="#f5f5f5" |1996 |1 391 593 |12263 |10931 |1332 |16910 |- |1997 |1 409 835 |13757 |11755 |2002 |16961 |- |1998 |1 428 798 |13527 |12469 |1058 |18681 |- |1999 |1 448 537 |14500 |12529 |1971 |18674 |- |2000 |1 469 182 |14191 |13370 |821 |20990 |- |2001 |1 490 993 |13699 |13434 |265 | -36456 |- |2002 |1 454 802 |12336 |12980 | -644 | -1807 |- |2003 |1 452 351 |10537 |12988 | -2451 | -3 |- |2004 |1 449 897 |10628 |13082 | -2454 | -1026 |- |2005 |1 446 417 |10322 |13802 | -3480 |772 |- bgcolor="#fffaf0" |2006 |1 443 709 |10524 |13232 | -2708 | -1328 |- |2007 |1 439 673 |10110 |14146 | -4036 |1840 |- |2008 |1 437 477 |10198 |13501 | -3303 |1005 |- |2009 |1 435 179 |10603 |13775 | -3172 |1031 |- |2010 |1 433 038 |10147 |13517 | -3370 |0 |- |2011 |1 429 668 |9561 |13658 | -4097 |3719 |- |2012 |1 429 290 |9978 |13796 | -3818 |77 |- |2013 |1 326 991 |9510 |13978 | -4468 |} == Серб Республикаһы сәйәсәте == {{main|Серб Республикаһының сәйәси ҡоролошо}} === Президент === {{main|Серб Республикаһы Президенты}} Серб Республикаһы Президенты ({{lang-sr|Предсједник Републике Српске}}) — Серб Республикаһының башлығы. Ул һәр осраҡта Серб Республикаһы вәкиле булараҡ сығыш яһай, [[Народная скупщина Республики Сербской|парламентҡа]] премьер-министрлыҡҡа кандидатты тәҡдим итә, хөкүмәт башлығын отставкаға ебәрә ала, Конституцияға ярашлы оборонаға, хәүефһеҙлеккә һәм тышҡы сәйәсәткә ҡағылышлы һәм башҡа мәсьәләләрҙе хәл итә<ref>{{cite web|url=http://www.predsjednikrs.net/cy/predsjednik/nadleznosti/|title=Надлежности|publisher=|accessdate=2013-04-30|lang=sr|archiveurl=https://www.webcitation.org/6GX0q6NeA?url=http://www.predsjednikrs.net/cy/predsjednik/nadleznosti/|archivedate=2013-05-11|deadlink=yes}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140505035432/http://www.predsjednikrs.net/cy/predsjednik/nadleznosti/ |date=2014-05-05 }}</ref>. Президент ике вице-президент менән бергә дүрт йылға һайлана һәм был вазифала ике мөҙҙәт рәттән генә ҡала ала. Серб Республикаһы Конституцияһына ярашлы, президент һәм вице-президенттар бөтә өс конституцион халыҡ вәкиле булараҡ эшләргә тейеш<ref name=autogenerated3>{{cite web |url=http://www.ustavnisud.org/upload/4_8_2009_48_ustav_srpski.pdf |title=Устав Републике Српске |publisher= |accessdate=2016-12-12 |lang=sr |archiveurl=https://www.webcitation.org/6DXNCMuHF?url=http://www.ustavnisud.org/upload/4_8_2009_48_ustav_srpski.pdf |archivedate=2013-01-09 |deadlink=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120212023932/http://www.ustavnisud.org/upload/4_8_2009_48_ustav_srpski.pdf |date=2012-02-12 }}</ref>. 2018 йылдың 18 октябрендә Желька Цвиянович Серб Республикаһы президенты итеп һайлана, Рамиз Салкич<ref>{{cite web |url=http://www.predsjednikrs.net/potpredsjednici/ramiz-salkic/ |title=Рамиз Салкић |publisher= |accessdate=2016-12-12 |lang=sr }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170419202702/http://www.predsjednikrs.net/potpredsjednici/ramiz-salkic/ |date=2017-04-19 }}</ref> һәм Йосип Йеркович<ref>{{cite web |url=http://www.predsjednikrs.net/potpredsjednici/josip-jerkovic/ |title=Јосип Јерковић |publisher= |accessdate=2016-12-12 |lang=sr }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161214012152/http://www.predsjednikrs.net/potpredsjednici/josip-jerkovic/ |date=2016-12-14 }}</ref> вице-президенттар була. === Хөкүмәт === {{main|Серб Республикаһы хөкүмәте}} Серб Республикаһы хөкүмәте — Республикала төп башҡарма власть органы. Конституцияға ярашлы, 8 министр серб, 5 — босняк, 3 — хорват милләтенән булырға тейеш. Премьер-министр тик бер генә министрҙы башҡа милләт вәкилдәре араһынан тәғәйенләй ала. Хөкүмәт башлығы һәм ике вице-премьер Серб Республикаһының өс конституцион халҡы вәкиле булырға тейеш. Хөкүмәт премьер-министр, вице-премьерҙар һәм милли квотаға ярашлы һайланған ун алты министрҙан тора. Министрҙарҙы Серб Республикаһыһының закон сығарыу хоҡуғына эйә булған Халыҡ скупщинаһы һайлай<ref>{{cite web|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Premijer/Pages/Mandat.aspx|title=Мандат правительства РС|publisher=|accessdate=2012-11-15|lang=sr|archiveurl=https://www.webcitation.org/6GaUyKf2F?url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Premijer/Pages/Mandat.aspx|archivedate=2013-05-13|deadlink=no}}</ref>. Хөкүмәт полномочиелары [[Конституция Республики Сербской|Серб Республикаһы Конституцияһы]] һәм бер нисә закон менән нығытылған. Атап әйткәндә, ул Халыҡ скупщинаһына ҡарауға закондар тәҡдим итә, Республиканың үҫеш планын һәм бюджет проектын тәҡдим итә, закондарҙың ғәмәлгә ашырылыуын һәм үтәлеүен күҙәтә, министрлыҡтар эшмәкәрлеген ойоштора һәм башҡалар. Бынан тыш, тап хөкүмәт донъя илдәрендә Серб Республикаһы вәкиллеген булдырыу тураһында ҡарар ҡабул итә<ref name=autogenerated3 />. Хөкүмәттең ғәмәлдәге составы 2018 йылдың 18 декабрендә формалаша<ref>{{cite web |url=https://rs-lat.sputniknews.com/regioni/201812181118203199-vlada-Republika-Srpska-/ |title=Posle maratonske sednice izabrana nova Vlada Republike Srpske |author= |date=2018-12-18 |website= |publisher= |accessdate=2018-12-21 |lang=sr }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181221184006/https://rs-lat.sputniknews.com/regioni/201812181118203199-vlada-Republika-Srpska-/ |date=2018-12-21 }}</ref>. === Парламент === {{main|Серб Республикаһының Халыҡ скупщинаһы}} [[Файл:Stari dom jna - narodna skustina RS.JPG|thumb|Халыҡ скупщинаһы бинаһы]] Серб Республикаһының Халыҡ скупщинаһы — Республикала юғары закон сығарыу һәм конституция органы. Скупщина 83 депутаттан тора, ә [[Союз независимых социал-демократов|Бойондороҡһоҙ социал-демократтар союзы]], Демократик халыҡ союзы һәм Социалистик партиянан һайланған депутаттар парламентта күпселекте тәшкил итә. [[Чубрилович, Неделько|Неделько Чубрилович]] — Халыҡ скупщинаһы спикеры<ref>{{cite web |url=http://www.narodnaskupstinars.net/?q=ci/народна-скупштина/састав/предсједник |title=Предсједник |publisher= |accessdate=2016-12-11 |lang=sr}}</ref>. Халыҡ скупщинаһына 1991 йылдың [[24 октябр]]ендә Босния һәм Герцеговинала серб халҡы Скупщинаһы булараҡ нигеҙ һалына<ref>[http://www.rtrs.tv/vijesti/vijest.php?id=48429 РЕПУБЛИКА СРПСКА — РТРС]</ref>. Һуғаш тамамланғандан һәм [[Дейтонское соглашение|Дейтон килешеүенә]] ҡул ҡуйылғандан һуң Халыҡ скупщинаһы талап ителгән реформаларҙы үткәреүгә һәм Республиканы үҙгәртеп-ҡороуға яуаплылыҡты үҙ өҫтөнә ала. 2002 йылға тиклем Халыҡ скупщинаһы депутаттары ике йыллыҡ мөҙҙәт менән һайлана. 2002 йылдан һуң закондарҙың үҙгәреүенә ярашлы уларҙы дүрт йыллыҡ мөҙҙәткә һайлай башлайҙар. 2014 йылдың 12 октябрендә булып үткән һайлауҙар һөҙөмтәләре буйынса Халыҡ скупщинаһының актуаль составы билдәләнә. Парламентҡа бөтәһе ете партия үтә<ref>{{cite web |url=http://www.izbori.ba/Utvrdjeni2014/Finalni/NarodnaSkupstinaRS/ZbirniRezultate.aspx |title=Утврђени резултати општих избора 2014 године |publisher= |accessdate=2016-12-11 |lang=sr}}</ref>: {| class="wikitable" |- ! Партия ! Тауыштар ! Урындар |- | [[Бойондороҡһоҙ социал-демократтар союзы]] | 213645 (32,24 %) | 29 |- | [[Серб демократик партияһы]] | 173742 (26,22 %) | 24 |- | Демократик халыҡ союзы | 61140 (9,23 %) | 8 |- | Демократик прогресс партияһы | 48848 (7,37 %) | 7 |- | «Ватан» | 34952 (5,28 %) | 5 |- | Халыҡ демократик хәрәкәте | 33966 (5,13 %) | 5 |- | Социалистик партия | 33692 (5,09 %) | 5 |} === Конституция === {{main|Серб Республикаһы Конституцияһы}} Серб Республикаһы Конституцияһы — Республиканың төп законы һәм хоҡуҡи акттар системаһында хоҡуҡи акт. Конституция йөмғиәттәге үҙ-ара мөнәсәбәтте, республика ойошмаһын һәм республиканың власть органдары полномочиеларын көйләй. Ул 12 главанан һәм 140 статьянан тора<ref name=autogenerated3 />. Беренсе Конституция [[1992 йыл]]дың [[28 феврал]]ендә ҡабул ителә<ref>{{cite web|url=http://www.ustavnisud.org/Default.aspx?lang=cir|title=Конституционный суд РС|publisher=|accessdate=2012-11-20|lang=sr|archiveurl=https://www.webcitation.org/6DXNBiSgl?url=http://www.ustavnisud.org/Default.aspx?lang=cir|archivedate=2013-01-09|deadlink=yes}}</ref>. Ул мәлдә Босния һәм Герцеговина Серб Республикаһы Конституцияһы тип атала. Серб Республикаһының төп законы [[Распад Югославии|Югославия тарҡалған]] йылдарҙа ҡабул ителә. Конституция ҡабул ителгән мәлдән алып күп тапҡырҙар ул үҙгәртелә һәм уға өҫтәлмәләр индерелә. Был, нигеҙҙә, [[Дейтонское соглашение|Дейтон тыныслыҡ килешеүенән]] һуң үҙгәртелгән текст редакцияһына һәм Босния һәм Герцеговинаның Конституцион суды ҡарарҙарына бәйле була. Конституция шулай уҡ Босния һәм Герцеговинаның Юғары вәкиле Пэдди Эшдаун мандаты ваҡытында бер нисә тапҡыр үҙгәртелә. Ҡабул ителгән яңы конституцияның талаптары ла уҡып ишеттерелә. === Һайлауҙар === Босния һәм Герцеговинала һәм Серб Республикаһында дөйөм һайлауҙар 1996, 1998, 2000, 2002, 2006, 2010 и 2014 йылдарҙа, ә урындағы һайлауҙар — 1997, 2000, 2004, 2008, 2012 һәм 2016 йылдарҙа Билеч общинаһы мэрын ваҡытынан алда һайлауҙар менән бергә үткәрелә. 2007 йылда Серб Республикаһы президентын ваҡытынан алда һайлауҙар үткәрелә. 1996, 1997, 1998 һәм 2000 йылдарҙағы һайлауҙар ОБСЕ-ның Босния һәм Герцеговиналағы Миссияһы сиктәрендә эшләүсе Ваҡытлы һайлау комиссияһы ҡағиҙәләренә ярашлы үткәрелә. Босния һәм Герцеговинала һәм Серб Республикаһында артабанғы һайлауҙар 2001 йылдың 28 сентябрендә үҙ көсөнә ингән яңы Һайлауҙар тураһындағы законға ярашлы үткәрелә. Шул мәлдән алып Һайлауҙарҙың эшен Босния һәм Герцеговинаның һайлау комиссияһы күҙәтә, 2006 йылда был комиссия Босния һәм Герцеговинаның Үҙәк һайлау комиссияһы тип атала башлай. Илдең 18 йәше тулған һәр гражданины һайлау һәм һайланыу хоҡуғына эйә<ref name=ReferenceA />. === Халыҡ-ара мөнәсәбәттәр === [[Файл:Представништва Републике Српске у свијету.PNG|thumb|[[Представительства Республики Сербской в мире|Серб Республикаһының донъя илдәрендәге вакиллектәре]]]] {{see also|Серб Республикаһының донъялағы вәкиллеге}} Серб Республикаһы Европа интеграцияһы барышында ярҙам күрһәткән, шулай уҡ төбәктәр араһындағы бәйләнештәрҙе үҫтереүгә булышлыҡ иткән {{нп5|Ассамблея европейских регионов|Европа төбәктәре ассамблеяһы|fr|Assemblée des régions d'Europe}} ағзаһы булып тора. Серб Республикаһы иҡтисади, фәнни, мәҙәни һәм спорт бәйләнештәрен нығытыу өсөн Рәсәйҙә Санкт-Петербург, Италияла Венеция өлкәһе һәм Беллуно провинцияһы, Норвегияла Тромсе округы менән хеҙмәттәшьлек тураһында килешеү төҙөнә<ref>{{cite web |url=http://www.esrpska.com/ContentPage.aspx?kat_id=aed2359a-02f3-46a7-b04c-11954411c8c4&podkat_id=39b00c65-e801-4921-857c-516c55d5841d&page_id=14 |title=Представништва Републике Српске у иностранству |publisher= |accessdate=2016-12-19 |lang=sr}}</ref>. Шулай уҡ Серб Республикаһы властары менән хеҙмәттәшлекте төрлө яҡлап үҫтереү өсөн түбәндә атап үтелгән туғыҙ илдә [[Представительства Республики Сербской в мире|вәкиллектәр]] булдырыла: Бельгия, Израиль, США, Рәсәйи, Сербия, Германия, Австрия, Кипр һәм Греция<ref>{{cite web |url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Predstavnistva/Pages/default.aspx |title=Представништва Републике Српске у иностранству |publisher= |accessdate=2016-12-19 |lang=sr}}</ref>. == Иҡтисады == {{main|Серб Республикаһы иҡтисады}} === Дөйөм күрһәткестәр === [[Файл:RSrpska GDP.png|thumb|1997—2015 йылдарҙағы осорҙа Серб Республикаһы тулайым эске продукт.]] 2015 йылда Серб Республикаһында тулайым эске продукт 2,6 процентҡа күтәрелә, был һуңғы ете йыл эсендә иң ҙур үҫеш күҙәтелеүен раҫлай. Уның күләме — туғыҙ млрд-тан ашыу конверсиялана торған маркаларҙа. Уларҙың 1,5 миллиардтан ашыуы сәнәғәт етештереүенә тура килә{{sfn|Ово jе Република Српска|2016|с=27}}. 2016 йылда уртаса нетто-эш хаҡы 836 конверсиялана торған маркаларҙа тәшкил итә (КМ){{sfn|Ово jе Република Српска|2017|с=21}}. 2015 йылда был күрһәткес 831 КМ тәшкил иткән. Страховкалау һәм финанстар өлкәһендә түләүҙәр юғары, уларҙа эшләүселәр (эшләгән кешеләрҙең 2,6 проценты) уртаса 1261 КМ ала. Иң түбән эш хаҡтары административ идаралыҡ һәм консультациялар өлкәһендә, уларҙа эшләүселәп (1,3 % ) айына уртаса 518 КМ ала{{sfn|Ово jе Република Српска|2017|с=21}}. 2020 йылдың 1 ғинуарынан Серб Республикаһында минималь хеҙмәт хаҡы-нетто 520 [[Конвертируемая марка|марка]] тәшкил итә (265,82 евро)<ref>[https://seenews.com/news/bosnias-serb-republic-raises-bottom-monthly-wage-to-520-marka-266-euro-682131 Bosnia's Serb Republic raises bottom monthly wage to 520 marka (266 euro)<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref><ref>[https://www.rtvbn.com/3974622/najniza-plata-u-republici-srpskoj-520-maraka Najniža plata u Republici Srpskoj 520 maraka | Radio Televizija BN<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref><ref>[https://www.glassrpske.com/cir/novosti/vijesti_dana/najniza-plata-srpskoj-u-narednoj-godini-520-km/344660]</ref><ref>[https://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/media/vijesti/Pages/odrzana-102-sjednica.aspx Вијести Одржана 102. сједница Владе Републике Српске<!-- Заголовок добавлен ботом -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210514031038/https://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/media/vijesti/Pages/odrzana-102-sjednica.aspx |date=2021-05-14 }}</ref><ref>[https://avaz.ba/vijesti/bih/619144/najniza-plata-u-rs-u-narednoj-godini-520-km-evo-kolika-je-u-fbih Najniža plata u RS u narednoj godini 520 KM, evo kolika je u FBiH<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref> 2020 йылдың ноябренә [[Босния и Герцеговина|Босния һәм Герцеговинала]] уртаса хеҙмәт хаҡы брутто 1489 [[Конвертируемая марка|марка]], (761,42 евро), ә нетто — 966 [[Конвертируемая марка|марка]] тәшкил итә (493,97 евро).<ref>[https://www.profitiraj.ba/bih-prosjecna-neto-plata-u-novembru-iznosila-966-km-godisnji-rast-42/ BiH: Prosječna neto plata u novembru iznosila 966 KM, godišnji rast 4,2% | Profitiraj.ba<!-- Заголовок добавлен ботом -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211201062817/https://www.profitiraj.ba/bih-prosjecna-neto-plata-u-novembru-iznosila-966-km-godisnji-rast-42/ |date=2021-12-01 }}</ref><ref>[https://www.preporod.info/bs/article/21417/u-bih-prosjecna-plata-u-novembru-2020-iznosila-966-km U BiH prosječna plata u novembru 2020. iznosila 966 KM | Preporod.info<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref><ref>[http://fzs.ba]</ref><ref>http://www.bhas.gov.ba/Calendar/Category/13</ref> 2016 йылда эшһеҙлек кимәле 24,8  процент тәшкил итә, был 2015 йыл менән сағыштырғанда 0,4 процентҡа кәмерәк. Ир-егттәр араһында эшһеҙлек 21,6 %, ә ҡатын-ҡыҙҙар араһында — 29,5 %. Эшһеҙҙәрҙең өстән бер өлөшөнә 30 йәш тулмаған, һәр бишенсе эшһеҙ 50 йәштән өлкән. Уларҙың һәр икенсеһе урта мәктәп тамамлаған. Шул уҡ ваҡытта эшләүселәрҙең яртыһы эшкәртеүсе сәнәғәттә, сауҙа өлкәһендә һәм власть органдарында эшләй. Һәр алтынсы эшләүсе 30-ҙан йәшерәк, ә эшләүселәрҙең 25 проценты 50 йәштән олораҡ. Эшләүселәрҙең 50 проценты урта мәктәп кенә тамамлаған, ә 25 проценты юғары белемлее{{sfn|Ово jе Република Српска|2017|с=24}}. 2015 йылда инвестициялар күләме 1,6 миллиардтан ашыу КМ тәшкил иткән. Уларҙың яртыһынан күберәге төҙөлөш өлкәһенә һалынған{{sfn|Ово jе Република Српска|2016|с=31}}. === Сәнәғәт === Серб Республикаһында тудайым эске продуктта сәнәғәттең өлөшө 16,4 % тәшкил итә. 2015 йылда 2014 йыл менән сағыштырғанда уның 3 проценҡа күтәрелеүе күҙәтелә. Бигерәген дә энергетика комплексы, урман-ағас эгшкәртеү сәнәғәте, тәбиғәт респустарын сығарыу һәм туҡыу производствоһы айырыуса ныҡ үҫешкән{{sfn|Ово jе Република Српска|2016|с=52}}. Предприятиелар һәм фирмаларҙың отчеттарына ярашлы 2015 йылда сәнәғәт продукцияһының дөйөм хаҡы 4,8 миллиардтан ашыу КМ тәшкил итә, был 2014 йыл менән сағыштырғанда 6 процентҡа кәмерәк. Уларҙың 72,2 проценты эшкәртеүсе сәнәғәткә тура килә. Продукцияның дөйөм хаҡының 38,1 проценты уны экспортлауҙан килә{{sfn|Ово jе Република Српска|2016|с=55}}. 2015 йыл аҙағына сәнәғәт өлкәһендә эшләгән фирмалар һәм предприятиалар һаны — 4436. Уларҙың 89 проценты шәхси милектә{{sfn|Ово jе Република Српска|2016|с=53}}. Объём инвестиций в промышленность составил 635 миллионов конвертируемых марок, что на 37,6 % меньше, нежели в 2014 году{{sfn|Ово jе Република Српска|2016|с=52}}. Эшләүсе халыҡтың 27,5 проценты — сәнәғәт тармағы эшселәре{{sfn|Ово jе Република Српска|2016|с=53}}. Серб Республикаһында Баня-Лука — төп сәнәғәт үҙәге, ҡалала «Jелшинград» (металлургия), «Микроелектроника», «Хемофарм» кеүек һәм башҡа предприятиелар урынлашҡан<ref>{{cite web|url=http://bl.komorars.ba/stranica.php?id=89|deadlink=yes|title=Industrija|author=|date=|website=|publisher=|accessdate=2016-12-27|lang=sr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161230230709/http://bl.komorars.ba/stranica.php?id=89|archivedate=2016-12-30}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161230230709/http://bl.komorars.ba/stranica.php?id=89 |date=2016-12-30 }}</ref>. === Энергетика === [[Файл:Rafinerija2.jpg|thumb|Модричтағы нефть эшкәртеү заводы]] Серб Республикаһының энергетика комплексы Республиканың электр энергияһына булған ихтыяжын тулыһынса ҡәнәғәтләндерә, хатта бер өлөшө экспортҡа китә. 2015 йылда етештерелгән электр энергияһының дөйөм күләме 5610 гигаватт тәшкил итә. Шуның 58,8 проценты ТЭЦ-тарҙа, 40,4 проценты — ГЭС-тарҙа, 0,8 проценты— башҡа сығанаҡтар ярҙамында етештерелә. 2011 йылдан алып электр энергияһын тотоноу арта бара{{sfn|Ово jе Република Српска|2016|с=56}}. 2015 йылда электр энергияһын ҡулланыусыларҙы структураһы түбәндәгесә:{{sfn|Статистички годишњак|2016|с=322}}: * 53 % — йорт хужалыҡтары * 19,5 % — сәнәғәт * 1,2 % — ауыл хужалығы * 1 % — төҙөлөш тармағы * 0,6 % — транспорт * 24,7 % — башҡа ҡулланыусылар Серб Республикаһында тәбиғи газ запастары юҡ, ихтыяж тулыһынса импорт менән тәьмин ителә, ситтән ингән газдың 91,7 проценты сәнәғәткә йүнәлтелә{{sfn|Ово jе Република Српска|2016|с=58}}. 2015 йылда в энергетика комплексына инвестициялар 366 миллион КМ тәшкил итә, унда 12 меңгә яҡын кеше эшләй, был 2014 йыл менән сағыштырғанда 1,7 процентҡа күберәк{{sfn|Ово jе Република Српска|2016|с=58}}. === Төҙөлөш === 2015 йылда төҙөлөш тармағында бынан алдағы йылға ҡарағанда күрһәткестәр 1,1 процентҡа түбәнерәк. Тулайым эске продуктта уның өлөшө 4,7 процентҡа тигеҙ, һәм дөйөм инвестициялар күләменең 18, 5 проценты уның өлөшөнә тура килә. Төҙөлөш эштәренең дөйөм хаҡы — 621 миллиондан ашыу КМ. Инфраструктура объекттарын төҙөүгә (217 миллионов КМ), офистар һәм сауҙа үҙәктәрен (133 миллиона КМ), шулай уҡ торлаҡ төҙөлөшөнә (128 миллионов КМ) аҡса бүленә{{sfn|Ово jе Република Српска|2016|с=60}}. Серб Республикаһындаэшләүселәрҙең 4,5 проценты төҙөлөштә эшләй{{sfn|Ово jе Република Српска|2016|с=61}}. Торлаҡ йорттар төҙөлөшөндә бер бүлмәле фатирҙарға өҫтөнлөк бирелә (40,8 %). Шундай торлаҡтың уртаса хаҡы бер кв. метрға 1520 КМ{{sfn|Ово jе Република Српска|2016|с=61}}. === Ауыл хужалығы === [[Файл:Highway of happiness.jpg|thumb|Приедораның тирә-яғында урынлашҡан баҫыуҙар]] [[Файл:Popovo Polje.JPG|left|thumb|[[Попово-Поле]]]] Серб Республикаһы иҡтисадына ауыл хужалығы һиҙелерлек өлөш индерә, ләкин Республиканың тулайым эске продуктында уның өлөшө әкренләп кәмей бара. 2011 йылда тулайым эске прдуктта ауыл хужалығының өлөшө 8,9 % булһа, 2015 йылда был күрһәткес 7,8 % тәшкил итә{{sfn|Ово jе Република Српска|2016|с=40}}. Шул уҡ ваҡытта эшләүселәрҙең 29,1 проценты (91 мең кеше) ауыл хужалығы тармағында эшләй. 2011 йылдан алып был күрһәткес тә түбәнәйә бара, ул саҡта был тармаҡта эшләүсе халыҡтың 32,7 проценты эшләгән{{sfn|Ово jе Република Српска|2016|с=41}}. 2015 йылда ауыл хужалығы продукцияһының тышҡы сауҙа әйләнеше 293,8 миллиона КМ тәшкил итә, был 2014 йыл менән сағыштырғанда 30,4 миллион КМ-ға артығыраҡу. Экспортта ауыл хужалығы продукцияһы 2,3 %, ә импортта — 5,4 % тәшкил итә. Экспорттың өлөшөнә алма, груша һәм айва инә, уларҙы Рәсәй һатып ала. Импортта Сербиянан килтерелгән кукуруз өҫтөнлөк ала{{sfn|Ово jе Република Српска|2016|с=42}}. 2015 йылда 306 мең гектар ауыл хужалығы еренә төрлө культуралар ултыртыла. Ул йылда 127 мең тонна бойҙай, 561 мең тонна кукуруз, 48 мең тонна алма, 67 мең тонна слив йыйып алына{{sfn|Статистички годишњак|2016|с=245}}. Шул уҡ йылда һыйыр малдарының һаны 229 мең баш, сусҡалар — 452 мең, һарыҡ — 486 мең, йорт ҡоштары — 11 миллион баштан артыҡ була{{sfn|Статистички годишњак|2016|с=245}}. 2015 йылда бал йыйыу буйынса рекорд ҡуйыла, 1974 тонна йыйып алына{{sfn|Ово jе Република Српска|2016|с=42}}. Уларҙан 240 тоннаһы Биелинела йыйыла{{sfn|Ово jе Република Српска|2016|с=44}}. === Тышҡы сауҙа === Серб Республикаһының тышҡы сауҙа партнерҙары — [[Сербия]], [[Италия]] һәм [[Рәсәй]]. Уларға ебәрелгән продукция дөйөм тышҡы сауҙа әйләнешенең (экспорт һәм импорт) 40 процентын тәшкил итә{{sfn|Ово jе Република Српска|2016|с=63}}. 2015 йылда Серб Республикаһы үҙ продукцияһын Италияға (18,3 %), Сербия (13,1 %), Германия (10,6 %), Словения (9,7 %), Хорватия (8,8 %) һәм башҡаларға сығарҙы. Шул уҡ ваҡытта Серб Республикаһына импорт продукцияһын Сербия (17,5 %), Россия (15,7 %), Италия (12,2 %), Германия (7,8 %) һәм Ҡытай (6,3 %) индерҙе{{sfn|Ово jе Република Српска|2016|с=62}}. Стоимость экспорта составила 2,6 миллиарда конвертируемых марок, стоимость импорта — 4,4 миллиарда конвертируемых марок{{sfn|Статистички годишњак|2016|с=340}}. Экспорт структураһында кейем-һалым, туҡыма, ағас эшкәртеү комплексы продукцияһы, шул иҫәптән ағас күмере, шулай уҡ металлургия тармағы продукцияһы тәшкил итә. Серб Республикаһына, нигеҙҙә, энергетикае ресурстары, металл, станоктар һәм башҡалар индерелә{{sfn|Ово jе Република Српска|2016|с=63}}. === Туризм === [[Файл:Selo Kotromanićevo 8.jpg|thumb|Котроманичево этно-ауылы — Добойҙан алыҫбулмаған урындағы турист объекты]] {{main|Серб Республикаһында туризм}} [[Файл:Bardaca.suzanija.jpg|left|thumb|Бардача күле]] [[Файл:Jahorina2.jpg|thumb|230x230px|Яхорина тау саңғыһы курорты]] [[Файл:Perucica_Sutjeska.JPG|thumb|230x230px|Перучица реликт урманы]] Бай тәбиғи ресурстары һәм иҫтәлекле урындары күп булғанға күрә Серб Республикаһының туристик потенциалы ярайһы уҡ ҙур. Республикала тау туризмы, спа-туризм, дини, мажаралы һәм экологик туризм үҫешкән. Бик күп иҫтәлекле урындар һәм туристар күберәк йөрөгән объекттар араһында тауҙар һәм термаль сығанаҡтар (спа-курорттар) айырым урын алып тора — 2016 йылда тураистарҙың дөйөм һанының ярашлы рәүештә 17,2 һәм 16,2 проценттары туризмдың ошо йүнәлештәрен һайлаған<ref>{{cite web |url=http://www2.rzs.rs.ba/static/uploads/bilteni/turizam/Bilten_Turizam_13_web.pdf |title=Статистички билтен — туризам |author= |date= |website= |publisher=Републички завод за статистику |accessdate=2018-06-04 |lang=sr}}</ref>. Серб Республикаһында туризм тармағы өсөн Сауҙа һәм туризм министрлығы яуаплы. Серб Республикаһының Туристик ойошмаһы ошо министрлыҡ ҡарамағында эшләй, уға Республикала туризмды популярлаштырыу, уның тураһында ыңғай фекер тыуҙырыу, төрлө туристик фестивалдәрҙә һәм башҡа сараларҙа ҡатнашыу бурыстары йөкмәтелгән. Серб Республикаһының бер нисә тораҡ пунктында был Ойошманың филиалдары эшләй<ref>{{cite web |url=http://turizamrs.org/turisticke-organizacije/ |title=Туристичке организације |author= |date= |website= |publisher=Туристичка организација Републике Српске |accessdate=2018-06-04 |lang=sr}}</ref>. Серб Республикаһында 2009 йылдан алып (ул йылда 150 256 кеше, шул иҫәптән 54 979 сит ил турисы була) туристар һаны арта бара. Ә 2016 йылда Республикаға 323 908 турист килә (шул иҫәптән 157 845 сит ил турисы){{sfn|Статистички годишњак|2017|с=393}}. 2016 йылда Сербиянан (45 209), Хорватиянан (19 594) һәм Словениянан (16 701) туристар күберәк килә{{sfn|Статистички годишњак|2017|с=396}}. === Транспорт һәм коммуникациялар === ==== Транспорт ==== [[Файл:Mahovljanska.jpg|left|thumb|[[Градишка — Баня-Лука автомагистрале]]]] {{see also|Жељезнице Републике Српске}} 2015 йылда Серб Республикаһының транспорт компаниялары 30 миллионға яҡын пассажир ташый, был 2014 йыл менән сағыштырғанда 0,6 процентҡа кәмерәк. Пассажирҙарҙың 77,2 проценты ҡала һәм райондар маршруттарында ташылған. Шул уҡ ваҡытта ташылған йөк күләме элекке йылға ҡарағанда 40,6 процентҡа артҡан. Йөктәрҙең 57 проценты тимер юл транспортында ташылған{{sfn|Ово jе Република Српска|2016|с=69}}. Автомобиль юлдарының оҙонлоғо 14 191 километр. 2015 йылда 29 568 000 пассажир автомобиль транспортында йөрөгән{{sfn|Ово jе Република Српска|2016|с=69}}. 2016 аҙағына дөйөм хаҡы 2,397 миллиард евро торған бер нисә магистраль юл төҙөлә<ref name=autogenerated4>{{cite web |url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Ministarstva/msv/Documents/%D1%81%D0%B0%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%9B%D0%B0%D1%98%D0%BD%D0%B0%20%D0%B8%D0%BD%D1%84%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BA%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%20%D1%83%20%D1%80%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%20%D1%81%D1%80%D0%BF%D1%81%D0%BA%D0%BE%D1%98.ppt |title=Саобраћајна инфраструктура у Републици Српскоj |publisher= |accessdate=2016-12-21 |lang=sr}}</ref>: * Баня-Лука — Добой (72 км) * Гламочани — Баня-Лука — Мрконьич-Град — Босния һәм Герцеговина Федерацияһы менән административ сик (110 км) * Добой — Якеш (46 км) * Баня-Лука — Нови-Град (71 км) * Якеш — Биелина — Сербия менән сик (98 км) [[Файл:ŽRS 441 at Doboj.jpg|thumb|Поезд Добой янында]] Серб Республикаһы Хөкүмәте пландары буйынса төҙөү һәм уны хеҙмәтләндереү буйынса 8000 яңы эш урыны булдырыласаҡ<ref name=autogenerated4 />. Хәҙерге ваҡытта Баня-Лука, Приедора, Модрича, Биелине, Требинья һәм Гацка кеүек эре ҡалалар тирәләй урап үтеү юлдары төҙөлә. Төҙөлөштөң маҡсаты — юлдарҙа хәүефһеҙлекте арттырыу, шулай уҡ транзит транпорт ағымын ҡалалар тирәләй йүнәлтеү<ref name=autogenerated4 />. 2015 йылда элекке йылдар менән сағыштырғанда теркәлгән автомобилдәр һаны 1,7 процентҡа артҡан{{sfn|Ово jе Република Српска|2016|с=70}}. Тимер юлдарҙың оҙонлоғо — 426 километр, улар буйлап 178 000 пассажир ташылған{{sfn|Ово jе Република Српска|2016|с=69}}. Бөтә тимер юл транспорты һәм уға ярашлы инфраструктура «[[Жељезнице Републике Српске]]» дәүләт компанияһы ҡарамағында. Шамац — Добой — Маглай һәм Нови-Град — Добой — Зворник — Республиканың төп тимер юлдары. Тимер юлдары ла, шулай уҡ пассажирҙар өсөн составтар ҙа модернизациялана. Тимер юлдарын үҫтереү планына ярашлы 200 яңы вагон һатып алыу күҙаллана<ref name=autogenerated4 />. 2015 йылда 22 793 кеше авиатранспорттан файҙаланған{{sfn|Ово jе Република Српска|2016|с=69}}. ==== Почта элемтәһе ==== Серб Республикаһы почта элемтәһен «Поште Српске» дәүләт компанияһы ғәмәлгә ашыра. Ул 1996 йылдың 10 декабрендә Серб Республикаһындағы почта, телеграф һәм телефон системаһын ике предприятиеға («Поште Српске» и «Телеком Српске») бүлгәндән һуң булдырыла. 2002 йылдың 25 декабрендә компания акционер йәмғиәткә әйләндерелә, Уның устав капиталының 65 проценты дәүләттеке<ref>{{cite web |url=http://www.postesrpske.com/sites/state/cp/posts/o-posti/portal/Organizacija.aspx |title=Организација |author= |date= |website= |publisher=«Поште Српске» |accessdate=2018-05-30 |lang=sr }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180526011524/http://www.postesrpske.com/sites/state/cp/posts/o-posti/portal/Organizacija.aspx |date=2018-05-26 }}</ref>. «Поште Српске» составында 226 берәмек территориаль почта селтәре, компаниела 2288 хеҙмәткәр эшләй.Уртаса бер почта Республиканың 111,04 км² майҙанында йәшәгән 6627 кешене хеҙмәтләндерә. Бер почтальон 2325 кешене хеҙмәтләндерә<ref>{{cite web |url=http://www.postesrpske.com/sites/state/cp/posts/o-posti/portal/Posta_danas.aspx |title=Пошта данас |author= |date= |website= |publisher=«Поште Српске» |accessdate=2018-05-30 |lang=sr }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180527075121/http://www.postesrpske.com/sites/state/cp/posts/o-posti/portal/Posta_danas.aspx |date=2018-05-27 }}</ref>. Согласно данным Республиканского института статистики, в 2016 году «Поште Српске» доставила 24 000 писем и 44 000 посылок{{sfn|Статистички годишњак|2017|с=415}}. == Спорт == {{main|Серб Республикаһыда спорт}} == Байрамдар == * [[5 ғинуар]] — Туциндан. * [[9 ғинуар]] — Серб Республикаһы көнө, төп байрам. == Шулай уҡ ҡара == * [[Республика Сербская Краина]] * [[Федерация Боснии и Герцеговины]] * [[Хорватская республика Герцег-Босна]] * [[Вооружённые силы Республики Сербской]] == Галерея == <gallery> файл:Uprava.jpg|Бански һарайы ({{lang-sr|Бански двор)}}, Баня Лука файл:Blairport.jpg|Баня Лука халыҡ-ара аэропорты файл:Mehmed_Pasa_Sokolovic_Bridge_Visegrad_1900.JPG|1571 йылда Мәхмүт паша Соколовия төҙөгән Вишеград күпере Файл:KozarackiKamen.jpg|Козарска-Дубица |Козарска-Дубица мәсете файл:Kastel.jpg|Баня-Лукала Кастел-ҡәлғә файл:Bilecko Jezero.jpg|Билечко озеро файл:Bosanski Novi.jpg|Нови-Град файл:Kula.JPG|Замок в Козарска-Костайница </gallery> == Иҫкәрмәләр == {{Иҫкәрмәләр|3}} == Һылтанмалар == * [http://www.republikasrpska.net/ Интернет Порталы Республикаһы Сербский]{{Недоступная ссылка|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.vladars.net/ Хөкүмәт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130121173853/http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Pages/Default.aspx |date=2013-01-21 }} * [http://www.predsjednikrs.net/ Президент] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190606175111/http://www.predsjednikrs.net/ |date=2019-06-06 }} * [http://www.narodnaskupstinars.net/ Милли Ассамблея] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210227123253/http://www.narodnaskupstinars.net/ |date=2021-02-27 }} * [http://www.rtrs.tv/ Радио һәм телевидение Республикаһы Сербский РТРС (ТВ)] * [http://www.glassrpske.com/ Тауышы Српски (Газета)] * [http://www.rzs.rs.ba/ Институт статский РС] * [http://www.rsprivatizacija.com/en/index.html RS Directorate for Privatization] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090522211433/http://www.rsprivatizacija.com/en/index.html |date=2009-05-22 }} * [http://www.youtube.com/watch?v=zpoPQfTE4cshtm Иҫ Киткес Шәп Республикаһы Сербский] [[Категория:Серб Республикаһы]] tkmgeo3935hjwjt7rtn5uwrwyvog8z2 0 103516 1302803 1287518 2026-08-14T02:13:40Z InternetArchiveBot 31336 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1302803 wikitext text/x-wiki {{Государственный деятель | имя = Слободан Милошевич | оригинал имени = Слободан Милошевић<br />Slobodan Milošević | изображение = Slobodan Milosevic Dayton Agreement.jpg | ширина = 250 | описание изображения = Милошевич 1995 йылда | должность = Югославия Союздаш Республикаһы Президенты | флаг = Flag of the President of Yugoslavia (1993-2006).svg | периодначало = [[23 июль]] [[1997 йыл]] | периодконец = [[7 октябрь]] [[2000 йыл]] | предшественник = Зоран Лилич (вазифа башҡара)<br />Добрица Чосич | преемник = Воислав Коштуница | должность_2 = Сербияның 1-се президенты Сербии | флаг_2 = Flag of Serbia (1992-2004).svg| периодначало_2 = [[11 ғинуар]] [[1991 йыл]] | периодконец_2 = [[23 июль]] [[1997 йыл]] | предшественник_2 = должность учреждена<br /><small>Сербия Социалистик Республикаһы Президиумы Рәйесе булараҡ үҙе</small> | преемник_2 = Драган Томич (вазифа башҡара)<br />Милан Милутинович | должность_3 = Сербия Социалистик Республикаһы Президиумы Рәйесе | флаг_3 = Flag of the Socialist Republic of Serbia.svg | периодначало_3 = [[8 май]] [[1989 йыл]] | периодконец_3 = [[11 ғинуар]] [[1991 йыл]] | предшественник_3 = Любиша Игич (вазифа башҡара) | преемник_3 = вазифа бөтөрөлә<br /><small>Сербия Президенты булараҡ үҙе</small> | должность_4 = Сербия коммунистар союзы Үҙәк комитеты Президиумы Рәйесе | флаг_4 = League of Communists of Yugoslavia Flag-cyr.svg | периодначало_4 = май [[1986 йыл]] | периодконец_4 = [[24 май]] [[1989 йыл]] | предшественник_4 = Иван Стамболич | преемник_4 = Богдан Трифунович | дата рождения = 20.8.1941 | место рождения = Пожаревац, {{ТУ|Югославия|Сербияла}} | дата смерти = 11.3.2006 | место смерти = Схевенинген төрмәһе, {{ВБУ|Гаага}}, [[Нидерланд]] | вероисповедание = отсутствует ([[атеизм|атеист]])<ref>[http://www.cbc.ca/news/world/story/2006/03/18/milosevic-funeral060318.html Milosevic buried in quiet ceremony in his hometown] [[Би-би-си]]{{ref-en}}</ref> | похоронен =Пожаревац | образование =Белград университеты | профессия = Юрист | отец = Светозар Милошевич | партия = 1) Югославия коммунистар союзы <br />2) Сербия социалистик партияһы | мать =Станислава Милошевич | брат =Борислав Милошевич | супруг = | супруга = Мира Маркович | дети = | }} '''Слобода́н Мило́шевич''' ({{lang-sr|Слободан Милошевић, Slobodan Milošević}}; [[20 август]] [[1941]], Пожаревац, [[Югославия короллеге]] — [[11 март]] [[2006]], [[Гаага]], [[Нидерланд]]) — [[Югославия]] һәм [[Сербия]]ның дәүләт һәм сәйәси эшмәкәре. [[1989]]—[[1997 йыл]]арҙа Сербия, һуңғараҡ, 1997—[[2000 йыл]]дарҙа Югославия Союздаш Республикаһы президенты. Милошевич Югославия тарҡалыуы ваҡиғаларында һәм артабанғы ҡан ҡойғос хәрби конфликттарҙа үҙәк фигураларҙың береһе була. == Тарихи роле == Милошевич исеме менән этник конфликттарҙың һәм [[граждандар һуғышы]]ның ҡатмарлы һәм драматик сиратлашыуы бәйле. Был конфликттарҙың сәбәбе һәм барышы ошо конфликтта ҡатнашыусылар ғына түгел, ә донъя йәмәғәтселеге тарафынан да принципиаль рәүештә төрлөсә аңлатыла. Шул уҡ ваҡытта был фекерҙәр ҡапма-ҡаршылыҡлы була. Берәүҙәр Милошевичты халыҡ-ара енәйәтсе, драматик ваҡиғаларҙың төп ғәйепле кешеһе тип һанаһа, икенселәр уның эштәрендә бер ниндәй ҙә енәйәт күрмәй һәм уны, ул идара иткән илде [[АҠШ]] һәм [[НАТО]] яғынан күрһәтелгән башбаштаҡлыҡ ҡорбаны тип иҫәпләй. [[Рәсәй]] дипломанты Юлий Александрович Квицинский әйткән икенсе ҡарашҡа ярашлы, элекке Югославия, бигерәк тә ''Косово һәм Метохия'' территорияһындағы этник конфликттар АҠШ тарафынан аңлы рәүештә ҡотҡо таратыу һәм ҡабартыу. Уның маҡсаты: бөтә донъя йәмәғәт фекерен әҙерләү, НАТО көсө менән ҡораллы ҡыҫылыш булдырыу, етәкселекте һәм Югославияның сәйәси, иҡтисади курсын алыштырыу, уны тулыһынса бүлгеләү, Рәсәй менән быуаттар буйы булдырылған бәйләнеште өҙөү, элекке Югославия территорияһында үҙенең хәрби көсөн булдырыу<ref>[http://www.cprf.info/news/articles/we/46112.html Решения есть, нужна решимость] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150209145931/http://www.cprf.info/news/articles/we/46112.html |date=2015-02-09 }}</ref>. == Биографияһы == Слободан Милошевич Пожаревац (Сербия) ҡалаһында, ярлы ғаиләлә тыуған. Милошевичтарҙың нәҫеле Черногориялағы Лиева-Река ауылынан килеп сыҡҡан.<ref>[http://www.lenta.ru/news/2006/03/19/milosevic/ Lenta.ru: В мире: Могилу Слободана Милошевича открывают для посещения]</ref> Атаһы рухани була, [[1962 йыл]]да үҙ-үҙенә ҡул һала. Әсәһе мәктәптә уҡытыусы булып эшләй, коммунистар партияһының активисы һанала. Тиҫтерҙәре Милошевич каръераһының иң юғары нөктәһе тимер юл станцияһы начальнигы вазифаһы булыр тип уйлай.<ref name=autogenerated3>[http://www.ogoniok.ru/archive/1999/4606/19-14-15/ Огонек: МИРА МАРКОВИЧ: МИЛОШЕВИЧА СДЕЛАЛА Я] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140715001950/http://www.ogoniok.ru/archive/1999/4606/19-14-15/ |date=2014-07-15 }}</ref> 1959 йылдың 15 ғинуарында Милошевич Югославияның коммунистар союзына инә. [[1960 йыл]]да Пожаревацта урта мәктәпте һәм гимназияны тамамлай. [[1964 йыл]]да Белград университетының юридик факультетын яҡшы билдәләргә тамамлай<ref>{{cite web |url=http://www.vreme.com/cms/view.php?id=446492 |title=Slobodan Milošević |publisher= |accessdate=2015-07-02 |lang=sr}}</ref>. Белград мәғлүмәт хеҙмәте менән етәкселек итә. [[1970]] йылда нефть компанияһын, һуңғараҡ Белград банкын етәкләй. [[1959 йыл]]да Югославия коммунистар союзы (ЮКС) ағзаһы була. 1984 йылда уның Белград ҡала комитеты рәйесе вазифаһын башҡара. 1986 йылдан 1989 йылға тиклем Сербия Коммунистар Союзының Үҙәк комитет Президиумы рәйесе вазифаһын биләй. 1988 йылдың 4 октябрендә Бачка-Паланкала халыҡ Сербияның автономиялы крайы Воеводина хөкүмәтенең отставкаға китеүен талап итә<ref name=autogenerated5>Митревска Я., Сельцер Д. Г. Дезинтеграционные процессы в СФРЮ и Социалистическая Республика Македония (1985—1991 гг.) // Вестник Тамбовского университета. Серия: Гуманитарные науки. — 2012. — № 2 (106). — С. 326</ref>. Икенсе көнөнә Милошевич Нови-Садта урындағы парламент бинаһына йүнәлгән халыҡты етәкләй<ref name=autogenerated5 />. Югославия халыҡ армияһы йыйылғандарҙы ҡыуып-таратыуҙан баш тарта һәм Воеводина власы отставкаға китә. 1989 йылда Милошевич [[Сербия]] республикаһының президенты итеп һайлана. Милошевичтың сәйәсәте бер мәғәнәһе лә булмаған ҡапма-ҡаршы характерҙа була. Әгәр ҙә [[Иосип Броз Тито]] һуңғы ғүмеренә тиклем милләтселек менән көрәшергә тырышһа, Милошевич Сербия милләтселегенә ҡаршы килеү түгел, киреһенсә уны төрлөсә хуплай ҙа. Улай ғына ла түгел, милләтселек уны властҡа килтерә лә инде, сөнки Милошевич Сербия халҡының мәнфәғәтен яҡлаған партия дебаттарының тура эфирҙағы телетапшырыуынан һуң ҙур популярлыҡ яулай. 1989 йылдың 28 июнендә, Косово яланындағы һуғыштың (1389) 600 йыллығына арналған митинг ваҡытында Милошевич Косово һәм Метохияла ''сербтар'' һәм ''албандардар'' конфликтына бәйле шулай ти: «Иптәштәр, һеҙ бында ҡалырға тейеш. Был һеҙҙең ер, һеҙҙең тыуған йорт, һеҙҙең яландар һәм баҡсалар, был һеҙҙең тарих. Һеҙ был ерҙәрҙе ауыр булған йәки кәмһетеүҙәр кисергән өсөн генә ташлап китергә тейеш түгелһегеҙ. Сербтар һәм черногорсылар бер ваҡытта ла ауырлыҡтарға бирешмәне, алыш ваҡытында артҡа сигенмәне. Үҙегеҙҙең нәҫелегеҙ, ата-бабаларығыҙ хаҡына бында ҡалырға тейешһегеҙ. Югославия Косовоһыҙ йәшәй алмай!»<ref>[http://bg-znanie.ru/article.php?nid=4984 В.Анисимов. Косовский узел — начало кризиса] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130417033520/http://bg-znanie.ru/article.php?nid=4984 |date=2013-04-17 }}</ref> [[1991 йыл]]да [[Словения]] менән [[Хорватия]]ны бойондороҡһоҙ итеп иғлан иткәндән һуң, унда Югославия халыҡ армияһын ебәреүгә ярҙам итә. Меңәрләгән кеше һәләк булған, йөҙәр меңдәре ҡасаҡтарға әйләнгән ''Хорватиялағы 1991—1995 йылдарҙағы һуғыштан'' айырмалы ''Словения конфликты'' (''«Ун көнлөк һуғыш»'') ҡанһыҙ тиерлек үтә. [[1993 йыл]]дың февралендә хорваттарҙың Краинаға һөжүм итеүенән һуң һәм Босния һуғышының ҡыҙған мәлендә Слободан Милошевич Рәсәйҙең «[[Правда]]» гәзитенә интервью бирә һәм унда Югославияның тарҡалыуында [[Германия]]ны ғәйепләй. {{начало цитаты}} Сербияның позицияһы тураһында… Беҙ уны бер ваҡытта ла үҙгәртмәнек: һәр ваҡыта ла мәсьәләне тыныс юл менән хәл итеү яғында булдыҡ. Ниндәйҙер халыҡтың үҙбилдәләнеше өсөн дәғүәләшмәнек һәм дәғүәләшмәйбеҙ. Фаразланыуынса серб халҡы ла бындай хоҡуҡҡа эйә. Һеҙ нимә булғанын иҫләйһегеҙ. Словения менән Хорватия бер яҡлы булып, көс ҡулланып, Югославиянан айырылды. Был аҙымдар бында кемдең ҡыҙыҡһыныуы булыуын шунда уҡ хупланы. Беҙ ғәжәп факт менән тап булдыҡ: Халыҡ-ара берләшмә үҙ илеңдә ҡалыуға ҡарағанда әһәмиәтлерәк булған хоҡуҡты таныны. Шулай итеп ҙур енәйәт яһала: БМО-ға нигеҙ һалыусыларҙың береһе булған Югославия тарҡала. Тураһын әйтәм: быларҙың барыһы артында ла Германия сәйәсәте тора. Нәҡ немец-католик альянсының мәнфәғәтендә — беҙҙең генә түгел, һеҙҙең илде лә тарҡатыу, беҙҙә лә, һеҙҙә лә ҡан ҡойолоу. … Бөтәһе лә Германияның берләшеүенән башланды. Бының шулай булыуы менән, Германия Икенсе Бөтә Донъя һуғышы еңеүселәрен язалай башланы. Матбуғат донъяны немец педантлығы менән яҡшыға һәм насарға бүлде. «Яҡшылары» — Икенсе Бөтә Донъя һуғышында фашистар яғында булыусылар һәм һуғышта еңелеүселәр. «Насарҙары» — улар менән булмағандар һәм һуғышта еңеүселәр… Югославияны тарҡатырға кәрәк ине. Югославия реваншизм сәйәсәтенең тәүге ҡорбаны булды {{конец цитаты|источник=<ref>Слободан Милошевич: Югославия — первая жертва германского реваншизма// «Правда» № 35 (26989) от 20 февраля 1993 года.</ref>}} [[Файл:DaytonAgreement.jpg|thumb|Дейтон килешеүенә ҡул ҡуйыу]] 1995 йылда Милошевич АҠШ-та Дейтонск килешеүенә ҡул ҡуйыусылыраҙың береһе була. 1996 йылда [[Косово]]ла сепаратистарҙың ҡораллы формированиеларын булдырыу башлана. Тиҙҙән улар Косованы азат итеү армияһына ҡушыла. Крайҙа Косованың партизан-террористар һуғышы башлана. Югославияның йөҙәрләгән тыныс халҡы, чиновниктары һәм хәрбиҙәре был һуғыштың ҡорбаны була. Тәүге этапта сепаратистар менән көрәште бары тик милиция подразделениелары ғына алып бара, әммә 1998 йылда Милошевич крайға Югославия армияһын ебәрә. Был көнбайыштың киҫкен реакцияһын тыуҙыра. 1998 йылдың июнендә көнбайыш илдәр, әгәр Югославия Республика Союзы Косованан ғәскәрҙәрен һәм спезназын сығармаһа, көс ҡулланыу менән янай. Милошевич менән [[Борис Николаевич Ельцин]]дың Мәскәүҙәге осрашыуында проблеманы тыныс юл менән хәл итеү кәрәклеге тураһында ике яҡлы килешеү ҡабул ителә. Әммә ике яҡ конфликттың репресиия һәм этник таҙартыуы арҡаһында һуғыш хәрәкәттәрен туҡтатып булмай<ref>[http://www.politpros.com/library/15/1013/#mil11 Непобеждённый. К 70-летию со дня рождения Слободана Милошевича. Б. С. Милошевич. Слободан Милошевич. Фрагменты политической биографии]</ref><ref name="DS">Dějiny Srbska. — Praha, 2004. — ISBN 80-7106-671-0</ref><ref>Dizdarevic R. Od smrti Tita do smrti Jugoslavie.— Praha, 2002</ref><ref>Тягуненко Л. В. Союзная республика Югославия на рубеже XXI века</ref>. [[1999 йыл]]дың 27 майында [[Косово һуғышы]] ваҡытында Милошевич [[БМО]] һәм [[НАТО]] тарафынан хәрби енәйәттә, Женева конвенцияһын боҙоуҙа, геноцидта ғәйепләнә. Югославия НАТО авиацияһының бомбаһына тотола. 1999 йылдың 20 июнендәге халыҡ-ара хәрби операцияһы һөҙөмтәһендә Югославия армияһы Косова һәм Метохиянан сығарыла. 2000 йылда Югославия президентын һайлауҙа Милошевичтың конкуренты Воислав Коштуница еңеп сыға, әммә властарҙың раҫлауы буйынса ул етәрлек кимәлдә тауыш йыймай. Милошевич законға ярашлы, тауыш биреүҙең икенсе турын үткәреүҙе талап итә. Тарихҡа «[[бульдозер революцияһы]]» кеүек инеп ҡалған [[2000 йыл]]дың 5 октябрендәге урам демонстрациялары һөҙөмтәһендә Милошевич төшөрөлә. [[2001 йыл]]дың 1 апрелендә Милошевич Белград районындағы үҙенең виллаһында ҡулға алына һәм 28 июндә премьер-министр [[Зоран Джинджич]] инициативаһы буйынса Элекке Югославияның хәрби енәйәт буйынса халыҡ-ара трибуналына тапшырыла. Был күпселек Серб йәмәғәтселегенең һәм президент Коштуницаның асыуын тыуҙыра. Югославияның һулдар партияһы лидеры [[Мириана Маркович]] иренең аресында Рәсәйҙең ролен пасив һәм ҡыйыуһыҙ тип билдәләй. Маркович Рәсәйҙән күберәк өмөт итеүен матбуғатта тапҡыр белдерә<ref name=autogenerated4>[http://www.slobodan-memoria.narod.ru/st/mira.htm Интервью М.Маркович<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref>. == Милошевичтың үлеме һәм быға ҡарата реакция == Милошевичтың эш процессы тамамланмай, сөнки 2006 йылдың 11 мартында хөкөм ителеүсе [[Гаага БМО төрмәһе]]ндә миокарда инфарктынан үлә. Уны төрмә хеҙмәткәре [[Схевенинген]] камераһындағы карауатында йәшәү билдәләре булмаған көйө таба<ref name=autogenerated2>[http://www.people-news.ru/president/vrachi_opredeljat_prichinu_smerti_slodobana_miloshevicha.shtml Врачи определят причину смерти Слодобана Милошевича (Слободан Милошевич)]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2003 йылда, Милошевичтың үлеменә тиклем өс йыл элек, уның ҡатыны Мира Маркович төрмә кардиологы тәғәйенләгән дауалауҙың оператив корректировка талап итеүен һәм трибуналдың рәсми вәкилдәренең төрмәлә тейешле медицина күҙәтеүе булыуы хаҡында әйтеүен ялған тип белдерә "<ref name=autogenerated4 />. Трагик үлеменә тиклем Милошевичтың сәләмәтлеге кинәт ҡаҡшай. Ул ҡабатланып торған йөрәк приступтарынан йонсой һәм [[Рәсәй]]ҙә дауаланыуҙы һорай. Трибунал уның һорауын, судтан йәшенеү өсөн һылтау тип, кире ҡаға. Рәсәй яғы Гаагаға экс-президентты суд эскәмйәһенә кире ҡайтарыуы тураһында гарантия биреүе тураһында хәбәр итә. Үлеменә тиклем өс көн алда Рәсәй Сил ил эштәре министрлығына<ref name=autogenerated2 /> яҙған хатында Слободан Милошевич шулай тип белдерә: {{Начало цитаты}} Миңә Рәсәйҙә дауаланыу мөмкинлеге бирмәй ныҡышмаллыҡ күрһәтеүҙәре, тәү сиратта, ныҡлап тикшереүҙәре һөҙәмтәһендә суд барышында минең һаулығыма ҡаршы уҫал ниәтле компания алып барылыуы асыҡланыуҙан ҡурҡыу. Был фактты рус белгестәренән йәшереп булмаясаҡ. {{Конец цитаты}} [[Сербия һәм Черногория]] хөкүмәте элекке президенты дәүләт хөрмәте күрһәтеп ерләүҙән баш тарта. Сит илдәр эше буйынса министр [[Вук Драшкович]] был турала: «Сериялы үлтереүсенән милли герой яһау Сербия өсөн хурлыҡ булыр ине», тип белдерә. Башҡа төрлө фекерҙәр ҙә була. Сербияның Социалистик партияһы Баш комитеты рәйесе [[Ивица Дачич]]: «Милошевич Гаага трибуналында үлтерелә һәм шуның менән уны трибуналда системалы юҡ итеү процесы бөтөрөлдө», — тип белдерә. Дачичтың һүҙҙәре буйынса, трибуналдың Милошевичты Мәскәүгә дауаланыуға ебәрмәүе хәл иткес хөкөм ҡарары була. Ул, Милошевичтың Сербия халҡын, уның артабанғы киләсәге өсөн мөһим әһәмиәткә эйә булған, геноцидта һәм этник таҙартыуҙа ғәйеләүҙән яҡлап ҡалыуын да өҫтәй. Серб радикаль партияһы Гаага трибуналы Милошевичты үлтерҙе һәм прокуратура, ялған судъялар уның үлеме өсөн яуаплы, тип билдәләй. Серб радикаль партияһы рәйесе урынбаҫары [[Томислав Николич]] сербтарҙы Гаага трибуналы менән юҡҡа сығарыу туҡтатылырға тейеш, ти. Черногория социалистарының Демократик партияһы функционеры, Милошевичтың үлем сәбәптәрен рәсми белдереүҙәрен көтөргә кәрәк. Әгәр ҙә үлем Милошевичтың һаулығы ҡаҡшау сәбәпле килһә, уны ниңә адекват дауаламағандар, уны дауалауға гарантия биргән Рәсәйгә ниңә ышанмағндар, тигән һорау ҡуйырға була, тип белдерә. «Милошевичтың үлеме халыҡ-ара мөһим хөкөм эшен ахырына еткерергә ҡамасауланы. Был Сербиялағы сәйәси мөнәсәбәттәр эҙемтәһенә килтерәсәк», — тип билдәләй Черногория Социалистик халыҡ партияһының матбуғат вәкиле [[Миомир Воинович]]. Черногория Демократик Серб партияһы рәйесе [[Ранко Кадич]] Милошевичтың үлеме донъяға Югославияның тарҡалыуының икенсе яғын ишетмәү мөмкинлеге бирә, тип баһалай. == Ерләү == [[Файл:Milosevic funeral.jpg|250px|right|thumb|Прощание с Милошевичем у Музея Революции в Белграде]] Йыназаға Революция музейы зданиеһы янына [[Белград]]тың 80 мең халҡы килә<ref>[http://www.b92.net/info/vesti/index.php?yyyy=2006&mm=03&dd=18&nav_id=191943&nav_category=11 B92 — Vesti — Sahranjen Slobodan Milošević<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref>. [[Сербия]]ның яңы президенты [[Борис Тадич]] үҙенең рәсми белдереүендә Милошевичты хөкүмәт хөрмәте күрһәтеп ерләүҙән баш тартыуын белдерә. <ref>[http://lenta.ru/news/2006/03/13/funeral/ Сербия отказалась официально хоронить Милошевича]</ref>. Шуға күрә хушлашыу шәхси тәртиптә үтә. Слободан Милошевич 2006 йылдың 18 мартында [[Белград]]тан көньяҡ-көнсығышҡа ҡарай 80 саҡрымда ятҡан тыуған ҡалаһы [[Пожаревац]]та, тәүге тапҡыр буласаҡ ҡатынын үпкән ҡарт имән төбөндә ерләнә<ref>[http://www.lenta.ru/news/2006/03/19/milosevic/ Могилу Слободана Милошевича открывают для посещения]</ref>. Ерләү сараһында 50 мең серб ҡатнаша. Шулай уҡ [[Рәсәйҙең Коммунистар партияһы]] лидеры [[Зюганов Геннадий Андреевич|Геннадий Зюганов]] һәм ул ваҡыттағы [[Дәүләт Думаһы]]ның вице-спикеры [[Бабурин Сергей Николаевич|Сергей Бабурин]] да була. <ref>[http://lenta.ru/news/2006/03/18/slobodan/ На похороны Милошевича собрались 50 тысяч сербов]</ref>. == Ғаиләһе == * Ҡатыны — [[Маркович Мириана|Мириана (Мира) Маркович]], [[1942]] йылда тыуған. Сәйәсмән, 1994 йылда «Югославия һулдары» партияһына нигеҙ һала. Ғаилә дуҫтарының хәтерләүенсә, иренә ҙур йоғонто яһай, нәҡ ул иренең сәйәси карьера буйынса уңышҡа ирешеүендә ҙур роль уйнай. . ** Улы — Марко, 1974 йылда тыуған, бөтә донъя буйынса бизнес менән шөғөлләнә. Уның криминалитет менән бәйләнеше булыуы тураһында бер нисә тапҡыр мәҡәләләр сыға<ref>Stevanovic, Vidosav. Milosevic: The People’s Tyrant. I.B. Tauris: London. 