Баймаҡ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="ba">
  <siteinfo>
    <sitename>Википедия</sitename>
    <dbname>bawiki</dbname>
    <base>https://ba.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88_%D0%B1%D0%B8%D1%82</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.20</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медиа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Махсус</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Фекерләшеү</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Ҡатнашыусы</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Ҡатнашыусы менән һөйләшеү</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википедия</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Википедия буйынса фекерләшеү</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Файл</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Файл буйынса фекерләшеү</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki буйынса фекерләшеү</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Ҡалып</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Ҡалып буйынса фекерләшеү</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Белешмә</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Белешмә буйынса фекерләшеү</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Категория</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Категория буйынса фекерләшеү</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Портал</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Портал буйынса фекерләшеү</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Проект</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Проект буйынса фекерләшеү</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Модуль буйынса фекерләшеү</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Баймаҡ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5379</id>
    <revision>
      <id>1305832</id>
      <parentid>1305810</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T13:43:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Аюлы река</username>
        <id>48953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Иҫкәрмәләр */ һылтанма өҫтәү</comment>
      <origin>1305832</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10067" sha1="40bysasdh2d3je3jfekqmy3644sfhzu" xml:space="preserve">{{Ук}}

'''Баймаҡ''' — [[Башҡортостан]]дың республика әһәмиәтендәге ҡалаһы, [[Баймаҡ районы]]ның административ үҙәге.
Ҡала [[Ирәндек]] армытында, [[Көньяҡ Урал]] тауы битендә, [[Европа]] һәм [[Азия]] сигендә урынлашҡан.

== Тарихы ==
[[File:Баймак.JPG|thumb|290px|left| Баймак (2014)]]
Таналыҡ—Баймаҡ ҡасабаһы [[1748]] йылда Кананиколь һәм Преображен [[баҡыр]] иретеү заводтарының [[мәғдән]] базаһы булараҡ барлыҡҡа килә. [[Башҡорт ихтилалдары]] баҫтырылғас, ҡасаба батша карателдәре тарафынан яндырыла, [[мәғдән]] табыу туҡтатыла. [[XIX быуат]] урталарында [[Таналыҡ]] йылғаһы буйлап бөртөклө [[алтын]] табылғас, капиталист Жуков алтын приискыларын аса. Был төбәккә урыҫ халҡының күпләп күсеп килеүе ошо ваҡиға менән бәйле Горяев, Андреев, Кабановтар һәм ЮУГАО инглиз компанияһы прииск хужалары була.

Таналыҡ-Баймаҡ ҡасабаһы [[1922]] йылда Бөрйән-Таналыҡ волосының үҙәге була.
[[1917]] йылдың 7 ноябрендә Эшсе депутаттар Советы һәм ревком һайлана, уның рәйесе итеп Леонид Азанов тәғәйенләнә.

[[1928]] йылда Баймаҡ эшселәр ҡасабаһы тип үҙгәртелә, ә [[1938 йыл]]дың [[15 ноябрь|15 ноябрендә]] ул ҡала итеп иғлан ителә, [[1992 йыл]]да иһә «республика әһәмиәтендәге ҡала» статусын ала.

[[Башҡортостан Президенты]]ның [[1994 йыл]]дың мартындағы указы нигеҙендә ҡала һәм район дөйөм ''территориаль-административ берәмек'' булып иҫәпләнә.

== Этимология ==
Башҡорт Теленең Академик Һүҙлеге (Б) 2 томы 86-сы биттә БАЙМАҠ - яңғыҙ һәм  БАЙМАҠЛЫ - ҡарағай-ҡыпсаҡ ырыуы аймағы икәнлеген аңлата.&lt;ref&gt;Башҡорт Теленең Академик Һүҙлеге (Б) 2 томы 86-сы бит. https://tarat.ru/targema/dictionary#dict2/2&lt;/ref&gt;

== Халҡы ==
[[Файл:Baimak mosque.png|thumb|right|250px|Ҡала мәсете]]
Ҡала һәм районда йәшәүселәрҙең төп өлөшө — [[башҡорттар]].

Демографик торғонлоҡ — ҡала һәм райондың көнүҙәк мәсьәләһе булып тора. Был халыҡтың күрше район һәм ҡалаларға күсеп китеүе менән бәйле.
{{ Население | Баймак | Столбцов=6}}

'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class=&quot;wikitable &quot; style=&quot;text-align:center&quot;
| style=&quot;background:#f0f0f0;&quot;|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style=&quot;background:#f0f0f0;&quot;|'''Бөтә халыҡ'''
| style=&quot;background:#f0f0f0;&quot;|'''Ир-егеттәр'''
| style=&quot;background:#f0f0f0;&quot;|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||13935||6929||7006
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||11343||5307||6036
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||12501||5866||6635
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||12836||5956||6880
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||15790||7429||8361
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||17223||8032||9191
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||17710||8339||9371
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Сәнәғәт ойошмалары ==
# Баймаҡ ҡойоу-механика заводы ААЙ
# Башкомбикорм ААЙ
# Башптицепром ААЙ
# Баймаҡ күсмә механизацияланған колоннаһы 

== Һөнәри белем биреү учреждениелары ==
# 105-се һөнәри училище
# [[Баймаҡ ауыл хужалығы техникумы]]
# Өфө йылылыҡ-энергетика техникумының Баймаҡ филиалы

== Мәктәптәре ==
* [[Баймаҡ ҡалаһының 1-се мәктәбе]]
* [[Баймаҡ ҡалаһының 2-се мәктәбе]]
* [[Баймаҡ ҡалаһының 3-сө мәктәбе]]
* [[Баймаҡ лицей-интернаты]]

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Байғотлин Зиннур Ғатаулла улы]] (13.02.1938), Баймаҡ машиналар эшләү заводының ҡорос иретеүсе. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған металлургы, II һәм III дәрәжә Хеҙмәт Даны ордендары кавалеры.
* [[Балапанов Малик Хәмит улы]] (19.11.1958), ғалим-физик, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 2010 йылдан [[Башҡорт дәүләт университеты]]ның кафедра мөдире. Физика‑математика фәндәре д‑ры (2007), профессор (2009). [[Башҡортостан Республикаһы]]ның мәғариф отличнигы (2004)&lt;ref&gt;[http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/1502-balapanov-malik-kh-mit-uly. Башҡорт энциклопедияһы — Балапанов Малик Хәмит улы]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{V|16|11|2018}}&lt;/ref&gt;. 
* [[Бикмөхәмәтов Мансур Илгиз улы]] (27.09.1958), хеҙмәт ветераны. 1978—1995 йылдарҙа Баймаҡ машиналар эшләү заводы эшсеһе. Рәсәй Федерацияһының почётлы металургы. III дәрәжә Хеҙмәт Даны ордены кавалеры. 
* [[Ғәйетбаев Наил Әсхәт улы]] (Наил Ғәйетбай) (20.06.1948), шағир, яҙыусы, драматург, Рәсәйҙең атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2011).
* [[Ибәтуллина Рифа Барый ҡыҙы]] (17.01.1951), ғалим-гигиенист. Медицина фәндәре докторы (2001). Рәсәй Федерацияһының һаулыҡ һаҡлау отличнигы (2003).
* [[Маликова Гүзәл Хәсән ҡыҙы]] (8.11.1962), башҡорт театр актёры, [[Башҡортостан Республикаһы]]ның халыҡ артисы (2009).
* [[Ноғманова Илүзә Ҡаһарман ҡыҙы]] (22.08.1972), бейеүсе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1990—2013 йылдарҙа [[Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле]] солисы, [[Башҡортостан Республикаһы]]ның халыҡ артисы (2009).
* [[Поройков Юрий Дмитриевич]] (23.02.1935), комсомол органдары эшмәкәре, журналист, яҙыусы һәм шағир. 1966—1968 йылдарҙа [[ВЛКСМ-дың Башҡортостан өлкә комитеты]] секретары. Башҡорт АССР-ының 7‑се саҡырылыш [[БАССР Юғары Советы|Юғары Советы]] депутаты. РСФСР‑ҙың (1985) һәм Башҡортостан Республикаһының (1995) атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. Ленин комсомолы (1980), Бунин исемендәге (2007) премиялар лауреаты. Ике [[«Почёт Билдәһе» ордены]] (1971, 1977) кавалеры.
* [[Рәмиев Бәшир Искәндәр улы]] (1918—1994), совет уйлап табыусы-ғалимы, техник фәндәр докторы (1962), Сталин премияһы лауреаты (1954).
* [[Әминев Зәкирйән Ғәлимйән улы]] (30.01.1954), ғалим—этнолог, философия фәндәре кандидаты (2011). Юрист, хоҡуҡ һаҡлау органдары ветераны.
* [[Әминев Салауат Хөрмәт улы]] (10.09.1946), дәүләт эшмәкәре. 1994—2000 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәте етәксеһе, 2001—2004 йылдарҙа Рәсәй Федерацияһының налогтар һәм һалымдар министры урынбаҫары. [[Салауат Юлаев ордены]] кавалеры (2016).

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Һылтанмалар ==
* [http://www.baimak.ru/ Сайт города Баймака]
* [http://www.mojgorod.ru/r_bashkortst/bajmak/index.html Баймак в энциклопедии «Мой город»]
{{Башҡорттар һаны буйынса Рәсәй тораҡ пункттары}}
{{Башҡортостан ҡалалары}}
{{Баймаҡ районы ауылдары}}

[[Категория:Башҡортостан ҡалалары]]
[[Категория:Баймаҡ]]
[[Категория:Башҡортостан район үҙәктәре]]
[[Категория:Таналыҡ буйындағы тораҡ пункттар]]</text>
      <sha1>40bysasdh2d3je3jfekqmy3644sfhzu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1305834</id>
      <parentid>1305832</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T13:44:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Аюлы река</username>
        <id>48953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Иҫкәрмәләр */</comment>
      <origin>1305834</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10023" sha1="6v76evzojxpnm2nrq9w3xbyv3ao4uux" xml:space="preserve">{{Ук}}

'''Баймаҡ''' — [[Башҡортостан]]дың республика әһәмиәтендәге ҡалаһы, [[Баймаҡ районы]]ның административ үҙәге.
Ҡала [[Ирәндек]] армытында, [[Көньяҡ Урал]] тауы битендә, [[Европа]] һәм [[Азия]] сигендә урынлашҡан.

== Тарихы ==
[[File:Баймак.JPG|thumb|290px|left| Баймак (2014)]]
Таналыҡ—Баймаҡ ҡасабаһы [[1748]] йылда Кананиколь һәм Преображен [[баҡыр]] иретеү заводтарының [[мәғдән]] базаһы булараҡ барлыҡҡа килә. [[Башҡорт ихтилалдары]] баҫтырылғас, ҡасаба батша карателдәре тарафынан яндырыла, [[мәғдән]] табыу туҡтатыла. [[XIX быуат]] урталарында [[Таналыҡ]] йылғаһы буйлап бөртөклө [[алтын]] табылғас, капиталист Жуков алтын приискыларын аса. Был төбәккә урыҫ халҡының күпләп күсеп килеүе ошо ваҡиға менән бәйле Горяев, Андреев, Кабановтар һәм ЮУГАО инглиз компанияһы прииск хужалары була.

Таналыҡ-Баймаҡ ҡасабаһы [[1922]] йылда Бөрйән-Таналыҡ волосының үҙәге була.
[[1917]] йылдың 7 ноябрендә Эшсе депутаттар Советы һәм ревком һайлана, уның рәйесе итеп Леонид Азанов тәғәйенләнә.

[[1928]] йылда Баймаҡ эшселәр ҡасабаһы тип үҙгәртелә, ә [[1938 йыл]]дың [[15 ноябрь|15 ноябрендә]] ул ҡала итеп иғлан ителә, [[1992 йыл]]да иһә «республика әһәмиәтендәге ҡала» статусын ала.

[[Башҡортостан Президенты]]ның [[1994 йыл]]дың мартындағы указы нигеҙендә ҡала һәм район дөйөм ''территориаль-административ берәмек'' булып иҫәпләнә.

== Этимология ==
Башҡорт Теленең Академик Һүҙлеге (Б) 2 томы 86-сы биттә БАЙМАҠ - яңғыҙ һәм  БАЙМАҠЛЫ - ҡарағай-ҡыпсаҡ ырыуы аймағы икәнлеген аңлата.&lt;ref&gt;Башҡорт Теленең Академик Һүҙлеге (Б) 2 томы 86-сы бит.&lt;/ref&gt;

== Халҡы ==
[[Файл:Baimak mosque.png|thumb|right|250px|Ҡала мәсете]]
Ҡала һәм районда йәшәүселәрҙең төп өлөшө — [[башҡорттар]].

Демографик торғонлоҡ — ҡала һәм райондың көнүҙәк мәсьәләһе булып тора. Был халыҡтың күрше район һәм ҡалаларға күсеп китеүе менән бәйле.
{{ Население | Баймак | Столбцов=6}}

'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class=&quot;wikitable &quot; style=&quot;text-align:center&quot;
| style=&quot;background:#f0f0f0;&quot;|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style=&quot;background:#f0f0f0;&quot;|'''Бөтә халыҡ'''
| style=&quot;background:#f0f0f0;&quot;|'''Ир-егеттәр'''
| style=&quot;background:#f0f0f0;&quot;|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||13935||6929||7006
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||11343||5307||6036
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||12501||5866||6635
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||12836||5956||6880
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||15790||7429||8361
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||17223||8032||9191
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||17710||8339||9371
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Сәнәғәт ойошмалары ==
# Баймаҡ ҡойоу-механика заводы ААЙ
# Башкомбикорм ААЙ
# Башптицепром ААЙ
# Баймаҡ күсмә механизацияланған колоннаһы 

== Һөнәри белем биреү учреждениелары ==
# 105-се һөнәри училище
# [[Баймаҡ ауыл хужалығы техникумы]]
# Өфө йылылыҡ-энергетика техникумының Баймаҡ филиалы

== Мәктәптәре ==
* [[Баймаҡ ҡалаһының 1-се мәктәбе]]
* [[Баймаҡ ҡалаһының 2-се мәктәбе]]
* [[Баймаҡ ҡалаһының 3-сө мәктәбе]]
* [[Баймаҡ лицей-интернаты]]

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Байғотлин Зиннур Ғатаулла улы]] (13.02.1938), Баймаҡ машиналар эшләү заводының ҡорос иретеүсе. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған металлургы, II һәм III дәрәжә Хеҙмәт Даны ордендары кавалеры.
* [[Балапанов Малик Хәмит улы]] (19.11.1958), ғалим-физик, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 2010 йылдан [[Башҡорт дәүләт университеты]]ның кафедра мөдире. Физика‑математика фәндәре д‑ры (2007), профессор (2009). [[Башҡортостан Республикаһы]]ның мәғариф отличнигы (2004)&lt;ref&gt;[http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/1502-balapanov-malik-kh-mit-uly. Башҡорт энциклопедияһы — Балапанов Малик Хәмит улы]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{V|16|11|2018}}&lt;/ref&gt;. 
* [[Бикмөхәмәтов Мансур Илгиз улы]] (27.09.1958), хеҙмәт ветераны. 1978—1995 йылдарҙа Баймаҡ машиналар эшләү заводы эшсеһе. Рәсәй Федерацияһының почётлы металургы. III дәрәжә Хеҙмәт Даны ордены кавалеры. 
* [[Ғәйетбаев Наил Әсхәт улы]] (Наил Ғәйетбай) (20.06.1948), шағир, яҙыусы, драматург, Рәсәйҙең атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2011).
* [[Ибәтуллина Рифа Барый ҡыҙы]] (17.01.1951), ғалим-гигиенист. Медицина фәндәре докторы (2001). Рәсәй Федерацияһының һаулыҡ һаҡлау отличнигы (2003).
* [[Маликова Гүзәл Хәсән ҡыҙы]] (8.11.1962), башҡорт театр актёры, [[Башҡортостан Республикаһы]]ның халыҡ артисы (2009).
* [[Ноғманова Илүзә Ҡаһарман ҡыҙы]] (22.08.1972), бейеүсе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1990—2013 йылдарҙа [[Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле]] солисы, [[Башҡортостан Республикаһы]]ның халыҡ артисы (2009).
* [[Поройков Юрий Дмитриевич]] (23.02.1935), комсомол органдары эшмәкәре, журналист, яҙыусы һәм шағир. 1966—1968 йылдарҙа [[ВЛКСМ-дың Башҡортостан өлкә комитеты]] секретары. Башҡорт АССР-ының 7‑се саҡырылыш [[БАССР Юғары Советы|Юғары Советы]] депутаты. РСФСР‑ҙың (1985) һәм Башҡортостан Республикаһының (1995) атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. Ленин комсомолы (1980), Бунин исемендәге (2007) премиялар лауреаты. Ике [[«Почёт Билдәһе» ордены]] (1971, 1977) кавалеры.
* [[Рәмиев Бәшир Искәндәр улы]] (1918—1994), совет уйлап табыусы-ғалимы, техник фәндәр докторы (1962), Сталин премияһы лауреаты (1954).
* [[Әминев Зәкирйән Ғәлимйән улы]] (30.01.1954), ғалим—этнолог, философия фәндәре кандидаты (2011). Юрист, хоҡуҡ һаҡлау органдары ветераны.
* [[Әминев Салауат Хөрмәт улы]] (10.09.1946), дәүләт эшмәкәре. 1994—2000 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәте етәксеһе, 2001—2004 йылдарҙа Рәсәй Федерацияһының налогтар һәм һалымдар министры урынбаҫары. [[Салауат Юлаев ордены]] кавалеры (2016).

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Һылтанмалар ==
* [http://www.baimak.ru/ Сайт города Баймака]
* [http://www.mojgorod.ru/r_bashkortst/bajmak/index.html Баймак в энциклопедии «Мой город»]
{{Башҡорттар һаны буйынса Рәсәй тораҡ пункттары}}
{{Башҡортостан ҡалалары}}
{{Баймаҡ районы ауылдары}}

[[Категория:Башҡортостан ҡалалары]]
[[Категория:Баймаҡ]]
[[Категория:Башҡортостан район үҙәктәре]]
[[Категория:Таналыҡ буйындағы тораҡ пункттар]]</text>
      <sha1>6v76evzojxpnm2nrq9w3xbyv3ao4uux</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1305835</id>
      <parentid>1305834</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T13:45:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Аюлы река</username>
        <id>48953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Иҫкәрмәләр */</comment>
      <origin>1305835</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10069" sha1="5fcq3k81j8zikswjdlv00d02hgh2fzg" xml:space="preserve">{{Ук}}

'''Баймаҡ''' — [[Башҡортостан]]дың республика әһәмиәтендәге ҡалаһы, [[Баймаҡ районы]]ның административ үҙәге.
Ҡала [[Ирәндек]] армытында, [[Көньяҡ Урал]] тауы битендә, [[Европа]] һәм [[Азия]] сигендә урынлашҡан.

== Тарихы ==
[[File:Баймак.JPG|thumb|290px|left| Баймак (2014)]]
Таналыҡ—Баймаҡ ҡасабаһы [[1748]] йылда Кананиколь һәм Преображен [[баҡыр]] иретеү заводтарының [[мәғдән]] базаһы булараҡ барлыҡҡа килә. [[Башҡорт ихтилалдары]] баҫтырылғас, ҡасаба батша карателдәре тарафынан яндырыла, [[мәғдән]] табыу туҡтатыла. [[XIX быуат]] урталарында [[Таналыҡ]] йылғаһы буйлап бөртөклө [[алтын]] табылғас, капиталист Жуков алтын приискыларын аса. Был төбәккә урыҫ халҡының күпләп күсеп килеүе ошо ваҡиға менән бәйле Горяев, Андреев, Кабановтар һәм ЮУГАО инглиз компанияһы прииск хужалары була.

Таналыҡ-Баймаҡ ҡасабаһы [[1922]] йылда Бөрйән-Таналыҡ волосының үҙәге була.
[[1917]] йылдың 7 ноябрендә Эшсе депутаттар Советы һәм ревком һайлана, уның рәйесе итеп Леонид Азанов тәғәйенләнә.

[[1928]] йылда Баймаҡ эшселәр ҡасабаһы тип үҙгәртелә, ә [[1938 йыл]]дың [[15 ноябрь|15 ноябрендә]] ул ҡала итеп иғлан ителә, [[1992 йыл]]да иһә «республика әһәмиәтендәге ҡала» статусын ала.

[[Башҡортостан Президенты]]ның [[1994 йыл]]дың мартындағы указы нигеҙендә ҡала һәм район дөйөм ''территориаль-административ берәмек'' булып иҫәпләнә.

== Этимология ==
Башҡорт Теленең Академик Һүҙлеге (Б) 2 томы 86-сы биттә БАЙМАҠ - яңғыҙ һәм  БАЙМАҠЛЫ - ҡарағай-ҡыпсаҡ ырыуы аймағы икәнлеген аңлата.&lt;ref&gt;Башҡорт Теленең Академик Һүҙлеге (Б) 2 томы 86-сы бит. [https://tarat.ru/targema/dictionary#dict2/2]&lt;/ref&gt;

== Халҡы ==
[[Файл:Baimak mosque.png|thumb|right|250px|Ҡала мәсете]]
Ҡала һәм районда йәшәүселәрҙең төп өлөшө — [[башҡорттар]].

Демографик торғонлоҡ — ҡала һәм райондың көнүҙәк мәсьәләһе булып тора. Был халыҡтың күрше район һәм ҡалаларға күсеп китеүе менән бәйле.
{{ Население | Баймак | Столбцов=6}}

'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class=&quot;wikitable &quot; style=&quot;text-align:center&quot;
| style=&quot;background:#f0f0f0;&quot;|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style=&quot;background:#f0f0f0;&quot;|'''Бөтә халыҡ'''
| style=&quot;background:#f0f0f0;&quot;|'''Ир-егеттәр'''
| style=&quot;background:#f0f0f0;&quot;|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||13935||6929||7006
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||11343||5307||6036
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||12501||5866||6635
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||12836||5956||6880
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||15790||7429||8361
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||17223||8032||9191
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||17710||8339||9371
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Сәнәғәт ойошмалары ==
# Баймаҡ ҡойоу-механика заводы ААЙ
# Башкомбикорм ААЙ
# Башптицепром ААЙ
# Баймаҡ күсмә механизацияланған колоннаһы 

== Һөнәри белем биреү учреждениелары ==
# 105-се һөнәри училище
# [[Баймаҡ ауыл хужалығы техникумы]]
# Өфө йылылыҡ-энергетика техникумының Баймаҡ филиалы

== Мәктәптәре ==
* [[Баймаҡ ҡалаһының 1-се мәктәбе]]
* [[Баймаҡ ҡалаһының 2-се мәктәбе]]
* [[Баймаҡ ҡалаһының 3-сө мәктәбе]]
* [[Баймаҡ лицей-интернаты]]

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Байғотлин Зиннур Ғатаулла улы]] (13.02.1938), Баймаҡ машиналар эшләү заводының ҡорос иретеүсе. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған металлургы, II һәм III дәрәжә Хеҙмәт Даны ордендары кавалеры.
* [[Балапанов Малик Хәмит улы]] (19.11.1958), ғалим-физик, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 2010 йылдан [[Башҡорт дәүләт университеты]]ның кафедра мөдире. Физика‑математика фәндәре д‑ры (2007), профессор (2009). [[Башҡортостан Республикаһы]]ның мәғариф отличнигы (2004)&lt;ref&gt;[http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/1502-balapanov-malik-kh-mit-uly. Башҡорт энциклопедияһы — Балапанов Малик Хәмит улы]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{V|16|11|2018}}&lt;/ref&gt;. 
* [[Бикмөхәмәтов Мансур Илгиз улы]] (27.09.1958), хеҙмәт ветераны. 1978—1995 йылдарҙа Баймаҡ машиналар эшләү заводы эшсеһе. Рәсәй Федерацияһының почётлы металургы. III дәрәжә Хеҙмәт Даны ордены кавалеры. 
* [[Ғәйетбаев Наил Әсхәт улы]] (Наил Ғәйетбай) (20.06.1948), шағир, яҙыусы, драматург, Рәсәйҙең атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2011).
* [[Ибәтуллина Рифа Барый ҡыҙы]] (17.01.1951), ғалим-гигиенист. Медицина фәндәре докторы (2001). Рәсәй Федерацияһының һаулыҡ һаҡлау отличнигы (2003).
* [[Маликова Гүзәл Хәсән ҡыҙы]] (8.11.1962), башҡорт театр актёры, [[Башҡортостан Республикаһы]]ның халыҡ артисы (2009).
* [[Ноғманова Илүзә Ҡаһарман ҡыҙы]] (22.08.1972), бейеүсе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1990—2013 йылдарҙа [[Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле]] солисы, [[Башҡортостан Республикаһы]]ның халыҡ артисы (2009).
* [[Поройков Юрий Дмитриевич]] (23.02.1935), комсомол органдары эшмәкәре, журналист, яҙыусы һәм шағир. 1966—1968 йылдарҙа [[ВЛКСМ-дың Башҡортостан өлкә комитеты]] секретары. Башҡорт АССР-ының 7‑се саҡырылыш [[БАССР Юғары Советы|Юғары Советы]] депутаты. РСФСР‑ҙың (1985) һәм Башҡортостан Республикаһының (1995) атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. Ленин комсомолы (1980), Бунин исемендәге (2007) премиялар лауреаты. Ике [[«Почёт Билдәһе» ордены]] (1971, 1977) кавалеры.
* [[Рәмиев Бәшир Искәндәр улы]] (1918—1994), совет уйлап табыусы-ғалимы, техник фәндәр докторы (1962), Сталин премияһы лауреаты (1954).
* [[Әминев Зәкирйән Ғәлимйән улы]] (30.01.1954), ғалим—этнолог, философия фәндәре кандидаты (2011). Юрист, хоҡуҡ һаҡлау органдары ветераны.
* [[Әминев Салауат Хөрмәт улы]] (10.09.1946), дәүләт эшмәкәре. 1994—2000 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәте етәксеһе, 2001—2004 йылдарҙа Рәсәй Федерацияһының налогтар һәм һалымдар министры урынбаҫары. [[Салауат Юлаев ордены]] кавалеры (2016).

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Һылтанмалар ==
* [http://www.baimak.ru/ Сайт города Баймака]
* [http://www.mojgorod.ru/r_bashkortst/bajmak/index.html Баймак в энциклопедии «Мой город»]
{{Башҡорттар һаны буйынса Рәсәй тораҡ пункттары}}
{{Башҡортостан ҡалалары}}
{{Баймаҡ районы ауылдары}}

[[Категория:Башҡортостан ҡалалары]]
[[Категория:Баймаҡ]]
[[Категория:Башҡортостан район үҙәктәре]]
[[Категория:Таналыҡ буйындағы тораҡ пункттар]]</text>
      <sha1>5fcq3k81j8zikswjdlv00d02hgh2fzg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1305836</id>
      <parentid>1305835</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T13:46:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Аюлы река</username>
        <id>48953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Иҫкәрмәләр */</comment>
      <origin>1305836</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10023" sha1="6v76evzojxpnm2nrq9w3xbyv3ao4uux" xml:space="preserve">{{Ук}}

'''Баймаҡ''' — [[Башҡортостан]]дың республика әһәмиәтендәге ҡалаһы, [[Баймаҡ районы]]ның административ үҙәге.
Ҡала [[Ирәндек]] армытында, [[Көньяҡ Урал]] тауы битендә, [[Европа]] һәм [[Азия]] сигендә урынлашҡан.

== Тарихы ==
[[File:Баймак.JPG|thumb|290px|left| Баймак (2014)]]
Таналыҡ—Баймаҡ ҡасабаһы [[1748]] йылда Кананиколь һәм Преображен [[баҡыр]] иретеү заводтарының [[мәғдән]] базаһы булараҡ барлыҡҡа килә. [[Башҡорт ихтилалдары]] баҫтырылғас, ҡасаба батша карателдәре тарафынан яндырыла, [[мәғдән]] табыу туҡтатыла. [[XIX быуат]] урталарында [[Таналыҡ]] йылғаһы буйлап бөртөклө [[алтын]] табылғас, капиталист Жуков алтын приискыларын аса. Был төбәккә урыҫ халҡының күпләп күсеп килеүе ошо ваҡиға менән бәйле Горяев, Андреев, Кабановтар һәм ЮУГАО инглиз компанияһы прииск хужалары була.

Таналыҡ-Баймаҡ ҡасабаһы [[1922]] йылда Бөрйән-Таналыҡ волосының үҙәге була.
[[1917]] йылдың 7 ноябрендә Эшсе депутаттар Советы һәм ревком һайлана, уның рәйесе итеп Леонид Азанов тәғәйенләнә.

[[1928]] йылда Баймаҡ эшселәр ҡасабаһы тип үҙгәртелә, ә [[1938 йыл]]дың [[15 ноябрь|15 ноябрендә]] ул ҡала итеп иғлан ителә, [[1992 йыл]]да иһә «республика әһәмиәтендәге ҡала» статусын ала.

[[Башҡортостан Президенты]]ның [[1994 йыл]]дың мартындағы указы нигеҙендә ҡала һәм район дөйөм ''территориаль-административ берәмек'' булып иҫәпләнә.

== Этимология ==
Башҡорт Теленең Академик Һүҙлеге (Б) 2 томы 86-сы биттә БАЙМАҠ - яңғыҙ һәм  БАЙМАҠЛЫ - ҡарағай-ҡыпсаҡ ырыуы аймағы икәнлеген аңлата.&lt;ref&gt;Башҡорт Теленең Академик Һүҙлеге (Б) 2 томы 86-сы бит.&lt;/ref&gt;

== Халҡы ==
[[Файл:Baimak mosque.png|thumb|right|250px|Ҡала мәсете]]
Ҡала һәм районда йәшәүселәрҙең төп өлөшө — [[башҡорттар]].

Демографик торғонлоҡ — ҡала һәм райондың көнүҙәк мәсьәләһе булып тора. Был халыҡтың күрше район һәм ҡалаларға күсеп китеүе менән бәйле.
{{ Население | Баймак | Столбцов=6}}

'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class=&quot;wikitable &quot; style=&quot;text-align:center&quot;
| style=&quot;background:#f0f0f0;&quot;|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style=&quot;background:#f0f0f0;&quot;|'''Бөтә халыҡ'''
| style=&quot;background:#f0f0f0;&quot;|'''Ир-егеттәр'''
| style=&quot;background:#f0f0f0;&quot;|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||13935||6929||7006
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||11343||5307||6036
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||12501||5866||6635
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||12836||5956||6880
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||15790||7429||8361
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||17223||8032||9191
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||17710||8339||9371
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Сәнәғәт ойошмалары ==
# Баймаҡ ҡойоу-механика заводы ААЙ
# Башкомбикорм ААЙ
# Башптицепром ААЙ
# Баймаҡ күсмә механизацияланған колоннаһы 

== Һөнәри белем биреү учреждениелары ==
# 105-се һөнәри училище
# [[Баймаҡ ауыл хужалығы техникумы]]
# Өфө йылылыҡ-энергетика техникумының Баймаҡ филиалы

== Мәктәптәре ==
* [[Баймаҡ ҡалаһының 1-се мәктәбе]]
* [[Баймаҡ ҡалаһының 2-се мәктәбе]]
* [[Баймаҡ ҡалаһының 3-сө мәктәбе]]
* [[Баймаҡ лицей-интернаты]]

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Байғотлин Зиннур Ғатаулла улы]] (13.02.1938), Баймаҡ машиналар эшләү заводының ҡорос иретеүсе. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған металлургы, II һәм III дәрәжә Хеҙмәт Даны ордендары кавалеры.
* [[Балапанов Малик Хәмит улы]] (19.11.1958), ғалим-физик, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 2010 йылдан [[Башҡорт дәүләт университеты]]ның кафедра мөдире. Физика‑математика фәндәре д‑ры (2007), профессор (2009). [[Башҡортостан Республикаһы]]ның мәғариф отличнигы (2004)&lt;ref&gt;[http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/1502-balapanov-malik-kh-mit-uly. Башҡорт энциклопедияһы — Балапанов Малик Хәмит улы]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{V|16|11|2018}}&lt;/ref&gt;. 
* [[Бикмөхәмәтов Мансур Илгиз улы]] (27.09.1958), хеҙмәт ветераны. 1978—1995 йылдарҙа Баймаҡ машиналар эшләү заводы эшсеһе. Рәсәй Федерацияһының почётлы металургы. III дәрәжә Хеҙмәт Даны ордены кавалеры. 
* [[Ғәйетбаев Наил Әсхәт улы]] (Наил Ғәйетбай) (20.06.1948), шағир, яҙыусы, драматург, Рәсәйҙең атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2011).
* [[Ибәтуллина Рифа Барый ҡыҙы]] (17.01.1951), ғалим-гигиенист. Медицина фәндәре докторы (2001). Рәсәй Федерацияһының һаулыҡ һаҡлау отличнигы (2003).
* [[Маликова Гүзәл Хәсән ҡыҙы]] (8.11.1962), башҡорт театр актёры, [[Башҡортостан Республикаһы]]ның халыҡ артисы (2009).
* [[Ноғманова Илүзә Ҡаһарман ҡыҙы]] (22.08.1972), бейеүсе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1990—2013 йылдарҙа [[Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле]] солисы, [[Башҡортостан Республикаһы]]ның халыҡ артисы (2009).
* [[Поройков Юрий Дмитриевич]] (23.02.1935), комсомол органдары эшмәкәре, журналист, яҙыусы һәм шағир. 1966—1968 йылдарҙа [[ВЛКСМ-дың Башҡортостан өлкә комитеты]] секретары. Башҡорт АССР-ының 7‑се саҡырылыш [[БАССР Юғары Советы|Юғары Советы]] депутаты. РСФСР‑ҙың (1985) һәм Башҡортостан Республикаһының (1995) атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. Ленин комсомолы (1980), Бунин исемендәге (2007) премиялар лауреаты. Ике [[«Почёт Билдәһе» ордены]] (1971, 1977) кавалеры.
* [[Рәмиев Бәшир Искәндәр улы]] (1918—1994), совет уйлап табыусы-ғалимы, техник фәндәр докторы (1962), Сталин премияһы лауреаты (1954).
* [[Әминев Зәкирйән Ғәлимйән улы]] (30.01.1954), ғалим—этнолог, философия фәндәре кандидаты (2011). Юрист, хоҡуҡ һаҡлау органдары ветераны.
* [[Әминев Салауат Хөрмәт улы]] (10.09.1946), дәүләт эшмәкәре. 1994—2000 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәте етәксеһе, 2001—2004 йылдарҙа Рәсәй Федерацияһының налогтар һәм һалымдар министры урынбаҫары. [[Салауат Юлаев ордены]] кавалеры (2016).

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Һылтанмалар ==
* [http://www.baimak.ru/ Сайт города Баймака]
* [http://www.mojgorod.ru/r_bashkortst/bajmak/index.html Баймак в энциклопедии «Мой город»]
{{Башҡорттар һаны буйынса Рәсәй тораҡ пункттары}}
{{Башҡортостан ҡалалары}}
{{Баймаҡ районы ауылдары}}

[[Категория:Башҡортостан ҡалалары]]
[[Категория:Баймаҡ]]
[[Категория:Башҡортостан район үҙәктәре]]
[[Категория:Таналыҡ буйындағы тораҡ пункттар]]</text>
      <sha1>6v76evzojxpnm2nrq9w3xbyv3ao4uux</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1305837</id>
      <parentid>1305836</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T13:49:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Аюлы река</username>
        <id>48953</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ һылтанма исеме</comment>
      <origin>1305837</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10056" sha1="q5o2ti2lng5hff6iv6bo84a9tgtq4ia" xml:space="preserve">{{Ук}}

'''Баймаҡ''' — [[Башҡортостан]]дың республика әһәмиәтендәге ҡалаһы, [[Баймаҡ районы]]ның административ үҙәге.
Ҡала [[Ирәндек]] армытында, [[Көньяҡ Урал]] тауы битендә, [[Европа]] һәм [[Азия]] сигендә урынлашҡан.

== Тарихы ==
[[File:Баймак.JPG|thumb|290px|left| Баймак (2014)]]
Таналыҡ—Баймаҡ ҡасабаһы [[1748]] йылда Кананиколь һәм Преображен [[баҡыр]] иретеү заводтарының [[мәғдән]] базаһы булараҡ барлыҡҡа килә. [[Башҡорт ихтилалдары]] баҫтырылғас, ҡасаба батша карателдәре тарафынан яндырыла, [[мәғдән]] табыу туҡтатыла. [[XIX быуат]] урталарында [[Таналыҡ]] йылғаһы буйлап бөртөклө [[алтын]] табылғас, капиталист Жуков алтын приискыларын аса. Был төбәккә урыҫ халҡының күпләп күсеп килеүе ошо ваҡиға менән бәйле Горяев, Андреев, Кабановтар һәм ЮУГАО инглиз компанияһы прииск хужалары була.

Таналыҡ-Баймаҡ ҡасабаһы [[1922]] йылда Бөрйән-Таналыҡ волосының үҙәге була.
[[1917]] йылдың 7 ноябрендә Эшсе депутаттар Советы һәм ревком һайлана, уның рәйесе итеп Леонид Азанов тәғәйенләнә.

[[1928]] йылда Баймаҡ эшселәр ҡасабаһы тип үҙгәртелә, ә [[1938 йыл]]дың [[15 ноябрь|15 ноябрендә]] ул ҡала итеп иғлан ителә, [[1992 йыл]]да иһә «республика әһәмиәтендәге ҡала» статусын ала.

[[Башҡортостан Президенты]]ның [[1994 йыл]]дың мартындағы указы нигеҙендә ҡала һәм район дөйөм ''территориаль-административ берәмек'' булып иҫәпләнә.

== Этимология ==
Башҡорт Теленең Академик Һүҙлеге (Б) 2 томы 86-сы биттә БАЙМАҠ - яңғыҙ һәм  БАЙМАҠЛЫ - ҡарағай-ҡыпсаҡ ырыуы аймағы икәнлеген аңлата.[https://tarat.ru/targema/dictionary#dict2/2 Башҡорт Теленең Академик Һүҙлеге (Б) 2 том 86 сы бит.]

== Халҡы ==
[[Файл:Baimak mosque.png|thumb|right|250px|Ҡала мәсете]]
Ҡала һәм районда йәшәүселәрҙең төп өлөшө — [[башҡорттар]].

Демографик торғонлоҡ — ҡала һәм райондың көнүҙәк мәсьәләһе булып тора. Был халыҡтың күрше район һәм ҡалаларға күсеп китеүе менән бәйле.
{{ Население | Баймак | Столбцов=6}}

'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class=&quot;wikitable &quot; style=&quot;text-align:center&quot;
| style=&quot;background:#f0f0f0;&quot;|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style=&quot;background:#f0f0f0;&quot;|'''Бөтә халыҡ'''
| style=&quot;background:#f0f0f0;&quot;|'''Ир-егеттәр'''
| style=&quot;background:#f0f0f0;&quot;|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||13935||6929||7006
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||11343||5307||6036
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||12501||5866||6635
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||12836||5956||6880
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||15790||7429||8361
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||17223||8032||9191
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||17710||8339||9371
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Сәнәғәт ойошмалары ==
# Баймаҡ ҡойоу-механика заводы ААЙ
# Башкомбикорм ААЙ
# Башптицепром ААЙ
# Баймаҡ күсмә механизацияланған колоннаһы 

== Һөнәри белем биреү учреждениелары ==
# 105-се һөнәри училище
# [[Баймаҡ ауыл хужалығы техникумы]]
# Өфө йылылыҡ-энергетика техникумының Баймаҡ филиалы

== Мәктәптәре ==
* [[Баймаҡ ҡалаһының 1-се мәктәбе]]
* [[Баймаҡ ҡалаһының 2-се мәктәбе]]
* [[Баймаҡ ҡалаһының 3-сө мәктәбе]]
* [[Баймаҡ лицей-интернаты]]

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Байғотлин Зиннур Ғатаулла улы]] (13.02.1938), Баймаҡ машиналар эшләү заводының ҡорос иретеүсе. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған металлургы, II һәм III дәрәжә Хеҙмәт Даны ордендары кавалеры.
* [[Балапанов Малик Хәмит улы]] (19.11.1958), ғалим-физик, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 2010 йылдан [[Башҡорт дәүләт университеты]]ның кафедра мөдире. Физика‑математика фәндәре д‑ры (2007), профессор (2009). [[Башҡортостан Республикаһы]]ның мәғариф отличнигы (2004)&lt;ref&gt;[http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/1502-balapanov-malik-kh-mit-uly. Башҡорт энциклопедияһы — Балапанов Малик Хәмит улы]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{V|16|11|2018}}&lt;/ref&gt;. 
* [[Бикмөхәмәтов Мансур Илгиз улы]] (27.09.1958), хеҙмәт ветераны. 1978—1995 йылдарҙа Баймаҡ машиналар эшләү заводы эшсеһе. Рәсәй Федерацияһының почётлы металургы. III дәрәжә Хеҙмәт Даны ордены кавалеры. 
* [[Ғәйетбаев Наил Әсхәт улы]] (Наил Ғәйетбай) (20.06.1948), шағир, яҙыусы, драматург, Рәсәйҙең атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2011).
* [[Ибәтуллина Рифа Барый ҡыҙы]] (17.01.1951), ғалим-гигиенист. Медицина фәндәре докторы (2001). Рәсәй Федерацияһының һаулыҡ һаҡлау отличнигы (2003).
* [[Маликова Гүзәл Хәсән ҡыҙы]] (8.11.1962), башҡорт театр актёры, [[Башҡортостан Республикаһы]]ның халыҡ артисы (2009).
* [[Ноғманова Илүзә Ҡаһарман ҡыҙы]] (22.08.1972), бейеүсе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1990—2013 йылдарҙа [[Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле]] солисы, [[Башҡортостан Республикаһы]]ның халыҡ артисы (2009).
* [[Поройков Юрий Дмитриевич]] (23.02.1935), комсомол органдары эшмәкәре, журналист, яҙыусы һәм шағир. 1966—1968 йылдарҙа [[ВЛКСМ-дың Башҡортостан өлкә комитеты]] секретары. Башҡорт АССР-ының 7‑се саҡырылыш [[БАССР Юғары Советы|Юғары Советы]] депутаты. РСФСР‑ҙың (1985) һәм Башҡортостан Республикаһының (1995) атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. Ленин комсомолы (1980), Бунин исемендәге (2007) премиялар лауреаты. Ике [[«Почёт Билдәһе» ордены]] (1971, 1977) кавалеры.
* [[Рәмиев Бәшир Искәндәр улы]] (1918—1994), совет уйлап табыусы-ғалимы, техник фәндәр докторы (1962), Сталин премияһы лауреаты (1954).
* [[Әминев Зәкирйән Ғәлимйән улы]] (30.01.1954), ғалим—этнолог, философия фәндәре кандидаты (2011). Юрист, хоҡуҡ һаҡлау органдары ветераны.
* [[Әминев Салауат Хөрмәт улы]] (10.09.1946), дәүләт эшмәкәре. 1994—2000 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәте етәксеһе, 2001—2004 йылдарҙа Рәсәй Федерацияһының налогтар һәм һалымдар министры урынбаҫары. [[Салауат Юлаев ордены]] кавалеры (2016).

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Һылтанмалар ==
* [http://www.baimak.ru/ Сайт города Баймака]
* [http://www.mojgorod.ru/r_bashkortst/bajmak/index.html Баймак в энциклопедии «Мой город»]
{{Башҡорттар һаны буйынса Рәсәй тораҡ пункттары}}
{{Башҡортостан ҡалалары}}
{{Баймаҡ районы ауылдары}}

[[Категория:Башҡортостан ҡалалары]]
[[Категория:Баймаҡ]]
[[Категория:Башҡортостан район үҙәктәре]]
[[Категория:Таналыҡ буйындағы тораҡ пункттар]]</text>
      <sha1>q5o2ti2lng5hff6iv6bo84a9tgtq4ia</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1305838</id>
      <parentid>1305837</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T13:53:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Аюлы река</username>
        <id>48953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Этимология */ хата төҙәтелде</comment>
      <origin>1305838</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9964" sha1="hk8pf1vrdfrovyyg2yvti0s9f9r0adx" xml:space="preserve">{{Ук}}

'''Баймаҡ''' — [[Башҡортостан]]дың республика әһәмиәтендәге ҡалаһы, [[Баймаҡ районы]]ның административ үҙәге.
Ҡала [[Ирәндек]] армытында, [[Көньяҡ Урал]] тауы битендә, [[Европа]] һәм [[Азия]] сигендә урынлашҡан.

== Тарихы ==
[[File:Баймак.JPG|thumb|290px|left| Баймак (2014)]]
Таналыҡ—Баймаҡ ҡасабаһы [[1748]] йылда Кананиколь һәм Преображен [[баҡыр]] иретеү заводтарының [[мәғдән]] базаһы булараҡ барлыҡҡа килә. [[Башҡорт ихтилалдары]] баҫтырылғас, ҡасаба батша карателдәре тарафынан яндырыла, [[мәғдән]] табыу туҡтатыла. [[XIX быуат]] урталарында [[Таналыҡ]] йылғаһы буйлап бөртөклө [[алтын]] табылғас, капиталист Жуков алтын приискыларын аса. Был төбәккә урыҫ халҡының күпләп күсеп килеүе ошо ваҡиға менән бәйле Горяев, Андреев, Кабановтар һәм ЮУГАО инглиз компанияһы прииск хужалары була.

Таналыҡ-Баймаҡ ҡасабаһы [[1922]] йылда Бөрйән-Таналыҡ волосының үҙәге була.
[[1917]] йылдың 7 ноябрендә Эшсе депутаттар Советы һәм ревком һайлана, уның рәйесе итеп Леонид Азанов тәғәйенләнә.

[[1928]] йылда Баймаҡ эшселәр ҡасабаһы тип үҙгәртелә, ә [[1938 йыл]]дың [[15 ноябрь|15 ноябрендә]] ул ҡала итеп иғлан ителә, [[1992 йыл]]да иһә «республика әһәмиәтендәге ҡала» статусын ала.

[[Башҡортостан Президенты]]ның [[1994 йыл]]дың мартындағы указы нигеҙендә ҡала һәм район дөйөм ''территориаль-административ берәмек'' булып иҫәпләнә.

== Этимология ==
Башҡорт Теленең Академик Һүҙлеге (Б) 2 томы 86-сы биттә БАЙМАҠ - яңғыҙ һәм  БАЙМАҠЛЫ - ҡарағай-ҡыпсаҡ ырыуы аймағы икәнлеген аңлата.[https://tarat.ru/targema/dictionary#dict2/2]

== Халҡы ==
[[Файл:Baimak mosque.png|thumb|right|250px|Ҡала мәсете]]
Ҡала һәм районда йәшәүселәрҙең төп өлөшө — [[башҡорттар]].

Демографик торғонлоҡ — ҡала һәм райондың көнүҙәк мәсьәләһе булып тора. Был халыҡтың күрше район һәм ҡалаларға күсеп китеүе менән бәйле.
{{ Население | Баймак | Столбцов=6}}

'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class=&quot;wikitable &quot; style=&quot;text-align:center&quot;
| style=&quot;background:#f0f0f0;&quot;|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style=&quot;background:#f0f0f0;&quot;|'''Бөтә халыҡ'''
| style=&quot;background:#f0f0f0;&quot;|'''Ир-егеттәр'''
| style=&quot;background:#f0f0f0;&quot;|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||13935||6929||7006
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||11343||5307||6036
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||12501||5866||6635
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||12836||5956||6880
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||15790||7429||8361
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||17223||8032||9191
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||17710||8339||9371
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Сәнәғәт ойошмалары ==
# Баймаҡ ҡойоу-механика заводы ААЙ
# Башкомбикорм ААЙ
# Башптицепром ААЙ
# Баймаҡ күсмә механизацияланған колоннаһы 

== Һөнәри белем биреү учреждениелары ==
# 105-се һөнәри училище
# [[Баймаҡ ауыл хужалығы техникумы]]
# Өфө йылылыҡ-энергетика техникумының Баймаҡ филиалы

== Мәктәптәре ==
* [[Баймаҡ ҡалаһының 1-се мәктәбе]]
* [[Баймаҡ ҡалаһының 2-се мәктәбе]]
* [[Баймаҡ ҡалаһының 3-сө мәктәбе]]
* [[Баймаҡ лицей-интернаты]]

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Байғотлин Зиннур Ғатаулла улы]] (13.02.1938), Баймаҡ машиналар эшләү заводының ҡорос иретеүсе. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған металлургы, II һәм III дәрәжә Хеҙмәт Даны ордендары кавалеры.
* [[Балапанов Малик Хәмит улы]] (19.11.1958), ғалим-физик, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 2010 йылдан [[Башҡорт дәүләт университеты]]ның кафедра мөдире. Физика‑математика фәндәре д‑ры (2007), профессор (2009). [[Башҡортостан Республикаһы]]ның мәғариф отличнигы (2004)&lt;ref&gt;[http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/1502-balapanov-malik-kh-mit-uly. Башҡорт энциклопедияһы — Балапанов Малик Хәмит улы]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{V|16|11|2018}}&lt;/ref&gt;. 
* [[Бикмөхәмәтов Мансур Илгиз улы]] (27.09.1958), хеҙмәт ветераны. 1978—1995 йылдарҙа Баймаҡ машиналар эшләү заводы эшсеһе. Рәсәй Федерацияһының почётлы металургы. III дәрәжә Хеҙмәт Даны ордены кавалеры. 
* [[Ғәйетбаев Наил Әсхәт улы]] (Наил Ғәйетбай) (20.06.1948), шағир, яҙыусы, драматург, Рәсәйҙең атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2011).
* [[Ибәтуллина Рифа Барый ҡыҙы]] (17.01.1951), ғалим-гигиенист. Медицина фәндәре докторы (2001). Рәсәй Федерацияһының һаулыҡ һаҡлау отличнигы (2003).
* [[Маликова Гүзәл Хәсән ҡыҙы]] (8.11.1962), башҡорт театр актёры, [[Башҡортостан Республикаһы]]ның халыҡ артисы (2009).
* [[Ноғманова Илүзә Ҡаһарман ҡыҙы]] (22.08.1972), бейеүсе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1990—2013 йылдарҙа [[Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле]] солисы, [[Башҡортостан Республикаһы]]ның халыҡ артисы (2009).
* [[Поройков Юрий Дмитриевич]] (23.02.1935), комсомол органдары эшмәкәре, журналист, яҙыусы һәм шағир. 1966—1968 йылдарҙа [[ВЛКСМ-дың Башҡортостан өлкә комитеты]] секретары. Башҡорт АССР-ының 7‑се саҡырылыш [[БАССР Юғары Советы|Юғары Советы]] депутаты. РСФСР‑ҙың (1985) һәм Башҡортостан Республикаһының (1995) атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. Ленин комсомолы (1980), Бунин исемендәге (2007) премиялар лауреаты. Ике [[«Почёт Билдәһе» ордены]] (1971, 1977) кавалеры.
* [[Рәмиев Бәшир Искәндәр улы]] (1918—1994), совет уйлап табыусы-ғалимы, техник фәндәр докторы (1962), Сталин премияһы лауреаты (1954).
* [[Әминев Зәкирйән Ғәлимйән улы]] (30.01.1954), ғалим—этнолог, философия фәндәре кандидаты (2011). Юрист, хоҡуҡ һаҡлау органдары ветераны.
* [[Әминев Салауат Хөрмәт улы]] (10.09.1946), дәүләт эшмәкәре. 1994—2000 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәте етәксеһе, 2001—2004 йылдарҙа Рәсәй Федерацияһының налогтар һәм һалымдар министры урынбаҫары. [[Салауат Юлаев ордены]] кавалеры (2016).

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Һылтанмалар ==
* [http://www.baimak.ru/ Сайт города Баймака]
* [http://www.mojgorod.ru/r_bashkortst/bajmak/index.html Баймак в энциклопедии «Мой город»]
{{Башҡорттар һаны буйынса Рәсәй тораҡ пункттары}}
{{Башҡортостан ҡалалары}}
{{Баймаҡ районы ауылдары}}

[[Категория:Башҡортостан ҡалалары]]
[[Категория:Баймаҡ]]
[[Категория:Башҡортостан район үҙәктәре]]
[[Категория:Таналыҡ буйындағы тораҡ пункттар]]</text>
      <sha1>hk8pf1vrdfrovyyg2yvti0s9f9r0adx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Баҡалы (Баҡалы районы)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10342</id>
    <revision>
      <id>1305833</id>
      <parentid>1305608</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T13:43:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>31336</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1305833</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50548" sha1="sue0fsfioj3izzn9zq7h6y1fo8zdi3v" xml:space="preserve">{{НП+Россия
 | статус                   = ауыл
 | русское название         = Баҡалы
 | оригинальное название    = {{lang-ba|Баҡалы}}
 | герб                     = 
 | флаг                     = 
 | lat_deg                  = 55.176353
 | lon_deg                  = 53.802647
 | CoordAddon               = type:city_region:RU-BA
 | CoordScale               = 
 | регион                   = Башҡортостан
 | регион в таблице         = Башҡортостан
 | вид района               = муниципаль район
 | район                    = Баҡалы районы
 | район в таблице          = Бакалинский район{{!}}Бакалинский
 | вид поселения            = ауыл биләмәһе
 | поселение                = Баҡалы ауыл советы
 | поселение в таблице      = Бакалинский сельсовет (Бакалинский район){{!}}Бакалинский сельсовет
 | C в регион               = нет
 | внутреннее деление       = 
 | глава                    = Андреев Александр Георгиевич
 | дата основания           = 
 | первое упоминание        = XVIII быуат
 | прежние имена            = 
 | статус с                 = 1924 йыл
 | площадь                  = 
 | высота центра НП         = 
 | население                = {{ Население | Бакалы (Бакалинский район) | тс }}
 | год переписи             = {{ Население | Бакалы (Бакалинский район) | г }}
 | плотность                = 
 | агломерация              = 
 | национальный состав      =[[башҡорттар]], [[татарҙар]], [[урыҫтар]], [[керәшендәр]]
 | конфессиональный состав  =мосолман-сөнниҙәр, православтар 
 | этнохороним              = бакалинец, бакалинцы &lt;ref name=&quot;этнохороним&quot;&gt;{{Книга:Русские названия жителей: Словарь-справочник|39}}&lt;/ref&gt;
 | почтовый индекс          = 452650
 | телефонный код           = 34742
 | цифровой идентификатор   = 80207807001
 | категория в Commons      = 
 | сайт                     = 
}}

'''Баҡалы''' ({{lang-ru|Бакалы}}) — [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Баҡалы районы]]ндағы ауыл. Баҡалы районының һәм ауыл советының административ үҙәге. [[2010 йыл]]дың [[14 октябрь|14 октябр]]енә халыҡ һаны 9568 кеше булған&lt;ref&gt;{{2010. Башҡортостан ауылдары}}&lt;/ref&gt;.
Почта индексы — 452650, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80207807001.

== Географик урыны һәм инфраструктураһы ==
Баҡалы ауылы — [[1930 йыл|(1930]]—[[1963 йыл]]дар һәм [[1964 йыл]]дан) [[Баҡалы районы]] һәм [[Баҡалы ауыл Советы (Баҡалы районы)|Баҡалы ауыл Советы]] үҙәге. [[Өфө]]нән төньяҡ-көнбайышҡа 175 километрҙа, [[Туймазы]] тимер юл станцияһынан төньяҡҡа 75 километрҙа, [[Бәләбәй]]-[[Николаевка (Борай районы)|Николаевка]]-[[Туймазы]]-Баҡалы һәм [[Кушнаренко]]—[[Саҡмағош]]—Баҡалы, Баҡалы—[[Үрге Йәркәй]] автомобиль юлында, [[Сөн]] йылғаһы буйында урынлашҡан.

[[2002 йыл]]ғы мәғлүмәттәр буйынса, [[башҡорттар]], [[урыҫтар]], [[татарҙар]] йәшәй.

Баҡалыла ике урта [[мәктәп]], шул иҫәптән 1-се һанлы Баҡалы урта мәктәбе, насар ишетеүсе балалар өсөн коррекцион мәктәп-интернаты бар, балалар сәнғәт мәктәбе, профессиональ лицей, 3 [[балалар баҡсаһы]], балалар һәм үҫмерҙәр спорт мәктәбе (ДЮСШ), балалар һәм үҫмерҙәр өсөн социаль приют, үҙәк район дауаханаһы, 2 Мәҙәниәт йорто (4 художество үҙешмәкәр халыҡ коллективы), «Керәшен» милли-мәҙәни үҙәге, үҙәк һәм балалар китапханалары, музей, сиркәү, [[мәсет]] бар.

== Тарихы ==
[[XVII быуат]]та [[Ҡырғыҙ]], [[Биләр]] һ. б. улустарҙың [[Аҫабалыҡ|аҫаба]] [[башҡорттар]]ы үҙ ерҙәрендә йәшәгән. Аҫаба башҡорттар [[игенселек]], [[малсылыҡ]] менән шөғөлләнгән. [[XVIII быуат]] башында, [[1736 йыл]]дан яңы суҡындырылған татар-керәшендәр күсеп килгән.

[[1730 йыл|1730]]-сы йылдар — төбәккә Кама аръяғы нығытмаларын төҙөү менән бәйле, урыҫтар килә. Аҫаба башҡорттар ерендә [[Баҡалы (Баҡалы районы)|Баҡалы]] һәм [[Нуғайбәк]] ҡәлғәләре һәм ҡатнаш милләтле ауылдар барлыҡҡа килә. Шул осорҙан урыҫ мәҙәниәте — крайҙағы рухи тормоштоң айырылғыһыҙ өлөшө. Бер үк ваҡытта Ырымбур сик һыҙығында хәрби хеҙмәт үтеүсе татар-керәшендәр урындағы мәҙәниәт үҫешендә мөһим роль уйай. Нуғайбәк-казактар һуңыраҡ, 1842 йылда, Силәбе өлкәһе территорияһына күсерелгән.

[[1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышы|Крәҫтиәндәр һуғышы]] осоронда төбәктә В. И. Торнов һәм И. И. Ульянов етәкләгән баш күтәреүселәр менән генерал А. Л. Ларионов командалығындағы хөкүмәт ғәскәрҙәре араһында ҡаты һуғыштар барған. Баҡалы һәм [[Нуғайбәк]] ҡәлғәләре [[Башҡортостан]]дың көнбайышында мөһим стратегик пункт булған, шуның өсөн уларҙың һәр ваҡыт ҡаршы яҡтарҙың иғтибар үҙәгендә булыуы осраҡлы түгел.

[[1834 йыл]]да бында дәүләт һәм биләмә крәҫтиәндәре, [[Ырымбур казак ғәскәре]] [[казактар]]ы теркәлгән.

[[1865 йыл]]да 166 хужалыҡта 1001 кеше йәшәгән. [[Игенселек]], [[малсылыҡ]], [[умартасылыҡ]], тимерселек менән шөғөлләнгәндәр.

[[XVIII быуат|XVIII]] һәм [[XIX быуат]]тың беренсе яртыһында крайҙа [[баҡыр]] [[мәғдән]]е табылған, һәм ул Г. И. Осокиндың 
[[Үрге Троицкий (Баҡалы районы)|Үрге Троицк заводы]]н тәьмин иткән. Ул заманда край территорияһының 80%-н тәшкил иткән урманды (бигерәк тә поташный заводтарына сеймал сифатында) сәнәғәттә файҙаланыу ҙур ҡолас алған. [[XIX быуат]]тан уҡ [[Баҡалы (Баҡалы районы)|Баҡалы]] төбәктең төп мәҙәни һәм сауҙа-сәнәғәт үҙәге булған

[[XIX быуат]]тың уртаһынан [[Ҡазан]], [[Минзәлә]], [[Бәләбәй]] һәм [[Алабуға (ҡала)|Алабуға]] сауҙагәрҙәре эре сауҙа килешеүҙәре төҙөгән.

== Ауылдың XX быуаттағы үҫеше ==
[[1917 йыл]]ға тиклем Баҡалыла улус идаралығы, 2 училище, земство дауаханаһы, дарыухана, 20-нән ашыу кибет булған, баҙар һәм йәрминкәләр ойошторолған.

[[1906 йыл]]да 2 сиркәү, земство мәктәбе, сиркәү-мәхәллә мәктәбе, дарыуханаһы булған земство дауаханаһы, һыу тирмәне, 6 тимерлек, слесарь һәм ауырлыҡ үлсәү оҫтаханалары, 8 бакалея, 7 мануфактура, 2 тимерҙән эшләнгән әйберҙәр, 2 башлыҡ, һыра һәм 2 шарап кибете, икмәк запасы һаҡлау мөгәзәйе булған.

[[1918 йыл]]дың февралендә район сираттағы крәҫтиән һуғышы үҙәге була, Баҡалы ауылында «Ҡарағош» штабы урынлашҡан.

[[1917 йыл]]ғы [[Октябрь революцияһы]]на тиклем район [[Өфө губернаһы]]ның [[Бәләбәй өйәҙе]] составындағы улус була. [[1918 йыл|1918]]—[[1924 йыл]]дарҙа [[Баҡалы районы]] биләмәһенә 9 улус, шул иҫәптән [[Илеш]], [[Шаран]] улустары, ингән. Һуңынан [[1930 йыл]]ға тиклем Баҡалы биләмәһе [[Башҡорт Автономиялы Совет Социалистик Республикаһы|Башҡорт АССР-]]ның [[Бәләбәй кантоны]] Баҡалы улусы тип аталған.

[[Баҡалы районы]] [[1930 йыл |1930 йыл]]дың [[20 август|20 авгус]]ында [[Совет Социалистик Республикалар Союзы|СССР]] Бөтә Союз Үҙәк башҡарма комитеты Президиумы ҡарары менән ойошторола. [[1930 йыл|1930]]-сы йылдарҙа ҡул хеҙмәте күп була әле. Халыҡ тракторҙарға, полуторка машиналарға ғәжәпләнеп ҡараны, ләкин кешеләр, көстәрен йәлләмәй, хеҙмәт итте.

Тәүге клубтар, балалар баҡсалары һәм яслиҙар төҙөлә, [[радио]] барлыҡҡа килә.

[[1933 йыл]]да ауыл хужалығы өсөн кадрҙар әҙерләй башлайҙар. [[1923 йыл]]да [[Баҡалы районы]]нда тәүге коллектив хужалыҡ өлгөләре барлыҡҡа килә. Шул йылда Буғабаш ауыл советы биләмәһендә «Аң» һәм Кольцов исемендәге ике бәләкәй коммуна барлыҡҡа килә. [[1925 йыл]]да, берләшеп, «Фордзон» тракторын һатып алалар, ул МТС ойошторолғанға тиклем районда берҙән-бер трактор була. [[1930 йыл]]да 15 колхоз булған. [[1932 йыл]]дың яҙында МТС ойошторола. Ул сәсеү майҙаны 20 мең гектарҙан ашыу булған 30 колхозды берләштергән. [[1933 йыл]]да районда ударник-колхозсыларҙың I слёты була.

[[1941 йыл|1941]]—[[1945 йыл]]дарҙағы [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда баҡалылар әүҙем ҡатнаша. [[Баҡалы районы]] 16,5 мең самаһы улын фронтҡа оҙата, һәм 6 мең самаһы ир-егет яу яланында ятып ҡала. Уларҙың батырлығын наградалары дәлилләй. Тылда башлыса [[ҡатын-ҡыҙҙар]] һәм ҡарттар эшләгән.

Баҡалы ере алты Советтар Союзы Геройы бирҙе: [[Әһлетдинов Фәйзулла Хажи улы]], [[Карманов Афанасий Георгиевич]], [[Нурҡаев Талип Латип улы]], [[Петров Михаил Петрович]], [[Соколов Михаил Анисимович]], [[Утин Василий Ильич]].

[[Костин Яков Дмитриевич]], [[Туснолобов Степан Сергеевич]], [[Варфоломеев Василий Михайлович]], [[Зотов Виктор Никифорович]] [[Дан ордены]]ның тулы кавалерҙары булып ҡайта.

[[Икенсе донъя һуғышы]] йылдарында партизандар хәрәкәтен ойоштороусы һәм етәкләүсе, [[Чехословакия]] Геройы [[Мурзин Даян Баян улы |Даян Баян улы Мурзин]], [[Польша]]ның милли геройы Александр Васильевич Кузнецов кеүек кешкләр Баҡалы районын данланы.

Хәрби традицияларҙы йәштәр дауам итә. 300-ҙән ашыу яҡташыбыҙ [[Афғанстан]]да һәм [[Чечен Республикаһы]]нда хәрби бурысын үтәне. 11 егет башын һалды.

[[XX быуат]]тың 50-се йылдарында электр уты тоҡандырыла. Баҡалынан 5 саҡрым алыҫлыҡта [[Сөн]] йылғаһында һигеҙ колхоз көсө менән 105 КВт ҡеүәтле гидроэлектростанция төҙөлгән. Йорттарҙа ут барлыҡҡа килгән, шунан [[электр]]ҙы [[колхоз]] производствоһында файҙалана башлағандар. [[1962 йыл]]да территория үҙгәртеп ҡорола, территория [[Туймазы районы]] составына инә. [[1964 йыл]]да [[Баҡалы районы]] ҡайтанан тергеҙелә, [[1967 йыл]]да [[Баҡалы районы]]нан [[Шаран районы]] бүленеп сыға. [[1960 йыл|1960]]-сы йылдарҙа төҙөлөш комплексы әүҙем үҫешә башлай. Район үҙәгендә генә түгел, башҡа [[ауыл]]дарҙа ла типовой [[мәктәп]]тәр, балалар баҡсалары, төҙөкләндерелгән айырым [[йорт]]тар барлыҡҡа килгән. [[1970 йыл|1970]]-се йылдарҙа бер биш йыллыҡта ике биш йыллыҡ йөкләмәләре үтәлгән. Мәҫәлән, И. А. Селиванов етәкселегендәге «Совет» колхозы ҡошсолары В. Бикбов, Р. Саватеев, Е. Исавлина, Т. Измайлова әҙерләү пунктына план буйынса 1 450 000 урынына 2 млн 910 мең йомортҡа тапшырған.

Иң лайыҡлы хеҙмәтсәндәр [[республика |республика]], [[район]] исеменән съездарҙа сығыш яһаны, [[Халыҡ хужалығы ҡаҙаныштары күргәҙмәһе]] (ВДНХ) наградалары алды. [[1970 йыл]]дың [[Август|авгус]]ында Баҡалыла [[Сөн]] йылғаһы аша күпер төҙөлә. Һуңғы егерме биш йылда районда ҙур темптар менән төҙөлөш алып барылған. Район үҙәгендә ике ҡатлы йорттар һәм биналар төҙөлдө. Мәҙәниәт һарайы асылды. Районда газ үткәрелә, юлдарға асфальт түшәлә, киң ҡоласлы шәхси торлаҡ төҙөлөшө йәйелдерелә. Билдәле игенселәр, малсылар, оҫталар һаны йылдан-йыл арта барған&lt;ref&gt; {{БЭ2013|80626}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.travellers.ru/city-bakaly-(bakalinskijj-rajjon)|title=Бакалы (Бакалинский район), население, экономика, история|publisher=www.travellers.ru|accessdate=2017-11-09}}&lt;/ref&gt;.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class=&quot;wikitable &quot; style=&quot;text-align:center&quot;
| style=&quot;background:#f0f0f0;&quot;|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style=&quot;background:#f0f0f0;&quot;|'''Бөтә халыҡ'''
| style=&quot;background:#f0f0f0;&quot;|'''Ир-егеттәр'''
| style=&quot;background:#f0f0f0;&quot;|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||
|-
| 1906 ||1200||||
|-
| 1920 йыл 26 август||2400||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||4439||2120||2319
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||5079||2505||2574
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||6150||3080||3070
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||7903||4288||3615
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||8057||3771||4286
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||9514||4491||5023
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||9568||4541||5027
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Бөйөк Ватан һуғышы батырҙары ==
;Алты Советтар Союзы Геройы:
* [[Әһлетдинов Фәйзулла Хажи улы]]
* [[Карманов Афанасий Георгиевич]]
* [[Нурҡаев Талип Латип улы]]
* [[Петров Михаил Петрович]]
* [[Соколов  Михаил Анисимович]]
* [[Утин Василий Ильич]]

;Дан орденының тулы кавалерҙары:
* [[Костин Яков Дмитриевич]]
* [[Туснолобов Степан Сергеевич]]
* [[Варфоломеев Василий Михайлович]]
* [[Зотов Виктор Никифорович]]

* [[Мурзин Даян Баян улы]] — '''Чехословакия геройы''', Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында Чехословакияла партизан хәрәкәте ойоштороусыһы һәм етәксеһе булған.

* [[Кузнецов Александр Васильевич]] — '''Польшаның милли геройы'''&lt;ref&gt;[http://chel-portal.ru/encyclopedia/Kuznecov/t/9336 Национальный герой Польши Кузнецов Александр Васильевич]&lt;/ref&gt;.

== Билдәле кешеләре ==
* [[Антонова Нина Васильевна]] (2.12.1935) — [[украиндар|украин]] [[СССР|совет]] киноактёры, [[Киев]]тың А. Довженко исемендәге киностудияһында күп йылдар төрлө тематикалағы ике тиҫтә ярымға яҡын, шул иҫәптән ире режиссёр Анатолий Буковский ҡуйған фильмдарҙа уйнай. [[Украина ССР-ы]]ның атҡаҙанған артисы (1980).
* [[Ғәлләмов Флүр Фәнәүи улы]] (1.12.1968), иҡтисадсы, йәмәғәт эшмәкәре. Башҡортостан Республикаһының 4-се һәм 5-се саҡырылыш [[Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай]] депутаты, Башҡортостан Республикаһының Кредит һәм финанс ойошмалары ассоциацияһы Советы рәйесе, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған иҡтисадсыһы (2011).
* [[Дьяков Владимир Анатольевич]] (14.06.1919—16.11.1995), ғалим-тарихсы. 1960—1995 йылдарҙа СССР Фәндәр академияһының Славяноведение һәм балканистика институты ғилми хеҙмәткәре. Тарих фәндәре докторы (1966). [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы. [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены|Ҡыҙыл Йондоҙ]] һәм II дәрәжә Ватан һуғышы ордендары кавалеры&lt;ref&gt;[http://баш.башкирская-энциклопедия.рф/index.php/component/content/article/8-statya/5846-dyakov-vladimir-anatolevich Башҡорт энциклопедияһы — Дьяков Владимир Анатольевич] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160421203446/http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/5846-dyakov-vladimir-anatolevich |date=2016-04-21 }}&lt;/ref&gt;.
* [[Зотов Виктор Никифорович]] (25.05.1925—16.07.1996), педагог, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан хәрби хеҙмәткәр, гвардия майоры (1953). Уҡсылар дивизияһының айырым миномёт полкы миномётсыһы. Дан ордендарының тулы кавалеры. [[Башҡорт АССР-ы]] мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы (1975).
* [[Костин Яков Дмитриевич]] (20.10.1917—20.09.1993) — Дан орденының тулы кавалеры. Ил һаҡсыһы булараҡ, 1938 йылда Хәсән күле янындағы совет-япон ҡораллы бәрелешендә һәм [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы, миномётсы, кесе сержант&lt;ref&gt;[http://www.xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/6885-kostin-yakov-dmitrievich Башҡорт энциклопедияһы — Костин Яков Дмитриевич] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160421154100/http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/6885-kostin-yakov-dmitrievich |date=2016-04-21 }}{{V|08|10|2017}}&lt;/ref&gt;.
* [[Маҡулов Айрат Һәүбән улы]] (27.10.1934—28.07.2017), ғалим-иҡтисадсы. 1973 йылдан [[Өфө авиация институты]] һәм [[Өфө дәүләт авиация техник университеты]] уҡытыусыһы, 1991—2002 йылдарҙа — эшҡыуарлыҡ иҡтисады кафедраһы мөдире. Иҡтисад фәндәре докторы (1990), профессор (1992). [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған иҡтисадсыһы (1992)&lt;ref&gt;[http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/9747-ma-ulov-ajrat-b-n-uly Башҡорт энциклопедияһы — Маҡулов Айрат Һәүбән улы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191010182947/http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/9747-ma-ulov-ajrat-b-n-uly&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; {{БЭ2013|80626}}&lt;/ref&gt;.
* [[Сәйетов Илдар Ширҡәт улы]] ([[25 ғинуар]] [[1957 йыл]] — [[14 октябрь]] [[2020 йыл]]) — театр һәм кино актёры. 1983—2020 йылдарҙа хәҙерге Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры актёры. [[Рәсәй Федерацияһы]]ның атҡаҙанған (2008) һәм  [[Башҡортостан Республикаһы]]ның халыҡ (2002) артисы.  [[Халыҡтар дуҫлығы ордены (Башҡортостан)|Халыҡтар дуҫлығы ордены]] кавалеры (2019).

== Хәтер ==
Биш меңдән ашыу кеше орден һәм миҙалдар менән бүләкләнгән. Бөгөн яугирҙәр иҫтәлегенә Баҡалының иң матур урамдары уларҙың исемдәре менән атала. Тыуған ил азатлығы һәм бойондороҡһоҙлоғо өсөн һуғыштарҙа һәләк булған баҡалылар хөрмәтенә район үҙәге Баҡалыла һәм башҡа ауылдарҙа обелисктар һәм һәйкәлдәр ҡалҡып сыҡты.

== Иҫтәлекле урындары ==
Баҡалы ауылы эргәһендәге Маты йылғаһы тамағындағы Ҡарағай урмандары — тәбиғәт һәйкәле.

== Рәүиз мәғлүмәттәре ==

=== 1917 йылғы ауыл хужалығын иҫәпкә алыу карточкалары ===
* [https://basharchive.ru/census/1917/10980/ Материалы поземельной переписи 1917 года по: д. Бакалы, Белебеевский уезд, Бакалинская волость; фонд , опись , дело] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
* [[Баҡалы районы]]

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}}
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с. ISBN 978-5-295-04683-4{{ref-ru}}
* Бакалинская земля: история и люди. — Уфа: ГУП РБ УПК, 2010. — 320 с.: ил.(урыҫ.)

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|80626}}
* {{БЭ2013|index.php/component/content/article/8-statya/1832-ba-aly-auyl-ba-aly-r-ny-ge|автор=Ғафаров Ғ. Ә.}}
{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Bakal-stub}}
{{Баҡалы районы ауылдары}}

[[Категория:Баҡалы районы ауылдары]]
[[Категория:Башҡортостан район үҙәктәре]]
[[Категория:Сөн буйындағы тораҡ пункттар]]</text>
      <sha1>sue0fsfioj3izzn9zq7h6y1fo8zdi3v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҡалып:Флагификация/БҒӘ</title>
    <ns>10</ns>
    <id>14706</id>
    <revision>
      <id>1305882</id>
      <parentid>1282025</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T08:07:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shirshikay</username>
        <id>48080</id>
      </contributor>
      <origin>1305882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="350" sha1="i9ysdlgk3brzzfejdsg4e01zxdwrm39" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|флагификация/флаг&lt;/noinclude&gt;}}} 
| alias = БҒӘ 
| flag alias = Flag of the United Arab Emirates.svg 
| размер = {{{размер|}}} }} &lt;noinclude&gt;
[[Категория:Ҡалыптар:Дәүләт флагтары|БҒӘ]]
[[Category:Ҡалыптар:Азия илдәре флагтары]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i9ysdlgk3brzzfejdsg4e01zxdwrm39</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедия:Bar</title>
    <ns>4</ns>
    <id>14997</id>
    <revision>
      <id>1305839</id>
      <parentid>1305545</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T15:26:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>9284</id>
      </contributor>
      <comment>/* Your feedback wanted: Remove (Language link added:) and similar edits from Special:RecentChanges */ яңы бүлек</comment>
      <origin>1305839</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="344079" sha1="0hrjwlgkta54di06jwggkuzjwoi3ssj" xml:space="preserve">{{Архив|—2021|2022}}


== Feminism and Folklore 2023 ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;center&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/center&gt;

Dear Wiki Community,

Christmas Greetings and a Happy New Year 2023,
 
You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition from February 1, 2023, to March 31, 2023 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2023|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia.
 
You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a [[:m:Feminism and Folklore 2023/List of Articles|list]] of suggested articles.
 
Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project:
# Create a page for the contest on the local wiki.
# Set up a fountain tool or dashboard.
# Create the local list and mention the timeline and local and international prizes.
# Request local admins for site notice.
# Link the local page and the fountain/dashboard link on the [[:m:Feminism and Folklore 2023/Project Page|meta project page]].
 
This year we would be supporting the community's financial aid for Internet and childcare support. This would be provided for the local team including their jury and coordinator team. This support is opt-in and non mandatory. Kindly fill in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSea81OO0lVgUBd551iIiENXht7BRCISYZlKyBQlemZu_j2OHQ/viewform this Google form] and mark a mail to [mailto:support@wikilovesfolklore.org support@wikilovesfolklore.org] with the subject line starting as [Stipend] Name or Username/Language. The last date to sign up for internet and childcare aid from our team is 20th of January 2023, We encourage the language coordinators to sign up their community on this link by the 25th of January 2023.
 
Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2023|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2023/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance.
 
We look forward to your immense coordination.
 
Thank you and Best wishes,

[[:m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023 International Team]]

::::Stay connected [[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp; [[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]

&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
--[[Ҡатнашыусы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:MediaWiki message delivery|әңгәмә]]) 10:23, 24 декабрь 2022 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Tiven2240@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=23942484 --&gt;

== Предстоящее голосование по пересмотренному Руководству по обеспечению правоприменения УКП ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Voting 1|Вы можете найти перевод данного сообщения на другие языки на Мета-вики.]]''
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Voting 1|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Voting 1}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;''
Добрый день,

В середине января 2023 года состоится второе ратификационное голосование в рамках всего сообщества по [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines|Руководству по обеспечению правоприменения]] для [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct|Универсального кодекса поведения]]. Оно последует за [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting/Results|голосованием в марте 2022 года]], в результате которого большинство голосовавших поддержало Руководство. В процессе голосования участники обозначили важные для сообщества вопросы. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Комитет по делам сообщества]] внёс требование, чтобы данные проблемные области были пересмотрены.

Управляемый волонтёрами [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Drafting_committee#Revisions_Committee_members|Комитет по пересмотру]] провёл большую работу по рассмотрению пожеланий сообщества и внесению изменений. Они доработали проблемные области, такие как требования по обучению и утверждению, конфиденциальность и прозрачность в процессе работы, а также читаемость и переводимость самого документа.

Ознакомиться с обновленным Руководством по обеспечению правоприменения можно '''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines|здесь]]''', а сравнительные изменения показаны '''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Comparison|здесь]]'''.

'''Как проголосовать?'''

Голосование будет открыто с 17 января 2023 года. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Voter information|Данная страница на Мета-вики]]''' содержит информацию о том, как проголосовать используя SecurePoll.

'''Кто может голосовать?'''

'''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised enforcement_guidelines/Voter_information#Voting_eligibility|Право голоса]]''' для участия в голосовании определяется так же, как и в процессе выборов Совета попечителей Фонда Викимедиа. Подробнее о праве на участие в голосовании читайте здесь. Если вы имеете право голоса, вы можете использовать вашу учётную запись Викимедиа для доступа к серверу голосования.

'''Что будет после голосования?''' 

Голоса будут тщательно проверены независимой группой волонтёров, а результаты будут опубликованы в рассылке Wikimedia-l, на форуме Стратегии движения, на платформе Diff и Мета-вики. Голосующие будут иметь возможность проголосовать и оставить имеющиеся пожелания по поводу Руководства. Совет попечителей примет во внимание уровень поддержки и поднятые вопросы, когда он будет рассматривать ратификацию Руководства по обеспечению правоприменения или же дальнейшую его доработку.

От имени проектной команды УКП,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[User:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] - 11:38, 11 ғинуар 2023 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:AAkhmedova (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Movement_Strategy_and_Governance/Delivery/ru&amp;oldid=23887065 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Началось голосование по пересмотренному Руководству по обеспечению правоприменения УКП&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Voting 2|Вы можете найти перевод данного сообщения на другие языки в Мета-вики.]]''
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Voting 2|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Voting 2}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;''

Добрый день, 

[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised_enforcement_guidelines/Voting|Период голосования]] по [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised_enforcement_guidelines|пересмотренному Руководству по обеспечению правоприменения Универсального кодекса поведения]] открыт. Голосование будет проходить в течение двух недель и завершится '''31 января 2023 года''' в '''23.59 UTC'''. Пожалуйста, ознакомьтесь с [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised_enforcement_guidelines/Voter_information|подробной информацией о голосовании, праве на участие в голосовании и о том, как голосовать на странице Мета-вики]].

Для получения подробностей о Руководстве по обеспечению правоприменения и процессе голосования, обратитесь к [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised_enforcement_guidelines/Announcement/Voting_1|предыдущему письму]].

От имени Проектной команды УКП,
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[User:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] - 20:52, 18 ғинуар 2023 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:AAkhmedova (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Movement_Strategy_and_Governance/Delivery/ru&amp;oldid=23887065 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Голосование по пересмотренному Руководству по правоприменению УКП скоро завершится&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Voting 3|Вы можете найти перевод данного сообщения на другие языки в Мета-вики.]]''
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Voting 3|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Voting 3}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;''
Здравствуйте,

'''31 января 2023 года''' в  '''23.59 UTC''' завершится [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Voting|голосование]]   по [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines|пересмотренному Руководству по обеспечению правоприменения Универсального кодекса поведения]]. Подробности о Руководстве по обеспечению правоприменения и процессе голосования в [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Voting 1|предыдущем письме]].

От имени Проектной команды УКП,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[User:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] - 18:51, 30 ғинуар 2023 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:AAkhmedova (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Movement_Strategy_and_Governance/Delivery/ru&amp;oldid=23887065 --&gt;

== Global ban for PlanespotterA320/RespectCE ==

Per the [[m:Global bans|Global bans]] policy, I'm informing the project of this request for comment: [[m:Requests for comment/Global ban for PlanespotterA320 (2) ]] about banning a member from your community. Thank you.--[[User:Lemonaka|Lemonaka]] ([[User talk:Lemonaka|talk]]) 21:40, 6 February 2023 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Zabe@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Lemonaka/Massmessagelist&amp;oldid=24501599 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Результаты голосования по пересмотренному Руководству по обеспечению правоприменения УКП&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Результаты голосования по [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised_enforcement_guidelines |пересмотренному Руководству по обеспечению правоприменения Универсального кодекса поведения]] в рамках всего сообщества были подсчитаны и тщательно проверены. Мы благодарим всех, кто принял участие в голосовании.

В результате голосования 3097 участников из 146 сообществ Викимедиа, 76% голосов были поданы за Руководство по обеспечению правоприменения, а 24% - против. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised_enforcement_guidelines/Voting_statistics|Статистика]] голосования опубликована. Более подробная информация о комментариях, полученных в ходе голосования, будет опубликована в ближайшее время.

Результаты и комментарии, собранные в течение голосования, будут направлены в Совет попечителей для рассмотрения. Ожидается, что процесс рассмотрения Советом будет завершен в марте 2023 года. Мы проинформируем вас, когда процесс рассмотрения будет завершён.

От имени проектной команды УКП,
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[User:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] - 19:42, 15 февраль 2023 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:AAkhmedova (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Movement_Strategy_and_Governance/Delivery/ru&amp;oldid=23887065 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Период обратной связи с сообществами для обновления Условий использования Викимедиа&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours/Announcement|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]''
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours/Announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours/Announcement|}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;''

Добрый день,

[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_department|Юридический отдел Фонда Викимедиа]] проводит период обратной связи с членами сообществ по обсуждению обновления Условий использования Викимедиа.

[[:foundation:Special:MyLanguage/Terms of Use|Условия использования (УИ)]] – это юридические условия, которые регулируют использование веб-сайтов размещенных Фондом Викимедиа. Вы можете поделиться отзывами о проекте предложения с февраля по апрель. Проект предложения будет переведен на несколько языков. Письменные отзывы будут приниматься на всех языках.

Данное обновление связано с несколькими моментами:
* Внедрение Универсального кодекса поведения
* Обновление текста проекта в соответствии с лицензией Creative Commons BY-SA 4.0
* Предложение по более эффективному решению проблемы нераскрытого платного редактирования
* Приведение наших условий в соответствие с действующими и недавно принятыми законами, влияющими на Фонд, включая Европейский закон о цифровых услугах.

В рамках периода обратной связи будут проведены две встречи (часы обсуждений): первая - 2 марта, вторая - 4 апреля. 

Для получения более подробной информации, пожалуйста, пройдите по ссылкам ниже:
* [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update|Сравнение предлагаемого обновления УИ]]
* [[m:Talk:Terms of use|Страница для ваших отзывов]]
* Информация об организуемых [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours|встречах (часы обсуждений)]]

От имени Юридического отдела Фонда Викимедиа,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[User:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] - 20:17, 21 февраль 2023 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:AAkhmedova (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Movement_Strategy_and_Governance/Delivery/ru&amp;oldid=23887065 --&gt;

=== Первое обсуждение обновлений Условий использования Фонда Викимедиа состоится 2 марта в 17.00 UTC===

Напоминаем, что Юридический отдел Фонда Викимедиа проводит [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Legal_department/2023_ToU_updates/Office_hours/ru встречи с членами сообществ] для обсуждения обновлений [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Legal_department/2023_ToU_updates/Proposed_update Условий использования Викимедиа]. Первая встреча состоится сегодня, '''2 марта''', в '''17:00 UTC по 18:30 UTC'''. 

Приглашаем вас принять участие в обсуждении. Пожалуйста, обратите внимание, что рабочий язык встреч – английский. Во встречах на ваши вопросы будут отвечать члены Юридического отдела Фонда Викимедиа. Подробнее [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Legal_department/2023_ToU_updates/Office_hours/ru на странице Мета].
--[[Ҡатнашыусы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:AAkhmedova (WMF)|әңгәмә]]) 12:24, 2 март 2023 (UTC)

== Editing news 2023 #1 ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;&lt;i&gt;[[m:Special:MyLanguage/VisualEditor/Newsletter/2023/February|Прочитайте это на другом языке]] • [[m:Special:MyLanguage/VisualEditor/Newsletter|Подписной лист на этот многоязычный информационный бюллетень]]&lt;/i&gt;

Этот бюллетень включает два ключевых обновления о работе команды [[mw:Special:MyLanguage/Editing team|Редактирование]]:

# Команда редактирования завершит добавление новых возможностей в проект [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project|Страницы беседы]] и развернет его.
# Они начинают новый проект, [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Проверка редактирования]].

&lt;strong&gt;Проект разговорных страниц&lt;/strong&gt;
[[File:Page Frame Features on desktop.png|alt=Скриншот, показывающий изменения дизайна страницы обсуждения, которые в настоящее время доступны в качестве бета-функций во всех википроектах Викимедиа. Эти функции включают информацию о количестве людей и комментариев в каждом обсуждении.|thumb|300px|Некоторые из предстоящих изменений]]

Команда редакторов почти закончила первый этап проекта [[mw:Special:MyLanguage/Talk_pages_project|Страницы беседы]]. Почти все [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|новые функции]] уже доступны в [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Бета-версия функции для {{int:discussiontools-preference-label}}]].

Он показывает информацию об активности обсуждения, например, дату последнего комментария. Вскоре появится новая кнопка &quot;{{int:skin-action-addsection}}&quot;. Вы сможете отключить их в [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion]]. Пожалуйста, [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Talk_pages_project/Usability#c-PPelberg_(WMF)-20230215001000-Feedback:_Proposed_Revisions_to_%22Add_topic%22_button|скажите им, что вы думаете]].

[[File:Daily edit completion rates mobile talk pages.png|thumb|300px|Ежедневная скорость завершения редактирования по тестовым группам: DiscussionTools (тестовая группа) и наложение MobileFrontend (контрольная группа)]]

Завершился A/B-тест для [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Mobile|{{int:discussiontools-preference-label}} на мобильном сайте]]. Редакторы были [[mw:Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Mobile#Status_Updates|более успешны с {{int:discussiontools-preference-label}}]]. Команда редакторов включает эти функции для всех редакторов на мобильном сайте.

&lt;strong&gt;Новый проект: Проверка редактирования&lt;/strong&gt;

Команда редакторов начинает [[mw:Special:MyLanguage/Edit check| проект помощи новым редакторам Википедии]]. Он поможет людям выявить некоторые проблемы до того, как они нажмут &quot;{{int:publishchanges}}&quot;. Первый инструмент будет поощрять людей добавлять ссылки, когда они добавляют новый контент. Пожалуйста, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist|смотрите]] на этой странице для получения дополнительной информации. Вы можете [[mw:Special:MyLanguage/Editing_team/Community_Conversations#20230303|присоединяйтесь к конференц-звонку по 3&amp;nbsp;March&amp;nbsp;2023]], чтобы узнать больше.&lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

–[[User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] ([[User talk:Whatamidoing (WMF)|{{int:Talkpagelinktext}}]]) 23:24, 22 февраль 2023 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Quiddity (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/VisualEditor/Newsletter/Wikis_with_VE&amp;oldid=24611966 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Your wiki will be in read only soon&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Прочитать это сообщение на другом языке]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

[[foundation:|Фонд Викимедиа]] проверяет переключение между основным и вторичным дата-центром. Это гарантирует, что Википедия и другие вики-проекты Викимедиа смогут оставаться доступными даже после катастрофы. Чтобы убедиться, что всё работает, технологическому отделу Викимедиа нужны плановые испытания. Это тестирование покажет, возможно ли надёжно переключиться между центрами обработки данных (ЦОД). Это требует от многих рабочих групп подготовки к тесту и готовности исправить любые непредвиденные проблемы. 

Весь трафик будет переключен '''{{#time:j xg|2023-03-01|ru}}'''. Тестирование начнётся в '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2023-03-01T14:00|en}} {{#time:H:i e|2023-03-01T14:00}}]'''.

К сожалению, ввиду некоторых ограничений движка [[mw:Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], редактирование будет остановлено в течение этих двух переключений. Приносим свои извинения за задержку в работе. Мы работаем над тем, чтобы сократить такие работы в будущем. 

'''В течение короткого промежутка времени вы сможете читать, но не сможете редактировать все вики-сайты.'''

*День переключения — {{#time:l j xg Y|2023-03-01|ru}}. Оно продлится не более часа.
*При попытке отредактировать или сохранить страницы в течение этого времени вы увидите сообщение об ошибке. Мы надеемся, что правки в этот период не будут потеряны, но не можем этого гарантировать. Если вы увидите сообщение об ошибке, пожалуйста, подождите, пока всё не восстановится. После этого вы сможете сохранить свою правку. Но на всякий случай мы рекомендуем вам сделать копию ваших изменений.

''Побочные эффекты'':

*Фоновые задания будут выполняться замедленно, а некоторые могут быть отклонены. Красные ссылки могут также обновляться с замедлением. Если вы создаёте статью, на которую уже есть ссылки откуда-то, то такие ссылки будут оставаться красными дольше, чем обычно. Некоторые долго выполняющиеся скрипты необходимо будет остановить.
* Мы ожидаем, что развёртывание кода произойдет так же, как и на любой другой неделе. Однако могут происходить некоторые зависания кода, если впоследствии этого потребует данная операция.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] будет недоступен примерно 90 минут.

При необходимости эти планы могут быть отложены.  Вы можете [[wikitech:Switch_Datacenter|посмотреть расписание на wikitech.wikimedia.org]]. О любых изменениях будет сообщено в расписании. Там же будет дополнительная информация об этом. За 30 минут до начала переноса во всех проектах будет показан баннер-предупреждение. '''Пожалуйста, поделитесь этой информацией с вашим сообществом.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;span dir=ltr&gt;[[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[m:User talk:Trizek (WMF)|{{int:talk}}]])&lt;/span&gt; 21:20, 27 февраль 2023 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Trizek (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=24390465 --&gt;

== Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2023: We are back! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[File:UCDM 2023 promo.png|180px|right]]
{{int:please-translate}}

Hello, dear Wikipedians!&lt;br/&gt;

[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|Ministry of Foreign Affairs of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the third edition of writing challenge &quot;'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2023|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from 1st until 31st March 2023. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contribution in every language! The most active contesters will receive [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2023/Prizes|prizes]].&lt;br/&gt;

We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[m:CentralNotice/Request/UCDM 2023|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge!
&lt;/div&gt;
[[m:User:ValentynNefedov (WMUA)|ValentynNefedov (WMUA)]] ([[m:User talk:ValentynNefedov (WMUA)|talk]]) 07:58, 1 March 2023 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:ValentynNefedov (WMUA)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=23942484 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Wikimania 2023 Welcoming Program Submissions&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;wikimania-program-submissions&quot;/&gt;[[File:Wikimedia_Singapore_Logo.svg|right|frameless]]Do you want to host an in-person or virtual session at Wikimania 2023? Maybe a hands-on workshop, a lively discussion, a fun performance, a catchy poster, or a memorable lightning talk? [[wmania:Special:MyLanguage/2023:Program/Submissions|'''Submissions are open until March 28''']]. The event will have dedicated hybrid blocks, so virtual submissions and pre-recorded content are also welcome. If you have any questions, please join us at an upcoming conversation on March 12 or 19, or reach out by email at wikimania@wikimedia.org or on Telegram. More information on-wiki.&lt;section end=&quot;wikimania-program-submissions&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:CKoerner (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=24390465 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Совет попечителей ратифицировал Руководство по правоприменению УКП&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement - Board ratification|Вы можете найти перевод данного сообщения на другие языки в Мета-вики.]]''
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement - Board ratification|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement - Board ratification}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;''

Здравствуйте, важные новости относительно Руководства по правоприменению УКП:

Голосование по Руководству по правоприменению в январе 2023 года показало, что Руководство по правоприменению одобрено большинством. Поступило 369 замечаний, по которым скоро будет предоставлена детальная сводка. Всего проголосовало чуть более трех тысяч (3097) участников, из которых 76% одобрили Руководство по правоприменению. Вы можете ознакомиться со '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised_enforcement_guidelines/Voting_statistics|статистикой по голосованию в Meta-wiki]]'''.

Возросший уровень поддержки показывает Совету попечителей, что текущая версия обозначила решение вопросов, поднятых во время последнего пересмотра в 2022 году. Совет попечителей ратифицировал Руководство по правоприменению. [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Approval_of_Universal_Code_of_Conduct_Enforcement_Guidelines Резолюция размещена в вики Фонда], и вы также можете более детально ознакомиться с [https://diff.wikimedia.org/2023/03/21/the-enforcement-guidelines-received-strong-support-from-the-community-what-happens-next/ процессом пересмотра Руководства по правоприменению в 2023 году в Diff.]

Будут объявлены дальнейшие действия по работе с важными рекомендациями, обозначенными в Руководстве по правоприменению. Подробности по планам работ скоро поступят. Благодарим вас за вашу заинтересованность и участие. 

От имени проектной команды УКП,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[User:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] - 11:41, 24 март 2023 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:AAkhmedova (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Movement_Strategy_and_Governance/Delivery/ru&amp;oldid=23887065 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt; Отчет по отзывам участников голосования по ратификации Руководства по правоприменению УКП&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Voting/Report/Email|Вы можете найти перевод данного сообщения на другие языки в Мета-вики.]]''
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Voting/Report/Email|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Voting/Report/Email}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;''

Добрый день,

Проектная команда по Универсальному кодексу поведения завершила анализ отзывов, полученных во время ратификационного голосования по [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines|пересмотренному Руководству по правоприменению Универсального кодекса поведения]]. 

У всех участников голосования была возможность предоставить комментарии относительно содержания пересмотренного Руководства по обеспечению правоприменения. Всего 369 участников оставили комментарии на 18 языках по сравнению с 657 комментариями на 27 языках в 2022 году. Команда «Доверие и безопасность» завершила анализ комментариев, разделив отзывы по категориям и обозначив основные  темы и области, требующие внимания. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Voter comments report|Переведенные версии отчета доступны здесь на Мета-вики]]'''. Пожалуйста, помогите перевести на ваш язык. 

Мы выражаем благодарность всем, кто принял участие в голосовании и обсуждениях. Более подробную информацию по Универсальному кодексу поведения и Руководству по правоприменению можно найти на Мета-вики.

От имени проектной команды Универсального кодекса поведения,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[User:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] - 08:37, 3 апрель 2023 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:AAkhmedova (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Movement_Strategy_and_Governance/Delivery/ru&amp;oldid=23887065 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Напоминание: Встреча по обсуждению обновлений Условий использования Викимедиа&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours/Reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]''
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours/Reminder|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours/Reminder|}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;''

Всем привет,

Напоминаем, что Юридический отдел [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_department|Фонда Викимедиа]] проводит [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours|встречи]] с членами сообществ для обсуждения [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_department/2023_ToU_updates/Proposed_update|обновлений Условий использования Викимедиа]].

Вторая встреча пройдет сегодня,''' 4 апреля, с 17:00 UTC до 18:30 UTC'''. Подробнее [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours|на странице Мета]].

Приглашаем вас принять участие в обсуждении. Пожалуйста, обратите внимание, что рабочий язык встреч – английский. Во встречах на ваши вопросы будут отвечать члены Юридического отдела Фонда Викимедиа.

От имени Юридического отдела Фонда Викимедиа,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[User:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] - 08:29, 4 апрель 2023 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:AAkhmedova (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Movement_Strategy_and_Governance/Delivery/ru&amp;oldid=23887065 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt; Начало обсуждений по вопросу ратификации Устава движения&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Movement Charter/Ratification/Ratification methodology review launch|Вы можете найти перевод данного сообщения на другие языки на Мета-вики.]]''

Здравствуйте,

[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee|Комитет по разработке Устава движения]] с 10 по 28 апреля 2023 года проводит ранний сбор предложений и вопросов со всего движения Викимедиа по [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Ratification|предложенной методологии ратификации Устава движения]]. Согласно графику, ратификация [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|Устава движения]] должна состояться в начале 2024 года. 

'''Комитет приглашает членов сообщества ответить на [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Ratification|шесть вопросов]]. Желающие могут поделиться отзывами на странице [[m:Special:MyLanguage/Talk:Movement Charter|обсуждения в Мета]] или на [https://forum.movement-strategy.org/t/movement-charter-ratification-methodology-community-review-from-10-28-april-2023/2930 форуме Стратегии движения].

'''Часы обсуждений'''

Комитет приглашает всех, кто хочет поделиться отзывами о предлагаемой методологии, присоединиться к встречам членов Комитета с сообществами:
* [[m:Special:MyLanguage/Movement_Charter/Community_Consultation#Community_conversation_#1:_18_April,_2023_at_10.00_UTC|Первая встреча с сообществами]]: '''18 апреля, 10:00 UTC''' ([https://zonestamp.toolforge.org/1681812036 по Вашему местному времени])
* [[m:Special:MyLanguage/Movement_Charter/Community_Consultation#Community_conversation_#2:_24_April_2023_at_17.00_UTC|Вторая встреча с сообществами]]: '''24 апреля в 17:00 UTC''' ([https://zonestamp.toolforge.org/1682355603 по Вашему местному времени])

Язык часов обсуждений английский. [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Community Consultation|Пожалуйста, прокомментируйте]], если Вам нужна языковая поддержка. Языковой перевод будет предоставлен, если не менее 3 человек выразят желание участвовать с русскоязычного сообщества.

От имени Комитета по разработке Устава движения,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[User:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] - 18:06, 11 апрель 2023 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:AAkhmedova (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Movement_Strategy_and_Governance/Delivery/ru&amp;oldid=23887065 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt; Комитет по выборам набирает новых членов&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt; 
:''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee/Nominations/2023/Announcement|Вы можете найти перевод данного сообщения на другие языки на Мета-вики.]]''
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee/Nominations/2023/Announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections committee/Nominations/2023/Announcement}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;''
Всем привет, 

Комитет по выборам [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections_committee|Фонда Викимедиа]] ищет 2-4 дополнительных членов до 24 апреля, которые могут помочь в процессе выбора членов в Совет попечителей Фонда Викимедиа.

В настоящее время планируются выборы в Совет попечителей Фонда Викимедиа на 2024 год. Новые члены приглашаются присоединиться к Комитету по выборам. Комитет по выборам контролирует процесс отбора мест в Совет попечителей сообщества. Присоединяйтесь к комитету и поделитесь своими ценными навыками и идеями в процессе отбора членов в Попечительский совет.

В [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Board_of_Trustees|Совете Фонда Викимедиа]] есть восемь мест, выбранных сообществом и аффилированными организациями (Affiliates). В 2024 году Комитет по выборам будет проводить процесс отбора на места, выбранные сообществами и аффилированными организациями, срок полномочий которых истекает. Этот процесс будет поддерживаться Фондом Викимедиа.

Члены Комитета по выборам назначаются на трехлетний срок и должны подписать [[phab:L37| соглашение о конфиденциальности]]. Члены комитета могут рассчитывать на 2-5 часов в неделю до начала процесса отбора и 5-8 часов в неделю во время процесса отбора.

Как член Комитета по выборам, в ваши обязанности будет входить:

* Участие в онлайн-встречах в период до следующих выборов (середина 2024 года)
* Участие в вводном онлайн обучении в мае-июне 2023 года
* Работа с Комитетом по выполнению его [[foundation:Special:MyLanguage/Elections_Committee_Charter|других обязанностей]].

Новые члены должны иметь следующие качества:

* Свободное владение английским языком
* Взаимодействие по электронной почте
* Знания о движении и управлении движением

Если Вы хотите выступить добровольцем на эту роль, пожалуйста, '''предложите свою кандидатуру до 24 апреля 2023 года 23:59 [[:en:Anywhere on Earth|AoE (Anywhere on Earth)]] на [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Nominations/2023|Мета-вики]]'''.

Полное объявление можно [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Board_noticeboard/Wikimedia_Foundation_Elections_Committee_-_2023_Call_for_New_Members|'''прочитать здесь''']]. Заранее благодарим за вашу заинтересованность! Если Вы не заинтересованы, но знаете кого-то, кто может быть заинтересован, поделитесь с ними этим объявлением. Пожалуйста, дайте мне знать, если у Вас есть вопросы.

От имени Комитета по выборам,&lt;br /&gt;&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[User:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] - 22:54, 14 апрель 2023 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:AAkhmedova (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Movement_Strategy_and_Governance/Delivery/ru&amp;oldid=23887065 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Ваша вики будет доступна только в режиме чтения&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Прочитать это сообщение на другом языке]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

[[foundation:|Фонд Викимедиа]] проверяет переключение между основным и вторичным дата-центром. Это гарантирует, что Википедия и другие вики-проекты Викимедиа смогут оставаться доступными даже после катастрофы. Чтобы убедиться, что всё работает, технологическому отделу Викимедиа нужны плановые испытания. Это тестирование покажет, возможно ли надёжно переключиться между центрами обработки данных (ЦОД). Это требует от многих рабочих групп подготовки к тесту и готовности исправить любые непредвиденные проблемы. 

Весь трафик будет переключен '''{{#time:j xg|2023-04-26|ru}}'''. Тестирование начнётся в '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2023-04-26T14:00|en}} {{#time:H:i e|2023-04-26T14:00}}]'''.

К сожалению, ввиду некоторых ограничений движка [[mw:Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], редактирование будет остановлено в течение этих двух переключений. Приносим свои извинения за задержку в работе. Мы работаем над тем, чтобы сократить такие работы в будущем. 

'''В течение короткого промежутка времени вы сможете читать, но не сможете редактировать все вики-сайты.'''

*День переключения — {{#time:l j xg Y|2023-04-26|ru}}. Оно продлится не более часа.
*При попытке отредактировать или сохранить страницы в течение этого времени вы увидите сообщение об ошибке. Мы надеемся, что правки в этот период не будут потеряны, но не можем этого гарантировать. Если вы увидите сообщение об ошибке, пожалуйста, подождите, пока всё не восстановится. После этого вы сможете сохранить свою правку. Но на всякий случай мы рекомендуем вам сделать копию ваших изменений.

''Побочные эффекты'':

*Фоновые задания будут выполняться замедленно, а некоторые могут быть отклонены. Красные ссылки могут также обновляться с замедлением. Если вы создаёте статью, на которую уже есть ссылки откуда-то, то такие ссылки будут оставаться красными дольше, чем обычно. Некоторые долго выполняющиеся скрипты необходимо будет остановить.
* Мы ожидаем, что развёртывание кода произойдет так же, как и на любой другой неделе. Однако могут происходить некоторые зависания кода, если впоследствии этого потребует данная операция.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] будет недоступен примерно 90 минут.

При необходимости эти планы могут быть отложены.  Вы можете [[wikitech:Switch_Datacenter|посмотреть расписание на wikitech.wikimedia.org]]. О любых изменениях будет сообщено в расписании. Там же будет дополнительная информация об этом. За 30 минут до начала переноса во всех проектах будет показан баннер-предупреждение. '''Пожалуйста, поделитесь этой информацией с вашим сообществом.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:41, 21 апрель 2023 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:UOzurumba (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=24748237 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Seeking volunteers for the next step in the Universal Code of Conduct process&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt; 
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/U4C Building Committee/Nominations/Announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/U4C Building Committee/Nominations/Announcement}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;''

Hello,

As follow-up to [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimedia-l@lists.wikimedia.org/message/IOMVS7W75ZYMABQGOQ2QH2JAURC3CHGH/ the message about the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines] by Wikimedia Foundation Board of Trustees Vice Chair, Shani Evenstein Sigalov, I am reaching out about the next steps. I want to bring your attention to the next stage of the Universal Code of Conduct process, which is forming a building committee for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C). I invite community members with experience and deep interest in community health and governance to nominate themselves to be part of the U4C building committee, which needs people who are:

* Community members in good standing
* Knowledgeable about movement community processes, such as, but not limited to, policy drafting, participatory decision making, and application of existing rules and policies on Wikimedia projects
* Aware and appreciative of the diversity of the movement, such as, but not limited to, languages spoken, identity, geography, and project type
* Committed to participate for the entire U4C Building Committee period from mid-May - December 2023
* Comfortable with engaging in difficult, but productive conversations
* Confidently able to communicate in English

The Building Committee shall consist of volunteer community members, affiliate board or staff, and Wikimedia Foundation staff.

The Universal Code of Conduct has been a process strengthened by the skills and knowledge of the community and I look forward to what the U4C Building Committee creates. If you are interested in joining the Building Committee, please either [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/U4C_Building_Committee/Nominations|sign up on the Meta-Wiki page]], or contact ucocproject[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org by May 12, 2023. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/U4C_Building_Committee|Read more on Meta-Wiki]]'''.

Best regards,&lt;br /&gt;&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[User:Xeno (WMF)|Xeno (WMF)]] 19:00, 26 апрель 2023 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Xeno (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=24941045 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Процедура отбора членов Учредительного комитета U4C&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Следующей стадией процесса внедрения Универсального кодекса поведения является создание Учредительного комитета для разработки устава для Координационного комитета УКП (U4C). Члены Учредительного комитета были отобраны. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/U4C_Building_Committee|Ознакомьтесь с составом и узнайте о предстоящей работе в Мета-вики]].&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Project|UCoC Project Team]], 04:20, 27 май 2023 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:RamzyM (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=25018085 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt; Объявляем новых членов Избирательной комиссии&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt; 
:''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members|Вы можете найти это сообщение, переведенное на другие языки, на Meta-wiki.]]''
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;''
Приветствую вас, 

Мы рады объявить [[listarchive:list/wikimedia-l@lists.wikimedia.org/message/4TALOUFPAP2VDBR27GKRVOP7IGQYU3DB/|о новых членах и советниках Избирательной комиссии]]. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections_committee|Избирательный комитет]] помогает в разработке и внедрении процесса отбора попечителей, отобранных Сообществом и аффилированными лицами, в Совет попечителей Фонда Викимедиа. После открытого процесса выдвижения наиболее сильные кандидаты пообщались с Правлением, и четырем кандидатам было предложено войти в состав Избирательной комиссии. Еще четырем кандидатам было предложено принять участие в качестве консультантов. 

Спасибо всем членам сообщества, которые представили свои имена на рассмотрение. Мы с нетерпением ожидаем совместной работы с Избирательной комиссией в ближайшем будущем.

От имени Совета попечителей Фонда Викимедиа,&lt;br /&gt;&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 17:59, 28 июнь 2023 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:RamzyM (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=25018085 --&gt;

== Deploying the Phonos in-line audio player to your Wiki ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{{int:Hello}}!

Apologies if this message is not in your language, {{int:Please-translate}} to your language.

This wiki will soon be able to use the [[mw:Help:Extension:Phonos#Inline_audio_player_mode|inline audio player]] implemented by the [[mw:Extension:Phonos|Phonos]] extension. This is part of fulfilling a wishlist proposal of providing [[m:Community_Wishlist_Survey_2022/Multimedia_and_Commons/Audio_links_that_play_on_click|audio links that play on click]].

With the inline audio player, you can add text-to-speech audio snippets to wiki pages by simply using a tag:
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
&lt;phonos file=&quot;audio file&quot; label=&quot;Listen&quot;/&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;
The above tag will show the text next to a speaker icon, and clicking on it will play the audio instantly without taking you to another page. A common example where you can use this feature is in adding pronunciation to words as illustrated on the [[wiktionary:en:English#Pronunciation|English Wiktionary]] below.

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{audio|en|En-uk-English.oga|Audio (UK)}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

Could become:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
&lt;phonos file=&quot;En-uk-English.oga&quot; label=&quot;Audio (UK)&quot;/&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;

The inline audio player will be available in your wiki in 2 weeks time; in the meantime, we would like you to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Phonos|read about the features]] and give us feedback or ask questions about it in this [[mw:Help_talk:Extension:Phonos|talk page]].

Thank you!&lt;/div&gt;
&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]], on behalf of the Foundation's Language team&lt;/bdi&gt;
&lt;/div&gt;

02:26, 27 июль 2023 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:UOzurumba (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_announcement_list_(In-line_audio_player)&amp;oldid=25350821 --&gt;

[[m:User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]

ba:Был вики тиҙҙән [[mw:Extension:Phonos|Phonos]] ҡушымтаһы ярҙамында тормошҡа ашырылған [[mw:Help:Extension:Phonos#Inline_audio_player_mode|аудиоплеер]] ҡуллана башлаясаҡ. Был википедияла аудиоҡушымталар эшләргә тигән  теләкте тормошҡа ашырыуҙың бер өлөшө булып тора һәм [[m:Community_Wishlist_Survey_2022/Multimedia_and_Commons/Audio_links_that_play_on_click|аудио рәсеменә баҫҡанда башҡарыла]]. Түбәндәге тэгты ҡулланып, вики-биттәге тексҡа аудиофрагменттар өҫтәргә мөмкин:
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
&lt;phonos file=&quot;audio file&quot; label=&quot;Тыңларға&quot;/&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;

Юғарыла күрһәтелгән тег тауышты башҡарыу төймәһе эргәһендәге тексты күрһәтәсәк, һәм уны баҫҡанда тауыш башҡа биткә күсмәйенсә яңғыраясаҡ. [[wiktionary:en:English#Pronunciation|Инглиз Викиһүҙлеге]]ндә һүҙҙәрҙең әйтелешен өҫтәү — был функцияның киң ҡулланылған миҫалы булып тора.

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{audio|en|En-uk-English.oga|Audio (UK)}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

Буласаҡ:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
&lt;phonos file=&quot;En-uk-English.oga&quot; label=&quot;Audio (UK)&quot;/&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;

Индерелгән аудиоплеер ике аҙнанан һеҙҙең викиҙа буласаҡ; ә әлегә функциялар тураһында уҡып [[mw:Help_talk:Extension:Phonos|фекер алышыу]] битендә теләктәрегеҙҙе һәм баһағыҙҙы яҙыуҙы һорайбыҙ.

--[[Ҡатнашыусы:ZUFAr|ZUFAr]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:ZUFAr|әңгәмә]]) 04:29, 27 июль 2023 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Рассмотрение Устава Координационного комитета по Универсальному кодексу поведения&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt; 
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/U4C Building Committee/Announcement - Review|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/U4C Building Committee/Announcement - Review}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;''
Здравствуйте,

Мы рады обнародовать следующий этап в работе по [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Универсальному кодексу поведения]]. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|Черновой вариант Устава Координационного комитета по Универсальному кодексу поведения]] в настоящий момент готов для вашего рассмотрения. 

[[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines|Руководство по правоприменению]] требует, чтобы структурная единица в форме Учредительного комитета составила черновой вариант устава, описывающего процедуры и подробности работы глобального комитета, названного [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines#4._UCoC_Coordinating_Committee_(U4C)|Координационный комитет по Универсальному кодексу поведения (U4C)]]. В течение последних двух месяцев Учредительный комитет U4C работал вместе единой группой, чтобы обсудить и подготовить черновик устава U4C. Учредительный комитет U4C в настоящий момент ожидает отзывы по черновику устава вплоть до 22 сентября 2023 года. После этой даты Учредительный комитет U4C по мере необходимости внесет изменения в устав, а открытое голосование в рамках сообщества будет проведено через некоторое время после.

Примите участие в обсуждении во время [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/U4C Building Committee#Conversation hours|часов обсуждений]] или в [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|Мета-вики]].

С уважением,&lt;br /&gt;&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]], on behalf of the U4C Building Committee, 15:35, 28 Август 2023 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:RamzyM (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=25392152 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Ваша вики будет доступна только в режиме чтения&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Прочитать это сообщение на другом языке]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

[[foundation:|Фонд Викимедиа]] будет переключать трафик между своими центрами обработки данных. Это гарантирует, что Википедия и другие вики-проекты Викимедиа смогут оставаться доступными даже после катастрофы. Чтобы убедиться, что всё работает, технологическому отделу Викимедиа нужны плановые испытания. Это тестирование покажет, возможно ли надёжно переключиться между центрами обработки данных (ЦОД). Это требует от многих рабочих групп подготовки к тесту и готовности исправить любые непредвиденные проблемы. 

Весь трафик будет переключен '''{{#time:j xg|2023-09-20|ru}}'''. Тестирование начнётся в '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2023-09-20T14:00|en}} {{#time:H:i e|2023-09-20T14:00}}]'''.

К сожалению, ввиду некоторых ограничений движка [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], редактирование будет остановлено в течение этих двух переключений. Приносим свои извинения за задержку в работе. Мы работаем над тем, чтобы сократить такие работы в будущем. 

'''В течение короткого промежутка времени вы сможете читать, но не сможете редактировать все вики-сайты.'''

*День переключения — {{#time:l j xg Y|2023-09-20|ru}}. Оно продлится не более часа.
*При попытке отредактировать или сохранить страницы в течение этого времени вы увидите сообщение об ошибке. Мы надеемся, что правки в этот период не будут потеряны, но не можем этого гарантировать. Если вы увидите сообщение об ошибке, пожалуйста, подождите, пока всё не восстановится. После этого вы сможете сохранить свою правку. Но на всякий случай мы рекомендуем вам сделать копию ваших изменений.

''Побочные эффекты'':

*Фоновые задания будут выполняться замедленно, а некоторые могут быть отклонены. Красные ссылки могут также обновляться с замедлением. Если вы создаёте статью, на которую уже есть ссылки откуда-то, то такие ссылки будут оставаться красными дольше, чем обычно. Некоторые долго выполняющиеся скрипты необходимо будет остановить.
* Мы ожидаем, что развёртывание кода произойдет так же, как и на любой другой неделе. Однако могут происходить некоторые зависания кода, если впоследствии этого потребует данная операция.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] будет недоступен примерно 90 минут.

При необходимости эти планы могут быть отложены. Вы можете [[wikitech:Switch_Datacenter|посмотреть расписание на wikitech.wikimedia.org]]. О любых изменениях будет сообщено в расписании. Там же будет дополнительная информация об этом. За 30 минут до начала переноса во всех проектах будет показан баннер-предупреждение. '''Пожалуйста, поделитесь этой информацией с вашим сообществом.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

[[User:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]] ([[m:User talk:Trizek (WMF)|talk]]) 09:23, 15 сентябрь 2023 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Trizek (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=25018086 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;== Возможности для назначения открываются в АффКом, в комитет Омбудсмена и Комитета по Рассмотрению Дел ==&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;div style=&quot;margin:.2em 0 .5em;margin-{{#switch:{{PAGELANGUAGE}}|ar|arc|ary|arz|azb|bcc|bgn|ckb|bqi|dv|fa|fa-af|glk|ha-arab|he|kk-arab|kk-cn|ks|ku-arab|ms-arab|mzn|pnb|prd|ps|sd|ug|ur|ydd|yi=right|left}}:3ex;&quot;&gt;
[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short|''Вы можете найти перевод этого сообщения на другие языки на Мета-вики''.]]

''&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/span&gt;''&lt;/div&gt;

Всем привет! [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Комитет по присоединению]] (АффКом), [[m:Special:MyLanguage/Ombuds_commission|Комиссия омбудсменов]] и [[m:Special:MyLanguage/Trust_and_Safety/Case_Review_Committee|Комитет по рассмотрению дел]] ищут новых членов. Эти добровольческие группы оказывают важную структурную и надзорную поддержку сообществу и движению. Людям предлагается выдвигать свои кандидатуры самостоятельно или поощрять других, которые, по их мнению, могли бы внести свой вклад в эти группы, подавать заявки на членство. Более подробную информацию о ролях групп, необходимых навыках и возможности подать заявку можно найти на [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments|странице Мета-Вики]]. 

От имени команды Поддержки Комитетов,&lt;br /&gt;&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
~ [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 16:41, 9 октябрь 2023 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Keegan (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=25570445 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Просмотрите и прокомментируйте пакет правил отбора Попечительского совета Фонда Викимедиа на 2024 год.&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/wiki/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short| Вы можете найти перевод данного сообщения на другие языки на Мета-вики.]]''
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/wiki/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:wiki/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;''
Уважаемые участники, 

Пожалуйста, просмотрите и прокомментируйте пакет правил отбора Попечительского совета Фонда Викимедиа до 29 октября 2023 года. Пакет правил отбора основан на более старых версиях, разработанных Избирательной комиссией, и будет использоваться при выборе Попечительского совета в 2024 году. Предоставление ваших комментариев сейчас поможет им обеспечить более плавный и лучший процесс выбора Правления. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|Подробнее на странице в Мета-вики]].

С уважением,

Кэти Чан &lt;br&gt;
председатель Избирательной комиссии&lt;br /&gt;&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

01:12, 17 октябрь 2023 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:RamzyM (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=25570445 --&gt;

== Техническая просьба ==
Заметил, что в Вашем разделе не открываются картинки в мобильной версии. В русской Википедии была похожая проблема, её описание и решение: https://w.wiki/7vRR . Это очень неудобно, если читаешь из телефона. [[User:Kaganer|Kaganer]], [[User:ZUFAr|ZUFAr]], я заметил, что у Вас флаги администратора интерфейса и инженера, не могли бы вы исправить проблему? За русский язык извиняюсь, на башкирском не говорю. [[Махсус:Өлөштәр/141.101.21.163|141.101.21.163]] 20:33, 27 октябрь 2023 (UTC)
: [https://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-directLinkToCommons.js&amp;diff=prev&amp;oldid=1257821 Обновил код], [https://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadgets-definition&amp;diff=prev&amp;oldid=1257822 отключил гаджет для мобильной версии]. Проверяйте. [[Ҡатнашыусы:Kaganer|Kaganer]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Kaganer|фекер алышыу]]) 22:34, 27 октябрь 2023 (UTC)
::Теперь всё работает, спасибо :) [[Махсус:Өлөштәр/141.101.21.163|141.101.21.163]] 17:23, 28 октябрь 2023 (UTC)
::: В мобильной версии изображение и текст открываются нормально. В приложении в телефоне до я не мог настроить интерфейс на башкирский язык, хотя в настройках везде убрал русский язык. Сейчас системные сообщения начали появляется на башкирском языке. Возможно, тоже связано в обновлением кода. Спасибо!--[[Ҡатнашыусы:ZUFAr|ZUFAr]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:ZUFAr|фекер алышыу]]) 22:46, 28 октябрь 2023 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Скоро: Предпросмотр ссылок&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;ReferencePreviewsDefault&quot;/&gt;
[[File:Example_of_a_Reference_Preview.png|right|300px]]
В ближайшее время в Вашей вики появится новая функция: Предпросмотр ссылок - всплывающие окна для ссылок. Такие всплывающие окна существуют на вики-сайтах как локальные гаджеты уже много лет.  Теперь есть централизованное решение, доступное на всех вики, и совместимое с функцией [[mw:Special:MyLanguage/Page Previews|Предпросмотр страницы]].

Предпросмотр ссылок будет доступен всем, включая читателей. Если Вы не хотите видеть эту функцию, [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Opt-out feature|Вы можете ее отключить]]. Если Вы [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|используете гаджеты]] &quot;Всплывающие подсказки для ссылок&quot; или &quot;Навигация всплывающих окон&quot;, Вы не увидите &quot;Предпросмотр ссылок&quot; до тех пор, пока Вы не отключите гаджет.

Предпросмотр ссылок являлся бета-функцией на многих вики начиная с 2019-го года и функцией по-умолчанию на некоторых вики начиная с 2021-го года. Внедрение функции запланировано на 22-e ноября. 

* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Помощь]] 
* [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|Страница проекта с более подробной информацией (на английском)]]. 
* Отзывы приветствуются [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|на этой странице обсуждений]]. 
-- Для команды [[m:WMDE Technical Wishes|Викимедия Германия &quot;Технические пожелания&quot;]],
&lt;section end=&quot;ReferencePreviewsDefault&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:Johanna Strodt (WMDE)|Johanna Strodt (WMDE)]], 13:11, 15 ноябрь 2023 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Johanna Strodt (WMDE)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_all_village_pumps&amp;oldid=25866958 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;(New) Feature on [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]]: Adding geopoints via QID&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;Body&quot;/&gt;Since September 2022, it is possible to create geopoints using a QID. Many wiki contributors have asked for this feature, but it is not being used much. Therefore, we would like to remind you about it. More information can be found on the [[M:WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Geopoints via QID|project page]]. If you have any comments, please let us know on the [[M:Talk:WMDE Technical Wishes/Geoinformation/Geopoints via QID|talk page]]. – Best regards, the team of Technical Wishes at Wikimedia Deutschland
&lt;section end=&quot;Body&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

[[M:User:Thereza Mengs (WMDE)|Thereza Mengs (WMDE)]] 12:31, 13 декабрь 2023 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Thereza Mengs (WMDE)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_all_village_pumps&amp;oldid=25955829 --&gt;

== Do you use Wikidata in Wikimedia sibling projects? Tell us about your experiences ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''Note: Apologies for cross-posting and sending in English.''

Hello, the '''[[m:WD4WMP|Wikidata for Wikimedia Projects]]''' team at Wikimedia Deutschland would like to hear about your experiences using Wikidata in the sibling projects. If you are interested in sharing your opinion and insights, please consider signing up for an interview with us in this '''[https://wikimedia.sslsurvey.de/Wikidata-for-Wikimedia-Interviews Registration form]'''.&lt;br&gt; 
''Currently, we are only able to conduct interviews in English.''

The front page of the form has more details about what the conversation will be like, including how we would '''compensate''' you for your time.

For more information, visit our ''[[m:WD4WMP/AddIssue|project issue page]]'' where you can also share your experiences in written form, without an interview.&lt;br&gt;We look forward to speaking with you, [[m:User:Danny Benjafield (WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[m:User talk:Danny Benjafield (WMDE)|talk]]) 08:53, 5 January 2024 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WD4WMP/ScreenerInvite&amp;oldid=26027495 --&gt;

== Reusing references: Can we look over your shoulder? ==

''Apologies for writing in English.''

The Technical Wishes team at Wikimedia Deutschland is planning to [[m:WMDE Technical Wishes/Reusing references|make reusing references easier]]. For our research, we are looking for wiki contributors willing to show us how they are interacting with references.

* The format will be a 1-hour video call, where you would share your screen. [https://wikimedia.sslsurvey.de/User-research-into-Reusing-References-Sign-up-Form-2024/en/ More information here].
* Interviews can be conducted in English, German or Dutch.
* [[mw:WMDE_Engineering/Participate_in_UX_Activities#Compensation|Compensation is available]].
* Sessions will be held in January and February.
* [https://wikimedia.sslsurvey.de/User-research-into-Reusing-References-Sign-up-Form-2024/en/ Sign up here if you are interested.]
* Please note that we probably won’t be able to have sessions with everyone who is interested. Our UX researcher will try to create a good balance of wiki contributors, e.g. in terms of wiki experience, tech experience, editing preferences, gender, disability and more. If you’re a fit, she will reach out to you to schedule an appointment.

We’re looking forward to seeing you, [[m:User:Thereza Mengs (WMDE)| Thereza Mengs (WMDE)]]
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Thereza Mengs (WMDE)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_all_village_pumps&amp;oldid=25956752 --&gt;

== Feminism and Folklore 2024 ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;center&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/center&gt;

Dear Wiki Community,

You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition from February 1, 2024, to March 31, 2024 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia.
 
You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a generated list of suggested articles.
 
Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project:
# Create a page for the contest on the local wiki.
# Set up a campaign on '''CampWiz''' tool.
# Create the local list and mention the timeline and local and international prizes.
# Request local admins for site notice.
# Link the local page and the CampWiz link on the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Project Page|meta project page]].

This year, the Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced two new tools to enhance support for the campaign. These tools include the '''Article List Generator by Topic''' and '''CampWiz'''. The Article List Generator by Topic enables users to identify articles on the English Wikipedia that are not present in their native language Wikipedia. Users can customize their selection criteria, and the tool will present a table showcasing the missing articles along with suggested titles. Additionally, users have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Notably, the CampWiz tool will be employed for the project for the first time, empowering users to effectively host the project with a jury. Both tools are now available for use in the campaign. [https://tools.wikilovesfolklore.org/ '''Click here to access these tools''']

Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2024|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2024/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance.
 
We look forward to your immense coordination.
 
Thank you and Best wishes,

'''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024 International Team]]'''

::::Stay connected [[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp; [[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]

&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
--[[Ҡатнашыусы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:MediaWiki message delivery|фекер алышыу]]) 07:26, 18 ғинуар 2024 (UTC)

== Wiki Loves Folklore is back! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

{{int:please-translate}}

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]

Dear Wiki Community,
You are humbly invited to participate in the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024|Wiki Loves Folklore 2024]]''' an international photography contest organized on Wikimedia Commons to document folklore and intangible cultural heritage from different regions, including, folk creative activities and many more. It is held every year from the '''1st till the 31st''' of March.

You can help in enriching the folklore documentation on Commons from your region by taking photos, audios, videos, and [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&amp;campaign=wlf_2024 submitting] them in this commons contest.

You can also [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024/Organize|organize a local contest]] in your country and support us in translating the [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024/Translations|project pages]] to help us spread the word in your native language.

Feel free to contact us on our [[:c:Commons talk:Wiki Loves Folklore 2024|project Talk page]] if you need any assistance. 

'''Kind regards,'''

'''Wiki loves Folklore International Team'''

-- [[Ҡатнашыусы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:MediaWiki message delivery|фекер алышыу]]) 07:26, 18 ғинуар 2024 (UTC)
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Tiven2240@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=23942484 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Голосование по Уставу для Координационного комитета по Универсальному кодексу поведения&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - voting opens|Вы можете найти перевод данного сообщения на дополнительные языки в Мета-вики.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - voting opens}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''
Здравствуйте,

Я пишу вам сегодня, чтобы объявить о начале периода голосования по Уставу для [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Координационного комитета по Универсальному кодексу поведения]] (U4C). Члены сообщества могут в настоящий момент [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter/Voter_information|проголосовать и предоставить отзывы относительно устава посредством SecurePoll]] до 2 февраля 2024 г. Те из вас, кто уже высказывал свое мнение во время разработки [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Руководства по правоприменению УКП]], уже знакомы с данным процессом.

[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|Текущая версия Устава для Координационного комитета по Универсальному кодексу поведения]] доступна в Мета-вики  вместе с переводами на другие языки. 

Ознакомьтесь с уставом, проголосуйте и поделитесь данной информацией с другими в вашем сообществе. Я могу с уверенностью сказать, что Учредительный комитет U4C с нетерпением ждет вашего участия.

От имени Проектной команды УКП,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 18:08, 19 ғинуар 2024 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:RamzyM (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=25853527 --&gt;

== A new feature for previewing references on your wiki ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[File:Page Previews and Reference Previews.png|alt=Montage of two screenshots, one showing the Reference Previews feature, and one showing the Page Previews feature|right|350x350px]]
''Apologies for writing in English. If you can translate this message, that would be much appreciated.''

Hi. As announced some weeks ago &lt;sup&gt;[&lt;nowiki/&gt;[[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/CNPRQE2IG5ZNAVAOHBMF4AXXRLGJE6UT/|1]]] [&lt;nowiki/&gt;[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/46|2]]]&lt;/sup&gt;, Wikimedia Deutschland’s [[m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes]] team introduced [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference_Previews|Reference Previews]] to many wikis, including this one. This feature shows popups for references in the article text.  

While this new feature is already usable on your wiki, most people here are not seeing it yet because your wiki has set [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Relation to gadgets|a gadget as the default]] for previewing references. We plan to remove the default flag from the gadget on your wiki soon. This means: 

* The new default for reference popups on your wiki will be Reference Previews. 
* However, if you want to keep using the gadget, you can still enable it in [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|your personal settings]].
The benefit of having Reference Previews as the default is that the user experience will be consistent across wikis and with the [[mw:Special:MyLanguage/Page_Previews|Page Previews feature]], and that the software will be easier to maintain overall. 

This change is planned for February 14. If you have concerns about this change, [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Reference Previews to become the default for previewing references on more wikis.|please let us know on this talk page]] by February 12. – Kind regards, [[m:User:Johanna Strodt (WMDE)|Johanna Strodt (WMDE)]], 09:30, 23 ғинуар 2024 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Johanna Strodt (WMDE)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johanna_Strodt_(WMDE)/MassMessageRecipients&amp;oldid=26116190 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Остались последние дни, чтобы проголосовать по Уставу для Координационного комитета по Универсальному кодексу поведения&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - voting reminder|Вы можете найти перевод данного сообщения на дополнительные языки в Мета-вики.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - voting reminder}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''
Здравствуйте,

Я пишу вам сегодня для напоминания о том, что период голосования по Уставу для [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Координационного комитета по Универсальному кодексу поведения]] (U4C) завершается '''2 февраля'''. Члены сообщества могут в настоящий момент [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter/Voter_information|проголосовать и предоставить отзывы относительно устава посредством SecurePoll]] до 2 февраля. Те из вас, кто уже высказывал свое мнение во время разработки [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Руководства по правоприменению УКП]], уже знакомы с данным процессом.

[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|Текущая версия Устава для Координационного комитета по Универсальному кодексу поведения]] доступна в Мета-вики  вместе с переводами на другие языки. 

Ознакомьтесь с уставом, проголосуйте и поделитесь данной информацией с другими в вашем сообществе. Я могу с уверенностью сказать, что Учредительный комитет U4C с нетерпением ждет вашего участия.

С уважением,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 17:00, 31 ғинуар 2024 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:RamzyM (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=25853527 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Объявление результатов голосования по ратификации Устава Координационного комитета по УКП&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - results|Перевод данного сообщения на другие языки можно найти в Мета-вики.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - results}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Уважаемые участники,

Благодарю всех за интерес к развитию Универсального кодекса поведения. Сегодня я хочу сообщить вам результаты [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter/Voter_information|ратификационного голосования]] по [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|Уставу Координационного комитета по Универсальному кодексу поведения]]. В ратификационном голосовании участвовало 1746 человек, в числе которых 1249 участников одобрили Устав, а 420 участников - нет. В процессе ратификационного голосования участники могли оставлять отзывы относительно Устава. 

Отчет по статистике голосования и обзор обратной связи от участников будут опубликованы в Мета-вики в течение следующих недель.

В ближайшее время, пожалуйста, следите за новостями о дальнейших шагах.

От имени Проектной команды УКП,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 18:23, 12 февраль 2024 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:RamzyM (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26160150 --&gt;

== Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2024: We are back! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[File:UCDM 2024 general.jpg|180px|right]]
{{int:please-translate}}

Hello, dear Wikipedians!&lt;br/&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the forth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2024|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from 1st until 31st March 2024. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contribution in every language! The most active contesters will receive prizes.&lt;br/&gt;

We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[:m:CentralNotice/Request/UCDM 2024|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! [[:m:User:ValentynNefedov (WMUA)|ValentynNefedov (WMUA)]] ([[:m:User talk:ValentynNefedov (WMUA)|talk]])
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:ValentynNefedov (WMUA)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=26166467 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt; Отчет о ратификации Устава U4C и объявление о начале выдвижения кандидатов для U4C&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – call for candidates| Перевод данного сообщения на другие языки доступен в Мета-вики.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – call for candidates}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Дорогие участники,

Сегодня я хочу сообщить вам две важные новости. Во-первых, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Vote results|отчет по отзывам после ратификации Устава Координационного комитета по Универсальному кодексу поведения (U4C)]] уже доступен. Во-вторых, начинается выдвижение кандидатов для комитета U4C со сроком до 1 апреля 2024 года.

[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Координационный комитет по Универсальному кодексу поведения]] (U4C) является глобальной группой, деятельность которой посвящена справедливому и последовательному применению УКП. Члены сообщества приглашаются для подачи заявок на вступление в комитет U4C. Для более подробной информации о комитете U4C и его области ответственности, пожалуйста, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|ознакомьтесь с Уставом U4C]].

Согласно уставу в комитете U4C имеется 16 мест: восемь мест от сообщества в целом и восемь мест от регионов, чтобы U4C отображал разнообразие движения.

Ознакомьтесь более подробно и подайте вашу заявку в [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|Мета-вики]].

От имени Проектной команды УКП,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 16:25, 5 март 2024 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:RamzyM (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26276337 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt; Процесс отбора кандидатов в Совет попечителей Фонда Викимедиа в 2024 году&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
: ''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Selection announcement| Перевод данного сообщения на другие языки доступен в Мета-вики.]]''
: ''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Selection announcement}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;''
Дорогие участники,

В этом году у четырех членов, избранных от сообщества и партнеров, заканчивается срок пребывания в Совете попечителей [1]. Совет приглашает все движение принять участие в процессе отбора и голосования с целью заполнения этих мест в этом году.

[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee|Комитет по выборам]] будет осуществлять надзор за этим процессом при участии сотрудников Фонда [2]. Комитет по вопросам управления создал Рабочую группу по формированию совета, состоящую из попечителей, которые не могут быть кандидатами в проводимом сообществом и партнерами процессе отбора в 2024 году, в следующем составе: Dariusz Jemielniak, Nataliia Tymkiv, Esra'a Al Shafei, Kathy Collins и Shani Evenstein Sigalov [3]. Данной группе поручено осуществлять надзор со стороны Совета за процессом отбора попечителей 2024 года и информировать его ходе выполнения. Более подробная информация о функциях Комитета по выборам, Совета и штатных сотрудников находится здесь [4]. 

Ниже перечислены ключевые планируемые даты:

*  Май 2024 года. Выдвижение кандидатов и формулировка вопросов.
*  Июнь 2024 года. Партнерские организации проводят голосование для составления шорт-листа из 12 кандидатов (составление шорт-листа не проводится при количестве заявок менее чем 15) [5].
*  Июнь-август 2024 года. Период проведения кампании.
*  Конец августа - начало сентября 2024 года. Двухнедельный период голосования сообщества.
*  Октябрь-ноябрь 2024 года. Проверка биографических данных кандидатов.
*  Заседание Совета в декабре 2024 года. Новые попечители приступают к работе.

Узнайте более подробно о процессе отбора 2024 года, включая детальное расписание, процесс выдвижения кандидатов, правила кампании и критерии правомочности избирателей, [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|на этой странице в Мета-вики]] и составьте свой план.

'''Волонтеры на выборах'''

Дополнительный способ участия в процессе отбора 2024 года ‒ деятельность волонтера на выборах. Волонтеры на выборах являются связующим звеном между Комитетом по выборам и своими сообществами. Они обеспечивают представительство своего сообщества и мотивируют его для участия в голосовании. Узнайте более подробно о данной программе и способах участия в ней на данной [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024/Election Volunteers|странице в Мета-вики]].

С наилучшими пожеланиями,

[[m:Special:MyLanguage/User:Pundit|Dariusz Jemielniak]] (Председатель Комитета по вопросам управления, Рабочая группа по формированию совета)

[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2021/Results#Elected

[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter

[3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Minutes:2023-08-15#Governance_Committee

[4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles

[5] Несмотря на то что идеальное соотношение кандидатов - 12 кандидатов на четыре вакантных места, процесс формирования шорт-листа будет запущен при наличии более 15 кандидатов, в виду того что 1-3 исключенных кандидатов могут почувствовать себя &quot;отверженными&quot;, а также в виду значительных затрачиваемых партнерами усилий для исключения лишь 1-3 кандидатов из списка.&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[User:MPossoupe_(WMF)|MPossoupe_(WMF)]]19:56, 12 март 2024 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:MPossoupe (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26349432 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Ваша вики будет доступна только в режиме чтения&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Прочитать это сообщение на другом языке]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

[[foundation:|Фонд Викимедиа]] будет переключать трафик между своими центрами обработки данных. Это гарантирует, что Википедия и другие вики-проекты Викимедиа смогут оставаться доступными даже после катастрофы.

Весь трафик будет переключен '''{{#time:j xg|2024-03-20|ru}}'''. Тестирование начнётся в '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2024-03-20T14:00|en}} {{#time:H:i e|2024-03-20T14:00}}]'''.

К сожалению, ввиду некоторых ограничений движка [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], редактирование будет остановлено в течение этих двух переключений. Приносим свои извинения за задержку в работе. Мы работаем над тем, чтобы сократить такие работы в будущем. 

'''В течение короткого промежутка времени вы сможете читать, но не сможете редактировать все вики-сайты.'''

*День переключения — {{#time:l j xg Y|2024-03-20|ru}}. Оно продлится не более часа.
*При попытке отредактировать или сохранить страницы в течение этого времени вы увидите сообщение об ошибке. Мы надеемся, что правки в этот период не будут потеряны, но не можем этого гарантировать. Если вы увидите сообщение об ошибке, пожалуйста, подождите, пока всё не восстановится. После этого вы сможете сохранить свою правку. Но на всякий случай мы рекомендуем вам сделать копию ваших изменений.

''Побочные эффекты'':

*Фоновые задания будут выполняться замедленно, а некоторые могут быть отклонены. Красные ссылки могут также обновляться с замедлением. Если вы создаёте статью, на которую уже есть ссылки откуда-то, то такие ссылки будут оставаться красными дольше, чем обычно. Некоторые долго выполняющиеся скрипты необходимо будет остановить.
* Мы ожидаем, что развёртывание кода произойдет так же, как и на любой другой неделе. Однако могут происходить некоторые зависания кода, если впоследствии этого потребует данная операция.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] будет недоступен примерно 90 минут.

При необходимости эти планы могут быть отложены. Вы можете [[wikitech:Switch_Datacenter|посмотреть расписание на wikitech.wikimedia.org]]. О любых изменениях будет сообщено в расписании. Там же будет дополнительная информация об этом. За 30 минут до начала переноса во всех проектах будет показан баннер-предупреждение. '''Пожалуйста, поделитесь этой информацией с вашим сообществом.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

[[user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]], 00:00, 15 март 2024 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Trizek (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=25636619 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Проголосуйте прямо сейчас для избрания членов первого U4C&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote opens|Перевод данного сообщения на другие языки доступен в Мета-вики.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote opens}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Уважаемые участники!

Я пишу вам, чтобы сообщить о начале голосования по выборам в Координационный комитет по Универсальному кодексу поведения (U4C), которое будет проходить до 9 мая 2024 года. Ознакомьтесь с информацией на [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|странице голосования в Мета-вики]], чтобы узнать больше по теме голосования и правомочности избирателей.

Координационный комитет по Универсальному кодексу поведения (U4C) является глобальной группой, деятельность которой направлена на обеспечение справедливого и последовательного применения УКП. Участники сообщества были приглашены для подачи заявок на членство в U4C. Для более подробной информации об области ответственности U4C, пожалуйста, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|ознакомьтесь с Уставом U4C]].

Пожалуйста, поделитесь данным сообщением с членами вашего сообщества, чтобы они также могли принять участие.

От имени проектной команды УКП,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 20:20, 25 апрель 2024 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:RamzyM (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26390244 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Sign up for the language community meeting on May 31st, 16:00 UTC&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;Hello all,

The next language community meeting is scheduled in a few weeks - May 31st at 16:00 UTC. If you're interested, you can [https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=Wikimedia_Language_engineering/Community_meetings#31_May_2024 sign up on this wiki page].

This is a participant-driven meeting, where we share language-specific updates related to various projects, collectively discuss technical issues related to language wikis, and work together to find possible solutions. For example, in the last meeting, the topics included the machine translation service (MinT) and the languages and models it currently supports, localization efforts from the Kiwix team, and technical challenges with numerical sorting in files used on Bengali Wikisource.

Do you have any ideas for topics to share technical updates related to your project? Any problems that you would like to bring for discussion during the meeting? Do you need interpretation support from English to another language? Please reach out to me at ssethi(__AT__)wikimedia.org and [[etherpad:p/language-community-meeting-may-2024|add agenda items to the document here]].

We look forward to your participation!
&lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:22, 14 май 2024 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:SSethi (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26390244 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt; Feedback invited on Procedure for Sibling Project Lifecycle&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle/Invitation for feedback (MM)|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle/Invitation for feedback (MM)}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

[[File:Sibling Project Lifecycle Conversation 3.png|150px|right|link=:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle]]

Dear community members,

The [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee]] (CAC) of the [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] invites you to give feedback on a '''[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle|draft Procedure for Sibling Project Lifecycle]]'''. This draft Procedure outlines proposed steps and requirements for opening and closing Wikimedia Sibling Projects, and aims to ensure any newly approved projects are set up for success. This is separate from the procedures for opening or closing language versions of projects, which is handled by the [[:m:Special:MyLanguage/Language committee|Language Committee]] or [[m:Special:MyLanguage/Closing_projects_policy|closing projects policy]]. 

You can find the details on [[:m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle#Review|this page]], as well as the ways to give your feedback from today until the end of the day on '''June 23, 2024''', anywhere on Earth. 

You can also share information about this with the interested project communities you work with or support, and you can also help us translate the procedure into more languages, so people can join the discussions in their own language.

On behalf of the CAC,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 02:25, 22 май 2024 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:RamzyM (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26390244 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Объявление о создании первого Координационного комитета по Универсальному кодексу поведения&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – results|Вы можете найти перевод данного сообщения на другие языки на Мета-вики.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – results}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Привет!

Члены счётной комиссии завершили рассмотрение результатов голосования. Мы продолжаем работу с результатами первых [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|выборов Координационного комитета Универсального кодекса поведения (ККУКП)]]. 

Мы рады объявить следующих лиц региональными членами ККУКП, срок полномочий которых составит два года:

* Северная Америка (США и Канада)
** –
* Северная и Западная Европа
** [[m:Special:MyLanguage/User:Ghilt|Ghilt]]
* Латинская Америка и Карибский бассейн
** –
* Центральная и Восточная Европа
** —
* Африка к югу от Сахары
** –
* Ближний Восток и Северная Африка
** [[m:Special:MyLanguage/User:Ibrahim.ID|Ibrahim.ID]]
* Восточная, Юго-Восточная Азия и Тихоокеанский регион
** [[m:Special:MyLanguage/User:0xDeadbeef|0xDeadbeef]]
* Южная Азия
** –

Следующие лица избираются членами ККУКП от сообщества в целом, сроком на один год:

* [[m:Special:MyLanguage/User:Barkeep49|Barkeep49]]
* [[m:Special:MyLanguage/User:Superpes15|Superpes15]]
* [[m:Special:MyLanguage/User:Civvì|Civvì]]
* [[m:Special:MyLanguage/User:Luke081515|Luke081515]]
* –
* –
* –
* –

Ещё раз спасибо всем, кто участвовал в этом процессе, и хотим выразить огромную признательность кандидатам за их лидерство и преданность движению и сообществу Викимедиа.

В течение следующих нескольких недель ККУКП начнёт встречаться и планировать работу на 2024—2025 годы, поддерживая внедрение и пересмотр УКП и Руководящих принципов обеспечения соблюдения требований. Следите за их работой на [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Meta-wiki]].

От имени Проектной команды УКП,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 08:14, 3 июнь 2024 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:RamzyM (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26390244 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Окончательный текст Устава Движения Викимедиа теперь доступен на Мета-Вики&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final draft available|Вы можете прочитать это сообщение, который переведенн на другие языки на Мета-Вики.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final draft available}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''
Всем привет,

Окончательный текст [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|Устава Движения Викимедиа]] теперь доступен для ознакомления на Мета, более чем на 20 языках.

'''Что такое Устав Движения Викимедиа?'''

Устав Движения Викимедиа – это предлагаемый документ, определяющий роли и ответственность всех членов и организаций в Движения Викимедиа, и включает в себя создание нового органа – Глобального Совета - для управления движением.

'''Присоединяйтесь к «Презентационной Вечеринка» Устава Движения Викимедиа'''

Присоединяйтесь к [[m:Special:MyLanguage/Event:Movement Charter Launch Party|«вечеринка по презентацию»]] устава '''20 июня 2024 года''' в '''14.00-15.00 по UTC''' ([https://zonestamp.toolforge.org/1718892000 проверьте по вашему времени]). Во время этого созвона, мы отпразднуем публикацию окончательного варианта Устава и представим его содержание. Присоединяйтесь и ознакомьтесь с Уставом, прежде чем проголосовать.

'''Голосование по ратификации Устава Движения'''

Голосование начнется на «SecurePoll» '''25 июня 2024 года''' в '''00:01 по UTC''' и завершится '''9 июля 2024 года''' в '''23:59 по UTC.''' Вы можете ознакомиться с [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Ratification/Voting|процессом голосования, критериями и другими подробностями]] на Мета.

Если у вас есть какие-либо вопросы, пожалуйста, оставьте сообщение [[m:Special:MyLanguage/Talk:Movement Charter|на странице обсуждения на Мета]] или напишите MCDC по адресу [mailto:mcdc@wikimedia.org mcdc@wikimedia.org].

От имени Комитета по разработке Устава Движения,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 08:44, 11 июнь 2024 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:RamzyM (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26390244 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Голосование по ратификации Устава Движения Викимедиа открыто – проголосуйте&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Ratification vote opens|Вы можете найти перевод данного сообщения на другие языки на Мета-вики.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Ratification vote opens}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''
Всем привет,

Голосование по ратификации [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|'''Устава Движения Викимедиа''']] открыто. Устав Движения Викимедиа – это документ, определяющий роли и ответственности всех членов и организаций в Движении Викимедиа, и включает в себя создание нового органа – Глобального Совета – для управления движением.

Окончательная версия Устава Движения Викимедиа [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|доступна на Мета-Вики на русском языке]] для вашего ознакомления.

Голосование начнется на «SecurePoll» '''25 июня 2024 года''' в '''00:01 по UTC''' и завершится '''9 июля 2024 года''' в '''23:59 по UTC'''. Пожалуйста, ознакомьтесь с более подробной информацией о [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Ratification/Voting|голосовании и критериях для голосования]].

После ознакомления с Уставом, пожалуйста, [[Special:SecurePoll/vote/398|'''проголосуйте''']] и поделитесь этой информацией с другими.

Если у вас есть какие-либо вопросы по поводу голосования по ратификации, пожалуйста, свяжитесь с Избирательной Комиссией по Уставу по адресу [mailto:cec@wikimedia.org '''cec@wikimedia.org'''].

От имени Избирательной комиссии,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 10:51, 25 июнь 2024 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:RamzyM (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26989444 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Голосование по ратификации Устава Движения Викимедиа скоро завершится&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final reminder|Вы можете найти перевод данного сообщения на другие языки на Мета-Вики.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final reminder}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''
Всем привет,

Это уведомление о том, что голосование по ратификации [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|Устава Движения Викимедиа]] завершится '''9 июля 2024 года''', в '''23:59 по UTC'''.

Если вы еще не проголосовали, пожалуйста, проголосуйте [[m:Special:SecurePoll/vote/398|на «SecurePoll»]]. 

От имени [[m:Special:MyLanguage/Movement_Charter/Ratification/Voting#Electoral_Commission|Избирательной Комиссии по Уставу]],&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 03:45, 8 июль 2024 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:RamzyM (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26989444 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;U4C Special Election - Call for Candidates&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – call for candidates|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – call for candidates}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Hello all,

A special election has been called to fill additional vacancies on the U4C. The call for candidates phase is open from now through July 19, 2024.

The [[:m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the [[:foundation:Wikimedia Foundation Universal Code of Conduct|UCoC]]. Community members are invited to submit their applications in the special election for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please review the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|U4C Charter]].

In this special election, according to [[Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter#2. Elections and Terms|chapter 2 of the U4C charter]], there are 9 seats available on the U4C: '''four''' community-at-large seats and '''five''' regional seats to ensure the U4C represents the diversity of the movement. [[Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter#5. Glossary|No more than two members of the U4C can be elected from the same home wiki]]. Therefore, candidates must not have English Wikipedia, German Wikipedia, or Italian Wikipedia as their home wiki.

Read more and submit your application on [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election|Meta-wiki]].

In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:02, 10 июль 2024 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Keegan (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26989444 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Wikimedia Movement Charter ratification voting results&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Results of the ratification vote|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Results of the ratification vote}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''
Hello everyone,

After carefully tallying both individual and affiliate votes, the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Ratification/Voting#Electoral Commission|Charter Electoral Commission]] is pleased to announce the final results of the Wikimedia Movement Charter voting.  

As [[m:Special:MyLanguage/Talk:Movement Charter#Thank you for your participation in the Movement Charter ratification vote!|communicated]] by the Charter Electoral Commission, we reached the quorum for both Affiliate and individual votes by the time the vote closed on '''July 9, 23:59 UTC'''. We thank all 2,451 individuals and 129 Affiliate representatives who voted in the ratification process. Your votes and comments are invaluable for the future steps in Movement Strategy.

The final results of the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|Wikimedia Movement Charter]] ratification voting held between 25 June and 9 July 2024 are as follows: 

'''Individual vote:'''

Out of 2,451 individuals who voted as of July 9 23:59 (UTC), 2,446 have been accepted as valid votes. Among these, '''1,710''' voted “yes”; '''623''' voted “no”; and '''113''' selected “–” (neutral). Because the neutral votes don’t count towards the total number of votes cast, 73.30% voted to approve the Charter (1710/2333), while 26.70% voted to reject the Charter (623/2333).

'''Affiliates vote:'''

Out of 129 Affiliates designated voters who voted as of July 9 23:59 (UTC), 129 votes are confirmed as valid votes. Among these, '''93''' voted “yes”; '''18''' voted “no”; and '''18''' selected “–” (neutral). Because the neutral votes don’t count towards the total number of votes cast, 83.78% voted to approve the Charter (93/111), while 16.22% voted to reject the Charter (18/111).

'''Board of Trustees of the Wikimedia Foundation:'''

The Wikimedia Foundation Board of Trustees voted '''not to ratify''' the proposed Charter during their special Board meeting on July 8, 2024. The Chair of the Wikimedia Foundation Board of Trustees, Nataliia Tymkiv, [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Board_noticeboard/Board_resolution_and_vote_on_the_proposed_Movement_Charter|shared the result of the vote, the resolution, meeting minutes and proposed next steps]].  

With this, the Wikimedia Movement Charter in its current revision is '''not ratified'''.

We thank you for your participation in this important moment in our movement’s governance.

The Charter Electoral Commission,

[[m:User:Abhinav619|Abhinav619]], [[m:User:Borschts|Borschts]], [[m:User:Iwuala Lucy|Iwuala Lucy]], [[m:User:Tochiprecious|Tochiprecious]], [[m:User:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]]&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Ҡатнашыусы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:MediaWiki message delivery|фекер алышыу]]) 17:52, 18 июль 2024 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:RamzyM (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26989444 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Vote now to fill vacancies of the first U4C&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – voting opens|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – voting opens}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear all,

I am writing to you to let you know the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is open now through '''August 10, 2024'''. Read the information on the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility.

The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 02:46, 27 июль 2024 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:RamzyM (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26989444 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Reminder! Vote closing soon to fill vacancies of the first U4C&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – reminder to vote|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – reminder to vote}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear all,

The voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is closing soon. It is open through 10 August 2024. Read the information on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024_Special_Election#Voting|the voting page on Meta-wiki to learn more about voting and voter eligibility]]. If you are eligible to vote and have not voted in this special election, it is important that you vote now.

'''Why should you vote?''' The U4C is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community input into the committee membership is critical to the success of the UCoC.

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 15:29, 6 август 2024 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Keegan (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27183190 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Скоро: новая функция подссылки - попробуйте!&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;Sub-referencing&quot;/&gt;
[[File:Sub-referencing reuse visual.png|{{#ifeq:{{#dir}}|ltr|right|left}}|400px]]
&lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Hello. For many years, community members have requested an easy way to re-use references with different details. Now, a MediaWiki solution is coming: The new sub-referencing feature will work for wikitext and Visual Editor and will enhance the existing reference system. You can continue to use different ways of referencing, but you will probably encounter sub-references in articles written by other users. More information on [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|the project page]].&lt;/span&gt;

&lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;'''We want your feedback''' to make sure this feature works well for you:&lt;/span&gt;

* &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Test|Please try]] the current state of development on beta wiki and [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|let us know what you think]].&lt;/span&gt; 
* &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;[[m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Sign-up|Sign up here]] to get updates and/or invites to participate in user research activities.&lt;/span&gt;

&lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|Technical Wishes]] team is planning to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We will reach out to creators/maintainers of tools and templates related to references beforehand.&lt;/span&gt;

Пожалуйста, помогите нам распространить сообщение. --[[m:User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[m:User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]]) 10:36, 19 August 2024 (UTC)
&lt;section end=&quot;Sub-referencing&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Johannes Richter (WMDE)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&amp;oldid=27309345 --&gt;

== Sign up for the language community meeting on August 30th, 15:00 UTC ==

Hi all,

The next language community meeting is scheduled in a few weeks—on August 30th at 15:00 UTC. If you're interested in joining, you can [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#30_August_2024 sign up on this wiki page].

This participant-driven meeting will focus on sharing language-specific updates related to various projects, discussing technical issues related to language wikis, and working together to find possible solutions. For example, in the last meeting, topics included the Language Converter, the state of language research, updates on the Incubator conversations, and technical challenges around external links not working with special characters on Bengali sites.

Do you have any ideas for topics to share technical updates or discuss challenges? Please add agenda items to the document [https://etherpad.wikimedia.org/p/language-community-meeting-aug-2024 here] and reach out to ssethi(__AT__)wikimedia.org. We look forward to your participation!

[[Ҡатнашыусы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:MediaWiki message delivery|фекер алышыу]]) 23:19, 22 август 2024 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:SSethi (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27183190 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Announcing the Universal Code of Conduct Coordinating Committee&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/board-elections@lists.wikimedia.org/thread/OKCCN2CANIH2K7DXJOL2GPVDFWL27R7C/ Original message at wikimedia-l]. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement - results|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement - results}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Hello all,

The scrutineers have finished reviewing the vote and the [[m:Special:MyLanguage/Elections Committee|Elections Committee]] have certified the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Results|results]] for the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) special election]].

I am pleased to announce the following individual as regional members of the U4C, who will fulfill a term until 15 June 2026:

* North America (USA and Canada)
** Ajraddatz

The following seats were not filled during this special election:

* Latin America and Caribbean
* Central and East Europe (CEE)
* Sub-Saharan Africa
* South Asia
* The four remaining Community-At-Large seats

Thank you again to everyone who participated in this process and much appreciation to the candidates for your leadership and dedication to the Wikimedia movement and community.

Over the next few weeks, the U4C will begin meeting and planning the 2024-25 year in supporting the implementation and review of the UCoC and Enforcement Guidelines. You can follow their work on [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Meta-Wiki]].

On behalf of the U4C and the Elections Committee,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 14:05, 2 сентябрь 2024 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:RamzyM (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27183190 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Поделитесь своим мнением: голосуйте на выборах в Совет попечителей 2024 года!&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Здравствуйте,

Началось голосование на [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|выборах в Совет попечителей 2024 года]]. На четыре (4) места в Совете претендуют двенадцать (12) кандидатов.

Ознакомьтесь с [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024/Candidates|заявлениями кандидатов]] и их [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2024/Questions_for_candidates|ответами на вопросы сообщества]], чтобы узнать о них больше.

Когда вы будете готовы, перейдите на страницу голосования [[Special:SecurePoll/vote/400|SecurePoll]]. '''Голосование проводится в период с 00:00 (UTC) 3 сентября по 23:59 (UTC) 17 сентября'''.

Чтобы проверить ваше право голоса, пожалуйста, посетите информационную [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2024/Voter_eligibility_guidelines|страницу о правомочности избирателей]].

С наилучшими пожеланиями,

Комитет по выборам и Рабочая группа по выборам в совет&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Ҡатнашыусы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:MediaWiki message delivery|фекер алышыу]]) 12:13, 3 сентябрь 2024 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:RamzyM (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27183190 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Ваша вики будет доступна только в режиме чтения&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Прочитать это сообщение на другом языке]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

[[foundation:|Фонд Викимедиа]] будет переключать трафик между своими центрами обработки данных. Это гарантирует, что Википедия и другие вики-проекты Викимедиа смогут оставаться доступными даже после катастрофы.

Весь трафик будет переключен '''{{#time:j xg|2024-09-25|ru}}'''. Переключение начнётся в '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2024-09-25T15:00|en}} {{#time:H:i e|2024-09-25T15:00}}]'''.

К сожалению, ввиду некоторых ограничений движка [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], редактирование будет остановлено в течение этих двух переключений. Приносим свои извинения за задержку в работе. Мы работаем над тем, чтобы сократить такие работы в будущем. 

За 30 минут до начала переноса во всех проектах будет показан баннер-предупреждение. Этот баннер будет оставаться видимым до окончания операции. 

'''В течение короткого промежутка времени вы сможете читать, но не сможете редактировать все вики-сайты.'''

*День переключения — {{#time:l j xg Y|2024-09-25|ru}}. Оно продлится не более часа.
*При попытке отредактировать или сохранить страницы в течение этого времени вы увидите сообщение об ошибке. Мы надеемся, что правки в этот период не будут потеряны, но не можем этого гарантировать. Если вы увидите сообщение об ошибке, пожалуйста, подождите, пока всё не восстановится. После этого вы сможете сохранить свою правку. Но на всякий случай мы рекомендуем вам сделать копию ваших изменений.

''Побочные эффекты'':

*Фоновые задания будут выполняться замедленно, а некоторые могут быть отклонены. Красные ссылки могут также обновляться с замедлением. Если вы создаёте статью, на которую уже есть ссылки откуда-то, то такие ссылки будут оставаться красными дольше, чем обычно. Некоторые долго выполняющиеся скрипты необходимо будет остановить.
* Мы ожидаем, что развёртывание кода произойдет так же, как и на любой другой неделе. Однако могут происходить некоторые зависания кода, если впоследствии этого потребует данная операция.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] будет недоступен примерно 90 минут.

При необходимости эти планы могут быть отложены. Вы можете [[wikitech:Switch_Datacenter|посмотреть расписание на wikitech.wikimedia.org]]. О любых изменениях будет сообщено в расписании. 

'''Пожалуйста, поделитесь этой информацией с вашим сообществом.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

[[User:Trizek_(WMF)|Trizek_(WMF)]], 09:36, 20 сентябрь 2024 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Trizek (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=27248326 --&gt;

== 'Wikidata item' link is moving. Find out where... ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;i&gt;Apologies for cross-posting in English. Please consider translating this message.&lt;/i&gt;{{tracked|T66315}}

Hello everyone, a small change will soon be coming to the user-interface of your Wikimedia project.
The [[d:Q16222597|Wikidata item]] [[w:|sitelink]] currently found under the &lt;span style=&quot;color: #54595d;&quot;&gt;&lt;u&gt;''General''&lt;/u&gt;&lt;/span&gt; section of the '''Tools''' sidebar menu will move into the &lt;span style=&quot;color: #54595d;&quot;&gt;&lt;u&gt;''In Other Projects''&lt;/u&gt;&lt;/span&gt; section.

We would like the Wiki communities feedback so please let us know or ask questions on the   [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|Discussion page]] before we enable the change which can take place October 4 2024, circa 15:00 UTC+2.
More information can be found on [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|the project page]].&lt;br&gt;&lt;br&gt;We welcome your feedback and questions.&lt;br&gt; [[Ҡатнашыусы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:MediaWiki message delivery|фекер алышыу]]) 18:56, 27 сентябрь 2024 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&amp;oldid=27524260 --&gt;

== Invitation to Participate in Wiki Loves Ramadan Community Engagement Survey ==

Dear all,

Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
We are excited to announce the upcoming [[m:Wiki Loves Ramadan|Wiki Loves Ramadan]] event, a global initiative aimed at celebrating Ramadan by enriching Wikipedia and its sister projects with content related to this significant time of year. As we plan to organize this event globally, your insights and experiences are crucial in shaping the best possible participation experience for the community.

To ensure that Wiki Loves Ramadan is engaging, inclusive, and impactful, we kindly invite you to participate in our community engagement survey. Your feedback will help us understand the needs of the community, set the event's focus, and guide our strategies for organizing this global event.

Survey link: https://forms.gle/f66MuzjcPpwzVymu5

Please take a few minutes to share your thoughts. Your input will make a difference!

Thank you for being a part of our journey to make Wiki Loves Ramadan a success.


Warm regards,

User:ZI Jony 03:19, 6 октябрь 2024 (UTC)

Wiki Loves Ramadan Organizing Team
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:ZI Jony@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=27510935 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Предварительные результаты выборов в Совет попечителей Фонда Викимедиа 2024 года&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Здравствуйте,

Благодарим всех, кто участвовал в выборах в [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|Совет попечителей Фонда Викимедиа 2024 года]]. Всего проголосовало около 6000 членов сообщества из более чем 180 вики-проектов.

Данные кандидаты получили наибольшее количество голосов:

# [[User:Kritzolina|Christel Steigenberger]]
# [[User:Nadzik|Maciej Artur Nadzikiewicz]]
# [[User:Victoria|Victoria Doronina]]
# [[User:Laurentius|Lorenzo Losa]]

Хотя данные кандидаты были отобраны путем голосования, они все еще должны быть утверждены Советом попечителей. Им необходимо успешно пройти биографическую проверку и соответствовать квалификационным требованиям, изложенным в регламенте. Новые попечители будут утверждены на следующем заседании Совета в декабре 2024 года.

[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2024/Results|Узнайте более подробно о результатах в Мета-вики.]]

С наилучшими пожеланиями,

Комитет по выборам и Рабочая группа по выборам в совет

&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[User:MPossoupe_(WMF)|MPossoupe_(WMF)]] 08:25, 14 октябрь 2024 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:MPossoupe (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27183190 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Ищем волонтеров для участия в нескольких комитетах движения&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Каждый год с октября по декабрь несколько комитетов движения обычно ищут новых волонтеров. 

Прочитайте более подробно о работе комитетов на их страницах в Мета-вики:
* [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee|Комитет по присоедниению (AffCom)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Ombuds_commission|Комиссия омбудсменов (OC)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Комитет по рассмотрению дел (CRC)]]

Подача заявок в комитеты открывается 16 октября 2024. Период подачи заявок в Комитет по присоединению завершается 18 ноября 2024, а в Комиссию омбудсменов и Комитет по рассмотрению дел – 2 декабря 2024. Узнайте о том, как подать заявку, [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation/Legal/Committee_appointments|на странице назначений в Мета-вики]].

От имени команды поддержки комитетов,
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 23:07, 16 октябрь 2024 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Keegan (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27601062 --&gt;

== 'Wikidata item' link is moving, finally. ==

Hello everyone, I previously wrote on the 27th September to advise that the ''Wikidata item'' sitelink will change places in the sidebar menu, moving from the '''General''' section into the '''In Other Projects''' section. The scheduled rollout date of 04.10.2024 was delayed due to a necessary request for Mobile/MinervaNeue skin. I am happy to inform that the global rollout can now proceed and will occur later today, 22.10.2024 at 15:00 UTC-2. [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|Please let us know]] if you notice any problems or bugs after this change. There should be no need for null-edits or purging cache for the changes to occur. Kind regards, -[[m:User:Danny Benjafield (WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] 11:28, 22 октябрь 2024 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&amp;oldid=27535421 --&gt;

== Final Reminder: Join us in Making Wiki Loves Ramadan Success ==

Dear all,

We’re thrilled to announce the Wiki Loves Ramadan event, a global initiative to celebrate Ramadan by enhancing Wikipedia and its sister projects with valuable content related to this special time of year. As we organize this event globally, we need your valuable input to make it a memorable experience for the community.

Last Call to Participate in Our Survey: To ensure that Wiki Loves Ramadan is inclusive and impactful, we kindly request you to complete our community engagement survey. Your feedback will shape the event’s focus and guide our organizing strategies to better meet community needs.

* Survey Link: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSffN4prPtR5DRSq9nH-t1z8hG3jZFBbySrv32YoxV8KbTwxig/viewform?usp=sf_link Complete the Survey]
* Deadline: November 10, 2024
Please take a few minutes to share your thoughts. Your input will truly make a difference!

'''Volunteer Opportunity''': Join the Wiki Loves Ramadan Team! We’re seeking dedicated volunteers for key team roles essential to the success of this initiative. If you’re interested in volunteer roles, we invite you to apply.
* Application Link: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfXiox_eEDH4yJ0gxVBgtL7jPe41TINAWYtpNp1JHSk8zhdgw/viewform?usp=sf_link Apply Here]
* Application Deadline: October 31, 2024
Explore Open Positions: For a detailed list of roles and their responsibilities, please refer to the position descriptions here: [https://docs.google.com/document/d/1oy0_tilC6kow5GGf6cEuFvdFpekcubCqJlaxkxh-jT4/ Position Descriptions]

Thank you for being part of this journey. We look forward to working together to make Wiki Loves Ramadan a success!


Warm regards,&lt;br&gt;
The Wiki Loves Ramadan Organizing Team 05:11, 29 октябрь 2024 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:ZI Jony@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=27568454 --&gt;

== Sign up for the language community meeting on November 29th, 16:00 UTC ==

Hello everyone,

The next language community meeting is coming up next week, on November 29th, at 16:00 UTC (Zonestamp! For your timezone &lt;https://zonestamp.toolforge.org/1732896000&gt;). If you're interested in joining, you can sign up on this wiki page: &lt;https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#29_November_2024&gt;.

This participant-driven meeting will be organized by the Wikimedia Foundation’s Language Product Localization team and the Language Diversity Hub. There will be presentations on topics like developing language keyboards, the creation of the Moore Wikipedia, and the language support track at Wiki Indaba. We will also have members from the Wayuunaiki community joining us to share their experiences with the Incubator and as a new community within our movement. This meeting will have a Spanish interpretation.

Looking forward to seeing you at the language community meeting! Cheers, [[User:SSethi (WMF)|Srishti]] 19:54, 21 ноябрь 2024 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:SSethi (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27746256 --&gt;

==Proposal to enable the &quot;Contribute&quot; entry point in Bashkir Wikipedia==
{{Int:Hello}} Bashkir Wikipedians,

Apologies as this message is not in your language. {{Int:please-translate}}.

The [[mediawikiwiki:Wikimedia_Language_and_Product_Localization|WMF Language and Product Localization]] team proposes enabling an entry point called &quot;Contribute&quot; to your Wikipedia.

The [[:bn:বিশেষ:Contribute|Contribute]] entry point is based on collaborative work with other product teams in the Wikimedia Foundation on [[mediawikiwiki:Edit_Discovery|Edit discovery]], which validated the entry point as a persistent and constant path that contributors took to discover ways to contribute content in Wikipedia.

Therefore, enabling this entry point in your Wikipedia will help contributors quickly discover available tools and immediately click to start using them. This entry point is designed to be a central point for discovering contribution tools in Bashkir Wikipedia.

'''Who can access it'''

Once it is enabled in your Wikipedia, newcomers can access the entry point automatically by just logging into their account, click on the User drop-down menu and choose the &quot;Contribute&quot; icon, which takes you to another menu where you will find a self-guided description of what you can do to contribute content, as shown in the image below. An option to &quot;view contributions&quot; is also available to access the list of your contributions.

[[File:Mobile_Contribute_Page.png|Mobile Contribute Page]]                             [[File:Mobile_contribute_menu_(detailed).png|Mobile contribute menu (detailed)]]

For experienced contributors, the Contribute icon is not automatically shown in their User drop-down menu. They will still see the &quot;Contributions&quot; option unless they change it to the &quot;Contribute&quot; manually.

This feature is available in four Wikipedia (Albanian, Malayalam, Mongolian, and Tagalog). We have gotten valuable feedback that helped us improve its discoverability. Now, it is ready to be enabled in other Wikis. One major improvement was to [[phab:T369041|make the entry point optional for experienced contributors]] who still want to have the &quot;Contributions&quot; entry point as default.          

We plan to enable it '''on mobile''' for Wikis, where the Section translation tool is enabled. In this way, we will provide a main entry point to the mobile translation dashboard, and the exposure can still be limited by targeting only the mobile platform for now. If there are no objections to having the entry point for mobile users from your community, we will enable it by 10th December 2024.

We welcome your feedback and questions in this thread on our proposal to enable it here. Suppose there are no objections, we will deploy the &quot;Contribute&quot; entry point in your Wikipedia.

We look forward to your response soon.

Thank you!

On behalf of the WMF Language and Product Localization team. [[Ҡатнашыусы:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:UOzurumba (WMF)|фекер алышыу]]) 04:25, 28 ноябрь 2024 (UTC)

== Launching! Join Us for Wiki Loves Ramadan 2025! ==

Dear All,

We’re happy to announce the launch of [[m:Wiki Loves Ramadan 2025|Wiki Loves Ramadan 2025]], an annual international campaign dedicated to celebrating and preserving Islamic cultures and history through the power of Wikipedia. As an active contributor to the Local Wikipedia, you are specially invited to participate in the launch. 

This year’s campaign will be launched for you to join us write, edit, and improve articles that showcase the richness and diversity of Islamic traditions, history, and culture.

* Topic: [[m:Event:Wiki Loves Ramadan 2025 Campaign Launch|Wiki Loves Ramadan 2025 Campaign Launch]]
* When: Jan 19, 2025 
* Time: 16:00 Universal Time UTC and runs throughout Ramadan (starting February 25, 2025).
* Join Zoom Meeting: https://us02web.zoom.us/j/88420056597?pwd=NdrpqIhrwAVPeWB8FNb258n7qngqqo.1 
* Zoom meeting hosted by [[m:Wikimedia Bangladesh|Wikimedia Bangladesh]]

To get started, visit the [[m:Wiki Loves Ramadan 2025|campaign page]] for details, resources, and guidelines: Wiki Loves Ramadan 2025.

Add [[m:Wiki Loves Ramadan 2025/Participant|your community here]], and organized Wiki Loves Ramadan 2025 in your local language.

Whether you’re a first-time editor or an experienced Wikipedian, your contributions matter. Together, we can ensure Islamic cultures and traditions are well-represented and accessible to all.

Feel free to invite your community and friends too. Kindly reach out if you have any questions or need support as you prepare to participate.

Let’s make Wiki Loves Ramadan 2025 a success!

For the [[m:Wiki Loves Ramadan 2025/Team|International Team]] 12:07, 16 ғинуар 2025 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:ZI Jony@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=27568454 --&gt;

== Universal Code of Conduct annual review: provide your comments on the UCoC and Enforcement Guidelines ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.

I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 01:11, 24 ғинуар 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Keegan (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27746256 --&gt;

== Feminism and Folklore 2025 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;center&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/center&gt;

Dear Wiki Community,

You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]]''' writing competition from February 1, 2025, to March 31, 2025 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia.
 
You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a generated list of suggested articles.
 
Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project:
# Create a page for the contest on the local wiki.
# Set up a campaign on '''CampWiz''' tool.
# Create the local list and mention the timeline and local and international prizes.
# Request local admins for site notice.
# Link the local page and the CampWiz link on the [[:m:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta project page]].

This year, the Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced two new tools to enhance support for the campaign. These tools include the '''Article List Generator by Topic''' and '''CampWiz'''. The Article List Generator by Topic enables users to identify articles on the English Wikipedia that are not present in their native language Wikipedia. Users can customize their selection criteria, and the tool will present a table showcasing the missing articles along with suggested titles. Additionally, users have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Notably, the CampWiz tool will be employed for the project for the first time, empowering users to effectively host the project with a jury. Both tools are now available for use in the campaign. [https://tools.wikilovesfolklore.org/ '''Click here to access these tools''']

Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2025|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance.
 
We look forward to your immense coordination.
 
Thank you and Best wishes,

'''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]]'''

::::Stay connected [[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp; [[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]

&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
--[[Ҡатнашыусы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:MediaWiki message delivery|фекер алышыу]]) 02:35, 29 ғинуар 2025 (UTC)

== Wiki Loves Folklore is back! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

{{int:please-translate}}

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]

Dear Wiki Community,
You are humbly invited to participate in the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore 2025]]''' an international media contest organized on Wikimedia Commons to document folklore and intangible cultural heritage from different regions, including, folk creative activities and many more. It is held every year from the '''1st till the 31st''' of March.

You can help in enriching the folklore documentation on Commons from your region by taking photos, audios, videos, and [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&amp;campaign=wlf_2025 submitting] them in this commons contest.

You can also [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Organize|organize a local contest]] in your country and support us in translating the [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Translations|project pages]] to help us spread the word in your native language.

Feel free to contact us on our [[:c:Commons talk:Wiki Loves Folklore 2025|project Talk page]] if you need any assistance. 

'''Kind regards,'''

'''Wiki loves Folklore International Team'''
--[[Ҡатнашыусы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:MediaWiki message delivery|фекер алышыу]]) 02:35, 29 ғинуар 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Tiven2240@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=26503019 --&gt;

== Reminder: first part of the annual UCoC review closes soon ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.

This is a reminder that the first phase of the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines will be closing soon. You can make suggestions for changes through [[d:Q614092|the end of day]], 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. After review of the feedback, proposals for updated text will be published on Meta in March for another round of community review. 

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:48, 3 февраль 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Keegan (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28198931 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt; Приглашаем посетить встречу Языкового сообщества (28 февраля в 14:00 по UTC) и ознакомиться с рассылкой&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Здравствуйте!
[[File:WP20Symbols WIKI INCUBATOR.svg|right|frameless|150x150px|alt=Изображение, символизирующее множество языков]]
Мы с удовольствием приглашаем вас на очередную '''встречу Языкового сообщества''', которая пройдёт '''28 февраля в 14:00 по UTC'''! Чтобы принять в ней участие, просто запишитесь '''[[mw:Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#28_February_2025|на её странице]]'''.

На этой встрече участники и участницы делятся новостями проектов, имеющих отношение к языкам, обсуждают технические проблемы языковых вики-проектов и совместно решают их. В прошлый раз мы обсуждали создание клавиатурных раскладок, создание Википедии на языке мооре, а также новости многоязычной поддержки на конференции Wiki Indaba.

'''Хотите сделать доклад?''' Мы будем рады услышать все сообщения: как технические новости вашего проекта, так и сведения о проблеме, с которой вам нужна помощь; также просим оставлять запросы на устный перевод! '''Ответьте на это сообщение''' или добавьте свой пункт '''[[etherpad:p/language-community-meeting-feb-2025|в повестку встречи]]'''.

Также предлагаем ознакомиться с шестым номером рассылки Команды локализации (январь 2025 года): [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January]]. В ней содержатся последние известия октября—декабря 2024 года: создание новой функциональности; относящиеся к языкам улучшения в различных технических проектах и поддерживающих инициативах; подробности встреч членов сообщества; идеи для участия в проектах. Приглашаем подписаться на рассылку на её странице: [[:mw:Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter]].

Ждём вас на встрече и надеемся услышать вас там!
&lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 08:28, 22 февраль 2025 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:SSethi (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28217779 --&gt;

== Universal Code of Conduct annual review: proposed changes are available for comment ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.

I am writing to you to let you know that [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|proposed changes]] to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]] and [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter]] are open for review. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|You can provide feedback on suggested changes]]''' through the [[d:Q614092|end of day]] on Tuesday, 18 March 2025. This is the second step in the annual review process, the final step will be community voting on the proposed changes.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find relevant links about the process on the UCoC annual review page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] 18:51, 7 март 2025 (UTC)

&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Keegan (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28307738 --&gt;

== An improved dashboard for the Content Translation tool ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
{{Int:hello}} Wikipedians,

Apologies as this message is not in your language, {{Int:please-translate}}.

The [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization|Language and Product Localization team]] has improved the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;filter-type=automatic&amp;filter-id=previous-edits&amp;active-list=suggestions&amp;from=en&amp;to=es Content Translation dashboard] to create a consistent experience for all contributors using mobile and desktop devices. The improved translation dashboard allows all logged-in users of the tool to enjoy a consistent experience regardless of their type of device.

With a harmonized experience, logged-in desktop users now have access to the capabilities shown in the image below.
[[file:Content_Translation_new-dashboard.png|alt=|center|thumb|576x576px|Notice that in this screenshot, the new dashboard allows: Users to adjust suggestions with the &quot;For you&quot; and &quot;...More&quot; buttons to select general topics or community-created collections (like the example of Climate topic).  Also, users can use translation to create new articles (as before) and expand existing articles section by section. You can see how suggestions are provided in the new dashboard  in two groups (&quot;Create new pages&quot; and &quot;Expand with new sections&quot;)-one for each activity.]]
[[File:Content_Translation_dashboard_on_desktop.png|alt=|center|thumb|577x577px|In the current dashboard, you will notice that you can't adjust suggestions to select topics or community-created collections. Also, you can't expand on existing articles by translating new sections.]]
We will implement [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|this improvement]] on your wiki '''on Monday, March 17th, 2025''' and remove the current dashboard '''by May 2025'''.
Please reach out with any questions concerning the dashboard in this thread. 

Thank you!

On behalf of the Language and Product Localization team.
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]&lt;/bdi&gt; 02:55, 13 март 2025 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:UOzurumba (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_CX_Unified_dashboard_announcement_list_1&amp;oldid=28382282 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Ваша вики будет доступна только в режиме чтения&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Прочитать это сообщение на другом языке]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

[[foundation:|Фонд Викимедиа]] будет переключать трафик между своими центрами обработки данных. Это гарантирует, что Википедия и другие вики-проекты Викимедиа смогут оставаться доступными даже после катастрофы.

Весь трафик будет переключен '''{{#time:j xg|2025-03-19|ru}}'''. Переключение начнётся в '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2025-03-19T14:00|en}} {{#time:H:i e|2025-03-19T14:00}}]'''.

К сожалению, ввиду некоторых ограничений движка [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], редактирование будет остановлено в течение этих двух переключений. Приносим свои извинения за задержку в работе. Мы работаем над тем, чтобы сократить такие работы в будущем. 

За 30 минут до начала переноса во всех проектах будет показан баннер-предупреждение. Этот баннер будет оставаться видимым до окончания операции. 

'''В течение короткого промежутка времени вы сможете читать, но не сможете редактировать все вики-сайты.'''

*День переключения — {{#time:l j xg Y|2025-03-19|ru}}. Оно продлится не более часа.
*При попытке отредактировать или сохранить страницы в течение этого времени вы увидите сообщение об ошибке. Мы надеемся, что правки в этот период не будут потеряны, но не можем этого гарантировать. Если вы увидите сообщение об ошибке, пожалуйста, подождите, пока всё не восстановится. После этого вы сможете сохранить свою правку. Но на всякий случай мы рекомендуем вам сделать копию ваших изменений.

''Побочные эффекты'':

*Фоновые задания будут выполняться замедленно, а некоторые могут быть отклонены. Красные ссылки могут также обновляться с замедлением. Если вы создаёте статью, на которую уже есть ссылки откуда-то, то такие ссылки будут оставаться красными дольше, чем обычно. Некоторые долго выполняющиеся скрипты необходимо будет остановить.
* Мы ожидаем, что развёртывание кода произойдет так же, как и на любой другой неделе. Однако могут происходить некоторые зависания кода, если впоследствии этого потребует данная операция.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] будет недоступен примерно 90 минут.