2004. p.195.</ref><ref>LeBor, Adam. Milosevic: A Biography. Yale University Press. 2002. p.314.</ref> ** Ҡыҙы — Мария. Ейәне Марко менән Черногорияла йәшәй. Атаһын ҡулға алғанда атыша һәм шуның өсөн 2002 йылда 8 айға иркенән мәхрүм ителә<ref>[http://lenta.ru/news/2006/06/01/milosevic/ Lenta.ru: В мире: МВД Сербии выдало ордер на арест дочери Слободана Милошевича]</ref> * Ағаһы — [[Борислав Милошевич]], (1936—2013), 1998—2001 йылдарҙа Рәсәйҙә Югославия илсеһе, бизнесмен. Мира Маркович Сербия территорияһын 2003 йылдың яҙында ташлап китә. Бәләкәй Милошевич 2000 йылдың көҙөндә. 2006 йылдың мартында Маркович менән бәләкәй Милошевич Рәсәйгә ҡасаҡ статусын ала<ref name=autogenerated1>[http://lenta.ru/news/2008/02/01/sanctuary/ Lenta.ru: Балканы: Россия предоставила убежище вдове и сыну Милошевича почти два года назад]</ref> 2007 йылда Сербия Мира Марковичҡа һәм Югославия лидерының улы Марко Милошевичҡа, иҡтисади характерҙағы енәйәт һәм үлтереүҙә ғәйепләп, халыҡ-ара эҙләү иғлан итә<ref name=autogenerated1 /> 2008 йылда Рәсәй Сербияға Марковичты һәм бәләкәй Милошевичты биреүҙән (экстрадициянан) баш тарта <ref>[http://lenta.ru/news/2008/02/28/extra/ Lenta.ru: Балканы: В Сербии подписан запрос об экстрадиции семьи Милошевича из России]</ref><ref>[http://www.rg.ru/2008/03/03/miloshevich.html Россия отказалась выдать Сербии семью Милошевича — Дарина Заруцкая, Татьяна Смольякова — «Трудный путь домой» — Российская Газета]</ref>. == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр|2}} == Һылтанмалар == * {{cite web |url=http://www.vreme.com/cms/view.php?id=446492 |title=Slobodan Milošević |publisher= |accessdate=2015-07-02 |lang=sr}} * [http://www.slobodan.ru Сайт памяти Слободана Милошевича — Главная страница] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101210170340/http://www.slobodan.ru/ |date=2010-12-10 }} * [http://www.krugosvet.ru/enc/istoriya/MILOSHEVICH_SLOBODAN.html Милошевич на сайте krugosvet.ru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304102243/http://www.krugosvet.ru/enc/istoriya/MILOSHEVICH_SLOBODAN.html |date=2016-03-04 }} * [http://www.pereplet.ru/text/miloshevich16mar06.html Защитная речь Слободана Милошевича на процессе в Гааге] * [http://www.slobodan-memoria.narod.ru/vyst.htm Выступления Слободана Милошевича] * Джон Лафлэнд. [http://www.inosmi.ru/world/20051121/223772.html Профанация международного права] * [http://www.lenta.ru/story/slobodan/ Смерть Милошевича — Лента новостей] * [http://www.segodnya.ua/print/interview/14280072.html Борислав Милошевич: «Слободан не доверял реформаторам, Горбачеву»]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Внешние ссылки}} [[Категория:Социалистар]] [[Категория:Сербия президенттары]] [[Категория:Югославия президенттары]] [[Категория:Белград университетын тамамлаусылар]] [[Категория:Һуғыштарҙа ҡатнашыусылар]] [[Категория:Хеҙмәт ордены кавалерҙары (ЮСФР)]] [[Категория:Төрмәлә үлеүселәр]] gsv5dpfyqhabu55em1gif2bdyxxaywx 0 104861 1302784 1287501 2026-08-13T17:11:18Z InternetArchiveBot 31336 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1302784 wikitext text/x-wiki {{Яҙыусы |Исеме = Райнер Мария Рильке |Төп исеме = Rainer Maria Rilke |Рәсеме = Rainer Maria Rilke, 1900.jpg |Рәсем аңлатмаһы = Райнер Рильке [[1900]] йылда |Тыуған ваҡыттағы исеме = Рене Карл Вильгельм Иоганн Йозеф Мария Рильке |Тыуған урыны = {{ТыуғанУрыны|Прага}}, Богемия, [[Австро-Венгрия]] |Вафат булған урыны = санаторий Вальмон, [[Швейцария]] |Гражданлығы = {{Флагификация|Австро-Венгрия}}<br>{{Флагификация|Австрия}} |Эшмәкәрлек төрө = [[шиғриәт|шағир]] |Әүҙемлек йылдары = [[1894]]—[[1925]] |Йүнәлеше = [[модернизм]] |Жанр = |Әҫәрҙәренең телдәре = [[немец теле]] |Дебют = «Тормош һәм йырҙар» («Leben und Lieder», «Жизнь и песни») ([[1894]]) |Ҡултамғаһы = Rilke Signature.gif |Викикитапхана = Райнер Мария Рильке }} '''Райнер Мария Рильке''' ([[Немец теле|немецсә]] ''Rainer Maria Rilke'', тулы исеме 'René Karl Wilhelm Johann Josef Maria Rilke'' — '''Рене Карл Вильгельм Иоганн Йозеф Мария Рильке'''; [[4 декабрь]] [[1875 йыл]] — [[29 декабрь]] [[1926 йыл]] — [[XX быуат]]тың модернист шағирҙарының иң күренеклеһе. [[Австрия]] гражданы, [[немец теле]]ндә ижад иткән. [[Италия]]ның Триест ҡалаһында, [[Париж]]да, [[Швейцария]]ла йәшәгән. Проза әҫәрҙәре лә яҙған. == Биографияһы == Райнер Мария Рильке 1875 йылдың 4 декабрендә [[Прага]]ла тимер юл ведомствоһы чиновнигы Йозеф Рильке һәм Софи Рильке (ҡыҙ фамилияһы Энтц) ғаиләһендә беренсе бала булып тыуған. Уға ''Рене Карл Вильгельм Иоганн Йозеф Мария Рильке'' тигән исем биргәндәр. Һуңынан уның ҡустыһы донъяға килгән. [[1884 йыл]] — ата-әсәһе айырылышҡандан һуң, Рильке атаһы менән ҡала. Ошо йылда ул тәүге шиғырҙарын яҙа. [[1886]]—[[1891]] — кадет һәм юғары хәрби реаль училищелә уҡый. [[Сентябрь]] [[1891]] — [[май]] [[1892]] — сауҙа училищендә уҡый (Линцтағы сауҙа академияһы). [[1892]]—[[1895]] — урта белем алып, Прагала өлгөргәнлек аттестатына имтихандар бирә. Тәүге хикәйәләрен яҙа, шул иҫәптән [http://www.sky-art.com/rilke/prose/dumon.htm Пьер Дюмон (1894)]. Беренсе шиғыр китабы «Тормош һәм йырҙар» («Жизнь и песни») (1894) баҫылып сыға. [[1896]] — Прага университетенең философия, һуңынан юридик факультеттәрендә уҡый. «Жертвы ларам» шиғри йыйынтығы сыға. [[1897]] — [[Италия]]ға тәүге сәйәхәте (Арко, Венеция). [[Германия]]ға ҡайтҡас, Лу Андреас-Саломе менән таныша, [[Рәсәй]] менән ҡыҙыҡһына башлай. 1897 йылдың октябре — [[Берлин]]гә күсеп килеп, Берлин университетендә 1901 йылға тиклем уҡый. Бында өс шиғри йыйынтыҡ, шул иҫәптән «Юл япрағы» («Подорожник»), «Төштәр менән данланған» («Увенчанный снами»). [[1898]] — «Сочельник» шиғри йыйынтығы, бәләкәй проза әҫәрҙәре йыйынтығы «Тормоштан ситтә» («Мимо жизни»), «Бөгөнгөһөҙ» («Без настоящего») драмаһы баҫылып сыға. Яҙ көнө — Италияға икенсе сәйәхәт ҡыла (Арко, Флоренция, Виареджо). [[1899 йыл]] Апрелдән июнгә тиклем — үҙенең тәүге дуҫ ҡыҙы Лу Андреас — Саломе менән [[Рәсәй империяһы]]на (Мәскәү — Петербург) беренсе сәйәхәте. Үҙенең исемен дуҫ ҡыҙының үтенесе буйынса Рененән Райнерға алыштыра. Ул Рәсәйҙә Лев Толстой, рәссамдәр Илья Репин һәм Борис Пастернактың атаһы Леонид Пастернак менән осраша. Германияла Райнерҙың ике китабы сыға: «Ике Прага тарихы»(«Две Пражские истории») һәм «Миңә байрамға» («Мне на праздник») (Mir zur Feier). [[1900 йыл]] Бәләкәй проза йыйынтығы «О Господе Боге и иное» сыға. Был китапта Рилькенең Италияға һәм Рәсәйгә сәйәхәт ҡылыуы тураһында яҙылған. Майҙан алып август бөткәнсе — [[Рәсәй Федерацияһы|Рә]]сәйҙә икенсе тапҡыр булыуы ([[Мәскәү]] — [[Тула]] — Ясная Поляна — [[Киев]] — Кременчуг — [[Полтава]] — [[Харьков]] — Воронеж — [[Һарытау|Саратов]] — Симбирск — [[Ҡазан|Казан]] — Нижний Новгород — Ярославль — [[Мәскәү]]). Рәсәйгә был килеүендә ул Пастернактарҙың ғаиләһе менән икенсе тапҡыр осраша һәм шағир Спиридон Дрожжин менән таныша. 1900—1901 йылдарҙа бер нисә шиғырын рус телендә яҙа. Һуңғараҡ ул үҙенең тыуған иле тип Богемия менән Рәсәйҙе атай<ref>{{Китап|автор=Anna A. Tavis.|часть=|ссылка часть=|заглавие=Rilke's Russia: A Cultural Encounter|оригинал=|ссылка=|Викикитапхана=|ответственный=|издание=|место=|издательство=Northwestern University Press|год=1997|volume=|pages=1|allpages=|серия=Studies in Russian Literature and Theory|isbn=0810114666|тираж=}}</ref>. Аҙаҡтаныраҡ ул Марина Цветаева менән хаттар алыша, тик улар бер генә тапҡыр ҙа осраша алмайҙар. Цветаева Рилькенең иҫтәлегенә «Яңы йыл» («Новогоднее») поэмаһын һәм «Һинең үлемең» («Твоя смерть») очеркын яҙа. Был йылдарҙа Райнер рус әҙәбиәте менән бик ныҡ ҡыҙыҡһына, Толстой, Достоевский, Чехов, « Игорь полкы тураһында һүҙ» («Слово о полку Игореве»), С. Дрожжин, 3. Гиппиустың яҙған әҫәрҙәрен уҡый. Августан алып рәссам Генрих Фогелерҙың саҡырыуы буйынса Рильке Ворпсведе ауылында йәшәй. Ул бында рәссамдарҙың коммунаһында була, һынсы Клара Вестхоф һәм рәссам Паула Беккер менән таныша. Оҙаҡламай ул Клара Вестхофҡа өйләнә, ә Паулаға үҙенең «По одной подруге» реквиемын бағышлай. [[1901 йыл]] декабрҙә ҡыҙы Рут (Ruth) тыуа.. [[1902 йыл]] «Һуңғылар» («Последние») исемле новеллалар йыйынтығы, «Аждаһаны еңеүсе» ([http://www.sky-art.com/rilke/prose/winner.htm «Победивший дракона») хикәйәһе], «Тормош кеүек тормош» («Жизнь как жизнь») драмаһы, «Тәүге шиғырҙар» («Ранние стихотворения») йыйынтығының беренсе варианты, «Картиналар китабы»(«Книги картин») нәшер ителә. Августа [[Париж]]ға күсенә, бында Роден менән таныша. [[1903 йыл]] Рилькенең сәнғәт тураһындағы ике китабы : [http://www.sky-art.com/rilke/prose/vorpsvede/vorpsvede.htm «Ворпсведе»] һәм [http://www.sky-art.com/rilke/prose/roden/roden_1_ru.htm «Огюст Роден» -] баҫылып сыға. Франц Каппус менән 1908 йылға тиклем хаттар алыша. Һуңынан был хаттар нигеҙендә «Йәш шағирға хаттар» («Письма к молодому поэту») китабы донъя күрә. [[Италия]]ға (Генуя, Виареджо) тағы ла бара, йәйҙе Ворпсведелә үткәрә. Көҙ көнө Римгә күсенә. [[1904 йыл]] Прозалар китабы «Истории о Господе Боге» баҫылып сыға. «Аҡ кенәз ҡатын» («Белая княгиня») драмаһын яҙып бөтөрә. Июнь аҙағынан декабрь бөткәнсе тәүҙә Швецияла, һуңынан Данияла йәшәй. [[1905 йыл]] Шағир Париж янындағы Медонда , Родендың ҡала ситендәге оҫтаханаһында йәшәй һәм рәссамдың сәркәтибе вазифаһын башҡара. Раштыуаға ул [http://www.sky-art.com/rilke/poetry/prayer_book/prayer_book_1_ru.htm «Часослов»] китабын баҫтырып сығара.. [[1906 йыл]] Ғинуарҙа Шартрға килә һәм Шартр соборы тураһындағы шиғырҙар циклын яҙа башлай. Яҙ көнө Германия буйлап сәйәхәт итә. Майҙа Роден уны, бер ниндәй аңлатма ла бирмәйенсә, эштән сығара һәм Рильке Парижға күсә. « [http://www.sky-art.com/rilke/prose/kornet.htm „Песнь о любви и смерти корнета Кристофа Рильке“] (1899 йыл яҙылған) китабы һәм „Книги картин“ китабының икенсе баҫмаһы сыға.. [[1907 йыл]] Каприҙә йәшәй һәм [[Максим Горький|Максим Горький]] менән осраша.. Рудольф Касснер менән таныша һәм дуҫлаша. Октябрь аҙағына тиклем Парижда була. „Көҙгө салонда“ („Осенний салон“) Сезанндың күргәҙмәһендә була. Һуңғараҡ „Сезанн тураһында хаттар“ („Письма о Сезанне“) тигән китабын яҙа. „Яңы шиғырҙар“ („Новые стихотворения“ китабының беренсе өлөшө сыға . „Огюст Роден“ тураһындағы китабын , үҙенең бөйөк һынсы тураһындағы сығышы менән тулыландырып, икенсе тапҡыр баҫтырып сығара. 1908 йыл: Италияға сәфәре. Май — Парижға күсеүе һәм Роден менән яңынан киң аралаша башлауы. „Яңы шиғырҙар“ (Новые стихотворения») китабының икенсе өлөшөн һәм Англия шағирәһе Элизабет Баррет Браунингтың «Португал теленән сонеттар» (Сонеты с португальского") тәржемәһен нәшер итә. [[1909 йыл]] «Реквием» китабы сыға. Кенәз ҡатын Мария фон Тур-унд-Таксис Гоген менән таныша һәм үлгәнсе уның ярҙамы менән файҙалана. «Тәүге шиғырҙар» («Ранние стихотворения») китабының тулыландырып эшкәртелгән баҫмаһы донъя күрә. [[1910 йыл]] Тур-унд-Таксистың Триест янындағы Дуино замогында йәшәй, һуңынан Венецияға һәм Парижға сәйәхәт ҡыла. Ноябрҙә Төньяҡ Африкала сәйәхәттә йөрөй. «Мальте Лауридс Бригге яҙмалары» («Записки Мальте Лауридса Бригге») китабы баҫылып сыға. [[1911 йыл]] Төньяҡ Африкала буйлап сәфәрен дауам итә, аҙаҡ Парижға әйләнеп ҡайта. Кенәз ҡатын Мария фон Тур-унд- Таксис менән Париждан Дуиноға автомобилдә бергә ҡайта. [[1912 йыл]] [http://www.sky-art.com/rilke/poetry/mary/mary_1_ru.htm «Дева Марияның тормошо»] (Жизнь Девы Марии" шиғри циклдарының һәм беренсе «Дуино элегиялары» («Дуинские элегии») китабының барлыҡҡа килеүе. Венеция һәм Испанияға йорөп ҡайтҡас, француз теленән билдәһеҙ ҡалған авторҙың «Магдалинаның мөхәббәте» («Любовь Магдалины») тигән XVII быуаттың китабын тәржемә итә. 1913 [http://www.sky-art.com/rilke/poetry/mary/mary_1_ru.htm «Дева Марияның тормошон» («Жизнь Девы Марии»]), «Беренсе шиғырҙарын» («Первые стихотворения») һәм «Португалия хаттарының» («Португальские письма») тәржемәһен баҫтыра. Микеланджелоның лирик әҫәрҙәрен тәржемәләй башлай.. 1914 Беренсе Бөтә донъя һуғышы башланғас, «Биш гимн» («Пять гимнов») шиғырҙар циклын яҙа . [[1915 йыл]] буйына Мюнхендә йәшәй. «Дуино элегияларын» («Дуинские элегии») яҙыуын дауам итә. 1916 Ярты йылға Австрия — Венгрия армияһынын хәрби архивына эшкә саҡырыла. [[1918 йыл]] Рильке "Лиондағы Луиза Лабэның егерме дүрт сонетының « („Двадцать четыре сонета Луизы Лабэ Лионской“) (итальян һәм француз теленән, XVI быуат) тәржемәһен баҫтыра. Шулай уҡ Микеланджелоның шиғырҙарын, Петрарканың ике сонетын тәржемә итә. [[1920 йыл]] „Граф К. В. мираҫы“ („ Из наследия графа К. В.“) шиғри циклын», Аҡ кенәз ҡатын" («Белая княгиня») драмаһын баҫтырып сығара. [[1921 йыл]] Швейцарияның Вале кантонында, Мюзо замогында, йәшәй. Поль Валериҙың әҫәрҙәрен бик ҙур ныҡышмалылыҡ менән тәржемәләй. . [[1922 йыл]] Йыл әйләнәһенә тиерлек бер ҡайҙа ла сыҡмайынса Мюзола йәшәй. Февраль айында ижадының иң һөҙөмтәле, сәскә атҡан осоро башлана. Шағир « Дуино элегияларын» (Дуинские элегии") яҙып бөтә, «Орфейға сонеттар» ([http://www.stosvet.net/11/svasyan/ «Сонеты к Орфею»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160325093741/http://stosvet.net/11/svasyan/ |date=2016-03-25 }}) яҙа. Был сонет бик тиҙ генә яҙыла. 1922 йылда Мюзо замогында Рильке 55 шиғырҙы бары 14 көн эсендә ижад иткән. 1923 йылда улар бер китап булып сығалар. Был шиғырҙар китабы Рилькенең иң шәп һәм иң һуңғы шиғырҙары. Әйткәндәй, 1926 йылда ул тағы бер шиғырҙар йыйынтығы сығара. Был йыйынтыҡ , ваҡытынан алда лейкемия сиренән вафат булған 19 йәшлек бейеүсе ҡыҙ Вера Оукама Кноопҡа бағышланып, французса яҙылған сонеттар була. [[1923 йыл]] «Дуино элегиялары» («Дуинские элегии») һәм «Орфейға сонеттар» («Сонеты к Орфею») баҫтырылып сығарыла. 1923 йылдан башлап шағир Террите (Territet) шифаханаһында (Женева күле янында) , һаулығы насарайып китеү сәбәпле, бик оҙаҡ дауалана. Табибтар бик оҙаҡ уға дөрөҫ диагноз ҡуя алмайҙар. Бары тик Рилькенең үлере алдынан ғына шағирҙың лейкемия менән ауырығанын беләләр. [[1924 йыл]] Мюзола йәшәй башлай. Иң күренекле һуңғы шиғырҙарын ошо замокта француз телендә яҙа. Йәйен Рагац курортында үткәрә. [[Файл:Rainer_Maria_Rilke.jpg|мини|Райнер Мария Илке, рәсем Эмиль Орликтыҡы. (1917)]] [[1925 йыл]] Германияла Валери шиғырҙарының тәржемәһе сыға. [[1926 йыл]] Мюзола һәм Рагацта йәшәй. Марина Цветаева менән хаттар алыша. Көҙөн йә Мюзола, йә Лозаннала, йә Сьонда, йә Сиеррала йәшәй. Рилькенең француз телендә яҙылған «Баҡсалар» («Сады»), «Валезан катрендары» («Валезанские катрены») китаптары донъя күрә. Поль Валери шиғырҙарын тәржемәләй. 30 ноябрь — ҡабат Валь -Монт клиникаһында дауалана. 29 декабрь — лейкемиянан вафат була. Ул үҙенең ҡәбер ташына үҙе уҡ яҙма яҙып ҡалдырған. Швейцарияның Вале кантонындағы Рарон коммунаһының ауыл зыяратында ерләнгән. Үҙенең иң яратҡан китаптары тип [[Библия]]ны һәм Йенс Петер Якобсен әҫәрҙәрен атаған.. Рильке хөрмәтенә [[Меркурий]]ҙәге кратерға шағирҙың исеме бирелгән. Шағирҙың портреты Австрия почта маркаһында 1976 йылда төшөрөлгән. == Төп әҫәрҙәре == Шиғри йыйынтыҡтар: * Жизнь и песни / ''Leben und Lieder'' (1894) * Жертвы ларам / ''Larenopfer'' (1895) * Увенчанный снами / ''Traumgekrönt'' (1897) * Сочельник (другой вариант перевода — Адвент) / ''Advent'' (1898) * Первые стихотворения / ''Erste Gedichte'' (1903) * Мне на праздник / ''Mir zur Feier'' (1909) * Книга образов / ''Buch der Bilder'' (1902) * [http://www.sky-art.com/rilke/poetry/prayer_book/prayer_book_1_ru.htm Часослов] / ''Stundenbuch'' (1905) * Новые стихотворения (I—II)/ ''Neue Gedichte'' (1907-08) * [http://www.sky-art.com/rilke/poetry/mary/mary_1_ru.htm Цикл «Жизнь Девы Марии»] / ''Das Marien-Leben'' (1912) * Дуинские элегии / ''Duineser Elegien'' (1912/1922) * [http://www.stosvet.net/11/svasyan/ Сонеты к Орфею] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160325093741/http://stosvet.net/11/svasyan/ |date=2016-03-25 }} / ''Sonette an Orpheus'' (1923) * [http://www.sky-art.com/rilke/poetry/christ/christ_1_ru.htm Явления Христа] Проза: Роман * Записки Мальте Лауридса Бригге / ''Die Aufzeichnungen des Malte Laurids Brigge'' (1910) Хикәйәләр: * [http://www.sky-art.com/rilke/prose/dumon.htm Пьер Дюмон (1894)] * [http://www.sky-art.com/rilke/prose/tales/tales_1_ru.htm Истории о Господе Боге (1900)] * [http://www.sky-art.com/rilke/prose/winner.htm Победивший дракона (1902)] * [http://www.sky-art.com/rilke/prose/kornet.htm Песнь о любви и смерти корнета Кристофа Рильке (1906)] Сәнғәт тураһындағы китаптарҙан * [http://www.sky-art.com/rilke/prose/vorpsvede/vorpsvede.htm Ворпсведе (1903)] * [http://www.sky-art.com/rilke/prose/roden/roden_1_ru.htm Огюст Роден (1903)] * [http://www.sky-art.com/rilke/prose/about_art/about_art.htm Об Искусстве] Хаттар * [http://www.sky-art.com/rilke/prose/letters/letters_1_ru.htm Письма к молодому поэту (1903—1905 гг.)] Сәйәхәттәр тураһындағы яҙмалар * [http://www.sky-art.com/rilke/prose/florentdiary/florentdiary.htm Флорентийский дневник (1898)] == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр|2}} == Һылтанмалар == * [http://www.sky-art.com/rilke/index.htm Раздел Р.] [http://www.sky-art.com/rilke/index.htm М. Рильке на сайте «Небесное Искусство».] [http://www.sky-art.com/rilke/index.htm Проза, поэзия, переводчики.]{{Ref-ru}}(рус.) * [http://shchedrovitskiy.ru/poetry_translates_de.php?id=95 Поэзия Рильке в переводе Дмитрия Щедровицкого] * [http://sp-issues.narod.ru/9/rilke.htm «Дуинские элегии» в переводе Олега Дарка] * [http://krugosvet.ru/articles/45/1004551/1004551a1.htm Литературоведческая статья в энциклопедии «Кругосвет».] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090309020529/http://www.krugosvet.ru/articles/45/1004551/1004551a1.htm |date=2009-03-09 }}{{Ref-ru}}(рус.) * [http://www.rilke.ch Международное общество Рильке.]{{Ref-de}}(нем.) * [http://www.rilkegedichte.de Стихи, творчество и биография.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160308031628/http://rilkegedichte.de/ |date=2016-03-08 }}{{Ref-de}}(нем.) * [http://www.stosvet.net/11/svasyan/ «Сонеты к Орфею»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160325093741/http://stosvet.net/11/svasyan/ |date=2016-03-25 }} в переводе Карена А. Свасьяна{{Ref-ru}}(рус.) * [http://poezia.ru/article.php?sid=54805 «Дуинские элегии» в переводе Вячеслава Куприянова] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130724091332/http://www.poezia.ru/article.php?sid=54805 |date=2013-07-24 }} * [http://stihi.ru/avtor/kupr&book=108#108 Стихи Рильке в переводах Вячеслава Куприянова] * [http://www.netslova.ru/rilke/stihi.html Рильке, Райнер Мария]<span> в </span>"Сетевой Словесности" * [http://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GRid=2190 Рильке, Райнер Мария] (англ.)<span> на сайте </span>Find a Grave * [http://www.librapress.ru/2015/04/Rajner-Marija-Rilke-Kniga-Chasov.html Райнер Мария Рильке «Книга Часов»] издательство «Libra Press», 2015 978-5-9906440-1-4 * [http://tv-dialog.ru/video.php?id=247 Райнер Мария Рильке в программе] Александра Карпенко<span> «Книги и люди» на Диалог-ТВ. Выпуск № 16</span> [[Категория:Немец шағирҙары]] [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:Алфавит буйынса яҙыусылар]] [[Категория:Прагала тыуғандар]] gm99f0wnu82vu3ywht3eeers3qi0jyn 0 109274 1302808 1301110 2026-08-14T05:26:21Z InternetArchiveBot 31336 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1302808 wikitext text/x-wiki {{Ук}} '''Суртанды ''' — [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Әбйәлил районы]]нда урынлашҡан күлдәрҙең береһе. [[Әбйәлил (Әбйәлил районы)|Әбйәлил ауылы]]нан 6 км төньяҡҡа ҡарай [[Йәлембәт (Әбйәлил районы)|Йәлембәт]] менән [[Һамар (Әбйәлил районы)|Һамар]] ауылдары эргәһендә. Йәнгел менән Ҡаран йылғалары бассейнына ҡарай. '''Географик координаталары''': 53°31’32"N 58°42’28"E. == Ҡылыҡһырлама == Максималь оҙонлоғо 4,6 км Киңлеге уртаса алғанда 1,6 км Уртаса тәрәнлек: 2,8 м Иң тәрән урыны: 4 м Һыу йыйыу майҙаны: 57,8 кm² Күлдең өҫкө йөҙө: 7,4 кm² тирәһе Һыу күләме 90, 7 млн m³ Майҙаны: 7,2 кm² == Географияһы == Күл 716 гектар тирәһе майҙан биләй. Йомоҡ (ябыҡ) һыу ятҡылығы булып тора. Тектоник юл менән барлыҡҡа килгән. Күлдең кимәле ҡырҡа үҙгәреп тороусан. Төбө оҙонсай соҡорҙан ғибәрәт. Соҡорҙо бүлеп торған тар ғына муйын менән Кесе Суртанды тигән өлөшө айырылып тора. Һыу ташҡан мәлдә муйын һыу аҫтында ҡалып, күл бер бөтөнгә әүерелә. Ярҙарының күп өлөшө һөҙәк, урыны менән бер аҙ ташлы. Төньяҡ, төньяҡ-көнбайыш ярҙары текә һәм ташлы. Ҡара тупраҡлы, бейек булмаған үләнле туғайҙары һыу ситенә килеп терәлеп тора. Һыуының составы тоҙлораҡ. Гидрокарбонатлы, магний, натрийлы, минералләшеүе сода тибында. Биоген элементтарға бай эвтроф күл булып тора. Күлде тулыландырып тороусы сығанаҡ ҡатнаш. Әммә төп сығанаҡ булып яуым-төшөм тора. Күл эргәһе ныҡ һаҙыматлы. Һыу-һүл ваҡытында яр ситтәрен ҡамыш, күрән, екән баҫып китә. Янына яҡын килеүе ҡыйынлаша. Быларҙан тыш һыу ебәгенең (рдест) бер нисә төрө, һыу боросо (горец прикрепленный) осрай. == Үҙенсәлектәре == Күл балыҡҡа бик бай. Шуның өсөн дә балыҡсылар бик теләп, күпләп килә торған урын. Шулай уҡ был урын илдең барлыҡ археологтарын да йәлеп итеп тора. Сөнки Суртанды күле янында таш быуат кешеләре йәшәгән тораҡ урын ҡалдыҡтары табылған. Күл, уның эргәһендәге һоҡланғыс тәбиғәт туристарҙы элек-электән ҡыҙыҡтырып, үҙенә тартып тороусы төп сәбәптәрҙең береһе. Күлдә ҡыҫалаларҙың булыуы уның һыуынын таҙалығына төп дәлил. == Һылтанмалар == # http://komanda-k.ru/%D0%A0%D0%BE%D1%81%D1%81%D0%B8%D1%8F/%D0%BE%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%B0-%D0%B1%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%B8 # http://wikimapia.org/2025746/ru/%D0%9E%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%BE-%D0%A1%D1%83%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B-%D0%A9%D1%83%D1%87%D1%8C%D0%B5 # http://reki-ozera.ru/rybalka_v_bashkirii/ozera/109873-surtandy-(schuche).html # http://ozera.info/russia/po/bashkortostan/surtandy # http://www.bashturist.ru/maps/sity/details.php?image_id=137 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818065052/http://www.bashturist.ru/maps/sity/details.php?image_id=137 |date=2019-08-18 }} # http://www.ufainfo.ru/travel/poi/113 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170328150531/http://www.ufainfo.ru/travel/poi/113 |date=2017-03-28 }} [[Категория:Башҡортостан күлдәре]] [[Категория:Алфавит буйынса күлдәр]] [[Категория:Әбйәлил районы күлдәре]] k8whigf53y4ya8u92p9d7rt0x6qv4o0 0 113941 1302786 1302624 2026-08-13T18:06:34Z InternetArchiveBot 31336 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1302786 wikitext text/x-wiki {{Ғалим|Имя=Дэни Родрик|Оригинал имени=Dani Rodrik|Изображение=Dani Rodrik AB 02.jpg|Ширина=250px|Описание изображения=Дэни Родрик|Научная сфера=иҡтисад, халыҡ-ара иҡтисади мөнәсәбәттәр, иҡтисади үҫеш, сәйәси экономия|Награды и премии=Василий Леонтьев премияһы ([[:en:Global Development and Environment Institute|Global Development and Environment Institute]])}} '''Родрик Дэни''' ({{lang-en|Dani Rodrik}}; [[14 август]] [[1957 йыл]]) — төрөк иҡтисадсыһы, үҫештәге илдәрҙең иҡтисады һәм институциональ реформалар буйынса белгес, [[Гарвард университеты]] эргәһендәге Джон Ф. Кеннеди Хөкүмәт мәктәбенең халыҡ-ара сәйәси экономия профессоры. Уға тиклем Нью-Джерси штатындағы Принстон Перспектив тикшеренеүҙәр институты эргәһендәге Альберт Хиршман исемендәге кафедраның социаль фәндәр профессоры була. Халыҡ-ара иҡтисад, иҡтисади үҫеш һәм сәйәси экономия өлкәһендә Родриктың публикациялары күп. Уның тикшеренеүҙәр үҙәгендә торған төп мәсьәләләрҙең береһе — нимә ул яҡшы иҡтисади сәйәсәт һәм ни өсөн был өлкәлә ҡайһы бер хөкүмәттәр башҡаларға ҡарағанда уңышлы эшләй. Төп хеҙмәттәре: «Иҡтисад хәл итә: „ауыр фәндең“ көсө һәм көсһөҙлөгө» (''Economic Rules: The Rights and Wrongs of the Dismal Science'') и «Глобалләшеү парадоксы. Демократия һәм донъя иҡтисадының киләсәге» (''The Globalization Paradox: Democracy and the Future of the World Economy''). ''Global Policy ''академик журналының мөхәррирҙәше булып тора<ref>{{Cite web|title=Editorial Board|url=http://onlinelibrary.wiley.com/journal/10.1111/%28ISSN%291758-5899/homepage/EditorialBoard.html|last=Staff writer|publisher=Wiley-Blackwe]]}}</ref>. == Биографияһы == Дэни Родрик 1957 йылдың 14 авгусында Сефард йәһүдтәре ғаиләһендә тыуған<ref>[http://www.nytimes.com/2007/01/30/business/worldbusiness/30trade.html?ex=1327813200&en=b09c1256f811eb09&ei=5088 NY Times Article]</ref>. [[Истанбул|Истамбулда]] Robert College тамамлағас<ref name="EE">[http://www.cosgel.uconn.edu/Publications/Turkishtime(5MB).pdf Turkishtime Article (in Turkish)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070719235032/http://www.cosgel.uconn.edu/Publications/Turkishtime%285MB%29.pdf |date=2007-07-19 }}</ref>, ул Гарвард колледжында — А. Б. дәрәжәһен (отличиелы диплом), артабан «''Сауҙа именлеге теорияһы һәм валюта сәйәсәте буйынса тикшеренеүҙәр''» диссертацияһы өсөн — иҡтисад өлкәһендәге философия докторы һәм Принстон университетында дәүләт идараһы оҫтаһы дәрәжәләрен ала. «''Radikal''» төрөк гәзите өсөн иҡтисад буйынса мәҡәләләр яҙа ([[2009 йыл]]дың июленән). Review of Economics and Statistics’тың мөхәррирҙәше булып тора. Родриктың исеме Милли Иҡтисади тикшеренеүҙәр бюроһы, Иҡтисади сәйәсәт тикшеренеүҙәре үҙәге, Глобаль үҫеш үҙәге, Халыҡ-ара иҡтисад институты һәм Халыҡ-ара мөнәсәбәттәр советы менән бәйләнгән. Дэни Родрик Форд һәм Рокфеллер фондтарынан гранттар алған. [[2011 йыл]]да, башҡарма комитет ағзаһы сифатында, яңы ойошторолған World Economics Association'ға ҡушыла. Ҡатыны — түңкәрелеш әҙерләү планында ҡатнашҡан өсөн ғүмерлек төрмәгә (мөҙҙәте һуңынан 20 йылға тиклем кәметелә) хөкөм ителгән отставкалағы төрөк генералы [[:en:Çetin Doğan|Четин Доган]]дың ҡыҙы. == Эшмәкәрлеге == Уның [[1997 йыл]]да сыҡҡан ''«Глобалләшеү үтә шашып киттеме?''» тигән китабы «Bloomberg Businessweek» журналы тарафынан «тиҫтә йыллыҡтың иң мөһим иҡтисади китаптарының береһе» тип табыла. Хеҙмәтендә ул глобаль баҙар менән социаль тотороҡлолоҡ араһындағы ҡапма-ҡаршылыҡтың өс юҫығын иғтибар үҙәгенә ҡуя, [[глобалләшеү]] осоронда барлыҡҡа килгән һәм глобаль баҙарҙа уңыш ҡаҙаныу мөмкинлектәренә һәм капиталға эйә булған милли дәүләттәр менән ундай өҫтөнлөктән мәхрүм булған дәүләттәр араһындағы айырманы тәрәнәйтеүсе дилемманы асып күрһәтә. Шулай итеп, был ирекле баҙар системаһы социаль тотороҡлолоҡҡа һәм урындарҙағы социаль нормаларға хәүеф менән янай<ref>{{Cite book|year=1999|author=Rodrik, Dani|title=The New Global Economy and Developing Countries: Making Openness Work|url=https://archive.org/details/isbn_9781565170278|publisher=Overseas Development Council|isbn=1-56517-027-X}}</ref>. Анализ барышында Родрик был ҡапма-ҡаршылыҡтарҙың өс сәбәбен айыра. Беренсенән, [[глобалләшеү]] көсөргәнеш тыуҙыра, сөнки сауҙа һәм тура сит ил инвестициялары өсөн ҡаршылыҡтарҙың кәмеүе бындай трансмилли мөнәсәбәттәр биргән өҫтөнлөктәрҙән файҙалана алыусы милләттәр һәм төркөмдәр менән бындай мөмкинлеккә эйә булмағандар араһында яңы сиктәр хасил итә. Родрик беренсе категорияға юғары квалификациялы эшселәрҙе, профессионалдарҙы һәм үҙҙәренең мөмкинлектәрен ихтыяж булған өлкәләрҙә ҡулланырға һәләтле булғандарҙы индерә. Икенсе категорияға глобалләшеү шарттарында урыны тотороҡһоҙлана барған квалификацияһыҙ эшселәр һәм ярымквалифициялы хеҙмәткәрҙәр ҡарай. Икенсенән, глобалләшеү милләттәр эсендә һәм милләттәр араһында конфликттар тыуҙыра. Техника һәм мәҙәниәт торған һайын стандартлаша бара, һәм төрлө милләттәр, ҡағиҙә булараҡ, халыҡ-ара кимәлдә стандарт формаларҙа таралған был коллектив нормаларҙы һәм ҡиммәттәрҙе ҡабул итмәүен күрһәтә башлай. Өсөнсөнән, глобалләшеү, милли дәүләттәргә социаль страховкалауҙы тәьмин итеүҙе бик ныҡ ауырлаштырғанға күрә, хәүеф сығанағына әйләнә «Үҙенең ҡарашын Д. Родрик глобалләшеүҙе бер һүҙһеҙ хуплаған сәйәсмәндәр һәм иҡтисадсыларҙың консенсусына альтернатива тип һанай. Д. Родриктың глобалләшеүгә ҡарашы ике фекергә нигеҙләнә: (1) баҙарҙар һәм хөкүмәттәр бер-береһен тулыландыра, ә алмаштырмай; (2) капитализмдың иҡтисади сәскә атыу мөмкинлеген бирә торған күп моделдәре бар»<ref>{{Мәҡәлә|автор=Аннотация к книге Родрик Д. Парадокс глобализации: демократия и будущее мировой экономики|заглавие=Введение. Новый взгляд на глобализацию|ссылка=https://ecsoc.hse.ru/data/2014/03/31/1317148973/ecsoc_t15_n2.pdf#page=65|издание=Экономическая социология|год=2014|том=15|номер=2}}</ref>. == Бүләктәре == * 2002 — иҡтисади фекер даирәһен киңәйткән өсөн Василий Леонтьев премияһы ([[:en:Global Development and Environment Institute|Global Development and Environment Institute]]). == Рус телендәге мәҡәләләре == * {{Книга|автор=Родрик Д.|заглавие=Парадокс глобализации. Демократия и будущее мировой экономики|ответственный=Пер. с англ. Н. Эндельмана; под науч. ред. А. Смирнова|издание=|место=М.|издательство=Издательство Института экономической политики имени Е. Т. Гайдара|год=2014|страницы=|страниц=576|isbn=978-5-93255-388-6}} ** Введение к книге: «[https://ecsoc.hse.ru/data/2014/03/31/1317148973/ecsoc_t15_n2.pdf#page=65 Новый взгляд на глобализацию] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315005221/https://ecsoc.hse.ru/data/2014/03/31/1317148973/ecsoc_t15_n2.pdf#page=65 |date=2016-03-15 }}» // Экономическая социология. 2014. Т. 15. № 2. * ''Родрик Д.'' Экономика решает: сила и слабость «мрачной науки». — М.: Издательство Института Гайдара, 2016. — 256 с. — ISBN 978-5-93255-444-9 * {{Статья|автор=Родрик Д.|заглавие=Промышленность – основа жизнеспособной демократии|ссылка=https://www.vedomosti.ru/opinion/articles/2011/08/18/proizvodstvennyj_imperativ|язык=|издание=Ведомости|тип=|год=2011|месяц=августа|число=18|том=|номер=2919|страницы=|issn=}} * {{Статья|автор=Родрик Д.|заглавие=Незаменимая промышленность|ссылка=http://www.gazeta.ru/growth/2015/03/03_a_6433665.shtml|язык=|издание=Газета.ru|тип=|год=2015 |месяц=марта|число=3|том=|номер=|страницы=|issn=}} * ''Родрик Д.'' [http://www.r-reforms.ru/rodrik4.htm Является ли глобализация единственным путём для развития?] // [http://www.r-reforms.ru/index.htm Критика российских реформ отечественными и зарубежными экономистами]. * Родрик Д. [http://siteresources.worldbank.org/INTRANETTRADE/Resources/Pubs/Handbook_rs_Rodrik_ch1.pdf Реформа торговой политики как институциональная реформа]. Глава 1 в «[http://go.worldbank.org/BLAX1MLAJ0 Развитие, торговля и ВТО]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}» — World Bank == Родрик тураһында == * {{Мәҡәлә|автор=Грозовский Б.|заглавие=Не все сразу: как сделать выбор между демократией и глобализацией|ссылка=http://www.forbes.ru/mneniya-column/idei/271767-ne-vse-srazu-kak-sdelat-vybor-mezhdu-demokratiei-i-globalizatsiei|издание=Forbes|год=2014}} * {{Мәҡәлә|автор=Грозовский Б.|заглавие=Грядет время развивающихся стран? Не надейтесь|ссылка=http://www.forbes.ru/ekonomika-column/rynki/73071-gryadet-vremya-razvivayushchihsya-stran-ne-nadeites|издание=Forbes|год=2011}} == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр|2}} == Һылтанмалар == * [http://www.rbc.ru/persons/rodrik.shtml Материалы Дэни Родрика] на РБК * [http://www.whoswhoineconomics.com/dani-rodrik/ Кто такой Дэни Родрик?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120328132341/http://www.whoswhoineconomics.com/dani-rodrik/ |date=2012-03-28 }} [http://www.whoswhoineconomics.com/dani-rodrik/ (англ.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120328132341/http://www.whoswhoineconomics.com/dani-rodrik/ |date=2012-03-28 }} * [http://drodrik.scholar.harvard.edu/ Дэни Родрик — официальная страница (англ.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241110095049/https://drodrik.scholar.harvard.edu/research-papers |date=2024-11-10 }} * [http://rodrik.typepad.com/ Блог Дэни Родрика] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191219012516/https://rodrik.typepad.com/ |date=2019-12-19 }} * [http://www.project-syndicate.org/series/roads_to_prosperity/description «Дороги к процветанию»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111011073613/http://www.project-syndicate.org/series/roads_to_prosperity/description |date=2011-10-11 }} колонка Дэни Родрика в Project Syndicate * <cite class="citation web">Робертс, Русс (11 Апреля 2011). </cite><cite class="citation web">[http://www.econtalk.org/archives/_featuring/dani_rodrik/ «Родрик по вопросам глобализации, развития и занятости»]. ''EconTalk''. </cite><cite class="citation web">Библиотека экономики и свободы.</cite><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3ADani+Rodrik&rft.atitle=Rodrik+on+Globalization%2C+Development%2C+and+Employment&rft.aufirst=Russ&rft.aulast=Roberts&rft.date=2011-04-11&rft.genre=unknown&rft_id=http%3A%2F%2Fwww.econtalk.org%2Farchives%2F_featuring%2Fdani_rodrik%2F&rft.jtitle=EconTalk&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal"> </span> [[Категория:Гарвард университетын тамамлаусылар]] [[Категория:Шәхестәр:Истанбул]] [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:1957 йылда тыуғандар]] [[Категория:Истанбулда тыуғандар]] [[Категория:Алфавит буйынса ғалимдар]] [[Категория:АҠШ иҡтисадсылары]] [[Категория:Алфавит буйынса иҡтисадсылар]] ix4frbt291as3mcqixto5hwqfzqvk4o 0 120288 1302799 1284346 2026-08-14T00:08:33Z InternetArchiveBot 31336 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1302799 wikitext text/x-wiki {{Стадион |название = Саҡмағош-Арена |полное название = |бывшие названия = |оригинальное название = |неофициальное название = |изображение = [[Файл:Саҡмағош-Арена.jpeg|250px]] |размер = |комментарий = |lat_dir = N|lat_deg = 55.13263 |lon_dir = E|lon_deg = 54.67469 |region = |CoordScale =6000 |местоположение = {{Башҡортостан флагы}} [[Башҡортостан]]<br>[[File:Flag_of_Chekmagushevsky_rayon.svg|20px]] [[Саҡмағош]] |заложен = 2013 |построен = [[2016]] |реконструирован = |владелец = |цена = 158,5 млн һум |открыт = [[24 декабрь]] [[2016]] |закрыт = |разрушен = |архитектор = |команда = «Ночные Волки»<br>«Строитель» |вместимость = 184 |габариты = 60х30 м. |покрытие = боҙ |Commons = }} '''Саҡмағош-Арена''' — [[Башҡортостан]]дың [[Саҡмағош]] ауылында тәүге яһалма боҙло һәм тамашасылар өсөн трибуналары булған боҙ һарайы. Һыйҙырышлығы — 184 урын, 2014 йылдың декабрендә асыла. Республикала ауылда төҙөлгән тәүге боҙ һарайы. == Тарихы == Саҡмағош-Арена 2013 йылда төҙөлә башлана һәм 2016 йылдың 24 декабрендә рәсми рәүештә асыла. Асыш тантанаһында Республика етәксеһе Рөстәм Хәмитов, Башҡортостандың йәштәр политикаһы һәм спорт министры Андрей Иванюта ҡатнаша. Шул көндә булған Саҡмағоштан «Строитель» һәм «Алға-Башнефть» команда, лары араһында [[шайбалы хоккей]] буйынса уйында Рөстәм Хәмитов символик вбрасывания яһай. Аренаның дөйөм хаҡы — 158,5 миллион һум, финанслауҙың 96,5% үҙенә «Башнефть» ала<ref>[http://glavarb.ru/rus/press_serv/rabochie_poezdki/66412.html Рабочая поездка в Чекмагушевский и Буздякский районы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170511045545/http://glavarb.ru/rus/press_serv/rabochie_poezdki/66412.html |date=2017-05-11 }}</ref>. == Характеристикалары == Саҡмағош-Аренаның дөйөм майҙаны — 3 мең м². Был спорт комплексы эсенә: * 184 тамашасы өсөн трибуналы боҙ майҙансығы * душ кабиналары менән раздевалкалар * тренерҙар бүлмәләре * медпункт һәм башҡа ярҙамсы бүлмәләр инә<ref>[http://arenachekmaguch.ucoz.net/index/ob_uchrezhdenii/0-13 Рәсми сайттан мәғлүмәт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170513121116/http://arenachekmaguch.ucoz.net/index/ob_uchrezhdenii/0-13 |date=2017-05-13 }}</ref>. == Спорт ваҡиғалары == * 25 апрель 2017 — [[следж-хоккей]] буйынса [[Башкирские Пираты|«Башкирские Пираты»]] хоккей клубы Туймазы-Аренала мастер-класстар күрһәтә<ref>[http://svetakom.ru/2017/04/28/klub-po-sledzh-hokkeyu-bashkirskie-piraty/ КЛУБ ПО СЛЕДЖ-ХОККЕЮ «БАШКИРСКИЕ ПИРАТЫ»]{{Недоступная ссылка|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Шулай уҡ ҡарағыҙ == * [[Өфө-Арена]] * [[Стәрлетамаҡ-Арена]] * [[Салауат Юлаев спорт һарайы]] * [[Горняк (боҙло арена)]] * [[Салауат (спорт-концерт комплексы)]] * [[Нефтекама боҙ һарайы]] * [[Туймазы-Арена]] == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} == Һылтанмалар == * [http://arenachekmaguch.ucoz.net/ Рәсми сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170512022120/http://arenachekmaguch.ucoz.net/ |date=2017-05-12 }} {{Башҡортостан спорт ҡоролмалары}} [[Категория:Саҡмағошта спорт]] [[Категория:Рәсәйҙә ябыҡ хоккей ареналары]] [[Категория:Рәсәйҙә ябыҡ стадиондар]] [[Категория:Башҡортостандың биналары һәм ҡоролмалары]] [[Категория:Рәсәй стадиондары]] [[Категория:Башҡортостанда ябыҡ хоккей ареналары]] 26xw0p6k9oxe3qk2yl90v4gbwmn56wj 0 132884 1302776 1056103 2026-08-13T12:33:28Z InternetArchiveBot 31336 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1302776 wikitext text/x-wiki {{Ук}} '''Осташевская Галина Андреевна''' ([[29 декабрь]] [[1925 йыл]] — [[13 июнь]] [[2018 йыл]]) — шәфҡәт туташы, журналист, [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы. [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены|Ҡыҙыл Йондоҙ]] һәм I дәрәжә [[Ватан һуғышы ордены|Ватан һуғышы]] ордендары кавалеры. [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1980), СССР ВДНХ-ның көмөш миҙалы менән наградланыусы берҙән-бер республика журналисы. == Биографияһы == Галина Андреевна Осташевская 1925 йылдың (башҡа мәғлүмәттәр буйынса, 1923 йылдың<ref>[https://www.pobediteli.ru/russia/povolzhye/bashkortostan/o/ose-otm/index.html Списки ветеранов]</ref><ref name="Осташевская Галина Андреевна">https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie39491876/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241127094514/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie39491876/ |date=2024-11-27 }}</ref> 29 декабрендә [[Украина]]ның [[Хмельницкий өлкәһе]]ндә тыуған. Туғыҙ класс һәм мәктәптәге шәфҡәт туташтары курсы белеме менән фронтҡа эләгә, разведкаға йөрөй, яу яланынан яралыларҙы алып сыға һәм уларға тәүге ярҙам күрһәтеп, медсанбатҡа оҙата. Танк частарында [[Украина]]ны, Карпат аръяғын, [[Польша]]ны, [[Венгрия]]ны, [[Австрия]]ны, [[Германия]]ны азат итеүҙә, [[Берлин]]ды штурмлауҙа ҡатнаша<ref name="С пятнадцати лет на войне"></ref>. [[Мәскәү дәүләт университеты]]ның журналистика факультетын тамамлағандан һуң, йүнәлтмә буйынса [[Башҡортостан]]ға ебәрелә<ref name="С пятнадцати лет на войне">http://vechufa.ru/public/5883-s-pyatnadcati-let-na-voyne.html</ref>. Хәҙерге [[Китап (нәшриәт)|«Китап»]] нәшриәтендә эшләй. Галина Андреевна Осташевская 2018 йылдың 13 июнендә {{ВБУ|Өфө}} ҡалаһында вафат була<ref>[https://otr-online.ru/news/umerla-legendarnaya-frontovichka-i-zhurnalistka-galina-ostashevskaya-105732.html Умерла легендарная фронтовичка и журналистка Галина Осташевская. Официальный сайт ОРТ, 13 июня 2018 года]{{ref-ru}}{{V|26|12|2018}}</ref>. == Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре == * «Хәрби ҡаҙаныштары өсөн» миҙалы ([[1942]])<ref name="НЕ ТОЛЬКО 9 МАЯ">http://волонтёрыпобеды.рф/news/5367 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180317102109/http://xn--90abhd2amfbbjkx2jf6f.xn--p1ai/news/5367 |date=2018-03-17 }}</ref>. * [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены]]<ref name="НЕ ТОЛЬКО 9 МАЯ"></ref><ref name="Осташевская Галина Андреевна"></ref>; * «Праганы азат иткән өсөн» миҙалы<ref name="НЕ ТОЛЬКО 9 МАЯ"></ref>; * «Германияны еңгән өсөн»<ref name="НЕ ТОЛЬКО 9 МАЯ"></ref>; * I дәрәжә Ватан һуғышы ордены<ref name="НЕ ТОЛЬКО 9 МАЯ"></ref>. * Беренсе Украина фронты командующийы [[Советтар Союзы Маршалы]] Иван Коневтың Рәхмәт хаты<ref name="С пятнадцати лет на войне"></ref>. * СССР ВДНХ-ның көмөш миҙалы менән наградланыусы берҙән-бер республика журналисы<ref name="С пятнадцати лет на войне"></ref>. * «Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре» ([[1980]])<ref>[http://bashkortostan.regnews.org/law/fw/sk.htm Указ Президиума ВС Башкирской АССР от 03.05.1980 N 6-2/124]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Китаптары == {{Викиновости|Боюсь, что правда останется беззащитной...}} * «Шла на фронт девчонка…» автобиографик китабы<ref>[http://www.kitap-ufa.ru/catalog/proza/ostashevskaya_g_a_shla_na_front_devchonka_/ Шла на фронт девчонка…] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180315133535/http://www.kitap-ufa.ru/catalog/proza/ostashevskaya_g_a_shla_na_front_devchonka_/ |date=2018-03-15 }}</ref>. * «Долгий путь к победе», 2010<ref>[http://www.istoki-rb.ru/archive.php?article=791 Долгий путь к победе] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180315135052/http://www.istoki-rb.ru/archive.php?article=791 |date=2018-03-15 }}</ref>. == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр|2}} [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар]] [[Категория:Украинала тыуғандар]] [[Категория:Мәскәү дәүләт университетын тамамлаусылар]] 3ydms5rztg0kj32ovz5ebhjdpeu0e02 0 134868 1302790 1296092 2026-08-13T18:51:38Z InternetArchiveBot 31336 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1302790 wikitext text/x-wiki {{Ук}} '''«Рубин» диңгеҙ техникаһы үҙәк конструкторлыҡ бюроһы''' — дизель-электр һәм атом [[Һыу аҫты кәмәһе|һыу аҫты кәмәләре]] проектлау өлкәһендә төп [[Совет Социалистик Республикалар Союзы|СССР]] һәм [[Рәсәй]] предприятиеларының береһе. [[1926 йыл]]да Балтик суднолар эшләү заводы составындағы подразделение итеп нигеҙләнә. (Балтик заводында 4-се Техбюроның берҙән-бер начальнигы [[1926]]—[[1930]] йылдарҙа Б. М. Малинин була). [[1938 йыл]]да ЦКБ-18 предприятиеһы (ЦКБ МТ «Рубин», йәғни «Рубин» диңгеҙ техникаһы үҙәк конструкторлыҡ бюроһы) булараҡ формалаштырыла һәм, уставҡа эйә булып, үҙ аллы айырым проект ойошмаһы юридик статусын ала (ЦКБ-18-ҙең беренсе начальнигы — Г. В. Орлов). Нәҡ [[1938 йыл]]дың [[1 апрель|1 апрелендә]] яңы ЦКБ-18 үҙ аллы ойошмаһының (ЦКБ МТ «Рубин») донъяға килеүе рәсмиләштерелә. Ул дизель-электр һыу аҫты кәмәләрен проектлауҙың тулы циклын башҡара һәм үҙ проекттарын Советтар Сюзының төрлө заводтарында тормошҡа ашырыуҙа ҡатнаша. 1938 йылға тиклем Император Рәсәйендә лә, Советтар Союзында ла һыу аҫты кәмәләре буйынса юридик яҡтан үҙ аллы проект ойошмаһы булмай. == Төп эшмәкәрлек төрҙәре == * Диңгеҙ техникаһын булдырыу өлкәһендә ғилми-тикшеренеү һәм тәжрибә-конструкторлыҡ эштәре; * боҙға ҡаршы торорлоҡ диңгеҙ стационар платформалары проекттарын әҙерләү; * континенталь шельфтағы углеводород ятҡылыҡтарын үҙләштереү өсөн кәрәкле техник саралар проекттарын әҙерләү; * проект документацияһы сығарыу. == Һыу аҫты кәмәләре проекттары эшләнмәләре == === Икенсе донъя һуғышы осороноң совет һыу аҫты кәмәләре === * «Декабрист» тибындағы һыу аҫты кәмәләре * «Ленинец» тибындағы һыу аҫты кәмәләре * «Малютка» тибындағы һыу аҫты кәмәләре * «Правда» тибындағы һыу аҫты кәмәләре * «Щука» тибындағы һыу аҫты кәмәләре * «Сталинец» тибындағы һыу аҫты кәмәләре * «Крейсерская» тибындағы һыу аҫты кәмәләре. === Дизель-электр һыу аҫты кәмәләре === * проект 611 — ҙур океан һыу аҫты кәмәләре * проект 613 — уртаса һыу аҫты кәмәләре * проект 615 — бәләкәй һыу аҫты кәмәләре * проект 633 — уртаса һыу аҫты кәмәләре * проект 641 — ҙур океан һыу аҫты кәмәләре * проект 636 — күп маҡсатлы дизель һыу аҫты кәмәләре * проект 651 — ҡанатлы ракеталар ҡуйылған дизель һыу аҫты кәмәләре * проект 677 — 4-се быуын күп маҡсатлы дизель һыу аҫты кәмәләре, 877 һәм 636 проекттарын үҫтереп. * проект 877 — күп маҡсатлы дизель һыу аҫты кәмәләре * Итальяндар менән уртаҡ S1000 проекты. === Атом һыу аҫты кәмәләре === * 658 проекты — беренсе совет ПЛАРБ-тары * 659 проекты — беренсе совет ПЛАРК-тары * 667А «Навага» проекты — 2-се быуын РПКСН, 16 дана Р-27 ракеталы * 667Б «Мурена» проекты — 2-се быуын РПКСН, 12 дана Р-29 ракеталы * 667БД «Мурена-М» проекты — 2-се быуын РПКСН, 16 дана Р-29Д ракеталы * 667БДР «Кальмар» проекты — 2-се быуын РПКСН, 16 дана Р-29Р ракеталы * 667БДРМ «Дельфин» проекты — 2-се быуын РПКСН, 16 дана Р-29РМ ракеталы, һуңынан — Р-29РМУ2 * 675 проекты — 1-се быуын ПЛАРК, 659 проектын үҫтереп * 685, К-278 «Комсомолец» проекты — 3-сө быуын ПЛАТ, сумыу тәрәнлеге буйынса рекордсы * 941 «Акула» проекты — 3-сө быуын ТРПКСН, 20 дана Р-39 (Д-19 комплексы) ракеталы * 949 «Гранит» проекты һәм 949А «Антей» проекты — 3-сө быуын ПЛАРК, 24 дана П-700 Гранит ракеталы * 955 «Борей» проекты. == Бюро етәкселеге == * Орлов Григорий Варфоломеевич: [[1938 йыл]]дан — ЦКБ-18 начальнигы * Апухтин Пётр Акимович: [[1940 йыл]]дан — ЦКБ-18 начальнигы * Меркурьев Алексей Иванович: [[1943 йыл]]дан — ЦКБ-18 начальнигы * Антипин Алексей Александрович: [[1945 йыл]]дан — ЦКБ-18 начальнигы, баш конструктор * Полушкин Фёдор Фёдорович: [[1949 йыл]]дан — ЦКБ-18 начальнигы, баш конструктор * Егоров Сергей Алексеевич: [[1950 йыл]]дан — ЦКБ-18 начальнигы, баш конструктор * Пустынцев Павел Петрович: [[1951 йыл]]дан — ЦКБ-18 начальнигы, ЛПМБ «Рубин» начальнигы, баш конструктор * Спасский Игорь Дмитриевич: [[1974 йыл]]дан — ЛПМБ «Рубин» начальнигы, баш конструктор, [[1983 йыл]]дан — генераль конструктор * Здорнов Владимир Анатольевич: [[2007 йыл]]дан — генераль директор, генераль конструктор, [[2004 йыл]]дан — генераль конструктор * Дьячков Андрей Аркадьевич: [[2009 йыл]]дан — генераль директор * Вильнит Игорь Владимирович: [[2012 йыл]]дан — генераль директор, [[2014 йыл]]дан — генераль конструктор, генераль директор, [[2016 йыл]]дан — генераль директор. == Һыу аҫты кәмәләрендәге һәләкәттәр == Һәләкәткә дусар булған атом һыу аҫты кәмәләре: * К-219 — 06.10.1986, Атлантик океан (Бермуд утрауҙары төбәге), флот составына 08.02.1972 ингән * К-278 «Комсомолец» — 07.04.1989, Норвег диңгеҙе, (73°43′17″ с. ш. 13°15′51″ в. д.), флот составына 28.12.1983 ингән * К-141 «Курск» — 12.08.2000, Баренц диңгеҙе, Североморскиҙан 137 километрҙа, флотҡа 30.12.1994 тапшырылған<ref>[http://nvo.ng.ru/wars/2001-05-11/1_submarines.html «Истинные причины гибели субмарин замалчиваются», nvo.ng.ru, 11.05.2001]</ref> == Үҙәк конструкторлыҡ бюроһының башҡа эшләнмәләре == [[Файл:Remote-controlled UUV "Talisman" by "Rubin" during the "Armiya 2021" exhibition.jpg|thumb|Һыу аҫты тикшеренеү пилотһыҙ аппарат "Рубин"]] * Беренсе, икенсе һәм өсөнсө быуын атом һыу аҫты кәмәләрен утилләштереү өсөн конструкторлыҡ-технологик документация<ref>[http://www.ckb-rubin.ru/rus/project/submarine/utilapl/index.htm Утилизация атомных подводных лодок, ckb-rubin.ru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080710073139/http://www.ckb-rubin.ru/rus/project/submarine/utilapl/index.htm |date=2008-07-10 }}</ref>. * ПТВ-2000 — трамвай * Сокол электропоезы * «Нептун» (19730 «Ихтиандр» проекты) һәм «Садко» экскурсия һыу аҫты кәмәләре * Һаҡ ҡоролмалары комплексының С-1 суднолар үткәргес ҡоролмаһы == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} == Һылтанмалар == * http://www.ckb-rubin.ru/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070408231402/http://www.ckb-rubin.ru/ |date=2007-04-08 }} * http://forums.corsairs-harbour.ru/showthread.php?t=1307 * http://flotprom.ru/forum/index.php?PAGE_NAME=read&FID=54&TID=2800 * http://www.spbstu.ru/history/times_and_lives/strunnikov_v_t/page2.html * http://www.spbstu.ru/history/times_and_lives/ruberovskiy_k_i/ruberovskiy.html * http://hobbyport.ru/ships/minoga.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180405180238/http://www.hobbyport.ru/ships/minoga.htm |date=2018-04-05 }} * http://gazetam.ru/no190301/st01.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180526112321/http://gazetam.ru/no190301/st01.htm |date=2018-05-26 }} * http://oosif.ru/oao-ckb-mt-rubin1 * http://militera.lib.ru/bio/stvolinsky_ua/13.html * http://rufor.org/showthread.php?t=13283 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305000205/http://rufor.org/showthread.php?t=13283 |date=2016-03-05 }} * http://www.leanok.ru/2015/07/deschimag.html [[Категория:Алфавит буйынса компаниялар]] [[Категория:Санкт-Петербург предприятиелары]] kc0o287smdu8o4ka73k057pmge9bafl 0 139142 1302806 1265549 2026-08-14T03:47:26Z InternetArchiveBot 31336 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1302806 wikitext text/x-wiki {{Ук}} {{redirect|Социологические исследования|Социологические исследования (журнал)}} '''Социоло́гия''' (от {{lang-la|societas}} — йәмғиәт + {{lang-grc|λόγος}} — [[фән]]) — [[йәмғиәт]] тураһындағы, уны булдырған [[система]]лар, йәшәү һәм үҫеү законлылыҡтары, ижтимағи (социаль) институттар, мөнәсәбәттәр һәм берләшмәләр тураһындағы фән. Социология йәмғиәттең эске төҙөлөш механизмдарын, уның структураһының үҫешен (структура элементары: ижтимағи берләшмәләр, институттар, ойошмалар һәм төркөмдәр); ижтимағи хәрәкәт һәм күмәк кешеләрҙең тәртибе, шулай уҡ шәхес һәм йәмғиәт мөнәсәбәттәрен өйрәнә<ref name="Britannica">Form W., Faris R. E. L. [https://global.britannica.com/topic/sociology Sociology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171026031925/https://global.britannica.com/topic/sociology |date=2017-10-26 }} // [[Britannica]]</ref>. Фундаменталь фән булараҡ социология ижтимағи күренештәрҙе аңлата, материалды йыя һәм улар тураһында мәғлүмәтте эшкәртә. Ғәмәли фән булараҡ, социология ижтимағи күренештәрҙе алдан күрергә һәм улар менән идара итергә ярҙам итә . Социология менән [[психология]], [[политология]], [[культурология]], [[антропология]] кеүек гуманитар фәндәр тығыҙ бәйләнгән. [[Файл:Immanuel Kant (1724-1804) engraving.jpg|thumb|Immanuel Kant]] [[Файл:Auguste Comte2.jpg|thumb|right|upright|[[Auguste Comte]] (1798—1857)]] [[Файл:Karl Marx.jpg|thumb|upright|[[Karl Marx]] (1818—1883)]] == Социология тарихынан == Социология менән бәйле ғилем бик борондан тыуған тип иҫәпләнә{{sfn|Ritzer|2011|p=2}}. Социологияға башланғыс һалыусыларҙың береһе тип ғәрәп аҡыл эйәһе [[Ибн Хальдун]]ды атайҙар (1332—1406), ул йәмғиәтте өйрәнеп, ижтимағи күренештәрҙең сәбәптәрен асыҡларға тырыша, төрлө цивилизацияларҙы бер-береһе менән сағыштыра{{sfn|Ritzer|2011|p=3}}. Социологияны күптәр Көнбайышта барлыҡҡа килгән яңы фән, хәҙерге заман әхлаҡ проблемалары тураһындағы ғилем өлкәһе итеп ҡарай{{sfn|Delanty|2009|p=4607}}. Социаль теория сәйәси теориянан XVIII быуатта айырыла башлай, был граждандар йәмғиәте формалаша башлауы, ижтимағи ысынбарлыҡ айырым бер ысынбарлыҡ булараҡ, дәүләттән, йәки шәхси сферанан айырым өлкә булып формалаша башлауына бәйле. Социологияның килеп сығыуы, шулай итеп, уның өйрәнеү объекты формалашыуына бәйле{{sfn|Delanty|2009|p=4607}}. Тәүге булып «социология» һүҙен билдәле француз сәйәсмәне, [[Бөйөк француз революцияһы]] һәм Беренсе империя осоро эшмәкәре, публицист, аббат [[Сийес, Эммануэль-Жозеф|Э.-Ж. Сийес]] 1780 йылда ҡуллана<ref>[http://ecsocman.hse.ru/data/2010/12/07/1214829274/3-2009-9_ru.pdf Кутуев П. Социология: исторические истоки и современные трансформации]</ref>. Был һүҙҙе фәнни ҡулланышҡа [[Конт, Огюст|Огюст Конт]] индерә (латин һүҙе socius -«дөйөм, ижтимағи» һәм грек һүҙе λόγος -«һүҙ, телмәр») {{sfn|Штомпка|2005|с=11}}<ref name="Un">{{cite web|url=http://www.universalis.fr/encyclopedie/sociologie-histoire/1-l-invention-de-la-sociologie/|title=Sociologie|last=Lallement|first=Michel|publisher=Encyclopædia Universalis|description=Социология в энциклопедии Universalis|lang=fr}}</ref>. 1839 йылдың 27 апрелендә Огюст Конт был яңы һүҙҙе ҡуллана, ошо көндө социологияның «рәсми» тыуған көнө тип иҫәпләргә була{{sfn|Sica|2012|p=25}}. Социология өс этап үтә: ''институциональ осорға тиклем'' (XX быуат башына тиклем), ''институционализация һәм фән булараҡ айырылып сығыу осоро'' һәм ''хәҙерге фән булараҡ формалашҡандан һуңғы осор''{{sfn|Delanty|2009|pp=4610—4611}}. Социологияның XIX—XX быуаттарҙа үҫешенә тәү сиратта сәйәси процестар һәм ваҡиғалар — революциялар (Конт, Дюркгейм, Парсонс), индустриаль үҫеш һәм [[капитализм]]дың үҫеше ([[Маркс]], Вебер, Дюркгейм, Зиммель), сәйәси [[хоҡуҡ]], демократик һәм социалистик идеялар (Маркс, Вебер), феминизм хәрәкәте, урбанизация (Вебер, Зиммель, Чикаго мәктәбе), диндәге үҙгәрештәр (Маркс, Дюркгейм, Вебер, Парсонс), биология, физика һәм химия (Конт, Дюркгейм, Спенсер, Мид, Шюц) үҫеше тәьҫир итә{{sfn|Масионис|2004|с=37—38}}{{sfn|Ritzer|2011|pp=5—8}}. Иртә социологияға, тәү сиратта Францияла, Мәғрифәтселек философияһы тәьҫир итә (кешеләр донъяны өйрәнә ала, донъя менән аҡыл һәм эмпирик тикшеренеүҙәр аша идара итә ала тигән фекер алға һөрөлә); мәғрифәтсе Монтескьё һәм Руссоға XVII быуат философияһы һәм фәне йоғонтоһо көслө була (Декарт, Гоббс, Локк һәм Ньютон){{sfn|Ritzer|2011|pp=8—9}}. Руссо һәм Монтескьё, айырыуса Францияла, күп кенә социология теорияларының тәүге нигеҙҙәрен һала{{sfn|Delanty|2009|pp=4607—4608}}. Парсонс фекеренсә, Гоббс һәм Локк социологияның төп мәьсәләһен — ижтимағи тәртип мәсьәләһен алға ҡуя{{sfn|Delanty|2009|p=4609}}. Социологияның ижтимағи тормошто өйрәнеп була тигән фәлсәфәүи ҡарашы, беренсенән, Огюст Конт менән Джон Стюарт Миллгә (позитивистар) һәм, икенсенән, Кант хеҙмәттәренә бәйле{{sfn|Turner|2012|p=9}}. Конт менән Милль ижтимағи (социаль) фән тәбиғи фәндәр кеүек үк закондар һәм сәбәп- эҙемтә бәйләнештәренә нигеҙләнә тип иҫәпләһә, Канттың эшен дауам итеүселәр субъектив интерпретация яҡлы була{{sfn|Turner|2012|p=9, 15}}. Конт [[социология]] тәбиғи фәндәр кеүек үк теүәл фән булырға тейеш тип иҫәпләй {{sfn|Гидденс|2005|с=21}}{{sfn|Ritzer|2011|p=15}} Маркс, Вебер һәм Дюркгеймды социологияның төп классиктары тип атайҙар, уларҙың эштәре хәҙерге социологик тикшеренеүҙәргә туранан-тура тәьҫир итмәһәләр ҙә, хәҙерге ысынбарлыҡты аңлатыуҙа мөһим сығанаҡ һәм социология тарихының мөһим бер осоро булып торалар. Шуны ла иҫтән сығармаҫҡа кәрәк- социология тәғлимәттәре (ҡанундары) үҙгәрешһеҙ ҡала алмай. Вебер менән Дюркгейм Парсонс тырышлығы менән 1930-сы йылдарҙа ҡанунлаштырылһа, Гидденс Спенсер урынына Карл Марксты 1970-се йылдарҙа, тағы ун йылдан һуң — Зиммелде ҡанунлаштырыуға өлгәшә. Һуңыраҡ хәҙерге осор классиктары рәтенә Бурдьё, Бауман, Луман, Хабермас, Фуко һәм Элиас индерелә{{sfn|Delanty|2009|p=4607}}. == Социологияның структураһы һәм өлкәләре == * Теоретик социология — теоретик белем туплау өсөн йәмғиәтте объектив фәнни тикшереүгә йүнәлтелгән социология<ref>[http://www.glossary.ru/cgi-bin/gl_sch2.cgi?R0pSlurujo9 Глоссарий. Определение понятия «Теоретическая социология»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170719075335/http://www.glossary.ru/cgi-bin/gl_sch2.cgi?R0pSlurujo9 |date=2017-07-19 }}</ref>. Социаль (ижтимағи) күренештәрҙең һәм кешеләрҙең тәртибенең мәғәнәһен дөрөҫ аңлатып биреү (адекват интерпретациялау) өсөн кәрәк өлкә. * Эмпирик социология — беренсел социологик мәғлүмәтте методик һәм техник ысулдар менән йыйыу, эшкәртеү һәм анализлауға (һүрәтләүгә) нигеҙләнгән тикшеренеүҙәр. Эмпирик социологияны йыш ҡына социография (был фәнгә һүрәтләү хас булғанға), йәки доксография тип атайҙар, сөнки уның төп функцияһы — йәмғиәттең ҡараштарын, айырым социаль төркөмдәр һәм берекмәләрҙең ҡараштарын һәм социаль кәйефен, халыҡтың (коллектив) аң һәм тәртибен өйрәнеү. * Ғәмәли социология — парктикаға иң яҡын фән өлкәһе; алынған социологик белемде йәмғиәт тормошо өсөн мөһим булған практик мәсьәләләрҙе тормошҡа ашырыуҙа ҡулланыуға йүнәлтелгән өлкә . Социология структураһы өс кимәлдән тора: * юғары кимәл — дөйөм социологик белемдәр һәм теориялар кимәле; * социологияның урта кимәле — фәндең айырым өлкәһе теориялары (мәҙәниәт социологияһы, сәйәсәт социологияһы, хоҡуҡ социологияһы, иҡтисад социологияһы) һәм айырым социология теориялары (шәхес, йәштәр, ғаилә һәм башҡа); * социология фәненең түбәнге кимәле — конкрет социологик тикшеренеүҙәр. Социологияны макросоциология һәм микросоциологияға бүлеп тә йөрөтәләр, был йәмғиәтте макро кимәлдә ,йәки микро кимәлдә өйрәнеүгә бәйле. Макросоциология йәмғиәттең социаль структураһын, социаль институттарҙы, ҙур социаль төркөмдәрҙе, социаль берлектәрҙе һәм ҡатламдарҙы, шулай уҡ уларҙа барған процестарҙы,ә микросоциология — ҙур булмаған социаль тәьҫир итешеүҙәрҙе һәм төркөмдәрҙе, социаль селтәрҙәрҙе һәм айырым кешеләр араһында тыуған мөнәсәбәттәрҙе өйрәнә. Социология әлегә бик йәш фән тип һанала. Социологияның өлкәләре бик күп, уларҙың һаны арта бара. {{колонки|3}} * [[Аграрная социология]]<ref>{{БРЭ|Аграрная социология|id=1851438|автор=А.М. Никулин}}</ref> * [[Военная социология]] * [[Гендерная социология]] * [[Индустриальная социология]]<ref>{{БРЭ|Индустриальная социология|id=2011207|автор=О. О. Савельева}}</ref> * [[Историческая социология]] * [[Социология алкоголизма]] * [[Социология армии]] * [[Социология архитектуры]] * [[Социология безопасности]] * [[Социология безработицы]] * [[Социология бизнеса]] * [[Социология брака]] * [[Социология бренда]] * [[Социология будущего]] * [[Социология бюрократии]] * [[Социология власти]] * [[Социология войны]] * [[Социология города]] * [[Социология девиантного поведения]] * [[Социология денег]] * [[Социология детства]] * [[Социология досуга]] * [[Социология духовной жизни]] * [[Социология еды]] * [[Социология животных]] * [[Социология жизненного пути]] * [[Социология жизни]] * [[Социология журналистики]] * [[Социология законодательства]] * [[Социология запаха]] * [[Социология здоровья]] * [[Социология здравоохранения]] * [[Социология знания]] * [[Социология Интернета]] * [[Социология искусства]] * [[Социология кино]] * [[Социология книги]] * [[Социология коммуникаций]] * [[Социология конфликта]] * [[Социология культуры]] * [[Социология литературы]] * [[Социология личности]] * [[Социология любви]] * [[Социология медицины]] * [[Социология моды]] * [[Социология молодёжи]] * [[Социология музыки]] * [[Социология науки]] * [[Социология научного знания]] * [[Социология образования]] * [[Социология организаций]] * [[Социология печати]] * [[Социология политики]] * [[Социология права]] * [[Социология предпринимательства]] * [[Социология преступности]] * [[Социология пространства]] * [[Социология профессии]] * [[Социология психиатрии]] * [[Социология публичной сферы]] * [[Социология революции (наука)|Социология революции]] * [[Социология рекламы]] * [[Социология сексуальной ориентации]] * [[Социология религии]] * [[Социология семьи]] * [[Социология старения]] * [[Социология театра]] * [[Социология труда]] * [[Социология туризма]] * [[Социология управления]] * [[Социология эмоций]] * [[Социология этноса]] * [[Социология юриспруденции]] * [[Социология языка]] * [[Фискальная социология]] * [[Экономическая социология]] * [[Экосоциология]] * [[Этносоциология]] {{колонки/конец}} == Ҡарағыҙ == {{колонки}} * [[Коллективный интеллект]] * [[История социологии]] * [[День социолога]] * [[Социальная работа]] * [[Школы и направления в западной макросоциологии]] * [[Социология революции]] {{колонки/конец}} ;Связанные дисциплины {{колонки|3}} * [[Социальная антропология]] * [[Социальная философия]] * [[Социальная психология]] * [[Политология]] * [[Обществознание]] * [[Демография]] * [[Социометрия]] * [[Статистика]] * [[Биосоциология]] * [[Децессионизм]] {{колонки/конец}} ;Центральные понятия {{колонки|3}} * [[Социализация]] * [[Общество]] * [[Человечество]] * [[Цивилизация]] * [[Власть]] * [[Социальная стратификация|Стратификация]] * [[Индивид]] * [[Личность]] * [[Социальное действие]] * [[Социальная мобильность]] {{колонки/конец}} ; В литературе * [[Социальная фантастика]] == Иҫкәрмә == {{примечания|4}} == Әҙәбиәт == ; на русском языке * {{книга |автор=[[Арон, Раймон|Арон Р.]] |заглавие=Этапы развития социологической мысли |оригинал= |ссылка= |викитека= |ответственный= |издание= |место=М. |издательство=Издательская группа «[[Прогресс (издательство)|Прогресс]]», [[Политика (издательство)|Политика]] |год=1993 |том= |страницы= |столбцы= |страниц=608|серия= |isbn= |тираж= |ref=Арон}} * {{книга |автор=[[Бабосов, Евгений Михайлович|Бабосов Е. М.]] |заглавие=Общая социология: Учеб. пособие для студентов вузов |оригинал= |ссылка= |викитека= |ответственный= |издание=2-е изд., стер |место=Мн. |издательство=ТетраСистемс |год=2004 |том= |страницы= |столбцы= |страниц=640 |серия= |isbn= |тираж= |ref=Бабосов}} * {{статья |автор=[[Бурганова, Лариса Адгасовна|Бурганова Л. А.]] |заглавие=Институционализация социологии в США |оригинал= |ссылка=http://ecsocman.hse.ru/data/297/883/1216/016.BOURGANOVA.pdf |автор издания= |издание=[[Социологические исследования]] |тип= |место= |издательство= |год=1998|том= |выпуск= |номер=11 |страницы=88—94 |isbn= |issn= |doi= |bibcode= |arxiv= |pmid= |язык= |ref=Бурганова |archiveurl= |archivedate=}} * {{книга |автор=[[Бурдьё, Пьер|Бурдьё П.]] |заглавие=Социальное пространство: поля и практики |оригинал= |ссылка= |викитека= |ответственный= |издание= |место=СПб. |издательство=[[Алетейя]] |год=2005 |том= |страницы= |столбцы= |страниц=576 |серия= |isbn= |тираж= |ref=Бурдьё}} * {{книга|автор=[[Гидденс, Энтони|Гидденс Э.]]|заглавие= Социология|ссылка=http://socioline.ru/node/440|издание=2-е изд., доп. и перераб.|место=М.|издательство=[[Едиториал УРСС]]|год=2005|страниц=632|isbn=5-354-01093-4|ref=Гидденс}} * {{книга |автор=[[Голенкова, Зинаида Тихоновна|Голенкова З. Т.]] |часть=Основные этапы и тенденции развития социологической мысли в Югославии |ссылка часть= |заглавие=Социология в социалистических странах |оригинал= |ссылка= |викитека= |ответственный=Акад. наук СССР, Инт социол. исслед., [[Советская социологическая ассоциация|Сов. социол. ассоц.]]; редкол.: др филос. наук З. Т. Голенкова (отв. ред.), А. Д. Ковалёв, Г. Н. Зюзина |издание= |место=М. |издательство=[[Институт социологии РАН|Ин-т социологических исследований АН СССР]] |год=1984 |том= |страницы=49—74 |столбцы= |страниц=150 |серия= |isbn= |тираж=400 |ref=Голенкова}} * {{книга |автор=[[Гофман, Александр Бенционович|Гофман, А. Б.]] |заглавие=Семь лекций по истории социологии. Учебное пособие |оригинал= |ссылка=http://soc.lib.ru/su/354.rar |викитека= |ответственный= |издание=5-е изд. |место=М. |издательство=Книжный дом «Университет» |год=2001 |том= |страницы= |столбцы= |страниц=216 |серия= |isbn=5-8013-0137-2 |тираж= |ref=Гофман}} * {{книга |автор=[[Гудков, Лев Дмитриевич|Гудков Л. Д.]], [[Дубин, Борис Владимирович|Дубин Б. В.]] |часть=От составителей |ссылка часть=https://books.google.ru/books?id=JCIUAQAAIAAJ&q=%D1%81%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5+%D0%B6%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8B+%D0%92%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA+%D0%BE%D0%B1%D1%89%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE+%D0%BC%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F&dq=%D1%81%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5+%D0%B6%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8B+%D0%92%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA+%D0%BE%D0%B1%D1%89%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE+%D0%BC%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F&hl=ru&sa=X&redir_esc=y |заглавие=Общественный разлом и рождение новой социологии: двадцать лет мониторинга |оригинал= |ссылка= |викитека= |ответственный= |издание= |место=М. |издательство=[[Новое издательство]] |год=2008 |том= |страницы= |столбцы= |страниц=468 |серия=Новая история |isbn=978-5-98379-096-4 |тираж= |ref=Гудков, Дубин}} * {{книга |автор=Джери Д., Джери Дж. |заглавие=Большой толковый социологический словарь. В 2-х томах |оригинал= |ссылка= |викитека= |ответственный= |издание= |место=М. |издательство=[[АСТ (издательство)|АСТ]], [[Вече (издательство)|Вече]] |год=1999a |том=1: А-О |страницы= |столбцы= |страниц=544 |серия= |isbn= |тираж= |ref=Джери, Джери}} * {{книга |автор=Джери Д., Джери Дж.|заглавие=Большой толковый социологический словарь. В 2-х томах |оригинал= |ссылка= |викитека= |ответственный= |издание= |место=М.|издательство=[[АСТ (издательство)|АСТ]], [[Вече (издательство)|Вече]]|год=1999b |том=2: П-Я |страницы= |столбцы= |страниц=528 |серия= |isbn= |тираж= |ref=Джери, Джери}} * {{статья|автор=Джонсон Т., Дандекер К., Эшуорт К.|заглавие=Теоретическая социология: условия фрагментации и единства.|издание=[[THESIS]]|место=М.|год=1993|номер=1|страницы=83—105|ref=Джонсон, Дандакер, Эшуорт}} * {{книга |автор=[[Добреньков, Владимир Иванович|Добреньков В. И.]], [[Зборовский, Гарольд Ефимович|Зборовский Г. Е.]], [[Нечаев, Валерий Яковлевич|Нечаев В. Я.]] |заглавие=Социологическое образование в России |оригинал= |ссылка= |викитека= |ответственный= |издание= |место=М. |издательство=Альфа—М. |год=2003 |том= |страницы= |столбцы= |страниц=329 |серия= |isbn= |тираж= |ref=Добреньков, Зборовский, Нечаев}} * {{книга |автор=[[Дюркгейм, Эмиль|Дюркгейм Э.]] |часть=Метод социологии |ссылка часть=http://soc.lib.ru/su/158.rar |заглавие=Западно-европейская социология XIX века: Тексты |оригинал= |ссылка= |викитека= |ответственный=Под ред. [[Добреньков, Владимир Иванович|В. И. Добренькова]] |издание= |место=М. |издательство=Издание Международного университета бизнеса и управления |год=1996 |том= |страницы=256-309 |столбцы= |страниц=352 |серия= |isbn= |тираж= |ref=Дюркгейм}} * {{книга |автор=[[Зборовский, Гарольд Ефимович|Зборовский Г. Е.]]|заглавие=История социологии: классический этап : учеб. для вузов |оригинал= |ссылка=http://elar.urfu.ru/bitstream/10995/27750/1/978-5-93190-335-4_2014.pdf |викитека= |ответственный=Г. Е. Зборовский ; Гос. образоват. учреждение высш. проф. образования ХМАО – Югры «Сургут. гос. пед. ун-т»; Урал. федерал. ун-т им. первого Президента России Б. Н. Ельцина |издание=2-е изд. испр. и доп. |место=Сургут и [др.] |издательство=РИО [[СурГПУ]] |год=2014 |том= |страницы= |столбцы= |страниц=212|серия= |isbn=978-5-93190-335-4 |тираж= |ref=Зборовский}} * {{книга |автор=[[Зборовский, Гарольд Ефимович|Зборовский Г. Е.]]|заглавие=История социологии: современный этап: учебник для вузов |оригинал= |ссылка=http://www.socioprognoz.ru/files/File/2015/Zborovskij_textbook.pdf |викитека= |ответственный=Г. Е. Зборовский ; Гос. образоват. учреждение высш. проф. образования ХМАО – Югры «Сургут. гос. пед. ун-т» ; Федер. гос. авт. образоват. учреждение высш. проф. образования «Урал. федер. ун-т им. первого Президента России Б. Н. Ельцина» |издание=2-е изд., испр. и доп |место=Сургут [и др.] |издательство=РИО [[СурГПУ]] |год=2015 |том= |страницы= |столбцы= |страниц=260 |серия= |isbn=978-5-93190-308-8 |тираж= |ref=Зборовский}} * {{книга |автор=[[Зомбарт, Вернер|Зомбарт В.]] |заглавие=Социология |оригинал= |ссылка=http://sociolog.in.ua/view_book.php?id=1488 |викитека= |ответственный=Пер. с нем. И. Маркусон |издание=2-е изд. |место=М.|издательство=[[Едиториал УРСС]] |год=2003 |том= |страницы= |столбцы= |страниц=144 |серия= |isbn=5-354-00208-7|тираж=1000|ref=Зомбарт}} * {{книга |автор=[[Конт, Огюст|Конт О.]] |заглавие=Дух позитивной философии. Слово о положительном мышлении |оригинал= |ссылка= |викитека= |ответственный=Пер. с фр. И. А. Шапиро |издание= |место=Ростов н/Д |издательство=[[Феникс (издательство)|Феникс]] |год=2003 |том= |страницы= |столбцы= |страниц=251 |серия=Выдающиеся мыслители |isbn=5-222-03417-8 |тираж= |ref=Конт}} * {{статья |автор=[[Котельникова Зоя Владиславовна|Котельникова З. В.]] |заглавие=Экономико-социологические центры России |оригинал= |ссылка=http://cyberleninka.ru/article/n/ekonomiko-sotsiologicheskie-tsentry-rossii |автор издания= |издание=Экономическая социология |тип= |место= |издательство= |год=2005 |том=6 |выпуск= |номер=3 |страницы=89–106 |isbn= |issn= |doi= |bibcode= |arxiv= |pmid= |язык= |ref=Котельникова |archiveurl= |archivedate=}} [https://ecsoc.hse.ru/data/2011/12/08/1208204931/ecsoc_t6_n3.pdf весь номер журнала] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180602182349/https://ecsoc.hse.ru/data/2011/12/08/1208204931/ecsoc_t6_n3.pdf |date=2018-06-02 }} * {{книга|автор=[[Масионис, Джон (социолог)|Масионис Д.]]|заглавие=Социология. 9-е издание|место=СПб.|издательство=[[Питер (издательство)|Питер]]|год=2004|страниц=752|isbn=5-94723-649-4|ref=Масионис}} * {{книга |автор=[[Оганян, Карина Каджиковна|Оганян К. К.]] |заглавие=История российской социологии: Учебное пособие |оригинал= |ссылка=https://books.google.ru/books?id=05sfBQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=ru&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false |викитека= |ответственный= |издание= |место= |издательство=[[Palmarium Academic Publishing]] |год=2013 |том= |страницы= |столбцы= |страниц=461 |серия= |isbn= |тираж= |ref=Оганян}} * {{книга |автор=[[Смелзер, Нейл|Смелзер Н.]]|заглавие=Социология |оригинал= |ссылка=http://www.scepsis.ru/library/id_580.html |викитека= |ответственный= |издание=пер. с англ |место=М. |издательство=[[Феникс (издательство)|Феникс]]|год=1998 |том= |страницы= |столбцы= |страниц=688 |серия= |isbn= |тираж= |ref=Смелзер}} * {{книга |автор= |заглавие=Современная западная социология. Словарь |оригинал= |ссылка= |викитека= |ответственный=Сост. [[Давыдов, Юрий Николаевич|Ю. Н. Давыдов]], [[Ковалева, Марина Самуиловна|М. С. Ковалёва]], [[Филиппов, Александр Фридрихович|А. Ф. Филиппов]] |издание= |место=М. |издательство=[[Политиздат]] |год=1990 |том= |страницы= |столбцы= |страниц=432 |серия= |isbn=5-250-00355-9 |тираж= |ref= }} * {{книга |автор= |часть= |ссылка часть= |заглавие=Социология и современность: в 2 томах |оригинал= |ссылка= |викитека= |ответственный=[[Российская академия наук|Акад. наук СССР]], [[Институт социологии РАН|Ин-т социол. исслед.]]; редкол.: [[Константинов, Фёдор Васильевич|Ф. В. Константинов]], [[Момджян, Хачик Нишанович|Х. Н. Момджян]], [[Осипов, Геннадий Васильевич|Г. В. Осипов]], [[Руткевич, Михаил Николаевич|М. Н. Руткевич]], [[Давыдов, Юрий Николаевич|Ю. Н. Давыдов]], [[Ионин, Леонид Григорьевич|Л. Г. Ионин]]|издание= |место=М.|издательство=[[Наука (издательство)|Наука]] |год=1977 |том=2 |страницы= |столбцы= |страниц=440 |серия= |isbn= |тираж=9000|ref=Социология и современность}} * {{книга |автор=[[Маслова, Ольга Михайловна|Маслова О. М.]], [[Толстова, Юлиана Николаевна|Толстова Ю. Н.]]|часть=Глава 3. Методология и методы |ссылка часть= |заглавие=Социология в России |оригинал= |ссылка=https://books.google.ru/books?id=t4fZAAAAMAAJ&q=%D1%81%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5+%D0%B6%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8B&dq=%D1%81%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5+%D0%B6%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8B&hl=ru&sa=X&redir_esc=y|викитека= |ответственный=Под ред. [[Ядов, Владимир Александрович|В. А. Ядова]]|издание=2-е изд., перераб. и дополн |место= |издательство=[[Институт социологии РАН|Изд-во Ин-та социологии РАН]] |год=1998 |том= |страницы= |столбцы= |страниц=696 |серия= |isbn=5-89697-011-0 |тираж= |ref=Маслова, Толстова}} * {{книга |автор=Томпсон Дж. Л., Пристли Дж. |заглавие= Социология. Вводный курс |оригинал= |ссылка= |викитека= |ответственный=Пер. с англ |издание= |место=М.; Львов |издательство= [[АСТ (издательство)|ACT]], Инициатива|год=1998 |страниц=496 |ref=Томпсон, Пристли}} * [http://www.socioprognoz.ru/files/el/textbook/start.htm Учебное пособие «Прикладная социология: методология и методы. Интерактивное учебное пособие».] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120127171218/http://www.socioprognoz.ru/files/el/textbook/start.htm |date=2012-01-27 }} Пособие снабжено сборником задач, разработанным [[Горшков, Михаил Константинович|М. К. Горшковым]] и [[Шереги, Франц Эдмундович|Ф. Э. Шереги]] * {{книга|автор=[[Штомпка, Петр|Штомпка П.]]|заглавие=Социология. Анализ современного общества|место=М.|издательство=Логос|год=2005|страниц=664|isbn=5-98704-024-8|ref=Штомпка}} * {{книга |автор=[[Щепаньский, Ян (социолог)|Щепаньский Я.]] |заглавие=Элементарные понятия социологии |оригинал= |ссылка= |викитека= |ответственный=Пер. с польск. М. М. Гуренко под общ. ред. и послеслов. акад. [[Румянцев, Алексей Матвеевич|А. М. Румянцева]] |издание= |место=М. |издательство=[[Прогресс (издательство)|Прогресс]] |год=1969 |том= |страницы= |столбцы= |страниц=240 |серия= |isbn= |тираж= |ref=Щепаньский }} * {{книга |автор=[[Ядов, Владимир Александрович|Ядов В. А.]] |заглавие=Стратегия социологического исследования. Описание, объяснение, понимание социальной реальности |оригинал= |ссылка=http://www.isras.ru/publ.html?id=585 |викитека= |ответственный= |издание=3-е изд., испр |место=М. |издательство=Омега-Л |год=2007 |том= |страницы= |столбцы= |страниц=567 |серия= |isbn=5-365-00446-9, ISBN 978-5-365-00446-7 |тираж=Университетский учебник |ref=Ядов}} * {{книга |автор=Куликов Л. М. |заглавие=Основы социологии и политологии |оригинал= |ссылка=|викитека= |ответственный= |издание= |место=М. |издательство=[[Финансы и статистика]] |год=2011 |том= |страницы= |столбцы= |страниц=336 |серия= |isbn=978-5-279-01836-9|тираж=1300 |ref=Куликов}} ; на других языках * {{статья|автор=[[Александер, Джеффри|Alexander J.]], Reed I.|заглавие=Culture|автор издания=Bryan S. Turner (ed.)|издание=The Cambridge Dictionary of Sociology|место=Cambridge, etc.|издательство=[[Cambridge University Press]]|год=2006|pages=111—117|isbn=978-0-511-37145-5|ref=Alexander, Reed}} * {{статья|автор=Bottomore, Tom.|заглавие=Sociology|автор издания=William Outhwaite (ed.)|издание=The Blackwell Dictionary of Modern Social Thought. Second Edition|место=Oxford, etc.|издательство=Blackwell Publishing|год=2006|pages=646—650|isbn=978-1-40513456-9|ref=Bottomore}} * {{статья|автор=Delanty, Gerard.|заглавие=Sociology|автор издания=George Ritzer (ed.)|издание=The Blackwell Encyclopedia of Sociology|место=Oxford|издательство=Blackwell Publishing|год=2009|pages=4606—4617|isbn=978-1-4051-2433-1|ref=Delanty}} * {{книга|автор=Griswold, Wendy.|заглавие=Cultures and societies in a changing world. 4th edition|место=L., etc.|издательство=SAGE|год=2013|isbn=978-1-4129-9054-7|ref=Griswold}} * {{статья|автор=Handler, Richard.|заглавие=Culture|автор издания=Adam Kuper, Jessica Kuper (eds.)|издание=The Social Science Encyclopedia. Third edition|место=L., N.Y.|издательство=Taylor & Francis e-Library,|год=2005|volume=1|pages=198—202|isbn=0-203-57392-7|ref=Handler}} * {{статья|автор=Kuipers, Kathy J.; Sell, Jane.|заглавие=Sociology|автор издания=William A. Darity, Jr., editor in chief.|издание=International encyclopedia of the social sciences. 2nd edition|место=Detroit,etc.|издательство=Macmillan Reference USA|год=2008|volume=7|pages=660—664|isbn=978-0-02-866117-9|ref=Kuipers, Sell}} * {{статья|автор=Spillman, Lyn.|заглавие=Culture|автор издания=George Ritzer (ed.)|издание=The Blackwell Encyclopedia of Sociology|место=Oxford|издательство=Blackwell Publishing|год=2009|pages=922—928|isbn=978-1-4051-2433-1|ref=Spillman}} * {{книга|автор=Ritzer, George.|заглавие=Sociological theory. 8th ed|место=N.Y.|издательство=McGraw-Hill|год=2011|isbn=978-0-07-811167-9|ref=Ritzer}} * {{статья|автор=Turner, Stephen.|заглавие=Philosophy and Sociology|автор издания=George Ritzer (ed.)|издание=The Wiley-Blackwell companion to Sociology|место=Oxford, etc.|издательство=Wiley-Blackwell|год=2012|pages=9—24|isbn=978-1-4443-4735-7|ref=Turner}} * {{статья|автор=Sica, Alan.|заглавие=A Selective History of Sociology|автор издания=George Ritzer (ed.)|издание=The Wiley-Blackwell companion to Sociology|место=Oxford, etc.|издательство=Wiley-Blackwell|год=2012|pages=25—54|isbn=978-1-4443-4735-7|ref=Sica}} == Һылтанмалар == {{Навигация |Тема = Социология |Портал = Социология |Викисловарь = социология }} * [http://www.scepsis.ru/library/sociology/page1/ Социология в библиотеке журнала «Скепсис»] * [http://www.scholar.ru/catalog.php?topic_id=218 Статьи по социологии из научных библиотек] * [http://sociologos.net Альманах «Социологос»] * [http://ecsocman.edu.ru/db/sect/5.html Экономика, социология, менеджмент.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050830081903/http://www.ecsocman.edu.ru/db/sect/5.html |date=2005-08-30 }} * [[Государственный рубрикатор научно-технической информации]] (по состоянию на 2001 год): [http://www.gsnti-norms.ru/norms/common/doc.asp?0&/norms/grnti/gr04.htm 04 Социология]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://socioline.ru/library Большая электронная библиотека социологической литературы] * [http://www.isras.ru/index.php?page_id=1071 Большой список публикаций, многие с полными текстами] на сайте [[Институт социологии РАН|Института социологии РАН]] {{ВС}} {{Наука}} {{Обществознание}} [[Категория:Социология| ]] 3a7tnijxsw67xmig0xho3rg2ugtndrk 0 141280 1302777 1264973 2026-08-13T12:50:30Z InternetArchiveBot 31336 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1302777 wikitext text/x-wiki {{Ук}} '''Павлов Валентин Николаевич''' ([[10 март]] [[1966 йыл]]) — ғалим-уролог, юғары мәктәп эшмәкәре. 2011 йылдан [[Башҡорт дәүләт медицина университеты]] ректоры. 1999 йылдан Рәсәй урологтары йәмғиәтенең Башҡортостан бүлексәһе рәйесе. Рәсәй Фәндәр Академияһының мөхбир ағзаһы (2016), медицина фәндәре докторы (1999), профессор (2002). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2006) һәм һаулыҡ һаҡлау отличнигы (2007). == Биографияһы == Валентин Николаевич Павлов 1966 йылдың 10 мартында Башҡорт АССР-ының Өфө ҡалаһында тыуған, урыҫ<ref name="ПП">[http://portal.parliament.gov.ru/u/?id=43502#bio Павлов Валентин Николаевич] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160310081820/http://portal.parliament.gov.ru/u/?id=43502#bio |date=2016-03-10 }} на Парламентском портале России;</ref>. Мәктәп йылдарында Мәскәү физик-техник институты эргәһендәге физик-техник мәктәбендә ситтән тороп уҡый, күп тапҡыр физика һәм математика буйынса республика олимпиадаларында ҡатнаша<ref name="НГ">[https://www.youtube.com/watch?v=7MFzwlhHMIY Новогоднее интервью с ректором БГМУ.] Видео, MedLive_TV, 27 декабря 2014 г.;</ref> Өлкән синыфта уҡ буласаҡ һөнәрен һайлай һәм медицина институты янындағы түңәрәктәргә йөрөй. 10 синыфта үҙенең беренсе операцияһында — Пирогов буйынса табанды ампутациялауҙа ҡатнаша. Был уңышлы тәжрибәһенән һуң Валентин Николаевичтың ғүмере хирургия менән бәйле<ref name="МКС">[http://www.mkset.ru/news/person/10557/ ''Вика Зверева.'' Профессор Павлов: «К докторам люди обращаются в последний момент».] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150404000931/http://www.mkset.ru/news/person/10557/ |date=2015-04-04 }} Интервью на сайте «Медиакорсеть», 19.05.2009 г.;</ref> 1983 йылда Өфө ҡалаһының 62-се урта мәктәбен тамамлай<ref>[http://zenit-ufa.ru/ucheniki/pavlov-vn-sosh-no62 Павлов Валентин Николаевич] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160310072431/http://zenit-ufa.ru/ucheniki/pavlov-vn-sosh-no62 |date=2016-03-10 }} на сайте Детского центра туризма, краеведения и экскурсий «Зенит»;</ref>. Хеҙмәт эшмәкәрлеген Өфө ҡалаһының (Яңы Өфө нефть эшкәртеү заводының медик-санитар часы) 8-се дауаханаһында урта медицина хеҙмәткәре булып башлай * [[1983]]—[[1989 йыл]]дарҙа Башҡорт дәүләт медицина институтында (дауалау факультеты) уҡый. Юғары уҡыу йортон ҡыҙыл дипломға тамамлай. * 1989—[[1990 йыл]]дар: «Хирургия» һөнәре буйынса Өфө ҡалаһының 8-се ҡала клиник дауаханаһында интернатурала уҡый. Бер үк ваҡытта оператив хирургияның һәм Башҡорт дәүләт медицина институтының топографик анатомия кафедраһы ассистенты булып эшләй; * 1990 йыл: Башҡорт дәүләт медицина институтының оператив хирургия һәм топографик анатомия кафедраһы янындағы көндөҙгө аспирантурға уҡырға инә; * [[1992 йыл]]: алдан (йыл ярым эсендә) аспирантураны тамамлай. Шул уҡ йылда Рәсәй Халыҡтар дуҫлығы университетында «медицина фәндәре кандидаты» ғилми дәрәжәһенә дәғүә итеп, «Нарушения кровообращения при ожоговой травме и пути их коррекции» темаһына диссертация яҡлай. Ғилми етәкселәре — патофизиология кафедраһы мөдире, Башҡорт дәүләт медицина институтының дауалау факультеты деканы, медицина фәндәре докторы, профессор Д. А. Йәнекәев һәм Башҡорт дәүләт медицина институтының оператив хирургия һәм топографик анатомия кафедраһы мөдире, медицина фәндәре кандидаты, доцент В. Д Захарченко;<ref>Павлов, Валентин Николаевич. Нарушения кровообращения при ожоговой травме и пути их коррекции : автореферат дис. … кандидата медицинских наук : 14.00.16 — патологическая физиология. Москва, 1992. 18 c. Научные руководители: д. м. н., профессор Д. А. Еникеев; к. м. н., доцент В. Д. Захарченко. Защита: 16 декабря 1992 г. в Российском университете дружбы народов;</ref> * [[1993]]—[[1999 йыл]]дар: урология курсы менән Башҡорт дәүләт медицина институтының дөйөм хирургия кафедраһы ассистенты; * 1999 йыл: Рәсәй Халыҡтар дуҫлығы университетында «медицина фәндәре докторы» ғилми дәрәжәһенә дәғүә итеп, «Механизмы резорбции и влияние на регенерацию аллогенного коллагена в нормальной и патологически измененной печени» темаһына диссертация яҡлай. . Ғилми консультанты — медицина фәндәре докторы, профессор М. А. Нартайлаков (1994—1997 йылдарҙа — Башҡортостан Республикаһы Һаулыҡ һаҡлау министрлығының баш хирургы, 1997 йылдан — Башҡорт дәүләт медицина университетының дөйөм хирургия кафедраһы мөдире);<ref>Павлов, Валентин Николаевич. Механизмы резорбции и влияние на регенерацию аллогенного коллагена в нормальной и патологически измененной печени : автореферат дис. … доктора медицинских наук : 14.00.16, 14.00.27. Москва, Российский университет дружбы народов, 1999. 39 с. Научный консультант: д. м. н., проф. М. А. Нартайлаков;</ref> * 1999—[[2000 йыл]]дар: Башҡорт дәүләт медицина университетының урология курсы менән дөйөм хирургия кафедраһы доценты; * 1999 йыл: Республика клиник дауаханаһының урология бүлеге өсөн яуаплы, Өфө ҡалаһы.<ref name="ЛВ">[http://www.lvkgmu.ru/pvn.html Павлов Валентин Николаевич] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121114231613/http://www.lvkgmu.ru/pvn.html |date=2012-11-14 }} на сайте Лиги выпускников Казанского государственного медицинского университета;</ref> * 2000—[[2003 йыл]]дар: дөйөм хирургия кафедраһында профессор вазифаһында эшләй, Башҡорт дәүләт медицина университетының урология курсы мөдире; * [[2002 йыл]]: урология курсы менән дөйөм хирургия кафедраһы буйынса «профессор» тигән ғилми исем бирелә; * 2003 йылдан бөгөнгө көнгә тиклем: Башҡорт дәүләт медицина университетының дипломдан һуң белем биреү институты курсы менән урология кафедраһы мөдире. * [[2006 йыл]]—[[2008 йыл]]: Башҡорт дәүләт медицина университетының дауалау эштәре буйынса проректоры; * [[2011 йыл]]: бер тауыштан Башҡорт дәүләт медицина университеты ректоры итеп һайлана.<ref>[http://www.bashinform.ru/news/349346-rektorom-bashkirskogo-meduniversiteta-izbran-valentin-pavlov/ ''Альфия Аглиуллина.'' Ректором Башкирского медуниверситета избран Валентин Павлов. ИА «Башинформ», 22 марта 2011 года]</ref> Был вазифала Рәсәй Федерацияһының һаулыҡ һаҡлау һәм социаль үҫеш министрлығы бойороғо буйынса раҫлана. * [[2021 йыл]]: 25 майҙа йәшерен тауыш биреү юлы менән үткән һайлау һөҙөмтәһендә Валентин Павлов яңынан университет ректоры итеп һайланды, был вазифаны ул өсөнсө срок үтәйәсәк<ref>[https://www.bashinform.ru/news/1597551-v-bashkirskom-gosudarstvennom-meditsinskom-universitete-pereizbrali-rektora-/ В Башкирском государственном медицинском университете переизбрали ректора. ИА Башинформ, 25 мая 2021 года]{{ref-ru}}{{V|26|05|2021}}</ref>. == Юғары уҡыу йортон үҫтереүгә өлөшө == Профессор В. Н. Павлов етәкселегендә 2000 йылдар башынан Башҡорт дәүләт медицина университетының урология клиникалары әүҙем йыһазландырыла, ә 2006 йылдан — университеттың бөтә клиник базаһы заманса диагностикалау һәм дауалау ҡорамалдары: компьютер аппараты һәм магнит-резонанс томографияһы, ангиография һ. б. менән йыһазландырыла. Башҡорт дәүләт медицина университеты клиникаһында онкология һәм урология бүлектәре һәм күҙәнәк биотехнология лабораторияһы ойошторола, ҡан тамырҙары хирургияһы бүлеге ҙур үҫеш ала. Клиника базаһында Башҡортостан Республикаһы һәм Рәсәй халҡына төрлө юғары технологиялы медицина ярҙамы күрһәтелә. Башҡорт дәүләт медицина университетының ректоры булып һайланғандан алып В. Н. Павлов фән үҫешенә ҙур иғтибар бүлә. Уның инициативаһы менән университетта стоматологияның һәм онкологияның ғилми-тикшеренеү институттары, фармацевтик кластер ойошторола, үҙәк ғилми-тикшеренеү лабораторияһы — коллектив ғилми асыштар үҙәге ҡеүәтле үҫеш ала. Ректор инициативаһы менән фәнни-ғәмәли журнал «Вестник БГМУ» булдырыла. [[Файл:Павлов_Валентин_Николаевич,_ректор._Открытие_Центра_симуляционного_обучения_БГМУ.jpg|мини|500x500пкс|Профессор В. Н. Павлов (һулдан етенсе) коллегалары менән на Башҡорт дәүләт медицина университетының симуляцион уҡыуҙар үҙәген асыуҙа. 2012]] Ректор халыҡ-ара хеҙмәттәшлеккә ҙур иғтибар бүлә. Университет клиникаһының бөтә төп белгестәре стажировканы Германия клиникаларының профилле бүлектәрендә үтә. В. Н. Павлов тарафынан йәйелдерелгән эш өйрәнеүселәрҙең заманса ҡорамалдарҙы һәм технологияларҙы практикала үҙләштереүгә, квалификациялы табиптарҙың күнекмәләрен нығытыуға юнәлтелгән. Ошоноң менән бәйле практик күнекмәләр үҙәген һәм симуляцион уҡыуҙар үҙәген йыһазландырыуға, шулай уҡ Башҡорт дәүләт медицина университеты клиникаһында инсталляцияға айырым иғтибар бирелә. 2013—2015 йылдарҙа бында Рәсәйҙең һәм сит илдәрҙең төп белгестәре ҡатнашлығында 50-нән ашыу мастер-кластар үтә. Шуның арҡаһында операциялар барышын студенттар һәм БДМУ уҡытыусылары — интернет-трансляция режимында — республиканың алыҫ райондарындағы белгестәр күҙәтә ала. 2013 йылда Башҡорт дәүләт медицина университеты Мангейм Университетының, Гейдельберг һәм Регенсбург университеттарының медицина факультеттары менән хеҙмәттәшлек тураһында килешеү төҙөй. Килешеүҙәр академик уртаҡлашыуҙы, бергәләп ғилми тикшеренеүҙәр үткәреүҙе һәм медицина өлкәһендә инновацион асыштар үтәүҙе күҙ уңында тота. Башҡорт дәүләт медицина университетында Бойондороҡһоҙ дәүләттәр берләшмәһенән, шулай уҡ Һиндостандан һәм Сүриәнән студенттар, клиник ординаторҙар, аспиранттар уҡый. Үҙ сиратында, Башҡорт дәүләт медицина университетының йәш ғалимдары Германияның, Ҡытайҙың һәм Һиндостандың төп клиникаларында һәм юғары уҡыу йорттарында уҡый. В. Н. Павлов етәкселеге аҫтында университет ҡытай медицина юғары уҡыу йорттары менән уңышлы хеҙмәттәшлек итә. Медицина университеттарының Рәсәй-Ҡытай ассоциацияһы килешеүе сиктәрендә һәм Хеҙмәттәшлектең Шанхай ойошмаһы һәм БРИКС халыҡ-ара саммитары менән бәйле 2015 йылда Өфөлә Башҡорт дәүләт медицина университеты базаһында Рәсәй һәм Ҡытайҙың төп медицина юғары уҡыу йорттарының ректорҙары һәм хеҙмәткәрҙәре конференцияһы үтә. Уҡыу процессын активлаштырыуҙа төп йүнәлештәрҙең береһе булып Павлов фекеренсә студенттарҙа сәләмәт йәшәү рәүешен формалаштырыу тора. Медицина университетында ғына түгел, бәлки бөтә республикала йәштәрҙе тәрбиәләүҙә Башҡорт дәүләт университетының Волонтерлыҡ үҙәге ҙур роль уйнай. Үҙәк Өфөлә ШОС һәм БРИКС саммиттарын әҙерләүҙә һәм үткәреүҙә, Лондонда XXX ҡышҡы Олимпия уйындарын, XXII ҡышҡы Олимпия уйындарын һәм Сочила XI Параолимпия уйындарын үткәреүҙә әүҙем ҡатнаша == Ғалимдың, клиницистың һәм педагогтың эшмәкәрлеге == Профессор В. Н. Павловтың фәнни тикшеренеүҙәренең төп йүнәлештәре — диагностикалау ысулдарын камиллаштырыу, һейҙек-енес ағзалары системаһында барлыҡҡа килгән яман шеште иҫкәртеү һәм дауалау, реконструктив-пластик урология, андрология, урогинекология, иммунопрофилактика, иммунотерапия, урологияла ҡулланыу өсөн аллоген биоматериалдарҙы булдырыу. Ул — Башҡортостан Республикаһы урологтарының фәнни мәктәбенә нигеҙ һалыусы, бер нисә фәнни программалар эшләүсе һәм башҡарыусы, шул иҫәптән Башҡортостан Республикаһы Дәүләт фәнни-техник программаһы бүлектәрен төҙөүсе<ref name="СР">[http://sovetrektorov.ru/about/members/pavlovvn/ Павлов Валентин Николаевич] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510132055/http://sovetrektorov.ru/about/members/pavlovvn/ |date=2013-05-10 }} на сайте Совета ректоров медицинских и фармацевтических вузов России;</ref> Профессор В. Н. Павлов — юғары квалификациялы табип, «Урология» һәм «Хирургия» һөнәре буйынса юғары квалификация категорияһына эйә. Башҡорт дәүләт медицина университеты клиникаһында һәм Ғ. Ғ . Ҡыуатов исемендәге Республика клиник дауаханаһында дауалау-консультация эшен алып бара. [[Файл:Ректор_БГМУ_профессор_Валентин_Николаевич_Павлов_с_коллегами_проводит_лапароскопическую_операцию.jpg|мини|400x400пкс|Профессор Валентин Павлов һәм Руслан Сәфиуллин, доцент Руслан Ишемғолов (уңдан һулға) лапароскопик операция үткәрәләр. 2012]] В. Н. Павлов күп тапҡыр Мәскәүҙә, Дондағы Ростовта, Һарытауҙа, Төмәндә, Башҡортостандың күп ҡалаларында күрһәтмә операциялар үткәрә. Уның өлөшөнә иң ҡатмарлы операциялар яһау төшә: ике яҡлы бөйөр шештәренә, эсәктәрҙән эшләнгән яһалма бәүел ҡыуығын тергеҙеү, бөйөр өҫтө биҙҙәрен алып ташлау. 2007 йылда ул Рәсәйҙә тәүге тапҡыр программалы диализда булған ауырыуға бөйөр күсереп ултыртыу менән илиоцистопластика башҡарыла. 2014 йылда тәүге тапҡыр Рәсәйҙә янбаш төбөнөң тире-мускул фасциаль киҫәге пластикаһы менән бәләкәй янбаштың инфралеватор эвисцерацияһы башҡарыла. Профессор В. Н. Павлов етәкселегендә Башҡорт дәүләт медицина университеты клиникаһында 3D-технологияһы ярҙамында хирургия ҡатнашлығының яңы ысулдары индерелә. Башҡортостан Республикаһында В. Н. Павлов тарафынан онкология һәм урология патологияһында радикаль оператив ҡатнашлыҡтар индерелә (янбаш эвисцерациялары, аҫҡы ташҡан ҡан тамырҙарынан тромбэктомиялар, радикаль простатэктомия, радикаль цистэктомия), өҫкө һәм аҫҡы бәүел юлдарында трансуретраль эндоскопик ҡатнашыуҙар, енес биҙе рагында брахитерапия, лапароскопик операциялар, бәүел таштарын заманса ысулдар менән дауалау). Башҡортостан Республикаһында шеш ауырыуҙарын дауалағанда аллоген трансплантанттар, иммунопрофилактика, иммунотерапия, баҫым- тулҡын литотрипсия киң ҡулланыла. Ирҙәр түлһеҙлегендә һәм эректиль эшмәкәрлеге боҙолғанда дауалауҙа хәҙерге заман ысулдары ҡулланыла. 2003 йылдан менән билдәләнгән традицияларға ярашлы профессор В. Н. Павлов етәкселегендә «Абҙаҡ» тау саңғыһы үҙәге базаһында ике йылға бер халыҡ-ара рәсәй-фәнни ғәмәли конференциялар үтә. Был конференцияларҙа яңы клиник асыштар менән уртаҡлашып, урология фәненең төп белгестәре ҡатнаша. Был биенналеның атрибуттарының береһе булып урология буйынса мастер-класстар үтәкреү тора Ғилми-педагогик эшмәкәрлеге осоронда профессор В. Н. Павлов тарафынан 7 медицина фәндәре докторы, улар араһында — В. З. Ғәлимйәнов,<ref>''Галимзянов Виталий Захитович.'' Кишечная пластика мочевого пузыря: профилактика и лечение осложнений. 14.01.23 — урология. Автореферат диссертации на соискание ученой степени доктора медицинских наук. Москва — 2011 г. Работа выполнена в ГОУ ВПО «БГМУ» Росздрава. Научный консультант: д. м. н., профессор В. Н. Павлов;</ref> А. А. Казихинуров,<ref>''Казихинуров Альберт Альфритович.'' Расстройства и методы коррекции микроциркуляции при заболеваниях нижних мочевыводящих путей (экспериментально-клиническое исследование). 14.01.23 — урология. Автореферат диссертации на соискание ученой степени доктора медицинских наук. Москва — 2011 г. Работа выполнена в Государственном образовательном учреждении высшего профессионального образования «БГМУ» Федерального агентства по здравоохранению и социальному развитию. Научный консультант: д. м. н., профессор В. Н. Павлов;</ref> А. Р. Заһитов,<ref>''Загитов Артур Раусович.'' Комплексная реабилитация больных с урологическими осложнениями после радикальных операций на органах малого таза. Автореферат диссертации на соискание ученой степени доктора медицинских наук. 14.01.23 — урология. Москва — 2013 г. Работа выполнена в ГБОУ ВПО «БГМУ» Минздрава России. Научный консультант: д. м. н., профессор В. Н. Павлов;</ref> А. А. Измайлов<ref>''Измайлов Адель Альбертович.'' Факторы риска развития, прогноза и выбор тактики лечения рака мочевого пузыря. 