При необходимости эти планы могут быть отложены. Вы можете [[wikitech:Switch_Datacenter|посмотреть расписание на wikitech.wikimedia.org]]. О любых изменениях будет сообщено в расписании. 

'''Пожалуйста, поделитесь этой информацией с вашим сообществом.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:14, 14 март 2025 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Quiddity (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=28307742 --&gt;

== Final proposed modifications to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter now posted ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
The proposed modifications to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] and the U4C Charter [[m:Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Proposed_Changes|are now on Meta-wiki for community notice]] in advance of the voting period. This final draft was developed from the previous two rounds of community review. Community members will be able to vote on these modifications starting on 17 April 2025. The vote will close on 1 May 2025, and results will be announced no later than 12 May 2025. The U4C election period, starting with a call for candidates, will open immediately following the announcement of the review results. More information will be posted on [[m:Special:MyLanguage//Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election|the wiki page for the election]] soon.

Please be advised that this process will require more messages to be sent here over the next two months. 

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 02:04, 4 апрель 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Keegan (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28469465 --&gt;

== Глобальные тенденции: чему мы можем научиться у меняющегося Интернета? Марьяна Пинчук ==

CEE Hub представляет запись первого русскоязычного мероприятия — презентации с последующими вопросами и ответами на тему «Как искусственный интеллект может помочь вам в вашей жизни в Википедии?».

Встречи будут записываться, поэтому вы можете найти записи встреч здесь, код в скобках:
# [https://us06web.zoom.us/rec/share/DCFCOJUhPRkCyDIxyfv8BQdbxJnU7zTcqBeVY-k3JgrNJ_x7bCcLC1XApcNz03Jp.CHESvngt2SsZm9r_ Recording from the first event] &lt;small&gt;''(Passcode: h$BOin4?)''&lt;/small&gt;

Следующее мероприятие — «'''Глобальные тенденции: чему мы можем научиться из меняющегося Интернета?'''» Марьяна Пинчук, состоится в пятницу, 25 апреля, в 16:00 UTC, вы можете подписаться на уведомления '''[[:m:Event:Глобальные тенденции: чему мы можем научиться у меняющегося Интернета? Марьяна Пинчук|здесь]]'''.

--[[Ҡатнашыусы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:MediaWiki message delivery|фекер алышыу]]) 11:47, 9 апрель 2025 (UTC) (on behalf of the CEE Hub)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=28516993 --&gt;

== Be part of the next CEE Catch Up about Global Trends ==

Hi everyone, 

We want to announce the ninth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the Foundation Annual Planning Workshop focused on [[diffblog:2025/03/04/global-trends-2025/|'''global trends that are affecting our movement''']]. The session will take place on 23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; of April 2025, 18:00-19:00 CEST (check your local time [https://zonestamp.toolforge.org/1745424000 here]).

Together (the CEE Communities and the Wikimedia Foundation staff) we will discuss the trends related to our projects, our readers and editors. We will explore how those trends show up in the CEE context and discuss what our projects need to address those trends, and how we can support them.

You will also have the opportunity to ask questions to the Wikimedia Foundation staff about the work being planned as part of the annual plan that runs from July 2025 to June 2026.

'''&lt;u&gt;''[[Wikimedia CEE Hub/Catch up|Join us at the Next CEE Catch up]]!''&lt;/u&gt;'''

--[[Ҡатнашыусы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:MediaWiki message delivery|фекер алышыу]]) 17:19, 14 апрель 2025 (UTC) (on behalf of the CEE Catch Up team)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=28546550 --&gt;

== Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025: Invitation ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:UCDM 2025 general.png|180px|right]]
{{int:please-translate}}

Hello, dear Wikipedians!&lt;br/&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the fifth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''14th April''' until '''16th May 2025'''. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design, and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contributions in every language! 

The most active contesters will receive prizes.

If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.
&lt;br/&gt;

We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]])
&lt;/div&gt;

16:10, 16 апрель 2025 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Hide on Rosé@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== Vote now on the revised UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines (&quot;UCoC EG&quot;) and the UCoC's Coordinating Committee Charter is open now through the end of 1 May (UTC) ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Voter_information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki.

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review of the EG and Charter was planned and implemented by the U4C. Further information will be provided in the coming months about the review of the UCoC itself. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

In cooperation with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:34, 17 апрель 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Keegan (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28469465 --&gt;

== Sub-referencing: User testing ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Sub-referencing reuse visual.png|400px|right]]
&lt;small&gt;''Apologies for writing in English, please help us by providing a translation below''&lt;/small&gt;

Hi I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]'s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. We are making great strides with the new [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]] and we’d love to invite you to take part in two activities to help us move this work further:

#'''Try it out and share your feedback'''
#:[[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing# Test the prototype|Please try]] the updated ''wikitext'' feature [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Sub-referencing on the beta wiki] and let us know what you think, either [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|on our talk page]] or by [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/talktotechwish booking a call] with our UX researcher. 
#'''Get a sneak peak and help shape the ''Visual Editor'' user designs'''
#:Help us test the new design prototypes by participating in user sessions – [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/gxk0taud/apply sign up here to receive an invite]. We're especially hoping to speak with people from underrepresented and diverse groups. If that's you, please consider signing up! No prior or extensive editing experience is required. User sessions will start ''May 14th''.

We plan to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We’ll reach out to wikis for piloting in time for deployments. Creators and maintainers of reference-related tools and templates will be contacted beforehand as well.

Thank you very much for your support and encouragement so far in helping bring this feature to life! &lt;/div&gt; &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]])&lt;/bdi&gt; 15:03, 28 апрель 2025 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Johannes Richter (WMDE)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&amp;oldid=28628657 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote on proposed modifications to the UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter closes on 1 May 2025 at 23:59 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki.

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community in your language, as appropriate, so they can participate as well.

In cooperation with the U4C -- &lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 03:40, 29 апрель 2025 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Keegan (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 --&gt;

== We will be enabling the new Charts extension on your wiki soon! ==

''(Apologies for posting in English)''

Hi all! We have good news to share regarding the ongoing problem with graphs and charts affecting all wikis that use them.

As you probably know, the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|old Graph extension]] was disabled in 2023 [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/EWL4AGBEZEDMNNFTM4FRD4MHOU3CVESO/|due to security reasons]]. We’ve worked in these two years to find a solution that could replace the old extension, and provide a safer and better solution to users who wanted to showcase graphs and charts in their articles. We therefore developed the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Charts extension]], which will be replacing the old Graph extension and potentially also the [[:mw:Extension:EasyTimeline|EasyTimeline extension]].

After successfully deploying the extension on Italian, Swedish, and Hebrew Wikipedia, as well as on MediaWiki.org, as part of a pilot phase, we are now happy to announce that we are moving forward with the next phase of deployment, which will also include your wiki.

The deployment will happen in batches, and will start from '''May 6'''. Please, consult [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|our page on MediaWiki.org]] to discover when the new Charts extension will be deployed on your wiki. You can also [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|consult the documentation]] about the extension on MediaWiki.org.

If you have questions, need clarifications, or just want to express your opinion about it, please refer to the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension_talk:Chart/Project|project’s talk page on Mediawiki.org]], or ping me directly under this thread. If you encounter issues using Charts once it gets enabled on your wiki, please report it on the [[:mw:Extension_talk:Chart/Project|talk page]] or at [[phab:tag/charts|Phabricator]].

Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:07, 6 май 2025 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Sannita (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=28663781 --&gt;

== Глобальные тенденции: чему мы можем научиться из меняющегося Интернета? ==

CEE Hub представляет запись второго русскоязычного мероприятия, презентацию «Глобальные тенденции: чему мы можем научиться из меняющегося Интернета?» Марьяны Пинчук. 

* [https://us06web.zoom.us/rec/share/UGbl9nlJ9NOjdcLltBEmoXRXJZtgOs5amfcF9HekLlGEAXCvOapZxXJ3wDw7uYs1.fcr8ssFRW-tIoQeq Zoom]
* Passcode: hG@&amp;.Y?6

Темы будущих мероприятий и запись предыдущей сесси можно найти здесь ([[:m:Wikimedia CEE Hub/Russian language events|Russian language events]])

--[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|фекер алышыу]]) 13:02, 7 май 2025 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=28675596 --&gt;

== Registration for the Wikimedia CEE Meeting 2025 is open ==

Dear all,               

The Organising Committee of the [[metawiki:Wikimedia CEE Meeting 2025|Wikimedia CEE Meeting 2025]] is delighted to announce the opening of the registration for this year's conference.

Affiliation and community delegates can register for the meeting until '''June 15th'''. All other self-funded participants can register until July 31st. 

The registration and scholarship application form which runs on Pretix, a free, open-sourced third-party platform that helps organize and manage events, can be found [https://pretix.eu/wikimedia-events/wmcee-2025/ here].

Details on how to select delegates and the selection process can be found on the [[metawiki:Wikimedia CEE Meeting 2025/Registration|registration page]].

Please keep in mind that the official language of the conference is English and interpreting services will not be available.

If you encounter any issues while registering, or have questions about the registration process, feel free to contact the coordination team via [mailto:wmceem2025@wikimedia.gr wmceem2025@wikimedia.gr].

Your swift replies will be appreciated, as they will help us conduct an efficient booking process.

Best regards,        

On behalf of

'''Wikimedia CEE Meeting 2025 Organising Team'''

--[[Ҡатнашыусы:MARKELLOS|MARKELLOS]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:MARKELLOS|фекер алышыу]]) 19:19, 12 май 2025 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Объявлен конкурс кандидатов в Координационный комитет по Универсальному кодексу поведения (ККУКП)&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Результаты голосования по Руководству по обеспечению соблюдения Универсального кодекса поведения и Уставу Координационного комитета по Универсальному кодексу поведения (ККУКП) [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025#Results|доступно на Meta-wiki]].

Теперь вы можете [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Candidates|подать свою кандидатуру для работы в ККУКП]] до 29 мая 2025 года в 12:00 по Гринвичу. Информация о [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|приемлемости, процессе и сроках находится на Мета-вики]]. Голосование по кандидатурам начнется 1 июня 2025 года и продлится две недели, завершившись 15 июня 2025 года в 12:00 по Гринвичу.

Если у вас есть какие-либо вопросы, вы можете задать их на [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|страница обсуждения выборов]]. -- в сотрудничестве с ККУКП, &lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|фекер алышыу]])&lt;/bdi&gt; 22:06, 15 май 2025 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Keegan (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 --&gt;

== RfC ongoing regarding Abstract Wikipedia (and your project) ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''(Apologies for posting in English, if this is not your first language)''

Hello all! We opened a discussion on Meta about a very delicate issue for the development of [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. Since some of the hypothesis involve your project, we wanted to hear your thoughts too. 

We want to make the decision process clear: we do not yet know which option we want to use, which is why we are consulting here. We will take the arguments from the Wikimedia communities into account, and we want to consult with the different communities and hear arguments that will help us with the decision. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation.

You can read the various hypothesis and have your say at [[:m:Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 15:26, 22 май 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Sannita (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=28768453 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Отбор кандидатов в Совет попечителей Фонда Викимедиа на 2025 год и приём вопросов к кандидатам&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Дорогие друзья,

В этом году истекают сроки полномочий двух (2) попечителей Фонда Викимедиа, избранных сообществом и организациями Викимедиа [1]. Совет попечителей приглашает всё движение принять участие в процессе отбора и голосовании за кандидатов на эти места.

Избирательная комиссия будет координировать данный процесс при поддержке сотрудников Фонда [2]. Комитет по управлению, состоящий из попечителей, не участвующих в выборах 2025 года (Раджу Наризетти, Шани Эвенштейн Сигалов, Лоренцо Лоза, Кэти Коллинз, Виктория Доронина и Эсраа Аль Шафеи) [3], будет осуществлять надзор за процессом отбора от имени Совета и информировать его о ходе выборов. Более подробную информацию о ролях Избирательной комиссии, Совета попечителей и сотрудников можно найти здесь [4].

Основные запланированные даты:

* 22 мая – 5 июня: Объявление (данное сообщение) и период для вопросов [6]
* 17 июня – 1 июля 2025: Приём заявок от кандидатов
* Июль 2025: При необходимости — голосование организаций Викимедиа для сокращения списка, если число поданных заявок превысит 10 [5]
* Август 2025: Предвыборная кампания
* Август – сентябрь 2025: Двухнедельное голосование сообщества
* Октябрь – ноябрь 2025: Проверка биографических данных выбранных кандидатов
* Заседание Совета в декабре 2025: Вступление в должность новых членов Совета попечителей

Подробная информация о выборах 2025 года — включая детальный график этапов, процедуру выдвижения кандидатов, правила проведения предвыборных кампаний и критерии для избирателей — доступна на данной странице Мета [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025|[ссылка]]].

'''Приём вопросов'''

В каждом избирательном цикле у сообщества есть возможность предложить вопросы, на которые должны ответить кандидаты в попечители. Избирательная комиссия отбирает вопросы из списка, составленного сообществом. Кандидаты обязаны ответить на все обязательные вопросы в своей заявке, в противном случае их кандидатура будет отклонена. В этом году Избирательная комиссия отберёт 5 вопросов. Итоговые вопросы могут представлять собой объединение схожих или связанных вопросов, поступивших от сообщества [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates|[ссылка]]].

'''Добровольцы для выборов'''

Ещё один способ участия в выборах 2025 года — стать добровольцем выборов. Добровольцы выборов выступают связующим звеном между Избирательной комиссией и своим сообществом. Они помогают обеспечить представленность своего сообщества и мотивируют его к активному участию в голосовании. Подробная информация о программе и способах присоединения доступна на данной странице Мета [[m:Wikimedia_Foundation_elections/2025/Election_volunteers|[ссылка]]].

Спасибо!

[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Results

[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter

[3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Committee_Membership,_December_2024

[4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles

[5] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/FAQ

[6] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates

С уважением,

Виктория Доронина

Представитель Совета попечителей в Избирательном комитете

Комитет по управлению&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Ҡатнашыусы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:MediaWiki message delivery|фекер алышыу]]) 03:07, 28 май 2025 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:RamzyM (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;  Upcoming Deployment of the CampaignEvents Extension&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Hello everyone,  

''(Apologies for posting in English if English is not your first language. Please help translate to your language.)''

The Campaigns Product Team is planning a global deployment of the '''[[:mw:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]]''' to all Wikipedias, including this wiki, during the '''week of June 23rd'''.

This extension is designed to help organizers plan and manage events, WikiProjects, and other on-wiki collaborations - and to make these efforts more discoverable.

The three main features of this extension are:

* '''[[:m:Event_Center/Registration|Event Registration]]''': A simple way to sign up for events on the wiki.
*  '''[[:m:CampaignEvents/Collaboration_list|Collaboration List]]''': A global list of events and a local list of WikiProjects, accessible at '''[[:m:Special:AllEvents|Special:AllEvents]]'''.
*  '''[[:m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Invitation_list|Invitation Lists]]''': A tool to help organizers find editors who might want to join, based on their past contributions.

'''Note''': The extension comes with a new user right called '''&quot;Event Organizer&quot;''', which will be managed by administrators on this wiki. Organizer tools like Event Registration and Invitation Lists will only work if someone is granted this right. The Collaboration List is available to everyone immediately after deployment.

The extension is already live on several wikis, including '''Meta, Wikidata, English Wikipedia''', and more ( [[m:CampaignEvents/Deployment_status#Current_Deployment_Status_for_CampaignEvents_extension| See the full deployment list]])

If you have any questions, concerns, or feedback, please feel free to share them on the [[m:Talk:CampaignEvents| extension talkpage]]. We’d love to hear from you before the rollout.

Thank you! &lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Udehb-WMF|Udehb-WMF]] ([[User talk:Udehb-WMF|фекер алышыу]]) 16:47, 29 май 2025 (UTC)&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Udehb-WMF@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Udehb-WMF/sandbox/deployment_audience&amp;oldid=28803829 --&gt;

== Vote now in the 2025 U4C Election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}

Eligible voters are asked to participate in the 2025 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2025|2025 Election information page]]. The vote closes on 17 June 2025 at [https://zonestamp.toolforge.org/1750161600 12:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 1 July 2025. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 23:00, 13 июнь 2025 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Keegan (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28848819 --&gt;

== Event:ИИ: друг, враг или что-то среднее? ==

CEE Hub приглашет вас принять участие в семинаре в среду, 25 июня 2025 года, 16:00 UTC. '''Анна Продрому''', лауреат премии &quot;Женщины в сфере технологий&quot; по версии журнала FORBES 2023, сделает презентацию и ответит на вопросы на тему «'''ИИ: друг, враг или что-то среднее?'''». Регистрация открыта [[:m:Event:ИИ: друг, враг или что-то среднее?|'''здесь''']]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|фекер алышыу]]) 13:17, 16 июнь 2025 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&amp;oldid=28871983 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 - Call for Candidates&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;
Hello all,

The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|call for candidates for the 2025 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection is now open]] from June 17, 2025 – July 2, 2025 at 11:59 UTC [1]. The Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's work, and each Trustee serves a three-year term [2]. This is a volunteer position.

This year, the Wikimedia community will vote in late August through September 2025 to fill two (2) seats on the Foundation Board. Could you – or someone you know – be a good fit to join the Wikimedia Foundation's Board of Trustees? [3]

Learn more about what it takes to stand for these leadership positions and how to submit your candidacy on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidate application|this Meta-wiki page]] or encourage someone else to run in this year's election.

Best regards,

Abhishek Suryawanshi&lt;br /&gt;
Chair of the Elections Committee

On behalf of the Elections Committee and Governance Committee

[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Call_for_candidates

[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Bylaws#(B)_Term.

[3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Resources_for_candidates&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Ҡатнашыусы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:MediaWiki message delivery|фекер алышыу]]) 17:43, 17 июнь 2025 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:RamzyM (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28866958 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Обратная связь по проектам Викимедиа&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Уважаемые участники сообщества Викимедиа,

[[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Комитет по делам сообщества (CAC)]] Совета попечителей Фонда Викимедиа поручил [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Sister Projects Task Force|Рабочей группе по родственным проектам (SPTF)]] обновить и внедрить процедуру оценки жизненного цикла родственных проектов — [[m:Wikimedia projects|вики-проектов, поддерживаемых Фондом Викимедиа (WMF)]].

Движение Викимедиа всегда руководствовалось перспективой актуальных, доступных и эффективных свободных знаний. По мере дальнейшего развития экосистемы проектов Викимедиа, очень важно периодически проводить ревизию существующих проектов, чтобы обеспечить их соответствие нашим целям и возможностям сообщества.

Несмотря на благородные намерения, некоторые проекты более не служат изначально заявленной цели. '''Оценка состояния таких проектов не означает бросить то, что тяжело нести, а подразумевает ответственное управление общими ресурсами'''. Время волонтеров, поддержка сотрудников, инфраструктура и внимание сообщества ограничены, а нетехнические затраты имеют тенденцию к значительному росту, поскольку наша экосистема вступила в новую эпоху интернета по сравнению с той, когда мы начинали. Поддержка неактивных проектов или проектов, которые не соответствуют нашим стремлениям, может непреднамеренно отвлечь эти ресурсы от областей с более значительным потенциалом.

Кроме того, поддержание проектов, которые больше не отражают качество и надежность, связанные с именем Викимедиа, сопряжено с репутационным риском. Заброшенный или менее надежный проект влияет на доверие к движению Викимедиа.

Наконец '''неспособность свернуть или переосмыслить проекты, которые больше не работают, может значительно осложнить запуск новых'''. Когда сообщество чувствует навсегда себя связанным с каждым прошлым решением ‒ независимо от того, насколько оно устарело ‒ мы рискуем оказаться в стагнации. Здоровая экосистема должна допускать эволюцию, адаптацю и, при необходимости, сворачивание проектов. Если мы порождаем ожидания, что каждый проект должен существовать вечно, мы ограничиваем наши способности в области экспериментов и инноваций.

По этой причине Рабочая группа по родственным проектам рассмотрела два запроса относительно жизненного цикла родственных проектов, чтобы проработать и продемонстрировать сам процесс ревизии. Мы выбрали Викиспору в качестве примера возможного открытия нового проекта и Викиновости в качестве примера ревизии существующего проекта. Предварительные выводы обсуждались 11 сентября 2024 года на встрече CAC, и Комитет по делам сообщества рекомендовал провести консультации с сообществом по теме обоих предложений.

&lt;span id=&quot;Wikispore&quot;&gt;&lt;/span&gt;
=== Викиспора ===

[[m:Wikispore|Заявка на рассмотрение Викиспоры]] в качестве нового проекта была подана в 2019 году. Рабочая группа решила рассмотреть этот запрос более детально, поскольку вместо концентрации на какой-то конкретной теме, как это происходит в большинстве заявок на новые родственные проекты, Викиспора имеет потенциал для старта нескольких родственных проектов.

После тщательного рассмотрения, Рабочая группа по родственным проектам решила '''не рекомендовать''' Викиспору в качестве нового проекта Викимедиа. Принимая во внимание текущий уровень активности, существующая структура Викиспоры обеспечивает большую гибкость и экспериментальность при том, что Фонд Викимедиа предоставляет основную инфраструктурную поддержку. 

Мы признаем потенциал этой инициативы и ожидаем мнений сообщества по теме того, каким должен быть достаточный уровень активности и вовлеченности, чтобы пересмотреть ее статус в будущем.

В рамках этого процесса мы опубликовали это решение в сообществе Викиспоры и пригласили одного из ее лидеров, Pharos, на встречу Рабочей группы по родственным проектам.

В настоящий момент мы особенно приветствуем мнения относительно измеримых критериев, указывающих на готовность проекта, таких как количество участников, объем содержимого и устойчивая поддержка сообщества. Это прояснит показатели, достаточные для открытия нового родственного проекта, в том числе и возможную будущую переподачу заявки по Викиспоре. Тем не менее, числа всегда будут лишь ориентиром, так как любые числа подвержены манипуляции.

&lt;span id=&quot;Wikinews&quot;&gt;&lt;/span&gt;
=== Викиновости ===

Среди существующих родственных проектов, мы решили рассмотреть Викиновости, потому что именно в отношении этого проекта мы наблюдаем самый высокий уровень обеспокоенности по многим причинам.

С момента созыва Рабочей группы по родственным проектам в 2023 году, ее участники во время собраний и конференц-звонков интересовались мнением сообщества о родственных проектах, которые не выполнили свои обещания в рамках движения Викимедиа.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WCNA_2024._Sister_Projects_-_opening%3F_closing%3F_merging%3F_splitting%3F.pdf &lt;nowiki&gt;[1]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee/Sister_Projects_Task_Force#Wikimania_2023_session_%22Sister_Projects:_past,_present_and_the_glorious_future%22 &lt;nowiki&gt;[2]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F &lt;nowiki&gt;[3]&lt;/nowiki&gt;] Викиновости были первым кандидатом для оценки, потому что люди из многих языковых сообществ это предложили. Кроме того, по большинству показателей это наименее активный родственный проект с наибольшим снижением активности за последние годы.

В то время как Комитет по языкам регулярно открывает и закрывает языковые версии родственных проектов на малых языках, обоснованного предложения по закрытию Википедии на основных языках или какого-либо проекта на английском языке никогда не поступало. Это не относится к Викиновостям, где возникало предложение о закрытии Английских Викиновостей, которое получило некоторую поддержку, но не привело ни к каким действиям[https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_English_Wikinews &lt;nowiki&gt;[4]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F см. также раздел 5 из &lt;nowiki&gt;[5]&lt;/nowiki&gt;]; также был проект предложения закрыть все языковые версии Викиновостей[https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Proposals_for_closing_projects/Archive_2#Close_Wikinews_completely,_all_languages? &lt;nowiki&gt;[6]&lt;/nowiki&gt;].

[[:c:File:Sister Projects Taskforce Wikinews review 2024.pdf|Первоначальные показатели]], собранные сотрудниками WMF, также подтверждают беспокойство сообщества движения относительно Викиновостей.

На основании этого отчета, Рабочая группа по родственным проектам рекомендует сообществу провести переоценку Викиновостей. Мы пришли к выводу, что существующая структура и уровень активности являются самыми низкими среди существующих родственных проектов. Рабочая группа также рекомендует приостановить открытие новых языковых версий Викиновостей, пока идет консультация.

Рабочая группа по родственным проектам выносит этот анализ на обсуждение и приветствует дискуссии об альтернативных вариантах, включая потенциальные усилия по реструктуризации или интеграции с другими проектами Викимедиа.

Озвученные на данный момент варианты (которые могут быть применены просто к малоактивным языковым версиям или ко всем языковым версиям)  включают:
* реструктуризацию работы и взаимосвязей Викиновостей с деятельностью по текущим событиям на других проектах; 
* объединение содержимого Викиновостей с соответствующими языковыми проектами Википедии, возможно в новом именном пространстве;
* объединение содержимого с внешними проектами, обладающими совместимой лицензией;
* архивирование проектов Викиновостей.

Ваши идеи и взгляды важны в для формирования будущего этих проектов. Мы призываем всех заинтересованных членов сообщества поделиться своими мыслями на соответствующих страницах обсуждений или через другие обозначенные каналы обратной связи.

&lt;span id=&quot;Feedback_and_next_steps&quot;&gt;&lt;/span&gt;
=== Обратная связь и дальнейшие шаги ===

Мы будем благодарны, если вы примете участие в дискуссии относительно будущего этих проектов и процесса ревизии. Мы запускаем две разные проектные страницы: [[m:Public consultation about Wikinews|Public consultation about Wikinews]] и [[m:Public consultation about Wikispore|Public consultation about Wikispore]]. Пожалуйста, примите участие в период с 27 июня по 27 июля 2025, после чего мы подведем итоги обсуждения. Вы можете писать там на любом языке.

Я также проведу видеозвонки 16 июля в среду в 11:00 UTC и 17 июля в четверг в 17:00 UTC (ссылки на звонки появятся чуть позже) и буду присутствовать на Викимании для дальнейших обсуждений. 
&lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Victoria|Victoria]] on behalf of the Sister Project Task Force, 20:56, 27 июнь 2025 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Johan (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Sister_project_MassMassage_on_behalf_of_Victoria/Target_list&amp;oldid=28911188 --&gt;

== Wikidata Item and Property labels soon displayed in Wiki Watchlist/Recent Changes ==

''(Apologies for posting in English, you can help by translating into your language)''

Hello everyone, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Wikidata For Wikimedia Projects]] team is excited to announce an upcoming change in how Wikidata edit changelogs are displayed in your [[Special:Watchlist|Watchlists]] and [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] lists. If an edit is made on Wikidata that affects a page in another Wikimedia Project, the changelog will contain some information about the nature of the edit. This can include a QID (or Q-number), a PID (or P-number) and a value (which can be text, numbers, dates, or also QID or PID’s). Confused by these terms? See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Glossary|Wikidata:Glossary]] for further explanations.

The upcoming change is scheduled for '''17.07.2025''', between '''1300 - 1500 UTC'''.
The change will display the label (item name) alongside any QID or PIDs, as seen in the image below:
[[File:Apr10 edit summary on Wikidata.png|An edit sum entry on Wikidata, labels display alongside their P- and Q-no.'s]]

These changes will only be visible if you have Wikidata edits enabled in your User Preferences for Watchlists and Recent Changes, or have the active filter ‘Wikidata edits’ checkbox toggled on, directly on the Watchlist and Recent Changes pages.

Your bot and gadget may be affected! There are thousands of bots, gadgets and user-scripts and whilst we have researched potential effects to many of them, we cannot guarantee there won’t be some that are broken or affected by this change.

Further information and context about this change, including how your bot may be affected can be found on this [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|project task page]]. We welcome your questions and feedback, please write to us on this dedicated [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Talk page]].

Thank you, - [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] on behalf of the Wikidata For Wikimedia Projects Team. [[Ҡатнашыусы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:MediaWiki message delivery|фекер алышыу]]) 12:45, 14 июль 2025 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&amp;oldid=28981877 --&gt;

== Общественная консультация о будущем Wikispore и Wikinews ==

Привет всем,

Фонд Викимедиа проводит публичные консультации относительно будущего Wikispore и Wikinews. В рамках консультаций запланировано обсуждение в ходе видеозвонка. Пожалуйста, рассмотрите возможность принять участие и поделиться своими мыслями.

'''Среда, 23 июля 2025 г., 18:00 CEST (16:00 UTC)'''

'''[[:m:Event:Общественная консультация о будущем Wikispore и Wikinews|REGISTER HERE]]'''

_______________________

Hello everyone, The Wikimedia Foundation is holding a public consultation on the future of [[:m:Talk:Public consultation about Wikispore|Wikispore]] and Wikinews. As part of the consultation, a video call discussion is planned. Please consider participating and sharing your thoughts.

--[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|фекер алышыу]]) 11:45, 16 июль 2025 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&amp;oldid=28871983 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Временные учетные записи будут доступны в ближайшее время.&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;body&quot;/&gt;
Привет! Мы из команда «[[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Безопасность и Целостность Продукта]]» Фонда Викимедиа. Мы хотели бы дать вам знать, что '''мы планируем включить [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|временные учётные записи]] в этом проекте на неделе 1-го сентября'''.

Временные учётные записи успешно работают в 30 вики-проектах, включая многие крупные Википедии, такие как немецкий, японский и французский. Изменения, которую внисит эта функция, особенно актуальны для редакторов, не вошедших в систему, для защиты которых и предназначена эта функция. Однако, она также актуальна для участников сообщества, таких как наставники, патрульные и администраторы — всех, кто отменяют правки, блокирует пользователей или иным образом взаимодействует с редакторами, не вошедшими в систему, для обеспечения безопасности и точности вики-проектов. 

'''С какой целью мы внедряем временные учетные записи?'''

Наши вики-проекты должны быть по умолчанию более безопасными при внесении правок неавторизованными редакторами. Временные учетные записи дают возможность людям продолжать редактирование вики-проектов без создания аккаунта, позволяя избежать публичной привязки правок к своему IP-адресу. Мы уверены, что это отвечает интересам наших неавторизованных редакторов, которые вносят ценный вклад в вики-проекты и могут создать учетную запись позднее, обеспечивая рост нашего сообщества редакторов, администраторов и других участников. Несмотря на то что вики-проекты предупреждают неавторизованных редакторов о том, что их IP-адреса будут ассоциированы с их правками, многие люди могут не иметь представления об IP-адресах или о том, что они могут быть использованы для установления другой связанной с ними информации при помощи способов, неожиданных для них. 

Кроме того, наше программное обеспечения и инструменты для модерации слишком сильно полагаются на сетевой источник (IP-адрес) для идентификации пользователей и шаблонов поведения, особенно по мере того, как сами IP-адреса становятся менее надежными в качестве идентификаторов. Временные учетные записи обеспечивают более целенаправленное взаимодействие с неавторизованными редакторами, включая более точные блокировки, и могут снизить число случаев непреднамеренной блокировки добросовестных пользователей, использующих те же IP-адреса, что и злоумышленники.

'''Как работают временные учетные записи'''
[[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]]
В тот момент, когда неавторизованный пользователь вносит правку на вики-проекте, в его браузере создается куки (cookie), к которой привязывается автоматически созданная временная учетная запись. Наименование этой учетной записи соответствует шаблону: &lt;code dir=ltr&gt;~2025-12345-67&lt;/code&gt; (тильда, текущий год, номер). Данное имя будет отображаться на страницах свежих правок или истории изменений. Срок действия данной куки закончится через 90 дней после создания. В течение ее срока действия, все правки, сделанные с данного устройства будут отнесены к этой временной учетной записи. Учетная запись останется прежней, даже если изменится IP-адрес, пока пользователь не очистит куки или не начнет использовать другое устройство или браузер. Информация об IP-адресах, использованных во время каждой правки, будет храниться в течение 90 дней после самой правки. Тем не менее лишь только некоторые зарегистрированные пользователи получат к ней доступ.

'''Что это значит для различных групп пользователей?'''

'''Неавторизованные редакторы'''

* Это повышает конфиденциальность. В настоящий момент, если вы не используете для редактирования зарегистрированную учетную запись, каждый может видеть связанный с вашими правками IP-адрес, даже по истечении 90 дней. Теперь на этом вики-проекте это не будет происходить.
* Если вы используете временную учетную запись для редактирования из разных мест в течение последних 90 дней (например, дома и в кофейне), история правок и IP-адреса всех ваших мест будут ассоциированы с одной временной учетной записью. Пользователи,[[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|удовлетворяющие критериям]], будут иметь возможность просмотра данной информации. Если это вызывает у вас вопросы с точки зрения безопасности, пожалуйста, обратитесь по адресу talktohumanrights(at)wikimedia.org для консультаций.

'''Члены сообщества, взаимодействующие с неавторизованными редакторами'''

* Временная учетная запись уникальным образом связана с устройством. Для сравнения, IP-адрес может использоваться несколькими устройствами и людьми (например, различные люди в школе или на работе могут иметь один IP-адрес).
* В сравнении с текущей ситуацией, допустимо предположить, что страница обсуждения временного пользователя принадлежит только одному лицу. Как вы можете видеть на скриншоте, пользователи временных учетных записей смогут получать уведомления. Также будет возможность поблагодарить их за правки, упомянуть в дискуссиях и пригласить для более активного участия в сообществе.

'''Пользователи, использующие IP-адреса для модерации на вики-проектах и управления ими'''

* '''Патрульные,''' отслеживающие постоянных злоумышленников, расследующие нарушения правил и т.д. Пользователи, [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|удовлетворяющие требованиям]], будут иметь возможность узнать IP-адреса временных пользователей и видеть все правки, внесенные при помощи временных учетных записей с конкретного IP-адреса или диапазона адресов ([[Special:IPContributions]]). Они также будут иметь доступ к полезной информации об IP-адресах благодаря функциональности [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]]. Для работы с временными учетными записями было разработано или настроено множество других компонентов программного обеспечения, включая фильтр правок, глобальные блокировки, глобальный вклад участника и другое. (Более подробная информация для разработчиков-волонтеров по теме обновления программного кода ваших инструментов доступна в заключительной части этого сообщения.)
* '''Администраторы, блокирующие неавторизованных редакторов''' 
** Будут иметь возможность блокировки большого количества злоумышленников путем блокировки их временных учетных записей. Заблокированный пользователь не сможет быстро создавать новые временные учетные записи, если администратор выберет опцию [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|автоблокировки]].
** Возможность блокировки IP-адреса или диапазона IP-адресов также сохранится.
* Временные учетные записи не будут применяться ретроспективно к правкам, сделанным до внедрения. На странице Служебная:Вклад вы сможете видеть существующие правки от IP-пользователей, но не новые правки, сделанные временными учетными записями с данного IP-адреса. Вместо этого вы должны использовать для этих целей страницу Служебная:IPContributions.

'''Наша просьба к вам и дальнейшие шаги'''

* Если вам известны какие-либо инструменты, боты, гаджеты и т.д., которые используют информацию об IP-адресах или доступны для неавторизованных пользователей, вероятно, вам стоит протестировать их работу на тестовых площадках [[testwiki:Main_Page|testwiki]] или [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]] Если вы разработчик-волонтер,[[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers| ознакомьтесь с нашей документацией для разработчиков]], в частности с разделом о вероятной [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|необходимости обновления вашего программного кода.]]
* Если вы хотите протестировать среду с временными учетными записями, например просто посмотреть, как это работает, перейдите на тестовые площадки testwiki или test2wiki и пробуйте редактировать без авторизации. 
* Сообщите нам, если вам известно о любых проблемах, на которые надо обратить внимание. Мы постараемся помочь, а если у нас не будет возможности сделать это, мы рассмотрим возможные варианты действий. 
* Ознакомьтесь с нашим [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|предыдущим сообщением]]о требованиях для пользователей без расширенных прав, которым может потребоваться доступ к информации об IP-адресах.

Чтобы узнать больше об этом проекте, ознакомьтесь с [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|нашим списком ЧЗВ ]] - там вы найдете много полезных ответов. Вы также можете [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|взглянуть на последние новости]] (мы опубликовали лишь одну) и [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|подписаться на новостную рассылку.]] Если вы хотите пообщаться со мной (Szymon) за пределами вики-проекта, вы можете найти меня на платформах Discord и Telegram. 
Спасибо!&lt;section end=&quot;body&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]&lt;/bdi&gt; 21:35, 26 август 2025 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Quiddity (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&amp;oldid=29181713 --&gt;

== Регистрация на вебинар &quot;Википедия в эпоху АИ&quot; ==

CEE Hub приглашает вас принять участие в вебинаре в понедельник, 1 сентябрь 2025 года, 16:00 UTC. Математик Мариос Магиоладитис сделает презентацию и ответит на вопросы на тему «'''Википедия в эру АИ'''». Регистрация открыта [[:m:Event:Википедия в эру АИ|'''здесь''']]. --[[Ҡатнашыусы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:MediaWiki message delivery|фекер алышыу]]) 08:40, 27 август 2025 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&amp;oldid=28871983 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Ваша вики будет доступна только в режиме чтения&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Прочитать это сообщение на другом языке]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

[[foundation:|Фонд Викимедиа]] будет переключать трафик между своими центрами обработки данных. Это гарантирует, что Википедия и другие вики-проекты Викимедиа смогут оставаться доступными даже после катастрофы.

Весь трафик будет переключен '''{{#time:j xg|2025-09-24|ru}}'''. Переключение начнётся в '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2025-09-24T15:00|en}} {{#time:H:i e|2025-09-24T15:00}}]'''.

К сожалению, ввиду некоторых ограничений движка [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], редактирование будет остановлено в течение этих двух переключений. Приносим свои извинения за задержку в работе. Мы работаем над тем, чтобы сократить такие работы в будущем. 

За 30 минут до начала переноса во всех проектах будет показан баннер-предупреждение. Этот баннер будет оставаться видимым до окончания операции. 
&lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&amp;task=view&amp;language=&amp;filter=&amp;action=translate translation or proofreading] of this banner text.&lt;/span&gt;

'''В течение короткого промежутка времени вы сможете читать, но не сможете редактировать все вики-сайты.'''

*День переключения — {{#time:l j xg Y|2025-09-24|ru}}. Оно продлится не более часа.
*При попытке отредактировать или сохранить страницы в течение этого времени вы увидите сообщение об ошибке. Мы надеемся, что правки в этот период не будут потеряны, но не можем этого гарантировать. Если вы увидите сообщение об ошибке, пожалуйста, подождите, пока всё не восстановится. После этого вы сможете сохранить свою правку. Но на всякий случай мы рекомендуем вам сделать копию ваших изменений.

''Побочные эффекты'':

*Фоновые задания будут выполняться замедленно, а некоторые могут быть отклонены. Красные ссылки могут также обновляться с замедлением. Если вы создаёте статью, на которую уже есть ссылки откуда-то, то такие ссылки будут оставаться красными дольше, чем обычно. Некоторые долго выполняющиеся скрипты необходимо будет остановить.
* Мы ожидаем, что развёртывание кода произойдет так же, как и на любой другой неделе. Однако могут происходить некоторые зависания кода, если впоследствии этого потребует данная операция.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] будет недоступен примерно 90 минут.

При необходимости эти планы могут быть отложены. Вы можете [[wikitech:Switch_Datacenter|посмотреть расписание на wikitech.wikimedia.org]]. О любых изменениях будет сообщено в расписании. 

'''Пожалуйста, поделитесь этой информацией с вашим сообществом.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;span dir=ltr&gt;[[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[m:User talk:Trizek (WMF)|{{int:talk}}]])&lt;/span&gt; 15:40, 18 сентябрь 2025 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Trizek (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29170715 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Выскажите своё мнение: примите участие в голосовании на выборах в Совет попечителей 2025 года&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Здравствуйте!

Стартовал период голосования в рамках [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|выборов Совета попечителей Фонда Викимедиа 2025 года]]. Кандидаты претендуют на два (2) свободных места в Совете.

Для проверки вашего права участвовать в голосовании просим посетить информационную страницу [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|с критериями допуска к выборам]].

Познакомьтесь с кандидатами подробнее, [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|изучив их заявки и просмотрев предвыборные видеообращения]].

После того как будете готовы сделать выбор, пройдите [[m:Special:SecurePoll/vote/405|на страницу голосования в системе SecurePoll]], чтобы отдать свой голос.

'''Голосование открыто с 8 октября 00:00 UTC до 22 октября 23:59 UTC.'''

С уважением,

Абхишек Сурьяванши&lt;br /&gt;Председатель Избирательного комитета&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Ҡатнашыусы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:MediaWiki message delivery|фекер алышыу]]) 04:47, 9 октябрь 2025 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:RamzyM (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29360896 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function1&quot;/&gt;
{{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere).

There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function1&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 11:42, 20 октябрь 2025 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Sannita (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29432175 --&gt;

== Регистрация на вебинар &quot;Большой брат смотрит за тобой: цифровая безопасность в проектах Викимедия&quot; ==

CEE Hub приглашает вас принять участие в онлайн семинаре '''Большой брат смотрит за тобой: цифровая безопасность в проектах Викимедия'''. Ведущий: Хмелько Маслак, специалист по дезинформации в области доверия и безопасности. Четверг, 30 октября 2025 r., 18:00 CET (16:00 UTC). Регистрация открыта '''[[:m:Event:Большой брат смотрит за тобой: цифровая безопасность в проектах Викимедиа|здесь]]'''. --[[Ҡатнашыусы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:MediaWiki message delivery|фекер алышыу]]) 12:16, 27 октябрь 2025 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&amp;oldid=28871983 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Ищем волонтеров для участия в нескольких комитетах движения&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Каждый год с октября по декабрь несколько комитетов движения обычно ищут новых волонтеров. 

Прочитайте более подробно о работе комитетов на их страницах в Мета-вики:
* [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Комитет по присоедниению (AffCom)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Комиссия омбудсменов (OC)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Комитет по рассмотрению дел (CRC)]]

Подача заявок в комитеты открывается 30 октября 2025. Период подачи заявок в Комитет по партнёрским организациям завершается 11 декабря 2025, а в Комиссию омбудсменов и Комитет по рассмотрению дел – 11 декабря 2025. Узнайте о том, как подать заявку, [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|на странице назначений в Мета-вики]].

От имени команды поддержки комитетов,
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

-[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] 14:12, 30 октябрь 2025 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:MKaur (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29517125 --&gt;

== Join the CEE Hub staff team – We’re hiring a Program Specialist ==

Hi everyone,

The regional [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is looking for a '''Program Specialist''' to join our [[:m:Wikimedia CEE Hub/Staff|staff team]]!

Are you someone experienced with Wikimedia who wants to help volunteers? Do you participate in Wiki Loves… and other related projects, and do you have ideas and skills to help others improve their efforts? Do you enjoy working with people from different countries? Are you able to work on your own, feel comfortable on Meta-Wiki, and understand how Meta works? If this sounds like you and you're interested in working with the CEE hub team, we’d love to hear from you!

'''As a Program Specialist, you will:'''

* Support affiliates and communities in developing and implementing impactful programs,
* Strengthen regional cooperation and cross-border projects,
* Help guide campaigns and initiatives across the CEE region,
* Work closely with the CEE Hub team and community members.

This is a '''part-time (0.8–0.9 full-time equivalent), remote position''' open to candidates based in the CEE region or nearby time zones.

'''APPLICATION DEADLINE: NOVEMBER 10, 2025'''
➡️ '''Learn more and learn how to apply on Meta:''' [[:m:Wikimedia CEE Hub/Jobs/Program Specialist|Wikimedia CEE Hub – Program Specialist]] ⬅️

If you know someone who would be a great fit, please share this opportunity with them!
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=29192870 --&gt;

== Записи прошлых мероприятий ==

CEE Hub приглашает посмотреть запись вебинара &quot;Большой брат смотрит за тобой: цифровая безопасность в проектах Викимедиа&quot;, проведенного специалистом по доверию и безопасности (Trust &amp; Safety) Хмелько Маслаком (на английском с последовательным русским переводом). См. раздел &quot;Записи прошлых мероприятий&quot; на странице: [[:m:Wikimedia CEE Hub/Russian language events|Russian language events]]. --[[Ҡатнашыусы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:MediaWiki message delivery|фекер алышыу]]) 13:34, 10 ноябрь 2025 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&amp;oldid=28871983 --&gt;

== Help us test Cat-a-lot on your Wikipedia ==

'''[[:commons:Help:Gadget-Cat-a-lot|Cat-a-lot]]''' is a JavaScript gadget that helps with moving, removing and adding files (as well as articles or subcategories) between, from and to categories and it is widely used on Wikimedia Commons, where it is accessible for every user after enabling the gadget in your [https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets Preferences].

Complete explanation of the tool, along with the images and demonstration video it is accessible on [[:commons:Help:Gadget-Cat-a-lot|Wikimedia Commons]].

If your Wikipedia is struggling with performing this repetitive task when you need to move pages between categories and remove pages from a category, Cat-a-lot could be activated for your Wikipedia as well. 

Installation can be done as your user script or as a project gadget and codes can be found [[:commons:Help:Gadget-Cat-a-lot|here]]. Installation is already done on Polish and Romanian wikis from our CEE Region.

English phrases from [[:commons:MediaWiki:Gadget-Cat-a-lot.js/translating|MediaWiki:Gadget-Cat-a-lot.js/translating]] can be translated and saved in [[:commons:MediaWiki:Gadget-Cat-a-lot.js/ro|MediaWiki:Gadget-Cat-a-lot.js/ro]] (for example).

[[:m:CEE Hub/Working Groups/Technical Advancement Group|CEE Hub Technical Advancement Group]] is willing to support your community in the installation of the tool, and to offer support in case of bugs, as we can report them to the development team. Just leave a message below with any issues you encounter.

--[[Ҡатнашыусы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:MediaWiki message delivery|фекер алышыу]]) 10:42, 18 ноябрь 2025 (UTC) (on behalf of the CEE Hub Technical Advancement Group)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=29670161 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function2&quot;/&gt;
{{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki&lt;/span&gt;. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function2&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:22, 20 ноябрь 2025 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Sannita (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29583860 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Migration to Parsoid&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;em&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]&lt;/em&gt;

Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier.

If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation.

There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki.

To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]].
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]&lt;/bdi&gt; 21:43, 28 ноябрь 2025 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:ABreault (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2025-12-01_Wikipedias&amp;oldid=29723884 --&gt;

== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==

Dear Wikimedia communities,

We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.

''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''

In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.

We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.

📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]

If you have questions about the project, please refer to the FAQs:  
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]

''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''

''Stay connected and receive updates:''  
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]  
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]

We look forward to collaborating with you and your community.


'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 19:44, 16 ғинуар 2026 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:ZI Jony@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29879549 --&gt;

== Feminism and Folklore 2026 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 

Dear Wiki Community,

We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia.

The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects.

;About the Campaign 
'''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices.

;What Can Participants Write About? 
Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to:

* Folk festivals, rituals, and celebrations  
* Folk dances, music, and traditional performances  
* Women and queer figures in folklore  
* Women in mythology and oral traditions  
* Women warriors, witches, and witch-hunting narratives  
* Fairy tales, folk stories, and legends  
* Folk games, sports, and cultural practices  

Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools.

;How to Sign Up as an Organizer 
Organizers are requested to complete the following steps to register their community:

# Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] 
# Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool  
# Prepare a local article list and clearly mention:
#* Campaign timeline  
#* Local and international prizes  
# Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]]  
# Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]'''

;Campaign Tools

The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants:

* '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats.
* '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore.

Both tools are now available for use in the campaign.  '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]'''

;Learn More &amp; Get Support
For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''.

If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via:
* '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]'''
* Email us using details on the contact page.

;Join Us 
We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia.

Thank you and best wishes,
  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]'''

----

''Stay connected:''  
[[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp;
[[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

== Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]
Hello everyone,

We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe.

;About Wiki Loves Folklore 

'''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight:
* Folk traditions and rituals  
* Cultural festivals and celebrations  
* Traditional attire and crafts 
* Performing arts, music, and dance  
* Everyday practices rooted in folk heritage  

Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world.

[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] 

; Host a Local Edition 

As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to:
* Increase visibility of your region’s folk culture  
* Engage new contributors in your community  
* Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content  

'''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:'''  

If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know.

If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region.

;Get in Touch 
If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via:

* The project Talk pages  
* Email: '''support@wikilovesfolklore.org'''

We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail.

Warm regards,  

'''The Wiki Loves Folklore International Team'''
&lt;/div&gt;
[[Ҡатнашыусы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:MediaWiki message delivery|фекер алышыу]]) 13:20, 18 ғинуар 2026 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Tiven2240@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=29228188 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Ежегодный пересмотр Универсального кодекса поведения и Руководства по правоприменению&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Пишу вам, чтобы сообщить о начале ежегодного пересмотра Универсального кодекса поведения (Universal Code of Conduct) и Руководства по его применению. Вы можете вносить предложения по изменениям до 9 февраля 2026 года. Это первый из нескольких этапов ежегодного пересмотра. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Дополнительную информацию и возможность присоединиться к обсуждению можно найти на странице UCoC в Мета-вики]].

[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Координационный комитет по Универсальному кодексу поведения]] (U4C) — это глобальная группа, деятельность которой направлена на обеспечение справедливого и последовательного применения Универсального кодекса поведения. Эта процедура ежегодного пересмотра была спланирована и реализована U4C. Получить дополнительную информацию и узнать об обязанностях U4C можно, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|ознакомившись с Уставом U4C]].

Пожалуйста, поделитесь этой информацией с другими участниками вашего сообщества там, где это уместно.

— В сотрудничестве с U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|Обсуждение]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

21:01, 19 ғинуар 2026 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Keegan (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 --&gt;

== Онлайн-семинар CEE Hub: Организация фотокампании Викимедиа – 21 февраля ==

[[Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] приглашает принять участие в онлайн семинаре из серии [[Wikimedia CEE Hub/Russian language events|мероприятий на русском языке]] на тему «Как организовать свою фотокампанию Викимедиа», который состоится 21 февраля, в субботу, в 15:00 UTC. Регистрация: [[Event:Как организовать свою фотокампанию Викимедиа]] - Meta-Wiki
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:KGruszczyk-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&amp;oldid=30092539 --&gt;

== Помогите сформировать программу русскоязычной Вики-конференции! ==

Помогите сформировать программу русскоязычной Вики-конференции!

CEE Hub планирует онлайн-мероприятие в Зуме для русскоязычного сообщества Викимедиа. Конференция будет включать  сессии по темам, которые интересны редакторам и участникам.

Мы планируем сосредоточиться на технических темах, но нам важно услышать, что инетресно вам! Этот опрос поможет нам понять, какие темы наиболее актуальны и интересны сообществу.

Мы планируем пригласить экспертов и работать совместно с техническими сотрудниками Фонда Викимедиа, чтобы предоставить новости и информацию из первых рук о инструментах и платформах  Викимедиа.

Конференция планируется на одну из суббот в мае 2026 года.

Ваше мнение очень важно — пожалуйста, потратьте несколько минут, чтобы поделиться своими предпочтениями и предложениями: https://forms.gle/zAfSA64BzCb3qnHh9
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:KGruszczyk-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&amp;oldid=30092539 --&gt;

== New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities ==

Hi everyone, 

'''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts.

You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process.

We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start.

* ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December).
* ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF.

Join our online Q&amp;A session to learn more (same content, two options to join):
* 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&amp;A Nr. 1|register here]])
* 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&amp;A Nr. 2|register here]])

More info &amp; contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]'''

--[[Ҡатнашыусы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:MediaWiki message delivery|фекер алышыу]]) 11:21, 31 март 2026 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=29670168 --&gt;

== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}

Dear Wikipedians!

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.

The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.

🧩'''How to participate?'''

Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.

🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.

'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''

If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&amp;messages=&amp;language=en&amp;x=D banner] into your own language.

Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! 

[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==

Hello everyone,

This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as &lt;code&gt;Module:Itemgroup/list&lt;/code&gt;).

'''The Change:'''&lt;br /&gt;
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. 

We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.

'''What You Need To Do:'''&lt;br /&gt;
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.

'''Deadline:'''&lt;br /&gt;
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.

Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Ҡатнашыусы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:MediaWiki message delivery|фекер алышыу]]) 17:11, 3 апрель 2026 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:ZI Jony@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29941252 --&gt;

== Request for comment (global AI policy) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[Ҡатнашыусы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:MediaWiki message delivery|фекер алышыу]]) 00:57, 26 апрель 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Codename Noreste@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30424282 --&gt;

== Call for Community Candidates – Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 ==

''Please help us and your community by translating this announcement into your language!''

Dear all,

The [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026]] is currently underway.

There are 4 seats allocated to community representatives. Community members are invited to nominate themselves as candidates for these seats. These positions will be filled through a vote by the CEE community.

'''Eligibility criteria:'''

* Candidates must be [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026/Eligibility|eligible voters]]:
** Have a Wikimedia account created before 18 December 2025
** Have at least 300 edits between 18 December 2025 and 18 June 2026
** Must not have been blocked between 18 March 2026 and 18 June 2026
* Must have participated in at least 2 of the last 3 [[Meta:Wikimedia CEE Hub/CEE Hub Status Meeting|CEE Hub Advisory Group meetings]]

You can check your eligibility using the following tool:

https://cee-sc-election.toolforge.org/

'''How to proceed:'''

Candidates may nominate themselves or be nominated by others.

If nominated by others, the candidate must explicitly accept the nomination before 18 June 2026.

The candidate should create their nomination page and submit their candidacy [[Meta:Wikimedia_CEE_Hub_Steering_Committee_Election_2026/Nominations|here]]:

Please also inform your communities about the election and encourage participation.

Best regards,  

Electoral Commission of Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026

--[[Meta:Ҡатнашыусы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Meta:Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:MediaWiki message delivery|фекер алышыу]]) 10:00, 30 апрель 2026 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=30401522 --&gt;

== Приглашение: Wiki Conference для русскоязычных участников (16 мая) ==

Здравствуйте,

Мы хотели бы пригласить вас на Wiki Conference для русскоязычных участников — онлайн-мероприятие, проводимое при поддержке CEE Hub.

Встреча состоится в субботу, 16 мая, в 12:00 UTC / 14:00 CEST (пожалуйста, проверьте ваше местное время: https://zonestamp.toolforge.org/1778932800).
Вы можете зарегистрироваться заранее, чтобы получить ссылку для подключения: [[Event:Wiki_Conference_for_Russian-Speaking_Contributors]]

Это мероприятие задумано как пространство для участников движения Wikimedia из разных стран, где можно обменяться знаниями, опытом и идеями, связанными с работой в русскоязычных сообществах. Оно открыто для всех редакторов проектов Wikimedia.

Выступления приглашённых спикеров будут сопровождаться синхронным переводом на русский язык. Приглашаются все, кто заинтересован в обсуждаемых темах.

В программе предусмотрены сессии, посвящённые техническим аспектам программного обеспечения Wikimedia, панельная дискуссия о редактировании Википедии в сложных условиях, а также обмен опытом по сотрудничеству с учреждениями GLAM и дополнительные выступления от представителей сообщества.

Среди подтверждённых сессий:
- Сохранение нейтральности в ненейтральной среде — дискуссия с редакторами из разных языковых сообществ (Basak Tosun, Amir Sarabadani, Batyrbek Alimzhanov, Mikheil Chabukashvili), модератор — Iglika Ivanova
- Обмен успешными практиками развития GLAM-проектов — с участием Zana Strkovska (Wikimedia MKD)
- Состояние программного обеспечения Wikimedia — с участием Marshall Miller (Wikimedia Foundation)

Будем рады вашему участию.

С наилучшими пожеланиями,
&lt;br&gt;Команда CEE Hub
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:KGruszczyk-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&amp;oldid=30401520 --&gt;

== Invitation: Call for Delegates Nominations and registration for Wikimedia CEE Meeting 2026 in Cluj-Napoca ==

Dear Bashkir language community,

On behalf of the Wikimedians of Romania and Moldova User Group, we are thrilled to invite you to the [[:m:Wikimedia_CEE_Meeting_2026/Registration|Wikimedia CEE Meeting 2026]]! This year, our regional gathering will take place in the heart of Transylvania, in the vibrant city of Cluj-Napoca, Romania.

&lt;span style=&quot;font-family:monospace,monospace&quot;&gt;'''Dates: 18–20 September 2026. Location: Cluj-Napoca, Romania'''&lt;/span&gt;

=== Call for Delegate Nominations ===

We are now officially opening the call for affiliates to nominate their delegates. Each affiliate is encouraged to select representatives who will actively contribute to the sessions, share local successes, and help strengthen our regional network.

It is crucial to check the '''[[:m:Wikimedia CEE Meeting 2026/Eligible affiliates|eligibility subpage]]''' to see the number of delegates allocated to your community. This number tells you how many delegate scholarships are reserved for your community.

&lt;span style=&quot;font-family:monospace,monospace&quot;&gt;'''Nomination Deadline: 30 May 2026'''&lt;/span&gt;

Please ensure that your nominations are submitted by this date to allow our organizing team enough time to manage travel logistics and visa support where necessary.

=== Registration process ===

Delegates, scholarship recipients, and all self-funded attendees can register using the Registration Form (given below). It is mandatory for each delegate application to contain a link to the documents supporting the respective nomination as delegate. All travel, accommodation, and food expenses (during the conference days) will be organized and covered by Wikimedians of Romania and Moldova User Group only for delegates and scholarship recipients.

Registration is required for everyone to participate in the Wikimedia CEE Meeting.

&lt;p style=&quot;font-family:monospace,monospace;background-color:#bbb&quot;&gt;'''Registration Form is here: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdrSQ3JZCGa21AInWOCXnNjzhUZLV1n7LcSt8-0pd1L0Z4rMw/viewform Apply]'''&lt;/p&gt;

* '''Registration period for representatives of Wikimedia affiliations: &lt;u&gt;13 May 2026, 00:00 (UTC) — 30 May 2026, 23:59 (UTC)&lt;/u&gt;.'''
* Registration period for self-funded participants and for everyone else: 13 May 2026, 00:00 (UTC) — 30 June 2026, 23:59 (UTC).

For any questions or unclear issues, please reach out to us at our official conference email:
&lt;p style=&quot;font-family:monospace,monospace&quot;&gt;'''wmceem2026{{@}}icf-fri.org'''&lt;/p&gt;

We look forward to welcoming you to Cluj-Napoca this September to share knowledge, foster new ideas, and celebrate our collective achievements.

Warm regards,&lt;br/&gt;Wikimedia CEE Meeting 2026 Organizing Team&lt;br/&gt;Wikimedians of Romania and Moldova User Group&lt;br/&gt; [[Ҡатнашыусы:Gikü|Gikü]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Gikü|фекер алышыу]]) 08:58, 13 май 2026 (UTC)

== Wiki Loves Eurovision 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Wiki Loves Eurovision edit-a-thon logo 2026.svg|right|250px]]

Hello everyone!

You are invited to participate in the &quot;[[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|Wiki Loves Eurovision]]&quot; article writing contest, where our goal is to create new Eurovision-related articles in the CEE-language Wikipedia editions and improve existing ones. The contest will take place from May 10 to June 10, 2026, and prizes are available:

* 1st prize: a voucher worth €60
* 2nd prize: a voucher worth €50
* 3rd prize: a voucher worth €40
* 4th–10th prize: a voucher worth €30

To participate in the contest and learn more, please visit [[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|this link]]. --[[User:MHeidarzadeh-CEEhub|MHeidarzadeh-CEEhub]] ([[User talk:MHeidarzadeh-CEEhub|talk]]) 14:00, 16 May 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=30401522 --&gt;

== Доступна запись Вики-конференция для русскоязычных участников ==

Здравствуйте,

Приглашаем вас посмотреть запись Вики-конференция для русскоязычных участников, которая состоялась 16 мая 2026.

Во время конференции участники из разных сообществ делились опытом работы в непростых условиях, обсуждали вопросы цензуры, безопасности редакторов и подходы к оценке надёжности источников в странах с ограниченной свободой медиа. Это был очень открытый и содержательный разговор о том, как сообщества продолжают развивать проекты Викимедиа даже в сложных обстоятельствах.

Также в программе были сессии о развитии языковых разделов Википедии в многоязычных странах, успешных GLAM-партнёрствах, работе с молодёжью через Instagram и TikTok, а также примеры регионального сотрудничества и поддержки между сообществами.

Большинство сессий проходило на английском языке с синхронным переводом на русский. Запись доступна в обеих языковых версиях.

Если вам интересны темы развития сообществ, международного сотрудничества, работы в сложных условиях или просто хочется услышать разные перспективы из региона — рекомендуем найти время и посмотреть запись.

Вики-конференция для русскоязычных участников (пароль:5s20@BJ6): https://us06web.zoom.us/rec/share/vRx-DOpGo_zhW6mdoWzOcuM99agcX-VGHhKl2MA9gMxH-_bH0R5jAoc035Ts2FIr.OyhTpsvbH61fqfXh

С наилучшими пожеланиями,
&lt;br&gt;Каро
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:KGruszczyk-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&amp;oldid=30591666 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote now in the 2026 U4C election&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 май 2026 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Keegan (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|фекер алышыу]])&lt;/bdi&gt; 17:11, 23 июнь 2026 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Codename Noreste@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Размещение ссылок на контакты по вопросам права и безопасности в нижнем колонтитуле вашего вики-проекта&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;Message&quot;/&gt;
'''Контакты по вопросам права и безопасности'''

Дорогие участники сообщества, Фонд Викимедиа сформировал [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|единую страницу с контактами по вопросам права и безопасности]] для размещения в нижних колонтитулах ваших проектов соответствующих ссылок на нее, чтобы обеспечить доступ к достоверной юридической информации. Это нормативное требование. Мы уже разместили эти ссылки в английском, немецком, итальянском, испанском и других проектах Википедии, и мы также скоро добавим это и в ваш вики-проект. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Пожалуйста, ознакомьтесь более подробно на странице проекта]] и оставляйте любые комментарии в этой ветке или на [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|странице обсуждений]].

&lt;section end=&quot;Message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:29, 25 июнь 2026 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Sannita (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=30731267 --&gt;

== Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}
You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}}
[[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]])  12:24, 24 июль 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:DreamRimmer@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== CEE Technical Village Pump ==

{{int:please-translate}}

[[File:CEE Technical Village Pump.webm|300px|right|thumb|A short introduction to the CEE Technical Village Pump]]

The '''[[:m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]]''' is a new space for Wikimedia contributors and communities across the CEE region to request technical help, exchange solutions, and get support from experienced contributors.

To introduce the project and give a quick overview of how it works, we’ve prepared this short video.

The page is currently available in English. We’d like to make it accessible to communities across the region in their local languages, and we’d appreciate your [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=page-Template%3ACEE+Technical+Village+Pump+header&amp;language=en&amp;action=page&amp;filter=&amp;action_source=translate_page help translating it].

Best regards, [[Ҡатнашыусы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:MediaWiki message delivery|фекер алышыу]]) 09:09, 26 август 2026 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=30401522 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Переключение сервера: ваш вики-проект скоро на короткое время будет доступен в режиме «только для чтения»&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Прочитать это сообщение на другом языке]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

[[foundation:|Фонд Викимедиа]] будет переключать трафик между своими центрами обработки данных. Это гарантирует, что Википедия и другие вики-проекты Викимедиа смогут оставаться доступными даже после катастрофы.

Весь трафик будет переключен '''{{#time:j xg|2026-09-23|ru}}'''. Переключение начнётся в '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''.

К сожалению, ввиду некоторых ограничений движка [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], редактирование будет остановлено в течение этих двух переключений. Приносим свои извинения за задержку в работе. Мы работаем над тем, чтобы сократить такие работы в будущем. 

За 30 минут до начала переноса во всех проектах будет показан баннер-предупреждение. Этот баннер будет оставаться видимым до окончания операции. 
Вы можете внести вклад в [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&amp;task=view&amp;language=&amp;filter=&amp;action=translate перевод или вычитку] этого текста баннера.

'''В течение короткого промежутка времени вы сможете читать, но не сможете редактировать все вики-сайты.'''

* День переключения — {{#time:l j xg Y|2026-09-23|ru}}. Оно продлится не более часа.
* При попытке отредактировать или сохранить страницы в течение этого времени вы увидите сообщение об ошибке. Мы надеемся, что правки в этот период не будут потеряны, но не можем этого гарантировать. Если вы увидите сообщение об ошибке, пожалуйста, подождите, пока всё не восстановится. После этого вы сможете сохранить свою правку. Но на всякий случай мы рекомендуем вам сделать копию ваших изменений.

''Побочные эффекты'':

* Фоновые задания будут выполняться замедленно, а некоторые могут быть отклонены. Красные ссылки могут также обновляться с замедлением. Если вы создаёте статью, на которую уже есть ссылки откуда-то, то такие ссылки будут оставаться красными дольше, чем обычно. Некоторые долго выполняющиеся скрипты необходимо будет остановить.
* Мы ожидаем, что развёртывание кода произойдет так же, как и на любой другой неделе. Однако могут происходить некоторые зависания кода, если впоследствии этого потребует данная операция.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] будет недоступен примерно 90 минут.

При необходимости эти планы могут быть отложены. Вы можете [[wikitech:Switch_Datacenter|посмотреть расписание на wikitech.wikimedia.org]]. О любых изменениях будет сообщено в расписании. 

'''Пожалуйста, поделитесь этой информацией с вашим сообществом.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 сентябрь 2026 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Trizek (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=30513874 --&gt;

== Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges ==
''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)''

Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.&lt;br/&gt;
We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader).

We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.&lt;br/&gt;
Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis.
[[File:Types of Lang Link changes.png|x350px|frame|A variety of &quot;Language Link&quot; edits as seen in the Recent Changes feed]]

The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why?
Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. 

Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]]

Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 15:26, 21 сентябрь 2026 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&amp;oldid=31067433 --&gt;</text>
      <sha1>0hrjwlgkta54di06jwggkuzjwoi3ssj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҡалып:Дәүләт</title>
    <ns>10</ns>
    <id>15260</id>
    <revision>
      <id>1305877</id>
      <parentid>1305699</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T07:07:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shirshikay</username>
        <id>48080</id>
      </contributor>
      <comment>күренеште төҙәтеү</comment>
      <origin>1305877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16542" sha1="1vvddfty74z5t1ly4yjovcwqtdq5ml9" xml:space="preserve">{| align=&quot;right&quot; class=&quot;infobox&quot; rules=&quot;all&quot; cellspacing=&quot;0px&quot; cellpadding=&quot;2&quot; style=&quot;width: 300px; max-width: 100%; font-size: 85%; line-height: 130%; border-collapse: collapse; border: 1px solid #aaaaaa; border-color: #aaaaaa; background-color: #f9f9f9; border-spacing: 0px; padding: 0px;&quot;
 |+&lt;big&gt;'''{{{Башҡортса исеме}}}'''&lt;br&gt;'''{{{Оригиналь исеме|}}}'''&lt;/big&gt;
{{#if: {{{Флаг һәм гербһыҙ|}}} ||
 {{!}} align=&quot;center&quot; colspan=&quot;2&quot; {{!}}
{{{!}} border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;background-color:#f9f9f9;&quot;
 {{!}}-
 {{!}} style=&quot;text-align:center; vertical-align:middle; width:100px&quot; {{!}} {{if-wikidata|p41|{{{Флаг|}}}| {{wikidata|p41|{{{Флаг|}}}|border=true|size={{{флаг ҙурлығы|130px}}}}} | {{Флаг|{{FULLPAGENAME}}|размер=130px}} }}
 {{!}} style=&quot;text-align:center; vertical-align:middle; width:100px&quot; {{!}} {{if-wikidata|p94|{{{Герб|}}}| {{wikidata|p94|{{{Герб|}}}|size={{{герб дәүмәле|90px}}}|alt={{#if: {{{Герб урынына|}}} | {{{Герб урынына}}} {{{Эйәлек килеш}}} | {{{Эйәлек килеш}}} гербы}}}}|[[Файл:Sin_escudo.svg|{{{герб дәүмәле|90px}}}|{{#if: {{{Герб урынына|}}} | {{{Герб урынына}}} {{{Эйәлек килеш}}} | {{{Эйәлек килеш}}} гербы}}]]}}
 {{!}}-
 {{!}} align=&quot;center&quot; width=&quot;150&quot; {{!}} [[{{{Эйәлек килеш|}}} флагы|Флаг]]
 {{!}} align=&quot;center&quot; width=&quot;150&quot; {{!}} {{#if: {{{Герб урынына|}}} | [[{{{Эйәлек килеш|}}} {{{Герб урынына}}}|{{{Герб урынына}}}]] | [[{{{Эйәлек килеш|}}} гербы|Герб]] }}
 {{!}}}
 }}
 {{#if: {{{Девиз|}}} |
 {{!}}-
 {{!}} align=&quot;center&quot; colspan=&quot;2&quot; {{!}} [[Девиз]]: ''«{{{Девиз}}}»''{{#if: {{{Девиз тәржемәһе|}}}|&lt;br&gt;''«{{{Девиз тәржемәһе}}}»''}}}}
{{#if: {{{Без гимна|}}} ||
 {{!-}}
 {{!}} align=&quot;center&quot; colspan=&quot;2&quot; {{!}} {{#if: {{{Гимн исеме|}}} | [[Гимн]]: [[{{{Эйәлек килеш}}} гимны|''«{{{Гимн исеме}}}»'']] | [[{{{Эйәлек килеш}}} гимны|Государственный гимн {{{Эйәлек килеш}}}]]}}{{#if: &lt;!--{{wikidata|p48|--&gt;{{{Аудио|}}}&lt;!--|plain=true}}--&gt; |[[Файл:&lt;!--{{wikidata|p48|--&gt;{{{Аудио|}}}&lt;!--|plain=true}}--&gt;|noicon]]}}
 }}
 |-
{{#if: {{wikidata|p242|{{{Картала|}}}|plain=true}}|
{{!}} align=&quot;center&quot; colspan=&quot;2&quot; width=&quot;300&quot; style=&quot;padding:0px;&quot; {{!}}&lt;!--
--&gt;{{wikidata|p242[1]|{{{Картала|}}}|size={{#if:{{{карта ҙурлығы|}}}{{{карта ҙурлығы}}}|270px}}}}&lt;!--
--&gt;{{#if: {{{картаға яҙыу|}}}|&lt;div style=&quot;top:0.3em;&quot;&gt;&lt;small&gt;{{{картаға яҙыу|}}}&lt;/small&gt;&lt;/div&gt;}}&lt;!--
--&gt;{{#if: {{{Картала2|}}}|&lt;br&gt;[[Файл:{{{Картала2}}}|{{{карта ҙурлығы2|270px}}}]]}}&lt;!--
--&gt;}}&lt;!--
============================================================
  Sovereignty (country/territory)
  Establishment (geopolitical organization)
============================================================
 --&gt;{{#if:{{{Этап1|}}}{{{sovereignty_type|}}}
     | &lt;tr {{#if:{{{Этап1|}}} |class=&quot;mergedtoprow&quot;}}&gt;&lt;!--
       ----------Sovereignty----------
       --&gt;{{#if:{{{sovereignty_type|}}}
           | &lt;th colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align: left; padding-left: 0;&quot;&gt;{{{sovereignty_type}}}&lt;/th&gt;&lt;!--
       --&gt;}}&lt;!--
    --&gt;&lt;/tr&gt;&lt;!--
 --&gt;}}&lt;!--
============================================================
  Significant events in country/territory
                     or organization's establishment
============================================================
 --&gt;{{#if:{{{Этап1|}}}
     | &lt;tr class=&quot;{{#if:{{{Этап2|}}} |mergedrow |mergedbottomrow}}&quot;&gt;
                  &lt;td style=&quot;padding-left:0;&quot;&gt;&amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{Этап1}}}&lt;/td&gt;
         &lt;td&gt;{{{Дата1|}}}&amp;nbsp;&lt;/td&gt;
       &lt;/tr&gt;&lt;!--
 --&gt;}}&lt;!--
 --&gt;{{#if:{{{Этап2|}}}
     | &lt;tr class=&quot;{{#if:{{{Этап3|}}} |mergedrow |mergedbottomrow}}&quot;&gt;
         &lt;td style=&quot;padding-left:0;&quot;&gt;&amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{Этап2}}}&lt;/td&gt;
         &lt;td&gt;{{{Дата2|}}}&amp;nbsp;&lt;/td&gt;
       &lt;/tr&gt;&lt;!--
 --&gt;}}&lt;!--
 --&gt;{{#if:{{{Этап3|}}}
     | &lt;tr class=&quot;{{#if:{{{Этап4|}}} |mergedrow |mergedbottomrow}}&quot;&gt;
         &lt;td style=&quot;padding-left:0;&quot;&gt;&amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{Этап3}}}&lt;/td&gt;
         &lt;td&gt;{{{Дата3|}}}&amp;nbsp;&lt;/td&gt;
       &lt;/tr&gt;&lt;!--
 --&gt;}}&lt;!--
 --&gt;{{#if:{{{Этап4|}}}
     | &lt;tr class=&quot;{{#if:{{{Этап5|}}} |mergedrow |mergedbottomrow}}&quot;&gt;
         &lt;td style=&quot;padding-left:0;&quot;&gt;&amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{Этап4}}}&lt;/td&gt;
         &lt;td&gt;{{{Дата4|}}}&amp;nbsp;&lt;/td&gt;
       &lt;/tr&gt;&lt;!--
 --&gt;}}&lt;!--
 --&gt;{{#if:{{{Этап5|}}}
     | &lt;tr class=&quot;{{#if:{{{Этап6|}}} |mergedrow |mergedbottomrow}}&quot;&gt;
         &lt;td style=&quot;padding-left:0;&quot;&gt;&amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{Этап5}}}&lt;/td&gt;
         &lt;td&gt;{{{Дата5|}}}&amp;nbsp;&lt;/td&gt;
       &lt;/tr&gt;&lt;!--
 --&gt;}}&lt;!--
 --&gt;{{#if:{{{Этап6|}}}
     | &lt;tr class=&quot;{{#if:{{{Этап7|}}} |mergedrow |mergedbottomrow}}&quot;&gt;
         &lt;td style=&quot;padding-left:0;&quot;&gt;&amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{Этап6}}}&lt;/td&gt;
         &lt;td&gt;{{{Дата6|}}}&amp;nbsp;&lt;/td&gt;
       &lt;/tr&gt;&lt;!--
 --&gt;}}&lt;!--
 --&gt;{{#if:{{{Этап7|}}}
     | &lt;tr class=&quot;{{#if:{{{Этап8|}}} |mergedrow |mergedbottomrow}}&quot;&gt;
         &lt;td style=&quot;padding-left:0;&quot;&gt;&amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{Этап7}}}&lt;/td&gt;
         &lt;td&gt;{{{Дата7|}}}&amp;nbsp;&lt;/td&gt;
       &lt;/tr&gt;&lt;!--
 --&gt;}}&lt;!--
 --&gt;{{#if:{{{Этап8|}}}
     | &lt;tr class=&quot;{{#if:{{{Этап9|}}} |mergedrow |mergedbottomrow}}&quot;&gt;
         &lt;td style=&quot;padding-left:0;&quot;&gt;&amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{Этап8}}}&lt;/td&gt;
         &lt;td&gt;{{{Дата8|}}}&amp;nbsp;&lt;/td&gt;
       &lt;/tr&gt;&lt;!--
 --&gt;}}&lt;!--
 --&gt;{{#if:{{{Этап9|}}}
     | &lt;tr class=&quot;{{#if:{{{Этап10|}}} |mergedrow |mergedbottomrow}}&quot;&gt;
         &lt;td style=&quot;padding-left:0;&quot;&gt;&amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{Этап9}}}&lt;/td&gt;
         &lt;td&gt;{{{Дата9|}}}&amp;nbsp;&lt;/td&gt;
       &lt;/tr&gt;&lt;!--
 --&gt;}}&lt;!--
 --&gt;{{#if:{{{Этап10|}}}
     | &lt;tr class=&quot;{{#if:{{{Этап11|}}} |mergedrow |mergedbottomrow}}&quot;&gt;
         &lt;td style=&quot;padding-left:0;&quot;&gt;&amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{Этап10}}}&lt;/td&gt;
         &lt;td&gt;{{{Дата10|}}}&amp;nbsp;&lt;/td&gt;
       &lt;/tr&gt;&lt;!--
 --&gt;}}&lt;!--
 --&gt;{{#if:{{{Этап11|}}}
     | &lt;tr class=&quot;{{#if:{{{Этап12|}}} |mergedrow |mergedbottomrow}}&quot;&gt;
         &lt;td style=&quot;padding-left:0;&quot;&gt;&amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{Этап11}}}&lt;/td&gt;
         &lt;td&gt;{{{Дата11|}}}&amp;nbsp;&lt;/td&gt;
       &lt;/tr&gt;&lt;!--
 --&gt;}}&lt;!--
 --&gt;{{#if:{{{Этап12|}}}
     | &lt;tr class=&quot;mergedbottomrow&quot;&gt;
         &lt;td style=&quot;padding-left:0;&quot;&gt;&amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{Этап12}}}&lt;/td&gt;
         &lt;td&gt;{{{Дата12|}}}&amp;nbsp;&lt;/td&gt;
       &lt;/tr&gt;&lt;!--
 --&gt;}}
{{#if:{{{Бәхәсле статус|}}}|
 {{!}}-
{{#if: {{{Нигеҙләнгән|}}} |
 {{!}} '''Нигеҙләнгән'''
 {{!}} {{{Нигеҙләнгән}}}
}}
 {{!}}-
{{#if: {{{Барлыҡҡа килгән көнө|}}} |
 {{!}} '''Барлыҡҡа килгән көнө'''
 {{!}} {{{Барлыҡҡа килгән көнө}}}
}}
 {{!}}-
{{#if: {{{Бойондороҡһоҙлоҡто иғлан итеү|}}} |
 {{!}} '''Бойондороҡһоҙлоҡто иғлан итеү'''
 {{!}} {{{Бойондороҡһоҙлоҡто иғлан итеү}}} {{#if: {{{тан бойондороҡһоҙлоҡ|}}}
     | (&amp;nbsp;{{{тан бойондороҡһоҙлоҡ}}})
     }}
}}
 {{!}}-
{{#if: {{{Дипломатик танылыу|}}} |
 {{!}} '''[[Дипломатик танылыу]]'''
 {{!}} {{{Дипломатик танылыу}}}
}}
|
{{#if: {{{Нигеҙләнгән|}}} |
 {{!-}}
 {{!}} '''Нигеҙләнгән'''
 {{!}} {{{Нигеҙләнгән}}}
}}
{{#if: {{{Бойондороҡһоҙлок датаһы|}}}{{{Бойондороҡһоҙлок даталары|}}} |
 {{!-}}
 {{!}} '''[[Суверенитет|Үҙаллылыҡ {{#if:{{{Бойондороҡһоҙлок даталары|}}}|Дата|датаһы}}]]'''
 {{!}} {{#if:{{{Бойондороҡһоҙлок даталары|}}}|{{{Бойондороҡһоҙлок даталары}}}|{{{Бойондороҡһоҙлок датаһы}}} {{#if: {{{тан бойондороҡһоҙлоҡ|}}}
     | (&amp;nbsp;{{{тан бойондороҡһоҙлоҡ}}})
     }}
    }}
}}
}}
{{#if: {{wikidata|p37|{{{Рәсми тел|{{{Рәсми телдәр|}}}}}}}} |
 {{!-}}
 {{!}} '''[[Рәсми тел|{{#if: {{{Рәсми тел|}}} | Рәсми тел | Рәсми телдәр}}]]'''
 {{!}} {{wikidata|p37|{{{Рәсми тел|{{{Рәсми телдәр|}}}}}}}}
}}
|-
{{#if: {{wikidata|p36|{{{Баш ҡала|}}}}} |
 {{!}} '''[[Баш ҡала]]'''
 {{!}} {{wikidata|p36|{{{Баш ҡала|}}}}}
}}
|-
{{#if: {{{Эре ҡала|{{{Эре ҡалалар|}}}}}} |
 {{!}} '''[[Ҡала|{{#if: {{{Эре ҡала|}}} | Эре ҡала | Эре ҡалалар}}]]'''
 {{!}} {{{Эре ҡала|{{{Эре ҡалалар}}}}}}
}}
|-
{{#if: {{{Идара итеү төрө|}}} |
 {{!}} '''[[Идара итеү төрө]]'''
 {{!}} {{{Идара итеү төрө}}}
}}
{{#if: {{{Етәкселәрҙең вазифалары|}}} |
 {{!-}} style=&quot;vertical-align:top; white-space:nowrap;&quot;
 {{!}} '''{{{Етәкселәрҙең вазифалары}}}'''
 {{!}} {{{Етәкселәр}}}
}}
 |-
{{#if: {{{Дәүләт дине|}}} |
  {{!-}}
  {{!}} '''[[Дәүләт дине]]'''
  {{!}} {{{Дәүләт дине}}}
}}
{{#if: {{{Территория|}}} |
 {{!}}- style=&quot;white-space: nowrap;&quot;
 {{!}} '''[[Территория]]'''&lt;br&gt;  • Бөтәһе {{#if: {{{% һыу өҫтө|}}}|{{#ifeq:{{{% һыу өҫтө|}}}|-||&lt;br&gt;  • % һыу өҫтө}}}}
 {{!}} {{#if: {{{Территория буйынса урыны|}}}|[[Список стран и зависимых территорий по площади|{{{Территория буйынса урыны}}}]]| }}&lt;br&gt;{{{Территория}}} км²{{#if: {{{% һыу өҫтө|}}}|{{#ifeq:{{{% һыу өҫтө|}}}|-||&lt;br&gt;{{{% һыу өҫтө}}}}}}}
}}
{{#if: {{{Халыҡ|}}} |
 {{!}}- style=&quot;white-space:nowrap;&quot;
 {{!}} '''[[{{Дәүләттең халҡы|{{PAGENAME}}}}]]'''&lt;br&gt; • Һаны {{#if: {{{Баһа йылы|}}}|({{{Баһа йылы}}})|({{{Иҫәп алыу йылы}}})}}&lt;br&gt;{{#if: {{{Иҫәп алыу буйынса халҡы|}}}| • Перепись {{#if: {{{Иҫәп алыу йылы|}}}|({{{Иҫәп алыу йылы}}})}}&lt;br&gt;}} • Халыҡ тығыҙлығы
 {{!}} &lt;br&gt;{{{Халыҡ}}} кеше {{#if: {{{Халҡы буйынса урыны|}}}|([[Список стран по населению|{{{Халҡы буйынса урыны}}}]])| }}&lt;br&gt;{{#if: {{{Иҫәп алыу буйынса халҡы|}}}|{{{Иҫәп алыу буйынса халҡы}}} кеше&lt;br&gt;}}{{{Халыҡ тығыҙлығы}}} кеше/км²{{#if: {{{Тығыҙлыҡ буйынса урыны|}}}|&amp;nbsp;([[Список стран по плотности населения|{{{Тығыҙлыҡ буйынса урыны}}}]])}}}}
|-
{{#if: {{{ЭТП|}}} |
{{!}} style=&quot;white-space:nowrap;&quot; {{!}} '''[[Эске тулайым продукт|ЭТП]]'''&lt;br&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;• Бөтәһе {{#if: {{{ЭТП-ны иҫәпләү йылы|}}} | ({{{ЭТП-ны иҫәпләү йылы}}})}}&lt;br&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;• Бер кешегә
{{!}} &lt;br&gt;{{{ЭТП}}}&amp;nbsp;[[АҠШ доллары|долл.]]{{#if: {{{ЭТП буйынса урыны|}}}|&amp;nbsp;([[Список стран по ЭТП (ҺАМП)|{{{ЭТП буйынса урыны}}}]])}}&lt;br&gt;{{{Йән башына ЭТП}}}&amp;nbsp;[[АҠШ доллары|долл.]]{{#if: {{{Место по Йән башына ЭТП|}}}|&amp;nbsp;([[Список стран по Йән башына ЭТП (ҺАМП)|{{{Место по Йән башына ЭТП}}}]])}}
}}
|-
{{#if: {{{ЭТП (ҺАМП)|}}} |
{{!}} style=&quot;white-space:nowrap;&quot; {{!}} '''[[Эске тулайым продукт|ЭТП]]''' ([[Һатып алыу мөмкинлеге паритеты|ҺАМП]])&lt;br&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;• Бөтәһе {{#if: {{{Год расчёта ЭТП (ҺАМП)|}}} | ({{{Год расчёта ЭТП (ҺАМП)}}})}}{{#if: {{{Йән башына ЭТП (ҺАМП)|}}} |&lt;br&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;• Йән башына}}
{{!}} &lt;br&gt;{{{ЭТП (ҺАМП)}}}&amp;nbsp;[[Халыҡ-ара доллар|долл.]]{{#if: {{{Место по ЭТП (ҺАМП)|}}}|&amp;nbsp;([[Список стран по ЭТП (ҺАМП)|{{{Место по ЭТП (ҺАМП)}}}]])}}{{#if: {{{Йән башына ЭТП (ҺАМП)|}}} |&lt;br&gt;{{{Йән башына ЭТП (ҺАМП)}}}&amp;nbsp;[[Халыҡ-ара доллар|долл.]]{{#if: {{{Место по Йән башына ЭТП (ҺАМП)|}}}|&amp;nbsp;([[Список стран по Йән башына ЭТП (ҺАМП)|{{{Место по Йән башына ЭТП (ҺАМП)}}}]])}}}}
}}
|-
{{#if: {{{ЭТП (номинал)|}}} |
{{!}} style=&quot;white-space:nowrap;&quot; {{!}} '''[[Эске тулайым продукт|ЭТП]]''' (номинал)&lt;br&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;• Бөтәһе {{#if: {{{Год расчёта ЭТП (номинал)|}}} | ({{{Год расчёта ЭТП (номинал)}}})}}&lt;br&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;• Бер кешегә
{{!}} &lt;br&gt;{{{ЭТП (номинал)}}}&amp;nbsp;[[АҠШ доллары|долл.]]{{#if: {{{Место по ЭТП (номинал)|}}}|&amp;nbsp;([[Список стран по ЭТП (номинал)|{{{Место по ЭТП (номинал)}}}]])}}&lt;br&gt;{{{Йән башына ЭТП (номинал)}}}&amp;nbsp;[[АҠШ доллары|долл.]]{{#if: {{{Место по Йән башына ЭТП (номинал)|}}}|&amp;nbsp;([[Список стран по Йән башына ЭТП (номинал)|{{{Место по Йән башына ЭТП (номинал)}}}]])}}
}}
|-
{{#if: {{{КПҮИ|}}} |
{{!}} style=&quot;white-space:nowrap;&quot; {{!}} '''[[Кеше потенциалы үҫеше индексы|КПҮИ]]'''&amp;nbsp;{{#if: {{{КПҮИ-ны иҫәпләү йылы|}}} | ({{{КПҮИ-ны иҫәпләү йылы}}})}}
{{!}} {{{КПҮИ}}}&amp;nbsp;{{#if: {{{КПҮИ-ны кимәле|}}} | ({{{КПҮИ-ны кимәле}}})&amp;nbsp;}}([[Список стран по индексу человеческого развития|{{{КПҮИ буйынса урыны}}} урын]])
}}
|-
{{#if: {{{Этнохороним|}}} |
{{!}} '''Этнохороним'''
{{!}} {{{Этнохороним}}}
}}
|-
{{#if: {{wikidata|p38|{{{Валюта|}}}}} |
{{!}} '''[[Валюта]]'''
{{!}} {{wikidata|p38|{{{Валюта|}}}}}
}}
|-
{{#if: {{wikidata|p78|{{{Домендар|}}}{{{Домен|}}}}} |
{{!}} '''[[Юғары кимәлдәге милли домен|Интернет-домен{{#if:{{{Домендар|}}}|ы}}]]'''
{{!}} {{wikidata|p78|{{{Домендар|}}}{{{Домен|}}}}}
}}
|-
{{#if: {{#property:p297}} |
{{!}} '''[[ISO 3166-1|Код ISO]]'''
{{!}} {{#property:p297}}
}}
|-
{{#if: {{#property:p984}} |
{{!}} '''[[ХОК коды]]'''
{{!}} {{#property:p984}}
}}
|-
{{#if: {{wikidata|p474|{{{Телефон коды|}}}}} |
{{!}} '''[[Телефон коды]]'''
{{!}} {{#if:{{{Телефон коды|}}}|+{{{Телефон коды}}}|{{wikidata|p474}}}}
}}
|-
{{#if: {{wikidata|p421|{{{Сәғәт бүлкәтендә|}}}{{{Сәғәт бүлкәте|}}}}} |
{{!}} '''{{#if: {{wikidata|p421|{{{Сәғәт бүлкәтендә|}}}}}|[[Сәғәт бүлкәте]]|[[Сәғәт бүлкәте]]}}'''
{{!}} {{wikidata/p421|{{{Сәғәт бүлкәтендә|}}}{{{Сәғәт бүлкәте|}}}}}
}}
|-
{{#if: {{{Иҫкәрмәләр|}}} |
{{!}} colspan=&quot;2&quot; {{!}} {{{Иҫкәрмәләр}}}
}}
|}{{#if: {{{lat_deg|}}}
     | {{coord|1={{{lat_deg|0}}}|2={{{lat_min|0}}}|3={{{lat_sec|0}}}|4={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}}|5={{{lon_deg|0}}}|6={{{lon_min|0}}}|7={{{lon_sec|0}}}|8={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|E}}|9=type:{{#if: {{{region|}}}
     |country_region:{{{region}}}
     |country}}|scale={{#if:{{{CoordScale|}}}|{{{CoordScale}}}|100000}}|format=dms|display=title}}
     | {{#if:{{#property:p625}}|{{wikidata|p625}}|{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Категория:Википедия:Географик координаталары күрһәтелмәгән дәүләттәр]]}}}}
     }}{{#if:{{{nocat|}}}{{{Статус|}}}{{NAMESPACE}}||[[Категория:Алфавит буйынса дәүләттәр]]}}{{#switch:{{{Статус|}}} | виртуальное = [[Категория:Виртуаль дәүләттәр]] | непризнанное = [[Категория:Танылмаған дәүләттәр]] | частично признанное = [[Категория:Өлөшләтә танылған дәүләттәр]] | регион = |}}{{Дәүләт/Викимәғлүмәт}}&lt;noinclude&gt;{{doc}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1vvddfty74z5t1ly4yjovcwqtdq5ml9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1305888</id>
      <parentid>1305877</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T09:31:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shirshikay</username>
        <id>48080</id>
      </contributor>
      <comment>күренеште төҙәтеү</comment>
      <origin>1305888</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16502" sha1="ne93gv08lmxkakliwwboizvh63j4rmq" xml:space="preserve">{| align=&quot;right&quot; class=&quot;infobox&quot; rules=&quot;all&quot; cellspacing=&quot;0px&quot; cellpadding=&quot;2&quot; style=&quot;width: 300px; max-width: 100%; font-size: 85%; line-height: 130%; border-collapse: collapse; border: 1px solid #aaaaaa; border-color: #aaaaaa; background-color: #f9f9f9; border-spacing: 0px; padding: 0px;&quot;
 |+&lt;big&gt;'''{{{Башҡортса исеме}}}'''&lt;br&gt;'''{{{Оригиналь исеме|}}}'''&lt;/big&gt;
{{#if: {{{Флаг һәм гербһыҙ|}}} ||
 {{!}} align=&quot;center&quot; colspan=&quot;2&quot; {{!}}
{{{!}} border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;background-color:#f9f9f9;&quot;
 {{!}}-
 {{!}} style=&quot;text-align:center; vertical-align:middle; width:100px&quot; {{!}} {{if-wikidata|p41|{{{Флаг|}}}| {{wikidata|p41|{{{Флаг|}}}|border=true|size={{{флаг ҙурлығы|130px}}}}} | {{Флаг|{{FULLPAGENAME}}|размер=130px}} }}
 {{!}} style=&quot;text-align:center; vertical-align:middle; width:100px&quot; {{!}} {{if-wikidata|p94|{{{Герб|}}}| {{wikidata|p94|{{{Герб|}}}|size={{{герб дәүмәле|90px}}}|alt={{#if: {{{Герб урынына|}}} | {{{Герб урынына}}} {{{Эйәлек килеш}}} | {{{Эйәлек килеш}}} гербы}}}}|[[Файл:Sin_escudo.svg|{{{герб дәүмәле|90px}}}|{{#if: {{{Герб урынына|}}} | {{{Герб урынына}}} {{{Эйәлек килеш}}} | {{{Эйәлек килеш}}} гербы}}]]}}
 {{!}}-
 {{!}} align=&quot;center&quot; width=&quot;150&quot; {{!}} [[{{{Эйәлек килеш|}}} флагы|Флаг]]
 {{!}} align=&quot;center&quot; width=&quot;150&quot; {{!}} {{#if: {{{Герб урынына|}}} | [[{{{Эйәлек килеш|}}} {{{Герб урынына}}}|{{{Герб урынына}}}]] | [[{{{Эйәлек килеш|}}} гербы|Герб]] }}
 {{!}}}
 }}
 {{#if: {{{Девиз|}}} |
 {{!}}-
 {{!}} align=&quot;center&quot; colspan=&quot;2&quot; {{!}} [[Девиз]]: ''«{{{Девиз}}}»''{{#if: {{{Девиз тәржемәһе|}}}|&lt;br&gt;''«{{{Девиз тәржемәһе}}}»''}}}}
{{#if: {{{Без гимна|}}} ||
 {{!-}}
 {{!}} align=&quot;center&quot; colspan=&quot;2&quot; {{!}} {{#if: {{{Гимн исеме|}}} | [[Гимн]]: [[{{{Эйәлек килеш}}} гимны|''«{{{Гимн исеме}}}»'']] | [[{{{Эйәлек килеш}}} гимны|Государственный гимн {{{Эйәлек килеш}}}]]}}{{#if: &lt;!--{{wikidata|p48|--&gt;{{{Аудио|}}}&lt;!--|plain=true}}--&gt; |[[Файл:&lt;!--{{wikidata|p48|--&gt;{{{Аудио|}}}&lt;!--|plain=true}}--&gt;|noicon]]}}
 }}
 |-
{{#if: {{wikidata|p242|{{{Картала|}}}|plain=true}}|
{{!}} align=&quot;center&quot; colspan=&quot;2&quot; width=&quot;300&quot; style=&quot;padding:0px;&quot; {{!}}&lt;!--
--&gt;{{wikidata|p242[1]|{{{Картала|}}}|size={{#if:{{{карта ҙурлығы|}}}{{{карта ҙурлығы}}}|270px}}}}&lt;!--
--&gt;{{#if: {{{картаға яҙыу|}}}|&lt;div style=&quot;top:0.3em;&quot;&gt;&lt;small&gt;{{{картаға яҙыу|}}}&lt;/small&gt;&lt;/div&gt;}}&lt;!--
--&gt;{{#if: {{{Картала2|}}}|&lt;br&gt;[[Файл:{{{Картала2}}}|{{{карта ҙурлығы2|270px}}}]]}}&lt;!--
--&gt;}}&lt;!--
============================================================
  Sovereignty (country/territory)
  Establishment (geopolitical organization)
============================================================
 --&gt;{{#if:{{{Этап1|}}}{{{sovereignty_type|}}}
     | &lt;tr {{#if:{{{Этап1|}}} |class=&quot;mergedtoprow&quot;}}&gt;&lt;!--
       ----------Sovereignty----------
       --&gt;{{#if:{{{sovereignty_type|}}}
           | &lt;th colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align: left; padding-left: 0;&quot;&gt;{{{sovereignty_type}}}&lt;/th&gt;&lt;!--
       --&gt;}}&lt;!--
    --&gt;&lt;/tr&gt;&lt;!--
 --&gt;}}&lt;!--
============================================================
  Significant events in country/territory
                     or organization's establishment
============================================================
 --&gt;{{#if:{{{Этап1|}}}
     | &lt;tr class=&quot;{{#if:{{{Этап2|}}} |mergedrow |mergedbottomrow}}&quot;&gt;
                  &lt;td style=&quot;padding-left:0;&quot;&gt;&amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{Этап1}}}&lt;/td&gt;
         &lt;td&gt;{{{Дата1|}}}&amp;nbsp;&lt;/td&gt;
       &lt;/tr&gt;&lt;!--
 --&gt;}}&lt;!--
 --&gt;{{#if:{{{Этап2|}}}
     | &lt;tr class=&quot;{{#if:{{{Этап3|}}} |mergedrow |mergedbottomrow}}&quot;&gt;
         &lt;td style=&quot;padding-left:0;&quot;&gt;&amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{Этап2}}}&lt;/td&gt;
         &lt;td&gt;{{{Дата2|}}}&amp;nbsp;&lt;/td&gt;
       &lt;/tr&gt;&lt;!--
 --&gt;}}&lt;!--
 --&gt;{{#if:{{{Этап3|}}}
     | &lt;tr class=&quot;{{#if:{{{Этап4|}}} |mergedrow |mergedbottomrow}}&quot;&gt;
         &lt;td style=&quot;padding-left:0;&quot;&gt;&amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{Этап3}}}&lt;/td&gt;
         &lt;td&gt;{{{Дата3|}}}&amp;nbsp;&lt;/td&gt;
       &lt;/tr&gt;&lt;!--
 --&gt;}}&lt;!--
 --&gt;{{#if:{{{Этап4|}}}
     | &lt;tr class=&quot;{{#if:{{{Этап5|}}} |mergedrow |mergedbottomrow}}&quot;&gt;
         &lt;td style=&quot;padding-left:0;&quot;&gt;&amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{Этап4}}}&lt;/td&gt;
         &lt;td&gt;{{{Дата4|}}}&amp;nbsp;&lt;/td&gt;
       &lt;/tr&gt;&lt;!--
 --&gt;}}&lt;!--
 --&gt;{{#if:{{{Этап5|}}}
     | &lt;tr class=&quot;{{#if:{{{Этап6|}}} |mergedrow |mergedbottomrow}}&quot;&gt;
         &lt;td style=&quot;padding-left:0;&quot;&gt;&amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{Этап5}}}&lt;/td&gt;
         &lt;td&gt;{{{Дата5|}}}&amp;nbsp;&lt;/td&gt;
       &lt;/tr&gt;&lt;!--
 --&gt;}}&lt;!--
 --&gt;{{#if:{{{Этап6|}}}
     | &lt;tr class=&quot;{{#if:{{{Этап7|}}} |mergedrow |mergedbottomrow}}&quot;&gt;
         &lt;td style=&quot;padding-left:0;&quot;&gt;&amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{Этап6}}}&lt;/td&gt;
         &lt;td&gt;{{{Дата6|}}}&amp;nbsp;&lt;/td&gt;
       &lt;/tr&gt;&lt;!--
 --&gt;}}&lt;!--
 --&gt;{{#if:{{{Этап7|}}}
     | &lt;tr class=&quot;{{#if:{{{Этап8|}}} |mergedrow |mergedbottomrow}}&quot;&gt;
         &lt;td style=&quot;padding-left:0;&quot;&gt;&amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{Этап7}}}&lt;/td&gt;
         &lt;td&gt;{{{Дата7|}}}&amp;nbsp;&lt;/td&gt;
       &lt;/tr&gt;&lt;!--
 --&gt;}}&lt;!--
 --&gt;{{#if:{{{Этап8|}}}
     | &lt;tr class=&quot;{{#if:{{{Этап9|}}} |mergedrow |mergedbottomrow}}&quot;&gt;
         &lt;td style=&quot;padding-left:0;&quot;&gt;&amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{Этап8}}}&lt;/td&gt;
         &lt;td&gt;{{{Дата8|}}}&amp;nbsp;&lt;/td&gt;
       &lt;/tr&gt;&lt;!--
 --&gt;}}&lt;!--
 --&gt;{{#if:{{{Этап9|}}}
     | &lt;tr class=&quot;{{#if:{{{Этап10|}}} |mergedrow |mergedbottomrow}}&quot;&gt;
         &lt;td style=&quot;padding-left:0;&quot;&gt;&amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{Этап9}}}&lt;/td&gt;
         &lt;td&gt;{{{Дата9|}}}&amp;nbsp;&lt;/td&gt;
       &lt;/tr&gt;&lt;!--
 --&gt;}}&lt;!--
 --&gt;{{#if:{{{Этап10|}}}
     | &lt;tr class=&quot;{{#if:{{{Этап11|}}} |mergedrow |mergedbottomrow}}&quot;&gt;
         &lt;td style=&quot;padding-left:0;&quot;&gt;&amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{Этап10}}}&lt;/td&gt;
         &lt;td&gt;{{{Дата10|}}}&amp;nbsp;&lt;/td&gt;
       &lt;/tr&gt;&lt;!--
 --&gt;}}&lt;!--
 --&gt;{{#if:{{{Этап11|}}}
     | &lt;tr class=&quot;{{#if:{{{Этап12|}}} |mergedrow |mergedbottomrow}}&quot;&gt;
         &lt;td style=&quot;padding-left:0;&quot;&gt;&amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{Этап11}}}&lt;/td&gt;
         &lt;td&gt;{{{Дата11|}}}&amp;nbsp;&lt;/td&gt;
       &lt;/tr&gt;&lt;!--
 --&gt;}}&lt;!--
 --&gt;{{#if:{{{Этап12|}}}
     | &lt;tr class=&quot;mergedbottomrow&quot;&gt;
         &lt;td style=&quot;padding-left:0;&quot;&gt;&amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{Этап12}}}&lt;/td&gt;
         &lt;td&gt;{{{Дата12|}}}&amp;nbsp;&lt;/td&gt;
       &lt;/tr&gt;&lt;!--
 --&gt;}}
{{#if:{{{Бәхәсле статус|}}}|
 {{!}}-
{{#if: {{{Нигеҙләнгән|}}} |
 {{!}} '''Нигеҙләнгән'''
 {{!}} {{{Нигеҙләнгән}}}
}}
 {{!}}-
{{#if: {{{Барлыҡҡа килгән көнө|}}} |
 {{!}} '''Барлыҡҡа килгән көнө'''
 {{!}} {{{Барлыҡҡа килгән көнө}}}
}}
 {{!}}-
{{#if: {{{Бойондороҡһоҙлоҡто иғлан итеү|}}} |
 {{!}} '''Бойондороҡһоҙлоҡто иғлан итеү'''
 {{!}} {{{Бойондороҡһоҙлоҡто иғлан итеү}}} {{#if: {{{тан бойондороҡһоҙлоҡ|}}}
     | (&amp;nbsp;{{{тан бойондороҡһоҙлоҡ}}})
     }}
}}
 {{!}}-
{{#if: {{{Дипломатик танылыу|}}} |
 {{!}} '''[[Дипломатик танылыу]]'''
 {{!}} {{{Дипломатик танылыу}}}
}}
|
{{#if: {{{Нигеҙләнгән|}}} |
 {{!-}}
 {{!}} '''Нигеҙләнгән'''
 {{!}} {{{Нигеҙләнгән}}}
}}
{{#if: {{{Бойондороҡһоҙлок датаһы|}}}{{{Бойондороҡһоҙлок даталары|}}} |
 {{!-}}
 {{!}} '''[[Суверенитет|Үҙаллылыҡ {{#if:{{{Бойондороҡһоҙлок даталары|}}}|Дата|датаһы}}]]'''
 {{!}} {{#if:{{{Бойондороҡһоҙлок даталары|}}}|{{{Бойондороҡһоҙлок даталары}}}|{{{Бойондороҡһоҙлок датаһы}}} {{#if: {{{тан бойондороҡһоҙлоҡ|}}}
     | (&amp;nbsp;{{{тан бойондороҡһоҙлоҡ}}})
     }}
    }}
}}
}}
{{#if: {{wikidata|p37|{{{Рәсми тел|{{{Рәсми телдәр|}}}}}}}} |
 {{!-}}
 {{!}} '''[[Рәсми тел|{{#if: {{{Рәсми тел|}}} | Рәсми тел | Рәсми телдәр}}]]'''
 {{!}} {{wikidata|p37|{{{Рәсми тел|{{{Рәсми телдәр|}}}}}}}}
}}
|-
{{#if: {{wikidata|p36|{{{Баш ҡала|}}}}} |
 {{!}} '''[[Баш ҡала]]'''
 {{!}} {{wikidata|p36|{{{Баш ҡала|}}}}}
}}
|-
{{#if: {{{Эре ҡала|{{{Эре ҡалалар|}}}}}} |
 {{!}} '''[[Ҡала|{{#if: {{{Эре ҡала|}}} | Эре ҡала | Эре ҡалалар}}]]'''
 {{!}} {{{Эре ҡала|{{{Эре ҡалалар}}}}}}
}}
|-
{{#if: {{{Идара итеү төрө|}}} |
 {{!}} '''[[Идара итеү төрө]]'''
 {{!}} {{{Идара итеү төрө}}}
}}
{{#if: {{{Етәкселәрҙең вазифалары|}}} |
 {{!-}} style=&quot;vertical-align:top; white-space:nowrap;&quot;
 {{!}} '''{{{Етәкселәрҙең вазифалары}}}'''
 {{!}} {{{Етәкселәр}}}
}}
 |-
{{#if: {{{Дәүләт дине|}}} |
  {{!-}}
  {{!}} '''[[Дәүләт дине]]'''
  {{!}} {{{Дәүләт дине}}}
}}
{{#if: {{{Территория|}}} |
 {{!}}- style=&quot;white-space: nowrap;&quot;
 {{!}} '''[[Территория]]'''&lt;br&gt;  • Бөтәһе {{#if: {{{% һыу өҫтө|}}}|{{#ifeq:{{{% һыу өҫтө|}}}|-||&lt;br&gt;  • % һыу өҫтө}}}}
 {{!}} {{#if: {{{Территория буйынса урыны|}}}|[[Майҙандары буйынса илдәр|{{{Территория буйынса урыны}}}]]| }}&lt;br&gt;{{{Территория}}} км²{{#if: {{{% һыу өҫтө|}}}|{{#ifeq:{{{% һыу өҫтө|}}}|-||&lt;br&gt;{{{% һыу өҫтө}}}}}}}
}}
{{#if: {{{Халыҡ|}}} |
 {{!}}- style=&quot;white-space:nowrap;&quot;
 {{!}} '''[[{{Дәүләттең халҡы|{{PAGENAME}}}}]]'''&lt;br&gt; • Һаны {{#if: {{{Баһа йылы|}}}|({{{Баһа йылы}}})|({{{Иҫәп алыу йылы}}})}}&lt;br&gt;{{#if: {{{Иҫәп алыу буйынса халҡы|}}}| • Перепись {{#if: {{{Иҫәп алыу йылы|}}}|({{{Иҫәп алыу йылы}}})}}&lt;br&gt;}} • Халыҡ тығыҙлығы
 {{!}} &lt;br&gt;{{{Халыҡ}}} кеше {{#if: {{{Халҡы буйынса урыны|}}}|([[Список стран по населению|{{{Халҡы буйынса урыны}}}]])| }}&lt;br&gt;{{#if: {{{Иҫәп алыу буйынса халҡы|}}}|{{{Иҫәп алыу буйынса халҡы}}} кеше&lt;br&gt;}}{{{Халыҡ тығыҙлығы}}} кеше/км²{{#if: {{{Тығыҙлыҡ буйынса урыны|}}}|&amp;nbsp;([[Список стран по плотности населения|{{{Тығыҙлыҡ буйынса урыны}}}]])}}}}
|-
{{#if: {{{ЭТП|}}} |
{{!}} style=&quot;white-space:nowrap;&quot; {{!}} '''[[Эске тулайым продукт|ЭТП]]'''&lt;br&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;• Бөтәһе {{#if: {{{ЭТП-ны иҫәпләү йылы|}}} | ({{{ЭТП-ны иҫәпләү йылы}}})}}&lt;br&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;• Бер кешегә
{{!}} &lt;br&gt;{{{ЭТП}}}&amp;nbsp;[[АҠШ доллары|долл.]]{{#if: {{{ЭТП буйынса урыны|}}}|&amp;nbsp;([[Список стран по ЭТП (ҺАМП)|{{{ЭТП буйынса урыны}}}]])}}&lt;br&gt;{{{Йән башына ЭТП}}}&amp;nbsp;[[АҠШ доллары|долл.]]{{#if: {{{Место по Йән башына ЭТП|}}}|&amp;nbsp;([[Список стран по Йән башына ЭТП (ҺАМП)|{{{Место по Йән башына ЭТП}}}]])}}
}}
|-
{{#if: {{{ЭТП (ҺАМП)|}}} |
{{!}} style=&quot;white-space:nowrap;&quot; {{!}} '''[[Эске тулайым продукт|ЭТП]]''' ([[Һатып алыу мөмкинлеге паритеты|ҺАМП]])&lt;br&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;• Бөтәһе {{#if: {{{Год расчёта ЭТП (ҺАМП)|}}} | ({{{Год расчёта ЭТП (ҺАМП)}}})}}{{#if: {{{Йән башына ЭТП (ҺАМП)|}}} |&lt;br&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;• Йән башына}}
{{!}} &lt;br&gt;{{{ЭТП (ҺАМП)}}}&amp;nbsp;[[Халыҡ-ара доллар|долл.]]{{#if: {{{Место по ЭТП (ҺАМП)|}}}|&amp;nbsp;([[Список стран по ЭТП (ҺАМП)|{{{Место по ЭТП (ҺАМП)}}}]])}}{{#if: {{{Йән башына ЭТП (ҺАМП)|}}} |&lt;br&gt;{{{Йән башына ЭТП (ҺАМП)}}}&amp;nbsp;[[Халыҡ-ара доллар|долл.]]{{#if: {{{Место по Йән башына ЭТП (ҺАМП)|}}}|&amp;nbsp;([[Список стран по Йән башына ЭТП (ҺАМП)|{{{Место по Йән башына ЭТП (ҺАМП)}}}]])}}}}
}}
|-
{{#if: {{{ЭТП (номинал)|}}} |
{{!}} style=&quot;white-space:nowrap;&quot; {{!}} '''[[Эске тулайым продукт|ЭТП]]''' (номинал)&lt;br&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;• Бөтәһе {{#if: {{{Год расчёта ЭТП (номинал)|}}} | ({{{Год расчёта ЭТП (номинал)}}})}}&lt;br&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;• Бер кешегә
{{!}} &lt;br&gt;{{{ЭТП (номинал)}}}&amp;nbsp;[[АҠШ доллары|долл.]]{{#if: {{{Место по ЭТП (номинал)|}}}|&amp;nbsp;([[Список стран по ЭТП (номинал)|{{{Место по ЭТП (номинал)}}}]])}}&lt;br&gt;{{{Йән башына ЭТП (номинал)}}}&amp;nbsp;[[АҠШ доллары|долл.]]{{#if: {{{Место по Йән башына ЭТП (номинал)|}}}|&amp;nbsp;([[Список стран по Йән башына ЭТП (номинал)|{{{Место по Йән башына ЭТП (номинал)}}}]])}}
}}
|-
{{#if: {{{КПҮИ|}}} |
{{!}} style=&quot;white-space:nowrap;&quot; {{!}} '''[[Кеше потенциалы үҫеше индексы|КПҮИ]]'''&amp;nbsp;{{#if: {{{КПҮИ-ны иҫәпләү йылы|}}} | ({{{КПҮИ-ны иҫәпләү йылы}}})}}
{{!}} {{{КПҮИ}}}&amp;nbsp;{{#if: {{{КПҮИ-ны кимәле|}}} | ({{{КПҮИ-ны кимәле}}})&amp;nbsp;}}([[Список стран по индексу человеческого развития|{{{КПҮИ буйынса урыны}}} урын]])
}}
|-
{{#if: {{{Этнохороним|}}} |
{{!}} '''Этнохороним'''
{{!}} {{{Этнохороним}}}
}}
|-
{{#if: {{wikidata|p38|{{{Валюта|}}}}} |
{{!}} '''[[Валюта]]'''
{{!}} {{wikidata|p38|{{{Валюта|}}}}}
}}
|-
{{#if: {{wikidata|p78|{{{Домендар|}}}{{{Домен|}}}}} |
{{!}} '''[[Юғары кимәлдәге милли домен|Интернет-домен{{#if:{{{Домендар|}}}|ы}}]]'''
{{!}} {{wikidata|p78|{{{Домендар|}}}{{{Домен|}}}}}
}}
|-
{{#if: {{#property:p297}} |
{{!}} '''[[ISO 3166-1|Код ISO]]'''
{{!}} {{#property:p297}}
}}
|-
{{#if: {{#property:p984}} |
{{!}} '''[[ХОК коды]]'''
{{!}} {{#property:p984}}
}}
|-
{{#if: {{wikidata|p474|{{{Телефон коды|}}}}} |
{{!}} '''[[Телефон коды]]'''
{{!}} {{#if:{{{Телефон коды|}}}|+{{{Телефон коды}}}|{{wikidata|p474}}}}
}}
|-
{{#if: {{wikidata|p421|{{{Сәғәт бүлкәтендә|}}}{{{Сәғәт бүлкәте|}}}}} |
{{!}} '''{{#if: {{wikidata|p421|{{{Сәғәт бүлкәтендә|}}}}}|[[Сәғәт бүлкәте]]|[[Сәғәт бүлкәте]]}}'''
{{!}} {{wikidata/p421|{{{Сәғәт бүлкәтендә|}}}{{{Сәғәт бүлкәте|}}}}}
}}
|-
{{#if: {{{Иҫкәрмәләр|}}} |
{{!}} colspan=&quot;2&quot; {{!}} {{{Иҫкәрмәләр}}}
}}
|}{{#if: {{{lat_deg|}}}
     | {{coord|1={{{lat_deg|0}}}|2={{{lat_min|0}}}|3={{{lat_sec|0}}}|4={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}}|5={{{lon_deg|0}}}|6={{{lon_min|0}}}|7={{{lon_sec|0}}}|8={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|E}}|9=type:{{#if: {{{region|}}}
     |country_region:{{{region}}}
     |country}}|scale={{#if:{{{CoordScale|}}}|{{{CoordScale}}}|100000}}|format=dms|display=title}}
     | {{#if:{{#property:p625}}|{{wikidata|p625}}|{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Категория:Википедия:Географик координаталары күрһәтелмәгән дәүләттәр]]}}}}
     }}{{#if:{{{nocat|}}}{{{Статус|}}}{{NAMESPACE}}||[[Категория:Алфавит буйынса дәүләттәр]]}}{{#switch:{{{Статус|}}} | виртуальное = [[Категория:Виртуаль дәүләттәр]] | непризнанное = [[Категория:Танылмаған дәүләттәр]] | частично признанное = [[Категория:Өлөшләтә танылған дәүләттәр]] | регион = |}}{{Дәүләт/Викимәғлүмәт}}&lt;noinclude&gt;{{doc}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ne93gv08lmxkakliwwboizvh63j4rmq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҡалып:Флагификация/Бонэйр, Синт-Эстатиус и Саба</title>
    <ns>10</ns>
    <id>42842</id>
    <redirect title="Ҡалып:Флагификация/Бонэйр, Синт-Эстатиус һәм Саба" />
    <revision>
      <id>1305875</id>
      <parentid>200876</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T06:55:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shirshikay</username>
        <id>48080</id>
      </contributor>
      <comment>[[Ҡалып:Флагификация/Бонэйр, Синт-Эстатиус һәм Саба]] битенә йүнәлтелгән</comment>
      <origin>1305875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="105" sha1="f5g7otid1eplmuczkrgl496e2uwn24j" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Ҡалып:Флагификация/Бонэйр, Синт-Эстатиус һәм Саба]]</text>
      <sha1>f5g7otid1eplmuczkrgl496e2uwn24j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҡалып:Флагификация/Күвейт</title>
    <ns>10</ns>
    <id>43210</id>
    <revision>
      <id>1305887</id>
      <parentid>1282024</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T09:28:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shirshikay</username>
        <id>48080</id>
      </contributor>
      <origin>1305887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="371" sha1="8un6wrway302mpvrnelxcll3vm9qzsp" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|флагификация/флаг&lt;/noinclude&gt;}}}
| alias = Күвейт
| flag alias = Flag of Kuwait.svg
| размер = {{{размер|}}}
| name = {{{name|}}}
}}&lt;noinclude&gt;
[[Категория:Ҡалыптар:Дәүләт флагтары|Кувейт]]
[[Категория:Ҡалыптар:Азия илдәре флагтары]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8un6wrway302mpvrnelxcll3vm9qzsp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҡалып:Флагификация/Буве утрауы</title>
    <ns>10</ns>
    <id>43434</id>
    <revision>
      <id>1305869</id>
      <parentid>285405</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T06:42:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shirshikay</username>
        <id>48080</id>
      </contributor>
      <origin>1305869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="173" sha1="4iwvvdv7ytc91htncfmzaqcqyxvyjci" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|флагификация/флаг&lt;/noinclude&gt;}}}
| размер = {{{размер|}}}
| alias = Буве утрауы
| flag alias = Flag of Norway.svg
}}</text>
      <sha1>4iwvvdv7ytc91htncfmzaqcqyxvyjci</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҡалып:Флагификация/Филистин милли хакимиәте</title>
    <ns>10</ns>
    <id>43450</id>
    <revision>
      <id>1305870</id>
      <parentid>285378</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T06:46:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shirshikay</username>
        <id>48080</id>
      </contributor>
      <origin>1305870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="201" sha1="1gpozoafjhnte67nbsrd7zdlq8s1rft" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|флагификация/флаг&lt;/noinclude&gt;}}}
| размер = {{{размер|}}}
| alias = Фәләстин милли хакимиәте
| flag alias = Flag of Palestine.svg
}}</text>
      <sha1>1gpozoafjhnte67nbsrd7zdlq8s1rft</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҡалып:Флагификация/Сен-Бартельми</title>
    <ns>10</ns>
    <id>43616</id>
    <redirect title="Ҡалып:Флагификация/Сен-Бартелеми" />
    <revision>
      <id>1305867</id>
      <parentid>1305588</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T06:35:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shirshikay</username>
        <id>48080</id>
      </contributor>
      <comment>[[Ҡалып:Флагификация/Сен-Бартелеми]] битенә йүнәлтелгән</comment>
      <origin>1305867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="faxggtgxdp82dn8qov9pqak62y5oqru" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Ҡалып:Флагификация/Сен-Бартелеми]]</text>
      <sha1>faxggtgxdp82dn8qov9pqak62y5oqru</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҡалып:Флагификация/Херд һәм Макдональд</title>
    <ns>10</ns>
    <id>43803</id>
    <revision>
      <id>1305871</id>
      <parentid>1305702</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T06:49:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shirshikay</username>
        <id>48080</id>
      </contributor>
      <origin>1305871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="370" sha1="lsg3n41zmvhoavmhw9rgbcwutytatzp" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|флагификация/флаг&lt;/noinclude&gt;}}}
| размер = {{{размер|}}}
| alias = Херд һәм Макдональд
| имя шаблона = Херд һәм Макдональд
| shortname alias = Херд һәм Макдональд
| flag alias = Flag of Australia.svg
| имя шаблона = Херд и Макдональд
}}</text>
      <sha1>lsg3n41zmvhoavmhw9rgbcwutytatzp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Докучаев Василий Васильевич</title>
    <ns>0</ns>
    <id>65555</id>
    <revision>
      <id>1305858</id>
      <parentid>1148385</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T05:58:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>31336</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1305858</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4867" sha1="dtvvncggp47z1zo6he2u9lqrqofp5li" xml:space="preserve">{{Учёный
| Имя                  = Василий Васильевич Докучаев
| Изображение          = Dokuchaev 1888.jpg
| Ширина               = 250px
| Описание изображения =
| Дата рождения        = 1.03.1846 (17.2)
| Место рождения       = Милюково, Смоленск өлкәһе
| Дата смерти          = 8.11.1903
| Место смерти         = {{ВБУ|Санкт-Петербург|Санкт-Петербургта}}
| Гражданство          = Рәсәй империяһы
| Научная сфера        = тупраҡты өйрәнеү
| Место работы         =
| Альма-матер          = [[Санкт-Петербург дәүләт университеты|Санкт-Петербург университеты]]
| Научный руководитель = 
| Знаменитые ученики = В. И. Вернадский, Г. Н. Высоцкий, К. Д. Глинка, А. Н. Краснов, П. В. Отоцкий, Н. М. Сибирцев, П. А. Соломин, Г. И. Танфильев
| Известен как = генетик тупраҡты өйрәнеү фәненә нигеҙ һалыусы
| Награды и премии =
| Сайт =
}}
{{ФШ|Докучаев}}
'''Докучаев Василий Васильевич''' ({{OldStyleDate|1|март|1846|17 февраль}} — [[8 ноябрь]] [[1903 йыл]]) — күренекле геолог һәм тупраҡты өйрәнеүсе, тупраҡ географияһы һәм тупраҡты өйрәнеү мәктәбенә нигеҙ һалыусы.

== Биографияһы ==
Васи́лий Васи́льевич Докуча́ев хәҙерге Смоленск өлкәһенең Новодугин районы Милюково ауылында священик ғаиләһендә тыуа.
Вязьма һәм Смоленск ҡалаһының дини семинарияларында уҡый.
1867 йылда Смоленск дини семинарияһын тамамлай, яҡшы уҡыусы тейеп уға Санкт-Петербург дини семинарияһына йүнәлтмә бирелә. Ләкин унда ул 3 аҙна ғына уҡый һәм Санкт-Петербург университетының физика-математика факультетының тәбиғи бүлегенә күсә.

Уның уҡытыусылары: [[Дмитрий Иванович Менделеев|Д. И. Менделеев]], Александр Александрович Иностранцев, Андрей Николаевич Бекетов, Александр Васильевич Советов.

1871 йылда университетты тамамлай. Докучаевтын кандидат (диплом) эше Е Касня йылғаһы ярҙарының геологияһы тураһында яҙылған.
[[Файл:Dokuchaev tomb.jpg|thumb|Санкт-Петербург лютеран зыяраты, В. В. Докучаевтың ҡбере]]
[[Файл:The Soviet Union 1949 CPA 1418 stamp (Vasily Dokuchaev (1846-1903), Russian geologist and geographer. Dokuchaev and windbreak-planting on fields).jpg|200 px|right|thumb|1949 йыл, СССР-ҙың почта маркаһы]]
[[Файл:The Soviet Union 1949 CPA 1419 stamp (Vasily Dokuchaev (1846-1903), Russian geologist and geographer. Dokuchaev and windbreak-planting on fields).jpg|200 px|right|thumb1949 йыл, СССР-ҙың почта маркаһы]]

== Әҙәбиәт ==
* {{ВТ-ЭСБЕ}}
* ''Крупеников И. А., Крупеников Л. А.'' Василий Васильевич Докучаев. — М.: Сельхозгиз, 1950.
* ''Докучаев В. В.'' Сочинения. — М.; Л.: Издательство Академии наук СССР. — Т. 9: Жизнь и деятельность В. В. Докучаева. Библиография трудов. — 1961.
* ''Кирьянов Г. Ф.'' Василий Васильевич Докучаев, 1846—1903. — М.: Наука, 1966.
* ''Галина Костина.'' Раскрасьте скучные глобусы / Журнал «Эксперт». № 30-31 (764), 1-14 августа 2011. С. 20-23.

== Һылтанмалар ==
* {{Commons|Василий Васильевич Докучаев}}
* [http://www.hrono.ru/biograf/bio_d/dokuchaev.php Биография В. В. Докучаева] на сайте hrono.ru
* [http://www.biografija.ru/show_bio.aspx?id=36719 Биография В. В. Докучаева]{{Недоступная ссылка|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} на сайте Биография.ру</text>
      <sha1>dtvvncggp47z1zo6he2u9lqrqofp5li</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вупи Голдберг</title>
    <ns>0</ns>
    <id>96985</id>
    <revision>
      <id>1305850</id>
      <parentid>1236906</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T00:40:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>31336</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1305850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14520" sha1="62zqk7mxrbbmv8f0ckjbbjm2m9oss03" xml:space="preserve">{{Кинематографист
 |имя                  = Вупи Голдберг
 |оригинал имени       = Whoopi Goldberg
 |изображение          = Whoopi Comic Relief cropped.jpg
 |ширина               = 240px
 |описание изображения = 
 |имя при рождении     = Кэрин Элейн Джонсон
|дата рождения = 13.11.1955
 |место рождения       = {{ТУ|Манхэттен|Манхэттенда}}, [[Нью-Йорк]], [[Америка Ҡушма Штаттары|АҠШ]]
 |место смерти         = 
 |профессия            = {{актриса|АҠШ кинематографы|АҠШ телевидениеһы}}, {{кинопродюсер|АҠШ}}
 |гражданство          = {{USA}}
 |годы активности      = 1981 — хәҙергә тиклем
 |направление          = 
 |киностудия           = 
 |награды              = «Оскар» кинопремияһы(1991)&lt;br&gt;«Алтын глобус» (1986, 1991)&lt;br&gt; [[BAFTA]] (1991)
}}
'''Ву́пи Го́лдберг''' ({{Lang-en|Whoopi Goldberg}}; төп исеме — '''Кэ́рин Эле́йн Джо́нсон''' ({{Lang-en|Caryn Elaine Johnson}} [[13 ноябрь]] [[1955 йыл]]) — [[АҠШ]]-тың театр һәм кино актрисаһы, продюсер һәм сценарийҙар авторы, алып барыусы һәм ЮНИСЕФ-тың изге ниәт илсеһе.

Американың дүрт абруйлы наградаһын: «[[Оскар]]», «[[Грэмми]]», «Эмми», «Тони», шулай уҡ ике «Алтын глобус», BAFTA һәм Голливудтың Дан аллеяһында Йондоҙ алыусы.

== Бала сағы ==
Кэрин Элайн Джонсон 1955 йылдың 13 ноябрендә &lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;(&lt;/span&gt;Нью-Йорк ҡалаһының Челси районында ярлы ғаиләлә тыуған. Әсәһе Эмма (2010 йылда үлгән) — медицина хеҙмәткәре һәм уҡытыусы, атаһы Роберт Джеймс Джонсон-кесе (1930—1993) рухани булған&lt;ref&gt;{{Cite web|title = Whoopi Goldberg Biography|url = http://www.filmreference.com/film/92/Whoopi-Goldberg.html|work = filmreference|year = 2008|accessdate = May 17, 2008}}&lt;/ref&gt;.

«Вупи» ҡушаматын ({{Lang-en|«whoopee cushion»}} — «һауалы яҫтыҡ») Кэрин бала сағында ала. «Эс күбә икән, һауаны сығар», тип әйтеп йөрөгән. Кешеләр миңә: «Һин һауалы яҫтыҡ һымаҡ» тип әйттеләр. Минең исемем шунан килеп сыҡты&quot;&lt;ref&gt;{{Cite news|author = Solomon, Deborah|title = Making Nice|url = http://www.nytimes.com/2006/08/20/magazine/20wwln_q4.html|work = The New York Times|date = August 20, 2006|archiveurl = http://www.webcitation.org/6Cz6nSZz4|archivedate = 2012-12-17|accessdate = May 17, 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url = http://www.youtube.com/results?search_query=%22Whoopi+Goldberg+with+Lisa+Yapp%22&amp;search_type=|title = Whoopi Goldberg with Lisa Yapp|work = YouTube|accessdate = May 3, 2012}}&lt;/ref&gt;. Әсәһенең кәңәше менән Голдберг фамилияһын ала&lt;ref&gt;{{Cite web|url = http://www.tcm.com/tcmdb/participant.jsp?spid=72881|title = Whoopi Goldberg|work = TCM|archiveurl = http://www.webcitation.org/6Cz6vPIdL|archivedate = 2012-12-17|accessdate = 2012-12-14}}&lt;/ref&gt;.

Һигеҙ йәшенән Элен Рубенстайндың эксперименталь балалар театрында сығыш яһай, тәүге тапҡыр сәхнәгә сыға, ғүмерендәге тәүге актерлыҡ оҫталығы дарестәрен ала. Уҡытыусылары ҡыҙҙың талантын юғары баһалай.

Тулы дөйөм белем алмай, сөнки бер нисә йыл арттағылар рәтендә йөрөй, һуңынан, дислексия (уҡыу һәм яҙыуға өйрәнеү ҡыйынлығы) менән ауырыуы сәбәпле, бөтөнләй мәктәпте ташларға мәжбүр була&lt;ref name=&quot;dis&quot;&gt;{{Cite web|title = Dyslexia Didn't Stop Her|url = http://news.google.com/newspapers?id=geEyAAAAIBAJ&amp;sjid=DBQEAAAAIBAJ&amp;dq=whoopi%20goldberg%20dyslexia&amp;pg=6458%2C265325|accessdate = May 6, 2012|newspaper = Wilmington Morning Star|date = March 17, 1987}}&lt;/ref&gt;.

1960 йылдар аҙағында Кэрин [[хиппи]] хәрәкәтенә ҡушыла, өйөнән сығып китә, марихуанаға ылыға&lt;ref&gt;{{Cite web|url = http://marquee.blogs.cnn.com/2011/02/03/whoopi-i-was-a-high-functioning-drug-addict/?hpt=T2|title = &quot;Whoopi: I was a high-functioning drug addict&quot;|date = February 3, 2011|work = CNN|accessdate = 2012-12-14|archiveurl = http://www.webcitation.org/6CwzSCV4j|archivedate = 2012-12-16}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130116133603/http://marquee.blogs.cnn.com/2011/02/03/whoopi-i-was-a-high-functioning-drug-addict/?hpt=T2 |date=2013-01-16 }}&lt;/ref&gt;. Оҙаҡ эшһеҙ йөрөй, наркотик йоғонтоһонан ҡотола алмай. 1970 йылдар башында «Наркотиктарға ҡаршы» ойошмаһы ағзаһы Элвин Мартин менән таныша. Элвин уға тормошон үҙгәртеп, наркотикты ташларға ярҙам итә. Тиҙҙән улар өйләнешә, Александра исемле ҡыҙҙары тыуа.

Кэрин ҡарауылсы, кирбес һалыусы, мәйеттәргә грим һалыусы булып эшләй. 1974 йылда театр агентлыҡтары аша [[Сан-Диего]] ҡалаһының яңы театрында эш таба. Элвин [[Нью-Йорк]]&lt;nowiki/&gt;тан китергә ризалашмай, улар айырылыша, Кэрин ҡыҙы менән [[Америка Ҡушма Штаттары|Американың]] көнбайышына күсә.

== Биографияһы ==

=== Театр ===
[[Файл:Whoopi_Goldberg_Cannes_1992.jpg|thumb|266x266px|Голдберг Канн кинофестивалендә, 1992 йыл]]
Театрҙағы эшен Вупи Голдберг исеме аҫтында башлай. Сан-Диегола «Репертори тиэтр» ҡала театрын төҙөүҙә ҡатнаша, һуңынан «Блэк стрит тиэтр»ға ([[Сан-Франциско]]) күсә.

Тәүге төп &lt;span class=&quot;cx-segment&quot; data-segmentid=&quot;162&quot;&gt;&lt;/span&gt;ролен «Мамаша Кураж» пьесаһында уйнай. Моноспектаклдәрҙә уйнап, билдәлелек яулай, [[Канада]], [[Европа]] буйлап гастролдәр менән йөрөй, 1984 йылда Бродвейҙа сығыш яһап, «Ғайса пәйғәмбәр — суперйондоҙ» мюзиклында ҡатнаша.

=== Кино ===
1985 йылда Элис Уокерҙың «Баҫыуҙағы алһыу зәңгәр сәскәләр» романы буйынса төшөрөлгән фильмда Селия Джонсон ролен башҡарып, «Алтын глобус» наградаһы менән, һәм «Оскар» премияһы номинацияһында билдәләнә.

Артабан мауыҡтырғыс жанрҙа эшен дауам итә, комедия, криминаль комедия, детектив, сериал, фантастик жанрҙарҙа эшләй. Вупи ҡатнашлығында «Джек-Һикрәндәк», «Бур», «Хәтәр һылыуҡай», «Алға, туташ!», «Өрәк», «Камелот батыры» һ.б. фильмдар төшөрөлә. Көндәлек тормошондағы образы уға ирекле, һөйкөмлө ҡатын-ҡыҙҙар ролен уйнарға ярҙам итә.

Вупи Голдбергтың драма ролдәре лә киң билдәле: «Миссисипи шәүләһе», «Өйгә оҙон юл» фильмдарында төшә, Андрей Кончаловскийҙың «Гомер һәм Эдди» фильмы Сан-Себастьяндағы Халыҡ-ара кино фестивалендә Гран-при яулай.

1991 йылда Вупи Голдберг «Оскар», «Алтын глобус», BAFTA наградаларын Джерри Цукерҙың «Өрәк» фильмында экстрасенс Ода Мэй Браун роле өсөн ала. 1992 йылда Канн кино фестивалендә «Серафина», «Уйынсы» фильмдары ҙур ҡыҙыҡһыныу уята.

Вупи Голдберг шулай уҡ йәнһүрәттәр тауышландырып, диктор текстарын уҡый, [[Майкл Джексон]]дың «Liberian Girl» музыкаль клибында төшә.

=== Телевидение ===
Кинолағы эше менән бер рәттән, телевидениены ла яулай. Бер нисә йыл «Комик ярҙам» юмористик шоуы ҡатнашыусыһы була, авторлыҡ ток-шоуын алып бара.

1994 йылда Вупи Голдберг «Оскар» премияһы тапшырыу тантанаһының алып барыусыһы була, шунан бирле төрлө сараларҙы алып барыусы булараҡ уңыш ҡаҙана.

== Шәхси тормошо ==
Вупи Голдбергтың өс ире була: Элвин Мартин, ҡыҙы Александраның атаһы (1970-се йылдар)&lt;ref name=&quot;bet-2011&quot;&gt;{{Cite news|last = Reeves|first = Marcus|url = http://www.bet.com/news/celebrities/2011/04/14/-whoopi-goldberg-admits-she-never-loved-her-husbands.html|title = Whoopi Goldberg Admits She Never Loved Her Husbands|date = April 14, 2011|archiveurl = http://www.webcitation.org/6Cz6zkhLC|archivedate = 2012-12-17|publisher = bet.com|accessdate = December 4, 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130113071651/http://www.bet.com/news/celebrities/2011/04/14/-whoopi-goldberg-admits-she-never-loved-her-husbands.html |date=January 13, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sfchronicle&quot;&gt;{{Cite news|author = Laurie I|url = http://blog.sfgate.com/dailydish/2010/02/18/whoopi-goldberg-rules-out-marriage/|title = Whoopi Goldberg rules out marriage|date = February 18, 2010|publisher = sfgate.com|archiveurl = http://www.webcitation.org/6Cz758Sbb|archivedate = 2012-12-17|accessdate = December 4, 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510210558/http://blog.sfgate.com/dailydish/2010/02/18/whoopi-goldberg-rules-out-marriage/ |date=May 10, 2013 }}&lt;/ref&gt;, фотограф Дэвид Кассен (1988—1990)&lt;ref name=&quot;sfchronicle&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url = http://www.apnewsarchive.com/1988/Names-In-The-News/id-69f85f940e9c55a5f9c6983c5ee97fb8|title = Names In The News|date = October 6, 1988|agency = Associated Press|archiveurl = http://www.webcitation.org/6Cz79uKcc|archivedate = 2012-12-17|accessdate = December 4, 2012}}&lt;/ref&gt; , эшҡыуар Майкл Трахтенберг (1994—1995)&lt;ref name=&quot;sfchronicle&quot;/&gt;.&lt;span class=&quot;cx-segment&quot; data-segmentid=&quot;248&quot;&gt;&lt;/span&gt;

34 йәшендә өләсәй була, ейәнсәре Амара тыуа, унан башҡа тағы ике ейәне бар&lt;ref&gt;{{Cite web|url = http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-1170874/As-smash-film-takes-stage-Ms-Goldberg-reveals-theres-habit-shake-Im-making-Whoopi.html|location = London|work = Daily Mail|title = As her smash film takes to the stage, Ms Goldberg reveals there's one habit she can't shake off: I'm still making Whoopi|first = Patrick.|last = Marmion|date = April 17, 2009|archiveurl = http://www.webcitation.org/6Cz7M61w8|archivedate = 2012-12-17|accessdate = 2012-12-17}}&lt;/ref&gt;.

== Фильмография ==
{{Яҙырға}}

== Ҡаҙаныштары ==

=== Наградалары ===
* 1986 — «Алтын глобус» премияһы — иң яҡшы ҡатын-ҡыҙ роле өсөн, «Баҫыуҙағы алһыу зәңгәр сәскәләр»
* 1991 — «Оскар» премияһы — икенсе пландағы иң яҡшы ҡатын-ҡыҙ роле өсөн, «Өрәк»
* 1991 — «Алтын глобус» премияһы — икенсе пландағы иң яҡшы ҡатын-ҡыҙ роле өсөн, «Өрәк»
* 1991 — BAFTA премияһы — икенсе пландағы иң яҡшы ҡатын-ҡыҙ роле өсөн, «Өрәк»

=== Номинациялары ===
* 1986 — «Оскар» премияһы — иң яҡшы ҡатын-ҡыҙ роле өсөн, «Баҫыуҙағы алһыу зәңгәр сәскәләр»
* 1993 — «Алтын глобус» — комедияла йәки мюзиклда иң яҡшы ҡатын-ҡыҙ роле өсөн, «Алға, туташ!»

== Иҫкәрмәләр ==
{{примечания|2}}

== Һылтанмалар ==
{{commonscat|Whoopi Goldberg}}

[[Категория:Алфавит буйынса актрисалар]]
[[Категория:Артистар псевдонимдары]]
[[Категория:АҠШ кинопродюсерҙары]]
[[Категория:Алфавит буйынса кинопродюсерҙар]]
[[Категория:BAFTA премияһы лауреаттары]]
[[Категория:«Грэмми» премияһы лауреаттары]]
[[Категория:«Алтын глобус» премияһы лауреаттары]]
[[Категория:«Оскар» премияһы лауреаттары]]
[[Категория:«Сатурн» премияһы лауреаттары]]
[[Категория:«Тони» премияһы лауреаттары]]
[[Категория:ЮНИСЕФ-тың изге ниәт илселәре]]
[[Категория:Комик ҡатын-ҡыҙҙар]]
[[Категория:GLAAD Media Awards лауреаттары]]
[[Категория:АҠШ театры актрисалары]]
[[Категория:АҠШ мюзиклдары актрисалары]]


{{actor-stub}}</text>
      <sha1>62zqk7mxrbbmv8f0ckjbbjm2m9oss03</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Елисеев Игорь Александрович</title>
    <ns>0</ns>
    <id>124282</id>
    <revision>
      <id>1305883</id>
      <parentid>1300341</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T08:42:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>31336</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1305883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7003" sha1="23i5xjk4e0f5pzcg2bh3m01hxo5d50j" xml:space="preserve">{{Яҙыусы 
|Исеме = Игорь Александрович Елисеев
|Төп исеме = 
|Рәсеме = 
|Киңлек = 
|Рәсем аңлатмаһы = 
|Тыуған ваҡыттағы исеме = 
|Псевдонимдары = 
|Тыуыу датаһы = 29.12.1952
|Тыуған урыны = [[Дондағы Ростов]] 
|Вафат булыу датаһы = 
|Вафат булған урыны = &lt;!-- {{ВафатБулыуУрыны |}}--&gt; 
|Гражданлығы = {{URS}} → &lt;br&gt; {{RUS}}
|Эшмәкәрлек төрө = 
|Әүҙемлек йылдары = 
|Йүнәлеше = 
|Жанр = шиғриәт
|Әҫәрҙәренең телдәре = русса
|Дебют = 
|Премиялары = 
|Наградалары = 
|Ҡултамғаһы = 
|Lib = 
|Сайты = 
|Викикитапхана = 
|Викиөҙөмтә = 
|Викимилек = 
}}

''' Игорь Александрович Елисеев ''' ([[1952 йыл]]дың [[29 декабрь|29 декабре]]ндә), [[Дондағы Ростов]]та тыуған)&amp;nbsp;— шағир, тәржемәсе, [[Рәсәй]] Яҙыусылар союзы ағзаһы ([[1992 йыл]]).

== Биографияһы ==

Игорь Александрович [[Дондағы Ростов]] ҡалаһында хеҙмәткәр ғаиләһендә тыуа.  Айырым фәндәр немец телендә уҡытылған  53-сө мәктәптә  уҡый. Пятигорск ҡалаһындағы  педагогия институтының сит телдәр факультетын тамамлай. Институтты тамамлағас, Тамбов һәм [[Ростов өлкәһе]]нең  ауылдарында уҡытыусы булып эшләй. Фәнни-тикшеренеүҙәр институтында тәржемәсе, артабан почта таратыусы, инженер, топограф, турклубта методист, &quot;Приазовский край&quot; нәшриәтендә баш мөхәррир урынбаҫары булып эшләй.

== Ижады ==

Тәүге шиғыры &quot;Ростсельмашевец&quot; гәзитендә [[1971 йыл]]да баҫыла. Артабан уның әҫәрҙәре [[Дондағы Ростов]]та, Магаданда, Алтайҙа, Пятигорскиҙа, Дербентта, Сухумиҙа һәм башҡа ҡалаларҙа &quot;[[Дон]]&quot;, &quot;Подъём&quot; (Воронеж), &quot;Пионер йук&quot; (Чебоксары), &quot;Идель&quot; (Казань), &quot;[[Москва]]&quot;, &quot;Литературное обозрение&quot; ([[Мәскәү]]) журналдарында, күп һанлы  коллектив йыйынтыҡтарҙа баҫылып сыға.

[[1987 йыл]]да Ростиздатта &quot;Троектория полёта&quot; тигән тәүге китабы баҫыла, шунда уҡ [[1990 йыл]]да &quot;Хитрый Петр&quot; (югослав яҙыусыһы Джордже Катич китабының тәржемәһе) һәм [[Мәскәү]]ҙә &quot;Преданность&quot; исемле шиғырҙар китабы, [[1996]] һәм [[1997 йыл]]дарҙа йәнә [[Дондағы Ростов]]та &quot;Идущий путём заката и книга верлибров &quot;Славянские руны&quot; исемле поэмалар китабы, [[2000 йыл]]да [[Дондағы Ростов]]та &quot;Поднялся ветер&quot; шиғырҙар китабы, [[2001 йыл]]да &quot;Перевалы Западного Кавказа&quot; китабы, [[2005 йыл]]да &quot;Мыс Рока&quot; шиғырҙар китабы донъя күрә. [[2004 йыл]]да Ингушетияның халыҡ  шағире Магомед Вышегуровтың шиғырҙарын тәржемәләп сығара.

1-3 Бөтә [[Рәсәй]] йәш тәржемәселәренең Мәскәү янында, Юрмалала һәм Пицундала Рәсәй Яҙыусылар союзы үткәргән семинарында ҡатнаша.

Игорь Александрович Елисеев - &quot;Рукопись&quot; альманахының баш мөхәррире. Был альманах [[Америка]]ла, [[Европа]]ла, [[Африка|Африкала]] һәм [[Рәсәй|Рәсәйҙең]]күп төбәктәрендә таратыла.

'''В. А. Закруткин исемендәге премия лауреаты ([[1998]]). 

[[2000 йыл]]дың майында [[Мәскәү|Мәскәүҙәге]] &quot;Неизвестные поэты России&quot; Бөтә [[Рәсәй]] конкурсы сиктәрендә [[ЮНЕСКО]] эгидаһы аҫтында үткән  ПЕН Клубтың 67-се Бөтә донъя конгресында '''лауреат'''  була.

== И.А. Елисеев әҫәрҙәре ==

'''Отдельные издания''' 

* Траектория полёта. Стихи. {0}[13]{/0}} (1936) 

* Преданность. Стихи. {0}[13]{/0}} (1936) 

* Идущий путём заката. Стихи. {0}[13]{/0}} (1936) 

* Славянские руны. Книга верлибров. {0}[13]{/0}} (1936) 

* Поднялся ветер. Стихи. {0}[13]{/0}} (1936) 

* Перевалы Западного Кавказа. Стихи. {0}[13]{/0}} (1936) 

* Мыс Рока. Стихи. {0}[13]{/0}} (1936) 

* Хитрый Петр. Пер. югослав. писателя Джорджа Катича. - 1990.

* Книга стихов в переводе народ. поэта И.М. Вышегурова. {0}[13]{/0}} (1936)

== Әҙәбиәт ==
* Дон литературный. Писатели России. Шолоховский край. XIX—XXI вв.:справ. изд., Сост. Губанов Г. — Ростов н/Д, 2006. — 512 с. ISBN 5-481-00623-5

== Һылтанмалар ==
* [http://baza.vgdru.com/1/8079/50.htm ЕЛИСЕЕВ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170718072427/http://baza.vgdru.com/1/8079/50.htm |date=2017-07-18 }}
* [http://enc.biblioclub.ru/Termin/1557051_Eliseev Елисеев, Игорь Александрович]{{Недоступная ссылка|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://enc-dic.com/enc_biography/Eliseev-igor-aleksandrovich-91555/ Елисеев, Игорь Александрович]
* [http://www.biografija.ru/biography/eliseev-igor-aleksandrovich.htm Елисеев Игорь Александрович] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170823082606/http://www.biografija.ru/biography/eliseev-igor-aleksandrovich.htm |date=2017-08-23 }}
* [http://samlib.ru/e/eliseew_i_a/stihi.shtml Игорь Елисеев]

{{изолированная статья}}

[[Категория:Алфавит буйынса шағирҙар]]
[[Категория:Дондағы Ростов]]
[[Категория:Ростов өлкәһе]]</text>
      <sha1>23i5xjk4e0f5pzcg2bh3m01hxo5d50j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вәлиев Ғәни Нурмөхәмәт улы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>142800</id>
    <revision>
      <id>1305853</id>
      <parentid>1052068</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T00:59:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>31336</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1305853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5499" sha1="i27eyvu9wamp1gsze90lvg6usw9crvl" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Вәлиев Ғәни Нурмөхәмәт улы''' (1897—1989) — совет колхозсыһы, III саҡырылыш СССР Юғары Советы депутаты.

1932-се йылдан алып КПСС ағзаһы&lt;ref&gt;http://bashkortostan.regnews.org/law/fw/j8.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171023010826/http://bashkortostan.regnews.org/law/fw/j8.htm |date=2017-10-23 }}&lt;/ref&gt;

== Биографияһы ==
Вәлиев Ғәни Нурмөхәмәт улы 1897 йылда крәҫтиән-игенсе ғаиләһендә тыуған. Йәш сағында батраклыҡта йөрөй. 1919 йылда 24-се кавалерия дивизияһы составында Румынияла һуғыша. 1920—1929 йылдарҙа Түреш һәм Ахун ауылдарында тимерсе һәм сүкешсе булып эшләй. 1929—1933 йылдарҙа [[Башҡорт Автономиялы Совет Социалистик Республикаһы|БАССР-ҙың]] [[Бүздәк районы]] [[Түреш ауыл Советы (Бүздәк районы)|Түреш ауыл Советы]]ның Ҡараерек ауылында «Ҡыҙыл Байраҡ» колхозында тимерсе булып эшләй. 1933 йылда ошо колхозды етәкләй һәм 1955 йылға тиклем уның рәйесе булып ҡала&lt;ref name=&quot;bashinform&quot;&gt;[http://www.bashinform.ru/news/901218-v-bashkirii-ustanovili-memorialnuyu-dosku-na-dome-deputata-selskogo-truzhenika/ В Башкирии установили мемориальную доску на доме депутата — сельского труженика] // [//ru.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC Башинформ]. 26 сентября 2016&lt;/ref&gt;. Ғәни Нурмөхәмәт улы етәкселеге аҫтында колхоз районда иң алдынғыларҙың береһенә әйләнә. Колхоз шулай уҡ ауылда мәҙәниәт һәм мәғариф үҫтереүгә ҙур иғтибар бүлә&lt;ref name=&quot;byzdyak&quot;&gt;[http://byzdyak.ru/item/pamyat-syn-svoej-zemli.html Память Сын своей земли] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171020135719/http://byzdyak.ru/item/pamyat-syn-svoej-zemli.html |date=2017-10-20 }} // «[//ru.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D1%83%D0%B7%D0%B4%D1%8F%D0%BA%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8 Буздякские новости]». 27 сентября 2016&lt;/ref&gt;.

Ғәни Нурмөхәмәт улы КПСС-тың Бүздәк район комитеты пленумы ағзаһы, Бүздәк район Советы депутаты була. 22-се өлкә партия конференцияһына делегат итеп һайлана. 1950—1954 йылдарҙа III саҡырылыш СССР Юғары Советы депутаты була. 1955—1958 йылдарҙа — Бүздәк районының Түреш ауыл Советы рәйесе. Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1980 йылда тамамлағандан һуң Союз әһәмиәтендәге персональ пенсионер була (Башҡорт АССР-ы Министрҙар Советының 1980 йылдың 13 июнендәге 311-се һанлы «Персональ пенсия булдырыу тураһында» ҡарары менән).

== Ғаиләһе ==
Ҡатыны — Гөлйәүәр Вәлиева менән туғыҙ бала тәрбиәләп үҫтергәндәр. Өлкән улдары Мәғсүм [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда һәләк булған (1944 йылдың 8 июлендә Белорус ССР-ының Минск өлкәһе Логойск районы Кисино ауылында һәләк була)&lt;ref&gt;https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_donesenie9612762/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171023010421/https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_donesenie9612762/ |date=2017-10-23 }}&lt;/ref&gt;.

== Наградалары ==

* Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының Почёт грамотаһы
* «1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышындағы фиҙакәр хеҙмәте өсөн» миҙалы
* «Сиҙәм ерҙәрҙе үҙләштергән өсөн» миҙалы

== Хәтер ==
[[Түреш]] ауылында 1984—1989 йылдарҙа Вәлиев Ғәни Нурмөхәмәт улы йәшәгән йортҡа мемориаль таҡтаташ ҡуйылған.

== Иҫкәрмәләр ==
{{примечания}}

[[Категория:«1941–1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышындағы фиҙакәр хеҙмәте өсөн» миҙалы менән наградланыусылар]]
[[Категория:«Сиҙәм ерҙәрҙе үҙләштергән өсөн» миҙалы менән наградланыусылар]]
[[Категория:Шәхестәр:Бүздәк районы]]
[[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]]
[[Категория:Колхоз рәйестәре]]
[[Категория:1897 йылда тыуғандар]]
[[Категория:1989 йылда вафат булғандар]]
[[Категория:КПСС ағзалары]]</text>
      <sha1>i27eyvu9wamp1gsze90lvg6usw9crvl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дышаленкова Римма Андрияновна</title>
    <ns>0</ns>
    <id>143536</id>
    <revision>
      <id>1305865</id>
      <parentid>1275916</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T06:34:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>31336</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1305865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62761" sha1="7bit1i94othjibily7hxqc567t9z4le" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Дышаленкова Римма Андрияновна'''  ([[11 ғинуар]] [[1942 йыл]] — [[9 июль]] [[2016 йыл]]) — яҙыусы, шағир, журналист һәм публицист. 1970 йылдан КПСС, 1979 йылдан [[СССР Яҙыусылар союзы]] ағзаһы. [[Рәсәй Федерацияһы]]ның атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2005), Д. Н. Мамин-Сибиряк исемендәге премия лауреаты, «Магнитогорск ҡалаһы алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» Почёт билдәһе эйәһе.

== Биографияһы ==
=== Бала сағы һәм үҫмер йылдары ===
Римма Андрияновна Дышаленкова (ҡыҙ фамилияһы ''Черепанова'') 1942 йылдың 11 ғинуарында [[Дыуан (Дыуан районы)|Дыуан]] ауылында ([[Дыуан районы]], [[Башҡортостан]]) хеҙмәткәр ғаиләһендә тыуған. Буласаҡ шағирәнең ата-әсәһе [[Бөйөк Ватан һуғышы]] ваҡытында һәләк булған, был ғаиләлә 7 ҡыҙ ҡала. Йәтимлек шағир ижадында йыш осраған тема.

Мәктәптән һуң [[Мәскәү]]гә «артисҡа уҡырға» бара, әммә актёр факультетына уҡырға инә алмай. [[1961 йыл]]да кейәүгә сыға, ә [[1962 йыл]]да «силикаттар технологы» һөнәре буйынса тау-керамика техникумын тамамлай, [[Магнитогорск]] ҡалаһына күсеп килә. Шул уҡ йылдың 30 сентябрендә уның һуңынан авиаинженер булып киткән улы Артур тыуа.

Шағир «Вступление» шиғырында үҙенең тормошоноң эшсе осоро тураһында һөйләй:
Судьбы неясное начало&lt;br&gt; сравнимо с обжигом в печах.&lt;br&gt; Я жизнь в Магнитке начинала&lt;br&gt; на сортировке кирпича:&lt;ref&gt;[http://lit.lib.ru/d/dyshalenkowa_r_a/text_0250.shtml Дышаленкова Р. Встречи у Магнитной горы (цикл стихотворений)]&lt;/ref&gt;.

Металлургия комбинатында кирбесте сорттарға айырыусы булыуҙан тыш, шағирға «Магнитогорскстройпуть» тресында арматурасы, шулай уҡ цемент заводында эшләргә тура килә. «Минең бөтә әҙәби практикам эштән буш ваҡытта үтә», — тип билдәләй шағир&lt;ref&gt;[http://www.chelpress.ru/newspapers/ucourier/archive/12-01-2002/3/shorty.html Южно-Уральская служба новостей. Поэт в нерабочее время] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928032116/http://www.chelpress.ru/newspapers/ucourier/archive/12-01-2002/3/shorty.html |date=2007-09-28 }}&lt;/ref&gt;.

=== Әҙәби карьераһы башы ===
Беренсе шиғырҙары [[1965 йыл]]да «Магнитогорский рабочий» гәзитендә донъя күрә. 60-сы йылдар башынан Магнитогорск ҡалаһында әҙәби берекмәнең эшендә ҡатнаша башлай, унда Н. Кондратковская, С. Мелешин, В. Машковцев шағирәнең остаздары булалар. Дышаленкованы шағир Б. Ручьёв менән ихлас дуҫлыҡ бәйләй, ул уның тәҡдиме буйынса Горький исемендәге Әҙәбиәт институтына ситтән тороп уҡырға инә. Уны [[1974 йыл]]да тамамлай. [[1979 йыл]]да [[СССР Яҙыусылар союзы]]на ҡабул ителә.

Шағир һөнәрен ул йылдарҙа тележурналист һөнәре менән бергә алып бара. [[1973]]— [[1983 йыл]]дарҙа ул [[Магнитогорск]] телевидениеһендә сәнәғәт мөхәррире булып эшләй, унда предприятие тормошо хаҡында етди репортаждар менән бер рәттән, цехтың ҡыҙыҡлы кешеләре тураһында «Цеху нужны чудаки» исемле тапшырыуҙар циклы әҙерләй. [[1984]] — [[1986 йыл]]дарҙа Магнитогорск тау-металлургия институтының (хәҙер техник университет) телетапшырыуҙар мөхәррире булып эшләй.

=== 1980-се — 90-сы йылдар ижады ===
[[1985 йыл]]да Көньяҡ Урал китап нәшриәтендә ([[Силәбе]]) «Уральская кадриль» икенсе шиғырҙар йыйынтығы сыға. [[1989 йыл]]да Дышаленкованың «Чудесный самолёт. Разговор с очень взрослым сыном» исемле беренсе балалар китабы донъя күрә.

[[1985]]—[[1986 йыл]]дарҙа [[Магнитогорск]] ҡала советы депутаты була, ә [[1986 йыл]]да Силәбегә күсеп килә, унда ҡалала һәм өлкәлә культура ағартыу эше менән әүҙем шөғөлләнә, шулай уҡ Силәбе телевидениеһында тапшырыуҙар алып бара. Көньяҡ Уралдың баш ҡалаһында [[1991]] — [[1994 йыл]]дарҙа урындағы йәш тамашасылар театрының әҙәби бүлеге мөдире булып эшләй.

[[1994 йыл]]да Магнитогорск металлургия комбинатының генераль директоры А. Стариков саҡырыуы буйынса Дышаленкова Римма Магнитогорск ҡалаһына ҡайта һәм ғүмеренең һуңғы көндәренәсә бында йәшәй. [[1996 йыл]]да Рәсәй Яҙыусылар союзына инә, [[1998 йыл]]да уның [[Силәбе өлкәһе]] бүлексәһе идараһы рәйестәше була.

Дышаленкова 90-сы йылдарҙа дин һәм мәҙәниәт тарихына, шулай уҡ уларҙың хәҙерге заман менән бәйләнешенә күберәк иғтибар бүлә башлай. Традицион дини тәғлимәт менән бер рәттән, уның иғтибарын [[Ҡытай фәлсәфәһе]], пифагорсылар, боронғо арийҙәр йәлеп итә. Уҙған быуат дини классиктарының хеҙмәттәрен һәм фәлсәфәләрен өйрәнеп, үҙенең табышы менән Урал гәзите һәм журнал уҡыусылары, шулай уҡ студенттар менән (ул бер нисә йыл дауамында Магнитогорск дәүләт консерваторияһында «Мировая художественная культура» предметын уҡыта) уртаҡлаша.

Дышаленкова [[Арҡайым]] — Магнитогорскиҙән алыҫ булмаған тарихи ҡомартҡы менән беренсе булып ҡыҙыҡһына башлаған Урал яҙыусыларының береһе. 90-сы йылдар уртаһында «Время Александра Заплатина» документаль очерктар серияһын яҙа.

=== Һуңыраҡ ижады ===
[[2001 йыл]]да Магнитогорск матбуғат йорто Дышаленкованың иң күләмле китабын — 300-битлек «Прощальное слово о знахаре» баҫып сығара. Был китабы өсөн [[2004 йыл]]дың ноябрь айында, [[Ханты-Мансийск]] ҡалаһында Урал яҙыусыларының әҙәби конференцияһында, шағирә Д. Н. Мамин-Сибиряк исемендәге премияға лайыҡ була. [[2006 йыл]]да Магнитогорск нәшриәт йортонда «Ангел времени» шиғыр һәм проза әҫәрҙәре йыйынтығы баҫылып сыға.

[[2001 йыл]]да шағир Магнитогорск дәүләт университеты үткәргән VI «Ручьёв уҡыуҙары» редколлегия ағзаһы, [[2007 йыл]]дан — Магнитогорскиҙә нәшер ителгән «Западно-Восточный Альянс» журналының мөхәрририәт советы ағзаһы була.
* Рәсәй Яҙыусылар союзының [[Силәбе өлкәһе|Силәбе өлкә]] бүлексәһе идараһы рәйестәше (1998)
* Әҙәбиәт академияһы ағза-корреспонденты (2002)

== Әҙәби эшмәкәрлеге ==
Римма Дышаленкова үҙенең иртә ижадында Урал яҙыусылары П. Бажов һәм Б. Ручьёв һалған традицияларҙы үҫтерә— уның әҫәрҙәрендә Уралдың матурлығы һәм оҫталарының хеҙмәт батырлығы данлана. Һуңғы йылдарҙа шағирә үткән быуаттарҙың дини традицияларын һәм хәҙерге көнкүреш деталдәрен берләштерергә тырышҡан, үҙе «мистик публицистика» тип атаған жанрҙа әүҙем эшләй. Римма Дышаленкованың әҫәрҙәре «Молодая гвардия», «Урал», «Уральский следопыт», «Огонёк» журналдарында, «Круг зари», «Рабочее созвездие» коллектив йыйынтыҡтарҙа, совет Урал поэзияһы антологияһында, гәзиттәрҙә баҫылып сыға.

Дышаленкова Урал нәшриәтендә баҫылып сыҡҡан күп кенә китаптарҙың мөхәррире, шулай уҡ бик күп теле — һәм радиотапшырыуҙар сценарийҙары авторы булып тора. Уның сценарийы буйынса урындағы кинематографистар бер нисә фәнни-популяр фильмдар төшөрә, уларҙың икәүһе — «Золотые числа Пифагора» һәм «Цивилизация Мухаметзяна Хакимова» — төбәк документаль кино фестивалендә юғары наградалар яулай. Урал композиторҙары Дышаленкованың бер нисә шиғырын көйгә һалған.

=== Шиғырҙар циклы ===
* Алатырь-камень
* Аркаим
* Беловодье
* Внезапная мудрость
* Встречи у Магнитной горы
* Гадание на книге перемен
* Горные хрустальцы
* Девять стихов
* За камнем
* Китайские знахари
* Мысли о материнстве и Богородице
* Пальмовая ветвь ''(изге исемдәр тураһында)''
* Про колябу-молябу ''(балалар өсөн шиғырҙар)''
* С высоты земли
* Тише вы — четверостишия ''(юмористик миниатюралар)''
* Урал
* Уральские ведьмы ''(триптих)''
* Четыре окна

=== Поэмалары ===
* Бегу по цементу
* Девичьи страдания
* Песни старого Урала
* Уральская кадриль ''(бейеүҙәрҙә, йырҙарҙа, мәҫәлдәрҙә, ырымдарҙа һәм таҡмаҡтарҙа поэма)''
* Читая летописи

=== Очерктар һәм хикәйәләр циклдары ===
* Ангел Времени
* Ангел милосердной Луны
* Ангелы первостройки
* Аркаим
* Воспоминания о Пушкине
* Девять аметистов
* Девять граней числа девять
* Наука страсти нежной
* Орионец
* Прощальное слово о знахаре
* Рассказ из ручьёвских фраз
* Урок бесписьменной цивилизации

=== Повестары ===
* Николенька-спецпереселенец

=== Пьесалары ===
* Ипатия — Св. Екатерина (''драматик поэма'', [[1982 йыл|1982]])
* Лисьи Чары (''Пу Сунлин хикәйәләре буйынса'')

=== Китаптары (автор) ===
* [[1978 йыл|1978]] — Четыре окна (стихи). — [[Мәскәү]], «Современник», 62 с. Тираж: 10000 экз.
* [[1985 йыл|1985]] — Уральская кадриль (шиғырҙар һәм поэма). — [[Силәбе|Челябинск]], Көньяҡ Урал китап нәшриәте, 80 с. Тираж: 5000 экз.
* [[1989 йыл|1989]] — Чудесный самолёт. Разговор с очень взрослым сыном (шиғырҙар, бәләкәй мәктәп йәшендәге балалар өсөн). — [[Силәбе|Челябинск]], Көньяҡ Урал китап нәшриәте, 48 с. Тираж: 100000 экз.
* [[1992 йыл|1992]] — С высоты земли (шиғырҙар һәм поэмалар китабы). — [[Силәбе|Челябинск]], Көньяҡ Урал китап нәшриәте, 157 с. Тираж: 3000 экз. ISBN 5-7688-0342-4
* [[1995 йыл|1995]] — Новое в землепользовании Челябинска.
* [[1996 йыл|1996]] — Время Александра Заплатина (Измайловский ауылы тормошонан документаль очерк, П. Рыбакова һәм А. Никитин менән авторҙашлыҡта). — [[Магнитогорск]], Магнитогорск матбуғат йорто, 69 с.
* [[1996 йыл|1996]] — Книжка про Колябу-Молябу. — [[Силәбе|Челябинск]], «Экодом», 64 с. Тираж: 5000 экз. ISBN 5-87229-040-3
* [[2001 йыл|2001]] — Прощальное слово о знахаре (хикәйәләр). Алатырь-камень. Беловодье. Аркаим (шиғырҙар). — [[Магнитогорск]], Магнитогорск матбуғат йорто, 302 с. Тираж: 1000 экз. ISBN 5-7114-0183-1
* [[2006 йыл|2006]] — Ангел Времени (проза, шиғырҙар). — [[Магнитогорск]], Магнитогорск матбуғат йорто, 256 с. Тираж: 1000 экз. ISBN 5-7112-0278-1{{ISBN с опечаткой|номер_с_опечаткой=5-7112-0278-1}}(ошибоч.){{ISBN с опечаткой|номер_с_опечаткой=5-7112-0278-1}}
* [[2012 йыл|2012]] — Я живу на Урале (балалар шиғырҙары). — [[Силәбе|Челябинск]], Марина Волкова нәшриәт йорто, 24 с. Художник: С. Никонюк. Тираж: 2000 экз. ISBN 978-5-903322-59-6
* [[2012 йыл|2012]] — С Алисой в страну вопросов (балалар шиғырҙары). — [[Силәбе|Челябинск]], Марина Волкова нәшриәт йорто, 24 с. Художник: С. Андрусенко. Тираж: 2000 экз. ISBN 978-5-903322-58-9

=== Китаптар (мөхәррире, төҙөүсеһе, рецензенты) ===
* [[1996 йыл|1996]] — Магнитка. Между прошлым и будущим. — [[Мәскәү]]. Мөхәррир-төҙөүсеһе '''Р. Дышаленкова'''.
* [[1996 йыл|1996]] — Павлов А. Город и поэт (шиғырҙар). — [[Силәбе|Челябинск]], Көньяҡ Урал китап нәшриәте, 560 с. Төҙөүсеһе: '''Р. Дышаленкова'''. Тираж: 10000 экз. ISBN 5-7688-0682-2
* [[1997 йыл|1997]] — Машковцев В. Время красного дракона (роман). — [[Магнитогорск]], Магнитогорск матбуғат йорто, 448 с. Мөхәррир: '''Р. Дышаленкова'''. Тираж: 5000 экз. ISBN 5-7114-0125-4
* [[1997 йыл|1997]] — Аристов В. Послушник. — [[Магнитогорск]], «МАГИ», 180 с. Төҙөүсе: '''Р. Дышаленкова'''. Тираж: 1000 экз. ISBN 5-88400-010-2{{ISBN с опечаткой|номер_с_опечаткой=5-88400-010-2}}(ошибоч.){{ISBN с опечаткой|номер_с_опечаткой=5-88400-010-2}}
* [[2002 йыл|2002]] — Магнитка — крепость России (ММК 70-йыллығына). Тираж: 5000 экз.
* [[2007 йыл|2007]] — Коновальчик Д. Песни от фонаря (шиғырҙар). — [[Магнитогорск]], «Алкион», 92 с. Рецензент: Р. Дышаленкова. Тираж: 200 экз. ISBN 978-5-88311-046-6
* [[2012 йыл|2012]] — Калугин В. Рубашка жизни (шиғырҙар). — [[Магнитогорск]], «Алкион», 128 с. Мөхәррир һәм рецензент: Р. Дышаленкова. Тираж: 500 экз. ISBN 978-5-7114-0410-1

=== Баҫылып сыҡҡан әҫәрҙәре (шиғырҙар) ===
* Стихи. — Ровесники. — [[Силәбе|Челябинск]], Көньяҡ Урал китап нәшриәте, [[1973 йыл|1973]].
* Стихи. — Круг зари. — [[Силәбе|Челябинск]], Көньяҡ Урал китап нәшриәте, 1977, с. 77—83.
* Стихи. — Рабочая поступь России. — [[Мәскәү]], [[1978 йыл|1978]].
* Стихи. — «Огонёк» ([[Мәскәү]]), [[1979 йыл|1979]], № 25.
* Стихи. — «Уральский следопыт» (Свердловск), 1981, № 2.
* Стихи. — Каменный пояс (әҙәби-нәфис һәм ижтимағи-сәйәси йыйынтыҡ). — ([[Силәбе|Челябинск]]), [[1982 йыл|1982]].
* Стихи. — Русская советская поэзия [[Урал]]а (антология). — (Свердловск), [[1983 йыл|1983]], с. 375—378.
* Пришельцы (шиғыр). — «За кадры», 24 май [[1984 йыл|1984]].
* Стихи. — «Урал» (Свердловск), 1987, № 3.
* Стихи. — Горное сердце края: исторические, культурные, природные достопримечательности Саткинского района. — [[Силәбе|Челябинск]], [[1994 йыл|1994]], с. 98—100.
* Стихи. — «Магнитогорский рабочий», 8 октября [[1994 йыл|1994]].
* Стихи. — «Челябинский рабочий», 22 февраль [[1995 йыл|1995]].
* Стихи. — Городской романс: книга о Челябинске и челябинцах, написанная самими челябинцами. — [[Силәбе|Челябинск]], [[1996 йыл|1996]], c. 230—233.
* Стихи. — «Магнитогорский рабочий», 13 апрель [[1996 йыл|1996]].
* 1997 — год горного хрусталя (шиғырҙар). — «Челябинский рабочий», 17 сентябрь [[1997 йыл|1997]]. — [http://www.chrab.chel.su/archive/17-09-97/4/RS444.DOC.html Веб-ссылка] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927002124/http://www.chrab.chel.su/archive/17-09-97/4/RS444.DOC.html |date=2007-09-27 }}
* Поэзия. — «Уральская новь» (Екатеринбург), [[1998 йыл|1998]], № 3.
* Стихи. — Душевные искры. — [[Мәскәү]], Металлургиздат, [[2000 йыл|2000]].
* Детские стихи. — «Магнитогорский рабочий», 1 сентябрь [[2001 йыл|2001]], с. 3.
* Стихи. — «Партнер» ([[Магнитогорск]]), [[2001 йыл|2001]], № 10, с. 26—27, 62.
* Сталевары (шиғыр). — VI Ручьёвские чтения (юғары уҡыу йорттары араһында фәнни конференция материалдары йыйынтығы). — [[Магнитогорск]], [[2001 йыл|2001]], т. I, с. 30.
* Воробьиные ночи (шиғыр). — «Магнитогорский металл», 22 июня [[2002 йыл|2002]], с. 1.
* Стихи. — Южный Урал ([[Силәбе|Челябинск]]), [[2002 йыл|2002]], № 2, с. 186—189.
* Уральские ведьмы (триптихтан өҙөк). — Литература России. Көньяҡ Урал (хрестоматия 10—11 кл.). — [[Силәбе]], [[2003 йыл|2003]], с. 15-16.
* Детские стихи. — «Вестник Российской литературы» ([[Мәскәү]]), [[2004 йыл|2004]], № 1, с. 86—88.
* Вечный сюжет (шиғыр). — Современный литературно-библиографический справочник. — [[Силәбе|Челябинск]], «Светунец» нәшриәт йорто, 2005, с. 22—23.
* Аркаим (шиғырҙар). — «Вестник Российской литературы» ([[Мәскәү]]), [[2006 йыл|2006]], № 6—7, с. 85—86.
* Весенние картинки (эпиграммы на знаменитых женщин [[Магнитогорск]]а). — «Западно-Восточный Альянс» ([[Магнитогорск]]), [[2007 йыл|2007]], № 3, с. 50—51.
* Милый город (шиғыр). — «Вестник Российской литературы» ([[Мәскәү]]), 2009, № 13—14, с. 119—120.
* Тихо и верно. Звериный запах мысли. — «Западно-Восточный Альянс» ([[Магнитогорск]]), [[2012 йыл|2012]]. — [http://prcapital.ru/Рубрики/Люди-дела/neiland.html Веб-ссылка]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

=== Баҫылып сыҡҡан әҫәрҙәре (проза) ===
* Полтергейст из Сатки (хикәйә). — «Своё дело» (Силәбе). — [[1994 йыл|1994]], № 5, с. 13.
* Сказка про святую деву (легенда). — «Челябинский рабочий». — 1 июль [[1995 йыл|1995]], с. 3.
* Армагеддон, чаша Грааля, чаша Иосифа (рассказ). — Городской романс: Силәбе һәм силәбелеләр тураһында силәбелеләр үҙҙәре яҙған китап. — Силәбе, [[1996 йыл|1996]], c. 270—274.
* До встречи во сне (фәлсәфәүи эссе). — «Челябинский рабочий», 7 февраль [[1996 йыл|1996]], с. 4.
* Девять граней числа девять (фәлсәфәүи тарихтар). — «Челябинский рабочий», 15 ғинуар [[1997 йыл|1997]], с. 4.
* Неразменный рубль. — «Челябинский рабочий», 10 декабря [[1997 йыл|1997]]. — [http://www.chelrabochy.ru/archive/10-12-97/5/RS42.DOC.html Веб-ссылка] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929001903/http://www.chelrabochy.ru/archive/10-12-97/5/RS42.DOC.html |date=2007-09-29 }}
* Декамерон (хикәйә). — «Челябинский рабочий», 1 апрель [[1998 йыл|1998]]. — [http://www.chrab.chel.su/archive/01-04-98/4/RS41.DOC.html Веб-ссылка] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927002349/http://www.chrab.chel.su/archive/01-04-98/4/RS41.DOC.html |date=2007-09-27 }}
* «И погиб от руки Медведева и Зайцева…» (рассказ). — «Челябинский рабочий», 1 апрель [[1998 йыл|1998]]. — [http://www.chelrabochy.ru/archive/01-04-98/3/RS34.DOC.html Веб-ссылка] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929001909/http://www.chelrabochy.ru/archive/01-04-98/3/RS34.DOC.html |date=2007-09-29 }}
* Шерстяная коровья нога (рассказ). — «Челябинский рабочий», 24 апрель [[1998 йыл|1998]]. — [http://www.chrab.chel.su/archive/24-04-98/4/RE43.DOC.html Веб-ссылка] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927002202/http://www.chrab.chel.su/archive/24-04-98/4/RE43.DOC.html |date=2007-09-27 }}
* Огненный дух (хикәйә). — «Магнитка» ([[Магнитогорск]]), [[1998 йыл|1998]], № 1, с. 29—30.
* Маленькие рассказы. — «Уральская новь», 1999, № 3, с. 154—158.
* Пушкинский перстень на Урале. — «Автограф» (Силәбе), 1999, № 2, с. 18—19.
* Пушкин и Пугачёв. — «Автограф» ([[Силәбе]]), 1999, № 2, с. 35—36.
* «До свидания в степях или над Уралом» (украсть ведь могли поэта разбойники). — «Челябинский рабочий», 31 март 1999. — [http://www.chrab.chel.su/archive/31-03-99/7/A46226.DOC.html Веб-ссылка] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927001905/http://www.chrab.chel.su/archive/31-03-99/7/A46226.DOC.html |date=2007-09-27 }}
* Пушкин и Пугачев. Пушкинская собеседница. — Литература России. Көньяҡ Урал (хрестоматия 5—9 кл.). — [[Силәбе]], [[2002 йыл|2002]], с. 395—404.
* Соловьиная шерсть (хикәйә). — Южный Урал ([[Силәбе]]), [[2002 йыл|2002]], № 2, с. 184—186.
* Я вижу Бога. — Литература России. Южный Урал (хрестоматия 10—11 кл.). — [[Силәбе|ЧСиләбе]], [[2003 йыл|2003]], с. 238—245.
* Господь с тобой, избушечка. — «[[Силәбе]]&lt;nowiki/&gt;», [[2003 йыл|2003]], № 8, с. 64—65.
* Двенадцать снов Богородицы. — «Вестник Российской литературы» ([[Мәскәү]]), [[2004 йыл|2004]], № 1, с. 9—12.
* Дедушка Ужо (рассказ).— «Имидж» ([[Магнитогорск]]), 2005, № 3, с. 37.
* Руки. Имена. — «Денница» ([[Магнитогорск]]), 15 декабрь [[2006 йыл|2006]], с. 5.
* Призрак Дзержинского. — «Магнитогорский металл», 20 ғинуар [[2007 йыл|2007]], с. 12. — [http://www.mmgazeta.ru/index.htm?pg=3606 Веб-ссылка] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071110235519/http://www.mmgazeta.ru/index.htm?pg=3606 |date=2007-11-10 }}
* Девять граней числа девять. — «Западно-Восточный Альянс» ([[Магнитогорск]]), [[2007 йыл|2007]], № 2, с. 46—47.
* Невеста. — «Западно-Восточный Альянс» ([[Магнитогорск]]), [[2007 йыл|2007]], № 3, с. 55.
* Медленно ли растут дети? (несказанное утешение). — «Западно-Восточный Альянс» ([[Магнитогорск]]), [[2007 йыл|2007]], № 5, с. 42—43.
* «На кого ты топишь ногом, кусок Петлюры?» (рассказ). — «Магнитогорский металл», 2 июнь [[2007 йыл|2007]].
* Шкаф-контрреволюционер (хикәйә). — «Магнитогорский металл», 4 август [[2007 йыл|2007]], с. 12.
* Орионец не обманщик (хикәйә). — «Магнитогорский металл», 13 октябрь [[2007 йыл|2007]], с. 12. — [http://magmetall.ru/pdf/2007-10-13_12.pdf Веб-ссылка]
* Боги горы Берёзовой (хикәйә). — «Магнитогорский металл», 24 ноябрь [[2007 йыл|2007]], с. 12. — [http://magmetall.ru/pdf/2007-11-24_12.pdf Веб-ссылка]
* Орионец не обманщик (хикәйә). — «Магнитогорский металл», 27 ноябрь [[2007 йыл|2007]], с. 7. — [http://magmetall.ru/pdf/2007-11-27_07.pdf Веб-ссылка]
* Черепаха горы Берёзовой (хикәйә). — «Магнитогорский металл», 9 февраль 2008, с. 12. — [http://magmetall.ru/pdf/2008-02-09_12.pdf Веб-ссылка]
* Теория вихрей (хикәйә). — «Магнитогорский металл», 29 февраль 2008, с. 12. — [http://magmetall.ru/pdf/2008-02-29_12.pdf Веб-ссылка]
* Самокаты, ножи и Эрос (хикәйә). — «Магнитогорский металл», 15 март 2008, с. 12. — [http://magmetall.ru/pdf/2008-03-15_12.pdf Веб-ссылка]
* Орионец и Луна (хикәйә). — «Магнитогорский металл», 19 апрель 2008, с. 12. — [http://magmetall.ru/pdf/2008-04-19_12.pdf Веб-ссылка]
* Мальчишеское озеро Кваква (хикәйә). — «Магнитогорский металл», 11 июнь 2008, с. 12.
* Чем туча отличается от радуги? (хикәйә). — «Магнитогорский металл», 19 июль 2008, с. 12. — [http://magmetall.ru/pdf/2008-07-19_12.pdf Веб-ссылка]
* Почему нефть подорожала (хикәйә). — «Магнитогорский металл», 31 июль 2008, с. 7. — [http://magmetall.ru/pdf/2008-07-31_07.pdf Веб-ссылка]
* Большая беда — недоверие разуму (хикәйә). — «Магнитогорский металл», 5 август 2008. — [http://magmetall.ru/pdf/2008-08-05_06.pdf Веб-ссылка]
* На горе по-другому (хикәйә). — «Магнитогорский металл», 19 август 2008. — [http://magmetall.ru/news/67.htm Веб-ссылка]
* Совсем как Николай Крючков (хикәйә). — «Магнитогорский металл», 8 ноябрь 2008, с. 12. — [http://magmetall.ru/contribution/3746.htm Веб-ссылка]
* Лучше не замахиваться на пургу (хикәйә). — «Магнитогорский металл», 14 август 2010, с. 12. — [http://magmetall.ru/pdf/2010-08-14_12.pdf Веб-ссылка]
* Данила-мастер. Ушко Бога — «Западно-Восточный Альянс» ([[Магнитогорск]]), [[2012 йыл|2012]]. — [http://prcapital.ru/Рубрики/Люди-дела/neiland.html Веб-ссылка]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Святые лошади (хикәйә). — «Магнитогорский рабочий», [[11 ғинуар]] 2014, с. 7. — [http://www.mr-info.ru/8559-svyatye-loshadi.html Веб-ссылка]

=== Баҫылып сыҡҡан әҫәрҙәре (мәҡәләләр, рецензиялар) ===
* Строитель. Фронтовик. Писатель (об А. Н. Лозневом). — «Магнитогорский рабочий», 16 февраль [[1985 йыл|1985]].
* Об авторе и его книгах (послесловие к роману). — К. Нефедьев. Могила Таме-Тунга (роман). — [[Силәбе]], Көньяҡ Урал китап нәшриәте, 1990.
* С любовью и вниманием (В. Машковцевтың «Золотой цветок — одолень» романына рецензия). — «Челябинский рабочий», 21 февраль [[1991 йыл|1991]].
* «А девушки, мои любимые, родили двести сыновей…» (Магнитогорск шағиры һәм прозаигы В. Машковцевҡа — 65 йәш). — «Магнитогорский рабочий», 24 сентября [[1994 йыл|1994]], с. 6.
* «Зачем арапа своего младая любит Дездемона?..», или Теория малых дел. — «Магнитогорский металл», 22 июль [[1995 йыл|1995]], с. 5. — [http://magmetall.ru/pdf/1995-07-22_05.pdf Веб-ссылка]
* Об авторе. — Аристов В. Послушник. — Магнитогорск, «МАГИ», [[1997 йыл|1997]], с. 3—4.
* Театр всегда прав: «Полонез Огинского» Н. Коляды в магнитогорском театре куклы и актера «Буратино». — «Челябинский рабочий», 27 март [[1997 йыл|1997]], с. 3.
* Комедия с суицидом, или Зооморфный карнавал в театре «Буратино». — «Челябинский рабочий», 17 сентябрь [[1997 йыл|1997]], с. 5.
* Светильник всемирный… (о Николае Чудотворце). — «Челябинский рабочий»: 1908—1998 (материалдар йыйынтығы). — Екатеринбург, [[1998 йыл|1998]], с. 389—394.
* Говорящее сердце Константина Рубинского. — «Челябинский рабочий», 15 апрель [[1998 йыл|1998]]. — [http://www.chrab.chel.su/archive/15-04-98/3/RS32.DOC.html Веб-ссылка] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070516102401/http://www.chrab.chel.su/archive/15-04-98/3/RS32.DOC.html |date=2007-05-16 }}
* «Благослови на радости и муки…» (о Б. Ручьёве). — «Магнитогорский металл», 6 июнь [[1998 йыл|1998]], с. 14.
* Девять ступеней Александра Никитина. — «Челябинский рабочий», 5 июнь 1999. — [http://www.chrab.chel.su/archive/05-06-99/4/A7646.DOC.html Веб-ссылка] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927001922/http://www.chrab.chel.su/archive/05-06-99/4/A7646.DOC.html |date=2007-09-27 }}
* Стальное сердце Родины. — «Родина», 1999, № 7, с. 25.
* Русский бестселлер (о книге «Чёрное дело» А. Атеева). — «[[Силәбе|Челябинск]]&lt;nowiki/&gt;», [[2000 йыл|2000]], № 1, с. 44—45.
* Архитектурные прелюдии семьи Пономаревых. — «[[Силәбе|Челябинск]]&lt;nowiki/&gt;», [[2000 йыл|2000]], № 2, с. 40—41.
* Театр Игоря Ларина (о театре «Буратино»). — «Магнитогорский рабочий», 27 января [[2000 йыл|2000]], с. 3.
* «Заканчивается XX век…» (предисловие). — Минуллина В. Мой друг Владимир Долженков. — [[Магнитогорск]], [[2001 йыл|2001]], с. 3.
* Возвращение «Могилы Таме-Тунга». — «Магнитогорский рабочий», 7 апреля [[2001 йыл|2001]] (в соавторстве с В. Афониным и Н. Курочкиным). — [http://fandom.rusf.ru/about_fan/nefedev_2.htm Веб-ссылка]
* Принцип «Домино» (о романе А. Атеева «Псы Вавилона»). — «Магнитогорский рабочий», 28 апреля [[2001 йыл|2001]].
* Полярная звезда Авраамия Завенягина (очерк). — «Магнитогорский металл», 14 июля [[2001 йыл|2001]], с. 4.
* Гильдия огнеупорщиков (очерк). — «Магнитогорский металл», 14 июля [[2001 йыл|2001]], с. 4.
* Дело всей жизни (интервью с А. Стариковым). — «Магнитогорский металл», 22 сентября [[2001 йыл|2001]], с. 4.
* Благослови на радости и муки (о Борисе Ручьёве и Константине Нефедьеве). — «Уральская новь» (Екатеринбург), [[2002 йыл|2002]], № 12, с. 126—133.
* Рождение будущего (предисловие). — Уваровский С. Орден на знамени. — [[Магнитогорск]], «МиниТип», [[2003 йыл|2003]], с. 3.
* «Видеть я б хотел отца» (светлое царство князя Гвидона в [[Силәбе|Челябинском]] ТЮЗе). — «Челябинский рабочий», 23 октября [[2003 йыл|2003]]. — [http://www.chrab.chel.su/archive/23-10-03/6/A181600.DOC.html Веб-ссылка] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927002332/http://www.chrab.chel.su/archive/23-10-03/6/A181600.DOC.html |date=2007-09-27 }}
* «Литературный барак» Магнитки (очерк). — «Южный Урал» ([[Силәбе|Челябинск]]), [[2004 йыл|2004]], № 3, с. 275—279.
* «Литературный барак» Магнитки (очерк). — Литературный процесс в зеркале рубежного сознания (сборник материалов международной научной конференции «VII Ручьёвские чтения»). — [[Мәскәү|Москва]]—[[Магнитогорск]], [[2004 йыл|2004]], с. 58—63.
* «Литературный барак» Магнитки (очерк). — Современный литературно-библиографический справочник. — [[Силәбе|Челябинск]], Издательский дом «Светунец», 2005, с. 221—227.
* «Литературный барак» Магнитки (очерк).— «Имидж» ([[Магнитогорск]]), 2005, № 1, с. 42—44.
* Ангелы и вещи. — «Магнитогорский металл», 23 декабря 2005. — [http://www.mmgazeta.ru/index.htm?pg=1250 Веб-ссылка]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Доверить себя обществу («Кукольный дом» Г. Ибсена в Челябинском ТЮЗе). — Официальный сайт Челябинского ТЮЗа, 8 мая [[2006 йыл|2006]]. — [http://www.tyz.uu.ru/index.php?option=content&amp;task=view&amp;id=209&amp;Itemid=27 Веб-ссылка] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928222006/http://www.tyz.uu.ru/index.php?option=content&amp;task=view&amp;id=209&amp;Itemid=27 |date=2007-09-28 }}
* Лицеист XXI века (послесловие). — Коновальчик Д. Песни от фонаря. — [[Магнитогорск]], «Алкион», [[2007 йыл|2007]], с. 87—89.
* Соцгород Магнитогорск (очерк). — «Автограф» ([[Силәбе|Челябинск]]), [[2007 йыл|2007]], № 1—2, с. 14—17.
* Красота радостная, радость таинственная (очерки). — «Западно-Восточный Альянс» ([[Магнитогорск]]), [[2007 йыл|2007]], № 6, с. 10—15.
* Ожог поэзией (о поэтическом цикле «Красное солнышко» Б. Ручьёва). — VIII Ручьёвские чтения. Изменяющаяся Россия в литературном дискурсе: исторический, теоретический и методологический аспекты (сборник трудов международной научной конференции). — [[Магнитогорск]], [[2007 йыл|2007]], с. 253—255.
* За великое дело любви (о поэтическом цикле «Красное солнышко» Б. Ручьёва). — «Магнитогорский металл», 20 октября [[2007 йыл|2007]], с. 12.
* Знаток уральского края (о Д. Мамине-Сибиряке). — «Западно-Восточный Альянс» ([[Магнитогорск]]), [[2007 йыл|2007]], № 11, с. 56—57.
* Влюблённый поэт, или «Когда отпускает тяжесть» (предисловие). — Калугин В. «Рубашка жизни». — Магнитогорск, «Алкион», 2012. — с. 7.
* Вселенная слова для Бориса Ручьёва. — «Магнитогорский рабочий», 24 апреля [[2012 йыл|2012]]. — [http://www.mr-info.ru/3857-vselennnaya-slova-dlya-borisa-rucheva.html Веб-ссылка]
* Рассказ из ручьёвских фраз (о Б. Ручьёве). — «Магнитогорский рабочий», июль [[2012 йыл|2012]]. — [http://magopc.ru/news/719.htm Веб-ссылка] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304111044/http://magopc.ru/news/719.htm |date=2016-03-04 }}
* Сохранивший равновесие (о Б. Ручьёве). — «Магнитогорский рабочий», 24 октября [[2012 йыл|2012]]. — [http://www.mr-info.ru/5615-sohranivshiy-ravnovesie.html Веб-ссылка]
* Из бесед с поэтом (о Б. Ручьёве). — «Магнитогорский металл», 19 января 2013. — [http://magmetall.ru/contribution/13566.htm Веб-ссылка]
* Рассказ из ручьёвских фраз (о Б. Ручьёве). — «Магнитогорский рабочий», 9 августа 2013. — [http://www.mr-info.ru/7433-rasskaz-iz-ruchevskih-fraz.html Веб-ссылка]
* Рассказ из ручьёвских фраз (о Б. Ручьёве). — «Магнитогорский металл», 31 августа 2013. — [http://magmetall.ru/contribution/14848.htm Веб-ссылка]
* «Фауст», Ручьёв и «индустриальная история» (о Б. Ручьёве). — «Магнитогорский рабочий», 26 октября 2013. — [http://www.mr-info.ru/8022-faust-ruchev-i-industrialnaya-istoriya.html Веб-ссылка]

=== Телефильмдәр сценарийҙары ===
* Дом
* Золотые числа Пифагора
* Камни счастья
* Так говорил Заратустра
* Цивилизация Мухаметзяна Хакимова —&quot;Альфаир&quot; документаль фильмдәр студияһы ([[Магнитогорск]]), режиссёр В. Трофимов

=== Музыкаль әҫәрҙәрҙең әҙәби нигеҙе ===
* кантата «На Урале заводском» 10 өлөштән тора (композитор В. Сидоров) — «Уральская кадриль» поэмаһына
* сюита «Счастье моё» вокаль ансамбль һәм халыҡ инструменттары оркестры өсөн 4 өлөштән тора (композитор В. Сидоров)
* йырҙар «Бедный мальчик», «Могильщик» «Бессонница» альбомынан (автор-башҡарыусы А. Газалиев)

== Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре ==
* Рәсәй федерацияһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (май, 2005)
* «Магнитогорск ҡалаһы алдындағы хеҙмәттәре өсөн» Почёт Билдәһе (2012)
* Д. Н. Мамин-Сибиряк исемендәге Бөтә Рәсәй әҙәби премия лауреаты (2004) — «Прощальное слово о знахаре» китабы өсөн.
* Мәҙәниәт һәм сәнғәт өлкәһендә [[Силәбе өлкәһе|Силәбе өлкәһе дәүләт премияһы]] (2005)
* Борис Ручьев исемендәге әҙәби премия (1998)
* [[Силәбе өлкәһе]] мәҙәниәт Фондының Цветаева премияһы (1994)
* Документаль фильмдар фестивале дипломы ([[Төмән]] ҡалаһы) — «Золотые числа Пифагора» фильмы сценарийы өсөн 
* Туғыҙынсы Евразия телефорумының махсус дипломы «За достижение интеллектуальных высот» (2006) — «Цивилизация Мухаметзяна Хакимова» фильмы сценарийы өсөн

== Әҙәбиәт ==
* Андреева Е. «Слово — океан безбрежный…» (о жизни и творчестве Риммы Дышаленковой). — VI Ручьёвские чтения: Сборник материалов межвузовской научной конференции. [[Магнитогорск]], [[2001 йыл|2001]], т. I, с. 113—115.
* Беличенко О., Багиров С. Я живу на Урале… — ГТРК «Южный Урал», 16 мая 2013. — [http://www.mgntv.ru/vesti/culture/2929-ya-zhivu-na-urale.html Веб-ссылка] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160416050848/http://www.mgntv.ru/vesti/culture/2929-ya-zhivu-na-urale.html |date=2016-04-16 }}
* Вилинский О. Я жизнь с Магнитки начала. — «Магнитогорский рабочий», 21 февраля [[1985 йыл|1985]].
* Вилинский О. «Ах, сердце бедное мое…» (штрихи к портрету). — «Магнитогорский рабочий», [[11 ғинуар|11 января]] [[2002 йыл|2002]].
* Вилинский О. Уральские узоры. — «Магнитогорский рабочий», 10 января [[2007 йыл|2007]]. — [http://www.mr-online.ru/online/culture/uralskie-uzory Веб-ссылка]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Гайваронцев Я. Бытовая магия (о книге Р. Дышаленковой «Прощальное слово о знахаре»). — «Челябинский рабочий», 16 января [[2002 йыл|2002]]. — [http://www.chrab.chel.su/archive/16-01-02/3/A140355.DOC.html Веб-ссылка] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070516101955/http://www.chrab.chel.su/archive/16-01-02/3/A140355.DOC.html |date=2007-05-16 }}
* Гальцева Л. «Поэзии отзывчивый язык». — Каменный пояс. — [[Силәбе|Челябинск]], [[1974 йыл|1974]], с. 203—230.
* Горбатова Е. Креативное краеведение. — «Магнитогорский металл», 22 мая [[2012 йыл|2012]]. — [http://magmetall.ru/contribution/11750.htm Веб-ссылка]
* Духина И. Люди и книги: Римма Дышаленкова как поэт и знахарь русской национальной культуры. —&quot;[[Силәбе|Челябинск]]&quot;, [[2002 йыл|2002]], № 7, с. 74—75.
* Заманский Л., Воронин Л. Ведь наше время состоит из нас. — «Литературная учёба» ([[Мәскәү|Москва]]), 1980, № 2.
* Каганис В. Территория мудрости Риммы Дышаленковой. — «Магнитогорский металл», 28 апреля [[2001 йыл|2001]].
* Каньшина А. Приношение Ручьёву (творческий вечер Р. Дышаленковой). — «Магнитогорский металл», 21 марта 2013. — [http://magmetall.ru/contribution/13945.htm Веб-ссылка]
* Каньшина А. Влюблённая в Урал. — «Магнитогорский металл», 25 мая 2013. — [http://magmetall.ru/contribution/14314.htm Веб-ссылка]
* Кирсанова М. «Слово — океан безбрежный». — «Магнитогорский рабочий», 11 декабря 1999.
* Кондратковская Н. Черты рабочей одухотворённости (о книге Р. Дышаленковой «Четыре окна»). — «Магнитогорский рабочий», 4 ноября [[1978 йыл|1978]].
* Мережников Н. Окна в поэтический мир Риммы Дышаленковой. — «Урал» (Свердловск), [[1979 йыл|1979]], № 2.
* Моргулес И. «Этот голос, чистый голос…». — «Южноуральская панорама» ([[Силәбе|Челябинск]]), 2 июня [[2006 йыл|2006]], с. 4.
* Павлов А. Земля, объятая материнством. — «Вечерний Челябинск», 31 января [[1981 йыл|1981]].
* Павлов А. Услышать молчание народа (интервью с Риммой Дышаленковой). — «Магнитогорский металл», 1 сентября [[2005 йыл|2005]]. — [http://www.mmgazeta.ru/index.htm?pg=509 Веб-ссылка]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Павлов А. Волшебство сокровенного слова. — «Западно-Восточный Альянс» ([[Магнитогорск]]), [[2007 йыл|2007]], № 2, с. 45.
* Павлов А. Свет далёкий (о творчестве Риммы Дышаленковой). — VIII Ручьёвские чтения. Изменяющаяся Россия в литературном дискурсе: исторический, теоретический и методологический аспекты (сборник трудов международной научной конференции). — [[Магнитогорск]], [[2007 йыл|2007]], с. 278—280.
* Перчаткина К. Ощущение любви. — Вести. Магнитогорск (ГТРК «Южный Урал»), 19.01.2012. — [http://www.mgntv.ru/vesti/culture/608-oschuschenie-lyubvi.html#.T54U4rN1Czk Веб-ссылка] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160314101542/http://www.mgntv.ru/vesti/culture/608-oschuschenie-lyubvi.html#.T54U4rN1Czk |date=2016-03-14 }}
* Писатели Челябинской области (биобиблиографический справочник). — [[Силәбе|Челябинск]], [[1992 йыл|1992]], c. 84—86.
* Расторгуев А. В потоке одушевлённого времени (о книгах А. Павлова и Р. Дышаленковой). — Официальный сайт поэта Андрея Расторгуева, 6 декабря [[2006 йыл|2006]]. — [http://www.arastorguev.ru/bibliocritic.php?code=16 Веб-ссылка]
* Рубинская Н. Мир творимых перемен (о книге Р. Дышаленковой «Ангел Времени»). — «Челябинский рабочий», 10 января [[2007 йыл|2007]]. — [http://www.chrab.chel.su/archive/10-01-07/3/A126559.DOC.html Веб-ссылка] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070516101907/http://www.chrab.chel.su/archive/10-01-07/3/A126559.DOC.html |date=2007-05-16 }}
* Семиног В. Дышаленкова Римма Андрияновна. — Магнитогорск (краткая энциклопедия). — [[Магнитогорск]], Магнитогорский дом печати, [[2002 йыл|2002]], с. 372.
* Скоробогатов, А. В. Дышаленкова Римма Андрияновна : поэтесса : 60 лет со дня рождения / Александр Валерьевич Скоробогатов // Календарь знаменательных и памятных дат. Челябинская область, 2002. Челябинск, 2002. С. 33-34 : фото. Библиогр.: с. 34-35. Цифровую копию статьи см. на сайте — [http://скоробогатовспб.рф скоробогатовспб.рф] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151011002942/http://xn--80abbdd4b2aabcmekkm.xn--p1ai/ |date=2015-10-11 }} на странице Публикации.
* Современная Ахматова. Автор книг про «Калябу-Малябу» всё чаще пишет для детей. — Verstov.info, 17 мая 2013. — [http://www.verstov.info/news/culture/28949-sovremennaya-ahmatova-avtor-knig-pro-kalyabu-malyabu-pishet-vse-chasche-dlya-detey.html Веб-ссылка]
* Современный литературно-библиографический справочник. — [[Силәбе|Челябинск]], Издательский дом «Светунец», [[2005 йыл|2005]], с. 49—50.
* Таянова Т. «Ангел Времени» (Р. Дышаленковой исполнилось 65 лет). — «Магнитогорский металл», 20 января [[2007 йыл|2007]], с. 12. — [http://www.mmgazeta.ru/index.htm?pg=3605 Веб-ссылка] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006174235/http://www.mmgazeta.ru/index.htm?pg=3605 |date=2007-10-06 }}
* Таянова Т. За пределами действительности. — «Западно-Восточный Альянс» ([[Магнитогорск]]), [[2007 йыл|2007]], № 2, с. 44.
* Таянова Т. ''Ясно''видение и ''ясно''ведение: в свете книг Р. Дышаленковой «Прощальное слово о знахаре» и «Ангел времени». — VIII Ручьёвские чтения. Изменяющаяся Россия в литературном дискурсе: исторический, теоретический и методологический аспекты (сборник трудов международной научной конференции). — [[Магнитогорск]], [[2007 йыл|2007]], с. 255—259.
* Таянова Т. Дом, наполненный теплом (Ясновидение и ясноведение: в свете книг Риммы Дышаленковой). — «Магнитогорский металл», 18 декабря [[2007 йыл|2007]], с. 7.
* Таянова Т. «Родомыслы» Риммы Дышаленковой. — Поэзия Магнитогорска: опыт исследования региональной литературы (сборник научных статей). — [[Магнитогорск]], Издательство МаГУ, 2008, c. 38—44.
* Территория мудрости Риммы Дышаленковой (рекомендательный библиографический указатель). — [[Силәбе|Челябинск]], ГУК «Челябинская областная юношеская библиотека», [[2007 йыл|2007]], 24 с. Составитель: Т. Губка. Тираж: 50 экз. — [http://www.unbi.uu.ru/lib_pub/Polnotext/2007_Dishalenkova.doc Веб-ссылка]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Урал литературный (краткий биобиблиографический справочник). — [[Силәбе|Челябинск]], Южно-Уральское книжное издательство, 1988, с. 95.
* Чернышева О. Тесто жизни (о книге Р. Дышаленковой «С высоты земли»). — VI Ручьёвские чтения: Сборник материалов межвузовской научной конференции. [[Магнитогорск]], [[2001 йыл|2001]], т. I, с. 115—117.
* Шевченко Е. Чёрный георгин Риммы Дышаленковой. — «Магнитогорский металл», 10 ноября [[2007 йыл|2007]], с. 13.
* Шевченко Е. Усмешливое сердце Риммы Дышаленковой. — «Магнитогорский металл», 14 января [[2012 йыл|2012]]. — [http://magmetall.ru/contribution/10752.htm Веб-ссылка]
* Шевченко Е. Уральская Коляба-Моляба. — «Магнитогорский металл», 21 января [[2012 йыл|2012]]. — [http://magmetall.ru/contribution/10809.htm Веб-ссылка]
* Шевченко Е. Улетай, туча! — «Магнитогорский металл», 21 сентября 2013. — [http://magmetall.ru/contribution/14971.htm Веб-ссылка]
* Шевченко Е. Кем богата Магнитка. — «Магнитогорский металл», 17 июля 2014. — [http://magmetall.ru/contribution/16638.htm Веб-ссылка]
* Шишов К. «Рубашка жизни». — «Западно-Восточный Альянс» ([[Магнитогорск]]), [[2007 йыл|2007]], № 2, с. 44.
* Юдина О. Встреча на Новом Арбате. — «Магнитогорский металл», 19 июля 2008, с. 12. — [http://magmetall.ru/pdf/2008-07-19_12.pdf Веб-ссылка]

== Һылтанмалар ==

=== Р. Дышаленкова әҫәрҙәре ===
* [http://lit.lib.ru/d/dyshalenkowa_r_a/ Дышаленкова, Римма Андрияновна]&lt;span&gt; в &lt;/span&gt;библиотеке Максима Мошкова
* [http://www.litsovet.ru/index.php/author.page?author_id=5967 Произведения Риммы Дышаленковой в издательской системе «Литсовет»]
* [http://samlib.ru/editors/d/dyshalenkowa_r_a/ Произведения Риммы Дышаленковой в журнале «Самиздат»]
* {{ЖЗ|http://magazines.russ.ru/authors/d/dyshalenkova/}}Журнальном зале{{ЖЗ|http://magazines.russ.ru/authors/d/dyshalenkova/}}
* [http://music.lib.ru/r//radio_m_m/alb6.shtml Музыкально-поэтическая история Магнитки — цикл радиопередач по сценарию Риммы Дышаленковой] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070205110105/http://music.lib.ru/r/radio_m_m/alb6.shtml |date=2007-02-05 }}
* [http://www.biblus.ru/Default.aspx?auth=1b157h1b3 Информация о книгах Риммы Дышаленковой на сайте «Библус» (1)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160513070604/http://www.biblus.ru/Default.aspx?auth=1b157h1b3 |date=2016-05-13 }}
* [http://www.biblus.ru/Default.aspx?auth=179j46g1 Информация о книгах Риммы Дышаленковой на сайте «Библус» (2)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160513074215/http://www.biblus.ru/Default.aspx?auth=179j46g1 |date=2016-05-13 }}

=== Римма Дышаленкова тураһында мәғлүмәт ===
* {{book-chel|5632}}
* [http://www.chelarhiv.ru/spravochnik/1/dysch.html Информация о Римме Дышаленковой в Челябинском областном архиве] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927191155/http://www.chelarhiv.ru/spravochnik/1/dysch.html |date=2007-09-27 }}
* [http://chelspr.narod.ru/dischalenkova.html Римма Дышаленкова на сайте Челябинского отделения СП России]
* [http://www.chelarhiv.ru/cpq/thumbnails.php?album=13 Фотовыставка «Юбилей поэтессы Риммы Андрияновны Дышаленковой» на сайте Челябинского областного архива] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927191201/http://www.chelarhiv.ru/cpq/thumbnails.php?album=13 |date=2007-09-27 }}
* [http://www.biografija.ru/show_bio.aspx?id=38904 Римма Дышаленкова на сайте «Биография.ру»]{{Недоступная ссылка|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

== Иҫкәрмәләр һәм сығанаҡтар ==
&lt;div class=&quot;references small&quot;&gt;
{{Примечания}}
&lt;/div&gt;

[[Категория:Рәсәй журналистары]]
[[Категория:СССР журналистары]]
[[Категория:Алфавит буйынса журналистар]]
[[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]]
[[Категория:XX быуат Рәсәй яҙыусылары]]
[[Категория:Алфавит буйынса яҙыусылар]]
[[Категория:Алфавит буйынса шағирҙар]]
[[Категория:Рәсәй публицистары]]
[[Категория:СССР Яҙыусылар союзы ағзалары]]</text>
      <sha1>7bit1i94othjibily7hxqc567t9z4le</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бурлюк Давид Давидович</title>
    <ns>0</ns>
    <id>144453</id>
    <revision>
      <id>1305846</id>
      <parentid>1240948</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T19:31:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>31336</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1305846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22642" sha1="snz0v1dq8v3x7bsh7ne2p81d7lyf5yd" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Давид Давидович Бурлюк''' ({{OldStyleDate|21|июля|1882|9||}}, Семиротовка утары, Лебединский өйәҙе, Харьков губернаһы, [[Рәсәй империяһы]] (хәҙерге [[Сумы өлкәһе]], [[Украина]]) — {{Үлгән көнө|15|1|1967}}, Хэмптон-Бейз ҡалаһы, Лонг-Айленд утрауы, [[Нью-Йорк (штат)|Нью-йорк штаты]], [[Америка Ҡушма Штаттары|АҠШ]]) — рус шағиры һәм рәссамы, сығышы менән украин, рус футуризмына нигеҙ һалыусыларҙың береһе. Владимир менән Николай Бурлюктарҙың ағаһы.

== Биографияһы ==
[[1882 йыл]]дың 9 (21) июлендә агроном Давид Давидович Бурлюк ғаиләһендә тыуа. Өс ағаһы һәм ике апаһы бар — Владимир, Николай, Людмила, Марианна һәм Надежда. Владимир һәм Людмила рәссам , Николай — шағир. Улар шулай уҡ футуристар хәрәкәтендә ҡатнаша.

Украинаның Сумы ҡалаһындағы Александровский гимназияһында уҡый. Бала саҡта бер күҙе һуҡырайып, артабан ул быяла күҙ менән йөрөй, был уның тормош стиленең бер өлөшөнә әйләнә.

1898—1910 йылдарҙа. [[Ҡазан]] һәм Одесса художество училищеларында уҡый.. Матбуғатта беренсе тапҡыр [[1899 йыл|1899]] йылда әҫәрҙәрен яҙып сыға. Һынлы сәнғәтте [[Германия]]ла, [[Мюнхен]] ҡалаһының &quot;Король Академияһы&quot;нда профессор Вилли Датцта һәм словен прфессоры Антон Ашбала, [[Франция]]ның Парижындағы Кормон нәфис сәнғәтендә уҡый.

Рәсәйгә ҡайтҡас, Бурлюк 1907—1908 йылдарҙа һул рәссамдарҙың художество күргәҙмәләрендә ҡатнаша. 1911—1914 йылдарҙа В. Маяковский менән Мәскәү һынлы сәнғәт, архитектура һәм скульптура училищеһында бергә уҡый. Футуристарҙың «Садок судей», «Пощёчина общественному вкусу» һәм башҡа йыйынтыҡтарында ҡатнаша.

[[Беренсе донъя һуғышы|Беренсе бөтә донъя һуғышына]] Бурлюкты һыңар күҙле булғанлыҡтан алмайҙар. Был осорҙа ул [[Мәскәү]]ҙә йәшәй, гәзиттәргә мәҡәләләр яҙа, картиналар төшөрә.

[[1915 йыл]]дың яҙында ул [[Өфө губернаһы]]на (Һамар-Златоуст тимер юлының [[Иглин]] станцияһына) килә, бында уның ҡатыны поместьеһы урынлашҡан була. Давид Бурлюктың әсәһе, Людмила Иосифовна Михневич, ошо ваҡытта [[Өфө]]нән 112 км-ҙа торған [[Бүздәк]]тә йәшәгән була. Ике йыл буйына [[Башҡортостан]]да йәшәгән осорҙа Д. Д. бурлюк яҡынса ике йөҙ картина яҙа һәм уларҙың XX быуат башындағы рус сәнғәтенең иң сағыу һәм иң мөһим өлөшөн тәшкил иткән 37 коллекцияһын [[М. В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейы|бМ. В. Нестеров исемендәге Башҡорт художество музейына]] тәҡдим итә. Давид Бурлюк әҫәрҙәренең [[Рәсәй]]ҙәге иң тулы һәм сифатлы йыйылмаһы был музейҙа һаҡлана. Ул Бүздәктән һәм Иглиндән [[Өфө]]гә йыш килә, Өфө сәнғәт түңәрәгенә йөрөй, йәш башҡорт рәссамдарын үҙе янына берләштерә. Бында рәссам [[Тюлькин Александр Эрастович|Александр Тюлькин]] менән дуҫлаша, уның менән бергә йыш ҡына этюдтар яҙырға сыға.

[[Мәскәү]]ҙәге [[1918 йыл]]ғы сыуалыштар ваҡытында Бурлюк һәләк булыуҙан саҡ ҡотола һәм йәнә [[Өфө]]гә китә. 1918—1920 йылдарҙв В. Каменский һәм В. Маяковский менән [[Урал]], [[Себер]], Алыҫ Көнсығыш буйлап гастролдәрҙә йөрөй. [[1919 йыл]]дың июнь айында [[Владивосток]]ҡа барып етә, ғаиләһе менән төпләнгән Бусса сопкаһы битләүендәге Эшсе биҫтәһендә (Шилкинский урамы) төпләнә.

[[1920 йыл]]да [[Япония]]ға эмиграцияға сыға, унда ике йыл йәшәү дәүүерендә, көнсығыш һынлы сәнғәтен һәм мәҙәниәтен өйрәнеү менән шөғөлләнә. Бында яҙылған 300 картиналары япон мотивтары буйынса төшөрөлгән, уларҙы һатыуҙан йыйылған аҡсаға Бурлюк [[1922 йыл]]да [[Америка Ҡушма Штаттары|АҠШ]]-ҡа йәшәргә китә.

[[Нью-Йорк|Нью-йорк ҡалаһында]] советтарҙы яҡлаусы төркөмдәр менән әүҙем аралаша һәм [[Октябрь революцияһы]]ның 10 йыллығына ҡарата футуристик формала поэма яҙа һәм уны «Русский голос» гәзитендә баҫтырып сығара. Был гәзиттә ул ҡатыны Мария Никифоровна менән бергә хеҙмәттәшлек итә. Үҙ йыйынтыҡтары баҫылған брошюраларҙы дуҫтары менән, күбеһенсә ҡатыны Мария аша, СССР-ға ебәреп тарата. [[1930 йыл|1930]] йылдан алып Д. Д. Бурлюк бер нисә тиҫтә йылдар буйына үҙенең&quot;''Rhyme and Color''&quot; («Цвет и рифма») журналын инглиз, урыҫ теледәрендә 4 биттән алып 100 биткә тиклем күләмле итеп нәшер итә.

[[1956]] һәм [[1965 йыл]]дарҙа [[СССР]]-ға килә. Үҙ әҫәрҙәрен күп тапҡыр СССР-ҙа баҫмаға тәҡдим итеүгә ҡарамаҫтан, уларҙың бер юлын да баҫтыра алмай.

Ҡатыны — Еленевская Мария Никифоровна ([[1894]]—[[1967]]) — мемуарҙар яҙыусы, нәшерсе. [[1949 йыл]]да улар ирле-ҡатынлы [[Франция]]ның көньяғы һәм [[Италия]] буйлап [[Винсент Ван Гог|Ван Гогтың]] эҙҙәре буйынса сәйәхәт итә, Бурлюктың Прагала йәшәгән һеңлеһе менән күрешәләр. Рәссам Д. Д. Бурлюктың бик матур картиналары Брисбенда ҡуйылған.

[[1967 йыл]]дың [[15 ғинуар]]ында Хэмптон-Бейз ҡалаһында (Нью-Йорк штаты) Д. Д. Бурлюк вафат була. Кәүҙәһе кремациялана һәм көлө үҙенең васыяты буйынса Атлантик океан һыуҙары өҫтөнә паромдан һибелә. Елена Шварц уның вафаты тураһында былай тип шиғыр яҙа:
О русский Полифем!
Гармонии стрекало
Твой выжгло глаз,
Музыка сладкая глаза нам разъедала,
Как мыло, и твой мык не слышен был
для нас.

== Хеҙмәттәре ==
Поэмы «Толстой», «Горький». Книга «Энтелехизм», монография «Рерих. Жизнь и творчество», «Радио-манифест», сборник стихов «Бурлюк Д. 1/2 века» (1932).

* Бурлюк Д. Д. [http://teatr-lib.ru/Library/Burluk/Galdyaschie/ Галдящие «бенуа» и Новое Русское Национальное Искусство (Разговор г. Бурлюка, г. Бенуа и г. Репина об искусстве)]. СПб.: Книгопечатня Шмидт, 1913. 22 с.
* Бурлюки М. Н. и Д. Д. По следам Ван Гога: ''Записки 1949 года'', вступ. ст. Вл. Полякова. М. : Изд. Grundrisse, 2016. 252 c.
* Бурлюк Д. Филонов: Повесть / Подг. текста, примеч.,коммент. и послесл. В. Полякова. М.: Гилея, 2017.

== Күргәҙмәләрҙә ҡатнашыуы ==
* Акварель, пастель һәм һүрәттәр күргәҙмәһе. Харьков, 1906
* Ирекле эстетика, Мәскәү, 1909
* «Бубновый валет» 1910
* «Свободная молодёжь» күргәҙмәһе, С. Петербург, 1911
* «Бубновый валет», Мәскәү, 1912
* Өфө сәнғәт түңәрәге күргәҙмәһе, Өфө, 1916, 1917
* Халыҡ-ара хәҙерге заман күргәҙмәһе. Филадельфия, 1926.
* Нью-Йорк, Филадельфия галереяларындағы персональ күргәҙмәләр, 1930—1960.
* Сан-Франциско, Лос-Анджелес, Сиэтл, Вашингтон, Нью-Йорктағы персональ күргәҙмәләр. 1960-сы йылдар.
* Австралиялағы күргәҙмә, 1962.

== Хәтер ==
* Бруклинда Давид Бурлюкты музейы булдырыла.
* Йыл һайын Халыҡ-ара Заумь академияһы Давид Бурлюк Халыҡ-ара тамғалары исемендәге шиғри премиялары тапшыра.
* Ҡазан һәм Одессала Давид Бурлюкка мемориаль таҡтаташ ҡуйылған (Преображенский урамы,9).

== Кинола кәүҙәләндерелеүе ==
* 2004 йыл — сериал «Грехи отцов» — Алексей Колган уйнай
* 2011 йыл — фильм «Маяковский. Два дня» —  Дмитрий Нагиев уйнай

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Библиография ==
* ''Лившиц Б.'' Полутораглазый стрелец [: воспоминания, [[1933 йыл|1933]]] // ''Лившиц Б.'' [http://www.belousenko.com/books/poetry/Lifsits_Strelec.htm Полутораглазый стрелец: Стихотворения, переводы, воспоминания] / Примечания ''П. М. Нерлера'', ''А. Е. Парниса'' и ''Е. Ф. Ковтуна''. Л.: Сов. писатель, [[1989 йыл|1989]]. ISBN 5-265-00229-4
* ''Казак В.'' Лексикон русской литературы XX века = Lexikon der russischen Literatur ab 1917 / [пер. с нем.]. — &lt;abbr title=&quot;Москва&quot;&gt;М.&lt;/abbr&gt; : РИК «Культура», 1996. — XVIII, 491, [1] с. — &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;5000 экз.&lt;/span&gt; — ISBN 5-8334-0019-8.
* Майкл Голд. David Burliuk: artist-scholar, father of Russian futurism. Нью-Йорк, A.C.A. Gallery, 1944.
* ''Шикман А. П.'' Деятели отечественной истории. Биографический справочник. — М.: АСТ, 1997. — 448 с.
* {{Китап|заглавие=Русский футуризм и Давид Бурлюк, «отец русского футуризма»|ответственный=[[Государственный Русский музей]]; Авторы статей: [[Петрова, Евгения Николаевна|Евгения Петрова]] и др.; Автор-составитель каталога: [[Баснер, Елена Вениаминовна|Елена Баснер]] и др.; Автор-составитель хроники [[Шихирева, Ольга Николаевна|Ольга Шихирева]]; Фотографы: Владимир Дорохов и др.|место=СПб.|издательство=Б. и.|год=2000|страниц=239}}

&lt;div class=&quot;cx-template-editor-source-container&quot; lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;display: none;&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-source&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-title&quot; title=&quot;Оформление библиографических ссылок на книжные издания.&quot;&gt;Книга&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;заглавие&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;заглавие&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;заглавие&quot; title=&quot;Заглавие книги целиком (без точки в конце).&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;заглавие&quot; id=&quot;mwpw-заглавие-&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Русский футуризм и Давид Бурлюк, «отец русского футуризма»&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;ответственный&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;ответственный&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;ответственный&quot; title=&quot;Используется для обозначения пометки «составитель», «под (общей) редакцией», «перевод» такого-то и т. п. Примеры: ответственный = под ред. А. Б. Иванова; ответственный = сост. В. Г. Петров; ответственный = пер. с англ. Д. Е. Сидорова. Имя редактора записывается в родительном падеже, инициалы следует ставить перед фамилией.&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;ответственный&quot; id=&quot;mwpw-ответственный-&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Государственный Русский музей; Авторы статей: Евгения Петрова и др.; Автор-составитель каталога: Елена Баснер и др.; Автор-составитель хроники Ольга Шихирева; Фотографы: Владимир Дорохов и др.&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;место&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;место&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;место&quot; title=&quot;Примеры: М., Л., К., М.—СПб., Париж, Berlin&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;место&quot; id=&quot;mwpw-место-&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;СПб.&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;издательство&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;издательство&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;издательство&quot; title=&quot;Примеры: Наука, Oxford Press, [[АСТ (издательство)|АСТ]] (или просто [[АСТ (издательство)|АСТ]] — АСТ после | будет добавлено автоматически при сохранении статьи)&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;издательство&quot; id=&quot;mwpw-издательство-&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Б. и.&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;год&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;год&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;год&quot; title=&quot;Год издания. Пример: 2010&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;год&quot; id=&quot;mwpw-год-&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;2000&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;страниц&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;страниц&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;страниц&quot; title=&quot;Общее количество страниц в источнике. При цитировании не рекомендуется (хотя и допустимо) указывать вместе с полем «страницы».&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;страниц&quot; id=&quot;mwpw-страниц-&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;239&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
* ''Шишанов В. А.'' Витебский музей современного искусства история создания и коллекции. 1918—1941. — Минск: Медисонт, 2007. — 144 с.
* ''Myroslav Shkandrij.'' [http://chtyvo.org.ua/authors/Myroslav_Shkandrij/Steppe_Son_David_Burliuks_Identity_anhl/ Steppe Son: David Burliuk’s Identity] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190617005854/http://chtyvo.org.ua/authors/Myroslav_Shkandrij/Steppe_Son_David_Burliuks_Identity_anhl/ |date=2019-06-17 }} // Canadian-American Slavic Studies. — Vol. 40. — No. 1 (Spring 2006). — PP. 65–78.
* [http://morebo.ru/tema/segodnja/item/1471712475498 Ильдар Галеев. Бурлюк как два художника // Московский книжный журнал.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181120220033/http://morebo.ru/tema/segodnja/item/1471712475498 |date=2018-11-20 }}
* [http://grundrisse.ru/books/Burl/burl.html Бурлюк М., Бурлюк Д. По следам Ван Гога: Записки 1949 года. М.: Grundrisse, 2016. — 252 с.]
* [http://hylaea.ru/208-filonov_povest__podg._teksta,_primech.,_komment._i_poslesl._v._poljakova.html Бурлюк Д. Филонов (повесть). М.: Гилея, 2017. — 211 с.]
* [http://grundrisse.ru/books/burl_letters/burl_letters.html Письма художников к Д. Бурлюку. М.: Grundrisse, 2018. — 216 с.]

== Һылтанмалар ==
* Евгений Деменок. В поисках Бурлюка. http://www.svoboda.org/a/28140107.html
* [http://www.stihi-rus.ru/1/2-26.htm Бурлюк Давид стихи] в [http://www.stihi-rus.ru/page3.htm Антологии русской поэзии]
* [http://uartlib.org/allbooks/dmitriy-gorbachev-vozmutitel-treh-kontinetov-vyistavka-zhivopisi-davida-burlyuka/ Дмитрий Горбачев. Возмутитель трех континетов. Выставка живописи Давида Бурлюка.]
* [http://www.hallart.ru/forum?catid=19&amp;func=view&amp;id=134 Давид Бурлюк: картины из собрания БГХМ им. М. В. Нестерова на www.hallart.ru]
* В. А. Разумный [https://web.archive.org/web/20090204000243/http://razumny.ru/burluk.htm Воспоминания современника о Д. Д. Бурлюк] {{недоступная ссылка|число=14|месяц=03|год=2014|url=http://razumny.ru/burluk.htm|id=20080115}}
* [https://web.archive.org/web/20070814125331/http://www.ipmce.su/%7Etsvet/WIN/silverage/burlukd/index.html Давид Бурлюк на сайте «Мир Марины Цветаевой»]
* [http://www.gileia.org/library/233-burluk Д. Д.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100818224734/http://gileia.org/library/233-burluk |date=2010-08-18 }} [http://www.gileia.org/library/233-burluk Бурлюк — воин пролетариата] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100818224734/http://gileia.org/library/233-burluk |date=2010-08-18 }} на сайте «Гилеи»
* [http://ka2.ru/hadisy/burljuk.html Воспоминания Давида Бурлюка о Велимире Хлебникове] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090721040714/http://www.ka2.ru/hadisy/burljuk.html |date=2009-07-21 }}
* [http://artukraine.com.ua/a/david-burlyuk-mongol-kazak-ili-evrey/ Евгений Деменок. Давид Бурлюк: Монгол, казак или еврей?]
* [http://uartlib.org/allbooks/oshima-v-byitnost-d-burlyuka/ Ошима в бытность Д. Бурлюка. 2005.]
* [http://uartlib.org/allbooks/david-burlyuk-rerih-chertyi-ego-zhizni-i-tvorchestva/ Давид Бурлюк. Рерих: черты его жизни и творчества. Нью-Йорк, Издательство Марии Никифоровны Бурлюк, 1930.]
* [http://www.tg-m.ru/articles/sv1-amerika-rossiya-na-perekrestkakh-kultur/futurizm-i-posle-david-burlyuk Натэлла Войскунская. Футуризм и после: Давид Бурлюк (1882—1967)] // Журнал «Третьяковская галерея», Специальный выпуск 1. АМЕРИКА — РОССИЯ: НА ПЕРЕКРЕСТКАХ КУЛЬТУР, 2011.

[[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]]
[[Категория:Рәсәйҙең XX быуат шағирҙары]]
[[Категория:21 июлдә тыуғандар]]
[[Категория:1882 йылда тыуғандар]]
[[Категория:Харьков губернаһында тыуғандар]]
[[Категория:15 ғинуарҙа вафат булғандар]]
[[Категория:1967 йылда вафат булғандар]]
[[Категория:Башҡортостан рәссамдары]]
[[Категория:Өфө рәссамдары]]
[[Категория:Алфавит буйынса рәссамдар]]</text>
      <sha1>snz0v1dq8v3x7bsh7ne2p81d7lyf5yd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ISO 3166-1</title>
    <ns>0</ns>
    <id>145185</id>
    <revision>
      <id>1305876</id>
      <parentid>1189584</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T06:57:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shirshikay</username>
        <id>48080</id>
      </contributor>
      <origin>1305876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17548" sha1="qoj1bc329uw8zve40bjd5ys6llym9c5" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''ISO 3166-1''' —  ISO 3166 стандартының [[ил]]дәр һәм бойондороҡло территориялар атамалары кодтарынан торған өлөшө. Беренсе тапҡыр [[1974 йыл]]да  баҫылып сыға. Һәр ил өсөн өс төрлө кодты билдәләй:

* ISO 3166-1 alpha-2, ике хәрефле система, киң ҡулланыла, шул  иҫәптән [[Интернет]]та (беренсе кимәл домендарын билдәләү өсөн).
* {{Тәржемәһеҙ 3|ISO 3166-1 alpha-3|3=en|4=ISO 3166-1 alpha-3}}&amp;nbsp;(инг.)[[ISO 3166-1 alpha-3|баш.]], өс хәрефле система.
* ISO 3166-1 numeric, өс цифрлы система, [[Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы]]нда ҡулланылған  статистик бүленешкә тап килә.

== ISO 3166 буйынса кодтар исемлеге ==
{| border=&quot;1px&quot; cellpadding=&quot;2px&quot; cellspacing=&quot;0&quot; class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;margin-bottom: 154px;&quot;
!Ил
!Alpha-2&lt;br /&gt;ISO 3166-1
!Alpha-3&lt;br /&gt;ISO 3166-1
!Цифрлы&lt;br /&gt;ISO 3166-1
!код&lt;br /&gt;ISO 3166-2 коды
|-
|&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Файл:Flag_of_Australia.svg|ссылка=Австралия|граница|22x22пкс]]&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;wrap&quot;&gt;[[Австралия]]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;
|AU
|AUS
|036
|ISO 3166-2:AU
|-
|&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Файл:Flag_of_Austria.svg|ссылка=Австрия|граница|22x22пкс]]&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;wrap&quot;&gt;[[Австрия]]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;
|AT
|AUT
|040
|ISO 3166-2:AT
|-
|&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Файл:Flag_of_Azerbaijan.svg|ссылка=Азербайджан|граница|22x22пкс]]&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;wrap&quot;&gt;[[Әзербайжан]]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;
|AZ
|AZE
|031
|ISO 3166-2:AZ
|-
|&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Файл:Flag_of_Åland.svg|граница|22x22пкс|Аланд утрауҙары]]&amp;nbsp;&lt;/span&gt;[[Аланд утрауҙары]]
|AX
|ALA
|248
|ISO 3166-2:AX
|-
|&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Файл:Flag_of_Albania.svg|граница|22x22пкс|Албания]]&amp;nbsp;&lt;/span&gt;[[Албания]]
|AL
|ALB
|008
|ISO 3166-2:AL
|-
|&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Файл:Flag_of_Algeria.svg|граница|22x22пкс|Алжир]]&amp;nbsp;&lt;/span&gt;[[Алжир]]
|DZ
|DZA
|012
|ISO 3166-2:DZ
|-
|&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Файл:Flag_of_the_United_States_Virgin_Islands.svg|граница|22x22пкс|АҠШ-тың Виргин утрауҙары]]&amp;nbsp;&lt;/span&gt;[[АҠШ-тың Виргин утрауҙары]]
|VI
|VIR
|850
|ISO 3166-2:VI
|-
|&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Файл:Flag_of_American_Samoa.svg|граница|22x22пкс|Америка Самоаһы]]&amp;nbsp;&lt;/span&gt;[[Америка Самоаһы]]
|AS
|ASM
|016
|ISO 3166-2:AS
|-
|&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Файл:Flag_of_Anguilla.svg|граница|22x22пкс|Ангилья]]&amp;nbsp;&lt;/span&gt;[[Ангилья]]
|AI
|AIA
|660
|ISO 3166-2:AI
|-
|&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Файл:Flag_of_Angola.svg|граница|22x22пкс|Ангола]]&amp;nbsp;&lt;/span&gt;[[Ангола]]
|AO
|AGO
|024
|ISO 3166-2:AO
|-
|&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Файл:Flag_of_Andorra.svg|граница|22x22пкс|Андорра]]&amp;nbsp;&lt;/span&gt;[[Андорра]]
|AD
|AND
|020
|ISO 3166-2:AD
|-
|&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Файл:Proposed_flag_of_Antarctica_(Graham_Bartram).svg|граница|22x22пкс|Антарктида]]&amp;nbsp;&lt;/span&gt;[[Антарктида]]
|AQ
|ATA
|010
|ISO 3166-2:AQ
|-
|&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Файл:Flag_of_Antigua_and_Barbuda.svg|граница|22x22пкс|Антигуа һәм Барбуда]]&amp;nbsp;&lt;/span&gt;[[Антигуа һәм Барбуда]]
|AG
|ATG
|028
|ISO 3166-2:AG
|-
|&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Файл:Flag_of_Argentina.svg|граница|22x22пкс|Аргентина]]&amp;nbsp;&lt;/span&gt;[[Аргентина]]
|AR
|ARG
|032
|ISO 3166-2:AR
|-
|&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Файл:Flag_of_Armenia.svg|ссылка=Армения|граница|22x22пкс]]&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;wrap&quot;&gt;[[Әрмәнстан]]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;
|AM
|ARM
|051
|ISO 3166-2:AM
|-
|&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Файл:Flag_of_Aruba.svg|граница|22x22пкс|Аруба]]&amp;nbsp;&lt;/span&gt;[[Аруба]]
|AW
|ABW
|533
|ISO 3166-2:AW
|-
|&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Файл:Flag_of_Afghanistan.svg|граница|22x22пкс|Афғанстан]]&amp;nbsp;&lt;/span&gt;[[Афғанстан]]
|AF
|AFG
|004
|ISO 3166-2:AF
|-
|&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Файл:Flag_of_the_Bahamas.svg|граница|22x22пкс|Багам Утрауҙары]]&amp;nbsp;&lt;/span&gt;[[Багам Утрауҙары]]
|BS
|BHS
|044
|ISO 3166-2:BS
|-
|&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Файл:Flag_of_Bangladesh.svg|граница|22x22пкс|Бангладеш]]&amp;nbsp;&lt;/span&gt;[[Бангладеш]]
|BD
|BGD
|050
|ISO 3166-2:BD
|-
|&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Файл:Flag_of_Barbados.svg|граница|22x22пкс|Барбадос]]&amp;nbsp;&lt;/span&gt;[[Барбадос]]
|BB
|BRB
|052
|ISO 3166-2:BB
|-
|&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Файл:Flag_of_Bahrain.svg|граница|22x22пкс|Бахрейн]]&amp;nbsp;&lt;/span&gt;[[Бахрейн]]
|BH
|BHR
|048
|ISO 3166-2:BH
|-
|&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Файл:Flag_of_Belize.svg|граница|22x22пкс|Белиз]]&amp;nbsp;&lt;/span&gt;[[Белиз]]
|BZ
|BLZ
|084
|ISO 3166-2:BZ
|-
|&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Файл:Flag_of_Belarus.svg|ссылка=Белоруссия|граница|22x22пкс]]&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;wrap&quot;&gt;[[Белоруссия]]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;
|BY
|BLR
|112
|ISO 3166-2:BY
|-
|&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Файл:Flag_of_Belgium_(civil).svg|ссылка=Бельгия|граница|22x22пкс]]&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;wrap&quot;&gt;[[Бельгия]]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;
|BE
|BEL
|056
|ISO 3166-2:BE
|-
|&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Файл:Flag_of_Benin.svg|граница|22x22пкс|Бенин]]&amp;nbsp;&lt;/span&gt;[[Бенин]]
|BJ
|BEN
|204
|ISO 3166-2:BJ
|-
|&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Файл:Flag_of_Bermuda.svg|граница|22x22пкс|Бермуд утрауҙары]]&amp;nbsp;&lt;/span&gt;[[Бермуд утрауҙары]]
|BM
|BMU
|060
|ISO 3166-2:BM
|-
|&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Файл:Flag_of_Bulgaria.svg|граница|22x22пкс|Болгария]]&amp;nbsp;&lt;/span&gt;[[Болгария]]
|BG
|BGR
|100
|ISO 3166-2:BG
|-
|&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Файл:Flag_of_Bolivia_(state).svg|граница|22x22пкс|Боливия]]&amp;nbsp;&lt;/span&gt;[[Боливия]]
|BO
|BOL
|068
|ISO 3166-2:BO
|-
|&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Файл:Flag_of_the_Netherlands.svg|ссылка=Бонэйр, Синт-Эстатиус и Саба|граница|22x22пкс]]&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;wrap&quot;&gt;[[Бонэйр, Синт-Эстатиус һәм Саба]]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;
|BQ
|BES
|535
|ISO 3166-2:BQ
|-
|&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Файл:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|граница|22x22пкс|Босния һәм Герцеговина]]&amp;nbsp;&lt;/span&gt;[[Босния һәм Герцеговина]]
|BA
|BIH
|070
|ISO 3166-2:BA
|-
|&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Файл:Flag_of_Botswana.svg|ссылка=Ботсвана|граница|22x22пкс]]&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;wrap&quot;&gt;[[Ботсвана]]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;div class=&quot;cx-overlay&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-spinner&quot;&gt;&lt;div class=&quot;bounce1&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;bounce2&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;bounce3&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
|BW
|BWA
|072
|ISO 3166-2:BW
|-
|{{BRA}}
|BR
|BRA
|076
|ISO 3166-2:BR
|-
|{{IOT}}
|IO
|IOT
|086
|ISO 3166-2:IO
|-
|{{VGB}}
|VG
|VGB
|092
|ISO 3166-2:VG
|-
|{{BRN}}
|BN
|BRN
|096
|ISO 3166-2:BN
|-
|{{BFA}}
|BF
|BFA
|854
|ISO 3166-2:BF
|-
|{{BDI}}
|BI
|BDI
|108
|ISO 3166-2:BI
|-
|{{BTN}}
|BT
|BTN
|064
|ISO 3166-2:BT
|-
|{{VUT}}
|VU
|VUT
|548
|ISO 3166-2:VU
|-
|{{VAT}}
|VA
|VAT
|336
|ISO 3166-2:VA
|-
|{{GBR}}
|GB
|GBR
|826
|ISO 3166-2:GB
|-
|{{HUN}}
|HU
|HUN
|348
|ISO 3166-2:HU
|-
|{{VEN}}
|VE
|VEN
|862
|ISO 3166-2:VE
|-
|{{UMI}}
|UM
|UMI
|581
|ISO 3166-2:UM
|-
|{{TLS}}
|TL
|TLS
|626
|ISO 3166-2:TL
|-
|{{VNM}}
|VN
|VNM
|704
|ISO 3166-2:VN
|-
|{{GAB}}
|GA
|GAB
|266
|ISO 3166-2:GA
|-
|{{HTI}}
|HT
|HTI
|332
|ISO 3166-2:HT
|-
|{{GUY}}
|GY
|GUY
|328
|ISO 3166-2:GY
|-
|{{GMB}}
|GM
|GMB
|270
|ISO 3166-2:GM
|-
|{{GHA}}
|GH
|GHA
|288
|ISO 3166-2:GH
|-
|{{GLP}}
|GP
|GLP
|312
|ISO 3166-2:GP
|-
|{{GTM}}
|GT
|GTM
|320
|ISO 3166-2:GT
|-
|{{GUF}}
|GF
|GUF
|254
|ISO 3166-2:GF
|-
|{{GIN}}
|GN
|GIN
|324
|ISO 3166-2:GN
|-
|{{GNB}}
|GW
|GNB
|624
|ISO 3166-2:GW
|-
|{{DEU}}
|DE
|DEU
|276
|ISO 3166-2:DE
|-
|{{GGY}}
|GG
|GGY
|831
|ISO 3166-2:GG
|-
|{{GIB}}
|GI
|GIB
|292
|ISO 3166-2:GI
|-
|{{HND}}
|HN
|HND
|340
|ISO 3166-2:HN
|-
|{{HKG}}
|HK
|HKG
|344
|ISO 3166-2:HK
|-
|{{GRD}}
|GD
|GRD
|308
|ISO 3166-2:GD
|-
|{{GRL}}
|GL
|GRL
|304
|ISO 3166-2:GL
|-
|{{GRC}}
|GR
|GRC
|300
|ISO 3166-2:GR
|-
|{{GEO}}
|GE
|GEO
|268
|ISO 3166-2:GE
|-
|{{GUM}}
|GU
|GUM
|316
|ISO 3166-2:GU
|-
|{{DNK}}
|DK
|DNK
|208
|ISO 3166-2:DK
|-
|{{JEY}}
|JE
|JEY
|832
|ISO 3166-2:JE
|-
|{{DJI}}
|DJ
|DJI
|262
|ISO 3166-2:DJ
|-
|{{DMA}}
|DM
|DMA
|212
|ISO 3166-2:DM
|-
|{{DOM}}
|DO
|DOM
|214
|ISO 3166-2:DO
|-
|{{COD}}
|CD
|COD
|180
|ISO 3166-2:CD
|-
|{{Флаг ЕС}} Европа берлеге
|EU
|ISO 3166-2:EU
|-
|{{EGY}}
|EG
|EGY
|818
|ISO 3166-2:EG
|-
|{{ZMB}}
|ZM
|ZMB
|894
|ISO 3166-2:ZM
|-
|{{ESH}}
|EH
|ESH
|732
|ISO 3166-2:EH
|-
|{{ZWE}}
|ZW
|ZWE
|716
|ISO 3166-2:ZW
|-
|{{ISR}}
|IL
|ISR
|376
|ISO 3166-2:IL
|-
|{{IND}}
|IN
|IND
|356
|ISO 3166-2:IN
|-
|{{IDN}}
|ID
|IDN
|360
|ISO 3166-2:ID
|-
|{{JOR}}
|JO
|JOR
|400
|ISO 3166-2:JO
|-
|{{IRQ}}
|IQ
|IRQ
|368
|ISO 3166-2:IQ
|-
|{{IRN}}
|IR
|IRN
|364
|ISO 3166-2:IR
|-
|{{IRL}}
|IE
|IRL
|372
|ISO 3166-2:IE
|-
|{{ISL}}
|IS
|ISL
|352
|ISO 3166-2:IS
|-
|{{ESP}}
|ES
|ESP
|724
|ISO 3166-2:ES
|-
|{{ITA}}
|IT
|ITA
|380
|ISO 3166-2:IT
|-
|{{YEM}}
|YE
|YEM
|887
|ISO 3166-2:YE
|-
|{{CPV}}
|CV
|CPV
|132
|ISO 3166-2:CV
|-
|{{KAZ}}
|KZ
|KAZ
|398
|ISO 3166-2:KZ
|-
|{{CYM}}
|KY
|CYM
|136
|ISO 3166-2:KY
|-
|{{KHM}}
|KH
|KHM
|116
|ISO 3166-2:KH
|-
|{{CMR}}
|CM
|CMR
|120
|ISO 3166-2:CM
|-
|{{CAN}}
|CA
|CAN
|124
|ISO 3166-2:CA
|-
|{{QAT}}
|QA
|QAT
|634
|ISO 3166-2:QA
|-
|{{KEN}}
|KE
|KEN
|404
|ISO 3166-2:KE
|-
|{{CYP}}
|CY
|CYP
|196
|ISO 3166-2:CY
|-
|{{KGZ}}
|KG
|KGZ
|417
|ISO 3166-2:KG
|-
|{{KIR}}
|KI
|KIR
|296
|ISO 3166-2:KI
|-
|{{TWN}}
|TW
|TWN
|158
|ISO 3166-2:TW
|-
|{{PRK}} (Корея Халыҡ-Демократик Республикаһы)
|KP
|PRK
|408
|ISO 3166-2:KP
|-
|{{CHN}} (Ҡытай Халыҡ Республикаһы)
|CN
|CHN
|156
|ISO 3166-2:CN
|-
|{{CCK}}
|CC
|CCK
|166
|ISO 3166-2:CC
|-
|{{COL}}
|CO
|COL
|170
|ISO 3166-2:CO
|-
|{{COM}}
|KM
|COM
|174
|ISO 3166-2:KM
|-
|{{CRI}}
|CR
|CRI
|188
|ISO 3166-2:CR
|-
|{{CIV}}
|CI
|CIV
|384
|ISO 3166-2:CI
|-
|{{CUB}}
|CU
|CUB
|192
|ISO 3166-2:CU
|-
|{{KWT}}
|KW
|KWT
|414
|ISO 3166-2:KW
|-
|{{CUW}}
|CW
|CUW
|531
|ISO 3166-2:CW
|-
|{{LAO}}
|LA
|LAO
|418
|ISO 3166-2:LA
|-
|{{LVA}}
|LV
|LVA
|428
|ISO 3166-2:LV
|-
|{{LSO}}
|LS
|LSO
|426
|ISO 3166-2:LS
|-
|{{LBR}}
|LR
|LBR
|430
|ISO 3166-2:LR
|-
|{{LBN}}
|LB
|LBN
|422
|ISO 3166-2:LB
|-
|{{LBY}}
|LY
|LBY
|434
|ISO 3166-2:LY
|-
|{{LTU}}
|LT
|LTU
|440
|ISO 3166-2:LT
|-
|{{LIE}}
|LI
|LIE
|438
|ISO 3166-2:LI
|-
|{{LUX}}
|LU
|LUX
|442
|ISO 3166-2:LU
|-
|{{MUS}}
|MU
|MUS
|480
|ISO 3166-2:MU
|-
|{{MRT}}
|MR
|MRT
|478
|ISO 3166-2:MR
|-
|{{MDG}}
|MG
|MDG
|450
|ISO 3166-2:MG
|-
|{{MYT}}
|YT
|MYT
|175
|ISO 3166-2:YT
|-
|{{MAC}}
|MO
|MAC
|446
|ISO 3166-2:MO
|-
|{{MKD}}
|MK
|MKD
|807
|ISO 3166-2:MK
|-
|{{MWI}}
|MW
|MWI
|454
|ISO 3166-2:MW
|-
|{{MYS}}
|MY
|MYS
|458
|ISO 3166-2:MY
|-
|{{MLI}}
|ML
|MLI
|466
|ISO 3166-2:ML
|-
|{{MDV}}
|MV
|MDV
|462
|ISO 3166-2:MV
|-
|{{MLT}}
|MT
|MLT
|470
|ISO 3166-2:MT
|-
|{{MAR}}
|MA
|MAR
|504
|ISO 3166-2:MA
|-
|{{MTQ}}
|MQ
|MTQ
|474
|ISO 3166-2:MQ
|-
|{{MHL}}
|MH
|MHL
|584
|ISO 3166-2:MH
|-
|{{MEX}}
|MX
|MEX
|484
|ISO 3166-2:MX
|-
|{{FSM}}
|FM
|FSM
|583
|ISO 3166-2:FM
|-
|{{MOZ}}
|MZ
|MOZ
|508
|ISO 3166-2:MZ
|-
|{{MDA}}
|MD
|MDA
|498
|ISO 3166-2:MD
|-
|{{MCO}}
|MC
|MCO
|492
|ISO 3166-2:MC
|-
|{{MNG}}
|MN
|MNG
|496
|ISO 3166-2:MN
|-
|{{MSR}}
|MS
|MSR
|500
|ISO 3166-2:MS
|-
|{{MMR}}
|MM
|MMR
|104
|ISO 3166-2:MM
|-
|{{NAM}}
|NA
|NAM
|516
|ISO 3166-2:NA
|-
|{{NRU}}
|NR
|NRU
|520
|ISO 3166-2:NR
|-
|{{NPL}}
|NP
|NPL
|524
|ISO 3166-2:NP
|-
|{{NER}}
|NE
|NER
|562
|ISO 3166-2:NE
|-
|{{NGA}}
|NG
|NGA
|566
|ISO 3166-2:NG
|-
|{{NLD}}
|NL
|NLD
|528
|ISO 3166-2:NL
|-
|{{NIC}}
|NI
|NIC
|558
|ISO 3166-2:NI
|-
|{{NIU}}
|NU
|NIU
|570
|ISO 3166-2:NU
|-
|{{NZL}}
|NZ
|NZL
|554
|ISO 3166-2:NZ
|-
|{{NCL}}
|NC
|NCL
|540
|ISO 3166-2:NC
|-
|{{NOR}}
|NO
|NOR
|578
|ISO 3166-2:NO
|-
|{{ARE}}
|AE
|ARE
|784
|ISO 3166-2:AE
|-
|{{OMN}}
|OM
|OMN
|512
|ISO 3166-2:OM
|-
|{{BVT}}
|BV
|BVT
|074
|ISO 3166-2:BV
|-
|{{IMN}}
|IM
|IMN
|833
|ISO 3166-2:IM
|-
|{{COK}}
|CK
|COK
|184
|ISO 3166-2:CK
|-
|{{NFK}}
|NF
|NFK
|574
|ISO 3166-2:NF
|-
|{{CXR}}
|CX
|CXR
|162
|ISO 3166-2:CX
|-
|{{PCN}}
|PN
|PCN
|612
|ISO 3166-2:PN
|-
|{{SHN}}
|SH
|SHN
|654
|ISO 3166-2:SH
|-
|{{PAK}}
|PK
|PAK
|586
|ISO 3166-2:PK
|-
|{{PLW}}
|PW
|PLW
|585
|ISO 3166-2:PW
|-
|{{PSE}}
|PS
|PSE
|275
|ISO 3166-2:PS
|-
|{{PAN}}
|PA
|PAN
|591
|ISO 3166-2:PA
|-
|{{PNG}}
|PG
|PNG
|598
|ISO 3166-2:PG
|-
|{{PRY}}
|PY
|PRY
|600
|ISO 3166-2:PY
|-
|{{PER}}
|PE
|PER
|604
|ISO 3166-2:PE
|-
|{{POL}}
|PL
|POL
|616
|ISO 3166-2:PL
|-
|{{PRT}}
|PT
|PRT
|620
|ISO 3166-2:PT
|-
|{{PRI}}
|PR
|PRI
|630
|ISO 3166-2:PR
|-
|{{COG}}
|CG
|COG
|178
|ISO 3166-2:CG
|-
|{{KOR}}
|KR
|KOR
|410
|ISO 3166-2:KR
|-
|{{REU}}
|RE
|REU
|638
|ISO 3166-2:RE
|-
|&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Файл:Flag_of_Russia.svg|ссылка=Россия|граница|22x22пкс]]&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;wrap&quot;&gt;[[Рәсәй]]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;
|RU
|RUS
|643
|ISO 3166-2:RU
|-
|{{RWA}}
|RW
|RWA
|646
|ISO 3166-2:RW
|-
|{{ROU}}
|RO
|ROU
|642
|ISO 3166-2:RO
|-
|{{SLV}}
|SV
|SLV
|222
|ISO 3166-2:SV
|-
|{{WSM}}
|WS
|WSM
|882
|ISO 3166-2:WS
|-
|{{SMR}}
|SM
|SMR
|674
|ISO 3166-2:SM
|-
|{{STP}}
|ST
|STP
|678
|ISO 3166-2:ST
|-
|{{SAU}}
|SA
|SAU
|682
|ISO 3166-2:SA
|-
|{{SWZ}}
|SZ
|SWZ
|748
|ISO 3166-2:SZ
|-
|{{MNP}}
|MP
|MNP
|580
|ISO 3166-2:MP
|-
|{{SYC}}
|SC
|SYC
|690
|ISO 3166-2:SC
|-
|{{BLM}}
|BL
|BLM
|652
|ISO 3166-2:BL
|-
|{{MAF}}
|MF
|MAF
|663
|ISO 3166-2:MF
|-
|{{SPM}}
|PM
|SPM
|666
|ISO 3166-2:PM
|-
|{{SEN}}
|SN
|SEN
|686
|ISO 3166-2:SN
|-
|{{VCT}}
|VC
|VCT
|670
|ISO 3166-2:VC
|-
|{{KNA}}
|KN
|KNA
|659
|ISO 3166-2:KN
|-
|{{LCA}}
|LC
|LCA
|662
|ISO 3166-2:LC
|-
|{{SRB}}
|RS
|SRB
|688
|ISO 3166-2:RS
|-
|{{SGP}}
|SG
|SGP
|702
|ISO 3166-2:SG
|-
|{{SXM}}
|SX
|SXM
|534
|ISO 3166-2:SX
|-
|{{SYR}}
|SY
|SYR
|760
|ISO 3166-2:SY
|-
|{{SVK}}
|SK
|SVK
|703
|ISO 3166-2:SK
|-
|{{SVN}}
|SI
|SVN
|705
|ISO 3166-2:SI
|-
|{{SLB}}
|SB
|SLB
|090
|ISO 3166-2:SB
|-
|{{SOM}}
|SO
|SOM
|706
|ISO 3166-2:SO
|-
|{{SDN}}
|SD
|SDN
|729
|ISO 3166-2:SD
|-
|{{SUR}}
|SR
|SUR
|740
|ISO 3166-2:SR
|-
|{{USA}}
|US
|USA
|840
|ISO 3166-2:US
|-
|{{SLE}}
|SL
|SLE
|694
|ISO 3166-2:SL
|-
|{{TJK}}
|TJ
|TJK
|762
|ISO 3166-2:TJ
|-
|{{THA}}
|TH
|THA
|764
|ISO 3166-2:TH
|-
|{{TZA}}
|TZ
|TZA
|834
|ISO 3166-2:TZ
|-
|{{TCA}}
|TC
|TCA
|796
|ISO 3166-2:TC
|-
|{{TGO}}
|TG
|TGO
|768
|ISO 3166-2:TG
|-
|{{TKL}}
|TK
|TKL
|772
|ISO 3166-2:TK
|-
|{{TON}}
|TO
|TON
|776
|ISO 3166-2:TO
|-
|{{TTO}}
|TT
|TTO
|780
|ISO 3166-2:TT
|-
|{{TUV}}
|TV
|TUV
|798
|ISO 3166-2:TV
|-
|{{TUN}}
|TN
|TUN
|788
|ISO 3166-2:TN
|-
|{{TKM}}
|TM
|TKM
|795
|ISO 3166-2:TM
|-
|{{TUR}}
|TR
|TUR
|792
|ISO 3166-2:TR
|-
|{{UGA}}
|UG
|UGA
|800
|ISO 3166-2:UG
|-
|{{UZB}}
|UZ
|UZB
|860
|ISO 3166-2:UZ
|-
|{{UKR}}
|UA
|UKR
|804
|ISO 3166-2:UA
|-
|{{WLF}}
|WF
|WLF
|876
|ISO 3166-2:WF
|-
|{{URY}}
|UY
|URY
|858
|ISO 3166-2:UY
|-
|{{FRO}}
|FO
|FRO
|234
|ISO 3166-2:FO
|-
|{{FJI}}
|FJ
|FJI
|242
|ISO 3166-2:FJ
|-
|{{PHL}}
|PH
|PHL
|608
|ISO 3166-2:PH
|-
|{{FIN}}
|FI
|FIN
|246
|ISO 3166-2:FI
|-
|{{FLK}}
|FK
|FLK
|238
|ISO 3166-2:FK
|-
|{{FRA}}
|FR
|FRA
|250
|ISO 3166-2:FR
|-
|{{PYF}}
|PF
|PYF
|258
|ISO 3166-2:PF
|-
|{{ATF}}
|TF
|ATF
|260
|ISO 3166-2:TF
|-
|{{HMD}}
|HM
|HMD
|334
|ISO 3166-2:HM
|-
|{{HRV}}
|HR
|HRV
|191
|ISO 3166-2:HR
|-
|{{CAF}}
|CF
|CAF
|140
|ISO 3166-2:CF
|-
|{{TCD}}
|TD
|TCD
|148
|ISO 3166-2:TD
|-
|{{MNE}}
|ME
|MNE
|499
|ISO 3166-2:ME
|-
|{{CZE}}
|CZ
|CZE
|203
|ISO 3166-2:CZ
|-
|{{CHL}}
|CL
|CHL
|152
|ISO 3166-2:CL
|-
|{{CHE}}
|CH
|CHE
|756
|ISO 3166-2:CH
|-
|{{SWE}}
|SE
|SWE
|752
|ISO 3166-2:SE
|-
|{{SJM}}
|SJ
|SJM
|744
|ISO 3166-2:SJ
|-
|{{LKA}}
|LK
|LKA
|144
|ISO 3166-2:LK
|-
|{{ECU}}
|EC
|ECU
|218
|ISO 3166-2:EC
|-
|{{GNQ}}
|GQ
|GNQ
|226
|ISO 3166-2:GQ
|-
|{{ERI}}
|ER
|ERI
|232
|ISO 3166-2:ER
|-
|{{EST}}
|EE
|EST
|233
|ISO 3166-2:EE
|-
|{{ETH}}
|ET
|ETH
|231
|ISO 3166-2:ET
|-
|{{ZAF}}
|ZA
|ZAF
|710
|ISO 3166-2:ZA
|-
|{{SGS}}
|GS
|SGS
|239
|ISO 3166-2:GS
|-
|{{SSD}}
|SS
|SSD
|728
|ISO 3166-2:SS
|-
|{{JAM}}
|JM
|JAM
|388
|ISO 3166-2:JM
|-
|{{JPN}}
|JP
|JPN
|392
|ISO 3166-2:JP
|}

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==

* [[ГОСТ 7.67]]
* ISO 3166-2
* ISO 3166-3
* илдең коды

== Һылтанмалар ==

* [http://www.iso.org/iso/en/prods-services/iso3166ma/index.html ISO 3166/MA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040923013951/http://www.iso.org/iso/en/prods-services/iso3166ma/index.html |date=2004-09-23 }} — Агентство по стандарту ISO 3166.
* [http://unstats.un.org/unsd/methods/m49/m49.htm Отдел Статистики при ООН — Коды стран и территорий для использования в статистике] — включает трехбуквенные и числовые коды.

[[Категория:ISO 3166]]
[[Категория:Илдәр исемлектәре]]</text>
      <sha1>qoj1bc329uw8zve40bjd5ys6llym9c5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Заньковецкая Мария Констаниновна</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150093</id>
    <revision>
      <id>1305892</id>
      <parentid>1294458</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T10:40:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>31336</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1305892</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9669" sha1="dz61bpaskfen9kuc7ttv27c22lt796j" xml:space="preserve">{{Театральный деятель
 | Имя              = Мария Заньковецкая
 | Оригинал имени   = {{lang-uk|Марія Костянтинівна Заньковецька}}
 | Изображение      = Zankovetska.jpg
 | Ширина           = 220px
 | Описание изображения = 
 | Имя при рождении = Мария Константиновна Адасо́вская
 |место рождения       = [[Рәсәй империяһы]], Чернигов губернаһы, Нежин өйәҙе, Заньки ауылы
 | Профессия        = {{актёр|СССР|Рәсәй империяһы|Украина|XIX быуат|XX быуат}}
 | Годы активности  = [[1882]]—[[1934]]
 | Псевдонимы       = 
 | Амплуа           = 
 | Театр            = Нежинда Халыҡ театры, Киевта Халыҡ театры
 | Роли             = 
 | Спектакли        = 
 | Награды          = 
{{{!}} style=&quot;background: transparent&quot;
{{!}} {{Народный артист УССР|1922}}
{{!}}}
 | Подпись          = 
}}
'''Мари́я Константи́новна Занькове́цкая''' ([[псевдоним]], тыуғанда — '''Адасо́вская''', {{lang-uk|Заньковецька Марія Костянтинівна}};  {{OldStyleDate|4|август|1854|23|июль}}, Заньки — [[4 октябрь]] [[1934 йыл|1934]], [[Киев]]) — [[Украина|украин]] һәм совет актрисаһы, Украина ССР-ының халыҡ артисы (1922)&lt;ref name=&quot;bse&quot;&gt;{{Из БСЭ|заглавие=Марья Константиновна Заньковецкая}}&lt;/ref&gt;.

== Биографияһы ==
Мария Константиновна Заньковецкая (Адасовкая) [[Рәсәй империяһы]] Чернигов губернаһы Нежин өйәҙе (хәҙерге [[Украина]]ның {{МестоРождения|Чернигов өлкәһе}}) Заньки ауылында тыуған. Атаһы — Констанин Констанович Адасовский, ярлыланға помещик һәм судья&lt;ref name=&quot;bse&quot; /&gt;. [[Чернигов]]та ҡыҙҙар гимназияһын тамамлаған.

Йәш сағынан уҡ һәүәҫкәр концерттарҙа сығыш яһаған. 1882 йылда уның профессиональ сценала дебюты була — ул Елисаветградта «Наталка-Полтавка» операһын ҡуйыуҙа ҡатнаша&lt;ref&gt;[http://www.nbuv.gov.ua/node/1290 «Цариця української сцени»: М. К. Заньковецька — 160 років від дня народження.]&lt;/ref&gt;. Мария Константиновнаның матур тауышы (меццо-сопрано) сәхнәлә уның уңышына булышлыҡ иткән&lt;ref name=&quot;bse&quot; /&gt;. М. Л. Кропивницкий, М. П. Старицкий, Н. К. Садовский, П. К. Саксаганский, И. К. Карпенко-Карый һәм башҡалар етәкселегендәге иң эре украин труппаларында хеҙмәт иткән. 1907 йылда Н. К. Садовский менән бергә [[Киев]]та тәүге профессиональ стационар украин театрын ойоштора. [[Октябрь революцияһы]]нан һуң 1918 йылда Нежинда Халыҡ театры менән етәкселек итә. 1918 йылда П. К. Саксаганский менән берлектә Киевта Халыҡ театрын (хәҙерге [[Львов]]тағы Мария Заньковецкая исемендәге Украин драма театры) ойоштороуҙа ҡатнаша.

Заньковецкая талантының сәскә атыуы уның М. Л. Кропивницкийҙың һәм һуңыраҡ Н. К. Садовскийҙың труппалары составында булыу осорона ҡарай. Тәнҡит Заньковскаяның артистик һәләтен юғары баһалаған. [[Мәскәү]]ҙә һәм [[Санкт-Петербург]]тағы гастролдәр уға ҙур билдәлелек килтергән&lt;ref name=&quot;bef&quot;&gt;[https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%AD%D0%A1%D0%91%D0%95/%D0%97%D0%B0%D0%BD%D1%8C%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%86%D0%BA%D0%B0%D1%8F,_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%8C%D1%8F_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0 Мария Заньковецкая в ЭСБЕ]&lt;/ref&gt;.
[[Файл:Zankovecka.jpg|мини|слева|200px|Театр сәхнәһендә актриса Заньковецкая. 1905 йыл открыткаһы]]

Заньковецкая күп төрлө ролдәрҙе башҡарған. «По ревизии», «Наймычка», «Пока солнце взойдёт, роса очи выест», «Не так склалося, як жадалося» һәм башҡа пьесаларҙа уйнаған. Петербургта Зеньковская А. С. Сувориндың «Татьяна Репина» пьесаһында уңышлы сығыш яһаған&lt;ref name=&quot;bef&quot; /&gt;.

Уның сәхнә хеҙмәттәрен танып 1918 йылдың июнендә гетман Павел Петрович Скоропадский Министрҙар Советы тарафынан ҡабул ителгән ғүмерлеккә дәүләт пенсияһын тәғәйенләү тураһындағы ҡарарҙы раҫлаған&lt;ref&gt;[http://topnews.kr.ua/society/2015/08/04/68427.html Гордость Кировограда: сегодня родилась путеводная звезда украинского театра] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190322054003/http://topnews.kr.ua/society/2015/08/04/68427.html |date=2019-03-22 }}&lt;/ref&gt;.

1934 йылдың 4 октябрендә вафат булған, Киевта Байково зыяратында ерләнгән.

== Фильмографияһы ==
Бер фильм-спектаклдә һәм бер фильмда ҡатнашҡан:
* 1911 — «Наталка-Полтавка» (И. П. Котляровскийҙың шул исемдәге пьесаһы буйынса Н. К. Садовскийҙың фильм-спектакле, операторы Д. Ф Сахненко) — ''Наталка'' роле
* 1924 — «Остап Бандура» — ''Остап Бандураның әсәһе''.

== Хәтер ==
[[Файл:Stamp of Ukraine s601.jpg|right|220px|thumb|Украинаның почта маркаһы, 2004 йыл]]
* [[Львов]]та Мария Заньковецкая исеме менән Украин драма театры аталған.
* [[Киев]]та скверҙарҙың береһендә Мария Заньковецкая һәйкәле ҡуйылған.
* [[Киев]], [[Одесса]], [[Ужгород]], [[Чернигов]], [[Черновцы]], [[Нежин]] һәм [[Луцк]] ҡалаларында уның исеме менән урамдар аталған.
* 1960 йылда Киевта мемориаль музей-фатир ойошторолған, ә 1964 йылда Заньки ауылында музей асылған.
* 1971 йылда украин яҙыусыһы Иван Рябокляч «Мария Заньковецкая» пьесаһын яҙған.
* 1989 йылда Киевта Мария Заньковецкая музейы асылған.
* 2004 йылда Украина Милли банкы Мария Заньковецкаяның тыуыуына 150 йыл тулыуы айҡанлы иҫтәлекле тәңкә сығарған.

== Библиографияһы ==
* Е. Колтоновская «Женские силуэты» (СПб., 1912).

== Иҫкәрмәләр ==
{{примечания}}

== Һылтанмалар ==
* {{cite web | url = http://www.history.org.ua/?termin=Zankovecka_M | author = Т.І. Лазанська | publisher = Енциклопедія історії України: Т. 3: Е-Й / Редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. НАН України. Інститут історії України. - К.: В-во «Наукова думка», 2005. - 672 с.: іл. | title = ЗАНЬКОВЕЦЬКА Марія Костянтинівна | accessdate = 2014-08-01 | language = на украинском языке}}
* [http://nt.mbf.net.ua/index.php?option=com_sobi2&amp;sobi2Task=sobi2Details&amp;catid=3&amp;sobi2Id=16&amp;Itemid=0 Заньковецкая Мария Константиновна]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.biografija.ru/show_bio.aspx?id=44675 Данные на сайте Биография.ру]{{Недоступная ссылка|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://histpol.pl.ua/pages/content.php?page=1911 Заньковецька (Адасовська) Марія Костянтинівна ] {{ref-uk}}
* [http://svit.ukrinform.ua/celebrities.php?page=Zankov.htm ЗАНЬКОВЕЦЬКА МАРІЯ КОСТЯНТИНІВНА (1854—1934)]{{Недоступная ссылка|date=Июнь 2018 |bot=InternetArchiveBot }} {{ref-uk}}

[[Категория:Почта маркаларында шәхестәр]]</text>
      <sha1>dz61bpaskfen9kuc7ttv27c22lt796j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дәүләт-ара стандарт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153463</id>
    <revision>
      <id>1305872</id>
      <parentid>1299693</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T06:49:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>31336</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1305872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33876" sha1="in45q2v9ypcwwfakop6dwyjj15j13pe" xml:space="preserve">{{Ук}}

[[Файл:Coverpage_of_GOST_16371-93.jpg|мини|352x352пкс|«ГОСТ 16371—93 Мебель. Дөйөм техник шарттар» халыҡ-ара стандартының тышлығы]]
'''Дәүләт-ара стандарт ({{lang-ru|межгосударственный стандарт, ГОСТ}})''' —  [[Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһе]]нең [[Дәүләт-ара стандартлаштырыу, метрология һәм сертификатлау советы]] тарафынан ҡабул ителгән төбәк стандарты &lt;ref name=&quot;prot&quot;&gt;Приложение № 9 к Договору о Евразийском экономическом союзе Протокол о техническом регулировании в рамках Евразийского экономического союза, п. 2&lt;/ref&gt;. Евразия иҡтисади берлеге  территорияһында дәүләт-ара стандарттар ирекле ҡулланыла&lt;ref name=&quot;dog51&quot;&gt;Договор о Евразийском экономическом союзе, ст. 51, п. 1&lt;/ref&gt;.

[[1992 йыл]]да Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһе ағзаһы булған илдәр килешеү төҙөй, был килешеүгә ярашлы,  [[СССР]]-ҙың  ҡулланыуҙа булған «ГОСТ» стандарттары, яңы индерелеүсе дәүләт-ара стандарттарға ла «ГОСТ» аббревиатураһын биреп, ғәмәлдә тип таныла&lt;ref&gt;Соглашение о проведении согласованной политики в области стандартизации, метрологии и сертификации от 13.03.1992&lt;/ref&gt;.

== Техник көйләү ==
Евразия иҡтисади берлегенең техник регламенттары талаптарын үтәү һәм  Берлектең техник регламенттары талаптарына ярашлылығын баһалау өсөн ирекле нигеҙҙә дәүләт-ара һәм халыҡ-ара стандарттар ҡулланыла. Улар булмаһа, дәүләт-ара стандарттар ҡабул ителгәнсе Берлек ағзаһы булған илдәрҙең  милли стандарттары ҡулланыла ала&lt;ref name=&quot;dog52&quot;&gt;Договор о Евразийском экономическом союзе, ст. 52, п. 3&lt;/ref&gt;.

Һәр техник регламент өсөн Евразия иҡтисади  комиссияһы стандарттарҙың ике исемлеген раҫлай. Бер исемлек техник регламент талаптарын үтәү өсөн кәрәк, икенсеһенә продукцияны һынау ҡағиҙәләре һәм ысулдары индерелә. Беренсе исемлектәге стандарттарҙы ирекле нигеҙҙә ҡулланыу Берлектең техник регламенттарын күҙәтеү өсөн етерлек шарт булып тора.  [[2016 йыл]]дың июленә ЕАЭС-тың  33 техник регламентына  стандарттар исемлеге раҫлана. Уларға {{Nts|11600}}{{nbsp}}-дән ашыу сандарт индерелгән, уларҙың   {{Nts|3100}}{{nbsp}} самаһы — ИСО, МЭК һәм ЕЭК халыҡ-ара стандарттары нигеҙендә (26,4 %) һәм {{Nts|865}}{{nbsp}}  Европа аналогтары (7,4 %) буйынса эшләнгән&lt;ref&gt;[http://www.eurasiancommission.org/ru/nae/news/Pages/14-07-2016-4.aspx ЕЭК предлагает улучшить правила разработки техрегламентов и стандартов ЕАЭС]&lt;/ref&gt;.

== Рәсәйҙә стандартлаштырыуҙы ҡулланыу ==
Рәсәй территорияһында башҡарма властың стандартлаштырыу өлкәһендәге федераль  органы дәүләт-ара стандарттарҙы индерә,  дәүләт-ара стандарттарҙың ғәмәлдә булыуын туҡтата һәм халыҡ-ара стандарттарҙың ғәмәлдә булыуын ваҡытлыса туҡтатып тора&lt;ref&gt;О стандартизации в Российской Федерации. Статья 9&lt;/ref&gt;. Техник көйләү маҡсаттарында ҡуланыу   «Техник көйләү тураһында»ғы Законға ярашлы башҡарыла&lt;ref&gt;О стандартизации в Российской Федерации. Статья 26&lt;/ref&gt;.

== Тарихы ==
[[Файл:OST_4498.gif|мини|364x364пкс|ОСТ 4498 «Төҙөлөш проектлауы өсөн берҙәм нормалар. Административ  ҡоролмалар. Административ биналар» (1931 йыл)]]
[[Файл:Бочка_из-под_беломорской_сельди_(01).JPG|справа|мини|250x250пкс|Аҡ диңгеҙ сельде мискәһе. 1988 йылда етештерелгән, тышында  1084-55 һәм 8777-80 ГОСТ-тары күрһәтелгән]]
[[1925 йыл]]да  СССР Хеҙмәт һәм Оборона Советы эргәһендә Стандартлаштырыу буйынса комитет ойошторола.  Комитетҡа мотлаҡ үтәлергә тейешле  һәм үтәүгә тәҡдим ителгән  стандарттарҙы раҫлау һәм нәшер итеү йөкмәтелә&lt;ref&gt;Постановление Совета народных комиссаров СССР от 15.09.1925 «Положение о Комитете по стандартизации при Совете Труда и Обороны»&lt;/ref&gt;. Комитет  [[1926 йыл]]дың [[7 май]]ында  ОСТ 1 «Бойҙай. Бойҙайҙың селектив сорттары. Номенклатура» дөйөм союз ирекле ҡулланыу стандартын раҫлай.&lt;ref&gt;[http://gost.ru/wps/portal/pages/news/?article_id=4848 Найдены первые отечественные документы по стандартизации] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170204085057/http://gost.ru/wps/portal/pages/news/?article_id=4848 |date=2017-02-04 }}&lt;/ref&gt;  [[1929 йыл|1929 йылдың]] 23 ноябрендә мотлаҡ стандарттарҙы үтәмәгән өсөн енәйәт яуапылығы индерергә тәҡдим ителә&lt;ref&gt;Постановление Совета народных комиссаров СССР от 23.11.1929 «Об уголовной ответственности за выпуск недоброкачественной продукции и за несоблюдение стандартов»&lt;/ref&gt;.

[[1931 йыл]]да  тәҡдим ителгән дөйөм союз  стандарты сифатында раҫланған ОСТ 1042 «Тайпылыштар сиктәре һәм беркетеп ултыртыуҙар. Тишек системаһы. 2-се аныҡлыҡ   класы. Эҫеләй беркетеп ултыртыу» әле лә ғәмлдә&lt;ref&gt;[http://www.vniiki.ru/document/5882365.aspx ОСТ 1010 Допуски большие. Классы точности 7-й, 8-й, 9-й и 10-й] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190524153820/http://www.vniiki.ru/document/5882365.aspx |date=2019-05-24 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://docs.cntd.ru/document/1200048628 ОСТ 1042 Допуски и посадки. Система отверстия. 2-й класс точности. Горячая посадка]&lt;/ref&gt;. Шулай уҡ  ОСТ 1043, ОСТ 1044, ОСТ 1069, ОСТ 1142, ОСТ 1143&lt;ref&gt;[http://www.vniiki.ru/catalog/ostg.aspx Общесоюзные стандарты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190426161110/http://www.vniiki.ru/catalog/ostg.aspx |date=2019-04-26 }}&lt;/ref&gt;, ОСТ 1214 һәм ОСТ 1216 стандарттары ла ҡулланылышта ҡала килә&lt;ref&gt;[http://www.vniiki.ru/doc.aspx?control=&amp;search=&amp;sort=%20ASC&amp;catalogid=ostg&amp;classid=-1&amp;s=-1&amp;page=1 Общесоюзные стандарты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180927125023/http://www.vniiki.ru/doc.aspx?control=&amp;search=&amp;sort=%20ASC&amp;catalogid=ostg&amp;classid=-1&amp;s=-1&amp;page=1 |date=2018-09-27 }}&lt;/ref&gt;.

СССР Юғары Советы Президиумының  1940 йыл 10 июль Указы менән сәнәғәт предприятиеларының директорҙары, баш инженерҙары һәм техник контроль бүлеге начальниктары өсөн мотлаҡ стандарттарҙы боҙоп сығарылған продукция өсөн  5-тән 8 йылға тиклем төрмәгә ултыртыу рәүешендә яуаплылыҡ индерелә&lt;ref&gt;Указ Президиума ВС СССР 
от 10 июля 1940 года &quot;Об ответственности за выпуск недоброкачественной или некомплектной продукции и за несоблюдение обязательных стандартов предприятиями&quot;&lt;/ref&gt;.

[[1940 йыл]]да  дөйөм союз стандарттарын раҫлау,  наркоматтарҙан алынып,  Бөтә Союз  стандартлаштырыу комитетына тапшырыла&lt;ref&gt;Постановление Совета народных комиссаров СССР от 09.07.1940 № 1211 «О государственных общесоюзных стандартах и порядке их введения»&lt;/ref&gt;. Икенсе биш йыллыҡ башынан  [[1941 йыл]]ға  тиклем  8600 ГОСТ эшләнә һәм раҫлана {{ЫС юҡ|15|03|2016}}.