14.01.23 — урология, 14.01.12 — онкология. Автореферат на соискание ученой степени доктора медицинских наук. Уфа — 2014 г. Работа выполнена в ГБОУ ВПО «БГМУ» Минздрава России. Научные консультанты: д. м. н., профессор В. Н. Павлов; д. м. н., профессор [//ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B0%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BD,_%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D0%94%D0%BC%D0%B8%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 А. Д. Каприн];</ref> һәм 47 медицина фәндәре кандидаты әҙерләп сығарыла. В. Н. Павлов — Башҡортостан Республикаһы һаулыҡ һаҡлау министрлығының штаттан тыш баш урологы (2001). Башҡортостан Республикаһының урологтар йәмғиәте рәйесе (2001). Рәсәй урологтары йәмғиәтенең Президиум идараһы ағзаһы.<ref>[http://www.ooorou.ru/ru/page/pravlenie-rou.html Состав Правления Российского общества урологов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160310074904/http://www.ooorou.ru/ru/page/pravlenie-rou.html |date=2016-03-10 }} на официальном сайте РОУ;</ref> Рәсәй Федерацияһы Волга буйы Федераль округында штаттан тыш баш белгес уролог (2015). Европа урологтар ассоциацияһы ағзаһы<ref name="Каф">[http://www.bgmy.ru/1714-kollektiv-kafedry-urologii-s-kursom-ipo.html Павлов Валентин Николаевич] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160310075539/http://www.bgmy.ru/1714-kollektiv-kafedry-urologii-s-kursom-ipo.html |date=2016-03-10 }} на странице Кафедры урологии с курсом ИПО БГМУ;</ref>. Америка урологтар ассоциацияһы ағзаһы. [[Файл:Павлов_Валентин_Николаевич,_уролог,_доктор_медицинских_наук,_профессор,_ректор_БГМУ_2.jpg|слева|мини|265x265пкс]] Рәсәй уҡыу йорттарының медицина һәм фармацевтика буйынса Уҡыу-методик берекмәһенең Президиумы ағзаһы, медик-биологик һөнәрҙәр («Медицина биохимияһы», «Медицина биофизикаһы», «Медицина кибернетикаһы») буйынса уҡыу-методик советтың рәйесе<ref>[http://ourorb.ru/sotrudniki-kafedry Павлов Валентин Николаевич] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160310074658/http://ourorb.ru/sotrudniki-kafedry |date=2016-03-10 }} на официальном сайте Общества урологов Республики Башкортостан;</ref> «Урология» һөнәре буйынса И. М. Сеченов исемендәге Беренсе Мәскәү дәүләт медицина университеты янында диссертация советы ағзаһы.<ref>[http://www.mma.ru/science/avtoref/11/members.html Состав диссертационного совета Д 208.040.11] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160310075410/http://www.mma.ru/science/avtoref/11/members.html |date=2016-03-10 }} на официальном сайте Первого Московского государственного медицинского университета имени И. М. Сеченова;</ref> «Вестник Башкирского государственного медицинского университета» электрон ғилми-ғәмәли журналдың баш мөхәррире. «Экспериментальная клиническая урология», , «Медицинский вестник Башкортостана» һәм «Врачебное сословие» журналдарының редколлегия ағзаһы.. == Дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәрлеге == * [[2013 йыл]]дан: Башҡортостан Республикаһының 5-се саҡырылыш [[Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай]] депутаты («Берҙәм Рәсәй» партияһынан). Дәүләт йыйылышы һәм Башҡортостан Республикаһы депутаттары тәҡдим иткән бюджет, һалым, инвестиция сәйәсәте һәм территориаль үҫеш буйынса, килемдәр, сығымдар, мөлкәт, һәм мөлкәт характерындағы йөкләмәләр тураһында мәғлүмәттәрҙең дөрөҫлөгө буйынса контроль комиссияһы ағзаһы; * Бөтә Рәсәйҙең «Берҙәм Рәсәй» сәйәси партияһы Башҡортостан төбәк бүлегенең «Сәләмәтлек» фирҡәһе проекты етәксеһе == Иң билдәле фәнни хеҙмәттәре == Профессор В. Н. Павлов 500-ләп фәнни һәм уҡытыу-методик хеҙмәттәр, шул иҫәптән урология буйынса Федераль ҡулланма баҫтырып сығара. Ул Рәсәй Федерацияһының 35 патентын уйлап табыуға һәм 4 патентты файҙалы моделдәргә ала. Уның хеҙмәттәре араһында иң билдәлеләре: {| | {{Начало скрытого блока |Заголовок = Иң билдәлеләре |Фон_заголовка = #ccc }} <blockquote> === Монографиялары, дәреслектәре. Йыйынтыҡтарын мөхәррирләүе === # Заболевания щитовидной железы: этиология, патогенез, клиника, диагностика, лечение, профилактика, оксидативный стресс / ''Давыдович М. Г., Павлов В. Н., Катаев В. А., Гильманов А. Ж., Башарова Г. Р., Гизатуллин Т. Р., Бояринова Н. В., Габбасов А. Р.'' — Уфа, БГМУ, 2014. — 500 с.; # Подготовка врачей и провизоров в условиях реформирования профессионального образования / Материалы межвузовской учебно-методической конференции с международным участием. Уфа, 01-31 марта 2013 г. — Ответственный редактор: ''Павлов В. Н.'' — [Б. и.], 2013. — 490 с.; # Болезни мочеполовой системы: заболеваемость, факторы риска, организация медицинской помощи / ''В. Н. Павлов, М. А. Шарафутдинов, Н. Х. Шарафутдинова;'' Гос. бюджетное образовательное учреждение высш. проф. образования «Башкирский гос. медицинский ун-т» М-во здравоохранения и социального развития Российской Федерации. — Уфа, Здравоохранение Башкортостана, 2012. — 178 с. — ISBN 5-8372-0242-1; # Фармакологическая коррекция процессов жизнедеятельности. Доклинические и клинические исследования новых лекарственных препаратов / Материалы Всероссийской молодежной конференции. Уфа, 08—10 июля 2012 г. — Ответственный редактор: ''Павлов В. Н.'' — [Б. и.], 2012. — 188 с.; # Вопросы теоретической и практической медицины. Материалы 76-й Республиканской научной конференции студентов и молодых ученых / Гос. образовательное учреждение высш. проф. образования «Башкирский гос. мед. ун-т» Федерального агентства по здравоохранению и социальному развитию [и др.]; редкол.: ''В. Н. Павлов'' и др. Уфа, ГОУ ВПО «БГМУ», 2011; # Урологии Башкортостана 60 лет / ''В. Н. Павлов, Г. В. Коржавин;'' Федеральное агентство по здравоохранению и социальному развитию, Гос. образовательное учреждение проф. образования «Башкирский гос. медицинский ун-т». — Уфа, Издательство ГОУ ВПО «БГМУ», 2008. — 211 с.<ref>Электронный каталог Российской государственной библиотеки;</ref> === Мәҡәләләре һәм доклад материалдары === # РОЛЬ ГЕНА СИНДРОМА БЛУМА В РАЗВИТИИ РАКА ПРЕДСТАТЕЛЬНОЙ ЖЕЛЕЗЫ. ''Кунсбаева Г. Б., Гилязова И. Р., Климентова Е. А., Хуснутдинова Э. К., Измайлов А. А., Сафиуллин Р. И., Хасанов Э. Х., Мустафин А. Т., Папоян А. О., Павлов В. Н.'' В сборнике: Актуальные вопросы экологии человека Сборник научных статей участников Всероссийской научно-практической конференции с международным участием: в 3-х томах. Ответственный редактор: Г. М. Хасанова. 2015. С. 21-25. # АНАЛИЗ РЕЗУЛЬТАТОВ ПОЛИФОКАЛЬНОЙ ПУНКЦИОННОЙ БИОПСИИ ПРЕДСТАТЕЛЬНОЙ ЖЕЛЕЗЫ. ''Павлов В. Н., Измайлов А. А., Муратов И. И., Кутлияров Л. М., Урманцев М. Ф., Папоян А. О., Кудряшов В. В.'' Медицинский альманах. 2015. № 2 (37). С. 72-73. # СЛУЧАЙ ВНУТРИУТРОБНОГО РАЗВИТИЯ ГИГАНТСКОГО ЦИТОКИНИНДУЦИРОВАННОГО ЗОБА У РЕБЕНКА, РОЖДЕННОГО ОТ МАТЕРИ, ИНФИЦИРОВАННОЙ ВИРУСАМИ СПИДА И ГЕПАТИТА ''С. Давыдович М. Г., Павлов В. Н., Катаев В. А., Загидуллин А. А., Идиатуллина Н. Н., Тихонова И. В., Кудряшова Т. В., Габбасов А. Р.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2015. Т. 10. № 1. С. 77-80. # РЕПРОДУКТИВНОЕ ЗДОРОВЬЕ МУЖЧИН-РАБОТНИКОВ В УСЛОВИЯХ ВОЗДЕЙСТВИЯ НЕБЛАГОПРИЯТНЫХ ФАКТОРОВ ПРОИЗВОДСТВЕННОЙ И ОКРУЖАЮЩЕЙ СРЕДЫ. ''Павлов В. Н., Терегулов Б. Ф.'' Медицина труда и экология человека. 2015. № 4. С. 182—187. # ДЕТЕРМИНАНТЫ РИСКА РАЗВИТИЯ ЭРЕКТИЛЬНОЙ ДИСФУНКЦИИ МУЖЧИН В РОССИЙСКОЙ ФЕДЕРАЦИИ: АНАЛИЗ РЕЗУЛЬТАТОВ ЭПИДЕМИОЛОГИЧЕСКОГО ИССЛЕДОВАНИЯ. ''Корнеев И. А., Алексеева Т. А., Аль-Шукри С. Х., Берников А. Н., Еркович А. А., Журавлев В. Н., Камалов А. А., Коган М. И., Павлов В. Н., Пушкарь Д. Ю.'' Урология. 2014. № 3. С. 26-31. # АССОЦИАЦИЯ ПОЛИМОРФНЫХ ВАРИАНТОВ ГЕНОВ РЕПАРАЦИИ ДНК XRCC1, XPD С РАЗВИТИЕМ РАКА МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ И РАКА ПОЧКИ. ''Ахмадишина Л. З., Гилязова И. Р., Кутлыева Л. Р., Корытина Г. Ф., Кочетова О. В., Урманцев М. Ф., Измайлова С. М., Измайлов А. А., Кунсбаева Г. Б., Загидуллин А. А., Халиуллин А. А., Павлов В. Н., Викторова Т. В., Хуснутдинова Э. К.'' Генетика. 2014. Т. 50. № 4. С. 481. Версии: DNA REPAIR XPCC1 AND XPD GENES POLYMORPHISM AS ASSOCIATED WITH THE DEVELOPMENT OF BLADDER CANCER AND RENAL CELL CARCINOMA. ''Akhmadishina L.Z., Gilyazova I.R., Kutlyeva L.R., Korytina G.F., Kochetova O.V., Victorova T.V., Khusnutdinova E.K., Urmantsev M.F., Izmailova S.M., Izmailov A.A., Zagidullin A.A., Khaliullin A.A., Pavlov V.N., Kunsbaeva G.B.'' Russian Journal of Genetics. 2014. Т. 50. № 4. С. 421—429. # ХИРУРГИЧЕСКОЕ ЛЕЧЕНИЕ РАН ПОЧКИ С ПРИМЕНЕНИЕМ АЛЛОТРАНСПЛАНТАТОВ. ''Павлов В. Н., Нигматуллин Р. Т., Насибуллин И. М., Хидиятов И. И., Насибуллина Г. М.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2014. Т. 9. № 5. С. 149—152. # ИЗМЕНЕНИЕ КОНЦЕНТРАЦИИ ГЛЮКУРОНОВОЙ КИСЛОТЫ В БИОЛОГИЧЕСКИХ ЖИДКОСТЯХ В ЗАВИСИМОСТИОТ МЕТОДОВ ЛЕЧЕНИЯ ТРАВМАТИЧЕСКИХ РАЗРЫВОВ МОЧЕВЫХ И ПОЛОВЫХ ОРГАНОВ. ''Юлдашев С. М., Павлов В. Н., Юлдашев М. Т., Галимзянов В. З., Сафиуллин Р. И., Насибуллин И. М.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2014. Т. 9. № 5. С. 97-103. # МЕДИКО-БИОЛОГИЧЕСКИЕ, СОЦИАЛЬНЫЕ И КУЛЬТУРНО-ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫЕ АСПЕКТЫ ОХРАНЫ МУЖСКОГО ЗДОРОВЬЯ. ''Павлов В. Н., Галимова Э. Ф., Ахмадуллина Г. Х., Галимов Ш. Н.'' Профилактическая и клиническая медицина. 2014. № 2 (51). С. 5-13. # ОСОБЕННОСТИ НУТРИТИВНОЙ ПОДДЕРЖКИ В РАННЕМ ПОСЛЕОПЕРАЦИОННОМ ПЕРИОДЕ ПОСЛЕ РАСШИРЕННЫХ РЕКОНСТРУКТИВНО-ПЛАСТИЧЕСКИХ ОПЕРАЦИЙ В УРОЛОГИИ. ''Шарипов Р. А., Павлов В. Н.'' Экспериментальная и клиническая урология. 2014. № 1. С. 40-43. # КАЧЕСТВО ПОДГОТОВКИ СТУДЕНТОВ МЕДИЦИНСКОГО ПРОФИЛЯ В УСЛОВИЯХ МОДЕРНИЗАЦИИ ЗДРАВООХРАНЕНИЯ. ''Павлов В. Н., Цыглин А. А., Муталова Э. Г., Файзуллина Р. М., Хусаенова А. А., Богданов Р. Р.'' В сборнике: Современные аспекты реализации ФГОС и ФГТ. Вузовская педагогика Материалы конференции. Красноярский государственный медицинский университет имени профессора В. Ф. Войно-Ясенецкого; Главный редактор С. Ю. Никулина. 2013. С. 109—111. # РЕЗУЛЬТАТЫ ОТКРЬІТОГО МНОГОЦЕНТРОВОГО ИССЛЕДОВАНИЯ БЕЗОПАСНОСТИ ПРИМЕНЕНИЯ ДОКСАЗОЗИНА В КОМБИНАЦИИ С ИНДИГАЛОМ У МУЖЧИН С АДЕНОМОЙ ПРЕДСТАТЕЛЬНОЙ ЖЕЛЕЗЬІ I—II СТАДИЙ. ''Павлов В. Н., Комяков Б. К., Григорьев М. З., Сивков А. В., Блюмберг Б. И., Казихинуров А. А., Измайлов А. А., Боярко А. В., Абзалилов Р. А.'' Урология. 2013. № 2. С. 42-47. # ОСОБЕННОСТИ ФЕРМЕНТНОГО ПРОФИЛЯ И ЭНЕРГЕТИЧЕСКОГО СТАТУСА СПЕРМАЛЬНОЙ ПЛАЗМЫ ПРИ ИДИОПАТИЧЕСКОМ БЕСПЛОДИИ. ''Галимова Э. Ф., Павлов В. Н., Абдуллина А. З., Галимов Ш. Н.'' Проблемы репродукции. 2013. № 1. С. 66-69. # ПОИСК МАРКЁРОВ РИСКА РАЗВИТИЯ РАКА МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ НА ОСНОВЕ ИЗУЧЕНИЯ ПОЛИМОРФНЫХ ВАРИАНТОВ ГЕНОВ СИСТЕМЫ AHR-CYP. ''Ахмадишина Л. З., Корытина Г. Ф., Кочетова О. В., Урманцев М. Ф., Измайлов А. А., Измайлова С. М., Павлов В. Н., Викторова Т. В.'' Медицинская генетика. 2013. Т. 12. № 10 (136). С. 29-34. # СИМУЛЯЦИОННОЕ ОБУЧЕНИЕ ВРАЧЕЙ-НЕОНАТОЛОГОВ В СИСТЕМЕ ПОСЛЕВУЗОВСКОГО ОБРАЗОВАНИЯ. ''Павлов В. Н., Викторов В. В., Крюкова А. Г.'' Вестник Башкирского университета. 2013. № 4. С. 81. # ПРОТЕКТИВНОЕ ДЕЙСТВИЕ ДОЗИРОВАННОЙ ФИЗИЧЕСКОЙ НАГРУЗКИ ПРИ ОКИСЛИТЕЛЬНОМ СТРЕССЕ СПЕРМАТОЗОИДОВ. ''Галимова Э. Ф., Павлов В. Н., Галимов Ш. Н.'' Андрология и генитальная хирургия. 2013. № 1. С. 40-43. # ВЛИЯНИЕ БИОФЛАВОНОИДОВ ПРОПОЛИСА НА АНТИОКСИДАНТНЫЙ ПОТЕНЦИАЛ ЭЯКУЛЯТА И ОКИСЛИТЕЛЬНОЕ ПОВРЕЖДЕНИЕ ДНК СПЕРМАТОЗОИДОВ. ''Галимов Ш. Н., Павлов В. Н., Галимова Э. Ф.'' Андрология и генитальная хирургия. 2013. № 4. С. 65-68. # РОЛЬ ЛАЗЕРНОЙ ДОППЛЕРОВСКОЙ ФЛОУМЕТРИИ В ОЦЕНКЕ ЭФФЕКТИВНОСТИ РЕАБИЛИТАЦИИ БОЛЬНЫХ С ЗАБОЛЕВАНИЯМИ ОРГАНОВ МАЛОГО ТАЗА. ''Павлов В. Н., Загитов А. Р., Казихинуров А. А., Ишемгулов Р. Р., Мустафин А. Т., Абзалилов Р. А., Боярко А. В., Ишмурзин Р. Р., Мухамедьянов Ф. Н., Усманова Н. В., Насибуллин И. М.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2013. Т. 8. № 2. С. 121—125. # ПОКАЗАТЕЛИ ВОДНОГО И ЭЛЕКТРОЛИТНОГО ОБМЕНА, ДИНАМИКА БИОМАРКЕРОВ ПОВРЕЖДЕНИЯ ПОЧКИ У ПАЦИЕНТОВ С УРОЛИТИАЗОМ ПОСЛЕ КОНТАКТНОЙ УРЕТРОЛИТОТРИПСИИ. ''Павлов В. Н., Пушкарев А. М., Алексеев А. В., Сафиуллин Р. И., Галимзянов В. З., Ракипов И. Г., Мустафин А. Т., Насибуллин И. М.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2013. Т. 8. № 2. С. 125—128. # ОПТИМИЗАЦИЯ КОМПЛЕКСНОЙ ТЕРАПИИ БОЛЬНЫХ С СИНДРОМОМ ХРОНИЧЕСКОЙ ТАЗОВОЙ БОЛИ, СОЧЕТАННОЙ С ЭРЕКТИЛЬНОЙ ДИСФУНКЦИЕЙ. ''Павлов В. Н., Абзалилов Р. А., Загитов А. Р., Казихинуров А. А., Пушкарев А. М., Измайлов А. А., Мустафин А. Т., Боярко А. В., Абдрахимов Р. В., Ишмурзин Р. Р., Усманова Н. В., Насибуллин И. М.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2013. Т. 8. № 2. С. 128—132. # РЕЗУЛЬТАТЫ МЕДИКАМЕНТОЗНОГО ЛЕЧЕНИЯ ПАЦИЕНТОВ С ДОБРОКАЧЕСТВЕННОЙ ГИПЕРПЛАЗИЕЙ ПРЕДСТАТЕЛЬНОЙ ЖЕЛЕЗЫI-II СТАДИЙ. ''Павлов В. Н., Казихинуров А. А., Сафиуллин Р. И., Загитов А. Р., Мустафин А. Т., Боярко А. В., Абзалилов Р. А., Ишмурзин Р. Р., Мухамедьянов Ф. Н., Усманова Н. В., Насибуллин И. М.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2013. Т. 8. № 2. С. 132—135. # СРАВНИТЕЛЬНЫЙ АНАЛИЗ АНТИОКСИДАНТНЫХ ЭФФЕКТОВ КОЭНЗИМА Q И L-КАРНИТИНА У МУЖЧИН С ИДИОПАТИЧЕСКОЙ ПАТОСПЕРМИЕЙ. ''Павлов В. Н., Галимова Э. Ф., Катаев В. А., Фархутдинов Р. Р., Мочалов К. С., Баймурзина Ю. Л., Галимов Ш. Н.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2013. Т. 8. № 6. С. 161—163. # АНАЛИЗ ЧАСТОТЫ ВСТРЕЧАЕМОСТИ МУТАЦИИ 5382INSC В ГЕНЕ BRCA1У ПАЦИЕНТОВ С РАКОМ ПРЕДСТАТЕЛЬНОЙ ЖЕЛЕЗЫ И ЗДОРОВЫХ МУЖЧИН, ПРОЖИВАЮЩИХ НА ТЕРРИТОРИИ РЕСПУБЛИКИБАШКОРТОСТАН. ''Павлов В. Н., Гилязова И. Р., Сафиуллин Р. И., Мустафин А. Т., Султанов И. М., Галимзянов В. З., Андреева Д. М., Хуснутдинова Э. К., Ногманова В. А.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2013. Т. 8. № 2. С. 183—185. # ИССЛЕДОВАНИЕ РОЛИ МЕЖГЕННЫХ ВЗАИМОДЕЙСТВИЙВ ФОРМИРОВАНИИ ПРЕДРАСПОЛОЖЕННОСТИ К ПОЧЕЧНО-КЛЕТОЧНОЙ КАРЦИНОМЕ У ЖИТЕЛЕЙ РЕСПУБЛИКИ БАШКОРТОСТАН. ''Павлов В. Н., Кутлыева Л. Р., Гилязова И. Р., Загидуллин А. А., Сафиуллин Р. И., Халиуллин А. А., Измайлов А. А., Климентова Е. А., Шафигина А. М., Хуснутдинова Э. К.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2013. Т. 8. № 2. С. 193—197. # РОЛЬ ЭЛЕКТРОМИОГРАФИИ МЫШЦ ДНА ТАЗА В ОЦЕНКЕ ЭФФЕКТИВНОСТИ РЕАБИЛИТАЦИИ БОЛЬНЫХ С РАССТРОЙСТВАМИ МОЧЕИСПУСКАНИЯ ПОСЛЕ РАДИКАЛЬНОЙ ПРОСТАТЭКТОМИИ. ''Павлов В. Н., Загитов А. Р., Казихинуров А. А., Галимзянов В. З., Измайлов А. А., Мустафин А. Т., Абзалилов Р. А., Боярко А. В., Ишмурзин Р. Р., Мухамедьянов Ф. Н., Усманова Н. В., Насибуллин И. М.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2013. Т. 8. № 2. С. 205—208. # АССОЦИАТИВНОЕ ИССЛЕДОВАНИЕ ВКЛАДА ПОЛИМОРФНЫХ ЛОКУСОВ ГЕНОВ ДЕТОКСИКАЦИИ КСЕНОБИОТИКОВ В РАЗВИТИЕ РЕЦИДИВА И ЛИМФОГЕННОГО МЕТАСТАЗИРОВАНИЯ РАКА МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ. ''Павлов В. Н., Измайлов А. А., Викторова Т. В., Измайлова С. М., Ахмадишина Л. З., Сафиуллин Р. И., Загитов А. Р., Мустафин А. Т., Урманцев М. Ф., Кутлияров Л. М., Ногманова В. А.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2013. Т. 8. № 2. С. 208—213. # РОЛЬ СТРУКТУРНЫХ БИОМАРКЕРОВ В ДИАГНОСТИКЕ ПОВРЕЖДЕНИЯ ПОЧЕК У БОЛЬНЫХ РАКОМ МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ ДО И ПОСЛЕ РАДИКАЛЬНОГО ХИРУРГИЧЕСКОГО ЛЕЧЕНИЯ. ''Павлов В. Н., Пушкарев А. М., Кондратенко Я. В., Алексеев А. В.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2013. Т. 8. № 6. С. 22-24. # NGAL — РАННИЙ БИОМАРКЕР ОСТРОГО ПОВРЕЖДЕНИЯ ПОЧЕК ПОСЛЕ КОНТАКТНОЙ УРЕТЕРОЛИТОТРИПСИИ. ''Павлов В. Н., Пушкарев А. М., Ракипов И. Г., Алексеев А. В., Насибуллин И. М.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2013. Т. 8. № 6. С. 24-27. # ВЫБОР ОБЪЕМА ЛИМФОДИССЕКЦИИ У БОЛЬНЫХ МЫШЕЧНО-ИНВАЗИВНЫМ РАКОМ МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ. ''Павлов В. Н., Измайлов А. А., Викторова Т. В., Измайлова С. М., Кутлияров Л. М., Урманцев М. Ф., Галимзянов В. З., Муратов И. И.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2013. Т. 8. № 6. С. 43-46. # ТАКТИКА ЛЕЧЕНИЯ ПАЦИЕНТОВ [С] МЫШЕЧНО-НЕИНВАЗИВНЫМ РАКОМ МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ ПРОМЕЖУТОЧНОГО РИСКА. ''Павлов В. Н., Измайлов А. А., Измайлова С. М., Урманцев М. Ф., Викторова Т. В., Муратов И. И.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2013. Т. 8. № 6. С. 46-51. # ЛУЧШИЕ — «ЛЕЧЕБНОЕ ДЕЛО» И «ПЕДИАТРИЯ». ''Павлов В. Н.'' Аккредитация в образовании. 2013. № 7 (67). С. 34-35. # ЗНАЧЕНИЕ ОЦЕНКИ МИКРОЦИРКУЛЯЦИИ У МУЖЧИН РЕПРОДУКТИВНОГО ВОЗРАСТА. ''Павлов В. Н., Хайретдинов А. В., Рахматуллина А. Р.'' CardioСоматика. 2013. № S1. С. 75-76. # ПЕРВОЕ ПИЛОТНОЕ ЭПИДЕМИОЛОГИЧЕСКОЕ ИССЛЕДОВАНИЕ РАСПРОСТРАНЕННОСТИ ЭРЕКТИЛЬНОЙ ДИСФУНКЦИИ В РОССИЙСКОЙ ФЕДЕРАЦИИ. ''Пушкарь Д. Ю., Камалов А. А., Аль-Шукри С. Х., Еркович А. А., Коган М. И., Павлов В. Н., Журавлев В. Н., Берников А. Н.'' Эффективная фармакотерапия. 2013. № 9. С. 28-31. # НАРУШЕНИЕ ВОДНО-ЭЛЕКТРОЛИТНОГО ОБМЕНА У ПАЦИЕНТОВ С МЕТАБОЛИЧЕСКИМ СИНДРОМОМ. ''Павлов В. Н., Алексеев А. В., Агавердиев А. Ф., Ишемгулов Р. Р.'' Урология. 2012. № 4. С. 30-32. # АНАЛИЗ РЕЗУЛЬТАТОВ ЭПИДЕМИОЛОГИЧЕСКОГО ИССЛЕДОВАНИЯ РАСПРОСТРАНЕННОСТИ ЭРЕКТИЛЬНОЙ ДИСФУНКЦИИ В РОССИЙСКОЙ ФЕДЕРАЦИИ. ''Пушкарь Д. Ю., Камалов А. А., Аль-Шукри С. Х., Еркович А. А., Коган М. И., Павлов В. Н., Журавлев В. Н., Берников А. Н.'' Урология. 2012. № 6. С. 5-9. # МЕДИКО-СОЦИАЛЬНАЯ ХАРАКТЕРИСТИКА МУЖЧИН С БЕСПЛОДИЕМ В РЕСПУБЛИКЕ БАШКОРТОСТАН. ''Фаттахов И. А., Павлов В. Н., Шарафутдинов М. А., Ахмадиева Г. Р.'' Российская академия медицинских наук. Бюллетень Национального научно-исследовательского института общественного здоровья. 2012. № 5. С. 139—141. # ПОИСК ИЗМЕНЕНИЙ НУКЛЕОТИДНОЙ ПОСЛЕДОВАТЕЛЬНОСТИ В ГЕНЕ ФОН ХИППЕЛЯ-ЛИНДАУ И АНАЛИЗ АЛЛЕЛЬНЫХ ДЕЛЕЦИЙ В ГЕНАХ-СУПРЕССОРАХ ОПУХОЛЕВОГО РОСТА У БОЛЬНЫХ СВЕТЛОКЛЕТОЧНЫМ РАКОМ ПОЧКИ ИЗ РЕСПУБЛИКИ БАШКОРТОСТАН. ''Кутлыева Л. Р., Гилязова И. Р., Хусаинова Р. И., Загидуллин А. А., Халиуллин А. А., Климентова Е. А., Шафигина А. М., Павлов В. Н., Хуснутдинова Э. К.'' Медицинская генетика. 2012. Т. 11. № 12 (126). С. 27-35. # ЦИТОКИНОВЫЙ СПЕКТР СЫВОРОТКИ КРОВИ И СПЕРМОПЛАЗМЫ ПРИ ИДИОПАТИЧЕСКОМ БЕСПЛОДИИ. ''Галимов Ш. Н., Галимова Э. Ф., Павлов В. Н.'' Пермский медицинский журнал. 2012. Т. 29. № 6. С. 58-63. # ЭПИДЕМИОЛОГИЧЕСКОЕ ИССЛЕДОВАНИЕ РАСПРОСТРАНЕННОСТИ ЭРЕКТИЛЬНОЙ ДИСФУНКЦИИ В РОССИЙСКОЙ ФЕДЕРАЦИИ. ''Пушкарь Д. Ю., Камалов А. А., АльШукри С. Х., Еркович А. А., Коган М. И., Павлов В. Н., Журавлев В. Н., Берников А. Н.'' Русский медицинский журнал. 2012. Т. 20. № 3. С. 112—115. # МАРКЕРЫ ПРОГНОЗА ЛИМФОГЕННОГО МЕТАСТАЗИРОВАНИЯ РАКА МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ. ''Павлов В. Н., Измайлов А. А., Измайлова С. М., Викторова Т. В., Урманцев М. Ф.'' Бюллетень сибирской медицины. 2012. Т. 11. № 2. С. 128—132. # ПУТИ ОПТИМИЗАЦИИ МЕДИКАМЕНТОЗНОГО ЛЕЧЕНИЯ БОЛЬНЫХ С ДОБРОКАЧЕСТВЕННОЙ ГИПЕРПЛАЗИЕЙ ПРЕДСТАТЕЛЬНОЙ ЖЕЛЕЗЫ I—II СТАДИИ. ''Павлов В. Н., Казихинуров А. А., Измайлов А. А., Боярко А. В., Папоян А. О., Абдрахимов Р. В.'' Бюллетень сибирской медицины. 2012. Т. 11. № 2. С. 133—138. # РЕАБИЛИТАЦИЯ УРОЛОГИЧЕСКИХ БОЛЬНЫХ. ''Павлов В. Н., Загитов А. А., Измайлов А. А., Казихинуров А. А., Галимзянов В. З., Сафиуллин Р. И.'' Бюллетень сибирской медицины. 2012. Т. 11. № 2. С. 153—156. # НАРУШЕНИЕ ВОДНО-ЭЛЕКТРОЛИТНОГО ОБМЕНА У ПАЦИЕНТОВ С МЕТАБОЛИЧЕСКИМ СИНДРОМОМ. ''Павлов В. Н., Алексеев А. В., Ишемгулов Р. Р., Измайлов А. А., Галеева Ж. А., Алексеев А. В.'' Бюллетень сибирской медицины. 2012. Т. 11. № 2. С. 40-43. # НАРУШЕНИЕ ВОДНО-ЭЛЕКТРОЛИТНОГО ОБМЕНА У ПАЦИЕНТОВ С РАКОМ МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ ДО И ПОСЛЕ РАДИКАЛЬНОГО ХИРУРГИЧЕСКОГО ЛЕЧЕНИЯ. ''Павлов В. Н., Пушкарев А. М., Алексеев А. В., Кондратенко Я. В., Измайлов А. А.'' Бюллетень сибирской медицины. 2012. Т. 11. № 2. С. 44-47. # НАРУШЕНИЕ ВОДНО-ЭЛЕКТРОЛИТНОГО ОБМЕНА У ПАЦИЕНТОВ С КАМНЯМИ МОЧЕТОЧНИКОВ ПОСЛЕ КОНТАКТНОЙ ЛИТОТРИПСИИ. ''Павлов В. Н., Пушкарев А. М., Алексеев А. В., Ракипов И. Г., Мусин Д. Р., Измайлов А. А.'' Бюллетень сибирской медицины. 2012. Т. 11. № 2. С. 48-51. # ДОСТИЖЕНИЯ И ПЕРСПЕКТИВЫ УРОЛОГИИ В РЕСПУБЛИКЕ БАШКОРТОСТАН. ''Павлов В. Н., Коржавин Г. В., Казихинуров А. А., Сафиуллин Р. И., Ишемгулов Р. Р.'' Вестник Академии наук Республики Башкортостан. 2012. Т. 17. № 4. С. 23-29. # ДИНАМИКА МАРКЕРОВ ПОВРЕЖДЕНИЯ ПОЧЕК, СОСТОЯНИЕ АЗОТИСТОГО И ВОДНО-ЭЛЕКТРОЛИТНОГО ОБМЕНА У ПАЦИЕНТОВ, СТРАДАЮЩИХ РАКОМ МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ, ДО И ПОСЛЕ РАДИКАЛЬНОГО ХИРУРГИЧЕСКОГО ЛЕЧЕНИЯ. ''Павлов В. Н., Пушкарев А. М., Кондратенко Я. В., Алексеев А. В., Измайлов А. А.'' Онкоурология. 2012. № 4. С. 27-33. # МОЛЕКУЛЯРНЫЕ МАРКЕРЫ ПРОГНОЗА ПРИ РАКЕ МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ. ''Павлов В. Н., Измайлов А. А., Ахмадишина Л. З., Викторова Т. В., Измайлова С. М., Урманцев М. Ф., Алексеев А. В., Загитов А. Р., Кутлияров Л. М.'' Онкоурология. 2012. № 2. С. 32-37. # МАРКЕРЫ ПРОГНОЗА РЕЦИДИВА И ЛИМФОГЕННОГО МЕТАСТАЗИРОВАНИЯ РАКА МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ. ''Павлов В. Н., Измайлов А. А., Измайлова С. М., Урманцев М. Ф., Ахмадишина Л. З., Алексеев А. В., Загитов А. Р., Кутлияров Л. М., Викторова Т. В.'' Онкоурология. 2012. № 1. С. 56-62. # ГЕНЕТИЧЕСКИЕ МАРКЕРЫ ПРОГНОЗА РЕЦИДИВА ПОВЕРХНОСТНОГО РАКА МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ. ''Павлов В. Н., Измайлов А. А., Измайлова С. М., Казихинуров А. А., Урманцев М. Ф.'' Уральский медицинский журнал. 2012. № 3. С. 20-23. # АНАЛИЗ РЕЗУЛЬТАТОВ РАДИКАЛЬНЫХ ЦИСТЭКТОМИЙ ПРИ МЫШЕЧНО-ИНВАЗИВНОМ РАКЕ МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ. ''Павлов В. Н., Измайлов А. А., Измайлова С. М., Кутлияров Л. М., Галимзянов В. З., Казихинуров А. А., Алексеев А. В., Загитов А. Р., Урманцев М. Ф., Кондратенко Я. В., Кудряшов В. В.'' Уральский медицинский журнал. 2012. № 3. С. 24-28. # ЭПИДЕМИОЛОГИЧЕСКОЕ ИССЛЕДОВАНИЕ РАСПРОСТРАНЕННОСТИ ЭРЕКТИЛЬНОЙ ДИСФУНКЦИИ В РОССИЙСКОЙ ФЕДЕРАЦИИ. ''Пушкарь Д. Ю., Камалов А. А., Аль-Шукри С. Х., Еркович А. А., Коган М. И., Павлов В. Н., Журавлев В. Н., Берников А. Н.'' Уральский медицинский журнал. 2012. № 3. С. 75-79. # КОРРЕКЦИЯ НАРУШЕНИЙ ВОДНО-ЭЛЕКТРОЛИТНОГО ОБМЕНА И ФУНКЦИИ ПОЧЕК У ПАЦИЕНТОВ С МЕТАБОЛИЧЕСКИМ СИНДРОМОМ ПРИ УМЕНЬШЕНИИ АБДОМИНАЛЬНОГО ОЖИРЕНИЯ. ''Павлов В. Н., Алексеев А. В., Агавердиев А. Ф., Ишемгулов Р. Р., Ишмурзин Р. Р.'' Уральский медицинский журнал. 2012. № 13. С. 88-93. # РЕЗУЛЬТАТЫ КОМПЛЕКСНОЙ РЕАБИЛИТАЦИИ БОЛЬНЫХ ПОСЛЕ РАДИКАЛЬНОЙ ПРОСТАТЭКТОМИИ. ''Павлов В. Н., Загитов А. Р., Мустафин А. Т., Измайлов А. А., Коржавин В. Г., Сахаутдинов Д. Р.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2012. Т. 7. № 4. С. 32-36. # ОЦЕНКА ВЛИЯНИЯ L-КАРНИТИНА НА РЕПРОДУКТИВНУЮ ФУНКЦИЮ МУЖЧИН С ИДИОПАТИЧЕСКОЙ ПАТОСПЕРМИЕЙ. ''Павлов В. Н., Галимова Э. Ф., Мочалов К. С., Петрова И. В., Баймурзина Ю. Л., Зарипова Р. М., Галимов Ш. Н.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2012. Т. 7. № 4. С. 36-40. # ОПТИМИЗАЦИЯ МЕДИКАМЕНТОЗНОГО ЛЕЧЕНИЯ БОЛЬНЫХ С ДОБРОКАЧЕСТВЕННОЙ ГИПЕРПЛАЗИЕЙ ПРЕДСТАТЕЛЬНОЙ ЖЕЛЕЗЫ I—II СТАДИЙ. ''Павлов В. Н., Казихинуров А. А., Боярко А. В., Абзалилов Р. А., Коржавин В. Г., Сахаутдинов Д. Р.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2012. Т. 7. № 3. С. 46-52. # СИНДРОМ НИЖНИХ МОЧЕВЫХ ПУТЕЙ У БОЛЬНЫХ ГЛПС В ПЕРИОД ПОЛИУРИИ И РЕКОНВАЛЕСЦЕНЦИИ. ''Павлов В. Н., Сафиуллин Р. И., Коржавин В. Г., Мустафин А. Т., Сахаутдинов Д. Р., Казихинуров А. А., Насибуллин И. М.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2012. Т. 7. № 5. С. 51-56. # ОПТИМИЗАЦИЯ МЕДИКАМЕНТОЗНОГО ЛЕЧЕНИЯ БОЛЬНЫХС ХРОНИЧЕСКИМ АБАКТЕРИАЛЬНЫМ ПРОСТАТИТОМ, СОЧЕТАННЫМ С ЭРЕКТИЛЬНОЙ ДИСФУНКЦИЕЙ. ''Павлов В. Н., Казихинуров А. А., Ишемгулов Р. Р., Хайретдинов А. В., Абзалилов Р. А., Боярко А. В., Коржавин В. Г., Сахаутдинов Д. Р.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2012. Т. 7. № 4. С. 56-59. # ОТДАЛЕННЫЕ РЕЗУЛЬТАТЫ ОПЕРАТИВНОГО ЛЕЧЕНИЯ ОСЛОЖНЕНИЙ ГЕМОРРАГИЧЕСКОЙ ЛИХОРАДКИ С ПОЧЕЧНЫМ СИНДРОМОМ. ''Павлов В. Н., Сафиуллин Р. И., Сахаутдинов Д. Р., Мустафин А. Т., Коржавин В. Г., Казихинуров А. А.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2012. Т. 7. № 6. С. 56-59. # ДОСТИЖЕНИЯ И ПЕРСПЕКТИВЫ УРОЛОГИИ В РЕСПУБЛИКЕ БАШКОРТОСТАН. ''Павлов В. Н., Коржавин Г. В., Казихинуров А. А., Сафиуллин Р. И., Пушкарев А. М., Галимзянов В. З., Казихинуров А. А., Ишемгулов Р. Р., Измайлов А. А., Загидуллин А. А., Мустафин А. Т., Загитов А. Р.'' Вестник Башкирского государственного медицинского университета. 2012. № 2. С. 447—457. # ПОЛИМОРФНЫЕ ВАРИАНТЫ ГЕНОВ БИОТРАНСФОРМАЦИИ КСЕНОБИОТИКОВ И РЕПАРАЦИИ ДНК КАК МАРКЕРЫ ПРЕДРАСПОЛОЖЕННОСТИ К РАЗВИТИЮ ЗЛОКАЧЕСТВЕННЫХ НОВООБРАЗОВАНИЙ МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ. ''Измайлова С. М., Ахмадишина Л. З., Измайлов А. А., Павлов В. Н., Викторова Т. В.'' Биомика. 2012. Т. 2. № 2. С. 54-67. # АНАЛИЗ РЕЗУЛЬТАТОВ ХИРУРГИЧЕСКОГО ЛЕЧЕНИЯ МУЖЧИН С ТРАВМАТИЧЕСКИМИ ПОВРЕЖДЕНИЯМИ ЯИЧЕК. ''Юлдашев С. М., Павлов В. Н., Юлдашев М. Т.'' Пермский медицинский журнал. 2011. Т. 28. № 4. С. 43-47. # ЗЛОКАЧЕСТВЕННЫЕ ОПУХОЛИ МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ. ''Павлов В. Н., Измайлов А. А., Измайлова С. М., Мустафин А. Т., Галимзянов В. З., Урманцев М. Ф.'' Фарматека. 2011. № 17. С. 27-31. # ГЕНЕТИЧЕСКИЕ МАРКЕРЫ РИСКА РАЗВИТИЯ ПОВЕРХНОСТНОГО И ИНВАЗИВНОГО РАКА МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ. ''Павлов В. Н., Измайлов А. А., Викторова Т. В., Измайлова С. М., Ахмадишина Л. З., Галимзянов В. З., Загидуллин А. А.'' Онкоурология. 2011. № 2. С. 23-28. # НАРУШЕНИЕ ВОДНО-ЭЛЕКТРОЛИТНОГО ОБМЕНА У ПАЦИЕНТОВ С МОЧЕКАМЕННОЙ БОЛЕЗНЬЮ ПОСЛЕ ДИСТАНЦИОННОЙ ЛИТОТРИПСИИ. ''Павлов В. Н., Гатиятуллина Р. С., Алексеев А. В., Чингизова Г. Н.'' Саратовский научно-медицинский журнал. 2011. Т. 7. № S2. С. 210. # НАШ ОПЫТ ПРОВЕДЕНИЯ ДИСТАНЦИОННОЙ ЛИТОТРИПСИИ У ПАЦИЕНТКИ С ЭЛЕКТРОКАРДИОСТИМУЛЯТОРОМ. ''Павлов В. Н., Пушкарев А. М., Мусин Д. Р., Алексеев А. В., Сагитов И. Ш.'' Саратовский научно-медицинский журнал. 2011. Т. 7. № S2. С. 211. # РЕГЕНЕРАЦИЯ ПОЧЕЧНОЙ ПАРЕНХИМЫ ПРИ ХИРУРГИЧЕСКОМ ЛЕЧЕНИИПУТЕМ ПРИМЕНЕНИЯ АЛЛОТРАНСПЛАНТАТОВ. ''Насибуллин И. М., Павлов В. Н., Нигматуллин Р. Т., Мустафин А. Т., Зырянов А. В., Пушкарев А. М., Галимзянов В. З., Насибуллина Г. М.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2011. Т. 6. № 6. С. 112—114. # СОСТОЯНИЕ ВОДНО-ЭЛЕКТРОЛИТНОГО И АЗОТИСТОГО ОБМЕНА У ПАЦИЕНТОВ С МОЧЕКАМЕННОЙ БОЛЕЗНЬЮ ПОСЛЕ ДИСТАНЦИОННОЙ НЕФРОЛИТОТРИПСИИ. ''Павлов В. Н., Алексеев А. В., Гатиятуллина Р. С., Ишемгулов Р. Р., Мустафин А. Т., Насибуллин И. М., Ракипов И. Г.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2011. Т. 6. № 2. С. 116—119. # РЕАБИЛИТАЦИЯ БОЛЬНЫХ ПОСЛЕ КИШЕЧНОЙ ПЛАСТИКИ МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ. ''Павлов В. Н., Загитов А. Р., Измайлов А. А., Казихинуров А. А., Мустафин А. Т., Гильмутдинов Б. Р.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2011. Т. 6. № 2. С. 119—122. # МИКРОЦИРКУЛЯТОРНЫЕ И ЭЛЕКТРОЛИТНЫЕ НАРУШЕНИЯ У БОЛЬНЫХ С ЭРЕКТИЛЬНОЙ ДИСФУНКЦИЕЙ ПРИ МЕТАБОЛИЧЕСКОМ СИНДРОМЕ. ''Павлов В. Н., Ишемгулов Р. Р., Алексеев А. В., Мустафин А. Т., Хайретдинов А. В., Ишмурзин Р. Р., Сафаров Р. Э., Рахматуллина А. Р.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2011. Т. 6. № 2. С. 123—126. # ВЛИЯНИЕ ИЛЕОЦИСТОПЛАСТИКИ НА ПОКАЗАТЕЛИ АЗОТИСТОГО И ВОДНО- МИНЕРАЛЬНОГО ОБМЕНА У БОЛЬНЫХ РАКОМ МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ. ''Павлов В. Н., Кондратенко Я. В., Алексеев А. В., Галимзянов В. З., Гатиятуллина Р. С., Измайлов А. А.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2011. Т. 6. № 2. С. 126—130. # МОЛЕКУЛЯРНО-ГЕНЕТИЧЕСКИЕ МАРКЕРЫ ПРОГНОЗА ПРИ ПОЧЕЧНО-КЛЕТОЧНОЙ КАРЦИНОМЕ. ''Павлов В. Н., Кутлыева Л. Р., Гилязова И. Р., Загидуллин А. А., Мустафин А. Т., Халиуллин А. А., Ямалитдинова Р. Р., Климентова Е. А., Зырянов А. В., Пушкарев А. М., Хуснутдинова Э. К.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2011. Т. 6. № 6. С. 150—154. # МЕТИЛИРОВАНИЕ ГЕНА ГЛУТАТИОН-S-ТРАНСФЕРАЗЫ P1 (GSTP1) КАК ДИАГНОСТИЧЕСКИЙ МАРКЕР РАЗВИТИЯ РАКА ПРЕДСТАТЕЛЬНОЙ ЖЕЛЕЗЫ. ''Павлов В. Н., Гилязова И. Р., Мустафин А. Т., Мингазова Л. Р., Сафиуллин Р. И., Измайлов А. А., Загидуллин А. А., Папоян А. О., Урманцев М. Ф., Кутлияров Л. М., Хуснутдинова Э. К.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2011. Т. 6. № 2. С. 185—191. # ОЦЕНКА РИСКА ЛИМФОГЕННОГО МЕТАСТАЗИРОВАНИЯ ПРИ ИНВАЗИВНОМ РАКЕ МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ. ''Павлов В. Н., Измайлов А. А., Викторова Т. В., Измайлова С. М., Мустафин А. Т., Урманцев М. Ф., Ахмадишина Л. З., Алексеев А. В., Загитов А. Р., Кутлияров Л. М.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2011. Т. 6. № 2. С. 191—195. # ОЦЕНКА АНЕСТЕЗИОЛОГИЧЕСКОГО ОБЕСПЕЧЕНИЯ КОМБИНИРОВАННЫХ ОПЕРАЦИЙ В УРОЛОГИИ. ''Насретдинова С. М., Шарипов Р. А., Латыпов А. М., Павлов В. Н., Садритдинов М. А., Лешкова В. Е.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2011. Т. 6. № 2. С. 362—364. # ОПТИМИЗАЦИЯ НУТРИТИВНОЙ ПОДДЕРЖКИ В РАННЕМ ПОСЛЕОПЕРАЦИОННОМ ПЕРИОДЕ ПОСЛЕ РАДИКАЛЬНОЙ ЦИСТЭКТОМИИ С ИЛЕОЦИСТОПЛАСТИКОЙ. ''Латыпов А. М., Шарипов Р. А., Насретдинова С. М., Садритдинов М. А., Павлов В. Н., Лешкова В. Е.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2011. Т. 6. № 2. С. 364—367. # МОЛЕКУЛЯРНО-ГЕНЕТИЧЕСКИЕ МАРКЕРЫ ПРОГНОЗА ПРИ ПОВЕРХНОСТНОМ РАКЕ МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ. ''Измайлов А. А., Павлов В. Н., Измайлова С. М., Мустафин А. Т., Урманцев М. Ф., Алексеев А. В., Загитов А. Р., Викторова Т. В., Ногманова В. А.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2011. Т. 6. № 5. С. 47-51. # ПРИМЕНЕНИЕ АЛЛОТРАНСПЛАНТАТА С ЦЕЛЬЮ ГЕМОСТАЗА ПРИ ОПЕРАЦИЯХ НА ПОЧКЕ. ''Павлов В. Н., Казихинуров А. А., Сафиуллин Р. И., Пушкарев А. М., Мустафин А. Т., Назмутдинова Р. Г., Коржавин В. Г., Cахаутдинов Д. А., Гараев Р. Р.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2011. Т. 6. № 6. С. 91-94. # ИССЛЕДОВАНИЕ МИКРОЦИРКУЛЯТОРНЫХ ИЗМЕНЕНИЙ У МУЖЧИН В УРЕТРЕ ПРИ МОЧЕПОЛОВОМ ТРИХОМОНИАЗЕ. ''Шакирова Г. Р., Хисматуллина З. Р., Павлов В. Н., Ишемгулов Р. Р., Мустафин А. Т., Мустафина Г. Р.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2011. Т. 6. № 5. С. 94-97. # САНАТОРНО-КУРОРТНОЕ ЛЕЧЕНИЕ БОЛЬНЫХ ПЕРЕНЕСШИХ ГЛПС, ОСЛОЖНЕННУЮ СПОНТАННЫМ РАЗРЫВОМ ПОЧКИ И ЗАБРЮШИННЫМ КРОВОИЗЛИЯНИЕМ. ''Казихинуров А. А., Павлов В. Н., Казихинуров Р. А., Загитов А. Р., Казихинурова Л. Ш., Мартиросян Т. Р., Коржавин В. Г., Сахаутдинов Д. Р., Гильмутдинов Б. Р.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2011. Т. 6. № 2. С. 97-101. # ЕСТЕСТВОЗНАНИЕ — ОСНОВА ФУНДАМЕНТАЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ ВРАЧЕЙ. ''Павлов В. Н.'' Аккредитация в образовании. 2011. № 5 (49). С. 50-51. # ПУТИ СОВЕРШЕНСТВОВАНИЯ ПРОГНОСТИЧЕСКИХ ПОДХОДОВ К ПРОЦЕССАМ МЕТАСТАЗИРОВАНИЯ ПОЧЕЧНО-КЛЕТОЧНОГО РАКА У БОЛЬНЫХ, ПЕРЕНЕСШИХ ПРЕДОПЕРАЦИОННУЮ РЕНТГЕНЭНДОВАСКУЛЯРНУЮ ХИМИОЖИРОВУЮ ЭМБОЛИЗАЦИЮ СОСУДОВ ПОЧКИ. ''Павлов В. Н., Карелин М. И., Атрощенко А. В.'' Креативная хирургия и онкология. 2011. № 4. С. 11-15. # СРАВНИТЕЛЬНАЯ ОЦЕНКА ПОКАЗАТЕЛЕЙ АЗОТИСТОГО И ВОДНО-ЭЛЕКТРОЛИТНОГО ОБМЕНА У ПАЦИЕНТОВ С РАКОМ МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ ПОСЛЕ РАДИКАЛЬНОЙ ЦИСТЭКТОМИИ С РАЗЛИЧНЫМИ СПОСОБАМИ ДЕРИВАЦИИ МОЧИ. ''Павлов В. Н., Кондратенко Я. В., Алексеев А. В., Измайлов А. А., Галимзянов В. З., Загитов А. Р.'' Креативная хирургия и онкология. 2011. № 3. С. 63-66. # СРАВНИТЕЛЬНАЯ ОЦЕНКА ПОКАЗАТЕЛЕЙ АЗОТИСТОГО И ВОДНО-ЭЛЕКТРОЛИТНОГО ОБМЕНА У ПАЦИЕНТОВ С РАКОМ МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ ПОСЛЕ РАДИКАЛЬНОЙ ЦИСТЭКТОМИИ С РАЗЛИЧНЫМИ СПОСОБАМИ ДЕРИВАЦИИ МОЧИ. ''Павлов В. Н., Кондратенко Я. В., Алексеев А. В., Измайлов А. А., Галимзянов В. З., Загитов А. Р.'' Креативная хирургия и онкология. 2011. № 2. С. 63-66. # РЕАБИЛИТАЦИЯ БОЛЬНЫХ ПОСЛЕ РАДИКАЛЬНОЙ ЦИСТЭКТОМИИ. ''Павлов В. Н., Загитов А. Р., Казихинуров А. А., Галимзянов В. З., Измайлов А. А.'' Креативная хирургия и онкология. 2011. № 4. С. 86-88. # РЕЗУЛЬТАТЫ ПРОМЕЖУТОЧНОГО АНАЛИЗА ДАННЫХ ОТКРЫТОГО МНОГОЦЕНТРОВОГО ИССЛЕДОВАНИЯ ПРИМЕНЕНИЯ ДОКСАЗОЗИНА В КОМБИНАЦИИ С ИНДИГАЛОМ ПРИ ДГПЖ («ОДИССЕЙ»). ''Сивков А. В., Григорьев М. Э., Крупин В. Н., Павлов В. Н., Баженов И. В., Блюмберг Б. И., Кульчавеня Е. В., Комяков Б. К., Киселев В. И., Друх В. М.'' Экспериментальная и клиническая урология. 2011. № 1. С. 74-78. # НАРУШЕНИЕ ВОДНО-ЭЛЕКТРОЛИТНОГО И АЗОТИСТОГО ОБМЕНОВ У ПАЦИЕНТОВ ПОСЛЕ ДИСТАНЦИОННОЙ НЕФРОЛИТОТРИПСИИ. ''Павлов В. Н., Ишемгулов Р. Р., Алексеев А. В.'' Бюллетень медицинских интернет-конференций. 2011. Т. 1. № 3. С. 73-82. # МОЛЕКУЛЯРНО-ГЕНЕТИЧЕСКИЕ МАРКЕРЫ КАК ФАКТОРЫ ПРОГНОЗА ТЕЧЕНИЯ ПОВЕРХНОСТНОГО РАКА МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ. ''Павлов В. Н., Измайлов А. А., Измайлова С. М., Мустафин А. Т., Урманцев М. Ф.'' Вестник Забайкальского государственного университета. 2011. № 7. С. 105—110. # ЗЛОКАЧЕСТВЕННЫЕ ОПУХОЛИ МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ. ''Павлов В. Н., Измайлов А. А., Измайлова С. М., Мустафин А. Т., Урманцев М. Ф.'' Вестник Забайкальского государственного университета. 2011. № 7. С. 94-104. # ОРГАНИЗАЦИЯ СТАЦИОНАРНОЙ МЕДИЦИНСКОЙ ПОМОЩИ ПРИ ЗАБОЛЕВАНИЯХ МОЧЕПОЛОВОЙ СИСТЕМЫ. ''Шарафутдинов М. А., Павлов В. Н.'' Проблемы управления здравоохранением. 2010. № 51. С. 86-90. # ВЛИЯНИЕ ТЕРАПИИ ОРИГИНАЛЬНЫМ РАСТИТЕЛЬНЫМ ЛЕКАРСТВЕННЫМ ПРЕПАРАТОМ НА ПОКАЗАТЕЛИ ВОДНО-ЭЛЕКТРОЛИТНОГО ОБМЕНА ПОСЛЕ ДИСТАНЦИОННОЙ ЛИТОТРИПСИИ У ПАЦИЕНТОВ С НЕФРОЛИТИАЗОМ. ''Павлов В. Н., Алексеев А. В., Гатиятуллина Р. С., Чингизова Г. Н.'' Русский медицинский журнал. 2010. Т. 18. № 17. С. 1090—1092. # АНАЛИЗ АССОЦИАЦИИ ПОЛИМОРФНЫХ МАРКЕРОВ ГЕНОВ ЦИТОХРОМА Р450 (CYP1A1 И CYP1A2) С ПОВЕРХНОСТНЫМ И ИНВАЗИВНЫМ РАКОМ МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ. ''Викторова Т. В., Измайлов А. А., Измайлова С. М., Павлов В. Н., Ахмадишина Л. З., Мустафин А. Т., Урманцев М. Ф., Загидуллин А. А., Хризман Ю. Н.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2010. Т. 5. № 2. С. 25-29. # ЭФФЕКТИВНОСТЬ ПРИМЕНЕНИЯ ПИОБАКТЕРИОФАГА И ПОКАЗАТЕЛИ ВОДНО-ЭЛЕКТРОЛИТНОГО БАЛАНСА У БОЛЬНЫХ МОЧЕКАМЕННОЙ БОЛЕЗНЬЮ. ''Павлов В. Н., Мусин Д. Р., Алексеев А. В., Гатиятуллина Р. С., Ишемгулов Р. Р., Насибуллин И. М., Мустафин А. Т., Насибуллина Г. М.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2010. Т. 5. № 2. С. 30-33. # ОЦЕНКА СОСТОЯНИЯ ТКАНЕЙ ПАРОДОНТА У БОЛЬНЫХ С ХРОНИЧЕСКИМИ БОЛЕЗНЯМИ ПОЧЕК МЕТОДОМ ЛАЗЕРНОЙ ДОППЛЕРОВСКОЙ ФЛОУМЕТРИИ. ''Астахова М. И., Герасимова Л. П., Павлов В. Н.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2010. Т. 5. № 1. С. 55-58. # ГЕНЕТИЧЕСКИЕ ФАКТОРЫ РИСКА РАЗВИТИЯ РАКА МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ. ''Павлов В. Н., Измайлов А. А., Викторова Т. В., Измайлова С. М., Галимзянов В. З., Ахмадишина Л. З.'' Экспериментальная и клиническая урология. 2010. № 2. С. 30-33. # CLINICAL STUDY OF THE EFFICIENCY AND SAFETY OF AFALA IN PATIENTS WITH BENIGN PROSTATIC HYPERPLASIA. ''Savel’eva K.V., Kachanova M.V., Dugina Y.L., Sergeeva S.A., Epshtein O.I., Pavlov V.N., Kazikhinurov R.A., Frolov M.Y., Mukhin A.B., Udut V.V., Yurmazov Z.A.'' Bulletin of Experimental Biology and Medicine. 2009. Т. 148. № 2. С. 305—307. # РОЛЬ ЛАЗЕРНОЙ ДОППЛЕРОВСКОЙ ФЛОУМЕТРИИ КАК ДИАГНОСТИЧЕСКОГО КРИТЕРИЯ РАССТРОЙСТВ МИКРОЦИРКУЛЯЦИИ ПУЗЫРНО-УРЕТРАЛЬНОГО СЕГМЕНТА И ПРЕДСТАТЕЛЬНОЙ ЖЕЛЕЗЫ. ''Павлов В. Н., Галимзянов В. З.'' Вопросы онкологии. 2009. № 3. С. 361. # ВЛИЯНИЕ ИНДОЛ-3-КАРБИНОЛА И ЭПИГАЛЛОКАТЕХИН-3-ГАЛЛАТА НА ПРОЦЕССЫ АЛЬТЕРАЦИИ И РЕПАРАЦИИ В УРЕТРЕ В ЭКСПЕРИМЕНТЕ. ''Павлов В. Н., Казихинуров А. А., Сафиуллин Р. И., Кутушев К. Г., Валиев И. Р., Казихинуров Р. А.'' Урология. 2009. № 5. С. 29. # КИШЕЧНАЯ ПЛАСТИКА МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ И РОДСТВЕННАЯ ПЕРЕСАДКА ПОЧКИ. ''Павлов В. Н., Курбангулов И. Р., Загитов А. Р., Галимзянов В. З.'' Урология. 2009. № 1. С. 68-69. # РОЛЬ ПОЛИМОРФИЗМА ГЕНОВ CYP1A1, GSTM1, GSTP1 В ФОРМИРОВАНИИ ПРЕДРАСПОЛОЖЕННОСТИ К РАЗВИТИЮ РАКА МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ. ''Викторова Т. В., Павлов В. Н., Измайлова С. М., Измайлов А. А., Ахмадишина Л. З., Хризман Ю. Н., Загидуллин А. А.'' Медицинская генетика. 2009. Т. 8. № 9. С. 32-37. # ELECTROMETRIC STUDY OF HARD DENTAL TISSUES OF THE PATIENTS WITH CHRONIC INFLAMMATORY KIDNEY DISEASES. ''Astakhova M.I., Gerasimova L.P., Pavlov V.N.'' Стоматология. 2009. Т. 88. № 2. С. 20-22. # ВЛИЯНИЕ ИНДОЛ-3-КАРБИНОЛА И ЭПИГАЛЛОКАТЕХИН-3-ГАЛЛАТА НА ПРОЦЕССЫ АЛЬТЕРАЦИИ И РЕПАРАЦИИ В ПАТОЛОГИЧЕСКИ ИЗМЕНЕННОЙ УРЕТРЕ У ЭКСПЕРИМЕНТАЛЬНЫХ ЖИВОТНЫХ. ''Павлов В. Н., Казихинуров А. А., Сафиуллин Р. И., Казихинуров Р. А., Кутушев К. Г., Валиев И. Р.'' Фарматека. 2009. № 16. С. 75-79. # ИЛЕОЦИСТОПЛАСТИКА ПРИ ИНВАЗИВНОМ РАКЕ МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ. ''Павлов В. Н., Галимзянов В. З., Кутлияров Л. М., Загитов А. Р., Измайлов А. А., Измайлова С. М., Фазлетдинов А. Д.'' Онкоурология. 2009. № 4. С. 37-41. # РЕАБИЛИТАЦИЯ БОЛЬНЫХ ПОСЛЕ РАДИКАЛЬНОЙ ПРОСТАТЭКТОМИИ. ''Павлов В. Н., Загитов А. Р., Казихинуров А. А., Галимзянов В. З., Ишемгулов Р. Р., Мустафин А. Т., Кутлияров Л. М.'' Онкоурология. 2009. № 1. С. 53-55. # ВЛИЯНИЕ ХРОНИЧЕСКОЙ ЗАДЕРЖКИ МОЧЕИСПУСКАНИЯ И КАНЦЕРОГЕНОВ НА РАЗВИТИЕ ПОВЕРХНОСТНОГО РАКА МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ. ''Павлов В. Н., Попов С. Л., Галимзянов В. З., Кутлияров Л. М., Ногманова В. А.'' Курский научно-практический вестник «Человек и его здоровье». 2009. № 3. С. 121—124. # ОПТИМИЗАЦИЯ РЕЗУЛЬТАТОВ ЭНДОСКОПИЧЕСКОГО ЛЕЧЕНИЯ ПАЦИЕНТОВ С НЕПРОТЯЖЕННЫМИ СТРИКТУРАМИ УРЕТРЫ. ''Павлов В. Н., Казихинуров А. А., Сафиуллин Р. И., Кутушев К. Г.'' Саратовский научно-медицинский журнал. 2009. Т. 5. № 3. С. 415—417. # РЕАБИЛИТАЦИЯ БОЛЬНЫХ С УРОЛОГИЧЕСКИМИ ОСЛОЖНЕНИЯМИ ПОСЛЕ РАДИКАЛЬНЫХ ОПЕРАЦИЙ НА ОРГАНАХ ТАЗА. ''Павлов В. Н., Загитов А. Р., Казихинуров А. А., Папоян А. О., Аллахвердиев Ш. С.'' Саратовский научно-медицинский журнал. 2009. Т. 5. № 4. С. 619—622. # РОЛЬ ЛАЗЕРНОЙ ДОППЛЕРОВСКОЙ ФЛОУМЕТРИИ КАК ДИАГНОСТИЧЕСКОГО КРИТЕРИЯ РАССТРОЙСТВ МИКРОЦИРКУЛЯЦИИ ПУЗЫРНО-УРЕТРАЛЬНОГО СЕГМЕНТА И ПРЕДСТАТЕЛЬНОЙ ЖЕЛЕЗЫ. ''Павлов В. Н., Казихинуров А. А., Ишемгулов Р. Р., Казихинуров Р. А., Галимзянов В. З., Махмутов А. Р., Мустафин А. Т.'' Урология. 2008. № 4. С. 27-30. # ИЗМЕНЕНИЯ ПАРАМЕТРОВ МИКРОЦИРКУЛЯЦИИ МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ У ПАЦИЕНТОВ С АДЕНОМОЙ ПРЕДСТАТЕЛЬНОЙ ЖЕЛЕЗЫ II СТАДИИ В ЗАВИСИМОСТИ ОТ МЕТОДА ЛЕЧЕНИЯ. ''Павлов В. Н., Казихинуров А. А., Ишемгулов P.P., Мустафин А. Т.'' Урология. 2008. № 1. С. 28-31. # НОВЫЕ ПОДХОДЫ ЛУЧЕВОЙ ДИАГНОСТИКИ ПУЗЫРНО-МОЧЕТОЧНИКОВОГО РЕФЛЮКСА У ДЕТЕЙ. ''Шарифуллин В. А., Павлов В. Н., Муфазалов Ф. Ф., Ахметшин Р. З.'' Медицинская визуализация. 2008. № 6. С. 49-54. # ЭКСПЕРИМЕНТАЛЬНО-МОРФОЛОГИЧЕСКОЕ ОБОСНОВАНИЕ ОРГАНОСОХРАНЯЮЩИХ ОПЕРАЦИЙ ПРИ ТРАВМАХ ЯИЧКА И ПРИДАТКА. ''Iuldashev S.M., Pavlov V.N., Khasanov A.G., Iuldashev M.T.'' Проблемы репродукции. 2008. № 6. С. 60-62. # СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ ХИРУРГИЧЕСКОГО ЛЕЧЕНИЯ БОЛЬНЫХ СО СПИННОМОЗГОВОЙ ТРАВМОЙ С НАРУШЕНИЕМ ЕСТЕСТВЕННОГО МОЧЕИСПУСКАНИЯ. ''Юлдашев С. М., Хасанов А. Г., Павлов В. Н., Юлдашев М. Т., Галимзянов В. З.'' Вестник Волгоградского государственного медицинского университета. 2008. № 3. С. 70-73. # ЩАДЯЩИЕ ОРГАНОСБЕРЕГАЮЩИЕ ОПЕРАЦИИ ПРИ ТРАВМАТИЧЕСКИХ ПОВРЕЖДЕНИЯХ ЯИЧКА В ЭКСПЕРИМЕНТЕ. ''Юлдашев С., Павлов В. Н., Хасанов А. Г., Юлдашев М. Т.'' Вестник Российской военно-медицинской академии. 2008. № 4 (24). С. 135—138. # КИШЕЧНАЯ ПЛАСТИКА МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ И РОДСТВЕННАЯ ПЕРЕСАДКА ПОЧКИ У БОЛЬНОЙ С НЕЙРОГЕННЫМ МОЧЕВЫМ ПУЗЫРЕМ. ''Курбангулов И. Р., Павлов В. Н., Загитов А. Р., Смаков Ш. С.'' Вестник трансплантологии и искусственных органов. 2008. Т. 10. № 6. С. 78-83. # МОРФОЛОГИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ ПРИМЕНЕНИЯ АЛЛОГЕННЫХ СОЕДИНИТЕЛЬНО-ТКАННЫХ ТРАНСПЛАНТАТОВ ПРИ ОПЕРАЦИЯХ НА МУЖСКИХ ПОЛОВЫХ ОРГАНАХ. ''Нигматуллин Р. Т., Павлов В. Н., Сафиуллин Р. И., Громенко Д. С., Садыков Р. Р., Насибуллин И. М.'' Морфологические ведомости. 2008. Т. 1. № 1-2. С. 269—272. # МОРФОЛОГИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ РЕЗОРБЦИИ АЛЛОГЕННОГО СОЕДИНИТЕЛЬНО-ТКАННОГО ТРАНСПЛАНТАТА ПРИ ФОРМИРОВАНИИ АРТИФИЦИАЛЬНОГО МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ В ЭКСПЕРИМЕНТЕ. ''Павлов В. Н., Мустафин А. Т., Галимзянов В. З., Насибуллин И. М.'' Морфологические ведомости. 2008. Т. 1. № 1-2. С. 275—277. # МИКРОЦИРКУЛЯТОРНЫЕ ИЗМЕНЕНИЯ ЗОНЫ АНАСТОМОЗА ПРИ ПЛАСТИКЕ УРЕТРЫ СВОБОДНЫМ БУККАЛЬНЫМ ЛОСКУТОМ. ''Павлов В. Н., Казихинуров А. А., Казихинуров Р. А., Сафиуллин Р. И., Ишемгулов Р. Р., Мустафин А. Т., Ногманова В. А.'' Морфологические ведомости. 2008. Т. 1. № 1-2. С. 83-87. # РАЗРАБОТКА ЩАДЯЩИХ ОРГАНОСОХРАНЯЮЩИХ ОПЕРАТИВНЫХ ВМЕШАТЕЛЬСТВ ПРИ ТРАВМАТИЧЕСКИХ ПОВРЕЖДЕНИЯХ ЯИЧКА И ПРИДАТКА В ЭКСПЕРИМЕНТЕ. ''Юлдашев С. М., Павлов В. Н., Хасанив А. Г.'' Пермский медицинский журнал. 2008. Т. 25. № 3. С. 133—136. # СОСТОЯНИЕ ТКАНЕЙ ПАРОДОНТА У БОЛЬНЫХ ХРОНИЧЕСКИМ ПИЕЛОНЕФРИТОМ ПО ДАННЫМ ЛАЗЕРНОЙ ДОППЛЕРОВСКОЙ ФЛОУМЕТРИИ. ''Астахова М. И., Герасимова Л. П., Павлов В. Н.'' Пародонтология. 2008. № 2. С. 15-19. # РОЛЬ ГЕНЕТИЧЕСКИХ ФАКТОРОВ В ФОРМИРОВАНИИ ЗЛОКАЧЕСТВЕННЫХ НОВООБРАЗОВАНИЙ МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ. ''Павлов В. Н., Измайлова С. М., Измайлов А. А., Викторова Т. В.'' Онкоурология. 2008. № 2. С. 35-39. # ИЗМЕНЕНИЯ УЛЬТРАСТРУКТУРЫ И МИКРОЦИРКУЛЯЦИИ СТЕНКИ МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ У ПАЦИЕНТОВ С НЕИНВАЗИВНЫМИ ФОРМАМИ РАКА. ''Павлов В. Н., Казихинуров А. А., Крупин В. Н., Стрельцова О. С., Галимзянов В. З., Загитов А. Р., Ишемгулов Р. Р., Мустафин А. Т., Загайнова Е. В., Киселева Е. Б.'' Онкоурология. 2008. № 4. С. 57-60. # ЭКСПЕРИМЕНТАЛЬНОЕ ОБОСНОВАНИЕ ОРГАНОСОХРАНЯЮЩИХ ОПЕРАЦИЙ ПРИ ТРАВМАТИЧЕСКИХ ПОВРЕЖДЕНИЯХ ОРГАНОВ МОШОНКИ С ИСПОЛЬЗОВАНИЕМ ГИАЛУРОНОВОЙ КИСЛОТЫ. ''Юлдашев С. М., Павлов В. Н., Хасанов А. Г., Юлдашев М. Т.'' Волгоградский научно-медицинский журнал. 2008. № 2. С. 47-48. # УТОЛЩАЮЩАЯ ФАЛЛОПЛАСТИКА С ИСПОЛЬЗОВАНИЕМ АЛЛОГЕННЫХ ТРАНСПЛАНТАТОВ. ''Павлов В. Н., Сафиуллин Р. И., Громенко Д. С., Садыков Р. Р.'' Урология. 2007. № 4. С. 71-74. # ВОЗМОЖНОСТИ И ПЕРСПЕКТИВЫ ПРИМЕНЕНИЯ АЛЛОГЕННЫХ СОЕДИНИТЕЛЬНОТКАННЫХ МАТЕРИАЛОВ ДЛЯ КОРРЕКЦИИ ИНКОНТИНЕНЦИЙ У ЖЕНЩИН ПОСЛЕ ГИСТЕРЭКТОМИЙ. ''Павлов В. Н., Измайлов А. А., Сафиуллин Р. И.'' Вестник Российской военно-медицинской академии. 2007. Т. 1. № 17. С. 762. # ВАКЦИНОПРОФИЛАКТИКА ПОСЛЕОПЕРАЦИОННЫХ ИНФЕКЦИОННО-ВОСПАЛИТЕЛЬНЫХ ОСЛОЖНЕНИЙ У БОЛЬНЫХ С НЕФРОЛИТИАЗОМ. ''Пушкарев А., Павлов В.'' Врач. 2007. № 7. С. 55-58. # ПОСТОККЛЮЗИОННЫЕ ИЗМЕНЕНИЯ ПАРЕНХИМЫ ПОЧЕК. ''Павлов В. Н., Алексеев А. В., Мусин Д. Р., Кочержинский В. Г., Насибуллин И. М., Исмагилов Н. Г., Мустафин А. Т.'' Морфологические ведомости. 2007. Т. 1. № 3-4. С. 135—136. # ИССЛЕДОВАНИЕ ПАРАМЕТРОВ МИКРОЦИРКУЛЯЦИИ УРЕТРЫ ПРИ ИСПОЛЬЗОВАНИИ ND:YAG ЛАЗЕРНОЙ ВАПОРИЗАЦИИ В КОМПЛЕКСНОМ ЛЕЧЕНИИ СТРИКТУР И ОБЛИТЕРАЦИИ УРЕТРЫ. ''Павлов В. Н., Мурадимов P.P., Заитов И. М., Ишемгулов P.P., Измайлов А. А.'' Вестник Башкирского университета. 2007. Т. 12. № 1. С. 51-52. # ОСОБЕННОСТИ УРОДИНАМИКИ И УРОЛОГИЧЕСКИЕ ОСЛОЖНЕНИЯ У БОЛЬНЫХ ПОСЛЕ ОПЕРАТИВНОГО ЛЕЧЕНИЯ ЗАБОЛЕВАНИЙ ПРЯМОЙ КИШКИ. ''Тимербулатов В. М., Каримов А. А., Павлов В. Н., Насибуллин И. М.'' Проблемы экспертизы в медицине. 2007. Т. 7. № 1 (25). С. 41-43. # РЕАБИЛИТАЦИЯ БОЛЬНЫХ ГЕМОРРАГИЧЕСКОЙ ЛИХОРАДКОЙ С ПОЧЕЧНЫМ СИНДРОМОМ, ОПЕРИРОВАННЫХ ПО ПОВОДУ РАЗРЫВОВ ПОЧКИ С ПРИМЕНЕНИЕМ АЛЛОТРАНСПЛАНТАТОВ. ''Павлов В. Н., Казихинуров А. А., Сафиуллин Р. И.'' Вестник восстановительной медицины. 2007. № 3. С. 27. # ПОСЛЕОПЕРАЦИОННАЯ РЕАБИЛИТАЦИЯ МУЖЧИН, ПЕРЕНЕСШИХ ХИРУРГИЧЕСКУЮ ОПЕРАЦИЮ НА ПОЛОВЫХ ОРГАНАХ. ''Садыков P.P., Павлов В. Н., Сафиуллин Р. И.'' Вестник восстановительной медицины. 2007. № 2. С. 65-66. # РЕАБИЛИТАЦИЯ БОЛЬНЫХ ГЕМОРРАГИЧЕСКОЙ ЛИХОРАДКОЙ С ПОЧЕЧНЫМ СИНДРОМОМ, ОПЕРИРОВАННЫХ ПО ПОВОДУ РАЗРЫВОВ ПОЧКИ С ПРИМЕНЕНИЕМ АЛЛОТРАНСПЛАНТАТОВ. ''Павлов В. Н., Казихинуров А. А., Загитов А. Р.'' Вестник восстановительной медицины. 2007. № 2. С. 66. # РЕАБИЛИТАЦИЯ БОЛЬНЫХ ГЕМОРРАГИЧЕСКОЙ ЛИХОРАДКОЙ С ПОЧЕЧНЫМ СИНДРОМОМ, ОПЕРИРОВАННЫХ ПО ПОВОДУ РАЗРЫВОВ ПОЧКИ С ПРИМЕНЕНИЕМ АЛЛОТРАНСПЛАНТАТОВ. ''Сафиуллин Р. И., Павлов В. Н., Казихинуров А. А., Измайлов А. А., Загитов А. Р., Кутлияров Л. М.'' Вестник восстановительной медицины. 2007. № 2. С. 66-68. # РЕАБИЛИТАЦИЯ ЖЕНЩИН, ОПЕРИРОВАННЫХ ПО ПОВОДУ НЕДЕРЖАНИЯ МОЧИ, В УСЛОВИЯХ САНАТОРИЯ. ''Павлов В. Н., Сафиуллин Р. И., Мазитов Ф. Х., Загитов А. Р., Алакаева Д. Р.'' Вестник восстановительной медицины. 2007. № 2. С. 69-70. # МИКРОЦИРКУЛЯЦИЯ В СТЕНКЕ МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ И УРОЛОГИЧЕСКИЕ ОСЛОЖНЕНИЯ У БОЛЬНЫХ С ЗАБОЛЕВАНИЯМИ ПРЯМОЙ КИШКИ В ПОСЛЕОПЕРАЦИОННОМ ПЕРИОДЕ. ''Каримов А. А., Тимербулатов В. М., Павлов В. Н., Насибуллин И. М.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2007. Т. 2. № 1. С. 30-33. # СОВРЕМЕННЫЕ НАПРАВЛЕНИЯ РАЗВИТИЯ УРОЛОГИИ. ''Павлов В. Н., Сафиуллин Р. И., Казихинуров А. А., Измайлов А. А., Мустафин А. Т.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2007. Т. 2. № 5. С. 33-37. # ОРГАНОСОХРАНЯЮЩИЕ ОПЕРАЦИИ ПРИ ТРАВМАТИЧЕСКИХ ПОВРЕЖДЕНИЯХ ОРГАНОВ МОШОНКИ В ЭКСПЕРИМЕНТЕ. ''Юлдашев С. М., Хасанов А. Г., Юлдашев М. Г., Павлов В. Н., Габдулвалиев Р. Ф., Нуртдинов М. А., Суфияров И. Ф.'' Вопросы реконструктивной и пластической хирургии. 2007. № 3-4. С. 142—145. # ИЗУЧЕНИЕ БИОФИЗИЧЕСКИХ ПАРАМЕТРОВ АЛЛОСУХОЖИЛЬНОГО ТРАНСПЛАНТАТА ПРИ ЕГО РЕЗОРБЦИИ В ЭКСПЕРИМЕНТАЛЬНЫХ УСЛОВИЯХ. ''Павлов В. Н., Сафиуллин Р. И., Мустафин А. Т.'' Вестник Башкирского университета. 2006. Т. 11. № 4. С. 38-39. # ИЗУЧЕНИЕ БИОФИЗИЧЕСКИХ ПАРАМЕТРОВ АЛЛОСУХОЖИЛЬНОГО ТРАНСПЛАНТАТА ПРИ ЕГО РЕЗОРБЦИИ В ЭКСПЕРИМЕНТАЛЬНЫХ УСЛОВИЯХ. ''Павлов В. Н., Сафиуллин Р. И., Мустафин А. Т.'' Вестник Башкирского университета. 2006. Т. 4. С. 39. # ПРИМЕНЕНИЯ ФИБРИНОВОГО КЛЕЯ ДЛЯ ГЕРМЕТИЗАЦИИ ПИЕЛОУРЕТЕРОАНАСТОМОЗОВ В ЭКСПЕРИМЕНТЕ. ''Павлов В. Н., Измайлов А. А., Заитов И. М., Сафиуллин Р. И.'' Вестник Башкирского университета. 2006. Т. 11. № 4. С. 42-43. # УЛУЧШЕНИЕ РЕЗУЛЬТАТОВ ОРГАНОСОХРАНЯЮЩИХ ОПЕРАЦИЙ ПРИ РАКЕ ПОЧКИ Путём ПРИМЕНЕНИЯ ЛЕЙКОЦИТАРНОГО ИНТЕРФЕРОНА, АДСОРБИРОВАННОГО НА КСЕНОКОЛЛАГЕНЕ. ''Павлов В. Н., Насибуллин И. М., Мустафин А. Т.'' Проблемы экспертизы в медицине. 2006. Т. 6. № 4 (24). С. 51-53. # КЛАПАННАЯ ХИРУРГИЯ АРТИФИЦИАЛЬНОГО МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ. ''Павлов В. Н., Галимзянов В. З., Мустафин А. Т., Ногманова В. А., Загидуллин А. А., Насибуллин И. М.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2006. Т. 1. № 1. С. 104—106. # ПРИМЕНЕНИЕ ЛАПАРОСКОПИЧЕСКИХ ТЕХНОЛОГИЙ В УРОЛОГИИ. ''Павлов В. Н., Пушкарев A.M., Измайлов А. А., Сафиуллин Р. И., Абдеев P.M.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2006. Т. 1. № 1. С. 107—110. # ХРОНИЧЕСКАЯ ЗАДЕРЖКА МОЧИ И КАНЦЕРОГЕНЫ В РАЗВИТИИ ПОВЕРХНОСТНОГО РАКА МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ. ''Попов С. Л., Павлов В. Н., Галимзянов В. З., Казихинуров А. А., Кутлияров Л. М., Ногманова В. А.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2006. Т. 1. № 1. С. 111—113. # НОЗОКОМИАЛЬНЫЕ ИНФЕКЦИИ МОЧЕВЫВОДЯЩИХ ПУТЕЙ: ДИАГНОСТИКА И ЛЕЧЕНИЕ. ''Пушкарев A.M., Павлов В. Н.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2006. Т. 1. № 1. С. 114—119. # ПРОФИЛАКТИКА И ЛЕЧЕНИЕ ИНФЕКЦИОННЫХ ОСЛОЖНЕНИЙ ПОСЛЕ КИШЕЧНОЙ ПЛАСТИКИ МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ. ''Пушкарев А. М., Павлов В. Н., Галимзянов В. З., Кутлияров Л. М., Ногманова В. А.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2006. Т. 1. № 1. С. 120—123. # КИШЕЧНАЯ ПЛАСТИКА У БОЛЬНЫХ С ИНВАЗИВНЫМ РАКОМ МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ. ''Галимзянов В. З., Павлов В. Н., Пушкарёв A.M., Кутлияров Л. М., Ногманова В. А.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2006. Т. 1. № 1. С. 34-36. # РОЛЬ ГОСПИТАЛЬНОЙ ИНФЕКЦИИ В УСИЛЕНИИ ПРОЛИФЕРАТИВНОЙ АКТИВНОСТИ УРОТЕЛИЯ ПРИ РАКЕ МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ. ''Галимзянов В. З., Павлов В. Н., Попов С. Л., Казихинуров А. А., Кутлияров Л. М., Ногманова В. А.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2006. Т. 1. № 1. С. 37-39. # ОПТИМИЗАЦИЯ ОРГАНОСОХРАНЯЮЩИХ ОПЕРАЦИЙ ПРИ РАКЕ ПОЧКИ Путём ПРИМЕНЕНИЯ ИНТЕРФЕРОНА, АДСОРБИРОВАННОГО НА КОЛЛАГЕНЕ. ''Насибуллин И. М., Павлов В. Н., Сафиуллин Р. И., Мустафин А. Т.'' Медицинский вестник Башкортостана. 2006. Т. 1. № 1. С. 97-99. # РАЗНОВИДНОСТЬ ПАТОСПЕРМИИ ПРИ ПОВЫШЕННОЙ СПОСОБНОСТИ К ГЕНЕРАЦИИ СПЕРМАТОЗОИДАМИ АКТИВНЫХ ФОРМ КИСЛОРОДА. ''Галимов Ш. Н., Павлов В. Н., Громенко Д. С.'' Врачебное сословие. 2005. № 7. С. 30. # РАЗНОВИДНОСТЬ ПАТОСПЕРМИИ ПРИ ПОВЫШЕННОЙ СПОСОБНОСТИ К ГЕНЕРАЦИИ СПЕРМАТОЗОИДАМИ АКТИВНЫХ ФОРМ КИСЛОРОДА. ''Павлов В. Н., Громенко Д. С., Галимов Ш. Н.'' Врачебное сословие. 2005. № 7. С. 30-33. # ТЕРАПИЯ МУЖСКОЙ ИНФЕРТИЛЬНОСТИ НА АППАРАТНОМ КОМПЛЕКСЕ КАП-ЭЛМ-01 «АНДРО-ГИН». ''Павлов В. Н., Галимзянов В. З., Громенко Д. С., Магадеев Р. Р.'' Урология. 2004. № 6. С. 34-37. # ВАКЦИНОПРОФИЛАКТИКА БАКТЕРИАЛЬНЫХ ГНОЙНО-СЕПТИЧЕСКИХ ОСЛОЖНЕНИЙ АЛЛОТРАНСПЛАНТАЦИИ ПОЧКИ. ''Павлов В., Пушкарев А. М., Федоров В. В.'' Нефрология. 2003. Т. 7. С. 1561. # ХИРУРГИЧЕСКОЕ ЛЕЧЕНИЕ ГИЛЮСНЫХ ОПУХОЛЕЙ ПЕЧЕНИ. ''Нартайлаков М. А., Павлов В. Н., Соколов В. П., Пешков Н. В., Аль-Хашаш Х. С.'' Вятский медицинский вестник. 2002. № 1. С. 26-27. # КЛИНИЧЕСКОЕ ПРИМЕНЕНИЕ АЛЛОГЕННОГО ТРАНСПЛАНТАТА ДЛЯ ГЕМОСТАЗА ПРИ ОПЕРАЦИЯХ НА ПОЧКЕ. ''Павлов В. Н., Казихинуров А. А., Галимзянов В. З.'' Здравоохранение Башкортостана. 2001. № 5. С. 113. # ОРГАНОСОХРАНЯЮЩИЕ ОПЕРАЦИИ ПРИ ОПУХОЛЯХ ПОЧКИ. ''Павлов В. Н., Коржавин Г. В., Казихинуров А. А.'' Здравоохранение Башкортостана. 2001. № 5. С. 115. # КОРРЕКЦИЯ ЛИМФОДРЕНАЖА ТКАНЕЙ ПРИ ЭКСПЕРИМЕНТАЛЬНОЙ ОЖОГОВОЙ ТРАВМЕ // Вопросы теоретической и практической медицины. — Уфа, 1992. — С. 21-22. # НОВЫЙ МЕТОД МОДЕЛИРОВАНИЯ СЕПТИЧЕСКИХ СОСТОЯНИЙ У ЛАБОРАТОРНЫХ ЖИВОТНЫХ // Лабораторные животные в медикобиологических и биотехнологических исследованиях: Тез. докл. Международного симпозиума. — Москва, 1992. # МАТЕМАТИЧЕСКОЕ МОДЕЛИРОВАНИЕ СОСТОЯНИЯ ЛИМФООБРАЩЕНИЯ ПРИ ЭКСПЕРИМЕНТАЛЬНОЙ ОЖОГОВОЙ ТРАВМЕ // Актуальные проблемы клинической лимфологии: Тез. докл. Всесоюзн. конф. — Андижан, 1991. — С. 75-76. # ЭНДОЛИМФАТИЧЕСКАЯ КОРРЕКЦИЯ ИЗМЕНЕНИЙ ПРОЦЕССОВ ЛИМФООБРАЗОВАНИЯ И ЛИМФОТОКА ПРИ ЭКСПЕРИМЕНТАЛЬНОЙ ОЖОГОВОЙ ТРАВМЕ // Тез. докл. I Всесоюзн. студ. конф. — Волгоград, 1991. — С. 35-37. # ЭНДОЛИМФАТИЧЕСКАЯ КОРРЕКЦИЯ ИЗМЕНЕНИЙ ГЕМО- И КАРДИОДИНАМИКИ ПРИ ЭКСПЕРИМЕНТАЛЬНОЙ ОЖОГОВОЙ ТРАВМЕ // Актуальные проблемы клиническай лимфологии: Тез. докл. Всесоюзн. конф. — Андижан, 1991. — С. 75. # К МЕХАНИЗМУ ИЗМЕНЕНИЙ ПРОЦЕССОВ ЛИМФООБРАЗОВАНИЯ И ЛИМФОТОКА В ДИНАМИКЕ ОЖОГОВОГО ШОКА // Вопросы теоретической и практической медицины. — Уфа, 1991. — С. 14-16. # ИЗМЕНЕНИЯ КРОВО- И ЛИМФООБРАЩЕНИЯ НА ЦЕНТРАЛЬНОМ И МИКРОЦИРКУЛЯТОРНОМ УРОВНЯХ В ДИНАМИКЕ ОЖОГОВОГО ШОКА // Лечение внутри- и околосуставных повреждений, медицина катастроф: Труды IV Респ. науч.-практ. конф. — Уфа, 1991. — С. 79-81. # ПАТОФИЗИОЛОГИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ НАРУШЕНИЙ ЛИМФОДРЕНАЖА И ЛИМФОГЕННЫЕ МЕТОДЫ ТЕРАПИИ ОЖОГОВОГО ШОКА // Информационный листок МЗ РСФСР. — Москва, 1991. 6 с. # МЕХАНИЗМ МОРФО-ФУНКЦИОНАЛЬНОЙ ПЕРЕСТРОЙКИ ПУТЕЙ МИКРОЦИРКУЛЯЦИИ ПРИ ОЖОГАХ // Система микроциркуляции и гемокоагуляции в экстремальных условиях: Тез. докл. II Всесоюзн. конф. — Фрунзе, 1990 (с соавт.). # К МЕХАНИЗМУ ФУНКЦИОНАЛЬНОЙ ВЗАИМОСВЯЗИ ИЗМЕНЕНИЙ МИКРОЦИРКУЛЯЦИИ И ЦЕНТРАЛЬНОЙ ГЕМОДИНАМИКИ ПРИ ОЖОГЕ // Физиологические механизмы адаптации человека и животных: Тез. докл. II съезда Уральского региона. — Свердловск, 1990. — С. 6-8 (в соавт.). # К МЕХАНИЗМУ РАЗВИТИЯ ЦИРКУЛЯТОРНОЙ ГИПОКСИИ ПРИ ОЖОГОВОЙ ТРАВМЕ // Кровообращение в условиях высокогорной и экспериментальной гипоксии: Тез. докл. IV Всесоюзн. симпозиума. — Душанбе, 1990. С. 117—118. # ФУНКЦИОНАЛЬНАЯ ВЗАИМОСВЯЗЬ ИЗМЕНЕНИЙ МИКРОЦИРКУЛЯЦИИ, ГЕМОДИНАМИКИ И МЕХАНИЗМЫ МИКРОВАСКУЛЯРНЫХ РАССТРОЙСТВ КРОВОСНАБЖЕНИЯ ТКАНЕЙ ПРИ ОЖОГОВОМ ШОКЕ // Вопросы теоретической практики и практической медицины. — Уфа, 1990. — С. 117—118. # К МЕТОДИКЕ ПРИЖИЗНЕННОЙ ТРАНСИЛЮМИНАЦИОННОЙ МИКРОСКОПИИ ТЕРМИНАЛЬНОГО СОСУДИСТОГО РУСЛА БРЫЖЕЙКИ В ЭКСПЕРИМЕНТАХ НА МЕЛКИХ ЛАБОРАТОРНЫХ ЖИВОТНЫХ // Вопросы теоретической и практической медицины. — Уфа, 1990. — С. 100 (с соавт.). === Уйлап табыуҙары === # [http://www.freepatent.ru/images/img_patents/2/2539/2539383/patent-2539383.pdf Фармацевтическая композиция для лечения трофических язв и длительно незаживающих ран различной этиологии в виде мази]{{Недоступная ссылка|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Патент № 2539383. Ғариза биреү ваҡыты: 29.11.2013. Баҫылып сығыу ваҡыты: 20.01.2015. Авторҙары: ''Марков Илья Александрович, Маркова Елена Алексеевна, Гапонюк Полина Петровна, Маркова Инна Николаевна, Гапонюк Петр Яковлевич, Зинәтуллин Радик Миҙхәт улы, Ғизәтуллин Таһир Рафаил улы, Катаев Валерий Алексеевич, Павлов Валентин Николаевич.'' # [http://www.freepatent.ru/images/img_patents/2/2538/2538699/patent-2538699.pdf Фармацевтическая композиция для лечения людей, страдающих ксеростомией]{{Недоступная ссылка|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Патент № 2538699. Ғариза биреү ваҡыты: 29.11.2013. Баҫылып сығыу ваҡыты: 10.01.2015. Авторҙары: ''Марков Илья Александрович, Маркова Елена Алексеевна, Гапонюк Полина Петровна, Маркова Инна Николаевна, Гапонюк Петр Яковлевич, Зинәтуллин Радик Миҙхәт улы, Ғизәтуллин Таһир Рафаил улы, Катаев Валерий Алексеевич, Павлов Валентин Николаевич.'' # [http://www.freepatent.ru/images/patents/510/2511323/patent-2511323.pdf Многофункциональная специализированная кровать для лечения патологии кожных покровов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180205092458/http://www.freepatent.ru/images/patents/510/2511323/patent-2511323.pdf |date=2018-02-05 }}. Патент № 2511323. Ғариза биреү ваҡыты: 10.01.2013. Баҫылып сығыу ваҡыты: 10.04.2014. Авторҙары: ''Хунафин Һәүбән Нурлығаян улы, Павлов Валентин Николаевич, Зинәтуллин Радик Миҙхәт улы, Ғизәтуллин Таһир Рафаил улы, Хәтмуллина Карина Радик ҡыҙы.'' # [http://www.freepatent.ru/images/patents/508/2510083/patent-2510083.pdf Способ моделирования трофической раны в эксперименте] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140805174739/http://freepatent.ru/images/patents/508/2510083/patent-2510083.pdf |date=2014-08-05 }}. Патент № 2510083. Ғариза биреү ваҡыты: 21.01.2013. Баҫылып сығыу ваҡыты: 20.03.2014. Авторҙары: ''Зинәтуллин Радик Миҙхәт улы, Ғизәтуллин Таһир Рафаил улы, Павлов Валентин Николаевич, Катаев Валерий Алексеевич, Фәрхетдинов Рәфәғәт Рауил улы, Баймурзина Юлия Львовна, Хатмуллина Карина Радиковна, Мочалов Константин Сергеевич, Петрова Ирина Владимировна, Зиятдинов Руслан Рим улы.'' # [http://www.freepatent.ru/images/patents/508/2509528/patent-2509528.pdf Способ аускультативной диагностики экссудативного плеврита с помощью стереостетофонендоскопа] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140805235750/http://freepatent.ru/images/patents/508/2509528/patent-2509528.pdf |date=2014-08-05 }}. Патент № 2509528. Ғариза биреү ваҡыты: 11.02.2013. Баҫылып сығыу ваҡыты: 20.03.2014. Авторҙары: ''Павлов Валентин Николаевич, Йәләлетдинова Алина Мөхәммәтдауыт ҡыҙы, Ғәйнелйәнова Айгөл Нәфис ҡыҙы, Мусина Флариса Сабирйән ҡыҙы, Ғизәтуллин Таһир Рафаил улы, Зинәтуллин Радик Миҙхәт улы, Моталова Эльвира Ғәзиз ҡыҙы.'' # [http://www.freepatent.ru/images/patents/501/2503449/patent-2503449.pdf Способ дезинтоксикационно-инфузионного лечения больных при употреблении психотропных продуктов из конопли]{{Недоступная ссылка|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Патент № 2503449. Ғариза биреү ваҡыты: 21.02.2013. Баҫылып сығыу ваҡыты: 10.01.2014. Авторҙары: Ғ''изәтуллин Таһир Рафаил улы, Байназарова Светлана Хәмит ҡыҙы, Зинәтуллин Радик Миҙхәт улы, Хунафин Һәүбән Нурлығаян улы, Катаев Антон Валерьевич, Павлов Валентин Николаевич.'' # [http://www.freepatent.ru/images/patents/500/2502462/patent-2502462.pdf Способ аускультативной диагностики пневмонии с помощью стереостетофонендоскопа]{{Недоступная ссылка|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Патент № 2502462. Ғариза биреү ваҡыты: 21.01.2013. Баҫылып сығыу ваҡыты: 27.12.2013. Авторҙары: ''Павлов Валентин Николаевич, Йәләлетдинова Алина Мөхәммәтдауыт ҡыҙы, Ғәйнелйәнова Айгөл Нәфис ҡыҙы, Мусина Флариса Сабирйән ҡыҙы, Ғизәтуллин Таһир Рафаил уыл, Зинәтуллин Радик Миҙхәт улы.'' # [http://www.freepatent.ru/images/patents/497/2499585/patent-2499585.pdf Способ тренировки мышц дна таза в лечении больных с эректильной дисфункцией после радикальной простатэктомии]{{Недоступная ссылка|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Патент № 2499585. Ғариза биреү ваҡыты: 14.12.2012. Баҫылып сығыу ваҡыты: 27.11.2013. Авторҙары: ''Павлов Валентин Николаевич, Заһитов Артур Раус улы, Сәфиуллин Руслан Ильяс улы, Казихинуров Альберт Альфред улы, Ишемғолов Руслан Радик улы, Ғәлимйәнов Виталий Заһит улы, Измайлов Адель Альбертович, Әбйәлилов Ренат Ағзам улы, Боярко Антон Валерьевич.'' # [http://www.freepatent.ru/images/patents/490/2492881/patent-2492881.pdf Способ реабилитации больных с мочекаменной болезнью после литотрипсии]{{Недоступная ссылка|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Патент № 2492881.Ғариза биреү ваҡыты: 27.08.2012. Баҫылып сығыу ваҡыты: 20.09.2013. Авторҙары: Ғ''илметдинова Лира Тәлғәт ҡыҙы, Павлов Валентин Николаевич, Ғилметдинов Булат Рашит улы, Исәева Дилара Рәуф ҡыҙы, Ғилметдинов Айҙар Рашит улы.'' # [http://www.freepatent.ru/images/patents/480/2483691/patent-2483691.pdf Криохирургический аппарат] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131013210606/http://freepatent.ru/images/patents/480/2483691/patent-2483691.pdf |date=2013-10-13 }}. Патент № 2483691. Ғариза биреү ваҡыты: 11.03.2011. Баҫылып сығыу ваҡыты: 10.06.2013. Авторҙары: ''Павлов Валентин Николаевич, Кунгурцев Сергей Владимирович, Кулаков Дмитрий Валерьевич.'' # [http://www.freepatent.ru/images/patents/184/2472464/patent-2472464.pdf Криоаппликатор для хирургического аппарата]{{Недоступная ссылка|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Патент № 2472464. Ғариза биреү ваҡыты: 20.12.2007. Баҫылып сығыу ваҡыты: 20.01.2013. Авторҙары: ''Павлов Валентин Николаевич, Малинин Николай Николаевич, Семенова Ольга Павловна.'' # [http://www.freepatent.ru/images/patents/3/2454196/patent-2454196.pdf Способ выполнения криохирургических операций]{{Недоступная ссылка|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Патент № 2454196.Ғариза биреү ваҡыты: 20.12.2007. Баҫылып сығыу ваҡыты: 27.06.2012. Авторҙары: ''Павлов Валентин Николаевич, Малинин Николай Николаевич, Семенова Ольга Павловна.'' # [http://www.freepatent.ru/images/patents/0/2449731/patent-2449731.pdf Способ диагностики стадии урогенитального трихомониаза у мужчин на основе микроциркуляторных изменений в уретре с помощью лазерной допплеровской флоуметрии]{{Недоступная ссылка|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Патент № 2449731. Ғариза биреү ваҡыты: 22.02.2011. Баҫылып сығыу ваҡыты: 10.05.2012. Авторҙары: ''Шәкирова Гөлназ Рәфис ҡыҙы, Ишемғолов Руслан Радик улы, Хисмәтуллина Зарема Рим улы, Павлов Валентин Николаевич, Мостафина Гөлгөнә Рәис ҡыҙы.'' # [http://www.freepatent.ru/images/patents/14/2444324/patent-2444324.pdf Головка распылителя жидкого азота]{{Недоступная ссылка|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Патент № 2444324. Ғариза биреү ваҡыты: 17.12.2008. Баҫылып сығыу ваҡыты: 10.03.2012. Авторҙары: ''Павлов Валентин Николаевич, Кунгурцев Сергей Владимирович, Кулаков Дмитрий Валерьевич.'' # [http://www.freepatent.ru/images/patents/14/2444323/patent-2444323.pdf Криораспылитель]{{Недоступная ссылка|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Патент № 2444323. Ғариза биреү ваҡыты: 17.12.2008.Баҫылып сығыу ваҡыты: 10.03.2012. Авторҙары: ''Павлов Валентин Николаевич, Кунгурцев Сергей Владимирович, Кулаков Дмитрий Валерьевич.'' # [http://www.freepatent.ru/images/patents/69/2393772/patent-2393772.pdf Способ прогнозирования развития рецидивного инвазивного рака мочевого пузыря]{{Недоступная ссылка|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Патент № 2393772. Ғариза биреү ваҡыты: 23.03.2009. Баҫылып сығыу ваҡыты: 10.07.2010. Авторҙары: ''Павлов Валентин Николаевич, Измайлов Адель Альбертович, Измайлова Светлана Михайловна, Викторова Татьяна Викторовна, Ғәлимйәнов Виталий Заһит улы, Ҡотлояров Линат Миңлехан улы.'' # [http://www.freepatent.ru/images/patents/106/2358329/patent-2358329.pdf Способ формирования уретры в эксперименте]{{Недоступная ссылка|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Патент № 2358329. Ғариза биреү ваҡыты: 19.02.2008. Баҫылып сығыу ваҡыты: 10.06.2009. Авторҙары: ''Павлов Валентин Николаевич, Журавлев Владимир Николаевич, Казихинуров Рөстәм Әлфрит улы, Сәфиуллин Руслан Ильяс улы, Казихинуров Альфрит Әлтәф улы, Ҡотлояров Линат Миңлехан улы.'' # [http://www.freepatent.ru/images/patents/109/2354305/patent-2354305.pdf Способ хирургического лечения раны почки]{{Недоступная ссылка|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Патент № 2354305. Ғариза биреү ваҡыты: 18.07.2007. Баҫылып сығыу ваҡыты: 10.05.2009. Авторҙары: ''Мулдашев Эрнст Рифғәт улы, Ниғмәтуллин Рафик Тәлғәт улы, Хәсәнов Руслан Алмаз улы, Павлов Валентин Николаевич, Нәсибуллин Илдар Марс улы, Щербаков Дмитрий Александрович, Шангина Ольга Ратмировна.'' # [http://www.freepatent.ru/images/patents/117/2348358/patent-2348358.pdf Способ рентгенодиагностики интермиттирующего пузырно-мочеточникового рефлюкса у детей]{{Недоступная ссылка|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Патент № 2348358. Ғариза биреү ваҡыты: 30.10.2007. Баҫылып сығыу ваҡыты: 10.03.2009. Авторҙары: ''Шәрифуллин Винер Айрат улы, Павлов Валентин Николаевич, Мозафалов Фәһим Фәнис улы.'' # [http://www.freepatent.ru/images/patents/134/2331373/patent-2331373.pdf Способ уретеро-уретеро-илеоанастомоза]{{Недоступная ссылка|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Патент № 2331373. Ғариза биреү ваҡыты: 16.02.2007. Баҫылып сығыу ваҡыты: 20.08.2008. Авторҙары: ''Аляев Юрий Геннадьевич, Григорян Вагаршак Арамаисович, Павлов Валентин Николаевич, Маркосян Тигран Гришаи, Бабалов Эдгар Эдуардович.'' # [http://www.freepatent.ru/images/patents/137/2328227/patent-2328227.pdf Способ фаллопластики с использованием аллогенного сухожильного трансплантата как этап удлиняющей фаллопластики] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171010172629/http://www.freepatent.ru/images/patents/137/2328227/patent-2328227.pdf |date=2017-10-10 }}. Патент № 2328227. Ғариза биреү ваҡыты: 31.01.2007. Баҫылып сығыу ваҡыты: 10.07.2008. Авторҙары: ''Павлов Валентин Николаевич, Сәфиуллин Руслан Ильяс улы, Садыҡов Рөстәм Рашит улы, Әбдәев Руслан Марс улы, Мостафин Артур Таһир улы.'' # [http://www.freepatent.ru/images/patents/137/2328226/patent-2328226.pdf Способ утолщающей фаллопластики с использованием аллогенного сухожильного трансплантата]{{Недоступная ссылка|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Патент № 2328226. Ғариза биреү ваҡыты: 31.01.2007. Баҫылып сығыу ваҡыты: 10.07.2008. Авторҙары: ''Павлов Валентин Николаевич, Сәфиуллин Руслан Ильяс улы, Садыҡов Рөстәм Рашит улы, Әбдәев Руслан Марс улы, Мостафин Артур Таһир улы.'' # [http://www.freepatent.ru/images/patents/140/2325201/patent-2325201.pdf Способ лечения и профилактики патологии твердых тканей зубов ультрафонофорезом 10%-ного раствора препарата кальция]{{Недоступная ссылка|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Патент № 2325201. Ғариза биреү ваҡыты: 22.01.2007. Баҫылып сығыу ваҡыты: 27.05.2008. Авторҙары: ''Астахова Маргарита Ивановна, Герасимова Лариса Павловна, Павлов Валентин Николаевич.'' # [http://www.freepatent.ru/images/patents/173/2295364/patent-2295364.pdf Способ лечения нейрогенной дисфункции мочевого пузыря]{{Недоступная ссылка|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Патент № 2295364. Ғариза биреү ваҡыты: 13.05.2004. Баҫылып сығыу ваҡыты: 20.03.2007. Авторҙары: ''Павлов Валентин Николаевич, Измайлов Адель Альбертович.'' # [http://www.freepatent.ru/images/patents/174/2294161/patent-2294161.pdf Способ формирования эпицистокутанеостомы]{{Недоступная ссылка|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Патент № 2294161. Ғариза биреү ваҡыты: 03.10.2005. Баҫылып сығыу ваҡыты: 27.02.2007. Авторҙары: ''Ниғмәтуллин Рәмил Ғәйнулла улы, Минасов Булат Шамил улы, Юлдашев Салауат Марс улы, Музафаров Ильшат Васильевич, Павлов Валентин Николаевич.'' # [http://www.freepatent.ru/images/patents/222/2246273/patent-2246273.pdf Способ лечения послеоперационных гнойно-воспалительных осложнений, обусловленных нозокомиальной инфекцией]{{Недоступная ссылка|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Патент № 2246273. Ғариза биреү ваҡыты: 16.04.2003. Баҫылып сығыу ваҡыты: 20.02.2005. Авторҙары: ''Пушкарев А. М., Павлов В. Н., Кузнецова Т. Н., Кунягина О. В., Аляев Ю. Г., Сперанский В. В.'' # [http://bd.patent.su/2218000-2218999/pat/servl/servleta44d.html Способ формирования холедоходуоденоанастомоза в эксперименте] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160310072432/http://bd.patent.su/2218000-2218999/pat/servl/servleta44d.html |date=2016-03-10 }}. Патент № 2218103.Ғариза биреү ваҡыты: 30.05.2002. Баҫылып сығыу ваҡыты: 10.12.2003. Авторҙары: ''Павлов В. Н., Нартайлаков М. А., Палтусов А. И.'' # [http://bd.patent.su/2215000-2215999/pat/servl/servlet67a7.html Способ лечения воспалительных заболеваний органов мочевыводящей системы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160310080655/http://bd.patent.su/2215000-2215999/pat/servl/servlet67a7.html |date=2016-03-10 }}. Патент № 2215534. Ғариза биреү ваҡыты: 08.01.2002. Баҫылып сығыу ваҡыты: 10.11.2003. Авторҙары: ''Пушкарев А. М., Максимов В. И., Халед С. А.-Х., Кузнецова Т. Н., Павлов В. Н., Алсынбаев М. М.'' # [http://bd.patent.su/2210000-2210999/pat/servl/servlet918b.html Способ тотального замещения мочеточника с илеокаликостомией] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160310084652/http://bd.patent.su/2210000-2210999/pat/servl/servlet918b.html |date=2016-03-10 }}. Патент № 2210327. Ғариза биреү ваҡыты: 20.06.2002. Баҫылып сығыу ваҡыты: 20.08.2003. Авторҙары: ''Павлов В. Н., Коржавин Г. В., Кәримов А. А., Даутов С. Б.'' # [http://bd.patent.su/2186000-2186999/pat/servl/servletc747.html Способ получения материала для укрытия раневой поверхности почки] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160310085200/http://bd.patent.su/2186000-2186999/pat/servl/servletc747.html |date=2016-03-10 }}. Патент № 2186572.Ғариза биреү ваҡыты: 09.01.2001. Баҫылып сығыу ваҡыты: 10.08.2002. Ғариза биреүсе: Башҡорт дәүләт медицина университеты. Авторҙары: ''Павлов В. Н.; Мостафин А. Х.; Аляев Ю. Г.; Казихинуров А. А.; Хәсәнов Р. А.; Казихинуров А. А.; Мостафина Г. Т.; Дауытов С. Б.'' # [http://bd.patent.su/2165000-2165999/pat/servl/servletc6fb.html Способ одномоментной тотальной эзофагопластики] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160310083012/http://bd.patent.su/2165000-2165999/pat/servl/servletc6fb.html |date=2016-03-10 }}. Патент № 2165737. Ғариза биреү ваҡыты: 07.06.2000. Баҫылып сығыу ваҡыты: 27.04.2001. Ғариза биреүсе: Башҡорт дәүләт медицина университеты. Авторҙары: ''Бакиров А. А.; Нартайлаков М. А.; Павлов В. Н.; Мостафин А. Х.; Каменев В. В.; Даукаев Н. М.; Каменев К. В.; Якушев А. В.'' # [http://bd.patent.su/2150000-2150999/pat/servl/servlet4661.html Устройство для наложения гемостатических швов при резекции печени] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160310071308/http://bd.patent.su/2150000-2150999/pat/servl/servlet4661.html |date=2016-03-10 }}. Патент № 2150900. Ғариза биреү ваҡыты: 28.09.1998. Баҫылып сығыу ваҡыты: 20.06.2000. Ғариза биреүсе: Башҡорт дәүләт медицина университеты. Авторҙары: ''Сафин И. А.; Мостафин А. Х.; Нартайлаков М. А.; Шәймөхәмәтов А. Р.; Мингазов Р. С.; Павлов В. Н.; Ғөбәйҙуллин Э. Р.'' # [http://ru-patent.info/20/50-54/2053719.html Криохирургический аппарат]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Патент № 2053719. Ғариза биреү ваҡыты: 03.02.1992. Баҫылып сығыу ваҡыты: 10.02.1996. Ғариза биреүсе: Павлов Валентин Николаевич. Авторы: ''Павлов Валентин Николаевич.'' # [http://ru-patent.info/20/15-19/2018227.html Способ локального замораживания биологических тканей]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Патент № 2018227. Ғариза биреү ваҡыты: 26.02.1992. Баҫылып сығыу ваҡыты: 30.08.1994. Ғариза биреүсе: Павлов Валентин Николаевич. Авторы: ''Павлов Валентин Николаевич.'' # [http://ru-patent.info/20/10-14/2014803.html Наконечник криохирургического инструмента]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Патент № 2014803. Ғариза биреү ваҡыты: 17.02.1992. Баҫылып сығыу ваҡыты: 30.06.1994. Ғариза биреүсе: Павлов Валентин Николаевич. Авторы: ''Павлов Валентин Николаевич.'' === Файҙалы моделгә алынған патенттар === # [http://poleznayamodel.ru/model/15/151941.html Лапароскопический эндотренер для симуляционного обучения эндоскопическим операциям] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181209114432/http://poleznayamodel.ru/model/15/151941.html |date=2018-12-09 }}. Файҙалы моделгә патент № 151941. Патенттың башланыу осоро: 16.06.2014. Авторҙары: ''Мамаев Александр Юрьевич, Шәрипов Рауль Әхнәф улы, Һиҙиәтов Илдар Ишмырҙа улы, Павлов Валентин Николаевич.'' # [http://www.freepm.ru/Models/136321 Игла В. Н. Павлова-М. А. Нартайлакова для наложения швов на паренхиматозных органах] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160310101148/http://www.freepm.ru/Models/136321 |date=2016-03-10 }}. Файҙалы моделгә патент № 136321. Патенттың башланыу осоро: 04.07.2013. Баҫылып сығыу ваҡыты: 10.01.2014. Авторҙары: ''Павлов Валентин Николаевич, Нартайлаҡов Мәжит Әхмәт улы, Зинәтуллин Радик Миҙхәт улы, Ғизәтуллин Таһир Рафаил улы, Катаев Валерий Алексеевич.'' # [http://www.freepm.ru/Models/132984 Лигатурная игла Р. М. Зинатуллина — Т. Р. Гизатуллина] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160310102327/http://www.freepm.ru/Models/132984 |date=2016-03-10 }}. Файҙалы моделгә патент № 132984. Патенттың башланыу осоро: 27.03.2013. Баҫылып сығыу ваҡыты: 10.10.2013. Авторҙары: ''Зинәтуллин Радик Миҙхәт улы, Ғизәтуллин Таһир Рафаил улы, Павлов Валентин Николаевич, Хунафин Һәүбән Нурлығаян улы, Хәтмуллина Карина Радик ҡыҙы, Ниғмәтуллин Рәмил Ғәйнулла улы, Семенова Анастасия Леонтьевна, Йәнекәйев Дамир Әхмәт улы, Йәнекәйев Максим Радик улы.'' # [http://www.freepm.ru/Models/49719 Устройство для введения медицинских препаратов в уретру] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160310102321/http://www.freepm.ru/Models/49719 |date=2016-03-10 }}. Файҙалы моделгә патент № 49719. Патенттың башланыу осоро: 22.06.2005. Баҫылып сығыу ваҡыты: 10.12.2005. Авторҙары: ''Мирғәлиев Эдуард Ирек улы, Сәхипов Рифҡәт Ғәлим улы, Павлов Валентин Николаевич.'' {{Конец скрытого блока}} |} == Танылыуы == * [[2007 йыл|2007]]: Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре; * [[2007 йыл|2007]]: Башҡортостан Республикаһының һаулыҡ һаҡлау отличнигы; * [[1999 йыл|1999]]: йәш ғалимдарҙың иң яҡшы ғилми эше «Механизмы резорбции и влияние на регенерацию аллогенного коллагена в нормальной и патологически измененной печени» өсөн Башҡортостан Республикаһы хирургтар ассоциацияһының дипломы һәм ҡиммәтле бүләге;<ref>[http://ahrb.ru/2012/02/1999-конкурс/ Решение Президиума Правления Ассоциации хирургов Республики Башкортостан от 15.12.1999 года «О подведении итогов конкурсов АХ РБ».]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Публикация на официальном сайте Ассоциации хирургов РБ.</ref> * [[2014 йыл|2014]]: XXII ҡышҡы Олимпия уйындарын һәм XI Параолимпия уйындарын әҙерләү һәм уны үткәреү ҙур өлөш индергәне өсөн Рәсәй Федерацияһы Президентының Почёт грамотаһы һәм иҫтәлекле миҙалы менән бүләкләнә; * 2014 йылда Сергий Радонежскийҙың 700-йыллығы айҡанлы Мәскәү Патриархы һәм Бөтә Русь Париархы Кирилдың юбилей билдәһе менән менән бүләкләнә. * «Беҙҙең заман геройы» йәмәғәт премияһы лауреаты, (Өфө ҡалаһы) == Ғаиләһе, ялы == Валентин Николаевич өйләнгән. Ҡатыны, Павлова Ольга Владимировна, — техник фәндәр кандидаты, Башҡорт дәүләт университетында эшләй. Улдары- Михаил Валентинович Павлов Доктор Павлов Валентин буш ваҡыттарын саңғы спортына һәм ҙур теннисҡа арнай == Әҙәбиәт == # Достижения и перспективы урологии в Республике Башкортостан / ''Павлов В. Н., Коржавин Г. В., Казихинуров А. А., Сафиуллин Р. И., Ишемгулов Р. Р.'' — Вестник Академии наук Республики Башкортостан. — 2012, т. 17, № 4. — С. 23—29; # Башкирская энциклопедия (в 7 т.) / Главный редактор ''М. А. Ильгамов''. — Т. 5: П-Советы. — Уфа, Научное издательство «Башкирская энциклопедия», 2009. — 575 с. — ISBN 978-5-88185-072-2; # Урологии Башкортостана 60 лет / ''В. Н. Павлов, Г. В. Коржавин;'' Федеральное агентство по здравоохранению и социальному развитию, Гос. образовательное учреждение проф. образования «Башкирский гос. медицинский ун-т». — Уфа, Издательство ГОУ ВПО «БГМУ», 2008. — 211 с. == Шулай уҡ ҡарағыҙ == * [http://cyberleninka.ru/article/n/yuriy-gennadievich-alyaev Юрий Геннадьевич Аляев.] Статья в журнале «Вестник Российской академии медицинских наук», № 3, 2012. С. 92—93; * [http://cyberleninka.ru/article/n/oleg-borisovich-loran#? Олег Борисович Лоран.] Статья в журнале «Вестник Российской академии медицинских наук», № 7, 2013. С. 62—63; * [[:de:Peter Althaus (Urologe)|Peter Althaus (Urologe).]] — Петер Альтхаус. Статья в разделе Википедии de.wikipedia.org (''на немецком языке''); * [http://cyberleninka.ru/article/n/enikeev-damir-ahmetovich-k-70-letiyu-so-dnya-rozhdeniya Еникеев Дамир Ахметович] (к 70-летию со дня рождения). Статья в журнале «Медицинский вестник Башкортостана», № 4, том 6, 2011. С. 87—89; * [http://cyberleninka.ru/article/n/zaharchenko-vladimir-dmitrievich-k-70-letiyu-so-dnya-rozhdeniya Захарченко Владимир Дмитриевич] (к 70-летию со дня рождения). Статья в журнале «Медицинский вестник Башкортостана», № 4, том 6, 2011. С. 153—154; * [http://cyberleninka.ru/article/n/nartaylakov-mazhit-ahmetovich-50-let-so-dnya-rozhdeniya Нартайлаков Мажит Ахметович] (50 лет со дня рождения). Статья в журнале «Медицинский вестник Башкортостана», № 1, том 5, 2010. С. 91—92. == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр|3}} == Һылтанмалар == * {{ras|64306|Валентина Николаевича Павлова}} РАН * {{БЭ|80195}}{{V|8|03|2021}} * [http://bashkortostan.er.ru/persons/7732/ Павлов Валентин Николаевич] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160310112815/http://bashkortostan.er.ru/persons/7732/ |date=2016-03-10 }} на сайте «Единая Россия — Республика Башкортостан»; * [http://www.gsrb.ru/ru/organization/deputats/pavlov-valentin/ Павлов Валентин Николаевич] на официальном сайте Государственного Собрания — Курултая Республики Башкортостан; * [https://www.youtube.com/watch?v=5gNoMJqm2kU ''Кристина Суханова.'' Интервью В. Н. Павлова] телеканалу «Вся Уфа», 4 октября 2012 г. Видео. [[Категория:Башҡорт дәүләт медицина университетын тамамлаусылар]] [[Категория:5-се саҡырылыш Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаттары]] [[Категория:Медицина фәндәре докторҙары]] [[Категория:Башҡортостандың атҡаҙанған фән эшмәкәрҙәре]] [[Категория:Рәсәйҙең уйлап табыусылары]] [[Категория:Алфавит буйынса медиктар]] [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:10 мартта тыуғандар]] [[Категория:1966 йылда тыуғандар]] [[Категория:Өфөлә тыуғандар]] [[Категория:Алфавит буйынса ғалимдар]] [[Категория:Рәсәй хирургтары]] [[Категория:СССР хирургтары]] [[Категория:7-се саҡырылыш Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаттары]] 0zoj77kzln8owuuigrbozp5e0au1i3f 0 143675 1302798 1297614 2026-08-13T22:49:34Z InternetArchiveBot 31336 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1302798 wikitext text/x-wiki {{Ук}} '''Самосюк Борис Алексеевич''' ([[29 сентябрь]] [[1957 йыл]]) — рәссам, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (2010). 1993 йылдан Рәсәй Федерацияһы Рәссамдар союзы ағзаһы. == Биографияһы == Самосюк Борис Алексеевич 1957 йылда [[Өфө]]лә эшсе ғаиләһендә тыуған. Мәктәптән «Башкиргражданпроектта» эшләй, армияла хеҙмәт итә. [[1984 йыл]]да [[Башҡорт дәүләт педагогия институты]]ның художество-график факультетын тамамлай. 1993 йылдан Рәсәй Федерацияһы Рәссамдар союзы ағзаһы. Һынлы сәнғәт, графика (офорт: ҡоро энә, уйҙырып төшөрөлгән штрих, лавис; пластикала гравюра, пастель, акварель, ҡатнаш техника), декоратив скульптура техникаларында эшләй. Борис Самосюктың эштәре [[М. В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейы]]нда (Өфө), Заманса сәнғәт музейында (Мәскәү), Ростов өлкә һынлы сәнғәт музейында (Дондағы Ростов), Эрбет дәүләт һынлы сәнғәт музейында (Свердловск өлкәһе), Екатеринбург дәүләт һынлы сәнғәт музейында, [[Силәбе]] өлкә картиналар галереяһында, [[Екатеринбург]], [[Магнитогорск]], [[Калининград]], [[Краснодар]], Маастрихт (Голландия) картиналар галереяларында, [[Рәсәй]], [[Украина]], [[Франция]], [[Израиль]], [[Германия]], [[Голландия]], [[Италия]], [[Япония]], [[Англия]], [[Канада]]ның галерея һәм шәхси коллекцияларында, бынан тыш, Байненың (Франция) хәҙерге заман сәнғәт музейында, Белград «Прогресс» художество галереяһында (Югославия), Риеки университетында ([[Хорватия]]) һаҡлана. Ғаиләһе: ҡатыны, Ольга Самосюк (1958 й., Өфө), [[Магнитогорск]] педагогия институтының художество-график факультетын тамамлаған , 1993 йылдан Рәсәй Рәссамдар союзы ағзаһы, ҡыҙы, улы бар. == Эштәре == «Цветение сирени», «Улица Нагорная», "Ул. Лесная2, «Сны о Пенджикенте», «Всадники», «Путешествие на Восток», «Похищение Европы», «Поединок», «Мегера», «Крыльцо», «Изображение 247-1», «Дорога к магазину», «Домик в лесу», «Весна 005», «Ангел Тьмы». == Күргәҙмәләре == Самосюк Борис Алексеевич — 1983 йылдан республика, төбәк, төбәк-ара, бөтә рәсәй, халыҡ-ара һәм сит ил күргәҙмәләре ҡатнашыусыһы. == Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре == Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (2010). Башҡортостан Республикаһы Рәссамдар союзының баҫма графика буйынса Урал триенналеһының I һәм II дипломдары (1995, 1998). III Республика конкурс-күргәҙмәһенең дипломы, 2-урын (һынлы сәнғәт) (2006). III — халыҡ-ара биеннале графикаһы дипломы, Санкт-Петербург (2006). Башҡортостан Республикаһының Рәссамдар союзы дипломы (2009). Рәсәй Федерацияһы Рәссамдар союзының көмөш миҙалы (2013) Рәсәй Федерацияһы Рәссамдар союзының алтын миҙалы (2014) == Һылтанмалар == http://hallart.ru/ourartists/olga-and-boris-samosiuk-artists-age-degeneration http://isrageo.wordpress.com/2013/10/04/samosyuk/ https://web.archive.org/web/20140314085539/http://artoblaka.ru/house/samosyuk-boris-alekseevich-ufa/ http://likirussia.ru/content/view/678/88888951/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210730180903/http://likirussia.ru/content/view/678/88888951/ |date=2021-07-30 }} http://www.shrb.ru/painting/samosuk.htm http://www.bizart.biz/artists/samosyuk-boris-alekseevich.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181126204858/http://www.bizart.biz/artists/samosyuk-boris-alekseevich.html |date=2018-11-26 }} [http://artageless.com/time-travel-painter-boris-samosyuk Путешествие во времени.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181127160553/http://artageless.com/time-travel-painter-boris-samosyuk |date=2018-11-27 }} [http://artageless.com/time-travel-painter-boris-samosyuk Художник Борис Самосюк] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181127160553/http://artageless.com/time-travel-painter-boris-samosyuk |date=2018-11-27 }}и его [http://artageless.com/gallery-samosuk-b-01 картины на сайте ArtAgeLess.com]{{Недоступная ссылка|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Категория:Башҡорт дәүләт педагогия университетын тамамлаусылар]] [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:1957 йылда тыуғандар]] [[Категория:Башҡортостан рәссамдары]] [[Категория:СССР рәссамдары]] [[Категория:Алфавит буйынса рәссамдар]] [[Категория:Башҡортостанда тыуғандар]] [[Категория:Башҡортостан шәхестәре]] lse0u0xjlhv26ibwx98d11emam55bzc 0 144045 1302775 1151509 2026-08-13T12:05:42Z InternetArchiveBot 31336 Rescuing 5 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1302775 wikitext text/x-wiki {{Ук}} '''Оргин Константин Петрович''' ([[10 июль]] [[1910 йыл]] — [[5 октябрь]] [[1964 йыл]]) — [[Бөйөк Ватан һуғышы]] яугире, кесе сержант, [[Советтар Союзы Геройы]]. == Биографияһы == Константин Петрович Оргин<ref>{{cite web|url=http://bash-rmbs.ru/hero/herosurb/alfavitnyj-ukazatel/o/336-orginkp|title=Республиканский музей боевой Славы. Оргин Константин Петрович|accessdate=2013-03-22|archiveurl=https://www.webcitation.org/6Fiu4n7H9|archivedate=2013-04-08}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160817033826/http://bash-rmbs.ru/hero/herosurb/alfavitnyj-ukazatel/o/336-orginkp |date=2016-08-17 }}</ref> 1910 йылдың 10 июлендә [[Ырымбур өлкәһе]]нең [[Төйлөгән районы]] Савельевка утарында тыуған. [[Мордвалар|Мордва]]. Тулы булмаған урта белемле. [[1943 йыл]]дан КПСС ағзаһы. Бөйөк Ватан һуғышы башланғанға тиклем [[колхоз]]да эшләй. Ҡатыны — Оргина Наталья Федоровна. [[Эшсе-крәҫтиән Ҡыҙыл армияһы|Ҡыҙыл Армияға]] 1941 йылдың 28 июлендә [[Ырымбур өлкәһе|Чкалов]] ([[Ырымбур]]) өлкәһенең Троицк район хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. Бөйөк Ватан һуғышы фронтында [[1941 йыл]]дың авгусынан. [[1943 йыл]]дың 28 июлендә яралана. 11-се уҡсылар дивизияһы штабы хәбәр итеүе буйынса 1944 йылдың 25 ғинуарында К. П. Оргин алған яраларынан вафат була<ref>[https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_donesenie54994143/ Память народа :: Донесение о безвозвратных потерях :: Оргин Константин Петрович, 25.01.1944, умер от ран,] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241221113338/https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_donesenie54994143/ |date=2024-12-21 }}. pamyat-naroda.ru. <small>Проверено 4 января 2016.</small></ref>. 1943 йылдан ВКП(б) ағзаһы. 219-сы уҡсылар полкының 3-сө пулемёт ротаһы станоклы пулемёттың беренсе номеры (11-се уҡсылар дивизияһы, 2-се һөжүм итеү армияһы, Ленинград фронты)<ref>[https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_vpp82161983/ Память народа :: Донесение о безвозвратных потерях : Оргин Константин Петрович, , ,] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241221104539/https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_vpp82161983/ |date=2024-12-21 }}. pamyat-naroda.ru. <small>Проверено 4 января 2016.</small></ref> кесе сержант К. П. Оргин 1944 йылдың 11 февралендә [[Нарва]] йылғаһын аша кисеп сыҡҡанда батырлыҡ күрһәтә<ref name="autogenerated1">[https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie20214618/ Память народа :: Документ о награде :: Оргин Константин Петрович, Герой Советского Союза (Орден Ленина и медаль «Золотая звезда»)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201020124644/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie20214618/ |date=2020-10-20 }}. pamyat-naroda.ru. <small>Проверено 4 января 2016.</small></ref>. Ленинград фронты 11 -се уҡсылар дивизияһының 17/н һанлы бойороғо менән 1944 йылдың 18 апрелендәге 219-сы уҡсылар полкы 11 -се уҡсылар дивизияһының пулемёт расчеты командиры сержант Оргин 1944 йылдың 1 мартында алышта «Максим» пулемётынан дошмандың 50-нән ашыу һалдатын һәм офицерын юҡ иткәне өсөн Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән бүләкләнә<ref>[https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie31372652/ Память народа :: Документ о награде :: Оргин Константин Петрович, Орден Красной Звезды] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241221112516/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie31372652/ |date=2024-12-21 }}. pamyat-naroda.ru. <small>Проверено 4 января 2016.</small></ref>. «Ленинградты обороналаған өсөн» миҙалы менән бүләкләнгән, «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы менән бүләкләнә, Һуғыштан һуң колхоз рәйесе була, аҙаҡ «Башкируголь» берекмәһендә эшләй. == Үлеме == 1964 йылдың 5 октябрендә вафат була, [[Күмертау|Кумертау]] ҡалаһында ерләнгән. == Батырлығы == «…11 февралдә 163 һәм 219 уҡсылар полкы Нарва йылғаһын һуғышып аша сыға. Йылғаны кисеп аша сығыу дошмандың көслө артиллерия минометы уты аҫтында башҡарыла. Күпселек йөҙөп сығыу саралары дошмандың уты менән сафтан сығарыла. Тик бер нисә тултырмалы кәмәләрҙә һыу тотҡарлығын үтеп сығырға мөмкин. Дошман биләгән йылғаның көнбайыш ярына уҡсылар полкының бер офицеры етәкселегендә барлығы 18 рядовой һәм сержант төшә. Улар араһында кесе сержант Оргин да була. Ярға тотоноп, аша сыҡҡан төркөм дошман менән ҡаты алышҡа инә һәм ҙур булмаған плацдармды яулап ала һәм шунда нығына. Кесе сержант Оргин шул ваҡытта батырлыҡ һәм ҡаһарманлыҡ өлгөһө күрһәтә. Үҙенең пулемёт уты менән дошмандың бер нисә һөжүмен кире ҡаға. Пулемет тынғас, Оргин автоматына тотона һәм дошманды утҡа тотоуын дауам итә. Төркөм кискә тиклем тора. Ҡараңғылыҡ төшөү менән, төркөмдө етәкләгән командир, көнсығыш яр менән бәйләнешкә инергә теләй, әммә бер ниндәй ҙә бәйләнеш саралары булмай. Шул саҡта командир кесе сержант Оргинға бурыс йөкмәтә — теләһә ниндәй саралар менән Нарва аша сығырға һәм полк командирына хәл тураһында еткерергә ҡуша. Был бойороҡто үтәгәндә, кесе иптәш сержант Оргин, өҫтөндәге ҡыҫҡа тунын һәм быймаларын сисеп ташлап, боҙло һыуға ташлана һәм йөҙөп китә. Нисек кенә булһа ла командирҙың бойороғон үтәү һәм ихтыяр көсө һыу кәртәләрен еңеп сығырға ярҙам итә. Һыуыҡтан өшөп туңып, Оргин көнсығыш ярҙа урынлашҡан команда пунктына барып етә һәм көнбайыш ярҙағы хәл тураһында еткерә, шулай уҡ уңайлы кисеү урындары тураһында хәбәр итә. Шул уҡ төндә ошо мәғлүмәттәр буйынса көнбайыш ярға шәхси составтың байтаҡ төркөмөнөң аша сығыуы ойошторола, ул баҫып алған плацдармды бөгөнгө көнгә тиклем тота…». К. П. Оргинға [[1944 йыл]]дың 5 октябрендә Советтар Союзы Геройы исеме бирелә. Шулай уҡ К. П. Оргин 1944 йылдың 1 мартында батырлыҡ күрһәтә. Үҙҙәренең биләгән дзоттарынан һәм доттарынан ырғып сығып ҡасып барған бер фрицҡа ла Оргин пулемёт уты менән ҡасырға мөмкинлек бирмәй. Был һуғышта К. П. Оргин дошмандың 50-нән ашыу һалдатын юҡ итә. Немец-илбаҫарҙары менән һуғышта күрһәткән батырлығы өсөн кесе сержант К. П. Оргин 1944 йылдың 12 апрелендә 3-сө дәрәжә Дан ордены менән бүләкләнә<ref>[https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie31372652/ Оргин Константин Петрович, Орден Красной Звезды :: Документ о награде :: Память народа] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241221112516/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie31372652/ |date=2024-12-21 }}. pamyat-naroda.ru. <small>Проверено 8 мая 2018.</small></ref>. == Хәтер == Герой исеме менән Башҡортостан Республикаһының [[Күмертау]] һәм Нарва (Эстония) ҡалаларында урамдар аталған. Ырымбур өлкәһе Төйлөгән районының Екатеринославка ауылында К. П. Оргин уҡыған мәктәп бинаһына мемориаль таҡтаташ ҡуйылған. == Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре == * Советтар Союзы Геройы (1944) * [[«Алтын Йондоҙ» миҙалы (СССР)|«Алтын Йондоҙ» миҙалы]], (05.10.1944)<ref name="ГСС">{{Подвиг Народа|20214618|title=Наградные документы|архив=ЦАМО|фонд=33|опись=686043/793756|дело=103/35|лист=10/324, 325}}.</ref>. * [[Ленин ордены]] (05.10.1944). * [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены]] (18.04.1944)<ref>{{Подвиг Народа|31372652|title=Наградные документы|архив=ЦАМО|фонд=33|опись=690155|дело=1015|лист=23, 24}}.</ref>. * «Ленинградты обороналаған өсөн» миҙалы. * «1941—1945 йылдарҙа Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр|2}} == Һылтанмалар == * [http://bash.bashenc.ru/index.php/component/content/article/8-statya/9921-orgin-konstantin-petrovich Башҡорт энциклопедияһы — Оргин Константин Петрович]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{V|7|07|2020}} * {{Warheroes|id=2104}} [[Категория:Советтар Союзы Геройҙары]] [[Категория:Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалерҙары]] [[Категория:Ленин ордены кавалерҙары]] [[Категория:«Ленинград оборонаһы өсөн» миҙалы менән бүләкләнгәндәр]] [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:Бөйөк Ватан һуғышы пехотасылары]] [[Категория:10 июлдә тыуғандар]] [[Категория:1910 йылда тыуғандар]] [[Категория:Төйлөгән районында тыуғандар]] [[Категория:5 октябрҙә вафат булғандар]] [[Категория:1964 йылда вафат булғандар]] [[Категория:Күмертауҙа вафат булғандар]] [[Категория:Башҡортостан шәхестәре]] ml7epkbyan1aodbmy096ru7md6k2w4v 0 150694 1302789 1185195 2026-08-13T18:30:35Z InternetArchiveBot 31336 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1302789 wikitext text/x-wiki {{Электростанция | Тип = АЭС | Название = Ростовская АЭС | Изображение = VDNPP1.jpg | Размер изображения = 300px | Местоположение = [[Ростовская область]], [[Волгодонск]] | Страна = Россия | lat_dir = N | lat_deg = 47 | lat_min = 35 | lat_sec = 50 | lon_dir = E | lon_deg = 42 | lon_min = 22 | lon_sec = 00 | region = RU | CoordScale = | Начало строительства = [[1977 год]] | Начало эксплуатации = [[2001 год]] | Эксплуатирующая организация = [[Росэнергоатом]] | Энергоблоки = 4 | Тип реакторов = [[ВВЭР-1000]] | Эксплуатируемых реакторов = 4 | Мощность = 4030 [[МВт]] | Сайт = [http://www.rosenergoatom.ru/stations_projects/sayt-rostovskoy-aes/ Ростовская АЭС] }} '''Ростов атом электростанцияһы''' — [[Рәсәй]]ҙә АЭС, [[Ростов өлкәһе]]ндә Волгодонск ҡалаһынан 16 км алыҫлыҡта Цимлянск һыуһаҡлағысының ярында урынлашҡан. Ғәмәлдәге дүрт электроблоктың электр ҡеүәте 4,03 ГВт тәшкил итә. Бөтә реакторҙары — ВВЭР-1000<ref>{{Cite web|url=http://www.rosenergoatom.ru/stations_projects/sayt-rostovskoy-aes/|title=Станции и проекты|publisher=www.rosenergoatom.ru|accessdate=2019-02-01}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190202042354/http://www.rosenergoatom.ru/stations_projects/sayt-rostovskoy-aes/ |date=2019-02-02 }}</ref>. [[2001 йыл]]дан [[2010 йыл]]ға тиклем станция «Волгодонск АЭС-ы» тип атала, икенсе энергоблокты ебәреү менән станция ҡабаттан «Ростов АЭС-ы» тип атала башлай<ref>[http://old.vnpp.rosenergoatom.ru/rus/press/news/article/?article-id=D21FD5B5-A3E4-4257-80C2-90D803CF5C59 Ростовская АЭС: название возвращается]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} // ''ОАО «Концерн Росэнергоатом»'', 30.04.2010</ref>. [[2017 йыл]]да Ростов атом станцияһы бишенсе тапҡыр хәүефһеҙлек буйынса иң яҡшыһы булып таныла. Быға тиклем 2005, 2008, 2010, 2014 йылдарҙа ла шулай була<ref>{{Cite web|url=http://www.rosenergoatom.ru/stations_projects/sayt-rostovskoy-aes/press-tsentr/novosti/25595/|title=Ростовская АЭС стала в 2017 году лучшей среди атомных станций России по культуре безопасности|author=|website=|date=|publisher=www.rosenergoatom.ru|lang=ru|accessdate=2018-02-06}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180207005205/http://www.rosenergoatom.ru/stations_projects/sayt-rostovskoy-aes/press-tsentr/novosti/25595/ |date=2018-02-07 }}</ref>. ==Структураһы һәм эшмәкәрлеге== Ростов АЭС-ы Көньяҡ Рәсәй энергетикаһының иң эре предприятиеларының береһе булып тора, ул был төбәктә 30 проценттан ашыу йыллыҡ электр энергияны тәьмин итә<ref>{{Cite web|url=http://www.rosenergoatom.ru/stations_projects/sayt-rostovskoy-aes/press-tsentr/novosti/30264/|title=Энергоблок №4 Ростовской АЭС за первый год работы выработал 7 млрд кВтч электроэнергии|author=|website=|date=|publisher=www.rosenergoatom.ru|accessdate=2019-02-01}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190202042411/http://www.rosenergoatom.ru/stations_projects/sayt-rostovskoy-aes/press-tsentr/novosti/30264/ |date=2019-02-02 }}</ref>. Ростов АЭС-ының электр энергияһы Көньяҡ Рәсәйҙең Берләшкән энергетика системаһына инә, уның составына шулай уҡ 13 төбәк энергетика системаһы — Көньяҡ һәм Төньяҡ Кавказ федераль округы инә<ref>{{Cite web|url=http://rosenergoatom.ru/zhurnalistam/news/30276/|title=Ростовская АЭС на 7,8% перевыполнила план января по выработке электроэнергии|author=|website=|date=|publisher=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190204122355/http://rosenergoatom.ru/zhurnalistam/news/30276/ |date=2019-02-04 }}</ref>. Тәүлегенә 102 млн ашыу кВт⋅сәғәт электр энергияһы етештерелә. 