[[1962 йыл]]да  Иҡтисади үҙ-ара ярҙам берлегенең (СЭВ) Стандартлаштырыу буйынса даими комиссияһы һәм  СЭВ  Стандартлаштырыу институты ойошторола, улар  СЭВ-та стандартлаштырыу менән шөғөлләнә {{ЫС юҡ|15|03|2016}}.

1984 йылда стандарттар талаптарына яуап бирмәгән продукция етештергән йә поставкалаған (һатҡан) өсөн  административ  яуаплылыҡ билдәләнә&lt;ref&gt;Указ Президиума Верховного Совета СССР от 18.05.1984 «Об административной ответственности за нарушение правил по стандартизации и качеству продукции, выпуска в обращение и содержания средств измерений и пользования ими»&lt;/ref&gt;.

«Ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау тураһында» 1991 йылғы СССР Законы түбәндәгеләрҙе дәүләт стандарттарына индерә: ССР Союзының дәүләт стандарты, республика стандарты, төҙөлөш нормалары һәм ҡағиҙәләре, дәүләт фармакопеяһы һәм дарыу сараларына ваҡытлы  фармакопея статьялары
&lt;ref&gt;Закон СССР от 22.05.1991 № 2184-1 «О защите прав потребителей»&lt;/ref&gt;.
СССР ГОСТ-тарҙы раҫлайҙар:

* СССР  Стандарттар буйынса дәүләт комитеты;
* СССР Төҙөлөш буйынса дәүләт комитеты;
* СССР Министрҙар Советы  — халыҡ хужалығы өсөн айырыуса мөһим әһәмиәткә эйә булғандарын   (мәҫәлән: ГОСТ 7173-54 «Сәнәғәт транспорты юлдары өсөн Р43 тибындағы тимер юл рельстары. Конструкцияһы һәм үлсәмдәре» СССР  Министрҙар Советының 1954 йыл 25 август ҡарары менән раҫланған)&lt;ref name=&quot;Tkachenko&quot;&gt;Ткаченко В. В. (ред.) Основы стандартизации —М.: Издательство стандартов, 1986&lt;/ref&gt;:Гл.5§8.

СССР Совнаркомы ҡабул иткән Дәүләт дөйөм союз стандарттары  СССР Министрҙар Советы ҡарары менән ғәмәлдән сығарыла&lt;ref&gt;Постановление Совета Министров СССР от 4 июня 1988 г. № 712 «О признании утратившими силу некоторых решений Правительства СССР по вопросам научно-технического прогресса, качества продукции и некоторым другим вопросам»&lt;/ref&gt;.

== Тамғалары ==
Дәүләт-ара  стандарттар сифатында  халыҡ-ара стандарттар ҡабул ителә ала. Уларҙың ярашлылыҡ кимәлен түбәндәге шартлы тамғалар менән билдәләйҙәр &lt;ref&gt;ГОСТ 1.3-2014 «Дәүләт-ара стандартлаштырыу системаһы. Дәүләт-ара стандарттар. Халыҡ-ара һәм төбәк стандарттары нигеҙендә эшләү ҡағиҙәләре», 4.8-се пункт&lt;/ref&gt;:

* IDT —  бер иш дәүләт-ара стандарттар өсөн;
* MOD — модификациялы дәүләт-ара стандарттар өсөн;
* NEQ — эквивалентһыҙ дәүләт-ара  стандарттар өсөн.

«ОСТ» аббревиатураһы:

* 1925 йылдан — «дөйөм союз стандарты»н;
* 1968 йылдан — «тармаҡ  стандарты»н аңлата.

«ГОСТ» аббревиатураһы:

* 1940 йылдан — «дәүләт дөйөм союз стандарты»н;
* 1968 йылдан — «ССР Союзының дәүләт стандартын»;
* 1992 йылдан — «дәүләт-ара стандарт»ты аңлата.

== Стандарттарҙың классификацияһы ==
«СССР дәүләт стандарттары классификаторы» стандарттарҙың классификаторы булып тора&lt;ref&gt;Классификатор государственных стандартов СССР. — М: Издательство стандартов, 1978. — 51 c.&lt;/ref&gt;,  «Дәүләт стандарттары классификаторы»  ({{lang-ru|«Классификатор государственных стандартов», КГС}}) тигән атама аҫтында ул әле лә ҡулланыла. Классификатор иерархиялы, ул өс кимәлле (ҡайһы берҙәре — дүрт) хәрефле-һанлы кодтар системаһына эйә. Беренсе кимәле (киҫәк)  —  рус алфавитының  19 баш хәрефенән, икенсе (класс) һәм  өсөнсө (төркөм) кимәлдәр һандарҙан тора. Дүртенсе кимәл (аҫтөркөм) нөктәнән һуң өҫтәлә ала. Ҡулланыуҙағы стандарттарҙың күпселеге   КГС билдәһенә эйә. 

КГС  классификаторының тәүге ике кимәле:{{Колонки|3}}
* '''&lt;code&gt;&lt;big&gt;А&lt;/code&gt;&lt;/big&gt; Тау эше. Файҙалы ҡаҙылмалар'''
** А0 Тау эше буйынса дөйөм ҡағиҙәләр һәм нормалар
** А1 Углеродлы ҡаҙылмалар
** А2 Углеводородлы ҡаҙылмалар
** А3 Металлы ҡаҙылмалар (мәғдәндәр)
** А4 Тәбиғи төҙөлөш материалдары һәм таштар
** А5 Башҡа [[Неметаллические полезные ископаемые|металл булмаған ҡаҙылмалар]]

* '''&lt;code&gt;&lt;big&gt;Б&lt;/code&gt;&lt;/big&gt; Нефть продукттары'''
** Б0 Нефть эшкәртеү сәнәғәте буйынса дөйөм ҡағиҙәләр һәм нормалар 
** Б1 Шыйыҡ һәм газ хәлендәге яғыулыҡ 
** Б2 Майлағыс майҙар
** Б3 Үҙле майлағыстар
** Б4 Сәнәғәт һәм көнкүреш ҡулланыуындағы нефть продукттары 
** Б9 Яғыулыҡтарға, майҙарға һәм майлағыстарға компоненттар һәм присадкалар

* '''&lt;code&gt;&lt;big&gt;В&lt;/code&gt;&lt;/big&gt; Металдар һәм металли изделиелар'''
** В0 Металлургия буйынса дөйөм ҡағиҙәләр һәм нормалар
** В1 Шихта ҡара металдары һәм шлактар
** В2 Ҡәҙимге сифатлы углеродлы ҡорос (ябай прокат)
** В3 Сифатлы һәм юғары сифатлы ҡорос (сифатлы прокат)
** В4 Тимер юл транспорты өсөн ҡара металл изделиелары
** В5 Төҫлө металдар һәм уларҙың иретмәләре. Төҫлө металдарҙан прокат
** В6 Металл торбалар һәм торба изделиелары
** В7 Сым һәм сым изделиелары
** В8 Төрлө металдарҙан ҡойолған ҡойолмалар

* '''&lt;code&gt;&lt;big&gt;Г&lt;/code&gt;&lt;/big&gt; Машиналар, ҡорамал һәм инструмент'''
** Г0 Машиналар эшләү буйынса дөйөм ҡағиҙәләр һәм нормалар
** Г1 Машиналарҙың дөйөм деталдәре һәм узелдары
** Г2 Сәнәғәт инструменты һәм ҡулайламалар 
** Г3 Дөйөм машиналар эшләүҙә ҡулланыу өсөн нығытыу изделиелары 
** Г4 Ауыр индустрия өсөн машиналар һәм ҡорамалдар 
** Г5 Урман, целлюлоза-ҡағыҙ һәм полиграфия сәнәғәте өсөн машиналар һәм ҡорамалдар
** Г6 Еңел сәнәғәт өсөн машиналар һәм ҡорамалдар
** Г7 Аҙыҡ-түлек сәнәғәте һәм сауҙа өсөн машиналар һәм ҡорамалдар
** Г8 Универсаль ҡулланыу өсөн машиналар һәм ҡорамалдар
** Г9 Ауыл хужалығы машиналары һәм ауыл хужалығы инвентары

* '''&lt;code&gt;&lt;big&gt;Д&lt;/code&gt;&lt;/big&gt; Транспорт саралары һәм тара'''
** Д0 Транспорт һәм тара буйынса дөйөм ҡағиҙәләр һәм нормалар
** Д1 Авиация
** Д2 Автомобилдәр, тракторҙар һәм тягачтар
** Д3 Мотоциклдар һәм велосипедтар
** Д4 Суднолар төҙөү (һыу транспорты)
** Д5 Тимер юл транспорты
** Д6 Егеүле арба-саналар
** Д7 Ағас, ҡағыҙ, ҡатырға тара 
** Д8 Металл тара
** Д9 Быяла, туҡылған тара һәм ярҙамсы материалдар

* '''&lt;code&gt;&lt;big&gt;Е&lt;/code&gt;&lt;/big&gt; Энергетика һәм электротехника ҡорамалдары'''
** Е0 Электротехника һәм йылылыҡ техникаһы буйынса дөйөм ҡағиҙәләр һәм нормалар
** Е1 Электр станциялары, подстанциялар һәм бүлеү ҡулайламалары
** Е2 Пар көсө ҡорамалы  
** Е3 Электротехник материалдар һәм изоляторҙар
** Е4 Электр кабелдәре, үткәргес сымдар һәм шнурҙар
** Е5 Аккумуляторҙар, элементтар һәм конденсаторҙар
** Е6 Электр  машиналары, трансформаторҙар һәм үҙгәрткестәр
** Е7 Электр  аппараттары һәм арматура
** Е8 Яҡтылыҡ техникаһы һәм рентген техникаһы

* '''&lt;code&gt;&lt;big&gt;Ж&lt;/code&gt;&lt;/big&gt; Төҙөлөш һәмтөҙөлөш материалдары'''
** Ж0 Төҙөлөш һәм төҙөлөш  материалдары буйынса дөйөм ҡағиҙәләр һәм нормалар
** Ж1 Төҙөлөш материалдары
** Ж2 Биналарҙың санитар, инженер һәм янғынға ҡаршы ҡорамалдары 
** Ж3 Төҙөлөш конструкциялары һәм деталдәре
** Ж4 Граждан биналары һәм ҡоролмалары
** Ж5 Сәнәғәт биналары һәм ҡоролмалары 
** Ж6 Ауыл хужалығы биналары һәм ҡоролмалары 
** Ж7 Гидротехник ҡоролмалар
** Ж8 Юл, күпер һәм тимер юл төҙөлөшө

* '''&lt;code&gt;&lt;big&gt;И&lt;/code&gt;&lt;/big&gt; Силикат-керамика һәм углеродлы материалдар һәм изделиелар'''
** И0 Силикат-керамика  сәнәғәт буйынса дөйөм ҡағиҙәләр һәм нормалар
** И1 Быяла, фарфор һәм керамика изделиелары
** И2 Утҡа ҡаршы тороусылар һәм утҡа ҡаршы тороусан изделиелар
** И3 Углерод материалдар һәм изделиелар

* '''&lt;code&gt;&lt;big&gt;К&lt;/code&gt;&lt;/big&gt; Ағас материалдары. Ағас изделиелар. Целлюлоза. Ҡағыҙ. Ҡатырға'''
** К0 Урман һәм целлюлоза-ҡағыҙ сәнәғәте буйынса дөйөм ҡағиҙәләр һәм нормалар
** К1 Ағас материалдары
** К2 Бысылған материалдар һәм ағас изделиелар
** К5 Целлюлоза һәм ҡағыҙ сәнәғәте өсөн ярымфабрикаттар
** К6 Ҡағыҙ һәм ҡағыҙ изделиелар (канцелярҙан башҡа)
** К7 Ҡатырға һәм фибра

* '''&lt;code&gt;&lt;big&gt;Л&lt;/code&gt;&lt;/big&gt; Химик продукттар һәм резина-асбест  изделиелар'''
** Л0 Химия сәнәғәте буйынса дөйөм ҡағиҙәләр һәм нормалар
** Л1 Органик булмаған химия продукттары
** Л2 Органик химия продукттары
** Л3 Кокс химияһы продукттары
** Л4 Ағас химияһы продукттары
** Л5 Реактивтар һәм айырыуса таҙа матдәләр
** Л6 Резина һәм асбест изделиелар
** Л7 Шартлаусан матдәләр һәм  пиротехника
** Л9 Башҡа химик продукттар

* '''&lt;code&gt;&lt;big&gt;М&lt;/code&gt;&lt;/big&gt; Туҡылған һәм тире-күн материалдар һәм изделиелар'''
** М0 Еңел сәнәғәт буйынса дөйөм ҡағиҙәләр һәм нормалар
** М1 Тире-күн һәм  быйма-кейеҙ баҫыу изделиелары
** М2 Йәнлек тиреһенән изделиелар
** М3 Тегелгән изделиелары
** М4 Трикотаж изделиелар
** М5 Галантерея изделиелары
** М6 Кизе-мамыҡ изделиелар һәм  берәмтекле изделиелар
** М7 Сүс епсәләрҙән туҡымалар һәм берәмтекле изделиелар
** М8 Йөн туҡымалар һәм берәмтекле изделиелар
** М9 Ебәк туҡымалар һәм берәмтекле изделиелар

* '''&lt;code&gt;&lt;big&gt;Н&lt;/code&gt;&lt;/big&gt; Аҙыҡ-түлек һәм тәм биргес продукттар'''
** Н0 Аҙыҡ-түлек сәнәғәте буйынса дөйөм ҡағиҙәләр һәм нормалар
** Н1 Ит  һәм һөт продукттары
** Н2 Балыҡтар һәм балыҡ продукттары
** Н3 Он-ярма продукцияһы һәм икмәк изделиелары
** Н4 Шәкәр, кондитер  изделиелары һәм крахмал-патока продукттары
** Н5 Еләк-емеш-йәшелсә продукттары
** Н6 Май яҙыу һәм эс майы продукттары
** Н7 Шараптар һәм эсемлектәр  
** Н8 Тәмәке изделиелары
** Н9 Тәм биреүсе, консервалаусы һәм йәбештергес матдәләр

* '''&lt;code&gt;&lt;big&gt;П&lt;/code&gt;&lt;/big&gt; Үлсәү приборҙары. Автоматлаштырыу һәм хисаплау техникаһы саралары'''
** П0 Приборҙар эшләү сәнәғәтенең дөйөм ҡағиҙәләре һәм нормалары  
** П1 Баҫымды, күләмде, сығымды, кимәлде, ваҡытты һәм механик дәүмәлдәрҙе үлсәү приборҙары
** П2 Температураны үлсәү приборҙары 
** П3 Электр һәм магнит үлсәмдәрен алыу приборҙары
** П4 Оптик һәм оптик-механик приборҙар, яҡтылыҡ һәм электрон микроскоптар
** П5 Тура һыҙыҡ, мөйөш, профиль һәм арауыҡ үлсәмдәрен үлсәү приборҙары, инструменттары һәм ҡулайламалары
** П6 Матдәләрҙең составын, хәлен һәм үҙенсәлектәрен билдәләү приборҙары
** П7 Көйләү, автоматика һәм телемеханика
** П8 Хисаплау техникаһы саралары һәм автоматлаштырылған идара итеү системалары 
** П9 Электрон үлсәү приборҙары һәм ҡулайламалары

* '''&lt;code&gt;&lt;big&gt;Р&lt;/code&gt;&lt;/big&gt; Һаулыҡ һаҡлау. Санитария һәм гигиена предметтары'''
** Р0 Һаулыҡ һаҡлау буйынса дөйөм ҡағиҙәләр һәм нормалар
** Р1 Аптека һәм парфюмерия-косметика тауарҙары
** Р2 Медицина учреждениелары ҡорамалдары һәм инструменттары
** Р3 Ветеринар саралар, инструменттар һәм ҡорамалдар
** Р6 Дарыу-техник сеймал

* '''&lt;code&gt;&lt;big&gt;С&lt;/code&gt;&lt;/big&gt; Ауыл һәм урман хужалығы'''
** С0 Ауыл һәм урман хужалығы буйынса дөйөм ҡағиҙәләр һәм нормалар
** С1 Баҫыу культуралары
** С2 Техник  культуралар
** С3 Емеш һәм еләк  культуралары
** С4 Йәшелсә культуралары һәм сәскәләр
** С5 Умартасылыҡ
** С6 Ебәкселек
** С7 Малсылыҡ
** С8 Йәнлекселек. Һунарсылыҡ һәм балыҡ  үрсетеүселек
** С9 Урман хужалығы һәм агроурман мелиорацияһы

* '''&lt;code&gt;&lt;big&gt;Т&lt;/code&gt;&lt;/big&gt; Дөйөм техник һәм ойоштороу-методик стандарттар'''
** Т0 Дөйөм техник һәм метрологик терминдар, тамғалар һәм дәүмәлдәр   
** Т1 Математика
** Т2 Астрономия
** Т3 Физика һәм механика
** Т4 Геодезия һәм картография
** Т5 Документация системаһы
** Т6 Классификациялау, кодлаштырыу һәм техник-иҡтисади мәғлүмәт системаһы
** Т7 Идара итеү һәм инженер-техник хеҙмәттәрҙе механизациялау һәм автоматлаштырыу саралары (оргтехника) 
** Т8 Үлсәмдәрҙе тәьмин итеүҙең дәүләт системаһы  
** Т9 Материалдарҙы һәм изделиеларҙы коррозиянан һәм иҫкереүҙән һаҡлауҙың берҙәм системаһы

* '''&lt;code&gt;&lt;big&gt;У&lt;/code&gt;&lt;/big&gt;  Мәҙәни-көнкүреш тәғәйенләнешендәге изделиелар'''
** У0 Мәҙәни-көнкүреш хеҙмәттәре күрһәтеү буйынса дөйөм ҡағиҙәләр һәм нормалар
** У1 Һауыт-һаба-хужалыҡ тауарҙары
** У2 Йорт кәрәк-ярағы предметтары
** У3 Яҙа торған ҡағыҙ һәм канцелярия кәрәк-ярағы һәм китаптар  
** У4 Музыка ҡоралдары
** У5 Театр-тамаша предприятиелары һәм мәҙәниәт учреждениелары ҡорамалдары, инвентары һәм кәрәк-ярағы. Уйынсыҡтар
** У6 Физик культура һәм спорт предметтары (ҡорамалдар, инвентарь, кейем, аяҡ кейеме һәм кәрәк-яраҡ)
** У7 Зоология продукцияһы (зоотауарҙар)
** У8 Фотохимик материалдар
** У9 Кинематография һәм фотография аппаратураһы

* '''&lt;code&gt;&lt;big&gt;Ф&lt;/code&gt;&lt;/big&gt; Атом техникаһы'''
** Ф0 Атом техникаһы буйынса дөйөм ҡағиҙәләр һәм нормалар
** Ф1 Ионлаштырыусы нурланыштар сығанаҡтары
** Ф2 Ионлаштырыусы нурланыштарҙы үлсәү приборҙары һәм радиоизотоплы приборҙар
** Ф3 Радиация техникаһы
** Ф4 Радиациянан һаҡланыу техникаһы
** Ф5 Атом техникаһында ҡулланылыусы материалдар
** Ф6 Ядро ҡоролмалары һәм уларҙың состав өлөштәре
** Ф7 Атом сәнәғәтендә ярҙамсы ҡорамалдар  

* '''&lt;code&gt;&lt;big&gt;Э&lt;/code&gt;&lt;/big&gt; Электрон техника, радиоэлектроника һәм элемтә'''
** Э0 Электрон техника, радиоэлектроника һәм элемтә буйынса дөйөм ҡағиҙәләр һәм нормалар
** Э1 Радиотехник материалдар
** Э2 Радиоэлектрон аппаратура элементтары
** Э3 Радиотапшырыуҙар һәм телевидение өсөн аппаратура һәм ҡорамалдар
** Э4 Мәғлүмәт яҙҙырыу һәм уйнатыу аппаратураһы
** Э5 Элемтә аппаратураһы һәм ҡорамалдары 
** Э6 Электрон хисаплау машиналары, ҡорамалдары һәм уларға приборҙар
** Э7 Радиоэлектроника изделиеларын эшләү һәм сифатын контролләү өсөн технологик һәм контролләү-һынау ҡорамалдары 
{{Конец кол}}

== Реклама маҡсатында ҡулланыу ==
Рәсәйҙә ГОСТ аббревиатураһын ҡулланған бер нисә продукция маркаһы бар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://moschay.ru/categorija/gost-ru/|title=Чай «ГОСТ»|accessdate=2017-05-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170603174606/http://moschay.ru/categorija/gost-ru/|archivedate=2017-06-03}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170603174606/http://moschay.ru/categorija/gost-ru/ |date=2017-06-03 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.pospel.ru/site.aspx?IID=2747667&amp;SECTIONID=2748963 Мороженое «ГОСТ»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160401011715/http://www.pospel.ru/site.aspx?IID=2747667&amp;SECTIONID=2748963 |date=2016-04-01 }}&lt;/ref&gt;.

Дәүләт-ара (төбәк) стандарттары буйынса билдәләнгән ит продукцияһы атамаларына оҡшаш атамалы ит продукцияһы сығарыу тыйыла (ошо стандарттар буйынса сығарылған ит продукцияһынан тыш, мәҫәлән,   «Докторская», «Любительская», «Московская», «Зернистая», «Молочная»)&lt;ref&gt;ТР ТС 034/2013 «О безопасности мяса и мясной продукции», п. 107&lt;/ref&gt;.

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==

* [[Национальный стандарт|Милли стандарт]]
* [[Халыҡ-ара стандартлаштырыу ойошмаһы|ИСО]]

== Иҫкәрмәләр ==
{{Commonscat|GOSTs}}{{Викитека|Категория:ГОСТы}}{{Иҫкәрмәләр|2}}
[[Категория:Бойондороҡһоҙ дәүләттәр берләшмәһе]]
[[Категория:СССР]]
[[Категория:Проектлау]]
[[Категория:Классификаторҙар]]
[[Категория:Стандартлаштырыу]]</text>
      <sha1>in45q2v9ypcwwfakop6dwyjj15j13pe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Елкәлек (сәсҡап)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>157330</id>
    <revision>
      <id>1305884</id>
      <parentid>1066582</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T08:42:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>31336</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1305884</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2062" sha1="oa3zrd83t5n9mnumauwq7qr4lw6juau" xml:space="preserve">{{Ук}}
[[File:Элемент башкирской национальной одежды - иңһәлек или елкәлек.jpg|250 px|thumb|справа|Елкәлек]]
'''Елкәлек''' — [[башҡорттар|башҡорт]] ҡатын-ҡыҙҙарының толомдарҙы йәшереү өсөн ҡулланылған, арҡаға кейелә торған монаяты. Уны сәсҡап тип тә атайҙар. Уны оҙон тар туҡыманан иң өҫкә ''сытра''&lt;ref&gt;Башҡорт теленең һүҙлеге. 2 томлыҡ. — Мәскәү, 1993. — 2-се том, 269-сы бит/ Сытра — алтын-көмөш биҙәк һалып, семәрләп, уртаһына ҡаш ҡуйып яһалған биҙәүес&lt;/ref&gt; ҡуйып, ике буй тәңкә баҫып, түбәнге осона сулпы тағып ҡуялар.

== Әҙәбиәттә ==
&lt;blockquote&gt;Әсҡәпъямал нурың арта сәсҡап менән,
Ынйы теҙгән кесерәк кенә ҡалпаҡ менән
''Шәйехзада Бабич''&lt;/blockquote&gt;

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
* [[Башҡорт милли биҙәүестәре]]
* [[Башҡорт милли кейеме]]

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Сығанаҡтар ==
* Башҡорт теленең һүҙлеге. 2 томлыҡ. — Мәскәү, 1993. — 2-се том, 269-сы бит/ сытра
* Башҡорт теленең һүҙлеге. 2 томлыҡ. — Мәскәү, 1993. — 1-се том, 315-се бит/ елкәлек

== Һылтанмалар ==
* {{ЭБЭ2013|index.php/2-statya/12383-kostyum-bashkirskij|Костюм башкирский|автор=Шитова С. Н.}}
* http://www.refu.ru/refs/31/5501/1.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191123144401/http://www.refu.ru/refs/31/5501/1.html |date=2019-11-23 }}


[[Категория:Башҡорт мәҙәниәте]]
[[Категория:Башҡорт милли кейеме]]</text>
      <sha1>oa3zrd83t5n9mnumauwq7qr4lw6juau</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Волкац Дина Соломоновна</title>
    <ns>0</ns>
    <id>159594</id>
    <revision>
      <id>1305849</id>
      <parentid>1296856</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T23:52:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>31336</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1305849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7714" sha1="qh2rbmpu5ogly44vpvuu4en1epg38vl" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Дина Соломоновна Волкац''' (Волканц&lt;ref&gt;[http://podvignaroda.ru/?#id=1511087128&amp;tab=navDetailManUbil Запись № 1511087128] // Общедоступный электронный банк документов «Подвиг народа», podvignaroda.ru&lt;/ref&gt;; 1920, [[Полтава]], [[Полтава өлкәһе]]&lt;ref name=&quot;Память&quot;&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie22574081/ Память народа :: Документ о награде :: Волкац Дина Соломоновна, Орден Красной Звезды] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170202003317/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie22574081/ |date=2017-02-02 }}&lt;/ref&gt; — 1985 йылдан һуң, Мәскәү)  [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡтанашыусы, эттәрҙе ҙерләү буйынса  белгес (миналар эҙләү хеҙмәте). Һуғыш ваҡытында был хеҙмәттә командир  вазифаһын  биләгән беренсе һәм берҙән-бер ҡатын-ҡыҙ&lt;ref&gt;[http://www.moslit.ru/nn/0615/12.htm Владимир Царёв — Дина и доктор минных наук Джульбарс] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071213060835/http://www.moslit.ru/nn/0615/12.htm |date=2007-12-13 }}&lt;/ref&gt;. Ҡыҙыл Армияла беренсе диверсант эт Динаны әҙерләүгә өлгәшә&lt;ref&gt;[http://evreimir.com/25158/ Четвероногие спасатели] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151213102713/http://evreimir.com/25158/ |date=2015-12-13 }}&lt;/ref&gt;. Дина Волкацтың  шәхси эте мина эҙләүсе Джульбарс була.

Иренең — билдәле кинолог А.П.Мазоверҙың (1905—1981) бөтә китаптарының фотографы була.  [[2010 йыл]]да Светлана Гладыштың «Гражданская специальность — актриса» китабы — Дина Соломоновна Волкацтың биографияһы сыға.

== Биографияһы ==
Дина Волкац 1920 йылда Полтавала тыуған.  [[Харьков]]та  хеҙмәт эттәре буйынса хәрби инструктор  һөнәрен ала, һуңынан Харьков театр училищеһеның икенсе курсы өсөн имтихандар тапшыра. [[1941 йыл]]дың июлендә театрҙан китә, Малиновкала  9-сы армия  отрядына саҡырылва. Танктарҙың эт-истребителдәре отрядында һуғыша, «Ҡыҙыл Йондоҙ» хәрби эттәр аҫраусылыҡтың Үҙәк мәктәбендә уҡый, унда үҙенә  шәхси эт — Джульбарсты һайлай. [[1943 йыл]]дың майында «Ҡыҙыл йондоҙҙа»  уҡыуҙы тамамлағандан һуң, Калинин фронтына китә. Хәрби техник Волкацты  минаһыҙлатыуҙың 37-се айырым батальонының  дрессировкалаусы-минерҙар  взводы командиры итеп тәғәйенләйҙәр.

Ошонда уҡ, фронтта, Дина Волкац минаһыҙлатыуҙың 37-се айырым батальоны командиры Александр Мазоверға кейәүгә сыға.

«Тәрәндә ятҡан миналарҙы һәм тарттырғыс ғәмәлдәге миналарҙы эҙләү буйынса»  мина эҙләүсе эттәрҙе әҙерләүе өсөн взвод командиры Волкац  [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены]] менән бүләкләнә (1944)&lt;ref name=&quot;Память&quot;/&gt;.

== Эттәр ==
Динаның шәхси эте Джульбарс була. Ул уны хәрби эттәр аҫраусылыҡ мәктәбендә уҡыған сағында һайлап ала. Уның был һайлауына бүлек начальнигы былай тип һорай: {{Цитата|һәйбәтерәк эт һайлап булмай инеме. Ниндәй билдәләренә ҡарап уны һайланығыҙ?
-Күҙҙәренә ҡарап}}
Дина Волкац беренсе диверсант этте, Динаны,  үҙе өйрәтә&lt;ref&gt;[http://fisinter.ru/~ain/osdg1/t3/pautov_va.pdf В. А. Паутов, «Дина»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160423125626/http://fisinter.ru/~ain/osdg1/t3/pautov_va.pdf |date=2016-04-23 }}&lt;/ref&gt;. Овчарка Дина Белоруссияла рельс һуғышында шартлатҡыстар менән йөктө туранан -тура паровоз тәгәрмәстәре аҫтына һөйрәп индерә, шулай итеп дошман эшелонын яр аҫтына ебәрә. Шунан эт инструкторына әйләнеп ҡайта.

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==

* Светлана Гладыш, «Гражданская специальность — актриса»
* «Минно-розыскные собаки на фронтах Великой Отечественной войны»
* Ф. М. Лужков, «Служебные собаки и их применение»
* «Твой друг». Сборник по собаководству (составитель — К. Б. Глиер)
* {{Публикация|книга|автор=|заглавие=Собаки на фронтах Великой Отечественной|ссылка=|ответственный=Гладыш С.Д|место=М.|издательство=Кучково поле|год=2012|isbn=978-5-9950-0235-2|ref=}}

== Һылтанмалар ==

* [http://www.russian-globe.com/N97/Shteinberg.PesNaKiteleStalina.htm Марк Штейнберг. «Пёс на кителе Сталина, или Четвероногие спасатели»]
* [http://ruqueen.peoples.ru/military/dog/volkats/ Светлана Гладыш. «Биография Дины Волкац»]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} на сайте People’s History, ноябрь 2004
* [http://www.moslit.ru/nn/0615/12.htm Владимир Царёв. «Дина и доктор минных наук Джульбарс»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071213060835/http://www.moslit.ru/nn/0615/12.htm |date=2007-12-13 }} «Московский литератор», 15 августа 2006
* [https://web.archive.org/web/20111016134200/http://zoobusiness.kiev.ua/cynological/24/ Забытые имена] Журнал «Зообизнес» (Украина), № 8, 2005
[[Категория:Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы ҡатын-ҡыҙҙар]]
[[Категория:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных]]
[[Категория:2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалерҙары]]
[[Категория:Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалерҙары]]
[[Категория:Мәскәүҙә вафат булғандар]]
[[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]]
[[Категория:Вафат булыу датаһы асыҡланмаған шәхестәр]]
[[Категория:1920 йылда тыуғандар]]</text>
      <sha1>qh2rbmpu5ogly44vpvuu4en1epg38vl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гәрәев Миңлеғол Миңгәрәй улы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>175559</id>
    <revision>
      <id>1305856</id>
      <parentid>1300892</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T04:10:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>31336</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1305856</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12132" sha1="irdl96y1id776xuafdinh73e0cbihwg" xml:space="preserve">{{Orphan|date=сентябрь 2021}}

{{Ук}}
'''Гәрәев Миңлеғол Миңгәрәй (Миңлегәрәй) улы''' ([[17 декабрь]] [[1913 йыл]] — ? [[октябрь]] [[1994 йыл]]) — [[Бөйөк Ватан һуғышы]] яугиры. [[112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы]]ның артиллерия-миномёт полкы штабы начальнигы, гвардия майоры. [[Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Ҡыҙыл Байраҡ]] (1942), 1-се (1943) һәм 2-се (1945) дәрәжә [[Ватан һуғышы ордены|Ватан һуғышы]] һәм [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены|Ҡыҙыл Йондоҙ]] (1943) ордендары кавалеры&lt;ref&gt;[http://112bkd.ru/index.php/component/content/article/13-lichnyj-sostav-divizii/bukva-g/511-gareev-minigul-mingareevich?Itemid=104 Электронный ресурс «Шаймуратовцы-воины 112 кавлерийской дивизии» Личный состав. Гареев Минигул Мингареевич]&lt;/ref&gt;. [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған уҡытыусыһы.

== Биографияһы ==
Миңлеғол Миңлегәрәй улы Гәрәев [[1913 йыл]]дың 17 декабрендә [[Өфө губернаһы]] [[Бәләбәй өйәҙе]]&lt;ref&gt;Хәҙер [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Дәүләкән районы]]&lt;/ref&gt; [[Хөсәйен (Дәүләкән районы)|Хөсәйен]] (башҡа сығанаҡтарҙа [[Иҫке Яппар]]) ауылында тыуған. Ата-әсәһен хәтерләмәй. Атаһы [[Беренсе донъя һуғышы]]нда һәләк була, әсәһе ташлап китә. Миңлеғол атаһы яҡлап апаһы һәм өләсәһе тәрбиәһендә үҫә&lt;ref&gt;[http://парус.дети/wp-content/uploads/2020/05/КНИГА-ПАМЯТИ.pdf Книга Памяти. Минигул Гареев. «ЦДТ Парус» Уфа-2020 г.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250411234242/https://xn--80a3aeej.xn--d1acj3b/wp-content/uploads/2020/05/%D0%9A%D0%9D%D0%98%D0%93%D0%90-%D0%9F%D0%90%D0%9C%D0%AF%D0%A2%D0%98.pdf |date=2025-04-11 }}&lt;/ref&gt;

1935 йылда [[Өфө ҡалаһы]]ның хәрби комиссариаты тарафынан [[Ҡыҙыл Армия]] сафына алына. 1937 йылда [[Ленинград]] артиллерия училищеһын тамамлай. Һуғыш башланыр алдынан [[Хабаровск крайы]]нда хеҙмәт иткән була. Йәш лейтенантты командование [[Новосибирск]] Хәрби академияһына уҡырға ебәрергә була, ләкин Миңлеғол Гәрәев һуғышҡа ебәреүҙәрен һорай.

112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы составында [[Волга]]нан алып [[Эльба]]ға тиклем һуғыш юлдарын үтә. Тәүҙә 313-сө кавлерия полкы батареяһының командир ярҙамсыһы, 101-се айырым атлы-артиллерия дивизионының 76 миллиметрлы орудие батареяһы командиры, артабан артиллерия-миномёт полкының штаб начальнигы итеп тәғәйенләнә. [[Советтар Союзы Геройы]] генерал-майор [[Белов Григорий Андреевич|Григорий Белов]] «Путь мужества и славы» китабында былай тип яҙа: {{Цитата|Иртәнсәк алғы һыҙыҡты тикшергәндә, асыҡ яланда саҡ ҡына ҡалҡыу урында батарея командиры лейтенант Миңлеғол Гәрәевтың яҡшы йәшеренгән күҙәтеү пунктына тап килдем,|}} — ти.

Генерал күҙәтеү пунктында бөтә нәмәнең уйланып эшләнеүе: телефонист һәм радистың урыны, иҫәпләү өсөн өҫтәл, ял итеү өсөн һикегә тиклем ҡуйылыуын билдәләй. Гәрәев генералды урын һәм ут нөктәләре менән ентекле таныштыра, уның һорауҙарына тыныс, ышаныслы итеп яуап бирә. Артабан Григорий Белов Гәрәевтың батареяһы һәр ваҡыт һуғышҡа әҙер булыуын, күрһәткән батырлығын тасуирлай. {{Цитата|Дошмандың көслө ут аҫтында Олым йылғаһы аръяғында фашистарҙың батареяһын юҡ итә, пехотаһына үлемесле ут аса, уның батареяһы ҡаршыһында гитлерсыларҙың тотош батальоны ерҙә ятып ҡала&lt;ref&gt;{{китап |автор=Григорий Белов |заглавие= «Путь мужества и славы» |место=Өфө |издательство= |год=1978 й |страницы=34-се б.}}&lt;/ref&gt;.|}} Григорий Белов дивизия менән командалыҡ иткәндә, Миңлеғол Гәрәевты полк штабы начальнигы итеп тәғәйенләйҙәр, уға майор хәрби дәрәжәһе бирелә.

== Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре ==
* [[Ҡыҙыл Байраҡ ордены]]&lt;ref&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie10689816/?backurl=%2Fheroes%2F%3Fadv_search%3Dy%26last_name%3DГареев%26first_name%3D Наградной лист Гареева Минигул Гареевича. Орден Красного Знамени]{{Недоступная ссылка|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; (1942)
* [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены]] (1943)
* 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1943)
* 2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1945)
* [[«Берлинды алған өсөн» миҙалы]] (1945)
* [[«1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы]]&lt;ref&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero101512852/? Наименование награды Гареева Минигул Мингареевича{{ref-ru}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210709203825/https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero101512852/ |date=2021-07-09 }}&lt;/ref&gt;(1945)
* Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған уҡытыусыһы

== Һуғыштан һуңғы яҙмышы ==
Миңлеғол Гәрәев һуғыштан һуң [[К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институты]]ның тарих-филология факультетын тамамлай. Хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Шишмә районы]] [[Суҡраҡлы]] һигеҙ йыллыҡ мәктәбендә [[урыҫ теле]] һәм [[Урыҫ әҙәбиәте|әҙәбиәте]], [[тарих]] фәндәре уҡытыусыһы булып эшләй.

== Ғаиләһе ==
Һуғышҡа тиклем өйләнгән, өс балаһы тыуған була. Һуғыштан һуң тағы дүрт балаға ғүмер бүләк итәләр. Өс ҡыҙы уҡытыусы һөнәрен һайлай. Данлыҡлы яугирҙың ырыуын ейән-ейәнсәрҙәре дауам итә.

== Әҙәбиәттә ==
[[Әхтәм Ихсан]] Башҡорт атлы дивизияһы хаҡында «Саҡма тояҡ аттарҙа» шәхси күҙәтеүҙәр һәм тарихи документтар нигеҙендә яҙылған китабында Миңлеғол Гәрәев тураһында ла яҙып китә:
{{Цитата|Бик ҙур дәрт һәм берҙәмлек менән артиллерия дивизионы фашистарҙың иҙмәһен иҙергә тотондо. Батарея командирҙарынан Миңлеғол Гәрәев, Георгий Шелабутин, Дмитрий Рябовтарҙың орудиелары танкыларға ҡаршы уттан ҡойма күтәрҙеләр. Миномёт батареялары гитлерсы пехотаны ергә түшәне&lt;ref&gt;{{китап |автор= Әхтәм Ихсан |заглавие=«Саҡма тояҡ аттарҙа» |место=Өфө |издательство=«Китап» |год=1995 й |страницы=52-се, 127-се б.б }}&lt;/ref&gt;.|}}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Һылтанмалар ==
* [http://112bkd.ru/index.php/component/content/article/13-lichnyj-sostav-divizii/bukva-g/511-gareev-minigul-mingareevich?Itemid=104 Электронный ресурс «Шаймуратовцы-воины 112-й кавалерийской дивизии» Личный состав. Гареев Минигул Мингареевич]{{ref-ru}}{{V|06|07|2021}}
* [https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie10689816/?backurl=%2Fheroes%2F%3Fadv_search%3Dy%26last_name%3DГареев%26first_name%3D Наградной лист Гареева Минигул Мингареевича. Орден Красного Знамени]{{Недоступная ссылка|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}{{V|06|07|2021}}
*[https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero101512852/ Наименование награды Гареева Минигул Мингареевича]{{Недоступная ссылка|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}{{V|06|07|2021}}
* {{китап |автор=Григорий Белов |заглавие= «Путь мужества и славы» |место=Өфө |издательство= |год=1978 й |страницы=34-се б.}}
* {{китап |автор= Әхтәм Ихсан |заглавие=«Саҡма тояҡ аттарҙа» |место=Өфө |издательство=«Китап» |год=1995 й |страницы=52-се, 127-се б.б }}
* [http://парус.дети/wp-content/uploads/2020/05/КНИГА-ПАМЯТИ.pdf Книга Памяти. Минигул Гареев.&quot;ЦДТ Парус&quot; Уфа-2020 г.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250411234242/https://xn--80a3aeej.xn--d1acj3b/wp-content/uploads/2020/05/%D0%9A%D0%9D%D0%98%D0%93%D0%90-%D0%9F%D0%90%D0%9C%D0%AF%D0%A2%D0%98.pdf |date=2025-04-11 }}

{{Портал|Башҡорт атлы дивизияһы}}
{{Башҡорт атлы дивизияһы}}

[[Категория:1913 йылда тыуғандар]]
[[Категория:Дәүләкән районында тыуғандар]]
[[Категория:1994 йылда вафат булғандар]]
[[Категория:Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалерҙары]]
[[Категория:Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалерҙары]]
[[Категория:1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалерҙары]]
[[Категория:2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалерҙары]]
[[Категория:«Берлинды алған өсөн» миҙалы менән наградланыусылар]]
[[Категория:«1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы менән бүләкләнеүселәр]]
[[Категория:112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугирҙары]]
[[Категория:Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар]]</text>
      <sha1>irdl96y1id776xuafdinh73e0cbihwg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дауытов Нәғим Яҡшығол улы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>175675</id>
    <revision>
      <id>1305857</id>
      <parentid>1282654</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T04:38:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>31336</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1305857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4075" sha1="gx9gxt8pvu2n73m9ozum89svon322f6" xml:space="preserve">{{Orphan|date=сентябрь 2021}}

{{Ук}}
'''Дауытов Нәғим Яҡшығол улы''' ([[12 декабрь]] [[1921 йыл]] — [[1986 йыл]]) — [[112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы]] яугиры, [[сержант]]. Педагог. I дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры (1985)&lt;ref name=&quot;Даутов&quot;&gt;[http://112bkd.ru/index.php/component/content/article/14-lichnyj-sostav-divizii/bukva-d/1353-dautov-nagim-yakshigulovich?Itemid=104 ДАУТОВ Нагим Якшигулович]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Память народа&quot;&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero94705998/ Память народа. Даутов Нагим Якшыгулович] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210709215612/https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero94705998/ |date=2021-07-09 }}&lt;/ref&gt;.

== Биографияһы ==
Дауытов Нәғим Яҡшығол улы [[1921 йыл]]дың 12 декабрендә хәҙерге [[Ишембай районы]] [[Юлдаш (Ишембай районы)|Юлдаш]] ауылында тыуа. Стәрлетамаҡ педагогия техникумын тамамлай. Һуғышҡа тиклем Юлдаш башланғыс мәктәбендә уҡытыусы булып эшләй. [[1941 йыл]]дың [[4 апрель|4 апрелендә]] Воскресенский районы военкоматы тарафынан хәрби хеҙмәткә алына&lt;ref name=&quot;Память народа&quot; /&gt;. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының [[Күсимов Таһир Тайып улы|Т. Т. Күсимов]] етәкселек иткән 275-се кавалерия полкында (58-се гвардия кавалерия полкында) хеҙмәт итә. Хәрби званиеһы — сержант. [[1943 йыл]]дың [[4 ғинуар]]ында дошман батареяһының урынын билдәләй, һәм ул юҡ ителә. Шул уҡ көндө автоматтан дошмандың һигеҙ һалдатын юҡ итә. Был ҡаһарманлығы [[«Батырлыҡ өсөн» миҙалы (СССР)|«Батырлыҡ өсөн» миҙалы]] менән баһалана&lt;ref name=&quot;Даутов&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Память народа&quot; /&gt;.

[[1943 йыл]]дың [[Февраль|февралендә]] йәрәхәтләнеп, госпиталгә эләгә.
 
Һуғыштан һуң Ишембай районы Юлдаш ауылы башланғыс мәктәп мөдире булып эшләй.

1986 йылда вафат була.
 
== Ғаиләһе ==
Ҡатыны — Факиһа Сәйфулла ҡыҙы (Кинйәкәй ауылынан). Балалары:  Назия, Рәйеф, Рәмзиә,Вәлимә, Нәйлә,Наиль, Фәниль.

== Наградалары ==
* I дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры (1985)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1943, 1944)
* [[«1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы]]
* юбилей миҙалдары

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Һылтанмалар ==
* [https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero94705998/ Память народа. Даутов Нагим Якшыгулович] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210709215612/https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero94705998/ |date=2021-07-09 }}{{ref-ru}}{{V|08|07|2021}}
* [http://112bkd.ru/index.php/component/content/article/14-lichnyj-sostav-divizii/bukva-d/1353-dautov-nagim-yakshigulovich?Itemid=104 ДАУТОВ Нагим Якшигулович]{{ref-ru}}{{V|08|07|2021}}
{{Тышҡы һылтанмалар}}
{{Портал|Башҡорт атлы дивизияһы}}
{{Башҡорт атлы дивизияһы}}

[[Категория:112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугирҙары]]</text>
      <sha1>gx9gxt8pvu2n73m9ozum89svon322f6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вәлиев Ғәлиулла Ғәлимулла улы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>175833</id>
    <revision>
      <id>1305852</id>
      <parentid>1243087</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T00:58:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>31336</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1305852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7754" sha1="dfocgieqv3k0oe4e3ptc93tajkqm7gs" xml:space="preserve">{{Orphan|date=сентябрь 2021}}

{{Ук}}
'''Вәлиев Ғәлиулла Ғәлимулла улы''' ([[1900 йыл]] — [[19 декабрь]] [[1978 йыл]]) — [[112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы]] яугиры. Ҡыҙыл Йондоҙ, III дәрәжә Дан ордены кавалеры&lt;ref name=&quot;Валеев&quot;&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero80156251/?backurl=%2Fheroes%2F%3Fadv_search%3Dy%26last_name%3DВалеев%26first_name%3DГалиулла%26middle_name%3DГалимуллович%26date_birth_from%3D1900%26static_hash%3D1f5153de86825aacce2c6dfcc698dcb5v2%26group%3Dall%26types%3Dpamyat_commander%3Anagrady_nagrad_doc%3Anagrady_uchet_kartoteka%3Anagrady_ubilein_kartoteka%3Apdv_kart_in%3Apdv_kart_in_inostranec%3Apamyat_voenkomat%3Apotery_vpp%3Apamyat_zsp_parts%3Akld_ran%3Akld_bolezn%3Akld_polit%3Akld_upk%3Akld_vmf%3Apotery_doneseniya_o_poteryah%3Apotery_gospitali%3Apotery_utochenie_poter%3Apotery_spiski_zahoroneniy%3Apotery_voennoplen%3Apotery_iskluchenie_iz_spiskov%3Apotery_kartoteki%3Asame_doroga%26page%3D1%26grouppersons%3D1&amp;search_view_id=podvigchelovek_nagrazhdenie31562305 Валеев Галиулла Галимулленович]&lt;/ref&gt;

== Биографияһы ==
Ғәлиулла Ғәлимулла улы Вәлиев [[1900 йыл]]да хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]] [[Миәкә районы]]ның [[Ҡырғыҙ-Миәкә]] ауылында тыуа.&lt;br&gt;
Ауыл мәктәбендә ни бары ике йыл ярым ғына белем ала. 1919 йылдың авгусында Ҡыҙыл Армия сафына алына. Хәрби хеҙмәттә саҡта, Пенза ҡалаһында 9 айлыҡ кавалеристар курсы үтә, һуңынан тағы Ҡазанда 9 айлыҡ курстарҙа уҡый.&lt;br&gt;
1919—1921 йылдарҙа Граждандар һуғышында йөрөй, 1-се атлылар Армияһы составында аҡ поляктарҙы тар-мар итеүҙә ҡатнаша, шулай уҡ Урта Азияла баҫҡынсыларға ҡаршы көрәшә. Һаулығы ҡаҡшау сәбәпле, 1923 йылда демобилизациялана. Район халыҡ судында эшләй, артабан Мәнәүезтамаҡта суд секретары була.&lt;br&gt;
1931 йылда Башнаркоматта 6 айлыҡ курстар тамамлай. 1931—1938 йылдарҙа Ҡрнашаҡ һәм Ялан-Ҡатай райондарында прокурор була.&lt;br&gt;
1938 йылда репсессиялана һәм 1939 йылда ирекккә сығарыла.&lt;br&gt;
1939—1941 йылдарҙа Ҡырғыҙ-Миәкә ВКП(б) район комитетының 1-се секретары ярҙамсыһы булып эшләй.&lt;br&gt;
1941—1942 йылдарҙа райондың промкомбинат директоры вазифаһын башҡара. Шул осорҙа урындағы ойошма фронт өсөн кәрәкле әйберҙәр етештерә: ҡыҫҡа тундар, һырмалар, ҡолаҡсынлы бүректәр тегелә, быймалар, сабаталар, сана һәм ҡамыт-дуғалар әҙерләнә.

== Хәрби юлы ==
1943 йылдың декабрендә Ғәлиулла Вәлиев Бөйөк Ватан һуғышына алына һәм 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы составында һуғышҡа инә. Ворошиловоград ҡалаһын азат итеүҙә, Днепр йылғаһы аша сығып, Варшаваны алыуҙа ҡатнаша, дошманды ҡыуып, Берлинғаса барып етә. Яу мәлендә яралана. Фронтта тәүҙә ябай уҡсы (атыусы), артабан КП 58-се гвардияла элемтәсе, ә 1944—1945 йылдарҙа миномет батареяһында зарядлаусы була.&lt;br&gt;
1943 йылдың 16 сентябрендә «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән наградлана — Ворошиловоград янында, йәғни Петровка ауылы эргәһендәге атака мәлендә пулеметтан 15 немец һалдатын һәм бер мотоциклды юҡ итә. Шулай уҡ 1943 йылдың октябрендә III дәрәжә Дан ордены менән бүләкләнә.&lt;br&gt;
Яҡташыбыҙҙы наградаға тәҡдим ителгән документта түбәндәге юлдар килтерелә: «Баш ефрейтор Вәлиев башҡаларға ҡаһарманлыҡ һәм батырлыҡ өлгөһө күрһәтеп, командованиеның ҡушҡандарын һәр саҡ намыҫ менән үтәне…» 1945 йылдың 20 ғинуарында Польшаның Варто ауылы эргәһендә Вәлиев Ғәлиулла дүрт минометсы менән 17 немец һалдатын юҡ итә, улар беҙҙең һуғыш кәрәк-яраҡтары тейәлгән транспортҡа һөжүм иткән була. Уның Беҙҙең һуғыш припастары ҡотҡарыла. Вәлиев Ғәлиулла 1945 йылда демобилизациялана.

== Һуғыштан һуңғы йылдарҙағы эшмәкәрлеге ==
Тыуған яғына ҡайтҡас, Ғәлиулла Ғәлимулла улы райсоветта ауыл хужалығы бүлеге урынбаҫары итеп тәғәйенләнә. 1951—1957 йылдарҙа — Сталин исемендәге колхоз рәйесе. 1957 йылдан — ауыл Советы рәйесе вазифаһын биләй. 1960 йылда хаҡлы ялға сыға. 1978 йылда вафат була.

== Наградалары ==
* [[Ҡыҙыл Байраҡ ордены]] (1943)&lt;ref name=&quot;Валеев&quot; /&gt;
* III дәрәжә Дан ордены (6 февраль 1945)&lt;ref name=&quot;Валеев&quot; /&gt;
* [[«Батырлыҡ өсөн» миҙалы (СССР)|«Батырлыҡ өсөн» миҙалы]] (16 сентябрь 1943) миҙалы&lt;ref name=&quot;Валеев&quot; /&gt;
* [[«1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы]]&lt;ref name=&quot;Валеев&quot; /&gt;.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* {{китап |автор=Р. К. Килеева |заглавие=Славные миякинцы 112-ой кавалерийской дивизии |место= Уфа|издательство=АН РБ Гилем |год=2011 |страницы= 15-17|страниц=}}

== Һылтанмалар ==
* [https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero80156251/ Валеев Галиулла Галимулленович] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210709211543/https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero80156251/ |date=2021-07-09 }}{{ref-ru}}{{V|06|07|2021}}
* [https://1418museum.ru/heroes/29299101/ ВАЛЕЕВ ГАЛИУЛЛА ГАЛИМУЛЛЕНОВИЧ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210607144221/https://1418museum.ru/heroes/29299101/ |date=2021-06-07 }}

[[Категория:Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалерҙары]]
[[Категория:Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар]]
[[Категория:112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугирҙары]]
[[Категория:Дан ордены кавалерҙары]]</text>
      <sha1>dfocgieqv3k0oe4e3ptc93tajkqm7gs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вәхитов Ғәли Хәйрулла улы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>175937</id>
    <revision>
      <id>1305855</id>
      <parentid>1302970</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T01:21:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>31336</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1305855</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5648" sha1="m5iefcbamfgjxwf77y3ed7miie6qilt" xml:space="preserve">{{Orphan|date=сентябрь 2021}}

{{Ук}}
'''Вәхитов Ғәли Хәйрулла улы''' ({{lang-ru|Гали Хайруллович, Галей Хайруллович, Гали Хайруллич}} ([[1903]] — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, 275-се кавалерия полкының 1-се эскадроны командиры. Өлкән лейтенант. [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены]] кавалеры (1942, 1946)&lt;ref name=&quot;Учетно-послужная картотека. Вахитов Галий Хайруллович&quot;&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero85198103/ Учетно-послужная картотека. Вахитов Галий Хайруллович] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211017123208/https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero85198103/ |date=2021-10-17 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Орден Красной Звезды. Вахитов Галей Хайруллович. 1946&quot;&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie80076147/ Орден Красной Звезды. Вахитов Галей Хайруллович. 1946] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211017123210/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie80076147/ |date=2021-10-17 }}&lt;/ref&gt;.

== Биографияһы ==
Ғәли Вәхитов [[1903 йыл]]да [[Стәрлетамаҡ]] ҡалаһында тыуған. 1919—1920, 1925—1933, 1941 йыл декабренән 1945 йылдың октябренә тиклем армияла хеҙмәт итә. Ҡариҙел район военкоматы тарафынан хәрби хеҙмәткә саҡырылған. [[Күсимов Таһир Тайып улы|Т. Т.Күсимовтың]] 275-се кавалерия полкы 1-се эскадроны командиры (китаптарҙа уны Вәли Вәхитов, 3-сө эскадрон командиры тип тә атайҙар). Исеме төрлөсә яҙылған. Мәҫәлән, 1942 йыл 17 декабрендәге Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән бүләкләү тураһындағы бойороҡта ул Гали Хайруллич тип яҙылған. Хәрби хеҙмәтен тамамлау тураһындағы яҙыуҙарҙа ла айырма бар.

[[1942 йыл]]дың 20 ноябрендә ҡаты яраланып, госпиталгә эләгә (№ 3661, [[Ташкент]]).

1945 йылдың 13 июлендәге наградной листта 2-се дәрәжә Ватан һуғышы орденына лайыҡлы тип яҙылған&lt;ref name=&quot; Наградной лист Вахитова Г.Х.&quot;&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie80076147/ Наградной лист Вахитова Г. Х.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211017123210/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie80076147/ |date=2021-10-17 }}&lt;/ref&gt;.

Һуғыштан һуң 1945 йылдың октябренә тиклем 1-се запас кавалерия полкының 2-се зкп эскадрон командиры ярҙамсыһы була.

1945 йылдың 20 октябрендә армиянан демобизациялана.

== Наградалары ==
* [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены]]&lt;ref name=&quot;Орден Красной Звезды Вахитова Г.Х.1942&quot;&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-nagrada_kartoteka1011088498/ Орден Красной Звезды Вахитова Г. Х.1942 ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210610105149/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-nagrada_kartoteka1011088498/ |date=2021-06-10 }}&lt;/ref&gt;
* [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены]]&lt;ref name=&quot;Орден Красной Звезды. Вахитов Галей Хайруллович.1946 г.&quot;&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie80076147/ Орден Красной Звезды. Вахитов Галей Хайруллович.1946 г. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211017123210/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie80076147/ |date=2021-10-17 }}&lt;/ref&gt;
* [[Хәрби хеҙмәттәре өсөн]] (1946)&lt;ref name=&quot;За боевые заслуги.Вахитов Галей Хайрулович&quot;&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie1561205488/ За боевые заслуги. Вахитов Галей Хайрулович]{{Недоступная ссылка|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}
 
== Һылтанмалар ==
* [http://112bkd.ru/index.php/component/content/article/12-lichnyj-sostav-divizii/bukva-v/476-vakhitov-gali-khajrullovich?Itemid=104 Шаймуратовцы. Вахитов Гали Хайруллович]{{ref-ru}}{{V|09|07|2021}}
* [https://pamyat-naroda.ru/heroes/kld-card_uchet_officer2550175/7 Книга Памяти. Вахитов Галей Хайруллович]{{Недоступная ссылка|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}{{V|09|07|2021}}
* [http://war.lib48.ru/images/doc/2019/golovy.pdf Башкирская гвардейская кавалерийская.с.16]

{{Тышҡы һылтанмалар}}
{{Портал|Башҡорт атлы дивизияһы}}
{{Башҡорт атлы дивизияһы}}

[[Категория:112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугирҙары]]</text>
      <sha1>m5iefcbamfgjxwf77y3ed7miie6qilt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вәхитов Зәйнулла Вәхит улы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>175942</id>
    <revision>
      <id>1305854</id>
      <parentid>1231347</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T01:16:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>31336</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1305854</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3269" sha1="3nqijtk8log44u2oxptgfgectyyb49n" xml:space="preserve">{{Orphan|date=сентябрь 2021}}

{{Ук}}

'''Вәхитов Зәйнулла Вәхит улы''' ([[1906 йыл]] — [[22 июль]] [[1942 йыл]]) — [[112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы]] яугиры, ҡыҙылармеец&lt;ref name=&quot; Вахитов Зайнулла Вахитович&quot;&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_donesenie51163170/ Память народа. Вахитов Зайнулла Вахитович] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210712103654/https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_donesenie51163170/ |date=2021-07-12 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ВАХИТОВ&quot;&gt;[http://112bkd.ru/index.php/component/content/article/12-lichnyj-sostav-divizii/bukva-v/16-vakhitov-zajnulla-vakhitovich?Itemid=104 Шаймуратовцы. ВАХИТОВ Зайнулла Вахитович]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Вахитов З. В.&quot;&gt;[https://1418museum.ru/heroes/19952709/ Вахитов З. В.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210610123817/https://1418museum.ru/heroes/19952709/ |date=2021-06-10 }}&lt;/ref&gt;.

== Биографияһы ==
Вәхитов Зәйнулла Вәхит улы [[1906 йыл]]да [[Башҡорт АССР-ы]]ның [[Ғафури районы]] [[Яугилде (Ғафури районы)|Яугилде]] ауылында тыуған. [[Ҡыҙыл Армия]] сафына Ғафури районы хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла&lt;ref name=&quot;ВАХИТОВ&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Вахитов З. В.&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Вахитов Зайнулла Вахитович&quot; /&gt;. [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда [[112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы]]ның 313-сө кавалерия полкында ҡылыссы булып хеҙмәт итә. [[1942 йыл]]дың 22 июлендә яуҙа һәләк була. Курск өлкәһенең Больше-Полянский районы [[Икенсе Тербуны|Икенсе Тербуны ауыл Советы]] [[Икенсе Тербуны]] ауылында ерләнгән&lt;ref name=&quot;ВАХИТОВ&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Вахитов Зайнулла Вахитович&quot; /&gt;.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Сығанаҡтар ==
* [https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_donesenie51163170/ Память народа. Вахитов Зайнулла Вахитович] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210712103654/https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_donesenie51163170/ |date=2021-07-12 }}{{ref-ru}}{{V|12|07|2021}}
* [http://112bkd.ru/index.php/component/content/article/12-lichnyj-sostav-divizii/bukva-v/16-vakhitov-zajnulla-vakhitovich?Itemid=104 Шаймуратовцы. ВАХИТОВ Зайнулла Вахитович]{{ref-ru}}{{V|12|07|2021}}
* [https://1418museum.ru/heroes/19952709/ Вахитов З. В.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210610123817/https://1418museum.ru/heroes/19952709/ |date=2021-06-10 }}

{{Портал|Башҡорт атлы дивизияһы}}
{{Башҡорт атлы дивизияһы}}

[[Категория:112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугирҙары]]</text>
      <sha1>3nqijtk8log44u2oxptgfgectyyb49n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вәлиев Баҡый Вәли улы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>175961</id>
    <revision>
      <id>1305851</id>
      <parentid>1103311</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T00:53:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>31336</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1305851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6539" sha1="3v5pw937ojn9utafmt3xynmft1wzkxm" xml:space="preserve">{{Orphan|date=сентябрь 2021}}
{{Ук}}
'''Вәлиев Баҡый Вәли улы''' ([[28 декабрь]] [[1916 йыл]] — [[2007 йыл]]) — [[112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы]] яугиры. 58-се гвардия кавалерия полкы разведка взводы командиры. Гвардия лейтенанты. 1943 йылдың февралендәге дошман тылына рейдтан дивизия байрағын алып сыҡҡан. I (1985) һәм II дәрәжә (1943) [[Ватан һуғышы ордены|Ватан һуғышыы]],  [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены]] (1944) кавалеры.

== Биографияһы ==
Баҡый Вәли улы Вәлиев [[1916 йыл]]дың 28 декабрендә [[Баймаҡ районы]] [[Үрге Таулыҡай]] ауылында тыуған. 1937 йылдың 10 ноябрендә Баймаҡ (Йылайыр тигән яҙыу ҙа осрай) РВК тарафынан армияға алына. [[1937 йыл]]дан [[1944 йыл]]дың 11 апреленә тиклем [[Ҡыҙыл Армия]] сафында хеҙмәт итә&lt;ref&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero100731225/ Сведения о личном составе. Валеев Бакий Валеевич] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210709185718/https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero100731225/ |date=2021-07-09 }}&lt;/ref&gt;. [[Совет-фин һуғышы (1939—1940)|Совет-фин һуғышы]]нда (1939—1940) ҡатнаша.

[[112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы]]ның [[Таһир Күсимов]] етәкселек иткән 275-се кавалерия полкы (58-се гвардия кавалерия полкы) разведка взводы командиры.

[[1943 йыл]]дың 10 — 23 февралендә дошман тылына, [[Дебальцево]] станцияһы янына яһаған рейдтан сыҡҡанда уға дивизия командиры [[Шайморатов Миңлеғәле Минһажетдин улы|Миңлеғәле Шайморатов]] дивизия байрағын ҡамауҙан алып сығырға бойора{{ЫС юҡ|9|07|2021}}. Баҡый Вәлиев был бойроҡто теүәл үтәй һәм дивизия байрағы дошман ҡулына эләкмәй, дивизия хәрби берәмек булараҡ һаҡланып ҡала.

[[1944 йыл]]дың 11 апрелендәге [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены]] менән бүләкләү тураһында бойороҡта Овадное өсөн барған алышта ПТР-ҙан дошмандың танкыларға ҡаршы пушкаларына үҙе атып, эштән сығарҙы, бер нисә дошман һалдатын юҡ итте тиелә.

Баҡый Вәлиев дивизияла ҡурайсы булараҡ та билдәле була. Көслө дошман уты аҫтында [[Днепр]]ҙы сыҡҡанда ул ҡурайын юғалта. Полк командиры Таһир Күсимов быға ныҡ ҡайғыра һәм уға яңынан ҡурай яһарға ҡуша. Бәреп төшөрөлгөн дошман самолетының еҙ көпшәһенән Баҡый Вәлиев яңы ҡурай яһап ала. Ауыр алыштарҙан һуң Дон буйында ялға туҡтағас, Ғайфулла Сарбаев ҡурай тарта, ә Баҡый Вәлиев үҙе сығарған йырҙы йырлай&lt;ref&gt;[http://borgo.ucoz.ru/load/muzyka/kuraj/valeev_bakij/11-1-0-397 Бакий Валиев. Курай ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://vk.com/wall-37096307_8882 Ҡурайсы Баҡый Вәлиев. Фото]&lt;/ref&gt;.

1944 йылдың 31 авгусында яралы булыу сәбәпле демобилизациялана. Һуғыштан һуң Сибай ҡалаһында йәшәй.

[[2007 йыл]]да [[Сибай]] ҡалаһында вафат булған.

== Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре ==
* [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены]] (1944)&lt;ref name=&quot;Документы о награждении&quot;&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero100731225/ Документы о награждении. Валеев Бакий Валеевич] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210709185718/https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero100731225/ |date=2021-07-09 }}&lt;/ref&gt;
* II дәрәжә [[Ватан һуғышы ордены]] (1943)&lt;ref name=&quot;Документы о награждении&quot; /&gt;
* I дәрәжә [[Ватан һуғышы ордены]] (1985)&lt;ref name=&quot;Документы о награждении&quot; /&gt;
* [[«1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы]]&lt;ref name=&quot;Документы о награждении&quot; /&gt;
* [[«1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында фиҙакәр хеҙмәте өсөн» миҙалы]]&lt;ref name=&quot;Документы о награждении&quot; /&gt;.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* [http://112bkd.ru/index.php/component/content/article/12-lichnyj-sostav-divizii/bukva-v/214-valeev-bakij-valeevich?Itemid=104 Шаймуратовцы. ВАЛЕЕВ Бакий Валеевич]{{ref-ru}}{{V|09|07|2021}}
* [http://sibay-museum.ru/%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%B5%D0%B2-%D0%B1%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D0%B9-%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87/ Валеев Бакий Валеевич]
* [https://www.bashinform.ru/articles/122594/ Знамя башкирской кавалерийской дивизии по эстафете передается городм и районам Зауралья]
* [https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero100731225/ Сведения о личном составе. Валеев Бакий Валеевич] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210709185718/https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero100731225/ |date=2021-07-09 }}{{ref-ru}}{{V|09|07|2021}}
{{Тышҡы һылтанмалар}}
{{Портал|Башҡорт атлы дивизияһы}}
{{Башҡорт атлы дивизияһы}}

[[Категория:112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугирҙары]]</text>
      <sha1>3v5pw937ojn9utafmt3xynmft1wzkxm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Зарипов Ғәбделхәй Әхәт улы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>176157</id>
    <revision>
      <id>1305893</id>
      <parentid>1285125</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T10:53:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>31336</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1305893</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8534" sha1="m2rv718nlyj0vnfj5iokts2wcnh1pgh" xml:space="preserve">{{Orphan|date=сентябрь 2021}}
{{ФШ|Зарипов}}
{{Ук}}
'''Зарипов Ғәбделхай Әхәт улы''' ([[27 август]] [[1923 йыл]] — [[24 апрель]] [[2020 йыл]]) — [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы. [[112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы]] яугиры, рядовой&lt;ref name=&quot;Зарипов&quot;&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero81050602/ Зарипов Габдулхай Ахатович] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210624200427/https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero81050602/ |date=2021-06-24 }}{{ref-ru}}{{V|06|07|2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;БП&quot;&gt;[https://www.moypolk.ru/soldier/zaripov-gabdulhay-ahatovich Зарипов Габдулхай Бесмертный полк]&lt;/ref&gt;. 2-се дәрәжә [[Ватан һуғышы ордены|Ватан һуғышы]] һәм [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены|Ҡыҙыл Йондоҙ]] ордендары кавалеры.

== Биографияһы ==
Ғәбделхай Әхәт улы Зарипов 1923 йылдың 27 авгусында [[Башҡорт АССР-ы]]ның [[Мишкә районы]] [[Татарбай]] ауылында игенсе ғаиләһендә тыуа,  1930 йылда Татарбай башланғыс мәктәбенең 1-се класына уҡырға инә.

Ғәбделхәй Зарипов Ҡыҙыл Армия сафына 1941 йылдың авгусында Мишкә районы хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла&lt;ref&gt;[https://resbash.ru/articles/cotsium/Ushyol-voevat-desantnikom-vernulsya-verhom-na-kone-135698/ Ушёл воевать десантником, вернулся верхом на коне] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210614170056/https://resbash.ru/articles/cotsium/Ushyol-voevat-desantnikom-vernulsya-verhom-na-kone-135698/ |date=2021-06-14 }}&lt;/ref&gt;{{ref-ru}}{{V|06|07|2021}}&lt;ref&gt;[http://112bkd.ru/index.php/component/content/article/17-lichnyj-sostav-divizii/bukva-z/1388-zaripov-gabdulkhaj-akhatovich?Itemid=104 Зарипов Габдулхай Ахатович.112bkd]&lt;/ref&gt;{{ref-ru}}{{V|06|07|2021}}&lt;ref name=&quot;Зарипов&quot; /&gt;. Башта район үҙәге Мишкәлә уларҙы өс көн тоталар: һуғыш режимына, винтовканан атырға, сетерекле хәлдәрҙән сығырға өйрәтәләр.
Ғәбделхай Әхәт улы һауа-десант ғәскәрҙәрендә хеҙмәт итә. Десантсылар полкында ул разведчик була. Мәскәү тирәһендәге һуғыштарҙа ҡатнаша. 1942 йылдың йәйендә һауа-десант дивизияһын 41-се уҡсы гвардия дивизияһына ҡушып, Сталинград ҡалаһы биләмәһенә ебәрәләр&lt;ref name=&quot;Орден&quot;&gt;[https://www.bashinform.ru/news/1417547-orden-shaymuratova-vruchen-veteranu-vov-kotoryy-posle-raneniya-voshel-v-sostav-bashkavdivizii/ Орден Шаймуратова вручен ветерану, который после ранения вошел в состав Башкавдивизии]&lt;/ref&gt;{{ref-ru}}{{V|06|07|2021}}. Шулай бер разведка барышында Ғәбделхәй Зариповтың отряды фашистарға эләгә. 28 һалдаттың һигеҙе генә әйләнеп ҡайта ала. Ғәбделхәй Әүхәт улы ҡаты яралар менән госпиталгә эләгә. Ун һигеҙе лә тулып өлгөрмәгән егетте дауаланырға тыуған яғына ҡайтаралар. Әммә өйҙә ятыу уға тынғылыҡ бирмәй, ул тағы ла военкомат юлын тапай. 1943 йылда уны данлыҡлы 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының Туймазы станцияһындағы запас полкына ебәрәләр. Һигеҙ айҙан егет сапер батальоны составында фронтҡа ебәрелә. Башҡорт кавалерия дивизияһы составында Ғәбделхәй Әхәт улы Белоруссия, Польша, Варшаваны фашистарҙан азат итеүҙә ҡатнаша. Бранденбург, Белград, Трептов, Каммин, Гюльцов, Плате, Берлин тирәһендәге яуҙарҙа батырлыҡ күрһәтә. Шулай уҡ Висла, Одер, Варта, Көньяҡ Буг йылғаларын, Освенцим концлагерын азат итеүҙә ҡатнаша. Күп тапҡыр хәрби операцияларҙа була&lt;ref name=&quot;Йәнтөйәк&quot;&gt;[https://askinskajanov-b.rbsmi.ru/articles/b-y-k-e-e-g-75-yyl/Shaymoratov-vari-i-259709/?sphrase_id=104620 Шайморатов вариҫы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210614170056/https://askinskajanov-b.rbsmi.ru/articles/b-y-k-e-e-g-75-yyl/Shaymoratov-vari-i-259709/?sphrase_id=104620 |date=2021-06-14 }}&lt;/ref&gt;.

Һуғышты  Берлиндың үҙендә тамамлай. 1947 йылда ғына тыуған яғына ҡайта. «Рәфәнде» совхозында экспедитор булып эшләй.

== Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре ==
* [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены]]
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены
* [[«Батырлыҡ өсөн» миҙалы (СССР)|«Батырлыҡ өсөн» миҙалы]]
* «Хәрби уңыштары өсөн» миҙалы
* [[«Варшаваны азат иткән өсөн» миҙалы]]
* [[«Берлинды алған өсөн» миҙалы]]
* [[«1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы]]&lt;ref name=&quot;Зарипов&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;БП&quot;/&gt;
* генерал Шайморатов ордены (23 февраль 2020 йыл)&lt;ref name=&quot;БП&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Орден&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://glavarb.ru/rus/press_serv/novosti/130832.html Радий Хабиров вручил первые ордена генерала Шаймуратова] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210615034740/https://glavarb.ru/rus/press_serv/novosti/130832.html |date=2021-06-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Ғаилә хәле ==
Һуғыштан ҡайтҡас, ғаилә ҡора. 1965 йылдан Зариповтар ғаиләһе Кесе Нәкәрәк ауылында йәшәй. Тормош иптәше менән ете бала тәрбиәләп үҫтерәләр&lt;ref name=&quot;Йәнтөйәк&quot; /&gt;.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Видео ==
* [https://glavarb.ru/rus/press_serv/novosti/130832.html Радий Хабиров вручил первые ордена генерала Шаймуратова] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210615034740/https://glavarb.ru/rus/press_serv/novosti/130832.html |date=2021-06-15 }}&lt;br&gt;{{ref-ru}}{{V|06|07|2021}}
* {{YouTube|STbbIf6ekuo|logo=Орден генерала Шаймуратова - Зарипов Габдулхай Ахатович}}{{ref-ru}}{{V|06|07|2021}}
* https://yandex.ru/video/preview/?

== Сығанаҡтар ==
* [http://112bkd.ru/index.php/component/content/article/17-lichnyj-sostav-divizii/bukva-z/1388-zaripov-gabdulkhaj-akhatovich?Itemid=104 Зарипов Габдулхай Ахатович]{{ref-ru}}{{V|06|07|2021}}
* [https://rus.bashgazet.ru/obschestvo/7610-orden-shajmuratova-vruchen-veteranu-kotoryj-posle-ranenija-voshel-v-sostav-bashkavdivizii.html Газета Башҡортостан. Орден Шаймуратова вручен ветерану, который после ранения вошел в состав Башкавдивизии] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210709181358/https://rus.bashgazet.ru/obschestvo/7610-orden-shajmuratova-vruchen-veteranu-kotoryj-posle-ranenija-voshel-v-sostav-bashkavdivizii.html |date=2021-07-09 }}{{ref-ru}}{{V|06|07|2021}}
{{Портал|Башҡорт атлы дивизияһы}}
{{Башҡорт атлы дивизияһы}}

[[Категория:112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугирҙары]]
[[Категория:Генерал Шайморатов ордены кавалерҙары]]</text>
      <sha1>m2rv718nlyj0vnfj5iokts2wcnh1pgh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дәүләтбаев Тимербай Дәүләтбай улы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>176445</id>
    <revision>
      <id>1305878</id>
      <parentid>1046673</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T07:27:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>31336</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1305878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4651" sha1="2vs49c01b1wibnhwbe3uopbyplpgv4q" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Дәүләтбаев Тимербай Дәүләтбай улы''' ({{lang-ru|Давлетбаев Тимербай Давлетбаевич}}) (1903 йыл ― 4 август 1942 йыл) — [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы, ҡыҙылармеец&lt;ref name=&quot;Башкавдивизия&quot;&gt;[http://112bkd.ru/index.php/component/content/article/14-lichnyj-sostav-divizii/bukva-d/117-davletbaev-timerbay-davletbaevich?Itemid=104 ДАВЛЕТБАЕВ Тимербай Давлетбаевич. Шаймуратовцы]&lt;/ref&gt;. [[112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы]] 275-се кавалерия полкы 2-се эскадроны яугиры, ҡылыссы.

== Биографияһы ==
Тимербай Дәүләтбай улы Дәүләтбаев 1903 йылда [[Башҡортостан]]дың [[Илеш районы]] [[Тыпый]] ауылында тыуған&lt;ref name=&quot;Башкавдивизия&quot;&gt;&lt;/ref&gt;.
Һуғыш башланғас, БАССР-ҙың Илеш районы хәрби комиссариаты тарафынан [[Ҡыҙыл Армия]] сафына алынған. данлыҡлы [[112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы]]нда хеҙмәт итә, 275-се кавалерия полкының 2-се эскадронында ҡылыссы була. 1942 йылдың йәйендә [[Курск өлкәһе]]ндәге ҡаты алыштарҙа ҡатнаша, 4 август көнө һәләк була. Башта Оло Поляна районы [[Икенсе Тербуны]] ауылы янындағы ағаслыҡта ерләнә&lt;ref name=&quot;Память народа&quot;&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_zahoronenie260674527/ Документы о захоронении] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210709213217/https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_zahoronenie260674527/ |date=2021-07-09 }}&lt;/ref&gt;, һуңғараҡ Икенсе Тербуны ауылында булдырылған Туғанлыҡ ҡәберлегенә күсерелә&lt;ref name=&quot;Башкавдивизия&quot;&gt;&lt;/ref&gt;. «Память народа» сайтында яугирҙың тыуған ауылы Тыпыйҙа йәшәгән ҡатыны Дәүләтбаева Шәмсехаят күрһәтелгән&lt;ref name=&quot;Память народа&quot;&gt;&lt;/ref&gt;.

== Хәтер ==
1949—1950 йылдарҙа [[Липецк өлкәһе]]нең [[Икенсе Тербуны]] ауылында Башкавдивизияның 246 яугиры туғанлыҡ ҡәберендә ерләнә. Ҡәберлек өҫтөндә таш һәйкәл — дүрт ҡырлы киҫелгән пирамида ҡуйыла. [[1961 йыл]]дың 2 майынын 11 майына тиклем обелиск янында теҙ сүккән яугир скульптураһы ҡуйыла&lt;ref name=&quot;Вторые Тербуны&quot;&gt;[https://veteranrb.ru/v-lipetskoj-oblasti-otkryli-pamyatnik-voinam-112-j-bashkavdivizii/ В Липецкой области открыли памятник воинам 112-й Башкавдивизии]&lt;/ref&gt;. 2018 йылдың 10 ноябрендә Башҡорт милли-мәҙәни «Аҡ тирмә» төркөмө (Мәскәү) башланғысы менән Рәсәй Федерацияһы ҡарамағындағы Башҡортостан Республикаһы тулы хоҡуҡлы вәкиллеге ярҙамында ҡәберлектәге һәйкәл яңыртыла: гипсобетон статуя урынында Урал оҫталары ижад иткән бронза һалдат фигураһы ҡалҡа, яңы обелискиҙа дивизия атлыларының тулы исемлеге яҙылды&lt;ref name=&quot;Вторые Тербуны&quot; /&gt;.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* [http://112bkd.ru/index.php/component/content/article/14-lichnyj-sostav-divizii/bukva-d/117-davletbaev-timerbay-davletbaevich?Itemid=104 ДАВЛЕТБАЕВ Тимербай Давлетбаевич. Шаймуратовцы]{{ref-ru}}{{V|08|07|2021}}
* [https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero32011318/ Память народа. Давлетбаев Тимербай Давлетбаевич]{{Недоступная ссылка|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}{{V|08|07|2021}}
{{Портал|Башҡорт атлы дивизияһы}}
{{Башҡорт атлы дивизияһы}}
[[Категория:Илеш районы]]</text>
      <sha1>2vs49c01b1wibnhwbe3uopbyplpgv4q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дәүләтбаев Һиҙиәт Сибәғәт улы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>176448</id>
    <revision>
      <id>1305879</id>
      <parentid>1171940</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T07:31:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>31336</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1305879</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3518" sha1="44jggvgmrkr2hhn72l75nvo1488qlv0" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Дәүләтбаев Һиҙиәт Сибәғәт улы''' ({{lang-ru|Давлетбаев Хидият Сибагатович}}) ([[1 ғинуар]] [[1921 йыл]] — [[1997 йыл]]) — [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы, рядовой. [[112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы]] яугиры&lt;ref name=&quot;Башкавдивизия&quot;&gt;[http://112bkd.ru/index.php/component/content/article/14-lichnyj-sostav-divizii/bukva-d/245-davletbaev-khidiyat-sibagatovich?Itemid=104 ДАВЛЕТБАЕВ Хидият Сибагатович. Шаймуратовцы]&lt;/ref&gt;. [[Ватан һуғышы ордены|II дәрәжә Ватан һуғышы ордены]] (1985) кавалеры&lt;ref&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_yubileinaya_kartoteka1514606734/ Документы о награждении]{{Недоступная ссылка|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== Биографияһы ==
Һиҙиәт Сибәғәт улы Дәүләтбаев 1921 йылдың 1 ғинуарында [[Башҡортостан]]дың [[Баймаҡ районы]] [[Үрге Мәмбәт]] ауылында тыуған. Һуғыш башланғас, 1941 йылда БАССР-ҙың Баймаҡ районы хәрби комиссариаты тарафынан [[Ҡыҙыл Армия]] сафына алына. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһында хеҙмәт юлын үтә, зенит пулеметсыһы була. Һуғыштан тыуған яҡтарына 1948 йылда ҡайта&lt;ref&gt;[https://baimaklib.ru/%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5/112-16-%D1%8F-%D0%B1%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%B8%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F-%D0%B3%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F-%D0%BA%D0%B0%D0%B2%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8/ Кавалеристы Баймакского района 112(16) гвардейской Башкирской кавалерийской дивизии, призванные Баймакским РВК.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210613112744/https://baimaklib.ru/%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5/112-16-%D1%8F-%D0%B1%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%B8%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F-%D0%B3%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F-%D0%BA%D0%B0%D0%B2%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8/ |date=2021-06-13 }}&lt;/ref&gt;.

== Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре ==
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985)
* Юбилей миҙалдары

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Сығанаҡтар ==
* ЦАМО шкаф 13, ящик 21

== Һылтанмалар ==
* [http://112bkd.ru/index.php/component/content/article/14-lichnyj-sostav-divizii/bukva-d/245-davletbaev-khidiyat-sibagatovich?Itemid=104 ДАВЛЕТБАЕВ Хидият Сибагатович. Шаймуратовцы]{{ref-ru}}{{V|08|07|2021}}
* [https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero97094994/ Память народа. Давлетбаев Хидият Сибагатович]{{Недоступная ссылка|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}{{V|08|07|2021}}
{{Портал|Башҡорт атлы дивизияһы}}
{{Башҡорт атлы дивизияһы}}
[[Категория:Баймаҡ районында тыуғандар]]</text>
      <sha1>44jggvgmrkr2hhn72l75nvo1488qlv0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дәүләтгәрәев Әхмәтгәрәй Дәүләтгәрәй улы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>176478</id>
    <revision>
      <id>1305880</id>
      <parentid>1284787</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T07:34:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>31336</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1305880</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3626" sha1="fw2np34a890buc0dy3duc3egotcdi54" xml:space="preserve">{{Orphan|date=сентябрь 2021}}

{{Ук}}
'''Дәүләтгәрәев Әхмәтгәрәй Дәүләтгәрәй улы''' ({{lang-ru|Давлетгареев Ахметгерей Давлетгареевич }}) ([[1901 йыл]] — [[1991 йыл]]) — [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы, ҡыҙылармеец&lt;ref name=&quot;Память народа&quot;&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/sm-person_doroga1119861/ Дорога Памяти] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210709214429/https://pamyat-naroda.ru/heroes/sm-person_doroga1119861/ |date=2021-07-09 }}&lt;/ref&gt;. [[112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы]] 313-сө кавалерия полкының пулеметсылар эскадроны отделениеһы командиры. [[Ватан һуғышы ордены|I дәрәжә Ватан һуғышы ордены]] (1985) кавалеры&lt;ref name=&quot;Память народа&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Башкавдивизия&quot;&gt;[http://112bkd.ru/index.php/component/content/article/14-lichnyj-sostav-divizii/bukva-d/28-mulkamanov-mulkabaev-asylbaj-murzabaevich?Itemid=104 ДАВЛЕТГАРЕЕВ Ахметгерей Давлетгареевич. Шаймуратовцы]&lt;/ref&gt;.

== Биографияһы ==
Әхмәтгәрәй Дәүләтгәрәй улы Дәүләтгәрәев 1901 йылда [[Башҡортостан]]дың [[Мишкә районы]] [[Бабай (Мишкә районы)|Бабай]] ауылында&lt;ref name=&quot;Память народа&quot; /&gt; тыуған. 1941 йылда БАССР-ҙың Мишкә районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына&lt;ref name=&quot;Память народа&quot; /&gt;. 112-се Башҡорт (1943 йылдан 16-сы гвардия Чернигов) кавалерия дивизияһында хеҙмәт итә, 313-сө кавалерия полкының пулеметсылар эскадроны отделениеһы командиры вазифаһын башҡара. Яу яланында күрһәткән батырлығы өсөн 1942 йылда «Батырлыҡ өсөн» миҙалына лайыҡ була.

1991 йылда вафат була&lt;ref name=&quot;Башкавдивизия&quot; /&gt;.

== Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре ==
* I дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1942)

== Сығанаҡтар ==
* Архив: ЦАМО; Фонд ист. информации: 33; Опись ист. информации: 682524; Дело ист. информации: 398

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
== Һылтанмалар ==
* [http://112bkd.ru/index.php/component/content/article/14-lichnyj-sostav-divizii/bukva-d/28-mulkamanov-mulkabaev-asylbaj-murzabaevich?Itemid=104 ДАВЛЕТГАРЕЕВ Ахметгерей Давлетгареевич. Шаймуратовцы]{{ref-ru}}{{V|08|07|2021}}
* [https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero94789010/ Память народа. Давлетгареев Ахметгарей Давлетгареевич]{{Недоступная ссылка|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}{{V|08|07|2021}}
{{Портал|Башҡорт атлы дивизияһы}}
{{Башҡорт атлы дивизияһы}}

[[Категория:Мишкә районында тыуғандар]]
[[Категория:112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугирҙары]]</text>
      <sha1>fw2np34a890buc0dy3duc3egotcdi54</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ермолаев Дмитрий Александрович</title>
    <ns>0</ns>
    <id>176518</id>
    <revision>
      <id>1305885</id>
      <parentid>1069251</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T09:15:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>31336</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1305885</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4965" sha1="49bz6vmzcryb8zlugemrawbp670ppcf" xml:space="preserve">{{Orphan|date=сентябрь 2021}}

{{Ук}}
'''Ермолаев Дмитрий Александрович''' ([[3 ноябрь]] [[1909 йыл]] — ? [[1980 йыл]]) — [[Бөйөк Ватан һуғышы]] яугиры, [[112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы]]ның административ-техник хеҙмәт гвардия подполковнигы. [[Ватан һуғышы ордены|I дәрәжә (1945) һәм II дәрәжә (1943) Ватан һуғышы]], ике тапҡыр [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены|Ҡыҙыл Йондоҙ орден]]дары кавалеры&lt;ref name=&quot;Шаймуратовцы-воины 112-й кавалерийской дивизии&quot;&gt;[http://112bkd.ru/index.php/component/content/article/15-lichnyj-sostav-divizii/bukva-e/646-ermolaev-dmitrij-aleksandrovich?Itemid=104 Личный состав. Ермолаев Дмитрий Александрович ]&lt;/ref&gt;.

== Биографияһы ==
Дмитрий Александрович Ермолаев 1909 йылдың 3 ноябрендә Башҡорт АССР-ының Өфө ҡалаһында тыуған. Өфө ҡалаһының хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына саҡырыла.112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының артиллерия-техник тәьмин итеү начальнигы булып хеҙмәт итә&lt;ref name=&quot;Шаймуратовцы-воины 112-й кавалерийской дивизии&quot; /&gt;

== Батырлығы ==

== Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре ==
* [[«Сталинградты обороналаған өсөн» миҙалы]] ([[1942]])
* [[Ватан һуғышы ордены|2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены]] (1943)
* [[Ватан һуғышы ордены|1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены]] (1945)
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены ([[1944]])&lt;ref&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_kartoteka1277764664/? Память Народа. Наградные документы Ермолаева Дмитрия Александровича{{ref-ru}}]{{Недоступная ссылка|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены ([[1947]])
* [[«1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы]] (1945)
* [[«Берлинды алған өсөн» миҙалы]] (1945)
* [[«Варшаваны азат иткән өсөн» миҙалы]] ()

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* [http://112bkd.ru/index.php/component/content/article/15-lichnyj-sostav-divizii/bukva-e/646-ermolaev-dmitrij-aleksandrovich?Itemid=104 Электронный ресурс «Шаймуратовцы-воины 112-й кавалерийской дивизии» Личный состав. Ермолаев Дмитрий Александрович]{{ref-ru}}{{V|07|07|2021}}
* [https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_kartoteka1277764664/? Память Народа. Наградные документы Ермолаева Дмитрия Александровича]{{Недоступная ссылка|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}{{V|07|07|2021}}
{{Портал|Башҡорт атлы дивизияһы}}
{{Башҡорт атлы дивизияһы}}

[[Категория:3 ноябрҙә тыуғандар]]
[[Категория:1909 йылда тыуғандар]]
[[Категория:Өфөлә тыуғандар]]
[[Категория:1940 йылда вафат булғандар]]
[[Категория:Өфөлә вафат булғандар]]
[[Категория:1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалерҙары]]
[[Категория:2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалерҙары]]
[[Категория:Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалерҙары]]
[[Категория:«Сталинградты обороналаған өсөн» миҙалы менән бүләкләнгәндәр]]
[[Категория:«1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы менән бүләкләнеүселәр]]
[[Категория:«Берлинды алған өсөн» миҙалы менән наградланыусылар]]
[[Категория:«Варшаваны азат иткән өсөн» миҙалы менән наградланыусылар]]
[[Категория:112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугирҙары]]
[[Категория:Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар]]</text>
      <sha1>49bz6vmzcryb8zlugemrawbp670ppcf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дәүләтов Фәрит Нәғим улы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>176858</id>
    <revision>
      <id>1305881</id>
      <parentid>1218670</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T07:34:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>31336</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1305881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5700" sha1="11c1lc6lslqnlbyo8eovkgwu5qnydmm" xml:space="preserve">{{Ук}}
{{фш|Дәүләтов}}
'''Дәүләтов Фәрит Нәғим улы''' (ҡайһы бер сығанаҡтарҙа — Әбделнәғим улы; [[26 май]] [[1924 йыл]] — ?) — [[Бөйөк Ватан һуғышы]] һәм педагогик хеҙмәт ветераны, капитан. [[Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Ҡыҙыл Байраҡ]], [[Ватан һуғышы ордены|1-се дәрәжә һәм 2-се дәрәжә Ватан һуғышы]] ордендары кавалеры&lt;ref name=&quot;Давлетов Фарит Абдулнагимович&quot;&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_kartoteka1425573799/ Память Народа. Наградные документы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211017080903/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_kartoteka1425573799/ |date=2021-10-17 }}&lt;/ref&gt;.