2018 йылда АЭС 29 миллиард 369 млн 594 мең кВт сәғәт электр энергияһы етештергән. Билдәләнгән ҡеүәттең ҡулланыу коэффициенты 89,70 % тәшкил иткән. Эшләй башлауынан алып (2001 йылдан) электростанция 240,5 млрд ашыу кВт⋅ сәғәт электр энергияһы етештергән<ref>{{Cite web|url=http://www.rosenergoatom.ru/stations_projects/sayt-rostovskoy-aes/press-tsentr/novosti/30056/|title=В 2018 году Ростовская АЭС выработала свыше 29 млрд кВт.ч электроэнергии|author=|website=|date=|publisher=www.rosenergoatom.ru|lang=ru|accessdate=2018-02-07}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190129183409/http://www.rosenergoatom.ru/stations_projects/sayt-rostovskoy-aes/press-tsentr/novosti/30056/ |date=2019-01-29 }}</ref>. Ростов АЭС-ы «Росэнергоатом концерны» акционерҙар йәмғиәтенең филиалы булып тора, ул «Росатом» дәүләт корпорацияһының электроэнергетик дивизионына инә һәм Рәсәйҙең электроэнергетик тармаҡтарының иң ҙур предприятиеларының береһе була<ref>{{Cite web|url=http://www.rosenergoatom.ru/about/|title=О концерне|publisher=www.rosenergoatom.ru|lang=ru|accessdate=2018-02-07}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180201224908/http://www.rosenergoatom.ru/about/ |date=2018-02-01 }}</ref>. ==Төҙөлөү тарихы== 1979 — проект раҫлана, уға ярашлы, станция, һәр береһе 1 ГВт булған 4 энергоблоктан торорға тейеш, төҙөлөш эштәре 1977 йылда.башлана 1985 — 1-се энергоблок төҙөлөшө тамамланыу стадияһына инә. Төҙөлөштөң әүҙемлеге майҙансыҡта эшселәр һәм инженерҙарҙың артыуын талап итә, ә АЭС янындағы эшселәр ҡаласығы һәм дөйөм ятаҡтарҙа урын етмәй башлай. Ошо сәбәпле Подгоры ҡаласығы барлыҡҡа килә<ref>[http://bloknot-volgodonsk.ru/news/podgory-poselok-ischeznuvshiy-pod-volgodonskom-604864 Подгоры — посёлок, исчезнувший под Волгодонском]</ref>. 1990 — йәмәғәтселек фекере баҫымы аҫтында төҙөлөш туҡтатыла, ә 1-се блоктың әҙерлеге , ул мәлдә 95 % тиерлек тәшкил итә, икенсеһе — яҡынса 20 %, станцияға Ҡырым АЭС-ының яҙмышын ҡабатлау ҡурҡынысы янай. 1998, апрель — Волгодонск ҡалаһы Думаһы депутаттары ҡарары менән Ростов АЭС-ын төҙөү яңыртыла. * 1998 — ике экология экспертизаһынан һуң станция проектына төҙәтмәләр индерелә (энергоблоктар һаны икегә тиклем ҡыҫҡартыла). 2000, 10 май — Рәсәй дәүләт атом надзорынан Ростов АЭС-ының ВВЭР-1000 реакторы менән 1-се энергоблогын төҙөүгә лицензия бирелә. Лицензия алыу менән Ростов АЭС-ы рәсми төҙөлөүсе атом электростанцияһы була. * 2001, 30 март — станцияның ВВЭР-1000 реакторы менән беренсе энергоблогы селтәргә индерелә. 2002 — 2-се энергоблокты төҙөү * 2005 — икенсе энергоблок төҙөү тураһында ҡарарға ҡул ҡуйыла. Энергоблок төҙөүҙө тамамлау һәм файҙаланыуға тапшырыу киләһе 2009 йылға күсерелә. * 2009 йыл, февраль — 3-сө һәм 4-се энергоблоктарҙы төҙөү буйынса йәмәғәт тыңлауҙары үткәрелә. Яңы блоктарҙы ебәреү 2014 һәм 2016 йылдарға планлаштырыла. * 2009, июнь — Ростехнадзор 3-сө һәм 4-се энергоблоктарҙы төҙөү өсөн лицензия бирә * 2009 —тулы масштаблы 3-сө энергоблок төҙөлә башлай * 2009, 19 декабрь — 2-се энергоблок файҙаланыуға тапшырыла<ref>{{cite web|date=19 декабря 2009|url=http://www.regnum.ru/news/economy/1236793.html|title=Произведён физический пуск реактора 2-го энергоблока Ростовской АЭС|publisher=[[REGNUM]]|accessdate=2010-08-14|archiveurl=https://www.webcitation.org/65ZT5ov2S|archivedate=2012-02-19}}</ref>. * 2010 йыл, 18 март — икенсе станцияһында энергоблок реакторы менән ВВЭР-1000 рәсәй берҙәм энергетика системаһы индерелә. * 2010 йыл, июнь —масштаблы 4-се энергоблок төҙөлә башлай * 2010, 10 декабрь — Ростов АЭС-ының 2 энергоблогын сәнәғәт файҙаланыуына индереү буйынса рөхсәткә ҡул ҡуйыла * 2014, 14 ноябрь — 3-сө энергоблок файҙаланыуға тапшырыла<ref>[http://lenta.ru/news/2014/11/14/reactor/ На Ростовской АЭС начали запуск третьего энергоблока] //</ref>. * 2014 йыл, 7 декабрь —3-сө энергоблоктың реакторында идара ителмәле сылбырлы реакция сафҡа инә. * 2014 йыл, 27 декабрь —3-сө энергоблок Рәсәй энергосистемаһына тоташтырыла<ref name=thrcr/>. * 2014, 27 декабря — энергоблок № 3 подключён к энергосистеме России<ref>[http://lenta.ru/news/2014/12/27/atom/ Третий блок Ростовской АЭС подключён к энергосистеме России] //</ref>. * 2015, 20 июнь — Ростов АЭС-ына 4-се энергоблок өсөн реактор корпусы килә<ref name=autogenerated2>[http://www.atominfo.ru/newsl/s0137.htm Корпус реактора для энергоблока № 4 прибыл на Ростовскую АЭС] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923180124/http://www.atominfo.ru/newsl/s0137.htm |date=2015-09-23 }}</ref>. * 2015, 14 июль —3-сө энергоблок тулы ҡеүәтенә файҙаланыла. * 2015, 17 сентябрь — 3-сө энергоблок сәнәғәт файҙаланыуына ҡабул ителә<ref>{{Cite web|url=https://www.seogan.ru/tretiiy-energoblok-rostovskoiy-aes-prinyat-v-promishlennuyu-ekspluataciyu.html|title=Третий энергоблок Ростовской АЭС принят в промышленную эксплуатацию|publisher=www.seogan.ru|accessdate=2019-02-01}}</ref>. * 2017, 6 декабрь — 4-се энергоблок сафҡа инә башлай * 2017, 29 декабрь — 4-се энергоблоктың реакторында идара ителмәле сылбырлы реакция сафҡа инә<ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/rbcfreenews/5a46642a9a79472f68df5d28|title=На Ростовской АЭС запущен ядерный реактор нового энергоблока|publisher=РБК|accessdate=2019-02-01}}</ref>. * 2018, 1 февраль —4-се энергоблок Рәсәй энергосистемаһына тоташтырыла<ref>{{Cite web|url=https://tass.ru/ekonomika/4923229|title=Путин дал старт работе четвертого энергоблока Ростовской АЭС|publisher=ТАСС|accessdate=2019-02-01}}</ref>. * 2018, 14 апрель — 4-се энергоблок тулы ҡеүәтенә сафҡа инә<ref>{{Cite web|url=http://www.rosenergoatom.ru/stations_projects/sayt-rostovskoy-aes/press-tsentr/novosti/26799/|title=Ростовская АЭС: новый энергоблок №4 выведен на 100% мощности|author=|website=|date=|publisher=www.rosenergoatom.ru|accessdate=2019-02-01}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190202041716/http://www.rosenergoatom.ru/stations_projects/sayt-rostovskoy-aes/press-tsentr/novosti/26799/ |date=2019-02-02 }}</ref> *2018, 28 сентябрь — 4-се энергоблок сәнәғәт файҙаланыуына ҡабул ителә<ref>{{Cite web|url=http://www.rosatom.ru/journalist/news/rosenergoatom-energoblok-4-rostovskoy-aes-vveden-v-promyshlennuyu-ekspluatatsiyu-na-3-mesyatsa-ransh/|title=Росэнергоатом: энергоблок №4 Ростовской АЭС введен в промышленную эксплуатацию на 3 месяца раньше планового срока|author=|website=|date=|publisher=www.rosatom.ru|accessdate=2019-02-01}}</ref>. '''1-се энергоблок''' [[Файл:D70 8009.jpg|альт=|мини|367x367пкс|Ростов АЭС-ының 1-се энергоблогында машина залы]] Ростов АЭС-ының беренсе энергоблогы сәнәғәт файҙаланыуына 2001 йылдың декабрендә индерелә. Энергоблоктың билдәләнгән 1000 МВт ҡеүәте (йылылыҡ ҡеүәте 3000 МВт) ВВЭР-1000 реакторы менән тәьмин ителә. 2009 йылдан беренсе энергоблок 104 % (3200 МВт) йылылыҡ ҡеүәте кимәлендә эшләй. АЭС энергоблогының схемаһы ике циркуляция контурынан тора 1. 4 элмәктән торған төп циркуляция контуры (ГЦК йәки 1-се контур). Төп циркуляция контурына реактор, төп циркуляция үткәргес торбалары, элмәк һаны буйынса пар генераторы, шулай уҡ баҫымдың компенсация системаһы инә. Төп циркуляция контуры ябыҡ тора, реакторҙан йылылыҡты кире ҡағыу һәм уны икенсе контур һыуға тапшырыу өсөн тәғәйенләнгән. 2. Эш (2-се контур) контуры киҫкен парҙың пар үткәргесен, конденсациялау установкалары менән турбогенераторҙы, деаэраторҙы, шулай уҡ төп конденсат һәм конденсат насостары һәм йылылыҡ регенерацияһы системаһынан торған туҡлыҡлы һыу трактарын тәшкил итә. Икенсе контур пар етештереү, уны турбинаға тапшырыу өсөн тәғәйенләнгән. Икенсе контур йомоҡ, радиоактив түгел. '''2-се энергоблок''' [[Файл:Вики2222.jpg|альт=|мини|367x367пкс|Цимлянск һыуһаҡлағысы яғынан Ростов АЭС-ы күренеше]] Ростов АЭС-ының 3-сө энергоблогы илдең көньяғында иң ҙур инвестиция проекттарының береһе. Төҙөлөш эштәре 2009 йылда башлана һәм 2014 йылда тамамлана. Икенсе энергоблоктың төҙөлөш майҙанында 7 меңдән ашыу кеше ҡатнаша. 2009 йылда икенсе энергблоктың майҙанында төп төҙөлөш эштәре тамамлана. '''3-сө энергоблок''' [[Файл:ND5 7475.jpg|мини|365x365пкс|3-сө энергоблоктың башҡарыусы блок ҡалҡаны]] Ростов АЭС-ының 3 -сө энергоблогын төҙөү — илдең көньяғында иң ҙур инвестиция проекттарының береһе була. 2009 йылда төҙөлөш эштәре башлана һәм 2014 йылда тамамлана. 2014 йылдың 14 ноябрендә өсөнсө блоктың реакторы сафҡа инә<ref>{{Cite web|url=http://volgodonsk-media.ru/news/society/na-rostovskoj-aes-sostoyalsya-fizicheskij-pusk-tretego-energobloka/|title=На Ростовской АЭС состоялся физический пуск третьего энергоблока / Телекомпания ВТВ|publisher=volgodonsk-media.ru|accessdate=2019-02-01}}</ref>. 2014 йылдың 7 декабрендә реакторҙа идара ителмәле сылбырлы реакция сафҡа индерелә, шунан һуң уңышлы минималь ҡеүәтенә ебәрелә<ref name="thrcr">{{Cite web|url = http://ria.ru/atomtec/20141207/1037035188.html|title = Реактор 3-го блока РостАЭС вышел на минимально контролируемую мощность|author = |date = |publisher = }}</ref>. 2015 йылдың 14 июлендә 3-сө энергоблок 100 % ҡеүәтенә сафҡа индерелә. 2018 йылдың 17 сентябрендә 4 -се энергоблок сәнәғәт файҙаланыуына ҡабул ителә<ref>{{Cite web|url=http://www.atomic-energy.ru/news/2015/09/21/59879|title=Энергоблок №3 Ростовской АЭС принят в промышленную эксплуатацию|date=2015-09-21|publisher=Атомная энергия 2.0|lang=ru|accessdate=2019-02-01}}</ref>. '''4-се энергоблок''' [[Файл:ND5 0640.jpg|альт=|мини|366x366пкс|Ростов АЭС. Энергоблок № 4]] 4-се энергоблок 2010 йылда төҙөлә башлай 2015 йылдың 20 июнендә Ростов АЭС-ының 4 энергоблогы өсөн реактор корпусы килә<ref name=autogenerated2 />. 2015 йылдың ноябрь аҙағында ул штатлы хәлгә ҡуйыла<ref>{{Cite web|url=https://www.seogan.ru/na-energobloke-%E2%84%964-rostovskoiy-aes-na-shtatnoe-mesto-ustanovlen-korpus-reaktora.html|title=На энергоблоке №4 Ростовской АЭС на штатное место установлен корпус реактора|publisher=www.seogan.ru|accessdate=2019-02-01}}</ref>. [[2015 йыл]]дың декабре аҙағында 4-се блокҡа бөтә дүрт пар генераторы ҡуйыла<ref>{{Cite web|url=http://volgodonsk.news/news/6631-na-4-m-bloke-rostovskoy-aes-ustanovleny-vse-chetyre-parogeneratora|title=На 4-м блоке Ростовской АЭС установлены все четыре парогенератора|publisher=volgodonsk.news|accessdate=2019-02-01}}</ref>. [[2018 йыл]]дың 14 апрелендә Ростов АЭС-ының 4-се энергоблогы беренсе тапҡыр тулы ҡеүәтенә сығарыла. Ай дауамында, энергоблок ҡоролмаларының тулы ҡеүәтенә һынауҙар үткәрелгәндән һуң , блокты сәнәғәт файҙаланыуына әҙерләй башлайҙар<ref>[https://ria.ru/atomtec/20180414/1518643277.html Новый энергоблок № 4 Ростовской АЭС выведен на полную мощность]</ref> == Энергоблоктар тураһында мәғлүмәт== <br> {| class="wikitable" width="100%" |- ! rowspan="2" style="width: 19%; background-color: #CFCFCF;"| Энергоблок ! rowspan="2" style="width: 13%; background-color: #CFCFCF;"| Реакторҙар төрө ! colspan="2" style="width: 20%; background-color: #CFCFCF;"| Ҡеүәте ! rowspan="2" style="width: 12%; background-color: #CFCFCF;"| Төҙөлөш башы ! rowspan="2" style="width: 12%; background-color: #CFCFCF;"| Энергетик ебәреш ! rowspan="2" style="width: 12%; background-color: #CFCFCF;"| Сафҡа индереү ! rowspan="2" style="width: 15%; background-color: #CFCFCF;"| Ябыу |- ! style="width: 10%; | Таҙа ! style="width: 10%; | Брутто |- | Ростов-1<ref>[https://pris.iaea.org/PRIS/CountryStatistics/ReactorDetails.aspx?current=502 ROSTOV-1]</ref> | align="center" | [[ВВЭР|ВВЭР-1000/320]] | align="right" | 950 МВт | align="right" | 1000 МВт | align="right" | 01.09.1981 | align="right" | 30.03.2001 | align="right" | 25.12.2001 | align="right" | 2031 ''(план)'' |- | Ростов-2<ref>[https://pris.iaea.org/PRIS/CountryStatistics/ReactorDetails.aspx?current=505 ROSTOV-2]</ref> | align="center" | ВВЭР-1000/320 | align="right" | 950 МВт | align="right" | 1000 МВт | align="right" | 01.05.1983 | align="right" | 18.03.2010 | align="right" | 10.12.2010 | align="right" | 2040 ''(план)'' |- | Ростов-3<ref>[https://pris.iaea.org/PRIS/CountryStatistics/ReactorDetails.aspx?current=506 ROSTOV-3]</ref> | align="center" | ВВЭР-1000/320 | align="right" | 950 МВт | align="right" | 1000 МВт | align="right" | 15.09.2009 | align="right" | 27.12.2014 | align="right" | 17.09.2015 | align="right" | 2045 ''(план)'' |- | Ростов-4<ref>[https://pris.iaea.org/PRIS/CountryStatistics/ReactorDetails.aspx?current=507 ROSTOV-4]</ref> | align="center" | ВВЭР-1000/320 | align="right" | 1011 МВт | align="right" | 1030 МВт | align="right" | 16.06.2010 | align="right" | 01.02.2018 | align="right" | 28.09.2018 | align="right" | 2048 ''(план)'' |} ==Шулай уҡ ҡарағыҙ== {{Навигация}} * [[Недостроенные АЭС СССР]] ==Иҫкәрмәләр== [[Категория:Ростов өлкәһе]] [[Категория:Электростанциялар]] p7oypmz82i113kawt43fdbc7x3l8xze 0 153700 1302783 1282840 2026-08-13T16:39:28Z InternetArchiveBot 31336 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1302783 wikitext text/x-wiki {{Карточка университета |название = Пьер һәм Мария Кюри университеты |сокращение = UPMC |эмблема = Upmc-logotype.gif |изображение = |оригинал = Université Pierre-et-Marie-Curie |междуназвание = |прежнее = |девиз = |основан = [[1971]], элекке [[Сорбонна|Париж университеты]] [[1253]] |закрыт = |реорганизован = |год реорганизации = |тип = дәүләт университеты |наименование должности =Ректор |фио должности = |президент = Jean Chambaz |научный руководитель = |студенты = 29 570 |иностранные студенты = |специалитет = |бакалавриат = 10 670 |магистратура = 5 630 |аспирантура = |докторантура = 3 250 |доктора = |профессоры = |преподаватели = |расположение = [[Париж]] |кампус = |адрес = |сайт = [http://www.upmc.fr/ upmc] |награды = |lat_dir = N |lat_deg = 48 |lat_min = 50 |lat_sec = 50 |lon_dir = E |lon_deg = 2 |lon_min = 21 |lon_sec = 23 |CoordScale = |edu_region = }} '''Пьер һәм Мария Кюри университеты — Париж 6 университеты''' (''Université Pierre et Marie Curie'' йәки ''UPMC — Paris Universitas'' йәки ''Париж 6 университеты'') — [[Франция]] [[университет]]ы, [[Париж университеты]] тәбиғи фәндәр факультетының төп хоҡуҡи вариҫы. Хәҙерге ваҡытта Пьер һәм Мария Кюри университеты Францияла иң ҙур фәнни-медицина комплексы булып тора. Уның 180 лабораторияһы бар, уларҙың күбеһе [[CNRS]] менән ассоциацияланған. 2010 йылда донъя университеттарының академик рейтингыһында университет 39-сы урынды биләгән<ref>{{cite web |author = |authorlink = |datepublished = |url = http://www.arwu.org/Country2010Main.jsp?param=France |title = Академический рейтинг университетов мира |format = |work = |publisher = |accessdate = |lang = en |description = Академический рейтинг университетов Франции |archiveurl = https://web.archive.org/web/20100822203815/http://www.arwu.org/Country2010Main.jsp?param=France |archivedate = 2010-08-22 |deadlink = yes }}</ref>. Жюссьё кампусында, «Жюссьё» метро станцияһы янында урынлашҡан. == Тарихы == Университеттың тарихы 1901 йылда тәбиғи фәндәр факультеты булдырыу менән башлана. Хәҙерге университет 1971 йылда элекке [[Париж университеты]]ның тәбиғи фәндәр факультеты нигеҙендә ойошторолған. 1974 йылда рәсми рәүештә «Пьер һәм Мария Кюри университеты» атамаһын алған. 1990 йылда университетҡа Анри Пуанкаре исемендәге институтты, ә 2001 йылда Париж астрофизика институтын ҡушалар. 2005 йылда университет ҡарамағында фәндәр докторын уҡытыу буйынса институт һәм политехник мәктәп ойошторолған. 1946 йылда [[Париж]]да Ле-аль-о-вэн (фр. Les halles aux vins) урынында кампус төҙөү тураһында ҡарар ҡабул ителә. Был урын шул иҫәптән бында элек Изге Виктор аббатлығы урынлашҡан, ул Шампонан Гильом тарафынан нигеҙләнгән һәм Урта быуаттарҙа мөһим фәлсәфәүи һәм уҡыу үҙәге булған. 1959 йылда кампустың инаугурацияһы үтә һәм ул француз ботанигы Антуан Лоран де Жюссьё хөрмәтенә Жюссьё атамаһын ала. == Ҡоролошо == [[Файл:DSC 6657-UniversiteMarieCurie.jpg|thumb|right|300px|Университеттың тарихи фронтоны]] Университет составына 7 факультет һәм 5 институт керә. === Факультеттар === * Пьер һәм Мари Кюри исемендәге медицина факультеты * Химия факультеты * Физика факультеты * Инженерия факультеты * Математика факультеты * Биология факультеты * Тирә-яҡ мөхит, биотөрлөлөк һәм ер факультеты === Институттар === * Париж астрофизика институты * Анри Пуанкаре исемендәге институт * Фәндәр докторҙарын әҙерләү буйынса институт * Университет ҡарамағындағы политехник институт * Париж университетының статистика институты == Докторантура һәм тикшеренеүҙәр == Университет фәнни тикшеренеүҙәрҙең алдынғы урындарҙың береһе, уға 120 төрлө лабораториялар<ref>{{cite web |author = |authorlink = |datepublished = |url = http://www.upmc.fr/fr/recherche.html |title = Университет Пьера и Мари Кюри |format = |work = |publisher = |accessdate = |lang = fr |description = |archiveurl = https://www.webcitation.org/66D6JcOS5 |archivedate = 2012-03-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120212221801/http://www.upmc.fr/fr/recherche.html |date=2012-02-12 }}</ref> һәм 20 доктор мәктәптәре инә<ref>{{cite web |author = |authorlink = |datepublished = |url = http://www.upmc.fr/fr/recherche/doctorat/institut_de_formation_doctorale/20_ecoles_doctorales.html |title = Университет Пьера и Мари Кюри |format = |work = |publisher = |accessdate = |lang = fr |description = |deadlink = no |archiveurl = https://web.archive.org/web/20081017003255/http://www.upmc.fr/fr/recherche/doctorat/institut_de_formation_doctorale/20_ecoles_doctorales.html |archivedate = 2008-10-17 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081017003255/http://www.upmc.fr/fr/recherche/doctorat/institut_de_formation_doctorale/20_ecoles_doctorales.html |date=2008-10-17 }}</ref>. === Доктор мәктәптәре === Доктор мәктәптәре тикшеренеүҙәрҙең дүрт ҡотобы тирәһендә ойошторолған: моделирование һәм инженерия<ref>{{cite web |author = |datepublished = |url = http://www.upmc.fr/fr/recherche/doctorat/institut_de_formation_doctorale/20_ecoles_doctorales/pole_1.html |title = Университет Пьера и Мари Кюри |format = |work = |publisher = |accessdate = |lang = fr |description = Докторские школы полюса "Моделирование һәм инженерия" |deadlink = no |archiveurl = https://web.archive.org/web/20081205082623/http://www.upmc.fr/fr/recherche/doctorat/institut_de_formation_doctorale/20_ecoles_doctorales/pole_1.html |archivedate = 2008-12-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081205082623/http://www.upmc.fr/fr/recherche/doctorat/institut_de_formation_doctorale/20_ecoles_doctorales/pole_1.html |date=2008-12-05 }}</ref>; энергия, материя һәм йыһан<ref>{{cite web |author = |authorlink = |datepublished = |url = http://www.upmc.fr/fr/recherche/doctorat/institut_de_formation_doctorale/20_ecoles_doctorales/pole_2_energie_matiere_et_univers.html |title = Университет Пьера и Мари Кюри |format = |work = |publisher = |accessdate = |lang = fr |description = Докторские школы полюса "Энергия, материя һәм йыһан" |deadlink = no |archiveurl = https://web.archive.org/web/20081127123322/http://www.upmc.fr/fr/recherche/doctorat/institut_de_formation_doctorale/20_ecoles_doctorales/pole_2_energie_matiere_et_univers.html |archivedate = 2008-11-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081127123322/http://www.upmc.fr/fr/recherche/doctorat/institut_de_formation_doctorale/20_ecoles_doctorales/pole_2_energie_matiere_et_univers.html |date=2008-11-27 }}</ref>; тирә-яҡ мөхит һәм ерҙәге тормош<ref>{{cite web |author = |authorlink = |datepublished = |url = http://www.upmc.fr/fr/recherche/doctorat/institut_de_formation_doctorale/20_ecoles_doctorales/pole_3_terre_vivante_et_environnement.html |title = Университет Пьера и Мари Кюри |format = |work = |publisher = |accessdate = |lang = fr |description = Докторские школы полюса "тирә-яҡ мөхит һәм ерҙәге тормош" |deadlink = no |archiveurl = https://web.archive.org/web/20081206160823/http://www.upmc.fr/fr/recherche/doctorat/institut_de_formation_doctorale/20_ecoles_doctorales/pole_3_terre_vivante_et_environnement.html |archivedate = 2008-12-06 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081206160823/http://www.upmc.fr/fr/recherche/doctorat/institut_de_formation_doctorale/20_ecoles_doctorales/pole_3_terre_vivante_et_environnement.html |date=2008-12-06 }}</ref>; ғүмер һәм һаулыҡ<ref>{{cite web |author = |authorlink = |datepublished = |url = http://www.upmc.fr/fr/recherche/doctorat/institut_de_formation_doctorale/20_ecoles_doctorales/pole_4_vie_et_sante.html |title = Университет Пьера и Мари Кюри |format = |work = |publisher = |accessdate = |lang = fr |description = Докторские школы полюса "ғүмер һәм һаулыҡ" |deadlink = no |archiveurl = https://web.archive.org/web/20081205042644/http://www.upmc.fr/fr/recherche/doctorat/institut_de_formation_doctorale/20_ecoles_doctorales/pole_4_vie_et_sante.html |archivedate = 2008-12-05 }}</ref>. {| class="wikitable sortable collapsible collapsed" |- ! № ED¹ || Доктор мәктәбе || Оригиналь атама || Тикшеренеүҙәр ҡотобо || Доктор<br />мәктәбенең<br />сайты |- | 130 || Информатика, телекоммуникациялар<br /> һәм электроника || Informatique, télécommunication<br /> et électronique (EDITE)|| моделирование һәм инженерия || [http://edite-de-paris.fr/spip/ сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190822005400/http://edite-de-paris.fr/spip/ |date=2019-08-22 }} |- | 386 || Математика Париж — Үҙәк || Sciences Mathématiques<br /> de Paris Centre || моделирование һәм инженерия || [http://www.edcsm.jussieu.fr/ сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210415002404/http://www.edcsm.jussieu.fr/ |date=2021-04-15 }} |- | 390 || Химик һәм юғары технологиялар || Génie des procédés et<br /> hautes technologies || моделирование һәм инженерия || [http://www.enscp.fr/edgpht/ сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131220145258/http://www.enscp.fr/edgpht |date=2013-12-20 }} |- | 391 || Механика, акустика һәм электроника Париж || Sciences mécaniques, acoustique<br /> et électronique de Paris|| моделирование һәм инженерия || [http://www.ed391.upmc.fr/ сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190822005400/http://www.ed391.upmc.fr/ |date=2019-08-22 }} |- | 107 || Физика — Париж төбәге || Physique de la région parisienne || энергия, материя һәм йыһан || [http://www.phys.ens.fr/Ecole.Doctorale/ сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190827150825/http://www.phys.ens.fr/Ecole.Doctorale/ |date=2019-08-27 }} |- | 127 || Астрономия һәм астрофизика Иль-де-Франс || Astronomie et astrophysique<br /> d’Ile-de-France || энергия, материя һәм йыһан || [http://ecole-doctorale.obspm.fr/ сайт] |- | 517 || Элементар берәмектәр, <br />ядро һәм йыһан || Particules, Noyaux et Cosmos || энергия, материя һәм йыһан || [http://pnc.lal.in2p3.fr/ сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100420034141/http://pnc.lal.in2p3.fr/ |date=2010-04-20 }} |- | 388 || Физик һәм аналитик<br /> химия Париж — Үҙәк || Chimie physique et chimie<br /> analytique de Paris-Centre || энергия, материя һәм йыһан || [http://www.ed388.upmc.fr/fr/index.html сайт] |- | 389 || Физика — элементар берәмектәрҙән<br /> кондесияланған хәлгә || La physique, de la particule<br /> à la matière condensée || энергия, материя һәм йыһан || [http://www.ed389.upmc.fr/fr/index.php сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190822005404/http://www.ed389.upmc.fr/fr/index.php |date=2019-08-22 }} |- | 397 || Материалдар физикаһы һәм химияһы || Physique et chimie des matériaux || энергия, материя һәм йыһан || [http://www.ed397.upmc.fr/ сайт] |- | 406 || Молекуляр химия Париж — Үҙәк || Chimie moléculaire de Paris-Centre || энергия, материя һәм йыһан || [http://www.ed406.upmc.fr/ сайт] |- | 129 || Тирә-яҡ мөхит тураһында <br /> фән (Иль-де-Франс) || Sciences de l’environnement<br /> d’Ile-de-France || ерҙә тирә-яҡ мөхит һәм тормош || [http://www.ed129.upmc.fr/ сайт] |- | 392 || Биотөрлөлөк || Diversité du vivant || ерҙә тирә-яҡ мөхит һәм тормош || [http://eddv.snv.jussieu.fr/ сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721001539/http://eddv.snv.jussieu.fr/ |date=2011-07-21 }} |- | 398 || Ер тураһында фән һәм тәбиғи ресурстар || Géosciences et ressources naturelles || ерҙә тирә-яҡ мөхит һәм тормош || [http://www.ed398.upmc.fr/ сайт]{{Недоступная ссылка|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- | 158 || Мейе, когнитивлыҡ һәм холоҡ || Cerveau, cognition et comportement || ғүмер һәм һаулыҡ || [http://ed3c.snv.jussieu.fr/ сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100528155913/http://ed3c.snv.jussieu.fr/ |date=2010-05-28 }} |- | 387 || iViv — дисциплина-ара биология мәктәбе || iViv — interdisciplinaire pour le Vivant || ғүмер һәм һаулыҡ || [http://psb00.snv.jussieu.fr/interbio/index1.html сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090718032220/http://psb00.snv.jussieu.fr/interbio/index1.html |date=2009-07-18 }} |- | 393 || Пьер Луи исемендәге асыҡ <br />сәләмәтлек доктор мәктәбе || Ecole doctorale Pierre Louis de santé publique || ғүмер һәм һаулыҡ || [http://www.ed393.upmc.fr/ сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190822005404/http://www.ed393.upmc.fr/ |date=2019-08-22 }} |- | 394 || Физиология һәм патофизиология || Physiologie et physiopathologie || ғүмер һәм һаулыҡ || [http://www.ed394.upmc.fr/ сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190822005400/http://www.ed394.upmc.fr/ |date=2019-08-22 }} |- | 515 || Тере күп төрлөлөк || Complexité du vivant || ғүмер һәм һаулыҡ || [http://www.ed515.upmc.fr/fr/index.php сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190822005403/http://www.ed515.upmc.fr/fr/index.php |date=2019-08-22 }} |- | 223 || Терелектәң логикаһы || Logique du vivant || ғүмер һәм һаулыҡ || нету |} <small>¹ ED — доктор мәктәбе</small> === Лабораториялар === Доктор мәктәптәре лабораториялар һымаҡ дүрт полюстар тирәһендә ойошторолған: моделирование һәм инженерия<ref>{{cite web |author = |authorlink = |datepublished = |url = http://www.upmc.fr/fr/recherche/modelisation_ingenierie/pole_modelisation_et_ingenierie.html |title = Университет Пьера и Мари Кюри |format = |work = |publisher = |accessdate = |lang = fr |description = Лаборатории полюса "Моделирование һәм инженерия" |archiveurl = https://www.webcitation.org/66D6LohcK |archivedate = 2012-03-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120505005136/http://www.upmc.fr/fr/recherche/modelisation_ingenierie/pole_modelisation_et_ingenierie.html |date=2012-05-05 }}</ref>; энергия, материя һәм йыһан<ref>{{cite web |author = |authorlink = |datepublished = |url = http://www.upmc.fr/fr/recherche/pole_2/pole_energie_matiere_et_univers2.html |title = Университет Пьера и Мари Кюри |format = |work = |publisher = |accessdate = |lang = fr |description = Лаборатории полюса "Энергия, материя һәм йыһан" |archiveurl = https://www.webcitation.org/66D6Mrng3 |archivedate = 2012-03-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120323171015/http://www.upmc.fr/fr/recherche/pole_2/pole_energie_matiere_et_univers2.html |date=2012-03-23 }}</ref>; тирә-яҡ мөхит һәм ерҙәге тормош<ref>{{cite web |author = |authorlink = |datepublished = |url = http://www.upmc.fr/fr/recherche/pole_3/pole_terre_vivante_et_environnement.html |title = Университет Пьера и Мари Кюри |format = |work = |publisher = |accessdate = |lang = fr |description = Лаборатории полюса "тирә-яҡ мөхит һәм ерҙәге тормош" |archiveurl = https://www.webcitation.org/66D6Nu5Xg |archivedate = 2012-03-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120501135122/http://www.upmc.fr/fr/recherche/pole_3/pole_terre_vivante_et_environnement.html |date=2012-05-01 }}</ref>; ғүмер һәм һаулыҡ<ref>{{cite web |author = |authorlink = |datepublished = |url = http://www.upmc.fr/fr/recherche/pole_4/pole_vie_et_sante.html |title = Университет Пьера и Мари Кюри |format = |work = |publisher = |accessdate = |lang = fr |description = Лаборатории полюса "ғүмер һәм һаулыҡ" |archiveurl = https://www.webcitation.org/66D6OvAHX |archivedate = 2012-03-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120505004120/http://www.upmc.fr/fr/recherche/pole_4/pole_vie_et_sante.html |date=2012-05-05 }}</ref>. {| class="wikitable sortable collapsible collapsed" |- ! Лабораторияның атамаһы || Тикшеренеүҙәр полюсы || № ED¹ |- | Комбинаторика һәм оптимизация || моделирование һәм инженерия || 386 |- | Автоматик шыйыҡсалар һәм йылытыу системалары || моделирование һәм инженерия || 107, 389, 391 |- | Функциональ визуализация*² || моделирование һәм инженерия || 130, 393, 422 |- | Жюссьё математика институты || моделирование һәм инженерия || 386 |- | Аңлы системалар һәм роботехника || моделирование һәм инженерия || 130, 391 |- | Жан Лерон Д’Аламебр исемендәге институт || моделирование һәм инженерия || 391 |- | «Тулҡындар һәм рәсемдәр» Ланжевен институты || моделирование һәм инженерия || - |- | Электрик инженерия || моделирование һәм инженерия || 391 |- | Механика һәм технология || моделирование һәм инженерия || 391 |- | Гетероген мөхиттең физикаһы һәм механикаһы || моделирование һәм инженерия || - |- | Ихтималлыҡ теорияһы һәм алеатор моделдәр || моделирование һәм инженерия || 386 |- | Теоретик һәм ярҙамсы статистика || моделирование һәм инженерия || 386 |- | Электроника һәм электродинамика || моделирование һәм инженерия || 130, 391 |- | Параметрик рәсемдәр || моделирование һәм инженерия || 391, 393, 404 |- | Информатика || моделирование һәм инженерия || 130 |- | Механика һәм инженерия өсөн информатика || моделирование һәм инженерия || 391, 404, 422 |- | Жак-Луи Лион исемендәге лаборатория || моделирование һәм инженерия || 386 |- | Ҡатмарлы системаларҙы математик һәм информатик яһау || моделирование һәм инженерия || - |- | Музыка һәм тауыш фәне һәм технологияһы || моделирование һәм инженерия || - |- | Конденсияланған хәлдең химияһы (Париж) || энергия, материя һәм йыһан || 387, 397 |- | Полимерҙар химияһы || энергия, материя һәм йыһан || 397 |- | Париж астрофизика институты || энергия, материя һәм йыһан || 127 |- | Күк йөҙө механикаһы һәм астрономик иҫәп-хисап институты || энергия, материя һәм йыһан || - |- | Һығылған мөхиттең минералогияһы һәм физикаһы || энергия, материя һәм йыһан || 107, 109, 387, 397 |- | Нанофәндәр институты || энергия, материя һәм йыһан || 107, 389, 391, 397 |- | Париж молекуляр физикаһы институты || энергия, материя һәм йыһан || 406 |- | Биомолекуляр лаборатория || энергия, материя һәм йыһан || 387, 406 |- | Шарль Фридель исемендәге лаборатория|| энергия, материя һәм йыһан || - |- | Теоретик химия || энергия, материя һәм йыһан || 388 |- | Химия һәм физика: материя һәм радиация || энергия, материя һәм йыһан || 388, 389 |- | Үҙ-ара тәҫьирҙең һәм реактивлыҡтың динамикаһы || энергия, материя һәм йыһан || 388, 397 |- | Плазма физикаһы || энергия, материя һәм йыһан || 127, 288, 389, 447 |- | Молекуляр физика: атмосфера һәм астрофизика || энергия, материя һәм йыһан || 389 |- | Ядро физикаһы һәм юғары энергиялар физикаһы || энергия, материя һәм йыһан || 107, 127, 389, 517 |- | Физикала статистика (Юғары нормаль мәктәп) || энергия, материя һәм йыһан || 107, 389 |- | Теоретик физика (Юғары нормаль мәктәп) || энергия, материя һәм йыһан || 107 |- | Кондесияланған хәлдең теоретик физикаһы || энергия, материя һәм йыһан || 107, 389 |- | Теоретик физика һәм юғары энергиялар физикаһы || энергия, материя һәм йыһан || 107, 381, 389 |- | Өҫкө йөҙҙөң реактивлығы || энергия, материя һәм йыһан || 390, 397 |- | Скропик-ара һәм нанометрик материалдар || энергия, материя һәм йыһан || 388 |- | Астрофизикала радиацияны һәм материяны өйрәнеү || энергия, материя һәм йыһан || 127, 288, 389, 417 |- | Йыһан тикшеренеүҙәрҙе һәм аппаратураны яһау || энергия, материя һәм йыһан || - |- | Плазмалағы процесстарҙың инженерияһы һәм өҫө йөҙҙө эшкәртеү || энергия, материя һәм йыһан || 390 |- | Электрохимик системалар һәм интерфейстар || энергия, материя һәм йыһан || 388, 390 |- | Жан-Батист Перрен исемендәге лаборатория || энергия, материя һәм йыһан || - |- | Кастлер-Броссель исемендәге лаборатория || энергия, материя һәм йыһан || 107, 288, 389 |- | Физика һәм материалдарҙы тикшеренеүҙәр || энергия, материя һәм йыһан || 107, 387, 389, 391, 397 |- | Пьер Эгрен исемендәге лаборатория || энергия, материя һәм йыһан || 107, 387, 389, 397 |- | Интенсив лазерҙарҙы ҡулланыу өсөн лаборатория || энергия, материя һәм йыһан || 389, 447 |- | Кюри дисциплина-ара (Физика-Химия) лабораторияһы || энергия, материя һәм йыһан || 107, 223, 387, 388, 389 |- | Электролиттарҙың, коллоид системаларҙың һәм аналитик фәндәрҙең физикохимияһы || энергия, материя һәм йыһан || - |- | Берҙәм электрик һәм радиоактив энергияны күсереү ярҙамында<br />һайлап активациялау процессы || энергия, материя һәм йыһан || - |- | Референцион система: ваҡыт һәм киңлек || энергия, материя һәм йыһан || 107, 127, 254, 288 |- | Йомшаҡ матдәләрҙең фәне һәм инженерияһы || энергия, материя һәм йыһан || - |- | Диңгеҙ мөхитендә адаптация һәм күп төрлөлөк || тирә-яҡ мөхит һәм ерҙәге тормош || 129, 156, 387, 392 |- | Ҡитға мөхитенең биогеохимияһы һәм экологияһы || тирә-яҡ мөхит һәм ерҙәге тормош || 129, 392 |- | Акватик системаларҙың һәм организмдарының биологияһы || тирә-яҡ мөхит һәм ерҙәге тормош || - |- | Үҫеш биологияһы || тирә-яҡ мөхит һәм ерҙәге тормош || 85, 223, 392 |- | Диңгеҙ организмдарының интерактив биологияһы || тирә-яҡ мөхит һәм ерҙәге тормош || 392, 394 |- | Палео күп төрлөлөкте һәм палеомөхитте өйрәнеү үҙәге || тирә-яҡ мөхит һәм ерҙәге тормош || 227 |- | Биологик төрҙәрҙе һаҡлау, тергеҙеү һәм күҙәтеү || тирә-яҡ мөхит һәм ерҙәге тормош || 227, 392, 474 |- | Экология һәм эволюция || тирә-яҡ мөхит һәм ерҙәге тормош || - |- | Геолазурь (литосфера тикшеренеүҙәре) || тирә-яҡ мөхит һәм ерҙәге тормош || 364 |- | Парижский институт физики земли || тирә-яҡ мөхит һәм ерҙәге тормош || - |- | Институт минералогии и физика сжатой среды || тирә-яҡ мөхит һәм ерҙәге тормош || - |- | Париж Ер тураһында фәндәр институты || тирә-яҡ мөхит һәм ерҙәге тормош || 938 |- | Атмосфера, мөхит һәм йыһан күҙәтеүҙәре || тирә-яҡ мөхит һәм ерҙәге тормош || 127, 129 |- | Бентик тирә-яҡ мөхиттең экогеохимияһы || тирә-яҡ мөхит һәм ерҙәге тормош || - |- | Динамик метеорология || тирә-яҡ мөхит һәм ерҙәге тормош || 129, 447 |- | Микробик океанография || тирә-яҡ мөхит һәм ерҙәге тормош || 129, 392, 515 |- | Океанография (Вильфранш-сюр-Мер) || тирә-яҡ мөхит һәм ерҙәге тормош || 129 |- | Океанография һәм климат: тәжрибәләр һәм һанлы ысул || тирә-яҡ мөхит һәм ерҙәге тормош || - |- | Диңгеҙ һәм һаулыҡ || тирә-яҡ мөхит һәм ерҙәге тормош || 515 |- | Бөжәктәрҙең сигнализацияһы, коммуникацияһы һәм физиологияһы || тирә-яҡ мөхит һәм ерҙәге тормош || 158, 392, 394, 435, 474 |- | Һыу ҡитға системаларының төҙөлөшө һәм эшләүе || тирә-яҡ мөхит һәм ерҙәге тормош || 398 |- | Систематизация, адаптация и эволюция || тирә-яҡ мөхит һәм ерҙәге тормош || 223, 227, 392 |- | Морские растения и биомолекулы* || тирә-яҡ мөхит һәм ерҙәге тормош || 387, 392 |- | Эмбриональный и патологический ангиогенез || ғүмер һәм һаулыҡ || - |- | Биогенез пептических сигналов* || ғүмер һәм һаулыҡ || 223, 387 |- | Биология развития || ғүмер һәм һаулыҡ || 223 |- | Молекулярная и клеточная биология эукариотов || ғүмер һәм һаулыҡ|| - |- | Биология и физиология нейронодыхательных и сердечно-лёгочных взаимодействий || ғүмер һәм һаулыҡ || 394 |- | Исследовательский центр Святого Антуана || ғүмер һәм һаулыҡ || 223, 394 |- | Центр молекулярной генетики || ғүмер һәм һаулыҡ || 215, 223, 423, 425, 426 |- | Центр психиатрии и нейробиологии || ғүмер һәм һаулыҡ|| - |- | Исследовательский центр Кордильеров || ғүмер һәм һаулыҡ || - |- | Деление и динамика клеток* || ғүмер һәм һаулыҡ || 157, 223, 418, 426 |- | Институт головного и спинного мозга || ғүмер һәм һаулыҡ || - |- | Динамика генетической информации: фундаментальная база и рак || ғүмер һәм һаулыҡ|| 223, 418 |- | Динамика, эпидемиология и лечение вирусных инфекций || ғүмер һәм һаулыҡ || 215 |- | Динамика и патофизиология нейронной сети || ғүмер һәм һаулыҡ || 158 |- | Геномдың атомик һәм Атомная и приспособленческая динамика генома* || ғүмер һәм һаулыҡ || - |- | Метаболик сирҙәрҙең дислипидемияһы, шешеүе һәм атеросклерозы || ғүмер һәм һаулыҡ|| 394 |- | Эпидемиология, дауалау стратегиялары һәм кеше иммуннодефициты<br /> вирусының клиник вирусологияһы || ғүмер һәм һаулыҡ || 393 |- | Эпидемиология, мәғлүмәт системаһы һәм моделирование || ғүмер һәм һаулыҡ || 393 |- | Үҫештең һәм яман шештең генетикаһы || ғүмер һәм һаулыҡ || - |- | Ишетеүҙең генетикаһы һәм физиологияһы || ғүмер һәм һаулыҡ|| 158, 223 |- | Сүпрәләрҙең молекуляр генетикаһы || ғүмер һәм һаулыҡ || 215 |- | Йөрәк-ҡан тамырҙары ауырыуҙарының генетикаһы, фармакологияһы һәм патофизиологияһы || ғүмер һәм һаулыҡ || 394 |- | Йөрәк-ҡан тамырҙары патологияһының эпидемиологик һәм молекуляр геномикаһы || ғүмер һәм һаулыҡ || 394, 420 |- | Микроорганизмдар геномикаһы || ғүмер һәм һаулыҡ|| 130, 515 |- | Миология || ғүмер һәм һаулыҡ || 215, 223 |- | Иммунитет һәм инфекция || ғүмер һәм һаулыҡ|| 394, 515 |- | Иммунология, иммунопатология һәм иммунотерапия || ғүмер һәм һаулыҡ || 157, 273, 394 |- | Микробактериаль инфекциялар һәм антибиотиктар: молекуляр, <br />терапевтик һәм эпидемиологик аспект || ғүмер һәм һаулыҡ|| 393, 425, 515 |- | Fer à Moulin урамы интитуты || ғүмер һәм һаулыҡ || 107, 158, 223, 394 |- | Күреү институты || ғүмер һәм һаулыҡ|| 158, 387, 394 |- | Күҙәнәк шеш үҙ-ара тәҫьир итешеүе: яман шешкә ҡаршы агенттарға<br />йәшәү мөхите һәм реакция || ғүмер һәм һаулыҡ || 1 |- | Патоген үҫемлектәрҙең үҙ-ара тәҫьир итешеүе || ғүмер һәм һаулыҡ|| 145 |- | Нуклеин кислотаһы һәм биофотония || ғүмер һәм һаулыҡ || 387, 474 |- | Эсәк микроорганизмдары һәм патофизиологияһы || ғүмер һәм һаулыҡ|| - |- | Клиник тикшеренеүҙәрҙә моделирование || ғүмер һәм һаулыҡ|| - |- | Адаптив процесстарының нейробиологияһы || ғүмер һәм һаулыҡ || 358 |- | Нейроэпидемиология || ғүмер һәм һаулыҡ|| 393 |- | Үҙәк нейропептидты, йөрәк-ҡан тамырҙарын һәм һыуҙы регуляциялау || ғүмер һәм һаулыҡ|| - |- | Үҫемлектәрҙең күҙәнәк һәм молекуляр физиологияһы || ғүмер һәм һаулыҡ || 223 |- | Кеше моторикаһының физиологияһы һәм патофизиологияһы || ғүмер һәм һаулыҡ|| 158 |- | Хлоропласттың мембрана һәм молекуляр физиологияһы || ғүмер һәм һаулыҡ|| 223 |- | Үҙәк нервалар системаһы ауырыуҙарының патофизиологияһы || ғүмер һәм һаулыҡ || 158, 436 |- | Генетик балалар сирҙәренең патофизиологияһы || ғүмер һәм һаулыҡ|| - |- | Перинаталь сәләмәтлектең һәм ҡатын-ҡыҙҙар менән балалар һаулығының эпидемиологик тикшеренеүҙәре || ғүмер һәм һаулыҡ|| 393, 420 |- | Танау туҡымаларын үҙгәртеү һәм төҙәтеү || ғүмер һәм һаулыҡ || 394 |- | Кешенең үрсеүе: генетика һәм терапия || ғүмер һәм һаулыҡ|| - |- | Һөлдә-мускул туҡымалары сирҙәренең терапияһы || ғүмер һәм һаулыҡ || 158, 215, 223, 273, 394 |- | Ҡартайык, стресс һәм шешеү || ғүмер һәм һаулыҡ|| 223, 394 |} * <small>¹ ED — доктор мәктәбе.</small> == Университет һандарҙа == 2009—2010 йылда университетта 29 570 студент, шул иҫәптән 6 320 сит ил граждандары белем алған. Студенттарҙың дөйөм иҫәбенән 33 %-ты медицина факультетына тура килә; химия, физика һәм инженерия факультеттарына — 8-ҙәр %; математика факультетына — 17 %; тирә-яҡ мөхит, биотөрлөлөк һәм ер факультетына — 2 % һәм биология факультетына — 24 %. == Билдәле профессорҙар == * [[Файл:Nobel prize medal.svg|20px]] Клод Коэн-Таннуджи — француз физигы, физика буйынса 1997 йылғы Нобель премияһы<ref>{{cite web | author = | authorlink = | datepublished = | url = http://www.college-de-france.fr/default/EN/all/historique/claude_cohentannoudji.htm | title = Collège de France | format = | work = | publisher = | accessdate = | lang = fr | description = | archiveurl = https://web.archive.org/web/20090916061354/http://www.college-de-france.fr/default/EN/all/historique/claude_cohentannoudji.htm | archivedate = 2009-09-16 | deadlink = yes }}</ref>. * Ален Конн — француз математигы, 1982 йылғы Филдс премияһы лауреаты. * Седрик Виллани — француз математигы, 2010 йылғы Филдс премияһы лауреаты. * Пётр Слонимский — француз генетигы. * Альбер Жакар — француз генеитгы һәм яҙыусы. * Николь Эль Каруи — француз математигы. == Билдәле тамамлаусылар == * [[Файл:Nobel prize medal.svg|20px]] Франсуаза Барре-Синусси — француз вирусологы, медицина һәм физиология өлкәһендә Нобель премияһының 2008 йылғы лауреаты<ref> {{cite web | author = | authorlink = | datepublished = | url = http://www.upmc.fr/fr/universite/histoire_et_personnalites/les_prix_nobel/francoise_barre_sinoussi_medecine_2008.html | title = Университет Пьера и Мари Кюри | format = | work = | publisher = | accessdate = | lang = fr | description = | archiveurl = https://www.webcitation.org/66D6PxwZU | archivedate = 2012-03-16 }} </ref>. * Доминик Стросс-Кан — француз сәйәсмәне, иҡтисадсы һәм юрист. Халыҡ-ара валюта фондының директор-идарасыһы. * Венделин Вернер — француз математигы, 2006 йылғы Филдс премияһы лауреаты. * Пьер-Луи Лион — француз математигы, 1994 йылғы Филдс премияһы лауреаты. == Шулай уҡ ҡарағыҙ == * [[Сорбонна]] == Иҫкәрмәләр == {{примечания}} == Һылтанмалар == * {{commonscat-inline|Campus universitaire de Jussieu}} * [http://www.upmc.fr/ Пьер һәм Мария Кюри университеты] [[Категория:Париж университеттары]] [[Категория:Франция университеттары]] rro6mu1wkpenydg3m6gl7g0vqq52yvz 0 154637 1302793 1064738 2026-08-13T19:10:13Z InternetArchiveBot 31336 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1302793 wikitext text/x-wiki {{Ук}} '''София Федоровна Русова''' (тыуғанда '''Линдфорс'''; [[18 февраль]] [[1856 йыл]], Олешня, Чернигов губернаһы — [[5 февраль]] [[1940 йыл]], [[Прага]]) — украин [[Уҡытыусы|педагогы]], прозаик, әҙәбиәт белгесе һәм йәмәғәт эшмәкәре, [[Украина|украин]] ҡатын-ҡыҙҙар хәрәкәтен башлап ебәреүселәрҙең береһе. Ҡыҙ фамилияһы — Линдфорс. Александра Русовтың ҡатыны. Юрий һәм Михаил Русовтарҙың әсәһе. == Биографияһы == Ф[[Франция|ранцуз]]-[[Швеция|швед]] ғаиләһендә тыуа, генерал Ф.Ф.Линдфорстың ҡыҙы<ref>{{Rodovid|764742|Софія Федорівна Ліндфорс (Русова)}}</ref>. 9 йәшенән [[Киев]]та йәшәй, унда Фундуклеев гимназияһын тамамлай һәм Лысенко-Старицкихтарҙың украин патриотик мөхитенә инә. [[1871 йыл]]дан һеңлеһе Мария менән Киевта беренсе балалар баҡсаһын аса һәм өлкәндәр өсөн мәктәптән тыш белем алыуҙы ойоштора. [[1874 йыл|1874]]-[[1876 йыл]]дарҙа — [[Санкт-Петербург]]та украин яҡташтар ойошмаһы ағзаһы. Иренә [[Шевченко Тарас Григорьевич|Тарас Шевченконың]] [[Кобзарь (шиғырҙар китабы)|«Кобзарын»]] 1876 йылда [[Прага]]ла тулыһынса баҫтырыуға әҙерләүҙә ярҙам итә. Аҙаҡ Борзна янындағы утарҙа кендек инәйе булып эшләй һәм мәҙәни-ағартыу эшен алып бара. 1879 йылдан Олешнела балалар уҡыта. Урыҫ революцион даирәһе менән бәйлелеге өсөн [[1881 йыл]]да ҡулға алына һәм шунан алып полиция күҙәтеүе аҫтында була. Йыш эҙәрлекләнгәнгә күрә, йәшәгән урынын йыш алмаштырып тора, ләкин һәр урында йәмәғәт эшенә ылыға («Киев Громадаһы», «Одессаның Украина Громадаһы», «Харьков Белемлелек Йәмғиәте», «Уҡытыусыларҙың Милли Комитетында» рәйес һәм башҡалар), халыҡ менән күмәкләп уҡыуҙар ойоштора, йәшерен мәктәптәр булдыра. 1879—1883 йылдарҙа ире менән бергә Одессала йәшәй һәм эшләй. Одессала украин әҙәбиәте каталогтарын төҙөй. Одесса төрмәһенә ултыртыла. [[1909 йыл]]дан А. В. Жекулинаның Юғары ҡатын-ҡыҙҙар курстарында һәм Киевта Фребелев педагогигия институтында уҡытыусы һәм профессор. «Свитло» ([[1910 йыл|1910]]-[[1914 йыл|1914]]) педагогия журналын өлөшләтә ойоштороусы һәм хеҙмәткәр, Дөйөм файҙаһы булған һәм арзанлы китаптарҙы баҫтырыу менән шөғөлләнгән Хәйриә йәмғиәтенең идара ағзаһы. 1913 йылдың февралендә Петербургта беренсе Бөтә Рәсәй ҡатын-ҡыҙҙар съезында украин телен уҡытыу яҡлы булып сығыш яһай һәм туған телдә уҡытыу тураһындағы мәсьәләне ҡуҙғата. 1917 йылдан — Украина Үҙәк Радаһы ағзаһы. Гетман Скоропадский заманында мәғариф министрлығында мәктәпкәсә йәштәге балаларҙы уҡытыу һәм мәктәптән тыш уҡытыуҙы ойоштороу департаментана етәкселек итә, мәктәптәрҙә урыҫ телен бөтөрөү, украин телен өйрәнеү курстарын ойоштороу, украин мәктәбе өсөн дәреслектәр әҙерләү һәм берҙәм эшлекле (хеҙмәт) мәктәп өсөн план һәм программа төҙөү буйынса әүҙем эшмәкәрлек алып бара. Мәктәптәр милли характер булырға һәм ул Кершенштайнер теорияһына (Хеҙмәт мәктәбе) таянырға тейеш, тип иҫәпләй. Бөтә Украина уҡытыусылар союзы рәйесе була. 1919 йылдың октябрендә Каменец-Подольскийҙа Русова етәкселегендә «Украин ҡатын-ҡыҙҙары союзы» ижтимағи-сәйәси ойошмаһы булдырыла. 1920 йылдан — Каменец-Подольский дәүләт украин университетында педагогика лекторы һәм Украина милли ҡатын-ҡыҙҙар советы рәйесе ([[1938 йыл]]ға тиклем). 1920 йылдың ноябрендә Каменец-Подольскиҙа старшиналар, хәрби чиновниктар һәм уларҙың ғаилә ағзалары өсөн ике айлыҡ украин телен өйрәнеү курстары асыла. Уларҙы УНР-ҙың ғәмәлдәге армияһының Генераль штабы эргәһендәге мәҙәни-мәғариф управаһы ойоштора, лекцияларҙы профессор Иван Огиенко, профессор Биднов, София Русова уҡый. [[1922 йыл]]дан эмиграцияла, [[1923 йыл]]дан Прагала, Михаил Драгоманов исемендәге Украина педагогия институтының педагогика фәне профессоры. == Русованың әҫәрҙәре == София Федоровна Русова — күп һанлы ғилми һәм популяр украин һәм Рәсәй журналдары хеҙмәткәре, педагогика мәсьәләләре, шулай уҡ әҙәбиәт һәм сәнғәт буйынса хеҙмәттәр авторы (атап әйткәндә, мәктәпкәсә йәштәге тәрбиә буйынса). [[Шевченко Тарас Григорьевич|Т.]] [[Шевченко Тарас Григорьевич|Шевченко]], Г. Сковорода, [[Рабиндранат Тагор|Р.]] [[Рабиндранат Тагор|Тагор]] ижады тураһында хеҙмәттәр авторы. Түбәндәге әҫәрҙәр авторы: «Дошкольное воспитание» (1918), «Первая читанка для взрослых для вечерних и воскресных школ» (1918), «Методика коллективного чтения» (1918), «Единая деятельная (трудовая) школа» (1923), «Теория и практика дошкольного воспитания» (1924), «Дидактика» (1925, 1930), «Современные течения в новой педагогике» (1932), «Роль женщины в дошкольном воспитании» (1934), «Кое-что о дефективных детях» (1935), «Нравственные задачи современной школы» (1938); воспоминаний «Мои воспоминания» (1939), «Наши выдающиеся женщины» (1934; второе изд. 1945). Иң мөһим хеҙмәттәре: * «Башланғыс география».-СПб,1911. * «Башланғыс география методикаһы». — К.: Украинская школа, 1918. * «Мәктиәпкәсә йәштәге тәрбиә» ([[1918 йыл|1918]]) * «Киске һәм йәкшәмбе мәктәптәре өсөн өлкәндәргә тәүге уҡыу китабы» ([[1918 йыл|1918]]) * «Коллектив уҡыу методикаһы» ([[1918 йыл|1918]]) * «Берҙәм эшлекле (хеҙмәт) мәктәбе» ([[1923 йыл|1923]]) * «Мәктәпкәсә йәштәге тәрбиәнең теорияһы һәм практикаһы» ([[1924 йыл|1924]]) * «Дидактика» ([[1930 йыл|1930]]) * «Яңы педагогикала заманса ағымдар» ([[1932 йыл|1932]]) * «Мәктәпкәсә йәштәге тәрбиәлә ҡатын-ҡыҙ роле» ([[1934 йыл|1934]]) * «Зәғиф балалар тураһында бер нисә һүҙ» ([[1935 йыл|1935]]) * «Иҫтәлектәрем».-Львов,1937 * «Хәҙерге заман мәктәбенең әхләки бурыстары» ([[1938 йыл|1938]]) * География һәм француз теле буйыеса дәреслектәр; * Иҫтәлектәр («Иҫтәлектәрем», [[1939 йыл|1939]]), «Арҙаҡлы ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙ» ([[1934 йыл|1934]]; икенсе баҫма [[1945 йыл|1945]]). «[[XIX быуат|19 быуатта Рәсәй тарихы».]] (т. 4, [[1908 йыл|1908]]) китабында украин әҙәбиәтенә күҙәтеү яҙа, атап әйткән, Григорий Квитко-Основьяненко ижадына күҙәтеү, Спиридон Черкасенко, Александра Олеся һәм башҡаларҙың ижады, Николая Лысенконың музыкаһы һәм балалар әҙәбиәте буйынса тикшеренеү эштәре. 2004 йылда Украина Дәүләт мәғлүмәт сәйәсәте, телевидение һәм радио тапшырыуҙар комитеты заказы буйынса социаль йәһәттән әһәмиәтле баҫмалар серияһында София Русованың «Мемуарҙар. Көндәлек» китабы баҫылып сыға. Киевта Осокорки микрорайонында яңы урамға София Русованың исеме бирелә. == Төп идеялары == Русованың педагогика концепцияларының төп принциптары: * гуманизм * демократизм * халыҡсанлыҡ * тәбиғәткә тап килеү * мәҙәниәткә тап килеү * шәхескә йүнәлеш алымы * тәрбиәнең социаль нигеҙе * дөйөм кешелек ҡиммәттәре === Тәрбиә принциптары === [[Файл:Badge_Sofia_Rusova_2005.png|мини|Украина Мәғариф министрлығының билдәһе]] Русованың аҡыл, әхләҡи, эстетик, хеҙмәт, мәктәпкәсә йәштә, ғаилә тәрбиәһе, балалар баҡсалары тәрбиәселәрен, яңы украин мәктәбе уҡытыусыларын әҙерләү пролемаларына ҡараштары иғтибарға лайыҡ == Иҫкәрмәләр == {{Иҫкәрмәләр}} == Әҙәбиәт == * Берегиня української національної школи. До 140-річчя від дня народження С. Ф. Русової. 1856—1940 // Календар знаменних і пам’ятних дат на 1 кв. 1996 р. — с. 82. * Берегиня української національної школи: Урочистості до 135-річчя від дня народження // Рідна школа. — 1991. — № 2. — с. 86-87. * ''Богуш А.'' Біологічне та соціальне у поглядах С.Русової на виховання. // Дошкільне виховання. — 1996. — № 9. — с. 8-9. * ''Гонюкова Л. В.'' Спогади Софії Русової //Український історичний журнал. — 1999. — № 5. — с. 133—148. * ''Губко О. Т.'' Формування національної свідомості юнацтва у світлі ідей Софії Русової // Рідна школа. — 1992. — № 1. — с. 13—15. * [http://www.day.kiev.ua/157652 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110414061227/http://www.day.kiev.ua/157652 |date=2011-04-14 }} ''Гупало Сергій''. Хрест великої українки.// День, № 25, 17 лютого 2006 р.] * ''Гураш Л.'' Виховувати малят на засадах педагогіки Софії Русової // Дошкільне виховання. — 1998. — № 4. — с. 22—23. — Бібліогр.: 7 назв. * ''Гураш. Л.'' Софія Русова — «апостол Правди і Науки» // Дошкільне виховання. — 2001. — № 2. — с. 10—11. * ''Дацюк Г.'' Софія, бо мудра // Початкова школа. — 1992. — № 1. — с. 59, 61. * ''Дворецька В.'' Присв’ячується Софії Русовій // Дошкільне виховання. — 2001. — № 2. — с. 11. * ''Джус О. В.'' Творча спадщина Софії Русової періоду еміграції / Прикарпатський ун-т ім. Василя Стефаника. — Івано-Франковськ, 2002. — 260 c. * ''Дичек Н. П.'' С. Ф. Русова і зарубіжна педагогіка // Педагогіка і психологія. — 1996. — № 3. С. 169—177. * ''Живодьор В. та ін.'' Видатні українські педагоги XX століття: Про національні основи виховання та традиційні народні моральні заповіді // Шкільна б-ка. — 2003. — № 7. — С. 62-63. * ''Зайченко І.'' Листи Олександра та Софії Русових до Михайла та Віри Коцюбинських // Київська старовина. — 1999. — № 5. — с. 70—81. * ''Ільєнко І.'' Про життя, педагогічну, видавницьку діяльність С.Русової та її спілкування з М.Рильським // ''Ільєнко І.'' Жага: Труди і дні Максима Рильського. — К., 1995. — с. 6—65. * ''Калениченко Н. П., Кониленко Н. Б.'' Софія Русова // Рідна школа. — 1991. — № 12. — с. 68, 71. * ''Качкан В. А.'' Просвітницький вогонь Софії Русової // ''Качкан В. А.'' Українське народознавство в іменах. У 2 ч. Ч. 1.: Навч. посіб. (За ред. А. В. Москаленко; Передм. А. Г. Погрібного). — К., 1994. — с. 151—159. * ''Ківшар Т.'' Недруковані матеріали автобіографії Софії Русової // Київська старовина. — 1994. — № 1. — с. 105. * ''Ківшар Т.'' Просвітяневська спадщина Софії Русової // Праці центру пам’ятознавства. — К., 1993. — Вип. 2. — с. 173—187. * ''Коваленко Є. І., Пінчук І. М.'' Освітня діяльність і педагогічні погляди Софії Русової. — Ніжин, 1998. — 213 с. * ''Коваленко Є.'' Софія Русова педагог-просвітитель, державний діяч, вчений // Рідна школа. — 2000. — № 8. — с. 35—38. — Бібліогр.: 5 назв. * ''Козуля О.'' Велика просвітителька // ''Козуля О.'' Жінки в історії України. — К., 1993. — с. 99—103. * ''Кучинський М.'' Педагог і вчений (Софія Русова) // Історичний календар. — 2001 . — К., 2001. — с. 115—118. * ''Лахтадир О.'' Вчимося мудрості у Софії. (С.Русова) // Дошкільне виховання. — 1996. — № 3. — с. 13—14. * ''Мазур Г.'' Педагогічну спадщину С. Ф. Русової — в масову практику роботи національної школи // Початкова школа. — 2001. — № 5. — с. 51—53. * ''Мамновська Н. В.'' Концепція мовної освіти і мовленнєвого розвитку дітей у педагогічній спадщині Софії Русової // Педагогіка і психологія. — 1999. — № 1. — с. 129—135. * Матеріали Всеукраїнських педагогічних читань, присвячених 140-річчю з дня народження С. Ф. Русової / АПН України, Інститут педагогіки/ Є. І. Коваленко (ред.). — Чернігів, 1996. Кн. 1: С.Русова — видатний педагог, державний, громадський діяч України. — 1996. — 59 с. Кн. 2. Проблеми національного виховання у спадщині С.Русової. — 1996. — 70 с. Кн. 3: Проблеми шкільної педагогіки і психології навчання і виховання у творчий спадщині Софії Русової — 1996. — 125 с. * ''Мельничук М.'' Світ правдивий і чистий. Духовність дитини очима Софії Русової // Дошкільне виховання. — 1997. № 6. — с. 14—15. * ''Палієнко М.'' Софія Русова // Історія України в особах, 19-20 ст. / Авт. колектив: І.Войцеховська (керівник та ін.) — К, 1995. — с. 355—358. * ''Пінчук І. М.'' Освітня діяльність і педагогічні погляди С.Русової (1856—1940): Автореф. дис. … канд. пед. наук. — К., 1994. * ''Проскура О. Б.'' Біля джерел української педагогічної думки // ''Русова С.'' Вибрані твори. -К.: Освіта, 1996. * ''Проскура О.'' Софія Русова // Освіта України. — 1997. — № 33. * ''Проскура О.'' Педагог і діяч // Дошкільне виховання. — 1996. — № 3. — с. 12—13. * ''Проскура О. В.'' Софія Русова — вчений, педагог, громадський діяч // Педагогіка і психологія. — 1996. — № 1. — с. 171—180. * ''Проскура С.'' Софія Русова // Дивослово. — 1995. — № 9. — с. 53—58. * ''Проскура О. В.'' Софія Русова — талановита дочка України // Початкова школа. — 1993. — № 3. — с. 44—46. * ''Проскура О. С.'' С. Ф. Русова й концепція українського дитячого садка // Дошкільне виховання. — 1991. — № 7. — с. ; № 10. — с. 16—18. * ''Рацул А.'' Віднайдене ім’я повертаеться до народу (С.Русова) // Освітянське слово. — 1996. № 4. * ''Сергеєва В. Ф.'' Софія Русова про фізичний розвиток дітей дошкільного віку // Педагогіка і психологія. — 1996. — № 2. — с. 146—151. * ''Соловей М.'' Шкільна географія і краєзнавство у педагогічній спадщині Софії Русової // Географія та основи економіки в школі. — 2001. — № 1. — с. 33-34. * ''Сухомлинська О.'' Софія Русова в контексті розвитку педагогічної думки // Початкова школа. — 1996. — № 9. — с. 54. * ''Чередниченко Д.'' Софія Русова і сучасна школа // Українська мова і література в школі. — 1992. — № 1. — с. 38—42. * ''Ярема О.'' Повертається забута спадщина // Дошкільне виховання. — 1991. — № 6. — с. 21 * ''Джус О.'' Творча спадщина Софії Русової періоду еміграції. — Івано-Франківськ, 2002. — 260 с. * ''Коваленко С., Пінчук І.'' Освітня діяльність і педагогічні погляди Софії Русової. — Ніжин, 1998. — 213 с. * ''Корновенко С. В.'' Українська революція: Історичні портрети: навчальний посібник для студ.іст. фак-тів вищ. навч. закл. України /С. В. Корновенко, А. Г. Морозов, О. П. Реєнт. — Вінниця: Фоліант,2004. — С. 183—184. * Українська діаспора: літературні постаті, твори, біобібліографічні відомості / Упорядк. В. А. Просалової. — Донецьк: Східний видавничий дім, 2012. — 516 с. == Ҡулланылған сығанаҡтар == * Енциклопедія українознавства / В. Кубійович. — Париж; Нью-Йорк: Молоде Життя, 1954—1989. <span class="ref-info" style="cursor:help;" title="на украинском языке">(укр.)</span> * [http://www.library.kr.ua/elib/ind_rusova.html Софія Русова — талановита дочка України // Сайт Кіровоградської ОУНБ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190715191426/http://library.kr.ua/elib/ind_rusova.html |date=2019-07-15 }} * ''Дорошенко Н.'' Софія Русова як педагог // Шлях виховання і навчання. — Л., 1936 * ''Лукачова О.'' Софія Русова // Наша Школа. — Ужгород, 1936 * ''Ярема Я.'' Софія Федорівна Ліндфорс-Русова // Промінь, ч. 11—12. — Вінніпеґ, 1970. * [http://sian-ua.info/index.php?module=pages&act=page&pid=3842 ''Зайченко Іван''. Апостол правди і науки: Софія Русова. До 150-річчя від дня народження] * ''Русова Софія''. Мемуари. Щоденник. — К.: Поліграфкнига, 2004. — 544 с. * ''Завальнюк О. М.''<span> Історія Кам’янець-Подільського державного українського університету в іменах (1918—1921</span> <span>рр.).</span> <span>— Кам’янець-Подільський: Абетка-НОВА, 2006.</span> — С. 286—291. == Һылтанмалар == * [http://www.day.kiev.ua/157652 Хрест великої українки // День. — 2006. — 17 лют.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110414061227/http://www.day.kiev.ua/157652 |date=2011-04-14 }} * [http://www.umoloda.kiev.ua/print/84/45/56275 Мати українських дітей // Україна молода. — 2010. — 18 лют.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305013518/http://www.umoloda.kiev.ua/print/84/45/56275 |date=2016-03-05 }} * [http://rusova.at.ua Благодійний фонд імені Софії Русової] * [http://www.history.org.ua/?hrono Інститут історії України] * [http://gazeta.ua/articles/history/_u-merezhu-viklali-pasport-zahidnoukrayinskoyi-narodnoyi-respubliki/656123 У мережу виклали паспорт Західноукраїнської Народної Республіки] // Gazeta.ua. — 2015. — 30 жовт. * [http://numizmat.com.ua/catalog/coins/?939 Памятная монета «София Русова»] [[Категория:Украина педагогтары]] [[Категория:Репрессияланғандар]] [[Категория:Прагала вафат булғандар]] [[Категория:1940 йылда вафат булғандар]] [[Категория:5 февралдә вафат булғандар]] [[Категория:1856 йылда тыуғандар]] [[Категория:18 февралдә тыуғандар]] [[Категория:Страницы с непроверенными переводами]] i1rfr5i0n0jjnt1yc7rph77gj9rgl1z 0 156193 1302801 1201399 2026-08-14T01:32:16Z InternetArchiveBot 31336 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1302801 wikitext text/x-wiki {{Ук}} '''Синельников Василий Григорьевич''' ([[24 апрель]] [[1918 йыл]] — [[23 февраль]] [[2004 йыл]]) — СССР [[Әҙип|яҙыусыһы]], [[Уҡытыусы|педагог]] һәм тыуған яҡты өйрәнеүсе. [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы. == Биографияһы == Василий Григорьевич Синельников 1918 йылдың 24 апрелендә [[Ырымбур губернаһы]]ның Рассыпной станицаһында күп балалы ғаиләлә тыуған. 1932 йылда Ырымбур техник станцияһы янындағы электротехниктар курсын тамамлағандан һуң шунда инструктор, һуңынан станцияның авиамодель лабораторияһында мөдир булып эшләй. 1938 йылда Ырымбур педагогия институтына уҡырға инә, уны Бөйөк Ватан һуғышынан һуң тамамлай. Һуғыш ваҡытында хәрби-һауа көстәрендә хеҙмәт итә, [[Волгоград|Сталинград]] һәм [[Курск]] ҡалаларында, [[Ҡырым]]да, [[Молдова|Молдавия]] һәм [[Чехословакия]]ла һуғыштарҙа ҡатнаша. Һуғышты [[Берлин]]да тамамлай. Институтты тамамлағандан һуң (ситтән тороп), Василий Григорьевич 1948 йылдан алып Ырымбур ҡалаһының 34-се<ref>{{Cite web |url=http://xn--34-6kctzgmgdq4g.xn--p1ai/index.php/uchenikam/istoriya-shkoly |title=ЛЕТОПИСЬ ШКОЛЫ № 34 |accessdate=2016-12-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161218084025/http://xn--34-6kctzgmgdq4g.xn--p1ai/index.php/uchenikam/istoriya-shkoly |archivedate=2016-12-18 |deadlink=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161218084025/http://xn--34-6kctzgmgdq4g.xn--p1ai/index.php/uchenikam/istoriya-shkoly |date=2016-12-18 }}</ref> һәм 44-се мәктәптәрендә уҡытыусы булып эшләй. 1960 йылдан алып 1962 йылға тиклем өлкә крайҙы өйрәнеү буйынса музейҙың фән буйынса директор урынбаҫары була. 1962 йылдан 1975 йылға тиклем өлкә крайҙы өйрәнеү буйынса музей директоры. Шулай уҡ яҙыусы булараҡ билдәле була, уның китаптары араһында — «Оренбургский „Золотой колос“» (1975), «Знакомьтесь, Оренбуржье» (1970). Синельников ҡатнашлығында «Ырымбур өлкәһе атласы» (1969) нәшер ителә. Ул шулай «Форштадт» Ырымбур казактары мәҙәниәте үҙәген ойоштороусыларҙың береһе булып тора.<ref>[http://www.orinfo.ru/19499/28-aprelya-1879-goda-v-orenburge-sluchilsya-bolshoi-pozhar-sgorelo-949-domov-i-292-lavki «Оренбургские новости»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161220103757/http://www.orinfo.ru/19499/28-aprelya-1879-goda-v-orenburge-sluchilsya-bolshoi-pozhar-sgorelo-949-domov-i-292-lavki |date=2016-12-20 }}</ref> Оҙаҡ йылдар Бөтә Рәсәй Педагогия өлкә йәмғиәтенең президиум ағзаһы (1952—1972), Тарих һәм мәҙәниәт һәйкәлдәрен һаҡлау буйынса өлкә йәмғиәтенең президиум рәйесе урынбаҫары булып тора (1964—1972)<ref>{{Cite web |url=http://orenlib.ru/index.php?dn=kalendar&to=den&ye=2013&mo=4&da=24&id=1322# |title=СИНЕЛЬНИКОВ Василий Григорьевич |accessdate=2016-12-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161220161419/http://orenlib.ru/index.php?dn=kalendar&to=den&ye=2013&mo=4&da=24&id=1322# |archivedate=2016-12-20 |deadlink=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161220161419/http://orenlib.ru/index.php?dn=kalendar&to=den&ye=2013&mo=4&da=24&id=1322 |date=2016-12-20 }}</ref>. 2004 йылдың 23 февралендә вафат була Ырымбур өлкәһе Дәүләт архивы фондында В. Г. Синельниковтың документтары һаҡлана.<ref>{{Cite web|url=http://guides.rusarchives.ru/browse/guidebook.html?bid=529&sid=1707986|title=Фонды личного происхождения и коллекции|accessdate=2016-12-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170705054751/http://guides.rusarchives.ru/browse/guidebook.html?bid=529|archivedate=2017-07-05}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170705054751/http://guides.rusarchives.ru/browse/guidebook.html?bid=529 |date=2017-07-05 }}</ref> == Наградалары == * Ике [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены]] һәм миҙалдар менән бүләкләнгән, улар араһында «Праганы азат иткәне өсөн», «Берлинды алған өсөн», «Батырлыҡ өсөн», «Германияны еңгән өсөн» миҙалдары бар. == Сығанаҡтар == * Исследователи Оренбургского края : библиографический указ. / ОУНБ им. Н. К. Крупской; сост. Н. Н. Факеева. Оренбург, 1993. * Василий Григорьевич Синельников. // Книга памяти. 2004 год. Оренбург, 2005. == Иҫкәрмәләр == {{Иҫкәрмәләр}} == Һылтанмалар == * [http://project.orenlib.ru/litmap/index.php?dn=person&mid=1&to=avtor&id=176 Синельников Василий Григорьевич] [[Категория:Крайҙы өйрәнеүселәр]] [[Категория:Алфавит буйынса яҙыусылар]] [[Категория:Алфавит буйынса педагогтар]] [[Категория:Бөйөк Ватан һуғышы осоусылары]] [[Категория:Ырымбур дәүләт педагогия университетын тамамлаусылар]] [[Категория:Курск алышында ҡатнашыусылар]] [[Категория:Сталинград алышында ҡатнашыусылар]] [[Категория:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных]] [[Категория:«1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы менән бүләкләнеүселәр]] [[Категория:«Праганы азат иткән өсөн» миҙалы менән бүләкләнгәндәр]] [[Категория:«Берлинды алған өсөн» миҙалы менән наградланыусылар]] [[Категория:«Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнгәндәр]] [[Категория:Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалерҙары]] [[Категория:Ырымбурҙа вафат булғандар]] [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:2004 йылда вафат булғандар]] [[Категория:23 февралдә вафат булғандар]] [[Категория:1918 йылда тыуғандар]] [[Категория:24 апрелдә тыуғандар]] kkxok1a7i4eu4d76g3nkvwbxw15qe0o 0 156233 1302811 1237594 2026-08-14T07:56:04Z InternetArchiveBot 31336 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1302811 wikitext text/x-wiki {{Ук}} '''Танго''' ({{Lang-es|tango}}) — ирекле композициялы популяр социаль парлы бейеү, энергиялы, аныҡ ритм менән айырылып торған көйгә башҡарыла<ref>Новый словарь русского языка. Толково-словообразовательный. Автор Т. Ф. Ефремова. Печатное издание М.: Русский язык, 2000.</ref>. 1880 йылдарҙа Уругвай һәм Аргентина сигендәге Ла-Платала, күбеһенсә Көнсығыш һәм Көньяҡ Европа, Африка һәм Латин Америкаһынан килгән эмигранттар менән ҡатнаш йәшәгән ярлы портлы ҡалаларҙа барлыҡҡа килгән. Тәүҙә тик ир-ат ҡына башҡара. XX быуат башында тәүҙә «криольо танго» (''tango criollo'') тип аталған бейеү тиҙ арала популярлыҡ яулай һәм Европа менән АҠШ-ҡа тарала. Бөгөн уның күп төрҙәре һәм стилдәре, шул иҫәптән Аргентина тангоһы, Уругвайский тангоһы, бал тангоһы (америка һәм халыҡ-ара стилдә), фин тангоһы һәм боронғо танго бар. Аргентина тангоһын бик йыш төп нөсхә итеп ҡарала, сөнки ул баштан уҡ [[Аргентина]] менән [[Уругвай]]ҙа башҡарылғанына бик яҡын. 2009 йылда IV хөкүмәт-ара ултырышында [[ЮНЕСКО]] Уругвай һәм Аргентинаның үтенесен ҡәнәғәтләндереп, тангоны Рио-де-ла-Плата төбәгенең музыка, бейеү, поэзия берлеге булараҡ, Кешелектең матди булмаған мәҙәни мираҫы исемлегенә индерә<ref>{{Cite web|url=http://www.unesco.org/culture/ich/index.php?RL=00258|title=The Tango|work=Intangible Heritage Lists|publisher=UNESCO|accessdate=30 November 2010}}</ref>. == Тарихы == Танго [[Буэнос-Айрес]]та Боронғо Африка бейеүҙәре формаһы нигеҙендә африка йәмғиәттәренән тарала<ref>{{Cite web|url=http://culturaespanola.ru/ispanskie-tantsyi/tango/istoriya-tango/|title=Сайт Испанская культура, Статья «История танго»|accessdate=2013-02-04}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140408214848/http://culturaespanola.ru/ispanskie-tantsyi/tango/istoriya-tango/ |date=2014-04-08 }}</ref>. «Танго» атамаһы ла африка сығышлы. Уны Нигерия халҡының ибибио телендәге, «барабан тауышы аҫтында бейеү» тигән аңлатмағы бәйләйҙәр. Был аңлатманы шулай уҡ Европа, Африка һәм Америка музыкаһының төрлө формаһы синтезынан барлыҡҡа килгән көйҙәргә ҡарата ла ҡулланалар. [[Хорхе Луис Борхес|Хорхе Луис]] [[Хорхе Луис Борхес|Борхес]] ''El idioma de los argentinosта'' былай тип яҙа: «Танго Ла-Платала барлыҡҡа килеп, уругвай милонгаһының „улы“ һәм хабанераның „ейәне“ булып тора». «Танго» һүҙе, күрәһең, тәүге тапҡыр бейеүгә ҡарата 1890 йылдарҙа ҡулланылалыр. Башта был бейеү күп бейеүҙәр араһында әллә ни айырылмаһы, тиҙҙән ул бөтә йәмғиәткә тарала. XX быуаттың беренсе йылдарында [[Буэнос-Айрес]], [[Монтевидео]] оркестрҙары Европаға юллана һәм тангоны беренсе тапҡыр Парижда, һуңынан Лондонда, Берлинда һәм башҡа баш ҡалаларҙа күрһәтәләр. 1913 йыл һуңында бейеү Нью-Йоркка, АҠШ-ҡа һәм Финляндияға эләгә. 1911 йылда ПҠШ-та «танго» бик йыш «бер аҙым»ға 2/4 йәки 4/4 бейеү ритмлы бейеүҙәр өсөн ҡулланыла. Ҡайһы берҙә уны етеҙ темптар менән башҡаралар. Шул осорҙа уға ҡайһы берҙә «Рио де ла Плата тангоһы» менән сағыштырып, «Төньяҡ Америка тангоһы» тип ҡарайҙар. 1914 йылда тангоның аутентик стиле, шулай уҡ Альберт Ньюмандың «Менуэт-танго»һы кеүек варианттары киң тарала. Бөйөк депрессия булыуына ҡарамаҫтан, 1930—1950 йылдар тангоның «алтын быуат» була. Күп ансамблдәр ойошторола, уның составына бөгөн стиль классиктары булған күренекле композиторҙар һәм танго башҡарыусылар: Аннибал Тройло, Освальд Пульеза, Астор Пьяццолла һәм башҡалар инә. 1977 йылдан башлап, [[11 декабрь]], йырсы, «танго» короле Карлос Гардель һәм композитор, дирижер Хулио де Кароның тыуған көнө, Аргентинала «Милли танго көнө» булараҡ билдәләнә<ref>[http://www.me.gov.ar/efeme/diatango/dia.html Ministerio de Educación de la Nación Argentina] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029200243/http://www.me.gov.ar/efeme/diatango/dia.html |date=2013-10-29 }} El origen del día{{ref-es}}</ref><ref>[http://ria.ru/world/20131212/983574246.html Аргентина и Уругвай отметили Международный день танго] // «РИА Новости», 12 декабря 2012</ref>. == Танго стилдәре == Танго стилдәре: * Аргентина һәм Уругвай танголары (''Rioplatense'' тангоһы булараҡ та билдәле) * Бал тангоһы * Фин тангоһы === Аргентина тангоһы === [[Файл:Tango NEP postcard 1920s.JPG|thumb|Танго. 1920 йылдар открыткаһы]] Аргентина тангоһы Уругвай һәм Аргентинаның төрлө төбәктәрендә төрлө ваҡытта үҫешкән төрлө стилдәрҙе берләштерә. Аргентина тангоһын матчиш («Бразилия тангоһы») менән бутарға ярамай. Аргентина тангоһы стилдәре: * Канженге * Салон * Орильеро * Милонгеро * Нуэво * Сәхнә тангоһы Музыка буйынса танго бер нисә төргә бүленә: * Классик танго * Танго-вальс * Милонга (етеҙ темпменән айырыла) * Танго-фокстрот * Канженге * Кандомбе * Танго-нуэво <gallery class="center"> File:Camanita Tango 06 (3395529946).jpg File:Tango_in_Plaza_Dorrego.jpg </gallery> == Билдәле башҡарыусылар, оркестр етәкселәре һәм композиторҙар == * Адольфо Карабелли — музыкант, композитор, пианист, дирижер * Альберто Ди Пауло — музыкант, композитор, бандеонист, оркестр етәксеһе * Альфредо Де Ангелис — музыкант, композитор, пианист, оркестр етәксеһе * Анхель Варгас — музыкант, йырсы * Анибаль Тройло — музыкант, композитор, бандеонист, оркестр етәксеһе * Армандо Понтьер — музыкант, композитор, бандеонист, оркестр етәксеһе * Астор Пьяццолла — музыкант, композитор, бандеонист, аранжировщик, оркестр етәксеһе * Карлос ди Сарля — музыкант, композитор, пианист, оркестр етәксеһе * Карлос Гардель — йырсы, музыкант, билдәле гитарасы, актёр * Либертад Ламарке — музыкант, йырсы, актриса * Эдгардо Донато — музыкант, композитор, скрипкасы, оркестр етәксеһе * Энрике Марио Франсини — музыкант, композитор, скрипкасы, оркестр етәксеһе * Энрике Родригес — музыкант, композитор, автор, бандеонист, оркестр етәксеһе * Франсиско Канаро — музыкант, композитор, скрипкасы, оркестр етәксеһе * Хуан Д’Ариенцо — музыкант, композитор, скрипкасы, оркестр етәксеһе * Освальдо Фреседо — музыкант, композитор, бандеонист, оркестр етәксеһе * Освальдо Пульезе — музыкант, композитор, пианист, оркестр етәксеһе * Родольфо Бьяджи — музыкант, композитор, пианист, оркестр етәксеһе * Тита Мерельо — музыкант, автор, композитор, йырсы * Оскар Строк — композитор * Якоб Гаде — музыкант, композитор. == Документаль фильмдар == * 2013 — Негритянское танго: Африканские корни танго / Tango Negro, les racines africaines du tango (реж. Дом Педро / Dom Pedro) == Иҫкәрмәләр == {{Иҫкәрмәләр}} == Әҙәбиәт == * ''Драгилёв, Д.'' [http://www.ozon.ru/context/detail/id/3827878/ Лабиринты русского танго]. — СПб.: Алетейя, 2008. — 168 с — ISBN 978-5-91419-021-4 * ''Кофман, А.'' [http://ec-dejavu.ru/t/Tango.html Аргентинское танго и русский мещанский романс] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191117002740/http://ec-dejavu.ru/t/Tango.html |date=2019-11-17 }} // Литература в контексте культуры. МГУ, 1986, с. 220—233 * Castro D. S. The Argentine tango as social history, 1880—1955: the soul of the people. — Edwin Mellen Pr, 1991. — Т. 3. * Collier S. The popular roots of the Argentine tango //History Workshop Journal. — Oxford University Press, 1992. — №. 34. — С. 92. == Һылтанмалар == * [http://www.vokrugsveta.ru/vs/article/8278/ Идеальная пара. 10 вещей, которые стоит знать о танго] // «Вокруг света» № 8 (2875), 2013 * [http://www.bibliomsk.ru/library/global.phtml?mode=10&dirname=borges&filename=jlb07005.phtml Х. Л. Борхес. История танго (фрагменты из книги «Эваристо Каррьего», пер. Б. Дубина)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191115185614/http://www.bibliomsk.ru/library/global.phtml?mode=10&dirname=borges&filename=jlb07005.phtml |date=2019-11-15 }} [[Категория:Кешелектең ауыҙ-тел һәм матди булмаған мираҫ ҡомартҡылары]] [[Категория:Аргентина]] [[Категория:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных]] td55j2g0n0fdnetrzliyaotbt3570a5 0 164310 1302802 1300531 2026-08-14T02:06:03Z InternetArchiveBot 31336 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1302802 wikitext text/x-wiki {{Ук}} '''Скоблин Алексей Петрович''' ({{Lang-uk|Олексій Петрович Скоблін}}; [[23 март]] [[1926 йыл]] — [[2003 йыл]]) — [[СССР]] һәм [[Украина]]ның медицина ғалимы, хирург, ортопед, травматолог; [[Фән докторы|медицина фәндәре докторы]] (1961), профессор (1964). Күп кенә ғилми хеҙмәттәр һәм уйлап табыуҙар авторы<ref>[https://patentdb.ru/author/837553 Изобретатель СКОБЛИН АЛЕКСЕЙ ПЕТРОВИЧ]{{Недоступная ссылка|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://findpatent.ru/byauthors/837553/ Патенты автора СКОБЛИН АЛЕКСЕЙ ПЕТРОВИЧ]</ref>. == Биографияһы == 1926 йылдың 23 мартында [[Ростов өлкәһе]]нең Новочеркасск районы районыны Хуторок ауылында (хәҙерге [[Новочеркасск|Новочеркасск микрорайоны)]] тыуған. 1948 йылда Харьков медицина институтын (хәҙерге Харьков милли медицина университеты) тамамлай. 1953 йылда «Лечение саназином экспериментального костно-суставного туберкулеза у кроликов» тигән темаға кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай.<ref>[http://mednet.by/cgi-bin/irbis64r_14/cgiirbis_64.exe?LNG=en&C21COM=S&I21DBN=IBIS&P21DBN=IBIS&S21FMT=fullwebr&S21ALL=%3C.%3EA%3D%D0%A1%D0%BA%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BD,%20%D0%90.%20%D0%9F.$%3C.%3E&Z21ID=&S21SRW=dz&S21SRD=&S21STN=1&S21REF=&S21CNR=10 Автореферат диссертации кандидата медицинских наук]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 1961 йылда «Характеристика некоторых сторон минерального обмена при костной аутопластике в эксперименте» тигән темаға докторлыҡ диссертациһын яҡлай.<ref>[https://search.rsl.ru/ru/record/01008435252 Автореферат диссертации на соискание ученой степени доктора медицинских наук]{{Недоступная ссылка|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Эшмәкәрлеге === Институтты тамамлағас, 1949 йылдан И. М. Ситенко исемедәге [https://sytenko.org.ua/ Украин ғилми-тикшеренеү институтының травматология һәм ортопедия] бүлегендә ординатор булып эшләй. 1966-1987 йылдарҙа — Ҡырым медицина институтының травматология һәм ортопедия кафедраһы мөдире (1980-1981 йылдарҙа — проректор, 1987-2003 йылдарҙа — кафедра профессоры).<ref name="info-farm">[https://info-farm.ru/alphabet_index/s/skoblin-aleksejj-petrovich.html Скоблин Алексей Петрович] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210507132606/https://info-farm.ru/alphabet_index/s/skoblin-aleksejj-petrovich.html |date=2021-05-07 }}</ref> Шулай уҡ В.И. Вернадский исемендәге Таврия милли университетында уҡыта. А. П. Скоблин еткселегендә егерменән артыҡ медицина фәндәре кандидаты ғилми исеменә кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлана, һәм биш докторлыҡ диссертацияһы яҡлана. [[КПСС]] ағзаһы. Ҡырым өлкәнең ортопед-травматологтар ғилми йәмғиәтенең рәйесе була. <ref name="info-farm"/> == Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре == * «Фиҙаҡәр хеҙмәт өсөн. В. И. Лениндың 100 йыллығы айҡанлы» миҙалы (1970). * Украина ССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1981). * «Һаулыҡ һаҡлау отличнигы» билдәһе(1959) * «Социалистик ярышта еңеүсе» исеме. == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр|2}} == Сығанаҡтар == * Українська радянська енциклопедія : [12-ти. т.] / гол. м. п ре; редкол.: Шул о. к. Антонов ін... — 2-ге төрө. — 10 Томда : Салют — Стоговіз. — К. :- Ая. ре УРА, 1983. — С. 230-231. == Һылтанмалар == * [http://museum.cfuv.ru/wp-content/uploads/2019/01/professors_of_cfuv_v3.pdf Ҡырым федераль университеты профессоры. В. И. Вернадский] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211006134246/http://museum.cfuv.ru/wp-content/uploads/2019/01/professors_of_cfuv_v3.pdf |date=2021-10-06 }} [[Категория:КПСС ағзалары]] [[Категория:«Социалистик ярыш еңеүсеһе» билдәһе менән бүләкләнеүселәр]] [[Категория:Медицина фәндәре докторҙары]] [[Категория:2003 йылда вафат булғандар]] [[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]] [[Категория:1926 йылда тыуғандар]] [[Категория:23 мартта тыуғандар]] [[Категория:Харьков милли медицина университетын тамамлаусылар]] mgq99rrddx0ik2etpkvsgg4pdst3sa6 0 166415 1302787 1291923 2026-08-13T18:09:32Z InternetArchiveBot 31336 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1302787 wikitext text/x-wiki {{Ук}} '''Рождествено''' — [[Ленинград өлкәһе]] Гатчина районының Рождествено ауылындағы [[музей]]-усадьба, Ленинград өлкәһе дәүләт бюджет мәҙәниәт учреждениеһының «Музей агентлығы» филиалы. Музейҙа ауыл тарихына һәм уның тирә-яҡтарына, шулай уҡ күренкеле яҙыусы, шағир, драматург, тәржемәсе, энтомолог [[Набоков Владимир Владимирович|Владимир Набоков]]ҡа арналған экспозициялар бар. == Тарихы == Музей урынлашҡан усадьба йорто [[XVIII быуат]] аҙағында «ҡала башлығы йорто» булараҡ төҙөлә. Бинаның архитекторы билдәһеҙ, бер нисек тә раҫланмаған фекерҙәр буйынса И. Е. Старов, Ф. И. Волков йәки Н. А. Львов булыуы мөмкин тип әйтелә. [[1797 йыл]]дың февралендә император [[Павел I]] указы буйынса усадьба һарай яны кәңәшсеһе Ефремов Николай Ефремович биләмәһенә күсә. Йорт эргәһендә парк, хужалыҡ ҡаралтылары төҙөйҙәр. [[1856 йыл]]да имение Петербург ҡалаһына ҡаҙнаһына һалына, ә [[1857 йыл]]да уны Ю. Д. Манухина һатып ала. [[1872 йыл]]дан [[1878 йыл]]ға тиклем усадьба беренсе гильдиялы сауҙагәр К. Я. Бушҡа ҡарай. [[1890 йыл]]дың сентябрь айында имениены ғәмәли статский советник, алтын сәнәғәтсеһе Иван Васильевич Рукавишников һатып ала. Бынан һуң йортта ремонт үткәрелә, ә усадьбала ҡош аҙбары, ат аҙбары, теплица, теннис корты төҙөлә. [[1901 йыл]]да В.И. Рукавишниковтың улы Василий имениеның хужаһы була, ә [[1916 йыл]]да — В. И. Рукавишниковтың ир туғаны [[Набоков Владимир Владимирович]]. [[1917 йыл]]дан һуң усадьбала ветеринария техникумының ятағы урынлаша. [[Бөйөк Ватан һуғышы]] йылдарында бинала нацистарҙың юл бүлеге урынлаша, ә һуғыштан һуң йортта ауыл мәктәбе урынлаша. [[1957 йыл]]да Рождествено ауылы китапханаһы эргәһендә «Рождествно ауылы һәм уның тирә-яғының үткәне һәм бөгөнгөһө» күргәҙмәһе асыла, уның базаһында [[1959 йыл]]да В.И. Ленин исемендәге колхоз тарихының йәмәғәт музейы ойошторола. [[1973 йыл]]да колхоз Рукавишниковтарҙың элекке усадьбаһын яңы музей өсөн ала. [[1974 йыл]]да йорттоң өс бүлмәһендә яңы экспозиция, шулай уҡ «Набоков тыуған илендә» экспозицияһы асыла. [[1987 йыл]]да музей В.В.Набоковтың дәүләт Рождествено тарихи-әҙәби һәм мемориаль музей тип үҙгәртелә. [[1995 йыл]]да бина янғын һөҙөмтәһендә ныҡ зыян күрә. Тергеҙеү эштәре музей директоры, архитектор Александр Александрович Семочкин етәкселегендә алып барыла. [[2002 йыл]]да усадьба тарихы хаҡында һөйләүсе экспозиция асыла. == Әҙәбиәт == * Бурлаков А. В. По набоковским местам // Туристские маршруты Гатчинского района. Южное направление. — Гатчина: СЦДБ, 2003. — С. 63-69. — 120 с. — 3000 экз. — <nowiki>ISBN 5-94331-037-1</nowiki>. * Рождествено // Гатчинский район Ленинградской области. Достопримечательности. Экскурсионные маршруты: Путеводитель / Под общей редакцией А. А. Сырова. — СПб.: Инкери, 2004. — С. 47-49. — 116 с. — 2000 экз. — <nowiki>ISBN 5-98187-031-3</nowiki>. * {{Китап|автор=Авикайнен И. В., Райков Г. П.|заглавие=Музей-усадьба Рождествено|место={{СПб}}|издательство=Алаборг|год=2007|страниц=24|серия=Музеи русской провинции|isbn=5-86983-083-4}} * {{Китап|часть=Рождествено, историко-литературный музей, усадьба Набокова|заглавие=Туристский путеводитель по Ленинградской области|ответственный=Под ред. М. Б. Биржакова|издание=2-е изд., испр. и доп|место={{СПб}}|издательство=Герда|год=2007|страницы=142-143|страниц=384|isbn=978-5-94125-144-5|тираж=5000}} * {{Китап|автор=Гуревич И.|часть=Маршрут 5 «Гатчинское кольцо»|заглавие=Ленинградская область: Путеводитель для автомобилистов|издание=1-е изд|место={{СПб}}|издательство=ЗАО «Карта» Лтд|год=2008|страницы=55-56|страниц=192|серия=Окно в Россию|isbn=978-5-7678-0021-6}} == Һылтанмалар == * [http://lenoblmus.ru Музейында ленинград өлкәһендәге рәсми сайты] * [http://history-gatchina.ru/article/rozdestven.htm Рождествено Тарихы]{{Недоступная ссылка|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.oblmuseums.spb.ru/rus/museums/17/info.html Музей-усадьба «Рождествено»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100109044119/http://www.oblmuseums.spb.ru/rus/museums/17/info.html |date=2010-01-09 }} * [http://www.rozhdestvenomuseum.ru Музей-усадьба «Рождествено» Рәсми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130102130741/http://www.rozhdestvenomuseum.ru/ |date=2013-01-02 }} [[Категория:Алфавит буйынса музейҙар]] [[Категория:Википедия:Тура мәҡәләлә булған Викиһаҡлағысҡа һылтанма]] [[Категория:Алфавит буйынса Рәсәйҙең мәҙәни мираҫы объекттары]] fr6v3wuf6rvlntoiysl5u76h7lt5w7f 0 167784 1302813 1193688 2026-08-14T10:43:33Z InternetArchiveBot 31336 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1302813 wikitext text/x-wiki {{Ук}} '''Тоһарҙар''' (хәҙерге ваҡытта йыш ҡына был исем менән псевдотоһарҙар атала<ref name="Millward, James A 2007. P. 15">Millward, James A. Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang. — Columbia University Press, New York, 2007. — P. 15. — ISBN 978-0-231-13924-3.</ref>) — [[Үҙәк Азия|Үҙәк Азияның]] тоһар телдәрендә һөйләшкән (йәғни ārsí һәм kučaññe телдәрендә) халҡы (беҙҙең эраның III быуатынан VIII быуатына тиклем билдәле); фараз буйынса һинд-европа ғаиләһе телдәренең иң көнсығышта йәшәгән халҡы. Ысын тоһарҙар менән бутарға ярамай (тогарҙар, {{Lang-el|Τοχάριοι}}), улар көнсығыш-иран телдәрендә һөйләшә һәм юэчжиларға ҡәрҙәш. Тикшеренеүселәр Р. Келлог, Е. Швентнер, В. Краузе, В. Порциг, Э. Бенвенист тоһар теленең (ārsí-kučaññe) фрако-фригий, герман һәм балто-славян телдәре менән айырыуса тығыҙ бәйләнешен билдәләй<ref>[http://suyun.info/index.php?LANG=RUS&p=3_26112016_10_4 Сверчков Л. М. История изучения и лингвистический анализ тохарских языков // BEHPS, ISSN:2410-1788, Том 3. № 10, Ноябрь 2016 (4), C. 810] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170108094219/http://suyun.info/index.php?LANG=RUS&p=3_26112016_10_4 |date=2017-01-08 }}</ref>. ''Arsí'' һәм ''kučaññe —'' псевдотоһар теленең атамалары. Псевдотоһарҙар тәүҙә Тарим уйпатлығында, Ганьсула йәшәй. Тарим мумиялары уларҙың ҡиәфәтенең ниндәй булыуын төҫмөрләй. Тәүҙә табылған мумиялар беҙҙең эраға тиклем XVIII быуатта, ә һуңғылары беҙҙең эраның II быуатында эшләнгән булырға тейеш. Уларҙың ерән, йәки асыҡ һоро төҫтәге сәсәтәре толомға үрелгән. Туҡымалары — кейеҙ плащтар һәм шаҡмаҡлы һүрәтле гетралары ярайһы уҡ яҡшы һаҡланған. == Тәүге йәшәү урыны == [[Файл:Larger_Tarim_oasis_states_(1st_century_BC).svg|справа|мини|Боронғо Тарим бассейнындағы төп оазис дәүләттәр]] Һәр дәүерҙә [[Урта Азия|Урта Азияға]] ғәжәп этник төрлөлөлөк хас була, шуға күрә «урал-дравид» биполяр берҙәмлегенә алмашҡа иран монолит донъяһының килеүенә аптырарға ғына ҡала. Тәүшарттарға башҡа сәбәптәрҙән тыш иң тәүге сиратта «тоһар проблемаһы» ла инә. Беҙҙең эраға тиклем II быуаттың икенсе яртыһына, Грек-Бактрия биләмәләренә юэчжилар баҫып ингәнгә тиклем, элекке схема контексында бер ниндәй тоһарҙар, унан да бигерәк псевдотоһарҙар тураһында һүҙ ҙә бармай. Күпселек тикшеренеүселәр, Ҡытай йылъяҙмаларынан билдәле да юэчжилар (ҙур юэчжилар) классик антик сығанаҡтарҙа аталған тоһарҙарға тиңләшә, тип раҫлай<ref>{{Cite web|url=http://www.bulgari-istoria-2010.com/booksRu/L_Sverchkov_Tocharians.pdf|title=Тохары. Древние индоевропейцы в Центральной Азии. — Т.: SMI-ASIA, 2012|author=Сверчков Л. М.|work=|date=|publisher=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160602184320/http://www.bulgari-istoria-2010.com/booksRu/L_Sverchkov_Tocharians.pdf |date=2016-06-02 }}</ref>. Юэчжиларҙың [[Амударъя]] буйындағы ерҙәргә күсенеүенең сәбәбе Ши Цзи китабында түбәндәгесә күрһәтелгән: «Юэчжилар башта Дуньхуан (округы) менән Цилянь (һырт) араһында йәшәй. Һуннар уларҙы ҡыйратҡандан һуң был урынды ташлап китәләр. [[Сөғд батшалығы|(Дай)юанды]] үтеп, көнбайышта [[Бактрия|Дасяға]] һөжүм итәләр һәм уны буйһондоралар. Һуңынан [[Амударъя|Гуйшуй]] йылғаһынан төньяҡҡараҡ эре ҡалаға нигеҙ һалалар, хакимдың һарайы шунда урынлаша. Юэчжиларҙың ҙур булмаған өлөшө наньшань цяндарына (тибет халҡы) хеҙмәт итә, уларҙы сяоюэчжи тип атай башлайҙар»<ref>{{Китап|автор=Сыма Цянь|заглавие=Исторические записки (Ши цзи)|ответственный=|издание=Т.9|место=М.|издательство=Вост.лит|год=2010|страницы=201|страниц=623|isbn=}}</ref> Әлеге ваҡытта тоһарҙарҙың килеп сыҡҡан ватаны һәм күсенеү юлдары тураһында өс төрлө фаразды айырып күрһәтергә була, теләк булғанда уларҙы ярашлы рәүештә һинд-европа халыҡтарының килеп сыҡҡан ватаны менән бәйләргә була. 1) ''Шартлы'' атамаһы '''«автохтон»''', тарихи йәшәгән урындарынан алыҫ булмаған ерҙә көн иткән тоһар телдәрендә һөйләшеүселәрҙе аныҡлау («ҡурған гипотезаһы» сиктәрендә йәки уға яҡын). Был ролгә өс көньяҡ-себер [[Археологик мәҙәниәт|археологик мәҙәниәттәре]] — афанасьев мәҙәниәте, ҡарасуҡ мәҙәниәте һәм [[андрон мәҙәниәте]] тап килә . 2) ''Шартлы атамаһы'' '''«европа»''', тохарҙарҙың килеп сығышын күсенеп йөрөү, йәки икенсе бер европа [[археологик мәҙәниәт]]е һәм [[Себер|Себерҙәге]] шундай уҡ мәҙәниәт менән бәйләй. 3) ''Шартлы'' атамаһы'''«алғы азия»''', тоһарҙарҙың күсенеп йөрөүен һинд-:европалыларҙың «боронғо ватандары Анатолия» менән туранан-тура бәйлелеген раҫлай. == Тармаҡтары == Фәндә ысын тоһарҙарға бүленеш бар, улар [[скифтар]]<ref>цитата — Б. Лауфер изучил пять юэчжийских слов, сохранившихся в записях [[Хань (династия)|династии Хань]], и пришёл к выводу, что эти слова принадлежали языку североиранской группы. Шестое слово — юэчжи — он восстановил с учётом особенностей древнекитайской фонетики, как sgwied-di, и сопоставил его с хорошо известным названием Sogdoi, то есть [[Согд]], причём приставку di истолковал как суффикс множественного числа по аналогии с осетинским, скифским, согдийским и ягнобским языками, отметив отличие этой группы от тохарского языка, близкого к западноевропейским и, следовательно, далёкого от иранских. Книга «Bertold Laufer. The Language of the Jue-chi or Indo-Scythi-ans. Chicago, 1917, P. 14»</ref> телдәренә туғандаш булған көнсығыш иран төньяҡ диалекттарында һөйләшкән һәм, көньяҡҡа күсенеп, хәҙерге [[Афғанстан|Афғанстан Республикаһының]] төньяҡ ерҙәрендә урынлашҡан Тоһарстанға исем биргән халыҡ. === (Псевдотоһарҙарҙың) нәҫеле === Тоһарҙар (псевдотохарҙар), үҙҙәре төпләнеп йәшәгән ерҙә йөҙәр йылдар буйы көн иткән, бер ҡасан да ул ерҙәрҙе ташлап китмәгән, уларҙың мәҙәниәте VIII быуатҡа тиклем сәскә атыу осорон кисергән. === Тоҡомдары (хәҙерге тохарҙар) === Ысын тоһарҙарҙың төп өлөшө үҙҙәренең туғандаш халҡы кушандар менән бергә көньяҡҡа [[Бактрия|Бактрияға]] киткән, төньяҡта хәҙерге [[Афғанстан|Афғанстан Республикаһы]] ерҙәрендә төпләнеп, Тоһарстан өлкә-дәүләтен барлыҡҡа килтергән. Хәҙерге Афғанстандың Таһар провинцияһында йәшәгән таджиктар һәм пуштундар уларҙың вариҫтары булып тора. == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} [[Категория:Ҡаҙағстан тарихы]] [[Категория:Үзбәкстан тарихы]] [[Категория:Көнсығыш Төркөстан тарихы]] o5a0ubb9yffwf9pbg7x3t0yghyw7vot 0 168626 1302785 1237432 2026-08-13T17:47:47Z InternetArchiveBot 31336 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1302785 wikitext text/x-wiki {{Ук}} '''Реставрация сәнғәте институты''' — [[Мәскәү]]ҙәге реставрациялау өлкәһендә белгестәр әҙерләүсе юғары уҡыу йорто. [[Рәсәй Федерацияһы|Рәсәйҙәге]] тулыһынса реставрация йүнәлешендәге берҙән-бер юғары уҡыу йорто булып тора<ref>{{Cite web|url=http://portal-kultura.ru/articles/obshchiy-plan/27106-nauka-o-kulture-dva-v-odnom/|title=Наука о культуре: два в одном|author=Ксения ВОРОТЫНЦЕВА.|date=25.01.2014|publisher=[[Культура (газета)|«Культура»]]|accessdate=2014-06-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.trud.ru/article/09-10-2012/1283178_ekspert_zavtra_restavrirovat_v_rossii_budet_uzhe_nechego.html|title=Эксперт: Завтра реставрировать в России будет уже нечего|author=Борис Агафонов.|date=09.10.2012|publisher=[[Труд (газета)|«Труд»]]|accessdate=2014-06-23}}</ref>. == Тарихы == Институтҡа Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған архитекторы Олег Иванович Пруцын 1991 йылда нигеҙ һала. Башта Юғары реставрация мәктәбе булып тора. Уҡытыу процесында, архитектура реставрацияһы өлкәһендә тупланған тәжрибәне берҙәм программаға туплаған, үҙенсәлекле уҡытыу методикаһы эшләнә. == Уҡытыу == Уҡытыусылар составына абруйлы ҡулланыусы архитекторҙар, реставраторҙар, шулай уҡ реставрация менән йәнәш дисциплиналарҙа юғары квалификациялы белгестәр инә. Йәйге практика Рәсәйҙең [[Владимир (ҡала)|Владимир]], [[Ярославль]] һәм [[Санкт-Петербург]] кеүек тарихи ҡалаларында үтә, шулай уҡ мәҙәни мираҫ объекттарын реставрациялау эштәрен үҙ эсенә алырға мөмкин. == Белем биреү программалары == Белгестәр әҙерләү ике төп йүнәлеш буйынса алып барыла: '''Реставрация''' квалификациялар: * архитектура ҡомартҡыһы һәм архитектура мөхите реставраторы; * һынлы сәнғәт реставраторы; * скульптура реставраторы; * графика реставраторы; * биҙәү-ҡулланма сәнғәте әйберҙәре реставраторы; * мәҙәни мираҫ объекттары эксперт-менеджеры. '''Архитектура мираҫын реконструкциялау һәм реставрациялау''' квалификациялар: * архитектор-реставратор Институт эргәһендә абитуриенттар өсөн әҙерлек курстары эшләй, шулай уҡ юғары һәм урта профессиональ белем алыуға өҫтәлмө рәүешендә квалификацияһын күтәреү һәм профессиональ белемен күтәреү курсы үтергә мөмкинлек бар == Реставрация проекттарында ҡатнашлыҡ == Институт бер нисә мәҙәни объектты, атап әйткәндә: [[Калуга өлкәһе|Калуга өлкәһенең]] Дзержинский районында Щепочкин йортон<ref>{{Cite web|url=http://www.regnum.ru/news/cultura/1722369.html|title=В Калужской области всерьез займутся восстановлением Дома Щепочкина|date=21.10.2013|publisher=[[Regnum]]|accessdate=2014-06-23}}</ref>,Киндерҙән Завод Калуга өлкәһенең Полотняный Завод ҡасабаһында Преображенск храмы<ref>{{Cite web|url=http://kaluga.rfn.ru/rnews.html?id=48410&cid=7|title=В Полотняном заводе восстановят Преображенский храм|date=27.12.2013|publisher=Калдужская ГТРК|accessdate=2014-06-23}}{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, Мәскәү янында Зарайск ҡалаһында боронғо биналарҙы<ref>{{Cite web|url=http://www.bn.ru/moskovskaya-oblast/news/2013/09/23/126723.html|title=Зарайск предлагают развивать как историческое поселение|date=23.09.2013|publisher=БН.ру|accessdate=2014-06-23}}{{Недоступная ссылка|date=Сентябрь 2019|bot=InternetArchiveBot}}</ref> һәм башҡаларҙы реставрациялау буйынса проектта ҡатнаша. == Шулай уҡ ҡарағыҙ == Реставрация памятников архитектуры == Иҫкәрмәләр == {{Иҫкәрмәләр}} == Әҙәбиәт == == Һылтанмалар == [http://www.resvuz.ru/ Официальный сайт ИИР] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130614131622/http://resvuz.ru/ |date=2013-06-14 }} [http://www.vuztut.ru/page.php?mc=param&cat=negos-vuz&nid=351 Институт искусства реставрации] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304082907/http://www.vuztut.ru/page.php?mc=param&cat=negos-vuz&nid=351 |date=2016-03-04 }} на портале [http://www.vuztut.ru ВузТут] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140829041213/http://www.vuztut.ru/ |date=2014-08-29 }} [[Категория:Реставрация]] [[Категория:Алфавит буйынса университеттар]] 5jqc3b32eiofiuxtdzkklr2kicg0sa9 0 170872 1302795 1301083 2026-08-13T21:04:56Z InternetArchiveBot 31336 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1302795 wikitext text/x-wiki {{Ук}} '''Халыҡтарҙы депортациялау''' — СССР-ҙа сәйәси репрессияларҙың бер төрө. Репрессияларҙың бер алымы булған депортацияларҙың төп үҙенсәлеге — суд ҡарары сығармайынса, билдәле бер контенгентҡа<ref>Направленность не на конкретное лицо, а на широкие группы, отвечающие заданным сверху критериям</ref> ҡараған кеше массаларын бик алыҫ, улар йәшәп өйрәнмәгән һәм хатта йыш ҡына хәүефле мөхиткә күсереү<ref>{{Китап|автор=[[Полян, Павел Маркович|Полян П. М.]]|часть=Депортации и этничность|заглавие=Сталинские депортации. 1928—1953|место=М.|издательство=МФД, Материк|год=2005|серия=Россия. XX век. Документы|страницы=5|страниц=904|isbn=5-85646-143-6}}</ref>. Павел Поляна фекеренсә, СССР-ҙа ун халыҡ тоталь депортацияға дусар ителә: корейҙар, немецтар, [[Ингерманландтар|финн-ингерманландтар]], [[Ҡарасайҙар|ҡарасәйҙәр]], [[ҡалмыҡтар]], [[чечендар]], [[ингуштар]], [[балҡарҙар]], [[ҡырым татарҙары]] һәм [[Месхет төрөктәре|төрөк-месхетинтар]]. Уларҙың етәүһе — немецтар, ҡарасәйҙәр, ҡалмыҡтар, ингуштар, чечендар, балҡарҙар һәм ҡырым татарҙары — шул уҡ ваҡытта милли автономияларын да юғалта. СССР-ҙа тағы бик күп этник, этноконфессиональ һәм социаль категорияларға ҡараған совет граждандары депортацияға дусар ителә: [[казактар]], төрлө милләттәге «кулактар»: [[татарҙар]]<sup class="noprint" style="white-space: nowrap">&#x5B;''<nowiki><span style="" title="не указан источник на утверждение (10 августа 2020)">179 көн сығанағы күрһәтелмәгән</span></nowiki>''&#x5D;</sup>, поляктар, [[белорустар]], [[әзербайжандар]], [[Курдтар|көрттәр]], ассирийҙар, ҡытайҙар, [[урыҫтар]], ирандар, фарсы йәһүдтәре, [[украиндар]], молдавандар, литвалар, латыштар, эстондар, гректар, итальяндар, болғарҙар, [[әрмәндәр]], хемшиндар, әрмәндәр-«дашнактар», [[төрөктәр]], таджиктар, [[сахалар]]<sup class="noprint" style="white-space: nowrap">&#x5B;''<nowiki><span style="" title="не указан источник на утверждение (23 ноября 2020)">сығанаҡ 74 көн күрһәтелмәгән</span></nowiki>''&#x5D;</sup>, абхаздар, венгрҙар һәм башҡалар<ref>{{Мәҡәлә|заглавие=Депортация народов в СССР. Справка|ссылка=http://ria.ru/society/20091114/193419498.html|издание=[[РИА Новости]]|год=14 ноября 2009 года}}</ref>. Сталин осоронда депортация рәсми рәүештә «ирекле күсенеү» тип атала, сөнки был сараны үткәреүҙе әҙерләүҙә депортацияланған милләттәрҙең партия вәкилдәре ҡатнаша.