== Биографияһы ==
Фәрит Нәғим улы Дәүләтов 1924 йылдың 26 майында [[Башҡорт АССР-ы]] [[Бәләбәй кантоны]] (хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Дәүләкән районы]]) [[Бик-Ҡарамалы]] (ҡайһы бер документтарҙа [[Баҡса (Дәүләкән районы)|Баҡса]]) ауылында тыуған.

1941 йылда Дәүләкән хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына саҡырыла. Ҡыҫҡа ваҡытлы хәрби училищеға уҡырға ебәрелә. Лейтенант дәрәжәһендә 99-сы Ҡыҙыл Байраҡ орденлы уҡсылар дивизияһының 1-се дивизионы 473-сө артиллерия составында хәрби фельдшер булып хеҙмәт итә. [[Сталинград алышы|Сталинград]] янында һуғыш юлын башлап, [[Берлин]]ға тиклем барып етә. Рейхстагтың стенаһына үҙенең ҡултамғаһын яҙып ҡалдыра — «Гвардия капитаны Ф. Н. Давлетов».

[[1947 йыл]]да демобилизациялана, тыуған яғына әйләнеп ҡайта. [[Дәүләкән]] ҡалаһының 3-сө башҡорт мәктәбендә военрук һәм тарих фәне уҡытыусыһы булып эшләй. Оҙаҡ йылдар мәктәптең Ветерандар советын етәкләй&lt;ref&gt;{{китап |автор= Давлекановский район  |заглавие=«Наши славные педагоги» |место=Уфа |издательство=«Валькирия» |год=2016 г. |страницы=36 }}&lt;/ref&gt;.

== Батырлығы ==
Дәүләтов Фәрит Нәғим улы, гвардия медхеҙмәт лейтенанты,үҙ ғүмерен аямай, һуғыш яланында һалдат һәм офицерҙарға беренсе медицина ярҙамы күрһәткәне өсөн миҙал һәм ордендар менән бүләкләнә.1944 йылдың 23 мартында һуғыш яланында 12 һалдатҡа һәм офицерға беренсе ярҙам күрһәткәне һәм уларҙы ваҡытында эвакуациялағаны өсөн «Батырлыҡ өсөн» миҙалына лайыҡ була&lt;ref name=&quot;Давлетов Фарит Абдулнагимович&quot; /&gt;.

== Маҡтаулы исемдәре һәмбашҡа бүләктәре ==
* [[«Сталинградты обороналаған өсөн» миҙалы]] (1943)
* Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1945)
* [[Ватан һуғышы ордены|1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены]] (1945)
* [[Ватан һуғышы ордены|2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены]] (1986)
* [[«Батырлыҡ өсөн» миҙалы (СССР)|«Батырлыҡ өсөн» миҙалы]] (1944)
* [[«Берлинды алған өсөн» миҙалы]](1945)

== Шула уҡ ҡарағыҙ ==
* [[Дәүләкән]]
* [[Бик-Ҡарамалы]]

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* [https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_kartoteka1425573799/ Память Народа. Давлетов Фарит Абдулнагимович] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211017080903/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_kartoteka1425573799/ |date=2021-10-17 }}
* {{китап |автор= Давлекановский район  |заглавие=«Наши славные педагоги» |место=Уфа |издательство=«Валькирия» |год=2016 г. |страницы=36 }}
{{Портал|Шәхестәр}}

[[Категория:1924 йылда тыуғандар]]
[[Категория:Дәүләкән районында тыуғандар]]
[[Категория:Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалерҙары]]
[[Категория:1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалерҙары]]
[[Категория:2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалерҙары]]
[[Категория:«Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнгәндәр]]
[[Категория:«Берлинды алған өсөн» миҙалы менән наградланыусылар]]
[[Категория:Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар]]
[[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]]</text>
      <sha1>11c1lc6lslqnlbyo8eovkgwu5qnydmm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дәүләт (исем)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178800</id>
    <revision>
      <id>1305874</id>
      <parentid>1248547</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T06:55:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>31336</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1305874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6497" sha1="ihkakvwticaevi8ophepp9y9pjp41zv" xml:space="preserve">{{Ук}}

'''Дәүләт''' — [[Башҡорттар|башҡорт]] ир-ат исеме, башҡа [[Мосолмандар|мосолман халыҡтарында]] ла ҡулланыла. 
== Этимологияһы == 
Дәүләт исеме [[башҡорт теле|башҡорт теленә]] [[ғәрәп теле|ғәрәп теленән]] үҙләштерелгән, милек, мөлкәт, мал, байлыҡ; ил&lt;ref&gt;[[Сөләймәнова Резида Әхмәтйән ҡыҙы|Сулейманова Р. А.]] [https://kitaptar.bashkort.org/book/5016 Башкирско-русский словарь-справочник личных имен и фамилий.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180516203613/http://bashklip.ru/site/kitap/isembashklip_ru.pdf |date=2018-05-16 }} — Уфа, 2013. — 364 с. ISBN 978-5-91608-111-4.&lt;/ref&gt;; мәмләкәт, дәүләт; бәхет&lt;ref&gt;[[Күсимова Таңһылыу Хажим ҡыҙы|Күсимова Таңһылыу]]. [https://kitaptar.bashkort.org/book/431  Исемдәр донъяһында. Башҡорт исемдәре һүҙлеге, башҡорт һәм рус телдәрендә.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211005022417/https://kitaptar.bashkort.org/book/431 |date=2021-10-05 }} — [[Өфө]]: [[Башҡортостан китап нәшриәте]], 1991. — 192 бит.&lt;/ref&gt; мәғәнәһендә йөрөй.

== Билдәле кешеләр == 
[[Аритҡолов Дәүләт Шәһи улы]] [[5 май|(5 май]] [[1901 йыл]] — [[23 февраль]]  [[1943 йыл|1943 йыл)]] — [[Граждандар һуғышы]]нда ҡатнашҡан һәм [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда батырҙарса һәләк булған яугир.&lt;br&gt;

[[Абдулғәлимов Дәүләт Мәжит улы]] ({{lang-ru|Абдулгалимов Давлет Мажитович}}) ([[1907]]-) — [[112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы]]ның 60-сы гвардия кавалерия полкының ҡылыссыһы, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовой&lt;ref&gt;[http://112bkd.ru/index.php/component/content/article/10-lichnyj-sostav-divizii/bukva-a/306-abdulgalimov-davlet-mazhitovich?Itemid=104 Шаймуратовцы. Абдулгалимов Давлет Мажитович]&lt;/ref&gt;
== Фамилияла == 
[[Дәүләтов Бәкер Рәхим улы]] ([[23 май]] [[1915]], [[Өфө губернаһы]], [[Бәләбәй өйәҙе]], [[Иҫке Әмир]] ауылы — [[31 март]] [[1982]], Тажик [[Совет Социалистик Республикалар Союзы|СССР-ы]], Турсунзаде) — [[Бөйөк Ватан һуғышы]] яугиры. [[16-сы гвардия Чернигов кавалерия дивизияһы]]ның пулемёт расчеты командиры, гвардия өлкән сержанты. [[Советтар Союзы Геройы]] [[1944 йыл|(1944)]].&lt;br&gt;

[[Дәүләтов Әбдрәүеф Ғәни улы]] ([[27 март]] [[1916 йыл]] — [[27 октябрь]] [[1943 йыл]]) — [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда батырҙарса һәләк булған яугир-кавалерист, [[16-сы гвардия кавалерия дивизияһы]] 58-се гвардия кавалерия полкы пулемёт взводы командиры, гвардия лейтенанты. [[Советтар Союзы Геройы]] [[1944 йыл|(1944)]].&lt;br&gt;

[[Дәүләтов Ғәлим Абдулла улы]]; Ғәлим Дәүләди ([[9 апрель]] [[1936 йыл]] — [[15 апрель]] [[2016 йыл]]) — [[башҡорт]] шағиры, яҙыусы, тәржемәсе һәм журналист. [[1968 йыл]]дан [[СССР Яҙыусылар союзы]] ағзаһы. [[Чекмарёв Сергей Иванович|Сергей Чекмарёв]] һәм Булат Рафиҡов исемендәге премиялар лауреаты.&lt;br&gt;

[[Дәүләтов Фәрит Нәғим улы]] (ҡайһы бер сығанаҡтарҙа — Әбделнәғим улы; [[26 май]] [[1924 йыл]] — ?) — [[Бөйөк Ватан һуғышы]] һәм педагогик хеҙмәт ветераны, капитан. [[Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Ҡыҙыл Байраҡ]], [[Ватан һуғышы ордены|1-се дәрәжә һәм 2-се дәрәжә Ватан һуғышы]] ордендары кавалеры&lt;ref name=&quot;Давлетов Фарит Абдулнагимович&quot;&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_kartoteka1425573799/ Память Народа. Наградные документы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211017080903/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_kartoteka1425573799/ |date=2021-10-17 }}&lt;/ref&gt;.

== Ауылдар == 
[[Дәүләт (Асҡын районы)|Дәүләт]] ({{lang-ru|Давлятовка}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Асҡын районы]]ндағы ауыл.&lt;br&gt;

[[Дәүләт (Баймаҡ районы)|Дәүләт]] ({{lang-ru|Давлетово}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Баймаҡ районы]]ндағы ауыл.&lt;br&gt;

[[Дәүләт (Әбйәлил районы)|Дәүләт]] ({{lang-ru|Давлетово}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Әбйәлил районы]]ндағы ауыл.&lt;br&gt;

[[Дәүләт (Ҡариҙел районы)|Дәүләт]] ({{lang-ru|Давлятовка}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Ҡариҙел районы]]ндағы ауыл.
== Шулай уҡ ҡарағыҙ == 
[[Дәүләт]] — бер географик өлкәлә йәшәүсе [[халыҡ]]тың сәйәси берләшмәһе. Беренсе боронғо дәүләттәр [[Яҡын Көнсығыш]]та барлыҡҡа килә. Дәүләттең үҙ [[хөкүмәт]]е, халҡы һәм [[Баш ҡала|баш ҡалаһы]] була.&lt;br&gt;

[[Дәүләт (Платон)]] (грек телендә — Πολιτεία) — [[Платон]]дың китабы.
== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
== Сығанаҡтар ==
{{Исемдәр донъяһында}}
{{Аҙаштар исемлеге}}

[[Категория:Башҡорт ир-ат исемдәре]]</text>
      <sha1>ihkakvwticaevi8ophepp9y9pjp41zv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дробот Ольга Дмитриевна</title>
    <ns>0</ns>
    <id>183368</id>
    <revision>
      <id>1305859</id>
      <parentid>1243735</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T06:17:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>31336</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1305859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8892" sha1="crxh3oofhyc59wdiate0oi13mhbpu1m" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Дробот Ольга Дмитриевна''' ([[3 июль]] [[1962 йыл]]), [[тәржемә]]се. [[Скандинавия]] әҙәбиәте буйынса белгес.

== Биографияһы ==
Быуындан-быуынға килгән интеллигенттар ғаиләһендә тыуа. Өләсәһе — яҙыусы Дробот Галина Васильевна (1917-2009). Атаһы — Дробот Дмитрий Васильевич, ғалим-химик, Мәскәү дәүләт нәзәкәтле химик технологиялар университетының Һирәк һәм тарҡалған элементтар химияһы һәм технологияһы кафедраһы мөдире (1938 йылда тыуған). [[Мәскәү дәүләт университеты]]ның филология факультетын тамамлай (1984).

Филология фәндәре кандидаты (1990, диссертацияһы Норвегия яҙыусыһы Аксель Сандемуз ижадына арналған). Ибсендың «Ibsen in Translation» тигән яңы тәржемәләренең халыҡ-ара проектында ҡатнашыусы&lt;ref&gt;Ibsen in Translation http://www.hf.uio.no/is/english/research/projects/ibsen-in-translation/&lt;/ref&gt;.

Бер нисә йыл «Сит ил әҙәбиәте» журналының баш мөхәррире урынбаҫары. «Әҙәби тәржемә оҫталары» гильдия идараһы ағзаһы&lt;ref&gt;[http://www.lit-perevod.ru/index.php?page=5 Официальный сайт Гильдии «Мастера Литературного Перевода»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110403011213/http://www.lit-perevod.ru/index.php?page=5 |date=2011-04-03 }}&lt;/ref&gt;. Халыҡ-ара тәржемәселәр Федерацияһының нәфис әҙәби тәржемәселәре комитетының (ингл. Literary Translation Committee) даими ағзаһы булып тора&lt;ref&gt;[http://www.fit-ift.org/en/committ-literary.php International Federation of Translators] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100814133630/http://www.fit-ift.org/en/committ-literary.php |date=2010-08-14 }}&lt;/ref&gt;. Рәсәй ПЕН клубы ағзаһы. Мәскәү Яҙыусылар союзы ағзаһы. Норвегия әҙәбиәтен тәржемә итеүгә индергән өлөшө өсөн NORLA Халыҡ-ара тәржемә премияһы лауреаты (2007)&lt;ref&gt;[http://vlavochke.ru/people/translators/10322/ Ольга Дробот на сайте издательства «Лавочка детских книг»]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. 2014 йыл өсөн Мастер тәржемә премияһы лауреаты&lt;ref&gt;Премия Мастер http://www.colta.ru/news/5844&lt;/ref&gt;.

Ганс Кристиан Андерсен, Анрик Ибсен, Анна-Кат китаптары баҫылып сыға. Вестли, Эрленд Лу, Пер Петтерсон, Мария Парр, Рун Бельсвик, Кьелл Аскильдсен, Рой Якобсен, Эухен Шульгин, Ханна Эрставик, Ларс Соби Кристенсен, Стиан Холл, Гро Даль һәм башҡаларҙың китаптары Ольга Дробот тәржемәһендә рус телендә баҫылған.
[[Файл:Ольга_Дробот_и_Мария_Парр.jpg|мини|268x268пкс| Ольга Дробот һәм яҙыусы Мария Парр Каруанһарайҙа  Non/fiction  21-се Халыҡ-ара интеллектуаль  әҙәбиәт йәрминкәһендә.]]

== Баҫылып сыҡҡан әҫәрҙәре ==

* «Сочувствующий вам, мизантроп Аскильдсен» : Послесловие к сборнику произведений Х. Аскильдсена «Всё хорошо, пока хорошо».
* Детский мир Софии (о Юстейне Гордере). — «Семья и школа», 1999, № 4
* Убийство лишь заканчивает цепь событий — в книге Аксель Сандемусе. Оборотень — Прогресс-Традиция, 2004
* [https://web.archive.org/web/20150223070423/http://magazines.russ.ru/inostran/2005/11/ Норвежский номер журнала «Иностранная литература» 2005 № 11]
* Ibsen in Translation, или Опыт синхронизации переводческого процесса // Иностранная литература. — 2010. — № 12.
* [http://lib.1september.ru/?year=2011&amp;num=16 Объяснение в любви. Мария Парр и её книги.] Размышления переводчика — журнал «Библиотека в школе», 2011
* [http://www.bookind.ru/categories/cultureofpublishing/2445/ Перевод — это искусство.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220122013453/https://www.bookind.ru/categories/cultureofpublishing/2445/ |date=2022-01-22 }} — Книжная индустрия, 01.12.2014

== Ғаиләһе ==
[[Файл:Olga_Drobot_2011.jpg|мини|Ольга Дробот Мәскәүҙә 2-се Норвегия мәҙәниәте фестивале көндәрен асыу тантанаһында. Апрель 2011]]
Өләсәйе — Дробот Галина Васильевна (1917-2009), яҙыусы, [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашҡан. 
олатаһы — Исаак Савелиевич Зарубин (1913-1944), шағир. [[Бөйөк Ватан һуғышы]] осоронда һәләк булған (яраларҙан вафат була).
әсәһе — Дробот Наталия Федоровна, химик (1938)
атаһы — Дмитрий Васильевич Дробот (1938), ғалим-химик, Мәскәү дәүләт нәзәкәтле химик технологиялар университетының һирәк элементтар химияһы һәм технологияһы кафедраһы мөдире, [[Рәсәй Федерацияһы]]ның атҡаҙанған фән эшмәкәре (2000).
ире — Брухтий Алексей Владимирович (1961), эшҡыуар, «PIONEER EUROPE N.V.» Мәскәү вәкиллеге башлығы (2012 йылда айырылышалар)
ҡыҙы — Брухтий Анна Алексеевна (1987)
улы — Брухтий Василий Алексеевич (1996)

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==

* [http://www.ozon.ru/person/309856/ Библиография Ольги Дробот на «Озоне»]
* [http://www.norge.ru/drobot_izved/ Ольга Дробот: «Переводчик в некоторых случаях даже выигрывает»] — интервью порталу Norge.ru
* [http://www.echo.msk.ru/guests/12574/ Ольга Дробот в гостях у радиостанции «Эхо Москвы»]
* [http://archive.svoboda.org/programs/ogi/2005/ogi.121805.asp Трудности перевода.] — Радио Свобода 16.01.2006
* [http://echo.msk.ru/programs/children/44522/ Неправильные детские книжки или что читают норвежские дети?] — «Детская площадка» «Эха Москвы» 01.06.2006
* [http://www.deti.fm/?an=program child&amp;kw1=8&amp;uid=8 «Книжкин дом» на «Детском радио» 10.01.2015]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (недоступная ссылка)
* [https://www.youtube.com/watch?v=xq2SVPAatBU Ольга Дробот читает «Простодурсена» Руне Белсвика]
[[Категория:Рәсәй тәржемәселәре]]
[[Категория:XXI быуат тәржемәселәре]]
[[Категория:XX быуат тәржемәселәре]]
[[Категория:СССР тәржемәселәре]]
[[Категория:Алфавит буйынса тәржемәселәр]]
[[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]]
[[Категория:Мәскәүҙә тыуғандар]]
[[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]]
[[Категория:1962 йылда тыуғандар]]
[[Категория:3 июлдә тыуғандар]]
[[Категория:Мәскәү дәүләт университетын тамамлаусылар]]</text>
      <sha1>crxh3oofhyc59wdiate0oi13mhbpu1m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Жвачкин Сергей Анатольевич</title>
    <ns>0</ns>
    <id>183399</id>
    <revision>
      <id>1305889</id>
      <parentid>1295635</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T09:57:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>31336</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1305889</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22306" sha1="05s7ixfrfp629jkgj7ufxqx9i7gyc25" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Жвачкин Сергей Анатольевич''' ([[20 ғинуар]] [[1957 йыл]]) — [[Рәсәй Федерацияһы|Рәсәй]] сәйәсмәне.  2012 йылдың 17 мартынан 2022 йылдың 10 майына тиклем Томск өлкәһе губернаторы.  Томск өлкәһе Думаһы депутаты (1999-2007). «Востокгазпром»  асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең президенты (1999—2004). «Томскгаз»  асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең  генераль директоры (1995—1999).

== Биографияһы ==
Сергей Анатольевич Жвачкин [[1979 йыл]]да Төмән инженер-төҙөлөш институтының сәнәғәт һәм граждандар төҙөлөшө факультетын  тамамлай&lt;ref name=&quot;biografija.ru&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;duma.tomsk.ru&quot;/&gt;.

1979—1984 йылдарҙа тәүҙә мастер, унан прораб, баш инженеры, «Томскнефть»  производство берекмәһендә  «Томскнефтестрой» төҙөлөш-монтаж идаралығының 3-сө  тресы начальнигы була&lt;ref name=&quot;duma.tomsk.ru&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;70rus.org&quot;/&gt;.

1983 йылда Горький инженер-төҙөлөш институтысәнәғәт етештереүе һәм төҙөлөш ойоштороусылары факультетын тамамлай &lt;ref name=&quot;biografija.ru&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;duma.tomsk.ru&quot;/&gt;.

Стрежев КПСС ҡала комитетының инструкторы   (1984–1985)&lt;ref name=&quot;70rus.org&quot;/&gt;.

1985 йылдан —  Главтрубопроводстройҙың  «Томскгазстрой»тресы идарасыһы урынбаҫары&lt;ref name=&quot;70rus.org&quot;&gt;[http://www.niatomsk.ru/more.php?UID=14547 Томский газовик оказался самым неожиданным кандидатом на пост томского губернатора]&lt;/ref&gt;.

1985—1987 йылдарҙа «Томскнефть» производство берекмәһенең  «Васюганнефть»  нефть-газ табыу идаралығының начальнигы урынбаҫары була&lt;ref name=&quot;biografija.ru&quot;&gt;[http://www.biografija.ru/biography/zhvachkin-sergej-anatolevich.htm Жвачкин Сергей Анатольевич — Биография] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140222170241/http://www.biografija.ru/biography/zhvachkin-sergej-anatolevich.htm |date=2014-02-22 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;duma.tomsk.ru&quot;/&gt;. 1987 йылдан 1994 йылға тиклем  «Томскнефть» ОАО  «Томскнефтестрой» тресы  идарасыһы вазифаһын биләй &lt;ref name=&quot;biografija.ru&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;duma.tomsk.ru&quot; /&gt;.  «Томскнефтестрой» тресының партком секретары (1987—1989)&lt;ref name=&quot;70rus.org&quot;/&gt;. 1991 йылда   [[Киль (ҡала)|Кил]]&lt;nowiki/&gt;дә ([[Германия]]) халыҡ хужалығы академияһын тамамлай&lt;ref name=&quot;biografija.ru&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;duma.tomsk.ru&quot; /&gt;. 

1995 йылдың ғинуарынан  алып «Томскгаз» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры була&lt;ref name=&quot;duma.tomsk.ru&quot;&gt;[http://duma.tomsk.ru/page/2220/ Жвачкин Сергей Анатольевич]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://obzor.westsib.ru/news/50838 Исполнилось 11 лет, как в Томской области стала развиваться газодобывающая отрасль. Томский Обзор]&lt;/ref&gt;. 1999 йылдың апреленән 2004 йылдың  авгусына тиклем  —«Востокгазпром»  асыҡ акционерҙар йәмғиәте президенты &lt;ref name=&quot;biografija.ru&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;duma.tomsk.ru&quot; /&gt;.

17-се ике мандатлы Төньяҡ һайлау округынан Томск өлкәһе Думаһының икенсе һәм өсөнсө саҡырылыш депутаты  (1999-2007)&lt;ref name=&quot;biografija.ru&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[http://old.duma.tomsk.ru/page/114/ Жвачкин Сергей Анатольевич] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170911024915/http://old.duma.tomsk.ru/page/114/ |date=2017-09-11 }}&lt;/ref&gt;, «Берҙәм Рәсәй» фракцияһында тора.  Иҡтисади сәйәсәт буйынса комитетта эшләй. Тәбиғәт ресурстары, нефть-газ һәм энергетика комплексы мәсьәләләре буйынса даими комиссия составына инә&lt;ref name=&quot;duma.tomsk.ru&quot;/&gt;.

Сергей Жвачкин  2004 йылдың авгусында  «Кубаньгазпром» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең генераль директоры вазифаһына тәғәйенләнә&lt;ref&gt;[http://www.kommersant.ru/doc/496572 Ъ-Новосибирск — Сергей Жвачкин сменил компанию]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.kommersant.ru/doc/497322 Ъ-Ростов-на-Дону — Гендиректора «Кубаньгазпрома» подвел страховой случай]&lt;/ref&gt;, ул «[[:ru:Газпром|Газпром]]&lt;nowiki/&gt;» асыҡ акционерҙар йәмғиәте бүлендек предприятиеһы була  һәм Кубань, [[Ростов өлкәһе]] һәм [[Адыгей Республикаһы]] территорияларында эшләй&lt;ref name=&quot;duma.tomsk.ru&quot;/&gt;. Томск өлкәһенән географик алыҫлыҡ Жвачкиндың депутатлыҡ эшмәкәрлеген туҡтатмай.  Ул  2007 йылдың март айында  депутат вәкәләтлеге тамамланғанға  тиклем  Томск өлкәһе Думаһының исҡтисади сәйәсәте комитетының эшендә ҡатнашыуын дауам итә&lt;ref name=&quot;duma.tomsk.ru&quot; /&gt;.

[[2007 йыл]]дың апрелендә  «Газпром трансгаз-Кубань» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәттең генераль директоры вазифаһына тәғәйенләнә (2011 йылдың июленән — «Газпром трансгаз Краснодар»)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.gazkuban.ru/club/gazprom-transgaz-krasnodar/head/|title=ООО «Газпром трансгаз Краснодар». Руководство|publisher=Газпром на Кубани|accessdate=2012-03-17|archiveurl=|archivedate=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130310081642/http://www.gazkuban.ru/club/gazprom-transgaz-krasnodar/head |date=2013-03-10 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.kommersant.ru/doc/1864245 Ъ-Новосибирск — Экс-президента «Востокгазпрома» возвращают томичам]&lt;/ref&gt;.

Сергей Жвачкин Кубандә эшләү ваҡытында «Газпром» халыҡ-ара экспорт проекттарын тормошҡа ашыра. «Газпром трансгаз Краснодар» «Зәңгәр ағым» һәм «Көньяҡ ағым» газ үткәргесәтеренң газ операторы була&lt;ref name=&quot;gubernator.tomsk.ru&quot;&gt;[https://gubernator.tomsk.ru/biografiya Биография | Губернатор Томской Области] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402180655/http://gubernator.tomsk.ru/biografiya |date=2015-04-02 }}&lt;/ref&gt;.

[[1999 йыл]]дан [[2004 йыл]]ға тиклем һәм  [[2012 йыл]]дың [[16 февраль|16 февралендә]]  — «Томь» футбол клубы  президенты&lt;ref name=&quot;gubernator.tomsk.ru&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.gazeta.ru/news/sport/2012/02/16/n_2207409.shtml|title=Губернатор Томской области Жвачкин стал президентом «Томи»|date=2012-02-16|publisher=Газета.Ru|accessdate=2012-02-16}}&lt;/ref&gt;.

2012 йылдың 7 февралендә шул саҡта РФ Президенты [[Медведев Дмитрий Анатольевич|Дмитрий Медведев]] Томск  өлкә думаһына губернаторы вазифаһына Жвачкиндың кандидатураһын тәҡдим итә&lt;ref&gt;{{Cite news|author=|url=http://spb.rbc.ru/topnews/07/02/2012/636722.shtml|title=На должность губернатора Томской обл. одобрен топ-менеджер Газпрома|publisher=[[РБК]]|date=2012-02-07|accessdate=2012-02-07|archive-url=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120208114851/http://spb.rbc.ru/topnews/07/02/2012/636722.shtml|archivedate=2012-02-08}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120208114851/http://spb.rbc.ru/topnews/07/02/2012/636722.shtml |date=2012-02-08 }}&lt;/ref&gt;.  15 февралдә Томск өлкәһе Думаһы Сергей Жвачкинды губернатор вазифаһында арҫлай. Уның кандидатураһы өсөн  39 депутаттан 32 депутат тауыш бирә&lt;ref&gt;[http://www.1tv.ru/news/polit/199135 Сергей Жвачкин утвержден на посту губернатора Томской области]&lt;/ref&gt;. Инаугурацияһы  [[17 март|17 мартта]] үтә&lt;ref&gt;{{Cite web|description=2012-03-17|url=http://interfax.ru/print.asp?sec=1446&amp;id=236367|title=Сергей Жвачкин вступил в должность губернатора Томской области|accessdate=2012-03-17}}&lt;/ref&gt;.

[[2013 йыл]]дың майынан — Томск дәүләт университетының Милли тикшеренеү попечителлек советы рәйесе&lt;ref&gt;Губернатор возглавил попечительский совет ТГУ&amp;nbsp;&lt;small&gt;(недоступная ссылка)&lt;/small&gt;.&amp;nbsp;&lt;small&gt;Дата обращения: 16 марта 2017.&lt;/small&gt;&amp;nbsp;&lt;small&gt;Архивировано 23&amp;nbsp;августа 2013&amp;nbsp;года.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; 

[[2014 йыл]]дың июленән — Томск дәүләт Милли тикшеренеү университетының  күҙәтеү советы рәйесе &lt;ref&gt;[https://news.vtomske.ru/news/87341-gubernator-jvachkin-vozglavil-nablyudatelnyi-sovet-tpu Губернатор Жвачкин возглавил наблюдательный совет ТПУ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://tpu.ru/university/administration/supervisory-council Наблюдательный совет / Томский политехнический университет]&lt;/ref&gt;. Губернатор Светлый лицейының Попечителлек советы рәйесе &lt;ref&gt;[http://lyceum.tom.ru/popech/popech.html Попечительский Совет лицея] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140225104018/http://lyceum.tom.ru/popech/popech.html |date=2014-02-25 }}&lt;/ref&gt;.

2013 йылдың 3 октябренән  2014 йылдың 9 апреленә тиклем  — Рәсәй Федерацияһының Дәүләт советы президиумы ағзаһы&lt;ref&gt;[http://www.kremlin.ru/acts/bank/37664 Распоряжение Президента Российской Федерации от 03.10.2013 г. № 368-рп «О президиуме Государственного совета Российской Федерации»]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.kremlin.ru/acts/bank/38305 Распоряжение Президента Российской Федерации от 09.04.2014 г. № 107-рп «О президиуме Государственного совета Российской Федерации»]&lt;/ref&gt;.
[[Файл:Vladimir_Putin_with_Sergey_Žvačkin_(2015-07-07)_01.jpg|мини|300x300пкс|{{Center|Рәсәй  Президенты&lt;br&gt;Владимир Путин менән осрашыу, 7 июль 2015 йыл}}]]


[[2017 йыл]]дың 21 февралендә һайланған губернатор вазифаһына ингәнгә тиклем Рәсәй Президенты Владимир Путин тарафынан Томск өлкәһенең губернаторы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы итеп тәғәйенләнә&lt;ref&gt;[http://www.kremlin.ru/events/president/news/53914 Встреча с губернатором Томской области Сергеем Жвачкиным]&lt;/ref&gt;.

2017 йылдың 10 сентябрендә  халыҡтың 60,58 % тауышын йыйып икенсе срокка губернатор итеп һайлана&lt;ref&gt;[https://ria.ru/politics/20170911/1502203217.html Жвачкин победил на выборах главы Томской области]&lt;/ref&gt;. Инаугурация 18 сентябрҙә үтә&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.tvtomsk.ru/vesti/vlast/29277-v-tomske-nachalas-ceremoniya-inauguracii-glavy-regiona.html|title=Сергей Жвачкин вступил в должность губернатора Томской области|accessdate=2017-09-18|archiveurl=yes|archivedate=2017-09-18}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170918201950/http://www.tvtomsk.ru/vesti/vlast/29277-v-tomske-nachalas-ceremoniya-inauguracii-glavy-regiona.html |date=2017-09-18 }}&lt;/ref&gt;.

[[2022 йыл]]дың  10 майында Томск өлкәһе губернаторы посынан китеүгә ғариза яҙа&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/politics/10/05/2022/627a4ab69a7947351651ac74|title=Губернатор Томской области объявил об отставке}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.interfax.ru/russia/840077|title=Томский губернатор Жвачкин подал в отставку|accessdate=2022-05-10}}&lt;/ref&gt; ,  үтенесен шул уҡ көндә [[Рәсәй Президенты|Президент]] [[Путин Владимир Владимирович|Владимир Путин]] ҡабул итә&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/politics/10/05/2022/627a9b939a7947483ee1ea00|title=Путин назначил пять новых глав регионов}}&lt;/ref&gt;.

Рәсәй Инженерлыҡ  академияһы академигы һәм  РФ Технология фәндәре академияһы ағза-корреспонденты&lt;ref name=&quot;duma.tomsk.ru&quot;/&gt;.  «[[Берҙәм Рәсәй]]&lt;nowiki/&gt;» партияһы ағзаһы&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200626162230/https://tomsk.er.ru/persons/4731/ Жвачкин Сергей Анатольевич]&lt;/ref&gt;.

== Бүләктәре ==

* «Ер аҫты байлыҡларын үҙләштереү һәм Көнбайыш Себер нефть-газ комплексын үҫтереү өсөн » миҙалы&lt;ref name=&quot;70rus.org&quot;/&gt; (1985)&lt;ref name=&quot;duma.tomsk.ru&quot;/&gt;.
* РФ Президентының Рәхмәт хаты (1996)&lt;ref name=&quot;70rus.org&quot; /&gt;
* РФ яғыулыҡ һәм энергетика министрлығының атҡаҙанған хеҙмәткәре (1997)&lt;ref name=&quot;duma.tomsk.ru&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;70rus.org&quot; /&gt;.
* [[Почёт ордены (Рәсәй)|Почет ордены]]&lt;ref name=&quot;70rus.org&quot; /&gt; (1999)&lt;ref name=&quot;duma.tomsk.ru&quot; /&gt;.
* РФ Хөкүмәтенең Рәхмәте (2000)&lt;ref name=&quot;70rus.org&quot; /&gt;
* Рәсәй Федерацияһының почетлы газ сәнәғәте хеҙмәткәре (2000)&lt;ref name=&quot;duma.tomsk.ru&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;70rus.org&quot; /&gt;.
* Урыҫ православие сиркәүенең  II һәм iii дәрәжә «Изге Мәскәү кенәзе Даниил» ордены &lt;ref name=&quot;70rus.org&quot; /&gt; (2001, 2002)&lt;ref name=&quot;duma.tomsk.ru&quot; /&gt;.
* «Рәсәйҙең иң яҡшы менеджеры» алтын билдәһе (2001, 2003)&lt;ref name=&quot;duma.tomsk.ru&quot; /&gt;.
* Томск өлкәһенең почетлы гражданы (2004)&lt;ref name=&quot;70rus.org&quot; /&gt;
* «Рәсәй балаларҙы яҡлау эшендә ҡаҙаныштары өсөн» почетлы миҙалы (2014)&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210118045747/https://tv2.today/TV2Old/Astahov-vruchil-sergeyu-zhvachkinu-medal-za-zaslugi-v-dele-zashchity-detey Астахов вручил Сергею Жвачкину медаль «За заслуги в деле защиты детей»]&lt;/ref&gt;
* [[Дуҫлыҡ ордены (Рәсәй)|Дуҫлыҡ ордены]] (2016)&lt;ref&gt;[http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/0001201610270009?index=3&amp;rangeSize=1 Указ Президента Российской Федерации от 26 октября 2016 года № 572 «О награждении государственными наградами Российской Федерации»]&lt;/ref&gt;
* Александр Невский ордены (2022)&lt;ref&gt;[http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/0001202201200008?index=5&amp;rangeSize=1 Указ Президента Российской Федерации от 20 января 2022 года № 16 «О награждении государственными наградами Российской Федерации»]&lt;/ref&gt;.

== Ғаиләһе ==
Өйләнгән, ике ҡыҙы бар.&lt;ref name=&quot;70rus.org&quot;/&gt;. 2017 йылға ҡарата ҡатыны Украина территорияһында күсемһеҙ милеккә эйә була  ҡатынға ҡарата украина территорияһы буйынса да күсемһеҙ милек (дача йорто 277,6 кв. м, ер участкаһы 31,72 сутый)&lt;ref&gt;[https://news.vtomske.ru/news/153151-tomskii-gubernator-v-2017g-zarabotal-v-1-6-raza-bolshe-chem-godom-ranee Томский губернатор в 2017г заработал в 1,6 раза больше, чем годом ранее]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.interfax-russia.ru/Siberia/news.asp?sec=1671&amp;id=1022757 Томский губернатор избавился от участка земли на Украине]&lt;/ref&gt;. Жвачкин бер ҡыҙы, Анастасия,  билдәле адвокат һәм телетапшырыуҙар алып барыусы Павел Астаховтың улы Антон Астаховта кейәүҙә&lt;ref&gt;[https://tv2.today/News/Antona-astahova-zata-gubernatora-sergea-zvackina-obvinaut-v-hisenii-12-mlrd-rublej Антона Астахова, зятя губернатора Сергея Жвачкина, обвиняют в хищении 1,2 млрд рублей]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://baikal24.ru/text/18-01-2022/010/ Зять томского губернатора и сын телеведущего пытается избежать заключения в СИЗО]&lt;/ref&gt;.

== Мауығыуҙары ==
Һунар, балыҡ тотоу&lt;ref name=&quot;70rus.org&quot;/&gt;.Оҡшаған  урындарҙы фотоға төшөрөү&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gubernator.tomsk.ru/ru/uvlecheniya|title=Увлечения губернатора томской области Сергея Анатольевича Жвачкина|accessdate=2019-02-21}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190222151954/https://gubernator.tomsk.ru/ru/uvlecheniya |date=2019-02-22 }}&lt;/ref&gt;.

== Әҙәбиәт ==
Жвачкин, Сергей Анатольевич // Томск от А до Я: Краткая энциклопедия города. / Под ред. д-ра ист. наук Н. М. Дмитриенко. — 1-е изд. — Томск: Изд-во НТЛ, 2004. — С. 114. — 440 с. — 3000 экз. — &lt;nowiki&gt;ISBN 5-89503-211-7&lt;/nowiki&gt;.

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр|2}}

== Һылтанмалар ==

* [https://tomsk.gov.ru/people/front/life/id/4/from/ Биография на сайте Администрации Томской области] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220125144251/https://tomsk.gov.ru/people/front/life/id/4/from/ |date=2022-01-25 }}
* [https://web.archive.org/web/20120208161319/http://sibir.ria.ru/politics/20120207/82198121.html Сергей Анатольевич Жвачкин. Биографическая справка] // [[РИА Новости]]
* [http://fed.sibnovosti.ru/dossiers/186373-zhvachkin-sergey Биография и фото на сайте Сибирского агентства новостей (2012)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201124030721/https://fed.sibnovosti.ru/dossiers/186373-zhvachkin-sergey |date=2020-11-24 }}
* [http://www.biografija.ru/show_bio.aspx?id=42188 Биография.ру Жвачкин Сергей Анатольевич — на портале Biografija.ru]{{Недоступная ссылка|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tv2.today/Specproekty/Pyat-let-pri-zhvachkine Пять лет при Жвачкине]
[[Категория:КПСС ағзалары]]
[[Категория:«Берҙәм Рәсәй» ағзалары]]
[[Категория:Пермдә тыуғандар]]
[[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]]
[[Категория:1957 йылда тыуғандар]]
[[Категория:20 ғинуарҙа тыуғандар]]
[[Категория:III дәрәжәлә Изге кенәз Даниил Московский ордены кавалерҙары]]
[[Категория:«Көнбайыш Себер ер аҫтын эшкәртеү һәм нефть-газ комплексын үҫтереү өсөн» миҙалы менән наградланыусылар]]
[[Категория:Дуҫлыҡ ордены (Рәсәй) кавалерҙары]]
[[Категория:Почёт ордены кавалерҙары]]
[[Категория:Александр Невский ордены кавалерҙары (Рәсәй Федерацияһы)]]
[[Категория:Рәсәй сәйәсмәндәре]]
[[Категория:Юғары уҡыу йорттарын тамамлаусылар]]</text>
      <sha1>05s7ixfrfp629jkgj7ufxqx9i7gyc25</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Заманов Хәләф Әбүзәр улы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191570</id>
    <revision>
      <id>1305891</id>
      <parentid>1271978</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T10:35:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>31336</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1305891</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7015" sha1="rlyayks49es0m7il0oef10mu2zsrav2" xml:space="preserve">{{Ук}}
[[Файл:Рәхмәт хаты.jpg|мини]]
[[Файл:Заманов Хәләф Әбүзәр улының шәхси документтары.jpg|мини]]
'''Заманов Хәләф Әбүзәр улы''' (25.11.1918, [[Башҡорт Автономиялы Совет Социалистик Республикаһы|БАССР]]-ҙың [[Бөрйән районы]] [[Байғаҙы|Байғазы]] ауылы — 17.11.1980, Бөрйән районы [[Иҫке Собханғол (Бөрйән районы)|Иҫке Собханғол]] ауылы) —[[Бөйөк Ватан һуғышы|Бөйөк Ватаны һуғышы]] һәм [[Хеҙмәт ветераны (исем)|хеҙмәт ветераны]].

== Биографияһы ==
Заманов Хәләф Әбүзәр улы 1918 йылда БАССР-ҙың Бөрйән районы Байғазы ауылында тыуған. Иҫке Собханғолда [[Иҫке Собханғол мәктәбе|ете йыллыҡ мәктәп]]те тамамлағас, 1932—1933 йылдарҙа Ырымбур Башпедтехникумында уҡый.

Ауыр иҡтисади хәл арҡаһында 15 йәшендә бухгалтер, һуңынан [[Совет Армияһы]]на саҡырылғанға тиклем Бөрйән районының район финанс бүлегендә участка инспекторы булып хеҙмәт эшмәкәрлеген башлай.

1939 йылдың 14 сентябренән 1946 йылдың 15 июленә тиклем [[Совет Армияһы]] сафында була, Маньчжурияны азат итеү буйынса япон империалистарына ҡаршы алыштарҙа ҡатнаша.

Юғары [[Баш командующий|Баш Командующий]]ҙың 1945 йылдың 23 сентябрендәге бойороғо менән беренсе Алыҫ Көнсығыш фронты командованиеһының хәрби заданиеларын яҡшы үтәгәне өсөн уға «Рәхмәт Хаты» тапшырыла.

Япон илбаҫарҙары менән көрәш фронтында командованиеның хәрби заданиеларын өлгөлө үтәгәне өсөн 1945 йылдың 7 октябрендә «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.

Бойороҡта былай тиелә: «Старшина Заманов Хәләф Әбүзәр Улы ике тапҡыр дивизия командирының корпус командиры менән сымлы бәйләнешен тергеҙеү буйынса тапҡырлыҡ һәм инициатива күрһәтә, әммә элемтә батальоны штабында писарь булып хеҙмәт итә. Икенсе тапҡыр элемтәне тергеҙеү ваҡытында ул линия буйлап бәйләнеште өҙөргә маташҡан ике япон һалдатын таба.

Старшина Заманов Хәләф Әбүзәр улы сиратлап автоматтан дошман һалдаттарын юҡ итә һәм шуның менән тайга һәм юлһыҙ шарттарҙа элемтәнең нормаль эшен тәьмин итә».

[[СССР Юғары Советы|СССР Юғары Советы президиумы]]ның 28 апрель указы менән. 1946 йылда старшина Заманов Хәләф Әбүзәр улы «Японияны еңгән өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.

1946 йылдың 3 авгусынан 1951 йылдың 31 авгусына тиклем Бөрйән районының ВКП/б комитетының иҫәп бүлеге мөдире. 1951 йылдың 31 авгусында Бөрйән район Советының башҡарма комитетына бүлек мөдире итеп тәғәйенләнә.

1953 йылдың 1 авгусында Бөрйән районының ауыл хужалығы идаралығында кадрҙар буйынса инспектор булып эш башлай, ләкин ауыл хужалыҡ идаралығы бөтөрөлөү сәбөпле, 1953 йылдың 30 декабрендә Райпландың өлкән экономисы итеп тәғәйенләнә.

1956 йылдың 1 авгусынан Райплан рәйесе. 1959 йылдың1 декабрннән 1960 йылдың 21 ноябренә тиклем Бөрйән промкомбинатында технорук, 1960 йылдың 25 ноябренән [[Таң (гәзит)|«Еңеү юлы» гәзите]] редакцияһының әҙәби хеҙмәткәре. Редакция бөтөрөлөү сәбәпле, эшенән бушатыла һәм [[Бөрйән урман сәнәғәте хужалығы]]нда нормировщик, артабан плановик булып эшләй.

1965 йылдың 3 декабренән Бөрйән районының КПСС комитетының секретаренең ярҙамсыһы вазифаһын башҡара. 1971 йылдың 1 ғинуарында дөйөм бүлек мөдире итеп тәғәйенләнә һәм пенсияға сыҡҡансы шул вазифаһында ҡала.

== Наградалары ==
* Юғары Баш Командующийҙың 1945 йылдың 26 сентябрендәге Рәхмәт Хаты (Юғары Баш Командующий Советтар Союзы Генералиссимусы И. В. Сталиндың 23.08.1945 йылдан № 273 приказы)
* [[«Батырлыҡ өсөн» миҙалы (СССР)|«Батырлыҡ өсөн» миҙалы]] (Приказ подразделения №: 22/н от: 10.09.1945 Издан: 39 сд 1 А 1 Дальневосточного фронта)
* [[«Японияны еңгән өсөн» миҙалы]] (СССР Юғары Советы президиумының 28.04.1946 йылдағы указы менән)

== Һылтанмалар ==
●[https://veteran1945.jimdofree.com/вернулись/заманов-халяф-абузарович/ ЗАМАНОВ Халяф Абузарович] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230513024910/https://veteran1945.jimdofree.com/%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BD%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%8C/%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2-%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8F%D1%84-%D0%B0%D0%B1%D1%83%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87/ |date=2023-05-13 }}

●[https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie39786249/ Документы о награждении]{{Недоступная ссылка|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[[Категория:Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар]]</text>
      <sha1>rlyayks49es0m7il0oef10mu2zsrav2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Боронғо урыҫ халҡы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>192282</id>
    <revision>
      <id>1305845</id>
      <parentid>1243711</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T18:02:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>31336</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1305845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45596" sha1="de2lhcd4vgtw1op9tvuaez1wv4y6uiu" xml:space="preserve">{{Этник уртаҡлыҡ
| Название                = Боронғо урыҫ халҡы
| Самоназвание            = {{lang2|orv|chu|''рѹсь''}}
| Изображение             = Новгородты ильмен словендары төҙөүе.jpg
| Описание изображения    = Ҡала төҙөү. Радзивилл йылъяҙмаһынан миниатюра, конец XV быуат аҙағы
| Другие названия         = 
| Экзоэтнонимы            = 
| Этнический таксон       = 
| Раса                    = 
| Тип расы                = 
| Группа народов          = [[көнсығыш славяндар]]
| Подгруппа               = 
| Язык                    = [[Боронғо рус теле]] &lt;small&gt;(йәнле һөйләү, эшлекле, дәүләт идара теле, хоҡуҡ теле)&lt;/small&gt;,&lt;br&gt;Сиркәү-славян теленең боронғо урыҫ изводы &lt;small&gt;(китап мәҙәниәте теле)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;Крысько&quot;&gt;{{БРЭ|автор=[[Крысько, Вадим Борисович|Крысько В. Б.]]|заглавие=Древнерусский язык|том=9|страницы=339—340|год=2007|id=2631460|ref=БРЭ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Калугин&quot;&gt;{{БРЭ|автор=Калугин В. В.|заглавие=Древнерусская литература|том=Россия|страницы=703—712|год=2004|id=5061392|ref=БРЭ}}&lt;/ref&gt;
| Письменность            = [[иҫке славян кириллицаһы]]
| Религия                 = [[мәжүсилек]], артабан [[православие]]
| Первые упоминания       = X быуат
| В составе               = 
| Включают                = 
| Предки                  = [[көнсығыш славяндар]], [[фин-уғырҙар]], [[балттар]], [[боронғо скандинавтар]]
| Потомки                 = [[белорустар]], [[урыҫтар]], [[украиндар]]
| Родственны              = 
| Современное расселение  = 
| Историческое расселение = [[Көнсығыш Европа]]
| Государственность       = [[Киев Русье]]
| Викисклад               = 
}}

'''Боронғо урыҫ халҡы''', йәки '''боронғо рус этносы''' (үҙ атамаһы: ''бор. рус'' ''рѹсь''&lt;ref name=&quot;Петрухин&quot;&gt;''[[Петрухин, Владимир Яковлевич|Петрухин В. Я.]]'' Русь в IX—X веках. От призвания варягов до выбора веры / Издание 2-е, испр. и доп. — М.: Форум: Неолит, 2014. С. 56 и др.&lt;/ref&gt;, берлектә ''рѹсинъ''&lt;ref&gt;''[[Ковалёв, Геннадий Филиппович|Ковалёв Г. Ф.]]'' История русских этнических названий. Воронеж : Воронежский университет, 1982. С. 47.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''[[Горский, Антон Анатольевич|Горский А. А.]]'' Русь: От славянского Расселения до Московского царства. М. : Языки славянской культуры, 2004. С. 46.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Петрухин&quot;/&gt;, шулай уҡ ''рѹсьскыи, рѹстии (людие)''&lt;ref&gt;''Евстигнеев Ю. А.'' Российская федерация. Народы и их подразделения: Краткий этнологический справочник. Издательство С.-Петербургского университета, 2003. С. 86. ISBN 5-288-02817-6&lt;/ref&gt;; тарихнамәлә: {{Lang-ru|древнерусская народность}}, {{Lang-uk|давньоруська народність}}, {{Lang-be|старажытнаруская народнасць}}) — тарих фәнендә таралған концепция буйынса, X—XIII быуаттар дауамында [[Киев Русе|Боронғо рус дәүләтендә]] башлыса көнсығыш славян ҡәбиләләре союздары, шулай уҡ [[Фин-уғыр халыҡтары|фин-уғырҙар]], балттар һәм скандинавтар&lt;ref&gt;''[[Седов, Валентин Васильевич|Седов В. В.]]'' Избранные труды : Славяне. Древнерусская народность. М. : Знак, 2005. С. 218.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Толочко&quot;&gt;''[[Толочко, Пётр Петрович|Толочко П. П.]]'' Древнерусская народность : воображаемая или реальная. СПб. : Алетейя, 2005.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''[[Горский, Антон Анатольевич|Горский А. А.]]'' История России с древнейших времен до 1914 года. М. : АСТ — Астрель, 2008. С. 50.&lt;/ref&gt;. Боронғо Русь халҡының төп өлөшө. Был концепция сиктәрендә&lt;ref&gt;Некоторые специалисты считают, что [[русины]] не являются этнографической группой [[украинцы|украинцев]], и выделяют их в четвёртый восточнославянский этнос.&lt;/ref&gt; хәҙерге көнсығыш славян халыҡтарының өсөһө лә&lt;ref&gt;Некоторые специалисты считают, что [[русины]] не являются этнографической группой [[украинцы|украинцев]], и выделяют их в четвёртый восточнославянский этнос.&lt;/ref&gt; — [[белорустар]], [[урыҫтар]] һәм [[украиндар]] — берҙәм халыҡтың яйлап тарҡалыуы һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән&lt;ref name=&quot;Флоря&quot;/&gt;. Бөтәһе өсөн дә уртаҡ [[Боронғо рус теле|боронғо рус телендә]] һөйләшкән боронғо рус халҡы концепцияһы яҡлылар ҙа, ҡаршы килеүселәр ҙә бар.

== Концепция тарихы ==
[[Файл:Гизель_Синопсис_Киев_1674.jpg|справа|мини|250x250пкс|&quot;Синопсис, йәки рус халҡының башланыуы тураһында Ҡыҫҡаса тасуирлама (1674)]]
Яңы осорҙа боронғо рус дәүерендә көнсығыш славяндарҙың берҙәмлеге тураһындағы идея [[XVII быуат]] һуңғы йылъяҙма сығанаҡтарына һәм тарихи әҫәрҙәргә барып тоташа&lt;ref name=&quot;ЭИУ&quot;&gt;{{книга|автор=Юсова Н. Н.|часть=Давньоруської народності концепція|заглавие=Енциклопедія історії України. У 5 т.|ответственный=Редкол. В. А. Смолій та ін|ссылка=http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?&amp;I21DBN=EIU&amp;P21DBN=EIU&amp;S21STN=1&amp;S21REF=10&amp;S21FMT=eiu_all&amp;C21COM=S&amp;S21CNR=20&amp;S21P01=0&amp;S21P02=0&amp;S21P03=TRN=&amp;S21COLORTERMS=0&amp;S21STR=Davn_nar_koncepciya|издание=[[Институт истории Украины НАН Украины|Інститут історії України НАН України]]|место=Київ|издательство=Наукова думка|год=2003|том=2: Г—Д |страницы=275—276|страниц=528|isbn=966-00-0405-2|тираж=5000}}&lt;/ref&gt;. Уның тураһында Густын йылъяҙмаһында әйтелә&lt;ref&gt;''Темушев С. Н.'' Рецензия на книгу Н. Н. Юсовой «Давньоруська народність»: зародження і становлення концепції в радянській історичній науці (1930-ті — перша половина 1940-х рр.). 2-е вид., перероб. і доп. Київ, 2006.&lt;/ref&gt;, ә авторлығы [[Киев-Печёра лавраһы]] архимандриты Иннокентий Гизелгә ҡайтарылып ҡалдырылған Киев синопсисында, рәсәй батшаһының элекке [[Киев Русе]] ерҙәренә генеалогик хоҡуҡтарын нигеҙләп, Бәләкәй һәм Бөйөк Рустең мәңгелек берҙәмлеге тураһында фараз бирелә. Был «Синопсис» положениелары XVIII һәм XIX быуаттарҙағы рәсәй тарихсыларының бөтә көнсығыш славяндарға «берҙәм рус халҡы» вәкилдәр булараҡ ҡарашын билдәләй&lt;ref name=&quot;ЭИУ&quot;/&gt;. XIX быуат рәсәй тарихнамәһендә ваҡыты-ваҡыты менән «беренсе тыуғанлыҡ» һәм боронғо рус дәүләте мираҫына өҫтөнлөк тураһында бәхәстәр тыуып торғане, уларҙа ҡайһы бер малоросс вәкилдәре (Я. М. Маркович, М. А. Максимович) йәки бөйөк великоростар (М. П. Погодин) тап үҙ тармағына ҡаратҡан. 1907 йылда украиндарҙың, урыҫтарҙың һәм белорустарҙың Боронғо Русь мираҫына тиң хоҡуғы бар тип раҫлаусы А. Е. Пресняков был ҡаршылыҡтарҙы яйға һалырға тырыша&lt;ref name=&quot;ЭИУ&quot; /&gt;. Тарихсылар һәм Рус православие сиркәүе менән бер рәттән боронғо рус берҙәмлеге идеяһын филологтар ҙа хуплай, улар һуңынан бер нисә туған телгә тарҡалған берҙәм боронғо рус теленең булыуын күрһәтә. Был мәсьәлә буйынса иң абруйлы хеҙмәттәр авторҙары — А. Х. Востоков, И. И. Срезневский, А. И. Соболевский, А. А. Шахматов&lt;ref name=&quot;ЭИУ&quot;/&gt;.

Был концепцияға ҡаршы М. С. Грушевский украиндар һәм урыҫтарҙың этногенездары айырым булыуы тураһындағы тезисты ҡулланылышҡа индерә. Был ҡараш [[украин диаспораһы]] тарихнамәһендә өҫтөнлөккә эйә була һәм хәҙерге украин фәнендә киң таралыу ала&lt;ref name=&quot;ЭИУ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Толочко&quot;/&gt;.

Боронғо рус халҡы концепцияһы үҙенең хәҙерге ҡиәфәтендә 1930-сы йылдарҙағы совет тарихнамәһендә барлыҡҡа килә. Белорустар, урыҫтар һәм украиндар XIV—XV быуаттарҙа барлыҡҡа килгән өс төрлө халыҡ булараҡ билдәләнә, Ә Киев Русе уларҙың «дөйөм бишеге» тип ҡарала. Б. Д. Греков айырылыуға тиклемге дәүерҙә көнсығыш славяндарҙың этник берҙәмлеге тураһында тезис тәҡдим итә. М. И. Артамонов СССР Фәндәр Академияһының Тарих фәндәре һәм филологияһы бүлеге (ОИФ) ултырышында, 1940 йылдың 26 майында, «СССР тарихы» дөйөмләштерелгән баҫмаһын әҙерләү тикшереүендә, совет тарихсыларынан беренсе булып көнсығыш славяндарҙы тасуирлау өсөн айырым этнокатегория булараҡ «народность» төшөнсәһен ҡулланырға тәҡдим итә&lt;ref&gt;''Юсова Н. М.'' Генезис концепції давньоруської народності в історичній науці СРСР (1930-ті — перша половина 1940-х рр.). — Вінниця, 2005. — С.237-238, 290.&lt;/ref&gt;. 1940-сы йылдарҙа концепция украин ғалимы Н. Н. Петровский, урыҫтар А. Д. Удальцов һәм В. В. Мавродин хеҙмәттәренә таянып теоретик һәм фактик тулыландырыла. Тап Мавродин «боронғо рус халҡы» терминының авторы. 1945 йылда «Образование древнерусского государства» монографияһында ул тәүге тапҡыр ҡулланыла&lt;ref name=&quot;ЭИУ&quot;/&gt;.

1950-се йылдар башында боронғо рус халҡы проблематикаһы буйынса ҙур бәхәс бара&lt;ref&gt;{{статья|автор=Юсова Н. Н., Юсов С. Н.|заглавие=Первые дискуссии в академической среде по проблеме древнерусской народности (начало 1950-х годов)|ссылка=http://vestnik.udsu.ru/2010/2010-053/vuu_10_053_10.pdf|издание=Вестник Удмуртского университета. История и филология.|тип=научный журнал|место=[[Ижевск]]|год=2010|выпуск=3|страницы=92—98|issn=1810–5505}}&lt;/ref&gt;. Ул С. А. Токарев тарафынан нигеҙләнгән, уны эшләүҙә археологтар П. Н. Третьяков һәм Б. А. Рыбаков ҡатнаша&lt;ref&gt;{{статья|автор=Котышев Д. М.|заглавие=Русская земля в первой половине XII века: из наблюдений над текстом Ипатьевской летописи за 1110-1150 годы|ссылка=http://vestnik.udsu.ru/2006/2006-07/vuu_06_07_02.pdf|тип=научный журнал|место=Ижевск|издательство=Вестник Удмуртского университета. История|год=2007|выпуск=6|страницы=26—41|issn=1810–5505}}&lt;/ref&gt;. Козаченко, килеп тыуған фекергә ҡаршы сығып, Киев дәүләте тарҡалыу арҡаһында барлыҡҡа килгән феодаль тарҡаулыҡ осоронда боронғо рус халҡы көсһөҙләнмәй, ә туплана, тип билдәләй&lt;ref&gt;''Кучин Ю. С.'' Этнические образования славян Восточной Европы IX—XII вв. в отечественной историографии (середина ХХ — начало ХХI в.). М.: Издательский Дом «Городец», 2017. — С. 201.&lt;/ref&gt;. Тикшеренеүсе фекеренсә, боронғо рус халҡы «Европала беренсе булып берҙәм милләткә тупланыу юлында торған» концепцияны формалаштырыуҙа һәм артабан үҫтереүҙә ҙур роль уйнай.&lt;ref&gt;''Казаченко А. И.'' Древнерусская народность — общая этническая база русского, украинского и белорусского народов // Советская этнография. 1954. № 2. С. 18.&lt;/ref&gt;. Совет тарихсыһы һәм тарихнамәсеһе, феодализм осоро буйынса белгес Л. В. Черепнин&lt;ref&gt;{{книга|автор=Юсова Н.|часть=Внедрение концепции древнерусской народности в научный обиход: вклад Л. Черепнина|заглавие=Історіографічні дослідження в Україні|ссылка=http://www.history.org.ua/JournALL/graf/17/3.pdf|ответственный=Голова редколегії В. А. Смолій|место=Київ|издательство=НАН України|год=2007|том=17|серия=39—68}}&lt;/ref&gt;. Шулай уҡ берҙәм боронғо рус халҡының булыуын раҫлаған П. П. Толочко был мәсьәлә буйынса ентекле анализ яһай&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ozon.ru/context/detail/id/2458089/ |title=Краткое изложение содержания книги от издателя |access-date=2012-05-29 |archive-date=2011-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110414210343/http://www.ozon.ru/context/detail/id/2458089/ |deadlink=no }}&lt;/ref&gt;.

2002 йылда А. П. Толочко, тикшеренеүселәрҙе Б. Андерсон «уйҙырма берләшмә» концепцияһы рухында көнсығыш славян халҡының булмаған этник берләшмәһен булдырыу ынтылыштарынан баш тартырға саҡырып, «боронғо рус халҡы» төшөнсәһенә яңы ҡараш тәҡдим итә&lt;ref&gt;''Алексей Толочко.'' [http://history.org.ua/JournALL/ruthenica/1/12.pdf Воображённая народность] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402135613/http://history.org.ua/JournALL/ruthenica/1/12.pdf |date=2015-04-02 }} // Ruthenica. 2002. № 1. С. 112—117.&lt;/ref&gt;.

Боронғо Русь буйынса халыҡты советтарға яҡын хәҙерге милләттең элгәреһе булараҡ аңлауҙы көнбайыш тарихнамәһендә лә осратырға мөмкин. Хәҙерге инглиз тарихсылары С. Франклин, Д. Шепард «милләт башланғысы» тураһында һөйләү мөмкин тип һанай&lt;ref&gt;''Франклин С., Шепард Д.'' Начало Руси: 750—1200. СПб., 2000. С. 528. &lt;blockquote&gt;
Өлкә үҙәктәренең яңы сәйәси ынтылыштары алмаштырманы, барыбыҙ өсөн дә уртаҡ династия, тел һәм иман идеяһын үҙ эсенә индерҙе. Бының һөҙөмтәһендә XII быуат аҙағында Рәсәй халҡының күпселеге ҡасан да булғанға ҡарағанда ла берҙәмлеген яҡынайтты. Беҙҙең һүҙлекте файҙаланып, «дәүләт» булмаған хәлдә лә, милләттең башланғыстары булған, тип әйтә алабыҙ&lt;/blockquote&gt;&lt;/ref&gt;. Француз тикшеренеүсеһе М. Бушар — «урта быуат милләте» тураһында, уның фекеренсә, Русь илен Яңы ваҡытҡа тиклем милләттәр формалаша башлаған европа дәүләттәренең береһе тип иҫәпләргә мөмкин&lt;ref&gt;Bouchard M. ''The Medieval Nation of Rus’: The Religious Underpinnings of the Russian Nation'' // Ab Imperio. 2001. № 3. С. 97—122.&lt;/ref&gt;.

Советтар Союзынан һуңғы тарихнамәлә Украинала ла, Белоруссияла ла, Рәсәйҙә лә боронғо рус халҡы концепцияһынан баш тартырға маташтылар, әммә хәҙерге ваҡытҡа тиклем ул элеккесә өҫтөнлөклө булып ҡала. 2011 йылда өс көнсығыш славян халҡының берҙәм боронғо рус халҡынан килеп сығыуы тураһындағы ҡараш Боронғо Рус дәүләтенең 1150 йыллығына арнап [[Киев]]та ойошторолған &quot;Түңәрәк өҫтәл&quot;дә Рәсәй һәм Украина тарихсыларының берлектәге коммюникеһында сағылыш таба&lt;ref&gt;[http://www.rg.ru/2011/11/02/rus.html Статья ''«Российские и украинские историки решили, кто будет отмечать юбилей Древнерусского государства»''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130820223610/http://www.rg.ru/2011/11/02/rus.html |date=2013-08-20 }}, Российская газета, 02.11.2011.&lt;/ref&gt;.

== Хронологик сиктәр ==
Дискуссия иҫәбенә боронғо рус халҡы йәшәүенең юғары хронологик сиге тураһындағы мәсьәлә инә&lt;ref&gt;''Кучин Ю. С.'' Этнические образования славян Восточной Европы IX—XII вв. в отечественной историографии (середина ХХ — начало ХХI века). М.: Издательский Дом «Городец», 2017. С. 238.&lt;/ref&gt;. Совет тарихнамәһендә ул XIII быуаттың икенсе яртыһына тиклем (Б. А. Рыбаков, Л. В. Черепнин, В. В. Седов һ. б.), һирәгерәк XII быуатҡа тиклем үткәрелә. Күп кенә хәҙерге тикшеренеүҙәрҙә XVI—XVII быуаттарҙа ғына тамамланған оҙайлыраҡ процесс тураһында әйтелә&lt;ref name=&quot;Флоря&quot;/&gt;&lt;ref&gt;''[[Петрухин, Владимир Яковлевич|Петрухин В. Я.]], [[Раевский, Дмитрий Сергеевич|Раевский Д. С.]]'' [http://admw.ru/books/V-YA--Petrukhin--D-S--Raevskiy_Ocherki-istorii-narodov-Rossii-v-drevnosti-i-rannem-Srednevekove/61 Очерки истории народов России в древности и раннем средневековье] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180612141959/http://admw.ru/books/V-YA--Petrukhin--D-S--Raevskiy_Ocherki-istorii-narodov-Rossii-v-drevnosti-i-rannem-Srednevekove/61 |date=2018-06-12 }}. М., 2004. С. 347.&lt;/ref&gt;. Б. Н. Флоря боронғо рус халҡының тарҡалыуын уның вәкилдәренең төрлө социаль-сәйәси ҡоролошло төрлө дәүләттәр составына инеүе менән бәйләй. Беренсе этап тип ул [[Бөйөк Литва кенәзлеге]] формалашыусы Рус дәүләте көнсығыш славяндарының XIV—XVI быуаттар дауамында яйлап дифференциацияһын иҫәпләй, икенсе этап — XVII быуатта белорустар һәм украиндарҙың Запорожье Ғәскәре һәм Бөйөк Литва кенәзлегенең Люблин унияһындағы&lt;ref name=&quot;Флоря&quot; /&gt;ҡырҡылған ерҙәрендәге йәмәғәт тәртибе төрлөлгө нигеҙендә дифференциацияһы тора.

== Берҙәм халыҡ билдәләре ==
Берҙәм халыҡ тураһында һөйләргә мөмкинлек биргән берҙәмлек билдәләренә (урындағы диалекттар һаҡланған килеш) әҙәби һәм һөйләү теленең уртаҡлығы инә&lt;ref&gt;Боронғо рус теле үҙ эсенә ике диалект тибын индергән. Беренсе тип: Төньяҡ-Көнбайыш (вологда, архангель, пермь ерҙәрен индереп, Новгород һәм Псков) һәм төньяҡ Белоруссия өлөшө. Икенсе тип: Көньяҡ (буласаҡ Украина), Үҙәк (буласаҡ Үҙәк Рәсәй), Көнсығыш (хәҙерге Европа Рәсәйенең Көнсығыш өлөшө). Киев, Чернигов, Рязань, Смоленск, Ростов һәм Суздаль зоналары араһында айырмалыҡтар булмаған([https://polit.ru/article/2006/11/30/zalizniak/ Новгородская Русь по берестяным грамотам] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210725064013/https://polit.ru/article/2006/11/30/zalizniak/ |date=2021-07-25 }}: стенограмма лекции [[Зализняк, Андрей Анатольевич|А. А. Зализняка]]. [[Полит.ру]]. 30.11.2006).&lt;/ref&gt;), территория дөйөмлөгө, билдәле бер иҡтисади уртаҡлыҡ, Боронғо Руст рухи һәм матди мәҙәниәт берҙәмлеге, уртаҡ дин, бер үк йолалар, ғөрөф-ғәҙәттәр һәм хоҡуҡ, хәрби ҡоролош, тышҡы дошмандарға ҡаршы дөйөм көрәш, шулай уҡ берҙәм [[Русь]] аңы булыуы&lt;ref name=&quot;ЭИУ&quot;/&gt;.

== Ыңғай һәм ҡаршы аргументтар ==
Берҙәм халыҡ булыуын яҡлап түбәндәге аргументтар килтерелә&lt;ref name=&quot;Флоря&quot;/&gt;:
* XII быуат уртаһына ҡараған сығанаҡтарҙа — «русь» берҙәм халҡына ҡарау файҙаһына боронғо ҡәбилә атамаларының тулыһынса юҡҡа сығыуы&lt;ref name=&quot;Петрухин&quot;/&gt;
* феодаль тарҡалыу процесы һәм киң киңлектәрҙә интеграция ауырлыҡтары фонында был айырыуса иғтибарға лайыҡ
* сығанаҡтарҙа халыҡтың этник дифференциацияһы (словендар, кривичтар, поляндар, древляндар, северяндар һ. б.) төбәк (новгородлылар, псковлылар, смоляндар, полочандар, кияндар һ. б.) менән алмаштырыла)&lt;ref name=&quot;Петрухин&quot; /&gt;
* әгәр уларҙы йөрөтөүселәр этнос ойошторолоу билдәләр тип аңламаһа, матди мәҙәниәттәге айырмалар этник бүленеү өсөн етерлек түгел
* Европаның башҡа илдәре һәм төбәктәре (Германия, Франция, Скандинавия, Польша) менән сағыштырма-тарихи сағыштырыуҙар Рустә дөйөм этник үҙаңдың юғары дәрәжәһе тураһында һөйләй
* Новгородта һәм Киевта иң иртә осорҙан (XI быуаттан)&lt;ref&gt;{{БРЭ|автор=|заглавие=Летописи|том=17|страницы=347—350|год=2010|id=2142571|ref=БРЭ}}&lt;/ref&gt;берҙәм йылъяҙма системаһы булған&lt;ref name=&quot;Петрухин&quot; /&gt;

Берҙәм боронғо рус халҡының барлығына ҡаршы аргументтар сифатында килтерелә&lt;ref name=&quot;Флоря&quot;&gt;''[[Флоря, Борис Николаевич|Флоря Б. Н.]]'' [http://izbornyk.org.ua/vzaimo/vz02.htm О некоторых особенностях развития этнического самосознания восточных славян в эпоху Средневековья — Раннего Нового времени] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201017091844/http://izbornyk.org.ua/vzaimo/vz02.htm |date=2020-10-17 }} // [http://www.sudoc.abes.fr/xslt/DB=2.1//SRCH?IKT=12&amp;TRM=008006660&amp;COOKIE=U10178,Klecteurweb,I250,B341720009+,SY,NLECTEUR+WEBOPC,D2.1,E6c8a4e41-ac,A,H,R178.94.136.182,FY Россия-Украина: история взаимоотношений] / Отв. ред. [[Миллер, Алексей Ильич|А. И. Миллер]], {{iw|Репринцев, Владимир Фёдорович|В. Ф. Репринцев|uk|Репринцев Володимир Федорович}}, [[Флоря, Борис Николаевич|Б. Н. Флоря]]; [[Институт славяноведения и балканистики РАН]]; [[Институт «Открытое общество»]]. М.: [http://www.lrc-press.ru/?p=2 Школа «Языки русской культуры»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210814153959/http://www.lrc-press.ru/?p=2 |date=2021-08-14 }}, 1997. С. 9—27. 244 с.&lt;/ref&gt;:

* көнсығыш славяндарҙың төрлө этник субстраттар (балтик, иран, фин-уғыр) ареалдарында таралыуы
* Көнсығыш Европа тигеҙлеге кеүек киң һәм сағыштырмаса аҙ халыҡ йәшәгән территорияла интеграция процестарын үҫтереү ауырлығы
* айырым төбәктәрҙә халыҡтың матди мәҙәниәтендә һиҙелерлек айырмалар булыуы
* көнсығыш славяндарҙың айырым төркөмдәре араһындағы тел айырмалары элек күҙалланғандан тәрәнерәк
* монгол дәүеренә тиклемге йылъяҙмала «Русь» термины Урта Поднепровья территорияһына (тар мәғәнәлә «Русская земля») ҡарай һәм был сифатында башҡа көнсығыш славян ерҙәренә ҡаршы ҡуйыла; әммә шул уҡ йылъяҙмала Русь термины бөтә Боронғо Русь дәүләте территорияһы өсөн дә ҡулланыла алған&lt;ref name=&quot;Петрухин&quot; /&gt;.

== Яҡлаусылар һәм ҡаршы килеүселәр ==
Үҙ хеҙмәттәрендә боронғо рус халҡы концепцияһын яҡлаған славистарға түбәндәгеләр ҡарай:

* Беляев Леонид Андреевич&lt;ref&gt;''Беляев Л. А.'' Московская Русь. ISBN 5-85050-600-4&lt;/ref&gt;,&lt;ref&gt;''Беляев Л. А.'' Московская Русь: от Средневековья к Новому времени. ISBN 5-17-028244-3, 5-271-10976-3&lt;/ref&gt;
* Бунак Виктор Валерианович&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://static.iea.ras.ru/books/bunak_v_v_otv_red_proishozhdenie_i_etnicheskaya_istoriya_rus.pdf |title=Происхождение и этническая история русского народа по антропологическим данным |access-date=2020-04-10 |archive-date=2019-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190526194328/http://static.iea.ras.ru/books/bunak_v_v_otv_red_proishozhdenie_i_etnicheskaya_istoriya_rus.pdf |deadlink=no }}&lt;/ref&gt;
* Гиппиус Алексей Алексеевич&lt;ref name=&quot;автоссылка1&quot;&gt;''Янин В. Л., Зализняк А. А., Гиппиус А. А.'' Новгородские грамоты на бересте. Из раскопок 2001—2014 гг. ISBN 978-5-94457-237-0&lt;/ref&gt;
* Горский Антон Анатольевич&lt;ref&gt;''Горский А. А.'' Русские земли в XIII—XIV веках: пути политического развития. СПб.: [[Наука (издательство)|Наука]], 2016.&lt;/ref&gt;
* Греков Борис Дмитриевич&lt;ref&gt;''Мамонтова М. А.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/istoriografiya-kievskoy-rusi-lektsiya-b-d-grekova-v-akademii-obschestvennyh-nauk-22-aprelya-1947-goda/viewer «Историография Киевской Руси»: лекция Б. Д. Грекова в академии общественных наук (22 апреля 1947 года)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410200919/https://cyberleninka.ru/article/n/istoriografiya-kievskoy-rusi-lektsiya-b-d-grekova-v-akademii-obschestvennyh-nauk-22-aprelya-1947-goda/viewer |date=2020-04-10 }} // Вестник Омского университета. Серия «Исторические науки». 2017. № 3.&lt;/ref&gt;
* Дворниченко Андрей Юрьевич&lt;ref&gt;''Дворниченко А. Ю.'' Российская история с древнейших времен до падения самодержавия — М. : Весь мир, 2010.&lt;/ref&gt;
* Загорульский Эдуард Михайлович&lt;ref&gt;''3агарульскі Э. М.'' Заходняя Русь IX—XIII стст. Мн., 1998. С. 218.&lt;/ref&gt;
* Зализняк Андрей Анатольевич&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://pravoslavie.ru/109527.html |title=5. Установление происхождения русского языка |access-date=2020-04-10 |archive-date=2020-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806200114/http://www2.pravoslavie.ru/109527.html |deadlink=no }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Древненовгородский диалект. ISBN 5-94457-165-9&lt;/ref&gt;,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://elementy.ru/nauchno-populyarnaya_biblioteka/431649/Ob_istorii_russkogo_yazyka |title=Об истории русского языка |access-date=2020-04-10 |archive-date=2020-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418153113/https://elementy.ru/nauchno-populyarnaya_biblioteka/431649/Ob_istorii_russkogo_yazyka |deadlink=no }}&lt;/ref&gt;
* Иловайский Дмитрий Иванович(тарихсы)&lt;ref&gt;''Иловайский Д. И.'' История России. В 5 томах. Т. 1. Становление Руси ISBN 978-5-8291-1831-0&lt;/ref&gt;
* Кирпичников Анатолий Николаевич&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.archaeology.ru/Download/Kirpichnikov/Kirpichnikov_1966_Drevnerusskoje_1.pdf |title=Древнерусское оружие |access-date=2020-04-10 |archive-date=2020-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201129010927/http://www.archaeology.ru/Download/Kirpichnikov/Kirpichnikov_1966_Drevnerusskoje_1.pdf |deadlink=no }}&lt;/ref&gt;
* Ключевский Василий Осипович&lt;ref&gt;''Ключевский В. О.'' Курс русской истории. [http://www.spsl.nsc.ru/history/kluch/kluch16.htm Лекция XVI] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200505114301/http://www.spsl.nsc.ru/history/kluch/kluch16.htm |date=2020-05-05 }}.&lt;/ref&gt;
* [[Ломоносов Михаил Васильевич]]&lt;ref&gt;''Ломоносов М. В.'' [http://feb-web.ru/feb/lomonos/texts/lo0/lo6/lo6-163-.htm Древняя Российская история] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120127191040/http://feb-web.ru/feb/lomonos/texts/lo0/lo6/lo6-163-.htm |date=2012-01-27 }}.&lt;/ref&gt;
* Мельникова Елена Александровна&lt;ref name=&quot;автоссылка2&quot;&gt;Концептуальный остов [[Древняя Русь в средневековом мире (энциклопедия)|энциклопедии]] представлен в обширной статье «Древнерусское государство» (с. 256—262). Ее автором выступила Е. А. Мельникова, которая совместно с В. Я. Петрухиным возглавляла редакционную коллегию книги (''Лаушкин А. В.'' [http://www.drevnyaya.ru/vyp/2015_4/part_25.pdf Научный путеводитель по Древней Руси] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716151235/http://www.drevnyaya.ru/vyp/2015_4/part_25.pdf |date=2020-07-16 }}. [Рец. на Древняя Русь в средневековом мире]).&lt;/ref&gt;
* Новосельцев Анатолий Петрович&lt;ref&gt;''Новосельцев А. П.'' Образование Древнерусского государства и первый его правитель. / Вопросы истории. 1991, № 2—3.&lt;/ref&gt;
* Пашуто Владимир Терентьевич&lt;ref&gt;''Пашуто В. Т.'' [http://www.history.vuzlib.net/book_o017_page_3.html Возрождение Великороссии и судьбы восточных славян]{{Недоступная ссылка|accessdate=Сентябрь 2018|fix-attempted=InternetArchiveBot}} // Древнерусское наследие и исторические судьбы восточного славянства / В. Т. Пашуто, Б. Н. Флоря, А. Л. Хорошкевич ; Отделение истории АН СССР. — {{М.}}: Наука, 1982.&lt;/ref&gt;
* Петрухин Владимир Яковлевич&lt;ref name=&quot;Петрухин&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;автоссылка2&quot; /&gt;
* Рыбаков Борис Александрович&lt;ref&gt;«Русские, украинцы и белорусы составляют триединый народ, происходящий от одного корня. Все летописи, что в Киеве, что в Новгороде, писались на древнерусском языке» ([http://old-ru.ru/obzor3.html Академик Рыбаков: патриотизм — понятие неотвлеченное] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410191959/http://old-ru.ru/obzor3.html |date=2020-04-10 }} // [[Красная звезда (газета)|Красная звезда]]. 11.03.2000).&lt;/ref&gt;
* Седов Валентин Васильевич&lt;ref&gt;''Седов В. В.'' Древнерусская народность: Историко-археологическое исследование. М., 1999.&lt;/ref&gt;
* Соловьёв Александр Васильевич (тарихсы)&lt;ref&gt;''Соловьёв А.'' [https://web.archive.org/web/20131029193111/http://89.252.24.138/sites/default/files/iz_istorii_russkoy_kulturyi_2.pdf Великая, Малая и Белая Русь].&lt;/ref&gt;
* Соловьёв Александр Васильевич (тарихсы)&lt;ref&gt;''Соловьёв А.'' [https://web.archive.org/web/20131029193111/http://89.252.24.138/sites/default/files/iz_istorii_russkoy_kulturyi_2.pdf Великая, Малая и Белая Русь].&lt;/ref&gt;
* Соловьёв Владимир Михайлович&lt;ref&gt;Русская культура с древнейших времен до наших дней. Альбом-монография. — М.: Белый город, 2004; 2006; 2005; 2010. ISBN: 978-5-7793-2056-6&lt;/ref&gt;
* Соловьёв Сергей Михайлович&lt;ref&gt;''Соловьёв С. М.'' [[История России с древнейших времён]].&lt;/ref&gt;
* Тихомиров Михаил Николаевич&lt;ref&gt;''Тихомиров М. Н.'' Значение Древней Руси в развитии русского, украинского и белорусского народов // ВИ. 1954. № 6. С. 19-23.&lt;/ref&gt;
* Толочко Пётр Петрович&lt;ref&gt;{{книга|автор = |часть = |заглавие = Древнерусская народность. Воображаемая или реальная?|оригинал = |ссылка = |ответственный = |издание = |место = |издательство [[Алетейя (издательство)|Алетейя]]|год = 2005|том = |страницы = |страниц = 276 |серия = |isbn = 5-89239-783-6|тираж = }}&lt;/ref&gt;
* Трещенок Яков Иванович&lt;ref&gt;''[[Петриков, Пётр Тихонович|Петриков П. Т.]]'' Очерки новейшей историографии Беларуси: (1990-е — начало 2000-х годов). Белорусская наука, 2007. С. 91.&lt;/ref&gt;
* Флоря Борис Николаевич&lt;ref&gt;''Флоря Б. Н.'' [http://www.history.vuzlib.net/book_o017_page_5.html Древнерусские традиции и борьба восточнославянских народов за воссоединение] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304122759/http://www.history.vuzlib.net/book_o017_page_5.html |date=2016-03-04 }} // Древнерусское наследие и исторические судьбы восточного славянства / В. Т. Пашуто, Б. Н. Флоря, А. Л. Хорошкевич ; Отделение истории АН СССР. {{М.}}: Наука, 1982.&lt;/ref&gt;
* Фроянов Игорь Яковлевич&lt;ref&gt;''Фроянов И. Я.'' Князь как общинный чиновник // Родина. 2002.&lt;/ref&gt;
* Хорошкевич Анна Леонидовна&lt;ref&gt;''Хорошкевич А. Л.'' [http://www.history.vuzlib.net/book_o017_page_4.html Исторические судьбы белорусских и украинских земель в XIV —начале XVI в.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120406233309/http://www.history.vuzlib.net/book_o017_page_4.html |date=2012-04-06 }} // Древнерусское наследие и исторические судьбы восточного славянства / В. Т. Пашуто, Б. Н. Флоря, А. Л. Хорошкевич ; Отделение истории АН СССР. — {{М.}}: Наука, 1982.&lt;/ref&gt;
* Янин Валентин Лаврентьевич&lt;ref name=&quot;автоссылка1&quot; /&gt;

Берҙәм боронғо рус халҡының булыуын инҡар иткән славистарға түбәндәгеләр ҡарай::
* Брайчевский Михаил Юлианович&lt;ref name=&quot;ЭИУ&quot;/&gt;
* Данилевский Игорь Николаевич&lt;ref&gt;''Данилевский И. Н.'' [http://www.lants.tellur.ru/history/danilevsky/d06_4.htm Древняя Русь глазами современников и потомков (IX—XII вв.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130320043146/http://www.lants.tellur.ru/history/danilevsky/d06_4.htm |date=2013-03-20 }}, курс лекций&lt;/ref&gt;
* Пивторак Григорий Петрович&lt;ref name=&quot;ЭИУ&quot; /&gt;
* Плохий Сергей Николаевич&lt;ref&gt;Serhii Plokhy. ''[http://chtyvo.org.ua/authors/Plokhii_Serhii/The_Origins_of_the_Slavic_Nations_Premodern_Identities_in_Russia_Ukraine_and_Belarus__en.pdf The Origins of the Slavic Nations: Premodern Identities in Russia, Ukraine, and Belarus]{{Недоступная ссылка|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}''. Cambridge: Cambridge Universiy Press, 2006. 379 pp.&lt;/ref&gt;
* Прицак Омельян Иосифович&lt;ref&gt;Omeljan Pritsak and John S. Reshetar, Jr. ''[http://chtyvo.org.ua/authors/Pritsak_Omelian/The_Ukraine_and_the_Dialectics_of_Nation-Building_anhl.pdf The Ukraine and the Dialectics of Nation-Building]{{Недоступная ссылка|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' // Slavic Review. Vol. 22. No. 2 (June 1963). PP. 230—236.&lt;/ref&gt;
* Штыхов Георгий Васильевич&lt;ref&gt;''Штыхаў Г. В.'' Крывічы. Мн.: 1992. С. 101—104.&lt;br&gt;''Штыхаў Г. В.'' Да праблемы старажытнарускай народнасці // Гісторыя Беларусі: У 6 т. Т. 1: Старажытная Беларусь. Мн., 2000. С. 326—328.&lt;/ref&gt;

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* ''Мавродин В.&amp;amp;nbsp;В.'' Образование древнерусского государства. — Л., 1945.
* ''Мавродин В.&amp;amp;nbsp;В.'' [http://medievalrus.csu.ru/bible/Mavrodin_1978.shtml Происхождение русского народа]. — Л.: Издательство Ленинградсколго университета, 1978. — 184 с.
* ''Третьяков П. Н.'' У истоков древнерусской народности. М.: Наука, 1970.
* ''Лебединский М. Ю.'' К вопросу об истории древнерусской народности. — М., 1997.
* ''Седов В. В.'' Древнерусская народность: Историко-археологическое исследование. — М., 1999.
* ''Толочко П.&amp;amp;nbsp;П.'' Древнерусская народность: воображаемая или реальная. — СПб.: Алетейя, 2005.
* {{Китап|автор=[[Юсова, Наталья Николаевна|Юсова Н. М.]]|заглавие=Генезис концепції давньоруської народності в історичній науці СРСР (1930-ті — перша половина 1940-х рр.){{ref-uk}}|ссылка=http://history.org.ua/LiberUA/966-8086-36-8/966-8086-36-8.pdf|ответственный=|место=Вінниця|издательство=Консоль|год=2005|страниц=545|isbn=966-8086-36-8|ref=Юсова}}

[[Категория:Боронғо рус ҡәбиләләре]]
[[Категория:Көнсығыш славяндар]]
[[Категория:Урыҫ дәүләте]]
[[Категория:Киев Русе]]</text>
      <sha1>de2lhcd4vgtw1op9tvuaez1wv4y6uiu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фекерләшеү:Баймаҡ</title>
    <ns>1</ns>
    <id>201535</id>
    <revision>
      <id>1305840</id>
      <parentid>1305816</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T16:02:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Аюлы река</username>
        <id>48953</id>
      </contributor>
      <comment>/* БАЙМАҠ - яңғыҙ (одинокий). */ яңы бүлек</comment>
      <origin>1305840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2904" sha1="k6ahmmpk4vg4ywwzd7nkejfa3h3efw4" xml:space="preserve">Башҡорт Теленең Академик Һүҙлеге (Б) 2 томы 86-сы биттә БАЙМАҠ - яңғыҙ һәм  БАЙМАҠЛЫ - ҡарағай-ҡыпсаҡ ырыуы аймағы икәнлеген аңлата.
Таналыҡ-Баймаҡ 1748 йылда Кананикольск һәм Преображенск баҡыр заводтарына мәғдән базаһы булараҡ барлыҡҡа килә.
Бикбулатов Баймаҡ (1700-1760) - старшина, Баймаҡ ҡасабаһына нигеҙ һалыусы. 1755 йылғы башҡорт ихтилалында әүҙем ҡатнашыусы.
1816 йылда нигеҙ һалынған Иҙелбай (Әбделмөкмин) ауылы һуңынан Баймаҡ эшселәр ҡасабаһына тулыһынса ҡушыла.
Яндырылған Баймаҡ ауылын 1850 йылда Бөрйән волосының Буранбай (Аҫыл) ауылы халҡы яңынан тергеҙә. 1900 йылда Таналыҡ ауылы тип билдәләнә. Баймаҡ 1938 йылдан ҡала статусында.