<ref name="автоссылка2">''[[Росси, Жак|Росси Ж.]]'' Справочник по ГУЛАГу: в двух частях, Часть 1. — М.: Просвет, 1991. — С. 204.</ref> [сығанағы юҡ]. Аҙаҡ депортацияға икенсе төрлө баһа ҡуйыла, һәм советтарҙан һуңғы осорҙа Европа парламенты тарафынан [[геноцид]] һәм кешелеклеккә ҡаршы енәйәт тип квалификациялана. РСФСР Юғары Советының 1991 йылдың 26 апрелендә ҡабул иткән «Репрессияға дусар ителгән халыҡтарҙы аҡлау тураһындағы» законына ярашлы, милли йәки башҡа социаль төркөмгә ҡарауы буйынса дәүләт кимәлендә яла яғыу сәйәсәте һәм көсләп күсереү, милли-дәүләт берәмектәрен бөтөрөү, милли-территориаль сиктәрҙе үҙгәртеү, махсус рәүештә булдырылған тораҡ пункттарында террор һәм көсләү режимын урышлаштырыу менән үткәрелгән геносидты кисергән халыҡтар, милләттәр йәки этник төркөмдәр һәм башҡа мәҙәни-этник берлектәр (мәҫәлән, [[казактар]]) репрессияға дусар ителгәндәр, тип таныла<ref>{{Cite web|url=http://ria.ru/spravka/20110426/368069285.html|title=Закон «О реабилитации репрессированных народов» (1991). Справка|date=2011-04-26|publisher=РИА Новости|description=26 апреля 2011 года исполняется 20 лет со дня принятия в РСФСР Закона «О реабилитации репрессированных народов».|lang=ru|accessdate=2013-03-20|archiveurl=https://www.webcitation.org/6FHHI3z9U?url=http://ria.ru/spravka/20110426/368069285.html|archivedate=2013-03-21}}</ref>. 2010 йылда бер төркөм тарихсы-ғалимдар (Николай Бугай һәм башҡалар) Советтар Союзы сиктәрендә СССР-ҙа йәшәгәндәрҙе үҙ иректәренән тыш мәжбүри рәүештә күсереүгә ҡарата ҡулланылған «депортация» төшөнсәһен ҡулланыуҙы тәнҡитләп сығыш яһай. Николай Бугай һәм башҡалар «депортация» төшөнсәһе урынына «мәжбүри рәүештә күсерелгәндәр» тигән терминды ҡулланырға тәҡдим итә. == Төшөнсәһе == Совет осорондағы мәжбүри миграцияға ҡарата төрлө төшөнсәләрҙе ҡулланалар. Мәҫәлән, тарихсы Л. Н. Дьяченко 2013 йылда Ҡырғыҙ ССР-ндағы мәжбүри миграцияларға арналған докторлыҡ диссертацияһында түбәндәге төшөнсәләрҙе ҡуллана<ref name="автоссылка1">''Бугай Н. Ф.'' Защита состоялась, проблемы остаются… // Приволжский научный вестник. — 2014. — № 7 (35). — С. 123.</ref>: * «тоталь депортация»; * «репрессив депортация»; * «мәжбүри депортация»; * «милләт буйынса» депортация ; * «геосәйәси депортация». Бындай терминдар СССР-ҙағы мәжбүри миграцияларҙы тикшеренеүсе Николай Бугай яғынан тәнҡиткә дусар ителә. Бугай фекерсә, бындай төшөнсәләр ҡулланыу кәрәк түгел<ref name="автоссылка1"/>. Бугай үҙенең рецензияһында был миграцияларҙы «мәжбүри күсенеү» тип атай <ref>''Бугай Н. Ф.'' Защита состоялась, проблемы остаются… // Приволжский научный вестник. — 2014. — № 7 (35). — С. 118—135.</ref>. == 1920-се йылдарҙа урыҫ казактарын депортациялау == Совет депортация сәйәсәте 1918—1925 йылдарҙа аҡ гвардия [[казактар]]ын һәм эре ер биләүселәрҙе күсереүҙән башлана<ref name="demoscope.ru">[http://demoscope.ru/weekly/2004/0147/analit01.php У истоков советской депортационной политики: выселения белых казаков и крупных землевладельцев (1918—1925)]</ref> Совет депортацияһының тәүге ҡорбандары — Терек өлкәһе казактары (Сунья (Сунжен) казак һыҙаты), улар 1920 йылда үҙ йорттарынан ҡыуып сығарыла һәм Төньяҡ Кавказдың башҡа урындарына, Донбасҡа, шулай уҡ [[Алыҫ Төньяҡ]]ҡа ебәрелә. Уларҙың ерҙәре [[чечендар]] һәм [[ингуштар]]ға бирелә, ә тораҡ пункттарының атамалары үҙгәртелә. 1921 йылда Төркөстан крайынан Үҙәк Азияның Етеһыу өлкәһендәге урыҫтар һәм украиндар совет милли сәйәсәте ҡорбандары була<ref name="demoscope.ru"/><ref>[http://www.specnaz.ru/archive/08.2000/14.htm Кавказская депортация] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927031344/http://www.specnaz.ru/archive/08.2000/14.htm |date=2007-09-27 }}</ref>. == 1930-сы йылдарҙа совет милли сәйәсәте == 1933 йылға илебҙҙә 5300 милли ауыл Советы һәм 250 милли районы иҫәпләнә. Мәҫәлән, [[Ленинград өлкәһе]]ндә генә 57 милли ауыл Советы һәм 3 милли район (Карел, Фин һәм Вепс) була. Уҡытыу милли телдә алып барылған мәтәптәр эшләй. 1930 йылдар башында [[Санкт-Петербург|Ленинградта]] 40 телдә, шул иҫәптән [[Ҡытай теле|ҡытай]] телендә лә гәзит нәшер ителә. Радиотапшырыуҙар [[фин теле]]ндә алып барыла (ул саҡта Ленинград һәм Ленинград өлкәһендә 130 мең тирәһе фин йәшәй). 1930-сы йылдар уртаһында элекке милли сәйәсәттән баш тарта башлайҙар, һөҙөмтәлә айырым халыҡтарҙың һәм этник төркөмдәрҙең милли автономиялары (ҡайһы бер осраҡтарҙа сәйәси автономияһы ла) бөтөрөлә. Илдә власты үҙәкләштереү, территориаль идаранан тармаҡ идараһына күсеү, реаль һәм потенциаль оппозицияны эҙәрлекләү фонында ошондай хәлдәр тыуа. 1930 йылдар уртаһында [[Санкт-Петербург|Ленинградта]] тәүҙә күп кенә эстондар, латыштар, литвалар, поляктар, финдар һәм [[немецтар]] ҡулға алына. 1935 йылдың яҙынан төньяҡ-көнбайышта сик буйы районынан мәжбүри рәүештә урындағы халыҡ күсерелә, уларҙың төп өлөшө [[Ингерманландтар|финн-ингерманландтар]] була. === Поляктар һәм немецтарҙы депортациялау === [[Украина Совет Социалистик Республикаһы|Совет Украинаһының]] Польша сигенә яҡын урынлашҡан территорияларынан (мәҫәлән, [[Хмельницкий өлкәһе|Каменец-Подольск өлкәһенән]])<ref>{{Cite web|url=http://www.reabit.org.ua/nbr/?st=4&region=&ss=&logic=or&f1_type=begins&f1_str=&f2_type=begins&f2_str=&f3_type=begins&f3_str=&f4_from=&f4_till=&f7%5B%5D=22&f14%5B%5D=all#list|title=Национальный банк репрессированных|author=http://www.reabit.org.ua|date=2013|publisher=Сайт}}</ref> милләттәре поляк (15 мең ғаилә) һәм немец булған (яҡынса 65 мең тирәһе) ғаиләләр депортациялана һәм Төньяҡ Ҡаҙағстан өлкәһенә, ә 1936 йылда Ҡарағанда өлкәһенә ебәрелә, СССР-ҙың генераль прокуроры, А. Я. Вышинский мәғлүмәттәре буйынса 1939 йылдың ноябренән 1941 йылдың июненә тиклемге осорҙа 389 382 кеше депортациялана. Уларҙың 52 проценты (202,5 мең) ҡатын-ҡыҙҙар, ә 12 процентын (46,7 мең) балалар тәшкил итә. Юлда барғанда һәм урынға барып еткәс, депортацияланғандарҙың (яҡынса 39 мең кеше) яҡынса 10 проценты вафат була{{Sfn|secret}}. Поляк тикшеренеүселәренең мәғлүмәттәре буйынса (улар ситләтелгән мәғлүмәттәргә таянып иҫәпләгән) сама буйынса бөтә этаптарҙы бергә алғанда бер миллион кеше депортацияланған{{Sfn|secret}} (башҡа мәғлүмәттәр буйынса — яҡынса 1 200 000 кеше<ref>AFP / Expatica (30 August 2009), Polish experts lower nation’s WWII death toll, Expatica Communications BV</ref>). === Корейҙарҙы депортациялау === 1937 йылдың сентябрендә Совнарком һәм ВКП(б) Үҙәк Комитеты берлектә «Алыҫ Көнсығыш крайының сик буйы менән сиктәш булған райондарынан корей халыҡын күсереү тураһында» 1428—326сс һанлы ҡарар ҡабул итә, уның нигеҙендә Алыҫ Көнсығыштың сик буйы райондарынан 172 мең этник корей Урта Азияның кеше йәшәмәгән сиҙәм тупраҡлы ерҙәренә («Арал диңгеҙе һәм Балхаш күле райондарына һәм Үзбәк ССР-ына») мәжбүри рәүештә күсерелә. Был ҡарарға Сталин менән [[Молотов Вячеслав Михайлович|Молотов]] ҡул ҡуя. Шул уҡ ваҡытта күсерелгән кешеләрҙең элек йәшәгән урындарында тороп ҡалған милкенең хаҡын ҡайтарырға һәм теләгәндәргә сит илгә сығып китергә булышлыҡ итергә тигән күрһәтмә лә була<ref>[http://www.memorial.krsk.ru/DOKUMENT/USSR/370821.htm Постановление № 1428—326 «О выселении корейского населения из пограничных районов Дальневосточного края»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140414205617/http://www.memorial.krsk.ru/DOKUMENT/USSR/370821.htm |date=2014-04-14 }}</ref><ref>[https://timenote.info/ru/events/postanovlenie-Sovnarkoma-i-CK-VKP(b)-1428-326-O-viselenii-korejskogo-naselenija-iz-pogranichnih-rajonov-Dalnevostochnogo-kraja Постановление СНК СССР и ЦК ВКП(б) № 1428-326сс «О выселении корейского населения пограничных районов Дальневосточного края»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241217195701/https://timenote.info/ru/events/postanovlenie-Sovnarkoma-i-CK-VKP(b)-1428-326-O-viselenii-korejskogo-naselenija-iz-pogranichnih-rajonov-Dalnevostochnogo-kraja |date=2024-12-17 }}</ref>. 1937 йылдың аҙағына Урта Азия республикалары һәм өлкәләрҙән ситтә урынлашҡан милли райондар һәм ауыл советтары әкренләп тулыһынса бөтөрөлә. Шулай уҡ автономияларҙан ситтә лә [ниндәй?<sup class="" style="white-space: nowrap">&#x5D;</sup> корей телендә уҡытыу һәм китап сығарыу туҡтатыла. Сталин осоронда был депортация рәсми рәүештә «ирекле күсенеү» тип атала, сөнки был ҡарарҙы депортацияланған милләттәрҙең партия вәкилдәре әҙерләй һәм тормошҡа ашыра<ref name="автоссылка2"/>. 1993 йылдың 1 апрелендә Рәсәй Федерацияһының Юғары Советы Ҡарары менән 1937 йылдан башлап совет корейҙарына ҡарата ҡабул ителгән акттар законһыҙ тип таныла. Ғәмәлдә корейҙар сәйәси репрессия ҡорбандары булараҡ аҡлана<ref>[http://www.coast.ru/referats/librery1/editions/perm1/3_05.htm Постановление «О реабилитации советских корейцев»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141012091717/http://www.coast.ru/referats/librery1/editions/perm1/3_05.htm |date=2014-10-12 }}</ref>. === Ҡытайҙарҙы депортациялау === 1938 йылдың май-июль айҙарында Алыҫ Көнсығышта йәшәгән 7,9 мең ҡытай кешеһе СССР-ҙан [[Шеңжан-Уйғыр автономиялы районы|Синьцзянға]] депортациялана. Ҡытайға ҡайтырға теләмәгәндәр һәм совет гражданлығын алғандар Алыҫ Көнсығыш крайының Кур-Урмий районына (1,9 мең кеше), тағы 1,4 мең кеше [[Ҡаҙағстан]]ға депортациялана{{Sfn|Ларин|2009}}<ref>{{Мәҡәлә|автор=[[Дацышен, Владимир Григорьевич|Дацышен В. Г.]]|заглавие=Политические репрессии и китайцы в СССР|ссылка=http://www.penpolit.ru/papers/detail2.php?ELEMENT_ID=947|издание=Сибирь и ссылка : Siberia and the Exile История пенитенциарной политики Российского государства и Сибирь XVIII–XXI веков|оригинал=|год=25.02.2010|ответственный=}} </ref>. == Бөйөк Ватан һуғышы осорондағы депортация == 1943—1944 йылдарҙа коллаборационизмда ғәйепләнеп, [[ҡалмыҡтар]], [[ингуштар]], [[чечендар]], [[ҡарасайҙар]], [[Балҡарҙар|балҡар]], [[ҡырым татарҙары]], [[нуғайҙар]], [[Месхет төрөктәре]], Понтий гректары, болғар, сиғандар, [[курдтар]] күпләп депортациялана. Был халыҡтарҙың автономиялары (әгәр булһа) бөтөрөлә. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында бөтәһе 61 милләт вәкилдәре мәжбүри күсенеүгә дусар ителә<ref name="Скепсис">{{Cite news|title=Депортация народов|publisher=Научно-просветительский журнал «Скепсис»|url=http://scepsis.ru/library/id_1237.html|author=Николай Бугай|language=}}</ref>. Тарихсы Александр Статиев фекеренсә, һуғышҡа тиклемге йылдарҙа дәүләт менән низағҡа ингән өсөн был халыҡтар һәм милләттәр депортацияланған. Әммә хатта үтә йәшерен эш ҡағыҙҙары араһында совет власыныңҡырым гректарын, [[Месхет төрөктәре]]н, [[курдтар]]ҙы, хемшилдарҙы дәүләткә хыянат итеүҙә шикләнеүен раҫлаған бер генә документ та табылмай; икенсе яҡтан, партия органдары тарафынан ҡабарҙы һәм [[Карелдар|карел]] халыҡтары коллаборационизмда ғәйепләнһә лә, депортацияға дусар ителмәй<ref name="statiev">Alexander Statiev. The Nature of Anti-Soviet Armed Resistance, 1942-44: The North Caucasus, the Kalmyk Autonomous Republic, and Crimea // Kritika: Explorations in Russian and Eurasian History. — Volume 6. — Number 2 (Spring 2005, New Series). — PP. 317—318.</ref>. === Немецтарҙы депортациялау === СССР Юғары Советы Президиумының 1941 йылдың 28 авгусындағы Указына ярашлы<ref>{{Cite web|url=http://www.libussr.ru/doc_ussr/ussr_4332.htm|title=Указ Президиума ВС СССР от 28.08.1941|publisher=www.libussr.ru}}</ref> 367 000 немец көнсығышҡа депортациялана: Коми республикаһына, [[Урал]], [[Ҡаҙағстан]], [[Себер]] һәм [[Алтай Республикаһы|Алтайға]]. Немецтарҙың бер өлөшө хәрәкәт итеүсе армиянан ҡайтарып алына. 1942 йылда 17 йәшлек совет немецтарын эшселәр колоннаһына алыу башлана. Мобилизацияға эләккән немецтар заводтар төҙөй, ағас ҡырҡыуҙа һәм рудниктарҙа эшләй. Гитлер коалицияһына ингән халыҡтарҙың ([[венгрҙар]], болғар, күп кенә финдар) вәкилдәре лә лепортациялана. Ленинград фронтының хәрби советының 1942 йылдың 20 мартындағы ҡарары нигеҙендә 1942 йылдың март-апрелендә фронт һыҙығындағы зонанан 40 мең самаһы финн һәм немец депортациялана. Шуларҙың һуғыштан һуң өйөнә ҡайтҡандары 1947—1948 йылдарҙа ҡабат депортацияға дусар ителә. == Депортациялаланған халыҡтарҙың хәле == 1948 йылда немецтарға, шулай уҡ башҡа депортацияланған халыҡтарға ([[Ҡалмыҡтар|ҡалмыҡ]], [[Ингуштар|ҡарасай]], [[Чечендар|чечен]], финна, [[Балҡарҙар|балҡар]] һәм башҡаларға), депортация районын ташлап, тыуған иленә ҡайтыуҙы тыйған указ ҡабул ителә. Был указды боҙғандар 20 йылға лагерь эштәренә ебәрелә [1606 көн сығанағы күрһәтелмәгән]. Депортацияланған халыҡтар вәкилдәре ВКП(б) һәм ВЛКСМ-дан сығарылмай, һайлау хоҡуғынан мәхрүм ителмәй. == Депортацияны ойоштороуҙа СССР-ҙың юғары етәкселәренең роле == Депортация тураһындағы ҡарарҙар ОГПУ-НКВД инициативаһы буйынса партия һәм хөкүмәт органдары етәкселеге кимәлендә ҡабул ителә, был шарт депортацияның совет суд системаһы ҡарамағында булмауын раҫлай һәм махсус торағ пункттары системаһын холоҡ төҙәтеү-хеҙмәт лагерҙары һәм колонияларынан ҡырҡа айырылыуын күрһәтә. Тарихсылар фекеренсә, СССР эске эштәр халыҡ комиссары [[Берия Лаврентий Павлович|Лаврентий Берияның]] күпселек депортацияларҙың инициаторы булған, тап ул баш командующийға тәҡдим менән докладнойҙар яҙған. == Реабилитациялау == === СССР-ҙа === 1956 йылдың 17 ғинуарында Юғары Совет Президиумының 1936 йылда күсерелгән поляктарҙан; 1956 йылдың 17 мартында — ҡалмыҡтарҙан, 27 мартта — грек, болғар һәм [[әрмәндәр]]ҙән; 1956 йылдың 18 апрелендә — ҡырым татарҙары, [[балҡарҙар]], [[Месхет төрөктәре]], хемшилдар һәм курдтарҙан; 1956 йылдың 16 июлендә чечен, ингуш һәм ҡарасайҙарҙан хоҡуҡи сикләүҙәрҙе алған Указы сыға. 1957—1958 йылдарҙа ҡалмыҡ, чечен, ҡарасай, балҡар һәм ингуштарҙың милли автономиялары тергеҙелә; был халыҡтарға үҙҙәренең тарихи биләмәләренә ҡайтырға рөхсәт ителә. Репрессияларға дусар ителгән халыҡтарҙың тарихи ватанына ҡайтыуы ҡатмарлылыҡтар ҙа тыуҙыра, хатта ул ваҡытта һәм артабан да милләт-ара низағ тыуҙыра. Сөнки тарихи ватанына ҡайтҡан чечендар һәм улар депортацияла йәшәгән мәлдә Грозный өлкәһенә күсенгән урыҫтар араһында; Төньяҡ Осетия АССР-ының Ҡала яны районына күсенеп төпләнгән осетиндар менән тыуған еренә аяҡ баҫҡан ингуштар араһында милләт-ара аңлашылмаусанлыҡтар, бәхәстәр тыуа. Әммә репрессияларға дусар ителгән халыҡтарҙың байтағы (Волга буйы немецтары, ҡырым татарҙары, месхет төрөктәре, гректар, корейҙар һәм башҡалар) тарихи ватанына ҡайтарылмай һәм милли автономиялары ла тергеҙелмәй.. 1964 йылдың 29 авгусында, йәғни депортацияланғандан һуң 23 йыл үткәс, СССР Юғары Советы Президиумы үҙенең 1964 йылдың 29 авгусындағы 2820-се Указы менән Волга буйының немец халҡына ҡарата ҡулланылған дәлилһеҙ ғәйепләүҙәрҙе тулыһынса юҡҡа сығара, ә 1972 йылда депортацияланған немецтарҙың ирекле күсеп йөрөүен сикләүҙәрҙе тулыһынса алған һәм уларҙың күсерелгәнгә тиклем йәшәгән урындарына ҡайтыу хоҡуғын тергеҙеүсе указ ҡабул ителә. 1960-сы йылдар уртаһында «ғәйеп тағылған халыҡтарҙы» реабилитациялау тулыһынса тип әйтерлек туҡтатыла. == Иҫкәрмәләр == {{Иҫкәрмәләр|2}} == Һылтанмалар == {{Навигация |Портал = СССР }} * [http://www.alexanderyakovlev.org/fond/issues/62150 Сталинские депортации. 1928—1953.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200922131919/https://www.alexanderyakovlev.org/fond/issues/62150 |date=2020-09-22 }} — М.: Материк, 2005. — (Международный фонд «Демократия», серия «Россия. XX век. Документы») * ''Павел Полян.'' [http://www.demoscope.ru/weekly/knigi/polian/polian.html Не по своей воле… История и география принудительных миграций в СССР.] Монография * ''Павел Полян.'' [http://index.org.ru/journal/14/polyan1401.html Любимые игрушки диктатора. Размышления о советской депортационной политике] // Индекс/Досье на цензуру, № 14, 2001 * ''Вшивцева Ю. В., Федченко Е. В.'' [http://bg.sutr.ru/journals_n/1317463930.pdf Влияние политических репрессий и депортаций на изменение этносоциальной ситуации на Кубани в предвоенный период]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} // Былые годы, № 3 (17), 2010 * [http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,1157052,00.html Депортация балкарцев, кабардинцев и других народов СССР] // [[Немецкая волна]] * ''Эдиев Д. М.'' [http://demoscope.ru/weekly/2004/0147/biblio01.php Демографические потери депортированных народов СССР.] — Ставрополь, 2003. * ''Николай Бугай.'' [http://scepsis.ru/library/id_1237.html Депортация народов] // scepsis.ru * ''Асиф Гаджиев.'' [http://www.irs-az.com/pdf/090621160527.pdf Ахалцихские турки. История. Этнография. Фольклор.] * {{cite web |author = Никита Мендкович |title = Хайбахское дело |url = http://actualhistory.ru/poilemics-haibach |work = actualhistory.ru |accessdate = 2018-01-28 |ref = Мендкович }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180318180501/http://actualhistory.ru/poilemics-haibach |date=2018-03-18 }} {{Сталин репрессиялары}} [[Категория:СССР-ҙа репрессиялар]] [[Категория:Депортацияланған халыҡтар]] [[Категория:СССР-ҙа НКВД операциялары]] od2sjfo7d4x3829kv39jusuz9tpakow 0 175785 1302809 1302152 2026-08-14T06:55:05Z InternetArchiveBot 31336 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1302809 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=сентябрь 2021}} {{Ук}} '''Сәғитов Әхтәм Сибәғәт улы''' ([[1901 йыл]] — [[1943 йыл]], [[февраль]]) — [[112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы]] яугиры<ref>[https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_dopolnitelnoe_donesenie64989893/ Память народа. Документ, уточняющий потери.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210709192748/https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_dopolnitelnoe_donesenie64989893/ |date=2021-07-09 }}</ref>.Рядовой. == Биографияһы == 1901 йылда хәҙерге [[Мәләүез районы]] Ергән ауыл Советы Юлдаш (Үрге Юлдаш) ауылында тыуған. 1941 йылдың 2 декабрендә Мәләүез район военкоматы тарафынан армияға алынған<ref>[https://pamyat-naroda.ru/heroes/sm-person_rvk1073784265/ Записи из военкоматов. Сагитов Ахтам Сибагатович] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210709185714/https://pamyat-naroda.ru/heroes/sm-person_rvk1073784265/ |date=2021-07-09 }}</ref>. 1943 йылдың февралендә, тимәк дошман тылына [[Дебальцево]] районына рейд ваҡытында, [[Луганск]] өлкәһе аша рейдтан сыҡҡанда хәбәрһеҙ юғалған. Рядовой. Адресы: п/п 1927 в.ч.139 == Ғаиләһе == Улы — Әхмәтйән Сәғитов. == Хәтер == Вариҫтары Әхтәм Сибәғәт улын онотмай. Мәүсилә Сәғитова, Әмин Сәғитов, Гөлнур Мәғизова һәм Нурия Байсурина ярҙамы менән Сәғитовтар «Ауыл тарихы — йөҙҙәрҙә» тигән Сәғит Сөләймәнов нәҫеле тураһында китап баҫтырып сығарған. == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр|2}} == Һылтанмалар == * [http://bibliografu.ru/wp-content/uploads/2019/10/%D0%95%D1%89%D0%B5-%D0%B2%D0%BE%D0%B9%D0%BD%D0%B0...-%D0%9D%D0%BE-%D0%BC%D1%8B-%D1%83%D0%BF%D1%80%D1%8F%D0%BC%D0%BE-%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BC-%D1%81-%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%BC-%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8B%D0%BC-%D0%B2%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D1%82-%D1%82%D0%B8%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%B0-1.pdf Участники Великой Отечественной войны. Юлдаш, Юпитер, Венера, Желанный]{{ref-ru}}{{V|08|07|2021}} * [https://smartik.ru/meleuz/post/136559196 Олег Торгашев. Бойцы 112-ой БКД из Мелеузовского района] * [https://cyberleninka.ru/article/n/debaltsevskiy-reyd-112-y-bashkirskoy-kavaleriyskoy-divizii-v-fevrale-1943-g-hronika-boev-v-dokumentah-nemetskogo-vermahta/viewer Дебальцевский рейд 112-ой Башкирской кавалерийской диизии. А. М. Багаутдинов, В. З. Зиннуров] * [https://kulturarb.ru/ba/news/a%D2%93as-tamyry-mill%D3%99t-tarihy-men%D3%99n-k%D3%A9sl%D3%A9 Ағас тамыры, милләт тарихы менән көслө] * [https://pamyat-naroda.ru/heroes/sm-person_rvk1073784265/ Записи из военкоматов. Сагитов Ахтам Сибагатович] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210709185714/https://pamyat-naroda.ru/heroes/sm-person_rvk1073784265/ |date=2021-07-09 }} {{Тышҡы һылтанмалар}} {{Портал|Башҡорт атлы дивизияһы}} {{Башҡорт атлы дивизияһы}} [[Категория:112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугирҙары]] dohl8fo39ery2xg05pb4k9j1jofiyii 0 176209 1302778 1184958 2026-08-13T13:28:45Z InternetArchiveBot 31336 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1302778 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=сентябрь 2021}} {{Ук}} '''Пашинский Кузьма Иванович''' (1923 ‒ 1945 йыл 14 ғинуар (башҡа сығанаҡтарҙа 16 февраль) — [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы, ҡыҙылармеец. [[112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы]] яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы. == Биографияһы == Пашинский Кузьма Иванович 1923 йылда [[Башҡорт АССР-ы]]ның Сталин районында (хәҙерге [[Көйөргәҙе районы]]нда) тыуған. 1943 йылда [[Ҡыҙыл Армия]] сафтарына саҡырылы. Башҡорт кавалареия дивизияһының 148-се гвардия артиллерия-миномёт полкында хеҙмәт итә. Снарядтарҙы ваҡытында ташып торған өсөн 1944 йылдың 16 апрелендә [[«Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы]] миҙалы менән бүләкләнә. Оборона министрлығының [[1945 йыл]]дың [[19 март]]ындағы кире ҡайтарылғыҙың юғалтыуҙар тураһындағы донесениеһында хәбәрһеҙ юғалды тиелгән.<ref>[https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_dopolnitelnoe_donesenie1160291749/ ЦАМО Дело ист. информации: 11006422] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210916121742/https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_dopolnitelnoe_donesenie1160291749/ |date=2021-09-16 }}</ref> 1945 йылдың 14 ғинуарында (башҡа сығанаҡтарҙа 16 февраль) [[Германия]]ның Браллентин ауылы янында яуҙа һәләк булды тиелгән документ бар.<ref>[https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_dopolnitelnoe_donesenie1160280083/ ЦАМО Дело ист. информации: 11006345] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210916121741/https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_dopolnitelnoe_donesenie1160280083/ |date=2021-09-16 }}</ref> == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} == Сығанаҡтар == * [http://112bkd.ru/index.php/component/content/article/24-lichnyj-sostav-divizii/bukva-p/1580-pashinskij-kuz-ma-ivanovich?Itemid=104 Шаймуратовцы. Личный состав]{{ref-ru}}{{V|07|07|2021}} * [https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero95450670/ Память народа.Пашинский Кузьма Иванович] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210709214511/https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero95450670/ |date=2021-07-09 }}{{ref-ru}}{{V|07|07|2021}} {{Портал|Башҡорт атлы дивизияһы}} {{Башҡорт атлы дивизияһы}} [[Категория:112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугирҙары]] [[Категория:«Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы менән бүләкләнгәндәр]] ts74w7cidgo7xoybeei7hp8743ymisw 0 176246 1302797 1202767 2026-08-13T22:03:30Z InternetArchiveBot 31336 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1302797 wikitext text/x-wiki {{фш|Садиҡов}} {{Ук}} '''Садиҡов Абдулабай Ғәббәс улы''' ({{lang-ru|Салыков Абдулабай Габбасович}} [[1922 йыл]] — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовой. == Биографияһы == Садиҡов Абдулабай Ғәббәс улы 1922 йылда [[Татарстан]]дың [[Әгерйә районы]] [[Әгерже]] ҡалаһында тыуа. [[Ҡыҙыл Армия]] сафына [[Ҡалтасы районы]] хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла<ref>[http://112bkd.ru/index.php/component/content/article/26-lichnyj-sostav-divizii/bukva-s/1668-sadykov-abdulabaj-gabbasovich?Itemid=104 Шаймуратовцы. САДЫКОВ Абдулабай Габбасович]</ref>. 112 кавалерия дивизияһының 313-сө кавалерия полкында кавалерист булып хеҙмәт итә. 1942 йылдың 6 июлендә ҡыҙыу һуғыш барған Курск өлкәһенең (хәҙер Липецк өлкәһе) 2‑е Тербун ауылы районында хәбәрһеҙ юғала<ref>[https://terbuny.org/images/stories/documents/raznoe/112_spisok_pogibshih_2017.04.19.pdf Список безвозвратных потерь 112-й Башкирской кавалерийской дивизии во время оборонительных боёв за период с 01.07.1942 г. по 01.10.1942 г. на территории Тербунского района Липецкой области.]</ref>. Юғалтыуҙар исемлегендә Садиҡов Абдулабай Ғәббәс улының туғандары юҡ тип күрһәтелгән<ref>[https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_donesenie51163303/ Память народа. Садыков Абдулабат Габбасович. Донесение о безвозвратных потерях] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210727041454/https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_donesenie51163303/ |date=2021-07-27 }}</ref>. == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} == Һылтанмалар == * [http://112bkd.ru/index.php/component/content/article/26-lichnyj-sostav-divizii/bukva-s/1668-sadykov-abdulabaj-gabbasovich?Itemid=104 Шаймуратовцы. САДЫКОВ Абдулабай Габбасович]{{ref-ru}}{{V|27|07|2021}} * [https://terbuny.org/images/stories/documents/raznoe/112_spisok_pogibshih_2017.04.19.pdf Список безвозвратных потерь 112-й Башкирской кавалерийской дивизии во время оборонительных боёв за период с 01.07.1942 г. по 01.10.1942 г. на территории Тербунского района Липецкой области.] * [https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_donesenie51163303/ Память народа. Садыков Абдулабат Габбасович. Донесение о безвозвратных потерях] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210727041454/https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_donesenie51163303/ |date=2021-07-27 }}{{ref-ru}}{{V|27|07|2021}} {{Портал|Башҡорт атлы дивизияһы}} {{Башҡорт атлы дивизияһы}} [[Категория:112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугирҙары]] [[Категория:Бөйөк Ватан һуғышында хәбәрһеҙ юғалғандар]] awkt3irnkzsb31b39z58s6rgrtparxy 0 179847 1302807 1256446 2026-08-14T05:07:05Z MR973 26610 /* Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре */ 1302807 wikitext text/x-wiki {{Ук}} '''Бикбулатов Игорь Хөснөт улы''' ({{lang-ru|Бикбулатов Игорь Хуснутович;}} [[19 октябрь]] [[1941 йыл]]) — [[Инженерлыҡ эше|инженер]]-[[Химик технология|химик-технолог]]-[[фән|ғалим]]. 1986—2012 йылдарҙа [[Өфө нефть институты]] һәм [[Өфө дәүләт нефть техник университеты]]ның [[Стәрлетамаҡ]] филиалы уҡытыусыһы, кафедра мөдире, филиал директоры. Химия фәндәре докторы (1985), профессор (1986). [[Башҡортостан]]дың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1991), [[Рәсәй Федерацияһы]]ның атҡаҙанған юғары мәктәп хеҙмәткәре (1998) һәм почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2006), [[СССР]]-ҙың уйлап табыусыһы. == Биографияһы == Игорь Хөснөт улы Бикбулатов 1941 йылдың 19 октябрендә [[Башҡорт АССР-ы]]ның [[Хәйбулла районы]] [[Бүребай]] ҡасабаһында ауыл хеҙмәтсәндәре ғаиләһендә тыуған<ref name="Б.Э.">[http://bashenc.online/ba/articles/80951/ Башҡорт энциклопедияһы / Бикбулатов Игорь Хөснөт улы]</ref>. Урта мәктәпте тамамлағандан һуң [[Өфө нефть институты]]ның нефть һәм газ технологияһы факультетына уҡырға инә. 1963 йылда юғары һөнәри белем алғас, йүнәлтмә буйынса эшкә [[Стәрлетамаҡ]] синтетик каучук заводына ебәрелә<ref name="Б.И.">[https://www.bashinform.ru/news/910148-vidnye-deyateli-nauki-bashkortostana-igor-bikbulatov-k-75-letiyu-uchenogo-khimika/ Башинформ/ Видные деятели науки Башкортостана: Игорь Бикбулатов]</ref>. Бында ул аппаратсы, аҙаҡ инженер-тикшеренеүсе булып эшләй. [[1968 йыл]]дан-лаборатория начальнигы , һуңынан үҙәк завод лабораторияһы начальнигы урынбаҫары вазифаһын башҡара. [[1973 йыл]]дан СССР Дәүләт хлор етештереү сәнәғәте ғилми-тикшеренеү һәм проект институты Стәрлетамаҡ филиалын директорының фәнни эштәр буйынса урынбаҫары.<br> [[1986]]—[[2011 йыл]]дарҙа Өфө нефть институтының һәм [[Өфө дәүләт нефть техник университеты]]ның Стәрлетамаҡ филиалы директоры һәм бер үк ваҡытта дөйөм химик технология кафедра мөдире. [[2003 йыл]]дан экология һәм тәбиғәтте рациональ файҙаланыу кафедраһы мөдире, бер үк ваҡытта [[1997 йыл]]дан [[Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы]]ның Ғәмәли тикшеренеүҙәр институтының Стәрлетамаҡ филиалы лабораторияһын етәкләй (хәҙер БР ФА-ның Ғәмәли тикшеренеүҙәр институтының химия һәм промэкология бүлеге лабораторяһы). == Фәнни эшмәкәрлеге һәм хеҙмәттәре == [[1970 йыл]]дан химия фәндәре кандидаты, [[1985 йыл]]дан — химия фәндәре докторы. Фәнни хеҙмәттәре бутадиендың цикллы олигомерҙарын, хлоргидриндарҙы һәм уларҙың оксидтарын сәнәғәттә синтезлау технологияһы өлкәһендәге тикшеренеүҙәргә арналған. Игорь Хөснөт улы хлоргидрин оксидтарын алыу өсөн ресурс һаҡлаусы технологиялар, синтетик каучуктарҙың мономерҙарын — углеводородтарҙы дегидрирлауҙың экологик яҡтан хәүефһеҙ технологияһы, химик технологиялар өсөн экологик тышлыҡтар концепцияһы (үткәргес торбалар һәм башҡалар өсөн махсус тышлыҡтар уйлап таба) тәҡдим итә. Уйлап табыуҙары СССР-ҙың хлор сәнәғәте предприятиеларында индерелә һәм ҡулланыла<ref name="Б.Э." />. 350-нән ашыу фәнни хеҙмәт һәм 60 уйлап табыу авторы. * «Безотходное производство хлоргидринов». Мәскәү, 2000; * «Микроволновое излучение и интенсификация химических процессов». Мәскәү, 2003 (авторҙаш); * «Промышленная экооболочка». Мәскәү, 2008. == Йәмәғәт эшмәкәрлеге == Дүрт саҡырылыш рәттән Стәрлетамаҡ ҡала советына депутат итеп һайланған<ref name="Б.И." />.<br> [[1991]]—[[1995 йыл]]дарҙа Стәрлетамаҡ ҡалаһында халыҡтың һаулығын һәм тирә-яҡ мөхитте һаҡлау буйынса комитеттың рәйесе булып тора.<br> [[2010]]—[[2012 йыл]]дарҙа Стәрлетамаҡ ҡалаһының йәмәғәт советын етәкләй.<br> [[1999 йыл]]дан Халыҡ-ара педагогик фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы.<br> == Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре == * [[Башҡортостан]]дың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1991); * [[Рәсәй Федерацияһы]]ның атҡаҙанған юғары мәктәп хеҙмәткәре (1998); * Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2006); * [[СССР]]-ҙың уйлап табыусыһы. * «Өлгөлө хеҙмәт өсөн» миҙалы == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} == Һылтанмалар == * {{БЭ2013|80951}}{{V|19|10|2021}} * [https://www.bashinform.ru/news/910148-vidnye-deyateli-nauki-bashkortostana-igor-bikbulatov-k-75-letiyu-uchenogo-khimika/ Башинформ/ Видные деятели науки Башкортостана: Игорь Бикбулатов] [[Категория:19 октябрҙә тыуғандар]] [[Категория:1941 йылда тыуғандар]] [[Категория:Хәйбулла районында тыуғандар]] [[Категория:Өфө дәүләт нефть техник университетын тамамлаусылар]] [[Категория:Башҡортостандың атҡаҙанған фән эшмәкәрҙәре]] [[Категория:Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәрҙәре]] [[Категория:«Өлгөлө хеҙмәт өсөн» миҙалы менән наградланыусылар]] [[Категория:химия фәндәре докторҙары]] [[Категория:СССР-ҙың уйлап табыусылары]] [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] 7iqtgm5yk79convnkympvx7cxtz97v1 0 183595 1302780 1185022 2026-08-13T14:23:18Z InternetArchiveBot 31336 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1302780 wikitext text/x-wiki {| class="infobox infobox-c5cfa300e0a71d4b " data-name="Учёный" style="" ! colspan="2" class="infobox-above " scope="colgroup" style="" |Александр Петрович Пигалов |- | colspan="2" class="infobox-image " style="" | <span class="no-wikidata" data-wikidata-property-id="P18">[[Файл:Пигалов,_Александр_Петрович.png|безрамки|374x374пкс]]</span> |- ! class=" plainlist" scope="row" style="min-width:8em;" |Дата рождения | class=" plainlist" | <span class="no-wikidata" data-wikidata-property-id="P569">[[30 августа]] [[1936 год|1936]]</span><span style="display:none">(<span class="bday">1936-08-30</span>)</span> |- ! class=" plainlist" scope="row" style="min-width:8em;" |Место рождения | class=" plainlist" | <span class="no-wikidata" data-wikidata-property-id="P19">село [[Салганы (Нижегородская область)|Салган]], [[Нижегородская область]], [[РСФСР]]</span> |- ! class=" plainlist" scope="row" style="min-width:8em;" |Дата смерти | class=" plainlist" | <span class="no-wikidata" data-wikidata-property-id="P570">[[30 августа]] [[2018 год|2018]]</span><span style="display:none">(<span class="dday">2018-08-30</span>)</span> <span class="nowrap">(82 года)</span> |- ! class=" plainlist" scope="row" style="min-width:8em;" |Место смерти | class=" plainlist" | <span class="no-wikidata" data-wikidata-property-id="P20">[[Казань]], [[Россия]]</span> |- ! class=" plainlist" scope="row" style="min-width:8em;" |Страна | class=" plainlist" | <span class="no-wikidata" data-wikidata-property-id="P27"><span class="nowrap" data-sort-value="СССР"><span class="flagicon">[[Файл:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|ссылка=|альт=|граница|22x22пкс]]</span>&nbsp;[[Союз Советских Социалистических Республик|<span class="wrap">СССР</span>]]</span><br /><br /><span class="nowrap" data-sort-value="Россия"><span class="flagicon">[[Файл:Flag_of_Russia.svg|ссылка=|альт=|граница|22x22пкс]]</span>&nbsp;[[Россия|<span class="wrap">Россия</span>]]</span></span> |- ! class=" plainlist" scope="row" style="min-width:8em;" |Научная сфера | class=" plainlist" | <span class="no-wikidata" data-wikidata-property-id="P101">[[Педиатрия]]</span> |- ! class=" plainlist" scope="row" style="min-width:8em;" |Место работы | class=" plainlist" | <span class="no-wikidata" data-wikidata-property-id="P108">[[Казанский государственный медицинский университет]]</span> |- ! class=" plainlist" scope="row" style="min-width:8em;" |[[Альма-матер]] | class=" plainlist" | <span class="no-wikidata" data-wikidata-property-id="P69">[[Казанский государственный медицинский институт]]</span> |- ! class=" plainlist" scope="row" style="min-width:8em;" |Учёная степень | class=" plainlist" | <span class="no-wikidata" data-wikidata-property-id="P512">[[Доктор наук|доктор медицинских наук]]</span> |- ! class=" plainlist" scope="row" style="min-width:8em;" |Учёное звание | class=" plainlist" | <span class="no-wikidata" data-wikidata-property-id="P803">[[профессор]]</span> |- ! class=" plainlist" scope="row" style="min-width:8em;" |Известен как | class=" plainlist" | Специалист в области педиатрии |- ! class=" plainlist" scope="row" style="min-width:8em;" |Награды и премии | class=" plainlist" | <span class="no-wikidata" data-wikidata-property-id="P166">[[Файл:SU_Medal_In_Commemoration_of_the_100th_Anniversary_of_the_Birth_of_Vladimir_Ilyich_Lenin_ribbon.svg|ссылка=Медаль_«В_ознаменование_100-летия_со_дня_рождения_Владимира_Ильича_Ленина»|40x40пкс|Юбилейная медаль «За доблестный труд (За воинскую доблесть). В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»]]<br /><br />[[Файл:Znak_zaslujeniy_vrach.jpg|ссылка=Заслуженный_врач_Российской_Федерации|27x27пкс|Заслуженный врач Российской Федерации ]]</span> |} [[Категория:Персоналии по алфавиту]] [[Категория:Учёные по алфавиту]] '''Пигалов Александр Петрович''' ([[30 август]] [[1936 йыл]], [[Горький өлкәһе]], Салган ауылы — [[30 август]] [[2018 йыл]]) — совет табибы, педиатр, медицина фәндәре докторы (1989), профессор (1991), Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған табибы (1995)<ref>[https://www.lvkgmu.ru/doxs/pigalov-ap.html#:~:text=%D0%97%D0%B0%D1%81%D0%BB%D1%83%D0%B6%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B9%20%D0%B2%D1%80%D0%B0%D1%87%20%D0%A0%D0%BE%D1%81%D1%81%D0%B8%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9%20%D0%A4%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%B8/ Пигалов Александр Петрович - Заслуженный врач Российской Федерации] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210619052142/https://www.lvkgmu.ru/doxs/pigalov-ap.html#:~:text=%D0%97%D0%B0%D1%81%D0%BB%D1%83%D0%B6%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B9%20%D0%B2%D1%80%D0%B0%D1%87%20%D0%A0%D0%BE%D1%81%D1%81%D0%B8%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9%20%D0%A4%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%B8/ |date=2021-06-19 }}</ref>. == Биографияһы == 1936 йылдың 30 авгусында [[РСФСР|РСФСР-ҙың]] Горький өлкәһе Салган ауылында тыуған. 1954 йылда [[Ҡазан дәүләт медицина университеты|Ҡазан дәүләт медицина институтының]] санитар-гигиена факультетына уҡырға инә, әммә уны тарҡатыу сәбәпле икенсе курстан һуң педиатрия факультетына күсерелә. 1961 йылда диплом алғандан һуң, [[Татарстан Республикаһы|Татар АССР-ының]] Куйбышев районы баш педиатры булып эшләй. 1964 йылда райондың баш табибы урынбаҫары була. [[Түбәнге Кама|Түбәнге Камала]] эшләгән ваҡытында өс тапҡыр халыҡ депутаттарының ҡала советы депутаты итеп һайлана һәм һаулыҡ һаҡлау буйынса комиссияны етәкләй. 1968 йылда Түбәнге Кама ҡалаһының баш педиатры һәм Түбәнге Кама үҙәк район дауаханаһының баш табибы урынбаҫары итеп тәғәйенләнә. 1975 йылда «Йөклө ҡатын-ҡыҙҙарҙың һәм яңы тыуған балаларҙың специфик булмаған иммунологик реактивлығы күрһәткестәренә СКИ-3 синтетик изопрен каучук производствоһының йоғонтоһо» темаһына диссертацияны уңышлы яҡлай. [[1986 йыл|1986 йылда]] педиатрия факультетында декан була һәм уҡыта башлай, 1991 йылда профессор итеп һайлана, 1996 йылда Ҡазан медицина университетының поликлиника педиатрия кафедраһы мөдире була. 1988 йылда СССР Медицина фәндәре академияһы Педиатрия институтының академик советында «Ҡатын-ҡыҙҙарҙан, синтетик каучук етештереүсе эшселәрҙән тыуған балаларҙың үҫеүе һәм үҫеше үҙенсәлектәре» темаһына докторлыҡ диссертацияһын яҡлай. Неонатология, аллергология, йөклөлөк һәм бала табыу барышын өйрәнеү, етем балаларға медицина-социаль ярҙам ойоштороу буйынса егерменән ашыу уҡытыу-методик әсбап һәм ҡулланмалар яҙған. 1990 - 1996 йылдарҙа «Педиатрия» белгеслеге буйынса махсус советты етәкләй, «Педиатрия» журналының редакция советы ағзаһы була. 2018 йылдың 30 августа [[Ҡазан|Ҡазанда]] вафат була<ref>[https://www.tatar-inform.ru/news/umer-zasluzhennyy-vrach-rf-aleksandr-pigalov-624604#:~:text=%D0%92%201954%20%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D1%83%20%D0%BE%D0%BD,%D0%BA%D1%83%D1%80%D1%81%D0%B5%20%D0%B1%D1%8B%D0%BB%20%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BD%20%D0%BD%D0%B0%20%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9%20%D1%84%D0%B0%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%8C%D1%82%D0%B5%D1%82/ Умер заслуженный врач РФ Александр Пигалов]</ref>. Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре «В. И. Лениндың тыуыуына 100 йыл тулыу айҡанлы маҡтаулы хеҙмәте өсөн» миҙалы (1970) «Һаулыҡ һаҡлау отличнигы» билдәһе (1989) «Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған табибы» (1995 йыл) == Хеҙмәттәре == * Балалар һаулығы торошон баһалау. Казань, 1999 * Сабыйҙар йорттарында етем һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балаларға медик-социаль ярҙам ойоштороу. Казань 2001 * Балалар һәм үҫмерҙәр һаулығын баһалау. Казань, 2006 * Педиатрия участкаһында эпидемияға ҡаршы иҫкәртеү эше. Казань, 2006 == Иҫкәрмә == {{Иҫкәрмәләр}} == Һылтанмалар == ** [https://tatarica.org/ru/razdely/zdravoohranenie/personalii/pigalov-aleksandr-petrovich/ Пигалов Александр Петрович] ** [https://minzdrav.tatarstan.ru/index.htm/news/1271745.htm#:~:text=%D0%A0%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D1%81%D1%8F%20%D0%B2%201936%20%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D1%83%20%D0%B2%20%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%20%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D0%BD%20%D0%93%D0%BE%D1%80%D1%8C%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8/ На 83-м году жизни безвременно скончался Пигалов А.П.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220427005544/https://minzdrav.tatarstan.ru/index.htm/news/1271745.htm#:~:text=%D0%A0%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D1%81%D1%8F%20%D0%B2%201936%20%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D1%83%20%D0%B2%20%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%20%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D0%BD%20%D0%93%D0%BE%D1%80%D1%8C%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8/ |date=2022-04-27 }} ** [https://journals.eco-vector.com/kazanmedj/article/view/10316/ Профессор Александр Петрович Пигалов] [[Категория:Рәсәй табиптары]] [[Категория:Түбәнге Новгород өлкәһендә тыуғандар]] [[Категория:Рәсәйҙең атҡаҙанған табиптары]] [[Категория:Ҡазанда вафат булғандар]] [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:2018 йылда вафат булғандар]] [[Категория:30 августа вафат булғандар]] [[Категория:1936 йылда тыуғандар]] [[Категория:30 августа тыуғандар]] [[Категория:Ҡазан дәүләт медицина институтын тамамлаусылар]] [[Категория:Ҡазан дәүләт медицина институтында уҡытыусылар]] pntrch145wqbhh0zomat2qxc8ef4xcd 0 197490 1302781 1269617 2026-08-13T15:15:34Z InternetArchiveBot 31336 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1302781 wikitext text/x-wiki {{Ук}} '''Погорелец Екатерина Константиновна''' ([[24 апрель]] [[1921 йыл]]—[[2013 йыл]]) — мәҙәниәт хеҙмәткәре, китапханасы, [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы, 2-се дәрәжә [[Ватан һуғышы ордены]] кавалеры (),Башҡортостандың (1951) һәм Рәсәй Федерацияһының (1957) атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, [[Дәүләкән районы]] һәм [[Дәүләкән]] ҡалаһының почётлы гражданы (2011). == Биографияһы == Екатерина Константиновна Погорелец 1921 йылдың 24 аперелендә [[Һарытау өлкәһе]], Вольский районы, Сенной ҡасабаһында тыуған.<ref name="Память народа">[https://pamyat-naroda.ru/heroes/rvk-chelovek_voenkomat42032053/? /Память народа / Погорелец Екатерина Константиновна ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240213164344/https://pamyat-naroda.ru/heroes/rvk-chelovek_voenkomat42032053/ |date=2024-02-13 }}</ref> 7-се класты тамамлағандан һуң ауыл хужалығы техникумында уҡый. Хеҙмәт юлын Дәүләкән ҡасабаһындағы урындағы тирмән комбинатында башлай. 1940 йылда район комсомол конференцияһында әүҙем комсомол эше өсөн РК ВЛКСМ инструкторы итеп раҫлана. 1941 йылдың авгусында Екатерина Константиновнаның фронт юлы башлана. Комсомолдың «Ҡыҙҙар Тыуған илде һаҡлауға» комсомол Үҙәк Комитетының саҡырыуы буйынса Дәүләкән ҡасабаһынан 20 кеше фронтҡа саҡырыла һәм оҙатыла, улар араһында Екатерина Константиновна ла була. [[Сталинград]]тан [[Австрия]]ға тиклем һуғыш юлын санитар-инструктор булып үтә. Ул 1945 йылдың ноябрендә ефрейтор званиеһында демобилизациялана.<ref name="Память народа" /> 1946 йылдың февралендә Екатерина Константиновна район китапханаһы мөдире итеп тәғәйенләнә. Китапхананы өр-яңынан тергеҙеү өҫтөндә эшләй. Бер йылда фонд халыҡтан бүләккә алынған китаптар иҫәбенә 1600 данаға тиклем арттырыла. Йәш китапхана хеҙмәткәрҙәренә остаз була, уларға методик һәм практик ярҙам күрһәтә. 1946—1972 йылдар эсендә китапхана ысын мәғәнәһендә Дәүләкән районының мәҙәни-ағартыу үҙәгенә әүерелә. 1972 йылдың ғинуарынан Екатерина Константиновна мәҙәниәт бүлеге мөдире вазифаһында. Ул эшләгән осорҙа балалар һәм ҡала китапханалары, ҡала мәҙәниәт йорто, музыка училищеһы асыла. 14 ауыл китапханаһы һәм ауыл мәҙәниәт йорттары төҙөлә.<ref>{{Китап|автор=Министерство культуры Республики Башкортостан|заглавие=Творцы истории билиотек Республики Башкортостан|место=Уфа|страниц=24|isbn=|ссылка=http://www.bashnl.ru/upload/tr20.pdf}}</ref> 1987 йылда хаҡлы ялға сыҡҡандан һуң Дәүләкән районы Ветерандар советы рәйесе итеп һайлана. Бер нисә тапҡыр район һәм ҡала советы депутаты итеп һайлана.2011 йылда Дәүләкән ҡалаһы һәм районының почётлы гражданы исеме бирелә.<ref>{{Cite news|title=Погорелец Екатерина Константиновна|author=Муниципиальный район Давлекановский район Республики Башкортостан|url=https://davlekanovo.bashkortostan.ru/district/honorary/1471/|archivedate=2024-02-13}}{{Недоступная ссылка|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Погорелец Екатерина Константиновна 2013 йылда вафат була, [[Рублёвка (Дәүләкән районы)|Рублёвка]] ауылында ерләнә.<ref>{{Cite web|url=http://pomnimrb.ru/veterans/?info=0d329953-4449-11eb-9fce-0025902ab01a|title=Участники войны. Место захоронения|access-date=2024-02-13}}</ref> == Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре == Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1951); Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1957); Хәрби ҡаҙаныштары өсөн 22 хәрби, юбилей һәм хеҙмәт миҙалдары менән бүләкләнгән. == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} == Әҙәбиәт == {{Китап|автор=Министерство культуры Републики Башкортостан|заглавие=Творцы истории билиотек Республики Башкортостан|место=Уфа|страниц=24|isbn=|ссылка=http://www.bashnl.ru/upload/tr20.pdf}} == Һылтанмалар == * {{Китап|автор=Министерство культуры Республики Башкортостан|заглавие=Творцы истории билиотек Республики Башкортостан|место=Уфа|страниц=24|isbn=|ссылка=http://www.bashnl.ru/upload/tr20.pdf}} * {{Cite news|title=Погорелец Екатерина Константиновна|author=Муниципиальный район Давлекановский район Республики Башкортостан|url=https://davlekanovo.bashkortostan.ru/district/honorary/1471/|archivedate=2024-02-13}}{{Недоступная ссылка|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://pamyat-naroda.ru/heroes/rvk-chelovek_voenkomat42032053/? /Память народа / Погорелец Екатерина Константиновна ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240213164344/https://pamyat-naroda.ru/heroes/rvk-chelovek_voenkomat42032053/ |date=2024-02-13 }} [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:24 апрелдә тыуғандар]] [[Категория:1921 йылда тыуғандар]] [[Категория:Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре]] [[Категория:Рәсәйҙең атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре]] [[Категория:Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар]] [[Категория:Һарытау өлкәһендә тыуғандар]] [[Категория:Дәүләкән районында вафат булғандар]] [[Категория:2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалерҙары]] [[Категория:Проект:Халыҡ мәҙәниәте һәм ҡатын-ҡыҙ 2024]] 5ix3jatvkkmris0uuyxqfx9mq4qt6tc 10 201406 1302796 2026-08-13T21:40:32Z Frhdkazan 2112 Яңы бит: Galah (Eolophus roseicapilla) female in flight Mount Pleasant.jpg 1302796 wikitext text/x-wiki Galah (Eolophus roseicapilla) female in flight Mount Pleasant.jpg ih5u9azbleu3ur684wf5e92hfrqz09r