== БАЙМАҠ - яңғыҙ (одинокий). ==
Башҡорт Теленең Академик Һүҙлеге (Б) 2 томы 86-сы биттә БАЙМАҠ - яңғыҙ һәм  БАЙМАҠЛЫ - ҡарағай-ҡыпсаҡ ырыуы аймағы икәнлеген аңлата.[https://tarat.ru/targema/dictionary#dict2/2&lt;nowiki&gt;] Таналыҡ-Баймаҡ 1748 йылда Кананикольск һәм Преображенск баҡыр заводтарына мәғдән базаһы булараҡ барлыҡҡа килә.[&lt;/nowiki&gt;https://posredi.ru/gorod-bajmak-bashkirija.html&lt;nowiki&gt;] Бикбулатов Баймаҡ (1700-1760) - старшина, Баймаҡ ҡасабаһына нигеҙ һалыусы. 1755 йылғы башҡорт ихтилалында әүҙем ҡатнашыусы.[&lt;/nowiki&gt;https://vk.ru/wall-84909948_28857&lt;nowiki&gt;] 1816 йылда нигеҙ һалынған Иҙелбай (Әбделмөкмин) ауылы һуңынан Баймаҡ эшселәр ҡасабаһына тулыһынса ҡушыла.[&lt;/nowiki&gt;https://bashenc.online/ru/articles/108203/?ysclid=mu8dkicrt9270243594&lt;nowiki&gt;]  Яндырылған Баймаҡ ауылын 1850 йылда Бөрйән волосының Буранбай (Аҫыл) ауылы халҡы яңынан тергеҙә. 1900 йылда Таналыҡ ауылы тип билдәләнә. Баймаҡ 1938 йылдан ҡала статусында.[ &lt;/nowiki&gt;https://bashenc.online/ru/articles/112005/?ysclid=mu8dimk3zs813740821&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt; [[Ҡатнашыусы:Аюлы река|Аюлы река]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Аюлы река|фекер алышыу]]) 16:02, 21 сентябрь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>k6ahmmpk4vg4ywwzd7nkejfa3h3efw4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1305841</id>
      <parentid>1305840</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T16:05:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Аюлы река</username>
        <id>48953</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ һылтанмалар өҫтәлде</comment>
      <origin>1305841</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3173" sha1="rd9zwco4vhd1ai32y6e6mvuv9rchcsa" xml:space="preserve">Башҡорт Теленең Академик Һүҙлеге (Б) 2 томы 86-сы биттә БАЙМАҠ - яңғыҙ һәм  БАЙМАҠЛЫ - ҡарағай-ҡыпсаҡ ырыуы аймағы икәнлеген аңлата.[https://tarat.ru/targema/dictionary#dict2/2]Таналыҡ-Баймаҡ 1748 йылда Кананикольск һәм Преображенск баҡыр заводтарына мәғдән базаһы булараҡ барлыҡҡа килә.[https://posredi.ru/gorod-bajmak-bashkirija.html]Бикбулатов Баймаҡ (1700-1760) - старшина, Баймаҡ ҡасабаһына нигеҙ һалыусы. 1755 йылғы башҡорт ихтилалында әүҙем ҡатнашыусы.[https://vk.ru/wall-84909948_28857]
1816 йылда нигеҙ һалынған Иҙелбай (Әбделмөкмин) ауылы һуңынан Баймаҡ эшселәр ҡасабаһына тулыһынса ҡушыла.[https://bashenc.online/ru/articles/108203/?ysclid=mu8dkicrt9270243594]
Яндырылған Баймаҡ ауылын 1850 йылда Бөрйән волосының Буранбай (Аҫыл) ауылы халҡы яңынан тергеҙә. 1900 йылда Таналыҡ ауылы тип билдәләнә. Баймаҡ 1938 йылдан ҡала статусында.[https://bashenc.online/ru/articles/112005/?ysclid=mu8dimk3zs813740821]

== БАЙМАҠ - яңғыҙ (одинокий). ==
Башҡорт Теленең Академик Һүҙлеге (Б) 2 томы 86-сы биттә БАЙМАҠ - яңғыҙ һәм  БАЙМАҠЛЫ - ҡарағай-ҡыпсаҡ ырыуы аймағы икәнлеген аңлата.[https://tarat.ru/targema/dictionary#dict2/2&lt;nowiki&gt;] Таналыҡ-Баймаҡ 1748 йылда Кананикольск һәм Преображенск баҡыр заводтарына мәғдән базаһы булараҡ барлыҡҡа килә.[&lt;/nowiki&gt;https://posredi.ru/gorod-bajmak-bashkirija.html&lt;nowiki&gt;] Бикбулатов Баймаҡ (1700-1760) - старшина, Баймаҡ ҡасабаһына нигеҙ һалыусы. 1755 йылғы башҡорт ихтилалында әүҙем ҡатнашыусы.[&lt;/nowiki&gt;https://vk.ru/wall-84909948_28857&lt;nowiki&gt;] 1816 йылда нигеҙ һалынған Иҙелбай (Әбделмөкмин) ауылы һуңынан Баймаҡ эшселәр ҡасабаһына тулыһынса ҡушыла.[&lt;/nowiki&gt;https://bashenc.online/ru/articles/108203/?ysclid=mu8dkicrt9270243594&lt;nowiki&gt;]  Яндырылған Баймаҡ ауылын 1850 йылда Бөрйән волосының Буранбай (Аҫыл) ауылы халҡы яңынан тергеҙә. 1900 йылда Таналыҡ ауылы тип билдәләнә. Баймаҡ 1938 йылдан ҡала статусында.[ &lt;/nowiki&gt;https://bashenc.online/ru/articles/112005/?ysclid=mu8dimk3zs813740821&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt; [[Ҡатнашыусы:Аюлы река|Аюлы река]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Аюлы река|фекер алышыу]]) 16:02, 21 сентябрь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>rd9zwco4vhd1ai32y6e6mvuv9rchcsa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1305842</id>
      <parentid>1305841</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T16:09:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Аюлы река</username>
        <id>48953</id>
      </contributor>
      <origin>1305842</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1417" sha1="32cfcsxxvjg9z59ftq0qts62kj72ql5" xml:space="preserve">Башҡорт Теленең Академик Һүҙлеге (Б) 2 томы 86-сы биттә БАЙМАҠ - яңғыҙ һәм  БАЙМАҠЛЫ - ҡарағай-ҡыпсаҡ ырыуы аймағы икәнлеген аңлата.[https://tarat.ru/targema/dictionary#dict2/2]Таналыҡ-Баймаҡ 1748 йылда Кананикольск һәм Преображенск баҡыр заводтарына мәғдән базаһы булараҡ барлыҡҡа килә.[https://posredi.ru/gorod-bajmak-bashkirija.html]Бикбулатов Баймаҡ (1700-1760) - старшина, Баймаҡ ҡасабаһына нигеҙ һалыусы. 1755 йылғы башҡорт ихтилалында әүҙем ҡатнашыусы.[https://vk.ru/wall-84909948_28857]
1816 йылда нигеҙ һалынған Иҙелбай (Әбделмөкмин) ауылы һуңынан Баймаҡ эшселәр ҡасабаһына тулыһынса ҡушыла.[https://bashenc.online/ru/articles/108203/?ysclid=mu8dkicrt9270243594]
Яндырылған Баймаҡ ауылын 1850 йылда Бөрйән волосының Буранбай (Аҫыл) ауылы халҡы яңынан тергеҙә. 1900 йылда Таналыҡ ауылы тип билдәләнә. Баймаҡ 1938 йылдан ҡала статусында.[https://bashenc.online/ru/articles/112005/?ysclid=mu8dimk3zs813740821]</text>
      <sha1>32cfcsxxvjg9z59ftq0qts62kj72ql5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фекерләшеү:Баймаҡ ҡалаһы ҡала биләмәһе</title>
    <ns>1</ns>
    <id>201536</id>
    <revision>
      <id>1305843</id>
      <parentid>1305818</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T16:30:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Аюлы река</username>
        <id>48953</id>
      </contributor>
      <comment>/* БАЙМАҠ - яңғыҙ (одинокий). */ яңы бүлек</comment>
      <origin>1305843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2807" sha1="9z794yxwecrx49yarcpsltkqp1bw894" xml:space="preserve">Башҡорт Теленең Академик Һүҙлеге (Б) 2 томы 86-сы биттә БАЙМАҠ - яңғыҙ һәм  БАЙМАҠЛЫ - ҡарағай-ҡыпсаҡ ырыуы аймағы икәнлеген аңлата.
Таналыҡ-Баймаҡ 1748 йылда Кананикольск һәм Преображенск баҡыр заводтарына мәғдән базаһы булараҡ барлыҡҡа килә.
Бикбулатов Баймаҡ (1700-1760) - старшина, Баймаҡ ҡасабаһына нигеҙ һалыусы. 1755 йылғы башҡорт ихтилалында әүҙем ҡатнашыусы.
1816 йылда нигеҙ һалынған Иҙелбай (Әбделмөкмин) ауылы һуңынан Баймаҡ эшселәр ҡасабаһына тулыһынса ҡушыла.
Яндырылған Баймаҡ ауылын 1850 йылда Бөрйән волосының Буранбай (Аҫыл) ауылы халҡы яңынан тергеҙә. 1900 йылда Таналыҡ ауылы тип билдәләнә. Баймаҡ 1938 йылдан ҡала статусында.

== БАЙМАҠ - яңғыҙ (одинокий). ==
Башҡорт Теленең Академик Һүҙлеге (Б) 2 томы 86-сы биттә БАЙМАҠ - яңғыҙ һәм  БАЙМАҠЛЫ - ҡарағай-ҡыпсаҡ ырыуы аймағы икәнлеген аңлата.https://tarat.ru/targema/dictionary#dict2/2 Таналыҡ-Баймаҡ 1748 йылда Кананикольск һәм Преображенск баҡыр заводтарына мәғдән базаһы булараҡ барлыҡҡа килә.https://posredi.ru/gorod-bajmak-bashkirija.html Бикбулатов Баймаҡ (1700-1760) - старшина, Баймаҡ ҡасабаһына нигеҙ һалыусы. 1755 йылғы башҡорт ихтилалында әүҙем ҡатнашыусы.https://vk.ru/wall-84909948_28857 1816 йылда нигеҙ һалынған Иҙелбай (Әбделмөкмин) ауылы һуңынан Баймаҡ эшселәр ҡасабаһына тулыһынса ҡушыла.https://bashenc.online/ru/articles/108203/?ysclid=mu8dkicrt9270243594 Яндырылған Баймаҡ ауылын 1850 йылда Бөрйән волосының Буранбай (Аҫыл) ауылы халҡы яңынан тергеҙә. 1900 йылда Таналыҡ ауылы тип билдәләнә. Баймаҡ 1938 йылдан ҡала статусында.https://bashenc.online/ru/articles/112005/?ysclid=mu8dimk3zs813740821 [[Ҡатнашыусы:Аюлы река|Аюлы река]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Аюлы река|фекер алышыу]]) 16:30, 21 сентябрь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>9z794yxwecrx49yarcpsltkqp1bw894</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1305844</id>
      <parentid>1305843</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T16:33:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Аюлы река</username>
        <id>48953</id>
      </contributor>
      <comment>/* БАЙМАҠ - яңғыҙ (одинокий). */ һылтанмалар өҫтәлде</comment>
      <origin>1305844</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2817" sha1="ftn3hpx5jeohi2x2v64sm45ywb74eb6" xml:space="preserve">Башҡорт Теленең Академик Һүҙлеге (Б) 2 томы 86-сы биттә БАЙМАҠ - яңғыҙ һәм  БАЙМАҠЛЫ - ҡарағай-ҡыпсаҡ ырыуы аймағы икәнлеген аңлата.
Таналыҡ-Баймаҡ 1748 йылда Кананикольск һәм Преображенск баҡыр заводтарына мәғдән базаһы булараҡ барлыҡҡа килә.
Бикбулатов Баймаҡ (1700-1760) - старшина, Баймаҡ ҡасабаһына нигеҙ һалыусы. 1755 йылғы башҡорт ихтилалында әүҙем ҡатнашыусы.
1816 йылда нигеҙ һалынған Иҙелбай (Әбделмөкмин) ауылы һуңынан Баймаҡ эшселәр ҡасабаһына тулыһынса ҡушыла.
Яндырылған Баймаҡ ауылын 1850 йылда Бөрйән волосының Буранбай (Аҫыл) ауылы халҡы яңынан тергеҙә. 1900 йылда Таналыҡ ауылы тип билдәләнә. Баймаҡ 1938 йылдан ҡала статусында.

== БАЙМАҠ - яңғыҙ (одинокий). ==
Башҡорт Теленең Академик Һүҙлеге (Б) 2 томы 86-сы биттә БАЙМАҠ - яңғыҙ һәм  БАЙМАҠЛЫ - ҡарағай-ҡыпсаҡ ырыуы аймағы икәнлеген аңлата.[https://tarat.ru/targema/dictionary#dict2/2] Таналыҡ-Баймаҡ 1748 йылда Кананикольск һәм Преображенск баҡыр заводтарына мәғдән базаһы булараҡ барлыҡҡа килә.[https://posredi.ru/gorod-bajmak-bashkirija.html] Бикбулатов Баймаҡ (1700-1760) - старшина, Баймаҡ ҡасабаһына нигеҙ һалыусы. 1755 йылғы башҡорт ихтилалында әүҙем ҡатнашыусы.[https://vk.ru/wall-84909948_28857] 1816 йылда нигеҙ һалынған Иҙелбай (Әбделмөкмин) ауылы һуңынан Баймаҡ эшселәр ҡасабаһына тулыһынса ҡушыла.[https://bashenc.online/ru/articles/108203/?ysclid=mu8dkicrt9270243594] Яндырылған Баймаҡ ауылын 1850 йылда Бөрйән волосының Буранбай (Аҫыл) ауылы халҡы яңынан тергеҙә. 1900 йылда Таналыҡ ауылы тип билдәләнә. Баймаҡ 1938 йылдан ҡала статусында.[https://bashenc.online/ru/articles/112005/?ysclid=mu8dimk3zs813740821] [[Ҡатнашыусы:Аюлы река|Аюлы река]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Аюлы река|фекер алышыу]]) 16:30, 21 сентябрь 2026 (UTC)</text>
      <sha1>ftn3hpx5jeohi2x2v64sm45ywb74eb6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҡалып:Potd/2026-09-22</title>
    <ns>10</ns>
    <id>201538</id>
    <revision>
      <id>1305847</id>
      <timestamp>2026-09-21T21:18:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>2112</id>
      </contributor>
      <comment>Яңы бит: Beach of Cape Fiolent, Crimea.jpg</comment>
      <origin>1305847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="4a6kzd1zy00tbdo286z88xfs3y5ym36" xml:space="preserve">Beach of Cape Fiolent, Crimea.jpg</text>
      <sha1>4a6kzd1zy00tbdo286z88xfs3y5ym36</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Funai</title>
    <ns>0</ns>
    <id>201539</id>
    <revision>
      <id>1305848</id>
      <timestamp>2026-09-21T22:35:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-51050-24</username>
        <id>48984</id>
      </contributor>
      <comment>Яңы бит: funai</comment>
      <origin>1305848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5" sha1="cbkgpfnfsraat0i81bbarfkf4c3abtb" xml:space="preserve">funai</text>
      <sha1>cbkgpfnfsraat0i81bbarfkf4c3abtb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҡалып:Флагификация/Шпицберген һәм Ян-Майен</title>
    <ns>10</ns>
    <id>201540</id>
    <revision>
      <id>1305860</id>
      <timestamp>2026-09-22T06:23:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shirshikay</username>
        <id>48080</id>
      </contributor>
      <comment>Яңы бит: {{ {{{1&lt;noinclude&gt;|флагификация/флаг&lt;/noinclude&gt;}}} | размер = {{{размер|}}} | variant = {{{variant|}}} | alias = Шпицберген һәм Ян-Майен | имя шаблона = Шпицберген һәм Ян-Майен | shortname alias = Шпицберген һәм Ян-Майен | flag alias = Flag of Norway.svg }}</comment>
      <origin>1305860</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="356" sha1="j06xj003dx8rqv0ws9kl20qnbf6zrpd" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|флагификация/флаг&lt;/noinclude&gt;}}}
| размер = {{{размер|}}}
| variant = {{{variant|}}}
| alias = Шпицберген һәм Ян-Майен
| имя шаблона = Шпицберген һәм Ян-Майен
| shortname alias = Шпицберген һәм Ян-Майен
| flag alias = Flag of Norway.svg
}}</text>
      <sha1>j06xj003dx8rqv0ws9kl20qnbf6zrpd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҡалып:SJM</title>
    <ns>10</ns>
    <id>201541</id>
    <revision>
      <id>1305861</id>
      <timestamp>2026-09-22T06:25:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shirshikay</username>
        <id>48080</id>
      </contributor>
      <comment>Яңы бит: {{nobr|{{Флагификация|Шпицберген һәм Ян-Майен}}}}&lt;noinclude&gt; [[Категория:Ҡалыптар:Код буйынса флагтар|{{PAGENAME}}]] &lt;/noinclude&gt;</comment>
      <origin>1305861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="195" sha1="4qeewv4pu9k9hedjlkvhp1q5ox4l50o" xml:space="preserve">{{nobr|{{Флагификация|Шпицберген һәм Ян-Майен}}}}&lt;noinclude&gt;
[[Категория:Ҡалыптар:Код буйынса флагтар|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4qeewv4pu9k9hedjlkvhp1q5ox4l50o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҡалып:SXM</title>
    <ns>10</ns>
    <id>201542</id>
    <revision>
      <id>1305862</id>
      <timestamp>2026-09-22T06:26:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shirshikay</username>
        <id>48080</id>
      </contributor>
      <comment>Яңы бит: {{nobr|{{Флагификация|Синт-Мартен}}}}&lt;noinclude&gt; [[Категория:Ҡалыптар:Код буйынса флагтар|{{PAGENAME}}]] &lt;/noinclude&gt;</comment>
      <origin>1305862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="173" sha1="acjjwqc137o1agj2d2ve10ms1953t0b" xml:space="preserve">{{nobr|{{Флагификация|Синт-Мартен}}}}&lt;noinclude&gt;
[[Категория:Ҡалыптар:Код буйынса флагтар|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>acjjwqc137o1agj2d2ve10ms1953t0b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҡалып:IMN</title>
    <ns>10</ns>
    <id>201543</id>
    <revision>
      <id>1305863</id>
      <timestamp>2026-09-22T06:27:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shirshikay</username>
        <id>48080</id>
      </contributor>
      <comment>Яңы бит: {{nobr|{{Флагификация|Мэн Утрауы}}}}&lt;noinclude&gt; [[Категория:Ҡалыптар:Код буйынса флагтар|{{PAGENAME}}]] &lt;/noinclude&gt;</comment>
      <origin>1305863</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="171" sha1="3842rhxkf9bzhwivqwe48cumvfvr00n" xml:space="preserve">{{nobr|{{Флагификация|Мэн Утрауы}}}}&lt;noinclude&gt;
[[Категория:Ҡалыптар:Код буйынса флагтар|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3842rhxkf9bzhwivqwe48cumvfvr00n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҡалып:CUW</title>
    <ns>10</ns>
    <id>201544</id>
    <revision>
      <id>1305864</id>
      <timestamp>2026-09-22T06:28:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shirshikay</username>
        <id>48080</id>
      </contributor>
      <comment>Яңы бит: {{nobr|{{Флагификация|Кюрасао}}}}&lt;noinclude&gt; [[Категория:Ҡалыптар:Код буйынса флагтар|{{PAGENAME}}]] &lt;/noinclude&gt;</comment>
      <origin>1305864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="166" sha1="1n2px1fnnpjx3g847gn69670r1lqv0w" xml:space="preserve">{{nobr|{{Флагификация|Кюрасао}}}}&lt;noinclude&gt;
[[Категория:Ҡалыптар:Код буйынса флагтар|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1n2px1fnnpjx3g847gn69670r1lqv0w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҡалып:Флагификация/Сен-Бартелеми</title>
    <ns>10</ns>
    <id>201545</id>
    <revision>
      <id>1305866</id>
      <timestamp>2026-09-22T06:34:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shirshikay</username>
        <id>48080</id>
      </contributor>
      <comment>Яңы бит: {{ {{{1&lt;noinclude&gt;|флагификация/флаг&lt;/noinclude&gt;}}} | размер = {{{размер|}}} | alias = Сен-Бартелеми | имя шаблона = Сен-Бартелеми | shortname alias = Сен-Бартелеми | flag alias = Flag of Saint Barthélemy (local).svg }}&lt;noinclude&gt; &lt;/noinclude&gt;</comment>
      <origin>1305866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="318" sha1="0mvb68vnt4jxjj81ic2c0z2pd5bfvz3" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|флагификация/флаг&lt;/noinclude&gt;}}}
| размер = {{{размер|}}}
| alias = Сен-Бартелеми
| имя шаблона = Сен-Бартелеми
| shortname alias = Сен-Бартелеми
| flag alias = Flag of Saint Barthélemy (local).svg
}}&lt;noinclude&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0mvb68vnt4jxjj81ic2c0z2pd5bfvz3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҡалып:Флагификация/Тышҡы бәләкәй утрауҙар (АҠШ)</title>
    <ns>10</ns>
    <id>201546</id>
    <revision>
      <id>1305868</id>
      <timestamp>2026-09-22T06:40:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shirshikay</username>
        <id>48080</id>
      </contributor>
      <comment>Яңы бит: {{ {{{1&lt;noinclude&gt;|флагификация/флаг&lt;/noinclude&gt;}}} | размер = {{{размер|}}} | variant = {{{variant|}}} | alias = Тышҡы бәләкәй утрауҙар (АҠШ) | имя шаблона = Тышҡы бәләкәй утрауҙар (АҠШ) | shortname alias = Тышҡы бәләкәй утрауҙар (АҠШ) | flag alias = Flag of the United States.svg }}</comment>
      <origin>1305868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="391" sha1="dfu2w4hf8yhh488xhtj47yz7ks94c80" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|флагификация/флаг&lt;/noinclude&gt;}}}
| размер = {{{размер|}}}
| variant = {{{variant|}}}
| alias = Тышҡы бәләкәй утрауҙар (АҠШ)
| имя шаблона = Тышҡы бәләкәй утрауҙар (АҠШ)
| shortname alias = Тышҡы бәләкәй утрауҙар (АҠШ)
| flag alias = Flag of the United States.svg
}}</text>
      <sha1>dfu2w4hf8yhh488xhtj47yz7ks94c80</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҡалып:Флагификация/Бонэйр, Синт-Эстатиус һәм Саба</title>
    <ns>10</ns>
    <id>201547</id>
    <revision>
      <id>1305873</id>
      <timestamp>2026-09-22T06:53:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shirshikay</username>
        <id>48080</id>
      </contributor>
      <comment>Яңы бит: {{ {{{1&lt;noinclude&gt;|флагификация/флаг&lt;/noinclude&gt;}}} | размер = {{{размер|}}} | alias = Бонэйр, Синт-Эстатиус һәм Саба | flag alias = Flag of the Netherlands.svg }}</comment>
      <origin>1305873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="216" sha1="fruvxrnfvb98srtxp1lnq6u1bz2udmi" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|флагификация/флаг&lt;/noinclude&gt;}}}
| размер = {{{размер|}}}
| alias = Бонэйр, Синт-Эстатиус һәм Саба
| flag alias = Flag of the Netherlands.svg
}}</text>
      <sha1>fruvxrnfvb98srtxp1lnq6u1bz2udmi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Майҙандары буйынса илдәр</title>
    <ns>0</ns>
    <id>201548</id>
    <revision>
      <id>1305886</id>
      <timestamp>2026-09-22T09:25:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shirshikay</username>
        <id>48080</id>
      </contributor>
      <comment>Яңы бит: '''Майҙандары буйынса илдәр һәм бойондороҡло территориялар''' — донъялағы бөтә суверен дәүләттәрҙең һәм бойондороҡло ерҙәрҙең дөйөм майҙандары. Майҙан күрһәткестәре халыҡ-ара сиктәр эсендәге ҡоро ер һәм эске һыу ятҡылыҡтарының (йылғалар, күлдәр, һыу һаҡлағыста...</comment>
      <origin>1305886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41081" sha1="8g47i77h9gse06bapc8ipcfd5n5panh" xml:space="preserve">'''Майҙандары буйынса илдәр һәм бойондороҡло территориялар''' — донъялағы бөтә суверен дәүләттәрҙең һәм бойондороҡло ерҙәрҙең дөйөм майҙандары. Майҙан күрһәткестәре халыҡ-ара сиктәр эсендәге ҡоро ер һәм эске һыу ятҡылыҡтарының (йылғалар, күлдәр, һыу һаҡлағыстар) дөйөм суммаһынан тора.

== Төҙөлөшө ==
* '''Дөйөм майҙан:''' ҡоро ер һәм һыу майҙандарының дөйөм суммаһы (кв. км).
* '''Ҡоро ер майҙаны:''' һыу объекттарын һанамайынса, таҙа ер майҙаны.
* '''Эске һыуҙар майҙаны:''' ил эсендәге һыу майҙаны һәм уның дөйөм территорияға ҡарата процент өлөшө.

Мәғлүмәттәр нигеҙҙә БМО-ның Статистика бүлеге (UN Statistics Division) һәм БМО-ның Аҙыҡ-түлек һәм ауыл хужалығы ойошмаһы (FAO) отчеттарына таянып төҙөлә.

== Дәүләттәрҙең/Илдәрҙең майҙандары ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:right;&quot;
|+ Майҙандары буйынса илдәр һәм бойондороҡло территориялар исемлеге
! style=&quot;background:#efefef; text-align:center;&quot; | Урыны
! style=&quot;background:#efefef; text-align:left;&quot; | Ил / бойондороҡло территория
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Дөйөм майҙан (км²)
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Ҡоро ер майҙаны (км²)
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Эске һыуҙар майҙаны (км²)
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Һыу өлөшө (%)
|-
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | '''[[Ер]]''' (бөтәһе)
| 510 072 000
| 148 940 000
| 361 132 000
| 70,8
|-
| 1

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Рәсәй}} [[Рәсәй]]
| 17 098 246
| 16 376 870
| 721 380
| 4,2
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Антарктида}} [[Антарктида]]
| 14 200 000
| 14 200 000
| 0
| 0
|-
| 2

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Канада}} [[Канада]]
| 9 984 670
| 9 093 507
| 891 163
| 8,9
|-
| 3

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Ҡытай}} [[Ҡытай]]
| 9 596 960
| 9 326 410
| 270 550
| 2,8
|-
| 4

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|АҠШ}} [[АҠШ]]
| 9 525 067
| 9 147 593
| 377 424
| 4,0
|-
| 5

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Бразилия}} [[Бразилия]]
| 8 510 346
| 8 460 415
| 55 352
| 0,6
|-
| 6

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Австралия}} [[Австралия]]
| 7 741 220
| 7 682 300
| 58 920
| 0,8
|-
| 7

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Һиндостан}} [[Һиндостан]]
| 3 287 263
| 2 973 190
| 314 070
| 9,6
|- style=&quot;background:#f0f0f0; font-style:italic;&quot;

| style=&quot;text-align:center;&quot; | —
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Якутия}} [[Саха Республикаһы]] ([[Рәсәй]])
| 3 083 523
| 3 078 123
| 5 400
| 0,17
|-
| 8

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Аргентина}} [[Аргентина]]
| 2 780 400
| 2 736 690
| 43 710
| 1,6
|-
| 9

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Ҡаҙағстан}} [[Ҡаҙағстан]]
| 2 724 910
| 2 699 700
| 25 202
| 0,9
|-
| 10

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Алжир}} [[Алжир]]
| 2 381 741
| 2 381 741
| 0
| 0
|-
| 11

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Конго Демократик Республикаһы}} [[Конго Демократик Республикаһы]]
| 2 344 858
| 2 267 048
| 77 810
| 3,3
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Гренландия}} [[Гренландия]]
| 2 166 086
| 2 166 086
| 0
| 0
|-
| 12

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Сәғүд Ғәрәбстаны}} [[Сәғүд Ғәрәбстаны]]
| 2 149 690
| 2 149 690
| 0
| 0
|-
| 13

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Мексика}} [[Мексика]]
| 1 964 375
| 1 943 950
| 20 425
| 1,0
|-
| 14

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Индонезия}} [[Индонезия]]
| 1 904 569
| 1 811 569
| 93 000
| 4,9
|-
| 15

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Судан}} [[Судан]]
| 1 878 000
| 1 868 000
| 10 010
| 0,6
|-
| 16

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Ливия}} [[Ливия]]
| 1 759 540
| 1 759 540
| 0
| 0
|-
| 17

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Иран}} [[Иран]]
| 1 648 195
| 1 622 500
| 25 695
| 1,6
|-
| 18

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Монголия}} [[Монголия]]
| 1 564 116
| 1 557 507
| 6 609
| 0,4
|-
| 19

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Перу}} [[Перу]]
| 1 285 216
| 1 279 996
| 5 220
| 0,4
|-
| 20

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Чад}} [[Чад]]
| 1 284 000
| 1 259 200
| 24 800
| 1,9
|-
| 21

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Нигер}} [[Нигер]]
| 1 267 000
| 1 266 700
| 300
| 0
|-
| 22

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Ангола}} [[Ангола]]
| 1 246 700
| 1 246 700
| 0
| 0
|-
| 23

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Мали}} [[Мали]]
| 1 240 192
| 1 220 190
| 20 000
| 1,6
|-
| 24

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|КАР}} [[Көньяҡ Африка Республикаһы]]
| 1 219 090
| 1 214 470
| 4 620
| 0,4
|-
| 25

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Колумбия}} [[Колумбия]]
| 1 138 910
| 1 038 700
| 100 210
| 8,8
|-
| 26

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Эфиопия}} [[Эфиопия]]
| 1 104 300
| 1 096 570
| 7 730
| 0,7
|-
| 27

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Боливия}} [[Боливия]]
| 1 098 581
| 1 083 300
| 15 280
| 1,4
|-
| 28

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Мавритания}} [[Мавритания]]
| 1 030 700
| 1 030 700
| 0
| 0
|-
| 29

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Мысыр}} [[Мысыр]]
| 1 001 450
| 995 450
| 6 000
| 0,6
|-
| 30

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Танзания}} [[Танзания]]
| 947 303
| 885 800
| 61 500
| 6,5
|-
| 31

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Нигерия}} [[Нигерия]]
| 923 768
| 910 770
| 13 000
| 1,4
|-
| 32

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Венесуэла}} [[Венесуэла]]
| 912 050
| 882 050
| 30 000
| 3,3
|-
| 33

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Пакистан}} [[Пакистан]]
| 882 363
| 857 143
| 25 220
| 2,9
|-
| 34

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Намибия}} [[Намибия]]
| 824 292
| 823 290
| 1 002
| 0,1
|-
| 35

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Мозамбик}} [[Мозамбик]]
| 799 380
| 786 380
| 13 000
| 1,6
|-
| 36

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Төркиә}} [[Төркиә]]
| 783 562
| 769 632
| 13 930
| 1,8
|-
| 37

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Чили}} [[Чили]]
| 756 102
| 743 812
| 12 290
| 1,6
|-
| 38

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Замбия}} [[Замбия]]
| 752 612
| 743 390
| 9 220
| 1,2
|-
| 39

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Мьянма}} [[Мьянма]]
| 676 578
| 653 508
| 23 070
| 3.4
|-
| 40

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Афғанстан}} [[Афғанстан]]
| 652 864
| 652 230
| 630
| 0,1
|-
| 41

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Көньяҡ Судан}} [[Көньяҡ Судан]]
| 644 329
| —
| —
| —
|-
| 42

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Франция}} [[Франция]]
| 643 801
| 640 427
| 3 374
| 0,5
|-
| 43

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Сомали}} [[Сомали]]
| 637 657
| 627 340
| 10 320
| 1,6
|-
| 44

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Үҙәк Африка Республикаһы}} [[Үҙәк Африка Республикаһы]]
| 622 984
| 622 984
| 0
| 0
|-
| 45

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Украина}} [[Украина]]
| 603 550
| 579 330
| 24 220
| 4,0
|-
| 46

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Мадагаскар}} [[Мадагаскар]]
| 587 041
| 581 540
| 5 501
| 0,9
|-
| 47

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Ботсвана}} [[Ботсвана]]
| 582 000
| 566 730
| 15 000
| 2,6
|-
| 48

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Кения}} [[Кения]]
| 580 367
| 569 140
| 11 227
| 1,9
|-
| 49

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Таиланд}} [[Таиланд]]
| 513 120
| 510 890
| 2 230
| 0,4
|-
| 50

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Испания}} [[Испания]]
| 505 370
| 498 980
| 6 390
| 1,3
|-
| 51

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Төрөкмәнстан}} [[Төрөкмәнстан]]
| 488 100
| 469 930
| 18 170
| 3,7
|-
| 52

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Камерун}} [[Камерун]]
| 475 650
| 472 710
| 2 730
| 0,6
|-
| 53

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Папуа — Яңы Гвинея}} [[Папуа — Яңы Гвинея]]
| 462 840
| 452 860
| 9 980
| 2,2
|-
| 54

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Йәмән}} [[Йәмән]]
| 455 503
| 455 503
| 0
| 0
|-
| 55

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Швеция}} [[Швеция]]
| 450 295
| 407 284
| 40 142
| 9,0
|-
| 56

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Үзбәкстан}} [[Үзбәкстан]]
| 447 400
| 425 400
| 22 000
| 4,9
|-
| 57

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Марокко}} [[Марокко]]
| 446 550
| 446 300
| 25 250
| 0,1
|-
| 58

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Ираҡ}} [[Ираҡ]]
| 438 317
| 437 367
| 950
| 0,2
|-
| 59

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Парагвай}} [[Парагвай]]
| 406 752
| 397 300
| 9 452
| 2,3
|-
| 60

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Зимбабве}} [[Зимбабве]]
| 390 757
| 386 850
| 3 910
| 1,0
|-
| 61

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Норвегия}} [[Норвегия]]
| 386 224
| 366 704
| 19 520
| 5,1
|-
| 62

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Япония}} [[Япония]]
| 377 915
| 364 485
| 13 430
| 3,6
|-
| 63

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Германия}} [[Германия]]
| 357 581
| 349 390
| 7 860
| 2,2
|-
| 64

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Конго Республикаһы}} [[Конго Республикаһы]]
| 342 000
| 341 500
| 500
| 0,1
|-
| 65

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Финляндия}} [[Финляндия]]
| 338 145
| 303 815
| 34 330
| 10,2
|-
| 66

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Вьетнам}} [[Вьетнам]]
| 331 340
| 313 429
| 17 801
| 5,4
|-
| 67

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Малайзия}} [[Малайзия]]
| 330 621
| 329 432
| 1 190
| 0,4
|-
| 68

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Кот-д’Ивуар}} [[Кот-д’Ивуар]]
| 322 462
| 318 000
| 4 460
| 1,4
|-
| 69

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Польша}} [[Польша]]
| 312 685
| 304 255
| 8 430
| 3,7
|-
| 70

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Оман}} [[Оман]]
| 309 500
| 309 500
| 0
| 0
|-
| 71

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Италия}} [[Италия]]
| 302 068
| 295 717
| 6 350
| 2,1
|-
| 72

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Филиппин}} [[Филиппин]]
| 300 000
| 298 170
| 1 830
| 0,6
|-
| 73

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Эквадор}} [[Эквадор]]
| 283 561
| 276 841
| 6 720
| 2,4
|-
| 74

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Буркина-Фасо}} [[Буркина-Фасо]]
| 274 200
| 273 800
| 400
| 0,2
|-
| 75

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Яңы Зеландия}} [[Яңы Зеландия]]
| 268 838
| 264 537
| 4 301
| 1,6
|-
| 76

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Габон}} [[Габон]]
| 267 668
| 257 670
| 10 000
| 3,7
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Көнбайыш Сахара}} [[Көнбайыш Сахара]]
| 266 000
| 266 000
| 0
| 0
|-
| 77

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Гвинея}} [[Гвинея]]
| 245 857
| 245 717
| 140
| 0,1
|-
| 78

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Бөйөк Британия}} [[Бөйөк Британия]]
| 244 376
| 242 741
| 1 635
| 0,7
|-
| 79

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Уганда}} [[Уганда]]
| 241 550
| 200 520
| 41 030
| 17,0
|-
| 80

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Гана}} [[Гана]]
| 238 537
| 227 533
| 11 000
| 4,6
|-
| 81

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Румыния}} [[Румыния]]
| 238 398
| 230 080
| 8 320
| 3,5
|-
| 82

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Лаос}} [[Лаос]]
| 236 800
| 230 800
| 6 000
| 2,5
|-
| 83

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Гайана}} [[Гайана]]
| 214 969
| 196 850
| 18 120
| 8,4
|-
| 84

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Беларусь}} [[Беларусь]]
| 207 600
| 202 900
| 4,700
| 2,3
|-
| 85

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Ҡырғыҙстан}} [[Ҡырғыҙстан]]
| 199 949
| 191 800
| 8 150
| 4,1
|-
| 86

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Сенегал}} [[Сенегал]]
| 196 712
| 192 530
| 4 180
| 2,1
|-
| 87

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Сүриә}} [[Сүриә]]
| 185 180
| 183 630
| 1 550
| 0,8
|-
| 88

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Камбоджа}} [[Камбоджа]]
| 181 035
| 176 520
| 4 520
| 2,5
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Сомалиленд}} [[Сомалиленд]]
| 177 000
| —
| —
| —
|-
| 89

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Уругвай}} [[Уругвай]]
| 176 215
| 175 015
| 1 200
| 0,7
|-
| 90

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Суринам}} [[Суринам]]
| 163 820
| 156 000
| 7 820
| 4,8
|-
| 91

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Тунис}} [[Тунис]]
| 163 610
| 155 360
| 8 250
| 5,0
|-
| 92

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Бангладеш}} [[Бангладеш]]
| 148 460
| 130 170
| 18 290
| 12,3
|-
| 93

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Непал}} [[Непал]]
| 147 181
| 143 350
| 3 830
| 2,6
|-
| 94

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Тажикстан}} [[Тажикстан]]
| 144 100
| 141 510
| 2 590
| 1,8
|- style=&quot;background:#f0f0f0; font-style:italic;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Башҡортостан}} [[Башҡортостан]] ([[Рәсәй]])
| 143 600
| 142 947
| 653
| 0,45
|-
| 95

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Греция}} [[Греция]]
| 131 957
| 128 900
| 1 310
| 2,3
|-
| 96

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Никарагуа}} [[Никарагуа]]
| 130 373
| 120 340
| 10 030
| 7,7
|-
| 97

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|КНДР}} [[КНДР]]
| 120 538
| 120 410
| 130
| 0,1
|-
| 98

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Малави}} [[Малави]]
| 118 484
| 94 080
| 24 404
| 20,6
|-
| 99

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Эритрея}} [[Эритрея]]
| 117 600
| 101 000
| 16 600
| 14,1
|-
| 100

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Бенин}} [[Бенин]]
| 114 763
| 112 760
| 2 000
| 1,7
|-
| 101

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Гондурас}} [[Гондурас]]
| 112 492
| 111 890
| 600
| 0,5
|-
| 102

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Либерия}} [[Либерия]]
| 111 369
| 96 320
| 15 049
| 13,5
|-
| 103

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Болгария}} [[Болгария]]
| 110 879
| 108 489
| 2 390
| 2,2
|-
| 104

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Куба}} [[Куба]]
| 109 884
| 109 884
| 0
| 0
|-
| 105

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Гватемала}} [[Гватемала]]
| 108 889
| 107 160
| 1,730
| 1,6
|-
| 106

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Исландия}} [[Исландия]]
| 103 000
| 100 830
| 2 170
| 2,1
|-
| 107

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Корея Республикаһы}} [[Корея Республикаһы]]
| 100 432
| 97 600
| 2 800
| 2,8
|-
| 108

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Венгрия}} [[Венгрия]]
| 93 025
| 91 260
| 1 770
| 1,9
|-
| 109

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Португалия}} [[Португалия]]
| 92 090
| 91 470
| 620
| 0,45
|-
| 110

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Иордания}} [[Иордания]]
| 89 318
| 88 794
| 524
| 0,6
|-
| 111

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Сербия}} [[Сербия]]
| 88 499
| 88 499
| 0
| 0
|-
| 112

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Әзербайжан}} [[Әзербайжан]]
| 86 600
| 82 650
| 3 950
| 4,6
|-
| 113

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Австрия}} [[Австрия]]
| 83 878
| 82 520
| 1 359
| 1,6
|-
| 114

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|БҒӘ}} [[БҒӘ]]
| 83 600
| 82 880
| 720
| 0,9
|-
| 115

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Чехия}} [[Чехия]]
| 78 871
| 77 187
| 1 684
| 2,1
|-
| 116

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Панама}} [[Панама]]
| 75 320
| 74 180
| 1 143
| 1,5
|-
| 117

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Сьерра-Леоне}} [[Сьерра-Леоне]]
| 72 300
| 72 180
| 120
| 0,2
|-
| 118

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Ирландия}} [[Ирландия Республикаһы]]
| 70 273
| 68 883
| 1 390
| 2,0
|-
| 119

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Грузия}} [[Грузия]]
| 69 700
| 69 490
| 210
| 0,3
|-
| 120

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Шри-Ланка}} [[Шри-Ланка]]
| 67 240
| 61 860
| 3 750
| 5,7
|-
| 121

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Литва}} [[Литва]]
| 65 286
| 62 610
| 2 680
| 4,1
|-
| 122

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Латвия}} [[Латвия]]
| 64 594
| 62 230
| 2 370
| 3,7
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Шпицберген}} [[Шпицберген]] ([[Норвегия]])
| 62 045
| 62 045
| 0
| 0
|-
| 123

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Того}} [[Того]]
| 56 785
| 54 390
| 2 400
| 4,2
|-
| 124

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Хорватия}} [[Хорватия]]
| 56 594
| 55 974
| 620
| 1,1
|-
| 125

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Босния һәм Герцеговина}} [[Босния һәм Герцеговина]]
| 51 209
| 51 200
| 10
| 0,0
|-
| 126

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Коста-Рика}} [[Коста-Рика]]
| 51 180
| 51 140
| 40
| 0,1
|-
| 127

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Словакия}} [[Словакия]]
| 49 035
| 48 080
| 950
| 1,9
|-
| 128

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Доминикан Республикаһы}} [[Доминикан Республикаһы]]
| 48 670
| 48 320
| 350
| 0,7
|-
| 129

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Эстония}} [[Эстония]]
| 45 339
| 42 388
| 2 840
| 6,3
|-
| 130

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Дания}} [[Дания]]
| 42 947
| 42 434
| 660
| 1,5
|-
| 131

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Нидерланд}} [[Нидерланд]]
| 41 865
| 33 893
| 7 650
| 19,0
|-
| 132

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Швейцария}} [[Швейцария]]
| 41 291
| 39 510
| 1 781
| 4,3
|-
| 133

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Бутан}} [[Бутан]]
| 38 394
| 38 140
| 250
| 0,7
|-
| 134

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Гвинея-Бисау}} [[Гвинея-Бисау]]
| 36 125
| 28 120
| 8 010
| 22,2
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Тайвань}} [[Тайвань]]
| 35 980
| 32 260
| 3 720
| 10,3
|-
| 135

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Молдова}} [[Молдова]]
| 33 847
| 32 970
| 8 80
| 2,6
|-
| 136

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Бельгия}} [[Бельгия]]
| 30 528
| 30 280
| 250
| 0,8
|-
| 137

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Лесото}} [[Лесото]]
| 30 355
| 30 355
| 0
| 0
|-
| 138

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Армения}} [[Армения]]
| 29 743
| 28 470
| 1 270
| 4,3
|-
| 139

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Соломон Утрауҙары}} [[Соломон Утрауҙары]]
| 28 896
| 27 990
| 910
| 3,1
|-
| 140

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Албания}} [[Албания]]
| 28 748
| 27 400
| 330
| 1,1
|-
| 141

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Экваториаль Гвинея}} [[Экваториаль Гвинея]]
| 28 051
| 28 051
| 0
| 0
|-
| 142

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Бурунди}} [[Бурунди]]
| 27 834
| 25 680
| 2 150
| 7,7
|-
| 143

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Гаити}} [[Гаити Республикаһы]]
| 27 750
| 27 560
| 190
| 0,7
|-
| 144

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Руанда}} [[Руанда]]
| 26 338
| 24 670
| 1 670
| 6,3
|-
| 145

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Төньяҡ Македония}} [[Төньяҡ Македония]]
| 25 713
| 25 220
| 490
| 1,9
|-
| 146

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Джибути}} [[Джибути]]
| 23 200
| 23 180
| 20
| 0,1
|-
| 147

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Белиз}} [[Белиз]]
| 22 965
| 22 810
| 160
| 0,7
|-
| 148

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Израиль}} [[Израиль]]
| 21 937
| 21 497
| 440
| 2,1
|-
| 149

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Сальвадор}} [[Сальвадор]]
| 21 041
| 20 720
| 320
| 1,5
|-
| 150

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Словения}} [[Словения]]
| 20 273
| 20 151
| 122
| 0,6
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Яңы Каледония}} [[Яңы Каледония]]
| 18 575
| 18 275
| 300
| 1,6
|-
| 151

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Фиджи}} [[Фиджи]]
| 18 272
| 18 272
| 0
| 0
|-
| 152

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Кувейт}} [[Кувейт]]
| 17 818
| 17 818
| 0
| 0
|-
| 153

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Эсватини}} [[Эсватини]]
| 17 363
| 17 200
| 160
| 0,9
|-
| 154

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Көнсығыш Тимор}} [[Көнсығыш Тимор]]
| 14 874
| 14 874
| 0
| 0
|-
| 155

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Черногория}} [[Черногория]]
| 13 888
| 13 450
| 438
| 3,2
|-
| 156

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Багам Утрауҙары}} [[Багам Утрауҙары]]
| 13 880
| 10 010
| 3 870
| 27,8
|-
| 157

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Вануату}} [[Вануату]]
| 12 189
| 12 189
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Фолкленд утрауҙары}} [[Фолкленд утрауҙары]] ([[Бөйөк Британия]])
| 12 173
| 12 173
| 0
| 0
|-
| 158

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Катар}} [[Катар]]
| 11 586
| 11 586
| 0
| 0
|-
| 159

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Гамбия}} [[Гамбия]]
| 11 295
| 10 120
| 1 180
| 10,4
|-
| 160

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Ямайка}} [[Ямайка]]
| 10 991
| 10 830
| 160
| 1,5
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Косово}} [[Косово Республикаһы]]
| 10 887
| 10 887
| 0
| 0
|-
| 161

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Ливан}} [[Ливан]]
| 10 452
| 10 230
| 220
| 2,1
|-
| 162

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Кипр}} [[Ҡыпрыҫ]]
| 9 251
| 9 241
| 10
| 0,1
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Пуэрто-Рико}} [[Пуэрто-Рико]] ([[АҠШ]])
| 9 100
| 8 868
| 232
| 2,5
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Абхазия}} [[Абхазия]]
| 8 665
| —
| —
| —
|-
| 163

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Фәләстин}} [[Фәләстин Дәүләте]]
| 6 020
| 6 025
| 0
| 0
|-
| 164

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Бруней}} [[Бруней]]
| 5 765
| 5 270
| 500
| 8,7
|-
| 165

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Тринидад һәм Тобаго}} [[Тринидад һәм Тобаго]]
| 5 127
| 5 131
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Француз Полинезияһы}} [[Француз Полинезияһы]] ([[Франция]])
| 4 167
| 3 827
| 340
| 8,2
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Приднестровье}} [[Днестр буйы Молдова Республикаһы]]
| 4 163
| —
| —
| —
|-
| 166

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Кабо-Верде}} [[Кабо-Верде]]
| 4 033
| 4 033
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Көньяҡ Георгия һәм Көньяҡ Сандвич утрауҙары}} [[Көньяҡ Георгия һәм Көньяҡ Сандвич утрауҙары]] ([[Бөйөк Британия]])
| 3 903
| 3 903
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Көньяҡ Осетия}} [[Көньяҡ Осетия]]
| 3 900
| —
| —
| —
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Төньяҡ Кипр Төрөк Республикаһы}} [[Төньяҡ Кипр Төрөк Республикаһы]] ([[Төркиә]])
| 3 355
| —
| —
| —
|-
| 167

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Самоа}} [[Самоа]]
| 2 842
| 2 780
| 10
| 0,4
|-
| 168

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Люксембург}} [[Люксембург]]
| 2 586
| 2 574
| 16
| 0,6
|-
| 169

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Маврикий}} [[Маврикий]]
| 2 096
| 2 086
| 10
| 0,5
|-
| 170

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Комор Утрауҙары}} [[Комор Утрауҙары]]
| 1 861
| 1 861
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Аланд утрауҙары}} [[Аланд утрауҙары]] ([[Финляндия]])
| 1 581
| 1 553
| 28
| 1.8
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Фарер Утрауҙары}} [[Фарер утрауҙары]] ([[Дания]])
| 1 393
| 1 393
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Гонконг}} [[Гонконг]] ([[Ҡытай]])
| 1 114
| 1 050
| 60
| 5,4
|-
| 171

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Сан-Томе һәм Принсипи}} [[Сан-Томе һәм Принсипи]]
| 964
| 964
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Теркс һәм Кайкос}} [[Теркс һәм Кайкос утрауҙары]] ([[Бөйөк Британия]])
| 948
| 948
| 0
| 0
|-
| 172

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Кирибати}} [[Кирибати]]
| 811
| 811
| 0
| 0
|-
| 173

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Бахрейн}} [[Бахрейн]]
| 778
| 778
| 0
| 0
|-
| 174

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Доминика}} [[Доминика]]
| 750
| 750
| 0
| 0
|-
| 175

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Тонга}} [[Тонга]]
| 747
| 720
| 30
| 4,0
|-
| 176

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Сингапур}} [[Сингапур]]
| 745
| 735
| 10
| 1,4
|-
| 177

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Микронезия}} [[Микронезия Федератив Штаттары]]
| 702
| 700
| 0
| 0
|-
| 178

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Сент-Люсия}} [[Сент-Люсия]]
| 616
| 610
| 10
| 1,6
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Мэн утрауы}} [[Мэн Утрауы]] ([[Бөйөк Британия]])
| 572
| 570
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Гуам}} [[Гуам]] ([[АҠШ]])
| 541
| 540
| 0
| 0
|-
| 179

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Андорра}} [[Андорра]]
| 468
| 468
| 0
| 0
|-
| 180

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Палау}} [[Палау]]
| 459
| 459
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Төньяҡ Мариан утрауҙары}} [[Төньяҡ Мариан утрауҙары]] ([[АҠШ]])
| 457
| 457
| 0
| 0
|-
| 181

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Сейшел Утрауҙары}} [[Сейшел Утрауҙары]]
| 457
| 457
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Кюрасао}} [[Кюрасао]] ([[Нидерланд]])
| 444
| 444
| 0
| 0
|-
| 182

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Антигуа һәм Барбуда}} [[Антигуа һәм Барбуда]]
| 442
| 442
| 0
| 0
|-
| 183

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Барбадос}} [[Барбадос]]
| 431
| 431
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Херд һәм Макдональд}} [[Херд һәм Макдональд]] ([[Австралия]])
| 412
| 412
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Изге Елена, Олғашыу һәм Тристан-да-Кунья утрауҙары}} [[Изге Елена, Олғашыу һәм Тристан-да-Кунья утрауҙары]] ([[Бөйөк Британия]])
| 394
| 394
| 0
| 0
|-
| 184

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Сент-Винсент һәм Гренадин}} [[Сент-Винсент һәм Гренадин]]
| 389
| 389
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Ян-Майен}} [[Ян-Майен]] ([[Норвегия]])
| 377
| 377
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Америка Виргин Утрауҙары}} [[Америка Виргин утрауҙары]] ([[АҠШ]])
| 347
| 347
| 0
| 0
|-
| 185

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Гренада}} [[Гренада]]
| 345
| 340
| 0
| 0
|-
| 186

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Мальта}} [[Мальта]]
| 315
| 315
| 0
| 0
|-
| 187

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Мальдив Республикаһы}} [[Мальдив Республикаһы]]
| 300
| 300
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Бонайре}} [[Бонайре]] ([[Нидерланд]])
| 288
| 288
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Кайман Утрауҙары}} [[Кайман Утрауҙары]] ([[Бөйөк Британия]])
| 264
| 264
| 0
| 0
|-
| 188

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Сент-Китс һәм Невис}} [[Сент-Китс һәм Невис]]
| 261
| 261
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Ниуэ}} [[Ниуэ]] ([[Яңы Зеландия]])
| 260
| 260
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Акротири һәм Декелия]] ([[Бөйөк Британия]])
| 254
| —
| —
| —
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Сен-Пьер һәм Микелон}} [[Сен-Пьер һәм Микелон]] ([[Франция]])
| 242
| 230
| 10
| 4,2
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Кук Утрауҙары}} [[Кук Утрауҙары]] ([[Яңы Зеландия]])
| 236
| 236
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Америка Самоаһы}} [[Америка Самоаһы]] ([[АҠШ]])
| 199
| 199
| 0
| 0
|-
| 189

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Маршалл Утрауҙары}} [[Маршалл Утрауҙары]]
| 181
| 180
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Аруба}} [[Аруба]] ([[Нидерланд]])
| 180
| 180
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Пасха утрауы}} [[Пасха утрауы]] ([[Чили]])
| 163
| 163
| 0
| 0
|-
| 190

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Лихтенштейн}} [[Лихтенштейн]]
| 160
| 160
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Петр I Утрауы]] ([[Норвегия]])
| 154
| 0
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Британ Виргин утрауҙары}} [[Британия Виргин Утрауҙары]] ([[Бөйөк Британия]])
| 151
| 151
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Уоллис һәм Футуна}} [[Уоллис һәм Футуна]] ([[Франция]])
| 142
| 142
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Раштыуа утрауы}} [[Раштыуа Утрауы (Австралия)]]
| 135
| 135
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Джерси}} [[Джерси]] ([[Бөйөк Британия]])
| 116
| 116
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Монтсеррат]] ([[Бөйөк Британия]])
| 103
| 100
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Ангилья}} [[Ангилья]] ([[Бөйөк Британия]])
| 91
| 91
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Гернси}} [[Гернси]] ([[Бөйөк Британия]])
| 78
| 78
| 0
| 0
|-
| 191

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Сан-Марино}} [[Сан-Марино]]
| 61
| 61
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Британияның Һинд океандағы территорияһы]] ([[Бөйөк Британия]])
| 60
| 60
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Бермуд утрауҙары}} [[Бермуд утрауҙары]] ([[Бөйөк Британия]])
| 54
| 54
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Сен-Мартен}} [[Синт-Мартен]] ([[Франция]])
| 53
| 53
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Буве утрауы}} [[Буве утрауы]] ([[Норвегия]])
| 49
| 49
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Питкэрн Утрауҙары}} [[Питкэрн утрауҙары]] ([[Бөйөк Британия]])
| 47
| 47
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Норфолк утрауы}} [[Норфолк утрауы]] ([[Австралия]])
| 36
| 36
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Синт-Мартен}} [[Синт-Мартен]] ([[Нидерланд]])
| 34
| 34
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Тышҡы бәләкәй утрауҙар (АҠШ)}} [[Тышҡы бәләкәй утрауҙар (АҠШ)]] ([[АҠШ]])
| 34
| 34
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Макао}} [[Макао]] ([[Ҡытай]])
| 33
| 33
| 0
| 0
|-
| 192

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Тувалу}} [[Тувалу]]
| 26
| 26
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Сен-Бартелеми}} [[Сен-Бартелеми]] ([[Франция]])
| 22
| 20
| 0
| 0
|-
| 193

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Науру}} [[Науру]]
| 21
| 20
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Синт-Эстатиус}} [[Синт-Эстатиус]] ([[Нидерланд]])
| 21
| —
| —
| —
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Кокос Утрауҙары}} [[Кокос утрауҙары]] ([[Австралия]])
| 14
| 14
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Саба}} [[Саба (утрау)]] ([[Нидерланд]])
| 13
| —
| —
| —
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Токелау}} [[Токелау]] ([[Яңы Зеландия]])
| 12
| 12
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Гибралтар}} [[Гибралтар]] ([[Бөйөк Британия]])
| 6,8
| 6,8
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Клиппертон]] ([[Франция]])
| 6,0
| 2,0
| 4,0
| 66.7
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Ашмор һәм Картье утрауҙары]] ([[Австралия]])
| 5,0
| 5,0
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Мәрйен диңгеҙ утрауҙары]] ([[Австралия]])
| 3,0
| 3,0
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Спратли утрауҙары]] (Талашлы биләмә)
| 2,0
| 2,0
| 0
| 0
|-
| 194

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Монако}} [[Монако]]
| 2,0 Берләшкән Милләттәр Ойошмаһының иң бәләкәй ағзаһы булған дәүләт.&lt;ref&gt;{{cite web |url = https://monacodc.org/monacohome.html |title = Key Facts About Monaco |date = 2020 |website = Embassy of Monaco in Washington DC |access-date = 28 October 2023 |archive-date = 8 November 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20231108002054/https://monacodc.org/monacohome.html |url-status = live }}&lt;/ref&gt;
| 2,0
| 0
| 0
|-
| 195

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Ватикан}} [[Ватикан]]
| 0,44&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=JqlIZ70Jn9gC&amp;q=vaticano De Agostini Atlas Calendar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221016055707/https://books.google.com/books?id=JqlIZ70Jn9gC&amp;q=vaticano |date=16 October 2022 }}, 1930, p. 99.&lt;/ref&gt;, әммә 1945–46 йылдарҙағы баҫмаһында был мәғлүмәт 0,49 тип төҙәтелә.&lt;ref name=agostini1945&gt;[https://books.google.com/books?id=ZpJXsBX_6uUC&amp;q=vaticano De Agostini Atlas Calendar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221016055707/https://books.google.com/books?id=ZpJXsBX_6uUC&amp;q=vaticano |date=16 October 2022 }}, 1945–46, p. 128.&lt;/ref&gt;
| 0,44
| 0
| 0
|}

== Тышҡы һылтанмалар ==
* [https://www.britannica.com/topic/list-of-the-total-areas-of-the-worlds-countries-dependencies-and-territories-2130540 ''Британника энциклопедияһы'': Дөйөм майҙандары буйынса донъя илдәре, бойондороҡло ерҙәр һәм территориялар исемлеге]
* https://www.sciencefocus.com/planet-earth/largest-countries-in-the-world
* https://www.nationsonline.org/oneworld/countries_by_area.htm
* [https://web.archive.org/web/20260114155034/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/area/country-comparison/ ЦРУ-ның Бөтә донъя факттар китабы (cia.gov)]
* [https://un.org БМО Статистика бүлегенең демографик йыллыҡ отчеты (2022)]</text>
      <sha1>8g47i77h9gse06bapc8ipcfd5n5panh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1305890</id>
      <parentid>1305886</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T10:00:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shirshikay</username>
        <id>48080</id>
      </contributor>
      <origin>1305890</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41219" sha1="h1wvsxi5mkfvvdb4iahgesh9ssn5uus" xml:space="preserve">'''Майҙандары буйынса илдәр һәм бойондороҡло территориялар''' — донъялағы бөтә суверен дәүләттәрҙең һәм бойондороҡло ерҙәрҙең дөйөм майҙандары. Майҙан күрһәткестәре халыҡ-ара сиктәр эсендәге ҡоро ер һәм эске һыу ятҡылыҡтарының (йылғалар, күлдәр, һыу һаҡлағыстар) дөйөм суммаһынан тора.

== Төҙөлөшө ==
* '''Дөйөм майҙан:''' ҡоро ер һәм һыу майҙандарының дөйөм суммаһы (кв. км).
* '''Ҡоро ер майҙаны:''' һыу объекттарын һанамайынса, таҙа ер майҙаны.
* '''Эске һыуҙар майҙаны:''' ил эсендәге һыу майҙаны һәм уның дөйөм территорияға ҡарата процент өлөшө.

Мәғлүмәттәр нигеҙҙә БМО-ның Статистика бүлеге (UN Statistics Division) һәм БМО-ның Аҙыҡ-түлек һәм ауыл хужалығы ойошмаһы (FAO) отчеттарына таянып төҙөлә.

[[Файл:Countries by area.svg|thumb|1000px|center|Дәүләттәрҙең майҙаны буйынса донъя картаһы.]]

== Дәүләттәрҙең/Илдәрҙең майҙандары ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:right;&quot;
|+ Майҙандары буйынса илдәр һәм бойондороҡло территориялар исемлеге
! style=&quot;background:#efefef; text-align:center;&quot; | Урыны
! style=&quot;background:#efefef; text-align:left;&quot; | Ил / бойондороҡло территория
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Дөйөм майҙан (км²)
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Ҡоро ер майҙаны (км²)
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Эске һыуҙар майҙаны (км²)
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | Һыу өлөшө (%)
|-
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | '''[[Ер]]''' (бөтәһе)
| 510 072 000
| 148 940 000
| 361 132 000
| 70,8
|-
| 1

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Рәсәй}} [[Рәсәй]]
| 17 098 246
| 16 376 870
| 721 380
| 4,2
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Антарктида}} [[Антарктида]]
| 14 200 000
| 14 200 000
| 0
| 0
|-
| 2

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Канада}} [[Канада]]
| 9 984 670
| 9 093 507
| 891 163
| 8,9
|-
| 3

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Ҡытай}} [[Ҡытай]]
| 9 596 960
| 9 326 410
| 270 550
| 2,8
|-
| 4

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|АҠШ}} [[АҠШ]]
| 9 525 067
| 9 147 593
| 377 424
| 4,0
|-
| 5

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Бразилия}} [[Бразилия]]
| 8 510 346
| 8 460 415
| 55 352
| 0,6
|-
| 6

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Австралия}} [[Австралия]]
| 7 741 220
| 7 682 300
| 58 920
| 0,8
|-
| 7

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Һиндостан}} [[Һиндостан]]
| 3 287 263
| 2 973 190
| 314 070
| 9,6
|- style=&quot;background:#f0f0f0; font-style:italic;&quot;

| style=&quot;text-align:center;&quot; | —
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Якутия}} [[Саха Республикаһы]] ([[Рәсәй]])
| 3 083 523
| 3 078 123
| 5 400
| 0,17
|-
| 8

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Аргентина}} [[Аргентина]]
| 2 780 400
| 2 736 690
| 43 710
| 1,6
|-
| 9

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Ҡаҙағстан}} [[Ҡаҙағстан]]
| 2 724 910
| 2 699 700
| 25 202
| 0,9
|-
| 10

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Алжир}} [[Алжир]]
| 2 381 741
| 2 381 741
| 0
| 0
|-
| 11

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Конго Демократик Республикаһы}} [[Конго Демократик Республикаһы]]
| 2 344 858
| 2 267 048
| 77 810
| 3,3
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Гренландия}} [[Гренландия]]
| 2 166 086
| 2 166 086
| 0
| 0
|-
| 12

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Сәғүд Ғәрәбстаны}} [[Сәғүд Ғәрәбстаны]]
| 2 149 690
| 2 149 690
| 0
| 0
|-
| 13

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Мексика}} [[Мексика]]
| 1 964 375
| 1 943 950
| 20 425
| 1,0
|-
| 14

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Индонезия}} [[Индонезия]]
| 1 904 569
| 1 811 569
| 93 000
| 4,9
|-
| 15

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Судан}} [[Судан]]
| 1 878 000
| 1 868 000
| 10 010
| 0,6
|-
| 16

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Ливия}} [[Ливия]]
| 1 759 540
| 1 759 540
| 0
| 0
|-
| 17

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Иран}} [[Иран]]
| 1 648 195
| 1 622 500
| 25 695
| 1,6
|-
| 18

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Монголия}} [[Монголия]]
| 1 564 116
| 1 557 507
| 6 609
| 0,4
|-
| 19

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Перу}} [[Перу]]
| 1 285 216
| 1 279 996
| 5 220
| 0,4
|-
| 20

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Чад}} [[Чад]]
| 1 284 000
| 1 259 200
| 24 800
| 1,9
|-
| 21

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Нигер}} [[Нигер]]
| 1 267 000
| 1 266 700
| 300
| 0
|-
| 22

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Ангола}} [[Ангола]]
| 1 246 700
| 1 246 700
| 0
| 0
|-
| 23

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Мали}} [[Мали]]
| 1 240 192
| 1 220 190
| 20 000
| 1,6
|-
| 24

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|КАР}} [[Көньяҡ Африка Республикаһы]]
| 1 219 090
| 1 214 470
| 4 620
| 0,4
|-
| 25

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Колумбия}} [[Колумбия]]
| 1 138 910
| 1 038 700
| 100 210
| 8,8
|-
| 26

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Эфиопия}} [[Эфиопия]]
| 1 104 300
| 1 096 570
| 7 730
| 0,7
|-
| 27

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Боливия}} [[Боливия]]
| 1 098 581
| 1 083 300
| 15 280
| 1,4
|-
| 28

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Мавритания}} [[Мавритания]]
| 1 030 700
| 1 030 700
| 0
| 0
|-
| 29

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Мысыр}} [[Мысыр]]
| 1 001 450
| 995 450
| 6 000
| 0,6
|-
| 30

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Танзания}} [[Танзания]]
| 947 303
| 885 800
| 61 500
| 6,5
|-
| 31

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Нигерия}} [[Нигерия]]
| 923 768
| 910 770
| 13 000
| 1,4
|-
| 32

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Венесуэла}} [[Венесуэла]]
| 912 050
| 882 050
| 30 000
| 3,3
|-
| 33

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Пакистан}} [[Пакистан]]
| 882 363
| 857 143
| 25 220
| 2,9
|-
| 34

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Намибия}} [[Намибия]]
| 824 292
| 823 290
| 1 002
| 0,1
|-
| 35

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Мозамбик}} [[Мозамбик]]
| 799 380
| 786 380
| 13 000
| 1,6
|-
| 36

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Төркиә}} [[Төркиә]]
| 783 562
| 769 632
| 13 930
| 1,8
|-
| 37

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Чили}} [[Чили]]
| 756 102
| 743 812
| 12 290
| 1,6
|-
| 38

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Замбия}} [[Замбия]]
| 752 612
| 743 390
| 9 220
| 1,2
|-
| 39

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Мьянма}} [[Мьянма]]
| 676 578
| 653 508
| 23 070
| 3.4
|-
| 40

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Афғанстан}} [[Афғанстан]]
| 652 864
| 652 230
| 630
| 0,1
|-
| 41

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Көньяҡ Судан}} [[Көньяҡ Судан]]
| 644 329
| —
| —
| —
|-
| 42

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Франция}} [[Франция]]
| 643 801
| 640 427
| 3 374
| 0,5
|-
| 43

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Сомали}} [[Сомали]]
| 637 657
| 627 340
| 10 320
| 1,6
|-
| 44

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Үҙәк Африка Республикаһы}} [[Үҙәк Африка Республикаһы]]
| 622 984
| 622 984
| 0
| 0
|-
| 45

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Украина}} [[Украина]]
| 603 550
| 579 330
| 24 220
| 4,0
|-
| 46

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Мадагаскар}} [[Мадагаскар]]
| 587 041
| 581 540
| 5 501
| 0,9
|-
| 47

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Ботсвана}} [[Ботсвана]]
| 582 000
| 566 730
| 15 000
| 2,6
|-
| 48

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Кения}} [[Кения]]
| 580 367
| 569 140
| 11 227
| 1,9
|-
| 49

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Таиланд}} [[Таиланд]]
| 513 120
| 510 890
| 2 230
| 0,4
|-
| 50

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Испания}} [[Испания]]
| 505 370
| 498 980
| 6 390
| 1,3
|-
| 51

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Төрөкмәнстан}} [[Төрөкмәнстан]]
| 488 100
| 469 930
| 18 170
| 3,7
|-
| 52

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Камерун}} [[Камерун]]
| 475 650
| 472 710
| 2 730
| 0,6
|-
| 53

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Папуа — Яңы Гвинея}} [[Папуа — Яңы Гвинея]]
| 462 840
| 452 860
| 9 980
| 2,2
|-
| 54

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Йәмән}} [[Йәмән]]
| 455 503
| 455 503
| 0
| 0
|-
| 55

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Швеция}} [[Швеция]]
| 450 295
| 407 284
| 40 142
| 9,0
|-
| 56

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Үзбәкстан}} [[Үзбәкстан]]
| 447 400
| 425 400
| 22 000
| 4,9
|-
| 57

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Марокко}} [[Марокко]]
| 446 550
| 446 300
| 25 250
| 0,1
|-
| 58

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Ираҡ}} [[Ираҡ]]
| 438 317
| 437 367
| 950
| 0,2
|-
| 59

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Парагвай}} [[Парагвай]]
| 406 752
| 397 300
| 9 452
| 2,3
|-
| 60

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Зимбабве}} [[Зимбабве]]
| 390 757
| 386 850
| 3 910
| 1,0
|-
| 61

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Норвегия}} [[Норвегия]]
| 386 224
| 366 704
| 19 520
| 5,1
|-
| 62

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Япония}} [[Япония]]
| 377 915
| 364 485
| 13 430
| 3,6
|-
| 63

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Германия}} [[Германия]]
| 357 581
| 349 390
| 7 860
| 2,2
|-
| 64

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Конго Республикаһы}} [[Конго Республикаһы]]
| 342 000
| 341 500
| 500
| 0,1
|-
| 65

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Финляндия}} [[Финляндия]]
| 338 145
| 303 815
| 34 330
| 10,2
|-
| 66

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Вьетнам}} [[Вьетнам]]
| 331 340
| 313 429
| 17 801
| 5,4
|-
| 67

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Малайзия}} [[Малайзия]]
| 330 621
| 329 432
| 1 190
| 0,4
|-
| 68

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Кот-д’Ивуар}} [[Кот-д’Ивуар]]
| 322 462
| 318 000
| 4 460
| 1,4
|-
| 69

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Польша}} [[Польша]]
| 312 685
| 304 255
| 8 430
| 3,7
|-
| 70

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Оман}} [[Оман]]
| 309 500
| 309 500
| 0
| 0
|-
| 71

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Италия}} [[Италия]]
| 302 068
| 295 717
| 6 350
| 2,1
|-
| 72

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Филиппин}} [[Филиппин]]
| 300 000
| 298 170
| 1 830
| 0,6
|-
| 73

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Эквадор}} [[Эквадор]]
| 283 561
| 276 841
| 6 720
| 2,4
|-
| 74

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Буркина-Фасо}} [[Буркина-Фасо]]
| 274 200
| 273 800
| 400
| 0,2
|-
| 75

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Яңы Зеландия}} [[Яңы Зеландия]]
| 268 838
| 264 537
| 4 301
| 1,6
|-
| 76

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Габон}} [[Габон]]
| 267 668
| 257 670
| 10 000
| 3,7
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Көнбайыш Сахара}} [[Көнбайыш Сахара]]
| 266 000
| 266 000
| 0
| 0
|-
| 77

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Гвинея}} [[Гвинея]]
| 245 857
| 245 717
| 140
| 0,1
|-
| 78

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Бөйөк Британия}} [[Бөйөк Британия]]
| 244 376
| 242 741
| 1 635
| 0,7
|-
| 79

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Уганда}} [[Уганда]]
| 241 550
| 200 520
| 41 030
| 17,0
|-
| 80

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Гана}} [[Гана]]
| 238 537
| 227 533
| 11 000
| 4,6
|-
| 81

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Румыния}} [[Румыния]]
| 238 398
| 230 080
| 8 320
| 3,5
|-
| 82

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Лаос}} [[Лаос]]
| 236 800
| 230 800
| 6 000
| 2,5
|-
| 83

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Гайана}} [[Гайана]]
| 214 969
| 196 850
| 18 120
| 8,4
|-
| 84

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Беларусь}} [[Беларусь]]
| 207 600
| 202 900
| 4,700
| 2,3
|-
| 85

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Ҡырғыҙстан}} [[Ҡырғыҙстан]]
| 199 949
| 191 800
| 8 150
| 4,1
|-
| 86

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Сенегал}} [[Сенегал]]
| 196 712
| 192 530
| 4 180
| 2,1
|-
| 87

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Сүриә}} [[Сүриә]]
| 185 180
| 183 630
| 1 550
| 0,8
|-
| 88

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Камбоджа}} [[Камбоджа]]
| 181 035
| 176 520
| 4 520
| 2,5
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Сомалиленд}} [[Сомалиленд]]
| 177 000
| —
| —
| —
|-
| 89

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Уругвай}} [[Уругвай]]
| 176 215
| 175 015
| 1 200
| 0,7
|-
| 90

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Суринам}} [[Суринам]]
| 163 820
| 156 000
| 7 820
| 4,8
|-
| 91

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Тунис}} [[Тунис]]
| 163 610
| 155 360
| 8 250
| 5,0
|-
| 92

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Бангладеш}} [[Бангладеш]]
| 148 460
| 130 170
| 18 290
| 12,3
|-
| 93

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Непал}} [[Непал]]
| 147 181
| 143 350
| 3 830
| 2,6
|-
| 94

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Тажикстан}} [[Тажикстан]]
| 144 100
| 141 510
| 2 590
| 1,8
|- style=&quot;background:#f0f0f0; font-style:italic;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Башҡортостан}} [[Башҡортостан]] ([[Рәсәй]])
| 143 600
| 142 947
| 653
| 0,45
|-
| 95

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Греция}} [[Греция]]
| 131 957
| 128 900
| 1 310
| 2,3
|-
| 96

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Никарагуа}} [[Никарагуа]]
| 130 373
| 120 340
| 10 030
| 7,7
|-
| 97

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|КНДР}} [[КНДР]]
| 120 538
| 120 410
| 130
| 0,1
|-
| 98

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Малави}} [[Малави]]
| 118 484
| 94 080
| 24 404
| 20,6
|-
| 99

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Эритрея}} [[Эритрея]]
| 117 600
| 101 000
| 16 600
| 14,1
|-
| 100

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Бенин}} [[Бенин]]
| 114 763
| 112 760
| 2 000
| 1,7
|-
| 101

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Гондурас}} [[Гондурас]]
| 112 492
| 111 890
| 600
| 0,5
|-
| 102

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Либерия}} [[Либерия]]
| 111 369
| 96 320
| 15 049
| 13,5
|-
| 103

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Болгария}} [[Болгария]]
| 110 879
| 108 489
| 2 390
| 2,2
|-
| 104

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Куба}} [[Куба]]
| 109 884
| 109 884
| 0
| 0
|-
| 105

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Гватемала}} [[Гватемала]]
| 108 889
| 107 160
| 1,730
| 1,6
|-
| 106

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Исландия}} [[Исландия]]
| 103 000
| 100 830
| 2 170
| 2,1
|-
| 107

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Корея Республикаһы}} [[Корея Республикаһы]]
| 100 432
| 97 600
| 2 800
| 2,8
|-
| 108

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Венгрия}} [[Венгрия]]
| 93 025
| 91 260
| 1 770
| 1,9
|-
| 109

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Португалия}} [[Португалия]]
| 92 090
| 91 470
| 620
| 0,45
|-
| 110

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Иордания}} [[Иордания]]
| 89 318
| 88 794
| 524
| 0,6
|-
| 111

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Сербия}} [[Сербия]]
| 88 499
| 88 499
| 0
| 0
|-
| 112

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Әзербайжан}} [[Әзербайжан]]
| 86 600
| 82 650
| 3 950
| 4,6
|-
| 113

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Австрия}} [[Австрия]]
| 83 878
| 82 520
| 1 359
| 1,6
|-
| 114

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|БҒӘ}} [[БҒӘ]]
| 83 600
| 82 880
| 720
| 0,9
|-
| 115

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Чехия}} [[Чехия]]
| 78 871
| 77 187
| 1 684
| 2,1
|-
| 116

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Панама}} [[Панама]]
| 75 320
| 74 180
| 1 143
| 1,5
|-
| 117

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Сьерра-Леоне}} [[Сьерра-Леоне]]
| 72 300
| 72 180
| 120
| 0,2
|-
| 118

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Ирландия}} [[Ирландия Республикаһы]]
| 70 273
| 68 883
| 1 390
| 2,0
|-
| 119

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Грузия}} [[Грузия]]
| 69 700
| 69 490
| 210
| 0,3
|-
| 120

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Шри-Ланка}} [[Шри-Ланка]]
| 67 240
| 61 860
| 3 750
| 5,7
|-
| 121

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Литва}} [[Литва]]
| 65 286
| 62 610
| 2 680
| 4,1
|-
| 122

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Латвия}} [[Латвия]]
| 64 594
| 62 230
| 2 370
| 3,7
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Шпицберген}} [[Шпицберген]] ([[Норвегия]])
| 62 045
| 62 045
| 0
| 0
|-
| 123

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Того}} [[Того]]
| 56 785
| 54 390
| 2 400
| 4,2
|-
| 124

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Хорватия}} [[Хорватия]]
| 56 594
| 55 974
| 620
| 1,1
|-
| 125

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Босния һәм Герцеговина}} [[Босния һәм Герцеговина]]
| 51 209
| 51 200
| 10
| 0,0
|-
| 126

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Коста-Рика}} [[Коста-Рика]]
| 51 180
| 51 140
| 40
| 0,1
|-
| 127

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Словакия}} [[Словакия]]
| 49 035
| 48 080
| 950
| 1,9
|-
| 128

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Доминикан Республикаһы}} [[Доминикан Республикаһы]]
| 48 670
| 48 320
| 350
| 0,7
|-
| 129

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Эстония}} [[Эстония]]
| 45 339
| 42 388
| 2 840
| 6,3
|-
| 130

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Дания}} [[Дания]]
| 42 947
| 42 434
| 660
| 1,5
|-
| 131

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Нидерланд}} [[Нидерланд]]
| 41 865
| 33 893
| 7 650
| 19,0
|-
| 132

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Швейцария}} [[Швейцария]]
| 41 291
| 39 510
| 1 781
| 4,3
|-
| 133

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Бутан}} [[Бутан]]
| 38 394
| 38 140
| 250
| 0,7
|-
| 134

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Гвинея-Бисау}} [[Гвинея-Бисау]]
| 36 125
| 28 120
| 8 010
| 22,2
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Тайвань}} [[Тайвань]]
| 35 980
| 32 260
| 3 720
| 10,3
|-
| 135

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Молдова}} [[Молдова]]
| 33 847
| 32 970
| 8 80
| 2,6
|-
| 136

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Бельгия}} [[Бельгия]]
| 30 528
| 30 280
| 250
| 0,8
|-
| 137

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Лесото}} [[Лесото]]
| 30 355
| 30 355
| 0
| 0
|-
| 138

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Армения}} [[Армения]]
| 29 743
| 28 470
| 1 270
| 4,3
|-
| 139

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Соломон Утрауҙары}} [[Соломон Утрауҙары]]
| 28 896
| 27 990
| 910
| 3,1
|-
| 140

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Албания}} [[Албания]]
| 28 748
| 27 400
| 330
| 1,1
|-
| 141

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Экваториаль Гвинея}} [[Экваториаль Гвинея]]
| 28 051
| 28 051
| 0
| 0
|-
| 142

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Бурунди}} [[Бурунди]]
| 27 834
| 25 680
| 2 150
| 7,7
|-
| 143

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Гаити}} [[Гаити Республикаһы]]
| 27 750
| 27 560
| 190
| 0,7
|-
| 144

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Руанда}} [[Руанда]]
| 26 338
| 24 670
| 1 670
| 6,3
|-
| 145

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Төньяҡ Македония}} [[Төньяҡ Македония]]
| 25 713
| 25 220
| 490
| 1,9
|-
| 146

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Джибути}} [[Джибути]]
| 23 200
| 23 180
| 20
| 0,1
|-
| 147

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Белиз}} [[Белиз]]
| 22 965
| 22 810
| 160
| 0,7
|-
| 148

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Израиль}} [[Израиль]]
| 21 937
| 21 497
| 440
| 2,1
|-
| 149

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Сальвадор}} [[Сальвадор]]
| 21 041
| 20 720
| 320
| 1,5
|-
| 150

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Словения}} [[Словения]]
| 20 273
| 20 151
| 122
| 0,6
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Яңы Каледония}} [[Яңы Каледония]]
| 18 575
| 18 275
| 300
| 1,6
|-
| 151

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Фиджи}} [[Фиджи]]
| 18 272
| 18 272
| 0
| 0
|-
| 152

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Кувейт}} [[Кувейт]]
| 17 818
| 17 818
| 0
| 0
|-
| 153

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Эсватини}} [[Эсватини]]
| 17 363
| 17 200
| 160
| 0,9
|-
| 154

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Көнсығыш Тимор}} [[Көнсығыш Тимор]]
| 14 874
| 14 874
| 0
| 0
|-
| 155

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Черногория}} [[Черногория]]
| 13 888
| 13 450
| 438
| 3,2
|-
| 156

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Багам Утрауҙары}} [[Багам Утрауҙары]]
| 13 880
| 10 010
| 3 870
| 27,8
|-
| 157

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Вануату}} [[Вануату]]
| 12 189
| 12 189
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Фолкленд утрауҙары}} [[Фолкленд утрауҙары]] ([[Бөйөк Британия]])
| 12 173
| 12 173
| 0
| 0
|-
| 158

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Катар}} [[Катар]]
| 11 586
| 11 586
| 0
| 0
|-
| 159

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Гамбия}} [[Гамбия]]
| 11 295
| 10 120
| 1 180
| 10,4
|-
| 160

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Ямайка}} [[Ямайка]]
| 10 991
| 10 830
| 160
| 1,5
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Косово}} [[Косово Республикаһы]]
| 10 887
| 10 887
| 0
| 0
|-
| 161

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Ливан}} [[Ливан]]
| 10 452
| 10 230
| 220
| 2,1
|-
| 162

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Кипр}} [[Ҡыпрыҫ]]
| 9 251
| 9 241
| 10
| 0,1
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Пуэрто-Рико}} [[Пуэрто-Рико]] ([[АҠШ]])
| 9 100
| 8 868
| 232
| 2,5
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Абхазия}} [[Абхазия]]
| 8 665
| —
| —
| —
|-
| 163

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Фәләстин}} [[Фәләстин Дәүләте]]
| 6 020
| 6 025
| 0
| 0
|-
| 164

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Бруней}} [[Бруней]]
| 5 765
| 5 270
| 500
| 8,7
|-
| 165

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Тринидад һәм Тобаго}} [[Тринидад һәм Тобаго]]
| 5 127
| 5 131
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Француз Полинезияһы}} [[Француз Полинезияһы]] ([[Франция]])
| 4 167
| 3 827
| 340
| 8,2
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Приднестровье}} [[Днестр буйы Молдова Республикаһы]]
| 4 163
| —
| —
| —
|-
| 166

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Кабо-Верде}} [[Кабо-Верде]]
| 4 033
| 4 033
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Көньяҡ Георгия һәм Көньяҡ Сандвич утрауҙары}} [[Көньяҡ Георгия һәм Көньяҡ Сандвич утрауҙары]] ([[Бөйөк Британия]])
| 3 903
| 3 903
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Көньяҡ Осетия}} [[Көньяҡ Осетия]]
| 3 900
| —
| —
| —
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Төньяҡ Кипр Төрөк Республикаһы}} [[Төньяҡ Кипр Төрөк Республикаһы]] ([[Төркиә]])
| 3 355
| —
| —
| —
|-
| 167

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Самоа}} [[Самоа]]
| 2 842
| 2 780
| 10
| 0,4
|-
| 168

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Люксембург}} [[Люксембург]]
| 2 586
| 2 574
| 16
| 0,6
|-
| 169

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Маврикий}} [[Маврикий]]
| 2 096
| 2 086
| 10
| 0,5
|-
| 170

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Комор Утрауҙары}} [[Комор Утрауҙары]]
| 1 861
| 1 861
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Аланд утрауҙары}} [[Аланд утрауҙары]] ([[Финляндия]])
| 1 581
| 1 553
| 28
| 1.8
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Фарер Утрауҙары}} [[Фарер утрауҙары]] ([[Дания]])
| 1 393
| 1 393
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Гонконг}} [[Гонконг]] ([[Ҡытай]])
| 1 114
| 1 050
| 60
| 5,4
|-
| 171

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Сан-Томе һәм Принсипи}} [[Сан-Томе һәм Принсипи]]
| 964
| 964
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Теркс һәм Кайкос}} [[Теркс һәм Кайкос утрауҙары]] ([[Бөйөк Британия]])
| 948
| 948
| 0
| 0
|-
| 172

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Кирибати}} [[Кирибати]]
| 811
| 811
| 0
| 0
|-
| 173

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Бахрейн}} [[Бахрейн]]
| 778
| 778
| 0
| 0
|-
| 174

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Доминика}} [[Доминика]]
| 750
| 750
| 0
| 0
|-
| 175

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Тонга}} [[Тонга]]
| 747
| 720
| 30
| 4,0
|-
| 176

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Сингапур}} [[Сингапур]]
| 745
| 735
| 10
| 1,4
|-
| 177

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Микронезия}} [[Микронезия Федератив Штаттары]]
| 702
| 700
| 0
| 0
|-
| 178

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Сент-Люсия}} [[Сент-Люсия]]
| 616
| 610
| 10
| 1,6
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Мэн утрауы}} [[Мэн Утрауы]] ([[Бөйөк Британия]])
| 572
| 570
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Гуам}} [[Гуам]] ([[АҠШ]])
| 541
| 540
| 0
| 0
|-
| 179

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Андорра}} [[Андорра]]
| 468
| 468
| 0
| 0
|-
| 180

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Палау}} [[Палау]]
| 459
| 459
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Төньяҡ Мариан утрауҙары}} [[Төньяҡ Мариан утрауҙары]] ([[АҠШ]])
| 457
| 457
| 0
| 0
|-
| 181

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Сейшел Утрауҙары}} [[Сейшел Утрауҙары]]
| 457
| 457
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Кюрасао}} [[Кюрасао]] ([[Нидерланд]])
| 444
| 444
| 0
| 0
|-
| 182

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Антигуа һәм Барбуда}} [[Антигуа һәм Барбуда]]
| 442
| 442
| 0
| 0
|-
| 183

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Барбадос}} [[Барбадос]]
| 431
| 431
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Херд һәм Макдональд}} [[Херд һәм Макдональд]] ([[Австралия]])
| 412
| 412
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Изге Елена, Олғашыу һәм Тристан-да-Кунья утрауҙары}} [[Изге Елена, Олғашыу һәм Тристан-да-Кунья утрауҙары]] ([[Бөйөк Британия]])
| 394
| 394
| 0
| 0
|-
| 184

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Сент-Винсент һәм Гренадин}} [[Сент-Винсент һәм Гренадин]]
| 389
| 389
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Ян-Майен}} [[Ян-Майен]] ([[Норвегия]])
| 377
| 377
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Америка Виргин Утрауҙары}} [[Америка Виргин утрауҙары]] ([[АҠШ]])
| 347
| 347
| 0
| 0
|-
| 185

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Гренада}} [[Гренада]]
| 345
| 340
| 0
| 0
|-
| 186

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Мальта}} [[Мальта]]
| 315
| 315
| 0
| 0
|-
| 187

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Мальдив Республикаһы}} [[Мальдив Республикаһы]]
| 300
| 300
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Бонайре}} [[Бонайре]] ([[Нидерланд]])
| 288
| 288
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Кайман Утрауҙары}} [[Кайман Утрауҙары]] ([[Бөйөк Британия]])
| 264
| 264
| 0
| 0
|-
| 188

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Сент-Китс һәм Невис}} [[Сент-Китс һәм Невис]]
| 261
| 261
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Ниуэ}} [[Ниуэ]] ([[Яңы Зеландия]])
| 260
| 260
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Акротири һәм Декелия]] ([[Бөйөк Британия]])
| 254
| —
| —
| —
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Сен-Пьер һәм Микелон}} [[Сен-Пьер һәм Микелон]] ([[Франция]])
| 242
| 230
| 10
| 4,2
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Кук Утрауҙары}} [[Кук Утрауҙары]] ([[Яңы Зеландия]])
| 236
| 236
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Америка Самоаһы}} [[Америка Самоаһы]] ([[АҠШ]])
| 199
| 199
| 0
| 0
|-
| 189

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Маршалл Утрауҙары}} [[Маршалл Утрауҙары]]
| 181
| 180
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Аруба}} [[Аруба]] ([[Нидерланд]])
| 180
| 180
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Пасха утрауы}} [[Пасха утрауы]] ([[Чили]])
| 163
| 163
| 0
| 0
|-
| 190

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Лихтенштейн}} [[Лихтенштейн]]
| 160
| 160
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Петр I Утрауы]] ([[Норвегия]])
| 154
| 0
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Британ Виргин утрауҙары}} [[Британия Виргин Утрауҙары]] ([[Бөйөк Британия]])
| 151
| 151
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Уоллис һәм Футуна}} [[Уоллис һәм Футуна]] ([[Франция]])
| 142
| 142
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Раштыуа утрауы}} [[Раштыуа Утрауы (Австралия)]]
| 135
| 135
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Джерси}} [[Джерси]] ([[Бөйөк Британия]])
| 116
| 116
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Монтсеррат]] ([[Бөйөк Британия]])
| 103
| 100
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Ангилья}} [[Ангилья]] ([[Бөйөк Британия]])
| 91
| 91
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Гернси}} [[Гернси]] ([[Бөйөк Британия]])
| 78
| 78
| 0
| 0
|-
| 191

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Сан-Марино}} [[Сан-Марино]]
| 61
| 61
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Британияның Һинд океандағы территорияһы]] ([[Бөйөк Британия]])
| 60
| 60
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Бермуд утрауҙары}} [[Бермуд утрауҙары]] ([[Бөйөк Британия]])
| 54
| 54
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Сен-Мартен}} [[Синт-Мартен]] ([[Франция]])
| 53
| 53
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Буве утрауы}} [[Буве утрауы]] ([[Норвегия]])
| 49
| 49
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Питкэрн Утрауҙары}} [[Питкэрн утрауҙары]] ([[Бөйөк Британия]])
| 47
| 47
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Норфолк утрауы}} [[Норфолк утрауы]] ([[Австралия]])
| 36
| 36
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Синт-Мартен}} [[Синт-Мартен]] ([[Нидерланд]])
| 34
| 34
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Тышҡы бәләкәй утрауҙар (АҠШ)}} [[Тышҡы бәләкәй утрауҙар (АҠШ)]] ([[АҠШ]])
| 34
| 34
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Макао}} [[Макао]] ([[Ҡытай]])
| 33
| 33
| 0
| 0
|-
| 192

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Тувалу}} [[Тувалу]]
| 26
| 26
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Сен-Бартелеми}} [[Сен-Бартелеми]] ([[Франция]])
| 22
| 20
| 0
| 0
|-
| 193

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Науру}} [[Науру]]
| 21
| 20
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Синт-Эстатиус}} [[Синт-Эстатиус]] ([[Нидерланд]])
| 21
| —
| —
| —
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Кокос Утрауҙары}} [[Кокос утрауҙары]] ([[Австралия]])
| 14
| 14
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Саба}} [[Саба (утрау)]] ([[Нидерланд]])
| 13
| —
| —
| —
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Токелау}} [[Токелау]] ([[Яңы Зеландия]])
| 12
| 12
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Гибралтар}} [[Гибралтар]] ([[Бөйөк Британия]])
| 6,8
| 6,8
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Клиппертон]] ([[Франция]])
| 6,0
| 2,0
| 4,0
| 66.7
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Ашмор һәм Картье утрауҙары]] ([[Австралия]])
| 5,0
| 5,0
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Мәрйен диңгеҙ утрауҙары]] ([[Австралия]])
| 3,0
| 3,0
| 0
| 0
|- style=&quot;font-style:italic; background:#f9f9f9;&quot;
| —

| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Спратли утрауҙары]] (Талашлы биләмә)
| 2,0
| 2,0
| 0
| 0
|-
| 194

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Монако}} [[Монако]]
| 2,0 Берләшкән Милләттәр Ойошмаһының иң бәләкәй ағзаһы булған дәүләт.&lt;ref&gt;{{cite web |url = https://monacodc.org/monacohome.html |title = Key Facts About Monaco |date = 2020 |website = Embassy of Monaco in Washington DC |access-date = 28 October 2023 |archive-date = 8 November 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20231108002054/https://monacodc.org/monacohome.html |url-status = live }}&lt;/ref&gt;
| 2,0
| 0
| 0
|-
| 195

| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{флаг|Ватикан}} [[Ватикан]]
| 0,44&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=JqlIZ70Jn9gC&amp;q=vaticano De Agostini Atlas Calendar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221016055707/https://books.google.com/books?id=JqlIZ70Jn9gC&amp;q=vaticano |date=16 October 2022 }}, 1930, p. 99.&lt;/ref&gt;, әммә 1945–46 йылдарҙағы баҫмаһында был мәғлүмәт 0,49 тип төҙәтелә.&lt;ref name=agostini1945&gt;[https://books.google.com/books?id=ZpJXsBX_6uUC&amp;q=vaticano De Agostini Atlas Calendar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221016055707/https://books.google.com/books?id=ZpJXsBX_6uUC&amp;q=vaticano |date=16 October 2022 }}, 1945–46, p. 128.&lt;/ref&gt;
| 0,44
| 0
| 0
|}

== Тышҡы һылтанмалар ==
* [https://www.britannica.com/topic/list-of-the-total-areas-of-the-worlds-countries-dependencies-and-territories-2130540 ''Британника энциклопедияһы'': Дөйөм майҙандары буйынса донъя илдәре, бойондороҡло ерҙәр һәм территориялар исемлеге]
* https://www.sciencefocus.com/planet-earth/largest-countries-in-the-world
* https://www.nationsonline.org/oneworld/countries_by_area.htm
* [https://web.archive.org/web/20260114155034/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/area/country-comparison/ ЦРУ-ның Бөтә донъя факттар китабы (cia.gov)]
* [https://un.org БМО Статистика бүлегенең демографик йыллыҡ отчеты (2022)]</text>
      <sha1>h1wvsxi5mkfvvdb4iahgesh9ssn5uus</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>